AZƏrbaycan hava yollari” qsc miLLİ aviASİya akademiyasi fakültə: İqtisadiyyat və hüquq Kafedra: Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər\nKafedra: Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər\nMövzu: “Azərbaycanın nəqliyyat sistemi və onun\niqtisadi rayonlar üzrə təhlili və inkişafı”\nMüəllim: Muxtarov Əhməd\nAzərbaycan Respublikasının milli nəqliyyat sisteminin inkişaf konsepsiyası;\nAzərbaycanda Nəqliyyat qovşaqlarının müasir vəziyyəti və onların iqtisadi rayonlar üzrə yükdaşıma qabliyyətinin təhlili və inkişafı;\nNəqliyyat xidmətləri və onların qimətləndirilməsi;\nİstifadə olunmuş Ədəbiyyat siyahısı;\nXX əsrdə dünya iqtisadiyyatında baş vermiş inqilabı dəyişikliklərinin ana xəttini dinamiki inkişaf təşkil etmişdir. Görkəmli ekspertlərin hesablamalarına görə ötən yüz illikdə dünya üzrə ümumi daxili məhsul 19 dəfə , əhalinin sayı isə 4 dəfə artmışdır. Keçən yüz illikdə dinamiki inkişaf edən sahələrdən biri nəqliyyat olmuşdur. Bu dövrdə cəsarətlə demək olar ki, nəqliyyat sektoru öz inkişaf sürəti , miqyasına görə bütün əsrlərə bərabər yol keçmişdir. Nəqliyyat sektorunun mürəkkəb bir mühüm infrastruktur kimi formalaşması başa çatmış, onun təkminləşməsi istiqamətində inqilabi dəyişikliklər aparılmışdır. Bir cəhəti də vurğulamaq lazımdır ki, nəqliyyat sektorunun inkişafı bütövlükdə iqtisadiyyatın inkişafının güclü faktoruna çevrilmiş, onun daim təkminləşməsi üçün yeni-yeni imkanlar açılmışdır. Əgər XIX əsr su nəqliyyatının genişlənməsi və dəmir yollarının yeni-yeni ərazilərə çəkilməsi ilə xarakterizə olunurdusa, XX əsr nəqliyyatın yeni-yeni sahələrinin yaranması bütünlükdə iqtisadiyyatın bu sektorunun sürətli inkişafı ilə fərqlənir. Avtomobil sektoru daha çox maliyyə, texniki, əmək resursları cəlb edən bir sahəyə çevrilmişdir.\nDünyanın inkişaf etmiş ölkələrində nəqliyyat sektoruna müstəqilliyin qorunmasının mühüm faktoru kimi baxılır. Ona görə də bu sahənin dinamik inkişafı ilə bağlı ciddi elmi araşdırmaların aparılmasına xüsusi fikir verilir, müxtəlif konsepsiyalar, proqnozlar hazırlanır. Bir sözlə nəqliyyat qloballaşan dünyanın ən fəal, dinamik strukturlarından birinə çevrilir.\nTəbii ki, Şərqlə-Qərbin qovşağında yerləşən , unikal coğrafi geosiyasi şəraitə malik olan Azərbaycan dünya iqtisadiyyatının nəqliyyat sektorunda baş verən proseslərdən kənarda qalmamışdır.\nXXI əsr iqtisadiyyatı bütün dünya ölkələrində dünya bazarının rəqabətinə dözümlü, ixtisaslaşmış məhsullar istehsalını tələb edirsə, nəqliyyat sahəsində isə yüksək yük tutumuna və intensive hərəkətə malik maşınların olmasını tələb edir. Bu baxımdan dünya ölkələrində nəqliyyatın bütün sahələri üzrə gedən rəqabətin əsasını qısa vaxt ərzində uzaq məsafələr qət etməklə ağır tonnajlı yüklərin daşınmasının həyata keçirilməsi diqqəti cəlb edir. Ölkənin nəqliyyat sisteminin təhlil olunması və onların iqtisadi-coğrafi baxımdan qiymətləndirilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.\nBu baxımdan Azərbaycan respubilikasının dünya iqtisadiyyatına qovuşması və dünya ölkələri ilə gedən inteqrasiya proseslərində yerini müəyyən etmək üçün müasir baxımdan nəqliyyat sahələrinin təhlil olunması olduqca vacibdir. Avrasiya ölkələri arasında mərkəzi mövqe tutan Azərbaycanın əlverişli nəqliyyat sisteminə malik olması dünya ölkələrinin marağına uyğun olan səmərəli iqtisadi əlaqələrin həyata keçirilməsini əlverişli zəmin yaradır. Eyni zamanda tarixi “İpək yolu” nun bərpası, TASİS və TRASEKA proqramlarının həyata keçirilməsi üçün respublikanın nəqliyyat sistemi mühüm əhəmiyyətə malikdir.\nBu baxımdan XXI əsrdə Azərbaycanın nəqliyyat sisteminin beynəlxalq inteqrasiyada mühüm rol oynadığını nəzərə alıb, dəmir yolu, dəniz nəqliyyatı, avtomobil, boru kəməri və hava, şəhər nəqliyyatı sahələr üzrə təhlil olunmaqla iqtisadi səmərəliliyi müəyyən olunur. Eyni zamanda müasir şəraitdə nəqliyyat qovşaqlarının əmələgəlmə xüsusiyyətləri və yükdaşıma imkanları araşdırılır. Respubilkanın iqtisadi rayonları üzrə nəqliyyat sistemi təhlil edilir, hər bir iqtisadi rayonun spesfik xüsusiyyətləri müəyyənləşdirilir, daxili və xarici yükdaşımada nəqliyyatın səmərələliyi və potensial imkanları qiymətləndirilir. Azərbaycan respubilikasının Nəqliyyat haqqında qanunun 8-ci maddəsində deyilir: Nəqliyyatda iqtisadi münasibətlərin əsasını nəqliyyat xidmətlərinə tələb və təkliflər bazarı formalaşdırır. Bu cəhətdən beynəlxalq inteqrasiyada respubilika nəqliyyat sisteminin tutduğu mövqe araşdırılır, yük axınlarının tarazlaşdırılması yolları göstərilir.\n1.Azərbaycan Respubilikasının milli nəqliyyat sisteminin inkişaf konsepsiyası.\nNəqliyyat sisteminin inkişafının və fəaliyyətinin strateji məqsədi nəqliyyat vastəsi ilə iqtisadi inkişafın və Azərbaycanın mövcud və gələcək nəsillərin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsidir.Nəqliyyat sisteminin inkişaf məsələləri onun strateji məqsədlərinin yerinə yetirilməsinə yönəldilən, birbaşa dövlətin uzunmüddətli sosila-iqtisadi və geopolitik məqsədləri ilə bağlıdır.\nNəqliyyat əlverişliyinin təmini, social sabitliyin zəmanətli dərəcədə, regionlararası əlaqələrin və milli əmək bazarının inkişafı, magistral sərnişin nəqliyyat xidmətlərinin əlverişliliyi və etibarlığinin yüksəldilməsi əsasında mümkündür.\nDünya iqtisadiyyatına Azərbaycanın inteqrasiyası və xarici ticarətin diversifikasiyası, nəqliyyat infrastrukturuna yenidən baxılmasını, Azərbaycanın transit ölkəsi kimi potensialından istifadəsini yerli daşıyıçıların rəqabət qabliyyətinin artmasını və ixracat nəqliyyat xidmətlərinin inkişafını adekvat olaraq tələb edir.\nGeopolitik vəziyyətin dəyişməsi və Azərbaycanın dünya cəmiyyətinə inteqrasiyası nəqliyyatda milli təhlükəsizlik sisteminin bir elementi kimi yeni tələblər irəli sürür. Nəqliyyat prosesinin təhlükəsizliyinin təmini sistemində nəqliyyatda antiterror təhlükəsizliyinin yüksəldilməsi istiqamətində kompleks tədbirlərin rolu daha cox böyük əhəmiyyət kəsb edir.\nGələcək nəsillər üçün təbii ehtiyatların qorunması və yaşayış səviyyəsinin yüksəldilməsi məsuliyyəti nəqliyyat sistemininin qurulmasını stabil inkişaf prinsiblərinin əsasında həyata kecirilməsini zəruri edir.\nNəqliyyat strategiyasının əsasında sahənin idarə olunmasının dövlət məsələlərinin bölüşdürülməsi və sahibkarlar tərəfindən təsərrüfat funksiyalarının yerinə yetirilməsi qoyulub.\nNəqliyyatın dövlət tərəfindən idarə olunması zəruriliyi aşağıdakıları irəli sürür;\nBirgə prinsiblər əsasında nəqliyyat fəaliyyətinin hüququ əsaslarının inkişafı;\nBirgə prinsiblər əsasında bütün nəqliyyat növlərinin dövlət tərəfindən idarə olunmasının inkişafı;\nAyrı-ayrı nəqliyyat növləri arasında büdcə vəsaitlərinin düzgün bölüşdürülməsi;\nAyrı-ayrı nəqliyyat növlərinin infrastrukturlarının inkişafının kordinasiyası;\nÖlkənin təhlükəsizliyinin və müdafiə qabliyyətinin nəqliyyat vastələri ilə təminatının kordinasiyası;\nNəqliyyat sisteminin inkişafında və ayrı-ayrı regionların nəqliyyat sisteminin qarşılıqlı əlaqələrinin təminatı üçün icra qrumlarının müxtəlif səviyyələrində maraqların uzlaşdırılması və qüvvələrin tarazlaşdırılması;\nMüxtəlif növ rəqabətin tənzimlənməsi;\nNəqliyyatda vahid informasiya məkanının formalaşması;\nNəqliyyat sisteminin inkişafı üçün dövlətin maraqlarının razılaşdırılması və qüvvələrin tarazlığı;\nDövlət nəqliyyat fəaliyyətinə qeyri-qanuni müdaxiləni əsas prinsib kimi götürərək hərəkət edir. Hal-hazırda dövlətin nəqliyyat sferasında iştirakı bütövlükdə qeyri rentabellidir. Bu eyni zamanda nəqliyyat sahibkarlığı sferasına və nəqliyyat fəaliyyətinin tənzimlənməsinin ayrı-ayrı məsələlərinə də aiddir.\nNəqliyyat sisteminin fəaliyyətinin iqtisadi əsası nəqliyyat xidmətlərinin və nəqliyyat infrastrukturunun xidmətlərinin operatorlarının rəqabətindən ibarətdir. Dövlət sahibkar kimi yükdaşıma ilə məşğul olan nəqliyyat xidmətlərinin rəqabətli bazarında iştirakını dayandırmalıdır.\n2.Azərbaycanda nəqliyyat qovşaqlarının müasir vəziyyəti və onların iqtisadi rayonlar üzrə yükdaşıma qabliyyətinin təhlili və inkişafı.\nMüasir şəraitdə dünya ölkələri arasında gedən inteqrasiya prosesləri bir sıra social-iqtisadi amillərlə yanaşı, yükdaşımalarının intensivləşməsinə təsir göstərmişdir. Yük daşımanın tənzimlənməsini təmin etmək üçün hər bir nəqliyyat növündən səmərəli istifadə olunmaqla yanaşı, hər bir qovşağın və iri stansiyaların yük tutumunun, ötürücülük qabliyyətinin və texniki iqtisadi göstəricilərinin müəyyən olunması mühüm iqtisadi əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusi lə Avropa-Qafqaz-Asiya nəqliyyat dəhlizində transit yük daşımanın intensivləşməsi ilə əlaqədar olaraq dəhlizə aid edilən bütün qovşaqların potensial imkanlarının müəyyənləşdirilməsi vacibdir. Bu baxımdan Azərbaycan ərazisində fəaliyyət göstərən nəqliyyat sahələri və qovşaqların bilavasitə Avrasiya ölkələri arasında mərkəzi mövqe tutduğunu nəzərə alıb mühüm nəqliyyat qovşaqlarının texniki iqtisadi göstəricilərinin müəyyənləşdirilməsi və təhlilinin aparılmasını məqsədə uyğun hesab etməliyik.\nAzərbaycanın nəqliyyat qovşaqları içərisində Bakı nəqliyyat qovşağı Abşeron iqtisadi rayonuna daxil edilməklə əlverişli coğrafi mühütdə yerləşir. Nəqliyyat konfiqurasiyasına, yük və sərnişin daşınmasına görə respubilkanın digər nəqliyyat qovşaqlarından fərqlənir. Bakı nəqliyyat qovşağı dəmir yolu, dəniz, avtomobil, boru kəmər, və hava nəqliyyatının inkişafı nəticəsində formalaşmışdır. Aparılan təhlil nəticəsində aydın olur ki, bütün illərdə bakı nəqliyyat qovşağı intensive yük və sərnişin axınlarına malikdir. Ümumiyyətlə respubilka dəmir yolu ilə daşınan cəmi yüklərin 45%-I, dəniz nəqliyyatı ilə daşınan yüklərin 60%-I Bakı qovşağının payına düşür. Bakı nəqliyyat qovşağında yük yaradan əsas mənbəələr istehsal edilən neftin və təbii qazın, maşınqayırma və metal emalı məhsulları, tikinti matrealları, kimya və neft kimya, meşə və ağac emalı, həmçinin yüngül yeyinti məhsulları hesabınadır. Sənaye sahələrinin qovşaq daxilində tarixən çoxsahəli inkişafı intensive iqtisadi əlaqələrə zəmin yaratmış və daşınan xalq təsərrüfatı yüklərinin çoxsahəli olmasına öz təsirini göstərmişdir.\nRespublikanın müstəqilliyə malik olması, dünya ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrin inkişafına daha da təkan vermişdir. Avropa-Qafqaz-Asiya nəqliyyat dəhlizinin işə düşməsi və onun Azərbaycan ərazisində o cümlədən Bakı nəqliyyat qovşağında mərkəzləşməsi bütün nəqliyyat sahələrinin intensiv fəaliyyətini tələb edir. Mühüm dəmir yolu məntəqələrində yüklərin doldurulub boşaldılması üçün müxanikləşdirmənin müasir tələblər səviyyəsində aparılması vacibdir. Eyni zamanda qovşağın yük götürmə səviyyəsini yüksəltmək məqsədi ilə dəniz nəqliyyatının mütərəqqi üsullarından istifadə etmək üçün , məqsədyönlü işlərin görülməsi tələb olunur. Indiki şəraitdə Bakı-Türkmənistan, Bakı-Bektaş arasında bir çox gəmi, bərələri fəaliyyət göstərir. Şübhəsiz ki, hər ton yükün gəmi bərə ilə daşınma xərci normal şəraitdə adi gəmi ilə daşınma xərcinə nisbətən 2 dəfə ucuz başa gəlir. Bakı ilə digər limanlar arasında yeni gəmi bərələrin istifadəyə verilməsi Bakı nəqliyyat qovşağının fəaliyyətini artırır. Digər tərəfdən qovşaq daxilində gəmi bərələrin üstünlüyü ondan ibarətdir ki, yüklərin təkrar yüklənib boşaldılmasına yolverilmədən səmərəli nəqliyyat xərclərinə şərait yaradılır. Bakı nəqliyyat qovşağının spesfik xüsusiyyətindən biri də hava nəqliyyatı vastəsilə daxili və xarici iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsidir. Yaxın gələcəkdə Avropa-Qafqaz-Asiya nəqliyyat dəhlizinin daha intensive fəaliyyəti Bakı qovşağının beynəlxalq nəqliyyat qovşağı roluna malik olması üçün zəmin yaratmışdır. Bu baxımdan Bakı nəqliyyat qovşağında fəaliyyət göstərən nəqliyyat infrastruktrunda kompleks şəkildə təkmilləşmə işlərinin aparılması mühüm problem kimi qarşıda durur. Qovşağın nəqliyyat konfiqurasiyasının beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması daxili və xarici iqtisadi əlaqələrin geniş miqyaslə formalaşmasında mühüm əhəmiyyət kəsb etmiş olur.\nRespubilkanın qərb bölgəsində fəaliyyət göstərən mühüm nəqliyyat qovşaqlarından biri də Gəncə nəqliyyat qovşağıdır. Avropa-Qafqa-Asiya nəqliyyat dəhlizində Gəncə nəqliyyat qovşağı quru nəqliyyat vastələri iləyük axınlarının tənzimlənməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Həmçinin qovşaqda iqtisadi, social və xidmət sferaların yaxşılaşdırılması üçün müvafiq tədbirlərin görülməsi vacibdir.\nGəncə nəqliyyat qovşağı coğrafi cəhətdən əlverişli mövqeydə yerləşmiş daxili və xarici yük əməliyyatlarının yerinə yetirilməsində aktiv iştirak edir. Qovşaq Bakı-Böyük kəsik magistral dəmir yolu və eyni istiqamətdə respubilka əhəmiyyətli magistral avtomobil yolları üzərində formalaşmışdır. Tarixən qovşağın yerləşdiyi ərazi daxilində Bakı-Batum neft kəməri cəkilmişdir. Hal-hazırda Bakı-Gəncə-Ağstafa qaz kəməri təhlil edilən ərazidən keçməsi qovşağın iqtisadi və social sferalarının formalaşdırılmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Gəncə nəqliyyat qovşağının inkişafı ümumilikdə Gəncə şəhərinin, o cümlədən ətraf inzibati rayonların iqtisadi inkişafında mühüm rola malik olmuşdur. Respubilikada dəmir yolu ilə daşınan yüklərin 16%-I Gəncə qovşağının payına düşür. Xüsusilə yerli xammal ehtiyyatlarının istehsal dövriyyəsinə cəlb olunması qovşaq daxili yük daşınmasını intensivləşdirmişdir. Tarixən Gəncə nəqliyyat qovşağının yük daşınmasında üç əsas ənənəvi sənaye məhsulları yüngül, yeyinti və əlvan metallurgiya sənaye məhsulları üstünlük təşkil etmişdir. Ümumiyyətlə Gəncə nəqliyyat qovşağının səmərəli fəaliyyəti qovşaq ətrafı istehsal sahələrinin inkişafına zəmin yaratmışdır.\nGəncə nəqliyyat qovşağında fəaliyyət göstərən mühüm nəqliyyat sahələrindən biri də hava nəqliyyatidir. Hava nəqliyyatı ümumiyyətlə qovşağın əlaqə imkanlarını, daha da genişləndirmişdir. Gəncə hava limanı vastəsilə respubilikanın daxili regionları ilə yanaşı, MDB məkanında yerləşən müstəqil respublikaların şəhərləri ilə iqtisadi əlaqələri inkişaf etdirmək imkanları yaradılmışdır.\nAzərbaycanın mərkəzi regionunda yük və sərnişin daşınmasında mərkəzi mövqe tutan qovşaqlardan biri Yevlax Nəqliyyat Qovşağıdır. Yevlax nəqliyyat qovşağı Gəncə dəmir yolu şöbəsinə daxil olmaqla, dəmir yolunun və avtomobil yollarının kəsişməsində əmələ gəlmişdir. Bakı-Ağstafa dəmir yolu və avtomobil yollarının mərkəzində yerləşmişdir. Qovşaqdan yuxarı və düzən Qarabağın rayonlarına ayrılan Yevlax-Ağdam-Xankəndi, Yevlax-Mingəçevir dəmir yollarının çəkilməsi Yevlax dəmir yolu stansiyasının nəqliyyat qovşağı kimi formalaşmasında mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir. Qovşağın əlverişli coğrafi mğvqedə olması sənayenin və kənd təssərüfatının inkişafına ğz müsbət təsirini göstərmişdir. Ümumiyyətlə Yevlax rayonu ərazisində yerli istehsal sahələrində ümumi məhsulun çox hissəsini yüngül və yeyinti sənaye məhsulları təşkil edir. Qovşaqdan respublikanın müxtəlif rayonlarına göndərilən məhsullar içərsində bu çeşiddən olan məhsullar üstünlük təşkil edir.\nAzərbaycanın TRASEKA proqramına qoşulması Bakı-Yevlax-Gəncə-Ağstafa magistral dəmir yolunda yenidənqurma işlərinin aparılmasını planlaşdırmışdır. Mühüm qovşaqlarda beynəlxalq standartlara uyğun işlərin görülməsi, xüsusilə yük daşımalarını tənzimləmək üçün qovşaq daxili dəmir yollarının sayının artırılması, mexanikləşdirmənin gücləndirilməsi, qovşaqda çalışan işçi qüvvəsinin sosial həyat tərzinin yaxşılaşdırılması və xidmət sferasının yüksəldilməsi üçün tədbirlərin görülməsi vacibdir.\nRespubilikanın mərkəzi regionunda yük və sərnişin daşımasında mühüm əhəmiyyət kəsb edən qovşaqlardan biri də Şirvan nəqliyyat qovşağıdır. Qovşağın iqtisadi coğrafi cəhətdən əlverişli mövqedə yerləşməsi və səmərəli nəqliyyat kommunikasiyasına malik olması intensiv yük və sərnişın daşımasına zəmin yaratmışdır. Başqa formada desək Şirvan nəqliyyat qovşağı Bakı-Şərur, Bakı-Astara dəmir yolu və avtomobil yollarının düyünündə yerləşir.Eyni zamanda Şirvan dəmir yolu stansiyasının bir nəqliyyat qovşağı kimi formalaşmasında 20 ildən artıq müddət ərzində Şirvan şəhəri və onun ətrafında intensiv şəkildə neftin istehsal olunması və bir sıra yüngül və yeyinti sənaye sahələrinin inkişafı mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir. Qovşaqdan ildə 3 mln tondan çox müxtəlif çeşidli xalq təsərrüfatı yükləri daşınılır. Ümumi daşınmada 80%-ə qədər qovşağa daxil olan yüklər, 20-%-i qovşaqdan göndərilən yüklər təşkil edir. Şirvan nəqliyyat qovşağının formalaşmasında burada güclü energetika bazasının olması müsbət təsir göstərmişdir. Istər şəhər nəqliyyatının, istərsədə qovşaq ərazisində fəaliyyət göstərən dəmir yolunun elektirikləşdirilməsində energetika sənayesi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qovşağa daxil olan yükün əsas hissəsini çörək məhsulları (30%), mineral tikinti matrealları (23%), kənd təsərrüfatı məhsulları təşkil edir. Son illərdə Şirvan şəhərində ixrac xarakterli məhsulların xüsusi çəkisinin aşağı düşməsi qovşaqdan göndərilənmahsulların çəkisinin azlmasına da təsirini göstərmişdir.\nNaxçıvan nəqliyyat qovşağı- Muxtar respubilikanın iqtisadi və sosial inkişafında həlledici əhəmiyyətə malikdir. Muxtar Respubilikanın digər inzibati rayonları ərazisində fəaliyyət göstərən istehsal müəssələrinə lazım olan xammal və digər müxtəlif ceşidli məhsullar mərkəzləşdirilmiş qayda ilə bu qovşaqdan daşınılır. Naxçıvan nəqliyyat qovşağında dəmir yolu ilə ildə bir milyon tondan çox müxtəlif ceşidli yüklər daşınılır. Ümumi daşınan yüklərin 60%-dən çoxu Muxtar Respubilkaya daxil olan, qalan 40%-i isə göndərilən yüklər təşkil edir.\nAzərbaycanın cənub bölgələrində yerləşən mühüm nəqliyyat qovşaqlarından biri Lənkəran və Astara nəqliyyat qovşaqlarıdır. Hər iki qovşaq Bakı-Osmanlı-Astara magistral dəmir yolu və avtomobil yolları üzərində yerləşmişdir. Bu qovşaqların Xəzər dənizinə çıxış yolunun olması dəniz nəqliyyatından yük daşınmasında istifadəsinə zəmin yaratmışdır. Tarixən qovşağın yerləşdiyi inzibati rayonlar yüksək səviyyədə inkişaf etmiş kənd təsərrüfatı rayonu olduöundan, hər iki qovşaqdan göndərilən yüklər içərisində yeyinti məhsullarının xüsusi çəkisi yüksək olmuşdur. Yük əməliyyatlarının yerinə yetrilməsində dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı mühüm əhəmiyyət kəsb edir.\nAstara nəqliyyat qovşağı bir başa İran dövləti ilə iqtisadi əlaqələrin inkişafında və yük daşınmaların tənzimlənməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Lənkəran nəqliyyat qovşağı avtomobil, dəniz yolları ilə yükdaşınma əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi nəticəsində formalaşmışdır. Lakin son vaxtlar dəniz nəqliyyatından səmərəli istifadə olunmadığından qovşağın ümumi yük tutumu aşağı səviyyədə olmuşdur. Qovşağa daxil olan yüklərin əsas hissəsini tikinti matrealları, qara metallar, meşə materialları təşkil edir. Qovşaqdan göndərilən yüklərin çox hissəsini kənd təsərrüfatı məhsulları (55%), qalan faizini digər məhsulları təşkil edir.\nHər iki qovşaq respublikanın iqtisadiyyatında mühüm rol oynamaqla, beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin tənzimlənməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Yaxın gələcəkdə yük axınlarının intensivləşməsi, qovşaq daxilində beynəlxalq normalara uyğun işlərin aparılması, dəmir yolu stansiyalarında daxili yolların təkmilləşdirilməsi, avtomobil yollarını TRASEKA proqramı çərcivəsində inkişafı, qovşaqda sosial infrastrukturanı təkmilləşdirmək üşün tədbirlərin həyata keçirilməsi vacib məsələlərdən biri hesab edilir.\n3.Nəqliyyat xidmətlərinin qiymətləndirilməsi\nBeynəlxalq ticarətdə əmtəənin daşınması adətən aşağıdakı proseslərdən ibarət olur; əmtəənin istehsal yerindən ixrac edən ölkənin sərhədinə kimi çatdırılması; əmtəənin ixrac edildiyi ölkənin sərhəddindən idxal edən ölkənin sərhədinə kimi beynəlxalq tranzit və ya dəniz daşımaları ilə daşınması (əgər əmtəənin daşındığı ölkələr arasında birbaşa quru sərhəd yoxdursa); əmtəənin idxal edilən ölkənin sərhədindən həmin ölkə daxilində istehlak yerinə çatdırılması. əgər nəqliyyat daşımaları zamanı alıcı və satıcı eyni dövlətin ərazisində yerləşmirsə, bu beynəlxalq nəqliyyat daşıması hesab olunur. Beynəlxalq nəqliyyat xidmətləri “xüsusi əmtəə” kimi beynəlxalq nəqliyyat bazarlarında nəqliyyat növündən, daşınacaq əmtəənin növündən və daşımanın həyata keçirələcəyi coğrafi rayondan asılı olaraq “alınıb-satılır”. Geniş anlamda isə beynəlxalq nəqliyyat xidmətlərinə daşıma xidmətlərindən başqa, bununla əlaqəli digər növ xidmətlər də daxildir; yükün yükgöndərənin anbarından götrülərək ən yaxın yük terminalına çatdırılması, yükün magistral nəqliyyat vastələrinə yüklənməsi, yükün aralıq məntəqələrdə mühafizə edilməsi və daşıma sənədlərinin rəsmiləşdirilməsi. Müvafiq nəqliyyat əməliyyatlarının həyata keçirilməsi və magistral nəqliyyat növləri ilə yükün daşınması xərcləri yük sahibinin tam nəqliyyat xərclərini formalaşdırır. Beləliklə, beynəlxalq nəqliyyat prosesində yük sahibləri və daşıyıcılarla yanaşı, digər subyektlər, liman və stansiyalarda yük terminallarının operatorları da iştirak edir. Hazır məhsulların və yarımfabrikatların beynəlxalq daşımaları zamanı yük dəfələrlə daşıyıcıdan müvafiq terminal operatorlarına və əksinə keçir. Buna müvafiq olaraq, yük üçün məsuliyyətli şəxslərdə dəyişir. Yükləmə-boşaltma əməliyyatlarının həyata kecirildiyi bütün coğrafi məntəqələrdə yük sahibi öz kommersiya maraqlarını müdafiə etmək üçün ekspeditorların (nəqliyyat komisyonçusu) xidmətlərindən istifadə edirlər (bəzi ölkələrdə ekspeditorlara “fraxt agenti” də deyirlər). Ekspedisiya müqaviləsinə əsasən ekspeditor yük göndərənin göstərişlərinə əməl etməlidir. O, daşıyıçıları öz məsuliyyəti ilə seçir. Əgər ekspeditor daşımanı tamamilə və ya qismən özü həyata keçirirsə, daşıyıcının hüquq və vəzifələrinə malik olur. Yük sahibi ekspeditora öz adından və öz tapşırığı ilə daşıyıclarla müqavilələr bağlamağı etibar edə bilər, yüklə bağlı daşıyıcılarla və terminal operatorları ilə stivitor işlərinə görə hesablaşmalar apara bilər, məhkəmə və arbitrajlarda yük sahibinin qanuni maraq və mənafelərini təmsil edə bilər. Əgər bir necə yük göndərənin əşyalarının aralıq və son təyinat yerləri eynidirsə, ekspeditor bu əşyaları qruplaşdıraraq yığma nəqliyyat təşkil edə bilər. Bütün hallarda o, yükgöndərənin mənafeələrini qorumalı və göstərişlərinə əməl etməlidir. O, qarşıya çıxan bütün çətinliklər barəsində yük göndərənə məlumat verməlidir. Əksər ölkələrin qanunvericiliyinə əsasən, ekspeditorlar komisiyonçu hesab edilirlər.\nMüasir şəraitdə dünya ölkələri arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafında yük və sərnişin daşımalarında Hava nəqliyyatı mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Başqa nəqliyyat sahələrindən fərqli olaraq hava nəqliyyatı intensiv hərəkətinə, qısa vaxt ərzində daha çox məsafə qət etməklə sərnişin və tez xarab olan məhsulları istehsalçıdan istehlakçıya daşımaq imkanlarına malikdir. Bu baxımdan bütün dünya ölkələrində hava nəqliyyatı bütün tarixi dövrlərdə inkişafda olmuş, təkmilləşmişdir. Hava nəqliyyatı ilə sərnişin daşımanın ildən-ilə artması beynəlxalq hava yollarının inkişafına təsir etməklə yanaşı, beynəlxalq hava limanlarının artmasına təsir göstərir. Bu faktı qeyd etmək kifayətdir ki, XX əsrin sonunda dünya yük və sərnişin əməliyyatlarını yerinə yetrən beynəlxalq səviyyəli mindən çox hava limanları istifadəyə verilmişdir. Hava nəqliyyatında aparılan təkmilləşmə işləri dünyanın nəhəng dövlətlərində olduğu kimi ölkələrin iqtisadi həyatında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan azərbaycanın əlverişli coğrafi məkanda yerləşməsi, dünyanın bir sıra ölkələri ilə hava nəqliyyatının müstəqil şəkildə formalaşmasına zəmin yaratmışdır. Hazırda Azərbaycanın dünyanın bir sıra ölkələri ilə müstəqil şəkildə hava nəqliyyatı ilə iqtisadi əlaqələri vardır. Hava nəqliyyatı yük və sərnişin daşımaqla yanaşı, respubilikanın iqtisadi inkişafına müsbət təsir göstərir. Başqa nəqliyyat sahələrinin olmadığı ərazilərdə neft və qaz kəmərinin çəkilməsində, boruların daşınmasında, təbii sərvətlərin axtarılmasında və istifadəyə verilməsində dəmiryolu tikintilərində, mineral gübrələrin sahələrə verilməsində hava nəqliyyatının müxtəlif növlərindən istifadə olunur.\nAzərbaycan respublikasının müstəqillik əldə etməsi bir sıra iqtisadi amillərlə yanaşı dünyanın inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrin inkişafına və beynəlxalq münasibətlərin formalaşmasına zəmin yaratmışdır. Əvvəllər Azərbaycanla xarici ölkələr arasında olan hava nəqliyyatı əlaqələri keçmiı SSRİ tərəfindən idarə olunduğundan müstəqil hava yollarına malik deyildi. 1990-cı ildən sonra respublikanın xarici ölkələrlə müstəqil hava yollarının açılması mədəni-iqtisadi əlaqələrin inkişafına təkan verdi. Sərbəst şəkildə Azərbaycan dünyanın istənilən bazarına hava yolları vastəsilə çıxmaq imkanları qazandı. Indiki şəraitdə Azərbaycanın, Avropa, Asiya və Amerika ölkələri ilə hava nəqliyyatı vastəsilə əlaqələri yaradılmışdır.\nHava nəqliyyatının müasir təhlili göstərir ki, respublikanın müstəqilliyi ilə əlaqədar olaraq son illərdə MDB və dünyanın inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələrinə hava nəqliyyatı ilə yeni marşurutların açılması xarici iqtisadi əlaqələrdə səmərə verən başlıca amillərdən hesab edilir. Eyni zamanda respublikanın daxilində hava nəqliyyatına xidmət edən maşınqayırma sənaye sahələrinin inkişaf etdirilməsi mühüm məsələlərdən hesab edilir.\nAzərbaycanın nəqliyyat sektorunda iqtisadi və sosial inkişafın formalaşmasında mühüm rol oynayan faktorlardan biri şəhər nəqliyyatıdır.\nNəqliyyat faktoru istehsal sahələrindən tutmuş dünyanın ayrı-ayrı ölkələrində şəhərlərin əmələ gəlməsində və formalaşmasında mühüm və həlledici əhəmiyyət kəsb edir. Nəqliyyat “arteriyadır”, şəhərlərin böyük və kiçikliyindən asılı olmayaraq onların inkişafını təmin edir. Dünyanın ən nəhəng şəhərlərində nəqliyyatın kompıeks inkişafı daim diqqət mərkəzinə yönəldilmişdir, çünki bütün istehsal sahələrindən tutmuş sərnişin daşınmaya qədər nəqliyyatın hər hansı növündən asılı olmayaraq öz funksiyasını yerinə yetirir. Şəhərdaxili əlaqələrin inkişafında, şəhərlə ətraf yaşayış məntəqələri arasında əlaqələrin formalaşmasında şəhər nəqliyyatı mühüm iqtisadi əhəmiyyət kəsb edir. Lakin bütün ölkələrdə şəhər nəqliyyatının öz funksiyası vardır və hər hansı şəhərin yerləşdiyi coğrafi mühitdən asılı olaraq formalaşır. Bu xüsusiyyətinə görə dünya ölkələrinin çoxunda şəhər nəqliyyatı öz konfikurasiyasına görə bir-birindən fərqli olmuşdur. Bu baxımdan Azərbaycanın nəqliyyat sektorunda şəhər nəqliyyatının öz spesfik xüsusiyyəti vardır. Respubilka tabeliyində olan Bakı, Sumqayıt, Şirvan, Gəncə, Mingəçevir, Naxçıvan şəhərləri, şəhər nəqliyyatına xas olan xüsusiyyətləri özündə cəmləşdirmişdir.\nAparılan təhlildən belə nəticəyə gəlmək olur ki, XXI əerdə dünya ölkələrinin iqtisadi və sosial inkişafında nəqliyyat faktoru yalnız yük və sərnişin daşınmalarına olan təlabatı deyil, eyni zamanda ərazinin təbii və əmək resurslarının səmərəli istifadəsində xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Ərazinin nəqliyyat şəbəkəsi ilə təminatının müasir tələblərə cavab verməsi istehsal sahələrinin inkişafı ilə yanaşı, şəhər və qəsəbələrin əmələ gəlməsində, əhalinin məskunlaşmasında təsiredici faktorlardan hesab edilir.\nYük axınlarının tənzimlənməsini təmin etmək üçün bütün magistral dəmir yollarında təlabata uyğun yol tikinti işlərinin aparılması məqsədəuyğun hesab edilir. Bütün dəmir yolu stansiyalarında daxili yol şəbəkəsinin genişləndirilməsi, stansiyalarda mexanikləşdirməni Avropa standartları səviyyəsinə çatdırmaq, vahid prinsip əsasında dəmir yolu tikintisinin aparılması vacib hesab edilir. Avropa-Qafqaz-Asiya magistral dəhlizinin fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq magistral dəmir yolunda elektrikləşdirmənin həyata keçirilməsi qatarların yük tutumuna təsir etməklə, qısa vaxt ərzində daha çox məsafə qət etməklə yüklərin məsafədən asılı olmayaraq vaxtında istehsalçıdan istehlakçıya çatdırılmasına səmərəsiz nəqliyyat xərclərinin ixtisar olunmasına təsir göstərmiş olar. Bütün dəmir yolu stansiyalarında müasir tələblərə uyğun təkmilləşmə işlərinin aparılması, yüklərin ceçidindən asılı olaraq müfaviq vaqonların yüktutumundan məqsədyönlü şəkildə istifadə olunması daşınmanın səmərəliliyinə təsir göstərən mühüm amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.\nXXI əsrdə bütün dünya ölkələrində dəniz nəqliyyatında yükdaşınmanın xüsusi çəksi başqa nəqliyyat sahələrindən üstünlük təşkil edir və bu tendensiya ölkələr üzrə davam etməkdədir. Xüsusilə qədim “İpək yolu”nun bərpası Aralıq dənizi, Qara dəniz və Xəzər dəniz hövzəsi ölkələrinin dəniz nəqliyyatı ilə yük axınlarının tənzimlənməsini təmin etmək üçün bütün hövzələrdə fəaliyyət göstərən limanlarda yükvurma və boşaltma əməliyyatlarının mexanikləşdirilməsi üçün beynəxalq normalara uyğun tədbirlərin görülməsinin ön plana çəkilməsi vacibdir.\nÖlkələrin iqtisadi inkişafında Avtomobil nəqliyyatının təsir dairəsi getdikcə genişlənir və intensiv hal alır. Son illərdə ağır tonnajlı avtomobillərin istehsalının artırılması daxili və xarici iqtisadi əlaqələrdə və yük daşımada avtomobil nəqliyyatının xüsusi çəkisinin artmasına intensiv təsir göstərir. Xüsusilə Avrasiya ölkələrarası inteqrasiyanın inkişafında avtomobil nəqliyyatından istifadə daha intensivləşmişdir. Həmin ölkələrin magistral avtomobil yollarının texniki iqtisadi göstəricilərinin beynəlxalq normalara uyğunlaşdırılması yük daşımanın xüsusi çəkisini artırmaqla yanaşı, avtomobil nəqliyyatının iqtisadi səmərəliliyini yüksəltmişdir.\nDünyanın inkişaf etmiş ölkələrində nəqliyyat sektoruna müstəqilliyin qorunmasının mühüm amil kimi baxılır. Təbii ki, Şərqlə Qərbin qovşağında yerləşən, unikal coğrafi, geosiyasi şəraitə malik olan Azərbaycan dünya iqtisadiyyatının nəqliyyat sektorunda baş verən proseslərdən kənarda qalmamışdır.\nBazar iqtisadiyyatı şəraitində dünya ölkələri arasında gedən inteqrasiya proseslərinin inkişafında başqa iqtisadi amillərlə yanaşı, nəqliyyat amili də mühüm yer tutur. Nəqliyyatın dünya ölkələrinin iqtisadi inkişafında “Fəqərə” sütunu rolunu oynaması elmə artıq çoxdan məlumdur. Lakin XX əsrin sonunda XXI əsrin əvvəlində dünya ölkələri arasında iqtisadi əlaqələrin daha geniş vüsət alması nəqliyyatın yeni qlobal problemlərinin aşkar olunmasına təsir göstərmişdir.\nMüasir şəraitdə iqtisadi inkişafın formalaşmasında boru kəmər nəqliyyatı mühüm əhəmiyyətə malikdir. Hesablamalara görə Bakı-Tiblisi-Ceyhan boru kəmərinin istifadəyə verilməsi əlavə yükləmə və boşaltma əməliyyatları olmadan maye yanacağının birbaşa dünya bazarına ixrac olunmasına şərait yaratmaqla dəmir yoluna nisbətən səmərəliliyi bir neçə dəfə artırmışdır. Beynəlxalq inteqrasiyanın inkişafı ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan ərazisində formalaşan nəqliyyat qovşaqlarında yeniləşdirmə işlərinin aparılması vacibdir. Boru nəqliyyatının əhəmiyyəti çox böyükdür.Düzdür boru nəqliyyatı çəkilən zonalarda torpağın aşınması dağıdılması baş verir ancaq bu nəqliyyat növü iqtisadi cəhətdən təhlükəsiz və həmdə səmərəlidir. Mənim fikirimcə bu nəqliyyat növünün inkişafı çox məqsədə uyğundur.\nRespublikanın iqtisadi rayonları üzrə nəqliyyat sisteminin təkmilləşdirilməsi təbii və əmək resurslarından səmərəli istifadə olunmasına, rayonların sosial-iqtisadi inkişafına təsir göstərən mühüm amillərdən hesab edilir.\nX.H.Kazımlı; Ə.V.Panaliyev; Ə.X.Kazımova---- Avtonəqliyyat vastələrinin qiymətləndirilməsi – Bakı 2009\nZ.Məmmədov;-- Azərbaycanın nəqliyyat sistemi--- Bakı 2006\nE.Ə.Əliyev; --- Beynəlxalq Nəqliyyat Hüququ--- Bakı 2009


