Ərəb və əcəm | Azadliq\nHome Qənimət Zahid Ərəb və əcəm\nƏrəbin Azərbaycanda nə ölümü var?\nAzərbaycandakı sosial-siyasi çaxnaşmaların ərəb inqilabları ilə bağlı olduğuna inanmıram. Ərəb inqilabları Azərbaycandakı siyasi hadisələrə heç informativ baxımdan da ciddi təsir göstərmir. Ərəb ölkələri ilə Azərbaycan arasında ictimai əlaqələr həmişə sıfırdan bir az artıq səviyyədə olub. Bu əlaqələri sıfırdan fərqləndirən isə Azərbaycan mafiozlarının ərəb ölkələrindəki çirkli biznesləri və Islam Konfransı Təşkilatı deyilən yarıyuxulu beynəlxalq təşkilatın bu ölkələrin heç birinin əhalisi üçün şəffaf olmayan proyektləri olub.\nAzərbaycanda baş verən sosial dirçəliş dalğasının əsas mənbəyi Azərbaycanın daxili siyasi həyatı ilə bağlıdır. Ictimai Palata adlı vətəndaş bloku təsis ediləndə ərəb inqilablarının layihəsi barədə hətta Mərkəzi Kəşfiyyat Idarəsinin də məlumatı yox idi. Bu, Azərbaycanda parlament seçkisindən dərhal sonra başlayan bir prosesdir. Total saxtakarlıq hesabına siyasi hakimiyyət formalaşdırmaq planına qarşı hansısa ictimai dirənişin olmayacağını hansı “ağıllı” proqnozlaşdırırdı ki?\nƏrəb inqilablarının sədasının Azərbaycana gəlib çıxmaması üçün rəsmi Bakı əlindən gələni etdi. Bu, Mirzə Fətəli Axundovun “Hekayəti Müsyö Jordan həkimi-nəbatat və Dərviş Məstəli Şah caduguni-məşhur” komediyasında olduğu sayaq edildi. Ərəb inqilabları barədə informasiyaların üzərinə qoyulan embarqo o qədər səfeh cəhd idi ki, bunu da yalnız komediya adlandırmaq olardı. Elektronika əsrində araba əsrinin metodologiyasından yararlanacaq qədər məntiqi olan bir hökumət hələ bir təəccüblənməli imiş də ki, bu etirazlar nəyə görə baş qaldırır. Gülməli burasıdır ki, Azərbaycan hökuməti ərəb inqilablarının təsirindən birtərəfli qaydada hürkür. Hüsnü Mübarəkin Xırdalandakı heykəlini polis kordonu arxasında qorumaq qədər bəsit təfəkkür. Bu heykəl Azərbaycan hakimiyyəti üçün “olum, ya ölüm!” məsələsinə çevrilib. Ironik bir olaydır.\nAzərbaycanda isə ərəb inqilabı baş vermir. Burada avtoritarizmin Azərbaycan versiyasına, milli diktaturaya yerli mentalitet çərçivəsində dirənişlər baş verir.\nBunun olmaması üçün heç bir əsas yoxdur. Indi yenicə sənədləşdirilmiş bir fakt təqdim olunur: azərbaycanlıların 90 faizi həyatından məmnun deyil. Həyatından məmnun olmayanlar neyləməlidirlər ki? Avtoritar rejimin yaradıcılarının şəninə mədhiyyələr söyləməlidirlərmi? Bunu edənlər var. Axı, əhalinin 10 faizi həyatının gündən-günə çiçəkləndiyini bildirir. Bu 10 faiz balaca resurs deyil. 90 min nəfər deməkdir. Deməli, bizim cəmiyyətimiz hələ 900 Zəlimxan Yaqub yetişdirə bilər. Biri ortalıqdadır, qalır 899. Bu da olacaq.\nYeri gəlmişkən, son kampaniyalar dövründə ortalıqda ziyalı nomenklaturası adlana biləcək şəxs olaraq Zəlimxan Yaqub, doğrudan da tənha görünür. Aşıqlar Birliyinə atılmış sabiq millət vəkili özünün uzaq keçmişini reabilitasiya etmək üçün bütün tribunalardan “solo” səslənməyə meyllidir.\nAzərbaycan analoqsuz korrupsiya ölkəsidir. “Yumurta islahatı”nı çıxsaq, son 20 ildə islahat adlana biləcək heç bir rəsmi siyasi iradə nümayiş etdirilmədən milli sərvətlərin aşkar talanı baş verir. Son 150 ildə istehsal edilmiş maddi-mənəvi sərvətlər inzibati elitanın şəriksiz inhisarı altına keçib. Bu, həyatının çiçəkləndiyini təxmin edən həmin 10 faizlik zümrədir. Əhalinin 90 faizi isə davamlı olaraq xərac verməyə, can vergisi ödəməyə məhkum edilib. “Azərbaycanda ərəb olayları baş verə bilməz”, deyən həmin bu 10\nfaizlik xor müəyyən qədər haqlıdır. Çünki ərəb ölkələrində xüsusi mülkiyyət toxunulmaz olaraq qalıb. Ərəb oliqarxları neftdən gələn gəlirləri mənimsəməklə ədalətsiz sosial bölgü şəraiti yaradıblar. Orada insanların ata-baba mülkləri, insanlara irsən məxsus olan daşınmaz əmlak və sair mülkiyyət üzərinə inzibati-siyasi elitanın qarət yürüşü olmayıb. Azərbaycanda isə olub və davam edir. Bakının mərkəzini müasirləşdirmək adı ilə insanların ata-babadan qalma mülklərini qəpik-quruş və qan hesabına buldozerlərin ağzına vermədilərmi? Bu buldozerlərin haram yürüşü bütün ölkə boyu işləmirmi?\nAzərbaycan qanqsterləri daha qəddardırlar və daha sinikdirlər. Görünür, kommunist-Sovet dəyərlərinin inzibati elitanın qan yaddaşında saxladığı haramxorluq buradakı nomenklaturanı daha qəddar etmək üçün işə yarayıb. Amma həqiqətən də, Azərbaycandakı proseslər ərəb versiyalarından ilham və ya başqa təəssüratlar qazanmır.\nAzərbaycan əhalisi daha tolerantdır. Azərbaycan cəmiyyəti müasir dəyərləri daha artıq qavramış bir toplumdur. Azərbaycanda sosial-siyasi hüquqlar uğrunda ictimai dirəniş həmişə gedib, həm də leqal formada gedib. Burası aşkar siyasi mübarizənin meydanıdır. Ərəb inqilablarını burada proqnozlaşdıranlar isə Azərbaycan iqtidarını təmsil və təşkil edənlərdir. Onlar, axı nə etdiklərini, hansı əməllərə imza atdıqlarını daha yaxşı bilirlər. Islahatlar da buna görə baş vermir. Bu 10 faizlik zümrə yerdə qalan 90 faizlə necə rəftar etdiklərini əla bilir və günün birində həmin 90 faizin sora biləcəyi hesabatı xatırlayanda üşənir. Öz əməllərindən üşənmirlər. Bu əməllərə görə məsuliyyətin həcmini xatırlayanda üşənirlər. Yoxsa, hakimiyyət özü-özlüyündə elə matah şey deyil ki, ona görə bu qədər əsəb sarsıntıları yaşansın. Hədsiz hakimiyyət hədd-hüdudu olmayan harınlıq və qəddarlıq doğurur. Burada ərəblik bir iş yoxdur.\nHəm də, axı, dünya ərəb diktatorlarından da, onlara bənzəyənlərdən də bezib. Ərəb inqilabçılarının nə günahı var ki?..\nIlham Əliyevin gənclərlə dünənki görüşündə onlar niyə yox idi?


Sizi ruhlandırmaq üçün 20 gelin duşu mövzusunda fikirlər - Tərəf - 2020\nBir gəlin duşu atmaq üçün məsuliyyət daşıyırsınızsa, şansları düşündünüz Çox mövzular haqqında. Bu gəlinin ömrü boyu xatırlayacağı bir partiyadır və bunu unudulmaz və xüsusi etmək istəyirsən. Unudulmaz bir mövzu üçün bir ilham axtarırsınızsa, ilham almağınız üçün 20 zəhmli gəlin duş mövzusunda fikirlərimiz var!\nV Emily Roberts / Gəlinlər\n20 Gelin Duş Teması Fikirləri\n1. Klassik Romantika\nKlassik, romantik bir gəlin duşu ilə səhv gedə bilməzsiniz. Axı sevgini qeyd edirsiniz, buna görə xoşbəxt cütlüyün qəlblərini, çiçəklərini və şirin şəkillərini gətirin. Əlbətdə ki, o hubbi aldığına görə qabarcılığı açacaqsınız!\n2. Şampan batch\nQonaqlar vəfli bara və parlaq mimoza stansiyasına "edirəm" demək üçün uzanacaqlar. Gözəl meyvə qabları, təzə xəmir və bol soyudulmuş şampan xidmət edin.\n3. Dənizçilik işi\nGəlin və gəmi yoldaşlarının quruda qalması və ya yaxtaya çıxmağınızdan asılı olmayaraq, dəniz mavi, zolaqlar, lövbərlər, gəmi təkərləri və dənizçinin şapkaları olan dəniz gəlin duş mövzusunu çıxara bilərsiniz. Bobby Darinin "Dənizdən kənarda" əsərini çalğı siyahısına əlavə etməyinizə əmin olun!\n4. Çimərlik Bonanza\nBir dəniz gəlin duşu kimi, bir çimərlik gəlin duşunda da sahil vibləri var - ancaq bunlar hamısı qum və günəş işığına aiddir. Akuamarin rəngləri ilə rəng palitrası yaradın və dəniz qabığı və ulduz balıqlarını daxil edin.\n5. Qara Tie Parıltı və Glitz\nNinesə geyinməyi sevən gəlin üçün qonaqları ən maraqlı paltarlarında canlandırılmağa dəvət edin. Parlaq və parlaq bir şey ilə bəzəyin və cəlb edilmiş bir çilçıraq varsa müəyyən bir bonus xalını qazanın.\n6. Bahçe Bliss\nÖz həyətinizdə cənnət gözləyir! Təsadüfi bir gəlin duşu üçün açıq məkanı şən və rahat bir vəziyyətə çevirin. Əyləncəli çiçək aranjımanları, parıldayan işıqlar və ənənəvi gəzinti yeməklərini özündə cəmləşdirin. Üstəlik, bu, həyətinizə bir makeover üçün mükəmməl bir bəhanədir.\n7. Çay partiyası\nHər şeyi çiçəkli, ləzzətli və susuz sevən qız üçün mütləq bir gəlin çay süfrəsi düşünməlisiniz. Klassik olaraq İngiliscə saxlaya və ya Mad Hatter mövzusu ilə dəyişə bilərsiniz. Hər iki halda, sənətkar çay, incə çörək və dadlı xiyar sendviçlərinin təravətli bir çeşidinə xidmət edin.\n8. Paris Romantikası\nİşığı və sevgi şəhərinə hörmət bəsləyən bir duş ilə sevgini qeyd edin. Eyfel qülləsini bəzəklərə daxil edin və Fransız şərabları, pendirləri və desertləri xidmət edin. Son toxunuş? Bir Piaf qeydində G düyməsini vurun.\n9. Bütün ağ gəlin duşu\nGünün gəlinin bütün ağ rəngdə geyəcəyi yerə yaxınlaşması. Ağ rəngli bir duş ilə ruha qovuşun.\n10. Gatsby Bridal Duşu\nDaisy Buchanan üçün gəlin paltarı və lələkli baş geyimləri ilə atın. Sidecars (konyak, üçlü və limon suyu ilə hazırlanmış) və Cin Rickeys (cin, əhəng suyu və seltzerdən ibarət kombayn) kimi klassik qadağan kokteyllərinə xidmət edin.\n11. Glam Pijama Partiyası\nKiçik bir qız kimi nə qədər əyləncəli gecələrin olduğunu xatırlayın? Pizza, içkilər, konfet, oyunlar və bir film ilə tamamlanmış bir zəhmli qız gecəsi olacaq (düşünürük Gəlinlər).\nUzaq Şərq sehrini zəngin, zərgər rəngli tonları və ənənəvi hind mətbəxi ilə canlandırın. Bu gəlin duşunu açıq havada və bol atmaq yastıqları ilə açıq havaya atmağı düşünün. Bir xına sənətçisi və qəlyan stansiyası ilə Bollivud mövzusunu növbəti səviyyəyə aparın.\n13. İdman sevgilisi\nGəlin idman sevgilisi ola bilərmi? İlham üçün ən sevdiyi komandanın rənglərindən istifadə edin. Məsələn, o, Los Angeles Lakers fanatıdırsa, dG © cor boyunca sarı və bənövşəyi rənglərdən istifadə edin, basketbol kimi rənglənmiş peçenyelərdən də istifadə edin.\n14. Qış Wonderland\nMövsümü şıltaq, qış qarlı ağ dG © cor ilə birlikdə, giləmeyvə, şam konusları və şimal maralı ilə qeyd edin.\n15. Toy rənglərinə əsaslanan gəlin duşu\nRəng kodlu mövzular bəzəyi olduqca sadə edir. Qonaqların geyindiyi rənglərdən tutmuş içkilərə, qonaqlıq verməyə və hədiyyə paketinə qədər eyni palitradan istifadə edən duş ilə böyük günə hazır olun!\n16. Şabalı Çik\nKanalda incə əziyyət çəkən dG © cor, mason bankalarda hazırlanan çay, əl işarələri və körpənin nəfəs mərkəzləri olan romantik rustik viblər.\n17. Sevgi Şirindir\nSevgi şirindir və gəlin duşu da olacaq! Bir konfet mərkəzli bir gəlin duşu parlaq, rəngarəng bəzək əşyaları verir. Şirniyyat və şirniyyat ilə doldurulmuş desert çubuğuna gətirin. Yemək həssaslığı olan hər hansı bir qonaq üçün bir az şəkərsiz konfet verməyi unutmayın. Ayrıca M & M'in adını gəlin toy rənglərində və ya "Mən Edirəm" və ya seçdiyiniz hər şeyi - hətta gəlin obrazını da əldə edə bilərsiniz!\n18. Sevgilim Disney\nSiçan qulaqları və cizgi filmi şahzadələri bu gəlin duşunda mərkəzi nağıl sevgisi və xoşbəxtlikdən həmişəkindən davam edir.\n19. Ölkə Chic\nBir məmləkətin gəlini üçün qonaqlardan ən incə inək geyimlərini hədiyyə etmələrini və məkanlarınızı ot balları, atlar və atlarla bəzəmələrini xahiş edin.\n20. Coed Cek və Jill Duş\nBir gəlin duşunun yalnız xanım olmalı olduğunu kim deyir? Bəzi cütlüklər hər toy fəaliyyətini birlikdə gəlin duşuna qədər birlikdə etmək istəyirlər və bunun heç bir eybi yoxdur! Bunu bir Jack və Jill duşu ilə əlaqəli bir iş halına gətirin. Nə qədər çox mərci, elə deyilmi?\nDaha çox Gör: Gəlin duş temaları, yay mövsümü üçün kifayət qədər isti\nDaha çox Gör: 12 Gelin Duşu Qonaqlara Zövq Verəcəklər Mütləq Arxada Qalan Olmayacaqlar\nDaha çox Gör: Bütün Gəlin Duşlarına bir mövzu lazımdırmı?\nƏdliyyə toyunda nə geyinmək lazımdır\nLea Michele, Toyunda 9 dollarlıq tuş geydi\nToydan əvvəl qayınananızla bağlanmağın asan yolları\n5 İndie Zərgərlik Dizaynerləri Hər Gəlini Bilməlidir\nKapri'de bir İtalyan Hədəf Toy\nCopyright 2020 \_ Gəlinlər - toy haqqında hər şey - fikirlər, planlaşdırma, nişan, bal ayı, moda və gözəllik \_ Sizi ruhlandırmaq üçün 20 gelin duşu mövzusunda fikirlər


