ابن سینا و موسیقی – انسان‌شناسی و فرهنگ\nتوسط محسن حجاریان\t در اسفند ۳, ۱۳۹۸\nابن سینا بنیاد گذار مکتب موسیقی شناسی اسکولاستیک ایرانی است. دو اثر عمده موسیقایی از ابن سینا در دست است؛ یکی به فارسی در کتاب دانشنامه علائی و دیگر “جوامع علم موسیقی” در بخش ریاضیات کتاب شفا به عربی. در موسیقی دانشنامه علائی، ما با بررسی عام تئوری موسیقی (در سه بخش موسیقی، سخن اندر ایقاع و لحن) روبرو هستیم و در “جوامع علم موسیقی” با مبانی تئوری و به طور اخص چند نکته درخور توجه درباره موسیقی شناسی ایرانی را می بینیم. اشارات ابن سینا به مبانی موسیقی ایران در “جوامع علم موسیقی” از چند جهت حائز اهمیت است. اول این که این اثر نخستین بار به طور مستقیم موضوعات موسیقی شناسی ایرانی را مورد توجه قرار داده است. دیگر این که در لا به لای آن، یادداشت های موسیقی شناسی قومی – تاریخی را نیز می توان بررسی کرد. ابن سینا در این دو نوشته، هم از پایه های تئوریکی موسیقی یونان و هم از پیشینیان نزدیک به خود، مخصوصاً ابونصر فارابی بهره گرفته و مضاف بر آن، از پایه های عملی (پراتیک) موسیقی نکات جدیدی از اجرای موسیقی را منتزع نموده است که خود می تواند در تاریخ تئوری موسیقی شناسی ایران جایگاه مهمی داشته باشد .در عین حال این موضوع نشان می دهد که ابن سینا با اجرای عملی موسیقی سر و کار داشته است. از آنجا که زندگی و آثار ابن سینا به دورانی تعلق دارد که آن را دوران موسیقی شناسی اسکولاستیک می گویند و هم اوست که اولین بار چنین مطالب عمده ای در موسیقی شناسی ایران مطرح کرده است ؛ او را بنیاد گذار مکتب موسیقی شناسی اسکولاستیک ایران به حساب می آوریم.\nدر سده سوم و چهارم هجری بخشی از آثار تئوریکی موسیقی یونان باستان در دسترس فیلسوفان و موسیقی شناسان این دوره، از جمله الکندی، ابن المنجم، فارابی و ابن سینا قرار می گیرد که فارابی در کتاب موسیقی کبیر از نام های بطلمیوس و مسطیوس و ارسطوطالیس و اقلیدس یاد کرده و بارها هم با نگاه نقد از فیثاغورس و فیثاغوریان نام می برده (۱۳۷۵ص ۳۸ و ۴۲ و ۴۳ و ۸۴ ) و هندسه اقلیدس را در نسبت نغمه ها مورد توجه قرار داده (همان ۱۷۱) و ابن سینا نیز از اقلیدس سخن به میان آورده است (۱۳۹۴ ص ۵۱). با این حال، نمی توان چنین گمان برد که نوشته های فراوان اریستوکسنوس و اریستیدس کینتی لیانوس و تمیستیوس و نیکوماخوس مورد توجه این دسته از دانشمندان موسیقی شناس قرار نگرفته باشد. ابن الندیم در الفهرست از ترجمه عربی کتاب اریستوکسنوس با عنوان کتاب الرموز یاد می کند (فارمر ۱۹۶۵ ص۱۲). فارابی هم خود می گوید: “البته سخت دور از گمان است که متقدمان صاحب نظر در این صناعت قصور ورزیده و حق آن را ادا نکرده باشند، آن هم با وجود کثرت عدد… جز اینکه کتابهای ایشان در فن موسیقی از دست رفته است و یا آنچه به زبان عربی ترجمه شده ناقص بوده است” (همان ۲)؛ و در جای دیگر می گوید: “علاوه بر آن، کتب یونانیان گذشته در باب موسیقی نظری اینک در دست ماست” (همان ۵۱). امروز هم بر ما روشن است که اثری از ترجمه عربی کتب موسیقایی یونان گذشته در دست نیست. گذشته از این، یک کتاب موسیقایی هم از فارابی از میان رفته و این کتاب همان کتابی است که خود در موسیقی کبیر می گوید: “ما در کتابی که در باب آراء مطالعه کنندگان در صناعت موسیقی عملی تالیف کرده ایم، در باب بعد ذی الکل به اضافه ذی الاربع و درباره اتفاق بعد فضله، تا حد توان بتفصیل گفت وگو کرده ایم” (همان ۸۵)؛ و ابن سینا هم به کتاب لواحق، که اکنون در دست نیست اشاره می کند و می گوید: “شما می توانید آن چه را که این افراد را به اظهار این گفته و ادعا کشانده است در کتاب لواحق بیابید” (١٣٩۴:٣٣) و یا: “تا این اندازه بر علم موسیقی بسنده می کنیم و در کتاب لواحق فرع ها و زیادت بسیاری را خواهی یافت انشاء الله” (همان ۱۵۷). اگر بخواهیم دایره تالیفات این مکتب را گسترده تر ببینیم باید به نوشته ابن زیله (کتاب الکافی فی الموسیقا)، از شاگردان ابن سینا، که پاره ای از ناگفته های ابن سینا را آورده یا اشاره هایی به ایقاعات الکندی نموده، یاد کنیم. هم چنین از “رساله اخوان الصفا” و از بخش موسیقی شناسی کتاب مفاتیح العلوم محمد ابن احمد خوارزمی (وفات ٣٧۰) نباید غافل باشیم.\nحال به چه علت این مکتب موسیقی شناسی را “مکتب اسکولاستیک” نام نهاده اند؛ شاید دو دلیل عمده آن این باشد که این کسان، هم از مبانی تئوریکی موسیقی یونان باستان بهره برده و هم اینکه اولین کسان از فلاسفه و دانشمندانی هستند که بعد از پیدایش اسلام، خود سرآغاز کنندگان چنین نهضت علمی در تئوری موسیقی شناسی دنیای اسلام بوده اند. بی تردید فارابی بیشترین سهم را در تدوین این مکتب داشته و تاثیر چشم گیری بر پسینیان خود نهاده است. اگرچه یک دسته بندی کلی از فرضیه پردازان مکتب اسکولاستیک زیر نام الکندی وابن المنجم و فارابی و ابن سینا صورت گرفته، اما باید تاکید کنیم که ابن سینا چند نکته موسیقی شناسانه را در “جوامع علم موسیقی” بیان می کند که مشابه آنها تا آن زمان مطرح نشده بود و دیگر اینکه موضوع پاره ای از آنها مستقیماً به موسیقی شناسی ایران مربوط می شوند.\nآثار موسیقایی فارابی و ابن سینا حاوی موضوعات عام و فنی موسیقی عرب و ایران، از جمله فاصله زلزل و مدهای شرقی و رابطه موسیقی با ادبیات و اوزان متریک (عروضی) و غیره می باشند. فارمر می گوید، باید اذعان نمود که استفاده این فلاسفه و دانشمندان از تئوری یونان موجب شد تا بعداً از طریق همین ارجاعات بار دیگر، مفاد نوشتاری تئوریکی موسیقی یونان بازبینی گردد و از طریق آنها پاره ای از درستی و نادرستی های آنها مشخص شود (فارمر ۱۹۶۵ ص نه). گسترش پایه های تئوریکی این مکتب، نقش حد فاصل تاریخ تئوری موسیقی یونان و بیزانس با موسیقی دوران رنسانس اروپا را ایفا نمود و از سوی دیگر، با انتقال آن از جانب صفی الدین و قطب الدین و عبدالقادر ارتباط خود را به مثابه تقاطع تئوری های گذشته با دوران معاصر برقرار نموده است.\nدر کتاب های کهن موسیقی شناسی، تشریح موسیقی را با توضیح نغمه آغاز می کنند و در پی آن به بررسی (لحن – مجاری) و یا آنچه که امروز به آن “مد” می گویند، می پردازند. چون در قسمت پایین این نوشته بر روی اهمیت توضیحات ابن سینا از همین مقوله تکیه می کنیم، لازم دیدیم که اینجا هم به زبان ساده یادآوری کنیم که هنگامی که چند نغمه با انتظام خاصی پشت سر هم قرار می گیرند، از آن نغمات احساس ملودیکی خاصی حاصل می شود که آن ملودی خود ذاتاً حاوی یک “مد” است. یک نمونه آن این است: دو، ر، می کرن، فا، سل، که اگر تمرکز و ایست روی نت “می کرن” انجام پذیرد، چنین انتظامی “مد سه گاه” را به وجود می آورد. فارابی هم “مد” را در قالب لحن چنین تعریف می کند که لحن از گروه نغمه های مختلف به وجهی معین تالیف می شود (ص ۱۱ و ۲۱۱). این یک توصیف ساده از “مد” است (برای اطلاعات بیشتر از مفهوم “مد” به کتاب مکتب های کهن موسیقی ایران \_ محسن حجاریان، ص ۱۵۵ تا ۱۷۱ مراجعه شود).\nفارابی در تعین مشخصات سه “مد”، با مشخص کردن نغمه ها و درجه فواصل، پایه اصلی “مد” را نشان می دهد. با توصیفات فارابی از ساختار “مد”، گام مهمی در مبانی فرضیه پردازی “مد شناسی” عرب و ایرانی برداشته می شود. اگرچه فارابی، نغمه (یا “تن” – tone) پایانی هرکدام از آن “مدها” را به وضوح نشان نمی دهد، اما همین که، به طور نمونه (به تعبیر)، می گوید: “دو – ر – می – فا – سل – لا – سی (ص ۶۲ ) حکایت از شناخت پایه اولیه “مد” ماهور، یا چیزی شبیه به آن را دارد (“دست باز بم و نغمه بنصر و خنضر آن، نغمه سبابه تار دوم – مثلث – و بنصر و خنضر”). یادآوری کنم که در پی نویس درباره این “مد” به امضای ح ع، چنین نوشته شده: “این جنس [یا این مد] قدیمترین جنسی است که در موسیقی شرقی شناخته شده و مسلمانان در قرن اول هجری آن را از یونانیان اخذ کردند. امروز این جنس در موسیقی عربی به جنس “عجم” معروف است” همان ۹۷). هر دو اظهار نظر ح ع نادرست است؛ این “مد”، همانگونه که در بالا اشاره کردیم، “مد” ی است که دست کم پایه ای برای “مد” ماهور است و در میان موسیقی اقوام ایران به صورت های متفاوت پراکنده است؛ نه عرب و نه ایرانیان چنین مدی را از یونانیان اخذ نکرده اند. به طور کلی، این یک فاصله “یونیورسال دیاتونیک” است. پرداختن به این نکته ها ما را از مسیر بحث منحرف می کند (برای آگاهی بیشتر از این موضوعات، به فصل دوازدهم کتاب مقدمه ای بر موسیقی شناسی قومی \_ محسن حجاریان با عنوان “آیا موسیقی ایران از موسیقی یونان گرفته شده است؟” مراجعه شود). “مد” دیگری که فارابی، فواصل و درجات آنرا برجسته می کند چنین است: “دو – ر – می کرن – فا – سل – لا – سی بمل – دو). می توانیم بگوئیم که این درجه بندی متعلق چیزی است که امروز به آن “مقام رست” می گویند، یا حد اقل، پیشینه اولیه ساختار “مقام رست” بوده است، زیرا تتراکورد اول آن حکایت از پایه “مقام رست” دارد (به ص ۶۳ مراجعه شود – البته در پی نویس هم با امضای ح ع، به درستی به این نکته اشاره شده است ص ۹۷). نمونه دیگر – دو – ر- می بمل – فا – سل – لا – سی بمل – دو- است. نوشته فارابی این گونه است: “دست باز بم، نغمه سبابه آن، وسطای زلزل، وسطای فرس آن، خنضر آن، نغمه سبابه تار دو (مثلث)، وسطای فرس آن و خنضر آن” (همان ۶۳). امروز هم در موسیقی عرب و ترک به این درجات و فواصل “مقام نهاوند” می گویند؛ البته پی نویس آن هم به درستی همین را می گوید. ناگفته نماند که فارابی معتقد است که از ترکیب “قوه ها” تا بی نهایت میتوان صناعت موسیقی مدون کرد؛ او می گوید: “مع هذا، از گفتار این دانشمندان چنین می توان نتیجه گرفت که قوه های متجانس هفت است، نه کمتر و نه بیشتر. اما عدد قوه ها به طور مطلق در این مرتبت از صناعت موسیقی بینهایت است” (ص۶۲)؛ به امکان زیاد، منظور فارابی از دانشمندان، اشاره به الکندی و ابن المنجم است که تعداد “مدها” را همین اندازه می دانستند. اینها اشاره مختصری به نگاه فارابی از سه “مد” است که آنرا مقدمه وار برای برداشت از دیدگاه ابن سینا آوردیم.