Luteal mərhələ - nədir? - Ginekologiya - 2021\nLuteal mərhələ - nədir, dövrün hansı günündə?\nBir çox qadın anaların olmağı arzusunda. Buna görə də, bir neçə mərhələyə bölünən menstrual dövrünün müntəzəmliyi də daxil olmaqla sağlamlığınızı izləmək vacibdir:\nmenstrual (yaranan folikül çıxdıqda özünü qanaxma),\novulatory (estradiol təsiri altında, dominant follikül böyüməyə davam edir)\nluteal (follikül gübrələmə vəziyyətində progesteronun istehsalına başlayan bir "sarı" cisimə çevrilir).\nDöngünün luteal fazası: nədir?\nLuteal faza (əksinə progesteron, corpus luteum fazası) ovulyasiyadan menstrual qanama qədər olan menstrual dövrün dövrüdür.\nLuteal mərhələdə, follikul yaraları. Hücrelər lüləli piqment və lipidləri yığmağa başlayırlar ki, bu da grafik bubble sarı rəng verir.\nCorpus luteum, androgen, estrogen və "hamiləlik hormonu" - progesteronu salmağa başlayır. Beləliklə, uterus mümkün hamiləliyə hazırlaşmağa başlayır. Gübrələşmə meydana gəldiyində, corpus luteum, plasentanın lazımi səviyyəyə qədər inkişaf etmədiyi qədər progesteronun istehsalını nəzərdə tutur.\nGübrizləşmə olmazsa, corpus luteum hormonların istehsalını dayandırır. Növbəti menstrual qanaxma gəlir.\nLuteal fazı necə hesablamaq olar?\nGündəlik bazal temperatur rektumda ölçülə bilər. 37 dərəcədən yuxarı olduqda yumurtlama meydana gəldiyi və luteal faza gəldiyi anlamına gəlir.\nLuteal fazın başlanğıcını hesablamaq üçün, menstrual dövrün ilk gününü xatırlamaq və ondan 14 gün hesablamaq lazımdır. Bununla belə, bu cür hesablamalar tamamilə dəqiq deyil, çünki ovulyasiya menstrual dövrünün 12-də (28 gün tam dövrü ilə) və 16-da, həm də normada dəyişə və baş verə bilər. Ultrason diaqnozu, bir neçə dövründən bazal temperaturun ölçülməsi ovulyasiya başlamazdan əvvəl bir qadın üçün ortalama gün sayını təyin edə bilər.\nLuteal mərhələsi: nədir\nDöngünün luteal fazası da corpus luteum kimi tanınır. Ovulyasiya dövrü keçdikdə, menstrual dövrünün 2-ci hissəsində gəlir. Bir qadın cəsədi konsepsiya və sonrakı doğuşa hazırlaşır. Bu dəyişikliklərə kömək edən hormonlar istehsal edir. Luteal faza, bu nədir və bu anda necə davranılmalı, reproduktiv yaşa çatmış hər bir qadın bilməlidir. Bu dövrdə, follikül corpus luteumu sərbəst buraxır. Bu, uşağı daşıyacaq bədənin hazırlanması ilə qeyd olunur. Piqment, yumurta sarısının bədənini boyanmış böyük ölçüdə istehsal edilir.\nBir qadın bədənində luteal mərhələdə progesteron artmışdır. Hipofiz bezindən çıxarılan başqa hormonlarla birlikdə. Ürəkləşmə prosesində progesteron istehsal olunmağa davam edir, əksinə bütün proseslər dayandırılır. Endometrial rölanti, uterusda başlanır və menstruasiya başlayır. Döngünün luteal mərhələsi sidik bezlərinin şişməsi, mədədə ağırlıq və dəyişkən əhval-ruhiyyə ilə ifadə edilir. Bir çox qadın luteal fazasını bilir.\nLuteal fazın hesablanması\nQadın orqanında müəyyən dəyişikliklər səbəbiylə, luteal fazın necə hesablanacağını bilmək lazımdır. Bunun bir neçə əsas yolu var. Ən əlverişli anus temperaturu ölçməkdir. Ovulyasiya dövründə, tədricən artmağa başlayır və 37 dərəcəyə çatdıqda ən mühüm mərhələ başlayır.\nLuteal fazı necə hesablamaq üçün başqa bir üsul var. Menstruasiya başlanğıcını açıq şəkildə qeyd etmək lazımdır. Sağ dövrü ilə, mərhələ 14-cü günündən başlayır. 12-ci və 16-cı günlər yumurta tutma müddətinin müxtəlif müddəti ilə normaldır.\nLuteal mərhələsinin uzunluğu və onun yaranma vaxtı yeni texnologiyalar vasitəsilə hesablana bilər. Bir neçə ay ərzində ultrasəs tarama aparılırsa, dövrün vaxtını dəqiqliklə təyin etmək mümkündür. Luteal mərhələdə progesteronun artması ümumi ürək-damar və psixoloji qeyri-sabitliyə gətirib çıxarır, buna görə hazır olmalısınız. Ayət dövrünün luteal mərhələsinin nə olduğunu bilmək, bədənin təzahürlərini nəzarət edə bilərsiniz.\nLuteal fazın uzunluğu\nLuteal mərhələsinin qadınlarda olması barədə suallar aydın olsa, onun uzunluğu fərdi olur. Aytən dövrdə heç bir fasiləsizlik olmasa və bir aya bərabərdirsə, son dövrün müddəti 14 gündür. Təcrübəsiz qızlar luteal mərhələdə maraqlıdır, nədir, dövrünün hansı günü. Bu suala cavab vermək üçün menstruasiya bütün mərhələlərini nəzarət etmək lazımdır. Luteal mərhələsinin uzunluğu, onu qadın təqvimindən istifadə etməklə müəyyən etmək. Menstruasiya müddəti ilə əlaqədar 12, 14 və 16-cı günləri hesablamaq lazımdır.\nNormal luteal mərhələsi, nədir, dövrün hansı günü vücud funksiyalarına, lazımi maddələrin atılmasına və müvafiq orqanların işinə bağlıdır. Ayət dövrünün luteal fazının həddindən artıq müddəti, gübrələmə keçib-keçməməsinə, xəstəliyin inkişafına bağlıdır.\nLuteal faza çatışmazlığına səbəb nədir?\nLuteal mərhələsinin çatışmazlığı ən çox uşaq sahibi olma qabiliyyətinə gətirib çıxarır. Bu xəstəliyin inkişafı üçün müəyyən səbəblər var.\nHipofiz bezinə təsir edən ağır vəziyyətlər və yaralanmalar.\nAdrenal bezlərin və yumurtalıqların hiperandrogenizmi.\nProlactinin cəsədində həddindən artıq məzmun.\nHipotireoz və hiperterioz.\nYuxarıda göstərilən səbəblərdən ötəri luteal faza çatışmazlığının heç bir təsiri yoxdur. Bu asimptomatik deyil. Xəstəliyin başlanğıcının yalnız əlaməti - menstruasiya pozulması. Daha çox qlobal nəticələr qeyri-bərabərdir. Luteal faza çatışmazlığı öz müalicə üsullarına malikdir. Onlar yumurtlamanın başlamasına kömək edən hormonların istifadə edilməsinə əsaslanırlar. Luteal fazanın olmaması heç bir simptom deyil, buna görə diaqnoz qoymaq çox çətindir.\nAyət dövründə vacib olan dövrün düzgün keçidinin ən vacib anlarından biri luteal mərhələdə progesterondur, onun dərəcəsi tibbi göstəricilərə görədir. Bu hormon miqdarı ilə yumurta yetişməsinin müxtəlif mərhələlərində fərqlənir.\nLuteal faz, progesteron, normal\nDövrün ikinci yarısı bu hormonun ən yüksək konsentrasiyası ilə xarakterizə olunur. Luteal mərhələdə progesteron olan dərəcəsi 6.99-56.63 pmol / l, qadın orqanının normal işləməsi üçün çox vacibdir. Kritik dövrdə hormon miqdarı bir neçə dəfə artırır, lakin bu normal bir təzahürdür. Bu olmazsa, pozuntu və xəstəliyin görünüşü barədə düşünməyə dəyər.\nLuteal mərhələdə progesteronun nisbəti xüsusi klinikada tibbi şəraitdə aparılmalı olan testlər ilə müəyyən edilir. Qan testi dəqiq nəticələr göstərir, lakin hormonun məzmunu müxtəlif vaxtlarda fərqlidir. Bu tədqiqat löteal fazada progesteronun nisbəti bir istiqamətdə və ya digər bir şəkildə pozulmasından və bətndə reproduktiv funksiyasının pozulmasının əsas səbəbi olduğu üçün, qeyri-bərabərlik diaqnozu mümkün olur.\nLuteal faz nədir, onun xüsusiyyətləri\nMenstrüel dövrü dövründə yumurtalıqlarda və uterusda baş verən bir müddətdən ibarətdir.\nFolliküler mərhələ ayın ilk günündə başlayır. Bu, güclü bir kapsül (follikül) ilə əhatə olunmuş yumurtanın olgunlaşmasıdır. Normal olaraq yumurtlamada sona çatır (follikülün qapağının qırılması və ondan yetkin bir yumurtanın buraxılması).\nNövbəti luteal mərhələ başlayır. Ovulyasiya anından növbəti menstrual dövrün əvvəlinə qədər davam edir.\nLuteal faza nə qədərdir?\nLuteal mərhələsinin ortalama müddəti 14 gündür. Hər bir fərdi halda, fazanın müddəti 12 ilə 16 gün ola bilər. Bu, corpus luteumun işlənmə vaxtı və reproduktiv orqanların işinə qadın hormonlarının təsirindən asılıdır. Uzun luteal mərhələ hamiləlik halında və ya bir müddətdən sonra özünü keçə biləcək bir corpus luteum kistinin olması nəticəsində ola bilər.\nLuteal mərhələsi çatışmazlığı\nLuteal faz çatışmazlığı: səbəbləri\nLuteal fazın pozulması qadınların sonsuzluğunun ümumi səbəbidir. Faza çox qısa olsa, aşağıdakı səbəblərə görə ola bilər:\nStress, travma, nöroinfeksiyalar, hipotalamik-hipofiz sisteminin disfunksiyasının inkişafı,\nbir qadın adrenal, yumurtalıq, qarışıq mənşəli hiperandrogenizmin əlamətləri var,\nprolaktin yüksək konsentrasiyası gonadotropik hormonları,\nuterus əlavələrində iltihabi proseslər,\nhiper və hipotiroidizm.\nDöngünün luteal mərhələsi: simptomlar\nMenstrual dövrü istisna olmaqla, luteal fazanın pozulmasının xarici görünüşü yoxdur.\nLuteal faza çatışmazlığı: müalicə\nLuteal fazın müddətini qiymətləndirmək üçün ultrasəs diaqnozu ovulyasiya başlanğıcı və progesteron üçün qan testini təyin etmək üçün lazımdır. Əsas qrafların ölçülməsi bazal istiliyin informativ deyil.\nLuteal faza çatışmazlığı üçün nəzərdə tutulan əsas müalicə yumurtlama başlanğıcını stimullaşdırmaq üçün hormon terapiyasıdır (mikrofin, urozhestan). Əlavə üsullar kimi istifadə edilə bilər:\nfizioterapiya (intravaginal fonoforez),\nLuteal mərhələsinin pozulması və bu xəstəliklərin nəticələrinin pozulmasına baxmayaraq, alternativ metodlarla birlikdə hormon terapiyası halların yarısından çoxunda müvəffəqiyyətli hamiləliyə kömək edir.\nCorpus luteumun fəaliyyətinin xüsusiyyətləri\nMenstrual dövrün follikulyar mərhələsində dominant follikül yetişir. Bu dövrdə estrogenlər və follikül stimullaşdırıcı hormon (FSH) mühüm rol oynayır. Sonuncu, luteinizing (LH) ilə birlikdə, adenohipofiz tərəfindən salınır. FSH olmadan LH effektləri həyata keçirilə bilməz. Follikül stimullaşdırıcı hormon, follikulda granulosa hüceyrələrinin səthində luteinizasiya etmək üçün reseptorların meydana gəlməsini təhrik edir. Onları olmadan, LH əzələ follikülünə təsir göstərə bilməz.\nLH'nin bioloji təsiri aşağıdakılardır:\nestrogenin prekürsoru kimi androgenlərin sintezinin stimullaşdırılması,\nprostaglandinlərin və proteolitik fermentlərin aktivləşdirilməsi, follikulun qırılmasına gətirib çıxarır,\ncorpus luteumunu meydana gətirən granulosa hüceyrələrinin luteinizasiyası,\nluteinize hüceyrələrdən progesteron sintezinin stimullaşdırılması, prolaktin LH ilə sinerqizmdə işləyir.\nLuteal mərhələ başlayanda, yumurtlamanın sonu hesab olunur. Standart menstrual dövrü 21 ilə 35 gün davam edir, ancaq ortalama 28 gündür. Dövrün hər bir mərhələsinin müddəti dəyişkəndir, ancaq ortalama olaraq, menstruasiya ilk günündən 12-14 gün çəkir. Luteal mərhələsinin müddəti də 12-14 gündür. Sona çatdıqdan sonra dövr təkrarlanır.\nFollikul yırtması luteinize hormon sekresiyasının zirvəsində baş verir. Ovum qarın boşluğuna daxil olur və fimbrianın titrəməsi altında sonuncu hissədə fallop tüplərinə nüfuz edir. Gübrizmə 12-24 saat ərzində orada keçirilməlidir. Bu vaxtdan çox, yumurtanın canlılığı təmin edilmir.\nLutealizasiya prosesi bursting foliküldə baş verir. Zərgli membranın hüceyrələri çoxalmağa və böyüməyə davam edir, xüsusi bir ferment yığırlar - lutein, onlara xarakterik sarı rəng verir. Bu, müvəqqəti endokrin bezdir - sarı bədən. Varlığın müddəti hamiləliyin mövcudluğundan asılıdır. Gübrizləşmə baş vermədikdə, 12-14 gün içində corpus luteum geriləyir.\nHamiləliyin başlanğıcı ilə beyin varlığının müddəti artır. Embrion müxtəlif tipli hüceyrə növlərini meydana gətirir, biri trofoblast təbəqəsi. Bu gübrələmədən 4-5 gün sonra formalaşır. Trophoblast hüceyrələri korpus luteumunu dəstəkləyən və progesteronun istehsalını stimullaşdıran hormon xorionik gonadotropini (hCG) salmağa başlayır. Bu proses plasentanın formalaşmasına qədər davam edir, bundan sonra korpus luteum funksiyasını qəbul edir və bədəni tədricən udulur.\nAyət dövrünün dövrünün hesablanması\nLuteal fazın müddəti normal olaraq 12-14 gündür. Hamiləliyin planlaşdırıldığı qadınlar, yumurtlama günləri və sonra vacib olan dövlət. Bu dövrün müddəti pozulması hamiləliyin baş verməsinə mane olan müxtəlif patologiyalar haqqında məlumat verə bilər. Həm də xoşagəlməz nəticələr korpus luteumun dövrünün uzadılması və qısaldılmasıdır.\nLuteal fazı hesablamaq və menstrual dövrün ümumi vəziyyətini müəyyənləşdirməyə kömək edən dörd etibarlı metod istifadə olunur.\nBaza Temperatur Ölçmə\nBədən istiliyi dəyişir və gün ərzində dalğalana bilər. Bazal temperatur bədənin əsas hissəsini əks etdirir və nisbətən sabitdir. Hormonlardan təsirlənir. Ayət dövrünün başlanğıcından bəri, nisbətən aşağı, 37 ° C-dən azdır. Orta hesabla bu göstərici 36-36,6 ° S. Bu yumurtlama qədər davam edir. Follikülün olgunlaşması günündə 37 ° C və daha yüksək temperaturda kəskin atlama olur. 37.1-37.3 ° C temperatur ovulyasiyadan üç gün sonra davam edir.\nİkinci mərhələdə 37-37.5 ° C ətrafında dəyişir. Menstruasiya başlanğıcı ilə, tədricən ilk dövrün normasına düşməyə başlayır.\nOvulyasiya zamanı bazal temperatur haqqında daha çox oxuyun, məqaləni oxuyun.\nAyət dövrünün luteal fazını təyin təqvimdə ola bilər. Amma bu üsul yalnız bütün dövrünün dəqiq müddəti olan qadınlar üçün uygundur. Klassik 28 gün davam edərsə, sonuncu günün ilk günündən 14 gün saymaq və ovulyasiya olaraq bu tarixə ehtiyacınız var. Növbəti gün luteal dövr başlayır.\nSeçimin necə dəyişdiyini də fərq edə bilərsiniz. Ovulyasiya günü və bir gün əvvəl, onlar qalın, zəngin və sümüklü idi. Corpus luteumun formalaşmasından sonra onlar azalabilir, vaginal quruluq görünür.