YAZILI XALQ ƏDƏBİYYATI NÜMUNƏSİ “DƏLİNAMƏ” - ÀÇЯÐÁÀJ†ÀÍ ÌÈËËÈ ÅËÌËЯÐ ÀÊÀÄÅÌÈJÀÑÛ FÎËÊËÎÐ ÈÍÑÒÈÒÓÒÓ azərbaycan\nYAZILI XALQ ƏDƏBİYYATI NÜMUNƏSİ “DƏLİNAMƏ”\n“Dəlinamə” hekayəti orta əsrlərdə müəllifi məlum olmayan ən çox yayılan xalq ədəbiyyatı nümunələrindən biridir. Hekayətin Əlyazmalar İnstitutunda 9 nüsxəsi saxlanılır. Çağdaş dövrümüzə gəlib çatmış hekayətin nüsxələri XIX və XX əsrin əvvəllərində köçürülmüşdür. “Dəlinamə” hekayətinin ideya-məzmunu uzun müddət müsəlman Şərqində və Azərbaycanda İslam dininin təbliğinə və xalqların dini, əxlaqi dünyagörüşünün formalaşmasına xidmət etmişdir. Hekayətin mövcud nüsxələrinin son yüzilliklərdə köçürülməsinə baxmayaraq, dil və üslub xüsusiyyətləri, mətninin arxaizmlərlə zənginliyi onun daha əvvəllər köçürüldüyünü deməyə əsas verir.\nAşar sözlər: Dəli, hekayət, xalq ədəbiyyatı, Tanrı, Cəbrail, suçlu.\n“DALINAME” STORY IN AZERBAIJAN\nWRITTEN FOLK LITERATURE\n“Dalinama” story is one of the example of folk creative activites poetry copied by unknown author in the middle centuries and widenly spread among people. 9 copies of story are kept in Manuscript Institutuion. The copies of small volume story were copied in Azerbaijan area in the beginning of 19-20 centuries. The idea and content of “Dalinama” served for Islamic and religious preview’s propaganda in Azerbaijan and also in Moslem East for a long time. Although the copies of story were written in last centuries, the language-style characters of text and the richness of archaic word and expressions inform that it was done in ancient times.\nKey words: Dali, story, folklore, God, Jabrail, guilty, to forgive.\nСКАЗАНИЕ «ДЕЛИНАМЕ» В АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ ПИСЬМЕННОЙ НАРОДНОЙ ЛИТЕРАТУРЕ\nСказание «Делинаме» - один из образцов широко распространенного в средние века анонимного поэтического народного творчества. В Институте Рукописей хранятся 9 экземпляров данного сказания. Экземпляры небольшого по объему сказания были переписаны на территории Азербайджана в ХIX-начале ХХ вв. Идея и содержание «Делинаме» на протяжении долгого времени служили пропаганде исламской религии и религиозных взглядов в Азербайджане и мусульманском Востоке. Несмотря на то, что экземпляры сказания были переписаны в последние столетия, языковые и стилистические особенности текста и богатство архаизмов свидетельствуют о его более раннем возникновении.\nКлючевые слова: Дели, сказание, народная литература, Бог, Гавриил, виновный.\nHECA VƏZNİ VƏ AŞIQ POEZİYASININ\nMəsələnin qoyuluşu. Heca vəzni və aşıq poeziyasının mənşəyi və inkişaf tarixinin izlənilməsi.\nİşin məqsədi. Heca vəzni və aşıq poeziyasında genezis və inkişaf tarixi məsələlərinin araşdırılması məqsəd kimi qarşıya qoyulmuşdur.\nAzərbaycan ədəbiyyatı tarixən çox qədimdir. İstər şifahi, istərsə də yazılı qolu müəyyən mərhələlərdən, qadağalardan, repressiyalardan keçərək inkişaf etməkdədir. Azərbaycan folklorunun və ədəbiyyatının zənginliyi ilə fərqlənən ən böyük qolu aşıq poeziyası və aşıq yaradıcılığıdır. Aşıq yaradıcılığının çox fərqli problemləri, əsasən də yaranma və inkişaf tarixi, janr sistemi, mövzu rəngarəngliyi, ideya-estetik qayəsi həmişə tədqiqatçıların diqqət mərkəzində olmuş, çox fərqli istiqamətlərdə, aspektlərdə tədqiqata cəlb edilmiş və öyrənilmişdir. Bunun nəticəsində, ədəbiyyatşünaslığımızda və folklorşünaslığımızda elmə dəyərli töhfələr verən sanballı Azərbaycan aşıqşünaslığı, aşıq folklorşünaslığı formalaşmış, inkişafının müasir mərhələsinə yüksəlmişdir.\nAşıq yaradıcılığının və el şairlərinin əsərlərinin toplanılması, nəşri, təsnifi, onun xüsusiyyətləri, genetik kökləri, poetikası, nəzəriyyəsi, tarixi inkişafı, ictimai elmlərlə əlaqəsi, yazılı ədəbiyyata təsiri, digər xalqların folkloru ilə tipoloji münasibəti, başqa dillərə tərcüməsi və s. bu qəbildən olan problemləri əhatə edən zəngin bir elmi-nəzəri irs yaranmışdır.\nLakin Azərbaycan aşıq ədəbiyyatının və el şairlərinin əsərlərinin toplanılması, nəşri və öyrənilməsi, tədqiqi tarixinin mərhələlərinə nəzər saldıqda aydın görünür ki, hələ də bu sahədə öyrənilməmiş, ciddi tədqiqata ehtiyacı olan “ağ səhifələr” mövcuddur. Belə mühüm problemlərdən biri də, aşıq yaradıcılığının, heca vəznli şeirimizin, xüsusən aşıq poeziyasının yazılı ədəbiyyata, yazılı poeziyaya təsiri məsələsidir, daha doğrusu, hər iki qolun bir-birinə təsirinin müasir elmi-nəzəri prinsiplər əsasında tədqiqi və öyrənilməsidir. Akademik M.İbrahimov bu məsələlərdən bəhs edərkən yazırdı: “Aşıq poeziyası xalqa daha yaxın olduğuna görə orta əsrlərdə yazılı ədəbiyyata məhz demokratik, realist meyilləri gücləndirmək ruhunda təsir etmişdir. Daha doğrusu, xalq yaradıcılığı ilə yazılı ədəbiyyat arasında bir keçid, möhkəm bir körpü olmuşdur. O, bir tərəfdən xalq yaradıcılığına bağlanmış, o biri tərəfdən yazılı ədəbiyyata. Həm bununla, həm də onunla qarşılıqlı əlaqə və təsirdə inkişaf etmişdir. Onun kökləri, rişələri folklordan, xalq yaradıcılığından su içirsə, budaqları, qol-qanadı həmişə yazılı ədəbiyyatla qovuşur, ona təsir edir və ondan qüvvət alır. Bu isə aşıq şeirinin bədii ifadə vasitələrinin zənginləşməsinə, fikri və siyasi-ictimai kəskinliyinə kömək edir” (1, 12). M.İbrahimovun bu dəyərli mülahizələrindən yarım əsrə yaxın bir vaxt keçsə də hələ də “qarşılıqlı əlaqə və təsirdə inkişaf” problemi dəyərincə araşdırılmamışdır.\nAşıq poeziyasının və bu üslubda yazan şairlərin yaradıcılığının ədəbi-nəzəri məsələlərinə həsr olunmuş əsərlərdə, tədqiqatlarda ötəri şəkildə xatırlanan, mətbuatda, toplularda, məcmuələrdə, jurnallarda seyrək şəkildə əksini tapan bu mühüm problemin əsaslı şəkildə öyrənilməsinə, elmi-nəzəri tədqiqinə müasir ədəbiyyatşünaslığımızda, eləcə də folklorşünaslığımızda böyük ehtiyac duyulur...\nElmimizin – ədəbiyyatşünaslığımızın və folklorşünaslığımzın indiki, müasir mərhələsində, XXI əsrin başlanğıc mərhələsində aşıq yaradıcılığı dövlət və hökumət səviyyəsində xüsusi olaraq qiymətləndirilir. İndi müstəqil folklor təsisatlarında, universitetlərdə folklor laboratoriyaları və kafedralarında, Milli Akademiyanın nəzdində Folklor İnstitutunda bu sahədə ciddi elmi araşdırmalar aparılır. Azərbaycan Aşıqlar Birliyi fəaliyyət göstərir. YUNESKO səviyyəsində, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb edən tədbirlər keçirilir. 12 may 2012-ci il tarixdə Azərbaycan aşıq sənəti YUNESKO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil olunmuşdur. Bu baxımdan Azərbaycanın müstəqilliyi milli-mənəvi dəyərlərə daha kamil mövqedən qayıtmağın, onu yenidən dərk etməyin gərəkliyini ortaya qoydu. Tariximizi, etnoqrafiyamızı, ədəbiyyatımızı, folklorumuzu, ümumilikdə mədəniyyətimizi daha dərindən, həqiqi milli dəyərlər mövqeyindən, bütün mahiyyətilə araşdırmağa imkan yaratdı. Aşıq yaradıcılığının, el şairlərinin yaratdığı zəngin poeziya irsinin və bu irsin yazılı ədəbiyyata təsirinin öyrənilməsi də bu sıradandır.\nAzərbaycan xalqına məxsus olan aşıq yaradıcılığı ancaq xalqa məxsus olan şəriksiz yaradıcılıq sahəsidir. Əsrlər boyu şifahi xalq yaradıcılığı və aşıq poeziyasının təsiri ilə Azərbaycan yazılı ədəbiyyatında aşıq şeiri, üslubu yaranmış, inkişaf etmiş, qüvvətli ədəbi cərəyana çevrilmiş, nəticədə yazılı ədəbiyyatımızın çox mühüm, cazibədar, maraqlı və zəngin bir qolu yaranmışdır. Bütün bunların daha əsaslı, müasir nəzəri elmin tələbləri səviyyəsində öyrənilməsi, tədqiqi folklorşünaslıq və ədəbiyyatşünaslığımızın qarşısında duran ən aktual vəzifələrdəndir.\nAşıq şeirinin, ümumiyyətlə heca vəzninin yazılı ədəbiyyata təsirinin hansı tarixi mərhələdən başlanması ədəbiyyatşünaslığımızda həmişə müxtəlif fikirlər yaratmışdır. Bunu müəyənləşdirmək mühüm, elmi məna və mahiyyəti olan məsələdir. Əslində bu tədqiqatı haradan başlamaq, burada hansı xronoloji başlanğıcı və ardıcıllığı gözləmək kimi mühüm bir elmi prinsip ortaya çıxır. Ədəbiyyatşünaslığımızda bir müddət bu prosesin – yazılı ədəbiyyatda aşıq şeirinin yaranma və inkişaf tarixinin XVIII əsrdən – Molla Pənah Vaqifdən başlanması qəbul edilmişdi. Sonralar bunu bir qədər də əvvəldən, XVI əsrdən – Şah İsmayıl Xətai mərhələsindən götürməyə başladılar. Bu barədə ədəbiyyatşünaslığımızın patriarxı akademik F.Qasımzadə yazmışdı: “Yazılı ədəbiyyatımızda aşıq şeirinin yaranma və inkişaf tarixi bəzi ədəbiyyatşünasların düşündüyü kimi, Molla Pənah Vaqifdən deyil, daha çox əvvəllərə aiddir. Aşıq şeirinin gözəl nümunələrini biz hələ XVI əsrdə məşhur Azərbaycan klassiki Şah İsmayıl Xətainin (1486-1524) yaradıcılığında görürük. Məlum olduğu kimi, Xətai klassik üslubda yazdığı əsərləri ilə bərabər, şifahi xalq yaradıcılığından, xüsusən aşıq poeziyasından istifadə edərək heca vəznində sadə, aydın bayatı, qoşma və gəraylılar yaratmışdır” (2, 33).\nBu, XX əsrin 60-cı illərində aparılan çox mühüm və əhəmiyyətli bir korrektə, bu sahədə mühüm bir konsepsiya idi və birdən-birə F.Qasımzadə problemin tədqiq tarixini iki əsr əvvələ aparır, milli bədii təfəkkürün formalaşmasında mühüm əhəmiyyəti olan Xətai mərhələsinin bu problem istiqamətində öyrənilməsini ədəbiyyatşünaslığın diqqət mərkəzinə çəkirdi... Lakin, bu konsepsiya öz dövrü üçün əhəmiyyətli idi...\nTəəssüf ki, sonrakı, lap indiki mərhələdə belə, bir çox ədəbiyyatşünaslarımız hələ də bu konsepsiya çərçivəsində qalmaqdadırlar. Bu yaxınlarda nəşr edilmiş mühüm bir mənbədə oxuyuruq: “Azərbaycan yazılı ədəbiyyatında aşıq şeirinin ənənələrinə hələ XVI əsrdə Şah İsmayıl Xətainin (1486-1524) yaradıcılığında təsadüf olunur. Xətai klassik üslubla yanaşı, şifahi xalq yaradıcılığı, xüsusən aşıq poeziyasının bədii ifadə və forma vasitələrindən istifadə edərək heca vəznində bayatı, qoşma, varsağı və gəraylılar yazmışdır” (3, 63).\nƏslində isə belə deyildir! Əgər doğrudan da heca vəzni və aşıq yaradıcılığı XVI əsrdən başlayırsa, həmin dövrdə yaşamış Qurbani birdən-birə sənətkarlıq baxımından mükəmməl, çox yüksəkdə dayanan aşıq şeirinin şəkillərini yarada bilərdimi? Əlbəttə yox! Bu forma və şəkillər birdən-birə, özü-özünə peyda ola bilməzdi və bunun arxasında çox zəngin bir ənənənin təcrübəsi dayanmalı idi!..\nXVI əsrə qədərki boşluğu az da olsa, bərpa etmək üçün “Dədə Qorqudun kitabı”na, Nizami yaradıcılığına, eyni zamanda, hələlik anadilli yazılı ədəbiyyatımızın banisi sayılan İzzəddin Həsənoğlunun, Qazi Bürhanəddinin, İmadəddin Nəsiminin yaradıcılığına müraciət etməliyik. Çünki adlarını çəkdiyimiz bu sənətkarların əsərlərində sazla, sözlə bağlı ifadələrin, şeirlərində xalq şeir şəkillərinin əlamət və xüsusiyyətlərinin geniş yer tutması bunu söyləməyə imkan verir. Xüsusilə Nəsimi yaradıcılığı heca vəzni və aşıq poeziyasının yazılı ədəbiyyata hansı səviyyədə təsirini öyrənmək baxımından əvəzsiz bir mənbədir. Şairin yaradıcılığında xalq şeirinin – qoşma, gəraylı, təcnis və s. şəkillərinin mükəmməl nümunələri var ki, bunlar da aşıq şeirinin, aşıq sənətinin həmin yüzilliklərdə hansı mərhələdə olması haqqında müəyyən təsəvvür yaradır. Əgər Nəsimi səviyyəsində olan qüdrətli bir şair qoşma, gəraylı və başqa aşıq şeir şəkillərindən istifadə etmişsə, deməli, bu yüzilliklərdə də, yazılı ədəbiyyatın bu böyük sənətkarlarına təsir edəcək gücə və istedada malik aşıq-şairlərimiz, el sənətkarlarımız olmuşdur... Digər tərəfdən XIII əsrin məhsulu olan “Mehri və Vəfa”, “Dastani-Əhməd Hərami” kimi xalq dastanlarımızı xatırladan yazılı ədəbiyyat nümunələri də dediklərimizi təsdiq edir.\nHətta, biz müəyyənləşdirdik ki, aşıq yaradıcılığının yazılı ədəbiyyata təsiri daha əvvəlki əsrlərə gedib çıxır. Əruz vəznində aşıq şeiri forması olan cinasın istifadə tarixi ilə götürəndə görürük ki, ərəb-fars dillərində yazan azərbaycanlı şairlərimizin yaradıcılığında bu qafiyə sistemindən daha əvvəllərdən, əldə olan faktlara söykənsək IX-XII əsrlərdən istifadə etmişlər. Anadilli poeziyamızın, heca şeirimizin tarixində isə bu xronika dəyişə bilir. Bu da yenə əldə olan anadilli poeziya faktına görədir. Hələ ki, biz anadilli poeziya tariximizi XIII əsrdən əvvələ aparmaqda çətinlik çəkirik. Fərziyyələrə görə bilirik ki, anadilli ədəbiyyatımız lap belə götürəndə eradan əvvələ gedib çıxır və bunu əldə güman etməyə əsas verən xeyli fərziyyələr mövcuddur. Lakin bu gümanları, fərziyyələri təsdiq edən ədəbi faktı hələlik əldə edə bilməmişik. Bu faktları tarixin qaranlıqları hələ ki, gizləyir və bizi istəməyən düşmən əlləri də burada az iş görməmişdir...\nYenə də əlahəzrət fakta müraciət edək! Xüsusilə, hələlik diqqəti daha çox cəlb eləyən və bəzi məqamlarda şəxsiyyəti, yaradıcılığı mübahisə obyektinə çevrilən, aşıq şeiri tərzində yazıb-yaradan Molla Qasımın yaradıcılığı maraq doğurur. Molla Qasımın Yunis Əmrə dövründə (XIII-XIV əsrlər) yaşamış bir el aşıq-şairi olması fikri ağlabatan, hətta təkzibolunmaz dəlillərə malikdir.\nApardığımız araşdırmalar və əldə olan faktlar bizə əsas verir deyək ki, hələ XVI yüzilliyə qədər bizim mükəmməl aşıq sənətimiz olmuş, hətta XIII-XV yüzilliklərdən başlayaraq qonşu xalqların el şairlərinə də güclü təsir etmişdir.\nGörkəmli türkoloq alim prof. F.Köprülü yazır: “XIII-XIV əsrlərdən bəri Anadoluda xalq arasında çox geniş yayılmış sazın” (s.108) formalaşması Azərbaycanda XI-XII yüzilliklərə gedib çıxır. “XI-XVI əsrlər türk ədəbiyyatının Oğuz qolu bir qədər fərqli inkişaf yolu keçmişdir. XI-XIII əsrlərdə ümumoğuz ədəbiyyatının içində “Oğuz türkman” ədəbiyyatı ayrılmışdır. Bu ədəbiyyatın davamı təsəvvüfdən keçib gələn Azərbaycan və Anadolu aşıq ədəbiyyatıdır” (4, 70).\nŞifahi xalq ədəbiyyatımızdan qaynaqlanaraq formalaşmış möhtəşəm klassik ədəbiyyatımız bir sıra spesifik xüsusiyyətləri ilə fərqlənir. Şifahi xalq ədəbiyyatının mövzularından öz əsərlərində bəhrələnən şairlərimiz istər-istəməz gen və qan yaddaşından irəli gələn aşıq poeziyasının poetik ənənələrinə də biganə qala bilməmiş, zəngin poetik irsə malik el aşıq-şairlərimizin yaradıcılıq təcrübəsindən də məharətlə istifadə etmişlər. Onların təkrarolunmaz poetik ənənələri, yetkin yaradıclılıq üslubu klassiklərimizin bədii yaradıcılığında örnək olmuşdur.\nAşıq yaradıcılığı örnəkləri klassik şairlərimiz üçün bədii düşüncələrində istiqamət vermiş, poetik kəşflərində yardımçı olmuşdur. Buna görə də aşıq ədəbiyyatının klassik irsimizə təsirini dərindən araşdırmaq ədəbiyyatşünaslıq və folklorşünaslığımızın qarşısında duran aktual problemlərdəndir. Bu problemin fundamental şəkildə həlli üçün ilk öncə heca vəzni və aşıq poeziyasının yaranması, təşəkkülü, inkişaf mərhələləri, poetik ənənələri araşdırılmalı, aydınlaşdırılmalı, sonra həmin poetik ənənələrin klassik poeziyada təzahürünü izləyərək təhlil etməliyik.\nHeca vəznli şeirimiz barədə ilk məlumatlara hələ XI əsrdə yaşamış M.Kaşğarlının “Divanü lüğat-it-türk” əsərində rast gəlmək olur. M.Kaşğarlı türk torpaqlarını dolaşaraq ağız ədəbiyyatını toplamış, yazıya almış, ümumən qədim türk şifahi və yazılı ədəbiyyatı haqqında dəyərli məlumatlar vermişdir. O, “Divan”ında yazır ki: “Mən bu kitabı hikmət səci, atalar sözü, şeir, rəcəz, nəsr kimi şeylərlə süsləyərək heca hərfləri sırasıyla tərtib etdim” (11, 5).\nM.Kaşğarlının adı çəkilən əsərindən məlum olur ki, hələ XI əsrdə 6, 7, 8, 10 hecalı şeirlər olmuşdur. Müəllif hətta bunların hamısının “qoşdu”, “qoşmaq” sözündən əmələ gəldiyini bildirir. O yazır: “...o, qoyuna keçi qatdı, qardaş etdi. Hər hansı bir şey bir başqasına o cür qatılarsa yenə belə deyilir: o, yer qoşdu = o, qoşma, türkü büzdü (o, qəzəl və şeir nəzmlədi), qoşar – qoşmaq” deməkdir (11, 14).\nOzan-aşıq sənətinin qədimliyindən bəhs edən akademik H.Araslı haqlı olaraq yazır: “Ən qədim aşıq şeiri nümunələrini XI əsrin yadigarlarında görürük. Bir çox ölkələri gəzib türk tayfalarının lüğətini yazmağa çalışan və nəhayət, “Divanü lüğat-it-türk” adlı məşhur əsərini 1077-ci ildə Bağdadda bitirən Qaşqarlı Mahmud öz kitabında Azərbaycan xalqının etnik tərkibinə daxil olan oğuz, türkmən və qıpçaqların da şifahi və yazılı ədəbiyyatlarından nümunələr yazmışdır. Bu nümunələr içərisində qoşma şəklində qoşqu adlanan şeirlər qədim ozan şeirimizin nümunələridir” (26, s.17).\nM.Kaşğarlının “Divan”ında toplanmış materiallardan qədim türk poeziyasının struktur quruluşu, keyfiyyəti, forma və poetikası barədə kifayət qədər məlumat almaq olar:\nÖpkəm kəlip oğradım,\nArslan layu kökrədim,\nAlplar başın toğradım,\nEmdi məni kim tutar? (1, 5, 125).\nTelim başlar yuvaldımat,\nYağı andın yuvaldımat,\nKüçi anınğ kevəldimət\nKılıç kınka küçün sıkdı (11, 5, 394).\n“Divan” qaynaqlarını, Yusif Balasaqunlunun “Kutadqu bilik” əsərini, müəllifi məlum olmayan “Dastani-Əhməd Hərami”, İsanın “Mehri və Vəfa”, şair Əlinin “Qisseyi-Yusif” poemasını (hələ nəzərə alınsa ki, neçə belə əsərlər bizə gəlib çatmayıb) və XVI əsrə qədərki bir sıra digər mənbələri nəzərə alsaq görərik ki, heca vəznli şeirimiz, eləcə də aşıq yaradıcılığı çox qədimdən meydana gəlib, uzun bir inkişaf yolu keçmişdir. “Divan”dan məlum olur ki, hələ XI yüzillikdə xalqın dilində gəraylı, qoşma, təcnis şeir şəkillərini xatırladan çoxlu sayda nümunələr dolaşmışdır.\nAraşdırmalar göstərir ki, xalq şeirinin ilkin nümunələri olan holavarlar, sayaçı sözləri, bayatılar kimi, qoşma, gəraylı və s. də ilkin dövrlərdə bir bəndli olmuş, sonralar isə 3, 5, 7 bəndli şeir şəklində formalaşmışdır.\nAzərbaycanın ilk folklorşünaslarından olan Ə.Abid az qala bir əsr bundan əvvəl yazırdı ki: “Divanü lüğat-it-türk”dəki mənzum nümunələr göstərir ki, bundan 800 il əvvəl türk nəzmi qəti şəkildə dörd misralı qitə halında təşəkkül tapmışdır. K.Brokkelman göstərir ki, “Divanü lüğat-it-türk”dəki mənzumələr əsas etibarilə xalq poeziyası nümunələridir. Bunların əksəriyyəti “Divan”ın tərtibinə qədər xalq içərisində mövcud olmuşdur. Çünki onların heç birində islamın təsiri yoxdur” (7, 6).\nTədqiqatçılar bəzən heca vəznli poeziyanın, o cümlədən aşıq sənətinin XI-XII əsrlərdə farsdilli poeziya ilə yanaşı mövcud olduğunu və XIII-XIV əsrlərdə el şairi kimi tanınan Molla Qasım kimi nümayəndələrinin gəraylı, qoşma, təcnis yaratdığını da qeyd edirlər. Bəziləri isə aşıq poeziyasının XVI əsrdən sonra yaranması fikrindədirlər. Ancaq başqa bir həqiqət də vardır ki, aşıq poeziyası XVI əsrə qədər mövcud olmasaydı, Qurbaninin Şirvan, Təbriz, Anadolu, Göyçə aşıq məktəblərinin qüdrətli improvizatorçuluq ənənələrinin həmin əsrlərdə mükəmməl şəkildə yaşaması mümkün olmazdı.\nAşıq poeziyasının XIII-XIV əsrlərdəki qaynaqları Molla Qasım və Yunis Əmrənin adı ilə sıx bağlıdır. Lakin bu qaynaqların araşdırılmasında biz müəyyən mənada gecikmiş, aşıq poeziyasının meydana gəlməsində Molla Qasım və Yunis Əmrə həqiqətinə əslində göz yummuş, onların Azərbaycan aşıq poeziyasının formalaşmasındakı çox əhəmiyyətli xidmətlərini kifayət qədər açıqlaya bilməmişik. Bunun bir sıra obyektiv səbəbləri ilə yanaşı, subyektiv səbəbləri də vardır. Lakin bu da həqiqətdir ki, tədqiqatçıların sırf Azərbaycan dili ləhcəsində yazdığı qənaətində olduqları Yunis Əmrə eyni zamanda, Azərbaycan aşıq şeirinin yeni mərhələyə yüksəlməsində, milli aşıq poeziyası ənənələrinin formalaşmasında öncül və aparıcı mövqeyə malik olmuşdur. Digər tərəfdən dil və ədəbi dil tarixi baxımından yanaşdıqda XIII-XIV əsrlərdə Anadolu türkləri və Azərbaycan türklərinin dilləri arasında differensiyalaşma prosesi hələ başa çatmamışdı və bu dövr ədəbi simalarının yaradıcılığı ortaq bir mədəniyyəti əks etdirirdi. Təbii ki, bu barədə geniş və ətraflı tədqiqata ehtiyac vardır. Lakin bir məsələni də xatırlatmaq yerinə düşərdi ki, XIII-XIV əsrlərdən XVI əsrə qədər olan yüzilliklərdə onlarla, yüzlərlə el aşıqlarımız, şairlərimiz olmuşdur ki, onların şeirləri ya itib batmış, ya da başqa-başqa aşıqların, şairlərin şeirlərinə qarışaraq bizə ünvanı ilə gəlib çatmamışdır. Əgər belə olmasaydı, Q.Bürhanəddin, Şah Qasım Ənvar, Nəsimi kimi şairlərin yaradıcılığında biz xalq şeirinin üslub və əlamətlərini, hətta bəzi nümunələrini görə bilməzdik. Bir sıra başqa şairlərimiz hətta qəzəl yazanda belə, xalq şeirinin qüdrətinə arxalanmış və yeri gəldikcə ondan özlərinə məxsus şəkildə istifadə də etmişlər. Nəzərə alsaq ki, İzzəddin Həsənoğlu XIII əsrdə yaşamışdır və bugünkü dilimizin gözəllikləri hələ Həsənoğlu dövründə geniş işlənmişdir, onda aşıq sənətinin həmin yüzilliklərdə mövcudluğuna inanmamaq olmur. Bu baxımdan o dövr haqqında ümumi bir mənzərə yaratmaqla bir çox həqiqətləri üzə çıxarmaq olar.\nMəlum olduğu kimi, hələ XIII əsrə qədər fars dili hakim ədəbi dil kimi hökmranlıq edirdi. Təbii ki, bizim bir sıra görkəmli sənətkarlarımız da bu dildə yazıb yaradırdılar. Lakin fars dilini bütün təbəqə eyni şəkildə qavraya bilmirdi. Təbəqələşmə özünü açıq şəkildə göstərirdi. Əgər belə demək mümkündürsə, az-çox yazıb-pozmağı bacaranlar, ziyalı təbəqə fars dilindən istifadə edirdisə, xalqın böyük bir hissəsi üçün isə bu dil yad idi.\nDigər tərəfdən XIII əsrin əvvəllərindən monqolların hücumu, türk torpaqlarını öz nəzarətləri altına almaları istər-istəməz fars dilinin get-gedə aradan çıxmasına səbəb olmuşdur. Çünki “Çingiz xandan başlayaraq, ilk monqol hakimləri fars katiblərinin qəliz və ibarəli yazı üslubunu xoşlamırdılar” (8, 237).\nElə ona görə də dil faktoru ozançılıqdan aşıqlığa keçid mərhələsini önə çəkdi. Daha doğrusu, ozan öz yerini aşığa verdi.\nDeməli, XIII əsrin əvvəllərindən başlayaraq fars dili get-gedə sıxışdırılırdı. “Türklərin monqollarla tarixi-mədəni yaxınlığı, həmçinin müsəlmanlaşmış Azərbaycan türklərinin monqollarla müqayisədə daha yüksək mədəni inkişaf səviyyəsində olması nəticəsində monqollar tədricən assimilyasiyaya uğrayaraq, yerli əhaliyə qarışırlar. Azərbaycanın mədəni həyatında iranpərəst siyasət yürüdən Atabəylərin aradan getməsi öz növbəsində Azərbaycanda farsdilli ədəbiyyatın da tədricən tənəzzülə uğramasına səbəb oldu... Deməli, monqol işğalından sonra ölkəni bürüyən və farsdilli ədəbiyyatın tənəzzülünə səbəb olan böhran eyni zamanda ədəbiyyatın ana dilində inkişafına təkan vermişdir” (9, 62).\nElə bu səbəblərdəndir ki, Azərbaycan şairləri get-gedə öz dillərinə daha çox üstünlük verməyə başladılar. Təbii ki, həmin dövrlərdə el şairləri, aşıq yaradıcılığı da tədricən fəallaşmağa başladı. Əgər XIII-XV əsrlərdə yaşamış və bizə gəlib çatmış şairlərin yaradıcılıqlarına nəzər salsaq, bunu açıq şəkildə görmək olar. Heç ola bilməzdi ki, XIII əsrdən başlayaraq anadilli ədəbiyyatımız get-gedə güclənsin, ancaq xalq şeiri, aşıq yaradıcılığımız olmasın. Lakin XIII-XV əsrlər aşıq yaradıcılığı və el şairlərinin fəaliyyəti araşdırılmadığından folklorşünaslıqda və ədəbiyyatşünaslıqda bir boşluq yaranmışdır. Ona görə də bu həqiqətləri üzə çıxarmaq üçün biz yazılı ədəbiyyata bir mənbə kimi müraciət etməliyik. Çünki şifahi ədəbiyyat nümunəsi yaranmasaydı, onun əlamətləri yazılı ədəbiyyatda öz əksini tapa bilməzdi. Sevindirici haldır ki, uzun sükutdan sonra XIII əsrin məhsulu olan İ.Həsənoğlunun “Necəsən, gəl, ey üzü ağım bənim” şeiri, “Dastani-Əhməd Hərami” poeması, İsanın “Mehri və Vəfa” kimi təmiz ana dilimizdə yazılmış tapıntıları üzə çıxarılmışdır. Elə bu nümunələr də o dövrün ictimai-ədəbi-bədii mənzərəsi haqqında çox şey deyir.\nƏruzşünas prof. Əkrəm Cəfər yazır ki: “Məlum olduğu üzrə, Azərbaycan şeiri iki vəzndə yaradılmışdır: heca vəznində və əruz vəznində. Bu iki vəzn səkkiz əsrlik Azərbaycan dilli ədəbiyyatımızda bütün əsrlər boyu tətbiq edilərək gəlmişdir. Bəzi şairlərimiz hər iki vəzndə yazmış, bəziləri isə yalnız birini (kimi hecanı, kimi əruzu) işlətmişdir. Həsənoğlunun heca vəznində əsərləri çatmamışsa da, müxtəlif mənbələr onun heca vəznində çoxlu türkülərinin – “Həsənoğlu türküləri” – olduğunu göstərir” (14, 187).\nNəzərə alsaq ki, nə qədər şifahi və yazılı söz sənəti nümunələrimiz hələlik gəlib bizə çatmamışdır, ya ərəblər, monqollar, ermənilər tərəfindən mənimsənilmiş, ya da yandırılmış, məhv edilmiş, itib batmışdır. Lakin bu tapılan əsərlər də ümid verir deyək ki, zəngin söz xəzinəmizin (istər şifahi, istər yazılı) nümunələri hələ tükənməyib, gec-tez onlar da tapılıb üzə çıxarılacaqdır. Prof. Q.Kazımov V.Məmmədovun “Dastani-Əhməd Hərami” poemasının dili və üslubu” kitabına yazdığı “ön söz”də doğru qeyd edir ki: “Ona görə də o zəngin xəzinədən qırağa düşüb od tutub yanmayan “Dastani-Əhməd Hərami”yə, Həsənoğlunun yarımçıq divanına rast gəldikcə gözümüzə işıq gəlir. Məcbur olub ordan-burdan işıq saçan bir qrup antroponim, toponim və etnonim əsasında, tarixin ümumi gedişi əsasında, məntiqin gücü ilə dilimizin tarixini öyrənirik” (10, IV). Ancaq mən deyərdim bu nümunələrlə tək “dilimizin tarixini” yox, eyni zamanda mədəniyyət tariximizi, adət-ənənələrimizi, etnoqrafiyamızı, folklorumuzu da öyrənirik. Odur ki, XIII əsrdə yaşamış İ.Həsənoğlunun azərbaycanca yazdığı “Necəsən, gəl ey üzü ağım bənim?” şeirindən bir bəndə nəzər salaq:\nNecəsən, gəl, ey üzü ağım bənim,\nSən əritdin odlara yağım bənim,\nSənin ilə xoş keçər canım bənim (11, 241).\nBizə belə gəlir ki, Həsənoğlu və ondan sonra Azərbaycan türkcəsində yazan sənətkarların əsərlərindəki ədəbi dilin təmizliyi, inkişafı başqa səbəblərlə yanaşı, bir tərəfdən də aşıq yaradıcılığı və el şairlərinin xidməti ilə bağlı idi. Çünki köçəri və oturaq Azərbaycan əhalisinin əksəriyyəti üçün ərəb-fars dillərində yazılmış ədəbiyyat anlaşılmaz idi. Ona görə də həqiqi sənətkarlar xalqa yaxınlaşmaq üçün xalqın öz dilinə söykənirdilər. Əgər “Əhməd Hərami dastanı”, “Mehri və Vəfa” poemalarına, Q.Bürhanəddin və Nəsimi yaradıcılığına nəzər salsaq, bu inkişafı, yaxınlığı daha aydın görmək mümkündür.\nQ.Bürhanəddin XIV əsrdə yaşamış (1344-1398) qüdrətli hökmdar, eyni zamanda ana dilində gözəl nümunələr yaradan görkəmli şair olmuşdur. O, anadilli ədəbiyyatımızın inkişafında mühüm rol oynamışdır. Bunun bir səbəbi də hökmdar şairin xalq yaradıcılığına, ozan-aşıq sənətinə dərindən bələd olması və məhəbbətindən irəli gəlirdi. Q.Bürhanəddinin yaradıcılığında aşıq poeziyasının bir çox xüsusiyyətlərinə rast gəlmək olur. Dil sadəliyi, axıcılıq, daxili və cinaslı qafiyələr, xalq poeziyasında və aşıq yaradıcılığında bir qanun kimi təsdiqlənən durğu, bölgü, qafiyə prinsipləri və s. Q.Bürhanəddin yaradıcılığı üçün xarakterik xüsusiyyətlərdəndir.\nBunu izləmək üçün Q.Bürhanəddinin yaradıcılığına diqqət edək:\nÖzünü al şax görən sərdar bolur,\nƏnəlhəq dəvi qılan bərdar bolur,\nƏr oldur həq yoluna baş oynaya\nDöşəkdə ölən yikit murdar bolur.\nHəmişə aşiq könli büryan bolur,\nHər nəfəs qərib gözi giryan bolur,\nSufilərin diləki mehrab, namaz\nƏr kişilərin arzusu meydan bolur\nMəlum olduğu kimi, türkdilli xalqların şeirində durğu variantları əsasən, aşağıdakı kimidir: 6+5; 5+6; 7+4; 4+7; 4+3+4; 3+4+4; 4+4+3.\nQ.Bürhanəddindən gətirdiyimiz nümunələrə nəzər salsaq görərik ki, şeirdəki durğu 7+4 olmaqla sona qədər gözlənilmişdir. Və yaxud şairin başqa bir şeirinə nəzər salaq. Burada isə durğu 4+3+4 şəklində qurulmuşdur:\nHəqqa şükür, qoçlarün dövranıdur,\nCümlə aləm bu dəmin heyranıdır.\nKünbatardan, gündoğən yerə dəkin,\nEşq ərinin bir nəfəs seyranıdur (12, 17).\nBəzən belə mülahizələrə rast gəlmək olur ki, XVI əsrə qədər yaşamış şairlər istəyirdilər əruz vəznində şeirlər yazsınlar, lakin alınmırdı, istər-istəməz heca vəzninə gedib çıxırdı. Çünki heca vəzni o şairlər üçün ana vəzni idi. Ona görə də onlar hecaya meyillənirdilər. Hətta Şah İsmayıl Xətainin özü də əruzda yazanda çətinlik çəkirdi və müəyyən qüsurlara yol verirdi. Deməli, XVI əsrə qədər heca vəzni məlum idi və ona görə də sənətkarlar əruz vəznində şeir yazanda çətinlik çəkirdilər.\nQ.Bürhanəddinin yaradıcılığından bəhs edən bir çox tədqiqatçılar, ədəbiyyatşünaslar şairin xalq şeiri üslubunda yazdığını qeyd edirlər. Prof. Ə.Cəfər yazır: “Füzuli şeirində əruz vəzni bəhrlərinin növləri” məqaləsində heca vəzninin əruz vəzni ilə paralel işləndiyindən bəhs edərkən qeyd edir ki: “Qazi Bürhanəddinin, Nəsiminin, Xətainin hər iki vəzndə əsərləri məlumdur. Füzuli dövründə də bəzi şairlər, o cümlədən Füzulinin oğlu Fəzli hər iki vəzni işlətmişlər” (14, 187). Ə.Cəfərin həm Həsənoğlu, həm də Qazi Bürhanəddin haqqında söylədiyi mülahizələri də onu göstərir ki, hələ XIII-XIV əsrlərdə əruzla yanaşı heca vəzni də işlək bir vəzn olmuşdur. Alim Q.Bürhanəddinin şeirlərinin hətta əruz vəznində az olmasını başqa bir məqaləsində də vurğulayır: “Onun əsərlərində (Q.Bürhanəddinin – X.N.) əruz vəzninə gəldikdə, deməliyik ki, şair bu vəzndə az yazmışdır. Bunun da səbəbləri bəllidir. Ədəbiyyatşünasların fikrincə, Qazi Bürhanəddinin yalnız tuyuqları və rübailəri deyil, qəzəlləri də xalq ədəbiyyatı üslubunda yazılmışdır. İsmayıl Hikmət yazır ki, “Qazi Bürhanəddinin yalnız tuyuqları və rübailəri deyil, qəzəlləri də xalq ədəbiyyatı üslubunda yazılmışdır... Onun sərkəşi (məğrur – Ə.C.) ruhu İran ənənəsinin bu çənbərinə də boyun verməmişdir. Qazinin qəzəlləri daha çox əruzla yazılmış birər “qoşma”, birər “divan”dır” (13, 77).\nŞifahi xalq ədəbiyyatımızın ardıcıllıqla öyrənilməsində böyük xidmətləri olan folklorşünas alim P.Əfəndiyev də “Qazi Bürhanəddinin yaradıcılığında heca vəznli şeirin kamil nümunələrinə rast gəlindiyini” xüsusi vurğu ilə qeyd edir və ədibin aşağıdakı şeirini misal gətirir:\nƏrənlər öz yolunda ər tək gərək,\nMeydanda erkək kişi nər tək gərək,\nYaxşı-yaman, qatı-yumşaq olsa xoş,\nSərvərəm deyən kişi erkək gərək (15, 240).\nYeri gəlmişkən, onu da qeyd etmək lazımdır ki, P.Əfəndiyev də haqlı olaraq aşıq poeziyasının formalaşmasını XIII-XIV əsrlərə aid edir (15, 233-243).\nQazi Bürhanəddinin yaradıcılığı üzərində tədqiqat aparan M.Vəliyev şairin sənətkarlıq xüsusiyyətlərindən bəhs edərkən yazır: “Onu da qeyd edək ki, başqa şairlərimiz kimi, Qazi Bürhanəddin də xalq ədəbiyyatı, aşıq-ozan poeziyası ilə çox yaxın olmuşdur. Onun əruz vəznində yazdığı şeirlər heca vəzni ilə yaxınlıq təşkil edir. Heca vəzninin təsirindən yaxa qurtara bilməyən müəllifin elə şeirləri vardır ki, onlar aşıq şeirinə bənzəyir. Bu şeirlərin vəznlərini hətta qarışdırmaq olur” (16, 112).\nDoğrudan da, Q.Bürhanəddinin yaradıcılığında aşıq poeziyasının təsiri o dərəcədə qaynayıb-qarışır ki, bəzən bu, ilk baxışda diqqəti cəlb etdiyi halda, bəzən alt qatda özünü göstərir. Tədqiqatçıların da qeyd etdiyi kimi, şairin qəzəllərində də aşıq poeziyasının təsiri güclüdür. Onun bəzi qəzəllərinin hər misrasını iki yerə bölsək eynilə gəraylı şeir formasını görərik:\nGözünə güvənəni gör,\nÖzünə özənəni gör.\nSözünə sevinənə bax.\nQəddünə qıvananı gör.\nNecə cadu isə gözi,\nNecə tatlu isə tuzi,\nNecə şirin isə sözi\nSən ana inananı gör (17, 392).\nQəzəlin hər misrasını iki yerə bölərək gəraylı şeir formasına salınmasına XVI əsrdə yaşamış M.Füzulinin “Şəbi hicran yanar canım...” şeirində rast gəlirdiksə, bu formanın XIV əsrdə Q.Bürhanəddin yaradıcılığında müşahidə edilməsi aşıq poeziyasının kökünün daha əvvəllərə getməsini göstərir.\nÜmumiyyətlə, bir məsələni xatırlatmaq yerinə düşərdi ki, klassik dövr ədəbiyyatından bəhs edən bəzi alimlər (xüsusilə Azərbaycan alimləri) bütün şeir formalarında yeri gəldi-gəlmədi əruz vəzni axtarmağa can atırlar. Hətta aludəçilik o yerə çatır ki, bizim bayatılarımız və başqa xalq şeiri şəkillərində də əruz vəzni axtarışına çıxırlar. Əruzun poetik məziyyətlərini daha qabarıq verməyə çalışırlar.\nS.Əliyev “Azərbaycan şifahi xalq şeirində əruz vəzni” məqaləsində bu mövqedən çıxış edərək yazır:\n“Eləmi, dərdə kərəm,\nKərəm et, dərdə, kərəm,\nQoşaram qəm cütünü,\nSürərəm, dərd əkərəm.\ndeyən dünya görmüş, bəlakeş müdriklər rəməl bəhri haqqında təlim görmüşlər” (18, 48). Müəllif hətta bizim atalar sözləri və məsəllərdə də əruz vəzni görür:\nBal tutanı barmaq yalar.\nYaxud: El gücü Çay nədir\nSel gücü Say nədir? və s. (18, 48).\nGöründüyü kimi, müəllif müvafiq hecaları süni surətdə uzadaraq, əruz vəzninə məxsus melodik intonasiya ilə oxuyaraq bu nəticəyə gəlir. Belə çıxır ki, bizim danışığımızın hər kəlməsi əruz vəznindədir?!\nƏgər S.Əliyev şifahi xalq şeiri və atalar sözlərimizdə əruz vəzni axtarırsa, onda onun fikrincə, klassik ədəbiyyatda heca vəzni axtarmaq əlçatmaz bir zirvədir. Halbuki, nəinki şifahi xalq şeirimizdə, hətta klassik dövr yazılı ədəbiyyatımızda da heca vəznində yazılmış nümunələrə rast gəlmək mümkündür.\nBu ondan irəli gəlir ki, tədqiqatçı müəyyən problemi araşdırarkən o dərəcədə aludəçiliyə yol verir ki, bütün nümunələrdə o problemin əlamətlərini axtarmağa çalışır və bu da bəzən səhv nəticələrə gətirib çıxarır.\nBəlkə də S.Əliyev bu “uyğunluğu” əruzun hecaya yaxınlaşması kimi izah etsəydi, daha doğru söyləmiş olardı. Axı, dünyanın bir sıra görkəmli alimləri əruz vəzninin sonralar türk şeirinə tətbiq olunduğunu qeyd edirlər. Bu baxımdan T.Kovalskinin fikirləri maraq doğurur: “Nə qədər ki, müsə-lman ədəbiyyatlarının tədqiqatçıları türk şeirinin özmənşəliyini lazımınca quymətləndirmirlər, təəccüblü deyildir ki, indiyə qədər məsələnin əksinə qoyuluşu – yəni türk şeirinin ərəb və fars şeirinə mövcud təsiri haqqında biz heç nə bilmirik” (19, 154). T.Kovalskiyə görə, IX əsrə qədər ərəb ədəbiyyatında rübai olmayıb. O da məlumdur ki, mənşəyinə görə əruz ərəblərə, rübai isə farslara məxsusdur. T.Kovalskinin fikrincə, farslarla türklərin ərazi ba-xımından bir-biriləri ilə təmasda olması nəticəsində 11 hecalı, 4 misralı qə-dim türk şeiri kvantativ ölçüyə girərək rübai formasını yaratmışdır.\nRübai janrını ilk dəfə Azərbaycan türkcəsinə gətirən Q.Bürhanəddin, eyni zamanda, yeni bir forma – tüyuğ formasını yaratmışdır. E.E.Bertelsin dediyi kimi, tüyuğ janrına yalnız türk poeziyasında rast gəlmək olur ki, onu da ilk dəfə Q.Bürhanəddin işlətmişdir (20, 10).\nQ.Bürhanəddinin yaşadığı dövrdən sonrakı yüzilliklərdə aşıq şeirinin şəkilləri diqqəti daha çox cəlb edir. Artıq gəraylı, qoşma şeir formaları o dövrlərdə yaşamış şairlərin yaradıcılığında açıq-aydın özünü göstərir.\nİndi isə XIV-XV yüzilliklərdə yaşamış və şeirlərini əsasən farsca yazan, lakin azərbaycanca da şeirləri bizə gəlib çatan Şah Qasım Ənvarın yaradıcılığına nəzər yetirək. Şairin aşağıdakı gəraylı-varsağısı heç də aşıq şeirindən fərqlənmir:\nSabahın olsun mübarək,\nÇələbi, bizi unutma.\nSalam ilə can verdik\nAşiq olduğum bilirsən,\nCanıma cəfa qılırsan,\nOda yaxasan xanım sən,\nYerə tökəsən qanım sən.\nÇələbi, dilim, canım sən,\nÇələbi, bizi unutma (11, 359).\nGətirdiyimiz nümunədən də göründüyü kimi, XIV əsrdə aşıq şeiri, xüsusilə qoşma, gəraylı, bayatı şeir şəkilləri geniş yayılmışdır. Toyda-düyündə belə şeirlər sazla oxunurdu. Ş.Q.Ənvar da bu formalara müraciət etmişdir.\nBu gəraylı ilə, “Koroğlu” dastanındakı “Həmzənin Qıratı aparması” qolundakı gəraylıya nəzər salsaq, hər ikisinin oxşarlığı göz qabağındadır:\nHəmzə, incitmə Qıratı! (21, 136).\nŞair şeirlərinin əksər hissəsini farsca yazmasına baxmayaraq, o dövrün populyar şeir formasına – aşıq yaradıcılığına da biganə qalmamışdır. Elə bu və bu tipli şeirlər də o dövr aşıq yaradıcılığı haqqında çox şey deyir. Bəlkə də Q.Ənvarın gəraylısı öz dövründə aşıq məclislərində ən çox oxunan şeirlərdən olmuşdur.