\nابن سینا “جوامع علم موسیقی” نیز اشاره کوتاهی به “مد شناسی” دارد که با دیدگاه فارابی تا اندازه ای متفاوت است (فارابی ١٣٧۵ ص ۶٧ و ٧۴ و دیگر؛ ابن سینا ١٣٩۴ص ۶۶ و ۶٨ و دیگر). لازم به یادآوری است که از پیش گفته شود، نکاتی که پیرامون دیدگاه های فارابی و ابن سینا آورده شد به قصد مقایسه موسیقی شناسانه ی این دو فیلسوف و دانشمند نیست، بلکه همانگونه که در بالا یاد کردیم هدف از این نوشته این است که نشان دهیم که در مباحث “مد شناسی” ابن سینا، نکات تازه ای نهفته شده و در آنجا به نام و فواصل و توضیح چند مد موسیقایی ایرانی و مباحث جدید و مهمی اشاره شده که اساس موسیقی شناسی ایرانی را پی زیزی می کنند.\nابن سینا، هشت مد را توضیح می دهد که در آن میان چهارتا را با نام معرفی می کند (رازی، مستقیمه، اصفهان، سلمکی) (١٣٩۴: ١۵۵ و ۵۶). چهار مد دیگر را هم میتوان از روی فواصل و درجات شناسایی کرد و به طور نسبی شخصیت آنها را با ریشه یابی با مدهای کنونی در فرهنگ های اسلامی مقایسه نمود. مدهایی که ابن سینا آنها را تشریح می کند به قرار زیر است:١ – فواصل و درجات اولین مد را چنین یاد می کند: فا – می بمل – ر – دو – سی کرن. توصیفات فواصل و درجات، آن این گونه است: “مثلث خنضر، وسطای فرس، سبابه و مطلق و بسا بر پایان زلزل بم قرار می دهند” (همان ۱۵۵). از آنجا که “قرار” یا به گفته دیگر، “تن هسته” این درجات بر روی “زلزل” فرود می آید، می توان گمان برد که این یک “مد” از خانواده “سه گاه” و یا دست کم از “مدهایی” که امروز در کاتگوری سه گاه قرار می گیرد، می باشند که تعداد آنها هم در موسیقی حوزه موسیقی اسلام فراوان است. باید توجه داشت که مسیر درجات این “اسکلت” حالت پائین روندگی دارد و با اینکه، از دید تئوری، بسیاری از مدهای کهن یونان حالت پائین روندگی داشته اند، طرح “اسکلت این مد” از زوایایی می تواند درخور توجه باشد. ابن سینا، این موضوع را هم در “موسیقی دانشنامه علائی” اینگونه مطرح می کند: “و متصل آن بود که انتقال افتد که تالی او بود، و این همه یا چنان بود که ببالا شود و یا بزیر فرود آید” (١٣٧١ ص ٢۵) و همانگونه هم که به نظر می رسد، ابن سینا از گردش نغمگی ملودی سخن می گوید. ٢ – “مد” دیگری که از آن سخن رفته، فواصل و درجات آن چنین است: (ر – دو – سی بمل – لابمل – سل – فا – می بمل – “می کرن” – ر – دو). حالت “متغیر” در دو نت “می بمل و می کرن” دیده می شود و اگرچه ابن سینا وسعت نغمه ها را تا “می بمل” یاد می کند، اما در انتها سه نغمه دیگر (وسطای زلزل، سبابه زه دوم و سبابه طنینی نغمه پائین تر) را به این وسعت می افزاید که مجموعه نغمه ها از دایره اکتاو بیرون می زند. اگر سه نغمه پایانی (می کرن – ر – دو) را نادیده بگیریم، با یک “گام دیاتونیک” روبرو هستیم که البته این “گام” هم همانگونه که از مختصات آن بر می آید، حالت پائین رونده دارد. حال، اگر گردش این مجموعه روی درجه خنثای زلزل پایان یابد، “مد” دیگری به دست خواهد آمد و اگر روی “دو” پایان یابد “مد” دیگری؛ اما با این “اگرها” چیزی را نمی توان ثابت کرد و تنها می توان گفت که ابن سینا در اینجا از ساختار اجرای یک ملودی سخن می گوید. ٣ – مد دیگر با فاصله های: تمام پرده، تمام پرده، نیم پرده، تمام پرده، تمام پرده، سه چهارم پرده؛ (“طنینی، طنینی، بقیه، طنینی، طنینی، وسطای زلزل”) معرفی شده است که البته گذشته از ارائه این فواصل، اشاره ای به گردش ملودیکی آن شده و در پایان می گوید: “و گاهی این جماعت به سوی سبابه زه دوم بالا می رود و به مطلق می رسد و بسا به اندازه طنینی پائین می آید” (همان ١۵۵). در اینجا هم با ارائه اسکلت مد مواجه هستیم و هم، تا اندازه ای، با سیر نغمگی. ۴ – “مد” دیگری مدی منتسب به سرزمین “ری” است که آن را هم با فاصله دیاتونیک معرفی کرده، اما از “جنس” دیگر. فاصله های آن عبارتند از: طنینی، طنینی، بقیه، طنینی و طنینی که تنها به جایگاه دستان خنضر که به سوی سبابه بالا می رود، اشاره می کند. ۵ – مد دیگری به نام “مستقیمه” است که درجات آن شامل (دو – ر – می کرن – فا – سل – لا کرن – سی – دو) می باشد که البته آنرا با دو اکتاو نشان داده است. این “مد” مشابه همان “مدی” است که فارابی هم آنرا آورده و ما با عنوان “رست یا پیش ساخت” مقام رست کنونی از آن یاد کردیم (مترجمین هر دو اثر فارابی و ابن سینا آنرا به فارسی از نت “سل” نوشته اند که “سل” درست است و ما در اینجا صرفاً به قصد ترانسپوز کردن آن آنرا در “دو” معرفی کرده ایم). ابن سینا نام این “مد” را “مستقیمه” یاد کرده است. همانگونه که از نام آن (“مستقیمه”) بر می آید، چنین می توان گمان کرد که این نام پایه اولیه عنوان “راست” (رست) بوده که امروز هم در موسیقی عرب و ترک به همین نام (رست) نامیده می شود. البته این فواصل و درجات هم مشابه “مقام رست” امروزی است اما به واقع نباید در چنین همانندی هایی اظهار نظر قاطع نمود. ۶ – در اینجا از مدی که هم به نام درجات و هم به سیستم انگشت گذاری آن اشاره کرده، سخن می گوید. از توضیح ابن سینا برمی آید که – در اینجا هم مانند دیگر اشاره های خود به مدها – می خواهد ساخت ملودی و چگونگی سیر آنرا در اختیار نوازنده قرار دهد. او فواصل و درجات این مد را چنین نشان می دهد: سل، لا کرن، سی بمل (سی)، ر کرن. البته یک نت “فا سری” را پیش از “سل” آورده است که به نظر می رسد به نحوی “تن رهبر” برای “سل” باشد (همانگونه که می گوید “بر حسب عادت با نغمه بالاترین دستان ها تفخیم می پذیرد و از زه آخر به سبابه بازگشت می کند”)؛ به همین ترتیب، “تن” ر کرن که بازگشت نهایی آنرا بر روی “سی” در نظر گرفته و آنرا “تقریباً راس دستان ها” نشان داده، حکایت از یک مد ترکیبی دارد (به دو فاصله “سی” – “سی بمل” و پیش نیاز “ر کرن” توجه شود). ابتدا گفته ابن سینا را می آورم سپس اظهار نظری، هرچند تاریخ نگرانه (historismos)، درباره این مد بیان می کنم. ابن سینا در مورد این مد چنین می گوید: “در آن جنس “یک هفتمی” به کار رفته و از وسطای زلزل زیر شروع می شود به ترتیب از این دستان ها پائین می آید: راس دستان ها، پس مطلق، وسطای زلزل فوق آن، پس سبابه و برحسب عادت، آن با نغمه بالاترین دستان ها تفخیم می پذیرد و از زه آخر به سبابه بازگشت می کند” (همان ١۵۶). عنوان “مد ترکیبی” را در اینجا صرفاً با تردید برای توضیح بیشتر چنین مجموعه ای از نغمه ها به کارمی بریم. بدون این که قصد مقایسه داشته باشم به یک نمونه از مدهای کنونی عراق به نام “منصوری” اشاره می کنم که حدوداً شبیه ترکیب دو مد “صبا” (دو – ر کرن – می بمل – می) و “شوشتری” است و یا چیزی شبیه صفیر راک در ردیف میرزا عبدالله. البته ابن سینا هم خود در سطری پائین تر، که مد اصفهان را می آورد، یادآور می شود که “اصفهان” تقریباً شبیه همین “مد ترکیبی” است؛ او می گوید:”جماعت دیگری [اصفهان] وجود دارد که به جماعت بیان شده فوق نزدیک است” و پائین تر به آن می پردازیم. ٧ – ابن سینا از “مد اصفهان” یاد می کند که در آن فاصله تقریبی پنج چهارم (سی – ر کرن) و تقریبی شش چهارم ( دو دیز – می ) دیده می شود. وی درجات مد اصفهان را چنین بیان می کند: می – فا (فا سری) – لا کرن – سی بمل (سی) – ر کرن. او می گوید: “جماعت دیگری وجود دارد که با جماعت بیان شده فوق [شماره شش] نزدیک است اما مخالفتی هم دارد و در این جماعت، این دستان ها به کار می روند: وسطای زلزل زیر، پس راس دستان ها از مطلق زیر، وسطای زلزل مثنی، پس راس دستان ها از مثنی، مطلق آن، بنصر مثلث، پس راس دستان آن. و این جماعت به “اصفهان” نسبت داده می شود” (همان). ٨ – مد دیگری که ابن سینا از آن یاد می کند، “مد” سلمکی است. وی درباره این مد چنین می گوید: “جماعت دیگری وجود دارد که به “سلمکی” معروف است و [بر این ابعاد تکیه دارد] طنینی، طنینی، بقیه آن، طنینی، بعدی نزدیک به بقیه آن که بر نسبت “شش پنجم” دوبار تکرار می شود و دستان آن در این مرحله عبارت است از: بنصر زیر، سبابه زیر، مطلق زیر، بنصر منثی، سبابه مثنی، پس راس دستان ها از مثنی [وسطای زلزل مثلث] و راس دستان از مثلث” (همان). اگر توجه شود ابن سینا می گوید “شش پنجم دوبار تکرار می شود” حکایت از توضیح اجرای ملودیکی این مد دارد که در بالا هم به این اهمیت اشاره کردیم\nامکان موجودیت مدهای ترکیبی در آن زمان ما را در این اندیشه فرو می برد که این مدها درگذر زمان از یکدیگر منشعب شده و پایه دو مد را به وجود آورده اند؛ و یا این که ماهیت این مدها همین حالت خاص درون ترکیبی را داشته اند. در بالا هم، برای مثال، به دو نمونه آن در دوران کنونی از موسیقی عراق (منصوری) و ایران (صفیر راک) اشاره کردیم. با اینکه با حدس و گمان به حالت مدهای ترکیبی نگاه می کنیم، به این نکته هم توجه داشته باشیم که قطب الدین شیرازی از مدهای ترکیبی سخن می گوید. وی یاد می کند که مقام های “دوگاه” و “حجاز” و هم چنین “دوگاه” و “رهاوی” و همچنین همایون از “زنگوله” و “رهاوی” ترکیب شده اند (١٣٨٧: ١۴٩). حال، با این پیش زمینه ها - هرچند پایه های آن بر برداشت تاریخ گرایی باشد – آیا نمی توانیم چشم اندازی از مسیر رو به شکل گیری مدهای موسیقی ایران و در پی آن چشم انداز شکل گیری موسیقی دستگاهی را ترسیم کنیم؟ فراموش نکنیم که فارابی می گوید که “مدها” فراوانند و ابن سینا هم همین دیدگاه را بیان می کند (همان ١۵٧) و این دو موسیقی شناس تنها از همان “مدهای” یاد شده بالا ما را مطلع می سازند.