\nDöngünün hansı gününü müəyyənləşdirin, ultrasəsdən istifadə edə bilərsiniz. Müasir avadanlıq follikülü, sarı gövdəni görmək və ölçüsünü müəyyən etməyə imkan verir. Bu parametrlər yumurtlamadan sonra günündən asılıdır.\nFollikülün ölçüsü orta hesabla 12-15 mm-dir. Başlanğıc mərhələdə qabığının yıxılmasından sonra sarı gövdənin ölçüsü bir neçə millimetr daha kiçikdir. Bir həftə ərzində 18-22 mm-ə çatır. Bu, bədənin hamiləlik başlamasına hazır olduğunu göstərir. Gübrələşmə meydana gəldiyi təqdirdə, korpus luteumunun xorionik gonadotropin ilə stimullaşdırılması başlayır, 30 mm-ə qədər artacaq. 30 mm-dən çox olan bir ölçülü sarı bir bədən kisti deyil, mütərəqqi bir hamiləlik deyil.\nLuteal mərhələsinin başlanğıcını müəyyən etmək üçün progesteronun analizini aparmaq olar. Bunun üçün döngünün gününü müəyyən etmək lazımdır. Yumurtlamadan əvvəl progesteronun nisbəti 0.97-4.73 nmol / l təşkil edir. Dövrün 15-ci günündə bir az artmağa başlayır və 2.39 ilə 9.55 nmol / l arasında dəyişir. Döngünün 21-ci günündə və ya yumurtlamadan sonra 7-ci gündə progesteron zirvəsi gözlənilir, 16.2-85.9 nmol / l-ə çatır.\nLakin işdə dövrün fərdi müddəti nəzərə alınmalıdır. Bir qadın yumurtlama 14 gündə meydana gələ bilmirsə, ancaq daha sonra progesteronun zirvəsi daha gecikməli bir müddətə sahib olacaq: ovulyasiya tarixinə 7 ədəd əlavə etməlisiniz və zirvə hormonunun tarixini əldə etməlisiniz.\nProgesteron artımının daha da inkişafı hamiləlik başlanğıcında və doğumdan əvvəl anaya qədər baş verir. Amma sarı orqanının böyük ölçüsü (30 mm-dən çox) və ovumun olmaması halında yüksək progesteron sarı bədən kistinin lehinə danışacaq.\nLuteal mərhələdə dəyişikliklər\nLutealizasiya müddəti müddəti artırmaq və azaldmaq istiqamətində dəyişə bilər. Hər iki variant yaxşı deyil və reproduktiv funksiyanı pozur.\nLuteal mərhələsinin maksimum uzunluğu 16 gündür. Menstruasiya vaxtında deyilsə, progesteron yüksək səviyyədə saxlanılır və ya ilkin olaraq yüksəlir, bu da özünü menstruasiya olmaması kimi göstərə bilər.\nAyət dövrünün müxtəlif mərhələlərində hormonların davranışı\nQısa luteal faza 2 ilə 10 gün arasında dəyişir. Belə bir müddət ikinci dövrün uğursuzluq əlaməti. Bu, ümumiyyətlə, korpus luteumda istehsal olunmayan progesteronun aşağı səviyyələri ilə əlaqələndirilir. Luteal mərhələdə aşağı progesteron hüceyrənin implantasiyası üçün endometriumu düzgün hazırlaya bilməz. Döllənmədən sonra, biyokimyəvi bir hamiləlik meydana gələcək və hormonlar üçün qan testləri ilə qeyd edilə bilər.\nFetus əlavə edə bilirsə, təhlükəli abortların əlamətləri görünə bilər. При этом женщина будет ощущать тянущие боли внизу живота, напоминающие таковые перед менструацией, появятся темно-красные выделения из половых путей. Если не предпринять срочные меры по сохранению, то беременность прервется в малом сроке.\nLuteal faza çatışmazlığının simptomları aşağıdakı hallarda görünə bilər:\nLH və FSH nisbətlərini dəyişən hormon balansızlığı,\ncinsiyyət orqanlarının iltihabi xəstəlikləri,\nsistemli xəstəliklər (diabet, hipotiroidizm, hipotalamik şişlər),\nUzun luteal faz və progesteronun yüksək olması qeyri-spesifik semptomlara səbəb olur:\ncildin pisləşməsi, yağıntının artması və akne görünüşü,\nistenmeyen saç artımı\nümumi yorğunluq, pis ruh halına meyl, depressiya,\nqan təzyiqi dəyişikliyi\nqanlı xallı xarakter.\nEyni zamanda, progesteronun yüksək konsentrasiyası bir kontraseptiv təsirə malikdir, qadın hamilə qalmayacaq və menstrüel dövrü baş verməz.\nProgesteron səviyyəsini sağlamlığa zərər vermədən necə azaltmaq olar? Bu link haqqında.\nÇox hallarda qısa luteal faz korpus luteumun patologiyasıdır. Bu müddətin uzadılması dövrün follikulyar hissəsinin patoloji yoluyla əlaqələndirilir. Eyni zamanda progesteron konsentrasiyası ilə deyil, digər hormonların da dəyişməsi var. Luteal mərhələdə estradiol follikulun davamlılığı ilə artacaq. Bu vəziyyətdə, dominant follikul yumurtalıqlarda qırılmır, yəni yumurtlama yoxdur. Nəticədə korpus luteum meydana gəlmir, luteinizasiya da yoxdur. Estradiol konsentrasiyasının artması da endometrioid ovarian kist və ya şişləri ilə meydana gəlir. Aşağıdakı hallarda azalmış hormon müşahidə olunur:\nağırlıq dərəcəsi azalıb\nLakin yumurtalıq dövrünün ikinci dövründə digər hormonlar da vacibdir. Diaqnostikada aşağıdakı maddələrin konsentrasiyaları da araşdırılır:\nBəzi hallarda, iş kortizol və tiroid hormonlarını tamamlayır.\nHormonal fonun düzəldilməsi\nLuteal mərhələdə hamilə qalmaq olarmı?\nBu, əvvəlki follikulyar faza və gələcəkdə hormonal vəziyyətin vəziyyətindən asılıdır.\nDeficiency corpus luteum'un azalmış funksiyasının bir nəticəsidir, belə hallarda luteal mərhələ üçün dəstək tələb olunur. Progesteron dərmanları "Duphaston", "Utrozhestan" köməyi ilə həyata keçirilir. Çox vaxt onlar dövrün 14-cü günündən və 25-dən təyin olunur. Hər bir hormon gübrələmə təsir göstərmir. Hormon səviyyəsinin düzəldilməsi yalnız endometriumun vəziyyətini dəyişdirməyə və konsepsiyanın meydana gəldiyi təqdirdə ovumun implantasiyasını təmin etməyə imkan verir.\nLakin dərman təyin edilməsində müəyyən çətinliklər var:\nDozun seçilməsi. Fərdi olaraq təyin edilməlidir. Hər bir qadının progesteron səviyyəsi müəyyən bir səviyyədədir və eyni qan testi ilə eyni hormon dozası tələb olunacaqdır.\nQanama geri alın. Progesteron qəbulunun sona çatmasından sonra, menstrual dövrə uyğun olan qanama görünür. Amma qadın müalicə zamanı qorunmasa, onda bir embrion uterusda ola bilər. Kanama, yumurtanın ayrılmasına və aşağı düşməsinə səbəb olacaq. Bu dövrdə hamiləlik testləri təsirli deyil. Buna görə müalicə alanlar hamiləlikdən qorunmalıdır.\nLakin corpus luteumun çatışmamazlığı, diaqnozu olan bir hamiləliklə qarşı-qarşıya qaldıqda, təhdid sona çatdığının mövcud əlamətləri ilə əlaqələndirilirsə, Duphaston və ya Utrogestanın təyin edilməsi onu saxlamağa məcbur edir. Bu vəziyyətdə hormonlar plasentanın yaranmasına qədər, ağır hallarda hətta 21 həftəlik gestasyona qədər aparılır.\nAyət dövrünün ikinci dövrünün baş verməməsi mütəmadi olaraq sağlam qadınlarda müşahidə edilə bilər. Buna görə yalnız bir aylıq müşahidə və diaqnoz iki və ya üç aylıq tədqiqat kimi dəyərə malik deyildir. Məsələn, bazal temperaturun müstəqil olaraq ölçülməsi və onun cədvəlini hazırlamaq lazımdır.\nYumurtlama olmaması halında, luteal fazın qeyri-kafiliyi barədə danışmaq mümkün deyil, bu halda follikül yetkin deyildir, buna görə də dəyişmənin çeviklik xarakteri baş vermir. Hormonal xəstəliklərin bu cür formaları səbəb tapmaq və onu aradan qaldırmaq və kor-koranə hormon təyin etməyi tələb edir.\nCorpus luteum mərhələsində nə olur\nFollikül parçalanmasından və yumurta yarpağından sonra sarı bir cəsəd yerində yaranır. Bu, endometriumda döllənmiş yumurtanın sabitləşdirilməsi üçün şərait yaradan hormonların yaranmasına səbəb olan müvəqqəti bezdir. Dəmir zülallardan və rəngini verən sarı piqmentdən meydana gəlir.\nDöngünün follikulyar və luteal mərhələlərində olan proseslər hipofiz hormonlarının təsiriylə baş verir. Follikül yetişməsi follikül stimullaşdırıcı hormon (FSH) tərəfindən tənzimlənir. Ovulyasiya başlanğıcı və luteal mərhələdə sarı cismin formalaşması LH səviyyəsində kəskin artım (luteinizing hormon) nəticəsində baş verir.\nLuteal mərhələ başlayandan və korpus luteum göründükdən sonra progesteron və az miqdarda estradiol istehsal olunur. Estrogenlər endometriumun böyüməsinə təsir edir və qalınlığını artırır. Progesteronun hərəkətinə əsasən, uterusun mukus membranı embrionun implantasiyası asanlaşdıran yumşaq olur. Bu hormon böyük bir miqdarda istehsal edilir, belə ki luteal faza müxtəlif progesteron adlanır.\nProgesteron səviyyəsinin artması səbəbiylə aşağıdakılar meydana gəlir:\nembrionun qorunması, uterusdakı fiksasiyası,\nyumurtanın rədd edilməsinə kömək edən, müqavimətlərinin zəiflədilməsi,\nhamiləlik dövründə uterin divarın elastikliyi və uzanma qabiliyyətinin artması.\nYumurtanın gübrələmə meydana gəldiyi təqdirdə, progesteronun inkişaf etdirilməsi davam edir. Buna görə yeni foliküllərin olgunlaşması dayandırılır. Progesteron endometriyanı gücləndirir, ayrışmasını və menstruasiya başlamasını maneə törədir. Döngünün luteal mərhələsində qan içində bu hormonun məzmunu düşünüləcək olub olmadığına görə qiymətləndirilə bilər. Müvəffəqiyyətli gübrələmə vəziyyətində plasentanın meydana gəlməsinə qədər onun səviyyəsi yüksəkdir.\nKonsepsiya baş vermirsə, corpus luteum tədricən ölür, luteal faza bitir, progesteronun istehsalı minimuma endirilir. Eyni zamanda, endometrium aşınmaya başlayır, növbəti dövrlər gəlir.\nBazal temperaturun təyin edilməsi\nOvulyasiya başlanğıcını təyin etmək və luteal mərhələsinin başlanğıcını bazal temperatur planlaşdırmaqla daha dəqiq ola bilər. Hər gün ən azı 3 ay eyni zamanda ölçülür. Yataqdan çıxmadan səhər saatlarında bunu etmək tövsiyə olunur.\nLuteal mərhələsinin başlanğıcında temperatur 37 ° -37.2 ° -ə qədər artdığını və menstruasiya başlanğıcı ilə yenidən 0,5 dərəcə azaldığını görürsünüz. Hamiləlik baş verərsə, temperatür düşmür, eyni səviyyədə qalır.\nProgesteron fazının müddəti pozulması\nLuteal mərhələsi normaldan daha uzun və ya daha qısa ola bilər.\nBu dövr hansı günə başlandığını bilməklə, dövrlər vaxtında gəlməsə, onun normal müddəti nə qədər uzun olacağını müəyyən edə bilər. Sarı bədən fazasının uzanması onun artan fəaliyyətini göstərir. Bunun səbəbi ya hamiləliyin başlanğıcı və ya kistlərin meydana gəlməsi ola bilər.\nBu mərhələin qısaldılması onun çatışmazlığı adlanır.\nCorpus luteum mərhələsinin çatışmazlığı\nLuteal faz 10 gündən daha qısa müddətdə, qadın bədənində progesteronun çatışmazlığı var. Eyni zamanda, endometriumun tam inkişafı mümkün olmayacaqdır. Nəticədə döllənmiş yumurta onun içində yerləşdirilə bilməz və hamiləlik "uğursuz olur". Bir qadının hamilə qalması üçün, uğursuzluğun səbəbini aradan qaldıracaq və hormonal fonları bərpa etmək üçün müalicə kursuna keçməlidir.\nHəm təbii səbəblər, həm də orqanizmdəki patologiyalar nəticəsində ortaya çıxa bilər.\nLuteal fazın çatışmazlığı bəzən çox yaxşı bir sağlam qadınlarda, bəzilərində qidalandığı və ya xüsusilə "ac" diyeti təqib etdikləri təqdirdə ortaya çıxır. Belə bir vəziyyət çox sıx bir həyata keçirilir. Belə hallarda onu aradan qaldırmaq üçün tez-tez ərzaqları normallaşdırmaq və fiziki qüsurları azaltmaq lazımdır.\nLuteal fazın patoloji çatışmazlığının səbəbləri:\nFSH və LH hormonlarının istehsalının pozulması. Bu, tez-tez hiperprolaktinemiya (hipofiz bezində prolaktin istehsalının artması) ilə əlaqədar olur.\nHipotalamik-hipofiz sisteminin beyin xəstəlikləri və yaralanmaları səbəbiylə arızası, ağır stress.\nYumurtalıqların və böyrəküstü bezlərin disfunksiyası nəticəsində kişi cinsi hormonlarının (hiperandrogenizmin) həddindən artıq istehsalı. Bu, luteal mərhələdə progesteron səviyyəsinin azalmasına gətirib çıxarır.\nTiroid bezi xəstəlikləri və tiroid hormonu istehsalında pozuqluqlar cinsi hormonlarının istehsalına qatqı təmin edir.\nYumurtalıqların və uterusun iltihab, infeksion və şiş xəstəlikləri.\nQeyd: Progesteron fazının baş verməməsi də ana südü olan qadınlarda baş verir. Bu dövrün sona çatdıqdan sonra, hormonun səviyyəsi və dövrün normal təbiəti çox vaxt bərpa olunur.\nLuteal faza çatışmazlığının 2 növü var:\nHipoprogesteron, corpus luteum ölçüsündə azaldıqda progesteronun istehsalı çox azdır və endometriumun qalınlığı 10 mm-dən azdır.\nHyperestrogenic. Progesteron səviyyələri estrogen istehsal nisbətini aşaraq azaldır. Eyni zamanda, sarı gövdənin ölçüsü normal sıra içindədir.\nLuteal fazın çatışmazlığı kimi bir vəziyyətdə, menstrual pozğunluqların görünüşü xarakterikdir. Qısaldılması səbəbindən bütün dövrünün müddəti azalır (20 gün və ya daha az). Menorrhagia var (menstruasiya çox bol olur, onlara ləkələr görünür) və ya oligomenoreya (qısa menstruasiya ağciyər xarakteri).\nDöngə pozuntularının nəticəsi aşağı düşür (erkən mərhələlərdə aşağı düşmə) və infertiliya.\nXəttin yoxlanması və aradan qaldırılması\nLuteal çatışmazlığı tanı üçün ən əhəmiyyətli üsullardan biri, progesteron üçün qan testi və sidikdə LH səviyyəsinin müəyyən edilməsi.\nDöngənin 1-ci və 2-ci mərhələlərində progesteron səviyyəsinin nisbətini müəyyənləşdirin. Luteal çatışmazlığı ilə 10-dan azdır. Progesteron istehsalının, hətta sağlam bir qadında belə fərqli dövrlərdə əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənə biləcəyi təqdirdə, anormal bir azalmanın təyin edilməsi üçün ən azı 3 dövr üçün testlər aparmaq lazımdır.\nLuteal faza çatışmazlığının səbəbini müəyyən etmək üçün digər hormonlar üçün testlər də aparılır.