عرفان حضرت مولانا و آموزه هايي از مثنوی|عرفان حضرت مولانا و آموزه هايي از مثنوی\n(حضرت مولانا عارف گرانمايه ايران بزرگ)\nمتن سخنرانی آقای سمیع رفیع، رئیس و بنیانگذار انجمن گسترش اندیشه و عرفان مولانا و بیدل از افغانستان، بمناسبت سیری در اندیشه و عرفان مولانا شهر ایسن آلمان\nمهمانان عزیز، به این محفل عرفانی خوش آمدید. صحبت من در مورد عرفان مولاناست،و دیگر اینکه مولانا در مثنوی به ما چه می آموزاند ؟نخست باید بدانیم که عرفان چیست؟عرفان، به معنی شناختن است، شناخت حق تعالی و مراد از عرفان، شناسایی حق است. نام علمی است برای رسیدن به معرفت الهی.شناسایی حق به دو طریق میسر میشود، یکی به طریق استدلال توسط علما و دیگری بطریق تصفیه و مکاشفهء باطن که راه عرفا و اولیا است.حاصل آنكه بعقيدهء صوفي منبع معرفت واقعي قلب پاك است و بس ، و معني واقعي ( من عرف نفسه فقد عرف رَبّه ) را همين ميدانند و ميگويند قلب انسان آيينه ايست كه جميع صفات الهي بايد در آن جلوه گر شود، اگر چنين نيست بواسطهء آلودگي آيينه است و بايد كوشيد تا زنگ و غبار آن برود چنانكه مولانا ميفرمايد :\nآيينه ات داني چرا غمــــــــاز نيست زانكه زنگار از رخش ممتاز نيست\nرو تو زنگـار از رخ خــــود پاك كن بعـــــــــد از آن آن نور را ادراك كن\nهــركسي ز اندازهء روشــــــــــندلي غيب را بيند بقـــــــــــدر صيقــــــلي\nهـر كه صيقل بيش كرد او بيش ديد بيشتر آمــــــــد بر او صـــورت پديد\nدر دنیای عرفان و تصوف بعضی از عرفا و متصوفین با خوف و ترس زیسته اند و همیشه اوقات را به زهد و عبادات سپری نموده اند. عرفان مولانا، عرفان عشق است. یعنی برعکس عرفان خوف و عدل و فضل. عرفان عشقی عالیترین نوع عرفان است. در عرفان عشقی انسان به وحدت میرسد. مثنوی مولانا برای انسان راه گم و سر گشته حرفهایی دارد تا او را از حیرانی رهایی بخشد. مولانا انسان را از دید روانشناسی و روانکاوی بسیار دقیق مورد مطالعه قرار داده روان انسان را به انواع و اشکال مختلف تحلیل و بر رسی نموده است . این مثال ها در قالب حکایات بسیار جالب آمده نسخه های خیلی مفید برای علاج آن نیز ضمیمه شده است.مولانا بارها و به شكل‌هاي مختلف هشدار مي‌دهد كه زندان انسان، و علت اسارت او و علت همهء رنج‌هاي او نوعي انديشه است.\nجمله خلقان سُخرهء انديشه‌اند زين سبب خسته دل و غم پيشه‌اند\n“ سُخرهء انديشه‌اند “ يعني محكوم و اسير انديشه‌هاي خويشتن‌اند. و به علت اين سُخرگي و محكوميت است كه اسير رنج، ملالت، پريشاني و خسته دلي‌اند. و اين پريشاني و خسته دلي چنان زندگي و هستي آنها را در خود گرفته است كه گويي پيشه و زندگي هميشگي آنان را تشكيل مي‌دهد . انسان اسیر وهم خویشتن است. لازم است ذهن و انديشه را از اسارت عالم كثرت و اوهام رهايي بخشيد.\nحضرت مولانا میفرماید:\nبر زمین گـــــــر نیم گز راهی بود آدمــی بی ترس ایمن مــــــــــیرود\nبر سر دیوار خالی گــــــــر رویی گر دو گز عرضش بود کج میشوی\nبلکه می افتی ز ترس دل به وهم ترس وهمی را نکو بنگر به فهـــم\nمولانا ميگويد: چرا در ذهن و انديشه خود براي خود هيولا ييكه اصلا وجود ندارد، درست ميكنيم ؟ چرا دستخوش عالم اوهام ميشويم؟ نميدانيم انديشه ايكه درگير اوهام است با وحشت ها و دغدغه ها هم آغوش است ؟\nمثنوی و سمبولیسم\nزبان قصه، داستان، تمثیل و نماد ها در مثنوی\nمولانا در مثنوی علم و عِرفان و عشق هرسه را بهم آمیخته و از آمیزش آنها معجونی خوشگوار ساخته که بمذاق همه کس سازگار است.\nزندگی انسان ها متشکل از سمبول ها و نماد ها است که معنی ایرا ارائه میکند. تمام این داستان ها و سمبول ها در حقیقت نماد یک معنی استند. مراسم و عنعنه ها در فرهنگ ، دین و مذهب ما پُر از سمبولیک و نماد ها استند، نماد هاییکه مفاهیم را بما میرسانند، حتی رنگ ها سمبول های از مفاهیم هستند. داستان های دینی و مذهبی نیز مملو از سمبولیک استند و در همه ادیان گرایش بطرف سمبولیک وجود داشته و دارد.\nدر هنر های مثل: مجسمه سازی نقاشی، سفالی، تیاتر و سینما از سمبولیک استفادهء اعضم صورت میگیرد. خلاصه سمبول و نماد در همه موارد زندگی ما مروج بوده، از حلقهء ازدواج گرفته تا شاخهء گل و معبد عبادت و مسجد، همه مفاهیمی را میرسانند.\nمولانا هم داستان ها را بشکل سمبولیک پیشکش میکند. در مثنوی معنوی هم از سمبول ها و نماد ها استفاده شده، داستان ها در مثنوی، معنی ایرا می رسانند که باید به آن متوجه شد، نه به اصل داستان، بلکه این داستان ها با سمبولیک برای ادای مطلب استفاده میشوند تا آن مفاهیم را با که مولانا میخواهد برسانند.\nمولانا در این باره میفرماید:\nاى برادر قصه چون پيمانهاى است معنى اندر وى مثال دانهاى است\nدانهء معنى بگيرد مـــــرد عقـــــــل ننگرد پيمانه را گـــــر گشت نقل\nای برادر! قصه و داستان مانند یک ظرف و یا پیمانه است و معنی در آن مانند دانه. آدم عاقل و هوشیار کاسه را نمی گیرد، بلکه منظورش دانهء معنی است. اگر ظرف نقل میکند، یعنی انتقال می یابد، به آن توجه ندارد. پیمانه را برای برداشتن حبوبات و غله جات استفاده میکنند و قالبی است که با آن مقدار را مشخص میکنند. داستان نیز بسان قالب است و محتوای آن که عبارت از دانه است، مطرح است نه قالب و یا خود پیمانه.\nانسان عاقل و خردمند و صاحب هوش دانهء معنی را می گیرد و به ظرف و کاسهء پیمانه توجه نمی کند، هر چند این پیمانه از یک جا بجای دیگر انتقال یابد. یعنی آنچه در داخل پیمانه است، مهم است نه ظرفی که محتوای آنرا منتقل می کند. همانگونه که دانه های غله در پیمانه با اهمیت استند، در داستان ها نیز معانی آورده شده از اهمیت برخوردارند نه قالب آنها.\nیکی از داستان های مثنوی مولانا را انتخاب نموده به بررسی آن می پردازیم تا ببینیم که حضرت خداوندگار بلخ به ما چه می آموزاند؟\nداستان پادشاه جهود که نصرانیان را از بهر تعصب می کُشت\nحکایت از پادشاهی است در میان جهودان، که نسبت به عیسویان و حضرت عیسی (ع) متعصب و سبب زحمت پیروان این دین شده بود. پادشاه جبار و دو بین، در اثر احولیت و تعصب، دو پیغمبر خدا، یعنی حضرت عیسی (ع) و حضرت موسی (ع) را که در حقیقت نبی و فرستادهء خدا بودند و در راه خدا با هم دمساز و متحد، از هم جدا فرض کرده بود. پادشاه در صدد نابودی دین و آیین عیسویان شد. شاه وزیری داشت که در مکر و حیله سرآمد مکاران زمان خود بود و او را همواره در اوامر مهم مشورت و یاری میداد. وزیر به شاه گفت که پیروان مسیح را نکُشد، چون با زور و خشم نمیتوان عقیده و دین مردم را از میان برداشت، بلکه نیرنگی بکار بُرد و به پادشاه گفت: ای پادشاه ! گوش و بینی و دست مرا به جرم گرایش به آیین عیسویت قطع کن، بعد از آن مرا بشهری دوری که مسیحان در آنجا هستند، تبعید کن تا من با تدبیریکه در نظر گرفته ام در اتحاد و جمیعت ایشان رخنه کرده و میان شان تفرقه اندازم. بعد از عملی نمودن این تدبیر، وزیر مورد اطمینان و اعتماد عیسویان قرار گرفت و بزودی نفوذی عجیب و غریبی را میان آنها کسب کرد. عیسویان، همه به وزیر مکار معتقد و دل بسته شده، به او گرویده و مهرش را در دل گرفته پنداشتند که نایب حضرت مسیح است، در صورتیکه او دجالی بیش نبود و در خفا باعث فتنه و فساد بود. در آنوقت عیسویان دوازده امیر داشتند و هر دسته از امیری تبعیت میکردند. این دوازده امیر با تابعین خود بنده و فرمانبردار وزیر بد طینت بوده بر گفتار او اعتماد داشته رفتار او را سرمشق خود قرار میدادند. وزیر مکار بنام هر یک از امراء طومار و کتابی درست کرد ولی نوشتهء هر کتاب غیر از آن بود که در کتابهای دیگر نوشته بود. سپس وزیر به غاری رفت و خلوت اختیار کرد و به اصرار مریدان و پیروان، حاضر به بیرون آمدن از آن غار نشد. وزیر امیران دوازده گروه را نزد خود خواست و به هر یک آنها جداگانه و پنهانی گفت که من بعد در دین عیسی نایب حق و خلیفهء من تو استی و امیران دیگر باید از تو تبیعت کنند. هر امیری که گردن کشی کرده از تو تبیعت نکند یا بکُش یا اسیرش کن. وزیر بعد از انجام این طرح خانمانسوز و اختلاف بر انگیز، خود را در خلوت کُشت. پس از مرگ وی امیران دوازده گروه که هر کدام دعوی خلیفه گی میکردند، بجان هم افتاده همدیگر را نیست و نابود کردند و مراد شاه بیدادگر حاصل گردید.\nبا تاسف این طلسمی را که وزیر مکار در مورد امت حضرت عیسی (ع) بکار برد، امروز نیز بر اساس همین طرح در وطن عزیز ما افغانستان نیز قدرت های بزرگ رهبران اقوم و احزاب را بعناوین مختلف لسانی، نژادی و مذهبی با طومار های جداگانه، اما عین محتوا بجان هم انداخته اند تا به اهداف سیاسی و اقتصادی خود نایل گردند.\nمولانا از پادشاه احول حرف می زند که ذهن و دیدهء باطنش دوبین شده است یک را دو می بیند. احولیت و دو بینی ذهن سبب میشود تا اغراض شیطانی و هوا های نفسانی بر انسان چیره گردد. مولانا، برای تبیین این مسئله به تمثیل رو می آورد و ضرر های دوبینی و احولیت را با عوامل آن به تماشاه میگذارد:\nدر این داستان، مولانا به چند موضوع اشاره میکند:\nاحولیت ( دو بینی ) و عوامل آن\nحسادت و ضرر های آن\nدلیل فریب خوردن انسان ها ( عدم آگاهی و معرفت)\nسالک راه معرفت به راهنمایی مرشد نیازمند است\nمسألهء جبر و اختیار\nمعنویت و اهمیت مصاحبت با پیران راه طریقت\n· اََحولیت ( دو بینی) و عوامل آن\nگفت اســــــــــتاد: اَحــــــولی را، کاندرآ رَو بُرون آر از وثاق آن شــــیشــــه را\nگفت احــــــول: زآن دو شیـشه من کدام پیش تو آرم؟ بکن شــــــرح تمـــــــــام\nگفت اســـتاد: آن دو شیـشه نیســت، رَو اَحــــــــــــولی بگذار و افزون بین مشو\nگفت: ای اُســـــتا مـــــــــــرا طعنه مَزَن گفت اســـــتا: زآن دو، یک را در شکن\nشیشه یک بود و به چشمش دو نمـــود چون شکســت او، شــیشه را دیگر نبود\nچون یکی بشکست، هــر دو شدز چـشم مَرد اَحــول گـــــــــردد از مَیلان و خـشم\nاستاد کاری به شاگرد احولش ( لوچ و قلیچ هم گفته شده ) می گوید:\nبرو به داخل آن خانه و شیشه ای که آنجا است آن را بیاور.\nشاگرد دو بین وقتی به خانه داخل شد، دید که دو تا شیشه وجود دارد، برگشت به استادش گفت که از آن دو شیشه کدام یک را بیاورد.\nاستاد برایش میگوید که آنجا دو تا شیشه نیست، برو و احولی را کنار بگذارو یکی را بیشتر و افزون مبین.\nشاگرد به استاد میگوید: ای استاد مرا طعنه مزن و مسخره مکن، شیشه در آنجا دو تا است نه یکی !\nاستاد گفت: خیلی خوب حالا که اینطور است، پس برو یکی از آن دو شیشه را بشکن. در حقیقت تنها یک شیشه بود، اما شاگرد احول و دو بین آن را دو تا می دید. وقتی یکی از آن شیشه ها را شکست، دیگر شیشه ای وجود نداشت.\nمولانا، علت احولیت انسان را که دچار کژبینی و برهم خوردن تعادل روحی میشود، مربوط به پیروی از هوی و هوس و خشم و غضب میداند. صفات قبیح موجب احولی چشم بصیرت میگردد و شخص را از حقیقت بینی دور می سازد.\nخشم و شهوت مرد را اَحول کند زاستقامت، روح را مُبدل کند\nخشم و شهوت و تعلقات نفسانی باعث احولیت انسانها میشوند و در نتیجه دیدهء باطن را به بیراحه می کشاند. این صفات رذیله اختلال در روح می آورد، چشم حقیقت بین را کور می سازد و سبب مهجوری میگردد.\nچون غرض آمد، هنر پوشیده شد صد حجاب از دل بسوی دیده شد\nهرگاه غرض در کار باشد و انسان، اسیر اغراض نفسانی شود، هرگز هنر دیگران را نمی تواند ببیند، چون با غرض، دیدهء انسان مغرض را پرده ها و حجاب می پوشاند و او را از مشاهدهء هنر و هنرمند محروم می سازد.\n· حسادت و ضرر های آن\nهر کسی کو از حسد بینی کَنَد خویشتن بی گوش و بی بینی کُند\nوزیر حسود، گوش و بینی خود را از دست داد، تا زهر نیش حسدش را بجان دیگران وارد کند. هر کس از روی حسادت، قصد ضرر مردم را داشته باشد و ابتدا بخود آسیب رساند، پس در واقع خود را بی گوش و بی بینی کرده است. دشمنی که از روی حسادت باشد، به شخص حسود صدمه وارد میکند، چون حسود کاری که انجام میدهد، در آن قوهء تمیز و تشخیص از وی گرفته شده است.\nبینی آن باشد که او، بویی بَرَد بوی، او را جانب کویی بََرد\nاز ديد فلسفه، هر پديده ايكه جوهر خود را به نمايش نگذارد، معدوم است، يعني وجود ندارد. اگر برق روشني ندهد، معدوم است و نميتوان از برق حرف زد، اگر انسان جوهر انسانيت خود را برون ندهد و آن را به نمايش نگذارد، نميتوان از هستي آن سخن راند.\nهر که بویش نیست، بی بینی بُوَد بوی، آن بویی است کان دینی بُوَد\nمولانا، میفرماید که، جوهر بینی و بینی حقیقی آن است که حس شامعهء باطنی داشته باشد و بتواند بوی را تشخیص بدهد. هرگاه، بینی رایحهء روحانی را استشمام نکند و بسوی کوی حقیقت رهنمون نسازد، نبودن و عدمش بهتر است. بینی وزیر مکار نیز قابل کندن بود.\nهر که ذریعهء بینی و حس شامعهء خود بوی حقیقت را احساس نکند و حس شامعهء باطنی نداشته باشد، در حقیقت بینی ندارد. هر که حقیقت عشق و معرفت و عرفان را نمیتواند توسط حس شامعهء باطنی احساس کند، بی بینی است.\n· ویژه گیهای ریاکاران\nظاهرش می گفت: در راه چُست شو وز اثر می گفت جان را: سُست شو\nظاهر نقره گــــــــر اسپید است و نو دست و جامه می سیه گــــردد ازو\nمولانا، ذریعهء تمثیل ویژه گیهای اشخاص مکار و ریاکار را به نمایش می گذارد. همانگونه که وزیر مکار در ظاهر به مردم تبلیغ میکرد و آنها را در راه و طریق دین شان به چُستی و چالاکی تشویق میکرد، ولی روح وجان شان را بطریق دیگر سُست میکرد تا آنان دچار تردید شوند و ترک طاعت کنند. سخنش در ظاهر چنین فهمیده می شد که مردم را به راه حق ترغیب میکند، اما در روح و جان اثرات سستی و کاهلی از خود بجا می گذاشت و به جان سستی را تلقین میکرد. از ویژه گیهای اشخاص ریاکار و مکار یکی آن است که، دو پهلو و دو چهره دارند. بطور مثال: ظاهر نقره اگر چه سفید و نو است، اما دست و لباس از اثر آن سیاه می شود و این خاصیت نقره است. ریاکاران نیز دارای همین صفت اند.\nآتش ارچه سُرخ رویی است از شرر تو ز فعل او ســــــــیه کاری نگر\nبرق اگـــــــر نوری نماید در نظــــــر لیک هست از خاصیت، دزد بصر\nآتش اگر چه سرخ روی و دارای شعله و نورانیت است، اما این خاصیت را هم دارد که به هر جا بیفتد، همانجا را سیاه و تباه میکند. هر چه به آتش نزدیک شود، آنرا میسوزاند و در نتیجه رونق ظاهر آن را از بین برده، آنرا به سیاهی مبدل میسازد. سخنان انسان های ریاکار و مکار نیز ظاهرأ خوب جلوه میکنند، ولی باطنأ انسان ها را به تباهی و اضطراب دل وامیدارد.