\nنکته دیگر این که وقتی گفته می شود اشاره فارابی ناظر به فواصل و درجات مدهایی مانند “رست” و “ماهور” و “نهاوند” است و یا وقتی گفته می شود اشاره ابن سینا به فواصل و درجاتی مانند مانند “سه گاه” و “رست” و “اصفهان” و “سلمکی” است، این بدان معنی نیست که ماهیت این “مدها” همانهایی هستند که امروز هم در موسیقی دوران ما اجرا می شوند. روشن است که مسیر ناشناخته دگوگونی آنها چندان بر ما آشکار نیستند. در فاصله صد سالی که بین حیات فارابی و ابن سینا هست، نام این چند مد با هویت فاصله و درجه بندی آنها نشان از اعتلا و پیشرفتگی موسیقی شناسی ایران دارد؛ علی الخصوص، اهمیت این نکته زمانی بیشتر آشکار می شود که نام این مدها در حوزه جغرافیایی ایران تعین هویت و نامگذاری شده اند. تا جایی که دسترسی به اسناد داریم، این ابن سینا است که – تقریباً صد سال بعد از فارابی – برای اولین بار، نام این چند “مد” را صریحاً با مشخصات فواصل و درجه بندی آنها توضیح می دهد. البته قابوس ابن وشمگیر (۴۶. هجری) حدودآ سی سال بعد از درگذشت ابن سینا (۴۲۸ هجری) فهرست نام “مدهای” ایرانی را در طبرستان (در کتاب قابوسنامه) ارائه داده و بعد از وی محمد نیشابوری نیز در “رساله موسیقی” آنرا تشریح و سیس صفی الدین ارموی در سده هفتم هجری آنها را دسته بندی کرده که با عنوان مکتب “سیستماتیست” مطرح نموده که خود دریچه دیگری بر موسیقی شناسی ایران و عرب می گشاید. توجیه نام یا فواصل و درجات مدهای کهن به معنی تاکید مستقیم به همسانی کیفی این مدها با مدهای روزگار ما نیست، اما درعین حال نباید آنقدر به این موضوعات بد بین باشیم و تصور کنیم که مدهای کنونی، صد سال پیش به یکباره از آسمان فرود آمده و موسیقی ایران و ترک و عرب را ساخته اند. مطالعه موسیقی شناسی فرهنگی ایران از مطالعه تاریخ شناسی آن جدا نیست و البته دیوار چین هم این دو شاخه را از یکدیگر جدا نمی کند. اگر تحلیل درستی از مد شناسی ابن سینا داشته باشیم شاید به این نتیجه برسیم که صفی الدین ارموی، نه تنها مباحث تئوریکی فارابی و ابن سینا را به طور سیستماتیک دنبال کرده و ساختار دوازده مد را ارائه داده بلکه این برداشت نشان می دهد که آن گسست تئوریکی (که نزدیک به چهارصد سال) در تاریخ موسیقی ایران از آن سخن می رود سر به پیوستگی برمی دارد.\nدر پایان این قسمت یادآور شویم که وقتی ابن سینا می گوید: “ولی ما چنین پی بردیم که در بلاد ما، هیچ یک از دو جنس ملون و راسم استفاده نمی شود” (٧١) و یا این که می گوید: “این جماعت منسوب به ری است” و یا “این جماعت به اصفهان نسبت داده می شود” یعنی این که او از رابطه موسیقی با فرهنگ سخن می گوید. مدی که به نام اصفهان معروف شده برای همیشه در تاریخ موسیقی ایران به این نام ثبت شده، اما از نام مدی که به سرزمین ری نسبت داده شده، خبری در دست نیست. این نکته را هم اضافه کنیم که ابراهیم موصلی که پاره ای از آموزه های عود را در شهر موصل فرا گرفته، درهمین زمان است که موسیقی ری را با موسیقی موصل برابر می دانسته اند؛ “ابراهیم موصلی به موصل (نو اردشیر) مهاجرت کرد تا بتواند آزادنه به یادگیری عود بپردازد. موسیقی ایرانی در این شهر همانند ری در آن زمان رواج گسترده ای داشت” (از مقاله “ابراهیم بن ماهان معروف به موصلی” \_ م ح آریان، کتاب سال شیدا، شماره اول ١٣۶٩). هم چنین گفته می شود منصور زلزل از ری بوده (“یکی چون معبد مطرب، دوم چون زلزل رازی” \_ منوچهری) که همه اینها حاکی از آن است که ارجاع ابن سینا به موسیقی مردم ری نشان دهنده اهمیت مدی است که در آن زمان با “مد اصفهان” برابری می کرده و در عین حال موسیقیدان و فرضیه پرداز متبحری مانند زلزل از آنجا بوده است. چون در پائین هم به “بعد راسم” اشاره می کنیم، لازم است همین جا تعریف “بعد راسم” را از زبان ابن سینا بیاوریم که می گوید بعد راسم از دو بعد متوسط ساخته می شود (“بعد راسم بعدی است که در آن، دو بعد از اوساط لحنیات وجود دارد”) (٧.).\nشناخت عملی ابن سینا از موسیقی – اظهار نظراتی که تا کنون در ادبیات موسیقایی یا حتی فلسفه ایران پیرامون ابن سینا مطرح شده این است که وی با عمل و اجرای موسیقی آشنا نبوده است. به گمان من این یک برداشت نادرست است، چه، محتوای آگاهی های ابن سینا از لا به لای نوشته هایش این امر را به روشنی نشان می دهد که بدون آگاهی با عمل موسیقی نمی توان چنان موضوعات فنی تئوریکی را مطرح ساخت. در ایران ندیده ام کسی به عملی پردازی ابن سینا اشاره کرده باشد، اما میدانم که زکریا یوسف، پژوهشگر مصری می گوید که ابن سینا در اجرای تنبور و بربط تبحر داشته است (زکریا یوسف، قاهره ١٣٧۶، به نقل از اصل الدین نظامف ١٣٩۰ ص ۴۴). در ضمن، اصل الدین نظامف هم بر این باور است که ابن سینا به عمل اجرای موسیقی واقف بود و می گوید: “زیرا دقیقاً اثبات شده است که ابن سینا نیز با هنر موسیقی بی واسطه ارتباط داشته، در نواختن چند نمود سازهای موسیقی خیلی هنرمند بوده است” (نظامف ١٣٩٠ ص ١۴۴). من به استدلال این پژوهشگر مصری دسترسی ندارم و نمی دانم از چه زاویه ای ابن سینا را در نواختن بربط و تنبور متبحر می داند، اما من استدلال خودم را برپایه نوشته های همین کتاب استوار می سازم که لا به لای محتوای آن نشان می دهد نویسنده این کتاب (ابن سینا) کسی است که با اجرای عملی (پراتیک) موسیقی سر و کار داشته است. گفته عبدالقادر مراغی هم در حق ابن سینا که با نیش کنایه به قطب الدین شیرازی می گوید “اینک علم، کو مرد ؟”، مقرون به حقیقت نیست. البته سندی که به طور قطع نشان دهد که ابن سینا در مجلسی یا محفلی به کار نوازندگی پرداخته باشد هم در دست نیست؛ که این گفته را هم می توان در حق فارابی نیز صادق دانست، زیرا هرچه درباره نوازندگی فارابی گفته اند که مثلا، او در فلان مجلس با نواختن عود کسانی را به خنده آورد و بعد به گریه انداخت و بعد هم آنها را به خواب کرده، همه افسانه است. قطعه ای به نام “عجم مرصع” منسوب به فارابی در دست است که با واقعیت تاریخی سازگاری ندارد (من این قطعه را در شماره اول کتاب سال شیدا در سال ۱۹۹۰ منتشر ساختم)؛ اصلاً مدها (یا ساختارهای اجرایی) در زمان فارابی با چنین نام هایی دسته بندی نمی شده اند و اثری از آنها در تاریخ نمانده است)، با این حال، ایقاعی هم به فارابی نسبت می دهند که در شهر حلب نواخته می شود [من اجرای این ایقاع را که جرج دیمیتری ساوا که آنرا در دانشگاه مریلند با ساز قانون نواخته و توضیحاتی پیرامون آن ارائه داده، در آرشیو دارم]؛ این گفته ها بیشتر به اسطوره سازی شبیه هستند تا حقیقت.\nاین جمله به اصطلاح اعترافیه ابن سینا که می گوید “اینک علم، کو مرد” در هیچ یک از نوشته های موسیقایی او دیده نمی شود؛ حال اگر در جایی دیگر یا در کتاب لواحق چنین گفته ای هست، آن کتاب اکنون در دسترس نیست. به نظر می رسد این اظهار نظر عبدالقادر مانند چند اظهار نظر مشابه دیگرش درباره نوازندگی کسان دیگر بی اعتبار باشد. اگر عبدالقادر در دو کتاب خود نقل قول هایی از ابن سینا می آورد، همان نقل قول هایی است که صفی الدین از پیش به ابن سینا ارجاع داده است. در اینجا گفته ای از عبدالقادر را می آوریم تا نشان دهیم اظهارات او درباره موسیقیدانانی که در این پاراگراف آورده است، بی اساس و عاری از حقیقت است. او می نویسد: “اما طنابیر را قوم لوط ساختند و امارده را به آن می فریفتند. اما مزامیر و جمیع آلات ذوات النفخ را بنی اسراییل وضع کردند بر شکل حلق داوود پیغمبرعلیه السلام؛ چه نغمات طیبه معجز او بوده مگر نای سفید که آن را اکراد وضع کردند که چون گوسفندان ایشان متفرق می شدند به آوای نای جمع می شدند. و اسکندر ذی القرنین این علم و عمل را نیکو ورزیده و دانسته بودن است. و ارسطو و افلااطون نیز در این علم و عمل ماهر بودند. اما فیثاغورث حکیم در این علم و عمل ریاضتی بسیار کشیده و کامل بوده. اما صحابه کرام، رضوان الله علیهم اجمعین تلاوت قرآن به نغمات طیبه می کرده اند. و شیخ ابو نصر فارابی، رحمه الله، در این علم و عمل ماهر و کامل بوده چنان که مردم را به آواز عود در گریه می آورده و به خواب می کرده و ما طریقه آن عمل را در آخر کتاب بیان کردیم. اما شیخ ابوعلی در علمی این فن ماهر و کامل بود لیکن درعملیات موسیقی عاجز و متحیر بوده و این سخن از او مشهور است که چون به عملی این فن رسیده گفته که اینک علم، کو مرد؟ و دیگر از حکما بسیاری بدین علم و عمل مشغول بوده اند” (۱۳۸۷ص ۴۱۸). بجز یک جمله کوتاه که می گوید: “اما صحابه کرام، رضوان الله علیهم اجمعین تلاوت قرآن به نغمات طیبه می کرده اند” – که گفته ی است کلی – تمامی گفته های این پاراگراف ناصحیح و نامستند است. فکر نمی کنم نیازی باشد تا به نادرستی های یک یک این پاراگراف بپردازیم و تاکید بر این نادرستی هم به خاطر آن است که بگوئیم اولاً اشاره عبدالقادر به جمله “اینک علم کو مرد؟” جمله ای بی پشتوانه است و از سوی دیگر بگوئیم که – گذشته از این که نوشته های ابن سینا حاکی از آگاهی او از فن نوازندگی است – ابن سینا با کار عملی موسیقی سر و کار داشته است. حال به چند اظهار نظر از ابن سینا درباره تئوری موسیقی که وی آنها را از عمل موسیقی منتزع کرده توجه کنید. او می گوید: “اما در سازها، نیاز ما را به آن جا کشاند که نغمه ها را از راه دستان ها اندازه گیری کنیم، زیرا انگشتان در هنگام به کار بردن ساز به چنین اندازه گیری نیاز بسیار داشتند. مضافاً در ابتدای امر مشکل است که کف دست و انگشتان باهم در ساز به کار روند یعنی هر دو با هم به حرکت درآیند، بلکه فرض بر آن شده است که کف دست ساکن شود و انگشتان به حرکت درآیند. علاوه بر آن، طول زه در یک ساز معتدل مقداری است که کف دست را ساکن کند در عین حال آن که انگشتان حرکت می کنند، این طول زه یک چهارم طول کل زه [از مشط تا انف] است” (۱۳۹۴ ص ۶۸). درجای دیگر می گوید: “اما درباره ماهیت اجناس قوی [باید گفت] که اهل موسیقی، آن را به صورت جدی مختصر کرده اند، چه ایشان چون خواستند عملی را که ما در باب قرار دادن ابعاد در [بعد] ذی الکل مرتین بیان کردیم و به چهار ذی الاربع رسیدیم به پایان ببرند” (همان ص ۶۹). و در جای دیگر می گوید: “چون این را دانستی بدان که در اجرای روی ساز، [انگشتان] وسطا و بنصر نمی توانند با هم به کار آیند در صورتی که [انگشتان] خنضر و سبابه با هم به کار می روند. پس اگر [انگشت] وسطا را به کار بردی، باید از کاربرد [انگشت] وسطا صرفنظر کنی” (همان). و در جای دیگر می گوید: “این دسته [از موسیقی دانان] به اجناس قویه شناخت پیدا نکردند، به جز یک جنس. هم چنین از جنس راسم نیز جز یک جنس [بیش تر] نیافتند و نیز [جنس] ملون را هم یک جنس دیدند. آن ها [موسیقی دانان] در محاسبات خود اشتباه کردند زیرا باقی مانده را نصف طنینی فرض کردند و این محاسبه غلط [نه طریق عقل] از حس و قیاس ناهنجار به وجود آمد” (همان ۷.). و جای دیگر می گوید: “ولی ما چنین به آن پی بردیم که در بلاد ما، هیچ یک از دو جنس ملون و راسم استفاده نمی شود، گویی طبع ما آن را نمی پذیرد و اگر آن دو [جنس راسم و ملون] به کار برده شوند با معتدل کردن آهنگی خواهد بود که در کنار جنس قوی است که ما هم به آن عادت کرده ایم” (همان ۷۱). در جای دیگر در مورد بداهه نوازی می گوید: “جماعت آن نغمه های بالفعل موجود نیستند، بلکه جماعت نغمه هایی می باشند که در نفس متصور می گردند تا روی آن ها [= نغمه ها] به وقتی رود که مخارج آن ها در آلات موسیقی تحت عمل قرار گیرند یعنی از قوه به فعل در آیند” (٩١). و در مورد تکنیک نوازندگی می گوید: “نغمه های برای انتقال یا ابتدایی می باشند یا آن که برحسب انتقال به آمده اند و آن ها، گاهی تکرار می شوند و گاهی در آن ها تکرار به وجود نمی آید. تکرارشان با “اقامت” [ایستادن] بر نغمه سوم است” (٩١). وی در همین مبحث هم از بیست گونه ترکیب نغمگانی از تتراکورد اول را محاسبه می کند (٩٣-٩۴).