\nDövrün 2-ci mərhələsinin axını zamanı hormonların norması\nLuteal çatışmazlığında hormon səviyyəsində dəyişikliklər\nLuteal fazın çatışmazlığına səbəb olan patologiyaların təbiəti\n1. Düzgün hesablamaq üçün necə?\nLuteal fazın müddəti nisbətən sabitdir - 14 gün (12 ilə 16 arasında). Bu dövrünün ümumi sayından asılı deyil. Klassik olsa və 28 gün davam edərsə, yumurtlama dövrünün 13-14 günündə baş verir, sonra saya luteal faza başlayır.\nDöngə sabit olduqda, təxminən ovulyasiya tarixini müəyyənləşdirin və ikinci fazın başlanğıcı onun ümumi uzunluğundan 14 gün çıxarın.\nMəsələn, 34 günlük dövrü ilə luteal fazın müddəti aşağıdakı kimi hesablana bilər: 34-14 = 20. Yəni, yumurtlama təxminən 20 gündən başlayır, sonrakı mərhələ başlayır.\nOvulyasiya üçün xüsusi sürətli testlər vasitəsilə hesabların dəqiqliyini yoxlaya bilərsiniz. Onlar bir əczaçılıqda satılır və hamiləlik testləri ilə eyni şəkildə hərəkət edirlər - sidikdə hormonların konsentrasiyasına əsasən, yumurtanın erkən yetkinləşməsinə dair hökm etmək mümkündür.\nOnlar ovulyasiya gözlənilən gündən 3 gün əvvəl başlamağa başlayırlar. Pozitiv test, yumurtanın buraxılmasından təxminən 12 saata qədər qalması deməkdir.\nDöngə qeyri-müntəzəmdirsə, luteal mərhələsi əsas temperaturdan istifadə edilə bilər. Yataqdan çıxmadan rektumda səhər gündəlik olaraq ölçülür.\nNormal olaraq, dövrünün birinci mərhələsində, ikinciyə nisbətən bir az aşağıdır. 37.1 ° C temperatur keçid yumurtlamadan əvvəl baş verir. Sonra 0,1-0,2 dərəcə azalır, lakin follikulyar faza nisbətən ən çox menstrualə qədər qalır.\nBazal temperaturun qeydiyyatı sadə və əlverişli bir metoddur ki, bu mərhələləri hesablamaqla yanaşı, pozuntuların iddia edilən səbəblərini də müəyyənləşdirir.\n2. Bədəndə nə baş verir?\nMenstrual dövr follikulyar mərhələdən başlayır. Onsuz, tam qanadlı yumurtlama və sarı bədən formalaşması mümkün deyil.\nBu dövrdə granulosa hüceyrələri foliküldə aktiv olaraq böyüyür və lutein onların içində yığmağa başlayır.\nOvulyasiya zamanı follikul membranın qırılması bir sıra tədbirlərdir:\nFollikülün üst hissəsində hüceyrələrin bir hissəsi pul dəyişikliklərinə məruz qalır.\nTədricən çökən təbəqə dağılır.\n3 Ovulyasiya əvvəl luteinizing hormon (LH) bir artım progesteronun ilk zirvəsini stimullaşdırır.\nFollikül qabığının elastikliyi artır.\n5 FSH, LH və progesteron eyni zamanda zülal həllində zəruri olan fermentləri aktivləşdirir.\n6 Ovülasyon meydana gəlir.\n7 Yumurtanın buraxılmasından sonra, follikül çöküntüsü divarları. Onun mərkəzində qanaxma baş verir, stiqma meydana gəlir - birləşdirici toxuma yara.\nÜç gün ərzində granulosa hüceyrələri ölçüsündə artmağa davam edir. Onların arasında yeni gəmilər aktiv şəkildə çiçəklənir, qan axını artır. 3-4 gün ərzində bədənin ən sıx olduğu vəziyyətdədir.\nBu, corpus luteumun çiçəklənməsinə ziddir. Yumurtlamadan 8-9 gün sonra maksimum olur.\nSıx qan axını normal progesteron sintezini təmin edir. Onun sintezi üçün hormon steroid qrupuna aiddir, xolesterol və aşağı sıxlıqlı lipoproteinlər lazımdır. Onların yumurtalıqları yalnız qan plazmasından əldə edilə bilər.\nBəzən qan damarlarının böyüməsi o qədər də sıx görülür ki, onlar yumurtalıq qanaxması və apopleksiyanı inkişaf etdirirlər.\nSarı gövdədə iki növ hüceyrə vardır. Mərkəzində progesteron və bəzi peptidlər istehsal edən böyük sarı hüceyrələr və ətrafındakı kiçik hüceyrələr, androgenləri gizlədirlər. Gündə təxminən 25 mg progesteron sintez edilir.\nCorpus luteum funksiyasını dəstəkləyən əsas hormon LH (luteinizing hormon) olur. Təsiri qısa müddətli, tez bir zamanda parçalanır.\nHCG-də daha uzun parçalanma müddəti (12 saata qədər). Bu mikrob trofoblast tərəfindən istehsal olunan bir hormondur. LH-yə oxşar bir quruluşa malikdir amma əlavə amin turşuları hesabına daha sabitdir.\nBuna görə, gübrələmədən sonra korpus luteumu təsir edir. Bu proses hamiləliyin 16-cı həftəsinə qədər davam edəcək.\nƏgər gübrələmə olmadıqda, corpus luteum geriləyir. Granulosa hüceyrələrində dejenerativ proseslər baş verir, onlar ölçüdə azalır.\nBağırsaq toxumu sarı vücudu ağa çevirən hüceyrələr arasında böyüyür. Bu, yeni dövrün ilk mərhələsinə daxil olmaq deməkdir.\nLuteal fazın və hamiləliyin əsas hormonu progesterondur, onun hərəkətləri çoxfunksiyalıdır:\n1 Yeni foliküllərin olgunlaşmasının qarşısını alır.\n2 Endometriyal sekresiya mərhələsini başlayır və ovumun implantasiyası üçün hazırlayır.\n3 uterusun düz kaslarının həyəcan salanın eşikasını azaldır.\n4 Döş böyüməsini stimullaşdırır.\n5 Bir uşağı daşımaq üçün lazım olan immunosupressiya səbəb olur.\nProgesteron da prostaglandinlərin konsentrasiyasını azaltmağa kömək edir. Bunlar premenstrual dövrdə ağrı formalaşmasında iştirak edən bioloji aktiv maddələrdir. Onların aşağı səviyyədə olması ciddi bir nəticə vermədən menstrüasyonun bərpasına imkan verir.\nBuna görə luteal faza çatışmazlığı olan qadınlarda PMS-nin ağrılı dövrləri və simptomları vardır.\nProgesteronun dəyişməsi döngünün ikinci mərhələsi boyunca dəyişir. Ovulyasiya anından 21 günə qədər 2.39-9.55 nmol / l səviyyəsində dəyişir. Döngünün 22-29-cu illərində progesteronun konsentrasiyası 16.2-85.9 nmol / l-ə çatır.\nBirləşdirilmiş oral kontraseptivləri istifadə edən qadınlarda progesteron dalğalanmaları daha az ifadə edilir.\nHormon reproduktiv funksiyanı deyil, bədənin ümumi vəziyyətini də təsir göstərir.\nBir çox qadın, luteal mərhələsinin PMS dövrünə aid olduğunu bilir. Premenstrual sindromun baş verməsinin nəzəriyyələrindən biri progesteron çatışmazlığı ilə əlaqədardır.\nSodyumun tutulması sümük bezlərinin şişkinliyi, yorğunluğunu və həssaslığını təmin edir. Progesteron çatışmazlığı zehni vəziyyətə təsir göstərir - qadın qıcıqlı, təcavüzkar, gözyaşardıcı olur.\nProgesteronun prostaglandinlərin sintezi kifayət qədər maneə törədilməməsi sayəsində artım, ciddi menstrual ağrının ortaya çıxmasına gətirib çıxarır.\nOral kontraseptivlər (COCs) bu simptomları aradan qaldırmaq üçün imkan verir.\nQadınlarda luteal mərhələ nədir?\nÇox sayda dəqiq cavab verə bilməz "Luteal mərhələ - dövrü dövrü nədir? Ayət dövrünün mərhələsi nədir - birinci və ya ikinci? Faza nə qədər davam edir? Uterusun endometriyasında hansı dəyişikliklər baş verir? Menstrual dövrünün mərhələsindən asılı olaraq hansı hormonlar üstünlük təşkil edir? ". Buna görə də başa düşmək lazımdır ki, qadının aylıq dövrünün necə təşkil edildiyini, menstrual dövrünün neçə mərhələsini başa düşməlisiniz.\nHər bir qadının fizioloji xüsusiyyəti, adətən üç mərhələdə (menstrual dövrün 1 folikulyar fazası, ovulyasiya və menstrual dövrünün 2-luteal mərhələsi) baş verən menstrual dövrünün olmasıdır. Follikulyar, yumurtlama və luteal fazalar menstrual dövrünün fizioloji yolunun tərkib hissəsidir. Bütün menstrual dövrünün müddəti 21-36 d. Normal vəziyyətdə, aylıq menstruasiya döllənmiş yumurtanın olmadığını göstərir. Yəni, uşağın konsepsiyası yumurtlama zamanı və onun sona çatmasından sonra baş vermədi.\nBu fizioloji hadisələrin fonunda yumurtalıqların başqa bir yeni mərhələsi üç mərhələli müddətlə inkişaf edir:\nDöngünün follikulyar mərhələsi\nAyət dövrünün luteal mərhələsi.\nYumurtalıqların işi doğrudan hipofiz beyin mərkəzinin nəzarəti altında həyata keçirilir. Ümumiyyətlə, luteal faz aylıq axıntıdan təxminən iki həftə əvvəl inkişaf edir, yəni menstrual dövrün ekvatorudur.\nYaranmış corpus luteum yumurta hazırlamaq prosesini idarə edir, buna görə də, vəziyyətinə görə bir qadının güzgü yarada biləcəyinə hökm etmək mümkündür.\nLuteal fazın rolu nədir?\nAylıq axıdılması başa çatdıqdan sonra uterusun daxili astarına rast gəlinir, follikül inkişaf mərhələsi başlayır. Bu anda qan içində östrojen konsentrasiyası artmaqdadır və endometrium tədricən yenidən artır. Yumurtlamadan əvvəl, yumurtalıklarda yumurtalarda yetişen foliküller, yumuşak hücreler, düşey tüpleri aracılığıyla rahim boşluğuna geçer.\nOvulyasiya sonunda, dövrün qadın luteal mərhələsi başlayır. Norm korpus luteumun yetişməsidir. Bəlkə bir çoxları maraqlıdır, niyə sarı? Əslində, follikulların divarları yağ və sarı luteindən ibarətdir. Konsepsiya ehtimalını təsir edən hormonların səviyyəsi artmaqdadır, hətta menstrual dövrünün ikinci dövründə FSH konsentrasiyasının azalması müşahidə olunur.\nKonsepsiya meydana gəldiyində belə korpus luteumun formalaşması hələ ovulmadan sonra olacaq və bu normal sayılır. Bu formasiyanın hormonların sərbəst buraxılmasından məsul olduğu üçün hamiləlik zamanı onun iştirakı bir patoloji hesab edilmir. Hormonların istehsalı müəyyən bir nöqtəyə qədər meydana gəlir.\nQadınlarda luteal mərhələ nədir, hansı hormonlar istehsal olunur?\nLuteal mərhələ hormonları aşağıdakıları əhatə etməlidir:\nHamiləlik dövründə bu hormonların olması səbəbindən uterus contraction ehtimalı azalır. Körpəni qidalandırmaq üçün də sümük bezlərinin inkişafına da təsir edir. Yumurta döllənməmişsə, korpus luteum daha az hormon çıxarır. Nəticədə nekroz və endometriumun ayrılması baş verir. Bu zaman yumurtlama luteal mərhələsi dayandırılır və menstrual qanaxma başlayır.\nLuteal fazın başlamasının günlərini müəyyən etmək mümkündürmü?\nƏslində, aylıq dövrünün xüsusiyyətlərini bilirsinizsə, sarı bədən formalaşma günlərini hesablamaq çətin deyil. Luteal faza həmişə yumurtlamadan sonra baş verir. Bu dövrü dəqiq bir şəkildə təyin etmək üçün, menstrual dövrü hesablamalısınız. Onun müddəti əsasında luteal faz hesablanır. Reproduktiv sistemdə hər hansı bir anormallıq olmadan qadınlarda norma - dövrün ikinci mərhələsi.\nCorpus luteumun formalaşması və fəaliyyət göstərdiyi gün müəyyən xüsusiyyətlərin mövcudluğunu nəzərə alaraq müəyyən edilir. Yaşa uyğun olaraq, sapmalar mümkündür ki, başa düşülməlidir.\nLuteal mərhələsinin müddəti\nMenstrual dövrünün luteal mərhələsinin nə olduğunu anlamaq asandır, çünki onun uzunluğunu müəyyən etmək daha çətindir, çünki orqanizmin xüsusi xüsusiyyətlərini nəzərə almaq lazımdır. Ürək sümük sistemi düzgün və uğursuz işləyirsə, luteal mərhələsinin müddəti son 14 gün olacaqdır.\nSarı gövdənin formalaşma günləri yumurtlama təqvimindən istifadə etməklə müəyyən edilə bilər. Normal olaraq, bu proses yumurta, foliküler faza buraxıldıqdan dərhal sonra baş verməlidir. Ayət dövründən asılı olaraq, aylıq dövrünün 12, 14 və ya 16 günündə olacaq.\nBir qadının luteal mərhələsi yumurtanın fertilizasiyası meydana gəldiyi təqdirdə, ya da reproduktiv sistemdə müəyyən patoloji olduqda uzanabilir.\nLuteal faza nə deməkdir - simptomlar və əlamətlər\nBu dövrdə qadın, əlamətləri aydın görməz, amma belə təzahürlərə diqqət yetirərək, sekretuar mərhələsinin başlanğıcını izləyə bilərsiniz:\nTəhlil həyata keçirildikdə progesteron səviyyəsinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını,\nLuteal fazanın temperaturu 37 dərəcədən çoxdur. Bu rektal metodla ölçüle bilər,\nVaginal axıntı çoxdur. Korpus luteumun hərəkətləri zamanı sekretsiya funksiyası artır,\nHormonların əmələ gəlməsi nəticəsində, döş sütü kanalları genişlənir və bu da məmə bezlərinin artmasına səbəb olur.\nLuteal fazın qeyri-kafiliyi ilə bağlı nəticələr nə ola bilər?\nÇox vaxt bu patoloji fonunda qadınlar hamilə qalmaya bilərlər. Bu vəziyyət aşağıdakı səbəblərə görə inkişaf edə bilər:\nTez-tez stresli vəziyyətlər, hipofiz bezini təsir edən yaralar,\nOvarian və adrenal hiperandrogenizmin,\nBədəndə yüksək prolaktin konsentrasiyası,\nLuteal faza çatışmazlığının bu səbəbləri qadınlarda xüsusi simptomlar yaratmır. Diqqətə gəlməyən çətin bir patoloji simptomu var, bu aylıq dövrün bir uğursuzluqudur. Ən ciddi nəticə qadın infertiliyidir.\nLuteal mərhələni normallaşdırmaq üçün həkim hormonal dərmanlar təyin edir. Semptomların olmaması səbəbindən bu vəziyyəti diaqnoz etmək çətindir, buna görə də sizin adet dövrünün müddətini və xüsusiyyətini izləmək vacibdir.\nDövrün qısa luteal fazası bir qüsurdurmu?\nBu patoloji, dövrün luteal mərhələsinin çatışmazlığı olaraq, qadınlar arasında olduqca yaygındır. Bu problem reproduktiv sistemin daxili orqanlarının pozulması fonunda baş verir.\nAytma dövrünün luteal mərhələsinin çatışmazlığı yalnız qeyri-bərabərlikdən əziyyət çəkən qadınlarda deyil, həmçinin inkişafının erkən mərhələlərində hamiləliyin dayandırılması keçmiş qadınlarda aşkar edilə bilər. Bu patologiyanın inkişafının əsas səbəbi hamiləliyin əsas hormonu olan progesteron konsentrasiyasının kəskin azalmasıdır. Luteal mərhələdə meydana gələn corpus luteum tərəfindən birbaşa istehsal olunur. Onun çatışmazlığı səbəbindən, embrionun implantasiyası prosesi pozulub.\nNLF mərhələləri hansılardır?