“Anar mənim “aypara atam”dır” » Azim.az\n02-07-2019 12:44 Bölmə: Müsahibə / Ədəbiyyat\nAzərbaycan İnformasiya Mərkəzi tanınmış tənqidçi Əsəd Cahangirin Azadinform-a müsahibəsini təqdim edir.\n- Əsəd müəllim, ədəbi tənqid kimi ağır, gərgin enerji tələb edən bir işlə uzun illər məşğul olmaq sizi yormur? Xüsusilə, fikirlərinizə ədəbi ictimaiyyət tərəfindən adekvat münasibət görməyəndə...\n- Ali ədəbiyyat ödülü “Qızıl kəlmə”ni, Yazıçılar Birliyinin Yaşar Qayayev adına ədəbi-tənqid mükafatını tənqidçilər arasında hamıdan öncə mən almışam. AYB-nin son iki qurultayının məruzəçisiyəm. Xalq yazıçısı Elçin bir neçə ay öncə ədəbi-tənqidlə bağlı elədiyi məruzəsini başdan-başa mənimlə dialoq üstündə qurub. Adekvat münasibət daha necə olur ki? Özümə münasibətdə ictimai rəydən də narazı deyiləm. Yazılarıma sosial tələbat var, heç bir tənqidçinin oxunmadığı qədər oxunur, rezonans doğururam. Bu, əlbəttə, mənim təkcə yazılarım yox, həm də alın yazımla bağlıdır. Əleyhdarlarım bunu unutmasınlar.\n- Sizi Azərbaycan ədəbi tənqidinin sərkərdəsi adlandıranlar var.\n- Sərkərdə olmaq çətin deyil, bəs, əsgərlərim kim olacaq? Sual budur.\n- Azərbaycanda ədəbi tənqidlə məşğul olan nə qədər adam var?\n- Rusiya əyalət universitetləri tələbələrinin referatları Azərbaycanın bəzi tənqidçilərinin yazdıqlarından maraqlıdır. Tənqidçi bədii mətni avtomat kimi söküb yığmalıdır. Görürsən, biri iddia edir ki, tənqidçiyəm, amma analizlə sintezin fərqindən xəbərsizdir. Amma vaxtilə tənqidçilər olub. Akif Hüseynovun ötən əsrin 70-80-ci illər nəsri haqda gözəl üslubda, təkrarsız analitik təhkiyə ilə yazılan məqalələri bu gün də örnəkdir.\n- Gənclərin yaradıcılığından ibarət antologiyanı artıq çapa hazırlamışam. 70-ə yaxın gənci özündə birləşdirən antologiya tənqid, şeir, nəsr, dram bölümlərindən ibarət olacaq.\n- Gənclərdən kimlərin adını ilk sıralarda çəkərdiniz?\n- Belə demək mümkünsə, enerjilərini sonrakı illərə də saxlayırlar?\n- Məncə, onlar bunu bilərəkdən etmir, bitki öz iradəsi ilə cücərmədiyi kimi. Sonra Qismətin yazıları seçilir. Əgər Fəriddə daxili zərrənin açılışı gedirsə, Qismətdə kənar amillər hələ ki, buna mane olur. Kənar amillər deyəndə, sosial rəy, işlədiyi kollektivin, baxdığı filmlərin, oxuduğu kitabların təsirini nəzərdə tuturam... Qismət kənardan mənimsədiklərini hələ tam özününküləşdirə bilmir. Yəqin ki buna zamanla nail olacaq.Əvəzində Fəridin astagəl yazı tərzi ilə müqayisədə onun daha çevik manerası, cilalı üslubu, hətta yumoru var. Onun yazıları mənə qılıncoynadanın məşqini xatırladır. Amma nə Fərid, nə də Qismət hələ əsas seçimlərini etməyib – poeziya, esseistika, tərcümə, redaktə, tərtibatçılıq, yoxsa nəsr?\n- Sizcə hansı?\n- Özləri bilən məsləhətdir, amma məndən olsa, esseistikada.\n- İnformasiya artıqlığının yaratdığı düşüncə problemi Həmid Herisçidə də var.\n- Bu, onun “Solaxay” romanının lazımı bədii uğuruna imkan vermədi. Romanın təxminən yarısından sonra müəllif hadisələrə o qədər informasiya daxil edir ki, mətndə informativ tıxac yaranır.\n- Antologiyanın bir vəzifəsi də yeni imzalar üzə çıxarmaqdır.\n- Cavid Zeynallını oxucular nasir kimi tanıyır, amma antologiyada o pyeslə çıxış edir. Cavanlar arasında indiyə qədər də dram cəhdləri olub, amma əksərən uğursuz. Cavidin “Tanrı quşu gəlmədi” pyesinin mövzu aktuallığı problemi olsa da, dram sənəti qanunları baxımından uğurludur. Yəni bu pyes səhnəyə qoyulmasa belə, onun müəllifi gələcəkdə səhnələşdiriləcək əsərlər yaza bilər. Yaxud Savalan Talıblını indiyə qədər publisist kimi tanıyırdıq. Odur ki, onun “Qəza” hekayəsi məni yaxşı mənada təəccübləndirdi. Ümumən tanımadığım bir imza – Bahəddin Salmanın “Qozbelin son duası” hekayəsinin özəl psixoloji iqlimi var. Ağasəlim Əmri, Kamal Hüseyn, Nicat Nəsri, Tahirə Bərraq, Vəlixan Abdullayev, Zaur Rəxşan əruzda, Elşad Ərşadoğlu, Anar Amin, Qılman İman, İltimas Səmimi, Vasif Zöhraboğlu, Ruslan Dostəli, İntqam Yaşar, Məhəmməd Məhəməd hecada ənənələri davam etdirirlər. Əruzçuların yeniləşmə, hecaçıların isə həm də məhsuldarlıq problemi var, istedad isə məhsuldar yeniləşmə deməkdir. Adları çəkilənlər bunu yadda saxlasınlar. Heca ilə sərbəst arasında var-gəl edən Emin Piri müharibə, Pərviz Axundov qaçqın-köşkün mövzusu, Allahşükür Ağa orijinal tapıntıları, lakonizmi ilə yadda qalır. Bunlar haqda da eyni sözləri demək olar. Nə Emin, nə də Pərvizin yeni şeirlərini görmürəm. Sərbəst şeirlər yazan Aqşin Evren üçün planetar, hətta kosmik düşüncə səciyyəvidir. Onu oxuyanda özünü hansısa yad planetin səthinə enmiş kimi kosmonavt kimi hiss edirsən. Fuad Cəfərli, Ruzbeh Məmməd, Tural Turan, Ümid Nəccari, Ulucay Akif, Rəvan Cavid üçün psixoloji incəlik xasdır. Amma bəzən özlərinə o qədər qapanırlar ki, ətrafla əlaqələri kəsilir, anlaşılmaz olurlar. Qafar Rüstəm romantik üslublu, Yadigar Ələkbərov tarixi mövzulu, Şəfaqət Cavanşir gender problematikalı, Orxan Həsəni, Mansur Rəğbətoğlu absurd məzmunlu hekayələri ilə seçilirlər. Bunların hamısından ötə Günel Eyvazlıdır. Gənc bir xanım olasan və mənəm-mənəm deyən kişilərin baş vura bilmədiyi Maks Gendeli, Rene Genonu, Yelena Blavatskayanı oxuyasan! Günelin perspektivini ezoterik nəsrdə görürəm. Yəni Kastanedanın yaradıcılığı kimi. Bizdə o yer boşdur.\n- Bəs, antologiyadan başqa nə iş görürsüz?\n- Şairə Arzu Nehrəmlinin portretini cızacaq bir yazı üzərində düşünürəm. Bu, 90-cı illərin dramatik olayları, taleyin sərt dönüşləri fonunda romantik sevgi yaşayan Azərbaycan xanımının portreti olmalıdır. Bir neçə ay qabaq dünya kinosu və çağdaş nəsrimiz haqda yazmağa başladığım məqaləyə qayıtmaq fikrim var. Məqalədə Aslan Quliyev, Murad Köhnəqala, Qan Turalı və Pərvinin hekayələri dünya kinosu örnəkləri ilə müqayisəli təhlilə çəkiləcək. Bu günlərdə tanınmış yazıçı Əjdər Olun meydan hadisələrindən bəhs edən “Lo” adlı yeni romanının əlyazmasını oxudum. Qismət olsa, ondan bir yazı yazmaq fikrim var.\n- Romana özəl münasibətiniz nədən doğur?\n- Sabir Əhmədlinin “Kütlə”, Əli Əmirlinin “Meydan”, Afaq Məsudun “Azadlıq” romanlarından sonra “Lo” 90-cı illər hadisələrinə münasibətin yeni - daha emosiyasız mərhələsini ortaya qoyur. Bu romanla Əjər Ol ədəbiyyatın tarix qarısındakı 30 illik borcunu qaytarmağa cəhd edib. O dövrün bütün gəncləri kimi mən də “Lo”da təsvir olunan meydan olaylarının şahidi və iştirakçısıyam. Ona görə roman mənə yaxındır.\n- İndi hamı Nəsimidən danışır, yazır. Nə əcəb Nəsimi mövzusuna müraciət etmirsiniz?\n- Ona görə ki, bilən də yazır, bilməyən də. Bu bayağı xor kapellasına qoşulmaq istəmirəm. “Məndə sığar iki cahan”a bir xanım mahnı bəstələmişdi, çox sərt ümummlli təpki ilə qarşılandı. Bu təpkini başını başlara qoşub, Nəsimidən yazan, danışan bəzilərinə də göstərmək lazımdır. Öz əqidəsi uğrunda dabanından soyulan bir şairi ucuz qazanc vasitəsi, möhtəkirlik alətinə çevirmək günahdır.\n- Bəs, siz Nəsimidən yazsaz, necə yazarsız?\n- Mən Nəsiminin çağdaş elm və planetar məkanda analizinə üstünlük veririəm. Çünki yalnız bu zaman onun əbədiliyi öz təsdiqini tapır. Odur ki, “Məndə sığar iki cahan” qəzəli, amerikan rejissoru Stenli Kubrikin “Kosmik Odisseya - 2001” və rus rejiossru Andrey Tarkovskinin “Solyaris” filmlərinin müqayisəli təhlilinə dair bir məqalə yazmaq istəyirəm. Məqalənin əsas ideyası, süjeti, bir sözlə, konturları hazırdır, qalır bəzi materiallara göz gəzdirib, fikirlərimi yazıya almaq.\n- Əsas ideyanız nədir?\n- Amerikanların ötən əsrin ikinci yarısında yaxınlaşdığı, rusların hələ indi də dərk edə bilmədiyi məqama Nəsimi ön dördüncü yüzildə çatmışdı.\n- O hansı məqamdır?\n- Çərxə çıxan həcər mənəm!\n- Bəlkə, biz az açıqlama verəsiz.\n- Sirri-nihanı hələlik faş eləmək istəmirəm.\n- Yuxarıda gənc yazarlardan danışdınız; ümumiyyətlə, ədəbiyyata yeni gələn nəslin baxışları sizi qane edirmi?\n- Gənclərin başlıca problemi yeni zamanın mənəvi-ruhi və intellektual tələbini duymamaqdır. Onlardakı kədər, bədbinlik, ümidsizlik ovqatı burdan doğur. Yolun sonundakı işığı görmürlər.\n- İntihara çağıran ədəbiyyat?\n- İntihara meyl ondan doğur ki, insan öz ölməzliyinə inanmır. Ümumən Azərbaycan yazıçısının düşüncəsinin konturları əksərən ölümə qədər gedir, ordan o yana keçmir. Antik tragediyaların finalında “deus ex machina”, yaxud hind filmlərinin sonunda əllərində zopa tutmuş şortikli polislər necə peyda olursa, bizim bir çox şair-yazıçıların da düşüncəsinin sonunda hökmən Əzrayıl zühur eləyir. Əlbəttə ki, istisnalar da var. Məsələn, Muğanna ölümün o üzünə keçmək, əbədiyyətin nəfəsini duymaqla həm də ölü sözdən diri sözə keçdi. Ölməzlik düşüncəsi ədəbiyyatı əbədiyyətə çevirir. Bu həqiqət gənclərə nə öz ruhlarından açılır, nə də Muğannanı, Nəimini, Nəsimini oxuyurlar. Onların əksəri iyirminci yüzil Avropa dekadans düşüncəsinin təsiri altındadır.\n- İsa Muğanna və Çingiz Aytmatovu necə müqayisə edərdiniz?\n- Aytmatov kosmik, Muğanna metafizik düşüncəlidir. Çingiz ağa son romanlarından olan “Kassandra”da da kosmik düşüncəni yarıb metafizikaya vara bilmədi. O, uzaqbaşı yaxşı yazıçıdır. Muğanna sadəcə yazıçı yox, peyğəmbərliyə iddialıdır. O yeni bir inanc yaradıb - Odər inancı! Maraqlidir ki, ötən əsrin ikinci yarısında ədəbiyyatımızda peyğəmbərliyə iddialı iki şəxsin – İsa Muğanna və Asif Əfəndiyev – hər ikisi Ağstafadan çıxıb. Rus ədəbiyyatında Dostoyevski, Lermontov, Tütçev peyğəmbərliyə iddialı idi. Məsələn, bir şair kimi Puşkin, bəlkə də, Lermontovdan öndədir. Amma bir müjdəçi, öncəgörən kimi ona uduzur. Çingiz ağa ilə Muğannada da məsələ belədir.\n- Azərbaycan ədəbiyyatına postinsan terminini siz gətirmisiniz. Postinsan kimdir?\n- Postinsan üçün əsas təbiətin yox, ağlın qanunlarıdır. O süni intellekt sahibidir. Onun yaranmasıyla təbii seçimi süni seçim əvəzləyir. İnsan özünün ənənəvi bioloji və intellektual sərhədlərini aşır, ölümsüzlüyə və kainatı idarə etməyə iddia edir. Bu, insanın bir mərhələdən başqasına keçməsi yox, keyfiyyətcə başqa bir varlığa – postinsana çevrilməsidir. Homo sapiens dönəmi bitir.\n- Yəni ənəlhəq?\n- Zahiri oxşarlıqlarına baxmayaraq, ənəhəq ideyası ilə postinsan arasında fərq var. Ənəlhəqdə allah insanın aliliyinin ölçüsüdür. Postinsanda isə insan özünü allaha bənzətmir, allah haqda ümumən düşünmür, onun yerini tutur. Ənəlhəqə görə, insan ilahi elm – Quranın batini dərki hesabına həq mərtəbəsinə yüksələ bilər. Postinsan isə yalnız bəşəri elm hesabına baş verir. Ənəlhəq insanın ruhi, postinsan cismani ölməzliyindən danışır.\n- Postinsan bu gün nə dərəcədə aktual və gerçəkdir?\n- Bu gün insan ağlı qarşısıalınmaz qüvvəyə çevrilib və bizi qabağına qatıb, çox böyk sürətlə gələcəyə qovur. Artıq istəsək belə, bu qaçhaqaçı dayandırmaq gücündə deyilik. Maşın sürücünün idarəetməsindən çıxıb. Yəni sinqulyarlıq deyilən bir durum ərəfəsindəyik. Odur ki postinsan bu gün gerçək və aktualdır.\n- Belə çıxır ki, bu nəzəriyyədə Allahın varlığı inkar edilir?\n- Bu, bizə elə gəlir. Çünki ağlı bizə Allah verdiyindən məsələnin kökündə Onun gizli proqramı dayanır. Allah proseslərdə iştirak etmir, lakin bunun özü, “iştirak”ın bir formasıdır.\n- Bu yaxınlarda Musa Yaqub, Ramiz Rövşən, Vahid Əziz “Xalq şairi”, Kamal Abdulla, Natiq Rəsulzadə, Afaq Məsud isə “Xalq yazıçısı” fəxri adlarını aldılar.\n- Ramiz Rövşən Azərbaycan poeziyasında mərhələ yaradan şairdir. O, ədəbiyyatın ölçüsüdür. Düzdür, bəzən görürsən ki, əsl istedadlar qalır bir tərəfdə, ikinci, üçüncü, hətta on üçüncü dərəcəli yazarları tərifləyir. Və inanmıram ki, bunu bilmədən edir. Amma bu, onun çağdaş ədəbiyyatın arbitri olmasını inkar etmir.\n- Qapısını döydü?\n- Ona qədər heç qapını döyə də bilmirdi, axı. Mövlud Süleymanlı istisna olmaqla, Afaq Məsudun əsərlərinin insan psixologiyasının dərin qatlarını qaldırmaq baxımından analoqu yoxdur.\n- Bəs, Muğanna?\n- Muğanna şüurüstü, Afaq Məsud şüuraltı ilə işləyir. Yəni əgər Muğanna ucalarda pərvaz edirsə, Afaq Məsud dərinlərə enir. O yalnız son dönəm əsərlərində şüurüstünə keçməyə başlayıb.\n- Sizcə, daha kimlər bu adlara layiqdir?\n- Qarabağ haqqında romanların müəllifi Aqil Abbas. Onun “Çadırda Üzeyir Hacıbəyov doğula bilməz” romanı ümummilli arzularımızı ifadə edir. Azərbaycan insanının Şuşaya qayıtmaq, Qarabağı qaytarmaq, özünü fərdi və milli anlamda təsdiq etmək istəyi heç bir əsərdə bu romandakı qədər bədii ehtirasla əks olunmayıb. Yalnız Sabir Əhmədlinin Qarabağa qayıdışı əks etdirən “Ömür urası” romanının adının çəkmək olardı. Lakin Sabir müəllim fantastik janrda yazdığından Aqil Abbasın romanı öz müstəsnalığını saxlayır. Bu romanla Azərbaycan ədəbiyyatı həyatı qabaqlayıb. İllər sonra Mübariz İbrahimov romanın qəhrəmanının igidliyini həyatda göstərdi.\n- Deyirsiz Mübariz İbrahimov Aqil Abbasın romanından ilhamlanaraq o qəhrəmanlığı göstərmişdi?\n- Əsas o deyil ki, Mübariz İbrahimov Aqil Abbasın romanını oxumuşdu, ya yox. Əsas odur ki, Aqil müəllim Azərbaycan insanının nəbzini tutub, onun ürək döyüntülərinə qulaq asmış, onun qəlbinin ən dərin qatlarındakı arzularını oxumuşdu. Bir yazıçı ki xalqın ürəyini oxuyur, onun qəlbindən xəbər verir, o, Xalq yazıçısı adı almağa layiqdir. Bir də, məncə, ölümündən sonra olsa da, Adil Mirseyidə ad verilməlidir.\n- Adətən, hərbi sahədə, qəhrəmanlıq göstərərək şəhid olmuş şəxslərə ölümündən sonra adlar verilir...\n- Adil Mirseyid də şəhiddir - sözün şəhidi. Onun həyatı və yaradıcılığı müasir ədəbiyyatın ən kədərli səhifələrindən biridir. Bu şairin cənazəsi Milli Teatrdan götürülməli idi, kirayə yaşadığı evdən yox... İndi on doqquzuncu yüzil deyil, amma Seyid Əzimə, Sabirə olan münasibət daha yaxşı idi, nəinki Adil Mirseyidə. Onları heç olmasa, daşqalaq edirdilər, Adil Mirseyidə isə etinasızlıq vardı.\n- Sizə elə gəlmir ki, Sabir dövründə cəmiyyətin intellektual səviyyəsi daha yüksək idi?\n- Haqlısan, şeirə etiraz, əslində, onu başa düşmək, şairə gözünü bərəltmək, dolayısı ilə ona verilən qiymət deməkdir. Bu durumun günahı şairdəmi, cəmiyyətdədirmi, bilmirəm, amma faktdır ki, bu gün ədəbiyyat cəmiyyətin problemlərindən uzaq düşüb, “özündəşey”ə çevrilib...\n- Uzaq düşüb, yoxsa geridə qalıb?\n- İstənilən halda cəmiyyətlə ədəbiyyat arasında əlaqə kəsilib. Çağdaş şeirin bayraqdarı Ramiz Qusarçaylı və daha bir neçə şair istisna olmaqla xüsusən də şairlər ictimai mövzulardan uzaq düşüblər.\n- Əgər yaradıcı adamlar ətraf tərəfindən təcrid olunursa, onların daxili aləmlərinə çəkilməsi də normal hal deyilmi?\n- Əsas məsələ o deyil ki, yazıçı özünə çəkilib, ya yox, odur ki, o oxunurmu? Əgər oxunursa, demək, ədəbiyyatla bədii sözün əlaqəsi var. Doxsanıncı illər ədəbiyyatında fərdiyyətçiliyin ən səciyyəvi ifadəçisi Salam idi. Amma o oxunurdu.\n- Çünki o öz tənhalığını tərənnüm etmir, tənqid edirdi. Onda özünə qarşı ironiya vardı. Vaqif Səmədoğlu, Ramiz Rövşən və Vaqif Bayatlının ağır, ciddi şeirlərindən sonra bu, oxucuya yeni görünürdü. Salamdan öncəkilər kimi, sonrakılar da öz tənhalıqlarını tərənnüm edirlər. Məncə, əsas problem bundadır. Yəni nə yazmaq yox, yazdığına münasibətdə.\n- Müsahibələrinizin birində AYB sədrliyinə namizədliyinizi verəcəyinizlə bağlı fikirlər səsləndirmişdiniz. Yenə o fikirdə qalırsızmı?\n- Əslində, mən o fikirlə ədəbi mühitdə baş verən və mənə dəxli olmayan məsələlərdə ittiham olunmağıma ironiyamı bildirmişəm. Demək istəmişəm ki, əgər sədr olmaya-olmaya hamı mənim sözümlə durub-oturursa, hamını mən idarə edirəmsə, niyə sədr olmayım ki?\n- Axı, bunun üçün əsaslar da vardı - Əsəd Cahangir ciddi imzadır. Nəyə görə AYB sədrliyinə namizəd ola bilməz ki?\n- Hətta ciddi imza olmasam belə, AYB Nizamnaməsinə uyğun olaraq sədrliyə namizədliyimi irəli sürə bilərəm. Burada qeyri-adi heç nə yoxdur. AYB sədri, əslində, böyük vəzifə deyil. Onu böyük göstərən uzun illərdən bəri bu vəzifədə çalışan Anar müəllimin obrazıdır. Kravçuk 10 il qabaq Rusiya Yazıçılar İttifaqının prezidenti seçiləndə 33 yaşı vardı.\n- Aqşin Yeniseyin sözlərinə görə, yazıçı Anar sizin “xaç atanız”dır.\n- Dini mənsubiyyətim müsəlman olduğu üçün Anar mənim “xaç atam” yox, “aypara atam” ola bilər. (gülür)\n- Əgər nə vaxtsa AYB sədri seçilsəydiniz, qurumda nə kimi islahatları həyat keçirərdiniz?\n- Ən öncə AYB üzvlərinin sayının 2000 nəfərdən 200 nəfərə endirilməsi məsələsini qaldırardım. Keçmiş SSRİ ərazisindəki respublikalar arasında Yazıçılar Birliyi üzvlərinin sayına görə Rusiyadan sonra ikinci yeri Azərbaycan tutur. Halbuki, Rusiyanın əhalisi bizdəkindən 20 dəfə çoxdur. Bu hesabla, onların Yazıçılar Birliyi üzvlərinin sayı da 20 dəfə çox – 40 min nəfər olmalıdır. Amma cəmi 3 min nəfərdir. İndi özünüz hesabınızı götürün.\n- Birlik üzvlərinin sayca çoxluğu və azlığı nəyi həll edir?\n- Açıq qapı siyasəti yazıçı adını nüfuzdan salır. Bu məsələnin mənəvi tərəfidir. Birlik üzvləri sayının minlərlə olması dövlət tərəfindən ədəbiyyatın inkişafına ayrılan vəsaitin lazımı məcraya yönəldilməsinə imkan vermir. Bu da məsələnin iqtisadi tərəfidir.\n- Bəs, sizcə, Birlik üzvlüyündən kənarlaşdırılan şəxslər neyləməlidir?\n- Biz təkpartiyalı sistemdən çoxpartiyalı sistemə keçmişik. İqtisadi həyatda dövlət sektoru ilə yanaşı özəl sektor yaranıb. Ədəbiyyat isə hələ də təkpartiyalı sistem dövründə qalıb. Alternativ ədəbi qurumlar yaranmalı və hər kəs öz dünyagörüşünə uyğun qurumun üzvü olmalıdır. Biz qapalı, totalitar kommunist rejimində yox, suveren bir dövlətdə, plüral cəmiyyətdə yaşayırıq. Ədəbiyyat təkcə bədii əsərlərin məzmunu yox, təşkilatlanma baxımından da cəmiyyətin güzgüsü olmaldır.