\nابن سینا گفتار درخور توجهی درباره تکنیک و اجرای مضراب نوازی در ایقاع دارد و با اینکه مطالب آن طولانی هست، اما برای نمونه چند سطر آن را در انیجا می آوریم. وی می گوید: “وجه اول، بر اثر حرکت [ضربه]، یک نقره پس از نقره دیگر به وجود می آید که آن ها کاملاً از طریقی به یکدیگر متصل اند. در این حالت، دو نغمه مانند یک نغمه هستند به خصوص هنگامی که ابتدای نغمه دوم با انتهای نغمه اول مصادف شده باشد. در این مورد، حس، فاصله موجود میان این دو نقره زده شده را درک نمی یابد [گویی این دو نغمه در زمان واحدی به وجود آمده اند.]” “[وجه دوم] آن است که فاصله میان دو نقره درک شود، اما به واسطه کوتاهی فاصله، قابل ضبط نیست. [مثال این حالت] مانند این است که نقره ای بر زه مختلف الوضع بگذر و چون نقره این باشد که به زه زیرفوقانی و زه بم متصل به آن زده شود. بلکه موردی که با نقره واحد بر دو زده زده شود و آن دو زه متباین می باشند، در این حالت زیر و بم یک زه نمی باشد، بلکه بم زیر و مثلث است” (٩٩ – ١۰۰)(همه “قلاب ها” از مترجم است).  وی در مورد کاربرد ایقاعات “شش ضربی” می گوید: “و نیز واجب است که به شش تایی ها بسنده کنی و به اعتراض معترض گوش ندهی شاید معترض بگوید که در زمان های ایقاع شما آن چه بیشتر از شش است را به کار برده اید. در جواب می گوییم که اگر چنین چیزی بوده باشد، از جهت این است که ثقیل اصل بناست ولی طی های ما نیز در این موارد زیاد می شوند اما وقتی که اصل بر حرکات متوالی است، تجاوز از ایقاع شش تایی امر غلطی است” (١٢٨)، واژه “طی” در اینجا یک مقوله تکنیکی به معنی کند کردن دور میزان های بعدی است که در پائین به تفصیل آنرا شرح داده ایم.\nابن سینا درباره تناسب شعر فارسی با اوزان شعر عرب و هم چنین کاربرد ایقاع موصل (پیوسته شده) در موسیقی دوران کهن تر اشاره های با اهمیتی دارد. او در تطبیق اوزان عرب به فارسی می گوید: “بسیاری از وزن های عربی چنانند که اگر شعر فارسی بر آن ها پایه گذاری شود ذهن، استشعاری به تاثیر آن ها حاصل نمی کند با وجودی که آن ها دارای وزن هستند” (١١٣). او می گوید: “تمامی لحن های قدیمی اعم از خسروانی و فارسی مبتنی بر ایقاع موصل اند. از آن رو که در طی در آن به عمل آمده است، اصل می باشد. اگر بنای لحن بر [ایقاع] موصل باشد، این امکان وجود دارد که آن لحن، تمامی ایقاع های منفصله را نیز دربر گیرد. زیرا [اگر بنای لفظ بر ایقاع موصل باشد] این تغیرات برای آن اصل است. از [آن چه گفته شد] علت و سبب کشش و میل فارسی ها به موصل را درمی یابیم” (١١). لازم است توضیح مختصری درباره این گفته مهم ابن سینا که به موسیقی کهن ایران و خسروانی بازمی گردد، ارائه دهیم. ابن سینا در اینجا می گوید ملودی های قدیم که شامل خسروانی ها و فارسی (منظور بعد از اسلام) هستند، بر اوزان متری پیوسته شده ساخته شده اند. از این جهت، در آنها “طی” صورت می گرفته. “طی” یعنی مقدار ضربه های در درون یک میزان را به مرور تعدیل کنیم در حالی که صدمه ای به زمان بندی میزان ها وارد نشود. او خود “طی” را چنین تعریف می کند: “بهترین وضع آن زمانی است که ایقاع واجد حرکات خفیفه بسیار باشد. این چنین ساختاری را “طی” می نامند در بسیار موارد طی با حذف زمان همراه است” (١۰٩). نکته مهمتر این که ابن سینا به رابطه ایقاع موصل (پیوسته شده) و میل ایرانی ها به این ایقاع سخن می گوید. با توضیح مختصری که از این ایقاع و نقش “طی” (تعدیل سرعت متریک در یک قطعه بدون اخلال در متر آن) در مترهای موسیقایی ایرانی ارائه می دهد ما را به این فکر وامیدارد که اولاً ساختار متریک موسیقی ایرانی در دوران ساسانی و بعد از آن در مرحله چهارصد ساله بعد از ورود اسلام، شخصیت منحصر به فردی داشته و این امکان هم هست که این شخصیت منحصر، محتوای خود را از شخصیت زبان فارسی به عاریت گرفته باشد. ابن سینا مبحث “طی” را به زمان عروضی شعر هم تعمیم می دهد و در “فصل چهارم، در چهارتاریی ها، پنج تایی ها و شش تایی ها” می گوید:”پس گوییم زمان آنها یا خفاف است بر وزن “تن تنن” و زمان عروضی آن فعلتن می باشد. این وزن به وسیله طی وزن آن “فاعلن و فعولن می شود” (١٢۶).\nاز آنجا که ابن سینا از همین روش برای توضیح اوزان ایقاعی، چون موصل، هزج، و غیره که آنها را در قالب “ثنایی خفیف، ثنایی ثقیل خفیف، ثنایی خفیف ثقیل و ثنایی ثقیل” و انواع “چهارتایی ها، پنج تایی ها و شش تایی ها” دسته بندی کرده، از این طریق هم نمونه هایی از طبقه بندی ایقاعات را – نه آن گونه که فارابی آورده – دسته بندی می کند و در پایان این مبحث اوزان عروضی شعر را نیز ارائه می دهد (١١٨ – ١۴١). در اینجا به اختصار به چند نمونه اشاره می کنیم. به طور نمونه می گوید: “اگر ساکن آخر را حذف کنیم، دور کوتاه تر می شود و به صورت “تاتنا تنا” در آید آن با وزن عروضی “فاعلن فع” یا “فاعلاتن خواهد شد” (١٢۰). و هم چنین: “وزن عروضی [این ثقال] “مفعولن” است و سکته ای همراه است یا بر وزن “مفعولاتن” است” (١٢٢) و هم چنین: “اگر به این ضرب تغیر مطبوعی اضافه گردد، به صورت تاتناتناتننن درمی آید که وزن [عروض] آن فاعلن مفاعلتن است” (همان)؛ و یا “با فاصله طبیعی که مستفعلاتن است، وبدین ترتیب آن به بعضی ایقاعاتی بازگشت می کند که ما ذکر کردیم و این هم طبیعی است – اگر شرط ذکر شده نقض کند آن به دو تضعیف یکی “متفاعلن” و دیگر “متفاعلاتن” تغیر می یابد” (١٢۵). در مورد چهارتایی ها می گوید: “چهارتایی ها نیز یا متساوی الازمنه اند یا مختلف الازمنه” (١٢۶) و در باره چهارتایی طویل خفیف ثقیل اشاره می کند: “ولی در این ایقاع، برتری صناعت موسیقایی موجود ندارد” (همان). درباره پنج تایی هم اظهار می دارد که: “اما در پنج تایی ها به جز خفاف آن، صنف دیگر آن نیکو نیست” (١٢٧). این نکته را هم در باره شش تایی ها می گوید: “اما شش تایی ها مانند تتتنن و تو می دانی که با طی دو می توانی از آن وزن “مفتعلن” را به دست آوری و با طی سوم آن “مفاعلتن” است و طی چهارم آن “متفاعلن” و طی پنجم آن “فعلتن فع” می گردد و طی دوم و چهارم بر وزن “مستفعلن” و طی دوم و پنجم: بر وزن فاعلاتن می شوند و جایز است که آخرهای آن نیز طی گردد” (١٢٨). همانگونه که ملاحظه می شود، ابن سینا مصداق “طی” در وزن موسیقی های دوره ساسانی (“خسروانی ها”) و موسیقی بعد از اسلام در ایران را به مبحث ایقاعات می کشاند و در پایان هم “شعر و وزن های آن” می پردازد (١٣٢-١۴١).\nنکات بالا دو موضوع را بر ما آشکار می سازند، یکی این که ابن سینا بنیاد گذار مکتب موسیقی شناسی اسکولاستیک ایرانی است و دیگر این که دیدگاه ابن سینا بر پسینیان خود تاثیر گذار بوده است. به نظرم برجسته کردن نکات فوق کافی است تا به ما نشان دهند که ابن سینا، اولاً با موسیقی سر و کار داشته و دیگر این که مطالبی نو در درباره موسیقی ایران نوشته است. در دو اثر یاد شده بالا از ابن سینا میتوان مطالبی مشترک با نوشته های فارابی به دست داد و نشان داد که پاره ای از گفته های ابن سینا همانند گفته های فارابی است، اما این موضوع نباید ما را از دانستن این حقیقت غافل سازد که ابن سینا مطالب ناگفته و تحلیل های نو و تاریخی پیرامون موسیقی شناسی ایران را هم ارائه داده است. اگرچه صفی الدین ارموی و قطب الدین شیرازی بعد از نزدیک به چهارصد سال تنها دو سه نکته موسیقی شناسانه ابن سینا، از جمله تعریف نغمه را مورد نقد قرار می دهند، با این حال، هرگز به مفاد مد شناسی و بررسی های وی از موضوعات موسیقی شناسی ایرانی توجه نکرده اند. به نظر می رسد تحلیل ابن سینا از ساختار مدها (که در بالا به آنها اشاره کردیم) به نحوی بر شناسایی و دسته بندی کردن مدها از سوی صفی الدین تاثیر گذار بوده است. کسانی مانند صفی الدین و قطب الدین هم ابتدا به ساکن چنان موضوعات موسیقی شناسانه را سیستماتیزه نکرده اند؛ پس باید دلایلی تاریخی برای موجودیت هرپدیده موسیقی را جستجو کنیم.\nبوعلی سینا، ۱۳۷۱ ، “موسیقی دانشنامه علائی”، سه رساله فارسی در موسیقی، به اهتمام تقی بینش، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.\nبوعلی سینا، ۱۳۹۴ ، جوامع علم موسیقی، ریاضیات شفا، برگردان و شرح سید عبدالله انوار، همدان: انتشارات بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی سینا.\nحجاریان، محسن، ۱۳۹۳ ، مکتب های کهن موسیقی ایران، تهران: نشر گوشه.\nشیرازی، قطب الدین ، رساله موسیقی از دره التاج لغره البادج، تصحیح نصرالله ناصح پور، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.\nفارابی، ابونصر محمد بن محمد بن طرخان فارابی، ۱۳۷۵ ، کتاب موسیقی کبیر، ترجمه دکتر آذرتاش آذرنوش، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.\nمراغی، عبدالقادر ۱۳۸۷ ، جامع الالحان، مقابله و ویرایش بابک خضرائی، تهران: فرهنگستان هنر.\nنجفی، ابولحسن ١٣٩۴ ، درباره طبقه بندی وزن های شعر فارسی، تهران: انتشارات نیلوفر.\nنظامف، اصل الدین ۱۳۹۰ ،تاریخ و نظریه شش مقام، تهران: فرهنگستان هنر.\nآرشیوابن سیناابن سینا و موسیقی