\nAyət dövrünün luteal mərhələsinin pozulması iki formada baş verə bilər:\nHipoprogesteron şəklində bu cür əlamətlər görünsə:\nCorpus luteum tam formalaşmamış və ya normal həcmdən azdır,\nCorpus luteum tərəfindən istehsal olunan progesteron hormonunun miqdarı azalır,\nAylıq dövrünün ikinci yarısında uterusun daxili astarları arzu olunan qalınlığa çatmamışdır, bir santimetrdən az ola bilər.\nPatoloji hiperestrogen görünüşü aşağıdakı xüsusiyyətlərlə müşayiət olunur:\nCorpus luteum normal həcminə malikdir,\nXörək dövrünün 21-ci günündə uterusun endometriyası 12 mm-dən çox qalın,\nQanda yüksək östrojen konsentrasiyası,\nQan içində progesteronun nisbəti az miqdarda azaldılır.\nQısa luteal mərhələ nədir?\nHamiləliyin erkən mərhələlərində aşağı düşən qadınlarda, aşağı luteal faza qandakı progesteronun aşağı konsentrasiyası ilə diaqnoz edilə bilər.\nLuteal mərhələsi 10 gündən az olduqda anormal hesab edilir. Belə hallarda ixtisaslı yardım üçün həkimə müraciət etmək daha yaxşıdır. Bu fenomenin səbəbini anlamaq üçün yalnız diaqnozdan sonra mümkündür.\nDoğru bir diaqnoz yaratmaq üçün aşağıdakı terapevtik üsullar istifadə olunur:\nOvulyasiyadan bir həftə sonra, qadından bir progesteron endeksini aşkar etmək üçün analiz üçün qan bağışlaması tələb olunur,\nEndometrial müayinə tələb olunarsa, biyopsi edilə bilməz,\nBazal temperaturun rektal ölçülməsi. Luteal mərhələdə 37 dərəcədən çox olur. Bu məlumat həkimə diaqnozu aydınlaşdırmaq,\nOvulyasiya dəqiq tarixlərini bilmək lazımdır. Bunu etmək üçün xüsusi bir test keçirə və ya ovulyasiya təqvimini saxlamaq üçün bir neçə ay ərzində,\nAyət dövrünün müəyyən günlərində bir qadın bir ultrasəs taramasına keçməlidir, yalnız yumurtalıqdan yumurtanın buraxılmasının dəqiq vaxtı müəyyən edilməlidir.\nVaginal axıntıın qiymətləndirilməsi. Ovulyasiya zamanı servikal mucus xam yumurta ağ proteinə bənzəyir, şəffaf və elastik,\nJinekoloji müayinədən ötəri serviks vəziyyətini yoxlaya bilərsiniz. Onun səviyyəsi yüksəltilə bilər, yumşaqlıq və səliqəlik xüsusilə əlamətdir.\nLuteal faza çox uzunsa\nKorpus luteumunun uzun müddətə çatması menstrual dövrünün uzun davamlılığını göstərir. Artan luteal faza normaldan yüksək olduqda, bu, hamiləliyin baş verdiyini göstərir. Adətən, corpus luteum menstrual axının təxmin edilən tarixindən sonra fəaliyyət göstərir.\nBu mərhələin müddəti də korpus luteumun benign kistinin olduğunu göstərir. Bu patologiyanın aradan qaldırılması üçün cərrahi və tibbi müalicə tələb olunmur.\nLuteal mərhələdə progesteron və estradiolun rolu\nHamiləliyin bu iki hormonu sayəsində insulinin sərbəst buraxılması prosesi tənzimlənir və qlükoza ilə narahat ola bilər.\nİnsülin yeməkdən sonra pankreas tərəfindən salınır. Bu proses progesteron və estradiol tərəfindən nəzarət olunur, bu insulinin müxtəlif qavramalarında fərqlənə bilər.\nLuteal fazanın olmaması artmış progesteron konsentrasiyasında ola bilər. Buna görə insulin algısı azalır və bədən müstəqil olaraq qlükoza səviyyəsinin normalləşməsinə mane ola bilməz. Bu hormon, şəkərli qidaları yemək üçün güclü bir arzu olan pankreasta fəal təsir göstərir.\nBir qadının diabetli olması halında, bu hormonun səviyyəsi qanda artır. Həm də bu hadisə hamilə qadınlar arasında tez-tez görülür.\nInsulinin qəbuluna təsir edən hormon konsentrasiyası artmaqda davam edərsə, çox güman ki, qadın çox şirin yeməklə artıq çəki qazanmağa başlayacaq. Kiloqramlarla birlikdə, xolesterinin göstəricisi, qan təzyiqinin izi artmaqdadır. Tez-tez bu problemi olan qadın ürək xəstəliyindən və ya trombozdan əziyyət çəkir.\nHəkimlər tez-tez progesteron kilolu xəstənin artması faktını izah edir.\nYetərli luteal faza qanın östradiolunda artım hesab olunur. Bu hormon insulinə həssaslığın artmasına təsir göstərir, buna görə glükoz səviyyəsi normallaşdırılır. Şəkərli qidaları yemək istəyi əhəmiyyətli dərəcədə azaldılır, bu diabetli qadınlar üçün vacibdir.\nBədəndə metabolik prosesləri normallaşdırmaq üçün progesteron və estradiol kimi hormonların səviyyəsi bir-birinə nisbətən optimal həddə olmalıdır.\nBaşqa bir problem, premenopozal luteal fazın olmamasıdır. Bu vəziyyətdə qadın yumurtlama sayını azaldır. Ayət dövrünün luteal mərhələsi daha qısa olur. Doğru bir diaqnoz yalnız həkim tərəfindən təyin olunan müayinədən keçə bilər. Analizlər, yumurtlama dövrünün müxtəlif dövrlərində, yumurtlamanın dəqiq tarixlərini müəyyənləşdirir. Həm də instrumental və ultrasəs müayinələri olmadan etməmək. Bəzən hormonal dərman alaraq problemi həll etmək mümkündür.\nLuteal fazın çatışmazlığı qadınların reproduktiv sisteminin ciddi bir pozulmasıdır, buna görə şübhəli əlamətlər aşkar edildikdə, ixtisaslı yardım axtarmaq lazımdır.\nQısa luteal fazın səbəbləri hansılardır?\nDefekt luteal mərhələsinə aşağıdakı səbəblərdən bir sıra səbəb ola bilər:\nReproduktiv sistemin funksiyalarını tənzimləyən mərkəzi mexanizmlərin pozulması. Belə bir vəziyyət hiperandrogenizmin, hiperprolaktinemiyanın, tiroid bezlərinin və ya adrenal bezlərin xəstəlikləri,\nƏgər uterusun daxili təbəqəsinin reseptor aparatı daha pis olsa, qısa luteal faza mümkündür. Bu vəziyyətin səbəbləri infeksiya və ya iltihabın səbəb olduğu cinsiyyət orqanlarında kronik patoloji varlığı ilə izah olunur,\nMetabolik bozuklukları ehtiva edən digər səbəblər, eləcə də corpus luteum üçün kifayət qədər qan təzyiqi və s.\nİlaçlarla NLF müalicəsi\nƏgər testdən sonra luteal mərhələdə progesteron proqressonu aşkar edilərsə, müalicə hormonal preparatlarla həyata keçiriləcəkdir. Hormonlardan əlavə, yumurtanın normal olgunlaşması və uterusun daxili təbəqəsinin böyüməsi üçün vacib olan follikulyar mərhələni tənzimləmək lazımdır.\nBir qadın luteal faza çatışmazlığı varsa, Duphaston müalicəsi bir doktora müraciət etdikdən sonra təsirli olacaq. Hiperprolaktinemiya və ya hiperandrogenizmlə yalnız Duphaston müalicə üçün kifayət deyil. Belə hallarda prolaktin və androgenlərin konsentrasiyasını tənzimləyən dərmanların istifadəsi.\nBirinci və ya ikinci mərhələdə hormonal çatışmazlıq tez-tez oral kontraseptivlər ilə müalicə olunur. Anovulyasiya müşahidə edilirsə, yumurtalıqların işlənməsinin stimullaşdırılması üçün vasitələrin alınması göstərilir. NLF zəif endometrial rektivitey ilə əlaqəli olduqda, həkim antibiotiklər və immunomodülatörlərin yanı sıra iltihablı reaksiyaların aradan qaldırılması üçün vasitələr təyin edir.\nFizioterapiya və vitaminlər\nAkupunktur, vitamin terapiyası, ferment və metabolik terapiya fizioloterapi üsulları olaraq təyin edilə bilər.\nLuteal faza çatışmazlığı varsa, duphaston folik turşusu, vitamin E, askorbin turşusu və B vitaminləri ilə birlikdə qəbul edilə bilər.\nGerekirse, həkim sedatif ya da xüsusi psikoterapi müalicelerini istifadə edə bilər.\nLuteal faza - profilaktik üsulları dəstəkləmək\nAytən dövrdə qanun pozuntuları aşkar edildikdə luteal faza dəstək tələb olunur. Belə üsulları istifadə edərək problemi mümkün qədər erkən müəyyənləşdirin:\nMenstruasiya qaydası. Döngə dövrü daha qısa və ya daha uzun olanda qadın müstəqil bir problemin mövcudluğunu müəyyən edə bilər,\nGinekoloqa ildə iki dəfə müraciət edin.\nNLF inkişafının qarşısını almaq üçün sizə lazım:\nGinekoloji və kronik xəstəliklərin vaxtında müalicəsi, daxili orqanların patologiyası və endokrin sistem orqanları,\nBalanslaşdırılmış pəhriz qorumaq\nPsixo-emosional stress çəkməyin.\nApiterapiya - arı sarkması müalicəsi\nEndometriti antibiotiklərlə müalicə: xəstəliyə qarşı mübarizə üçün effektiv vasitələr\nKişilərdə aşağı testosteron\nCopyright 2021 \_ ƏSas \_ Luteal mərhələ - nədir, dövrün hansı günündə?


”Oğlumun sevdiyi bu vətəndə, vətənsiz qoydular bizi” (VİDEO)\n11.01.2016 Basta 0 Comments\nÖtən il mayın 23-də hərbi hissədə xidmət keçən zaman intihar edildiyi deyilən Tapdıq Babaşovun Bakı Hərbi Məhkəməsində cinayət işi üzrə prosesi keçirilib. Məhkəmə başlamazdan öncə Tapdıq Babaşovun anası üzünü zərərçəkmiş qismində prosesdə iştirak edən əsgərlərə tutaraq bu sözləri deyib:\n“Heç olmasa bu dəfə vicdanınız ayılsın. Mən sizin gözlərinizdə həqiqəti görürəm. Deyin, Tapdıqı kim öldürüb. Həqiqəti danırsınız. Bir ömrü necə vicdansızlıqla yaşamaq olar? Açın, tökün hər şeyi, şərəflə yaşayın. Qorxursunuz ki, sizi də cəzalandırarlar? Onu bilin ki, əgər sussaz, Tapdıq kimiləri çox olacaq. Mənim balam sizin hüquqlarınızı müdafiə edərkən şəhid oldu”.\nProses zamanı dindirilən zərərçəkmişlər Tapdıq Babaşovun mülayim xarakterli, intihara meyilli olmadığını, hadisə günü əsgərlərə tarixdən dərs də keçdiyini deyiblər. Prokuror təqsirləndirilən Cəmil Ağayev, Elməddin Babayev və Ruslan Cavadovun Tapdıq Babaşovu və digər əsgərləri hərbi xidmət zamanı dəfələrlə döydüklərini, təhqir etdiklərini bildirib. Təqsirləndirilən şəxslər ittihamı qəbul etməyiblər.\nNövbəti məhkəmə prosesi yanvarın 26-na təyin olunub.\n← Arif Hacılı: Bu böhranın anonsudur, böhran irəlidədir [Video-müsahibə]\nMüxalifət mitinq təyin etsə, xalq qoşulacaqmı? Sorğu →


Dünya İqtisadi Forumu «Qlobal Rəqabətlilik Hesabatı-2018/2019» sənədini ictimaiyyətə təqdim edib. Hesabatda qlobal sosial-iqtisadi çağırışlar nəzərə alınmaqla ən son yanaşma və müasir metodoloji qiymətləndirmə meyarlarına üstünlük verilib. Əvvəlki qiymətləndirmələrdə tətbiq olunan 114 indikatorun 74 faizi dəyişdirilib, bir neçəsi ləğv olunub və 68 yeni indikator daxil edilib. Hesabat, ümumilkdə, 98 indikatora əsasən hazırlanıb.\nDünyanın iqtisadi və texnoloji olaraq ən rəqabətədavamlı iqtisadiyyatı 85,6 bəndlə ABŞ olub. Qlobal rəqabətlilik reytinqində Sinqapur 83,5 bəndlə ikinci, Almaniya 82,8 bəndlə üçüncü, İsveçrə isə 82,6 bənd ilə dördüncüdür. Yaponiya bu il 3 pillə yüksələrək reytinqdə 82,5 bəndlə 5-ci yerə yüksəlib, Hollandiya isə 82,4 bəndlə 6-cı yerə geriləyib. Honq Konq 82,3 bəndlə 7-ci sıradakı mövqeyini qoruyub, İngiltərə isə iki pillə geriləyərək 82 bəndlə 8-ci yeri tutub. İsveç 81,7 bəndlə 9-cu sıradakı yerini qoruyub, Danimarka bir pillə yüksələrək 80,6 bəndlə 10-cu olub. Danimarkanın ardınca Finlandiya, Kanada, Tayvan, Avstraliya, Cənubi Koreya, Norveç, Fransa, Yeni Zelandiya, Lüksemburq və İsrail gəlir.\nİqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin əməkdaşı Nicat Hacızadənin sözlərinə görə, yeni metodoloji yanaşma Azərbaycanda aparılan iqtisadi siyasətin, islahatların müsbət nəticələr verdiyini təsdiqləyir. Bunu hesabatdakı makroiqtisadi sabitliyin təmin olunması, biznes sektorunda islahatların təsirli nəticələr verməsi, büdcə-fiskal sahələrdə yeni yanaşmaların tətbiqi və digər meyarlarda görmək mümkündür.\nİqtisad elmləri doktoru Zahid Məmmədov isə bildirib ki, builki hesabat yeni metodologiya əsasında 4.0 formatında, rəqəmsal dövlət konsepsiyasına uyğun hazırlanıb. Hesabatda qiymətləndirilən ölkələrin iqtisadiyyat, sosial, elm, təhsil, infrastruktur, investisiya, idarəetmə və digər sektorlarında rəqəmsallaşmanın tətbiqi vəziyyəti əsas meyarlardan biri kimi nəzərə alınıb. Bu baxımdan, inkişaf etməkdə olan bir çox ölkələrin, o cümlədən Azərbaycanın bəzi göstəricilər üzrə yüksək nəticə əldə edə bilməməsi təbiidir. Buna baxmayaraq, xüsusilə biznes fəaliyyəti üzrə reytinqdə Azərbaycanın mövqeyi yaxşılaşıb. Biznesin səmərəliliyi üzrə 31-ci yerdə qərarlaşan ölkəmiz ötən illə müqayisədə 9 pillə irəliləyib: «Bu nailiyyətdə son bir ildə biznes mühitinin təkmilləşdirilməsi və sahibkarların hüquq və mənafelərinin qorunması ilə bağlı həyata keçirilən tədbirlərin mühüm rolu vardır. Ölkə Prezidentinin «Azərbaycanda biznes mühitinin əlverişliliyinin artırılması və beynəlxalq reytinqlərdə ölkəmizin mövqeyinin daha da yaxşılaşdırılması ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında» sərəncamından irəli gələn məsələlərin icrası sayəsində biznesə başlama prosedurları sadələşdirilib, sahibkarların qeydiyyatı, ixrac qaydaları asanlaşıb, biznesin səmərəliliyi üçün əlavə addımlar atılıb. Dövlət başçısının imzaladığı «Sahibkarlığın inkişafı ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında» fərmanın icrası ölkədə sahibkarlıq fəaliyyətinin dövlət tənzimlənməsinin təkmilləşdirilməsi və əlverişli biznes mühitinin formalaşdırılması sahəsində yeni imkanlar açıb».\nÖlkəmizin yüksək nəticələr əldə etdiyi sahələrdən biri İKT sektorudur. Rabitə, nəqliyyat və yüksək texnologiyalar nazirinin müavini Elmir Vəlizadə qeyd edib ki, respublikamız İKT-dən istifadə səviyyəsinə görə irəlidə gedən dövlətlər sırasındadır. Hazırda respublikamızda rəqəmsal dövlət quruculuğuna başlanılıb və müvafiq Dövlət Proqramına uyğun olaraq, bütün sahələrdə rəqəmsallaşmanın tətbiqi əsas hədəf kimi qarşıya qoyulub.\nAzərbaycan infrastruktur təminatı sahəsində də yaxşı ölkələr qrupundadır. Regionlarda sosial infrastrukturun yaxşılaşdırılması, su, işıq, qaz və digər kommunal sahələrdə təminatın yaxşılaşdırılması, yeni infrastrukturların yaradılması müsbət nəticənin əldə olunmasına imkan verib.