Savaşın nəticəsinin daha mühüm bir cəhəti odur ki, dəhlizlərin mübadiləsi ideyası gerçəkləşmək üzrədir. Bu, Azərbaycanın əsas hissəsinin Naxçıvanla birbaşa quru yolunun olması deməkdir. Ermənistana yalnız Laçın dəhlizi vasitəsilə və qarşıdan gələn 3 il ərzində o istiqamət üzrə inşası nəzərdə tutulan yolla Azərbaycana daxil olmağa icazə verildiyi halda, Azərbaycana həm Laçın, həm də ölkəmizin digər qərb rayonları vasitəsilə Naxçıvana çıxış imkanı verilir. Şübhəsiz, Azərbaycandan öz ərazisi olan Naxçıvana, oradan isə Türkiyəyə çıxış, əks-istiqamətdə isə Türkiyədən Cənubi Qafqaz, Orta Asiya və Çin Xalq Respublikasına kimi nəhəng zolağı uzanacaq. Bu ideyanın müəllifi Pol Qobl 1992-ci ilin iyununda hazırladığı sülh planına belə bir müddəa daxil etmişdi. Strateji əhəmiyyətə malik olan bu plana 1992-ci ilin yayında (o zaman Azərbaycan Şuşanı və Laçını itirmişdi) Azərbaycan, Ermənistan, İran, hətta Rusiya mənfi münasibət bildirmişdi. Qeyd edilən plan ABŞ və Türkiyənin maraqlarına cavab verirdi. P. Qoblun bu planına əsasən, o vaxt "Penzoyl'' neft şirkətinə yaxın olan ABŞ prezidenti ata - Buş Azərbaycan neftini məhz həmin dəhlizlə keçirməklə İranın Ermənistana çıxışını əngəlləməyə, Ermənistanı bu layihəyə qoşmağa və Rusiyanın təsirindən xilas etməyə çalışırdı. Türkiyəyə isə bayaq dediyimiz üstünlük veriləcəkdi. Azərbaycanın qələbəsi illər boyu arzulanan planı gerçəkləşdirir.\n26 iyun 1945 ildə isə anti - yapon koalisiyasının müttəfiqləri Çin, ABŞ və İngiltərə Yaponiyaya danışıqsız təslim olmaq şərtlərini özündə birləşdirən "Potsdam Deklarasiyası" adlı sənədi qəbul edirlər. Burada əgər Yaponiya şərtləri qəbul etməzsə, ölkənin tamamən məhv edilməsi nəzərdə tutulurdu. 28 iyun 1945-ci ildə Yaponiya rəsmi qaydada ultimatumun şərtlərindən imtina edir. 6 avqust 1945-ci ildə "Podstam deklarasiyası" şərtlərinə əsaslanan ABŞ Hirosima şəhərinə atom bombası atır. 8 avqust gecə radələrində SSRİ Yaponiyaya müharibə elan edir. 9 avqust 1945-ci ildə Naqasaki şəhərinə ikinci atom bombası atılır.\nTarixdən də göründüyü kimi, başqasının torpağına göz dikən ölkələr son anda təslimçilik aktına imza atmalı olurlar. Bu gün təklənən və darmadağın olan Ermənistanın Bakının şərtlərini sona qədər qəbul etməkdən başqa yolu qalmayıb. Proses buna doğru da gedir. Əslində, İrəvanın Bakı və Ankara ilə anlaşmaq, sülh içində yaşamaqdan savayı yolunun olmadığını hər kəs anlayır. Bunu Kremldə də başa düşürlər. Onu da yaxşı bilirlər ki, 44 günlük müharibədən sonra Türkiyə real olaraq bölgədədir, Azərbaycanın yanındadır - özünün böyük hərbi və iqtisadi potensialı ilə...\nTeqlər: Kapitulyasiya aktı