بازیگر زن ایرنی نوع پوشش بازیگران و هنرمندان داخلی\nمدل مانتو لباس هنرمندان زن صدف طاهریان\nدر سال ۶۷ متولد شده در ایران عکس های شخصی صفحه اینستاگرامش\nصدف طاهریان ، بازیگر زن ایرانی ، در سی تیر ماه شصت و هفت (۱۳۶۷/۴/۳۰) دیده به جهان گشود. وی نخستین بار در سال ۸۸ برای بازی در فیلم سلام بر عشق جلوی دوربین اصغر نعیمی رفت؛ صدف طاهریان در این فیلم با بازیگران سرشناسی چون امین حیایی، نیکی کریمی، الناز شاکردوست و آتیلا پسیانی هم بازی بود. این بازیگر جوان ایرانی تاکنون در چند فیلم سینمایی ، تلویزیونی و کوتاه نقش آفرینی کرده که علیرغم بازی های نسبتاً خوبی که انجام داده، تاکنون نقش تأثیرگذار و پر رنگی نداشته است. در ادامه ضمن نگاهی به فعالیت های هنری صدف طاهریان، آخرین عکس های او را نیز ملاحظه بفرمایید.\nفیلم های سینمایی صدف طاهریان\n۱۳۹۲ – فیلم سینمایی قرار بعدی همانجا به کارگردانی محسن توکلی\n۱۳۹۱ – فیلم سینمایی پس کوچه‌های شمرون به کارگردانی کامران قدکچیان\n۱۳۹۰ – فیلم سینمایی هیچ کجا هیچ کس به کارگردانی ابراهیم شیبانی\n۱۳۸۸ – فیلم سینمایی سلام بر عشق به کارگردانی اصغر نعیمی\nفیلم های تلویزیونی صدف طاهریان\n۱۳۹۰ – فیلم تلویزیونی تلفن همراه به کارگردانی شهرام شاه حسینی\n۱۳۹۰ – فیلم تلویزیونی دارکوب به کارگردانی سعید اسدی\n۱۳۹۱ – فیلم تلویزیونی مثل یک خواب به کارگردانی رضا غفاری اعتبار\nفیلم کوتاه صدف طاهریان\n۱۳۹۱ – فیلم کوتاه برای همسرم به کارگردانی علی پناهی مجد\nعکس جذاب صدف طاهریان ۹۴\nعکس دیدنی صدف طاهریان ۹۴\nعکس فوق العاده زیبا صدف طاهریان بازیگر زن ایرانی\nعکس متفاوت صدف طاهریان سال جدید\nعکس صدف طاهریان و بازیگران\nعکس شخصی صدف طاهریان\nعکس و نقاشی صدف طاهریان\nعکس جدید آتلیه ای صدف طاهریان ۹۴\nعکس شیک و متفاوت صدف طاهریان\nعکس اینستاگرامی صدف طاهریان\nعکس سلفی صدف طاهریان در حال ورزش\n۲۹ مهر ۹۴ صدف طاهریان که بازیگر شناخته شده ایی هم نبود، عکس های بدون حجاب خودش را در صفحه شخصی اینستاگرمش منتشر کرد !! ابتدا کاربران به تصور اینکه صفحه او هک شده است؟! اما پس از چند ساعت صدف طاهریان ویدویی از خودش منتشر کرد و در آن اعلام کرد : ” سلام خواستم همینجا اعلام کنم، که پیج من به هیچ عنوان هک نشده، مرسی از این همه توجه و نگرانی دوستون دارم شب تون بخیر “. با این انتشار این ویدیو، وی با سیل انتقادات از سوی کاربران به صفحه شخصی اش مواجه شد.\nدلیل کشف حجاب صدف طاهریان\nکشف حجاب بازیگران زن ایرانی چیزی نیست که برای اولین بار رخ افتاده باشد پیش از این افراد صاحب نامی در عرصه بازیگری سینما و تلویزیون چون گلشیفته فراهانی ، مینا لاکانی و … دست به همچنین اقداماتی زده اند و یا به عبارتی با سینمای ایران خداحافظی کرده اند حال باید ببینیم برنامه صدف طاهریان بعد از این اقدامات چیست؟ آیا او به دنبال گرفتن پناهندگی سیاسی است ؟ یا به دنبال بازیگر شدن در عرصه بین المللی!! طاهریان که در در ایران فرصتی برای دیده شدن پیدا نکرد و تنها در چند فیلم و سریال در نقش های حاشیه ای و درجه ۲ ظاهر شد به راستی بر چه مبنا و هدفی دست به این اقدام هنجارشکنانه زده است ! شنیده ها حاکی از آن است که وی از ایران به دبی مهاجرت کرده است. نکته ای که در کامنت های های مردم در صفحه شخصی اینستاگرام صدف طاهریان به چشم می خورد چرا این اقدام هنجار شکنانه در ماه محرم باید اتفاق بیفتد!\nرابطه صدف طاهریان و تکه اوزگور بازیگر ترک\nصدف طاهریان عکس هایی از خودش در کنار تکه اوزگور teke ozgur بازیگر ۳۷ ساله ترکیه ای منتشر کرده که نشان می دهد رابطه صمیمی بایکدیگر دارند! این درحالی است که صدف طاهریان اعلام کرده بود بخاطر پیشنهادات بی شرمانه و غیراخلاقی از ایران رفته است. ارتباط او با یک بازیگر ترکیه ای، با واکنش های متفاوتی روبرو شده است. با اینکه مدت زمان کمی از مهاجرت طاهریان می گذرد اما این دوستی سریع با یک بازیگر به نسبت سرشناس ترکیه ای کمی عجیب به نظر میرسد. در کامنت هایی که در صفحه شخصی صدف طاهریان توسط کاربران ایرانی قرار گرفته است تعدادی از آنها به او تبریک گفته اند اما تعداد بیشتری از کاربران درمورد برداشت او از پیشنهاد غیراخلاقی سوال کرده اند؟ و اینکه اعلام کردند خود صدف طاهریان عامل اصلی بوده که اجازه می داده که به او پیشنهاد رابطه نامشروع داده شود!\nعکس صدف طاهریان و بازیگر ترک\nنکته جالب دیگر این است که کاربران ایرانی به صفحه این بازیگر ترکیه ای نیز رفته و به او و صدف طاهریان توهین کرده اند و بعضی نیز تبریک گفته اند. صدف طاهریان نیز نسبت به این نظرات، جمله زیر را نوشته است: ” آنها را با موفقیت ات بکش (از بین ببر) و با لبخند دفن کن! “\nبرچسب ها : صدف طاهریان\nعکس های خفن السیا تادشی نامزد جدید کریستیانو رونالدو\nعکس های پشت صجنه و داستان سریال آقا و خانم سنگی\nحضور مهراوه شریفی نیا در مراسم عقدکنان عوامل سریال کیمیا\nگفتگو جالب با ساره بیات بازیگر فیلم سینمایی محمد رسول الله\nآیا عروسک جناب خان در فصل چهار خندوانه هست ؟ سینمایی جناب خان\nتعیین رنگ سال ۲۰۱۷ توسط موسسه پنتون | مدل لباس رنگ سال ۲۰۱۷\nجدول قیمت های خرید سربازی برای مشمولان غایب بیش از هشت سال\nمعرفی محصولات جدید شرکت شیاومی در ایران + عکس\nزمان دقیق واریز یارانه اسفند ۹۳\nبیوگرافی و مصاحبه با دیا میرزا در مورد زندگی شخصی و همسرش\nسحر دولتشاهی بازیگر ایرانی در کنار مادرش + عکس\nمدل لباس راحتی و لباس خواب زنانه ترکی ۹۴\nمدل مانتو های مجلسی و شیک طناز ویژه عید نوروز ۹۵\nلباس مجلسی مارک دار ایتالیایی مد ۲۰۱۵\nبدون هیچ درد و هزینه ای دماغتان را سربالا کنید ! + عکس\nگالری عکس های خفن مدل کیف مدرسه بچه گانه دخترانه ۹۴\nکیم کارداشیان قبل از اینکه کیم کارداشیان شود!+ عکس ها\nخواص لیمو شیرین چیست ؟ لیمو شیرین برای رفع سرماخوردگی


ویژه : چرا کوتینیو نمیتواند به بارسلونا برگردد ؟ | بارسانیوز\nکد خبر : 99064 | زمان ارسال : یکشنبه ۱۷ فروردین ۱۳۹۹ | نویسنده : ایوب |\nتنها راه مذاکره و کوتاه آمدن خود کویتینو است\nاختصاصی بارسا نیوز - فلیپ کوتینیو با انتقالی 145 میلیون یورویی راهی بارسلونا شد اما بعد از یک فصل نا موفق او راهی بایرن مونیخ شد\nاکنون به نظر میرسد که بایرن مونیخ نمیخواهد بند اختیاری 120 میلیون یورویی این بازیکن را پرداخت کند و از سوی دیگر بارسلونا مدت ها است در حال تلاش برای پیدا کردن یک مشتری جدید برای این بازیکن است . اما چرا او نمیتواند در بارسلونا باشد و به این تیم برگردد ؟\nهمه چیز به دستمزد هنگفت کوتینیو برمیگردد , کوتینیو وقتی به بارسلونا پیوست دستمزد سالیانه 11 تا 15 میلیون یورو میگرفت. در حالی که سطح بازی او به شدت افت کرده بود. لوئیس سوارز دستمزدی نزدیک به این بازیکن میگیرد و به نوعی مسی و سوارز و کوتینیو در ان مقطع بیشترین دستمزد را از بارسا دریافت میکردند .\nبارسلونا با توجه به کاهش سطح کوتینیو راهی جز قرض دادن این بازیکن نداشت چون از طرفی دستمزد بالای او در سطح بازی کردن این بازیکن نبود و از طرف دیگر هیچ تیمی نمیخواست که بالای 120 میلیون یورو برای این بازیکن بپردازد.\nبایرن مونیخ این بازیکن را قرضی گرفت و بارسا هم به سراغ گریزمان رفت . گریزمان دستمزدی شبیه کوتینیو را میگیرد و برای همین اوضاع دستمزد ها بازهم به روال عادی برگشت با این تفاوت که بارسا یک نیرو جدید و تازه کار را جایگزین یک بازیکن گم شده کرده بود.\nاما حالا یک سال از این ماجرا گذشته است و بارسلونا در چندین پست نیاز به بازیکن دارد و از طرف دیگر کویتینو هم بایرن مونیخ را قانع به خرید خود نکرده است و اگر بخواهد که به بارسا برگردد بارسلونا باید علاوه بر مسی و سوارز و گریزمان به کوتینیو هم یک دستمزد هنگفت بدهد.\nاین ها در حالی است که بارسا میخواهد نیمار و لاتارو مارتینز هم به تیم اضافه شوند که قطعا دستمزد شبیه به کویتینو را دریافت خواهند کرد.\nبنابر این بارسلونا نمیتواند که برای کوتینیو چنین ریسکی کند بعلاوه این بازیکن هنوز به سطح خود برنگشته است و ممکن است بار دیگر در حالی در بارسا ناموفق باشد که این تیم برای او 11 تا 15 میلیون یورویی دیگر هزینه کند.\nتنها راه حل برای اینکه او بتواند به بارسا برگردد کاهش 50 درصدی دستمزد کوتینیو است که با توجه به شرایط بسیار بعید است که خود کوتینیو این موضوع را بپذیرد چرا که همین الان هم چند پیشنهاد خوب از سایر لیگ ها دارد.\nپس میماند انتقال قرضی یا دائمی این بازیکن به تیم های دیگر که بارسلونا در حال کار روی این موضوع است.\nبرچسب ها: بارسونابارسابارسلوناکوتینیومسیلئو مسیبارسلونا کوتینیوکوتینیو و بارسا\nخب اگه برگشت به تیم و اونوقت اوج گرفت چی ارزششو نداره?\nحسین (یکشنبه ۱۷ فروردین ۱۳۹۹)\nای گندت بزنن اصلا ای کاش تو لیورپول میموند تا پیشرفتشو شاهد باشیم\nبارتو همینطوریش بازیکنای خوبی گرفت ولی به سبک بارسا نمیخورند\nبارتو بعضی از بازیکنای بی ارزش هم گرفت لرد بودند\nبارتو بعضی از بازیکنارو گرفت با بند عجیب غریب و با مبلغ....................! بالا\nبعضی از بازیکنای در دسترس اصلا لینک نکرد و پیشنهادی هم داده نشده بود که بازیکنی بگیره به فلسفه باشگاه بخوره حتی بعضی از بازیکنای مفید هم از اومدن به بارسا بابت زحمات ایشون وحشت دارن بیان\nآرمان (یکشنبه ۱۷ فروردین ۱۳۹۹)\nکوتی دگ بازیکن سابق نیست\nبهتره ب فروش برسه\nمحمد۱ (یکشنبه ۱۷ فروردین ۱۳۹۹)\nاز وقتی آبیدال مدر ورزشی باشگاه شده جز ازدست دادن ستاره ها هیچ کار دیگه ای نکرده بنظر من باید اخراج بشه تو این مدت رئال رو ببین چه بازیکنای جذب کرده بارسا رفته امثال بریتویت و... که بدرد دسته دوم میخورن رو جذب کرده الانم که باشگاه بوجه نداره میخوان برن ویلیان رو بیارن واقعا تاسف باراین مدریت ????\nآبیدال فقط زمانی اخراج میشه که اعتراضا علیه خود بارتومئو بالا بگیره وگرنه بارتی هیچ کجا نمیتونه غلام حلقه به گوشی مثل آبیدال واسه خودش دست و پا کنه\nبارسا فواورر (یکشنبه ۱۷ فروردین ۱۳۹۹)\nکسی از دست مزد بازیکنا خبر داره تو بارسا که هر بازیکن چقدر میگیره؟