Azərbaycanın fərdi uçot sistemində hesaba malik şəxslərin sayı 3 597 367 nəfərə çatıb » Newscenter.az\nAzərbaycanın fərdi uçot sistemində hesaba malik şəxslərin sayı 3 597 367 nəfərə çatıb\nNewscenter.az.15.03.2018. Cari ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun fərdi uçot sistemində əlavə olaraq qeydiyyata alınan sığortaolunanların sayı 11852 nəfər təşkil edib.\nNewscenter.az xəbər verir ki, qeydiyyata alınmış hər bir sığortaolunana onların gələcək pensiya təyinatı hüququnun reallaşdırılması üçün tələb edilən mühüm məlumatların toplanılması üçün unikal sosial sığorta nömrəsi olan fərdi şəxsi hesab açılıb. Həmçinin uçota alınmalarını, adlarına fərdi şəxsi hesabın açıldığını təsdiq edən sosial sığorta şəhadətnaməsi rəsmiləşdirilərək onlara təqdim olunub. Sosial sığorta şəhadətnaməsinin rəsmiləşdirilməsi prosesini Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin “Sığortaolunanın onlayn uçota alınması” adlı elektron xidməti vasitəsilə onlayn qaydada da həyata keçirmək mümkündür və indiyədəkbu e-xidmətdən 867 min dəfə istifadə edilib.\nVətəndaşlar onlar üçün açılmış fərdi şəxsi hesablarda məcburi dövlət sosial sığorta haqları formasında gələcək pensiya və digər sosial müdafiə hüquqlarına malik olmaları üçün pensiya kapitalı toplamaq imkanı əldə edirlər. Bu hesablarda toplanan pensiya kapitalı barədə müntəzəm olaraq məlumat öyrənmək, sosial sığorta ödənişlərinin mütəmadi həyata keçirilməsinə nəzarət etmək üçün isə Nazirliyin “Sığortaolunanlara məlumatların verilməsi” e-xidməti sığortaolunanların istifadəsindədir. Vətəndaşlar bu vaxta qədər həmin e-xidmətdən 600 min dəfə faydalanıblar.\nAQTA maarifləndirici videoçarx yayımlayıb 29 noy 2018, 13:00