\nبرق گرچه در نظر، یک نور درخشان و صاف است، ولی خاصیتش چنین است که بینایی چشم را می رباید. مردمان مکار مانند آن وزیر، در تشخیص بینایی مردم صدمه وارد میکنند تا آنها قدرت دیدن و تشخیص را نداشته باشند.\n· دلیل فریب خوردن انسان ها : ( عدم آگاهی و معرفت )\nهر که جز آگاه و صاحب ذوق بود گفت او در گردن او، طوق بود\nهر که آگاهی درست از علم و معرفت نداشته باشد، و ذوق شامل حال آن نباشد، گفتار ناجایز را طوق گردن خود میسازد. در کشور های که مردم آن آگاهی دقیق و درست از علم و معرفت و سواد ندارند، به اشکال مختلف استثمار میشوند و به زودی در حلقهء از مقلدان کشور های بزرگ در می آیند و سخنان آنها را گردن بند خود ساخته، چاکر و غلام میشوند. پس برای نجات چنین ملتی، آگاهی و معرفت لازم را به آنها انتقال دادن است، تا از اسارت و بندگی نجات یابند. یکی از آن کشور ها، وطن عزیز ما، افغانستان است.\nمراد مولانا از ذوق، همان است که در تعبیر اصطلاحات عرفانی، داکتر گل بابا سعیدی آمده است: « سالکان آن را عبارت از مستی می دانند که از چشیدن شراب عشق هر عاشق را پیدا شود و شوقی است که در استماع کلام معشوق و از مشاهدهء دیدار وی روی آورد که از آن، عاشق در وجد آید و بدان وجد بی خود شود و محو مطلق گردد.\nحضرت سنایی میفرماید:\nهر دلی را که نیست آتش شوق بی خبر باشد از حلاوت ذوق\nذوق نور عرفانی است که حق با تجلی خود در دلهای دوستانش می اندازد که با آن میان حق و باطل تمیز دهند، بدون اینکه آن را از کتابی یا مرجع دیگری نقل کنند.\nحلاج گوید: ذوق حیات مریدان است و در آن، عیش شب زنده داران است.\nابن عربی گوید: خبرت حاصل نمی شود مگر به ذوق و ذوق به تجلی است و تجلی معطی ظهور است، در صور مظاهر پس چاره نیست از صوری که تجلی کند در وی و چاره نیست از حق که متجلی است بدین صورت. در جای دیگر گوید: ذوق در نزد گروهی، اول مبادی تجلی است و آن حالی است آنی که بنده آن را در دل خود حس کند و اگر همین حال دوام یابد، آن را شرب گویند. پس هر تجلی را ابتدایی است که آن را ذوق گویند.»\n· سالک راه معرفت به راهنمایی مرشد نیازمند است\nحضرت مولانا، در مورد اینکه سالک راه معرفت به رهنمایی مرشد نیازمند است، مثل همیشه به تمثیل رو می آورد و با آوردن مثال به مسئله می پردازد:\nدانهء هر مرغ، اندازهء وی است طعمهء هر مرغ، انجیری کی است؟\nهر مرغ و پرنده ای از دانه های تغذیه میکند که مناسب طبیعت وی است و آنرا بخوبی میتواند هضم بکند. هر مرغی قادر به خوردن انجیر نیست و نمیتواند انجیر بخورد، بدین معنی که سالکان مبتدی راه عرفان و معرفت، قادر به درک مفاهیم عرفانی و حقیقت عرفان نبوده، هنوز قابلیت درک و هضم آن را ندارند. پیر و مرشدی میباید تا مطابق ظرفیت و قابلیت آنها، ایشان را دستگیری و راهنمایی کند.\nطفل را گـــر نان دهی بر جای شیر طفل مسکین را از آن نان، مرده گیر\nچون که دندان ها برآرد، بعد از آن هم به خود، طالـب شود آن طفل، نان\nاگر به عنوان مثال، طفل شیرخواره را به جای شیر، نان بدهی، آن طفل از خوردن نان حتمأ تلف میشود، چون هنوز به آن مرحله نرسیده که بتواند نان را هضم بکند. به همین صورت، اگر اطفال راه عرفان و معرفت را به اندازهء توان شان غذای معنوی ندهی، به بیراهه و تباهی کشانیده میشوند.\nمرغ پَر نارُسـته چون پران شود لقمـــهء هر گربهء دَرّران شود\nچون برآرد پَر، بپَرد او به خود بی تکلف، بی صفیر نیک و بَد\nبطور مثال، اگر مرغی که هنور پَر درنیاورده باشد، میل پرواز کند، طعمهء هر گربهء درنده میشود، چون بخوبی نمیتواند بپَرد. هرگاه سالک راه معرفت نیز از حد و اندازه اش بالاتر تشبث کند، طعمهء افکار ناجایز شده گمراهی نصیب وی خواهد شد.\nمادامیکه این مرغ، بال و پر در آورد، بی زحمت و رنج با میل خود بدون چون چرا به پرواز می آید. آنوقت به تنهایی بدون دغدغه و کمک پرواز میکند.\nحضرت مولانا، برای تربیت و ارشاد سالکان راه معرفت که هنوز به کمال نرسیده اند، هدایت پیر و مرشد کامل را توصیه میکند.\nپنبه اندر گـــــــــــــوش حس دون کــنید بند حـس از چشـــم خود بیرون کنـید\nپنبهء آن گــــوش سِر، گوش ســَر اسـت تا نگـردد این کَر، آن باطن کَر اســت\nبی حس و بی گوش و بی فکرت شــوید تا خـــطاب ارجـــعی را بشــــــــنوید\nتا به گفـــــــت و گــــــــوی بیداری دَری تو ز گفـــــت خـواب، بویی کی بَری؟\nسَیر بیرون است، قــــول و فعــل مــــــا سَیر باطن هســــــت، بالای ســـــــَما\nحس، خشکی دید، کــــــــز خشکی بزاد عیســی جان، پای بر دریا نهـــــــــاد\nســــــــیر جســم خشک، بر خشکی فتاد ســیر جان، پا در دل دریا نهــــــــــاد\nچـــونکه عمر اندر رهء خشکی گــذشت گاه کــــــــــوه و گاه دریا، گاه دشــت\nآب حیوان از کـــجا خـــــواهی تو یافت؟ موج دریا را کــــــجا خواهی شکافـت\nموج خاکی، وهم و فهم و فکر مـــاسـت موج آبی، محو و سُکرست و فناسـت\nتا در این سُکری، از آن سُکری تو دور تا از این مســــتی، از آن جامی تو کور\nمولانا، با نصیحتی به ما گوشزد میکند: گوش ظاهر را ببندید و پنبه در آن گوش کنید تا گوش باطن و حس باطن تان باز گردد و ذریعهء گوش باطن قادر به شنیدن اسرار معرفت شوید. چشم باطن را از بند حواس ظاهری فارغ سازید تا آن حجاب ها مانع دیدن حقایق نشوند.\nگوش سَر شما در حقیقت، پنبه و حجاب گوش سِر شما است، تا گوش ظاهر میشنود، گوش باطن از شنیدن محروم است، پس لازم است که گوش ظاهری تان را کر سازید تا گوش باطنی تان شنوا گردد. گشایش گوش سِر و باطن وقتی ممکن است که گوش سَر و ظاهر مسدود گردد. مراد از این دو بیت این است که، از بند های نفسانی و حجاب ها و تعلقات جسمانی بگذرید تا راه برای دریافت فیوضات معنوی و دیدار جمال الهی میسر گردد.\nاگر میخواهید خطاب پروردگار را بشنوید، پس از قید و بند حس و گوش و فکر و عقل معاش عاری شوید. رجعت بسوی خالق یکتا، مستلزم رهایی از طلسمات جسمانی و نفسانی است.\nخطاب (ارجعی) که معنی ( بازگرد ) را میدهد، مربوط به آیهء 27 و 28 سورهء فجر است: یا ایتهاالنفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه. « ای نفس آرام یافته، باز آی بسوی پروردگارت در حالی که راضی به حق و مرضی حق استی»\nتا وقتی که در قیل و قال و گفتگو های طاهری دنیوی مقید استی، از اسرار عالم بالا چگونه باخبر خواهی شد و بویی از آن چگونه به مشام تو خواهد رسید؟\nسیری که به اقوال و افعال انجام می گیرد، منسوب به عالم ظاهر است و با آن به حقیقت نمی رسیم، اما سیر باطن، ما را به آسمان ها می برد و سیری است معنوی و ورای آسمان ها. حس ظاهری و خشک زادهء همین عالم صورت است، ولی عیسی روح، پای بر دریای عالم معنی نهاده است. در کتاب انجیل مقدس آمده است که حضرت عیسی (ع) بر آب دریا می خرامید.\nسیر و سلوک جسمی که به عالم صورت و خاک منسوب است، بر همان خاک و صورت واقع شد، اما سیر جان، پایش را در دل دریای معنی نهاد. در عالم صورت، عمرت گاه در کوه، گاه در دریا و گاه در دشت ضایع گشت و از این عالم صوری قدم بیرون ننهاد، یعنی به سیر و سلوک روحانی نپرداخت. وقتی عمرت در خدمت دنیا و امور دنیوی سپری شد، پس آب حیات معنویت را از کجا می یابی و چگونه میتوانی امواج دریای معنا را شکافته به حقیقت واصل شوی؟\nراهرو راه معرفت باید از امواج وهم ، فهم و فکر بگذرد و پیش رود، چون اینها متعلق به عالم صورت و جسم است. موج آبی، محو و سُکر و فنای روحانی است که مربوط به جهان معناست.\nمحو: در نزد عارفان بمعنی ثابت کردن اوصاف قلوب و باز گشت به اصل خویش است.\nمحو آن است که خدای متعال بندگان را از رویت نفس خود مبرا گرداند، به نحوی که اثری از اعمال و آرزو های نفسانی باقی نماند.\nسُکر: حالت مستی، مست شدن از نوشیدن شراب و مانند آن، در اصطلاح صوفیه عبارت از ترک قیودات ظاهری و باطنی و توجه به حق است. هنگامی که عشق و محبت به آخرین درجه برسد و بر قوای حیوانی و انسانی چیره گردد، حالت بهت و سکر و حیرت پدید آید و سالک را مبهوت و سرگردان میکند. گویند مرحلهء بی خودی را مرحلهء سکر گویند که در آن مرحله، سالک را نه دین است و نه عقل و نه تقوی و نه ادراک و در مقام نیستی محو گشته و از شراب طهور مست و حیران و سرانجام به خاک مذلت و نیستی نهاده است.\nفنا: تبدیل صفات بشریت به صفات حق تعالی و خصایص الهی است.\nمولانا میفرماید: هنگامیکه غرق مستی های ظاهری استی، از مستی های معنوی دور استی و وقتی از باده های انگوری مستی، از جام معنوی محروم استی.\n· فنـای افعـالی\nفنا، بمعنی نیستی، محو شدن، در اصطلاح یعنی فنای بنده در حق، که جهت بشریت بنده در جهت ربوبیت حق محو گردد. فنا دو نوع است: فنای ظاهر و فنای باطن.\nفنای ظاهر، فنای افعال است و این نتیجهء تجلی افعال الهی است، و صاحب این فنا چنان مستغرق بحر افعال الهی شود که نه خود را و نه غیر را از مُکوَنّات (به وجود آورده شده)، هیچ فعل و ارادت و اختیار نبیند و اثبات نکند الا فعل و ارادت و اختیار حق سبحانه. و چنان مسلوب الاختیار گردد که بخودش اختیار هیچ فعل نماند و در هیچ کار خوض نکند و از مشاهدهء مجرد فعل الهی بی شایبهء فعل غیر لذت می یابد.\nفنای باطن، فنای صفات است و فنای ذات. و صاحب این حال گاه در مکاشفهء صفات قدیمه غرق فنای ذات خود، تا چنان وجود حق بر او غالب و مستولی شود که باطن او از جملهء وساوس و هواجس فانی گردد.\nابیاتی که در آن فنای افعالی به شیواترین و نغزترین وجه قابل ملاحظه اند:\nما چو چنگیم و، تو زخمه می زنی زاری از ما نی، تو زاری می کنی\nچنگ، یکی از قدیمی ترین آلهء موسیقی است و زخمه، به معنی مضراب است که با آن به سیم های ساز ضربه می زنند تا نوای ساز بوجود آید.\nمولانا میفرماید: ما بندگان مانند چنگ استیم و تو رب ما به چنگ زخمه می زنی و ناله های که از اثر زخمه زدن به وجود می آید، ما را در آن اختیار نیست، بلکه این نوا ها به قدرت و ارادهء تو از ما بلند میشود.\nما چو ناییم و نوا در ما ز تواست ما چو کوهیم و صدا در ما ز تو است\nما خاصیت نی را داریم و نوایی که از ما بلند میشود، از تو است. این نی را تو به نوا می آوری. ما همچون کوه استیم که صدای تو در ما طنین می افگند و دوباره ذریعهء ما انعکاس میکند، به تنهایی و بدون صدای تو از این کوه آوازی بلند نمی شود.\nما چو شطرنجیم اندر بُرد و مات برد و مات ما ز توست ای خوش صفات\nمولانا میگوید: ما مانند بازی شطرنج استیم، بُرد و باختی که روی این شطرنج صورت میگیرد، مطلق به شطرنج باز است. ای رب خوش صفات ما! این غالب و مغلوب شدن ما از جانب تو است.\nما که باشیم ای تو ما را جان جان تا که ما باشیم با تو در میان؟\nای جان ِ جان ما، ما را یارای آن کجا باشد که در برابر تو اظهار موجودیت کنیم و با تو در میان بوده در ایجاد افعال با تو شرکت کنیم.\nما عدم هاییم و هستی های ما تو وجود مطلقی، فانی نما\nما به عدم مواجه استیم و وجود حقیقی نداریم، از اینرو هستی های ما هم عدم به شمار میرود. ای پادشاه مطلق! تو وجود مطلق و فانی نما استی، هست و نیست بدست تو است و تو نیست کننده و هست کننده استی.\nما همه شیران ولی شیر عَلم حمله شان از باد باشد دمبدم\nما از جملهء شیرانی استیم که روی علم و یا بیرق منقوش شده است. این شیران منقوش شده در اثر وزش باد در حرکت می آیند و حملهء شان بوسیلهء بادی است که به چشم دیده نمی شود. جنبش و حرکات ما دمبدم به ارادهء بادی که از جانب پروردگار میوزد، به مشاهده میرسد.\nحمله شان پیدا و، ناپیداست باد آنکه ناپیداست، از ما کم مباد\nحرکت و حملهء شیران منقوش شده روی پرچم و بیرق، آشکار بوده قابل مشاهد است، ولی خود باد دیده نمی شود. آنچه که محرک شیران است، به چشم نمی خورد. آن قدرتی که محرک ما است و به چشم ظاهر دیده نمی شود، فیض و لطفش از سر ما کم مباد.\nباد ِ ما و بود ِ ما از داد ِ توست هستی ما جمله از ایجاد توست\nوجود ما و محرک ما، عقل و روح ما که مدبر وجود ماست، همه از اثر لطف و احسان تو است، بلکه تمام هستی ما مدیون خلاقیت تو است و از تو پدید آمده است.\nلذت هستی نمودی نیست را عاشق خود کرده بودی نیست را\nخداوندا! لذت هستی را به انسان که به عدم و نیستی مواجه است، عطا فرمودی و تو خود این انسان هستی نما را که به نیستی و عدم روبرو است، عاشق خود کردی و روح خود را در او دمیدی. در این بیت صریحأ سخن از ایجاد خلقت انسان است که خداوند او را مظهر ذات خود گردانید و این شرافت را به وی بخشید.\nلذت انعام خود را وامگیر نُقل و باده و جام خود را وامگیر\nای پروردگار، لذت و انعام احسان خود را که در ازل بما عطا کردی، از ما مگیر و عطیهء عشق خود را که با آن، تجلیاتی با جام و باده و نقل و شراب لذیذ و خوشگوار حاصل میشود از ما مضایقه مکن.\nور بگیری، کیت جُست و جو کند نقش، با نقاش، چون نیرو کند؟\nاگر آن همه احسان و لطف و انعام خود را از ما منقطع گردانی و از ما بگیری، کیست که بتواند آن را به دست آرد؟ نقش چگونه میتواند با نقاش مقابله و معارضه کند.\nمنگر اندر ما، مکن در ما نظر اندر اکرام و سخای خود نگر\nخداوندا! در ما و در اعمال ما نظر مکن، بلکه به کرم و سخاوت خود نگاه کن و آن را از ما دریغ مدار.\nما نبودیم و تقاضامان نبود لطف تو ناگفتهء ما می شنود\nالهی ما نبودیم و تقاضای از ما نیز وجود نداشت، اما لطف قدیم تو ناگفته ها و تقاضای ما را می شنید. تو خودت لذت هستی و عشق را به انسان که نیست بود بخشیدی و این نیست را عاشق خود کرده بودی. خلقت ما در اثر تصادف نبوده، بلکه تو ما را مظهر ذات خود گردانیدی و آن لیاقت را به ما عطا نمودی.\n· مسألهء جبر و اختیار\nبطور کلی مسئلهء جبر و اختیار از مسایل مهم کلامی و فلسفی است. و مولانا این مسأله را به کرات در مثنوی خصوصا دفتر اول و پنجم مطرح کرده است و ظاهرأ چنین می نماید که گاه جبر را ترجیع داده و گاه اختیار را برگزیده است.، لیکن در مجموع نظر مولانا اینست: انسان در عین آنکه مقهور مشیّت الهی است، هیچگاه در انجام تکالیف و وظایف خود مجبور نیست و بهانه های جبریانه در این باب پذیرفته نیست، او نه بر راه اشاعره رفته که قایل به جبر مطلق اند، و نه براه آن دو دسته از معتزله رفته که قایل به اختیار مطلق بشر استند، بل راهی میان جبر و اختیار را پوییده است . بطور کلی سخن مولانا در باب جبر و اختیار متأثر از قرآن کریم است. چنانکه بعضی از آیات شریفه ظاهرأ دلالت بر جبر دارد، و بعضی دلالت بر اختیار. نه جبر مطلق و نه اختیار مطلق. و رأی مولانا نیز همین است.