21.03.2019 Gündəlik Bürclər (21 Mart 2019 Günlük Bürclər),gunluk burcler,2019,mart,gundelik,astroloji,ulduz fali\nFeat.Az:FeaT.Az » Bürclər » 21.03.2019 Gündəlik Bürclər (21 Mart 2019 Günlük Bürclər)\n21.03.2019 Gündəlik Bürclər (21 Mart 2019 Günlük Bürclər)\nQoç - ağır, xeyli qüvvə tələb edən gündür. Məhsuldar və effektiv çalışmaq istəyirsinizsə, kölgəyə çəkilin. Qoy, başqaları təşəbbüslə çıxış etsinlər. Bununla belə, proseslərin cari axarından kənarlaşmayın. İşdə rəhbərliklə təmasları minimuma endirin. Qəfil, mürəkkəb tapşırıq ala bilərsiniz.\nGünün ikinci yarısında diqqətli olun. İşlərin plan üzrə olmasına can atın. Travma, qəza və ya avadanlığın sıradan çıxma riski var. Yaxın ətrafınızdakı insanların ideyalarından bəhrələnə bilərsiniz. Məqsədləri və prioritetləri dəqiqləşdirin. Axşam saatlarında kənar təsirlər, təzyiqlər, fəaliyyətinizi məhdudlaşdırma cəhdləri sizi sinirləndirəcək. Problemlərinizi özünüz həll edin.\nBuğa - mövqelərinizdəki zəif səmtlərə diqqət yetirin. Huşyar, sayıq olun. Təşəbbüslər və risklər üçün yaxşı zaman deyil. Planlarda dəyişikliklər qaçılmazdır. Zəif motivasiyalı qərarlar qəbul etməyin. Əhvalınızın qəflətən dəyişməsi, heç bir səbəb olmadan münaqişənin yaranması istisna deyil. Yaxın ətrafınızdakı insanların istəklərinə fikir verin. Axşam saatları məişət texnikasının təmiri üçün əlverişli zaman deyil. Alış-verişdə çox pul xərcləməyin. Müşkül məsələnin həllinə başlamaq olar.\nƏkizlər - günün ilk yarısında yaranan çətin, qarışıq vəziyyətlərdə soyuqqanlı, təmkinli davranın. Ailə üzvləriniz və ya yaxınlarınızdan biri ilə bağlı xəbər alacaqsınız. Problemlər təcili həllini tələb edir. Kənar təsirlər, müdaxilələr sizi təbdən çıxarmamalıdır. Günün ikinci yarısında qıcıqlanmayın. Dəyər verdiyiniz insanlarla münasibətlərin qayğısına qalın. Təmasları məhdudlaşdırın, ünsiyyətləri azaldın. Yeni fəaliyyət sahəsində hiperaktiv olmayın.\nAxşam saatlarında yeni imkanlar yarana bilər.\nXərçəng - günün ilk yarısından etibarən aktiv olun. Problemlərin həllini təxir salmayın. Aramla çalışın, təmkinli davranın. Tərəfdaşlarla şəriklərin təkliflərini, iradlarını və istəklərini nəzərə alın. Onları qayğılandıran məqamları qulaqardlına vurmayın. Bir işi yarımçıq qoyub başqasına başlamayın. Günün ikinci yarısında yaşamınızda və ya münasibətlərinizdə çətinliklər yaranacaq. Situasiyanı təhlil edin, maneələri aradan qaldırın. Problemlərin bir qisminin səbəbi tərəfdaşınızın tərəddüdləridir. Təxribatlara cavab verməyərək işinizlə məşğul olsanız, mövqeləriniz daha səbatlı olar. Enerjinizdən rasional istifadə edin.\nŞir - tərəfdaşlar və şəriklərlə münasibətlərdə qəfil dəyişikliklər istisna deyil. Toqquşmalar, iradlar və tənqidlər olacaq. Yaşananların ciddiliyi bir qədər əvvəl formalaşmış şərtlərdən asılıdır. Yaşananları ürəyinizə salmayın. Münasibətləri aydınlaşdırmağa çalışmayın. Günün ikinci yarısında qəfil təklif və ya xəbər alacaqsınız. Baş verənləri götür-qoy edin. Ağır təhlillərlə araşdırmalar üçün münasib zaman deyil. Güzəştlərə meylli olmasanız, təmaslarda sərinliklər yaranacaq. Axşam saatlarındakı ideyalar maraqlıdır. Amma onların sınaq müddətinə ehtiyacı var.\nQız - nəyəsə başlamaq, hansısa layihəni reallaşdırmaq istəyirsinizsə, tələsməyin. Niyyətlərinizdə yenilənmələr ola bilər. Yaxın gələcəklə bağlı perspektivlər hələ tam formalaşmayıb. Kənardan istənilən impuls sizi yolunuzdan sapdıraraq fərqli istiqamət seçməyə təşviq etməsin. Günün ikinci yarısında yaxın ətrafınıza diqqətlə nəzər salın. Təcili həllini tələb edən məsələlər var. Fiziki işdə xeyir var. Özünüzü həddən artıq yormayın. Əks təqdirdə yuxusuzluq və başağrıları istisna deyil. Şəxsi münasibətlərdə bir sıra məqamları yenidən dəyərləndirmək gərəkdir. Axşam saatları gərginlik vəd edir.\nTərəzi - yaxınlarınıza, tərəfdaşlarınıza, həmkarlarınıza qarşı kəskin iradlarla çıxış etməyin. Dəyər verdiyiniz insanların qəlbini qırmayın. Yaranan problemlər fəaliyyətinizdə gecikmə, təxirəsalmalara səbəb olarsa, maneələri daha qəti şəkildə dəf edin. Günün ikinci yarısında hazır, başa çatmış saydığınız konstruksiyada nələrsə dağıla bilər. İşlərdə və münasibətlərdə eksperimentlərlə məşğul olmayın. Təhlükəsizliyinizi təmin edin. Təlimatları pozmayın, qaydalar və şərtlər çərçivəsində qalın. Axşam saatlarında tanımadığınız yerə yollanmayın. Şəxsi münasibətlərdə incikliyi absolyuta çatdırmayın.\nƏqrəb - yaşananlarla bağlı gözləntiləriniz ifrata varmasın. Diqqət gözləsəniz də, ətrafınızdakı insanlar öz işləri ilə məşğuldur. Emosional olmayın, hisslərin əsirinə çevrilməyin. Gərginlik düşünülməmiş qərara, sonradan peşmançılıq hissi yaradacaq addıma səbəb ola bilər. Günün ikinci yarısında hazır olmadığınız işlərə başlamayın. Dəyişikliklərə və islahatlara can atırsınızsa, radikallıq etməyin. Şəxsi münasibətlərdəki aktual məsələni nəzərdən keçirin. Ehtiyac yaranarsa, müzakirədən qaçmayın. Axşam saatlarını evdə keçirin. Təxribatlara uymayın.\nOxatan - qəfil xəbərlər və ya gözlənilməz informasiyalar olmasa da, qeyri-stabil, gərgin zamandır. Cari işlərin axarından kənara çıxmayın. Heç nəyi mürəkkəbləşdirməyin. Əlavə tapşırıq və ya sifarişlərə aludə olmayın. Günün ikinci yarısında qəza, ağır problemlər riski var. Mübahisə etmək, münasibətləri aydınlaşdırmaq zamanı deyil. Sükan arxasında, mexanizm və avadanlıqla işləyəndə ehtiyatlı davranın. Qıcıqlı davranış, emosionallıq kənardan neqativ təsirlərə səbəb ola bilər. Axşam saatlarına yaxın ümumi qeyri-stabillik artacaq. Planlarınızda qəfil dəyişikliklər olarsa, geriyə qayıtmağa can atmayın. Şəraitə uyğunlaşın. Optimal qərarlar qəbul etməyə çalışın.\nOğlaq - informasiya axınında faydalı məlumatları seçin. Ətrafınızda baş verən proseslər, tarıma çəkilmiş əsəblər fəaliyyətinizə dağıdıcı təsir etməməlidir. Problemlərin bəzilərini əvvəlcədən təxminləmək üçün intuiasiyanızdan yararlanın. Yaxınlarınızdan və ya həmkarlarınızdan birinin həyatındakı problem sizi narahat edə bilər. Həmin adama dəstək olun, kömək edin. Günün ikinci yarısı prinsipial mövqelərin nümayişi, ətrafınızdakı insanlarda kəskin qıcıq yarada biləcək ierarxiyanın qurulması üçün əlverişli deyil. Hansısa işlər plana uyğun getməzsə, münaqişəli situasiyalardan yayının. Axşam saatları şəxsi münasibətlər üçün sınaq zamanıdır. Sevdiyiniz insanla söhbətdən yayınmayın.\nDolça - hadisələr paradoksal məcrada inkişaf edə bilər. Olayları tələsdirməyin, avantüralara qatılmayın, riskli layihələrdə iştirak etməyin. Təhlükəsiz şəraitdə qalmağa çalışın. Cari problemlərin çözülməsində irəliləyə bilərsiniz. Günün ikinci yarısında məramlarınızın konstruktiv olmasına çalışın. Dağıdıcı təmayülləri gücləndirməyin. Yaxın ətrafınızdakı insanlardan biri ilə münasibətlərdə problemlər yaranarsa, durumu araşdırın. Münasibətlərdə yeni məna kəsb edən informasiya alacaqsınız. Qayğıkeş, səmimi olun. Liderlik məziyyətlərinizi nümayiş etdirin.\nBalıqlar - bələd olmadığınız sahədə özünüzü sınağa çəkməyin. Nəyisə həddən artıq istəyirsinizsə, sayıq davranın. Yaranan imkanları dəyərləndirin.\nAğır problemin çözülməsində müstəqil davranmaq istəyirsinizsə, maneələr və sədlərlə üzləşəcəksiniz. Dəstək və yardım olmazsa, işlər çətinləşəcək. Tələsməyin, düşünülmüş qərar verin. Günün ikinci yarısında situasiyanı dəyərləndirməmiş qərar verməyin. Şərtləri qiymətləndirəndən sonra konkret addım atın. Sizi narahat edən məsələni ailə üzvləri ilə müzakirə etmək mümkündür. Yardıma ehtiyacınız olsa da, sizdən kömək gözləyən insana dəstək olun. Qeyri-rasional insan təsiri bağışlamayın. Səbrli olun, nüfuzunuza zərbə vura biləcək emosional qərarlar verməyin.\n21.03.2017 Gündəlik Bürclər (21 Mart 2017 Günlük\n21.03.2016 Gündəlik Bürclər (21 Mart 2016 Günlük\nQığılcım Yazılı Şəkillər 2019 (51)\nBu vitamin ancaq göbələyin tərkibində var: qan yaranması, DNT və sinir sistemini...\nBürclər Haqqında Maraqlı Məlumatlar (518) - Foto\nÜrək Peçenye - Resepti\nDərd Dənizim Yazılı Şəkilləri 2019 (11)\nTarixdə Bu Gün - 23 Aprel\nSevmək Gözəldir Yazılı Şəkilləri 2019 (53)\nLalee - Ürəkli Ol 2019\nŞamil Nurmətov - Məni Axtar Darıxanda 2019\nJony and HammAli and Navai - Без тебя я не я 2019