azfreespeech Qəzetlər Naxçıvandan məlumatı necə alır? – azfreespeech\nQəzetlər Naxçıvandan məlumatı necə alır?\n“Media forum” saytı ölkənin bəzi aparıcı nəşrlərinin təmsilçilərinə suallarla müraciət edib. Naxçıvan Muxtar Respublikasından xəbərləri hansı xətlə əldə edirsiniz? Bu bölgədə müxbiriniz varmı? Sonuncu dəfə muxtar respublikaya haçan müxbir ezam etmisiniz?\n“525-ci qəzet”in baş redaktoru Rəşad Məcid: – Naxçıvan Muxtar Respublikasında müxbirimiz yoxdur. Bunun əsas səbəbi qəzetin maliyyə imkanlarının aşağı olmasıdır. Naxçıvana aid xəbərləri əsasən agentliklərdən əldə edirik. Axırıncı dəfə Naxçıvana 2009-cu ilin yayında, muxtar respublikanın yaradılmasının 85 illik yubileyi ilə əlaqədar jurnalist ezam etmişik.\n“Azərbaycan” qəzetinin siyasət və parlament şöbəsinin redaktoru İxtiyar Hüseynov: – Qəzetin Naxçıvanda bölgə muxbiri var – Məmməd Məmmədov. O həm də Naxçıvan Ali Məclisinin deputatıdır. Bizim qəzet fəaliyyətə başladığı dövrdən, yəni 1991-ci ildən muxtar respublikada bölgə müxbirimiz olub. Naxçıvandan məlumat almaqda heç bir problemimiz yoxdur. Həftə ərzində iki-üç dəfə Naxçıvanın həyatından müxtəlif xəbərlər verir, bölgə müxbirimizin məqalələrini dərc edirik. Rəsmi dövlət qəzeti olduğu üçün bölgə müxbirimizin ofisi də var.\n“Zerkalo” qəzetinin siyasət şöbəsinin müdiri Azər Rəşidoğlu: – Naxçıvandan hansısa məlumat əldə etmək, reportaj hazırlamaq çox çətindir. Bu bölgədə dövlətin bütün qanunları, eləcə də mətbuat azadlığı qanununun tələbləri pozulur. Muxtar respublikada hər hansı dövlət strukturundan məlumat almaq qeyri-mümkündür. Oradan xəbərləri əsasən hansısa şəxsi əlaqələr vasitəsilə əldə edirik. Naxçıvanda jurnalistlərin təhlükəsizliyi təmin olunmadığından ora hər hansı əməkdaşımızı ezam etməmişik.\n“Yeni Musavat”qəzeti baş redaktorunun birinci müavini Azər Ayxan – Əvvəllər Həkimeldostu Mehdiyev adlı jurnalistimiz fəaliyyət göstərirdi. Çox təəssüf ki, 2007-ci ilin sentyabr ayından, bölgə müxbirimiz fiziki təzyiqlərə məruz qalandan sonra Naxçıvanda nümayəndəmiz yoxdur. Oradan xəbərləri əsasən yerli mənbələr vasitəsilə əldə edirik. Naxçıvanın dövlət strukturlarından informasiya əldə etmək çox çətindir. Muxtar respublikaya axırıncı dəfə 2007-ci ilin sentyabrında, Həkimeldostu Mehdiyevə təzyiq olan zaman jurnalist ezam eləmişik.\n“Azadlıq” qəzetinin direktoru Azər Əhmədov: – Çox təəssüf ki, Naxçıvanda əməkdaşımız yoxdur. Çünki muxtar respublikada jurnalistin təhlükəsizliyi daim sual altındadır. Həmçinin Naxçıvanın dövlət strukturlarından məlumat almaq asan deyil, deyərdim ki, mümkünsüzdür. Bölgədəki ictimai-siyasi həyatla bağlı xəbərləri isə əsasən şəxsi mənbələrimizdən və bəzi şəxslərdən əldə edirik. “Azadlıq” qəzeti Naxçıvana son dəfə təxminən 3 il bundan əvvəl jurnalist ezam edib.