Uşaq dəstəyi modifikasiyası ilə bağlı suallar - FindLaw\nUşaq dəstəyi ödəmələri hər bir valideynin cari gəlirinə, qazanma potensialına, mənzil vəziyyətinə və əlbəttə ki, uşağın xüsusi maddi ehtiyaclarına əsaslanır. Vəziyyətlər bir an əvvəl dəyişə bildiyindən - iş itkisi və ya hətta yüksəliş kimi - uşaq dəstəyinin dəyişdirilməsi həmişə seçimdir. Aşağıda uşaq dəstəyi sifarişinin dəyişdirilməsi ilə bağlı ən çox verilən sualların bəzilərinin cavabları verilmişdir.\nS: Mövcud uşaq dəstəyi sərəncamı mənim üçün həqiqətən haqsız görünür, onu dəyişdirə bilərəmmi?\nBəli, uşaq dəstəyi sifarişlərini dəyişdirmək mümkündür. Uşaq alimentinin dəyişdirilməsi məhkəmə qərarı ilə rəsmiləşdirilir. Bu, şərtlərin hər hansı birinin dəyişdirilməsi üçün hakimin bir müqaviləni təsdiqləməsi və ya orijinal qaydasını dəyişdirməsi deməkdir.\nS: Övladım üçün aliment sifarişini necə dəyişə bilərəm?\nƏyalətinizdə tələb olunan prosedurlardan istifadə edərək, uşaq alimenti qərarı verən eyni məhkəmədən dəyişiklik tələb etməlisiniz. Siz və uşağın digər valideynləri tək başına uşaq alimentinin dəyişdirilməsi barədə razılığa gəlsəniz də, uşaq dəstəyi qərarının dəyişdirilməsindən əvvəl hakim qarşısına çıxmalısınız. Uşaqların dəyişdirilməsi ilə bağlı tövsiyələr üçün bu məqaləyə baxın. Dəyişiklik tələb etməkdə kömək istəsəniz, ixtisaslı uşaq dəstəyi vəkilinə müraciət edin.\nTez-tez olduğu kimi, siz və övladınızın digər valideynləri övlad alimenti ilə bağlı razılığa gələ bilmirsinizsə, hər ikinizin də təklif etdiyiniz uşaq alimenti ilə bağlı mübahisələr aparmaq üçün icazə alacağınız bir hakim qarşısında məhkəmə istəməlisiniz. Ümumiyyətlə, ən azı bir valideyn şəraitində uşaq alimentinin dəyişdirilməsini zəruri edən bir dəyişiklik göstərə bilmədiyi təqdirdə, uşaq alimentinin dəyişdirilməsinə icazə verilmir.\nTəəssüf ki, boşanma qarışıq bir sınaq ola bilər. Hakimlər, boşanma prosesinin uşaqlara zərər verməməsi üçün böyük qayğı göstərirlər. Bu səbəbdən də qanun uşaq dəstəyi sifarişlərinin sabit qalmasına tərəfdardır və şıltaqlıqla dəyişiklik edilməsinə icazə vermir.\nS: Qısa müddətli təcili vəziyyətim var, uşaq dəstəyi sifarişini müvəqqəti dəyişə bilərəmmi?\nBəli, dəyişikliklər şərtlərdən asılı olaraq ya daimi, həm də müvəqqəti ola bilər. Uşaq dəstəyində müvəqqəti dəyişikliklər, uşağın tibbi təcili vəziyyəti, bir valideyn tərəfindən müvəqqəti iş itirməsi və ya bir valideynin tibbi təcili vəziyyəti kimi müvəqqəti vəziyyətlərə görə verilə bilər. Valideynlərdən birinin uzun müddət xəstəxanada olması lazım olduqda, uşaq dəstəyinin müvəqqəti dəyişdirilməsi, uşaq qəyyumluğunun müvəqqəti dəyişdirilməsi ilə də əlaqələndirilə bilər.\nS: Hansı növlər daimi uşaq dəstəyi sifarişinin dəyişdirilməsi ilə nəticələnə bilər?\nUşaq dəstəyi razılaşmalarında daimi dəyişiklik ümumiyyətlə valideynlərdən birinin mövqeyi qalıcı bir şəkildə dəyişdikdə verilir. Məsələn, valideynlərdən biri yenidən evlənərsə, bu, onun müvafiq gəlirini artırır və bu da aylıq uşaq alimenti ödəmələrini artıra bilər. Uşaq dəstəyi sərəncamlarının qalıcı dəyişdirilməsi ilə nəticələnə biləcək digər vəziyyətlər arasında uşaq alimenti ilə bağlı ailə qanunvericiliyindəki dəyişikliklər, bir valideynin qalıcı şikəstliyi, uşağın ehtiyacları və ya bir valideynin iş dəyişikliyi var.\nS: Hakimə müraciət etmədən övladımın dəstəyini dəyişdirməyin bir yolu varmı?\nBəli var. Bəzi hakimlər verdikləri bütün uşaq dəstəyi əmrlərinə Yaşayış Maliyyəti Ayarlaması (COLA) maddəsini daxil edirlər. Bu maddələr, uşaq alimenti ödəmələrinin illik yaşayış xərclərinin artması və ya azalması ilə uyğun olaraq hər il dəyişməsini təmin edir. Bu məbləğ normal olaraq İstehlakçı Qiymətləri İndeksi kimi iqtisadi göstərici ilə müəyyən edilir. COLA maddəsi uşağınıza verilən dəstək orderinə daxil edildiyi təqdirdə, yaşayış qiymətindəki artım və ya azalma əsasında ödəmə məbləğini dəyişdirmək üçün bir hakim qarşısına çıxmanıza ehtiyac yoxdur.\nS: Uşağımın pulu ilə bağlı təcrübəli, yerli mütəxəssis yardımı necə tapa bilərəm?\nKeyfiyyətli hüquqi məsləhət və nümayəndəlik ümumiyyətlə bir xərc tələb edir, lakin bu təcrübə uzun müddətə adətən rahatlığı təmin edərkən sizə qənaət edir. Çocuğunuzun rifahına gəldikdə, dəyərli bir sərmayədir. FindLaw-ın əyalətə, şəhərə və ya metropol ərazisinə görə uşaq dəstəyi dəyişiklikləri üzrə vəkillər siyahısını yoxlayın.


Marka hekayəsi - Shanghai Yangli Furniture Material Co., Ltd.\nYangLi şirkətinin digər markası, mətbəx şkafları, banyo şkafları, məişət texnikası tutacaqlarına diqqət yetirir. "Geriss" yüksək səviyyəli gizli slayd, metal qutu sistemi, Avropa klassik tutacaqları və mebel müştəriləri arasında yüksək nüfuza sahib olan müasir tutacaqlar üçündür.\nGeriss marka yaradıcılığının mənşəyi: "G" lokomotivi, YangLi-ni dünyaya yönəltdi, "R" Yang Liren'i, Yang Li-ni "pozitiv və barışıq, Li Bo və iş fəlsəfəsinə" sadiq qalan insanları təmsil edir, sülhü müdafiə edir, həyatda bərabərlik, özünə inam, özünə güvənmə, öz gücləndirmə və yenilik ruhu, müştərilər üçün lüks bir keyfiyyət yaratmaq, Amerika dolablarında, qatı taxta mebel sənayesində yüksək bir şərəf qazanmaq.\nYanlginin söndürmə slaytları, söndürmə menteşəsi və soba aksesuarları logo ilə möhürlənmişdir. YANGLI-dəki "Y" barışıq göyərçininin adındadır, yəni Yanglı Şirkəti bərabərliyi, barışıq işini quran, qanunlara və müqavilənin şərtlərinə riayət edən şəxsdir. Uçmaq üçün pulsuz ola bilərsiniz. YANGLI markası, üstün keyfiyyətə, uyğun qiymətə, təxminən 20 ildir qurulmuşdur, Avropa və Amerika mebel sənayesində yüksək şərəf qazanır.\nYangli şirkətinin üçüncü markası, metal çəkmələr sisteminə, gizli sürüşmələrə, rulmanlı sürgülərə, menteşələrə və s. Odaklanır. HIFEEL "YÜKSƏK KEYFİYYƏTLİ HİSS" qısadır. Müştərilərimiz üçün yüksək keyfiyyətli məhsullar yaratmağa çalışırıq.