ایمان به خدا و تفکر بسیجی سرمایه اصلی هر بسیجی است | خبرگزاری بسیج پرس\nایمان به خدا و تفکر بسیجی سرمایه اصلی هر بسیجی است\nشناسه خبر : 155869 | تاریخ انتشار : ۱۴ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۳:۱۸ | 133 بازدید | تعداد دیدگاه : دیدگاه‌ها برای ایمان به خدا و تفکر بسیجی سرمایه اصلی هر بسیجی است بسته هستند | ارسال توسط : امیرحسین فنایی\nنماینده ولی فقیه در استان کرمانشاه گفت: ایمان به خدا و تفکر بسیجی سرمایه و جوهره اصلی هر بسیجی است.\nبه گزارش بسیج پرس، آیت‌الله شیخ‌مصطفی علما ظهر امروز در آیین تجلیل از منتخبان جشنواره مالک اشتر که درمحل حسینیه ثارالله سپاه حضرت نبی اکرم(ص) استان کرمانشاه برگزار شد، گفت: کارنامه سپاه پاسداران قابل تقدیر است و بحمدلله سپاه پاسداران و دیگر نیروهای مسلح ایران اسلامی با پشتیبانی ملت استکبار جهانی را به زانو درآورده است. و اقتدار نظام اسلامی را در منطقه به جهانیان ثابت کرده اند.\nوی تصریح کرد: بالاترین تشویق برای شما این است که آمریکا را عصبانی کرده اید و از حضور و گسترش تفکر و روحیه شما در منطقه واهمه دارد و شما را تحریم کرده .\nامام جمعه کرمانشاه با تبیین بالاترین خدمت گفت : بالاترین خدمت ، خدمت به اسلام ، به رسول الله و خدمت به نسل جوان است.\nسردار بهمن ریحانی فرمانده سپاه حضرت نبی اکرم(ص) استان کرمانشاه طی سخنانی گفت: آن چیزی که باید بستر زیر ساخت اصلی سپاه قرار گیرد ، شایستگی های پاسداری است.\nوی افزود: در جشنواره مالک اشتر ، اخلاق ، معنویت و توجه به روحیه جهادی به چشم می خورد، زیرا اعتقاد داریم اشراف یک مؤلفه قوی برای موفقیت سازمان است.\nلازم به ذکر است در این آیین از رده های برتر بسیجی و پاسدار تجلیل بعمل آمد.\nبسیج بسیج پرس کرمانشاه ولی فقیه


قتل عمه با ماهیتابه - تابناک | TABNAK\nکد خبر: ۱۰۵۸۴۰۲\nتاریخ انتشار: ۲۶ خرداد ۱۴۰۰ - ۲۲:۵۸ 16 June 2021\nبه گزارش ایران، رسیدگی به این پرونده از سال ۹۹ با کشف جسد زن 79 ساله‌ای در شهرک ولیعصر تهران آغاز شد. در ادامه مأموران کلانتری ۱۵۳ شهرک ولیعصر به محل کشف جسد رفتند و پیکر بی‌جان کوکب با دستور قضایی به پزشکی قانونی منتقل شد.\nدر ابتدای جلسه فرزندان مقتول درخواست قصاص کردند، سپس متهم به جایگاه رفت و با پذیرش اتهامش گفت: من در یک کارگاه تولیدی کمد دیواری کار می‌کردم اما به خاطر همه‌گیری ویروس کرونا کارگاه تعطیل شد و بیکار شدم. ۱۰ میلیون تومان از صاحبکارم قرض گرفته بودم و نمی‌توانستم بدهی‌ام را پس بدهم. در مدت بیکاری در توزیع بسته‌های معیشتی به خانواده‌های نیازمند همکاری می‌کردم. به همین خاطر چند بار به خانه عمه پدرم رفتم و به او بسته معیشتی دادم اما پسران او به من گفته بودند به خانه مادرشان نروم.\nآخرین بار به خانه او رفتم اما او گفت بهتر است با پسرش هماهنگ کنم. من هم گفتم خودش با پسرش تماس بگیرد. او به آشپزخانه رفته بود تا برایم چای بیاورد که با ماهیتابه به سرش زدم و طلاهایش را سرقت کردم. من قصد نداشتم او را بکشم و فقط به خاطر نیاز شدید مالی وسوسه شدم و دست به این کار زدم و حالا هم بشدت پشیمانم و از اولیای دم می‌خواهم تا من را ببخشند.\nقتل عمه ماهیتابه\ntabnak.ir/004RL0 کپی شد


بازرگانی استانی خانه هوشمند سامسونگ - مرکز تخصصی انواع اتوماسیون صنعتی و هوشمندسازی ساختمان\nخانه / خانه هوشمند / بازرگانی استانی خانه هوشمند سامسونگ\nبازرگانی استانی خانه هوشمند سامسونگ\nبازرگانی استانی خانه هوشمند سامسونگ بهترین و در دسترس ترین مکان برای خرید مقرون به صرفه تجهیزات این برند با حداقل قیمت ها می باشد.\nهدف شرکت سامسونگ از ارائه اینترنت اشیا و وارد شدن در حوزه هوشمند سازی منازل را می توان این گونه تفسیر نمود که این حرکت می تواند جهشی عظیم در جهت تغییر و تحول خانه های هوشمند و امکانات و قابلیت های این گونه منازل از جانب سامسونگ صورت پذیرفته است.\nمرکز هوشمند سازی ایران با فروش و عرضه عمده بهترین و به روز ترین محصولات و تجهیزات هوشمند سازی منازل با برند سامسونگ برای عرضه کنندگان و فعالان کلان این عرصه، بهترین قیمت ها را برای خرید در اختیار آنها قرار داده است.\nقبلی پخش عمده تجهیزات خانه هوشمند سامسونگ\nبعد طراحی داخلی مدرن در ساختمان هوشمند


۱۳۹۳/۰۹/۲۷ ۱۲:۵۱:۴۹ کد خبر: 11880\nوقوع رفتارهای قانون‌شکنانه از سوی یک طیف افراطی شناخته شده، معضل غیرقابل انکار تعدادی از دانشگاه‌های کشور است.\nبه گزارش قم خبر ، آنچه مسلم است وقوع حوادث تأسف برانگیز همچون مضروب کردن دانشجوی شیرازی به جرم بیان سخنانی علیه سران فتنه و نیز رفتار زشت مسئولان یک انجمن شناخته شده با دانشجوی اصفهانی در روز دانشجو ی امسال، تنها بخشی از حوادث زشتی است که تحت عنوان دفاع از آزادی بیان انجام می شود.\nجالب آنجاست که در موارد متعدد، سرنخ های جالب و معناداری از هماهنگی این طیف در دانشگاه های مختلف به دست می‌آید که مسئولیت وزارت علوم برای برخورد با قانون شکنان را سنگین‌تر می‌کند.\nدر تازه ترین این موارد تصاویر جالبی از یک دانشجوی منتسب به طیفی خاص، در دو برنامه مختلف حضور داشته است. یکی‌از این برنامه‌ها مربوط به دانشگاه تهران و جلسه سخنرانی «حسین شریعتمداری» مدیرمسئول روزنامه کیهان است. دومین تصویر نیز متعلق به دانشگاه اصفهان و سخنرانی پزشکیان نماینده اصلاح طلب مجلس شورای اسلامی است.\nنقطه اشتراک هر دوی این برنامه‌ها، اغتشاش‌آفرینی و هوچی‌گری این طیف افراطی است.\nآنچه در این بین جلب توجه می کند، حضور «ع.ق» در هر دو برنامه و بروز این شبهه است که چرا تعدادی دانشجوی شناخته شده، در دو برنامه مختلف و در دو شهر متفاوت باید حضور داشته باشند و از قضا چرا همواره در قلب درگیری ها و اغتشاشات هستند؟!


وزیر خارجه اوکراین: اگر سلاح نرسد با بیل به جنگ ادامه خواهیم داد\nدمیترو کولبا، وزیر امور خارجه اوکرایندویچه وله: رئیس جمهور اوکراین نسبت به تشدید حملات روسیه هشدار می‌دهد. او این حملات را واکنش روسیه به بررسی نامزدی عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا می‌داند. وزیر خارجه اوکراین می‌گوید، اگر سلاح نرسد، مردم این کشور "با بیل" می‌جنگند.\nدرگیری‌ها برای به دست آوردن کنترل مرکز شهر سیورودونتسک در شرق اوکراین با شدت ادامه دارد. ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در پیامی ویدیویی می‌گوید، روسیه به حملات سنگین توپخانه‌ای خود شدت بخشیده و نیروهای بیشتری را برای پشتیبانی و تشدید حملات در دونباس مستقر کرده است.\nزلنسکی از روزهای سخت اما تاریخی پیش روی اوکراین سخن گفته است. او در این پیام ویدیویی می‌گوید: «یک هفته واقعا تاریخی آغاز می‌شود که در آن، پاسخ اتحادیه اروپا را در مورد نامزدی اوکراین خواهیم شنید.»\nزلنسکی هشدار داد که دقیقا به همین دلیل، روسیه "اقدامات خصمانه خود را آشکارا شدت خواهد بخشید". به گفته رئیس جمهور اوکراین، هدف اقدامات خصمانه روسیه نه تنها اوکراین که دیگر کشورهای اروپایی هم خواهند بود.\nرئیس کمیسیون اتحادیه اروپا روز جمعه (۱۷ ژوئن/۲۷ خرداد) پیشنهاد کرد که اوکراین به طور رسمی به عنوان نامزد عضویت در این اتحادیه معرفی شود.\nاین پیشنهاد نخستین گام در مسیر عضویت اوکراین در اتحادیه و آغاز روندی برای ادغام این کشور در این اتحادیه خواهد بود که ممکن است مدت زیادی طول بکشد.\nتصویب نامزدی عضویت اوکراین مستلزم رأی مثبت تمامی ۲۷ عضو اتحادیه اروپاست.\nتصمیم نهایی قرار است توسط سران کشورهای عضو اتحادیه اروپا، در هفته جاری در نشست این اتحادیه از ۲۳ تا ۲۴ ژوئن در بروکسل گرفته شود. پیش‌بینی می‌شود که برخی کشورهای اروپایی با نامزدی اوکراین مخالفت کنند.\nدر صورت تصویب نامزدی اوکراین برای عضویت در اتحادیه اروپا، روند عضویت رسمی اوکراین ممکن است سال‌ها به طول انجامد.\n"با بیل به جنگ ادامه خواهیم داد"\nدمیترو کولبا، وزیر امور خارجه اوکراین اما همچنان بر اراده‌ی مردم اوکراین برای مبارزه تأکید می‌کند. او می‌گوید: «اوکراین حتی در صورت توقف ارسال تسلیحات از غرب، به جنگ با روسیه ادامه خواهد داد.»\nاو تأکید کرد: «هر چه ارسال تسلیحات به ما سریع‌تر رخ دهد، کمک بیشتری به ما خواهد بود. اگر تسلیحات با تأخیر فرستاده شود، باز هم تشکر خواهیم کرد اما در این صورت خیلی چیزها از دست خواهد رفت و بسیاری از مردم کشته خواهند شد.»\nتاگس شاو (وب سایت شبکه اول تلویزیون آلمان) به نقل از یک کارشناس نظامی از مؤسسه مطالعات جنگ ISW از کندی حملات روسیه در دونباس خبر می‌دهد. به گفته این کارشناس، برتری روسیه در تسلیحات توپخانه‌ای برای تصرف سیورودونتسک کافی نیست. این کارشناس تأکید می‌کند، نیروهای روسیه همچنان در تلاش برای کنترل این شهر هستند اما پیشرفت چندانی نداشته‌اند.\nاین در حالی است که ارتش روسیه از پیشرفت نیروهای خود در این جبهه خبر می‌دهد و اعلام کرده که یک پست فرماندهی نیروهای مسلح اوکراین با حضور افسران عالی رتبه را در منطقه دنیپرو با حمله موشکی منهدم کرده است.\nایگور کوناشنکوف، سخنگوی وزارت دفاع روسیه گفته در این حمله بیش از ۵۰ ژنرال و افسر نیروهای مسلح اوکراین که در مناطق میکولائیف و زاپوریژیا فعالیت می‌کردند، کشته شده‌اند. این اطلاعات را به طور مستقل نمی‌توان تأیید کرد.\nعه پ کمکهای امریکا چی شد ، حمایت می‌کنیم ، اله می‌کنیم و بله می‌کنیم امریکا بجایی رسید که اوکراین باید با بیل و دست بیل جلوی موشکهای اسکندر روسی بایسته ؟. زلینسکی جون مم رضای بعضی ها هم از این …. خوریها خیلی می‌کرد میگفت من ژاندارم منطقه و فلانم و بهمانم ، اما وقت انگشت وسط امریکا را در ماتحت خودش دید که دیگه دیر شده بود .\nنه با بیل نجنگید. با اره بجنگید\nدوشنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۸:۱۳\nچشم غربگدایان وطنی روشن .اسلحه جدید مبارزه غربی رسید .بیل\nسه شنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۷:۳۹