Komitədə yüzlərlə vətəndaş qəbul edilib\n17:15 19 Yanvar 2021\nKomitədə 366 vətəndaş qəbul edilib\n12:19 24.01.2019 Qısa URL\nÖtən sessiyada komitəyə 648 sənəd daxil olub və bunun 579-u ərizə və şikayətlər olub\nBAKI, 24 yanvar - Sputnik. Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin iclası keçirilir. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, komitə sədri Hadi Rəcəbli 2018-ci il payız sessiyası dövründə komitənin gördüyü işlərdən danışıb.\nO bildirib ki, ötən sessiyada komitədə 45 məsələ müzakirə edilib və 21 qanun layihəsi parlamentə tövsiyə edilib. Bu qanun layihələri əhalinin sosial müdafiəsinin güclənməsinə yönəlib.\nÖtən sessiyada komitəyə 648 sənəd daxil olub və bunun 579-unu ərizə və şikayətlər təşkil edib. Ərizə və şikayətlərin də böyük qismi ünvanlı sosial yardım istəyi ilə, 135 ərizə isə pensiyalarla bağlı olub.\nH.Rəcəblinin sözlərinə görə, sessiya dövründə 366 vətəndaş komitədə qəbul edilib.\nİclasda Əmək, Cəzaların İcrası məcəllələrində, "Sosial sığorta haqqında", "Ünvanlı dövlət sosial yardımı haqqında" və digər qanun layihələrinə baxılacaq.\nMilli Məclis 21 məsələnin müzakirəsinə yığışıb\nHadi Rəcəbli, Komitə, Milli Məclis


Müəllimin yüksək maaşı barədə iddialar niyə şübhə doğurur? (VIDEO)\n“5000 nəfər çoxdur. Nazirlik o şəxslərin adını açıqlamalıdır. İki stavka dərsi olan, 18 il stajı olan müəllim bəlkə də ala bilər. Amma o qədər dərs yükü də yoxdur axı…”\nAğdamın Əsədli kənd orta məktəbinin müəlliməsi Gülnarə Məmmədova da dərs yükünün və maaşın azlığından şikayətçidir. Deyir ki, 40 il stajı var, ayda 350 manat maaş alır. Bildirir ki, yoldaşı xəstədir, ailədə bircə işləyən odur:\nMüəllim ayda nə qədər maaş alsın?\nNazirlik bir qayda olaraq bildirir ki, əgər məktəblərdə hansısa qanunsuz əməl törədilməsi iddiası barədə nazirliyə müraciət olunsa, araşdırarlar.\nİqtisad təhlilçisi Toğrul Maşallı isə təklif edir ki, müəllimlərin əmək haqqı ilə bağlı məsələyə yenidən baxılsın və maaşlar hansısa göstəriciyə uyğun hesablansın:


Doluya qarşı raket-artilleriya vasitəsiləri yaradılacaq – VİDEO – A24.Az\nA24.AzGündəmDoluya qarşı raket-artilleriya vasitəsiləri yaradılacaq – VİDEO\nDoluya qarşı raket-artilleriya vasitəsiləri yaradılacaq - VİDEO\nYaz-yay mövsümündə ölkənin dağlıq və dağətətəyi bölgələrinə tez-tez dolu düşür.\nBu isə fərdi və fermer təsərrüfatlarına, bağlara, əkin-səpinə ciddi ziyan vurur. Bir çox hallarda kəndlinin əkib-becərdiyi məhsul tamamilə məhv olur. Bu məqsədlə də Azərbaycanda doluya qarşı raket-artilleriya vasitələrindən istifadə bərpa oluna bilər.\nSovet dönəmində Azərbaycanda dolu əleyhinə 13 mübarizə dəstəsi olub. Dolunun təsərrüfatlara ziyan vurmasının qarşısını almaq məqsədilə doludağıdan toplardan istifadə edilib. Artıq Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi doluya qarşı raket-artilleriya vasitələrindən istifadə olunmasıyla bağlı Nazirlər Kabinentinə layihə formasında təklif təqdim edib.\nHazırda doluya qarşı vasitələr dünyanın əksər ölkəsində, hətta qonşu Gürcüstanda tətbiq olunur. Yağan güclü dolu taxıl, kartof əkin sahələrinə, eləcə də meyvə ağaclarına zərər vurmasın deyə toplardan istifadə olunur.\nEkologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Radiometeorologiya və Aerologiya Mərkəzinin direktoru Səid Həsənoğlunun sözlərərinə görə, hazırda mövcud olan və ləğv olunmuş doluya qarşı mübarizə məntəqələrinin inventarlaşdırılması işləri aparılıb. Ağstafa, Tovuz, Göygöl, Şamaxı, İsmayıllı və Şəki radiometeoroloji stansiyalarında mövcud olan radiolokasiya və raket-artilleriya vasitələri və onların texniki vəziyyəti qiymətləndirilib.\nBu metodla dolu düşməsinin qarşısı 70-80 faiz alınır. Atmosferin dolu yaranan qatına “Qrant” adlı raketlərdən atəş açılaraq temperatur süni şəkildə qaldırılır, nəticədə dolu suya çevrilir və yağış yağır.


"Bu, artıq pozuntu deyil, dili məhv etmək, tapdalamaqdır"- Seyran Səxavət\n10:06 / 16 09 2020 |\n“ilkxəbər”in bugünkü qonağı yazıçı, şair, nasir, tərcüməçi 1980-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Seyran Səxavətdir. Onunla ədəbi dilmizin indiki vəziyyəti, televiziya kanallarının dili və əlbəttə, küçə və prospektlərimizin “əcnəbiləşməsi” barədə danışdıq.\n- Qorumuş olsaydıq, bugün sizinlə bu mövzuda söhbət eləməyə ehtiyac qalmazdı. Hələ ki dilimizi korlamaqla məşğuluq. Qorumaqdan söhbət gedə bilməz. Bir dilə neçə tərəfdən hücum olar?\n– Öz dilini qorumayan bir xalq başqasının dilində danışmalı olacaq.


Mikayıl Cabbarov 3 direktoru işdən çıxardı » Etatist.com internet qəzeti\nMikayıl Cabbarov 3 direktoru işdən çıxardı\nTəhsil Nazirliyinə daxil olmuş müraciətlər əsasında nazirliyin Daxili nəzarət şöbəsi tərəfindən aparılmış araşdırmalar nəticəsində Bakının üç təhsil müəssisəsində ciddi faktlar aşkarlanıb və müvafiq tədbirlər görülüb.\nAPA-nın Təhsil Nazirliyinin saytına istinadən xəbərinə görə, Bakı şəhəri, Xətai rayonunda yerləşən 245 nömrəli tam orta məktəbin direktoru V.Məcidovanın fəaliyyəti ilə bağlı Daxili nəzarət şöbəsinə müəllim və valideynlərin çoxsaylı şikayətləri daxil olub, uşaqların I sinfə qəbulu və digər sahələrlə bağlı ciddi nöqsanlara yol verildiyi aşkarlanıb. 13 iyun 2013-cü il tarixdən məktəbin direktoru ilə bağlanılmış əmək müqaviləsinə xitam verilib. Hazırda qeyd olunan təhsil müəssisəsində aparılan araşdırmalar davam etdirilir.\nTəhsil naziri yenə cəzalandırdı\nTəhsil naziri hicablı şagirdə görüşdü\nAfiq 20 iyun 2013 16:49\nbu araşdırmalar rayonlarda da aparılsa yaxşı olar.\nasim 14 dekabr 2013 22:46\n95 mektebin direktoru ne vaxt cixacaq? boqaza yiqib valideynleri\nEtalist 18 aprel 2014 19:32\nDaha cesaretli olun!


PREZİDENT İLHAM ƏLİYEV MÜDAFİƏ NAZİRLİYİNİN "N" SAYLI HƏRBİ HİSSƏSİNİN AÇILIŞINDA İŞTİRAK EDİB » VƏTƏN UĞRUNDA - Hərbi-Vətənpərvərlik Şurasının İnternet Orqanı\nPREZİDENT İLHAM ƏLİYEV MÜDAFİƏ NAZİRLİYİNİN "N" SAYLI HƏRBİ HİSSƏSİNİN AÇILIŞINDA İŞTİRAK EDİB\nTarix: 25-06-2020 00:59 | Müəllif: admin | Baxılıb: 1743\nMüdafiə nazirinin birinci müavini - Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi, general-polkovnik Nəcməddin Sadıkov və Müdafiə nazirinin müavini - Hərbi Hava Qüvvələrinin Komandanı general-leytenant Ramiz Tahirov dövlətimizin başçısı, Ali Baş Komandan İlham Əliyevə raport verdilər.\nBildirildi ki, ümumi ərazisi 11 hektardan çox olan hərbi hissənin tikintisinə iki il bundan əvvəl başlanıb və artıq yüksək keyfiyyətlə başa çatdırılıb. Həm zabitlər, həm də əsgərlər üçün yataqxana binaları inşa olunub. Yeməkxana binasında əsgərlərin qidalanması üçün hər cür şərait var. Müasir avadanlıqla təchiz olunan tibb məntəqəsi və digər yardımçı otaqlar yaradılıb.\nOna görə mən sizə tapşırıram, bütün hərbi hissələrdə ideoloji vəziyyətə xüsusi əhəmiyyət verilməlidir. Ölkəmizin tarixi - həm qədim tarixi, həm də müasir tarixi ilə əlaqədar hər bir əsgərdə, zabitdə dolğun təəssürat olmalıdır. Çünki mən bunu dəfələrlə demişəm, əfsuslar olsun ki, biz real tariximizi bilməmişik. Günah da bizdə deyil, çünki belə oxumuşuq, bizə belə dərs veriblər. Sovet vaxtında tarix dərslərinin çoxu saxta idi. Azərbaycan xalqının düşmənləri qəhrəman kimi qələmə verilirdi. Quldur 26 Bakı komissarı dəstəsi qəhrəman kimi təqdim edilirdi. O dəstənin başında dayanan cinayətkar erməni millətçiləri qəhrəman kimi təqdim olunurdu. Onların adına rayonlar verilirdi, onlara abidələr qoyulurdu.\nAzərbaycan xalqının cəlladı Şaumyana abidə qoyulmuşdu, onun adı əbədiləşdirilmişdi. Biz bu tarixi görmüşük. Yenə də günah bizdə deyil. Sovet hakimiyyətinin tarixi bu idi. Müstəqilliyi quranlar düşmən kimi qələmə verilirdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti antimilli qurum kimi qələmə verilirdi. Ancaq bizim müstəqilliyimizi əlimizdən alanlar, yerli satqınlar qəhrəman kimi qələmə verilirdi. Küçələrə onların adları verilir, onlara abidələr, monumentlər qoyulurdu. Bəlkə də yaddan çıxıb, Sahil bağında 26 Bakı komissarlarına abidə qoyulmuşdu. Mən fikirləşdim ki, bu, nə məsələdir. Bunlar Azərbaycan xalqının qanını axıdıblar, bizi məhv ediblər. Heç şəhərin mərkəzində belə abidəmi olar? O abidə də və o quldur dəstəsinin üzvlərinin abidələri də söküldü və düz də etmişəm. Bütün dini ayinləri gözləmək şərti ilə onların qəbirləri oradan köçürüldü. Ancaq bu, dözülməz idi ki, şəhərimizin mərkəzində Azərbaycan xalqının düşmənlərinə abidə ucaldılıb.


«Bakıda plana düşən evlər bahalaşır» - ƏMLAK - Fins.az\n«Bakıda plana düşən evlər bahalaşır»\nSon illər Bakının əmlak bazarında baş verən dəyişikliklər, xüsusilə pilot layihələrinin işə düşməsi bazarda maraqlı yeniliklərin ortaya çıxmasına səbəb olub. Fins.az xəbər verir ki, əmlak bazarı iştirakçıları FED.az-a bildirib ki, yeni layihələr bazardakı ayrı-ayrı əmlaklara tələbatı və onların qiymətlərini dəyişib.\nƏmlak satıcısı Elməddin Həşimov bildirir ki, son iki il ərzində köhnə tikillərin qiymətlərində azalma müşahidə edilib, Məsələn, əvvələr 130 min manata satıla bilən köhnə evlərin qiyməti indi 100 min manata satılır. Əvəzində bəzi ərazilər plana düşdüyü üçün həmin yerlərdəki köhnə binaların qiymətində yenidən artım müşahidə olnur. Bunlar Nərmanov rayonu və metro ətrafındakı ərazilərdir.\nMütəxəssisin sözlərinə görə, ərazilərin plana düşməsi bu sahədə yeni yatırım imkanları yaradıb. Belə ki, qaydalara görə, sökülən mənzillərin sahiblərinə həmin binanın yerində tikilən binalarda daha böyük (təqribən 20 m2 artıq) sahəli mənzil verilir. Bundan başqa, mənzil sahibləri həmin binalardan əlavə ev almaq istəsələr onlara güzəştlər də edilir.\nNəticədə mənzili sökülən sakinlər iqtisadi cəhətdən daha üstün duruma düşürlər: «Məsələn, indi «xruşşovka» evlərin bir otaqlılarının sahəsi 33-34 kvadratmetr, qiyməti 6067 min manatdır. Həmin bina söküləndə isə həmin mənzilin sahibinə verilən mənzilin sahəsi 40-50 kvadratmetr olur. Əlavə ödəniş etməklə verilən mənzilin sahəsini daha da genişləndirmək mümkündür. Nəticədə sökülən mənzilin sahibi metro ətrafında tamamilə yeni binadan 60 kvadratmetrə yaxın sahəsi olan mənzil əldə edir. Yeri əlverişli olduğu üçün belə mənzillərin bazar qiyməti 120-140 min manat arasında dəyişir».\nMüqayisə üçün bildirək ki, Nərmanov rayonunda yeni tikilən binalarda 1 otaqlı, sahəsi 70 m2 olan mənzillərin qiyməti 150 min manatdan, 2 otaqlı 90 m2 lik mənzillər 200 min manat və 3 otaqlı sahəsi 110 m2 mənzillərin qiyməti 300 min manatdan başlayır.\nƏmlak mütəxəssisi bildirir ki, məhz bu səbəbdən metro ətrafında satılan köhnə mənzillərə tələbat azalmır. Yeri gəlmişkən, qeyd edək ki, İpoteka Fondunun qərarı ilə 1970-ci ildən əvvəl tikilmiş mənzillərin, o cümlədən «xruşşovka»ların da ipoteka krediti ilə satışı dayandırılıb. Bu qərar həmin mənzillərin qiymətini azaltsa da, onlara tələbatı aşağı salmayıb. Əlində kifayət qədər pulu olanlar yuxarıda göstərilən variantdan istifadə edərək əmlak bazarına yatırım edirlər.\nƏrəblər sürətlə ev alırlar\nEkspert bildirir ki, son vaxtlar xaricilərin də Bakıda ev alması halları artıb. Xarici müştərilər arasında əsas yeri ərəblər tutur. Belə ki, ərəbləri daha çox təzə və mərkəzdə tikilmiş evlər maraqlandırır: «Onlar köhnə tikililəri demək olar ki, almırlar». Bundan başqa, əksər xarici müştərilər, əmlakı agentlər vasiəsilə deyil, birbaşa şirkətdən almağa üstünlük verirlər.\n«Bu ərazilərdə torpağın sotu 300 min manatdır»\nE.Həşimov bildirir ki, Nərimənov və Gənclik ərazilərində torpaqlara tələbat da həmişəki kimi yüksək olaraq qalır: «Torpaqların qiyməti yerindən asılı olaraq dəyişir. Məsələn, həyət evləri üçün torpaq sahəsinin sotu 120-150 min manatdan başlayır. Ən yüksək qiymətlər həmişəki kimi, Teymur Əliyev küçəsindədir. Bahalığın səbəbi torpağın qıtlığıdır – hətta bu qiymətə də torpaq tapmaq asan deyil. Nəticədə xüsusən yol kənarına yaxın ərazilərdə bir sotun qiyməti 250-300 min manatdan başlayır. Ekspent bildirir ki, əvvəllər bu ərazilərdə torpaqları villa inşa etmək üçün alırdılarsa, indii bəziləri burada kiçik otellər də inşa edirlər. Amma bunun üçün torpaq yol kənarından alınır: «Villaların əhatəsində otel açmaq o qədər də sərfəli deyil».\nƏn çox geyim mağazası açılır\nPaytaxtda ticarətin gur olduğu ərazilərdən sayılan Nərimənov metrosu ətrafında ticarət obyektlərinin kirayə qiyməti də yüksəkdir: «Bəzi ərazilərdə Burdada ərazi fərqi var Nərmanovda metro ətrafına yaxın ərazilər var ki, 100 m2 dir amma, kirayə haqqı 10 min manatdan yüksəkdir». Bu ərazilərdə obyektlər ən çox geyim mağazası üçün istifadə edilir. Əlverişli yerlərdəki obyektlərin aylıq icarə haqqı 15 min manat ətrafındadır, «amma tələbat böyük olduğuna görə, bele yerlər tapmaq asan deyil»-deyə ekspert bildirir.