Elmi katib » Institute Caucasus Studies\nHüseynova Südabə Novruzəli qızı 04.12.1979-cu il Ağstafa şəhərində anadan olmuşdur. 1997-2001-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin sosial elmlər və psixologiya fakültəsində psixologiya ixtisası üzrə bakalavr təhsilini, 2001-2003-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin sosial elmlər və psixologiya fakültəsində hüquq psixologiyası üzrə magistratura təhsilini başa vurmuşdur. 2001-2003-cü illərdə Bakı şəhər Əzizbəyov rayonu 149 nömrəli orta məktəbində psixoloq vəzifəsində işləmişdir. 2003-cü ildə AMEA Fəlsəfə İnstitutunun sosiologiya və sosial psixologiya şöbəsində böyük laborant vəzifəsinə təyin edilmişdir. 2009-cu ildə həmin İnstitutun sosiologiya və sosial psixologiya şöbəsində kiçik elmi işçi, 2013-2017-ci ilədək isə elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.\n12.05.2004-il tarixində AMEA Fİ-nin Sosiologiya və sosial psixologiya şöbəsinin geniş iclasında “Müasir dövrdə şəxsiyyətin hüquq düşüncəsinin sosial-psixoloji aspektləri” adlı doktorluq dissertasiyası təsdiq edilərək şöbənin dissertantı olmuşdur. AMEA-nın müxbir üzvü, psixologiya elmləri doktoru, professor B.H.Əliyevin rəhbərliyilə doktorluq dissertasiyası müdafiə olunmuş və AAK-nın 10 fevral 2016-cı il tarixli (protokol № 05-k) qərarı ilə psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi verilmışdir.\n2010-cu ildən Bakı Dövlət Universitetinin sosial elmlər və psixologiya fakültəsinin sosial və pedaqoji psixologiya kafedrasında saat hesabı dərs deyir. Ailəlidir. İki övladı var.\nRespublikanın nüfuzlu elmi jurnallarında 16 elmi məqaləsi (1 məqalə xarici ölkədə) dərc edilmiş, beynəlxalq səviyyəli elmi konfranslarda müxtəlif tezis və məqalələrlə çıxış etmişdir. “Müasir dövrdə hüquqi şüurun formalaşması: sosial-psixoloji təhlil” adlı monoqrafiyası çapa verilmişdir.


Bakıda minatəmizləmə ilə bağlı beynəlxalq seminar keçirilir - Poliqon.az\nBakıda minatəmizləmə ilə bağlı beynəlxalq seminar keçirilir\n04 Aprel 2016 11:00\nBu gün Bakıda Avropa, Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə Əməkdaşlıq Proqramı (EECCA-OP) toplantısı çərçivəsində Azərbaycanda minatəmizləmə sahəsində qanunvericilik, standartlar və idarəetmə üzrə Sahə Seminarı öz işinə başlayıb.\n“AzeriDefence”nin məlumatına görə, aprelin 4-8-i tarixlərində keçiriləcək seminar EECCA-OP çərçivəsində Azərbaycan Respublikası Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentliyi ilə birgə təşkil edilib.\nBu seminarda Belarus, Estoniya, Gürcüstan, Qırğızıstan, Moldova, Rusiya, Tacikstan, Ukrayna və İrandan olan mina aksiyası, sursatların təmizlənməsi proqramları, eyni zamanda Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi, BMT İnkişaf Proqramı, ATƏT və BMT Mina Aksiyası Xidmətləri nümayəndələri iştirak edir.\nSeminarın açılışında ANAMA-nın direktoru Qəzənfər Əhmədov tədbirə qoşulan tərəfdaş qurumlara təşəkkürünü bildirib.\nO deyib ki, tədbirdə minatəmizləmə sahəsində qanunvericilik və standartlar ətrafında müzakirələr aparılacaq.\nSeminarın məqsədi isə iştirakçılara region ölkələrində bu sahədə qəbul olunan qanunvericilik və noremalarla tanış olmaq, ANAMA ilə mina aksiyasının əməliyyatı, idarəetmə, mina təhlükəsinə dair maarifləndirmə və zərərçəkənlərə yardım sahələrində fikir və təcrübə mübadiləsi aparmaqdır. Q.Əhmədov qeyd edib ki, son illər bu sahədə görülən işlər və intensiv əməkdaşlıq gələcək uğurlu perspektivə təkan verir. Bu baxımdan tədbir gələcək uğurlu fəaliyyətə təkan verir.\nCenevrə Beynəlxalq Humanitar Minatəmizləmə Mərkəzinin nümayəndəsi Faiz Paktianın sözlərinə görə, bu gün Bakıda belə bir tədbirə toplaşmaq bütün tərəfdaşlar üçün əlverişli imkan yaradıb. Tədbir çərçivəsində daha geniş əlaqələr qura bilərik. Məqsəd mina təhlükəsində xilas olmaqdır. O, donor təşkilatlarına və Azərbaycan hökumətinə tədbirə dəstək verdiyi üçün minnətdarlığını da bildirib.\nANAMA əməliyyatlar üzrə meneceri Samir Poladov minatəmizləmə işlərinin uğurla həyata keçirilməsində görülən işlərdən danışıb.\nOnun sözlərinə görə, tədbir çərçivəsində minatəmizləmə işləri ilə əyani tanışlıq da həyata keçiriləcək. Q.Poladov proqramın maraqlı və səmərəli olmasına çalışacaqlarını da qeyd edib.\nTacikstan, Rusiya, İran və digər minatəmizləmə qurumlarının nümayəndələri də çıxış edərək, mina təhlükəsinin aradan qaldırılmasında ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıqların əhəmiyyətindən danışıblar. Onlar bu sahədə təcrübə mübadiləsini vacibliyini də vurğulayıblar.


Sarı zolaqlar, cərimə qorxusu tıxaclara səbəb olur\nPolis qanuvericliyi əsas gətirir, sürücülər biri-birini, vətəndaşlar isə hər ikisini qınayır\nMayın 5-dən etibarən paytaxtın küçələrində İslam Həmrəylik Oyunlarına görə sarı zolaqlara giriş qadağan olunub. Ay sonuna qədər davam edəcək bu qadağa özü ilə bərabər çətinliklər də gətirib. Şəhərin müxtəlif küçələrinə çəkilən bu zolaqlarda sürücülərin hərəkətinə icazə verilmir. Avtomobilini bu zolaqla idarə edən sürücü isə 40 manat məbləğində cərimə olunur. Bu səbəbdən ötən10 gün ərzində müxtəlif saaatlarda şəhərin bəzi yerlərində tıxacların şahidi oluruq.\nZolaqlar hərəkətin intensiv olduğu yerləri, Ziya Bünyadov prospektindən Atletlər kəndinə qədər, Bakı Dairəvi yolu, Bakı Atıcılıq Mərkəzindən başlayır və Salyan şosesində sona çatır. Salyan şosesi zolağı Dairəvi yoldan Bibiheybət yoluna qədər, Bibiheybətdən Avropa oyunları parkından keçərək birbaşa Bayraq Meydanına gedən, Neftçilər prospekti zolağı Bayraq Meydanından Bakı İdman Zalına, Qara Qarayevdə bütün yol, Atatürk prospektindəki zolaq isə Ziya Bünyadov prospektindən Vaqif prospektinə qədər, Fətəli Xan Xoyski zolağı Atatürk prospektindən Koroğlu Rəhimov küçəsində yerləşən körpüyə qədər, Hənifə Ələsgərova zolağına Vaqif prospektindən Cəlil Məmmədquluzadə küçəsinə qədər, Tbilisi prospektindəki zolaq Heydər Əliyev adına İdman Arenasının çıxışından Abdulvahab Səmədzadə küçəsinə qədər, Abdulvahab Səmədzadə küçəsindəki zolaq Tbilisi prospektindən Ziya Bünyadov prospektinə qədər, Böyükşor şosesindəki zolaq isə Koroğlu metro stansiyasından Aeroport şosesinin başlanğıcınadək ərazini əhatə edir.\nMayın 5-dən 15-nədək isə 941 sürücü sarı zolağa daxil olduğundan cərimələnib. Bakı şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəisi, polkovnik Vaqif Əsədov APA-ya deyib ki, Bakıda keçirilən IV İslam Oyunları ilə bağlı çəkilmiş xüsusi hərəkət zolaqlarına nəzarət davam etdirilir. O, həmin zolaqlarda hərəkət intensivliyinin artacağını nəzərə alaraq sürücülərə müraciət edib: “Sabahdan yarışlara qatılacaq idmançıları daşıyan nəqliyyat vasitələrinin həmin zolaqlardan istifadəsi artacaq. Buna görə də sürücülərdən diqqətli olmaları, yarışlar üçün nəzərdə tutulmuş zolaqlara daxil olmamaları xahiş edilir. Həmin zolaqlardan istifadə hüququ olmayan şəxslərin inzibati qaydada məsuliyyətə cəlb ediləcəklərini bir daha nəzərinizə çatdırıram”.\nBəs sürücülər nə deyirlər?\nSürücü Fuad Məmmədov deyir ki, sarı zolaq qadağasından bu yana dəfələrlə tıxacda qalmağa məcbur olub. Xüsusi ilə səhər saatlarında başalayan tıxac işə gecikməyə səbəb olur: “Yoldaşım da, mən də işləyirik, saat 9-da işdə olmalıyıq. Ancaq evdən nə qədər tez çıxmağımızdan asılı olmayaraq hər ikimiz işə gecikirik. Səbəb isə yolun bir hissəsinin sarı zolağa ayrılmasıdır. Normal halda evimizdən iş yerimizə məsafə 15 dəqiqəlik olmasına baxmayaraq indi 1 saatdan çox tıxacda qalıb, gecikirik. Bilirisiniz, bizim tərəfdən sarı zolaq yolun sol hissəsindən başlayır ancaq 20 yanvara yaxınlaşan zaman zolaq orta xəttə keçir. Bu səbəbdən aləm qarışır bir-birinə. Səhər tezdən ki, yarışlar keçirilmir. Həmin vaxtı zolaqda hərəkətə icazə verilsə daha az tıxac olar. Insanların əsəbi bu qədər tarıma çəkilməz”.\nBir başqa xanım sürücü Leyla Həsənova isə deyir ki, bəzən tıxaclarda polis işarə verərək sarı zolaqla hərəkət edilə biləcəyini deyir. Halbuki buna heç kim risk etmir: “Bilirsiniz, polis yolu açmaq üçün davamlı qışqırır ki, sarı zolağa keçsin sürücülər. Ancaq qarşıda radar, kamera olur. Sonra həmin şəxsin evinə cərimə gəlir. Gəl sonra sübut et ki, həmin zolağa keçməyimə polis icazə verdi. Hələ Avropa Oyunları zamanı bu mənim neçə tanışımın başına gəlib. Ona görə də camaat qorxur. Deyir eybi yox, qoy tıxacda qalım, əsəbləşim amma cərimə olunmayım”.\nBaş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəisi Kamran Əliyev sarı zolaqlarla bağlı mətbuata açıqlamasında bildirib ki, bu zolaqlar təkcə yarışların keçirildiyi zaman kəsimi üçün yox, həm də yarışlara cəlb olunmuş nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti üçün nəzərdə tutulub. Onun sözlərinə görə, yarışda xidmət göstərən personalın hərəkəti də sarı zolaq vasitəsilə gerçəkləşir: “Yəni bu halda sarı zolaq sıravi sürücülərin də üzünə müvəqqəti olaraq açılsa, bu halda oyunlara cəlb edilmiş maşınların hərəkətində problemlər yaranacaq. Ona görə də dediyiniz bu təklifin həyata keçmə perspektivi yoxdur. Hesab edin ki, sarı zolaqda da hərəkətə icazə verildi. Bu halda yarışda xidmət üçün nəzərdə tutulmuş maşınlara yol verən olmayacaq. Bu da işin ümumi ahənginə mənfi təsir edəcək. Amma hansısa ərazidə sıxlıq yaranırsa, sözsüz ki, orda bizim əməkdaşlar xidmət edirlər. Sıxlığın aradan qaldırılması məqsədilə müəyyən məsafələrdə, sıxlığı yönəltmək üçün ora yönəldilirlər. Biz əvvəldən müəyyən etmişdik ki, respublikanın digər rayonlarından Bakıya maşınların gəlişi nisbətən məhdudlaşsın, eləcə də paytaxtda fərdi nəqliyyatdan mümkün qədər az istifadə olunsun. Sürücülər 10-15 gün müddətində fərdi nəqliyyat vasitəsindən imtina edə bilər. Metromuz da normaldır, avtobuslar da. İctimai nəqliyyatdan istifadə etmək heç də sürücülər üçün problem olmayacaq. Bu, həm özlərinin rahatlığı, həm də şəhərdəki sıxlığın aradan qaldırılması üçün lazımdır”.\nBəs ən çox tıxac hansı küçələrdə yaşanır?\nIzləyicimiz Osman Əlimirzəyev deyir ki, səhər tezdən 08:00 - 09:00 kimi Sabunçu körpüsü inanılmaz tıxac olur: “Zabrat Balaxanı yolundan düz Koroğlu körpüsünə kimi. Hər gün işə gedəndə azı yarım saat tıxacda gözləyirik”.\nElay Həmdəm deyir ki, tıxacda qalmağımızın ən böyük günahkarı sürücülərdir: “Sarı zolaq oldu-olmadı, normal insanlar sıraya düzəlib yolunu tutanda bəziləri basıb keçir. Sonra sıraya girmək üçün hər meymunluğu edirlər. Bu da zaman itkisinə səbəb olur”.\nMurat Tağıyev deyir ki, Xalqlar, Neftçilər, Q. Qarayev tamamilə tutulub.\nİmamqulu Yunisoğlu isə Ziya Bünyadov, Dərnəgül, Tiblisi prospektlərində tıxac olmasından şikayətçidir.\nSaday Quliyev dərnəgül yolunun 20 yanvara qədər tıxac olduğunu deyir. İzləyicilərimizin əksəriyyəti Dərnəgül yolunun, Şamaxinkanın, Ziya Bünyadov prospektinin tıxac olmasından şikayətlənirlər.