Həştərxan ilə Bakı arasında uçuşlar 2019-cu ilin yazında bərpa olunacaq ABC.AZ\nHəştərxan ilə Bakı arasında uçuşlar 2019-cu ilin yazında bərpa olunacaq\n20 dekabr, Fineko/abc.az. “Azərbaycan Hava Yolları” QSC (AZAL) dörd illik fasilədən sonra Bakıdan Həştərxana birbaşa aviareysləri bərpa etməyi planlaşdırır.\nHəştərxan Vilayətinin beynəlxalq və xarici iqtisadi əlaqələr nazirinin səlahiyyətlərini icra edən Denis Afanasyev jurnalistlərə bildirib ki, AZAL şirkəti ilə söhbət baş tutmuş və hava hərəkətinin bərpası 2019-cu ilin yazına planlaşdırılmışdır.\n“İndi texniki məsələlər, marketinq siyasəti məsələləri müzakirə edilir. İlkin olaraq, uçuşlar həftədə iki dəfə olacaq, uçuşun müddəti isə təyyarədən asılı olaraq, 1 saat 15 dəqiqə - 1 saat 30 dəqiqə çəkəcək”, - deyə Denis Afanasyev Həştərxan nümayəndə heyətinin dekabrın 18-də və 19-da Azərbaycana səfərinin yekunlarına münasibət bildirib.\nHəştərxan və Bakı arasında hava əlaqəsnin qurulması perspektivləri vilayətin qubernatoru əvəzi Sergey Morozovun Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə görüşü zamanı müzakirə olunmuşdu.\n2014-2015-ci illərdə Həştərxan ilə Bakı arasında birbaşa uçuş olmuşdur, lakin AZAL şirkətinin təyyarələrinin kifayət qədər olmaması səbəbindən reys bağlanmışdır. İndi donanmada çatışmazlıq yoxdur.\n2017-ci ilin yekunlarına əsasən, vilayətin Azərbaycanla xarici ticarət dövriyyəsinin bütün göstəriciləri üzrə, xarici ticarət dövriyyəsi 16 milyon dollardan çox, 2016-cı ildə qeyd edilən göstəricidən 4,3 dəfə artıq təşkil edib.


Dubay şeyxinin İngiltərəyə qaçan arvadı ilə bağlı qalmaqal davam edir... -\nDubay şeyxinin İngiltərəyə qaçan arvadı ilə bağlı qalmaqal davam edir...\nMəhkəmə binasının qarşısında etiraz aksiyası - dünya şeyxlə arvadının məhkəməsinə fokuslanıb\nUşaqları ilə birgə Dubaydan qaçaraq İngiltərəyə köçən Şahzadə Haya ilə əri Dubay əmiri Şeyx Məhəmməd ibn Rəşid Əl Məktumun qarşı-qarşıya gələcəyi məhkəmə dünya mediasının diqqətindədir.\nMusavat.com Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, məhkəmənin ilk iclasının keçiriləcəyi Londondakı Ali Məhkəmədən ilk şəkillər yayılmağa başlayıb. Məhkəmə qarşısında toplanan aksiya iştirakçıları əllərindəki plakatlarla Dubay əmiri Məktuma etiraz ediblər. Onlar şeyxin despot və qadın düşməni olması ilə bağlı şüarlar səsləndiriblər. Eyni zamanda plakatlarda da şeyxin seks manyakı, qatil olması ilə bağlı sözlər yazılıb.\nŞahzadə Haya məhkəməyə vəkili ilə birgə qatılıb. Məhkəmədə həyata keçirilən yüksək təhlükəsizlik tədbirləri xüsusi diqqət çəkib. Məhkəmənin bir boşanma və ya təzminat işi yox, uşaqların gələcəyi ilə bağlı olduğu bildirilir.\nAPA-nın London bürosunun “Daily Mail”ə istinadən verdiyi xəbərə görə, şahzadə Haya şeyx Məktum ilə arasındakı nigahın məcburi nigah olduğunu bildirərək iki övladının qəyyumluğu, onların xaricə aparılmamağı və Londonda qalmağı üçün məhkəməyə müraciət edib. Şeyx Məktum da öz növbəsində uşaqların Dubaya qaytarılmağı üçün müraciət edib. Şeyxin özü isə məhkəmə prossesində iştirak etməyib.\n45 yaşlı Şahzadə əvvəlcə Almaniyaya gedərək orada sığınacaq almağa çalışıb. Ancaq onun ötən ay Londona qaçaraq özünün 107 milyon dollarlıq (85 milyon funt-sterlinq) dəyərindəki evində yaşamağa başladığı bildirilib.\nThe Princess recently moved into an Â£85million townhouse, pictured, which she bought from Indian billionaire Lakshmi Mittal in 2017\nO, bu gün Londona qaçmağından bu yana ilk dəfə məhkəmədə görünüb. Onun vəkili Fiona Şaklton şahzadə Diana və əri Çarlsın boşanma prosesini də həyata keçirib.\nThe Princess, pictured with lawyer Fiona Shackleton leaving court, is in the early stages of a divorce with her husband that could be worth ÃÂ£4.5billion\nBritaniya qanunlarına görə, məcburi nigaha məcbur edilmək üzərə olan, ya da istəmədən nigaha məcbur edilmiş şəxs məhkəməyə müraciət edərək haqqında qoruma əmri çıxarda, özünün zorla xaricə aparılmağının qarşısını ala bilər.\nPrincess Haya Bint Al Hussein pictured above leaving the High Court in London with her lawyer today\nMəhkəmədə hakim Şeyx Məktumun məhkəmə qərarının detallarına dair mətbuata məhdudiyyətlər qoyulması təklifini qəbul etməyib, prosesin “ictimai maraq“ kəsb etdiyini deyib. Ancaq məhkəmədə Britaniya mətbuat qurumlarından başqa digər xarici media orqanlarının jurnalistləri içəri buraxılmayıblar.\nPrincessÂ Haya Bint Al Hussein, right, pictured with her legal team including lawyer Fiona Shackleton, centre, has arrived at the High Court in London today for a hearing over her children\nQeyd edək ki, şahzadə Haya ilə Dubay şeyxinin 11 yaşlı Jalila adlı qızı və 7 yaşlı Zayed adlı iki övladları var.\nFlowers, a close protection officer (pictured at Ascot last year with Princess Haya and Sheikh Mohammed) worked for the Princess for five years where the pair struck up a close friendship\nÖz cangüdəni ilə eşq yaşadığı deyilən şahzadə Hayanın Britaniyada qalmaq istəyəcəyi bildirilir. O, Britaniyada iki özəl məktəbdə təhsil alıb, daha sonra isə Oksford Universitetində öz təhsilini davam etditib. Ancaq əri onun Dubaya qayıtmasını tələb edərsə, bu, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) ilə yaxın əlaqələri olan Britaniya üçün diplomatik başağrısına səbəb ola bilər.


Sosial-iqtisadi 08/12/2019 17:37\nBu barədə məlumatı jurnalist Elgün Gəncimsoy şəxsi feysbuk hesabında yayıb.\nMəlumata görə, Bakıda yaşayan Qulu və Hüseyn adlı qardaşların anası onlar körpə ikən vəfat edib. Himayəsində qaldığı ataları, Ağcabədi rayon sakini Xəqani Kazımov isə adlı qadınla ailə qurub. Bundan sonra adlı qadın uşaqlara müxtəlif işgəncələr verib.\n” çay içəndə qardaşım Qulu susuz olduğu üçün onun ağzına baxdı. O da isti çayı Qulunun üzünə atıb qardaşımın üzün yandırdı. Sonra da məni qaz dəmiri ilə döydü… ” – deyə Hüseyn bildirib.\n” qardaşımı ayağından asdığını atama dedim. Atam da məni məftilnən boğazımdan asıb yə dedi ki, bizi döysün. də demirlə bizi döydü. Sonra ipdən düşürüb əllərinizi stolun üstünə qoyub çoxlu vurdular. Qardaşım bərkdən qışqırdı. Bizi ördəklər olan hinə saldılar. Hər gecə orda qalırdıq. Qardaşımın əli şişmişdi. Mən yə qardaşımın əlin göstərəndə o mənim əlimi isti çaydana salıb yandırdı. Sonra da sulux olan əlimi iynəldi…” , deyə Qulu qeyd edib.\nOxumağa dəyər: Prezident Şahbaz Muradovu təltif etdi\nUşaqların iddiasına görə, adlı qadın uşaqlar ac olanda onların boğazına acı istiot töküb.