Turmalin: Yerin ən rəngarəng mineral və daş daşı - Minerallar\nYerin ən rəngli mineral və gem materialı.\nRəngli turmalin kristalları: Əfqanıstandan olduqca rəngli, çox kiçik daşlarla üzləşmək üçün əlverişli olan bir neçə on turmalin kristal. Bəziləri bicolor, bəziləri isə pleokroizmi göstərməyə yönəldilmişdir, rəngin kristalın uzun oxuna baxması yan görünüşdə kristala baxdıqdan daha qaranlıqdır.\n"Turmalin", bor silikat minerallarının böyük bir qrupunun adıdır. Bu minerallar ümumi bir kristal quruluşunu və oxşar fiziki xüsusiyyətlərini bölüşür - lakin kimyəvi tərkibdə olduqca dəyişir. Tərkiblərinin genişliyi və kristalların içərisində rəng bölgəsi turmalinin digər mineral qruplarına nisbətən daha çox rəng və rəng birləşmələrində meydana gəlməsinə səbəb olur.\nTurmalin dünyanın ən məşhur daşlardan biridir və zərgərlik mağazalarında tapmaq asandır. Yaxşı qurulmuş turmalin kristalları mineral nümunələr kollektorları tərəfindən də qiymətləndirilir. Cəlbedici rənglər və büllur formaları olan nümunələr minlərlə dollara sata bilər.\nTurmalinin fiziki xüsusiyyətləri\nKimyəvi təsnifat Bor silikat\nRəng Qara ən çox yayılmış rəngdir. Mavi, yaşıl, sarı, çəhrayı, qırmızı, narıncı, bənövşəyi, qəhvəyi və rəngsiz olur. Tək kristallar çox vaxt rayonlaşdırılır.\nKüçə Zolaq lövhəsindən daha yumşaq olduqda ağ. Zolaq lövhəsindən daha sərt olduqda rəngsizdir.\nDiafanite Təxminən qeyri-şəffaf üçün şəffafdır\nYarıq Müəyyən olmayan\nXüsusi çəkisi 2.8 - 3.3\nDiaqnostik xüsusiyyətləri Tez-tez ləkələnmiş, canlı rənglər, pleokroizm olan yuvarlaq üçbucaqlı kəsikli görünən yarıq, prizmatik kristalların olmaması.\nKimyəvi birləşmə (Ca, Na, K, vakansiya) (Li, Mg, Fe+2, Fe+3, Mn+2, Al, Cr+3, V+3)3 (Mg, Al, Fe+3, V+3, Kr+3)6 ((Si, Al, B)6O18) (BO.)3)3 (OH, O)3 (OH, F, O)\nİstifadə edir Populyar bir daş və mineral nümunəsi\nTurmalinin geoloji baş verməsi\nSınıqlarda, boşluqlarda, ciblərdə kristallar\nAksesuar mineral kimi turmalin\nTurmalin Daşları üçün istifadə olunan adlar\n"Paraiba" - Ən Qiymətli Turmalin\nTurmalində rəng bölgəsi\nKlavelanditdə turmalin kristalları: Kvars və lepidolit ilə klavelanditdə prizmatik turmalin kristallarından ibarət böyük bir mineral nümunə. Turmalin kristalları uzunluğu boyunca kəskin şəkildə mavi-yaşıl rəngə keçən bazada qırmızı turmalin ilə rənglənmişdir. Braziliya, Minas Gerais'in Pederneira mədənindən. 21 x 15 x 14 sm ölçülər. Arkenstone / www.iRocks.com tərəfindən nümunə və foto.\nTurmalin ən çox alovlu və metamorfik süxurlarda aksessuar mineral kimi meydana gəlir. Turmalinin iri, yaxşı əmələ gələn kristalları hidrotermal fəaliyyət zamanı boşluqlarda və qırıqlarda əmələ gələ bilər. Turmalin sərt və möhkəm bir mineraldır. Bu, axın və çimərlik nəqliyyatı zamanı çöküntülərdə və çöküntü süxurlarında davamlı taxıl kimi dayanmağa imkan verir.\nSınıqlarda, boşluqlarda, ciblərdə turmalin kristalları\nƏn möhtəşəm turmalin kristalları hidrotermal fəaliyyət nəticəsində yaranır. Bu kristallar isti sular və buxarlar turmalinin əmələ gəlməsi üçün lazım olan elementləri ciblərə, boşluqlara və qırıqlara bürüdükdə meydana gəlir, bu da kristalın böyüməsi üçün açıq yer təqdim edir. Bu boşluqlarda əmələ gələn turmalin kristalları ölçüsü kiçik millimetr kristallardan tutmuş 100 kiloqramdan çox olan kütləvi prizmalara qədərdir.\nGözəl turmalin kristallarından bir zəngin cib milyonlarla dollar dəyərində mineral nümunələr və gem materialları verə bilər. Bir çox mineral kolleksiyaçıları və gem ovçuları bu xəzinə dolu boşluqlardan yalnız birini kəşf edərək varlı oldular.\nAllüvial turmalin: Tanzaniyadan sarı, narıncı və yaşıl rənglərdə təxminən 30 karatlıq turmalin kobud.\nTurmalin, 7 ilə 7 a arasında bir Mohs sərtliyinə malikdir və bu sərtlik onu davamlı çöküntü qranuluna çevirir. Turmalin həm də kimyəvi havaya nisbətən davamlıdır. Beləliklə, turmsin və ya metamorfik süxurlardan yağan turmalin hissəcikləri bir axın içində davam edə bilər və mənbəyindən uzun məsafələrə nəql edilə bilər.\nTurmalin gem kobudu dünyanın əksər yerlərində axın çöküntülərindən, çox vaxt sənətkar mədənçilər tərəfindən çıxarılır. Ümumiyyətlə axın nəqliyyatının aşınması ilə yuvarlanan kiçik qranullar və çınqıllar kimi meydana gəlir. Turmalin tez-tez tək bir mədən yerindən çıxarılan çox sayda müxtəlif minerallardan biridir.\nAksesuar turmalin: Ağ döllü və kvars matrisində qara prizmatik turmalin və yaşıl zümrüd kristallarını göstərən Şimali Karolinadan olan Crabtree Pegmatite nümunəsi. Bu mənzərənin eni təxminən iki santimetrdir.\nTurmalinin ən çox rast gəlinən hadisəsi, mis və metamorfik süxurlarda bir mineral maddə kimi. Tez-tez qranit, peqmatit və qneys ilə səpələnmiş millimetr ölçülü kristallar şəklində meydana gəlir. Bu meydana gəlmə rejimində turmalin nadir hallarda qayanın həcminin bir neçə faizindən çoxunu təşkil edir. Aksessuar mineralı olaraq ən çox rast gəlinən turmalinin çeşidi qara qarağatdır.\nBraziliya təxminən 500 ildir dünyanın ən məşhur turmalin mənbəyidir. 1500-cü illərdə Portuqaliyalı kəşfiyyatçılar yerli insanlardan və qızıl axtaran axınlardan yaşıl və mavi turmalin əldə etdilər. Bu rəngli daşların zümrüd və safir olduğunu düşünərək yenidən Portuqaliyaya göndərdilər, orada daşlara kəsildi və qonorar və varlı vətəndaşlar üçün zərgərlik etmək üçün istifadə edildi. (Turmalin 1793-cü ilə qədər fərqli bir mineral kimi tanınmırdı.) 1\n1800-cü illərin sonlarından başlayaraq Braziliyanın Minas Gerais bölgəsindəki pegmatit yataqlarında davamlı bir turmalin kəşfi tapıldı. O vaxtdan bəri, milyonlarla karat turmalin, çox rəngli material daxil olmaqla geniş çeşiddə istehsal edilmişdir. Braziliyadan gələn bu müxtəlif turmalin axını dünya miqyasında zərgərlik və zərgərlik bazarı üçün ən vacib mənbəyidir. 2\nABŞ-da ilk ticari daş daş mədəni, 1821-ci ildə, Maine, Paris şəhəri yaxınlığında turmalinin tapılmasından sonra. Son 200 ildə, Maine bölgəsinin onlarla bölgəsindən əhəmiyyətli miqdarda çəhrayı və yaşıl turmalin istehsal edilmişdir.\nABŞ-da turmalinin ən vacib mənbəyi Kaliforniyanın cənubundakı turmalin mədənləri olmuşdur. Turmalin orada 1800-cü illərin sonlarından etibarən minalanmışdır. Kütləvi dolların dəyəri əsasında turmalin Kaliforniyada hasil edilən ən vacib gem materialı olmuşdur. Bu istehsalın çox hissəsi 100 il əvvəl Riverside və San Diego County-də baş vermişdir. Tonlarla qırmızı turmalin minalanaraq Çinə göndərildi, burada buruq şüşələri, oymalar, zərgərlik və digər əşyalar hazırlanırdı. Bu gün kiçik miqyaslı mədən tərəfindən bir az turmalin istehsal olunur. Mədənçilər bu gün ən yaxşı istehsal məhsullarının çoxunu mineral nümunələri kimi satırlar.\nBu gün müxtəlif növ turmalinin kəşfləri Əfqanıstan, Mozambik, Namibiya, Nigeriya, Pakistan, Tanzaniya, ABŞ və digər ölkələrdə aparılır. Bunlar bazarı daim dəyişən gem turmalin və mineral nümunələri ilə təmin edir.\nTurmalin, şəxsiyyətini müəyyənləşdirməyə kömək edən bir neçə xüsusiyyətə malikdir. Bir turmalin kristalınız varsa, identifikasiya asan olmalıdır.\nTurmalin prizmatik bir kristal vərdişinə malikdir və tez-tez bir kristalın uzun oxuna paralel olan açıq-aşkar striations var.\nTurmalin kristallarında çox vaxt dairəvi kənarları olan üçbucaqlı və ya altı tərəfli kəsişmələr var.\nTurmalin kristalları tez-tez kəsişmələri və ya uzunluqları boyunca rənglənmişdir.\nTurmalin qaranlıq rəngə baxaraq C oxuna və C oxuna dik olan yüngül rəngə baxa bilər.\nŞübhəli turmalin, alovlu və ya metamorfik qayadakı bir aksessuard mineraldırsa, ümidsiz olmayın. Tez-tez bu qayalarda kiçik prizmatik kristallar şəklində meydana gəlir. Əl lensini alın və striations və yuvarlaq kəsiklər axtarın.\nTurmalinin qeyri-müəyyən parçalanması var, buna görə açıq parçalanma ilə hər hansı bir nümunə turmalin deyildir. Rəng faydalı ola bilməz. Ən çox görülən turmalin rəngi qara, ancaq mineral spektrin bütün rənglərində olur.\nTurmalin: Afrikadan altı tərəfli turmalin daşları. Saatdan yuxarı yuxarı soldan: 5.5 karat ağırlığında mavi-yaşıl bir oval; zümrüd kəsilmiş xrom turmalin, 1.51 karat; yaşıl dəyirmi, 1,87 karat; çəhrayı zümrüd kəsilmiş, 1,04 karat; çəhrayı-narıncı zümrüd kəsilmiş, 1,88 karat; qırmızı yastığı kəsilmiş, 3.34 karat. (Şəkillər ölçülü deyil.) Lapigems tərəfindən nümunələr və şəkillər müəllif hüquqları.\nTurmalin ümumiləşdirilmiş kimyəvi tərkibə malik mürəkkəb bor silikat mineraldır:\nYuxarıdakı düsturdakı məktublar aşağıda sadalanan ionların yerləşə biləcəyi turmalinin atom quruluşundakı mövqeləri təmsil edir.\nX = Ca, Na, K, (= vakansiya)\nMürəkkəb düstur və bir çox əvəzedici ionlar turmalin qrupunda çox sayda mineral istehsal edir. Beynəlxalq Mineralogiya Birliyi, bərk məhlul seriyası son üzvlərinin kimyəvi tərkibi əsasında 32 fərqli turmalin mineralını tanıdı. Bu minerallar aşağıdakı cədvəldə verilmişdir.\nTurmalin kristalları: Turmalin kristallarının tez-tez bir çox qırıqları və daxilolmaları var, lakin bu kristallar gözəl aydınlıq və çox zəngin rəng göstərir. Ayrıca, turmalinə xas olan kristalların uzun oxları boyunca vuruşları göstərirlər. Sol tərəfdəki mavi-yaşıl çoxluq, bənövşəyi lepidolit ilə cleavelandite üzərində oturur və boyu 13 sm-dir. Düzgündəki peyk klasteri 6,7 sm uzunluqdadır. Arkenstone / www.iRocks.com tərəfindən nümunələr və fotoşəkillər.\nTurmalin qrupu mineralları\nAdachiite CaFe3Əl6(Si5AlO18) (BO.)3)3(OH)3OH\nBosiite NaFe3(Əl4Mq2) Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nXrom dravit NaMg3Cr6Si6O18(BO.)3)3(OH)3OH\nXrom-alumino-povondraite NaCr3(Əl4Mq2) Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nElbaite Na2(Li3, Əl3) Əl12Si12O36(BO.)3)6(OH)6(OH)2\nFeruvit CaFe3(MgAl)5) Si6O18(BO.)3)3(OH)3OH\nFlüor-elbaite Na2(Li3, Əl3) Əl12Si12O36(BO.)3)6(OH)6F2\nFlüor-liddikoatit Ca (Li2Əl) Əl6Si6O18(BO.)3)3(OH)3F\nFlüor-uvite CaMg3(Əl5Mg) Si6O18(BO.)3)3(OH)3F\nFoitit (Fe2Əl) Əl6Si6O18(BO.)3)3(OH)3OH\nLuchesiite Ca (Fe)3Əl6Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nLuinaite- (OH) (Na,) (Fe, Mg)3Əl6Si6O18(BO.)3)3(OH)3OH\nMagnesio-foitit (Mg2Əl) Əl6Si6O18(BO.)3)3(OH)3OH\nMaruyamaite K (MgAl.)2) (Əl5Mg) Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nOxy-xrom-dravit NaCr3(Mg2Cr4) Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nOxy-dravit Na (Əl2Mg) (Əl5Mg) Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nOxy-şorl Na (Fe.)2Əl) Əl6Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nOxy-vanadiy-dravit NaV3(V.)4Mq2) Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nPovondraite NaFe3(Fe4Mq2) Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nRossmanite (LiAl.)2) Əl6Si6O18(BO.)3)3(OH)3OH\nUvite CaMg3(Əl5Mg) Si6O18(BO.)3)3(OH)3OH\nVanadio-oxy-xrom-dravit NaV3(Cr4Mq2) Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nVanadio-oxy-dravite NaV3(Əl4Mq2) Si6O18(BO.)3)3(OH)3O\nTəsirli turmalin: Müxtəlif rəngli üzlü turmalinlər kolleksiyası. Bu daşların bəziləri rəngli zonalı kristallardan kəsildiyi üçün çox rəng nümayiş etdirir. İkisi "qarpız turmalin" olaraq bilinən çəhrayı və yaşıl rəngli iki rəngli daşlardır. Bicolor və pleochroic turmalinlər, bir çox zərgərlik dizaynerlərinin sevimli daşlarıdır, çünki xüsusilə zərgərlik parçaları hazırlamaq üçün istifadə edilə bilər. Kiçik yuvarlaq daşların hər biri təxminən 0,5 karat ağırlığında. Sol alt küncdəki qarpız 0.61 karat ağırlığında.\nYuxarıdakı cədvəldə turmalin mineral qrupunun 32 fərqli üzvü üçün adlar və kimyəvi tərkiblər verilmişdir. Bu adlar mineralın kimyəvi tərkibinə əsaslanır. Çox sayda nümunənin və ya hətta bir nümunənin kimyəvi tərkibini müəyyənləşdirmək qeyri-mümkün və ya mümkünsüz olduğuna görə "turmalin" ümumi adı ümumiyyətlə sahədəki, sinif otağında, ofisdə, turmalin qrupundakı hər hansı bir mineral üçün istifadə olunur. və ya hətta bir laboratoriyada.\nTurmalin ən populyar daşlardan biridir, çünki spektrin hər rəngində olur. Zərgərlər və gemoloqlar müştəriləri ilə əlaqəni asanlaşdırmaq üçün turmalinin müxtəlif rəngləri üçün ticarət adlarından istifadə edirlər. Bu adlar bir cəvahirat mağazasında yuxarıdakı cədvəldəki mineraloji adlardan daha yaxşı işləyir!\nSchorl: Qara bir turmalin olan Schorl, ən çox rast gəlinən turmalindir. Bir çox alovlu və metamorfik süxurlarda aksessuar mineral kimi meydana gəlir. Bəzən bəzək kimi kəsilir. Şəkil müəllif hüquqları iStockphoto / J-Palys.\nQırmızı turmalin "kimi satılırraket".\nMavi turmalin "kimi satılırindikolit".\nXrom və ya vanadiye rənglənmiş yaşıl turmalin tez-tez "satılır"xrom turmalin".\nQara turmalin "kimi satılırşorl".\nDigər turmalin rəngləri üçün rəngin adı adətən bir sifət kimi istifadə olunur. Misal üçün, "çəhrayı turmalin"və ya"bənövşəyi turmalin. "" Sarı turmalin "bəzən" kimi satılırkanareya turmalin".\n"Rəng adları" zərgərlik istehlakçıları üçün turmalin daşlarının dilini sadə edir. Zərgərlik mağazalarında turmalin daşları elmi adları ilə satılarsa, satış üçün təklif olunan adların tamamilə doğru olduğuna əmin olmaq üçün hər bir daşın kimyəvi tərkibini təyin etmək lazımdır. Bu qarışıqlıq, vaxt itkisi və böyük bir xərc olacaqdır. Turmalin o qədər də populyar olmazdı!\nParaiba Tourmaline Məşhur "Paraiba" turmalinin kiçik bir kobud bülluru, Braziliyanın Paraiba əyalətindəki Batalha mədənindən. Möhtəşəm mavi rəng mineraldakı mis miqdarından qaynaqlanır. Bu nümunə 1,5 x 1.3 x 0.9 santimetr ölçüdə olur. Arkenstone / www.iRocks.com tərəfindən nümunə və foto.\n"Paraiba" adı turmalini sevən insanların qulaqlarına qulaq asır. 1989 və 1990-cı illərdə Paraziba və Rio Grande do Norte, Braziliya əyalətlərindəki mədənlərdə pegmatit ciblərində iz miqdarında mis ilə rənglənmiş möhtəşəm mavi rəngdən parlaq yaşıl rəngli elbaite turmaline tapıldı. Daha sonra həm mis, həm də manqan izləri olan bənövşəyi nümunələr tapıldı. Bu daşların rəngi diqqətəlayiq idi. Rənglər o qədər doymuş və parlaq olduğu üçün bir çox insan onları "elektrik" və "neon" kimi sifətlərlə təsvir etməyə başladı.\nMaterial yerli olduqdan sonra qeyri-rəsmi olaraq "Paraiba" adlandırıldı. Gözəl daşlar tezliklə bir karat üçün 2000 dollardan çox satılırdı və onlar haqqında xəbərlər gemstone bazarlarına yayıldı. İnsanlar daşları, rənglərini və ekzotik adını sevirdilər. Bir karatdan çox ölçüdə ən yüksək keyfiyyətli materialın qiymətli daşlarının qiyməti bir karat üçün 10000 dollardan yuxarı qalxdı. "Paraiba" tez bir zamanda ən populyar və ən qiymətli turmalin oldu.\nBu daşlar üzərində başlanğıc qəzəb, rənglərinin xarakteri ilə bağlı idi. Tezliklə nağd pul qazanmaq istəyən insanlar Paraiba əyalətində tapılan istənilən turmalin üçün "Paraiba" adından istifadə etdilər - ümid etdikləri malın qiymətini artıracağına ümid edirdilər. Bənzər görünüşlü daşlar 2001-ci ildə Nigeriyada tapıldı və bəzi insanlar dərhal adlarını tətbiq etdilər - yenidən öz dəyərlərini artıracağına ümidlə. Daha çox şey 2005-ci ildə Mozambikdə kəşf edildi. Dünyanın bir çox yerindən mavi və ya yaşıl turmalin olan insanlar materiallarını "Paraiba qiymətinə" satmaq istədilər - ancaq bu daşlar "Paraiba" adlandırılmalıdırmı?\n2006-cı ildə bir məqalə Daşlar və Gemologiya bildirmişdir ki, "Doymuş mavi-yaşıl rəngli Nigeriya və Mozambik turmalinləri standart gemoloji test üsulu ilə Braziliya materialından fərqlənə bilməz", lakin iz element analizi Braziliya, Nigeriya və Mozambik turmalinlərini ayırmaq üçün istifadə edilə bilər. 3 4\nBeləliklə, əsl "Paraiba" nədir? Yaxşı bir cavab "Əsl" Burma yaqutu nədir? " Bu, müəyyən bir yerdən (Burma, bu gün Myanma kimi tanınan) ən gözəl görünüşü olan bir daşdır və bəzi insanlar onlar üçün çox əlavə pul ödəməyə hazırdırlar. Buna görə Madaqaskarın bənzər bir görünüşü olan yaqutlar "Burma" qiymətinə satılmır. Bir adın, yerin və ya rəngin avtomatik olaraq bir daş içində dəyər meydana gətirəcəyini düşünməməlisiniz. 5\nBir satıcı sizə "Paraiba turmaline" təklif edərsə unutmayın.\nBir "Paraiba turmaline" satın almağı düşünürsünüzsə, əvvəlcə yadınıza salın ki, möhtəşəm rəng bu daşlar üzərində qəzəbə başladı. Möhtəşəm rəng aldığınızdan əmin olun. Bundan sonra, bir çox insan Braziliyadakı orijinal Paraiba yerlərindən olan daşlar üçün daha çox pul ödəməyə hazırdır və bir çox insanlar yalnız təbii, təmizlənməmiş rəngə sahib olan daşlar almaq istəyirlər. Bu məlumatın müəyyən edilməsi, əksər gemoloqların bacarıq səviyyəsindən və avadanlıqlardan yüksəkdir.\nBunun üçün nüfuzlu yer Amerikanın Gemoloji İnstitutu (GIA) laboratoriyasıdır. Təklif edirlər Rəngli Daş tanıma və mənşə hesabatları xüsusi olaraq Paraiba turmalin üçün. 6 Bu hesabatlardan biri üçün zərinizi GİA-ya göndərməklə, daşın coğrafi mənşəyi barədə fikirlərini bildirəcək və aşkarlanmış hər hansı bir müalicə haqqında məlumat verəcəklər.\nMöhtəşəm "neon" və "elektrik" rəngləri olan Afrika turmalinlərində səhv bir şey yoxdur. Yalnız rəng əsasında yüksək qiymətə əmr edə bilərlər. Ancaq bəzi insanlar bu daşlar üçün "Paraiba" adından istifadə etməklə razılaşmırlar. İnanırlar ki, bir gem marketinqi üçün coğrafi addan istifadə etmək, əgər gem adı verilən yerdən deyilsə, ən yaxşı halda qarışıq və aldadıcı ola bilər.\nPəraybanın yuxarı tərəfi\nParaiba turmalin, gem və zərgərlik bazarında çox sayda diqqəti cəlb etdi. Bu diqqət turmalini daha çox məşhur bir daş halına gətirdi.\nQarpız turmalin: Qarpız rənginin üstün bir nümunəsini nümayiş etdirən bir cüt kobud və yönlü turmalin. Həm üzlü daş, həm də büllurun aydınlıq problemləri var. Bu bicolor turmalin üçün tipikdir. Rəng keçidinə yaxın mükəmməl bir aydınlıq olan nümunələr olduqca nadirdir. Rəng dəyişməsinə səbəb olan şərtlərin dəyişməsi, aydınlıq problemlərinin yaranmasına səbəb olan kristal böyüməsini də poza bilər. Minas Geraisdən, Braziliya. Kobud kristal təxminən 4.2 x 1.4 x 1.1 sm ölçülü, incə daş isə 27.79 mm x 18.51 mm ölçüdə və təxminən 50 karat ağırlığında. Arkenstone / www.iRocks.com tərəfindən nümunələr və fotoşəkillər.\nTurmalin kristalının böyüməsi zamanı şərtlərin dəyişməsi turmalinin iki və ya daha çox fərqli rəngini ehtiva edən tək kristallarla nəticələnir. Əvvəlki rəng, adətən, sonrakı rənglə böyüyür. Bu iki rəngli kristallar "zonalı kristallar" kimi tanınır. Fərqli fərqli rəng zonaları olan kəsilmiş daşlar, part rəngli daşlar kimi tanınır.\nBir çox daşlarda rəng bölgəsi arzuolunmazdır, çünki zərgərlik və zərgərlik alıcılarının əksəriyyəti vahid, vahid üz rənginə malik daşlara üstünlük verirlər. Turmalin bu tendensiya üçün istisnadır. Xoş rənglərlə rəngləndirilmiş kristallardan kəsilmiş daşlar, dizaynerlər və kolleksiyaçılar tərəfindən bəyənilən bir yenilikdir.\nTurmalin kristal kəsiyi: Çəhrayı daxili, yaşıl xarici təbəqə və kristalın üçbucaqlı formasını göstərən qarpız turmalinin "dilimi". Bu nümunə "qarpız" adının mənşəyini göstərir. Şəkil müəllif hüquqları iStockphoto / Sun Chan.\nRənglə işlənmiş kristallar çox vaxt nazik kəsiklərə bölünür və cilalanır. Bu incə bicolor daşlar çox cəlbedici ola bilər. Ən populyar bikol turmalin "qarpız turmalinidir". Çəhrayı bir daxili və yaşıl bir çanta var - bir dilim qarpız kimi. Rənglər həqiqi bir qarpız rənglərinə nə qədər yaxın olsa, insanlar daha çox zövq alırlar və qiyməti də o qədər yüksəkdir.\nTurmalin kristalları da bicolor daşlar istehsal etmək üçün yönləndirilmişdir. "Qarpız" yenə ən populyardır, lakin bir çox digər gözəl rəng birləşmələri kəsilir.\nZonalı turmalin kristalları tez-tez rəng dəyişmə bölgəsində aydınlıq problemlərinə malikdir. Rəng birləşməsi cəlbedicidirsə, kiçik aydınlıq problemləri ümumiyyətlə arzuolunanlığına və ya qiymətinə ciddi təsir göstərmir.\nPişik-Göz Turmalin: Turmalinin bu nümunəsində minlərlə kiçik əks etdirən borular var. Diqqətlə baxsanız, gem içərisində soldan sağa doğru işlədiyini görə bilərsiniz. Yuxarıdan gələn bir şüa gemə dəyəndə, müşahidəçi gemin səthinin altındakı borulardan əks olunan parlaq bir işıq xətti görür. Bu parlaq xətt "pişiyin gözü" və bu gem "pişiyin gözü turmalin" kimi tanınır. Bu gözəl turmalin Almaniyanın Idar-Oberstein şəhərindəki Edelsteinmuseum-a (Gemstone Muzeyi) məxsusdur və foto Vassil adı altında işləyən və bir çox fotolarını ictimai sahəyə yerləşdirən bir fotoqraf tərəfindən çəkilmişdir.\nTurmalin, bir inci kəsildikdə söhbət edə bilən bir çox minerallardan biridir. "Chatoyant", "pişik gözü" sərgiləyən mineralları təsvir etmək üçün istifadə edilən bir gemoloji bir sifətdir. Chatoyant turmalinlərində işığı əks etdirmək qabiliyyətinə malik minlərlə kiçik paralel borular var. Bu borularla dolu bir turmalin bülluru bir cabochona düzgün bir şəkildə kəsildikdə, pabonun qübbəsindən bir pişik gözü olaraq bilinən parlaq işıq xətti əks olunacaqdır. Müvafiq istiqamət, cabochonun bazasını paralel borularla kəsərək və cabochonun uzun ölçüsünü düzgün bir açı ilə kəsərək əldə edilir.\nPişikin göz daşlarını müşahidə etmək əyləncəlidir, çünki "göz" üç vəziyyətdə daş qübbəsi boyunca irəli və irəli hərəkət edəcək: 1) daş işığın altına köçürüldükdə, 2) işıq mənbəyi köçürüldükdə və 3) müşahidəçinin rəhbəri köçürüldükdə.\nZəhmət olmasa Chatoyant Taşları haqqında yazımıza baxın.\nVideo: Turmalinadakı pleoxroizm: Bu video, turmalin kristallarının iki qısa hissəsində pleokroizmi nümayiş etdirir. Kristal bölmələri kristalın c oxuna dik olaraq baxıldıqda yüngül olur (tərəfi gem cımbızları tərəfindən tutulur) və kristalın c oxuna baxıldıqda ən qaranlıqdır.\nTurmalin pleokroik bir mineraldır. Bu da aydın rəngin fərqli müşahidə istiqamətləri ilə dəyişə biləcəyi deməkdir. Rəng ümumiyyətlə kristalın c oxunu (uzun oxdan aşağı) baxaraq ən qaranlıqdır. Kristalın uzun oxuna perpendikulyar baxanda ümumiyyətlə ən yüngül olur.\nPleokroik gem materiallarını kəsmək bacarıq və bilik tələb edir. Kobud yer üzü rənginə bənzər bir nəm çıxartmaq üçün öyrənilməli və istiqamətləndirilməlidir. Rəngi artırmaq üçün yüngül bir parça kobudun c oxuna dik olaraq bir daş masası ilə kəsilə bilər. Tünd kobud, daşın masa düzlüyü ilə kobudun c oxuna paralel kəsildiyi təqdirdə daha yüngül daşlar istehsal edə bilər. Bəzi kobudlar iki pleochroic rəngini üz-üzə qəşəng şəkildə göstərmək üçün kəsilə bilər. Bir çox zərgərlik alıcısı bu daşlardan zövq alır.\nPleokroik kobudun rəng optimallaşdırılması çox vaxt aparır, xüsusi bacarıq tələb edir və ümumiyyətlə fədakarlıq tələb edir. Hansı daha yüksək gəlir gətirəcək? Daha az karat çəkisi olan mükafat rəngli bir daş və ya daha az arzu olunan rəngli daha böyük bir daş? Bunlar fırıldaqçı turmalinin iqtisadiyyatıdır.\nVideo: Turmalindəki pleoxroizm: Bu video, turmalin kristallarının iki qısa hissəsində pleokroizmi nümayiş etdirir. Kristal bölmələri kristalın c oxuna dik olaraq baxıldıqda yüngül olur (tərəfi gem cımbızları tərəfindən tutulur) və kristalın c oxuna baxıldıqda ən qaranlıqdır.\nTurmalin haqqında məlumat\n1 Minas Gerais'in Gem Peqmatitləri, Braziliya: Tou\nVideoya baxın: Die Turmaline aus Madagaskar Dokumentarfilm von Patrick Voillot