"Avtostop" verilişinin aparıcısı tələbənin təhsil haqqını ödədi - MINVAL.INFO\n“”Avtostop” verilişinin aparıcısı Tural Yusifov Jurnalistika ixtisasına qəbul olmuş və maddi durumu çox zəif olduğu üçün qeydiyyatdan keçməkdə çətinlik çəkən Zeynəbin növbəti il üçün nəzərdə tutulan 1500 manat təhsil haqqı ödənişini kart hesabımıza köçürdü”.\nMinval.info xəbər verir ki, bu sözləri Azərbaycan Dillər Universitetinin mətbuat katibi Şahin sərdarlı sosial şəbəkədə yazıb. O bildirib ki, Zeynəb haqqında paylaşım etdikdən sonra ona yardım edənlərin sayı çoxalıb: “Paylaşdığımız elandan sonra Zeynəbin birinci kurs üçün nəzərdə tutulmuş 1500 manat məbləğində təhsil haqqı bu gün ərzində toplanmışdı. Tural bəyin də dəstəyi sayəsində tələbəmizin 2-ci kurs üçün nəzərdə tutulmuş təhsilhaqqı da tamamlandı.\nHəmçinin adının hallandırılmasını istəməyən bir şəxs də Zeynəbə 4 il boyunca hər ay 100 manat məbləğində təqaüd verəcək. Bundan başqa ADU Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsi tələbəni yataqxana və pulsuz yemək talonları ilə təmin edəcək”.\nQeyd esək ki, Zeynəb hazırlığa getmədən öz biliyi ilə jurnalistika ixtisasına qəbul olub. Onun nənəsi Hacı Mərzan xanım da Astara qəzetində işləyib. Astarada yaşayırlar.\nAbituriyentin atası yoxdur, anası yataq xəstəsidir. 3 övladdırlar, hər üçünü də nənəsi böyüdüb. Maddi imkanları çox aşağıdır. Aylıq 200 manat civarında pensiya ilə dolanırlar.\nTarix: 2019/08/22 18:33


Şəmkir sakinləri könüllü olaraq qan veriblər | Kəpəz Müstəqil Teleradio Şirkəti\nBu günə xəbərlərin oxunma sayı: 3568\n— 02.12.2015 13:18\nŞəmkir sakinləri könüllü olaraq qan veriblər\nŞəmkir rayonunda növbəti qanvermə aksiyası keçirilir. İki günlük aksiya çərçivəsində 500- dən dən çox vətəndaşın könüllü olaraq qan verəcəyi proqnozlaşdırılır.\nSəhiyyə Nazirliyinin tədbirlər planına əsasən, növbəti qanvermə aksiyası Şəmkir Mərkəzi Rayon Xəstəxanasında keçirilib. Aksiyada idarə, təşkilat və müəssisələrin, eləcə də yerli özünüidarəetmə və hüquq- mühafizə orqanlarının əməkdaşları fəallıq nümayiş etdiriblər. Vətəndaşlar bir qayda olaraq əvvəlcə tibbi müayinədən keçirilib və səhhətində ciddi qüsuru aşkarlanmayan şəxslərdən 250 qram həcmində qan götürülüb.\nOrxan Salmanov- donor: “Bu gün Şəmkir rayonunda təşkil olunan qanvermə aksiyasında könüllü olaraq iştirak etdim. Sevinirəm ki, mənim qanım hansısa bir xəstəyə şəfa verəcək”.\nFirdovsi Qəhrəmanov- donor: “Bir Şəmkir sakini kimi bu qanvermə aksiyasına mən də qoşuldum. Mənim verdiyim qan kimə qismət olacaqsa, xeyirli olsun”.\nQanvermə aksiyası 2 gün davam edəcək. Əhalinin aktivliyi nəzərə alınmaqla 500- dən çox vətəndaşın donor olacağı proqnozlaşdırılır. Vətəndaşlardan toplanan qan nümunələri Respublika Qan Bankına göndərilməklə irsi qan xəstəliyindən əziyyət çəkənlərə köçürüləcək.\nNürəddin Əhmədov- Şəmkir Mərkəzi Rayon Xəstəxanasının baş həkimi: “Könüllü olaraq insanlar qan verməyə gəlirlər. Hesab edirəm ki, könüllülərin sayı çoxluq təşkil edəcək. Hər bir şəmkirli bilməlidir ki, donor olmaq böyük bir xeyirxahlıqdır. Çünki onun verdiyi qan ağır bir xəstənin köməyinə çatır”.\nŞəmkir rayonunda sonuncu dəfə qanvermə aksiyası bir il bundan əvvəl keçirilib. Həmin vaxt 1000-ə yaxın rayon sakini könüllü olaraq qan verib.


Axır vaxtlar ölkənin 70% əhalisinin dini məktəbi olan şiəliyə hücumlar artıb.\nAşuranın izdihamlı keçməsini, Ərbəinə Azərbaycan Respublikasından gedənlərin artmasını, məscidlərdə inanclı insanların çoxalmasını görüb, həzm edə bilmirlər.\nOna görə də mətbuatda, sosial şəbəkələrdə müəyyən işlər görərək, güya ki şiəliyi əhalinin gözündən salıb, qabağını almaq istəyirlər.\nHələ utanmaz-utanmaz Azərbaycanın Suriyaya dönməsindən ehtiyandıqlarını deyirlər.\nElə bil ki, Suriyaya hücum edən bığsız saqqalılar şiələrdir, hər yerdə partladaraq terror edən, insanların başını kəsən şiələrdir.\nBelə başa düşmək olur ki, bunların dərdi Azərbaycanın Suriyaya dönməsi yox, elə Suriyaya dönə bilməməsidir.\nMəhz bu plana görə bir sıra ciddi işlər gördülər və həmin bığsız saqqalıların əqidəsini Azərbaycana soxuşdurdular. Hər şey sionistlərin Qlobal Planına uyğun! Yeni Yaxış Şərq Proyekti əsas şərtlərindən biri vahhabiliyin Şərqdə yayılması və şiələyi ortadan sıxışdırmasıdır.\nAncaq inkişaf etdirə bilmədilər. Çünki bunun qarşısında elə biz şiələr dayandıq.\nHəmin planı alt-üst etdik.\nOna görə də yerli sionist nökərləri dəqiqəbaşı şiələri “vurmaqla” məşğuldurlar.\nBəhanə də İrandır.\nElə bil ki, bizlər qabaqlar vahhabi olmuşuq, İran bizi şiə edib.\nOnlara buradan demək istəyirəm ki, külü qoyum ağlınıza!\nHeç bir qələt edə bilməyəcəksiniz!\nP.S. Qeyd edim ki, Azərbaycanda ənənəvi əqidələr olan şiəlik və sünnilik arasında heç bir vaxt münaqişə, konflikt olmayıb və bir ailə kimi yaşamışıq. Sadəcə bunların qarşısında Azərbaycanda sünniliyi yox, vahhabiliyi yaymaq istəyi durur. Onu da görməyəcəklər!


Şahlar Ruhi. Vicdansızlar şəhəri\n2022, 25 Yanvar, çərşənbə axşamı, Bakı vaxtı 22:07\nArzularınızdan qorxun, çünki onlar nə vaxtsa reallaşa bilərlər. (Kant)\nSərxan artıq iki həftə idi ki, gecələr yata bilmirdi.\nQaranlıq düşən kimi küləklər evinin pəncərələrini döyəcləyir və bununla da sanki yeni melodiya bəstələyirdi.\nQoca çinar ağacının çürüməkdə olan budaqları isə sanki bu melodiyadan cuşa gəlib rəqs edirdilər.\nBu səs-küylü şənlik Sərxanı yatmağa qoymurdu.\nSərxan artıq hər şeydən bezmiş, payızdan nifrət etməyə başlamışdı.\nO, stolüstü lampasını söndürüb yatağına uzanaraq ayın ləkəli üzünə baxmaq istəsə də, ay işvəli qızlar kimi üzünü bulud adlanan örpəyiylə gizlədib oğrun-oğrun ona baxırdı.\nBu səhnə Sərxanı daha da hövsələdən çıxarırdı.\nO, çarpayıdan qalxaraq əynini geyinib siqaret çəkmək üçün eyvana çıxardı.\nSanki bu,onun intiqamı idi.\nSiqaret çəkəndən sonra onun əsəbləri sakitləşər, dəftərini götürüb taleyiylə barışmış halda yeni hekayə yazmağa başlayardı.\nOnun bu dəyişməsini görən istənilən şəxs mənim intiqam barədə dediklərimlə razılaşardı.\nAxı nifrət ya intiqam, ya da yaxşılıqdan sonra belə soyuya bilərdi ki, göründüyü kimi payız havası Sərxana heç bir yaxşılıq eləməmişdi.\n“Vicdan, insaf, mənlik...\nBunlar artıq köhnəlmiş və mənasını dəyişmiş sözlərdir. Onları əvəz edən bircə söz var - Axmaqlıq...\nYa da yox, səfehlik də onları əvəz edə bilər, abdallıq da...\nXülasə- vicdan axmaqlıqdır. Nəinki axmaqlıqdır, hətta bədbəxtlikdir.\nVicdanlı insan bu dünyada yaşaya bilməz, ya acından ya da vicdan əzabından ölər.\nYaşamaq üçün vicdansız olmalısan.\nHə, bu 100% belədir.Vicdanı olmaq pis şeydir.\nƏgər satıcı ola-ola sənin vicdanın olsa, lazımsız kosmetikanı millətə sırıya bilməzsən, ailən də acından qırılar.\nHəkim olsan, vicdanın olsa, xəstələrinə lazımsız dərmanlar yazmassan, aptekçilərin ailəsi ruzisiz qalar.\nDemək, həkim vicdansızlıq edərək əslində başqa birisinə yaxşılıq edir.\nDeməli, vicdansız olmaq yaxşı şeydi.\nƏstağafurillah, nə sərsəm-sərsəm danışıram. Vicdanın olmasa,sən necə insan ola bilərsən?\nSən vətənini, ailəni,sənə ehtiyacı olanları necə düşünə bilərsən.\nAmma o həkim... Əgər o ,pasientinə qarşı vicdanlı davransa, aptekçilər ona “vicdansız” deyəcəklər.\nOnun işi nə çətindir, Ay Allah? Yaxşı ki,həkim olmamışam,yoxsa hər ehtimalda vicdansız olacaqdım. İndi heç olmasa vicdanlı ola bilirəm.\nNə olsun e,vicdanlı ola bilirəm?! Bu, mənə nə qazandırır?Adımı yazar qoymuşam, nə iqtidar qəzetləri məni çap eləyir, nə də müxalifət. Ortada “Ne rıba, ne myaso” misalı qalmışam.\nHamı mənə nifrət eləyir.Kimə lazımdır belə vicdan?\nÖzü də mən haradan bilirəm ki, kimsə məni “vicdansız”adlandırmır?\nBəlkə elə Kənan Səfərəliyev mənim barədə dostlarının məclisində “vicdansız” deyir?\nÖzü də buna haqqı var, “Gün içi”-ndə onun xeyriyyə fondunda çıxdığı oyunlardan yazmışam,onu da oradan qovublar. Yəqin ki,ona çox zərər dəyib.\nO,100% mənim haqqımda “ vicdansız” deyib.Ya da, bəlkə...\nBəlkə Yavər Rəcəbxanov mənə “vicdansız” deyib?! Bu da ola bilər, o gün “ Gələcəyə qayıdış”-da onun Zerdenbulberqin fondundan qrant dilənməyindən yazmışam,onu da iqtidarın qarşısında aşağılamışam.\nYox e, bu vicdan deyilən şey məni öldürəcək. Gərək bundan qurtulmağın bir yolunu tapam. Kaş onu da artıq ət kimi əməliyyatla kəsib atmaq olaydı. Həyat necə gözəl olardı.”\nBu düşüncələrə dalan Sərxan bayırdakı konsertə məhəl qoymadan yuxuya gedir.\n-Mən artıq 2 həftədir ki, yata bilmirəm, doktor mənə bir əlac edə bilərsiniz?\n-Yuxu dərmanı və antidepressant yazacam. Aşağı düşüb “proxodnoy”-dakı aptekdən alarsan, gündə 2 dəfə yatmazdan qabaq atarsan, keçib gedər.\n-Doktor, onları keçən həftə yazmışdınız, kömək eləmədi.\n-Hmm, onda vəziyyət ciddidir.Sizə onkoloji xəstəxanaya “napravlenie” verəcəm, gərək mütləq ora gedib Doktor Dəccal İbliszadənin qəbuluna düşəsiniz. O sizi bəzi test-sınaqlardan keçirəcək.\n-Bu doktorun nə əcaib ad-soyadı var? Yəqin atasının adı Satanadı , anasınınkı da Morana. Hansı axmaq balasına belə ad qoyar görəsən?\nHəkim Sərxanın bu sözünə güldü, sonra isə dedi:\n-İbliszadə soyadında nə olacaydıye adı, Cəbrayıl? Əstağafulillah.Allah bunlara ağıl versin! Nə isə, alın, vaxt itirmədən o adı gözəlin qəbuluna düşün, görün nə olacaq.\n-Doğrudan, məni niyə onkoloqun yanına göndərirsiniz, nədənsə şübhələnirsiniz?\n-Yox, bu ondan da pis şişə oxşayır.Demişdiniz yazarsınız, hə?\n-Hmm, ehtimal böyükdür ki, beyninizdə xoşxassəli vicdan şişi var.\n-Vicdan şişi...Bu, beyin yarımkürəsinin sol yarımkürəsindəki bəzi neyronların ifrat hərəkətlənməsindən yaranır. Əgər aradan qaldırılmasa, vərəm, nevroz, depresiya kimi xəstəlikləri yaradır və sonunda ya anoreksiyadan ya da intihardan ölümə səbəb olur.\n-Nə danışırsınız? Vicdan onkoloji xəstəlikdir?\n-Sırf onkoloji də yox, psixoloji, bioloji, anatomoloji xəstəlikdir.\n-Bəs bu xəstəliyi necə aradan qaldırırlar.\n-Ucuz və təhlükəsiz əməliyyatla...Niyə narahat olursunuz ki, Səırxan bəy? Sizin ki, siğortanız var, xərcinizi şirkət ödəyəcək.\n-Mən pul dərdi çəkirəm? Mən...Mən... Özü də nə bilirsən ki, mənim siğorta agentim də öz vicdanını kəsdirməyib? Əgər vicdanını kəsdiribsə , iddia edəcək ki, sığortadan pul almaq üçün qəsdən xəstələnmişəm. Bunu edə bilər?Onda mən neyləyəcəm? Pulum da çox deyil...\n-Hmmm, ola bilər...O halda sığorta agentinin vicdanı olmur axı... Ağılabatan versiyadır. Hə, özü də sizə daha yaxşı həkim də məsləhət görə bilərəm. Həm ucuzdur, həm də keyfiyyətli... Zalım qızının əli elə yüngüldür ki, narkozsuz da əməliyyat eləsə, ağrımırsan. Heç ruhun da duymur.Mənim əməliyyatımı o eləmişdi.\n-Sən də vicdanını kəsdirmisən?\n-İndi hamı onu kəsdirir. Soruşsan, bütün şəhər vicdansızdır.Müəllimlər, həkimlər, yazıçılar, şairlər, jurnalistlər, müğənnilər, nazirlər, bələdiyyə başçıları, kinorejissorlar...\n-Yaxşı,de görüm həkim kimdir? Harada işləyir?\n-Adı Professor Zamanova Həyatdır.Səhv eləmirəmsə, Dünya Hospitalında çalışır.\nSərxan yuxudan qan-tər içində ayıldı.Saata baxdı, gördü ki, bu ibrətamiz yuxu onun cəmi dördcə saatını alıb.\nBəli, bu yuxu ibrətamiz idi, çünki onun sayəsində Sərxan özüylə fəxr edirdi. O, fəxr edirdi ki, vicdansızlar şəhərindəki tək vicdanlı odur.\nBəlkə də o xəstədir və bu xəstəlikdə 4-5 aydan,lap uzağı 1 ildən sonra öləcək, amma o qalan ömrünü bəzəyən hər gecə küləklərin musiqisini eşidəcək, budaqların rəqsini görəcək, ayın işvə-nazına heyrətlənəcək.