قوانین و مقررات سایت - فروشگاه اینترنتی ریال مارکت_فروشگاه آنلاین لوازم آرایشی و بهداشتی لوازم جانبی موبایل و...\nشرایط و ضوابط استفاده از سایت فروشگاهی ریال مارکت\n1-1 به ( ریال مارکت ) خوش آمدید. این وبسایت این فرصت را برای شما فراهم می‌کند که از میان تعداد متنوعی از کالاها که برای فروش از طریق وبسایت فهرست‌بندی شده‌اند به جستجو و خرید بپردازید. وبسایت این خدمات را به وسیله اعطای دسترسی شما به محتوای وبسایت فراهم می‌کند.\n2-1 این وبسایت به وسیله ( آقای محمد رضایی ) مدیریت می‌شود و در هر کجا که از اصطلاح ما استفاده شده است منظور این سایت است. دسترسی و استفاده از وبسایت و هر نوع از کالاها و خدمات خریداری شده به وسیله این شرکت فراهم می‌شود. از شما خواهشمندیم که این ضوابط و مقررات را با دقت بخوانید. استفاده از این وبسایت و یا خرید یکی از محصولات یا خدمات آن نشان می‌دهد که شما پذیرفته‌اید که به واسطه قبول این شرایط و ضوابط محدودیت‌هایی داشته باشید. متقابلا اگر این شرایط را نپذیرید به این معناست که از وبسایت و خدمات آن استفاده نخواهید کرد. اگر شما با این شرایط و ضوابط موافق نیستید باید دسترسی و استفاده از وبسایت و هر گونه خدمات آن را متوقف کنید.\n3-1 (ریال مارکت ) این حق را برای خود محفوظ نگاه می‌دارد که هر کدام از شرایط و ضوابط را از طریق به روزرسانی این صفحه بنا به صلاحدید خود مورد بازبینی و تغییر قرار دهد. زمانی که این شرکت شرایط و ضوابط را بروزرسانی می‌کند، از تلاش‌های معقولی برای اطلاع رسانی به شما در مورد به بروزرسانی‌های این شرایط استفاده خواهد کرد اما این امر وظیفه شماست که شرایط و ضوابط را چک کنید تا از تغییرات آن باخبر شوید. لازم به ذکر است که ادامه دسترسی شما به وبسایت به معنای پذیرش و موافقت با این تغییرات است. هر گونه تغییر در شرایط و ضوابط از تاریخ انتشار تریب اثر داده می‌شود.\n- شما متعهد میشوید که وظیفه بروزرسانی کردن اطلاعات در سایت را به عهده بگیرید و این شرکت هیچ مسئولیتی در قبال این موضوع نخواهد داشت.\n4-5 این شرکت ممکن است بنا به صلاحدید خود بازپرداختی را برای بازگرداندن محصولات در بازه زمانی 7 روز در صورتی که بسته بندی محصول باز نشده باشد، فراهم کند. شما می‌پذیرید که مسئولیت هر گونه هزینه حمل و نقل مربوط به هر گونه بازپرداخت به عهده کاربر مورد نظر است.\n4-6 جایی که ادعای تضمین محصولات پذیرفته شده است، این سایت با صلاحدید خود، همه محصولات یا بخشی از محصولات معیوب خود را با معیار جدید در طول دوره ضمانت تعمیر یا جایگزین می‌کند و به هیچ وجه برای قطعات یا نیروی کار از شما هزینه‌ای دریافت نمی‌کند. شما می‌پذیرید که به تنهایی مسئول هزینه‌های حمل و نقلی هستید که در راستای تسهیلات ادعای ضمانت ایجاد می‌شود.\n1-7 شما می‌پذیرید که خدمات تحویل از طریق شرکت‌های تحویل ثالث انجام می‌شوند ( پست یا تیپاکس و پیک ).\n- تمام شرایط، تضمینها، ضمانتنامه ها، نمایندگیها یا شرایطی که به طور واضح در این شرایط بیان نشدهاند، حذف میشوند.\n- ظرف مدت ...3.... روز از دریافت اظهارنامه برای حل و فصل اختلافات از طریق مذاکره و یا به روشهای دیگری که با آنها موافقت میکنند، اقدام کنند.\n- اگر به هر دلیلی ظرف مدت ...3..... روز از تاریخ دریافت اظهارنامه اختلافات حل و فصل نشد، دو طرف اختلاف باید یا بر انتخاب داور از طرف خودشان توافق کنند و یا درخواست کنند که یک داور مناسب برای آنها تعیین شود.\n5-16 چنانچه ...3.... از آغاز داوری برای حل و فصل اختلافات به وجود آمده سپری شود ولی هم‌چنان اختلاف باقی باشد، در این صورت هر یک از طرفین می‌تواند اتمام داوری را خواستار شود و داور نیز ملزم به پذیرش این مسئله می‌باشد.


۸۴ درصد مرگ و میرها به دلیل بیماری‌های غیرواگیر است | خبرگزاری ایلنا\nکد خبر: 719688 ۱۳۹۷/۱۱/۰۵ ۱۳:۱۷:۵۵ A\nبه گزارش ایلنا، علیرضا رییسی درخصوص آلودگی هوا و راهکارهای مقابله با این معضل اظهار داشت: در حال حاضر، تمام کشورها و سازمان جهانی بهداشت به موضوع آلودگی هوا و تاثیر آن بر سلامتی انسان به طور ویژه توجه کرده اند. تقریبا دو ماه قبل نیز در یک همایش بین المللی در ژنو، به موضوع آلودگی هوا و تاثیرات مخرب آن بر سلامتی انسان و بیماری ها و مرگ های منتسب به آلودگی هوا اشاره و تاکید شد. بنابراین آلودگی هوا، معضلی است که تمام دنیا با آن مواجه است.\nرییسی درخصوص مرگ و میرهای منتسب به آلودگی هوا، عنوان کرد: به طورکلی، 84 درصد مرگ و میرهای کشور به دلیل بیماری های غیر واگیر است که آلودگی هوا نیز یکی از موارد بسیار مهم فاکتور خطر بیماری های غیر واگیر محسوب می شود، بنابراین آلودگی هوا در سلامتی مردم تاثیر بسیاری دارد.\nرییسی گفت: در برنامه ششم توسعه بر لزوم پیوست سلامت در راه اندازی صنایع تاکید شده است. این موضوع در سطح دانشگاه های علوم پزشکی در هر استانی فرآیند مشخصی دارد تا هر صنعتی براساس دستورالعملی که ابلاغ شده، قبل از راه اندازی صنعت، ملاحظات سلامتی آن حوزه را رعایت کند. براساس نوع صنعت، فاکتورهایی که در حوزه سلامت باید رعایت شود، در قانون مشخص شده است. همچنین براساس قانون، صنایعی که به تازگی در حال راه اندازی هستند، ملزم به داشتن پیوست سلامت اند، اما صنایعی که در گذشته راه اندازی شده و آغاز به کار کرده اند نیز مصون از نظارت های حوزه وزارت بهداشت و محیط زیست نیستند و باید براساس مقررات پیوست سلامت، عمل کنند. هشدارهایی که دستگاه های مسئول سلامتی جامعه به صنایع ارائه می دهند، لازم الاجرا است.\nرییسی عنوان کرد: اصلاح کیفیت خودروها و سوخت، تقویت سیستم حمل و نقل عمومی و افزایش فرهنگ صحیح ترافیک و رانندگی در کاهش آلودگی هوا موثر است. اما چنانچه بخواهیم این موضوع را به صورت ریشه ای مرتفع کنیم، به ویژه در کلانشهرها که آلودگی ها ناشی از حجم خودرو در خیابان ها و سوخت های فسیلی است، علاوه بر تجدید کیفیت خودرو و سوخت، باید به موضوع حمل و نقل عمومی در سطح شهر نیز توجه شود.\nوی درخصوص وظایف و اقدامات وزارت بهداشت در حوزه آلودگی هوا خاطرنشان کرد: وزارت بهداشت در گام اول وظیفه آگاهی و اطلاع رسانی را برعهده دارد. همچنین هر ساله وضعیت سلامتی مردم، میزان بیماری های منتسب به آلودگی هوا و میزان مرگ و میر ناشی از آن و هزینه های مترتب بر این بیماری ها را رصد و پایش می کند.\nرییسی یادآور شد: در این راستا، رشته تحصیلات تکمیلی مبارزه با آلودگی هوا که تلفیقی از دانش رشته هایی مانند محیط زیست، بهداشت محیط حرفه ای و مهندسی هوا است، در حال تدوین بوده و می تواند راهکاری درجهت تقویت پشتوانه علمی این حوزه محسوب شود.\nسلامت شهرداری مرگ معاون وزارت بهداشت


متلازمة الكمثري - دکتر ذاکری\nأنت هنا .. Home / وبلاگ / دسته بندی نشده / متلازمه الکمثری\nدر زمانهای گذشته سندروم پیریفورمیس را دلیل 6 درصد سیاتیکا (سندرم با درد انتشاری از کمر به طرف باسن و قسمت خلفی و خارجی اندام تحتانی که شایعترین علت آن فتق دیسک بین مهره ای پایین کمر است و یا دردی که در هر جایی در طول مسیر عصب سیاتیک قرار دارد) می دانستند. سندروم پیریفورمیس piriformis syndrome به دام افتادن عصب سیاتیک بیماری است. میزان شیوع این بیماری در زنان 6 برابر مردان است.\nسندروم پیریفورمیس و بهترین راهها برای درمانهای آن\nاحتمال دارد شما هم جزو آن دسته از افرادی باشید که گاهی اوقات درد مبهمی در لگن و پاهای خود احساس می کنند. بهتر است بدانید که این دردها می تواند نشانه هایی از ابتلا به بیماری سندروم پیریفورمیس باشد. سندروم پیریفورمیس به دلیل اختلال عضله پیریفورمیس ایجاد می شود. اگر می خواهید در مورد این بیماری اطلاعات بیشتری کسب کرده و بیشتر با آن آشنا شوید و علائم و دلایل آن را بهتر بشناسیم، توصیه می کنیم این مقالۀ وب سایت دکتر ذاکری را تا انتها بخوانید. علاوه بر این، اگر خودتان یا یکی از اطرافیانتان به این بیماری مبتلا هستید، بهترین روش های درمان آن را به شما معرفی خواهیم کرد.\nمعرفی آناتومی عضله پیریفورمیس\nعضله پیریفورمیس عضله کوچکی است که در انتهای لگن (پشت گلوتاتوس مکسیموس) قرار دارد. بافت این عضله از پایین ستون فقرات شروع و به سطح بالایی استخوان ران متصل می شود. نقش عضله پیریفورمیس این است که به گردش لگن و چرخش پا به سمت بیرون ران کمک می کند. وجود و کاربرد این عضله در بدن اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا در زیر آن یک رشته عصب سیاتیک قرار گرفته است. عصب سیاتیک از لگن تا پایین پا کشیده شده است و در طول مسیر خود به شاخه‌های زیادی تقسیم می‌شود.\nسندروم پیریفورمیس وضعیتی است که در آن، عضله پیریفورمیس باعث ایجاد اسپاسم و درد در ناحیه لگن می شود. در واقع، سندروم پیریفورمیس یک اختلال عصبی ـ عضلانی است و زمانی ایجاد می شود که عضله پیریفورمیس عصب سیاتیک را تحت فشار قرار دهد. درد این بیماری به درد سیاتیک شباهت دارد و بیماران در زمان ابتلا به این بیماری در پشت و داخل پا احساس درد، بی حسی و سوزش می کنند.\nعلت ابتلا به سندروم پیریفورمیس\nعلت دقیق ابتلا به سندروم پیریفورمیس هنوز شناخته نشده است، اما زنان بیشتر از مردان به این بیماری مبتلا می شوند. در مطالعات محققان مشخص شده است که میزان ابتلای زنان به این بیماری 6 برابر مردان است. سندروم پیریفورمیس یک بیماری غیر معمول است و تشخیص آن کار دشواری است. برخی از مهمترین دلایل سندروم پیریفورمیس عبارتند از:\nاسپاسم عضلانی در عضله لگن: این اسپاسم می تواند به دلیل تحریک در عضله پیریفورمیس یا تحریک ساختار مجاور مانند مفصل ساکرولیاک یا ران باشد.\nانقباض عضله: انقباض ایجاد شده در اثر واکنش به آسیب یا درد.\nتورم عضله: تورم ناشی از هر نوع آسیب مثل ضربه و شکستگی .\nغیر طبیعی بودن ستون فقرات: مانند بیماری اسکولیوز.\nیکسان نبودن طول پاها: زمانی که طول پاها متفاوت باشد احتمال بروز این سندروم بیشتر است.\nسابقه جراحی لگن: لگن هایی که قبلا رویشان عمل جراحی انجام شده باشد، در برابر بیماری آسیب پذیرتر هستند.