Transformator — Vikipediya - Haqqinda Melumat - Vikipedia\nTransformator — bir parametrli (gərginlik və cərəyanlı) elektrik enerjisini tezlik və gücü sabit saxlamaqla digər parametrli (gərginlik ) elektrik enerjisinə çevirən statik qurğudur. Sabit cərəyanın ötürlüməsi mümkün olamdığından transformator dəyişən cərəyanla işləyir. Enerji sahəsində bunlara həm də səssiz elektrik maşınları deyilir.\nOrta gərginlikli transformator\nTransformator maqnit axını ilə əhatə olunmuş, bir və ya bir neçə izolə edilmiş məftil dolaqlarından ibarət ola bilir. Məftillər maqnit keçiricisi, yəni ferromaqnit materialdan olan içlik ətrafında dolanır.\nTransformatorların uzun müddətli etibarlı işləməsini təmin etmək üçün aşağıdakılar zəruridir:\nTemperatur və yük rejiminə, gərginliyin səviyyəsinə riayət edilməsi.\nYağın keyfiyyətinin və izoləedici xassələrinin normalarına ciddi əməl edilməsi.\nSoyuducu və gərginliyin tənzimlənməsi qurğularının saz vəziyyətdə saxlanması, yağın keyfiyyətinin qorunması və s.\nTransformatora xidmət zamanı yağın səviyyəsinə, qaz relesinə, eləcə də yağ nümunəsinin götürülməsinə təhlükəsiz şərait yaradılmalıdır.\nTransformatorun qızmasına nəzarət etmək üçün mütləq termometr quraşdırılmalıdır.\nTransformator yarımstansiyası yanğına qarşı mühafizə vasitələri ilə təmin edilməlidir.\nPQ-lərdə gərqinliyi 20 kv-a qədər olan transformatorlarda maksimal və minimal yüklənmə zamanı gərginliyin və yüklənmənin ölçülməsi ildə 2 dəfədən az olmayaraq aparılmalıdır.\nİşləməyən transformatorun genişləndiricisində yağın səviyyəsi ətraf mühitin temperaturu minus 450S, plyus 150S, plyus 400S olduqda transformatorda olan yağın səviyyəsinə müvafiq olmalıdır, yəni nəzarət həddindən aşağı olmamalıdır.\nQəza rejimlərində transformatorların nominal cərəyandan artıq yüklənməsinə qısa müddətlərdə icazə verilir. Soyuducu mühitdə əvvəlki yüklənmənin və temperaturun müddətindən və qiymətindən asılı olmayaraq aşağıdakı həddlərdə işləmək olar: Yağ transformatorları:\nCərəyana görə yüklənmə, % 30, 40, 60, 75, 100\nArtıq yüklənmənin müddəti, dəq. 120, 80, 45, 20, 10\nYağ transformatorlarının normadan artıq yüklənməsi (nominal cərəyandan yuxarı 40%-ə qədər) sutka ərzində 6 saatdan çox olmamaq şərtilə həyata keçirilə bilər və 5 sutkadan çox davam edə bilməz. Bu halda başlanğıc yüklənmə əmsalı 0,93-dən çox olmamalıdır.\nTransformatorlara baxış aşağıdakı müddətlər ərzində aparılır: a)\tnövbətçi elektrik montyoru olan sahədərdə gündə 1 dəfə; b)\tnövbətçi elektrik montyoru olmayan sahələrdə ayda 1 dəfə; c)\ttransformator yarımstansiyası olan yerlərdə 6 ayda 1 dəfə Növbədənkənar baxış isə havanın temperaturu kəskin dəyişdikdə və ya qaz və diferensial mühafizədən açılma zamanı keçirilir.\nTransfarmatorlara baxış zamanı aşağıdakılar yoxlanılır:\nTransformatorun üstünün vəziyyəti, yağın səviyyəsi;\nKontakt birləşmələrin möhkəmliyi və qızması;\nYerlə birləşdirilmənin vəziyyəti;\nTransformator yarımstansiyasının yerləşdiyi yerin təmizliyi.\nTransformatorlar azı 4 ildə 1 dəfə açılmalı və cari təmir olunmalıdır. Aşağıdakı hallarda transformatoru mütləq işdən ayırmaq lazımdır:\nqeyri-bərabər güclü səs və transformatorun içində titrəyiş baş verən zaman;\nnormal yükləmə və soyudulma zamanı transformatorun qızmasının getdikdə artması müşahidə edildikdə;\ngenişləndiricidən yağın atılması və yaxud işlənmiş qazın çıxış borusunun diafraqmasının cırılması zamanı;\nyağın axması nəticəsində onun səviyyəsinin yağölçən şüşədəki səviyyədən aşağı düşməsi zamanı.\nVikianbarda Transformator ilə əlaqəli mediafayllar var.\nLast edited on 3 may 2020, at 15:15\nBu səhifə sonuncu dəfə 3 may 2020 tarixində, saat 15:15-də redaktə edilib.