Azərbaycandan İordaniyaya neft ixrac oluna bilər – Caspian Barrel\nAzərbaycandan İordaniyaya neft ixrac oluna bilər\nAzərbaycan neftinin İordaniyaya ixrac perspektivləri müzakirə olunub.\n“Report” “Petra” xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Əmmanda keçirilən Azərbaycan-İordaniya Ticarət, İqtisadi və Texniki Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Komissiyasının iclasında qeyd olunub.\nGörüşdə Azərbaycan şirkətlərinin İordaniyada kəşfiyyat əməliyyatlarına investisiya qoymasının təşviqinə, neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın nəqli imkanlarına toxunulub.\nİclasda Hökumətlərarası Komissiyanın Azərbaycan tərəfdən həmsədri, iqtisadiyyat naziri Şahin Mustafayev və İordaniya tərəfdən həmsədri, bu ölkənin sənaye, ticarət və təchizat naziri Yarub Qudah ticarət və investisiya sahəsində əməkdaşlıq ediləcəyini və məqsədlərə çatmaq üçün lazım olan hər cür səylərin göstəriləcəyini qeyd ediblər.\nİclasda Ş.Mustafayev İordaniya-Azərbaycan əlaqələrindən danışaraq bildirib ki, bu cür görüşlər əməkdaşlığın inkişafı yollarını müzakirə etmək üçün vacibdir və ticarət, biznes əlaqələrində hər hansı məhdudiyyətlərin birgə aradan qaldırılmasına imkan yaradır.\nToplantıda İordaniya-Azərbaycan arasında biznes şurasının yaradılması üçün işlərin sürətləndirilməsi, iş adamları üçün səyahət porsedurlarının sadələşdirilməsi, mövcud imkanlardan istifadə üçün biznes və investisiya məlumatlar mübadiləsi aparılması barədə razılığa gəlinib. İnformasiya mübadiləsi gömrük, sənaye və inkişaf zonalarının yaradılması daxil olmaqla, bir neçə sahəni əhatə edəcək.\nSon 15 ildə Azərbaycan iqtisadiyyatına $130 mlrd xarici sərmayə yatırılıb\nExport prospects of Azerbaijani oil to Jordan discussed\nTags: Azərbaycan-İordaniya Ticarət İqtisadi və Texniki Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Komissiyasının iclası Şahin Mustafayev Yarub Qudah


Tarixin gizli qatları - İsa Peyğəmbərin lənətlədiyi və xəritədən silinən 3 şəhər » Sumqayitfakt.az\nTarixin gizli qatları - İsa Peyğəmbərin lənətlədiyi və xəritədən silinən 3 şəhər - ŞƏKİLLƏR\nBaxılıb: 3945 Tarix: 27-01-2019 22:00\nSumqayitfakt.Az ölkə.az-a istinadən bildirir ki, tarixi faktlara əsasən, İsa Peyğəmbər üç şəhəri lənətləyib və bu şəhərlər xəritədən silinib. Tarixdə bu şəhərləri "Lənətlənmiş üç kənd" də adlandırırlar. Söhbət Korazim, Kapernaum və Vifsaida şəhərlərindən gedir.\n"Bu zaman O, gücünü daha çox hiss etdirdiyi şəhərlərə tənə vurdu. Onlar İsaya boyun əymədilər: Xorazin, səni lənətləyirəm! Vifsaida, səni lənətləyirəm! Əgər Tir və Sidona sizə göndərilən güc göndərilsəydi, onlar çoxdan günahlarını yumuşdular. Amma sizə deyirəm: Qiyamət günü Tir və Sidonun işi daha yüngül olacaq!".\nKapernaum Korazimin bir neçə kilometrliyində yerləşən şəhər olub. Bu, o dövrdə məşhur balıq limanı olan və Bia Marisə ilk başlanğıc nöqtəsi sayılan şəhər idi. Bu şəhər Dəməşq və şimalı, Misir və cənubu birləşdirən ticarət marşrutunun ilk nöqtəsi idi. İsa burada da dini yayıb və yerli sinaqoqda ibadət edib. Eyni zamanda bir sıra möcüzələr göstərib. Bu şəhər İsanın bir sıra məşhur tələbələrinin-balıqçı Pyotr, Andrey, İakov, İoann və Matfeyin vətənidir. İsa nə vaxtsa bu şəhərdə yaşayıb və onu "şəxsi şəhəri" adlandırıb. Peyğəmbər bu şəhərdə iflic insanı sağaldıb, Pyotrun qaynanasını müalicə edib və İairin qızını diridildib. İair sinaqoqun rəhbəri olub.


Qazaxıstanda brakonyerlik faktına görə Azərbaycan vətəndaşlarına qarşı cinayət işi qaldırılıb\nCəmiyyət 22 Dekabr 2010 16:44 (UTC+04:00)\nXəzərin Qazaxıstan sektorunda brakonyerlik faktına görə 9 Azərbaycan vətəndaşına qarşı cinayət işi qaldırılıb. Bu barədə "Kazakhstan Today" agentliyi Qazaxıstan Baş Prokurorluğunun mətbuat xidmətinə istinadən məlumat verib.\nMətbuat xidmətinin verdiyi məlumata görə, Karakiyan rayon prokurorluğu nərə növlü balıqların tutulması faktına görə cinayət işi qaldırıb.\n"2010-cu il dekabrın 9-da xüsusiləşdirilmiş təbiət mühafizəsi prokurorluğu və vilayət sərhəd xidmətinin əməkdaşlarının keçirdikləri birgə tədbirlər zamanı Manqışlaq vilayətinin Karakiyan rayonunun Pesçanı burnu rayonunda Xəzər dənizi sahilindən səkkiz mil aralıda PTS "102" balıqçı gəmisi saxlanılıb. Gəminin göyərtəsində 9 nəfər Azərbaycan vətəndaşı olub", - məlumatda deyilir.\nMətbuat xidmətinin məlumatına əsasən, saxlanılan gəmiyə baxış keçirilən zaman ümumi çəkisi 467 kq olan 164 ədəd nərə növlü balıq və 40 yeşik balıqtutma ləvazimatları, ümumi çəkisi 82 kq olan 14 yeşik kilkə aşkar edilib.\nKarakiyan rayon prokurorluğu tərəfindən faktla bağlı Qazaxıstan Cinayət Məcəlləsinin 3-cü hissəsinin 287-ci maddəsi ilə cinayət işi qaldırılıb, hazırda cinayət işinin materialları Daxil İşlər Nazirliyinin Karakiyan rayon şöbəsinə göndərilib.


Əsədov Saraya fikrini dəyişdi: indi də “səs-küy” istəmir...\nDaha öncə mənim bu haqda konkret bir fikrim yox idi, sadəcə, Sara xanımın kimliyi, onun bizim tariximiz, mədəniyyətimizlə yaxından tanış olduğu haqda təsəvvürə malik idim.\nBu sözləri Axar.az-a Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Şərqşünaslıq İnstitutunun ərəb ölkələri tarixi şöbəsinin müdiri Fərda Əsədov niderlandlı araşdırmaçı Sara Krombaxın “Ziya Bünyadovla Azərbaycanın uydurulmuş keçmişi” adlı doktorluq dissertasiyası haqda növbəti açıqlamasında deyib.\nF.Əsədovun sözlərinə görə, o hazırda bu haqda müfəssəl məlumat yığmağa davam edir və dissertasiyanı oxuyur:\n“Düşünürəm ki, Sara xanımın yazdığı əsərdən erməni təxribatçıları mümkün qədər istifadə etməyə çalışır. Mən bu əsər haqda bu qədər böyük səs-küyün yaranmasının tərəfdarı deyiləm. Bu, elə də böyük elmi nailiyyət, böyük bir əsər deyil ki, təcili olaraq ona qarşı bir tədbir görək. Zənnimcə, məsələyə bu qədər həssaslıqla yanaşmanın heç bir mənası yoxdur. Hələ də alim kimi tanınmayan bir müəllifin əsərinə bu qədər hamılıqla diqqət ayırmağımızı düzgün hesab etmirəm. Gördüyümüz işləri təxirə salmadan, tələsmədən əsərlə tanış olmalı, onun doğrudanmı hər hansı bir elmi dəyərə malik olub-olmamasını müəyyən etməliyik. Bu adi bir elmi prosesdir. Bizim tariximizlə bağlı yazılan elmi əsərə layiqli rəy verməyi bacarmalıyıq. Təəssüfləndirici haldır ki, mətbuat bunu böyük bir hadisəyə çevirir. Bunun də səbəbi odur ki, dissertasiyanın mövzusu olan şəxs və onun yaratdığı əsərlər (Ziya Bünyadov – red.) bizim tariximizin yazılmasında aparıcı rol oynayıb. Əgər bu əsər bizim tarixi yaddaşımızı və tarixi şüurumuzu şübhə altına alırsa, elmi əsaslarının olub-olmamasını və metodoloji cəhətdən dürüst bir iş nəticəsində ərsəyə gəlib-gəlməməsini biz müəyyən etməliyik və edəcəyik”.\nF.Əsədov deyib ki, əsərə bu qədər diqqət Sara Krombaxın nüfuzunun artmasına gətirib çıxara bilər:\n“Bunu da heç istəməzdik. Buna oxunaqlı, anlaşılan, təhqirə yol vermədən, ciddi narahatçılığmızı bildirən bir rəy vermək lazımdır. Bu haqda tələsmədən bir yazı yazmaq, əlbəttə ki, bizim borcumuzdur”.\nQeyd edək ki, S.Krombaxın monoqrafiyaya görə təşəkkür etdiyi şəxslər sırasında F.Əsədov da var. F.Əsədov bundan öncəki açıqlamasında S.Krombaxın bəzi fikirlərindən ermənilərin bizə qarşı istifadə etdiyini bildirmiş, müəllifin Azərbaycana qarşı bu saxtakarlıqları edəcəyinə inanmadığını söyləmişdi.\nProfessor Aida Qasımovanın mövzu ilə bağlı geniş məqaləsinə şərhində isə F.Əsədov S.Krombaxda erməni təsiri axtarmağa qarşı çıxmış, bu prizmadan yanaşmanı qəbul etməmişdi.\n2019.11.05 / 09:35


Azərbaycan dövlət istiqrazlarının indeksi yüksəlib Maliyyə Nazirliyinin dövriyyədə olan istiqrazlarının cari qiymət üzrə həcmi 0,7% azalıb\n7 Noyabr , 2014 05:29\nBakı. 7 noyabr. REPORT.AZ/ Azərbaycan Maliyyə Nazirliyi tərəfindən buraxılan dövlət istiqrazları (Dİ) üzrə AGBI (Azerbaijan Government Bonds Index) 2,67% azalaraq noyabr ayının 7-nə 2 957,14 təşkil edib. Ortaölçülü qiymət indeksi isə 95,39-a bərabər olub. Noyabrın 7-nə dövriyyədə olan istiqrazların cari qiymət üzrə həcmi 0,7% azalaraq 138 661 489 manat təşkil edir.\n“Report”un hesablamalarına görə, Azərbaycan İpoteka Fondu tərəfindən buraxılan istiqrazlar üzrə AMFBI (Azerbaijan Mortgage Fund Bonds Index) indeksi 0,01% yüksəlib və 872,33-ə bərabər olub. Ortaölçülü qiymət indeksi isə 109,04 təşkil edib.


Bəylər kəndində daxili yolları asfaltlaşdırılır – Marneuli FM\nÇərşənbə axşamı 22 Sentyabr 2020 / 17:14\nBəylər kəndinin keçid və daxili yolları reabiltasiya işləri icra olunur. Asfalt beton örtüyü işlərini hərracda qalib gələn LTD QÇİA şirkəti icra edir.\nİnrastruktutun manitorinq şöbəsinin rəhbəri David Mumuladze Radio Marnueliyə məlumat verdi: “Bəylər kəndinin 1 km yarım yoluna iki qat asfalt örtüyü tökləcək. Yerli büdcədən 237 min 990 lari ayrılıb. İşlər bu ayın sonunda tam bitməlidir.”\nƏhali vəziyyətə müsbət münasibət bildirdi.\nRəyi soruşulanların əksəriyyəti 23 fevralı kişilər günü hesab edir


ABŞ-da yaşayan qarabağlı memar-rəssam - FOTO\n09:33 10 Aprel 2019 Oxunub : 2879\nDaxilən zəngin adamları gözlərindən tanımaq olur. Belə insanların heç zaman dilə gətirməyəcəkləri fikir və düşüncələrini baxışlarından duyub anlayırsan. Əbəs yerə, "gözlər qəlbin aynasıdır", deməyiblər ki. Mən o aynada dərdə, qəmə boyun əyməyən, həyatın çətin imtahanlarından alnıaçıq, üzüağ çıxan bir xoşbəxt insanı gördüm.\nÖz mənəvi dünyası var. Haqq, ədalət, dürüstlük, xeyirxahlıq bu dünyanın əsas meyarlarıdır. Heç vaxt heç nəyə təəssüflənmir, çünki qərar verdiyi an şəraitə uyğun qənaətə gəlir. Yalan danışan adamlar gözünün düşmənidir. İnsanda yüksək dəyərləndirdiyi keyfiyyət isə imkansıza təmənnasız yardım etməsidir. Başladığı işi sona çatdırmasa rahat ola bilmir. Yaxın dostlarına hədiyyə verməyi xoşlayır.\nÖtən əsrin 60-70-ci illərində çəkilmiş Azərbaycan bədii filmlərində səslənən mahnılara, eləcə də muğamlarımıza qulaq asmaqdan yorulmur. Alim Qasımovun, Aygün Bayramovanın, Mənsum İbrahimovun, Nəzakət Teymurovanın ifasında muğam dinləyərkən xüsusi zövq alır.\nDeyir ki, "Qarabağ mənim yaralı yerimdir. Gecələr yuxularımda doğulduğum Ağdamı görəndə ürəyim tir-tir əsir. İnşəallah torpaqlarımız işğaldan azad olsun, bölgədəki rayonların yenidən qurulmasında öz layihələrimlə iştirak etməyə hazıram".\nHaqqında söhbət açdığım memar-rəssam Yavər Rzayev 1962-ci ildə Ağdam rayonunda dünyaya gəlib. 1979-cu ildə orada 6 nömrəli məktəbdə orta təhsilini başa vurub. 1980-1982-ci illərdə hərbi xidmətdə olub. 1983-cü ildə indiki Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin memarlıq fakultəsinə qəbul olunub. İki il sonra təhsilini davam etdirmək üçün onu keçmiş Çexoslavakiyanın Bratislava şəhərindəki Ali Texniki Universitetə göndəriblər. Orada dörd il oxuyaraq memar-mühəndis ixtisasına yiyələnib. 1989-1991-ci illərdə həmin universitetin memarlıq layihəsi kafedrasında müəllim işləyib.\n2006-cı ildən ABŞ-ın yay paytaxtı sayılan Delever ştatının kurort şəhəri Rehoboz Biçdə yaşayır. Rəhbərlik etdiyi şirkət imkanlı amerikalılar üçün fərdi villaların tikintisi ilə məşğul olur.\nBir oğlu var, adı Emildir. 27 yaşlı bu gənc Meksika Dövlət Universitetinin musiqi və bəstəkarlıq fakultəsini bitirib. Hazırda magistraturada təhsil alır. Yeri gəlmişkən, Emilin diplom işi muğam, Azərbaycan klassik bəstəkarlarının musiqisi mövzusunda olub.\nYağlı boya ilə kətan üzərində gözəl rəsmlər çəkir. İndiyədək ABŞ-ın bir sıra böyük şəhərlərində sərgiləri də keçirilib. Bu sərgilərdən bəzilərini Azərbaycanın ABŞ-dakı səfirliyi təşkil edib. İndiyədək ən baha satdığı əsər isə otuz min dollar civarında olub. Əsərlərinin bir çoxu Qarabağ mövzusundadır. Tarixi, sənədli filmləri seyr etməyi, məşhur rəssamların, sənət adamlarının həyat və yaradıcılığı haqqında elmi məqalələr oxumağı xoşlayır. İdmanın üzgüçülük növü ilə mütamadi məşğul olur. Böyük tennis oynamaqdan zövq alır.\nSözü bütov, zəngin dünya görüşlü, müdrik, işgüzar insandır. Dostlarının çoxu amerikalılardır. Evində məclislər təşkil edib tez-tez onları qonaq edir. Azərbaycan mətbəxinin təamlarını, mədəniyyət nümunələrimizi dostlarına sevdirməyə çalışır. "Əgər daha böyük uğurlara imza atmaq istəyirsənsə amerikalılara qaynayıb-qarışmağı bacarmalısan. Onda bütün qapılar üzünə açılmış olacaq"- söyləyir.\nSöhbətimin əvvəlində əbəs yerə gözlərdən söz açmamışdım. Bəli, onun gözlərinin dərinliyində bir nisgil də gördüm, Qarabağ nisgili. Bu nisgil onu Amerikada da rahat buraxmır.\nTeqlər: ABŞ Memar Rəssam


ADNSU-da Tələbələrin 66-cı Elmi-texniki Konfransı işinə başlayıb\nDekabrın 5-də Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində (ADNSU) görkəmli alim Ağa Axundovun 135 illiyinə həsr olunmuş Tələbələrin 66-cı Elmi-texniki konfransı öz işinə başlayıb.\nAçılış mərasimində ADNSU-nun rektoru, professor Mustafa Babanlı, "Schneider Elektrik" şirkətinin Mərkəzi Asiya ölkələri üzrə nümayəndəsi Emrah Tekdemir, şirkətin Türkiyə, İran və Orta Asiya üzrə regional rəhbəri Bora Tuncer, Ağa Axundovun qardaşı qızı Nailə Axundova, universitetin professor-müəllim heyəti və tələbələr iştirak edib.\nTədbiri giriş sözü ilə açan ADNSU-nun rektoru, professor Mustafa Babanlı Tələbələrin 66-cı Elmi-texniki konfransının əhəmiyyətini qeyd edib. Tələbələrin elmi potensialının üzə çıxarılması üçün bu cür konfranslarda iştirakın vacibliyini vurğulayan rektor M.Babanlı bəzi məruzələrin gələcəkdə genişləndirilib uğurlu startap layihəsinə çevrilə biləcəyini qeyd edib.\nADNSU-nun Energetika fakültəsinin İnnovasiya və beynəlxalq əlaqələr üzrə dekan müavini Orxan Kərimzadə görkəmli alim, professor Ağa Axundovun həyat və fəaliyyəti haqqında təqdimatla çıxış edib. Ağa Axundovun Azərbaycanla yanaşı ölkə xaricində gördüyü işlər haqqında məlumat verən O.Kərimzadə həmçinin, görkəmli alimin ADNSU-nun Energetika fakültəsinin yaradıcısı və ilk dekanı olduğunu tədbir iştirakçılarının diqqətinə çatdırıb.\n"Schneider Elektrik" şirkətinin Mərkəzi Asiya ölkələri üzrə nümayəndəsi Emrah Tekdemir Elmi-texniki konfransa dəvət üçün rektor, prof. Mustafa Babanlıya təşəkkür edib. Təmsil etdiyi qurum haqqında konfrans iştirakçılarına məlumat verən Emrah Tekdemir ADNSU ilə "Schneider Elektrik" arasında əlaqələrin hər iki tərəf üçün mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini qeyd edib.\nGeoloji-kəşfiyyat fakültəsinin dekanı, dosent Naməd Paşayev son dövrlər ADNSU-da elmi sahənin inkişafına xüsusi diqqət yetirildiyini, ciddi elmi-tədqiqatlarla məşğul olan tələbələrin yetişdiyini vurğulayıb.\nTədbirə qonaq qismində dəvət olunan Ağa Axundovun qardaşı qızı Nailə Axundova bu cür diqqətə görə ADNSU-nun rektoru, professor M.Babanlı başda olmaqla bütün universitet rəhbərliyinə təşəkkür edib. Ağa Axundov haqqında xatirələrini bölüşən N.Axundova onun peşəkar mühəndis, bacarıqlı energetik, həm də gözəl ailə başçısı olduğunu deyib.\nKonfransda çıxış edən Tələbə Elmi Cəmiyyətləri Şurasının sədri, dosent Yunis Qəhrəmanlı konfransın ayrı-ayrı bölmələrində keçiriləcək iclaslar və çıxışlar haqqında məlumat verib. Ümumilikdə 9 bölmədə 336 nəfərin çıxışının gözlənildiyini bildirən dosent Y.Qəhrəmanlı bütün iştirakçılara uğurlar arzulayıb.\nQeyd edək ki, Tələbələrin 66-cı Elmi-texniki konfransının bağlanış mərasimi dekabrın 11-də baş tutacaq.