\nابیاتی که جبری بودن افعال و احوال انسان را ثابت می کند:\nنقش تابع نقاش و قلم او است، همانگونه که طفل در بطن مادر عاجز و اسیر است. نقاش تویی و نقش ماییم، قلم بدست تو است، تو قادری که هر نقش را اراده کنی.\nپیش قدرت، خلق جمله بارگه عاجزان، چون پیش سوزن کارگه\nنزد بارگاه الهی و در برابر قدرت او، جمله مخلوقات عاجز و ناتوان اند. همانگونه که کارگاه پیش سوزن نگارگر عاجز و ناتوان است و هر نقشی را که نگارگر بخواهد با سوزن روی پارچه ها می اندازد.\nگاه نقشش، دیو گه، آدم کَند گاه نقشش، شادی و گه غم کُند\nنقاش حقیقی در کارگاه وجود انسان، گاه نقش صفات آدمی را منقوش میکند و گاه نقش صفات شیطانی را، گاه شادی را در وجود انسان پدید می آورد و گاه غم را بر وی مستولی میسازد.\nدست، نی تا دست جُنباند به دفع نطق، نی تا دَم زند از ضَرّ و نفع\nنقشی که خداوند متعال در موجودات عالم بوجود آورده است، هیچ کس نمی تواند برای دفع آن دستی را بحرکت درآورد و جلو آنرا بگیرد. هیچ زبانی قادر نخواهد بود تا از سود و زیان خود حرفی بمیان آورد، اعتراض در برابر اعمالی که از جانب خدا وارد میگردد، وجود ندارد.\nتو ز قرآن باز خوان تفسیر بیت گفت ایزد: ما رَمَیت اِذ رَمَیت\nبرای آنکه خوبتر تفسیر ابیات ذکر شده را بدانی به آیات قرآنی نظر کن. در سورهء انفال آیهء 17 حق تعال میفرماید: ما رَمیت اِذ رَمَیت و لکن الله رَمی « ای پیامبر تو نیز به سوی دشمن تیر نپراندی آنگاه که پراندی، بل این خداوند بود که بسوی آنان تیر پرانید.»\nگر بپرانیم تیر، آن نی ز ماست ما کمان و تیر اندازش خداست\nاگر تیری از ما می جهد از اختیار ما بیرون است، چون ما آلهء در دست خداوند استیم که تیر های اعمال و احوال ما را از کمان وجود ما می پراند، در حقیقت پرانیدن تیر از جانب ما نیست. ما در دست حق مانند کمانیم و تیرانداز این کمان خداست.\nاین نه جبر، این معنی جَبّاری است ذکر جَبّاری، برای زاری است\nاین سخنانی که تا به حال به تو گفتم، معنی جبر و جباری ندارد، بلکه ترا از جباریت خداوند مطلع ساختم و شناخت جباریت خداوند که بندگانش را به اجرای آن امر که اراده کرده است وامیدارد، از برای این است که او را فاعل مختار بدانیم و نزد او تضرع و زاری کنیم.\nاز این جا ببعد مولانا از اختیاری بودن انسان ها حرف می زند\nزاری ما شد دلیل اضطرار خجلت ما شد، دلیل اختیار\nحالت تضرع و زاری ما دلیل اضطرار ماست و خجلت ما از کاری نشان دهندهء اختیار ماست. بدین معنی که ما در افعال خود صاحب اختیاریم و بر عملی که مرتکب شده ایم، خجل و شرمساریم. شرمساری ما بر عمل خود ماست، چون بر فعل غیر معنی ندارد و اجباری نبوده.\nگر نبودی اختیار، این شرم چیست؟ وین دریغ و خجلت و آزرم چیست؟\nاگر در اجرا و انجام یک کار نامشروع، ما اختیاری از خود نداشته باشیم، پس این افسوس و خجلت و شرمساری از بهر چیست؟\nزجر استادان و شاگردان چراست؟ خاطر از تدبیر ها گردان چراست؟\nچرا معلمان، شاگردان مقصر خود را تنبیه و سرزنش می کنند؟ چون تقصیر شاگردان جبری نبوده بل اختیاری است، از اینرو به توبیخ و سرزنش آنها می پردازند. چرا خاطر و ذهن انسان ها در انجام و اجرای کاری همیشه متوجه سود و زیان است و از حالتی به حالتی در گردش است؟ این هم نمونه ای و دلیلی بر اختیار بودن آدمی است.\nور تو گویی غافل است از جبر، او ماه ِ حق، پنهان شد اندر ابر ِ او\nمولانا میفرماید: شاید آنهای که به جبری بودن انسان می اندیشند، چنین برداشت نمایند که این تضرع و زاری انسان ها از بهر آن است که از جبری بودن در موارد زندگی غافل اند و چنان تصور میکنند که صاحب اختیار اند، و جباریت خداوند را مثل ماه در پندار ابر گونهء شان پنهان شده است.\nهست این را خوش جواب، ار بشنوی بگذری از کفر و در درین بِگروی\nاعتراض جبریان، پاسخ و جواب دلنشین دارد، اگر از روی صدق بدان گوش دهی یقینأ از کفر و حقیقت ستیزی دست کشیده هرگز از آن انکار نخواهی کرد. حالا به این سخنان از روی حقیقت گوش بده.\nحسرت و زاری، که در بیماری است وقت بیماری، همه بیداری است\nای کسی که اعتراض میکنی، این حسرت و زاری که ترا در هنگام بیماری پیش می آید و در موقع ایکه صحت و سلامت استی، نه زاری است و نه لابه، ناشی از آن است که از خواب غفلت بیدار شده ای. زمان بیماری انسان مرتکب گناه نمی شود، بلکه سراسر بیدار میشود، چون خود را عاجز می یابد و متوجه قدرت بالاتر از خود میشود.\nآن زمان که می شوی بیمار، تو می کنُی از جُرم استغفار تو\nهر وقت که بیمار می شوی، از جُرم و گناهان خود از خداوند آمرزش و عفو طاب میکنی.\nمی نماید بر تو زشتی یی گُنه می کُنی نیـت که باز آیم به ره\nآن زمان که بیمار استی، زشتی یی گناهان و خطا ها در نظرت مجسم و آشکارمیشود. از اینرو نادم و پشیمان می شوی و تصمیم میگیری که دیگر به راه کژ نروی.\nعهد و پیمان میکنی که بعد از این جز که طاعت نَبوَدم کار ِ گُزین\nپس از آن با خدایت عهد می بندی که منبعد جز طاعت حق، کاری دیگر نخواهم کرد.\nپس یقین گشت این که بیماری، تو را می ببخشد هوش و بیداری، تو را\nپس یقینت حاصل شد که این بیماری برایت هوش و بیداری می بخشد.\nپس بدان این اصل را ای اصل جو هر که را درد است، او برده ست بو\nپس ای آنکه بدنبال اصل استی و جویای حقایقی، این اصل و حقیقت را بدان که از این اصل و حقیقت آنکه درد دارد بو برده است. هر که صاحب درد است، از عشق و معرفت الهی بویی بمشامش رسیده.\nهر که او بیدار تر، پُر درد تر هر که او آگاه تر رُخ زرد تر\nهر کس در راه طلب عشق و معرفت بیدار تر باشد، دردش بیشتر است، چون درد مستلزم بیداری است. و هر کس در این راه آگاهی بیشتر نصیب شده باشد، رنگ و رُخ او زردتر است، چون اندوهش بیشتر است.\nگر زجبرش آگهی، زاریت کو؟ بینش زنجیر جَباریت کو؟\nاگر از جباریت پروردگار آگهی، اگر از تسلط و قدرت کامل خداوندی آگهی، پس زاریت کجاست؟ چرا تضرع و زاری نمی کنی؟ اگر خود را بستهء آن زنجیر جباریت میدانی، پس کو آن بینش زنجیر جباریت و قهاریت، زیرا اگر بینشی وجود داشته باشد، در دام غرور و سر مستی بسر نمی بری.\nبسته در زنجیر، چون شادی کند؟ کی اسیر جبس، آزادی کُند؟\nآیا کسی که بسته در زنجیر اسارت باشد، شادی میکند؟ و کسی که در زندان محبوس است، میتواند احساس آزادی کند؟ بدین معنی که، اگر بسته به زنجیر جباریت و اسیر حبس ارادهء حق استی، چگونه خود را شاد و آزاد تصور میکنی؟\nور تو می بینی که پایت بسته اند بر تو سرهنگان شه بنشسته اند\nاین هم مثال دیگر است: اگر تو خود را در حالی می بینی که پایت را بسته اند و سرهنگان، افسران و مأموران شاه بالای تو گماشته شده اند. و تو زیر سلطهء آنها قرار گرفته ای.\nپس تو سرهنگی مکن با عاجزان زانکه نَبوَد طبع و خوی عاجز، آن\nوقتی این را دریافتی، تو بالای مردم بیچاره و ناتوان تسلط پیدا مکن و چیرگی مجو، چون طبع و سرشت ناتوانان این نیست که بر دیگران سرهنگی نمایند.\nچون تو جبر او نمی بینی، مگو ور همی بینی، نشان دید کو؟\nوقتی تو در وجود و باطن خود علامت جبر خدا را نمی بینی، از آن سخن مگو. و اگر جباریت خدا را می بینی، نشان و علامت آن جباریت کو وکجاست؟\nدر هر آن کاری که میل استت بدان قدرت خود را همی بینی عیان\nهر کاری را که در امور دنیوی با میل خود انجام میدهی، در آن تصمیم و قدرت خود را می بینی و بر آن کار فخر میکنی و میگویی که من این کار را کردم، اما نمی گویی که این توفیق را خداوند بمن نصیب کرد.\nدر هر آن کاری که میلت نیست و خواست اندر آن جبری شدی، کین از خداست\nنسبت به آن کاری که میل نداری و تمایل نشان نمیدهی، آنوقت جبری میشوی و میگویی، این کار، کار خداست. در همچو موارد خدا را نسبت میدهی. چون نفست در این کار مایل نیست، از مجبور بودن حرف می زنی. در حال که جبر حق در آن کار وجود ندارد، بلکه نفست از آن کار نفرت نشان میدهد و دوری می کند.\nانبیا در کار دنیا جبری اند کافران در کار عُقبی جبری اند\nپیامبران در کار های دنیا جبری اند، یعنی طالب دنیا نبوده میل و رغبت به آن ندارند. آنها رسالتی دارند که مجبور اند به کار های دنیوی بپردازند. اما آنهای که منکر اند، در کار آخرت جبری اند و به آن تمایل نشان نمیدهند.\nانبیا را کار عُقبی اختیار جاهلان را کار دنیا اختیار\nپیامبران کار های مربوط به آخرت را انتخاب کرده اند و کار های دنیوی مقبول جاهلان افتاده است. جاهل از اینرو گفته شده، چون مشاغل دنیوی و مادی و در مجموع محبت دنیا و حرص، انسان را از معرفت حق و زندگی جاودان دور میسازد و هر که در قلبش محبت دنیا بیش از محبت عقبا باشد، در زمرهء جاهلان است.\nزآنکه هر مرغی به سوی جنس خویش می پَرد او در پس و جان، پیش پیش\nدر بالا از مشاغلهء دو جنس صحبت رفت و این بیت به تایید آن است که:\nهر مرغی به سوی جنس خود می پَرد. روح پیشاپیش جسم می پَرد و جسم بدنبال او در حرکت می افتد. جسم در فعل و کردار تابع روح است. بدین معنی که هر کس بسوی اصل و جوهر خویش رجعت میکند.\nکافران چون جنس سِجین آمدند سِجن دنیا را خوش آیین آمدند\nسِجین، بمعنی ثابت، دایم و سخت آمده است، نیز آنرا چاهی دانند به دوزخ. منکران چون همجنس سِجین استند، آیین شان با زندان دنیا خوش افتاده است و همین آیین دنیا پرستی را با رضایت خود اختیار کرده اند. سِجن، بمعنی زندان است.\nانبیا چون جنس علیین بُدند سوی علیین جان و دل شدند\nپیامبران چون از جنس ملکوت اعلی آفریده شده اند، بدین ملحوظ جان و دل شان بجانب علیین که، آسمان هفتم و ملکوت اعلی است، رفته است.\n· وحدت وجود\nچون خدا اندر نیابد در عیان نایب حق اند این پیغمبران\nخداوند را نمیتوان با چشم مشاهده کرد و ظاهرأ دید، ولی خدا ذریعهء پیغمبران که نایب وی اند، علوم و اسرار خود را می رساند.\nنه، غلط گفتم که نایب یا مَنُوب گر دو پنداری، قبیح آید، نه خوب\nاینکه من گفتم، انبیا و اولیا نایب حق اند، حرف درستی نیست و من حرف غلط زدم، زیرا اگر نایب و مَنُوب را از هم جدا فکر کنیم، در آن صورت دویی ایجاد میشود. پیغمبران و اولیای خدا در حقیقت الهی مستهلک و فانی شده اند، اگر آنها را از خداوند جدا حساب کنی، قبیح و زشت به نظر میرسد. ( کلمهء غلط، در افغانستان بدین معنی که مولانا آورده است، استفاده میشود، یعنی نادرست، سهو، خطا و اشتباه، و غلط کردن، فعل آن است که بمعنی، خطا کردن و اشتباه کردن است.)\nنه، دو باشد تا تویی صورت پرست پیش او یک گشت، کز صورت بِرست\nتا تو صورت پرستی، نزد تو نایب و مَنُوب یکی نیست و این دو را جداگانه می بینی. هرگاه از عالم ظاهر و صورت برهی، آنوقت در عالم معنی هر دو را یکی خواهی دید.\nچون به صورت بنگری، چشم تو دوست تو به نورش درنگر کز چشم رُست\nاگر به صورت خود بنگری، دو تا چشم در آن می بینی، ولی اگر به نور چشمت نظر اندازی، آن نور و روشنایی را یکی می بینی که همان عمل دیدن را انجام میدهند. آن نوری که از چشم بیرون میجهد، یکی است. تو نور خدا را در نور انبیا و اولیا میتوانی مشاهده کنی، ولی اگر به صورت شان متوجه شوی، از حق غافل میشوی.\nنور هر دو چشم، نتوان فرق کرد چون که در نورش نظر انداخت مَرد\nمیان نور هر دو چشم نمیتوان فرق گذاشت، اگر دقت شود آن هر دو یک نور اند. اگر مَرد در نور چشم ها نظر اندازد و متوجه نورش باشد، بین دو نور چشم نمیتواند فرقی قایل شود. بدین معنی که منکر اتحاد انبیا و اولیا نباید بود و به اتحاد نایب و مَنُوب ملتفت باید شد.\nمولانا، برای روشن شدن بیشتر، مثال می آورد:\nده چراغ ار حاضر آید در مکان هر یکی باشد به صورت، غیر آن\nبطور مثال، اگر ده چراغ را در یک مکان مشاهده کنیم، شکل و صورت هر کدام از هم متفاوت است.\nفرق نتوان کرد نور هر یکی چون به نورش روی آری، بی شکی\nهرگاه به نور آن ده چراغ نظر بیاندازی، بدون شک و شبه نمیتوانی آنها را از هم جدا کنی. انبیای کرام و اولیای حق در هر دین و مذهبی که باشند، انتقال دهندهء نور حقیقت اند. این تضاد ها و تفرقه ها و تعصبات که موجب نزاع و ویرانگری ها میشود، ساخت و بافت ما انسان ها در روی زمین است، و الا وجود مبارک آنها را نمیتوان از هم جدا کرد.\nگر تو صد سیب و، صد آبی بشمری صد نماند، یک شود چون بفشری\nمثال دیگر: اگر تو صد دانه سیب و صد دانه بهی را بشماری، یقینأ که تعداد آنها مشخص و جدا جلوه میکند، اما همهء آنها را فشرده آب آنها را بگیری، در آن صورت تعداد و نوعیت از بین می رود و یکی میشوند.\nآبی، مراد از بهی است و در افغانستان به نوعی از بهی ( گلابی) نیز میگویند. بنظر حقیر، اینجا نیز مراد از گلابی است، برای وزن شعر اختصار شده است.\nدر معانی، قسمت و اعداد نیست در معانی تجزیه و اَفراد نیست\nدر باب معنویت، تقسیم و تجزیه و افراد کردن وجود ندارد، چون در عالم معنویت اتحاد و متحد بودن مطرح است.\nاتحاد یار، با یاران خوش است پای معنی گیر، صورت سرکش است\nیگانگی و وحدت میان یاران و دوستان خوشی آور و لذت بخش است. دنبال معنی باش و پای معنی را محکم بگیر و به معنویت توجه داشته باش، چون عالم ظاهر و صورت سرکش و نفاق برانگیز است\nصورت سرکش، گدازان کن به رنج تا ببینی زیر او وحدت، چو گنج\nصورت سرکش را با مجاهده و ریاضت آب کن. وقتی عالم صوری را محو کردی، آنوقت به عالم معنی که گنج است پا می نهی و آن گنج، وحدت است. صورت موجب تفرقه بوده اختلاف آور است.\nور تو نگذاری، عنایت های او خود گدازد، ای دلم مولای او\nای آنکه غرق در عالم صورتی، اگر تو آن صورت ها را ذوب نگنی، بدان که عنایت های خداوند آنها را محو خواهد کرد. ای دل من بندهء آن سرور و آقا که لطف و عنایت او مدام است. وصول به قرب الهی بر دو وجه است، یکی کسبی و دیگری وهبی.\nکسبی آنست که سالک راه معرفت از طریق ریاضت و طاعت و عبادت خود را به وصال حق میرساند، و وهبی آنست که هرگاه از طریق کسبی به وصال حق نرسد، عنایت بارگاه الهی و جذبات رحمانی به مدد وی رسیده او را از قید صورت میرهاند.\nاو نماید هم به دلها خویش را او بدوزد خرقهء درویش را\nخدای متعال، خود را از روی لطف و محبت به دلها نشان میدهد، اما دلهای بیدار و روشن و عاشق وی را احساس میکنند و همچنان خرقهء درویش را می دوزد، یعنی خدای مهربان، خرقهء قلب درویش را که خار و محنت هجران آن را پاره پاره کرده است، میدوزد. خرقه، جامه ای است که اهل تصوف آن را پوشد.\nمنبسط بودیم و یک جوهر همه بی سَر و بی پا بُدیم آن سَر همه\nما قبل از آنکه بدین جهان صورت و کثرت قدم بگذاریم، همگی یک گوهر منبسط بودیم. اصل ما یک جوهر بود. اگرچه بی سر و بی پا بودیم، ولی ذات حق سَر ما بود.