UZUNDUR DÜNYANIN BU ƏFSANƏSİ / Şiringül Musayeva\nKeçmiş günlərə baş vuranda, xəyala dalanda öncə gözü önünə kəndlərinin kənarını əhatə etmiş yamaclar gəlirdi. Nədənsə, həmişə yaz vaxtları canlanırdı xəyalında; yamaclar yaşıl dona bürünmüş olurdu. Və ən qəribəsi o idi ki, yamaclar aralıdan dağa bənzəyirdi, yaxından isə elə yamac idi ki, vardı. Sonra uca Pirdirəki dağını xatırlayırdı. Anlayırdı ki, Pirdirəki dağı, sözsüz, dağdır, çünki ətrafdan, hətta çox uzaqdan belə görünürdü. Və ona çox təəccüblü gəlirdi, nədən aşağılar - dağın yamacları yaşıl, zümrüd rəngində, əsas özəyi — başı isə yumru və bozumtuldur: sanki sal qranit parçasıdır.\nUşaq vaxtı babası ilə dəfələrlə dağa getmiş və yəqinləşdirmişdi ki, dağ qranit parçası-filan deyil, amma daşlı-kəsəklidir. Yəqin, elə buna görə də ətraf yamyaşıl zümrüd rəngə boyananda o eləcə bozumtul qalır. Bozumtul...\nNədənsə, bu rəng həmişə ona kasıb gəlirdi, qoca gəlirdi və o, həmişə; o vaxt da, indi də düşünürdü ki, bu dağ nə isə qocadır, kasıbdır, dağ onda qəribə bir təəssürat yaradırdı.\n…O, bu dağın bozumtul və dik təpəsində durub ətrafa baxırdı, babası da yanındaydı. İlk dəfə o, aralıdan daha bir dağ müşahidə etdi - ağappaq, qarla örtülü bir dağ. Heyrətlə babası Əkrəmdən soruşdu:\n-Baba, o nədir elə?\n-Bəli, canım, o dağın başı avqust ayında da qarla örtülü olur.\n-Bəs bu dağa niyə baba demirlər?\n-O dağ ziyarətgah sayılır, insanlar ora ziyarətə gedirlər.\nBirdən-birə onun öz dağına, ona daha yaxın olan dağa yazığı gəldi. Əyilib xırdaca əlləri ilə dağın boz təpəsini sığalladı.\n-Baba, nədən bizim dağın yaylağı, sıx meşəsi, qaynar çeşməsi, gur şəlaləsi yoxdur?\n-Hə, olur elə dağlar. Bu da belə dağdır. Sevmədinmi bu dağı?\n-Sevdim. Amma istərdim, bu dağ da köksü sıx meşəlikli, gur çəlaləli, qaynar çeçməli bir dağ olsun.\n-Yetər, canım, bu da belə dağdır. Hər dağın öz gözəlliyi var. Bunun da gözəlliyi qranitə bənzəməsindədir. Bu, dağ deyil, sal qranit parçasıdır.\n...Ah, onun əziz, sevimli və həmişə ona yoxsul görünən sal qranit parçası – dağı.\n...Amma yox, yaşamaq lazımdır. Yaşamaq üçün isə xatirələrdən bir qədər aralanmaq, bu günlə uyuşmaq lazımdır, bu günü yaşamaq lazımdır. Bu günü yaşamaq üçün müəyyən imtiyazlar lazımdır, amma onun bu imtiyazları yoxdur, nədənsə yoxdur. Bu hansı səbəblərlə bağlıdır, nədən o bu imtiyazlardan məhrumdur?\nBunu heç kəsə izah edə bilməz, özü üçün də aydınlaşdıra bilməz. Deyən, bu, elə taleyin qismətidir, hərəyə bir cür yazılır.\nHava da bu gün lap qiyamətdir. Televizor bar-bar bağırır ki, son otuz-qırx ilin ən sərt qışıdır. Otağı da buz kimidir, soba axşamdan sönüb. Sobaya atmağa odun da yoxdur.\nƏvvəllər çoxlu üzüm bağı var idi kənddə; camaat budamadan sonra gətirib çırpısından, kötüyündən qapısında taya vururdu, qış yazatan yandırırdı, pulsuz-parasız. İndi hardadır kötük ki, yandırasan da… Bağlar elə qurudu ki... Təzək də qəhətə çıxıb.\nYox... bərk üşüyüb, deyəsən.\nBəlkə, getsin qardaşının qapısını döysün? Yəqin, küləyin, çovğunun səsinə oyanıblar. Bəlkə, elə indi onu düşünürlər? Bəlkə, rəhmləri gəlir ona? Bir də gördün uşağı göndərib onu çağırırlar ki, gəlib qaz peçinin kənarında qızınsın, çay içsin.\nYox, səs-səmir yoxdur, yəqin bərk-bərk bürünüblər yorğana. Qoy, o da girsin yorğanın altına.\nYorğanda da boş-boş uzanmaq olmur; keçmiş günlər öz-özünə gəlib halay vurur gözlərinin qarşısında.\n…-Gəl, Nəriman, gəl, gedək Kərəm Mürşüd bulağına. İndi oralar cənnətə bənzəyir lap; zanbaqlar, lalələr bir-birinə qarışıb, sənin sevdiyin cığcığalar da səslənir daha. Gəl, gedək şomu yığaq, turşəng yığaq, yemlik yığaq, nənən bir yaxşı şomu qovursun, yeyək, ağzımız dada gəlsin.\n-Baba, Kərəm Mürşüdü kim inşa edib?\n-Nədən bunun suyu belə boldur? Heç Ağ Bulaq, Qoca Bulaq belə deyil.\n-Bu Quru dağın ətəyində yerləşir, bala, yəqin ki, dağdan qidalanır.\n-Baba, bu quşlar nə gözəldir. Adları nədir?\n-Bu quşları sevdim, baba, səsləri cığcığa gülünün səsinə oxşayır lap. Baba, bu çəmən çox gözəldir, bizim baxçamız da gözəldir. Bu çəmənin öz gözəlliyi, bizim baxçamızın da öz gözəlliyi var. Baxçamızdan baxanda Quru dağ görünür; quru yox, yamyaşıl görünür. Elə, doğrudan da, yamyaşıldır. Nədən, ona Quru dağ deyirlər?\n-Yəqin, yamacları ətəklərinə nisbətən quru olub, ona görə. Əvvəllər bu düzlər bütün su olub.\n-Gör a… Baba, əmimgilin baxçasındakı yapon almasından da ək də baxçamıza. Çox yekədir, xoşum gəlir. Cümşüd deyir ki, o almalar bir kilo gəlir.\n-Əmin əkib, calaq almadır. Mən sevmirəm calaq almanı. Hər meyvə öz tamında, dadında daha gözəldir, xeyirlidir. Məgər, bizim almalar, alçalar, armudlar, heyvalar pisdirmi?\n-Şəhanədir, baba. Bircə yay gəlsəydi, lap ağzım sulandı.\nAmma yox, yaşamaq lazımdır. Yaşamaq üçün isə insana ailə, uşaq lazımdır. Onunsa ailə-uşağı yoxdur. Əvvəllər arvadı var idi, amma nagah badi-sərsər əsdi üstünə və arvadı öldü. Uşaqları isə olmamışdı. O da dərd-sərdən xəstələndi, bir müddət yatağa düşdü. Sonra qardaşı Rövşən baxımsız qaldığı üçün onu qəsəbədən həyətdəki daxmasına daşıdı ki, arvadı baxsın.\nİndisə artıq əlli yaşı var, ömür-gün sürətlə gəlib keçdi. Əvvəllər qardaşı, qohumlar ona evlənmək təklif edirdilər. Evlənmədi. İndisə çətin ona gələn olar; nə varı var, nə də görkəmi.\nHərdən lap təəccüb edir; insanların, lap elə onun qardaşı arvadının qəlbində nə üçün rəhm, məhəbbət qalmayıb. Əvvəllər belə deyildi, deyəsən. Anası qonşuları Güllü xalanın səksən yaşlı anasını böyük bir ehtiramla süfrənin kənarında oturdardı, xiyarın özəyini, yeməyin ən dadlı, yumşaq tikələrini onun qarşısına düzərdi.\nFikirləri özündən uzaqlaşdırdı. Əvvəla, Güllü xalanın anasının səksən yaşı vardı, onunsa əlli yaşı var; Güllü xalanın anası belini büküb gəzirdi, osa dimdik gəzir. Deyəsən, onun möhtaclığı heç qocalıq möhtaclığı deyil, bədbəxtlik möhtaclığıdır.\nHə... o, bunu demək istəyirdi, amma deməyəcək. İstəyir həyata daha yumşaq nəzərlərlə baxsın-yumşaq... yupyumuşaq... Qoy, həyat da ona yumşaq nəzərlərlə baxsın - yumşaq... yupyumuşaq...\nAmma həyat ona sərt nəzərlərlə baxıb, deyəsən. Onun taleyi çoxlarının taleyindən nə isə seçilir, fərqlənir. Məgər o, həyata gələndə başqa uşaqlardan fərqlənirdimi?\nUşaqlar onsuz da bir-birindən fərqlənir; biri qaraşın olur, biri sarışın; biri arıq olur, biri kök; biri tez böyüyür, birinin böyüməsi nisbətən ləng gedir. Bütün bunlar ta əzəldən belə olub. Böyüyüb insan olan cocuqların xoşbəxtliyinin, bədbəxtliyinin göstəricisi deyil bunlar. Düzdür, bəzən uşaqlarda müəyyən qüsurlar olur, amma bu əsas vermir ki, onların gələcəkdə bədbəxt olacağını söyləyəsən, çox vaxt hansısa bir qüsuru olan uşağın taleyində elə bir bədbəxtçilik olmur, deyəsən.\nBax... bax... yenə də sərt prizmaya keçdi. Olmaz, əzizim, olmaz, nsanları qüsurlu, qüsursuz cərgələrə bölmək düzgün deyil. İnsan insandır, insanın ruhu insandır, bədən isə bu ruhun hələlik yaşadığı biologi bir canlıdır. Ondan daha ağıllılar, sözü keçərlilər belə deyib...\nYox, var belələri, - qonşuları Əlxan, - orta məktəbdə ona şair deməyə başladılar. Vardı hərdən bədahətən şeir deməyi. Kəndlərində oxumağa gələn Maygülü adlı gözəl bir qıza aşiq olmuşdu, ona şeir qoşmuşdu. Bir beyti yadındadır:\nMaygülü qonaq gəlib,\nƏlxan, dur kəs quzunu.\nƏlxan Maygülü ilə evlənə bilmədi. Maygülü kimi gözəli kasıb, sısqa, xəstə uşaq olan Əlxana verməzdilər. Maygülünün sonrakı taleyindən xəbəri olmadı. Əlxan isə özündən on yaş böyük xalası qızı ilə evləndi. Bir neçə il uşaqları olmadı. Sonra biri oldu. Uşağın adını Taleh qoydular. Talehin iki-üç yaşı olanda Əlxan öldü və s. və i.\nTəsəlli özü böyük şeydir, insan təsəllisiz yaşaya bilməz, insan çox şeysiz yaşaya bilməz. Amma insan yaşamalıdır, həyatdakı bütün çətinliklərə rəğmən yaşamalıdır. İnsanlar yaşamağa və ölməyə məhkumdurlar.\nYaşamaq və ölmək... Dünyaya gəlmək və getmək... Bu ikisinin arasında duran cəmiyyət. Deyəsən, insanın xoşbəxtliyini və bədbəxtliyini şərtləndirən elə bu cəmiyyətdir.\nQoy, getsin baxsın, bəlkə, Nailə, uşaqları durub yuxudan. Saat artıq on birdir.\nKöhnə paltosunu çiyninə salıb qardaşı evinə yollandı. Qardaşı evdə olmamalı idi. Qardaşı evdə olanda həyat daha gözəl olur: Nailə Rövşəndən çəkinib qapını ona açır və o, isti otağa daxil olur, uşaqları min bir şirin dil ilə dindirərək isti peçin kənarında çay içir, kasada xoş ətir saçan, buğlanan zəfəranlı küftə yeyir.\nÇoxları var, bəlkə də, bilmir çay necə gözəl nemətdir; çay bəzən insana həyat verir; onu içdikcə canına can gəlir. Böyründə mürəbbəsi, konfeti olsa lap qiyamətdir.\nİçəridən şən gülüş səsləri gəlir, Nailə uşaqlara səslənir. Qapını döyür. Səslər xırp kəsilir. Yəqin, Nailə tapşırır ki, səsinizi çıxarmayın; guya, hələ yatıblar.\nNədənsə, Nailə onu sevmir. Bir o deyil, qonşular da onu sevmir. Sevilməməyinin səbəbi onun bədbəxtliyidir. Cəmiyyət bədbəxtliyi sevmir: heç kim istəmir ki, səhər-səhər qanı qaralsın. Eybi yox, qoy, səhər-səhər keflərinə soğan doğramasın, getsin Əsligilə. Əlxanın arvadı Əsli hərdən acıyıb ona çay təklif edir.\nƏsli pərdəni gizlicə aralayıb baxır, amma qapını açmır. Axır vaxtlar o da çay dəsgahını kəsib: yəqin, camaatın dilinə düşməkdən qorxur. Camaat bəzən bədbəxtləri bəzəyib-düzəməkdən xüsusi zövq alır.\nNə Nailə qınanılasıdır, nə də Əsli. Qınanılası elə odur, ya da onun bədbəxtliyi qınanılasıdır. Hərçənd, ondan daha ağıllılar, sözü keçərlilər deyib ki, lağ etmə bədbəxtə, gülmə nakama.\nOlmadı, yenə yumşaq, şəfqətli dairədən çox kənara çıxdı. Bu dairədən kənara çıxmaq insana heç vaxt xoşbəxtlik verməyib və verməyəcək. Bu dairənin içində hər-hər hərlənmək çox gözəldir. Anası çox gözəldi, babası, atası, Güllü xala, bütün kəndləri çox gözəldi. Amma o, gözəl deyil.\nHərdən rast gəldiyi qohumları onun gözəl nənəsini, babasını, ata-anasını, su sonası bibilərini xatırlayıb ağlayırlar. Elə o da ağlayır, çünki onun həyatda görüb götürdüyü elə o illər oldu. O illər də zamanın hansısa əl irişməz qatlarında, çox-çox dərinlərdə qaldı. Zamanın bu günkü qatlarında isə o və onun bədbəxtliyi durub. O və onun bədbəxtliyi zamanin çarxlarında fırlanır. Fırlandıqca dairə böyüyür və bədbəxtlik çoxalır. Bir müddət sonra o və onun bədbəxtliyi də zamanin əl irişməz qatlarında qalacaq.\nZamanın əl irişməz qatları... O qatların hansısa birində Ömər Xəyyam durub, hansısa birində Füzuli durub, hansısa birində Mirzə Ələkbər Sabir durub, daha birində babası durub, daha birində də o və onun bədbəxtliyi durub. Və bu gün nəsə ona xoş gəlir, deyəsən, özünün də hansısa bir qatda durmağı. Hər halda zaman camaat deyil; camaat onu qapı arxasında qoysa da, zaman onu qatlar arxasında qoymayacaq. Zamanın da möhtəşəmliyi elə bundadır.\nZaman... əl irişməz qatlar... Aparıb özünü Ömər Xəyyamla, Füzuli ilə müqayisə edir... Amma burada Ömər Xəyyamın təbirincə elə bir qəribəlik yoxdur. Ömər Xəyyama görə şah və gəda Allahın hüzurunda, ölümün qarşısında eynidir.\nSonda qiymət birdir, iki cür deyil.\nHə... belə-belə… işlər… Amma yox... yaşamaq lazımdır. Yaşamaq üçün isə bir isti bucaq lazımdır. İsti bucağısa dağıldı. Yenisini yaratmaq isə çətindir, bəzən mümkünsüzdür. İnsan gücdən düşür, ömür-gün, sağlamlıq əhdə vəfa etmir. Amma insan tək də yaşaya bilməz. İnsan vəhşi yalquzaq, şir deyil ki, tək yaşasın. Heç yalquzaq, şir də tək yaşayanda xoşbəxt olmur.\nHərçənd, bu an özünü lap vəhşi yalquzaq kimi hiss edir: içində nə isə bir vəhşinin qımıldandığını duyur: içində qımıldanan bu vəhşi ona pıçıldayır ki, arvadı xəstələnəndə qardaşları (o vaxt o, uzaqda idi) onu şəhər xəstəxanasına belə aparmayıblar, qəsəbə xəstəxanasındakı həkim də sevinclə onu yarıb, töküb(çünki filan qədər pul qazanacaqdı). Sonradan xəstənin sağalması şərt deyil, operasiyadan sonra o qədər ağırlaşmalar olur ki, yazar birinin ayağına. Sonra elə belə də oldu.\nHamı; onun qohumları da, arvadının qohumları da laqeyd-laqeyd tərpəşirdilər. Nitsşe deyib ki, yıxılanı heç vaxt qaldırma, itələ, qoy canı çıxsın. Onun qohumları da məhz belə etdi; xəstəxana döşəyinə yıxılmış arvadını itələdilər ki, canı çıxsın. Çıxdı da. Can nədir ki, birdən elə guppultu ilə çıxır ki...\nHə... belə-belə işlər… Ha deyir ki, yaxşıları xatırlayacaq, olmur ki, olmur: pislər onun dövrəsində halay vurub hərlənirlər.