Bu gün 15 mindən çox şagird buraxılış imtahanı verəcək - YENİLƏNİB\nDövlət İmtahan Mərkəzi iyulun 3-də ümumi (9 illik) və tam (11illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış (qəbul) imtahanları keçirib\nDİM-dən REAL-a verilən xəbərə görə, Mərkəz tərəfindən pandemiya şəraitinin tələblərinə əsasən iştirakçıların yalnız tibbi maska ilə imtahan binasına daxil olmasına icazə verilib. Buraxılış rejimi yeni qaydalara uyğun şəkildə tənzimlənib, imtahan heyəti müvafiq qoruyucu vasitələrlə (xüsusi geyim, əlcək, üz sipəri, tibbi maska) təmin olunub.\nBu gün Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən ümumi (9 illik) və tam (11 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə növbəti buraxılış (qəbul) imtahanları keçiriləcək.\nDİM-dən REAL-a bildirilib ki, imtahanlarda 15 min 526 şagirdin (abituriyentin) iştirakı nəzərdə tutulur.\nVərəm xəstələrinin müalicəsi üçün 5 130 qutu dərman preparatı Azərbaycana gətirilib\n16:48Rusiyanın anlaşılmaz mövqeyi (VİDEO)\n16:30Yerli TV-lər üçün yeni perspektivlər - VİDEO\n15:51Qoruqların turizm potensialı (VİDEO)\n15:43Vərəm xəstələrinin müalicəsi üçün 5 130 qutu dərman preparatı Azərbaycana gətirilib\n15:36Belarus MSK prezident seçkiləri ilə bağlı yekun nəticələri açıqlayıb\n14:01Virusu yayanlar saxlanıldı - VİDEO, YENİLƏNİB


BANM - Bakı Ali Neft Məktəbində "Yeni tədris metodları" adlı təlim keçirilib\nBakı Ali Neft Məktəbində "Yeni tədris metodları" adlı təlim keçirilib\nAzərbaycanda beynəlxalq standartlara uyğun, müasir tədris planları və texnologiyaları əsasında qurulan təhsil prosesini təşkil edən Bakı Ali Neft Məktəbində (BANM) Neft-qaz mühəndisliyi, Kimya mühəndisliyi və Proseslərin avtomatlaşdırılması mühəndisliyi ixtisasları üzrə tədris proqramını həyata keçirən professor-müəllim heyəti üçün təlim keçirilib. “Yeni tədris metodları” adlanan təlim proqramı 3 gün davam edib.\nTəlimin açılış günü Ali Məktəbin rektoru Elmar Qasımov təlim iştirakçılarını salamlayaraq, BANM üçün nəinki onun tələbələrinin, onun profesional professor-müəllim heyətinin də daim inkişaf etməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb. Rektor qeyd edib ki, BANM bu gün tədris proqramını dünya standartlarına uyğun qurub və bu təlim Ali Məktəbin fəaliyyətinin bundan sonra da standartlara cavab verməsi və daha da inkişaf etdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş tədbirlər planının bir hissəsidir.\nTəlimin əsas məqsədi BANM-ın ixtisaslı mühəndis kadrlarının hazırlanmasında tətbiq olunan tədris proqramlarının tələbələrə daha müasir və effektiv üsullarla çatdırılması, bu istiqamətdə müəllimlərin qarşısına çıxan problemlərin aşkar edilməsi və həlli yollarının müzakirə edilməsi olub.\nTəlim Böyük Britaniyanın “TwentyEighty Strategy Execution” şirkətinin ən profesional təlimçilərindən olan, biznes inzibatçılığı üzrə magistr, risklərin idarə edilməsi üzrə mütəxəssis və eyni zamanda Layihə İdarəetmə Məktəbinin təlimçisi Didye Estibaldır.\nSəkkiz moduldan ibarət olan təlim BANM-ın professor-müəllim kollektivinə yeni tədris konsepsiyaları, bu konsepsiyalara müəllimlərin və tələbələrin baxışı, yeni tədris texnikalarından düzgün istifadənin yolları, ənənəvi və yeni tədris metodlarının müqayisəli təhlili, tədris üzrə yeni fəaliyyət planının hazırlanması kimi mövzulardan ibarət olub.


Əlçatmazlar | Əlisa Nicat\nОпубликовано 02/11/2012 автором alisanicat\n“Fəlsəfi məktublar”ının birində böyük Volter yazır: “Bu yaxınlarda görkəmli kampaniyaların birində köhnə, çeynənmiş bir sual ortaya qoyuldu: Böyük insanların hansı biri – Sezarmı, Makedoniyalı İskəndərmi, Teymurləngmi və ya Kromvelmi daha böyükdür? Mübahisə iştirakçılarından biri dedi ki, şübhəsiz ki, ən böyük insan İsaak Nyutondur. Bunu deyən haqlı idi. Çünki əgər əsl böyüklük göylərdən qüdrətli istedad alıb, onu öz təhsilinə və başqalarının mariflənməsinə həsr etməkdirsə, onda Nyuton kimi bir insana heç on əsrdə bir dəfə də rast gəlmək olmur. Belələri həqiqətən böyükdür. Bütün əsrlərdə mövcud olan bu siyasətçilər və fatehlər isə əslində məşhur canidən başqa heç nə deyillər. Biz zorakılıq yolu ilə qul səltənəti yaradanları deyil, kainatı zibilləndirənləri yox, dərk edənləri və gücləri həqiqətlərində olan şəxsiyyətləri böyük sayıb qiymətləndiririk.”\nBəli, çox mənalı, geniş təhlilə imkan verən dərin mülahizələrdir. Əvvələn, qeyd edək ki, siyasətçi və fatehlər içində də nisbətən xeyir toxumları səpənlər olub. Elə Volterin özünün adlarını çəkdiyi siyasətçilər belələrindəndir. Axı Makedoniyalı İskəndər azadlıq, ədalət və firavanlıq səltənətlərini deyil, Əhəməni imperiyası kimi ucsuz-bucaqsız zülm və rəzalət ocağını dağıtmış və Aristotel tək bir zəka heykəlinə himayədarlıq etmişdir.\nSezar da çox vaxt onun kimi.\nDeməli, fatehlər və siyasətçilər içində də əməlləri ilə xeyirə qulluq edənlər az olmayıb. O başqa məsələ ki, əlbəttə, İsaak Nyuton bəlkə də, birincilər içində birincilərdəndir.\nAmma tarix doğrudan da, xüsusən Şərqdə dünyanı bir-birlərinə vuran nəhəng iradəli canilər və yaramazlarla doludur. Və acı olsa da, etiraf etməliyik ki, belələrinə təriflər yazanlardan biri də biz olmuşuq. Çingiz xan, Teymurləng, türk sultanları öz zorakı hakimiyyətləri ilə dünyaya nə verdilər? Mən hələ Əhəməni və Sasani imperiyaları kimi mənfur səltənətləri demirəm.\nHeç nə vermədilər. Axı sultan Səlim və ya sultan Süleymanın ətrafında hansı zəka məşəli şölələnirdi?\nİngilis imperiyası yenə Cənubi Afrikada, Hindistanda maarif və abadlıq səltənətləri qurdu. Bəs IV İvan, II Yekaterina və ya I Pyotr dövründə nə yarandı? Heç nə.\nBu mənada əlbəttə, böyük Volter haqlıdır. İstər böyük olsun, istər kiçik dövlət, fərqi yoxdur, hakimiyyətə gələn və zorla gələnlər sonralar mənəvi cəhənnəm səltənətindən başqa heç nə qoymurlar.\nŞah Nadir (yəni Nadir şah) dahi sərkərdə idi, buna şübhə yoxdur. Amma səltənətinin nə xeyri oldu və kimə xeyri oldu? Mənfur farslara.\nOna görə biz həmişə Azərbaycan, ümumtürk və hətta ümumdünya üçün də böyüklüyə görə birinciliyi heç kimə yox, məhz Üzeyir bəy Hacıbəyova vermişik ki, öz xalqını şöhrətləndirən və dəyərləndirən təkrarsız sənət inciləri yaratdı.\nŞah İsmayılın Amudəryaya qədər əraziləri və ya Bağdadı fəth etməsinin bizə heç bir faydası olmadı. Amma nə yaxşı ki, öz doğma ata-ana dilində yaratdığı “Divan” qaldı.\nRəhbər ətrafına kimləri yığır, kimləri mükafatlandırır, onun dəyəri onunla ölçülür. Yaltaqları, məddahları, tiranı günəşə bənzədənləri yox, əsl sənətkarları qiymətləndirməlidir. Amma bu, şanlı Mir Cəfərdən başqa bizim rəhbərlərdə heç zaman olmayıb və indi də yoxdur.