Bu gecə "Eurovision-2022"-nin qalibi bəlli olacaq - Azərbaycan təmsilçisi neçənci çıxış edəcək? - son xeberler\nBAKU.WS xəbər verir ki, bu gün hər iki yarımfinal mərhələsindən finala keçə bilmiş 10 ölkə təmsilçisi çıxış edəcək. Həmçinin 5 ölkə iştirakçısı birbaşa yarışda iştirak etmək hüququ qazanıb. Bunlar müsabiqənin təşkilatçı ölkələri Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya və İspaniya, eləcə də yarışın ötənilki qalibi İtaliya təmsilçiləridir.\nAzərbaycanı yarışda təmsil edən Nadir Rüstəmli "Fade to black" mahnısı ilə təmsil edir. Təmsilçimiz finalda sayca 15-ci olaraq çıxış edəcək.\nMədəniyyət Baxılıb: 574 Tarix: 14 may 2022


Bələdiyyə sədrinin evinə basqın olub – Azərbaycanda – Yenicag.Az\nAna Səhifə Kriminal Bələdiyyə sədrinin evinə basqın olub – Azərbaycanda\nBələdiyyə sədrinin evinə basqın olub - Azərbaycanda\nYeni Çağ Media Qrupu – Noyabr 02, 2019 - 20:27\nSabirabad rayonunda Sosialist Əməyi Qəhrəmanının evinə basqın olub.\nYenicag.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, hadisə rayonun Qaratəpə kəndində baş verib. Belə ki, həmin kəndin sakini, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Prezident təqaüdçüsü, Sabirabad rayon Qaratəpə bələdiyyəsinin sədri Fatma Hüseynovanın yaşadığı evə 4 nəfər maskalı şəxs basqın edib.\nGecə saat 02.15 radələrində evə daxil olan maskalılar onun bacısı Tamam Hüseynovanın boynundan vuraraq, ayaqlarını, ağzını yapışdırıcı lentlə bağlayıblar. Daha sonra Fatma Hüseynovanın boynundan vuraraq, ona xəsarət yetiriblər. Səsə gələn qardaşı Əlirza Hüseynov tüfənglə göyə atəş açdıqdan sonra maskalı şəxslər evi tərk ediblər.\nFaklta bağlı Sabirabad Polis Şöbəsi tərəfindən cinayət işi açılıb, araşdırma aparılır.