Əməkdar həkim Balağa Bağırovun 90 illik yubileyi keçirildi - Xəbərlər - LERİK RAYON Icra Hakimiyyəti\nƏvvəlcə tədbir iştirakçıları mədəniyyət mərkəzinin foyesində Balağa Bağırovun fotoşəkillərindən ibarət sərgi ilə tanış oldular.\nTədbiri giriş sözü ilə Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Hüsaməddin Abbasov açaraq yubilyarın həyat və fəaliyyəti haqqında məlumat verdi. Bildirildi ki, Balağa Rəzzaq oğlu Bağırov 1929-cu ildə Lerik rayonunun Xəlifəkənd kəndində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutunun Müalicə-profilaktika fakültəsini bitirmiş, Lerik Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının cərrahiyyə şöbəsinin müdiri kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. O, 1954-1964-cü illərdə Lerik Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının baş həkimi vəzifəsində işləmişdir. Bu vəzifədə çalışdığı 10 il ərzində Şingədulan, Boykəndil, Əliabad, Vizəzəmin, Qosmalıan, Veri kəndlərində xəstəxanaların, bir sıra kəndlərdə feldşer-mama məntəqələrinin açılmasına nail olmuşdur. Balağa Bağırov 1955-1964-cü illərdə eyni zamanda rayon xalq deputatları sovetinin deputatı və rayon partiya komitəsinin üzvü olmuşdur.\nBalağa Bağırov 1964-cü ildən Elmi-Tədqiqat Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunun aspiranturasında təhsil almış, 1968-ci ildə ona tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi verilmişdir. O, Elmi-Tədqiqat Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunda kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi vəzifələrində çalışmış, 1969-1981-ci illərdə həmin institutun baş həkimi olmuşdur. Daha sonra həmin institutda baş həkimin müalicə işləri üzrə müavini, uşaq travmatologiyası şöbəsinin həkimi vəzifələrində çalışmışdır. 1990-cı ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə Balağa Bağırova “Əməkdar həkim” fəxri adı verilmişdir. Balağa Bağırov dörd kitabın, tibbə dair bir neçə dərs vəsaitinin, 100-ə yaxın elmi məqalənin müəllifidir. Elmi məqalələri Azərbaycanda, MDB məkanında və digər xarici ölkələrdə çap olunmuşdur. Eləcə də elmi-publisistik yazıları dövri mətbuatda, müxtəlif elmi-populyar jurnallarda dərc edilmişdir. Balağa Bağırov 2012-ci ildə vəfat etmişdir.\nYubiley tədbirində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları: Hüseynbala Mirələmov, Aqil Abbas, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair Ağacəfər Həsənli, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, filologiya elmləri doktoru İslam Qəribli, Lerik Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri Həmzə Vəliməmmədov, Soru kənd həkim məntəqəsinin müdiri Eldar Cəfərov, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair-dramaturq Eldar İskəndərzadə, Elmi-Tədqiqat Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunun şöbə müdiri Əli Davudov, Bakı Dövlət Universitetinin professoru Anar İsgəndərov çıxış edərək Balağa Bağırovun səhiyyə sahəsində fəaliyyətindən və onun haqqında xatirələrini danışdılar.\nTədbirdə rayon mədəniyyət mərkəzinin kollektivinin ifasında rəngarəng musiqi nömrələri və şeirlər səsləndirildi.\nLerik Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Rövşən Bağırov çıxış edərək bildirdi ki, dövlət və xalq qarşısında böyük xidmətləri olmuş şəxsiyyətlərin yubileylərinin keçirilməsi rayonda da ənənə halını almışdır. Lerik Rayon Ağsaqqallar Şurasının təklifi nəzərə alınaraq rayon icra hakimiyyəti başçısının sərəncamı ilə Əməkdar həkim, səhiyyə əlaçısı, tibb elmləri namizədi, cərrah-travmatoloq-ortoped Balağa Rəzzaq oğlu Bağırovun 90 illik yubileyinin rayonda qeyd edilməsi qərara alınmışdır. Belə tədbirlərin mütəmadi olaraq bundan sonra da keçirilməsi təmin ediləcəkdir.\nBalağa Bağırovun oğlu Əlimuxtar Bağırov çıxış edərək atasının xatirəsinin yad edilməsinə, 90 illik yubileyinin doğma diyarı olan Lerikdə yüksək səviyyədə keçirilməsinə görə ailə üzvləri adından rayon rəhbərliyinə minnətdarlığını bildirdi


Səhiyyə Nazirliyi adından saxta “WhatsApp” mesajları yayıldı: Qurum hərəkətə keçdi – FOTO | KAİM.AZ\n29 Noyabr 2021, Bazar ertəsi - 16:02\nHome/GÜNDƏM/Səhiyyə Nazirliyi adından saxta “WhatsApp” mesajları yayıldı: Qurum hərəkətə keçdi – FOTO\nSəhiyyə Nazirliyi adından saxta “WhatsApp” mesajları yayıldı: Qurum hərəkətə keçdi – FOTO\n24 Noyabr 2021 17:43\nSon günlər Səhiyyə Nazirliyi adından kibercinayətkarlar tərəfindən istifadəçilərə “WhatsApp” üzərindən “spam” mesajlar göndərilir. Mesaj göndərən şəxs Səhiyyə Nazirliyi Depo Departamentinin İnsan Resursları şöbəsinin baş koordinatoru Emil Hüseynov olduğunu iddia edir.\nKAİM.az xəbər verir ki, bu barədə Oxu.Az-a Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən məlumat verilib.\nBildirilib ki, həmin şəxs vətəndaşların müxtəlif vakansiyalar üzrə müraciətlərinin müsbət dəyərləndirildiyini iddia edir və bunun təsdiqi üçün onlardan 58 manat ödəniş etməsini tələb edir.\nSəhiyyə Nazirliyi adından bildiririk ki, qurumda bu adda şöbə fəaliyyət göstərmir və göndərilən mesajlar həqiqəti əks etdirmir. Vətəndaşlardan xahiş olunur ki, tanımadığı şəxslərdən gələn bu cür mesajlara inanmasınlar və heç bir halda ödəniş etməsinlər. Eyni zamanda, bildiririk ki, artıq aidiyyəti qurumlar həmin mesajlarla bağlı məlumatlandırılıb.


Hamilə qadınlar dəniz məhsulları yesinlər – Səbəb – 1Arada.az\nHamiləlik zamanı qidalnma sistemi həkimlə birlikdə tərtib olunmalıdır. Çünki həkim qadının və inkişafda olan dölün orqanizmi üçün hansı maddələrə daha çox ehtiyac olduğunu yaxşı bilir.\n1Arada.az bildirir ki, hamilə qadının qida rasionun nə qədər rəngarəng olsa bir o qədər yaxşıdır. Həkimlər bu rasiona dəniş məhsullarının da əlavə edilməsinin vacib olduğunu bildirirlər. Aparılan araşdırma nəticəsində,məlum olub ki, dəniz məhsullarından çox istifadə edən qadınların ölvadlarının diqqəti daha yüksək olur.\nİlk trimestrdə dəniz məhsullarından istifadə uşaqlarda diqqətin yaxşı inkişaf etməsinə səbəb olur. Amma bu hamiləliyin ilk 3 ayından sonra effekt vermir. Səbəbi isə bu müddətdə dölün sinir sisteminin artıq formalaşmış olmasıdır.\nDölün sinir sisteminin inkişafında rol oynayan doymamış yağ turşuları dəniz məhsullarında bol miqdardadır.Bu maddələr uşağın beynini funksiyası üçün vacib olduğundan onun çatışmazlığı ciddi fəsadlara yol aça bilər.\nTagged dəniz məhsulları, hamilə, səbəb\nKişilər iri döşlərə malik əks cinsin nümayəndələrini daha çox xoşlayırlar. Belə qadınlar həm gözəllik həm də qadınlıq kriteriyalarına uyğun olaraq daha çəkici hesab olunurlar. Seksoloqlar, psixoloqlar və bir çox başqa ixtisaslı həkimlər bu suala cavab axtararaq müəyyən nəzəriyyələr irəli sürmüşlər. 1Arada.az onları sizə təqdim edir: Nəzəriyyə № 1. Ananın böyük, südlə dolu isti döşləri körpə […]


AZAL Berlinə xüsusi reyslər həyata keçirəcək- koordinat.az\nAZAL-dan Koordinat.az-a verilən məlumata görə, uçuşlar avqustun 28-dək həftədə bir dəfə – cümə günləri həyata keçiriləcək. Həmin marşrut üzrə aviabilet satışı xüsusi şərtlərə riayət edilməklə həyata keçiriləcək.\nBakı-Berlin reysi ilə Almaniyada daimi və ya müvəqqəti yaşamaq hüququ olan sərnişinlər (tələbələr daxil olmaqla), habelə Avropa İttifaqı ölkələrinin vətəndaşları daşınacaq. Berlin-Bakı reysinə Azərbaycan vətəndaşları və Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayış üçün icazəsi olan digər dövlətlərin vətəndaşları buraxılacaq.\nAlmaniyada və Avropa İttifaqının digər üzv ölkələrində olan sərnişinlər COVID-19 virusuna dair testdən həmin ölkələrdə müvafiq qaydada akkreditə olunmuş və sözügedən testi etmək səlahiyyətində olan tibb müəssisələrindən birində keçməlidirlər. Almaniyada mövcud olan belə tibb müəssisələri barədə məlumat aşağıdakı internet səhifəsindən, digər Aİ ölkələri ilə bağlı müvafiq məlumat isə həmin ölkələrin rəsmi qurumlarının internet səhifələrindən əldə edilə bilər.


Müqavimət döyüşçüləri Hizbullah baş katibi ilə beyətlərini təzələdilər - Qafqaz Times\nƏsas səhifə Redaktor seçimi\tMüqavimət döyüşçüləri Hizbullah baş katibi ilə beyətlərini təzələdilər\nMüqavimət döyüşçüləri Hizbullah baş katibi ilə beyətlərini təzələdilər\nQafqaztimes xəbər verir ki, Əl-Mənar telekanalının məlumatına görə, Livan İslami Müqavimət döyüşçüləri, vətənin müdafiəsi və sionist düşmənə qarşı mübarizədə Hizbullahın baş katibi Seyid Həsən Nəsrullahla beyətlərini təzələyiblər.\nMəktubun əvvəlində müqavimət döyüşçüləri Hizbullah baş katibinə müraciət edərək deyib: “Sən bizim ağamız, vətənimiz, evimiz, şərəfimiz, ləyaqətimiz və qürur duyduğumuz hər şeysən.”\nHizbullahın sionistlərin təcavüzünə son cavabı ilə əlaqədar, müqavimət döyüşçüləri belə deyib: “Siz əmr verdiniz, biz Ləbbeyk dedik və sizin təyin etdiyiniz vaxt İsrailə raket atdıq və sizin dualarınız sayəsində bu əməliyyat o qədər uğurlu oldu ki, düşmən və Dəmir Qübbə çaşqınlıqda qaldı. Çünki hücum etmək üçün düşmənin düşünmədiyi bir ərazini seçmişdik.”\nMəktubun davamında Livanın cənubunda yerləşən Şoya qəsəbəsindəki ünsürlərin müqavimət döyüşçüləri ilə toqquşması və xarici KİV-lərin bu məsələni qabartması və cənubluları Hizbullaha müxalif kimi göstərməsinə toxunmuş və buna görə böyük təəssüf hissi keçirmələrini qeyd etmişlər.\nSərdar Salami: Sionist rejimin tənəzzülü yaxın gələcəkdə baş verə biləcək bir reallıqdır


APA - Azərbaycan yığmasının kapitanı yanvarda yenidən “Valyadolid”ə baxışa gedəcək\n18 Dekabr 2008 / 19:39\nAzərbaycan yığmasının kapitanı yanvarda yenidən “Valyadolid”ə baxışa gedəcək\nBakı – APA. “Rəşadın ikinci komandada məşq etməsi müvəqqəti haldır. Biz onun əsas heyətə keçidi üçün çalışırıq”. Bu fikirləri apasport.az saytına açıqlamasında İspaniyanın “Valyadolid” klubuna baxışa yollanan Azərbaycan yığmasının kapitanı Rəşad Sadıqovun agenti Kamil Məmmədov deyib.\nArtıq beş gündür Pireney yarımadasında olan həmyerlilərimiz ispanların diqqət mərkəzindədir. Məmmədovun sözlərinə görə, hava şəraiti onların planını pozub: “Son turda keçirdiyi oyundan sonra “Valyadolid” futbolçuları istirahətə buraxıb. Bu səbəbdən B komandasında hazırlıq keçməli olduq. Əsas komanda məşqlərə başlayan zamanı ikitərəfli oyun keçirmək nəzərdə tutulmuşdu. Qarışıq heyətlərin görüşündə Sadıqov da yer almalı idi. “Valyadolid”in baş məşqçisi bu sınaq matçında futbolçumuzu izləmək istəyirdi. Ancaq qar yağdı deyə, bu baş tutmadı”.\nMəmmədov bildirib ki, qar yağdığından futbolçumuzun yer aldığı komanda sintetik örtüklü meydançada məşq edir. Hava şəraitinin tədricən yaxşılaşdığını deyən FİFA agentinin bildirdiyinə görə, “Valyadolid”in çalışdırıcısı Xose Luis Mendillibar artıq Rəşadı iş başında görüb: “Onlar ikinci komandanı da diqqətdə saxlayırlar. Yaxın günlərdə klub rəsmiləri ilə Sadıqovla bağlı söhbətimiz olacaq. Burada futbolçunu dərhal komandaya götürmürlər. Yayda Hollandiyanın “Alkmaar” klubundan “Valyadolid”ə gələn futbolçu 22 gün baxışda olub və ondan sonra haqqında qərar veriblər. Rəşada burada gözlədiyimizdən artıq maraq var. İspanlar verdiyimiz informasiya ilə kifayətlənməyib, əlavə məlumat toplayıblar. “Valyadolid” həftəsonu Primeroda “Numansiya” ilə oyuna hazırlaşır. Bundan sonra Primeroda uzun müddətli fasilə yaranacaq və çempionat yanvarda davam veriləcək. Həmin müddətdə geri qayıdıb, sonradan bir daha İspaniyaya yollanmağı məqsədəuyğun sayırıq”.\nUEFA kubokunun qrup mərhələsi başa çatdı\n“Qalatasaray” UEFA kubokunda “Bordo” ilə qarşılaşacaq\nÇempionlar Liqasının son 10 ildə ən yaxşı qolları müəyyənləşib\nDaha üç klub UEFA kubokunda 1/16 finala yüksəlib\nAzərbaycan - Gürcüstan oyunu ləğv olundu


LENT.AZ - ABŞ Venesueladakı seçkiləri qeyri-legitim adlandırdı\n21.05.2018 / 07:09\nABŞ Dövlət Departamentinin rəsmi nümayəndəsi Hizer Nauert Venesuelada keçirilən prezident seçkilərini qeyri-legitim adlandırıb. APA-nın “RİA Novosti”yə istinadən verdiyi xəbərə görə, bu barədə Hizer Nauertin “Tvitter”də dərc etdiyi bəyanatda deyilir.\n“ABŞ dünyadakı digər demokratik ölkələrlə birlikdə Venesuela xalqını və onun azad və ədalətli seçkilər vasitəsilə öz nümayəndələrini seçmək suveren hüququnu dəstəkləyir”, - deyə Hizer Nauert qeyd edib.\nSeçkilərdə 2013-cü ildən ölkəyə rəhbərlik edən Nikolas Maduronun təkrar prezident seçiləcəyi proqnozlaşdırılır.\nYaponiyada zəlzələ qurbanlarının sayı artdı