\nHərdən yuxusuna girir kəndləri; ikimərtəbəli daş evləri, Ağ Bulağa, Qoca Bulağa gedən cığırlar. Gündüzləri ha əlləşsə də xatırlamadığı küçələr yuxusuna elə xırdalığına qədər aydınlıqla girir ki; Ağ Bulağa gedən cığırın tinindəki daş skamyaya qədər, Nabat xalanın cığıra baxan qırmızı pərdəli pəncərəsinə qədər, qışda qışlağa, yayda yaylağa köçən Əsbət xalanın otlu-ələfli həyətinə qədər. Nədənsə, onların kəndində qadınlar lap mələyə bənzəyirdi, qocaların isə üzlərindən nur yağırdı. Niyə görən beləydi?\nÜz-gözündən nur yağan nənəsi bir dəfə söhbət edirdi: “Anam o qədər gözəl idi ki, aya deyirdi, sən çıxma, mən çıxacam, günə deyirdi, sən çıxma, mən çıxacam. Atam da əsl igid idi, yeriyəndə yer tərpənirdi, qəbzəsindən qan damırdı. Qapımızda odunumuzu doğrayan, suyumuzu daşıyan bir nökərimiz var idi. Anam nökərdən yaşınmağı özünə ar bilib, yaşınmayıb. Bu nökər də bir gün belə, beş gün belə, vurulub anama. Atam da arif kişi olub, nökərin qırımını anlayıb. Bir gün nökər anama pis-pis baxanda daşı götürüb vurub nökərin başına, nökərin canı elə orada çıxıb”.\nO vaxtı bu söhbəti eşidəndə də, indi bu söhbəti xatırlayanda da - hər dəfə elə bilir daş elə nökərin yerinə onun başına dəyir.\n-Ay nənə, niyə axı, nökər də insandı da, vurulub da nənəmə.\n-Kəs səsini, haramdı, olmaz axı.\nAmma yox... yaşamaq lazımdır. Yaşamaq üşün isə həyatla bacarmaq lazımdır. Görən, həyat özü mürəkkəbdir, yoxsa insanlar onu mürəkkəbləşdirib? Deyən, elə həm həyat özü mürəkkəbdir, həm də insanlar onu mürəkkəbləşdirib. Yaşamaq üçün mübarizə aparmaq lazımdır. Necə ki, heyvanlar yaşamaq üçün mübarizə aparır, elə də insanlar yaşamaq üçün mübarizə aparırlar. Şirlər ceyranları, maralları zürafələri; tülkülər dovşanları, dələləri; quşlar da cücüləri, soxulcanları, balıqları, nə bilim nələri ovlayır. Heyvanlar bu gün nə tapdı, onu yeyir, insanlar isə həm bu günü yaşamalıdır, həm də sabahın qayğısına qalmalıdırlar.\nSabahın qayğısına qalmaq da bir az çətin məsələdir. İnsan bəzən heç bu günü əməlli dolana bilmir, gəl indi sabahın da qayğısına qalsın. Hələ mollalar, din xadimləri üçüncü bir məsələni - o dünyanı da atırlar ortaya. İnsan o dünyanı da fikirləşməlidir. Lap çətin məsələdir... Bu günü əməlli yaşaya bilməyən insan o dünyanın öhdəsindən necə gələcək?\nÖmər Xəyyam da deyir ki:\nÖmər Xəyyamın heç olmasa içməyə meyi, qucaqlamağa gözəli olub. Bəs o neyləsin?\nDurub bir kəndə çıxsın. Hara getsin axı? Küləkdə, qarda-qiyamətdə kim var axı?\nArvad deyil ki, bulağa getsin. Heç indi bulaqda arvad da yoxdur, klubun yanında da adam olmaz.\nBir kisə kömür bəzən hər şeyi həll edir: qalayırsan peçə, qızınırsan özünçün. Bir kisə də kartof. Kartof külləməsi lap xanlara, bəylərə layiq yeməkdir.\nXanlar... Bəylər... Xandan bəydən söz düşən kimi Koroğlu da gəlib öz-özünə yadına düşür.\n-Baba, Koroğlu harada yaşayıb?\n-Deyilənə görə, Şamaxı tərəfdədir.\n-Doğrudan oradadır? Gedək də bir dəfə.\n-Qoy yaz açılsın, gedərik.\nBircə yaz açılsaydı; kasıbınki yenə də yazdır, yaydır; odun dərdi çəkmirsən, qaz dərdi çəkmirsən.\nBir məhlədə iki şair,\nYazır bir-birinə dair.\nƏlxanın kəlamlarından idi. Bərk üşüməyinə baxmayaraq, dodağı da qaçdı. Hərcənd, o, şair deyildi, amma Əlxan qafiyə xatirinə deyirdi də.\nNə isə, yüz fikir bir borcu ödəməz, qoy, bir də gedib qapını döysün.\nQapını döyür. Nailə qapıya çıxır.\n-Sabahın xeyir! - Nailə nə isə həmişə onun salamını dodağını büzərək alır.\n-Heç su var ki, çay da olsun. Get, bulaqdan su gətir, soyuqdur, gedə bilmirəm.\nHərçənd bulağa şox vaxt arvadlar gedir, amma eyb etməz, çünki adam qocalanda və onun kimi kasıb, bədbəxt olanda arvadlıq, kişilik də əhəmiyyətini itirir.\n-Ay qadan alım, bu soyuqda uşaq yox, köşək yox, niyə yıxılıb yatmırsan? - Bibisi qızı Nigar səslənir.\n-Bu qədər suyu neynirsən?\n-Nailə üçün aparıram.\n-Odunun varmı yandırmağa?\n-…- Bu zəhrimar yaslar da onu lap kişilikdən qoyub. Kişi də qadının qarşısında ağlayarmı?\n-Yoxdur demək. Gəl bizə, bir kisə kömür apar. Yenə bir həftə yandırarsan.\n-Çıxart eyvana! — deyir.\nTələsə-tələsə bidonları eyvana çıxarır. Nailə, deyəsən, heç onu içəri dəvət etməyəcəkdi. Amma bu indi elə də əhəmiyyət kəsb etmir, çünki onun ümıd mələyi — Nigar onu doqqazın ağzında gözləyir. Pillələri cəld düşüb Nigarla birlikdə uzaqlaşır və hiss edir ki, Nailə dodaqlarında həmin narazı ifadə onun Nigarla qoşa getməsini izləyir.\nNigar ona bir kisə kömür və içi yeməli şeylərlə dolu zənbil də verdi. Ayaqları bir-birinə dolaşaraq kömürü və zənbili daxmasına gətirdi. Tələsik peçi qaladı. Zənbildə kartof, soğan, vermişel, düyü, çay, yağ, konfet və bir qutu xurma var idi. Xurmadan bir neçəsini tələsik ağzına atdı.\nBudur, çay da qaynadı. Hə, indi xurma ilə çay içmək, kartof soyutmasının bişməsini gözləmək və xəyallara dalmaq olar.\nXəyallar... İnsan qocaldıqca xəyala dalmağı daha çox sevir; əslində, insan cavan olanda da xəyala dalmağı çox sevir. Gənc olanda xəyallar daha vüsətli olur; gözlənilməz gedişlər, xoş sürprizlər, ən əsası da bunların baş verəcəyinə olan inam.\nQocalanda isə heç bir sürprüz qalmır, qarşıda sanılı qoz kimi yeknəsəq günlər durur; bəzən bədbəxtlik qocalmanı, deməli yeknəsəqliyi sürətləndirir. Ya da bədbəxtlik elə qocalıqdan da betər bir durumdur. İnsan nə üçün bədbəxt olur? Ümumiyyətlə, bədbəxtlik və xoşbəxtlik arasında fərq böyükdür, yoxsa kiçik? Və yaxud bir çox filosofların təbirincə deyilsə xoşbəxtlik və bədbəxtlik bəlkə nisbidir? Əslində bədbəxtlik və xoşbəxtlik yoxdur, insanın özünü bədbəxt və xoşbəxt hiss etməsi var.\nLap dolaşıb qalır: içində sanki şeytan oyanıb; yaxud bu şeytan həmişə onun içində olub, amma indi bədənin düşdüyü bu çətin vəziyyətdən, zəifləməsindən istifadə edib güclənib; elə hey onun içində qımıldanır, ora-bura vurnuxur, nələrisə çək-çevir edir.\nƏtrafda minlərlə insan var, minlərlə insanın minlərlə dərdi-səri var: minlərlə insan yaşamaq istəyir və həm də gözəl yaşamaq istəyir. Keçmişdən bu günə qədər minlərlə quruluş dəyişib və bu minlərlə quruluşda çox vaxt əzilən və əzən təbəqə olub. Əzən təbəqə də bədbəxt olub, əzilən təbəqə də. Onların hər ikisi mövcudluqlarına görə müxtəlif bədəllər ödəyib, dərd-bəlalarla rastlaşıb.\nAh, insanın əzəli dərdləri – bitməz, tükənməz... Kimini şair edib bu dərdlər, kimini filosof, kimini də dəli, məcnun...\nAmma yox, yaşamaq lazımdır. Yaşamaq üşün isə həyatda yapışacaq bir şeyin olmalıdır. Nədən o, indi öz tənha, kasıb, bozumtul otağında üşüdükcə minlərlə insanın da üşüməsini hiss edir? Bu ki, dəhşətdir... Nədən küçəyə çıxanda, qəsəbəyə çıxanda yüzlərlə insan ona üşümüş gəlir? Ah, pencəyinin açıq qalmış yaxasını bağlamayan eloğlu, nədən rəngin belə bozdur, şalvarın belə ütüsüz, ayaqqabın belə boz və burnu sürtülmüşdür, dabanı belə əzilmişdir?\nBax da... nə isə azıb qalır, bir tərəfə çıxa bilmir. Dolaşıq fikirlər onu yorub. Və nədənsə ona elə gəlir ki, elə bütün bəşəriyyət dolaşıq fikirlərin əlində yorulub, bezikib, bəşəriyyət öz dediklərindən, öz yaratdıqlarından usanıb. Bəşəriyyətin dedikləri ilə yaratdıqları üst-üstə düşmür, heç nə üst-üstə düşmür.\nNecə ki, o, öz arzuları ilə üst-üstə düşmür, elə də bəşəriyyət öz arzuları ilə üst-üstə düşmür. Necə ki, o, soyuq otaqda titrəyir, elə də bəşəriyyət titrəyir. Əfqanıstanda titrəşirlər, Liviyada, Suriyada, Çeçenistanda titrəşirlər... nə isə titrəşirlər. Və bu titrəmələri o, öz arıq vücudunda hiss edir. “Bəşəriyyət, bütün dünya bir atomdan yaradılıb” - deyəsən, doğru fikirdir. Onun bu atomun zərrəsinin zərrəsinin zərrəsi olan vücudu Qəddafinin ağrılarını canında hiss edir. Hərçənd, Qəddafi həmişə əzmişdi, amma axırda elə əzildi ki...\nAmma yox, yaşamaq lazımdır. Hərçənd, yaşamaq çox çətinləşib; fizikən də çətinləşib, mənən də çətinləşib. Dünyada maraqlanmalı bir şey qalmayıb, sanki. Yaman çətin məqamda dünyaya gəlib, deyəsən, bəşəriyyətin qocalıq məqamında. Bəşəriyyət də qocalıb, o da qocalıb. Fikirləri sanki nəyləsə toqquşub dayanır. Bəşəriyyətin də fikirləri nəyləsə toqquşub dayanır. Və o, ruhdan düşür. Bəşəriyyət də ruhdan düşür.\nHə... belə-belə… işlər… “Qocalığın depressiyası” - deyən, belə bir termin də var. O, artıq gələcəyə inana bilmir, bəşəriyyət də inana bilmir. Bəşəriyyət də bədbəxtdir, o da bədbəxtdir. “Bədbəxt bəşəriyyət” - demək olarmı?\nGörən, o, yumşaq, şəfqətli dairədən kənara çıxmır ki?\nYumşaq, şəfqətli dairə. Bəşəriyyət çox istəyir bu yumşaq, şəfqətli dairənin daxilində fırlansın. Amma bəşəriyyətin bəzi qütblərini bu dairədən elə fırıltı ilə kənara tolazlayırlar ki...\nKim tolazlayır? Elə bəşəriyyət özü. Gücü çatan gücü çatanı tolazlayir. Bəzən də bəşəriyyət özü –özünü tolazlayır, bəşəriyyət özü - özündən baş açmır. Necə ki, o, özü-özündən baş açmır, elə də bəşəriyyət özü-özündən baş açmır… necə ki, o, özünün haradan gəldiyini, nə üçün yaradıldığını, irəlidə onu nələrin gözlədiyini bilmir, elə də bəşəriyyət bilmir... necə ki, onun yaranması, yaşaması, günlərin birində də ölməsi öz əlində deyil, elə də bəşəriyyətin yaranması, yaşaması günlərin birində də məhv olması öz əlində deyil.\nHeç vaxt olmamışdır və heç vaxt olmayacaqdır. Bunu belə söyləyirlər, yaxud bunu belə söyləyiblər. Heç özündən deyən fatehlərin də əlində belə bir imkan olmamışdır; Şah Abbasın əlində olmamışdır, Sultan Süleymanın əlində olmamışdır, Napeleon Bonapartın da əlində olmamışdır. Onlar sadəcə tarixə bir qədər təşəxxüs satıblar, lakin onlar da aram-aram tarixin əl irişməz qatlarına hörülüblər. Zamanı dəyişmək, dünyanın gərdişini dəyişmək mümkünsüzdür, heç bu küləyin istiqamətini belə dəyişmək mümkün deyil. Həyat mümkünsüzlüklərlə, paradokslarla doludur.\nHəyatda yaxşı adam olmağa çalışmaq lazımdır, yaxşıların tərəfində dayanmaq lazımdır. İnsanlıq ölmür - bunu elə insanlar özləri deyiblər. Amma insanlar özləri daxilən, içdən yaxşı adam olmağa çalışırlarmı, bir-birlərini yaxşılıqla əhatə edirlərmi? Yoxsa, insanlar insani hissləri yalnız görk xatirinə dilə gətirirlər? Hamı da bilir ki, bunlar yalnız söylənmək xatirinə söylənilir. Əslində isə Liviya xalqı Liviyada, Suriya xalqı Suriyada, əfqanıstanlılar, iraqlılar da öz yerlərində, Yer üzü insanları da Yer üzündə əzilib məhv olurlar, ölürlər, haqsızlığa uğrayırlar. Anamız Yer də bəzən coşub daşır, silkələnir, od-alov püskürür, insanları daş, torpaq altında qoyur, qırıb çatır, suda batırır. Yaşar Nuri Öztürk də deyir ki, insanlar Quran ayələrindən kənar işlərlə məşğul olduğu üçün belə olur, insanlar əxlaqsızdırlar, tülküdürlər, bic-vələdüznadırlar. Bunu bütün cəmiyyətlərdə cəmiyyətin öndə gedən, sayılıb seçilənləri söyləyirlər. Nədənsə bu gün soyuq otaqda arıq vücudu ilə titrəyib əsən o da bu fikirdədir. Və həm də bu fikirdədir ki, bu sayılıb-seçilənlər özləri də elə Yaşar Nuri Öztürk deyənlərdəndirlər. Nədənsə, ona belə gəlir. Ona belə gəlməyi də, yəqin ki, cızığından çıxmaqdır. Kasıblar xoşlayır hərdən cızığından çıxmağı, əslində bütün bəşəriyyət xoşlayır cızığından çıxmağı. Cızığından çıxmaq ...\nİlk əvvəl cənnətdə Adəm və Həvva cızığından çıxdı. Sonra minlər, milyonlar cızığından çıxdı. Bu gün o, öz soyuq otağında dəhşətlə tir-tir titrəyərək hiss edir ki, bəşəriyyəti öz cızığına qaytarmaq çox çətindir, mümkünsüzdür. Həyatda hər şey zəncirvaridir: inkişaf da, yaxşılıq da, pislik də, rəhmsizlik də və elə cızığından çıxmaq da zəncirvaridir. İnsanın xəyalları, arzuları da zəncirvaridir. İnsanın həyatda qarşılaşdıqları da nəyinsə zəncirvari davamıdır.\n-Ah, baba, başım bərk ağrıyır, çox bərk ağrıyır.\n-Ah, baba, sənin babanın nökərin başına vurduğu daş bu gün qayıdıb mənim başıma dəyib, çox pis dəyib. Bax, baba, buramdan qan axır, pis axır. Bu qanı kəsmək olmur. Nənəmə de, indi də yana-yana məni ağlasın. Daha nənəmin gözəlliyini, babamın igidliyini yox, məni danışsın,məni, baba, məni... məni…\nKaş, heç o, həyata gəlməyəydi, amma gəlib. Və gəlibsə, yaşamaq lazımdır. Yaşamaq üçün isə insana həyatda üz tuta biləcəyi, arxalanacağı, inanacağı bir şeylər lazımdır. Kişiyə sevə biləcəyi qadın, qadına sevə biləcəyi kişi lazımdır. İnsana yemək lazımdır, iş lazımdır, işləyə bilmək üçün güc, ruhuna işıq lazımdır. Və bütün bunların baş tutması üçün insana bəxt, tale lazımdır. Deməli, onun taleyində bütün bunlar: kasıblıq, bədbəxtlik var imiş. Niyə var imiş?\nMilyonların taleyində var bu bədbəxtlik, kasıblıq. Niyə var? Bunun özü bir haqsızlıq deyilmi? Sual çox primitiv deyilmi? Ümumiyyətlə, insan həyatı primitiv deyilmi? İnsan özü primitiv deyilmi? İnsan... içində hər iki dünyanın sevgisini və əzabını daşıyan insan, birindən baş aça bilmədiyi halda o birindən baş açmağa çalışan insan, dünyaya ilk gəldiyində xəyalı göylə, yerlə çarpışan insan, dünyanı sevən insan.