\nیک گُهر بودیم همچون آفتاب بی گِره بودیم و صافی همچو آب\nمانند آفتاب در احدیت یک گوهر بودیم، مثل یک نور آفتاب میدرخشیدیم. و چون آب زلال صاف و پاک و خالص بودیم.\nچون به صورت آمد آن نور سَرَره شد عدد چون سایه های کُنگره\nهمینکه آن نور خالص و پاک، به شکل صورت درآمد، مانند سایه های کُنگره عدد پیدا شد. کُنگره، دندانه های بالای دیوار و برج را میگویند.\nکُنگره ویران کنید از منجنیق تا رود فرق از میان این فریق\nبرای به وحدت رسیدن، باید کُنگره های وجود را با منجنیق ریاضت و مجاهدت ویران کنید. منجنیق، فلاخن و یا پلخمان بزرگی را گویند که در جنگ های قدیم برای پرتاب کردن سنگ یا گلوله های آتش بکار میرفته.\nحضرت مولانا، در چهار بیت آخر وحدت وجود را که از مهم ترین باب در عرفان و تصوف است، بیان میکند و چنین ادامه میدهد:\nشرح این را گفتمی من از ِمری لیک ترسم تا نلغزد خاطری\nمن وحدت وجود را اگر چه بحث جدال آور بود شرح کردم، ولی میترسم که از بیان آن خاطری نرنجیده باشد و یا دچار لغزش و اشتباه نشده باشد. مِری، بمعنی جدال و ستیز است. بحث وحدت وجود را هر ذهن نمیتواند درک و هضم کند. از برای اینکه خاطر نا محرمان و نااهلان نلغزد، عرفا کوشیده اند تا نکات توحید و اسرار معرفت را تنها به اهلش بگویند.\nنکته ها چون تیغ پولاد است تیز گر نداری تو سپر، واپس گریز\nنکته های عرفانی و مسئلهء وحدت وجود مثل تیغ پولاد تیز و بران است. برای درک این معانی سپر دانش و فهم تند لازم است. اگر توانایی درک و فهم تند و دانش قوی نداری، از دم این شمشیر تیز و بران بگریز و دور شو.\nپیش این الماس، بی اسپر میا کز بریدن، تیغ را نَبود حیا\nدر برابر این مسایل عرفانی که اسرار توحید را بیان میکند و خاصیت شمشیر تیز و الماس برنده را دارد، بدون سپر که همانا فهم و دانش و درک است، ایستاده مشو. بریدن، خاصیت تیغ است و او را از بریدن حیا نبود.\nزین سبب من تیغ را کردم غلاف تا که کژ خوانی نخواند بر خلاف\nبه همین علت است که من شمشیر کلام را غلاف کردم، چون تیغ از بریدن حیا نمیکند، لذا من نکات را در غلاف امثال و حکایات آوردم تا که کژ خوانی، یعنی فردی کج اندیشی، حقایق گفتار مرا برخلاف مراد و وارونه نخواند و فهم نکند.\n· معنویت و اهمیت مصاحبت با پیران راه طریقت\nرَو به معنی کوش، ای صورت پَرست زآنکه معنی، بر تن صورت، پَرَست\nای صورت پرست! برو برای بدست آوردن معنی بکوش، چونکه معنی بر تن آدمی خاصیت بال و پر را دارد. تو با بال و پر معنی توفیق خواهی یافت تا پرواز روحانی کنی.\nهمنشین اهل معنی باش تا هم عطا یابی و، هم باشی فتی\nهمنشینی با اهل معنی را انتخاب کن و با اهل معنویت مصاحبت کن، تا از گوهر دانش آنها عطای معنویت یابی و هم جوانمردی و سخاوت را از ایشان بیاموزی.\nجان بی معنی در این تن، بی خلاف هست همچون تیغ چوبین، در غلاف\nجانی که معنی در آن نیست بدون شک مانند شمشیر چوبینی است که در غلاف باشد.\nتا غلاف، اندر بُود، با قیمت است چون بُرون شد، سوختن را آلت است\nتا زمانیکه شمشیر چوبین در غلاف است، با ارزش به نظر میرسد، ولی وقتی از غلاف بیرون شد، بیش از چوبی نیست که برای سوختن از وی کار میگیرند.\nتیغ چوبین را مبر در کارزار بنگر اول، تا نگردد کار، زار\nدر میدان جنگ و نبرد، با شمشیر چوبین مرو، قبل از رفتن به میدان جنگ به شمشیر خود نگاه کن تا کارت زار نشود.\nگر بُوَد چوبین، برو دیگر طلب ور بُوَد الماس، پیش آ با طرب\nاگر دارای معنویت و روح بزرگ نیستی، یعنی شمشیرت چوبین است، برو روح خود را با معرفت بساز و معنویت اختیار کن. اگر روح مانند الماس درخشان و تیز داری، با شادی و فرحت پیش آ.\nتیغ در زرّادخانهء اولیاست دیدن ِ ایشان، شما را کیمیاست\nشمشیر تیز و بران در زرادخانه، کار گاه اسلحه سازی اولیای خداست، یعنی معنویت و حقیقت در قلب اولیا نهفته است. صحبت، دیدار و ملاقات آنان خاصیت کیمیا را دارد که اشخاص ناقص را فیض و کمال می بخشد.\nجمله دانایان همین گفته، همین هست دانا رحمته لِلعالمین\nجمله دانشمندان و فرزانگان با هم متفق النظر استند و به همین نکته اشاره کرده اند که اشخاص دانا در روی زمین برای همه جهانیان رحمت و برکت استند که دیگران در سایهء آنان بخوبی از برکت علم و معرفت شان زندگی میکنند.\nگر اناری می خری، خندان بخر تا دهد خنده ز دانهء او خبر\nاگر قصد خریدن انار را داری، پس اناری را بخر که خندیده باشد، یعنی از غایت پختگی کفیده باشد. مراد از این بیت: اگر همنشین و هم صحبت مطلبی، کسی را برگزین که وقتی دهن بگشاید و به سحن آید، دُردانه های اسرار و معانی از باطن وی بیرون جهد. انسان با معرفت و عارف به انار پخته تشبیه شده و مراد از خندهء انار، حالت دهانگشایی و معنی نما بودن عارف است و منظور از دانه های انار، اسرار فلبی وی است.\nای مبارک خنده اش، کو از دهان می نماید دل، چو دُرّ از دُرج جان\nمبارک و فرخند ه است صحبت و کلام آن عارفی که مروارید های معانی اسرار را از صندوقچهء جواهرات دلش نشان میدهد و راهروان راه طریقت و حقیقت را به صوب صواب راهنماست. دُرج، بمعنی صندوقچهء جواهرات است.\nنامبــارک خندهء آن لاله بود کز دهان او، سـیـاهی دل نمود\nدر این بیت، اشخاص سیه دل و فریب کار به لاله ایکه درون آن سیاه است، تشبیه شده. خنده های اشخاص سیاه دل و نامبارک بسان لاله است که جز سیاهی چیزی دیگر دیده نمی شود. صحبت این سیاه دلان جز تباهی و ملالت دیگر ارمغانی ندارد.\nنار ِ خـندان، باغ را خندان کند صحـبت ِ مردانت، از مردان کُند\nانار رسیده و پخته با دهن گشایی خود باغ را خندان میکند، یعنی همانگونه که انار رسیده سبب نشاط و زیبایی باغ میشود، صحبت پیران کامل طریقت نیز باعث سرسبزی باغ جان و روان طالبان راه عشق و معرفت میشود.\nگر تو سنگ صَخره و مرمر شوی چون به صاحبدل رسی، گوهر شوی\nاگر سخت و سفت مانند سنگ خارا و مرمر هم باشی، ولی همینکه به عارفان صاحبدل برسی، از برکت فیوضات آنها به گوهر مبدل میشوی. همنشینی و مصاحبت با عرفا ترا به گوهر معنا مبدل میسازد.\nمهر پاکان در میان جان، نـشان دل مده الا به مهر دلخوشـان\nای آنکه طلبگار عشق، محبت و حقیقت استی! جز مهر و محبت اشخاص پاک را در دل و جانت جا مده و دلت را تنها به مهر آنهای که دلخوش و شادمان استند، خوش و با معرفت نگهدار.\nکوی نومیدی مرو، اومیدهاسـت سوی تاریکی مرو، خورشیدهاست\nهیچ گاه و هیچ وقت نا امید مباش و به محلهء نا امیدی ها مرو، زیرا امید های وجود دارد. از الطاف خداوندی مایوس و نا امید مباش و جانب تاریکی ها مرو، نور و خورشید های پیران راه طریقت از بهر هدایت وجود دارند.\nدل تو را در کوی اهل دل کَشَد تن تو را در حبس آب و گِل کَشَد\nاگر مطیع و فرمانبردار دلت باشی، تو را به کوی صاحبدلان می برد، و اگر به حرف تن شوی، تو را در زندان آب و گِل حبس می کند. دل تو را به دولت معنوی میرساند و تن، یعنی نفس، تو را ذلیل و خوار میکند.\nهین غذای دل بده از همدلی رو بجو اقبال را از ُمقبلی\nآگاه باش و از اشخاص همدل به دل و جانت غذا بده، یعنی با آنها مصاحبت کن و سعی کن که از انسان های که توفیق اقبال حقیقی را یافته اند، اقبال حقیقی را دریابی. سحن خود را با این بیت از مولانا بپایان میرسانم، سپاس بی پایان از حوصله افزای شما\nز تو هر هديه كه بردم به خيال تو سپردم كه خيال شكرينت فــــر و سيماي تو دارد\nبرگرفته از پايگاه :www.Ariarman.org


کنف در سانتا ماریا – ورلد نیوز\nHancock, کالج, حمایت صدها هکتار از کنف کشتکار در شهرستان سانتا باربارا در مجموع بی توجهی به تاثیر در منازل و کسب و کار. شاهدانه و کنف همان گیاه با همان nuisances — بوی سر و صدای ترافیک و جنایت.\nما در زندگی ما لیمو در مرتع پرورش احشام در سانتا ماریا و در حال حاضر کنف رشد کمتر از 200 پا از درب جلو ما و 30 فوت از ما درختان. ما داده شد بدون اطلاع هیچ توانایی به نظر و وجود دارد بدون علامت. آن را فقط نشان داد تا همراه با همه این آزار دهنده است که همراه با شاهدانه. بوی سر و صدا تهدیدات امنیتی کلانتر حوادث شلیک گلوله در وسط شب. آن است که نه فقط تهدید ما خانه و مزرعه ما. آن است که تهدید دیگر اقامت و کسب و کار بقای اطراف آن است. Cottonwood کارخانه شراب سازی AAA مهربانی فریتس مزارع.\nاگر کسی می داند که حشیش و کنف همان گیاه با همان آزار دهنده است — آن است که محققان. به نظر می رسد تنها علاقه, Hancock, کالج نسل درآمد و در مجموع بی توجهی به تاثیر در منازل و کسب و کار. آنها بهره گرفته از عدم شهرستان کنف مقررات و در این روند باید منفی نهفته خوابگاه و کسب و کار. بسیاری از شهرستانهای کالیفرنیا ممنوع موسسات تحقیقاتی از کشت شاهدانه و یا آنها را محدود به یک هکتار به دلیل دقیق رفتار هنکاک ، و اکثر شهرستانهای کالیفرنیا به تصویب رسید کنف زمین با استفاده از مقررات از جمله سان لوئیس اوبیسپو و ونتورا حد که از کجا و چگونه شاهدانه است که اجازه رشد.\nآن را شرم آور است که ما در شهرستان با هیئت ناظران عمل نیست اما این است که نه بهانه ای برای, Hancock, کالج, اقدام غیر اخلاقی و در مجموع بی توجهی به منازل و کسب و کار.


عدالتی که بین ملوان و تراکتور رعایت نمی شود\nچرا همه سربازهای شاخص لیگ سر از تبریز درمی‌آورند؟\nتنها نیم ساعت مکالمه بین قلعه نویی و مهدی شریفی کافی بود تا بهترین مهاجم سپاهان به راحتی تراکتوری شود.\nگروه ورزش: تربیت بدنی نیروهای مسلح مدعی است آنها بازیکنان سرباز را تقسیم می کنند اما آیا عدالتی در این بین رعایت می شود؟\nبه گزارش بولتن نیوز: در چند سال اخیر در میان تیم های نظامی فوتبال یک بی عدالتی به راه افتاده و هیچکس پاسخگویش نیست. از سردار کمالی تا سردار باران چشمه در مصاحبه های پر تعداد خود مدام به این نکته اشاره می کنند که ما هستیم كه می گوئیم کدام سرباز می بایست در کدام تیم بازی کند. اگر این حرف آنها درست باشد و هیچ زوری از مقامات بالا دستی در کار نباشد سوال این است چرا بین دو تیم نظامی لیگ برتری تا این حد تبعیض وجود دارد؟ اگر عدالت است و تربیت بدنی سازمان نیروهای مسلح حرف اول و آخر را می زنند چرا باید همه بازیکنان بزرگ به یکباره سر از تراکتورسازی در بیاورند که این روزها تماشاگرانش بدترین موضع را به سرباز ها دارند؟ تیمی مثل ملوان که از ابتدای تاسیس تا به حال زیر مجموعه نیروی دریایی ارتش بوده واجد شرایط است یا تراکتورسازی که اخیرا زیر مجموعه سپاه شده است؟\nاغوای بازیکنانی که هنوز سربازی نرفته اند خیلی ساده شده است. مثل همین جذب مهدی شریفی بازیکن تاثیر گذار سپاهان که ناگهان پس از حضور قلعه نویی در تبریز عنوان می کند مشروط شده است و باید به سربازی برود. اینکه بازیکنی بخواهد عوض دانشگاه و ادامه تحصیل به خدمت سربازی برود هیچ مشکلی ندارد و امری پسندیده است اما سوال از تربیت بدنی نیروهای مسلح و فرماندهان همیشه پاسخگویش این است روی چه حسابی امثال شریفی می‌توانند به راحتی تیم خود را انتخاب کنند؟ چرا نباید او به ملوان برود که با توجه به وضعیت مالی اش به مراتب نیازمندتر از تراکتورسازی ای است که از فرط ازدیاد سرباز امثال بختیار رحمانی را به پادگان عاشورا می فرستند؟\nتیم های سازنده به هزار مشقت بازیکن جوان را آماده می کنند و وقتی نوبت استفاده از آنها می شود ناگهان به بهانه سربازی این ترکتورسازی است که خانه آنان می شود. امید می رود تربیت بدنی سازمان نیروهای مسلح در این مورد وارد عمل شود و نگذارد انبوه سربازها در یک شهر موجب بدبینی تماشاگران نسبت به این قشر شود و در جای دیگر تیمی مثل ملوان کمترین سهم را از بازیکنان سرباز داشته باشد. اگر مهدی شریفی مطمئن نبود که به تراکتورسازی می رود شاید اینچنین در میانه فصل دست باشگاه سازنده اش را در پوست گردو نمی گذاشت و به بهای کارت پایان خدمت و صد البته قرارداد چند صد میلیونی راهی تبریز نمی شد. این خلا بزرگی است که امید می رود تربیت بدنی نیروهای مسلح به آن توجه ویژه ای داشته باشد.\nبرچسب ها: تراكتورسازی ، ملوان ، بازیكنان سرباز


ماه پنجم بارداری - علائم، اندازه شکم و مراقبت های ضروری | گهواره\nماه پنجم بارداری چند هفته است؟! ماه پنجم بارداری از هفته 17 تا 20 بارداری را شامل می‌شود. شما اکنون در سه ماهه دوم بارداری خود قرار دارید؛ وزن جنین در ماه پنجم بارداری افزایش می‌یابد و کودکتان با سرعتی شگفت‌آور، در حال رشد و تکامل است. اندازه شکم در ماه بزرگتر از ماه چهارم بارداری شده و کاملا نشان می‌دهد که حامله هستید. اکنون هوس‌های غذایی بر بیماری صبحگاهی غلبه کرده و اشتهای بیشتری دارید.\nعلائم شایع ماه پنجم بارداری کدامند؟\nرشد و وزن جنین در ماه پنجم بارداری\nتغییرات بدن مادر و اندازه شکم در ماه پنجم بارداری\nاقدامات پزشکی لازم در ماه پنجم بارداری\nنکات مربوط به رژیم غذایی در ماه پنجم بارداری\nنکات مهمی که در پنجمین ماه بارداری را باید بدانید\nعوارض در پنجمین ماه از بارداری\nدر ماه پنجم بارداری چه اتفاقی می افتد؟\nماه پنجم بارداری هفته چندم است؟\nتمام دغدغه‌ها و مشکلات مادران در ماه پنجم بارداری\nماه پنجم بارداری در ریحانه بهشتی\nسونوگرافی‌های ماه پنجم بارداری کدامند؟\nماه پنجم بارداری دوقلویی\nسلام ماه پنجم بارداری چه داروهای مصرف میکنن؟\nخوابالو شدن تو ماه پنجم ربطی به بارداری داره؟\nسلام خانما ماه پنجم بارداری هستم پا درد میشم خیلی زیاد کسی هست اینجوری\nدر روز پنجم پریودی ایا احتمال بارداری هست؟\nدر هفته پنجم بارداری هستم ولی نمیدونم چه چیزهایی نیاید بخورم\nامیدواریم شما هنوز هم از افزایش سطح انرژی در سه ماهه دوم بارداری لذت ببرید. البته ممکن است در ماه پنجم بارداری نیز یکسری علائم بارداری را مشاهد کنید. این علائم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:\nافزایش وزن در دوران بارداری، احتباس مایعات و ترشح هورمون‌ها نظیر ریلکسین ممکن است باعث ادم یا ورم پا و مچ پا در بارداری شود. تورم پاها در ماه پنجم بارداری از تورم دیگر بخشها برجسته‌تر است. ریلکسین برای آماده کردن بدن برای زایمان، عضلات بدن شما و همچنین مفاصل موجود در پاهای شما را شل می‌کند و باعث می‌شود پاهای شما انبساط پیدا کند.\nپاشویه با آب خنک می‌تواند تا حدودی به رفع تورم کمک کند. بالا بردن پاها نیز ممکن است کمک‌کننده باشد. روی زمین دراز بکشید و پاهایتان را روی مبل یا دیوار قرار دهید.\nکمبود ویتامین، وزن اضافی، فعالیت بیش از حد یا غیرفعال بودن در ماه پنجم بارداری می‌تواند منجر به گرفتگی ساق پا و پا درد در ماه پنجم بارداری شود.