Artıq əzmək üçün 11 qarışıq içki içir - Kokteyl reseptləri, ruhlar və yerli barlar - 2021\nMojitonun rom, nanə və əhəng qarışıqlığını sevən hər kokteyl fanatı üçün onları hazırlayan bir barmen var. Səbəb? Hamısı. Bu. Qarışıqlıq.\nBəzi bar meyvələri vaxt qənaət edən şərbətlər, infuziyalar və əvvəlcədən hazırlanmış şirələrin xeyrinə texnikadan imtina etsələr də, digərləri otlar, sitrus yağları və bitki mənşəli meyvələrdən alınan təzə aromatlar və ləzzətlərin əvəzedicisinin olmadığını qeyd edirlər. isti bibər və çörək ədviyyatları kimi az gözlənilən maddələr. Bu qurtumlar rəqabətə xələl gətirir.\nBu möhtəşəm qarışıq içkilərə xidmət edən barlardan heç birini edə bilməzsiniz? Evdə bu siyahıdan Kyushu'ya gedən yolu qarışdırmağa çalışın.\nBaş menecer Lee Farrell, unikal ləzzət profilləri ilə təzə və yenilikçi kokteyllərə olan ehtirasına malikdir. Bu Frida Kahlo blanco tekila ilə təzə mavi meyvələri qarışdırır, sonra onları limon, ehtiras meyvəsi siropu və hindistan cevizi romu ilə sarsıdır. Soyudulmuş bir kupe içərisində verilir və bir seçimdə üç göyərçin ilə bəzədilib. "Çirklənmə kokteylin tərkibinə o qədər əlavə edir və içkini sadəcə bir şərbət kimi bir dad deyil, faktiki pulpa verir" deyir Farrell. "İnsanlara meyvələri və ruhları fərqli bir şəkildə dadmağa imkan verən damaq dərinliyi verir.\n"Təzə meyvə və tərəvəzləri birbaşa bir tənəkə ilə qarışdırmaq ləzzətinə uyğun gəlmir" deyən kokteyl mütəxəssisi Mirek Struniaski deyir ki, əvvəlcədən şirələri və ya şərbətləri istifadə edərkən həm yumşalmaq, həm də aradan qaldırmaq üçün yola davam edir. "Buna görə mürəbbələrin təzə meyvə kimi bir şey dadmadığı və təzə sıxılmış portağal suyunun keçdiyi hər saatla tamamilə fərqli olacağını söyləyin." Şahzadə Harrinin Meghan Markle'yə yaxınlaşan toyundan ilhamlanan Struniaski'nin boşaldılması, Earl Grey - çay ilə infuziya edilmiş bal, limon suyu və cinsli böyürtkən sarsıtdı. Bundan sonra bükülmə iki qatlı, ifadə olunan nanə yarpaqları və klub soda ilə doldurulmuş və limon çarxı ilə bəzədilmişdir.\nBirgə sahibi və mixoloq Johnny Swet, şimal-şərqdə qışın rahat ləzzətlərini bükməklə çəkmək istədi. Şisonu (narıncı və içkini oyandıran ədviyyatlı bibər ləzzəti üçün mükafatlandırılmış bənövşəyi bir reyhan) ağcaqayın siropu, darçın infuziyası ilə şərbət, narıncı bitters və Hudson Baby burbonu ilə qarışdırır. Buz ilə sarsıldı, bir buz kubunun üstündəki qaya şüşəsinə süzüldü, dondurulmuş asılmış darçın çubuğunu və reyhan yarpağı ilə bəzədildi. "Çirkləndikdən sonra, ruhu mümkün qədər çox efir yağına salmaq üçün sarsıntıdan əvvəl son məhsulu qalayın kənarlarına köçürməyinizə əmin olun" deyir.\nBu içki yalnız ənənəvi qarışdırıcıdan istifadə etmir, bir fransız mətbuatında masaya gətirilir, plunger üç dəfə daha təzə ləzzəti əldə etmək üçün paylanır. Amerika cənub-qərbindən ilhamlanan qida və içki direktoru Sean Potter-in təqdimatı, mətbuatın altındakı mavi və reyhanı qarışdırır. Lunazul reposado tekila, əhəng suyu, agave, greyfurt meyvələri, habañero kolu və suyu əlavə edir, içkini sıxır və qayalara tökür, bir neçə dolğun mavi və reyhan yarpağı ilə bəzədilir. "Sərin şey, həqiqətən ləzzətli alim rolunu oynaya bilərsən, çünki ləzzətə tam nəzarət edirsən" dedi Potter.\nQurğuşun barmen Jon Howardın qurtumu məhsulun mövcudluğundan asılı olaraq tez-tez fırlanır. Son bir iterasiya, şəkər və Stranahan'ın Kolorado viskisi, böyük bir qaya üzərində incə olan və qan narıncı bir dilim və bir dəfnə yarpağı ilə bəzədilmiş bay yarpağı olan qan narıncı təkərlərini qarışdırdı. "Qarışıqlıq sizə ləzzətini ən təmiz formada təqdim etmək imkanı verir" deyir. "Həm eyni, həm də dərinliyə və mürəkkəbliyə əlavə olunaraq yer üzünə sadiq qaldı."\nBar müşaviri Russ Neipp, menyuya əlçatan Yapon viski kokteyli əlavə etmək istədikdə, yüngül, çiçəkli, asan içilən Kikori viskisinə çevrildi. Asiya mövzusunu qorumaq üçün, şirin və ədviyyatlı suyu çıxarmaq üçün bir şişito bibərini qarışdırır, viski, limon suyu, məxmər toxuması üçün sadə şərbət və yumurta ağını sulayır və ona qulluq edir, bir şişito və bir cərgə ilə bəzəyir Angostura acıyor. Nəticə, "hər hansı bir Yapon viski həvəskarı üçün mükəmməl bir balanslaşdırılmış turş kokteyldir" deyir.\nBu təravətləndirici aşağı sübut etmə də vuruşun toxunuşunu dəyişdirir. Bar meneceri Jesse Ostroski nəmli ətirli ətir üçün yüngülcə qarışdırır, sonra Averna amaro, Rittenhouse çovdar, agave, əhəng suyu və Angostura acılarını əlavə edir, buzla silkələyir, təzə buz üzərində Collins şüşəsinə qatlayır və soda suyu ilə doldurur və bir nanə sprig. "Düşünürəm ki, hələ də müəyyən kokteyllər üçün yer var, lakin öz şərbətlərinizi, tinctures və infuziyalarınızı hazırlamaq populyarlığı ilə o qədər də çox istifadə edilmir" deyərək Ostroski, ilk növbədə yumşaq otlar üçün istifadə edən və ya sitrus yağlarını çıxaranları etiraf etdi.\nBostonun ictimai nəqliyyat sisteminə görə adlandırılan New England tipli dəniz məhsulları restoranındakı bu kokteyl əhəng suyu və portağal acıları olan bir qreypfrut dilimini (çiçəkli və acı notlar verməyə bəs etməz) düzəldir. Tequila, Aperol likörü və agave əlavə olunur və içki buzla sərtləşir, cüt köhnə Moda şüşəsinə tökülür və qreypfrut dilimi ilə bəzədilir. "Yolun yıxılmasının tək səbəbi, onları sevməyən barlar tərəfindən hazırlanan Mojito kimi içkilərdir" dedi sahibi Jennifer Meltzer. "90-cı illərdəki insanlar" sərin "içki tanımağı lazım olduğunu düşündükləri üçün qarışırlar."\nBu mecal tipple, Sevgililər Günündə hədiyyə edilən baharın və buketlərin hər ikisini birləşdirir. Qurğuşun barmen Aren Bellando meykal, limon suyu, Crème Yvette likörü, Sarı Chartreuse likörü, Chase ağciyər çiçəyi, incə dilimlənmiş çiyələk, yumurta ağı və Çin acılarını bir süzgəcə əlavə edib onları yumşaq bir şəkildə qarışdırır. Qarışıq, toxuma və cəldlik əlavə etmək üçün quruyur, buzla yenidən sarsılır, bir kupe içərisinə çəkilir və çiyələk ilə bəzədilir. "Çirklənmə üsulu çiyələyin təzə şirələrini kokteylin meyvəli irəliləməsini vurğulamağa imkan verir" deyir Bellando. “Hər qonaq üçün bu interaktiv və fərdi içki hazırlamaq üçün vaxtımı ayıra bilərəm. "\nBar meneceri Meredith Hayman istifadə etmək üçün bir dəstə Galliano likörü aldıqda, Manhattan'da bu bazara əsaslanan bir alış yaratdı. İtalyan likörü, barrel yaşındakı acıları və Kikori Yapon viski əlavə etmədən əvvəl Santa Monica cütçülərinin bazarında olan qərənfillər və kumquatlara (digər sitruslara nisbətən daha nazik və daha az miqdarda çuxura sahibdir) başlayır. Tərpənir, süzülür və kupe şəklində verilir və azalan sitrus meyvəsi ilə bəzədilib. "Çirklənmə, həm efir yağlarını, həm də ətri çıxartdığınız üçün içkinizdə mürəkkəbliyin qurulmasının təsirli və bənzərsiz bir yoludur" deyir.\nMarqaritada bu mövsümi variant, baş barmen Mike Jones'dan bitki və meyvəli notların daha da artması üçün çirklənmiş alma və kərəviz içərisindədir. Partida reposado tekila, agave, limon suyu və Scrappy'nin kərəviz acılarını əlavə edir. İçki sarsılır, kupe şüşəsinə süzülür və bir neçə nazik dilim alma ilə bəzədilir. "Kərəviz və alma ləzzətlərini kifayət qədər sərbəst buraxmaq üçün yumşaq bir şəkildə qarışdırmağı unutmayın. Alkoqolun daha yaxşı bağlanmasına kömək edəcək" deyir.\nVideoya baxın: Torontos Top Tourist Attractions. Inside Toronto (Dekabr 2021).\nCopyright 2021 \_ Artıq əzmək üçün 11 qarışıq içki içir...


Girovlar qayıda bilər?\n12:36 6 Yanvar 2015\n"Prezidentin tapşırığı ilə dünyanın 7 beynəlxalq təşkilatına girovlarla bağlı məktub göndərmişəm. Azərbaycan hökuməti adından BMT-nin baş katibi, Avropa Şurasının baş katibi, Avropa İttifaqı, ATƏT-in prezidenti, BQXK, BMT-nin qaçqınlar üzrə ali kommisarına müraciətələr ünvanlanıb".\nANS PRESS-in bölgə müxbirinin verdiyi məlumata görə, bunu Azərbaycan Baş nazirinin müavini, Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Əli Həsənov deyib.\nOnun sözlərinə görə, artıq müraciətlərin yeddisinə də cavab gəlib. Ə.Həsənov bəzilərinin məsələyə formal yanaşdığını desə də, bəzilərinin obyektiv yanaşdığını, hətta üzr istədiyini deyib.\n"Mən bunlar bu yaxınlarda mətbuata verəcəm ki, dərc olunsun. İctimaiyyət də görsün ki, beynəxalq təşkilatar nə ilə məşğudur. Əgər belə bir məsələyə beynəlxalq təşkilat biganə yaraşırsa, ən yaxşı halda üzr istəyirsə o kimə lazımdır?".\nKomitə sədri beynəxalq təşkilatların öz funksiyalarını yerinə yetirməməsindən, ya icra etməməsindən, ya da etmək istəmədiklərindən təssüfləndiyini də qeyd edib.\nBaş nazirin müavini prezidentin də bu məsələ ilə bağlı mütəmadi olaraq maraqlandığını deyib. Ə.Həsənov Ramil Səfərovu ölkəyə gətirən prezidentin girovları da, öz torpağımızda azad edəcəyinə əmin olduğunu deyib.\n"O torpaqlar bizimdir. Bundan əlavə Azərbaycan Avropa Şurası, Avropa məhkəməsinə müraciət etmək üçün sənədlər hazırlayıb. Burada da fikir ayrılıqları var. Belə ki, bəzi hüquqşünaslar deyir biz müraciətlə bu Xankəndində olan məhkəməni tanımış oluruq. Ancaq mən hesab edirəm ki, bu qeyri-adi vəziyyət olduğu və heç bir beynəlxalq qanunvericilik, konvensiya bu şəraitə uyğun gəlmədiyi üçün bu yanaşmalar düzgün deyil. Biz müraciyətimizi, tələbimizi etməliyik. Xankəndi,Şuşa öz torpağımızdır. Ancaq bu vəhşiliyi onlar törədiblər biz sakit durmamalıyıq. Hüquqi baxımdan bütün addımlar atılacaq. Hətta indi mən tapşırıq vermişəm ekstradisiya məsələsini də götür-qoy edirik. Nə üçün onlar orda qalmalıdır?".\nGirovlar qayıda bilər


İctimaiyyəti aldadan “yalançı turist” məsuliyyət daşıyır\n17 İyun 2015 11:53\nOnun bu davranışının ictimai qınaq obyektinə tuş gəlməsi kifayət deyil. Ən azı inzibati qaydada tənbeh edilməsi və ya cərimələnməsi lazımdır.\n“Lider” Televiziyasının efirində gedən qalmaqallı müsahibə ilə bağlı müxtəlif fikirlər səsləndirilir. Qeyd edək ki, “Lider” Televiziyasının efirində “ingilis turistin” müsahibəsi yayımlanıb.\nSonradan məlum olub ki, özünü turist kimi təqdim edən şəxs Cəbrayıl rayonundan məcburi köçkün olan Seymur Səfərov adlı gəncdir. Sözügedən müsahibə sosial şəbəkələrdə geniş müzakirə mövzusuna çevrilib. Bəziləri “Lider” Televiziyasını tamaşaçılara yalan informasiya ötürməkdə və aldatmaqda təqsirləndirir, bəziləri isə müsahibə verən şəxsi. Bəs əslində bu məsələdə “yalançı müsahib”in məsuliyyəti nədir? Bu məsələ ilə bağlı “Palitra”ya açıqlama verən hüquqşünas Səməd Vəkilov bildirdi ki, Azərbaycanda ilk Avropa Oyunlarının yüksək səviyyədə keçirildiyi bir vaxtda belə hallara yol verilməsi təəssüf doğurur: “Müsahibədən də hiss olunur ki, ingilis dilində yaxşı danışmağı bacaran müsahib şöhrət hissinə qapılaraq efirdə görünmək üçün bu addımı atıb. Azərbaycan Cinayət Məcəlləsində səlahiyyətləri mənimsəmə cinayəti var. Bu şəxsin hərəkətlərində cinayət əməli axtarmaq hüquqi baxımdan doğru deyil.\nÇünki Cinayət Məcəlləsinin 14.2 maddəsində qeyd edilir ki, cinayət qanununda nəzərdə tutulmuş hər hansı əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) əlamətləri formal cəhətdən mövcud olsa da, lakin az əhəmiyyətli olduğuna görə ictimai təhlükəli sayılmayan, yəni şəxsiyyətə, cəmiyyətə və yaxud dövlətə zərər yetirməyən və ya zərər yetirmək təhlükəsi yaratmayan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) cinayət hesab edilmir. Yəni, bu şəxsin hərəkəti ictimai qınaq obyekti ola bilər. Formal cəhətdən cinayət tərkibi olsa belə, məsulliyyətdən söhbət gedə bilməz”. Həmin şəxs böyük tamaşaçı auditoriyasına malik olan televiziyaya bilərəkdən, yalan məlumat verməklə, əslində həmin tamaşaçıları aldadıb. İctimaiyyəti bilərəkdən aldadan bu şəxs, bununla kifayətlənməyərək “müsahibəsinin” videosunu sosial şəbəkələrdə yayıb. Yəni, bir növ ictimai rəyi ələ salıb. Onun bu davranışının ictimai qınaq obyektinə tuş gəlməsi kifayət deyil.\nƏn azı inzibati qaydada tənbeh edilməsi və ya cərimələnməsi lazımdır. Belə bir məsələnin cinayət və inzibati xətalar məcəlləsində olmaması bu məsələdə boşluğun olması deməkdir. Ona görə də belə məsələlərlə bağlı müvafiq cəzanın olması vacibdir. Belə olan halda kimsə yalandan özünü turist kimi təqdim edərək efirə çıxmağa cəhd etməz.


29 Yanvar 2015 01:13\nEkologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən Teleqraf.com-a verilən məlumata görə, cənub-qərb küləyi əsəcək, günün ikinci yarısında şimal küləyi ilə əvəz olunacaq, arabir 16-18 m/s-dək güclənəcək.\nHavanın temperaturunun gecə 1-4° isti, gündüz 7-11° isti, Bakıda gecə 1-3° isti, gündüz 8-10° isti olacağı gözlənilir. Atmosfer təzyiqi 758 mm civə sütunundan 763 mm civə sütununa yüksələcək. Nisbi rütubət gecə 85-95, gündüz 65-70 faiz təşkil edəcək.\nNaxçıvan Muxtar Respublikasında gecə və səhər havanın yağıntılı olacağı, sulu qar, qar yağacağı, gün ərzində əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Bəzi yerlərdə zəif duman olacaq. Qərb küləyi əsəcək. Temperaturun gecə 3-8° şaxta, gündüz 6-11° isti olacağı gözlənilir.