14:45 22 Sentyabr 2021\nAna dilinə münasibət, onun qorunması hər dövrdə qabaqcıl, millətsevər ziyalıları düşündürüb. Onlar bu məsələyə böyük həssaslıqla yanaşıb, diqqət mərkəzində saxlayıblar. Ana dili xalqın milli varlığıdır.\nƏsrlərboyu Azərbaycanın əraziləri dönə-dönə döyüş meydanlarına çevrilib. Vətən torpaqlarımız müxtəlif dövrlərdə ərəb, fars və rus işğalına məruz qalıb. Xalq ən çətin, ən məşəqqətli günlərində də öz milli-mənəvi dəyərlərinə sahib çıxıb. Ana dilimiz də zaman-zaman ağır sınaqlardan keçməli olub. Onu qorumaq, yaşatmaq üçün mübarizə aparanlarımız bu yolda hər cəfaya dözüblər.\n“Ana dili millətin mənəvi birliyidir”\nAzərbaycanın tanınmış qələm adamlarının fəaliyyətində ana dili məsələsi hər zaman əhəmiyyətli yer tutub. Mirzə Kazım bəy, Mirzə Şəfi Vazeh, Mirzə Fətəli Axundzadə, Abbasqulu ağa Bakıxanov, İsmayıl bəy Qutqaşınlı, Həsən bəy Zərdabi, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Üzeyir bəy Hacıbəyli, Cəlil Məmmədquluzadə, Nəriman Nərimanov və başqaları ana dilinə münasibətdə böyük təəssübkeşlik nümayiş etdiriblər.\nMirzə Fətəli Axundzadə milli mətbuatımızın banisi Həsən bəy Zərdabiyə “Əkinçi” qəzetinin nəşrə başlaması ərəfəsində göndərdiyi məktubda yazmışdı: “Sizin qəzetinizin məziyyətlərindən biri ifadənin gözəlliyi, ibarələrin zərifliyi, aydınlığı, orfoqrafiyanın düzgünlüyü olmalıdır, çünki qəzetiniz başqa məsələlərlə yanaşı, Azərbaycan yazısını düzgün olmayan ifadələrdən təmizləməyə çalışmalı, bu dildə yazan bütün adamlar üçün nümunə olmalıdır”. Mirzə Fətəli Axundzadə qeyd edirdi ki, bütün müəlliflər “adət edilmiş qəliz kəlmələri işlətməkdən çəkinməlidirlər”.\nElə Həsən bəy Zərdabi də həm özünün, həm də əməkdaşlıq etdiyi müəlliflərin məqalələrində dil və üslub səlisliyinə çox diqqət yetirib, qəliz ifadələri mətindən çıxarıb, əcnəbi kəlmələrin və oxucuların müəyyən qisminə qaranlıq qala bilən sözlərin izahını verib.\nBütün yaradıcılığı boyu ana dilinin saflığı uğrunda qətiyyətlə mübarizə aparan, doğma dilinə xor baxan, bu dildə danışmağı şəninə sığışdırmayan insanları kəskin tənqid hədəfinə çevirən Cəlil Məmmədquluzadə “Anamın kitabı” pyesində bu problemi bütün dərinliyi ilə əks etdirə bilib. Ədib XX əsrin əvvəllərində bəzi ziyalıların ana dilinə biganə münasibətini bu əsərdə üç qardaş - rus dilinə meyilli Rüstəm bəy, fars dilinə meyilli Mirzə Məhəmmədəli, türk dilinə meyilli Səməd Vahid obrazları vasitəsilə təsvir edib. Müəllif sadə xalq danışıq dilinə olan məhəbbətini “Anamın kitabı”nda Zəhrabəyimin, Gülbaharın və çobanların dilindən ifadə edib.\nAzərbaycan dilinin saflığı uğrunda mübarizədə dahi Üzeyir bəy Hacıbəyli də misilsiz xidmətlər göstərib. O, 1906-cı ildə qələmə aldığı “Hansı vasitələr ilə dilimizi öyrənib kəsbi-maarif etməliyik?” silsilə məqaləsində əcnəbi sözlərin yersiz işlədilməsinə qarşı çıxıb. Üzeyir bəy Azərbaycan dilində qarşılığı olan sözlərə üstünlük verilməsi tələbini irəli sürərək “danışıq əsnasında fikrimizin əcnəbi kəlmələrdən təmiz olaraq öz türk sözlərimiz vasitəsilə ifadəsinə səy göstərməliyik” deyə bildirib.\nXX əsrin əvvəllərində ana dilinin mövqeyini qoruyub saxlamaq uğrunda aparılan mübarizədə görkəmli ədəbiyyatşünas Firudin bəy Köçərlinin də xüsusi rolu olub. O, “Ana dili haqqında” adlı məqaləsində yazıb: “Hər millətin özünəməxsus dili var ki, onun məxsusi malıdır. Ana dili millətin mənəvi birliyidir, həyatının mayəsi mənziləsindədir. Ananın südü bədənin mayəsi olduğu kimi, ananın dili də ruhun qidasıdır. Hər kəs öz anasını və vətənini sevdiyi kimi, ana dilini də sevir.\nBu, Allah-Taalanın gözəl nemətlərindən biridir, onu əziz və möhtərəm tutmaq hər kəsə borcdur.\nBir millətin malını, dövlətini və hətta vətənini əlindən alsan, ölüb itməz, amma dilini alsan, fövt olar və ondan bir nişan qalmaz. Bu doğrunu sair millətlərin həqiqi ədibləri və yazıçıları yaxşı anlayıblar və əsərlərini ana dilində yazmaqla belə millətin əxlaqını düzəldib, ağlına və ruhuna tərbiyə veriblər və verməkdədirlər...”\nŞair Bəxtiyar Vahabzadə ana dilimizi ulularımızdan bizə qalan ən dəyərli əmanət hesab edirdi:\nQiymətli xəzinədir... onu gözlərimiz tək\nƏlifba islahatı uğrunda mübarizə…\nAzərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Azərbaycan dilində nəşr olunan qəzet və jurnallar mətbuat dilinin ədəbi dilimizin norma və tələblərinə uyğun formalaşması üçün xeyli işlər gördülər. Azərbaycanın görkəmli dilçi alimləri qəzet dilinin nəzəri və praktik məsələlərinin öyrənilməsi sahəsində ciddi tədqiqatlar apardılar.\nHəmin dövrdə də qarşıda duran mühüm məsələlərdən biri əlifba məsələsi idi. Əsrlərdən bəri Azərbaycanda istifadə olunan ərəb əlifbası bir sıra problemlərin ortaya çıxmasına səbəb olmuşdu. Əsas problemlərdən biri ərəb qrafikasının dilimizin səs sistemini bütün dolğunluğu ilə əks etdirə bilməməsi idi. Hələ XIX əsrdə Mirzə Fətəli Axundzadə və digər maarifpərvər ziyalılarımız əlifba islahatı aparılmasına səy göstərsələr də, əlifba islahatı ideyasını həyata keçirə bilməmişdilər.\nİlk dəfə ölkəmizdə 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra latın əlifbasına keçildi. 1920-ci ildə Aprel işğalı cümhuriyyət hökumətinin bu sahədə planlarını yarımçıq qoydu. Ancaq bütün xeyirli əməllər kimi Azərbaycanın qabaqcıl ziyalılarının əlifba islahatını həyata keçirilməsi uğrunda cəhdləri səmərəsiz qalmadı. Bu, ideya unudulmadı.\nAzərbaycan hökumətinin qərarı ilə 1922-ci ildə Yeni Əlifba Komitəsi yaradıldı. Həmin komitəyə tapşırıldı ki, Azərbaycan (türk) dili üçün latın qrafikalı əlifba tərtib etsin. Bu, yeni əlifbaya keçilməsi yolunda ilk ciddi addım oldu. 1923-cü ildən latın qrafikalı əlifbaya keçmə prosesi sürətləndirildi. 1926-cı ildə keçirilən Birinci Ümumittifaq Türkoloji Qurultayın tövsiyəsinə əsasən, 1929-cu il yanvarın 1-dən Azərbaycanda kütləvi şəkildə latın qrafikalı əlifba tətbiq olundu.\nAzərbaycanda savadsızlığın ləğvi uğrunda mübarizə aparıldığı illərdə yeni əlifbanın tətbiqi bu mühüm, məqsədyönlü işlərin həyata keçirilməsinə təkan oldu. Həmin dövrdə Türkiyə Cümhuriyyətində də latın qrafikalı əlifbaya keçildi. Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqında (SSRİ) və xaricdə yaşayan türk xalqları arasında mədəni əlaqələrin güclənəcəyindən təşvişə düşən sovet hökuməti yeni qərar qəbul etdi. Azərbaycanda əlifba yenidən dəyişdirildi.\nİkinci Dünya müharibəsi dövründə - 1940-cı il yanvarın 1-dən kiril qrafikalı əlifbaya keçmək haqqında qərar verildi. Ancaq ana dilimizin özünəməxsusluğu bu əlifbada da müəyyən dəyişikliklər aparılması zərurətini meydana çıxardı. Kiril qrafikasının dilimizin fonetik səs sisteminə uyğunlaşdırılması üçün sonralar Azərbaycan kiril qrafikasında bir sıra dəyişiklik edildi.\nAzərbaycanda kiril qrafikasından yarım əsrdən çox istifadə olundu. Bu əlifba vasitəsilə orta məktəblərdə şagirdlərimiz yazıb-oxumağı öyrəndilər. Kiril əlifbası ilə kitablar, qəzetlər, jurnallar işıq üzü gördü. Elmi, bədii əsərlər bu əlifba ilə qələmə alındı.\nAncaq XX əsrin sonlarına doğru zamanın gərdişi yenə dəyişdi. Azərbaycan xalqı çoxdan arzusunda olduğu müstəqilliyinə qovuşdu. Bundan sonra ana dilimizin inkişafı və qorunması istiqamətində əhəmiyyətli sənədlər qəbul edildi. Azərbaycanda tədricən latın qrafikalı əlifbanın tətbiqinə başlanıldı.\nİllərlə aparılan mübarizə gözlənilən nəticəni verdi. Azərbaycan Respublikası ərazisində bütün idarə və müəssisələrdə, dövlət və qeyri-dövlət qurumlarında yazışmalar latın qrafikalı əlifba ilə aparıldı. Bu tarixi proses Heydər Əliyevin 2001-ci ilin 18 iyununda imzaladığı “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” fərmandan sonra reallaşdı. Həmin ilin avqustunadək ölkəmizdə latın əlifbasına keçid bütünlüklə təmin edildi. Əlifba dəyişikliyi ilə ölkəmizdə bir sıra işlərin həyata keçirilməsi zərurəti yarandı. Ulu Öndər ana dilimizlə bağlı çıxışlarından birində deyib: “Hər bir xalqın milliliyini, mənəvi dəyərlərini yaşadan, inkişaf etdirən onun dilidir. Mən keçmişdə də demişəm və bu gün də deyirəm, şəxsən arzum ondan ibarətdir ki, hər bir azərbaycanlı çox dil bilsin. Ancaq birinci növbədə öz ana dilini - dövlət dilini yaxşı bilsin. Bizim çox gözəl, zəngin, cazibədar dilimiz var”.\nMilli Məclis 30 sentyabr 2002-ci ildə Heydər Əliyevin tövsiyəsi ilə “Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında” qanun qəbul etdi.\nSənəddə qeyd olunub ki, Azərbaycan Respublikası Azərbaycan dilinin dövlət dili olaraq işlədilməsini öz müstəqil dövlətçiliyinin başlıca əlamətlərindən biri sayır, onun tətbiqi, qorunması və inkişaf etdirilməsi qayğısına qalır, dünya azərbaycanlılarının Azərbaycan dili ilə bağlı milli-mədəni özünüifadə ehtiyaclarının ödənilməsi üçün zəmin yaradır. Bu qanun, ölkə Konstitusiyasına uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikasında Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi hüquqi statusunu nizamlayır.\nMüxtəlif vaxtlarda Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamlar və bu istiqamətdə görülən işlər ana dilimizin inkişafına təkan verdi. Dövlət başçısının 2004-cü il yanvarın 12-də imzaladığı “Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında” sərəncamı həm də əlifba ilə bağlı problemlərin həllində mühüm addım oldu. Kütləvi nəşrlərin latın qrafikasına keçirilməsi təmin edildi. Dövlət başçısının sonrakı sərəncamları əsasında 150 cildlik “Dünya ədəbiyyatı kitabxanası”, 100 cildlik “Dünya uşaq ədəbiyyatı kitabxanası”, 100 cildlik “Azərbaycan ədəbiyyatı kitabxanası” seriyasından olan yeni nəşrlər respublika kitabxana şəbəkəsinin latın qrafikalı ədəbiyyat fondunu zənginləşdirdi.\nPrezident İlham Əliyev deyib: “Bizi millət kimi qoruyub saxlayan məhz dilimiz, ədəbiyyatımız, tariximiz, ənənələrimizdir”.


Aleksey Navalnının zəhərlənməsi. Bir sutka sonra bildiklərimiz!\nAvqustun 20-də zəhərlənmə şübhəsi ilə xəstəxanaya aparılan Rusiyanın müxalif siyasətçi Aleksey Navalnı hələ də komadadır. Həkimlər deyir ki, onun vəziyyəti stabil ağırdır.\nNavalnıya hələ diaqnoz qoyulmayıb.\nOnun dəqiq diaqnozu hələ bilinmir. Omskdakı xəstəxananın həkimləri insult və infarkt riskinin olmadığını, o cümlədən koronavirusa yoluxmadığını deyirlər.\nHəyat yoldaşı ilə görüşməyə icazə verilmir.\nYuliya Moskvadan Navalnının yerləşdiyi Omsk xəstəxanasına gəlib, lakin onların görüşünə icazə verilmir. Rusiya prezidenti Vladimir Putinin qatı tənqisçisi olan Navalnı bir il əvvəl təcridxanada olanda da zəhərlənmişdi.\nNavalnının tərəfdaşları onu xaricə müalicə üçün göndərməkdə israr edirlər.\nOnlar düşünürlər ki, Qərbdə Navalnının şübhəli zəhərlənməsinə nəyin səbəb olduğu daha yaxşı tapılar. Navalnının təsis etdiyi Anti-Korrupsiya Fondu əmindir ki, zəhərlənmə izlərini gizlətməyə çalışaraq onu xaricə göndərmək istəmirlər. Navalnının həkimi Yaroslav Aşikmin də müalicə üçün Avropaya aparılmalı olduğunu deyir.\nNavalnını Almaniyaya aparmaq üçün təyyarə göndərilib.\nAvqustun 21-də havaya qalxan təyyarə elə həmin gün də Berlinə qayıda bilər, Navalnının Rusiyadan çıxarılması üçün lazım olan sənədlər də hazırdır.\nRusiyalı həkimlər nə deyir: Rusiyalı həkimlər isə onu Omskdakı xəstəxanadan çıxarmağın mümkünsüz olduğunu deyirlər. Həkimlər bunu belə əsaslandırır ki, onun vəziyyəti stabil deyil və hər hansı bir nəqliyyat vasitəsi vəziyyətini ağırlaşdıra bilər.\nSiyasətçinin mətbuat katibi nə deyir: Kira Yarmış avqustun 21-də yazıb ki, Alekseyin Avropaya aparılmasına qadağa qoyulması onun həyatına birbaşa təhlükədir:\nOmskdakı xəstəxanada avadanlıqsız və diaqnozsuz qalmaq dəhşətlidir”.