\nدر ماه پنجم بارداری ممکن است وضعیت بدن شما جهت هماهنگ شدن با بزرگ شدن اندازه شکم در ماه پنجم بارداری تغییر کند. از طرفی با بزرگ شدن شکم، مرکز ثقل بدن شما تغییر می‌کند؛ این می‌تواند باعث ایجاد مقداری فشار در قسمت تحتانی کمر یا بر روی عصب سیاتیک (که از ستون فقرات به پاها می‌رود) شود؛ همچنین ماهیچه‌های شما برای مقابله با اضافه وزن بارداری و تغییر شکل بدن، باید سخت تلاش کنند. همه این عوامل باعث می‌شوند که دچار کمردرد در بارداری شوید.\nسعی کنید تمریناتی انجام دهید که عضلات پشت شما را تقویت می‌کنند، و در صندلی‌هایی بنشینید که پشتی خوبی دارند یا برای حمایت بهتر از کمرتان، یک بالش پشت خود قرار دهید. اگر کمر درد بارداری خیلی اذیتتان می‌کند، با متخصص ارتوپدی مشورت کنید.\nبه دلیل تغییرات هورمونی و همچنین رشد هرچه بیشتر كودكتان، گردش خون در بدنتان تغییر می‌كند. در نتیجه جریان خون كمتری به سر شما می رسد. این می‌تواند هنگام ایستادن یا تغییر وضعیت ناگهانی، باعث ایجاد احساس سردردهای بارداری سرگیجه شود. مراقب باشید که کارهایتان را به‌آرامی انجام دهید و هنگام احساس سرگیجه، از ایستادن روی پاها خودداری کنید.\nبرخی از مادران در ماه پنجم بارداری دچار مشکلاتی نظیر گرفتگی بینی، خونریزی بینی و یا آبریزش بینی می‌شوند. این مشکلات می‌تواند ناشی از هورمونهای بارداری باشد که می‌تواند باعث از بین رفتن غشاهای مخاطی در مجرای بینی شما شود. قطره‌های نمکی ممکن است تا حدودی به رفع گرفتگی بینی کمک کند. استفاده از دستگاه رطوبت ساز در اتاق خواب نیز می‌تواند در طول شب رطوبت کافی را در هوا ایجاد کند.\nاگر اخیرا زیاد کلیدهای خود را گم می‌کنید یا رمز تلفن خود را به خاطر نمی‌آورید، نگران نباشید؛ این فراموشی در دوران بارداری اتفاق می‌افتد. اگرچه هنوز از نظر علمی دلیل این عارضه مشخص نشده است، اما بسیار معمول است. برخی از متخصصین این وضعیت را با تغییرات هورمونی، استرس یا کمبود خواب مرتبط می‌دانند. اگر نگران فراموش کردن چیزهای مهم هستید، از لیست یا برنامه‌های زمان‌بندی برای یادآوری استفاده کنید.\nزمانی که شکم شما بزرگتر می‌شود، پیدا کردن یک موقعیت خواب راحت دشوارتر می‌شود. همچنین کمر درد، تکرر ادرار، گرفتگی و تورم ساق پا و پا درد در ماه پنجم بارداری نیز اختلالات خواب در بارداری را مضاعف می‌کنند. پیشنهاد می‌شود در این دوران به پهلو بخوابید (خصوصا پهلوی چپ)، در حالی که یک بالش بین زانوها و یک بالش زیر شکم خود قرار داده اید. ورزش منظم مانند پیاده‌روی، شنا، یا یوگای بارداری و رفتن به یک حمام گرم و آرامش بخش قبل از خواب، ممکن است به شما در خواب بهتر کمک کند.\nاین امکان وجود دارد که از این ماه شروع به تجربه یکسری انقباضات تمرینی به نام انقباضات براکستون هیکس کنید. هنگام شروع این انقباضات ممکن است احساس سفت شدن خفیف یا گرفتگی دردناک در ناحیه شکم داشته باشید. معمولا این انقباضات را در پایان روز، بعد از ورزش یا رابطه جنسی احساس خواهید کرد. برخی از مادران به خصوص در ماههای پایانی بارداری نمی‌توانند تفاوت بین انقباض براکستون هیکس را با انقباضات واقعی زمان زایمان تشخیص دهند. انقباضات براکستون هیکس معمولا با حرکت کردن یا تغییر وضعیت برطرف می‌شوند. در صورتی که از انقباضات خود مطمئن نیستید یا احساس نگرانی دارید، با پزشک متخصص زنان و زایمان مشورت کنید.\nبر هم خوردن تعادل بدن\nمرکز ثقل بدن شما با افزایش رشد شکم تغییر می‌کند، که گاهی اوقات باعث می‌شود احساس عدم تعادل کنید.\nرحم در حال رشد در ماه پنجم بارداری به دیافراگم فشار وارد می‌کند و تنفس را دشوار می‌کند.\nبدن برای تامین خواسته‌های رو به رشد جنین، دائما در حال تلاش است؛ همچنین شما در این ماه وزن بیشتری دارید و قلب شما خون بیشتری را پمپ می‌کند. بنابراین طبیعی است که دائما احساس خستگی بارداری را داشته باشید.\nیبوست بارداری احتمالا در ماه پنجم بارداری نیز همراه شما خواهد بود. افزایش سطح پروژسترون باعث کندی حرکت مواد غذایی از طریق روده شده و منجر به سوء هاضمه و یبوست می‌شود.\nرحم در حال رشد شما محتویات اسیدی موجود در معده را به داخل مری سوق می‌دهد و باعث سوزش معده در بارداری می‌شود.\nتغییرات هورمونی و افزایش جریان خون می‌تواند باعث خونریزی لثه در این ماه شود.\nافزایش حجم خون و همچنین رشد رحم باعث وارد شدن فشار به مثانه می‌شود که نتیجه آن تکرر ادرار در بارداری خواهد بود.\nدر ماه پنجم بارداری جنین شما تقریبا به اندازه یک موز رشد کرده است! وزن‌گیری جنین در ماه پنجم بارداری در حدود 140 تا 300 گرم است و قد او حدود 13 تا 25.6 سانتی متر می‌باشد.\nاتفاقات تکاملی مهم جنین در ماه پنجم بارداری عبارتند از:\nممکن است که کودک شما در این ماه کمی فعال‌تر شود و حرکت جنین و لگدهای او در رحم مشخص‌تر شود. کودک شما در فواصل منظم شروع به خوابیدن و بیدار شدن می‌کند و حتی ممکن است سر و صداهای خارج از بدن شما، باعث شود که از خواب بیدار شود. بنابراین اگر بعد از یک سر و صدای بلند یک واکنش از سوی جنین احساس کردید، تعجب نکنید.\nپوست کودک شما در این ماه ورنیکس و لانوگو تولید می‌کند. ورنیکس پوششی نرم و چرب است که از پوست کودکتان زمانی که در کیسه آمنیوتیک قرار دارد، محافظت می‌کند و هنگام تولد کاملاً بدن او را پوشانده است. لانوگو موهای نرم و کرکی شکلی است که به نگه داشتن ورنیکس روی پوست کمک می‌کند. بیشتر این لانوگو قبل از تولد از بین می رود، اما برخی از نوزادان با تکه‌های کوچکی از آن در قسمت های مختلف بدنشان متولد می‌شوند.\nمکیدن انگشت شست یکی از کارهایی است که جنین در این ماه به آن مشغول است؛ رفلکس مکیدن تمرینی برای کودک است تا بعد از تولد برای تغذیه از طریق مکیدن آماده باشد.\nچشم‌ها، ابروها، مژه‌ها و پلک‌ها در این ماه تکامل می‌یابند و مو شروع به رشد روی سر می‌کند.\nضربان قلب جنین در ماه پنجم بارداری از یک چرخه روزانه به نام ریتم شبانه‌روزی پیروی می‌کند.\nحلزون گوش در این ماه کاملاً تکامل یافته و جنین شروع به شنیدن می‌کند.\nدر ماه پنجم تخمدانهای دختران تکامل می‌یابد. در این ماه تخمدان ها در حدود 7 میلیون سلول اووگونی دارند که به تخمک های اولیه تمایز می‌یابند.\nاعصاب با بافتی به نام میلین پوشانده می‌شود.\nاثر انگشت در این ماه کاملا ایجاد شده است.\nجوانه‌های دندانهای دائمی کودک تشکیل می‌شوند.\nبلوغ بند ناف اتفاق می‌افتد.\nبیشتر خانمها تا این زمان بین 2.2 تا 6.8 کیلوگرم وزن اضافه می‌کنند. رحم شما در این ماه تقریبا به اندازه یک طالبی شده است. ممکن است ناف شما در این ماه بیرون بزند.\nدر بعضی مقاطع در طول این ماه، ممکن است حرکات کودک را برای اولین بار احساس کنید. این حرکات معمولا شبیه لرزش معده یا حرکت حباب هوا داخل شکم است. به همین دلیل برخی آن را با نفخ شکم اشتباه می گیرند. برخی از مادران در حدود هفته 18 بارداری این حرکات را تشخیص می‌دهند. اگر این اولین کودک شما نیست، ممکن است زودتر متوجه حرکات کودک شوید. اگر در این زمان متوجه حرکات و لگد زدنهای کودک خود نشدید، نگران نشوید. اگر سلامت کودکتان از نظر پزشک تایید شده است، ممکن است نیاز باشد چند هفته دیگر برای حس کردن حرکات کودک صبر کنید.\nتغییرات فیزیولوژیکی که در این ماه در بدن شما اتفاق می افتد، شامل موارد زیر می‌شود:\nبرآمدگی شکم در حال حاضر کاملا قابل مشاهده است و با کشش پوست شکم، احساس خارش خواهید داشت. همچنین درد زیر شکم در ماه پنجم بارداری بسیار شایع است.\nپستان تولید شیر را شروع می‌کند و از این رو بزرگتر و پرتر به نظر می رسد.\nخارج شدن آغوز از پستان\nدر ماه پنجم بارداری یک مایع زرد رنگ غلیظ از نوک سینه‌ها خارج می‌شود که اولین شیری است که بعد از تولد برای تغذیه کودکتان استفاده خواهید کرد و سرشار از مواد مغذی است.\nرشد رحم باعث باعث کشیده شدن پوست شکم می‌شود و تولید شیر در پستان‌ها نیز باعث کشش پوست این ناحیه می‌شود. نتیجه ایجاد ترک‌های پوستی شکم شماست.\nآرئولا (بخش رنگی نوک سینه) و نوک سینه در این ماه تیره‌تر می‌شوند که به علت افزایش رنگدانه‌های پوستی در این ناحیه می‌باشد. همچنین خطی که از ناف به استخوان ناحیه شرمگاهی شما منتهی می‌شود، در این ماه تیره‌تر می‌شود. برخی از افراد هم دچار لکه‌های پوستی می‌شوند که تحت عنوان کلواسما شناخته می‌شود.\nتغییرات عاطفی که در این ماه در بدنتان اتفاق می افتد، شامل موارد زیر می‌شود:\nبسیار از زنان در نتیجه نوسانات هورمونی، دچار نوسانات خلقی نیز می‌شوند.\nافکاری که در مورد والدین شدن دارید و اضطراب دوران بارداری در کنار تغییرات هورمونی بدنتان، می‌تواند استرس زیادی را در شما ایجاد کند.\nبه دلیل نوسانات هورمونی، فراموش کردن بعضی چیزها در این مدت معمول است.\nدر ماه پنجم بارداری پزشک متخص زنان و زایمان اقدامات زیر را برای شما انجام می‌دهد:\nاز ماه پنجم بارداری به بعد (اگر زودتر نباشد) در معاینات قبل از تولد، پزشکتان دور شکم شما را همراه با قد بنیادی رحم اندازه گیری می‌کند. قد بنیادی رحم بر حسب سانتی‌متر و از استخوان شرمگاهی شما تا بالای رحم شما اندازه‌گیری می‌شود. جالب اینجاست که معمولاً قد بنیادی شما با تعداد هفته‌های بارداری‌تان مطابقت دارد. مثلا اگر شما 18 هفته باردار باشید، احتمالاً قد بنیادی رحم شما در حدود 18 سانتی‌متر خواهد بود.\nنظارت بر رشد و ضربان قلب کودک در این ماه نیز ادامه دارد. همچنین وزن، ادرار (از نظر میزان پروتئین و قند) و فشار خون شما مجددا بررسی می‌شود.\nدر این ماه، سونوگرافی می‌تواند جنسیت جنین را با اطمینان بیشتری مشخص کند. این سونوگرافی که به سونوگرافی آنومالی معروف است، می‌تواند برخی از ناهنجاری های مهم را نیز تشخیص دهد.\nسونوگرافی در ماه پنجم بارداری همچنین ضربان قلب و رشد جنین را از نظر وزن و CRL (طول تاج تا شکاف) بررسی می‌کند. همچنین می تواند وضعیت کودک و وضعیت جفت را تعیین کند.\nغربالگری نشانگر چندگانه\nاین غربالگری شامل انجام چند آزمایش بر روی نمونه خون مادر است که به غربالگری سه ماهه دوم بارداری معروف است. در صورتی که این غربالگری در ماه چهارم بارداری انجام نشده باشد، در این ماه انجام می‌شود. بهترین زمان انجام آن هفته 18 تا 20 بارداری می‌باشد. غربالگری سه ماهه دوم شامل اندازه گیری فاکتورهای زیر است:\nآلفا فتو پروتئین (AFP) : سطح غیر طبیعی پروتئین AFP در سرم خون مادر می‌تواند نشان دهنده یکی از اختلالات مادرزادی نظیر سندرم داون، نقایص لوله عصبی (ONTD)، مانند اسپینا بیفیدا، نقص در دیواره شکم جنین و برخی از ناهنجاریهای کروموزومی دیگر باشد.\nدر صورتی که این آزمایش در موعد مقرر انجام نشود، نتایج صحیحی نخواهد داشت. زیرا میزان پروتئین آلفافتوپروتئین در طول بارداری متفاوت است. در حاملگی های چند قلویی نیز میزان این پروتئین در خون مادر بالاتر از حد نرمال است. بنابراین پزشک قبل از انجام این آزمایش، سن دقیق حاملگی را با کمک سونوگرافی تعیین خواهد کرد.\nهورمون گنادوتروپین کوریونی انسانی (HCG) : هورمون گنادوتروپین کوریونی انسانی هورمونی است که توسط جفت تولید می‌شود. سطح این هورمون در خون مادر می‌تواند به پزشکتان در تشخیص یکسری اختلالات و همچنین وضعیت حاملگی شما، کمک کند.\nاستریول : استریول هورمون دیگری است که توسط جفت تولید می‌شود.\nاینهیبین-آ (Inhibin-A) : استریول هورمون دیگری است که توسط جفت تولید می‌شود که در آزمایش چهارگانه اندازه گیری می‌شود.\nدر آزمایش سه گانه بارداری سه فاکتور آلفافیتوپروتئین، HCG و استریول اندازه‌گیری می‌شود و در آزمایش چهارگانه بارداری علاوه بر این سه فاکتور، اینهیبین-آ نیز اندازه‌گیری می‌شود. اندازه‌گیری این 4 فاکتور در کنار هم تشخیص نقایص مادرزادی را دقیقتر می‌کند. در صورتی که نتیجه این آزمایش، پرخطر بودن شرایط مادر را نشان دهد، بعد از تکرار مجدد آزمایش، برای تشخیص دقیقتر درخواست آزمایش آمنیوسنتز می‌شود.\nبرای بررسی نقایص لوله عصبی (ONTDs) مانند اسپینا بیفیدا و اختلالات کروموزومی انجام می‌شود. در این روش نمونه‌ای از مایع آمنیوتیک جنین گرفته می‌شود و وضعیت کروموزوم‌های جنین بررسی می‌گردد. در مورد دوقلوها و چندقلوها، از هر یک از کیسه‌های آمنیوتیکی نمونه جداگانه گرفته می‌شود.\nدر اینجا لیستی از باید و نبایدهای تغذیه‌ای در ماه 5 بارداری آورده شده است:\nغذاهای توصیه شده در ماه پنجم بارداری\nاز سبزیجات دارای برگ سبز، نان، شیر، ماهی ساردین و غلات غنی شده که سرشار از کلسیم هستند، استفاده کنید. این غذاها تشکیل استخوان‌ها و دندان‌های سالم را در کودک شما تقویت می‌کنند. یک زن باردار باید روزانه 1000 میلی‌گرم کلسیم مصرف کند.\nآهن به تولید گلبول‌های قرمز کمک می‌کند. دوز مورد نیاز آهن در بارداری 27 میلی گرم در روز است. غلات کامل، ماهی، سبزیجات دارای برگ سبز، میوه خشک، لوبیا و گوشت گاو منابع خوبی برای این ماده معدنی هستند.\nدوز توصیه شده روزانه اسید فولیک برای زنان باردار 600 میلی گرم در روز است. اسید فولیک از ناتوانی‌های مادرزادی مربوط به مغز و ستون فقرات در کودک جلوگیری می‌کند. برای دریافت این ویتامین مقدار زیادی سبزیجات با برگ سبز (اسفناج، کلم بروکلی، کاهو)، لوبیا، عدس، آجیل و مرکبات را در رژیم غذایی خود اضافه کنید.\nویتامین D باعث تقویت بینایی و سلامت استخوان‌ها و دندان‌ها می‌شود. ماهی قزل‌آلا و شیر غنی‌شده با ویتامین D منابع خوبی برای تامین این ویتامین هستند. دوز توصیه شده ویتامین دی برای زنان باردار IU 600 در روز است.\nغذاهای غنی از ویتامین A مانند سبزیجات نارنجی رنگ یا زردرنگ (مانند سیب زمینی شیرین یا هویج)، سبزیجات با برگ سبز، جگر و شیر را به رژیم غذایی خود اضافه کنید. دوز توصیه شده برای زنان باردار 750-770 میکروگرم در روز است. این ویتامین قدرت استخوان‌ها و سلامت بینایی را بهبود می‌بخشد.\nپروتئین مورد نیاز در دوران بارداری را از طریق گوشت قرمز بدون چربی، مرغ، تخم مرغ، غذاهای دریایی، نخود فرنگی، محصولات سویا، لوبیا، شیر، غلات و آجیل‌های بدون نمک تامین کنید. پروتئین برای سلامت عضلات و مغز لازم است.\nغذاهای سرشار از ویتامین C مانند مرکبات، توت فرنگی، گوجه فرنگی و کلم بروکلی را در رژیم غذایی خود مصرف کنید. این ویتامین از سلامت دندان‌ها و لثه محافظت می‌کند و باعث تقویت استخوان‌ها می‌شود. متوسط میزان توصیه‌شده در دوران بارداری روزانه 85 میلی گرم است.