22.02.2008 - "Şəkinin səsi" qəzeti\n(Etik və lirik şer)\nPislər qəlbimə ah verir,\nYaxşı ömrə pənah verir,\nRuzumuzu Allah verir,\nSüfrəmizə çörək gəlir.\nHeyranam "Xan yaylağı"na,\nGözəl "Soyuq bulağı”na.\nÇıxıram "Marxal" dağına,\nÜstümə gül, çiçək gəlir.\nŞəbəkəsi eşqə baxış,\nAç sirrini özün danış.\n"Xan sarayı" naxış-naxış,\nÖmrümüzə bəzək gəlir.\nDüz deməsək sözümüzü,\nDərd yandırar gözümüzü.\nHər tərəfdən fələk gəlir.\nNədən itirib başını?\nVətən itirib başını,\nBədən itirib başını,\nSol əl sağa kələk gəlir.\nƏyri kəs doğru adlanır,\nDoğma olan da yadlanır.\nDünya yanır, göy odlanır,\nMərmi, güllə, fişəng gəlir.\nBir az sevgidən danışaq,\nKeçən günlərə qarışaq.\nİlahidən kömək gəlir.\nNə yaxşı sən yanımdasan,\nÜrəyimə ürək gəlir.\nAğ geyimin var geymisən,\nSanki yayda qar geymisən.\nİpəkdən paltar geymisən,\nO da sənə qəşəng gəlir.\nQaçma eşqin sırasından,\nÇıxarsan yar arasından.\nÜstümüzə ağ rəng gəlir.\nYol başında əğyar durar,\nGizlən, fələk oyun qurar.\nCamalını xəzan vurar,\nSoyuq, duman, külək gəlir.\nQurtuluş, ad qalır ona,\nGözəl həyat qalır ona.\nGörənlər mat qalır ona,\nSanki göydən mələk gəlir.\nXƏBƏR AL MƏNİ…\nYaddaşımda gənclik qaldı, bir də sən,\nİndi harda, gizlindəsən, sirrdəsən.\nTapammıram səni, hansı yerdəsən,\nYa aşkar ol, ya da xəbər al məni.\nİlk şirin arzular döndü tərsinə,\nO dağa dözməzdi bilki hər sinə.\nSinəmin üstünə salıb sər, sinə,\nAxtar o sevgini, yada sal məni.\nBəyənən olmadım dünya malını,\nSevdim düz eşqimin cəh-cəlalını.\nQaytar o günlərin xoş vüsalını,\nHicran caynağından gəlib al məni.\nSən qırdın bir qəlbin könül tarını,\nYaman tez itirdin etibarını.\nTəqsir məndədirsmə ver qərarını,\nƏlinlə zindana özün sal məni.\nOd vur vücuduma, alışıb yanım,\nÖzümdən savayı yoxdu həyanım.\nSənə dəyibdirsə əgər ziyanım,\nƏqrəb, ilan kimi tapıb-çal məni.\nQurtuluş, istərəm şerlər yazam,\nOdlu bir ürəyəm, çiçəkli yazam.\nSənsiz bir dünyada qırılmış sazam,\nDilləndir simləri, yenə sal məni.\n(halallıqla yaşayan və sadə peşə\nadamları olan Şəki qəssablarina)\nPəhlivan qamətli bir igid qoçaq,\nÜzündə, gözündə mərfət, qanacaq.\n"Qurban bayramı"nda əlində bıçaq,\nGeyinib tər-təmiz bəzəndi qəssəb.\nOlub qismətiylə gözü tox onun,\nKeçibdir zəhmətlə ömrü çox onun.\nBir kimsədən təmənnası yox onun,\nVüqarla, qeyrətlə gəzəndi qəssəb.\nDilində şəkili zarafatı var,\nÖz eli, obası, camaatı var.\nOnun mərd sifətli öz həyatı var,\nPisləri nifrətlə süzəndi qəssəb.\nHər insan olanmaz onun həvəsdə,\nBıçağı gəzdirər döşdə, qəfəsdə.\nKəsdiyi heyvanın bədəni üstə,\nCərrah-həkim kimi əsəndi qəssəb.\nMalın köklüyünə nəzər salandı,\nAlışda xeyrinə özü qalandı.\nÇobandan qoyunu seçib alandı,\nSeçib yanba-yana düzəndi qəssəb.\nMeyli yox yalana, haram-müftəyə,\n"Ya Allah" deyəndi səhər "siftəyə".\nHeyvanın üzünü tutub qibləyə,\nBıçaqla boynunu üzəndi qəssəb.\nƏti satılanda, cibi dolanda,\nSevinər işinə tərif olanda.\nBazarı nə vaxtsa zəif olanda,\nBir az alverindən küsəndi qəssəb.\nLovğalıqdan hər an uzaq olandı,\nƏdəbaz görəndə gültək solandı.\nAcı sözdən göylər kimi dolandı,\nNankoru palçıq tək əzəndi qəssəb.\nQurtuluş yaxşıyla dostluq qurandır,\nQəssəb də ömrü düz başa vurandır.\nXeyirdə, şər işdə başqa durandır,\nHalalca duz-çörək kəsəndi qəssəb.\n"Marxal"ın başı qarlı,\nGül-çiçəyə batan dağlar.\nTarixi var kökdə, soyda,\nTaleyi sevincdə, toyda.\nUcalığı Qafqaz boyda,\nZirvələrə çatan dağlar.\nMeşələri girər bara,\nÇiçəkləri dərdə çara.\nTəmənnasız "satan" dağlar.\nBaşın üstə günəş yandır,\nTarixini bizə qandır.\nQafqaz olub atan, dağlar.\nYıxdı bir çox Əzrayılı.\nƏjdahatək udan dağlar.\nZalımları torpaq edən,\nNadir şahı qorxaq edən.\nÇələbini bayraq edən,\nBaşı üstə tutan dağlar.\nQurtuluş, od var qanında,\nGözəlliyi öz canında.\nŞəkimizin dörd yanında,\nQuzu kimi yatan dağlar.\nYNVANI: Şəki şəhəri, 19-cu rayon, M.Ə.Rəsulzadə küçəsi, ev №256.Telefon: 6-05-94\n(gəlin olan gənc qızlara)\nQədəmin mübarək ay təzə gəlin,\nHəyat yollarında xoşbəxt olasan.\nİndi təzə gəlin, həyat yoldaşı\nVaxt keçər qayğıkeş ana olasan.\nGəlin, ad-sanını qoru nəslinin,\nEl səni hörmətlə sevər hər zaman.\nƏməlin saf olsun, vicdanın təmiz,\nPis işə qəlbində sən vermə aman.\nQulaq as, ərinin haqlı səsinə,\nGöz tikmə kimsənin şah süfrəsinə.\nŞükr elə özünün şor tikəsinə,\nMinnətli halvadan zəhər nuş olur.\nNə şöhrət dostu ol, nə var dostu ol,\nƏrinə etibar, ilqar dostu ol.\nÖvlad xoşbəxtliyi, şadlıq dostu ol,\nƏla qarlı qışdan bahar yaxşıdır.\nQadın namusilə ad-sanlı olub,\nƏrinə qayğilə yaşa da dolub.\nQayğıkeş olmayan qadın "heç" olub,\nYaxşılardan yaxşı qadın olasan.\nSəninlə fəxr etsin ata-anan da,\nDostun, doğmaların, yaxınların da.\n"Sağ ol" söyləsinlər, üzləri gülsün,\nCavan qohumların, ahılların da.\nAzəri yurdunun bir ulduzusan,\n"Nigar" nəticəsi, "Həcər" qızısan.\nMüstəqil dövlətin böyük xanımı,\nMehriban xanımtək kişi hünərli-\nElində, obanda ad qazanasan.\n(pulun xeyri, şəri haqda bir\nİnsanın yadına riyakarlığı,\nFitnə, fırıldağı salan pul oldu.\nSəliqə, abadlıq, gözəlliyin də-\nİşini sahmana salan pul oldu.\nKim icad etmişsə ilk dəfə onu,\nGeydirib dünyaya ölçüsüz donu.\nBaşlanan hər işin əvvəli, sonu,\nSonra cəhənnəm pul oldu.\nPulun hökmü ilə pozuldu ilqar,\nDüşmənə çevrildi əvvəlki dostlar.\nBütün eşitdiyin, göz görən nə var,\nHamısına səbəb olan pul oldu.\nÇox kəsərli olur pulun ülgücü,\nOnsuz bir tədbirin olmayır gücü.\nNadürüst, insafsız, yaltağı, gici,\nKişi cərgəsinə salan pul oldu.\nKalan pul görmədim doğruda, düzdə,\nGecəli, gündüzlü çalışsa yüz də.\nKimin hörməti var, görünür üzdə,\nSəbəbi açıq əl, çoxlu pul oldu.\nPul oba dağıtdı, pul şəhər saldı,\nPul üçün bəzi ev xaraba qaldı.\nPul mənsəb gətirdi, pul geri aldı,\nBu cibdən, o cibə dolan pul oldu.\nPul çaylar ram etdi, pul dağ yaratdı,\nPul üçün qardaş da, qardaşı satdı.\nBoş beyin "cananlar" yarını atdı,\nƏri ailədən alan pul oldu.\nGüvənmə dövlətin gələn vaxtına,\nO dərman deyildir ömür baxtına.\nKimləri qaldırıb şöhrət taxtına,\nSonra ağzı üstə salan pul oldu.\nYazdığım sözlərin faktı var məndə,\nMisallar deyərəm yeri gələndə.\nAy dost, olmuşları xatırla sən də,\nYaxşı, pis işlərə səbəb pul oldu.\nMən Məmməd müəlliməm, deyiləm naşı,\nDe, kim sala bilər pul salan başı.\nHəm sevinc, həm kədər, həm də göz yaşı-\nGətirən, qaytarıb alan pul oldu\nHƏYAT OLMUŞ TAMAŞA\nTa qədimdən həyat olmuş tamaşa-\nÇit geysən də, bürünsən də qumaşa.\nMərd ol, ömür payın mərd kimi yaşa,\nÖmür hər insançün gəldi-gedərdi.\nUca tutma çoxlarından özünü,\nDoğru danış, sadə denən sözünü.\nProgektor zənn eləmə gözünü,\nDüşün, gözün nuru sönüb gedəndir.\nGüman elə insan deyil, sadəcə bir ağacsan,\nKülək qopsa qəfil sınan budaqsan.\nUnutma ki, bu dünyaya qonaqsan-\nCəhd etsən də, bütün cəhdlər hədərdir.\nYadda saxla, sən kim idin, kim oldun,\nBoş çalaydın, yağış yağdı, göl oldun.\nPaltardan da, ərzaqdan da bol oldun,\nSüni gölün suyu hopub gedəndir.\nMəmməd müəllim hörmət edir hər ada,\nTövsiyəsi budur doğmaya-yada:\nNamus, qeyrət qalacaqdır dünyada,\nSonda həyat arzuolunmaz kədərdir.\nHər vaxtınız üzünüzə xeyirliklə açılsın. Sizə bol-bol qışın oğlan çağında "xoş ovqat" arzulayıram. Salis müəllim, siz öz alicənablığınızla, sadəliyinizlə Abbasovlar ailəsinin qohumlarının, müəllifin oxuduğu məktəb müəllimlərinin, ali məktəb tələbə dostlarının, bütün Cəyirli kənd sakinlərinin, Bakı şəhərində dərc olunan "İRS" jurnalı heyətinin, Azərbaycan televiziya studiyasında çalışan dostlarının, Moskvada "Ocaq" cəmiyyətində fəaliyyət göstərənlərin, "Asudə vaxt" qəzeti heyətinin və bir sıra ictimai qurumlarda fəaliyyət göstərən əzizlərimiz yanında başımızı uca etdiniz. Allah da sizin həmişə başınızı "vəzifə" başında uca etsin, onsuz da başınız xalq qarşısında ucadır, bundan da yüksək baş ucalığı arzulayıram.\nSizin redaktor olduğunuz "Şəkinin səsi" qəzetinizin vasitəsi ilə bütün Azərbaycan xalqına öz fikrinizlə çatdırdınız ki, Hacı Çələbi yurdunda, torpağında – ən ucqar bir kəndində "Vətənpərvər" bir ziyalı oğul yetişib. O, gənc istedadlı jurnalist, "RF"nin Yazıçılar Birliyinin üzvü, Moskva şəhərində həkimlik edən, pulla diplom almayan, nə öz ölkəsinin tarixini, nə coğrafiyasını dərindən bilən, haqq yolundan çəkinməyən, düz yol tutmuş, xalqını dərin məhəbbətlə sevən bir oğuldur. Allah pənahından saxlasın!\nSalis müəllim, göndərdiyiniz "Şəkinin səsi" qəzetinin təzə nömrələrini 28.XII.2007-ci il tarixdə Bakıdan gələndən sonra 29.XII.2007-ci il tarixdə kənd poçtumuzdan alıb oxudum və qəzetin nömrələrindən xətri-hörməti olan insanlara da hədiyyə etdim. Salis müəllim, biz çox sevindik, Alah da Sizi sevindirsin.\nMənim zənnimcə, müəllif Abbasov Cəfərsadıq İstambul şəhərində ailə üzvləri ilə birlikdə kürəkənim Ərdoğan və Hasan gildə qonaqdı. Əgər istəyirsinizsə mobil telefon nömrəsini verim özünüz zəng vurun "muştuluq"layın. (Mobil telefon: 007-495-323-64-38 . Bu telefon nömrəsi də bizim evindir: 77-1-54)\nSalis müəllim, bu günlərdə rəhmətlik Aydın Məmmədovun ad günü olacaq. Ona görə də şuşalı şair Aydın Babayevin rəhmətliyə ithaf etdiyi şeirini redaksiyaya göndərirəm. Və təvəqqə edirəm o şeiri "Oxucuların yaradıcılığı" səhifəsində imkan dairəsində işıqlandırın ki, rəhmətliyin ruhu da şad ola.\nSalis müəllim, deyəsən sizi yordum, axı köksümdə ürəyim göynəyir, Aydın “itgisi” məni yandırır, bizim tərəflərdə xalqın məhəbbətini qazandığı üçün Bakıdan uzaqlaşdırılmışdı. “Bu torpaq bir də Aydın yetirməyəcək!” Adaşı belə demiş.\nSalis müəllim, daha fikrimi tamamlayıram. Sizin 75 illik yubileyinizə türk xalqının yazarı Mustafa Turanın "DastanlaşanÇankale" kitabını hədiyyə edirəm.\nŞəki rayonu Cəyirli kənd sakini,\nMən elə bildim ki, Azərbaycanın,\nYarısını əlimizdən aldılar "bu gün".\nMən elə bildim ki, kürəyimizə,\nAmansız bir balta çaldılar bu gün.\nAy aman! Ay haray! Düşünən başı\nAlçaq düşmənlərə tapşırmayın siz!\nAy Aydın! Qradaşım!\nQurumaz, silinməz gözümün yaşı,\nSanki "yetim" qalmış xalqımız Sizsiz!\nMən elə bildim kürəyimizdə,\nZirvə-zirvə dağlar durubdur.\nDüşmənlər tarixən ürəyimizə,\nXəncəri, qılıncı qəfil vurublar.\nQardaşım! Neyləyim, yanıram axı,\nSəni bu torpaq yetirməz bir də.\nMürgülü xalqımız görsə sabahı,\nAqili asanca itirməz bir də.\nOf! Satqın sürücü Əziz, qurusun əlin,\nSən ölsən yaxşı olmazdımı?\nSən getsən bir qatil azalmazdımı?!\nAydın zəkasıydı Vətənin, elin.\nAy Allah! Ay Allah! Bilmirəm ki, tək,\nAxı kimlərdən qoruyaq səni.\nAy Aydın! Adaşım!\nSən bizi qorudun düşmənlərimizdən.\nBizsə təkcə səni\nQoruya bilmədik biz "özümüzdən".\nXatirəni 17 il əvvəl qələmə alan\n«İPƏKÇİ» VƏ «ŞƏKİNİN SƏSİ» QƏZETLƏRİNİN BAŞ REDAKTORU, RESPUBLİKANIN ƏMƏKDAR JURNALİSTİ M.SALİSİN ANADAN OLMASININ 76, YARADICILIQ FƏALİYYƏTİNİN 60 VƏ BAŞ REDAKTORLU FƏALİYYƏTİNİN 45 İLLİK YUBİLEYİ MÜNASİBƏTİLƏ\nSALİS MÜƏLLİM SÖZÜN DÜZÜNÜ YAZAN, HƏQİQƏT UĞRUNDA DÖYÜŞƏN BİR QƏZET REDAKTORU KİMİ TANIYIRAM…\nŞəki, 25 dekabr 1982. Şəkildə: Azərbaycan KP MK katibi Həsən Həsənov Şəki fəallarının yığıncağındakı çıxışında Moskvada keçirilən Azərbaycan Ədəbiyyatı və İncəsənəti günlərində "İpəkçi" qəzetinin Moskva ipəkçilərinin "Çelnok" qəzeti ilə birlikdə Moskvada buraxdığı "Azərbaycan-Moskva" zəhmətkeşlərinin dostluğu"na həsr olunmuş xüsusi nömrəsinin necə böyük rəğbətlə qarşılanmasından, böyük əks-səda doğurmasından, paytaxtın Lenin Rayon Partiya Komitəsinin fəxri fərmanı ilə təltif olunmasından söz açarkən…\nHəqiqəti yazan və müdafiə edən, millətə sözün düzünü çatdıran qəzet həmişə öz oxucusu tərəfindən sevilmiş, öz redaktoruna şərəf, baş ucalığı gətirmişdir. Uzun illər "İpəkçi" qəzetinin oxucusu olmuşam. Respublikamızın ən tanınmış və hörmətli jurnalistlərindən olan M.Salisin təsisçisi və baş redaktoru olduğu "Şəkinin səsi" qəzetini də müntəzəm izləyirəm. Bu qəzetlər respublikanın, bölgənin, eləcə də Şəkinin ictimai-siyasi, mədəni həyatı barədə oxucularda dolğun təsəvvür yaradır.\nHörmətli Prezidentimiz Heydər Əliyev tərəfindən fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilən, fəhlə qəzeti "İpəkçi"nin və onun redaktorunun dövlətçiliyimizin qorunmasında və möhkəmləndirilməsində fəal iştirak etdiyinə görə adı hörmətli Ramiz Mehdiyevin Hidayət Orucovla birgə qələmə aldığı "Qəsd" kitabında iftixarla çəkilən, "Şəkinin səsi" qəzetinin qurucusu M.Salisin 65 illiyi münasibətilə qəzetdə çap edilən digər təbriklərlə da tanış oluram. Və mən də hörmətli dostum M.Salis barədə öz təəssüratımı oxucularla bölüşmək istəyirəm.\nİlk dəfə "İpəkçi" qəzetini Gəncədə birinci katib işləyərkən oxumuşam. Əvvəllər, bu qəzetə elə-belə ötəri baxırdım. Lakin bu qəzetin ətrafımdakılar tərəfindən diqqətlə oxunduğunu görüb, onunla daha yaxından maraqlandım. Respublikanın o dövrdə çap edilən ən nüfuzlu qəzetləri "İpəkçi"nin, onun redaktoru M.Salisin qeyri-adi operativliyindən - kiçik qəzetin böyük işindən yazırdılar. "İpəkçi" qəzeti ilə, onun redaktoru M.Salislə tanış oldum. Mərkəzi Komitədə işləyərkən - ideoloji sahəyə rəhbərlik edərkən "İpəkçi" burada əl-əl gəzirdi. "İpəkçi" çoxlarının görə bilmədiyi, bacarmadığı bir işi görürdü. Qəzet bütün İttifaqda yaxşı ad qazanmışdı.\nYaxşı yadımdadır. Moskvada keçirilən Azərbaycan Ədəbiyyatı və Mədəniyyəti günlərində "İpəkçi" qəzetinin Moskva ipəkçilərinin "Çelnok" qəzeti ilə birlikdə buraxdığı, "Azərbaycan-Moskva zəhmətkeşlərinin dostluğuna" həsr olunmuş xüsusi nömrəsi ölkənin paytaxtında rəğbətlə qarşılandı və böyük əks-səda doğurdu.\nBakıya qayıdarkən Moskvada gördüklərimdən "İpəkçi" qəzetinin moskvalılara göstərdiyi böyük təsirdən Şəki Şəhər Partiya Komitsənin o vaxtkı birinci katibi Nurəddin Mustafayevə və Salis müəllimlə danışdım və qəzetin redaktoruna öz minnətdarlığımı bildirdim.\nHörmətli M.Salis! Sizi anadan olmağınızın 65 illiyi münasibətilə ürəkdən təbrik edir, Sizə uzun ömür və cansağlığı arzulayıram.\nRespublikanın Xarici İşlər naziri.\n("Şəkinin səsi" qəzetinin 9 iyun 1997-ci il tarixli sayından)\n«ŞƏKİNİN SƏSİ» «İPƏKÇİ»NİN «ŞİNEL»İNDƏN ÇIXMIŞDIR\nPrezident Aparatı İctimai-Siyasi şöbəsində bölmə müdiri\nSözdən güclü, sözdən qüdrətli təsir vasitəsi yoxdur. Söz insan mənəviyyatına təsir edir, onu düşündürür, ruhlandırır. Əlbəttə, söhbət yerində deyilən, yerində yazılan, insanı saflaşdıran, onun qədir -qiymətini artıran, iç dünyamızı dolğunlaşdıran sözdən gedir. Və 6 yaşı tamam olan və 200-cü sayı işıq üzü görən "Şəkinin səsi" mənim gözlərimdə müdrikliyin, haqqın, ədalətin simvoludur. Bu qəzet necə deyərlər, ölkəmizdə çox məşhur olan "İpəkçi"nin "şinel"indən çıxmışdır. Bir-birini "tamam"layan hər iki qəzetin səhifələrində isə 70 illik tariximiz-dünənimiz, bu günümüz, başlıcası isə bu illərin "fırtınaları"– təlatümləri yaşayır və tarixə çevrilir. "İpəkçi" və "Şəkinin səsi" təkcə bu günümüzdən yox, məhz sabahımızdan da yazmağı bacardığı üçün, sözün əsl mənasında sabahın qəzeti də hesab oluna bilər.\nHər iki qəzetin baş redaktoru olan qələm dostumuz-əməkdar jurnalist Salis Məmmədov ölkəmizdə baş verən siyasi hadisələri diqqətlə izləyir. Bu hadisələrə təcrübəli, yetkin jurnalist gözü ilə baxır. Hər bir dövlət əhəmiyyətli məsələyə öz münasibətini qəzet səhifələrində yubanmadan bildirir. Faktları, yenilikləri öz dünyagörüşü ilə şərh edir və yalnız həqiqəti söyləyir, real istiqamətlərə əsaslanır, uzaqgörənlik nümunələri göstərir. Məsələn, o, "İpəkçi"nin 21 sentyabr 1992-ci il tarixli sayında yazırdı ki, Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilməsəydi, çox böyük fəlakətlər baş verərdi. Şuşa və Laçın kimi, bu qədim Azərbaycan torpağı da işğal olunardı. Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası on ikinci çağırış birinci sessiyasında çıxış edərək Qarabağ məsələsinə, ölkə rəhbərliyinin daxili və xarici siyasətinə öz prinsipial münasibətini bildirdi. Ona görə də ona hücumlar başlandı. Onu xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə müdafiə etdi. Şairin çıxışının mətni "İpəkçi" və "Respublika" qəzetlərində çap edildi. Hər iki qəzetə ciddi təzyiqlər başlandı. "Respublika" müxtəlif bəhanələrlə bağlandı. "İpəkçi" isə özünü qoruya bildi.\nƏlbəttə, 1992-ci ildə, yəni Heydər Əliyev yenidən hakimiyyətə gəlməmişdən əvvəl belə düzgün siyasi mövqedə dayanmaq, yalnız həqiqəti söyləmək, "düzə-düz" "əyriyə-əyri" demək, "Azərbaycanı düşdüyü bu ağır vəziyyətdən ancan Heydər Əliyev çıxara bilər" rubrikası altında cəsarətli yazılar dərc etmək hər oğulun işi deyildi.\n"İpəkçi" və "Şəkinin səsi" qəzetlərinin respublikamızda böyük nüfuz qazanmasının səbəblərindən biri də baş redaktorun siyasi məsələlərdə həqiqət carçısı olmasıdır. Məhz həmin səbəbə görə "İpəkçi" və onun davamçısı olan "Şəkinin səsi" böyük oxucu auditoriyası qazanmışdır. Bu qəzetlər Prezident Aparatında da maraqlı qarşılanır. Hətta, möhtərəm Prezidentimiz Heydər Əliyevin özü də "Şəkinin səsi"nin oxucusudur. Və "İpəkçi"nin 60 illik yubileyini ən səmimi sözlərlə təbrik etmiş və onun fəaliyyətini çox yüksək qiymətləndirmişdir.\nÜmumiyyətlə, "İpəkçi" ilə birlikdə "Şəkinin səsi"nin də keçdiyi şərəfli yaradıcılıq yolu respublikamızda aydın görünür, yüksək qiymətləndirilir. Prezident Aparatının rəhbəri Ramiz Mehdiyevin dövlət müşaviri Hidayət Orucovla birlikdə hazırlayıb çap etdirdikləri "Qəsd" kitabında qeyd olunur ki, 1994-cü ilin oktyabr, 1995-ci ilin mart aylarında baş verən hadisələr zamanı "Şəkinin səsi" sağlam mövqe tutmuş, qanuni yolla seçilmiş Prezidentimizin və Konstitusiyamızın müdafiəsinə yönəldilən yazılarla çıxış etmiş, silahlı müxalifətlərin ifşa olunmasında böyük rol oynamışdır.\nMən başda Əli Həsənov olmaqla Prezident Aparatı İctimai-Siyasi Şöbəsinin kollektivi adından "Şəkinin səsi" qəzetinin 200-cü sayının çapdan çıxması münasibətilə qəzetin redaksiya heyəti üzvlərini və çoxminli oxucular ordusunu ürəkdən təbrik edir, hamınıza möhkəm cansağlığı və yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram.\n("Şəkinin səsi"-"İpəkçi", 14 fevral 2000-ci il)\nDAHA BİR TƏBRİK!\n«İPƏKÇİ»-«ŞƏKİNİN SƏSİ» QƏZETLƏRİNİN BAŞ REDAKTORU, RESPUBLİKANIN ƏMƏKDAR JURNALİSTİ CƏNAB SALİS MƏMMƏDOVA\nSizi – Azərbaycan mətbuatının tanınmış nümayəndəsini anadan olmağının 70, jurnalistlik fəaliyyətinizin 55 illik yubileyi münasibətilə ürəkdən təbrik edir, Sizə xoşbəxtlik, uzun ömür və cansağlığı arzulayıram.\nMilli mətbuatımızın inkişafında özünəməxsus xidmətləri olan yaradıcı bir insan, peşəkar jurnalist kimi Siz Azərbaycanın qədim tarixi ənənələrə malik Şəki torpağının yetirdiyi görkəmli ziyalılarımızdansınız. Çətin və şərəfli jurnalist peşəsinə bağlılığınız, orijinal söz duyumunuz Sizə çoxsaylı oxucularınız arasında böyük rəğbət və məhəbbət qazandırmışdır. Öz bədii-estktik təsir gücü və milli koloritli iə seçilən yazılarınız insanlara daim xoş duyğular aşılayır.\nSizin təsisçi və baş redaktoru olduğunuz "İpəkçi"- "Şəkinin səsi" qəzetləri möhtərəm prezidentimiz cənab Heydər Əliyevin uğurla həyata keçirdiyi məqsədyönlü daxili və xarici siyasət kursunun fəal təbliğatçısı olmuş, ölkə tarixinin ən taleyüklü və həlledici məqamlarından Azərbaycan dövlətçiliyini, milli mənafelərimizi birmənalı şəkildə daim dəstəkləmişdir. Baş redaktor kimi cəsarətli, prinsipial və qətiyyətli mövqeyinizlə, haqlı olaraq "İpəkçi" və "Şəkinin səsi" qəzetlərini ölkəmizin ən çox oxunaqlı, öz dəsti-xətti olan və mübariz mətbu orqanlarından birinə çevrilmişdir.\nƏlamətdar hadisələr münasibətilə bir daha Sizi ürəkdən təbrik edir, gələcək yaradıcılığınızda və baş redaktor kimi yorulmaz fəaliyyətinizdə yeni-yeni uğurlar arzulayıram!\nAzərbaycan Respublikası Daxili İşlər\nNazirinin müavini, polis general-leytenantı.\nBAŞ REDAKTORLA GÖRÜŞ\nŞəki Şəhər Daxili İşlər Şöbəsində anadan olmasının 70 illik yubileyi ərəfəsində respublikanın əməkdar jurnalisti M.Salislə görüş keçirilmişdir. Görüşdə şöbənin rəisi, polis polkovniki Fətulla Hacıyev, Daxili İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi Elman Mirzəyev və başqaları çıxış edərək Milli mətbuatımızın inkişafında, dövlətçiliyimizin və müstəqilliyimizin qorunmasında onun layiqli xidmətlərini qeyd etmiş, həm nazirliyin, həm də daxili işlər şöbəsinin kollektivləri adından yubilyarı təbrik etmişlər. Sonra Daxili İşlər Nazirliyinin təbriki oxunmuşdur.\nAxırda "Şəkinin səsi" qəzetinin baş redaktoru çıxış edərək onun yubileyini təbrik edən və ünvanına xoş sözlər çatdıran polis işçilərinə minnətdarlığını bildirmişdir.\n(13 oktyabr 2002-ci il).\n(Görkəmli jurnalist, qüdrətli qələm ustası, Azərbaycan Respublikasının “Əməkdar jurnalisti, "İpəkçi" və "Şəkinin səsi" qəzetlərinin yaradıcısı və baş redaktoru, gözəl insan, milli və ədalətli Vətən oğlu Salis Məmmədovun 70 illik yubileyinə)\nDönübdü 70 yaşlı Bəxtiyara Salisimiz,\nÇatıb şöhrətə-şana, ixtiyara Salisimiz.\nÜrəyi, qəlbi təmiz, məhəbbəti yaz havası,\n"Şəkinin səsi" ilə fərəhlənir el-obası.\nQüdrətli el oğludur, zirvələrdə dağ qalası,\nO vətən övladıdır, Şəkimizin öz balası.\nBənzəyir Zərdabitək yadigara Salisimiz,\nÇatıb şöhrətə-şana, ixtiyar Salisimiz.\nŞəhəri, kəndi sevib, ana torpaqdan danışıb,\nZülməti tənqid edib, nurlu çıraqdan danışıb.\nQələmi bayraq edib, sözdən, varaqdan danışıb.\nNəşr edib "İpəkçi"ni, həmişə haqdan danışıb.\nÇevrilib ürəklərdə iftixara Salisimiz,\nSeçməyib başqa yolu nurlu sabahdan başqa,\nOlmayıb bir arxası qələm-silahdan başqa.\nSevməyib təm-tərağı, xalqa pənahdan başqa,\nKimsəyə baş əyməyib, təkcə Allahdan başqa.\nLayiqli övlad olub bu diyara Salisimiz,\nOğlu Aydın da gözəl yazıların ustadıdır,\nQızı Vəfa bacımız sənətkarın övladıdır.\n"İpəkçi", "Şəkinin səsi" mətbuatın qanadıdır,\nBu qəzet yubilyarın ömrü, günü, həyatıdır.\nQovuşsun ömrü ilə ilk bahara Salisimiz,\nFəxr edib o həmişə ona verilən qiymət ilə,\nSözünü, çörəyini bölüb vətən, millət ilə,\nYaşayıb mərd kişi tək, namus ilə, qeyrət ilə.\nQurtuluş şeri yazdı yubilyara hörmət ilə,\nDönübdür ən qüdrətli sənətkara Salisimiz,\nÇatıb 70 yaşlı ixtiyara Salisimiz,\n10 oktyabr 2003-cü il.\n«ELM» QƏZETİNİ SƏHİFƏLƏYƏRKƏN…\n«ƏCAİBÜL-MƏQDUR Fİ NƏVAİB TİMUR» ƏSƏRİNDƏKİ ŞƏKİYƏ DAİR NAMƏLUM BƏHSLƏR\n«GƏLƏSƏN-GÖRƏSƏN» QALASINDA VƏ ƏTRAFINDA 1403-CÜ İLDƏ BAŞ VERMİŞ HADİSƏLƏR BARƏDƏ MƏLUMATLAR\n«Şəkinin səsi» qəzetinin redaktoru.\nİbn Ərəbşah 1389-cu il noyabrın 5-də Dəməşqdə anadan olmuş, 1450-ci ildə Qahirədə vəfat etmişdir. O, 12 yaşında ikən Əmir Teymur Dəməşqi ələ keçirmiş, onu anası və qardaşları ilə birlikdə, yerli sakinlərdən əsir etdiyi bütün intellektual qismin özləri və ailələri kimi Səmərqəndə göndərmişdir. İbn Ərəbşahın 1408-ci ilə qədər Orta Asiyada nə işlə məşğul olması məlum deyil. Əsərlərindən yalnız bu anlaşılır ki, əmirlər, alimlər və şahmatçılar arasında imiş. Güman edilir ki, o, həmin müddətdə Əmir Teymurun nəvəsi Xəlil sultanın xidmətində olmuşdur.\nİbn Ərəbşah Səmərqənddə təhsil almış, fars, türk və monqol dillərini öyrənmişdir. O, 1408-ci ildə səyahətə başlayaraq əvvəl Çinə yollanmış, sonra oradan Krıma qədər uzaq bir məsafəni qət etmiş, buradan isə Ədirnəyə getmişdir. Ədirnədə ərəb və fars dillərində olan ədəbiyyatı türkcəyə tərcümə etmək işi işə məşğul olmuş, daha sonra türk sultanı Məhəmmədin (140201421) sarayında mirzəlik etmişdir. Sultan Məhəmmədin ölümündən sonra Şələbə getmiş, oradan isə doğma şəhəri Dəməşqə qayıtmışdır. 1428-ci ildə (Həcc ziyarətindən sonra) elə burada elmi-ədəbi fəaliyyətə başlayan İbn Ərəbşah, eyni işi Qahirəyə köçdükdən sonra davam etdirmiş və "Əcaibül-məqdur…"u 1440-cı ildə məhz orada başa çatdırmışdır.\nBiz "Əcaibül-məqdur…"un ərəbcədən fars dilinə Məhəmməd Əli Necati tərəfindən edilmiş tərcüməsindən (1960/61 (-h.ş. 1339)ci il Tehran nəşri) istifadə etmişik. Əsərdə Azərbaycan tarixşünaslığı üçün əhəmiyyətli faktlar çoxdur. Maraqlıdır ki, Əmir Teymurun sonuncu Gürcüstan yürüşü (1403) barədə İbn Ərəbşahın qələmə aldığı bəhslər də əslində Gürcüstana yox, Şəkiyə aiddir. Bunu biz yalnız həmin hekayələrin mətninə xüsusi diqqət yetirdikdə aşkar edə bildik. Belə ki, bu hekayətlərdə "Gəl-Gör-Get" adlı bir qaladan da bəhs olunur. Şirvanşah Şeyx İbrahimin dili ilə isə yerli əhali gürcü yox, "tatar" adlandırılır. Bu zaman bizim üçün aydınlaşır ki, hekayətlərdəki "gürcü" sözləri millət yox, hümmət və məzhəb, yəni "xristian pravoslav" mənasında işlədilmişdir. Tariximizin bir hissəsinin əks olunduğu həmin hekayətlər indiyə qədər Vətən tarixşünaslığına məlum deyildi, bunları Azərbaycan dilinə ilk dəfə biz tərcümə etdik.\nMümkündür ki, İbn Ərəbşah 1403-cü ildə Əmir Teymurun ordusu ilə birlikdə Şəkidə olmuş, burada baş verən bəzi hadisələri (bu hadisələri müəllif sonralar "Əcaibül-məqdur…"da qələmə almışdır) o vaxt hələ 14 yaşında ikən şəxsən müşahidə etmişdir. Şəkinin müvafiq dövr tarixinin öyrənilməsi işində "Əcaibül-məqdur…"un müstəsna əhəmiyyəti var.\nAnkara döyüşündən geri dönən Əmir Teymurun 1403-cü ildə Gürcüstandan keçməsi, gürcü qalalarını tutması və orada törətdiyi dağıntılar Nizaməddin Əli yəzdinin eyniadlı əsərlərində - "Zəfərnamə"lərdə geniş şərh olunsa da, "Əcaibül-məqdur…"dakı buna dair təfərrüat onlarda yoxdur. Düzdür, Ş.Ə.Yəzdi Əmir Teymurun Gürcüstana son hücumlarından bəhs edərkən, həqiqətən də, lap axırda "mağaralıq"dan və "sandıq"lardan söhbət açır. Amma o, həmin hadisənin "Abxaz diyarı"nda cərəyan etdiyini göstərir. Bu barədə onun yazdıqları "Əcaibül-məqdur…"dakılardan fərqli olaraq ötəri və qarmaqarışıqdır. Heç şübhə etmirik ki, Ş.Ə. Yəzdi "Abxaz diyarı" deyərkən ya sadəcə səhvə yol vermiş, ya da ki, Şəkinin xristianlar yaşayan şimalını nəzərdə tutmuşdur. Amma hər halda Teymurun "Abxaz diyarı"ndan geri dönməyə başlamasının bu müəllif tərəfindən göstərilmiş dəqiq tarixini, yəni oktyabrın 1-i, bazar ertəsi gününü, Əmir Teymurun Şəkidən geri dönmə tarixi hesab etmək və tarixi xronologiyaya tətbiq etmək mümkündür.\nŞ.Ə.Yəzdi həmin gündən sonra Əmir Teymurun ovla məşğul olmasından və daha sonra isə bir müddət əvvəl əsir düşmüş bir qrup "gürcü sərdarı"nın gürcü çarı Georginin yanına göndərməsinin nəticəsi kimi əks tərəfdən gəlmiş elçiləri qəbul etməsindən bəhs edir. Burada da sülhün baş tutmasında "gürcülərin aradüzəldəni olan" Şirvanşahlar Şeyx İbrahimin müsbət təsiri göstərir, amma onun aradüzəltmə işi Ərəbşahdakı kimi geniş şərh olunmur, sadəcə, Teymur dərgahında həmin məsələ müzakirə olunarkən "gürcü"lərin xeyrinə çıxış edir.\nO ki qaldı sözügedən 1403-cü il hadisələri barədə İbn Ərəbşahın yazdıqlarına (hamısının tərcüməsi tərəfimizdən verilib). Bizim qənaətimizə görə, bu hekayətlər daha çox bir adamın dilindən deyilən təəssürata, yaxud xatirəyə bənzəyir. "Əcaibül- məqdur…"un müəllifinin 1401-ci ildə ailəsi ilə birlikdə teymurilər tərəfindən əsir götürülməsi faktına diqqət yetirsək, bu halda onun Əmir Teymurun 1404-cü ildə Səmərqəndə qayıtmasına qədər onun Cağatay ordusunda saxlanıldığını, 1403-cü ildə həmin ordu ilə birlikdə Şəkidə olduğunu və orada baş verən bəzi hadisələri (sonralar "Əcaibül-məqdur…"da qələmə almışdır) o vaxt 14 yaşında ikən şəxsən müşahidə etdiyini güman etmək olar.\nHeç şübhə yoxdur ki, İbn Ərəbşaha adı çəkilən "Gəl-Gör-Get" qalası daha sonralar "Gələrsən- görərsən"adlanmışdır və xarabalığı da indiki Şəki şəhərindən bir neçə kilometr şimaldadır. Vətən tarixşünaslığında ilk dəfə burada bizim tərəfimizdən irəli sürülən bu fikir heç də yalnız adların oxşarlığına əsaslanmır. Belə ki, qalanın İbn Ərəbşah tərəfindən edilmiş təsviri də məhz "Gələsən-görəsən" qalasına uyğun gəlməkdədir. Amma "mağaralığ"ı Şəkiyə aid edə bilməyimiz üçün əlimizdə elə bir tutarlı dəlil, yaxud istinad edilməli elə bir şey yoxdur. Özü də bir az yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Ş.Ə.Yəzdi oranın adını "Abxaz diyarı"nda vaqe olan hadisələr" bəhsində çəkmişdir. Amma bunlara baxmayaraq biz "mağaralığ"ı "Gələsən-görəsən" qalasının yaxınlığında axtarmağa və XVI əsrin ortalarında "Sığnaq"la (1551-ci ildə Şah Təhmasib Şəkiyə hücum edəndə yerli əhalinin bir qismi məhz Sığnağa sığınmışdı. AMEA Tarix İnstitutunun Şəki filialının baş elmi işçisi N.Muxtarovun şəhadətinə görə, Sığnaq "Gələsən-görəsən" qalasından bir neçə kilometr şimaldadır və həmin yer indi də "Sığnaq" adlanmaqdadır. Yeri gəlmişkən, "Gələsən-görəsən" qalasının yaxınlığındakı məşhur bir yerin - Marxalın adına da diqqət yetirməyə dəyər. Bu toponim bizə "mağaralıq" sözünü xatıratmaqdadır. Hesab edirik ki, Marxal elə mağaralığın təhrif olunmuş formasıola bilər), yaxud da indiki Marxalla (Marxal Şəki şəhərindən şimalda, Kiş kəndinin qarşısında, "Gələsən- görəsən" qalasının isə cənub-şərqindədir və hazırda ora istirahət obyektidir) eyniləşdirməyə üstünlük veririk.