"British Airways" Tehrana uçuşları bərpa edir - Trend.Az\nBiznes və iqtisadiyyat xəbərləri Materials 4 Fevral 2016 17:07\n“British Airways” aviaşirkətinin sərnişinləri birbaşa reyslərin bərpa olunmasından sonra cari ilin iyul ayının 14-dən etibarən Tehrana səfər edə biləcəklər.\n"British Airways" aviaşirkətinin sərnişinləri birbaşa reyslərin bərpa olunmasından sonra cari ilin iyul ayının 14-dən etibarən Tehrana səfər edə biləcəklər.\nReyslər həftədə 6 dəfə, 2016-cı ilin sonundan başlayaraq isə hər gün yerinə yetiriləcək. Uçuşlar Londonun Hitrou hava limanının 5-ci terminalından 4 sinifdən ibarət geniş göyərtəyə malik olan "Boeing 777" təyyarəsi ilə həyata keçiriləcək.\n"British Airways"in Yaxın Şərq, Afrika və Mərkəzi Asiya regionu üzrə direktoru Paolo de Renzis bildirib: "İran inkişafda olan iqtisadiyyata malik iri ölkədir, Tehran isə bir çox işgüzar səfərlərə ev sahibliyi edən gözəl şəhərdir. Məhz bu səbəbdən Yaxın Şərq regionu istiqamətində uçuşlarımıza daha bir məntəqənin əlavə olunması bizim üçün çox sevindiricidir. Bir müddət öncə sanksiyaların aradan qaldırılması İran üçün yeni cəlbedici perspektivlər açıb. İnanıram ki, unikal memarlıq nümunələri, dünya səviyyəli qida məhsulları və zəngin irsə malik olan Tehran 2016-cı ildə turistlərin sevimli məkanına çevriləcək".\n"British Airways"in London-Tehran marşrutu üzrə ilk uçuşu 1946-ci ildə həyata keçirilib.\n"British Airways" aviaşirkəti İran paytaxtı ilə yanaşı Menorka (İspaniya), Palermo (İtaliya), Hanya (Krit), Kalamata (Yunanıstan) və San-Xose (Kaliforniya) kimi 13 şəhərə uçuşları həyata keçirməyi planlaşdırır.\n∙ "British Airways" 10-u İngiltərə, 106 Avropa və 83 dünyanın digər istiqamətlərinə olmaqla 199 istiqamətdə uçuşlar həyata keçirir


Beynəlxalq Bankın reytinqi aşağı endirildi - BANK - Fins.az\nBeynəlxalq Bankın reytinqi aşağı endirildi\n"Fitch" beynəlxalq reytinq agentliyi Azərbaycan Beynəlxalq Bankının (ABB) emitentin uzunmüddətli defolt reytinqini "BB" səviyyəsində, reytinq üzrə proqnozu isə "neqativ" olaraq təsdiqləyib. Fins.az-ın verdiyi məlumata görə, agentlik Bankın dayanıqlılıq reytinqini isə "b-"-dən "f"-ə endirib.\n"Fitch" ABB-nin kredit reytinqini onun Azərbaycana verdiyi müstəqil reytinqə bərabər tutub və bu addımı zəruri olduğu hallarda Azərbaycan hökumətinin ABB-yə dəstək verəcəyi ilə əsaslandırıb. "Neqativ" proqnozun isə Azərbaycanla bağlı proqnozu əks etdirdiyi bildirilir.\nAgentlik qeyd edir ki, ABB-nin dayanıqlılıq reytinqinin azaldılması Bankın uğursuz fəaliyyəti ilə bağlıdır. Belə ki, 2016-cı ilin I rübündə qeyri-sağlam aktivlərin başqa qurum tərəfindən alınması çox böyük kapital kəsirinin mövcud olduğunu ortaya çıxarıb. Agentlik Bankın kredit reytinqini 2016-cı ilin mart ayında qiymətləndirəndə onun zərərli aktivlərinin 3 mlrd. manat həcmində transferi nəzərdə tutulmuşdur, ilk yarımillikdə Bank tərəfindən təqdim olunan hesabatda isə rəqəmin 10 mlrd. manata yüksəldiyi aşkarlanıb.


Baş nazirin müavini: “Ne üçün Azerbaycana münasibet soyuqdur?” - Azadliq Xeber\nBaş nazirin müavini: “Ne üçün Azerbaycana münasibet soyuqdur?”\n14.06.2015 / 12:24 xeber –\nAPA-nın məlumatına görə, bu gün baş nazirin müavini, Qaçqınların və Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Əli Həsənov ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri Ceyms Uorlik (ABŞ), İqor Popov (Rusiya) və Pyer Endryu (Fransa) ilə görüşdə deyib.\nƏ. Həsənov bildirib ki, Azərbaycan beynəlxalq aləmdə üzərinə düşən öhdəliklərə əməl edir, böyük tədbirlər keçirilir: “Bunların sonuncusu I Avropa Oyunlarıdır. O cümlədən Azərbaycan dinlərarası, mədəniyyətlərarası dialoqa mühüm töhfə verir. Bəs nə üçün Azərbaycana münasibət soyuqdur? Bizi narahat edən odur. Biz dünya üçün açığıq, sərhədlərimizi dünya üçün açıq elan etmişik. Avropa dəyərlərini əsas götürmüşük. Nə üçün bizə münasibət belədir, nə üçün 1 milyondan çox insanımız qaçqın və məcburi köçkün həyatı yaşamalıdır? Bəs onların hüquqları tapdanmır? Nə üçün bir dövlət səsini qaldırmır? Bunları deməklə mühazirə oxumaq fikrində deyiləm, içimdən gələn fikirlərdir”\nƏ. Həsənov bildirib ki, doğulduğu kənd işğal altındadır, 50 ildir, Sumqayıtda yaşayır: “Bu Komitənin işçilərinin çoxu məcburi köçkündür. Bir gün bizə deyə bilərlər ki, nə qədər gözləməliyik? Bu gün Siz bir qəsəbəyə səfər etdiniz, son illər Neft Fondunun hesabına 90 belə qəsəbə tikilib, 240 min qaçqın və məcburi köçkünü ora köçürmüşük, daha 380 min nəfər üçün belə qəsəbələrə ehtiyac var. 380 min qaçqın və məcburi köçkün yataqxanalarda yaşayır. Son 6 ildə Azərbaycan hökuməti hər il qaçqın və məcburi köçkünlər üçün 780 milyon dollar vəsait sərf edir. Son 20 ildə onların sosial problemlərinin həlli üçün 20 milyard dollar sərf edilib. Bu gün dünyada hər bir qaçqın və məcburi köçkünə sərf olunan ən yüksək vəsait Azərbaycandadır. Ona görə də BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı 2012-ci ildə Azərbaycanı üzv seçib. Beynəlxalq tədbirlərdə də qeyd edilir ki, Azərbaycan hökumətinin qaçqın və məcburi köçkünlər üçün gördüyü işlər nümunədir. Bəzən bizə deyirlər ki, qaçqın və məcburi köçkünlərin hüquqlarını pozub, onları kompakt yerləşdirirsiniz. Mən də demişəm ki, sadəcə, sizin onların idarə edilməsindən xəbəriniz yoxdur, onların hüquqlarını heç vaxt pozmamışıq. Dünyada miqrasiyanın həddi 5 faizə qədərdir, ancaq Azərbaycana məcuri köçkünlərin daxili miqrasiyası 7 faizdir. Onlar kompakt şəkildə yaşadıqları üçün torpaqlarına geri qayıdan zaman bu proses daha rahat olacaq".


Azərbaycanlı rejissorun hazırladığı tamaşanın Tbilisidə premyerası olub - XALQQAZETI.COM\nGəncə Dövlət Dram Teatrının baş rejissoru İradə Gözəlova gürcü yazıçısı Nodar Dumbadzenin “Hellados” əsəri əsasında eyniadlı tamaşa hazırlayıb.\n2 noyabr 2018-ci il tarixində Tbilisidəki Axmeteli Dövlət Dram Teatrında tamaşanın premyerası keçirilib.\nƏsərdə əsasən yunan əsilli Yanquli adlı gəncin boya-başa çatdığı Suxum şəhərindən atası ilə birgə Yunanıstana qayıtmasından bəhs olunur.\nGənc Yanguli doğma Suxumdan, yaxın dostlarından və sevgilisindən ayrılmağa özündə güc tapmır. Bütün cəhdləri boşa çıxan gənc oğlan çıxış yolunu intihar etməkdə görür.\nSonda o, atası ilə birgə gəmi ilə Yunanıstana yola çıxarkən özünü dənizə ataraq intihar edir.\nƏsl dostluğu, sevgini, böyüyüb boya-başa çatdığı torpağa bağlılığı tərənnüm edən tamaşa böyük maraqla və alqışlarla qarşılanıb.\nSəhnə əsərində əsas rolları Giorgi Tsxadadze, Andria Qvelesiani, Demo Kalandadze, Nino Tsimakuridze və digər aktyorlar canlandırıblar.\nIradə Gözəlova premyeradan sonra tamaşada rol almış aktyorların performansından razı qaldığını bildirib.\nTamaşanın rəğbətlə qarşılanmasından məmnun olduğunu vurğulayan rejissor bu səhnə əsərinin teatrsevərlərin ürəyində uzun müddət yaşayacağına ümid etdiyini bildirib.\nAktyorlar İ.Gözəlova ilə çalışmaqdan və onunla iş birliyindən məmnunluqlarını ifadə ediblər.\nGəncə Dövlət Dram və Heydər Əliyev adına Tbilisi Dövlət Peşəkar Azərbaycan Dram teatrlarının rəhbərliyi, aktyorları, həmçinin teatr ictimaiyyətinin tanınmış simaları da tamaşaya baxanlar arasında olublar.\n5 Noyabr 2018 12:10 - MƏDƏNİYYƏT


Beyninizi işlətmək üçün 5 şey - Məlumat - 2022\nBeyninizi işlətmək üçün 5 şey\nTəlim yalnız bədəniniz üçün yaxşı deyil, həm də yaxşıdır və lazımlıdır - beyniniz üçün. Vücudunuzun sağlam vəziyyətdə qalması və sağlam vəziyyətdə qalması üçün bədəninizin məşq etməsi tələb olunduğu kimi, beyniniz də uyğunlaşmaq üçün məşqlər tələb edir. Beyninizi stimullaşdıran və fiziki və zehni məşqlərinizi aktiv tutmağınız bir çox fayda təmin edə bilər və bəlkə də yaşla əlaqəli bilişsel tənəzzülün qarşısını almağa kömək edə bilər.\nDaimi fiziki fəaliyyət istənilən sağlam həyat tərzinin vacib hissəsidir. Ancaq başa düşmədiyiniz şey fiziki fəaliyyətin bir sıra idrak fayda gətirməsidir. "Fiziologiya və Davranış" jurnalının 2011-ci ilin oktyabr sayında dərc edilmiş bir araşdırmaya görə, xroniki və kəskin məşqlər bilişsel fəaliyyətə kömək edir və beyin mənşəli neyrotrofik amil olan neyronları təsir edən bir protein olan BDNF axını artıraraq yaddaşını yaxşılaşdırır. mərkəzi və periferik sinir sistemləriniz.\nNondominant əlinizi müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirmək üçün istifadə edərək beyninizə məşq etmək üçün əlverişli bir yoldur. "Brain Araşdırma" jurnalının 1999-cu il iyun sayında yayımlanan bir araşdırmaya görə, nondominant əlinizlə yazmaq, vizual stimullara və hərəkət planlamasına cavab verən beyninizin somatik sensasiya üçün məsul olan hissəsi olan somatosensory korteksini stimullaşdırır. Eyni effekti verə biləcək digər vəzifələrə kompüter siçanını işlətmək üçün istifadə etdiyiniz əlin dəyişdirilməsi və ya dişlərinizi nondominant əlinizlə fırçalamaq daxildir.\nFəal görüntüləmə - zehni görüntü olaraq da bilinir - məşqlər beyninizi stimullaşdıra və yaradıcılıq qabiliyyətini artıra bilər. Psixoloq Shelley Carson "Yaradıcı yaradıcı beyininiz" kitabında yazdığına görə zehni təsəvvür ümumiyyətlə görmə, səs, qoxu, dad və toxunuş işlənməsində iştirak edən beyninizin qavrayış hissələrini aktivləşdirir. Rəhbər göstərilən vizual səs proqramından istifadə edə bilərsiniz və ya sadəcə dincələ, gözlərinizi bağlaya və qarşılaşdığınız bütün hissləri stimullaşdıraraq mümkün qədər aydın təsəvvür edərək dinc, sakit bir şəraitdə özünüzü təsvir edə bilərsiniz.\nBeyin Teatrları və Əqli Bulmacalar\nBeyin teakerləri və bulmacalar etmək və zehni stimullaşdırıcı oyunlarla məşğul olmaq beyninizi məşq etməyə kömək edir və idrakın azalmasına mane olur. "Amerika Alzheimer Xəstəliyi və Digər Demanslar Jurnalı" nın 2001-ci ilin mart-aprel sayında dərc edilmiş bir araşdırma, bingo kimi sadə bilişsel fəaliyyətin, yaşlı yetkin təhsil iştirakçılarında qısamüddətli yaddaşın, konsentrasiyanın, söz axtarışının və söz tanınmasının yaxşılaşdırılmasına kömək etdiyini göstərdi. Alzheimer xəstəliyi ilə. Krossvord bulmacalar, söz axtarışları və Sudoku beyninizi həyata keçirməyə və bilişsel fəaliyyətinizi yaxşılaşdırmağa kömək edən digər nümunələrdir.\nDrs görə, yeni bir fəaliyyət və ya bacarıq öyrənmək, beynin daha az istifadə olunan sahələrinin fəaliyyətini qorumağa və inkişaf etdirməyə kömək edə bilər. William Rodman Shankle və Daniel Amen "Alzheimer'in qarşısını alır" kitabında. Yeni bir dil, idman və ya hobbi öyrən və ya dərs al. Mütəmadi olaraq yeni bir fəaliyyətlə beyninizi stimullaşdırmaq, zehni cəhətdən uyğun olmağınıza və idrakın canlılığını bərpa etməyə kömək edə bilər.\nGörünür, faydalı məlumat\nCopyright 2022 \_ Beyninizi işlətmək üçün 5 şey...


Dividend kimlərə ödənilməlidir? - MMC-lərdə Qadağalar Var - FED.az\nDividend kimlərə ödənilməlidir? - MMC-lərdə Qadağalar Var\n09:02 22 İyul 2020\nBəzən belə fikirlərə rast gəlinir ki, təşkilatın gəlirlərinin formalaşmasında direktorların və ya Müşahidə Şurasının üzvlərinin payı çox olduğuna və qərar vermək məsuliyyəti onların üzərinə düşdüyünə görə dividend həmin şəxslərə ödənilməlidir.\nEləcə də bax: Azərbaycanda bu il dividend ödəyəcək - ŞİRKƏTLƏR – SİYAHI\nTəsisçilər tərəfindən bu şəxslərə gəlirliliyin artması ilə bağlı dövri olaraq mükafatlar verilə bilər. Ancaq dividend yalnız təsisçilərə ödənilməlidir. Ölkəmizdə 10 manat nizamnamə kapitalı ilə yaradılan, amma dövriyyəsi milyonlarla ölçülən MMC-lərin təsisçilərinə dividend verilməsi təzadlı görünsə də, qanunvericilik bunu tələb edir.\nQanunvericiliyə əsasən, təsisçi qismində həm hüquqi, həm də fiziki şəxslər çıxış edə bilər. Amma fiziki şəxslərin sahibkarlıq fəaliyyətində dividend anlayışı yarana bilməz, çünki dividendlər yalnız hüquqi şəxsin öz təsisçilərinə (payçılarına) və ya səhmdarlarına ödənilən məbləğdir.\nEkspert qeyd edib ki, Mülki Məcəllənin 90-1-ci maddəsinə əsasən, məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin fəaliyyəti nəticəsində əldə edilmiş xalis mənfəətin iştirakçılar arasında bölüşdürülməsi ümumi yığıncaq tərəfindən qəbul edilən qərar əsasında nizamnamədə müəyyən olunmuş qaydada həyata keçirilir. Həmin qərarda mənfəətin tamamilə və ya qismən bölüşdürülməsi müəyyən edilə bilər. MMC dividend verdikdə, hər bir iştirakçısının nizamnamə kapitalındakı mayalarına uyğun olaraq mənfəət almaq hüququ nəzərə alınır. Dividend qərar qəbul olunduqdan sonra bir ay müddətində ödənilməlidir.\nMMC-lərdə dividend verilməsi ilə bağlı qadağalar da mövcuddur. Misal üçün, xalis aktivlərinin dəyəri 30.000 manat olan təşkilatın nizamnamə kapitalı 35.000 manat təşkil edirsə, həmin təşkilat dividend verə bilməz. Çünki xalis aktivlərin dəyəri nizamnamə kapitalının məbləğindən az olduğu üçün qanunvericilik ona dividend verilməsini qadağan edir.\nBaşqa bir misala baxaq. Tutaq ki, təşkilatın xalis aktivlərinin dəyəri 50.000 manat, nizamnamə kapitalı isə 40.000 manatdır. Əgər 12.000 manat dividend verilməsi qərarlaşdırılarsa, bu halda dividendin verilməsi qanunaziddir. Çünki qərarın qəbul edilməsi nəticəsində xalis aktivlərin dəyəri (38.000 manat = (50.000 manat – 12.000 manat)) nizamnamə kapitalı məbləğindən (40.000 manat) az olacaq.\nQanunvericilikdə MMC-lərə dividend verilməsinin başqa halı da müəyyən edilir. Qərar qəbul olunduğu anda cəmiyyət qanunla müəyyən edilmiş müflisləşmə və ya iflas əlamətlərinə uyğun olduqda və ya həmin qərarın qəbul edilməsi nəticəsində belə əlamətlər əmələ gəldikdə, dividend verilməsi qadağandır.\nAnar Bayramov, mühasibat eksperti