\nغذاهای ممنوعه در ماه پنجم بارداری\nدر اینجا لیستی از غذاهایی که باید در این ماه از مصرف آنها اجتناب کنید، آمده است:\nاز غذاهای خام یا نیمه پخته خودداری کنید؛ زیرا این امر می‌تواند خطر یک بیماری ناشی از غذا به نام لیستریوز را افزایش دهد.\nاز خوردن ماهی‌هایی که میزان جیوه بالایی دارند، خودداری کنید.\nاز مصرف بیش از 200-300 میلی‌گرم کافئین در روز خودداری کنید، زیرا این امر ممکن است منجر به سقط جنین شود.\nدر صورتی که به سلیاک مبتلا شده‌اید، از مصرف غذاهای حاوی گلوتن مانند گندم و جو خودداری کنید. در عوض، به سراغ سبزیجات، میوه‌ها، لوبیا، مرغ و گوشت بروید.\nاز خوردن غذاهای سرخ‌شده و تند خودداری کنید؛ زیرا باعث تشدید سوزش معده در بارداری می‌شوند.\nدر صورت مشاهده علائم زیر در این ماه، فوراً به پزشک متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید:\nگرفتگی شدید شکم یا درد زیر شکم در ماه پنجم بارداری\nادرار دردناک یا کم شدن ادرار\nاستفراغی که بیش از 24 ساعت طول بکشد یا به مرور بدتر شود.\nافزایش ترشحات واژن یا ترشحات واژن همراه با بوی ناخوشایند\nاین علائم غیر معمول می‌تواند نشانه دهنده یکی از عوارض بارداری باشد. بنابراین فورا به پزشک مراجعه کنید.\nاز عوارض بارداری در این ماه می‌توان از سقط جنین یا زایمان بچه مرده نام برد.\nعلائم سقط جنین که معمولا قبل از هفته بیستم بارداری اتفاق می افتد، عبارتند از:\nگرفتگی یا درد زیر شکم در ماه پنجم بارداری\nبافت، مایعات یا مواد لخته مانندی که از واژن خارج می‌شود.\nزایمان بچه مرده نیز یک از عوارض بارداری قبل از هفته 20 ام حاملگی است که ممکن است به دلیل نقایص مادرزادی یا نامساعد بودن شرایط بارداری اتفاق بیفتد.\nنکات مهمی‌که باید برای ماه پنجم بارداری بدانید\nدر اینجا اقدامات ضروری که می‌بایست در ماه پنجم بارداری انجام دهید، آمده است:\nبه بدن خود استراحت دهید.\nدر هنگام نشستن وضعیت مناسب را حفظ کرده و از نشستن طولانی خودداری کنید. نشستن طولانی می‌تواند باعث درد واژن در ماه پنجم بارداری شود و خطر بواسیر بارداری را افزایش می‌دهد.\nموقعیتهای خواب مختلف را امتحان کنید تا بهترین وضعیت خواب را برای خود پیدا کنید.\nاز نشستن و ایستادن ناگهانی خودداری کنید، زیرا ممکن است باعث افت فشار خون شود و دچار غش یا سرگیجه شوید.\nویتامین‌های دوران بارداری را به طور مرتب مصرف کنید.\nوعده‌های غذایی کوچک را در فواصل منظم میل کنید.\nبدون مشورت با پزشک هیچ دارویی مصرف نکنید.\nتمرینات پیاده‌روی و کگل را که باعث تقویت عضلات لگن می‌شود، انجام دهید.\nلباس‌های گشاد و راحت و کفش‌های تخت راحتی بپوشید.\nاز مواجهه با مواد شیمیایی مضر خودداری کنید.\nماه پنجم بارداری دیگر ظاهر شما نشان می‌دهد که وضعیت عادی ندارید و باردار هستید، شکم شما بر آمده شده است و هر روز هم میزان این برآمدگی بیشتر می‌شود. به یاد داشته باشید که اندازه شکم در ماه پنج بارداری و به طور کلی در تمام طول بارداری بستگی بسیاری زیادی به جثه واقعی شما دارد. بنابراین هرگز سایز شکم خود را با اندازه شکم مادران باردار دیگر در هیچ ماهی از بارداری مقایسه نکنید.\nاگر بد ویار نباشید، از ویار، تهوع صبحگاهی و شرایط دشوار بارداری عبور کرده اید و اکنون روزهای خوبی را سپری می کنید. ممکن است گهگاهی اندکی درد در ناحیه واژن خود احساس کنید یا اینکه در قسمت پهلوهای خود احساس کشیدگی داشته باشد و یا حتی با کمردرد درگیر باشید؛ باید بدانید که همه اینها عوارض بالا رفتن سن بارداری است و معمولا جایی برای نگرانی ندارد. با این حال می توانید پزشک خود را در جریان تمام این تحولات بدنی قرار دهید.\nبا توجه به اینکه ماه پنجم بارداری از هفته هفدهم بارداری ( اول ماه پنجم بارداری) شروع می‌شود و تا هفته بیستم بارداری ( پایان ماه پنجم بارداری) ادامه دارد، احتمالا لازم دارید که آزمایشات و سونوگرافی‌های خاصی را انجام دهید. البته تعداد آزمایش‌ها و سونوهای بارداری به شدت به وضعیت مادر بستگی دارد. بنابراین ممکن است کسی در پنج ماهگی بارداری خود برای سنجش بیشتر و بهتر بچه مثلا نیاز داشته باشد سونوی IUGR انجام دهد یا آزمایش ادرار برای بررسی نحوه دفع پروتئین از ادرار انجام دهد؛ در حالی که انجام این آزمایشات برای مادر باردار دیگر ضرورت نداشته باشد.\nدر هر صورت نی نی شما در ماه پنجم بارداری به سرعت در حال رشد و تکامل است؛ صدای شما را می‌شنود و نسبت به تمام کارهای شما عکس‌العمل دارد. بد نیست بدانید که ترشحات بدن در ماه پنج بارداری در حد طبیعی و مشابه سفیده تخم مرغ است. البته شدت ترشحات کم و زیاد می‌شود.\nبه عنوان یک مادر لازم است بدانید مهمترین مسئله در بارداری این است که نوزاد از مادری سالم متولد شود و کمترین مشکلات احتمالی را داشته باشد.\nحرکات جنین در ماه پنجم بارداری\nماه پنجم بارداری مساوی است با حرکات زیاد جنین. در این ماه جنین الگوی خواب و فعالیت مشخصی دارد و حتی گاهی ممکن است مادر متوجه سکسکه‌های جنین شود. در این ماه مادر به صورت واضح و مشخص تکان‌های جنین را حس می‌کند. این اتفاق جزء ویژگی‌های مهم این ماه است.\nخوردن جگر در ماه پنجم بارداری\nدر حالت کلی جگر یک غذای سالم و غنی از ویتامین‌ها، مواد معدنی و پروتئین است. این ماده غذایی حاوی مقادیر زیادی از ویتامین A یا رتینول است. وجود مقدار زیاد ویتامین A در رژیم مادر باردار ممکن است باعث ایجاد نقایص مادرزادی در کودک شود، مخصوصا در اولین ماه‌های بارداری. واقعیت این است که دوزهای بالای ویتامین A باعث ایجاد نقایص مادرزادی می‌شود؛ طبق گفته موسسه پزشکی (IOM)، بهتر است رژیم توصیه شده (RDA) ویتامین A برای زنان باردار 2565 IUS در روز باشد.\nلذا توصیه می‌کنیم در سه ماه اول بارداری به سراغ مصرف جگر نروید؛ اما اگر از بارداری خود مطلع نبودید و جگر هم مصرف کرده‌اید، لازم نیست نگران باشید. آنچه مهم است این است که از حد تعادل خارج نشوید و بیش از اندازه از این ماده غذایی استفاده نکنید.\nبدیهی است که در ماه پنجم بارداری مصرف جگر ایمن است، اما همیشه به یاد داشته باشید که باید به میزان متعادل و کم از این ماده استفاده کنید. خوردن بیش از اندازه هر ماده غذایی بی شک مشکل ساز است. بنابراین اگر هوس خوردن جگر دارید، می‌توانید کمی از این ماده غذایی استفاده کنید.\nترشح ماه پنجم بارداری\nبه طور کلی افزایش ترشحات واژینال در دوران بارداری کاملا طبیعی است. این ترشحات مانند ترشح معمولیِ پیش از بارداری، بدون بو، بی‌رنگ یا تقریبا شیری رنگ است؛ دقیقا مشابه ترشحات تخمک‌گذاری؛ در واقع افزایش هورمون استروژن در دوران بارداری باعث افزایش جریان و فشار خون در ناحیه لگن شده و بر تراوشات لایه‌های مخاطی رحم و دستگاه تناسلی تاثیر می‌گذارد.\nچنانچه شکل، رنگ و بوی این ترشحات تغییر کند، به معنای وجود مشکلی است که باید بررسی شود. لذا در صورت داشتن ترشحات خاکستری با بوی ماهی، ترشحات سبز و زرد رنگ با بوی تند و شدید و ترشحات سبز و خاکستری و یا زرد روشن که بوی بدی دارد، حتما باید پزشک بارداری خود را در جریان قرار دهید.\nسفت شدن شکم ماه پنجم بارداری\nدر هفته هجدهم بارداری (دومین هفته از پنجمین ماه بارداری) رحم به خوبی در زیر ناف احساس می‌شود. همزمان با رشد رحم، نقطه تعادل در بدن تغییر می‌کند و همین موضوع باعث کم تعادلی بدن می‌شود. در این زمان شکم به سرعت در حال رشد و بزرگ شدن است. احساس کشش و فشار و سفت شدن شکم در این زمان کاملا طبیعی است.\nمکمل‌های ماه پنجم بارداری\nاستفاده از مکمل از ابتدای بارداری آغاز می‌شود. کما اینکه استفاده از اسیدفولیک تا سه ماه پیش از بارداری باید شروع شود. مکمل‌های بارداری دوزهای مناسب و متعادلی از انواع ویتامین‌ها و مواد مغذی را دارند و برای یک بارداری سالم و ایمن لازم هستند.\nویتامین C، ویتامینD، ویتامینE، اسید فولیک، آهن، سلنیوم، زینک، منگزیم، و امگا بخشی از ویتامین‌ها و مواد مغذی موجود در مکمل‌ها هستند.\nاستفاده از کپسول‌های مکمل در تمام طول بارداری ادامه دارد؛ اما ممکن است پزشک از ماه خاصی از بارداری به تناسب وضعیت مادر مصرف کلسیم، ویتامین دی و آهن را به صورت جداگانه نیز برای مادر آغاز کند. بسته به وضعیت سلامت و رژیم غذایی و ویاری که دارد، استفاده از این مکمل‌ها می‌تواند از ماه چهارم یا ماه پنجم بارداری آغاز شود و تا سه ماه پس از زایمان نیز ادامه داشته باشد.\nاینکه از مکمل های ایرانی استفاده کنید یا خارجی در وهله اول به بودجه شما و و در وهله بعدی به نظر پزشک شما بستگی دارد.\nگاهی ممکن است پزشک در کنار آهن، کلسیم و ویتامین دی، کپسول امگا نیز برای مادر تجویز کند. این موارد بستگی به نظر پزشک و وضعیت مادر دارد.\nلکه بینی ماه پنجم بارداری\nهر شکلی از خونریزی و لکه بینی در بارداری می‌تواند نگران‌کننده باشد. گرچه همه لکه‌بینی‌ها به معنای وجود مشکل جدی و حاد نیستند، اما به هر حال بهترین و ایدآل‌ترین بارداری، بدون هیچ شکلی از لکه بینی و خونریزی به پایان می‌رسد.\nبه طور کلی پزشک باید علت لکه بینی را تشخیص دهد، اما در ماه پنجم بارداری، عفونت، انجام آزمایش و سونوگرافی، خونریزی ساب‌کوریونیک یا خونریزی در اطراف جفت می‌تواند دلیل خونریزی و لکه بینی باشد. البته مقاربت هم می‌تواند علت لکه بینی در بارداری باشد.\nدرد لگن ماه پنجم بارداری\nگرچه نمی‌توان زمان کاملا دقیقی برای درد لگن در بارداری تعیین کرد، اما بسیاری از مادران با شروع ماه پنجم بارداری، از این درد شکایت دارند. در حقیقت هر قدر که مادر به انتهای دوران بارداری خود نزدیک می‌شود، شکمش برجسته‌تر می‌شود و وزنش بیشتر می‌شود، احتمال بروز این عارضه بیشتر است. معمولا درد لگن از نیمه دومِ سه ماهه دوم آغاز می‌شود؛ یعنی حدوداً از 20 هفتگی. در این زمان افزایش وزن مادر به حدی رسیده است که می‌تواند سبب ایجاد فشار بر روی مفاصل شده و لگن درد را آغاز کند.\nدرد لگن نشان می‌دهد که مقدار هورمون ریلکسین در بدن افزایش پیدا کرده و اثرات مربوطه را بر روی عضلات، استخوان‌ها و ... گذاشته است. گرچه دردهای این چنینی در بارداری طبیعی محسوب می‌شوند، اما چنانچه درد، بسیار شدید و تیر کشنده و غیرقابل تحمل باشد، به هیچ وجه طبیعی نیست و حتما باید به پزشک مراجعه شود.\nکم کاری تیروئید ماه پنجم بارداری\nعملکرد صحیح غده تیروئید در دوران بارداری اهمیت بسیار زیادی دارد. حتما لازم است در دوران بارداری هر ماه هورمون‌های تیروئیدی از طریق آزمایش خون اندازه‌گیری شوند و از طبیعی بودن مقدار هورمون‌های تیروئید اطمینان حاصل شود؛ خصوصا اگر مادر سابقه بیماری تیروئیدی دارد.\nتیروئید از اواخر ماه سوم جنینی شروع به ترشح هورمون می‌کند، بنابراین در 3 ماهه اول بارداری، جنین قادر به ساختن هورمون‌های تیروئیدی نیست و به هورمون‌های تیروئیدی که از طریق جفت از مادر دریافت می‌کند، وابسته است. مقادیر کمی از هورمون‌های تیروئید که از مادر به جنین می‌رسد، در رشد و تکامل مغز نقش اساسی دارد. کم کاری تیروئید درمان نشده در مادر باعث کاهش ضریب هوشی و عقب‌ماندگی ذهنی در جنین می شود. علاوه بر این خشکی پوست، افزایش وزن شدید، کاهش ضربان قلب، سقط جنین، زایمان زودرس، مسمومیت بارداری و فشار خون ناشی از بارداری از عوارض کم کاری تیروئید در دوران بارداری هستند.\nاحتمال اینکه خانمی در دوران بارداری دچار کم کاری تیروئید شود، حدود 2 درصد است. چنانچه خانمی دچار کم کاری تیروئید باشد و بدون درمان اقدام به بارداری کند، شانس باردار شدنش بسیار پایین است و حتی اگر باردار شود، احتمال سقط جنین بسیار بالاست.\nاز همین جهت لازم است از ماه اول بارداری خانم مبتلا به کم کاری تیروئید ماهانه آزمایش TSH، T3 و T4 انجام دهد؛ زیرا بدن در دوران بارداری (هم برای مادر هم جنین) به میزان بیشتری از هورمون‌های تیروئیدی نیاز دارد و کاهش یا نبود این هورمون‌ها نه تنها سبب خستگی شدید مادر می‌شود، بلکه بر رشد جنین هم اثر منفی می‌گذارد. بد نیست بدانید که درمان‌های مربوط به کم کاری تیروئید اثر منفی بر جنین نمی‌گذارد و لازم است در تمام طول بارداری ادامه داشته باشد و مرتبا آزمایش خون انجام شود.\nاستفاده از نوع و مقدار داروهای تیروئیدی حتما باید تحت نظر پزشک باشد. به طور کلی فرقی نمی‌کند که مادر در چه ماهی از بارداری به سر می‌برد؛ در هر صورت غده تیروئید در تمام دوران بارداری باید عملکردی صحیح و درست داشته باشد؛ اگر قرار باشد این عملکرد به کمک دارو تصحیح شود، حتما باید داروهای لازم تجویز و استفاده شود.\nانقباض رحم در ماه پنجم بارداری\nانقباض رحم زمانی رخ می‌دهند که عضلات رحم کوتاه‌تر و سفت‌تر شده باشد. زمانی که انقباض رحم را در ماه پنجم بارداری احساس می‌کنید، به این معنی است که رحم جمع شده و به سمت بالا رفته است. این انقباضات به‌طور طبيعي بدون درد هستند و با عنوان انقباض «براكستون هيكس» شناخته می‌شوند.\nاستراحت کردن، دوش آب گرم و قرار دادن حوله گرم روی شکم و نوشیدن آب زیاد و آب رسانی به بدن در کنترل این انقباضات تاثیر بسیار زیادی دارند. البته توجه داشته باشید که باید مدام مثانه‌تان را خالی کنید.\nشکم کوچک ماه پنجم بارداری\nچنانچه در دوران بارداری به موقع پزشک بارداری خود را ملاقات می‌کنید و تمام آزمایشات و سونوهای لازم را انجام داده‌اید و از سلامت جنین خود کاملا مطمئن هستید، هرگز نباید نگران کوچک بودن شکم در ماه پنجم بارداری یا در دیگر ماه‌های بارداری باشید.\nاین تصور که داشتن شکم بزرگ مساوی است با داشتن یک نوزاد سالم، کاملا غلط و بی‌اساس است. به طور کلی تغییر موقعیت جنین در بارداری می‌تواند شکل شکم مادر را در هفته‌های مختلف تغییر دهد. بد نیست بدانید که وجود بیش از حد مایع آمنیوتیک و داشتن دوقلوهای همسان، برخی از دلایل شکم بزرگ و کم بودن مایع آمنیوتیک، از دلایل داشتن شکم کوچک در بارداری است.\nشکم در بارداری‌های مختلف و در افراد مختلف، اندازه‌های مختلفی پیدا می‌کند. همیشه پزشک یا ماما اندازه جنین را نسبت به زمان زایمان و اندازه شکم بررسی می‌کند. نتیجه این اندازه‌گیری‌ها کاملا نشان می‌دهد که رشد شکم چطور و چگونه بوده است. بد نیست بدانید که نرخ طبیعی رشد رحم مادر باردار حدود یک سانتیمتر در هفته است. اگر به طور کلی جثه کوچکی دارید، نباید انتظار شکم بزرگی از خود داشته باشید.