Norman Doidge pornoqrafiya və neyroplastiklik haqqında: "Özünü Dəyişdirən Beyin" (2007) - Porno üzərindəki Beyin\nŞərhlər: Bu səhifələr Özünü dəyişən Beyin (2007) psixiatr Norman Doidge tərəfindən pornoqrafik bağımlılıqla çox əlaqəlidir və İnternet pornosunun dadının necə artdığını izah edin (bağımlılık mütəxəssislərinin “fenomen”tolerantlıq“). İstəsəniz, bütün fəsli oxuyun: Acquring Zövqləri Və Sevir.\n1 yeniləmə: 2014 məqaləsi Doidge tərəfindən: Beyin cinsi: Brain Plastisite Internet Porn haqqında nə öyrədir?.\n2-i yeniləyin: Pornoqrafiyanı cinsi problemlərlə əlaqələndirən tədqiqatlar siyahısı.\nFəsildən alınan məqalələr:\nMövcud porno epidemiyası cinsi tatlar əldə edilə bilən bir qrafik nümayiş verir. Yüksək sürətli internet əlaqələri ilə təmin edilən pornoqrafiya, nöroplastik dəyişiklik üçün hər bir tələbi təmin edir [yeni neyron dövriyyəsini yaratmaq - bağımlılığın əsas elementi].\nPornoqrafiya, ilk baxışda, tamamilə instinktli bir məsələdir: cinsi cəhətdən açıq təsvirlər, milyonlarla ildir ki, təkamülün məhsuludur. Amma bu doğru olarsa, pornoqrafiya dəyişməzdi. Eyni tetikleyiciler, bədən hissələri və onların nisbətləri, atalarımıza müraciət edənlər bizi həyəcanlandırdı. Pornoqraflar bizə inanırdılar ki, onlar cinsi repressiya, tabu və qorxu ilə mübarizə etdiyini iddia edirlər və onların məqsədi təbii, cəlbedici cinsi instinktləri azad etməkdir.\nAmma əslində pornoqrafiyanın məzmunu birdir dinamik qazanılmış bir ləzzətin inkişafını mükəmməl şəkildə göstərən fenomen. Otuz il əvvəl “hardcore” pornoqrafiyası ümumiyyətlə mənasını verirdi açıq cinsiyyət orqanlarını göstərən iki oyanmış ortaq arasındakı cinsi əlaqənin təsviri. “Softcore”, əksər hallarda, yataqda, tualetdə və ya bəzi yarı romantik şəraitdə, müxtəlif soyunma vəziyyətlərində, döşlərdə açıqlanan qadın şəkillərini ifadə edirdi.\nİndi hardcore inkişaf etdi və getdikcə sadomazoist mövzularda zorla seks, qadınların üzlərindəki boşalmalar və hirsli anal seks, hamısı seksləri nifrət və təhqirlə birləşdirən ssenariləri əhatə edir. Hardcore pornoqrafiya indi təhrif dünyasını araşdırır, softcore isə bir neçə on il əvvəl hardcore olduğu kimi, indi kabel televiziyalarında olan yetkinlər arasında açıq cinsi əlaqə. Keçmiş illərin nisbətən ram edilmiş yumşaq şəkilləri - müxtəlif soyunma vəziyyətindəki qadınlar - indi televiziya, qaya videoları, seriallar, reklamlar və s. Daxil olmaqla hər şeyin pornoqrafiyasında bütün gün əsas mediada görünürlər.\nPornoqrafiyanın böyüməsi qeyri-adi idi; video 25 yüzdə video kirayəsi hesab edir və insanların internetə getməsinin dördüncü ən çox səbəbidir. 2001-da bir MSNBC.com izləyicisi anketində, 80 faizinin pornoqrafik saytlarda çox vaxt sərf etdiyini hiss etdikləri, əlaqələrinə və ya iş yerində riskə düşdüklərinə bağlıdır. Softcore pornoqrafiyasının təsiri indi dərindir, çünki artıq gizli qalmayıb, cinsi zövqü və istəklərini formalaşdırmaq prosesində kiçik cinsi təcrübələrlə və xüsusilə plastik ağıllarla gəncləri təsir edir. Lakin böyüklər üçün pornoqrafiyanın plastik təsiri də dərin ola bilər və onu istifadə edənlər beyninin bu şüa tərəfindən necə dəyişdirildiyini anlamamışlar.\n1990-lərin ortalarında sona çatdıqda, internet tez böyüyəndə və pornoqrafiyaya hücum edəndə, hamısı eyni hekayə olan bir sıra kişiləri müalicə edib qiymətləndirdim. Hər biri daha az və ya az dərəcədə narahat olan və ya hətta iyrənc olan bir cinsi həyəcan modelinə təsir edən və son nəticədə əlaqələrinə və cinsi potensialına təsir göstərən bir növ pornoqrafiyaya bir zövq almışdı.\nBu kişilərdən heç biri əslində immatura, sosial yöndəmsiz və ya dünyadan çəkilmiş, gerçək qadınlar ilə olan münasibətləri əvəz edən kütləvi pornoqrafiya kolleksiyasına çevrildi. Bunlar olduqca müvəffəqiyyətli əlaqələrdə və ya nigahlarda xoş, ümumiyyətlə düşüncəli kişilər idi.\nTipik olaraq, bu adamlardan birinə digər bir problemə baxarkən, demək olar ki, bir kənara və narahatlığa toxunaraq, İnternetdə daha çox vaxt sərf edib, pornoqrafik baxışı və mastürbasyona baxdığını bildirir. Hər kəs bunu etdiyini iddia edərək öz narahatlığını azaltmağa çalışa bilər. Bəzi hallarda o birinə baxaraq başlayacaqdı playboybir növ sayt və ya çıraq şəklində və ya bir kəs onu lənət olaraq göndərmiş bir video klipdə. Digər hallarda, o, təhlükəli bir sayta səfər edərdi, özünü təhqir edən saytlara yönəldən maraqlı bir reklamla və tezliklə bağlayırdı.\nBu kişilərdən bir neçəsi də mənim diqqətimi çəkən başqa bir şey də bildirmişdi. Onlar faktiki olaraq cinsi tərəfdaşlar, yoldaşlar və ya qız yoldaşları tərəfindən çevrilməkdə çətinlik çəkdiklərini bildirdilər. Bu fenomeni pornoqrafiyaya sövq etmək istəmədiklərini soruşduqda, başlanğıcda onlara cinsi əlaqə zamanı daha həyəcanlı olmağa kömək etdi, lakin vaxt keçdikcə əks təsir göstərdi. İndi yataqda olmaqdan ötrü duyğularını istifadə etmək əvəzinə, onların tərəfdaşları ilə, lovemaking getdikcə onlara porn script bir hissəsi olduğunu fantasize tələb etdi. Bəziləri yumşaqlıqla öz sevgililərini porno ulduzları kimi hərəkət etməyə təşviq etməyə çalışdılar və onlar "sevginin edilməsi" əleyhinə olaraq getdikcə daha çox "lanetmə" ilə maraqlanırdılar. Onların cinsi fantaziya həyatı getdikcə onların ssenarilərindən daha çox hakim olub, beyinlər və bu yeni skriptlər əvvəlki cinsi fantaziyalardan daha ibtidai və daha şiddətli idi. Mən bu adamların hər cinsi yaradıcılığının ölməsini və İnternet pornosuna asılı olduqlarını təsəvvür etdim.\nGördüyüm dəyişikliklər terapiyada bir neçə nəfərlə məhdudlaşmır. Sosial dəyişiklik baş verir. Xüsusi cinsi mənsubiyyətlər haqqında məlumat əldə etmək ümumiyyətlə çətin olsa da, bu gün pornoqrafiyada belə deyil, çünki istifadəsi getdikcə daha çox ictimailəşir. Bu dəyişiklik “pornoqrafiya” adlandırmaqdan daha təsadüfi “porno” ifadəsinə keçidlə üst-üstə düşür. Amerika kampus həyatına dair kitabı üçün, Mən Charlotte Simmons edirəm, Tom Wolfe bir neçə ili universitet şəhərciklərindəki tələbələri müşahidə etdi. Kitabda bir oğlan, Ivy Peters, kişi iqamətgahına girir və “Kimsə porno alıb?” Deyir.\nWolfe davam edir, “Bu qeyri-adi bir istək deyildi. Bir çox oğlan, hər gün ən azı bir dəfə necə mastürbasyon etdiklərini açıq şəkildə danışırdı, sanki bu psixoseksual sistemin bir növ ehtiyatlı qorunmasıdır. ” Oğlanlardan biri İvy Petersə “Üçüncü mərtəbəni sınayın. Orada bir əlli jurnallar əldə etdilər. ” Ancaq Peters cavab verir ki, “Mən bir şey qurdum tolerantlıq jurnallara ... videolara ehtiyacım var. ” Başqa bir oğlan deyir ki, “axı, Chrissake, IP, gecə saat ondur. Başqa bir saatdan sonra cum zibil qutuları gecələmək üçün buraya gəlməyə başlayacaq ... Və porno videolar və bir qarışıq lanet axtarırsınız. ” Sonra İvy “çiyinlərini çəkdi və“ porno istəyirəm ”deyən kimi ovuclarını yuxarı çevirdi. Məsələ nədir? ''\nBöyük bir şey onun tolerantlıq. O, bir dəfə onu çevirmiş olan şəkillərə artıq çıxa bilməyən bir narkotik asılısı kimi tanıyır. Və təhlükə budur ki, bu tolerantlıq gördüyüm xəstələrdə olduğu kimi, potensial problemlərə və yeni, bəzən istənməyən, zövqlərə gətirib çıxaran xəstəliklər arasında əlaqə quracaqdır. Pornoqraflar yeni, daha sərt mövzular təqdim edərək zərfi itələdikləri ilə öyünəndə, demədikləri şey mütləq olmalıdır, çünki müştəriləri məzmuna qarşı dözümlülük inkişaf etdirirlər. Kişilərin riskli jurnallarının və İnternet pornoqrafik saytlarının arxa səhifələrində Viagra tipli dərmanların reklamı var - yaşlanma ilə əlaqəli erektil problemi olan və penisdəki qan damarlarını bağlayan yaşlı kişilər üçün hazırlanmış dərman. Bu gün pornoqrafiya ilə məşğul olan gənc kişilər iktidarsızlıqdan və ya evfemik olaraq deyildiyi kimi "erektil disfunksiyadan" çox qorxurlar. Yanıltıcı termin, bu kişilərin penislərində problem olduğunu göstərir, ancaq problem onların başlarında, cinsi beyin xəritələrindədir. Pornoqrafiyanı istifadə edərkən penis yaxşı işləyir. Onlara nadir hallarda rast gəlinir ki, onlar tükənən pornoqrafiya və iktidarsızlıq arasında əlaqə ola bilər. (Bununla birlikdə, bir neçə kişi, kompüter pornoqrafik saytlarındakı saatlarını "beynimi mastürbasiya etmək üçün" sərf olunan vaxt kimi izah etdi.)\nWolfe-nin səhnəsindəki oğlanlardan biri, sevgililəri ilə cinsi əlaqəyə girməyə gələn qızları “cum zibil qutusu” kimi təsvir edir. O da pornoqrafik görüntülərdən təsirlənir, çünki pornoqrafik filmlərdəki bir çox qadın kimi “cum zibil qutuları” daim həvəsli, mövcud yuvalarda və buna görə də dəyərsizləşir.\nİnternet pornoqrafiyasının addictiveness metafora deyil. Bütün addictions narkotik və ya spirt deyil. İnsanlar qaçmaqdan qaçmaqdan, hətta qaçmaqdan da asılı ola bilər. Bütün asılılar fəaliyyətin nəzarətini itirirlər, mənfi nəticələrə baxmayaraq kompulsiv olaraq axtararlar, xoşagəlməzliyi inkişaf etdirirlər və onlar məmnuniyyət üçün daha yüksək və daha yüksək səviyyədə stimullaşdırma tələb edirlər və təcrübə çəkmək əgər asılılıq əmələ gələ bilmirlərsə.\nBütün asılılıq beynin uzun müddətli, bəzən ömürlük, nöroplastik dəyişməsini əhatə edir. Bağımlılar üçün moderasiya mümkün deyil və addictive davranışları qarşısını almaq üçün onlar maddə və ya fəaliyyət tamamilə qarşısını almaq lazımdır. Alkohollar Anonymous “keçmiş alkoqollular” olmadığını israr edir və on illərdir içki içməyən insanları bir iclasda “adım John, mən də alkoqolikəm” deyərək özünü tanıtdırır. [Beyin] plastikliyi baxımından çox vaxt düzgündürlər.\nBir küçə dərmanının asılılığı necə müəyyənləşdirmək üçün, Maryland Milli Sağlamlıq İnstitutlarında (NIH) tədqiqatçılar narkotik maddənin çəkilməsinə qədər bara basmaq üçün bir siçanı hazırlayırlar. Heyvan daha çətin olan çubuğa basmaq üçün işə hazırdır, daha çox asılılıq edən dərman. Kokain, demək olar ki, bütün digər qeyri-qanuni narkotiklərlə və hətta qeyri-adekvat addictions kimi zövq verən nörotransmitter dopamini beyində daha aktiv hala gətirir. Dopamine mükafat vericisi deyilir, çünki bir şeyi yerinə yetirərkən bir irqi sürətləndirir və qazanır - beynimiz onun azadlığını tetikler. Hələ tükənmiş olsa da, enerjinin dalğası, həyəcan verici zövq və güvən olsun, hətta əlimizi qaldırır və zəfər zirvəsini keçiririk. Digər tərəfdən, belə bir dopamin dalğası olmayanlar, dərhal enerji tükənir, finiş xəttində dağılır və özləri haqqında kədərlənirlər. Dopamin sistemimizi qaçıraraq, asılılıq edən maddələr bunun üçün çalışmamızdan bizə xoşbəxtlik verir.\nDopamin, Merzenickin əsərində gördüyümüz kimi, plastik dəyişikliklərdə də iştirak edir. Bizi həyəcanlandıran eyni dopamin dalğası, hədəfimizi həyata keçirməyimizə səbəb olan davranışlardan məsul olan nöronal əlaqələri də birləşdirir. Merzenick bir səs səsləndirərkən bir heyvanın dopamin mükafatlandırma sistemini stimullaşdırmaq üçün bir elektrod istifadə etdikdə, dopamin sərbəst buraxılması, heyvanın eşitmə xəritəsindəki səs üçün nümayişi genişləndirərək plastik dəyişikliyi stimullaşdırdı. Pornoqrafiya ilə vacib bir əlaqə, dopaminin həm də cinsi həyəcan içində sərbəst buraxılması, hər iki cinsdə də cinsi əlaqəni artırması, orqazmı asanlaşdırması və beynin zövq mərkəzlərini aktivləşdirməsidir. Buna görə pornoqrafiyanın asılılıq gücü.\nTexas Universitetində Eric Nestler, asılılıqların heyvanların beyinlərində daimi dəyişikliklərə səbəb olduğunu göstərdi. Bir çox asılılıq dərmanların bir dozu, nöronlarda toplanan delta FosB adlı bir protein istehsal edəcək. Hər dərman istifadə edildikdə, daha çox delta FosB genetik bir keçid saldırana qədər yığır, hansı genləri açır və ya söndürür. Bu keçid sürüşməsi narkotik dayandırıldıqdan sonra uzun müddət davam edən dəyişikliklərə gətirib çıxarır və beynin dopamin sisteminə dönməz ziyana gətirib çıxarır və heyvanı daha çox bağımlılığa meyllidir. Qeyri-narkotik asılılıqları, məsələn, işləyən və sukroz içməli olmaq, deltaFosB və dopamin sistemindəki eyni daimi dəyişikliklərə səbəb olur. [Qeyd: DeltaFosB haqqında yaxşı məqalə]\nPornoqraflar sağlam bir zövq və cinsi gərginlikdən qurtulma vəd edirlər, lakin tez-tez çatdırdıqları şey bağımlılıq, tolerantlıq və zövqün azalmasıdır. Paradoksal olaraq işlədiyim kişi xəstələr tez-tez pornoqrafiyaya can atırdılar, amma bəyənmirlər. Adi baxış budur ki, bir aludəçi verdiyi düzəlişdən daha çoxuna qayıdır, çünki verdiyi zövqü sevir və çəkilmə ağrısını sevmir. Ancaq asılılar narkotik olduqda var No. zövq hissi, bildikləri zaman onları yüksək etmək üçün kifayət qədər doza malik olduqlarını və geri çəkilməyə başlamazdan əvvəl daha çox tələbat əldə edəcəyini bilirlər. İstəyir və sevmək iki fərqli şeydir.\nBir addict cravings təcrübə, çünki onun plastik beyin narkotik və ya təcrübə üçün həssas halına gəldi. Sensitizasiya artan istəklərə gətirib çıxarır. Bu, həssaslığa səbəb olan bir asılılıq maddə və ya fəaliyyətə məruz qalma ilə nəticələnən deltaFosB yığımıdır.\nİkinci zövq sistemi, əslində cinsi əlaqəyə girən və ya yeməkdə olan bir məmnuniyyət və ya istehlakçı zövqlə, sükunət verən, yerinə yetirən bir zövq ilə əlaqəlidir. Onun nörokimyası endorfinlərin azadlığına əsaslanaraq, opiatlarla əlaqəli və dinc, həyəcanlı bir xoşbəxtlik verir.\nPornoqrafiya, sonsuz bir cinsi cisim hərəmini təklif edərək, iştah sistemini hiperaktivləşdirir. Porno izləyicilər, gördükləri foto və videolara əsasən beyinlərində yeni xəritələr inkişaf etdirirlər. Bu bir istifadə və ya itir bir beyin olduğu üçün bir xəritə sahəsi inkişaf etdirdiyimiz zaman onu aktivləşdirməyə can atırıq. Bütün gün oturmuş olsaq, əzələlərimiz idmana səbirsiz olduğu kimi, hisslərimiz də aclıq hissini stimullaşdıracaqdır.\nKompüterlərində pornoya baxan adamlar qeyri-qanuni olaraq NIH qəfəslərindəki siçovullara bənzəyirdilər, dopamin və ya ona bərabər tutulan bir zərbə almaq üçün bara basırdılar. Bunu bilməsələr də, beyin xəritələrinin plastik dəyişdirilməsi üçün lazım olan bütün şərtlərə cavab verən pornoqrafik məşqlərə aldanmışdılar. Birlikdə yanan neyronlar bir-birinə tel bağladığından, bu insanlar, plastik dəyişikliklər üçün lazım olan böyük diqqətlə bu görüntüləri beynin həzz mərkəzlərinə bağlamaq üçün çox sayda məşq etdilər. Bu görüntüləri kompüterlərindən uzaq olduqda və ya rəfiqələri ilə cinsi əlaqədə olarkən onları gücləndirərək təsəvvür etdilər. Hər dəfə cinsi həyəcan hiss etdikləri və mastürbasyon etdikləri zaman orqazm gördükləri zaman, mükafat nörotransmitteri olan "dopamin spritsi", seanslar zamanı beyindəki əlaqələri birləşdirdi. Mükafat yalnız davranışı asanlaşdırmadı; satın alma hiss etdikləri heç bir xəcalət yaratmadı playboy bir mağazada. Burada heç bir "cəza" olmayan bir davranış idi, yalnız mükafat.\nVeb-saytlar öz bilikləri olmadan beyinlərini dəyişdirən temalar və skriptləri tanıtdıqları kimi həyəcanlandıranların məzmunu dəyişdi. Plastisite rəqabət qabiliyyətli olduğundan, yeni, heyecan verici görünüşlər üçün beyin xəritələri daha əvvəl cəlb etdiyin şeylər hesabına artmışdır - səbəbi, onların qız yoldaşlarını bir növbədən daha az tapmağa başladıqları.\nTəxminən bəzi uşaqlıq təcrübəsinə və ya cəzalandırılması haqqında xəyallara toxunan şillələyən şəkillərlə qarşılaşana qədər gördüyü görüntülər onu maraqlandırdı, amma onu məcbur etmədi. Başqalarının cinsi xəyalları bizi bezdirdi. Tomasın təcrübəsi xəstələrimin təcrübəsinə bənzəyirdi; axtardıqlarının tam fərqində olmadan, onları həyəcanlandıran bəzi basdırılmış mövzuya toxunan bir görüntüyə və ya cinsi ssenariyə dəyənə qədər yüzlərlə şəkli və ssenarini taradılar.\nTomas bu təsvirini tapdıqdan sonra dəyişdi. Bu spanking image onun idi diqqət mərkəzindədir, plastik dəyişdirmə şərti. Gerçək bir qadından fərqli olaraq, bu porno şəkillər gündə, hər gün kompüterdə mövcud idi.\nİndi Tomas əyri idi. Özünü idarə etməyə çalışdı, lakin gündə ən azı beş saat onun laptopunda sərf edirdi. O, gecə yalnız üç saat yatarkən gizli sörf etdi. Onun tükənməsindən xəbərdar olan qız yoldaşı başqasını görməyini merak etdi. O, bu qədər yuxuya məhkum oldu ki, sağlamlığı əziyyət çəkirdi və o, bir xəstəxananın təcili yardım otağına düşən bir sıra infeksiyalara səbəb oldu və nəhayət onu səhmdar almağa məcbur etdi. O, kişi yoldaşları arasında soruşmağa başladı və onların çoxunun da əyri olduğunu gördü.\nHardcore porno, cinsi inkişafın kritik dövrlərində meydana gələn bəzi erkən sinir şəbəkələrini açır və bütün bu xüsusiyyətlərin bir-birinə bağlandığı yeni bir şəbəkə meydana gətirmək üçün unudulmuş və ya basdırılmış elementləri bir araya gətirir. Porno saytları ümumi kinklərin kataloqlarını yaradır və şəkillərdə bir-birinə qarışdırır. Sörfçü gec-tez bir neçə cinsi düyməsini eyni anda basan bir qatil kombinasiyası tapır. Sonra şəkilləri dəfələrlə izləmək, mastürbasyon etmək, dopamin buraxmaq və bu şəbəkələri gücləndirməklə şəbəkəni gücləndirir. Dəfn olunmuş cinsi meyllərində güclü kökləri olan yenidən qurulmuş bir libido növü "neoseksualizm" yaratdı. Tez-tez dözümlülük inkişaf etdirdiyindən, cinsi boşalma həzzini aqressiv bir sərbəst buraxma zövqü ilə tamamlamaq lazımdır və cinsi və təcavüzkar görüntülər getdikcə qarışır - bu səbəbdən də hardcore pornodakı sadomazoxist mövzularda artım.