\n-Baba, mən böyüyəndə Koroğlu olacam, böyük adam olacam, dünyanı gözəlləşdirəcəm.\n-Gözəl evlər tikəcəm, gözəl bağçalar salacam, - sənin bağçandan da gözəl. Mən elə ağaclar əkəcəyəm ki, armudlar da bir kilo gəlsin, heyvalar da, alçalar isə lap alma boyda olsun.\n-Baba, mən bağçamda güllər də əkəcəm: qızılgüllər, yasəmənlər, zanbaqlar, nərgizlər — güllərin hamısından. Bağım lap nağıllardakı kimi olacaq.\n-Baba, dünya həmişə olacaq?\n-Baba, insanlar da həmişə olacaq?\n-Baba həmişə yaz, yay, payız, qış olacaq?\n-Baba, mən ən çox yazı sevirəm: güllər açır, bənövşələr, süsənlər, zanbaqlar, lalələr, cığcığalar.\nCığcığa güllərini lap çox sevirəm: elə səslənir ki, sanki zınqırovdur. Yox, baba, mən yayı da çox sevirəm: isti olur, meyvələr böyüyür, çoxu dəyir, səninlə gedib zəmidən qardaq da yığırıq. Mən günəbaxanı qardağda olanda daha çox sevirəm.\n...Amma payız da gözəldir: nar, heyva, üzüm dəyir. Üzüm mənim ən çox xoşladığım meyvədir. Heyva da gözəldir. Bütün meyvələr gözəldir. Baba, niyə hamının bizimki kimi gözəl baxçası yoxdur ?\n-Nə yaxşı ki, mən sənin nəvən olmuşam, baba.\n-Baba, qış da gözəldir. Mən sən düzəldən xizəyimlə sürüşürəm. Odun peçində bişirdiyimiz külləmə də gözəldir, nənəmin söylədiyi nağıllar da gözəldir, dünya gözəldir, dağlar gözəldir, çəmənlər gözəldir, Qoca Bulaq, Ağ Bulaq, Kərəm Mürşüd gözəldir. Sən də gözəlsən, baba.\n“Mənsə gözəl deyiləm, baba!”\nQoca gülümsünərək xəyaldan ayrıldı. Əli ilə gözlərini sildi. Solğun, bozumtul, kasıb otağını seyr etdi.\nOtaq çox kasıb idi: əşyalar köhnə, sınıq-salxaq və boz idi. Otaqda qəribə bir iy də var idi — kasıblıq iyi. Bu iyi həmişə kasıbların evində hiss etmişdi. İndi də onun evində var idi. Qoca gündə bir şey alsa da qocadır, gəl ki, on beş ildən bəri bir şey almayasan. Rövşənin uşaqları onun evinə girəndə ağızlarını büzüb “Cındırxana” deyərək gülüşürlər, o da gülür və hər dəfə babası və uşaqlıq xatirələri xəyalına gəlir, uşaqlara yazığı gəlir; onların xatirəsi yoxsul olacaq. Onlar gələcəkdə onu və onun yoxsul daxmasını xatırlayacaqlar.\nAyaq səsləri və gülüş... ardınca qapıya bir zərbə. Bu, yəqin ki, Salamdır, o həmişə qapını belə döyür. Uşaqlar otağa doluşurlar. Dördü də oğlan, dördü də qarabəniz, dəlisov, səsli-küylü.\n-A-a-a, peç yanır!? - Salam heyrətlənir.\n-Konfet də var! – Ondan kiçik Rüfət də onun kimi heyrətlənir.\n-Mənim anamın da bu konfetdən var! – Davud deyir.\n-Sənə yemək gətirmişəm. – Qazançanı peçin kənarına qoyub ətrafa baxınır. – Şərəf gəlmişdi, - deyir: gəlib odunları doğrasın. - Qaz pulu verməliyəm. (Yəni, odunu doğra, pulu mənə ver. Uşaqlar konfet və xurmanın axırına çıxır. Həmişəki kimi düşünür ki, uşaq yesə daha yaxşıdır, çünki uşağın gələcəyi var).\nUşaqlar gəldikləri kimi hay-küylə də gedirlər.\nArada kənddə belə xırda-mırda iş düşür. Amma bu bir sənət deyil, kişinin davamlı işi olar. Gərək yazda şəhərə getsin, bir iş tapsın, lap elə göy-göyərti, meyvə satsın. Hərçənd göy-göyərti, meyvə satmaq onun xoşuna gəlmir, amma eyb etməz, artıq bundan keçib. Ona qalsa, heç əlli yaş da və bu kasıblıq, bədbəxtlik də onun xoşuna gəlmir. Deməli, insan heç də xoşuna gələnləri əldə etmir, bəzən xoşuna gəlməyənlər də onun nəsibi olur. Görən, bu dünyaya gəlməsinin, ələlxüsus, belə bədbəxt olmasının bir mənası var idimi?\nYayda gedər şəhərə, ya da qəsəbəyə: işləyər, pul yığar, otağına qaz çəkdirər. Əsas məsələ istilikdir. İstilik ki, oldu, insanın kefi saz olar. Yoxsa, soyuq insanın əhədini kəsir.\nOdun çox idi. Bu, Nərimanı lap sevindirdi. Odun çoxsa, deməli, pul da, nahar da çox olacaq. Gündə bir dəfə yaxşı yesə, qalan öynələri çayla başa vurar.\nOdunu üç günə doğradı. Şərəf ona tez-tez isti çay, konfet, kökə, nahara isə ətli xörək verirdi. Axırıncı gün Şərəf ona qırx manat pul və isti bir kürk verdi. Kürkü verərkən sədəf kimi ağ dişlərini göstərərək gülümsədi:\nKürk elə Şərəfin dediyi qədər var idi. Hər şey yaxşılığa doğru dəyişir, bircə bu Nailənin xarakterindən başqa. Qırx manatı o, almasa bir on beş gün dolanar. Görən, qaza borcu nə qədərdir, niyə əri vermir? Əgər bircə kəlmə buna eyham atsa, qiyamət qopacaq. Pulu versə də bircə gün üzünə xoş baxacaq, sonra isə yenə qapı bağlanacaq, səslər kəsiləcək. Nə isə, yaman bəlaya düşüb.\nEvinə gəldi. Nailə qazança ilə hazır oldu.\n-Niyə ərin vermir?\nNə isə… Eybi yox, Nailəni də qınamalı deyil; o da yaxşı yaşamaq istəyir. Gərək o, özünə əməlli bir iş tapıb onlara kömək etsin. Əvvəllər xəstə idi, indi daha yaxşıdır, yəqin ki, bir iş tapar. Bərk yorulub, yıxılıb yatsın. Əvvəlcə peçi qalasın. İstidə yatmaq daha yaxşıdır. İş insanın cövhəridir – atalar düz deyib. Yoxsa bütün günü uzanıb dünyanın işlərini vərə-vürd etməkdən bir çey çıxmaz, onsuz da insan nə qədər vərə-vürd etsə də, əlləşsə də, çalxalansa da dünyanın işlərindən heç baş açmaz.\nAçılmaz heç kəsə əsrar pərdəsi,\nÇatmaz ki, göylərə kimsənin səsi.\nTorpağın altından başqa mənzil yox,\nDünyanın əfsanəsi… Haradadır babası, nənəsi, ata-anası, bibiləri, Güllü xala, keçmiş günlər...\nHələlik onun kimilərin xatirəsində yaşayırlar. Amma bir müddət sonra o, və onun yaşıdları ölüb gedəcək və onlar da xatirələrlə birlikdə yox olacaqlar. Sanki heç olmayıblar. Çətin məsələdir. İnsan bütün bunları dərk etmir. İnsan bu yoxluğu, bu boşluğu dərk etsə yaşaya bilməz, ayağı yerdən üzülər. İnsan bu yoxluğu bu boşluğu dərk ersə çəkdirərmi bir-birinə zülmü? İnsanın bir- birinə zülmü nəylə əlaqədardır? Çoxunu mənimsəmək, hər şeyi mənimsəmək, bu günü yaxşı yaşamaq, sabahı təmin etmək, ölümü düşünməmək, zamanın gərdişini düşünməmək. Nədən insan bunu unudur? Bəlkə, təbiətin insana qarşı rəhmsizliyi insanı bir-birinə qarşı rəhmsiz edir?\nİnsan, sən nələrə qadirsən... İnsan, sən heç nəyə qadir deyilsən... İnsan...\nİşıqlar da söndü. Zülmət qaranlıq... Qaranlıq… Qaranlıqdan qorxardı əvvəllər, ölümdən qorxardı əvvəllər. İndi isə qaranlıq və ölüm ona elə doğmadır ki...\nHəyatın ki yarısı qaranlıqdır... həyatın ki davamı ölümdür...\n…Bu ki babasıdır. Ah, babası necə doğmadır ...necə qüvvətlidir ...necə gözəldir...\n-Baba, sən Koroğlumu olmusan?\n-Niyə belə deyirsən?\n-Axı ağ at minmisən.\n-Ağ at muraddır, deyərlər. Gəl, əzizim, gəl gedək Kərəm Mürşüd bulağına. Orada indi bahardır; sənin sevdiyin cığcığa gülləri açıb, zanbaqlar, lalələr bir-birinə qarışıb.\n-Ah, baba, yemlik də, turşəng də bitibmi?\n-Bitib, bitib, şomu da bitib. Gəl gedək, şomu da dərək, nənən bir yaxşı qovursun yeyək, ağzımız dada gəlsin.\n-Baba, baharı şomusuz təsəvvür etmək olmaz, eləmi? – Nəriman babasına söz atır.\n-Elədir. Gəl, gəl gedək.\n...-Atın nə bərk gedir, baba?\n-At deyil, bu küləkdir, külək.\n-Kərəm Mürşüd lap gurlaşıb, baba, lalələr lap gözəlləşib, zanbaqlar heyrətamizdir, cığcığalar isə möcüzədir. Sanki qumru quşu oxuyur, heç cığcığa səslənmir. Qumrular da var, bir bax bulağın başına. Nə gözəldir, baba. Baba, məni burdan yollama, qoy burda səninlə qalım. Qumrular lap çiynimə qonublar.\n-Bunlar həmin quşlardımı?\n-Həmin quşlardır, bala.\n-Həyat nə gözəldir, baba.\nQeyd: Hekayədə istifadə olunan rübailər Ömər Xəyyamındır.


160 nüvə başlığı daşıyan Rusiya sualtı qayığı ABŞ-ın “burnunun ucunda” peyda oldu - FOTO\n14 Jan 2022 | 19:55\nVaşinqtonla Moskva arasında münasibətlərin son dərəcə gərgin olduğu indiki vaxtda sualtı qayığın ABŞ sahillərində peyda olması ciddi narahatlıq yaradıb. “NetEase” nəşrinin bildirdiyinə görə, Rusiya sualtı qayığı ABŞ sahillərində xeyli qalıb və onun yerini dərhal aşkarlamaq mümkün olmayıb. ABŞ-ın sualtı qayıqları aşkarlayan təyyarələri qayığı ancaq bazaya qayıtmağa başlayanda aşkar edə biliblər.\n“Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ən güclü sualtı qayığı “Borey” cəsarətlə ABŞ-ın sahillərinə yaxınlaşıb, bu da Vaşinqton üçün olduqca narahatedici faktdır”, - nəşr bildirir. İnsidentin təfərrüatları göstərilmir.\nÖtən əsrin 60-cı illərində Rusiyanın Kubada nüvə raketləri yerləşdirməsi Moskva ilə Vaşinqtonu nüvə müharibəsinin bir addımlığına gətirmişdi və tarixdə bu hadisələr “Karib böhranı” kimi qalıb. O zaman Rusiya ABŞ-ın Türkiyə və İtaliyada nüvə başlıqları yerləşdirməsinə cavab olaraq Kubaya nüvə raketləri daşıyan gəmiləri gizlicə göndərmişdi.(virtualaz.org)


Ölkələr haqqında məlumatlar - Danimarka (1) » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\nSahəsi: 43 min km2\nİdarə forması: Konsitutsiya monarxiya\nDövlət dili: Daniya\nDanimarka krallığı Şimali Avropada yerləşir. Ölkə qərbdən Şimal dənizi, şərqdən Baltik dənizi, cənubdan Almaniya ilə həmsərhəddir. Danimarka krallığına Danimarka, Farer adaları və Qrelandiya dövlətləri daxilidir. Böyük Yutlandiya yarımadası və 409 adadan ibarət Danimarka arxipelağı da ölkə ərazisinə daxildir. Adalardan 90-da yaşayış mövcuddur. Şimalda Limfiyord boğazı ilə ayrılan yarımadanın qərb sahillləri qum sahələri ilə örtülüdür. Qum sahələrinin şərqində bataqlıqlar mövcuddur. Düzənliklərin düz hissələrində seyrək halda rast gəlinən təpələrin ən yüksəyi 173 mdir. Dəniz səviyyəsindən 100 m aşağıda yerləşir. Burada uzunluğu 160 km olan Hudeno çayı axır.\nKopenhagen 1416-cı ildən dövlətin paytaxtıdır. Əsası 1167-ci ildə qoyulub. Kopenhagen "Kobenhaven” sözündən götürülüb mənası Ticarət limanı deməkdir.\nİqlimi coğrafi vəziyyətindən asılı olaraq hər yerdə mülayimdir. Ən isti ayda 15-17 C, ən soyuq ayda isə 0C olur. İllik yağıntının miqdarı 130-180 mm arasında dəyişir. Avqust və Oktyabr ən yaxışlı aylar hesab olunur. Qərbi Yutlandiyada isə yağntının miqdarı 800 mm-dir. Küləklər qərbdən əsir və çox sərtdir. Katlegeat və Baltik dənizi arasındakı boğazlar sərt qış aylarında uzun müddət donmasına baxmayaraq. Yulandiya sahilləri heç vaxt buzla örtülmür. Burada qış və payız ayları fırtınalı keçir. Danimarkada Aprel və İyunla ayları hava şəraiti çox gözəl olur.\nDanimarka istehsal etdiyi ət və ət məhsulları, süd və süd məhsulları ilə Avropa bazarında son dərəcə məşhurdur. Əhalinin 16 % əkinçiliklə məşğuldur. Arpa, buğda və şəkər çuğunduru yetişdirilən məhsulların əsas hissəsini təşkil edir. Balıq yağı və digər balıq məhsullarının istehsalı, işlənməsi üçün fabriklər yaradılmışdır.\nTəbii qaynaqlardan məhrumolmasına baxmayaraq sənaye xeyli inkişaf etmişdir. Xaricdən xan neft və digər xammallar alınır. Sənaye ən çox liman şəhərlərindəə geniş yayılıb. Gəmi və fabrik maşınlarının istehsalı əsas yeri tutur. Sənaye maşınları, gəmi və liman inşası sənayəsində dünyanın öndə gedən ölkələrindən biridir. Ticarət əsasən Qərbi-Avropal ölkələri və ABŞ-la aparılır.\n1920-ci il sentyabrın 10-da qəbul edilən konsitutasiyaya əsasən Danimarkanı kral idarə edir. 19543-cü ildə qəbul olunan qanuna görə hökmdar nəslindən olan qadınlar da taxta çıxa bilər. Qanunverici hakimiyyət 4 il müddətinə seçilən 179 deptudan ibarət bir palatalı parlament-folketinqdir. Kral qanunları tətbiq və idarəetmə səlahiyətinə malikdir. Parlamentdə Baş naziri Kral təyin edir. Ölkənin başcısı monarxdı. 1973-cü ildən Avropa Birliyinin üzvüdür.\n9 yanvar 2015 16:56\ntewekkurlerrr maraqli idi\n9 yanvar 2015 14:37\n9 yanvar 2015 13:57\nTesekkurler 2 olke vardi bilmirdim onuda orendim tsk\n9 yanvar 2015 12:39\ntewekkurlerrr maraqli idi)


Əli Əsədov neft emalı zavodunda aparılan yenidənqurma işləri ilə tanış olub | Report.az\nƏli Əsədov neft emalı zavodunda aparılan yenidənqurma işləri ilə tanış olub\nƏli Əsədov neft emalı zavodunda aparılan yenidənqurma işləri ilə tanış olub Bu gün Baş nazir Əli Əsədov Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Heydər Əliyev adına neft emalı zavodunda aparılan modernizasiya və yenidənqurma işləri ilə tanış olub.\nBu gün Baş nazir Əli Əsədov Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Heydər Əliyev adına neft emalı zavodunda aparılan modernizasiya və yenidənqurma işləri ilə tanış olub.\nMəlumata görə, tanışlıqdan sonra Baş nazirin sədrliyi, SOCAR-ın Müşahidə Şurası sədrinin və üzvlərinin, Şirkətin prezidentinin iştirakı ilə müşavirə keçirilib.\nMüşavirədə modernizasiya və yenidənqurma işlərinin cədvələ uyğun aparılması məsələsi diqqət mərkəzində olub, görülən və görüləcək işlər müzakirə edilib. Qarşıda duran məsələlər müəyyən edilərək müvafiq işlərin vaxtında və tam şəkildə həyata keçirilməsi ilə bağlı tapşırıqlar verilib.