\nهمین جا باید به این نکته اشاره کنیم که تنها مشکل احتمالی مرتبط با شکم کوچک عارضه‌ای است به نام الیگوهیدرآمنیوس که در آن مایع آمنیوتیک بسیار کم می‌شود؛ اما این عارضه از مواردی است که حتما پزشک در مراجعات منظم بارداری متوجه می‌شود، لذا چنانچه به موقع به پزشک مراجعه کرده باشید و آزمایشات و سونوهای لازم را انجام داده باشید، بی تردید جنینی که در شکم کوچک شما رشد می‌کند، کاملا سالم است.\nکلیه درد ماه پنجم بارداری\nاولا باید یادآوری کنیم که دل درد پریودی در ماه پنجم بارداری را با کلیه درد در ماه پنجم بارداری یکی ندانید. کلیه درد در بارداری برای تمام مادران باردار اتفاق نمی‌افتد.\nعفونت کلیه، مسمومیت حاملگی و سنگ کلیه مهمترین دلایل برای کلیه درد در بارداری هستند. عفونت کلیه می‌تواند سلامت جنین را به خطر بیندازد و باعث سقط جنین شود؛ درد کلیه، تکرر ادرار، وجود خون در ادرار، احساس سوزش و تب از علایم عفونت کلیه هستند که حتما باید جدی گرفته شوند. عفونت کلیه برای یک خانم باردار بسیار خطرناک است و ممکن است با عوارض بدی هم همراه باشد. فرقی نمی‌کند کلیه درد در ماه پنج بارداری اتفاق افتاده باشد یا در دیگر ماه‌های بارداری.\nبا توجه به اینکه پره اکلامپسی، سندرمی است که بر اثر نقص در جاگذاری تخمک در جداره رحم بروز می‌کند، می‌تواند باعث فشار به کلیه‌ها و در نتیجه باعث بالا رفتن فشار خون و دفع پروتئین از طریق ادرار شود. درد کلیه، تاری دید، ورم و افزایش ناگهانی وزن، سردردهای شدید، درد بالا و جلوی شکم، درد قسمت بالا و سمت راست شکم روی کبد، فشارخون بالای 14 از مهم‌ترین علائم مسمومیت حاملگی هستند.\nبا حذف نمک از رژیم غذایی یک بانوی باردار، احتمال ابتلا به سنگ کلیه بارداری بسیار کاهش پیدا می‌کند. بیشتر سنگ‌های کلیه کلسیمی هستند. با کاهش مصرف نمک دفع کلسیم از ادرار هم کم می‌شود. اگر علت کلیه درد در بارداری سنگ کلیه باشد، محل قرارگرفتن و اندازه سنگ برای اقدامات درمانی لازم بسیار مهم است.معمولا تا جای امکان به سنگ‌ها دست زده نمی‌شود تا انتهای بارداری؛ اما بعضی از سنگ‌ها باعث عفونت می‌شوند که حتما باید درمان شوند. در این موارد پزشک متخصص کلیه با مشورت پزشک متخصص زنان و زایمان با عمل جراحی بدون بیهوشی سنگ را از کلیه خارج می کنند.\nدرد پهلو و درد کلیه و پخش شدن درد به طرف پایین و کشاله ران و دستگاه تناسلی، احساس تهوع، سوزش ادرار و ادرار خونی مهمترین نشانه‌های ابتلا به سنگ کلیه بارداری است.\nلازم است حتما یادآوری کنیم که وقتی سنگ کلیه در لوله حالب گیر می‌افتد به صورت دردهای شدید خودش را نشان می‌دهد ؛ این دردها نباید با درد زایمان اشتباه گرفته شود. درد شدید ناگهانی که به صورت موجی می‌آید، مهمترین نشانه گیر کردن سنگ در حالب است.\nتهوع، استفراغ، رنگ پریدگی، خون در ادرار، تغییر رنگ ادرار از نشانه‌های گیر افتادن سنگ در لوله حالب است.\nخوردن آب هویج ماه پنجم بارداری\nنگرانی از خوردن آب هویج در بارداری چه در ماه پنجم بارداری و چه در دیگر ماه‌های بارداری از جهت ممنوعیت دریافت ویتامین A در دوران بارداری است و از آنجا که هویج منبع خوب و غنی از این ویتامین است، در خوردن یا نخوردن آن شک و تردید وجود دارد.\nباید بدانید مصرف متعادل از هر ماده غذایی در دوران بارداری مجاز است. اگر بهترین مواد غذایی را بیشتر از حد اندازه مصرف کنید، بی تردید به جای فایده، ضرر خواهید کرد.\nبهتر است برای تهیه آب هویج در دوران بارداری از هویج‌های کوچکتر استفاده کنید و پوست هویج را کاملا با چاقو نگیرید، بلکه با فرچه پوست هویج را تمیز کنید.\nسرگیجه در ماه پنجم بارداری\nهمانطور که قبلا هم اشاره کردیم، تغییرات هورمونی متهم ردیف اول تمام مشکلاتی است که در بارداری تجربه می‌کنید. تغییرات هورمونی و رشد جنین در هر ماه بارداری از جمله ماه پنجم بارداری و با افزایش سن بارداری، دور از انتظار نیست. باید بتوانید این عارضه را کنترل و مدیریت کنید.\nتنگی نفس در ماه پنجم بارداری\nگرچه احساس تنگی نفس در سه ماهه پایانی بارداری بیشتر شایع است، ولی هستند مادرانی که از این عارضه در سه ماهه دوم بارداری نیز شکایت دارند.\nتاثیر هورمون‌های بارداری در قلب و ریه، رشد رحم و بزرگتر شدن رحم در اثر افزایش سن بارداری و فشار آن بر ماهیچه دیافراگرم و جمع شدن ریه، بزرگتر شدن شکم و نزدیکی شکم به دیافراگرم و ریه، زیاده‌روی در ورزش کردن و استراحت نکردن، بارداری دو یا چند قلو و وزن مادر از علل اصلی احساس تنگی نفس در بارداری است.\nهماتوم در ماه پنجم بارداری\nمنظور از هماتوم جمع شدن موضعی خون یا لخته شدن خون در بیرون رگ‌های خونی، در بافت‌ها و اندام است. هماتوم در بارداری یا هماتوم ساب کوریونیک (هماتوم جفتی) به معنی تجمع غیر طبیعی خون بین جفت و دیواره رحم است که اصطلاحا به آن خونریزی پشت جفت نیز گفته می‌شود.\nبه طور معمول هماتوم در بارداری درمان خاصی ندارد و اغلب به صورت خود به خود جذب می‌شود، اما در صورت تداوم منجر به کنده شدن ساک بارداری از رحم و سقط جنین می‌شود.\nاستراحت، اجتناب از رابطه جنسی، پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین و ایستادن طولانی مدت، پروژسترون تراپی، مصرف مایعات به میزان کافی جهت جلوگیری از دهیدراته شدن، افزایش وعده های غذایی و کاهش حجم مواد غذایی مصرفی و افزایش مصرف فیبر در رژیم غذایی و مایعات جهت جلوگیری از یبوست از مهمترین اقدامات برای خلاصی از هماتوم بارداری است. تکرار سونوگرافی با نظر پزشک برای پیگیری وضعیت هماتوم بسیار مهم است.\nدرد شدید واژن در ماه پنجم بارداری\nدرد واژن در بارداری با افزایش سن بارداری طبیعی است. اگر شدت درد بیشتر از حد انتظار باشد، باید بررسی‌های لازم انجام شود. به اعتقاد بسیاری از مادران باردار، تجربه هر دردی در دوران بارداری کاملا طبیعی است؛\nباید بدانید که علت اصلی درد واژن در بارداری چه در ماه پنجم بارداری و چه در ماه‌های بالاتر بارداری، جنین در حال رشد است.\nعلت احتمالی دیگر درد واژن در بارداری هورمون ریلاکسین است که با نزدیک شدن به زایمان به شل شدن رباط‌ها کمک می‌کند، اما بر مفاصل لگن نیز تاثیر می‌گذارد.\nدر یک نگاه کلی بزرگ شدن رحم، تغییرات هورمونی، رشد جنین شایع‌ترین علل درد واژن در بارداری هستند. با این حال عفونت و اتساع دهانه رحم نیز می‌تواند علت این عارضه باشد.\nچنانچه درد در ناحیه تناسلی خارجی و مهبل (ناحیه تناسلی خارجی) باشد، ممکن است علت آن عفونت باشد. همچنین گشاد شدن رحم هم می‌تواند منجر به احساس یک درد شدید و تیر کشیدن واژن شود. انسداد در مراحل بعدی حاملگی و چند هفته قبل از زایمان اتفاق می‌افتد. این موضوع نگران کننده نیست؛ مگر اینکه درد در قسمت پایین شکم باشد و یا اینکه شدت آن بیشتر شود.\nویار در ماه پنجم بارداری\nاگر اول ماه پنجم بارداری هستید یا پایان ماه پنجم بارداری را تجربه می‌کنید، اما هنوز ویار بارداری و تهوع صبحگاهی دست از سر شما بر نداشته است، احتمالا باید این وضعیت را تا پایان بارداری تحمل کنید. در اکثر موارد ویار بارداری حداکثر بعد از پایان ماه چهارم بارداری به شدت کم می‌شود و وضعیت مادر بهبودی خوبی پیدا می‌کند، اما اگر چنین نشد، عموما تا پایان بارداری ادامه خواهد داشت.\nمعمولا پزشکان از قرص‌ها و آمپول‌های خاصی برای کنترل ویارهای شدید بارداری استفاده می‌کنند. این داروها برای عده‌ای کاملا مفید واقع می‌شوند و برای عده‌ای هم بی فایده هستند. به طور کلی باید بدانید که تحمل ویار یکی از کارهای مهم و البته سختی است که در دوران بارداری باید انجام دهید.\nخونریزی در ماه پنجم بارداری\nخونریزی در سه ماهه دوم یا سوم بارداری معمولا جدی تر از سه ماهه اول است. مشکلات دهانه رحم، قطع ناگهانی جفت، پایین بودن جفت، رگ‌های خونی جفت، زایمان زودهنگام و سقط مهمترین علل خونریزی در سه ماه دوم و سوم بارداری هستند.\nغذاهای غنی از پروتئین از جمله مرغ، تخم مرغ، آجیل و غلات، مصرف مایعات فراوان و دهیدراته نگه داشتن بدن، مصرف دو لیوان شیر در روز، مصرف سبزیجات خام مثل کلم، هویج، گوجه فرنگی تازه، برگ‌های سبزیجات و ریشه چغندر، مصرف میوه از جمله سیب، گلابی، موز، کیوی، پرتقال، انواع توت‌ها در ماه پنجم بارداری تاثیر خوبی در وضعیت مادر و جنین دارد.\nکشیدگی عضلات پشت و اطراف مهره‌ها، شل شدن عضلات شکم، تغییرات هورمونی و شل شدن لیگامان‌ها، افزایش وزن مادر در حاملگی و بزرگ شدن رحم و افزایش فشار روی عروق و اعصاب ناحیه کمر و استرس و هیجانات روحی باعث ایجاد کمردرد و تشدید درد کمر در بارداری حتی در ماه پنجم بارداری می‌شوند.\nماساژ، پیاده‌روی در آب، استراحت کردن، بلند نکردن اجسام سنگین، استفاده از کفش راحت و بدون پاشنه و به پهلو نخوابیدن و قرار دادن یک متکا در بین پاها برای کاهش و کنترل کمردردهای بارداری بسیار موثر هستند.\nاگر کمردرد شما بیشتر از حد معمول و طبیعی است، حتما این موضوع را با پزشک در میان بگذارید و از مصرف مسکن در بارداری به طور خودسرانه جدا خودداری کنید.\nاضافه وزن در ماه پنجم بارداری\nاضافه وزن در بارداری نه تنها در ماه پنجم بلکه در تمام طول بارداری می‌تواند مشکلات زیادی را ایجاد کند. بنابراین از همان ابتدای بارداری مراقبت افزایش وزن بی رویه خود باشید و هرگز تصور نکنید که باید به اندازه دو نفر غذا بخورید. اگر در ماه پنجم بارداری هستید و نسبت به سن بارداری و وزن پیش از بارداری دچار اضافه وزن شده‌اید، حتما در شکل غذا خوردن خود تجدید نظر کنید. برای این کار می‌توانید اختصاصا از یک پزشک متخصص تغذیه کمک بگیرید.\nبه یاد داشته باشید که ابتلای مادران باردار به دیابت بارداری در نتیجه اضافه وزن بارداری بسیار شایع است. هرگز تصور نکنید که اگر وزن بیشتری اضافه کنید، کودک سالم‌تری به دنیا می‌آورید. بسیاری از خانم‌ها در دوران بارداری وزن چندان زیادی اضافه نمی‌کنند، در حالی که جنین آنها به خوبی وزن می‌گیرد و با وزن نرمال و ایده‌آل متولد می‌شود.\nیادآوری می‌کنیم که در حالت عادی در سه ماهه اول بارداری فقط باید یک تا ۲ کیلوگرم وزن اضافه کنید و پس از آن باید به طور متوسط هفته‌ای نیم کیلوگرم اضافه کنید.\nرنگ مو در ماه پنجم بارداری\nبا توجه به اینکه ماه پنج بارداری در سه ماه دوم بارداری قرار دارد، اکثرا گفته شده است که رنگ مو در این دوران نمی‌تواند ضرر داشته باشد.\nبه طور کلی توصیه می شود که مادران باردار به ویژه در سه ماهه اول بارداری سراغ رنگ موهای شیمیایی و غیرطبیعی نروند، زیرا در این دوران جنین در حال رشد و تکامل است و ممکن است به دلیل جذب مواد شیمیایی رنگ مو و ورود به بدن مادر، جنین دچار آسیب شده و منجر به بروز ناهنجاری‌هایی شود.\nمنع استفاده از رنگ مو در سه ماه اول بارداری به صورت جدی در سه ماهه دوم و سوم مطرح نیست. بنابراین اگر مادر بارداری بخواهد موهایش را رنگ کند، می‌تواند بعد از ماه چهارم از رنگ هایی شیمیایی استفاده کند؛ به شرط اینکه مدت زمان تماس رنگ با مو خیلی زیاد نباشد. با این حال اگر ضروری نیست توصیه می کنیم که استفاده از رنگ موی شیمیایی را تا بعد از پایان بارداری کنار بگذارید.\nدرد ناف در ماه پنجم بارداری\nدرد دور ناف در بارداری، از درد‌های رایج در سه ماهه دوم و سوم است که اغلب طبیعی و بی خطر است و علت آن رشد جنین و افزایش فشار روی ناحیه شکم و ناف است. ناف، نقطه اتصال جفت در رحم است و بعد از تولد به هیچ بخشی از حفره شکم متصل نیست. اغلب اوقات، درد دور ناف بی ضرر است و زمانی که نوزاد متولد می‌شود، درد از بین می‌رود.\nفشار رحمی، کش آمدن، ناف بیرون زده و فتق ناف از علل اصلی درد ناف در ماه پنجم بارداری یا به طور کلی سه ماه دوم و سوم بارداری است.\nاگر درد دور ناف همراه با تب، استفراغ، تورم، خونریزی و گرفتگی و اسپاسم عضلات است، حتما باید به سریعا به پزشک مراجعه کنید.\nنزدیکی در ماه پنجم بارداری\nبه طور کلی رابطه زناشویی در بارداری هیچ منعی ندارد، اما آدابی دارد که حتما باید رعایت شود تا مادر و جنین در سلامت کامل باقی بمانند. قانون مقاربت و نزدیکی در بارداری اینگونه است که چنانچه سقط یا زایمان زودرس مادر را تهدید نمی‌کند، با رعایت آداب خاص مقاربت در دوران بارداری بلامانع است. از آنجا که نزدیکی باعث پر خون شدن دهانه رحم می‌شود، لذا برای کسانی که در معرض سقط یا زایمان زودرس هستند توصیه نمی شود.\nبنابراین در صورت داشتن سابقه سقط یا زایمان زودرس، خونریزی یا پارگی کیسه آب جنین و یا داشتن سابقه انقباضات خود به خودی رحمی، تعداد زایمان متعدد و نارسایی دهانه رحم، داشتن سابقه فشار خون بارداری، چهار تا شش هفته اواخر بارداری مقاربت و نزدیکی در بارداری ممنوع است.\nسوزش معده در یک چهارم تا نیمی از زنان باردار اتفاق می افتد. این وضعیت معمولا در سه ماهه اول یا دوم بارداری اتفاق افتاده و تا پایان بارداری ادامه دارد. این اتفاق کاملا طبیعی و نرمال است و هیچ چاره‌ای جز کنار آمدن با آن وجود ندارد.\nبه طور کلی تغییرات هورمونی و فیزیکی بدن در دوران بارداری می‌تواند به صورت موقتی باعث سوزش سرِ دل و ریفلاکس (برگشت اسید) معده شود. احساس سوزش سرِ دل از هفته 30 تا 36 بیشتر می‌شود.\nبرای کنترل این عارضه حجم غذا را کم و دفعات خوردن غذا را زیاد کنید؛ هنگام خوابیدن حتما به صورت شیب‌دار بخوابید؛ به پهلوی چپ بخوابید؛ خم نشوید؛ سیگار نکشید؛ با سرعت و عجله غذا نخورید و مایعات را کم کم بنوشید و حتما داروهای گوارشی در بارداری را تحت نظر پزشک مصرف کنید.\nمسافرت در ماه پنجم بارداری\nسفر در بارداری برای تجدید قوا و تقویت روحیه مادر بسیار موثر است، البته به شرطی که بارداری مادر از نوع پر خطر و پر ریسک نباشد.\nبرای سفر در بارداری باید بدانید که احتمالا بیشتر از هر وقت دیگری به دستشویی نیاز پیدا خواهید کرد؛ وضعیت گوارش و معده شما اجازه نمی‌دهد که هر چیزی را به هر مقدار که دوست دارید، بخورید؛ زودتر خسته می‌شوید و به استراحت بیشتری نیاز خواهید داشت؛ احتمالا خلق و خوی حساس‌تری پیدا می‌کنید و شاید حوصله‌ای برای سفرهای دسته جمعی نداشته باشید.\nاگر پزشک سفر کردن را برای شما منع نکرده است، در صورتی که می‌توانید با وضعیت جدید خود کنار بیایید، می‌توانید سفر در دوران بارداری را نیز تجربه کنید. به طور کلی اگر بد ویار نباشید، مسافرت در ماه پنجم بارداری می‌تواند برای شما بسیار ایده‌آل باشد، زیرا از تهوع سه ماه اول بارداری عبور کرده‌اید و هنوز وارد سنگینی سه ماه سوم بارداری نشده‌اید.