Əhalinin yaş qrupları üzrə sayı açıqlandı - Modern.Az Azərbaycan və dünya xəbərləri\n21 Sentyabr 2021, 09:28 | AKTUAL\nƏhalinin yaş qrupları üzrə sayı açıqlandı\nAzərbaycanda əhalinin yaş qrupları üzrə sayı açıqlanıb.\nModern.az statistik göstəricilərə istinadən xəbər verir ki, 2021-ci ilin əvvəlinə ölkədə 0-14 yaş qrupları üzrə əhali sayı 2260.8 min nəfər, 15-64 yaş qrupları üzrə 7101.0 min nəfər, 65 və yuxarı yaşda olan əhali sayı 756.4 min nəfərdir.\nRəsmi məlumata görə, 15-64 yaşda əhalinin hər min nəfərinə ümumilikdə 425 15-64 yaşlı əhali düşür ki, onlardan 318 nəfəri 0-14 yaşlılar, 107 nəfəri 65 və yuxarı yaşlılardır.\nEyni zamanda, hazırda 0-17 yaşda olan əhali sayı 2634.6 min nəfərdir ki, onların da 1407.8 mini kişilər, 1226.8 mini qadınlardır.\n2021-ci il avqust ayının 1-i vəziyyətinə ölkə üzrə əhali sayı 10142392 nəfərdir. Əhalinin ümumi sayının 53,0 faizini şəhər, 47,0 faizini kənd sakinləri, 49,9 faizini kişilər, 50,1 faizini isə qadınlar təşkil edir. Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən 64149 doğulan körpə qeydə alınıb və əhalinin hər 1000 nəfərinə bu göstərici 11,0 təşkil edib. Doğulanların 53,2 faizi oğlan, 46,8 faizi isə qız uşaqlarıdır.


Sevgilisini şəhid verib, sevgisini yaşadanların günü... - Ens.az - 4 dildə xəbərlər və ensiklopediya, ən son xəbərlər, en son xeberler\nSevgilisini şəhid verib, sevgisini yaşadanların günü...\nDərc edildi:\t 14 February 2021, 00.49 Baxış sayı: 241\nEns.az Qafqazinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, bu gün Sevgililər Günüdür. 14 fevralı qəbul edib-etməməyimiz müzakirə mövzusu olsa da, bu, heç nəyi dəyişmir. Reallıq budur ki, dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da bu tarixi özəl gün kimi qeyd edənlərin sayı kifayət qədərdir.\nNeçə gündür qarşıma bir sıra reklamlar çıxır. Şirkətlər sevgililərin bir-birini təbriki üçün öz hədiyyəlik məhsullarını reklam edirlər. Bu gün kimisi hədiyyə olaraq gül alacaq, kimisi qızıl, kimisi telefon, kimisi sevgilisi ilə restoranda şam yeməyi yeyəcək, kimisinin də varlığı hədiyyə olacaq...\nBiz Vətən Müharibəsində təkcə Azərbaycan oğullarının qəhrəmanlığını yox, həm də onların əmanət qoyub getdiyi xanımların məğrurluğunu, sevgisini gördük. Əsl sevgi nədir, necə olmalıdır, ona şahidlik etdik. Sevgilisini şəhid verib, sevgisini yaşadanları gördük...\nVə ya Qazaxdan olan qazi, döyüşlərdə bir ayağını itirən leytenant Abbas Yusifovun xanımı Günel Yusifova... Gəlin, etiraf edək ki, hər xanım Günel qədər fədakar deyil. Döyüşlərdən əvvəl nişanlı olan cütlük müharibədən sonra ailə həyatı qurdu. Xanımı qazi yoldaşının bir ayağının yoxluğunu ona hiss etdirməyərək, Abbasla nikah masasına əyləşdi. Əsl sevginin nə olduğunu, onun varlığını növbəti dəfə Günel xanım bizə göstərmiş oldu.\nVə ya şəhid Səbuhi Sadıqov... Döyüşə gedəndə anasına deyib ki, “nişanlıma deyərsən ki, ona haqqımı halal edirəm, getsin, xoşbəxt olsun”.\nVə ya şəhid Elvin Abdurahmanov... Döyüş başlayan gün telefonunun qeyd yerində son vəsiyyətini yazaraq, nişanlısını əvvəlcə Allaha, sonra qardaşlarına əmanət edən, ondan muğayət olmasını istəyən şəhidimiz...\nBu gün Sevgililər Günüdür. Əfsanəvi sevgilərin - Firuzə - Röyalın, Nargül - Adilin və tanımadığımız, Vətən Müharibəsinə görə sevgisi yarım qalanların günü...


“Putinlə o gecə mənim üçün gözəl xatirə olaraq qalacaq” – Günün Səsi\n“Putinlə o gecə mənim üçün gözəl xatirə olaraq qalacaq”- ALMANİYANIN KEÇMİŞ KANSLERİNİN HƏYAT YOLDAŞI\n0\t13 Oktyabr 2017 12:29\nŞröyderin həyat yoldaşı Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə görüşü barədə danışıb.\nGununsesi.info axar.az-a istinadən xəbər verir ki, Almaniyanın keçmiş kansleri Herhard Şröyderin həyat yoldaşı olmuş Doris Şröyder Kepf yerli mətbuata müsahibəsi zamanı Putinlə görüşün unudulmaz olduğunu bildirib.\n“Açığını desəm, biz ilk dəfə toplaşdığımız özəl çevrədə daxili və xarici məsələləri müzakirə edərək səhərə kimi danışdıq. Putin hərtərəfli və olduqca ağıllı insandır. Məni təəccübləndirən isə onun tənqidlərə həssas olmasıdır. Həmin gecə və danışıqlar mənim üçün gözəl xatirə olaraq qalacaq”, – Şröyder deyib.\nŞröyder Kepf 1997-ci ildən Herhard Şröyderlə (1998-ci ilin oktyabr ayından 2005-ci ilin noyabr ayına kimi Almaniyanın kansleri olub) evlidir. Cütlük 2016-cı ildən etibarən boşanma prosedurlarına başlandığını açıqlayıb.


Mirfeyzulla Seyidov həbsdə saxlanıldı; Əli Kərimli İlham Əliyevə xəbərdarlıq etdi VİDEO | Azadliq\nMayın 21-də Bakı Appelyasiya Məhkəməsində AXCP Nəzarət-Təftiş Komissiyasının üzvü Mirfeyzulla Seyidovun barəsində seçilmiş həbs-qətimkan tədbirindən verilən şikayətə baxılıb. Şikayət təmin edilməyib və Nərimanov rayon məhkəməsinin onun barəsində çıxardığı 3 aylıq həbs-qtəimkan tədbiri qüvvədə saxlanılıb.\nM.Seyidov ağır böyrək xəstəsidir, daimi dializ aparatında qanı təmizlənməlidir. Əks halda həyatı təhlükə altına düşə bilər.\nM.Seyidov külli miqdarda narkotik maddənin satışı ittihamı ilə şərlənərək həbs edilib. Onun həbsinə bir müddət əvvəl sosial şəbəkədə polis sistemindəki qanunsuzluqlar barədə çıxış etməsinin səbəb olduğu güman edilir. Belə ki, keçmiş polis işçisi olmuş M.Seyidov həmin çıxışı zamanı məhz narkotiklə həbs ediləcəyinə dair hədə alımışdı.\nAXCP fəalları və bir sıra ictimaiyyət nümayəndələri son günlərdə Mirfeyzulla Seyidovu, eləcə də digər siyasi məhbus, xərcəng xəstəsi Elnur Fərəcovu (AXCP) məhz xəstəliyi səbəbindən azad etməyə çağıran kampaniya aparıblar.\nM.Seyidovun Apellyasiya Məhkəməsində AXCP sədri Əli Kərimli və partiyanın rəhbərliyi, çoxlu sayda funksioner və fəalı, eləcə də ictimaiyyət nümayəndələri iştirak edib. Məhkəmədən sonra Ə.Kərimli jurnalistlərə açıqlama verib.


00:23 16 Yanvar 2021\n15:34 13.04.2016 Qısa URL\nKənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində yaradılacaq qurum dövlət müəssisə və təşkilatlarını ərzaq məhsulları ilə mərkəzləşdirilmiş qaydada təmin edəcək\nBAKI, 13 apr — Sputnik. "Ərzaq məhsullarının tədarükü və təchizatı" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti fermerlərin öz məhsullarını satmaqları üçün böyük imkan yaradacaq. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində olacaq qurum dövlət müəssisə və təşkilatlarının ərzaq məhsulları ilə mərkəzləşdirilmiş qaydada təmin olunmasını təşkil edəcək.\nSputnik nazirliyin saytına istinadla xəbər verir ki, "Dövlət müəssisə və təşkilatları (idarələri) tərəfindən ərzaq məhsullarının mərkəzləşdirilmiş qaydada dövlət büdcəsinin vəsaitləri hesabına satın alınması" Qaydası ərzaq məhsulunu satmaq istəyində olan istehsalçılara elektron qaydada qeydiyyata düşərək, məhsullarını dövlət tədarükçüsünə satmağa şərait yaradacaq. Ölkə başçısının 11 aprel 2016-cı il tarixdə imzaladığı "Dövlət müəssisə və təşkilatları (idarələri) tərəfindən ərzaq məhsullarının mərkəzləşdirilmiş qaydada dövlət büdcəsinin vəsaitləri hesabına satın alınması" Qaydasının və "Ərzaq məhsullarının tədarükü və təchizatı" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yaradılması haqqında Sərəncamı Azərbaycanda kənd təsərrüfatının inkişafına təkan verəcək.\nKənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalını və emalını stimullaşdırmaq, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının inkişafını təmin etmək, ərzaq məhsullarının keyfiyyətini daha da artırmaq, dövlət vəsaitlərindən səmərəli istifadəni təmin etmək, regionlarda kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılmasına zəmin yaratmaq məqsədilə ilə verilən fərman və sərəncamların icrası üçün Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin müvafiq şöbələrinə təlimatlar verilib.\nUkrayna Türkiyəni ərzaqla təmin etməyə hazır olduğunu bildirib\nKənd Təsərrüfatı Nazirliyi, məhsul, "Ərzaq məhsullarının tədarükü və təchizatı" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti, ərzaq, fermer