\nنحوه خوابیدن در ماه پنجم بارداری\nبهترین شکل خوابیدن در دوران بارداری، چه در ماه پنجم بارداری و چه در دیگر ماه‌های بارداری، خوابیدن به پهلوی چپ است. حتما از یک متکا برای قرار دادن بین پاهای خود استفاده کنید. خوابیدن به پشت یا شکم در بارداری هرگز توصیه نمی‌شود. در واقع نمی‌توانید به این حالت‌ها بخوابید؛ زیرا سریعا احساس ناراحتی می‌کنید.\nبه طور کلی از هفته بیست بارداری (اواخر ماه پنجم بارداری) حتما باید به پهلو و ترجیحا بیشتر پهلو چپ بخوابید. خوابیدن به پهلوی چپ در بارداری باعث افزایش خونرسانی به جنین و رسیدن مواد مغذی بیشتر به او می‌شود؛ همچنین از لحاظ آناتومیکی باعث کاهش فشار به اندام‌های داخلی بدن مادر شده و برای مادر و جنین بسیار بهتر است.\nشیاف پروژسترون در ماه پنجم بارداری\nاستفاده از شیاف پروژسترون در بارداری برای حفظ بارداری و جلوگیری از سقط جنین است. اینکه این شیاف دقیقا از چه ماهی از بارداری استفاده شود و تا چه زمانی ادامه داشته باشد، پزشک تشخیص می‌دهد. گاهی استفاده از شیاف پروژسترون از ابتدای حاملگی است، گاهی ماه سوم و چهارم و گاهی اواخر ماه پنجم بارداری. زمان استفاده و دوز مصرف شیاف پروژسترون برای هر کسی به تناسب وضعیت بارداری خاصی که دارد، متفاوت است که این موضوع را پزشک تشخیص می‌دهد.\nبرای بیشتر مادرانی که جفت پایین، سرویکس کوتاه، سابقه سقط و سابقه زایمان زودرس دارند، این شیاف تجویز می‌شود. این شیاف به طور کلی حفظ کننده بارداری است.\nپهلو درد در ماه پنجم بارداری\nبه طور کلی فشار عضلانی، درد رباط گرد، علل گوارشی، انقباضات براکستون هیکس و گرفتگی از اصلی‌ترین دلایل درد پهلو در بارداری هستند. البته بسیاری از پزشکان به چپ یا راست بودن درد پهلو در بارداری توجه می‌کنند. معمولا در سه ماهه اول و دوم ، با کشیده شدن رحم، گرفتگی عضلات رخ می‌دهد.\nحاملگی خارج از رحم، سقط جنین، آپاندیسیت، سنگ کیسه صفرا و پره اکلامپسی از علل خطرناک درد پهلو در بارداری هستند. به طور کلی باید پزشک بررسی‌های لازم را انجام دهد تا جدی بودن یا نبودن درد پهلو در ماه پنجم بارداری مشخص شود.\nتکرر ادرار در ماه پنجم بارداری\nگرچه گفته می‌شود که در سه ماهه دوم بارداری، رحم از ناحیه شکم بزرگ شده و فشار کمتری به مثانه وارد می‌کند و در نتیجه تکرر ادرار کاهش یافته و شرایط به طور موقت کمی بهتر می‌شود؛ اما بسیاری از مادران از تکرر ادرار در ماه پنجم بارداری نیز گلایه دارند.\nباید گفت که اگر آزمایش‌ها وجود عفونت مجاری ادراری را رد کرده باشد، تکرر ادرار حتی در ماه پنجم بارداری نیز طبیعی و نرمال است. در واقع تغییرات هورمونی، فشار بر مثانه و جمع شدن مایعات اضافی در کلیه‌ها علت اصلی تکرر ادرار در بارداری است که اساسا چاره‌ای جز کنار آمدن با این موضوع وجود ندارد.\nگرچه گفته می‌شود در سه ماه دوم بارداری برنامه خواب مادر نسبت به سه ماه اول کمی بهتر می‌شود و مادر از افزایش سطح انرژی و کاهش خستگی بهرمند می شوند؛ ولی به دلیل رشد جنین و ادامه تغییرات در بدن مادر هنوز اختلال در کیفیت خواب وجود دارد. این اختلال خود را با بی‌خوابی نشان می‌دهد. معمولا با ورود به ماه سوم، چهارم و پنجم بارداری مشکلات بارداری مانند حالت تهوع، استفراغ و بی حالی بهبود می یابند و کیفیت خواب بهتر می‌شود؛ اما برخی از مادر حتی در ماه پنجم بارداری نیز از بی‌خوابی‌های شبانه گله‌مند هستند.\nچاره‌ای جز کنار آمدن با این عارضه را ندارید. گرچه گفته می‌شود از اواخر بارداری و خصوصا در دو هفته انتهایی بارداری بدن به خودی خود برای بیداری‌های شبانه پس از تولد فرزند آمادگی پیدا می‌کند و از همین موقع است که مادران باردار نیمه شب‌ها به خودی خود بیدار می‌شوند؛ اما ممکن است برخی از خانم‌ها این موضوع را کمی زودتر تجربه کنند. البته بی‌خوابی در ماه پنجم بارداری قطعا در تمام شب‌ها نیست.\nمی‌توانید از این فرصت محدود برای نوازش جنین از طریق لمس شکم خود استفاده کنید. قرآن بخوانید تا هم خودتان و هم جنین آرامش داشته باشید؛ کتاب بخوانید و برای تربیت فرزند خود برنامه بچینید.\nالبته نباید فراموش کنیم که یکی از اصلی‌ترین علل بی‌خوابی در بارداری نیاز مادر به دستشویی رفتن در نیمه شب و دقیقا در وسط خواب شبانه است. بدیهی است که پس از بیدار شدن، خوابیدن دوباره سخت خواهد بود.\nاسهال در ماه پنجم بارداری\nبر خلافی یبوست، اسهال در بارداری شایع نیست و می‌تواند در نتیجه یک ویروس معده یا مسمومیت غذایی، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها یا آنتی‌اسیدها، لاکتوز موجود در محصولات لبنی، مشکلات گوارشی به دلیل سندرم روده تحریک‌پذیر و یک بیماری التهابی روده باشد.\nاگر اسهال با درد معده، تب، اسهال انفجاری، خون یا مخاط و کم شدن آب بدن مثل خشکی دهان، سرگیجه یا احساس سبکی سر همراه باشد، خطرناک است و می‌تواند نشانه مشکل جدی باشد.\nاسهالی که با انقباضات منظم یا مکرر، ترشح واژن بیشتر از معمول یا ترشحات آبکی، خونی یا شبیه مخاط، گرفتگی عضلات و فشار یا درد مداوم یا بدترشونده در لگن یا ناحیه تحتانی شکم همراه باشد، نشانه زایمان زودرس است و سریعا باید به پزشک مراجعه شود.\nبه طور کلی نه تنها اسهال در ماه پنجم بارداری، بلکه در دیگر ماه‌های بارداری نیز باید مورد بررسی قرار بگیرد تا علت آن شناخته و رفع شود.\nبی اشتهایی در ماه پنجم بارداری\nسه ماهه دوم بارداری یکی از مراحل حیاتی بارداری است، زیرا قسمت اعظم رشد جنین در این مرحله اتفاق می افتد. بی اشتهایی در ماه پنجم بارداری نگران کننده است، زیرا تامین مواد مغذی برای رشد جنین در این مرحله بسیار مهم است.\nدر سه ماه دوم بارداری بی اشتهایی به این دلیل است که رحم در اثر بزرگ شدن به قسمت پایین معده فشار وارد می‌کند و همچنین سیستم گوارشی نیز در فرایند هضم غذا کند عمل می‌کند. برای آنکه بی اشتهایی، جنین را از مواد غذایی ضروری محروم نکند، تلاش کنید مصرف کلسیم، پروتئین و غذاهایی را که امگا3 دارند، در مقادیر کم اما وعده های بیشتر در برنامه غذایی خود بگنجانید.\nیبوست در ماه پنجم بارداری\nابتلا به یبوست بارداری در همه خانم های باردار، فراگیر و معمولا قطعی و حتمی است. راهکارهای مختلفی برای کنترل این وضعیت وجود دارد؛ هم استفاده از شربت‌های مانند آدی‌ژل و هم راهکارهای خانگی و سنتی. در هر صورت این عارضه باید کنترل و مدیریت شود؛ در غیر این صورت به مشکل مزمنی تبدیل خواهد شد که حتی پس از بارداری ادامه خواهد داشت و وضعیت بدتری پیدا خواهد کرد.\nنامنظم شدن حرکات روده، عامل اصلی به وجود آورنده مشکل یبوست در بارداری است. این مشکل با افزایش سن بارداری بیشتر می‌شود. تلاش کنید که با راهکارهای موثر این مشکل را درمان کنید، در غیر این صورت به بواسیر و پس از آن به فیشر (شقاق مقعدی) مبتلا خواهید شد که بسیار دردناک است و در مراحل درمان سختی هم دارد.\nجنین به سرعت در حال رشد است. اکنون دیگر رشد جنین کاملا قابل درک و مشاهده است. وزن جنین بعد از گذشت دو هفته از ماه پنجم بارداری، دو برابر می‌شود. در این ماه قد جنین بین 13 تا 14 سانتی‌متر است. رگ‌های خونی در داخل پوست شفاف جنین قابل مشاهده هستند. در ماه پنجم بارداری پاهای جنین نسبت به بقیه بدن نامتناسب است؛ یعنی پاهای او از بازوهایش بلندتر است. استخوان سازی جنین ادامه دارد و دستگاه تناسلی او توسعه یافته است. نوک سینه‌های کودک بر روی قفسه سینه‌اش برجسته می‌شود.\nدر این ماه دندان‌های شیری کودک در لثه‌هایش تشکیل می‌شود. جنین در این ماه می‌تواند بدن خود را بکشد، خمیازه بکشد و چهره خودش را بانمک کند. اثر انگشت او در این ماه کاملا شکل گرفته است. تا پایان ماه پنجم بارداری، کلیه‌های جنین به طور کامل تشکیل می‌شود و ادرار تولید می‌کند. در ماه پنجم بارداری، روی پوست جنین ماده سفید و چسبناکی به نام ورنیکس شروع به تشکیل شدن می‌کند.\nاگر فیلم جنین در ماه پنجم بارداری را دیده باشید یا به عکس جنین در ماه پنجم بارداری توجه کرده باشید، به خوبی می‌دانید که جنین شمایلی کامل و شبیه به یک انسان بسیار کوچک دارد. جنین در هجده هفته تقریبا 14.2 سانتی‌متر است. شکل جنین در ماه پنجم بارداری به طور تقریبی به اندازه یک سیب‌زمینی بزرگ است و وزن جنین در هفته 18 بارداری حدود 190 گرم است.\nتغذیه ماه پنجم بارداری برای زیبایی جنین و برای سلامتی او همانند سایر ماه‌های بارداری اهمیت دارد. توصیه می کنیم از میوه های مفید در ماه پنجم بارداری غافل نشوید و بنا بر فصلی که در آن قرار دارید، از میوه‌های تازه استفاده کنید. به عنوان یک مادر بارداری همه چیز بخورید و خوب بخورید؛ البته اگر وضعیت معده، سوزش معده و دستگاه گوارش شما این اجازه را می‌دهد که خوب بخورید؛ ترجیحا وعده‌های غذایی خود را زیاد کنید و در هر وعده حجم کمی از مواد غذایی را بخورید.\nخوردن مویز، انواع مغزیجات، سویق‌های مخصوص دوران بارداری، انواع میوه‌ها مطابق فصلی که در آن قرار دارید، سالاد، سبزی، مرغ، ماهی، میگو، گوشت قرمز کاملا پخته شده، عناب، برگه زردآلو، شیر، دوغ و لبنیات و... از جمله مواد خوراکی هستند که می‌توانید استفاده کنید.\nاعمال ماه پنجم بارداری در ریحانه بهشتی همانند سایر ماه‌های بارداری به تفکیک توضیح داده شده است. بر اساس آنچه که در کتاب پر تیراژ ریحانه بهشتی آمده است، ماه پنجم بارداری، ماه حرکت است. در ابتدای این ماه است که مادر می‌تواند حرکت جنین درون شکم خود را احساس کند. در این ماه علاوه بر حرکت بدن، انگشتان جنین نیز حرکت می‌کنند. در این ماه جنین صداهای بلند را می‌شنود و واکنش نشان می‌دهد.\nتلاوت سوره فتح در روزهای پنج شنبه و جمعه ماه پنجم بارداری، خواندن سوره التین در یکی از نمازهای شبانه، خوردن انجیر و زیتون در وعده صبحانه، خوردن مغز استخوان، خواندن سوره فتح بر یک انار و ناشتا خوردن انار به صورت روزانه از جمله کارهای توصیه شده در ماه پنجم بارداری در ریحانه بهشتی است.\nمرحله سوم سونوگرافی‌های بارداری در سه ماهه دوم بارداری است. این سونوگرافی با عنوان سونوی آنومالی معروف است. سونوگرافی آنومالی معمولا در سه ماهه دوم بارداری و بین هفته‌های 16 تا 19 تجویز می‌شود. در این سونوگرافی جنین برای یافتن هر نوع نقص ساختاری و مشکلات رشد، به دقت بررسی می‌شود. متخصص سونوگرافی، اجزای بدن جنین را برای وجود هر نوع مشکل احتمالی در قلب، شکم، ستون فقرات، صورت و سایر بخش‌ها بررسی می‌کند. همچنین وضعیت جفت و محل قرارگیری آن و بند ناف مورد بررسی قرار می‌گیرد و امکان تعیین جنسیت جنین نیز وجود دارد.\nیکی از بررسی‌هایی که در این مرحله انجام می‌گیرد، اندازه گیری قطر گردن جنین است. چنانچه اندازه آن غیر طبیعی باشد، پزشک دستور انجام آزمایشات بیشتر را برای تایید سلامتی جنین می دهد.\nچنانچه در خانواده مادر و یا پدر نوزاد سابقه ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی وجود داشته باشد، معمولا پزشک یک اکو قلبی برای اطمینان از سلامت جنین نیز انجام می‌دهد. گاهی سونوگرافی بارداری مرحله سوم به هفته 23 موکول می‌شود تا در همین مرحله بررسی‌های لازم برای اطمینان از سلامت جنین صورت بگیرد.\nماه پنجم بارداری دوقلویی یعنی از هفته 17 تا 20 بارداری.\nدر هفته 17 حاملگی دوقلو، جنین از سر تا کفل 13 سانتیمتر است. تقریبا اندازه یک گلابی.\nدر هفته 18 بارداری دوقلو، هر نوزاد به طور متوسط 14 سانتیمتر از سر تا کفل طول دارد. یعنی هر جنین به اندازه یک فلفل دلمه است.\nدر هفته 19 حاملگی دوقلو، هر نوزاد به طور متوسط 15 سانتیمتر از سر تا کفل طول دارد. هر جنین به اندازه یک انبه است.\nدر هفته 20 حاملگی دوقلو، هر کدام از نی نی‌ها 26 سانتی‌متر از سر تا کفل طول دارند و وزنی برابر 300 گرم خواهند داشت. در این زمان هر جنین به اندازه یک قارچ است.\nدر این مقاله سعی کردیم تمام نگرانی های مادران در ماه پنجم بارداری و تمام اطلاعات مفید در مورد این ماه از بارداری را به طور کامل و جامع در اختیار شما قرار دهیم. چنانچه نیاز به دریافت اطلاعات بیشتر دارید، می توانید از سایر مقاله های سایت کمک بگیرید.


گلایه وکیل دروازه بان استقلال | راستان نیوز پایگاه خبری تحلیلی\nگلایه وکیل دروازه بان استقلال\nنماینده تام الاختیار سید مهدی رحمتی واکنش نشان داد....\nنماینده تام الاختیار سید مهدی رحمتی نسبت به فحاشی به بازیکنان استقلال در تبریز واکنش نشان داد و از 90 دقیقه فحاشی در تبریز گلایه کرد.\nمصطفی صادقی در این باره گفت: امروز فحاشی به بازیکنان استقلال و به ویژه مهدی رحمتی ما را یاد اوایل دهه 80 انداخت، زمانی که عده ای اجیر شده از جانب افرادی که می خواستند برای اولین بار سرمربی استقلال شوند ، فحاشی به رولند کخ سرمربی وقت استقلال و بازیکنان تیم را در روی سکوها فریاد می زدند. به افراد یاداوری می کنم دوران لمپن بازی انها دیگر تمام شده است و نقاب از چهره آنها افتاده است و دستشان برای هواداران رو شده است .\nاو ادامه داد: از رییس کمیته انضباطی می خواهم همانطور که رای بازی دربی را 24 ساعت بعد از بازی اعلام کردند، رای این بازی را هم هرچه زودتر اعلام کنند هرچند می دانم این موضوع برای آقایان چندان مهم نیست. سوال این است که اگر این فحاشی به خانواده خودشان هم می شد آیا به این راحتی به سکوت شان ادامه می دادند؟ طبق عرف و وظیفه در اینگونه موارد حوزه حقوقی و انضباطی باشگاه استقلال باید از حقوق بازیکن و تیم دفاع کند اما تا این لحظه این اتفاق نیفتاده است.\nوکیل مهدی رحمتی در مورد اتفاق های تکراری در استادیوم های تبریز هم می گوید: من فکر می کنم اگر شکایت خبرنگاران و عکاسان از مسئولین و تماشاگرنماهای استادیوم های تبریز مورد پیگیری قرار می گرفت، امروز شاهد چنین اتفاق هایی در استادیوم ها نبودیم . البته روی صحبت من با مردم شریف و اخلاق مدار تبریز نیست . من در مورد لمپن هایی حرف می زنم که خودشان می دانند دوره شان در فوتبال تبریز تمام شده است و به این شکل رفتارهای غیرمتعارف را بروز می دهند.\nصادقی در پایان هم گفت: در پایان سوال من این است که در مورد اشتباهات کمیته انضباطی چه کسی پاسخگو است و ماجرای دوشغله بودن رییس کمیته انضباطی را چه کسی رسیدگی و برخورد می کند ؟\nشعار استقلالی ها علیه حسن زاده/ رحمتی و طالب لو با چند صندلی فاصله کنار هم\nنتیجه ملوان در مقابل استقلال اهواز\nسکانس تاسف‌بار دیدار استقلال – لوکوموتیو/ خودزنی عجیب در آزادی!\nتیر استقلالی ها به سنگ خورد؛جپاروف نه گفت