\nانجام ورزش های شدید: ورزش هایی که به لگن ضربه بزنند، می توانند باعث ابتلا به این بیماری شوند.\nخونریزی در ناحیه عضله پیریفورمیس: بهتر است بدانید که ایجاد هرگونه اختلال در این عضله می تواند عصب سیاتیک را تحریک و موجب سندروم شود.\nپیچش ناگهانی لگن: در رفتگی و پیچش لگن باعث صدمه دیدن عضله پیریفورمیس می شود.\nعلاوه بر این، یک یا ترکیبی از موارد بالا می توانند بر عضله پیریفورمیس (ایجاد درد لگن) و عصب سیاتیک مجاور (باعث درد، سوزنی شدن یا بی حسی در پشت ران، لگن یا پا) تاثیر بگذارند.\nعلائم ابتلا به سندروم پیریفورمیس\nافراد مبتلا به سندروم پیریفورمیس ممکن است علائم مختلفی داشته باشند. به طور معمول، سندروم پیریفورمیس با علائمی مانند درد، سوزش و یا بی حسی در لگن و باسن شروع می شود. این درد می تواند در طول عصب سیاتیک پخش شود. غالباً این وضعیت با توجه به علائم بیمار، با یک معاینه فیزیکی و پس از حذف سایر علل احتمالی درد بیمار تشخیص داده می شود. بر اساس تجربه، اغلب بیماران احساس درد شدید در پشت ران، لگن و پا را بیان می کنند.\nعلائم معمولی ابتلا به سندروم پیریفورمیس می تواند شامل موارد زیر باشد:\n• دردناک بودن نشستن روی صندلی ماشین\n• احساس درد در ناحیه لگن هنگام دویدن\n• احساس درد لگن هنگام بالا رفتن از پله و سطوح شیب دار\n• احساس درد در زمان نشستن به مدت طولانی\n• کاهش دامنه حرکتی مفاصل\nعلائم سندروم پیریفورمیس اغلب پس از نشستن در مدت زمان طولانی و یا راه رفتن شدیدتر می شود و پس از دراز کشیدن به پشت بهتر می شود.\nعوامل ایجاد سندروم پیریفورمیس\nبهتر است این نکته را بدانید که افرادی که برای مدت طولانی فعالیت های نشسته انجام می دهند در معرض خطر ابتلا به سندروم پیریفورمیس قرار دارند:\nمانند افرادی که در طول روز برای مدت طولانی در جلوی تلویزیون قرار می گیرند، یا افرادی که به دلیل نوع شغل خود باید دائم یا مدتهای طولانی پشت کامپیوتر بنشینند. علاوه بر این، ورزشکارانی که زیاد زمین می خورند و لگن آن ها دائما تحت تنش و ضربه است. جالب است بدانید افرادی که کیف پول خود را در جیب عقب شلوار خود می گذارند و دائم روی آن می نشینند نیز در معرض این بیماری قرار دارند. به سندروم پیریفورمیس، سندروم کیف پول هم گفته می شود.\nروشهای پیشگیری از ابتلا به سندروم پیریفورمیس\nبه طور کلی، هیچ راه قابل اطمینانی برای جلوگیری از ابتلا به سندروم پیریفورمیس وجود ندارد. برای افرادی که این بیماری و یا دیگر مشکلات کمر را دارند، توصیه های استاندارد عبارتند از انجام ورزش های خانگی و حرکات کششی، نگذاشتن کیف پول در جیب عقب، اجتناب از نشستن طولانی مدت.\nبا اینکه در برخی موارد ممکن است ورزش باعث ایجاد سندروم پیریفورمیس شود، اما انجام ورزش منظم می تواند به کاهش خطر ابتلا به این بیماری کمک کند. ماهیچه های بدن برای این که سالم و قوی شوند به ورزش نیاز دارند. برای کمک به پیشگیری از آسیب های ناشی از سندروم پیریفورمیس می توانید کارهای زیر را انجام دهید:\n– گرم کردن و انجام حرکات کششی قبل از شروع تمرین\n– به تدریج شدت اجرای حرکات ورزشی را افزایش دهید\n– از تپه ها و یا سطوح ناهموار بالا و پایین نروید.\n– مدت طولانی یک جا ننشینید.\nاگر شما قبلاً به سندروم پیریفورمیس مبتلا شده و درمان شده اید، احتمال دارد در معرض خطر عود مجدد قرار داشته باشید. در این حالت، یکی از مواردی که بسیار توصیه می شود فیزیوتراپی است. فیزیوتراپی می تواند از بازگشت بیماری و یا عود کردن آن جلوگیری کند.\nدرمان سندروم پیریفورمیس با فیزیوتراپی\nدر حالیکه داروهای ضد درد، آرام بخش های عضلانی و داروهای ضد التهاب برای درمان توصیه می شود، اما اصلی ترین و بهترین درمان سندروم پیریفورمیس، انجام فیزیوتراپی و حرکات کششی است. این عارضه معمولا با استراحت و فیزیوتراپی کاملا درمان می شود.\nاولین مرحله از فرایند درمان افرادی که از این بیماری رنج می برند، یک معاینه جامع و گسترده توسط یک فیزیوتراپیست متخصص است. این معاینه شامل بررسی دقیق حالات گام برداشتن بیمار، پاها، زانوها، مفاصل و عضلات ران و لگن است. با انجام این معاینه علت درد مشخص و عضلاتی که در پیشرفت سندروم پیریفورمیس نقش داشته اند، شناسایی می شوند. در ادامه فیزیوتراپیست با توجه به پیشرفت بیماری یک یا چندین روش درمانی غیر تهاجمی را استفاده می کند. هدف از اجرای فیزیوتراپی، حذف نشانه های بیماری از طریق یک برنامه سیستماتیک طراحی شده و هدفمند است. این برنامه برای افزایش دامنه حرکات مفاصل اطراف پیریفورمیس و بازیابی توان عضلات است.\nبرخی از روش های درمانی را که در مراکز فیزیوتراپی استفاده می شوند، در ادامه توضیح داده شده است:\nبهبود تحرک مفاصل ساکروایلیاک\nمفاصل ساکروایلیاک اتصال میان استخوان مثلثی شکل و استخوان مسطح لگن است. بدیهی است که التهاب و عملکرد بد این مفصل باعث می تواند ایجاد تنش بر عضله پیریفورمیس شود. در این گونه موارد، فیزیوتراپیست می تواند بهترین روش برای نشستن، راه رفتن، خوابیدن و فعالیت های روزانه را به گونه ای که کمترین فشار به مفاصل ساکروایلیاک وارد شود به بیمار آموزش دهد.\nتقویت رباط های مفصل ران\nدر این روش درمان، بر روی عضلاتی تمرکز می شود که به حرکت باسن به سمت خارج بدن کمک می کنند. قدرت عضلات برای حفظ تعادل و حفظ اندام تحتانی و کاهش درد و فشار بر عضله پیریفورمیس امری ضروری است. فیزیوتراپیست بر اساس توانایی بیمار ورزش هایی را برای تقویت عضلات به او آموزش می دهد.\nسرد و گرم کردن عضلات پا و لگن می تواند در را کمتر کند. می توانید بسته یخ را در یک حوله نازک قرار دهید تا بسته یخ به طور مستقیم با پوست بدنتان تماس پیدا نکند. یخ را به مدت 15 تا 20 دقیقه نگه دارید. سپس از یک پد حرارتی در همان قسمت حدود 15 دقیقه استفاده کنید. سعی کنید این روش را هر چند ساعت یک بار تکرار کنید تا درد را تسکین دهد.\nماساژ تراپی یک درمان شناخته شده برای سندروم پیریفورمیس است که می تواند درد بیمار را تا حد زیادی کم کند. ماساژ درمانی در ارتباط با سندروم پیریفورمیس حداقل دو مزیت کلیدی دارد:\n– ماساژ، عضله پیریفورمیس را شل می کند. شل شدن عضله می تواند مانع اسپاسم و کاهش فشار بر عصب سیاتیک شود.\n– ماساژ باعث آزاد شدن اندورفین می شود که درد بیمار را تا حد زیادی کاهش می دهد.\nمفهوم استفاده از برق در بدن ممکن است دردناک باشد. با این حال بسیاری از افراد مبتلا به سندروم پیریفورمیس با روش الکتروتراپی احساس آرامش می کنند. تحریک الکتریکی به طور مستقیم می تواند انتقال سیگنال های درد در طول اعصاب را مسدود کند. علاوه بر این، تحریک الکتریکی باعث تسریع انتشار آندورفین ها و مسکن های طبیعی تولید شده توسط بدن می شود.\nدرای نیدلینگ یا سوزن خشک یکی از روش های مفید درمان است که فیزیوتراپیست می تواند برای کاهش درد استفاده کند. در این روش با آزاد کردن یا غیرفعال کردن تریگر پوینت یا نقاط ماشه ای لگن، دامنه حرکتی را افزایش و درد را کاهش می دهد. درای نیدلینگ تنش عضلانی پیریفورمیس را کاهش داده و باعث توان بخشی عضلات لگن بیمار می شود.\nآشنایی با چند حرکت ورزشی و کششی برای عضلات پیریفورمیس\nدر ادامه بهترین حرکات کششی برای درمان سندروم پریفورمیس را معرفی کرده ایم:\nدرر این روش، ابتدا باید عضلات باسن و پیریفورمیس گرم شوند. درحالت خوابیده زانو ها را با دست بگیرید و کمی بکشید. 5 تا 30 ثانیه در این حالت نگه دارید و سپس به آرامی پا را رها کنید. این حرکت باعث کشش پشت و عضله پیریفورمیس می شود.\nجمع کردن دو زانو\nخم کردن یک زانو\nحرکت قبل را برای یک زانو انجام دهید. یکی از زانوها را به آرامی بکشید و پای دیگر را به صورت شکسته روی زمین قرار دهید. 5 تا 30 ثانیه در این حالت نگه دارید و سپس به آرامی پا را رها کنید. مقدار کشش عضله پیریفورمیس بستگی به میزان درد شما در لگن دارد. سعی کنید حرکت را بدون درد انجام دهید.\nزانو به اطراف\nبرای تشدید کشش عضله بیرونی لگن، سعی کنید هر دو زانو را به یک طرف ببرید. زانو ها را تا جایی که احساس می کنید چیزی در عضله اتفاق می افتد حرکت دهید. توجه داشته باشید که هنگام انجام این حرکت نباید احساس درد کنید. 5 تا 30 ثانیه صبر کنید، سپس به آرامی پاهایتان را به موقعیت اصلی بازگردانید.\nخم کردن زانو طرفین\nکشش به سبک یوگا\nزانوی یکی از پاها را خم کرده و روی پای دیگر قرار دهید. دست مخالف را به سمت بالا برده و در امتداد بدن بکشید. توجه داشته باشید که قوز نکنید و دست و بدن را در یک راستا قرار دهید. سعی نکنید خیلی به خودتان فشار بیاورید. این حرکت برای تقویت مفاصل بسیار مفید است. علاوه بر این، یکی از بهترین روش ها برای تقسیم مساوی وزن شما روی استخوان های لگن است.\nنکته پایانی در مورد گرفتگی عضله پریفورمیس\nبا تشخیص سریع و درمان از طریق فیزیوتراپی می توان سندروم پیریفورمیس را کنترل و درمان کرد. با این حال، بیماری سندروم پیریفورمیس ممکن است مزمن شود و اگر تشخیص و درمان آن به تأخیر بیفتد ممکن است نتایج ضعیف تری از طریق فیزیوتراپی به دست آید و شما مجبور به انجام جراحی روی این عضله شوید. در آخر توجه داشته باشید اگر قصد انجام حرکات کششی در منزل را دارید، توصیه می شود ابتدا تمرین ها را زیر نظر فیزیوتراپیست انجام دهید تا در صورت نیاز حرکات و تکنیک شما را اصلاح کند و ایرادها را برایتان بگوید.\nدر پایان اگر سوالی در مورد این بیماری دارید می توانید آن را در قسمت نظرات زیر همین مقاله مطرح کنید. سوالات شما را پاسخ خواهیم داد.\nألم خیالی فی الأطراف اعتلال جذری لعنق الرحم


برگزاری ۶۵۰ برنامه فرهنگی ویژه ماه مبارک رمضان توسط روحانیون مستقر البرز برگزاری ۶۵۰ برنامه فرهنگی ویژه ماه مبارک رمضان توسط روحانیون مستقر البرز\nحجت الاسلام معینی،معاون فرهنگی تبلیغات اسلامی البرز، از برگزاری 650 برنامه فرهنگی ویژه ماه مبارک رمضان توسط روحانیون مستقر البرز خبر داد. حجت الاسلام...\nتوقف در حاشیه بزرگراه ها از علل اصلی تصادفات بزرگراهی در تهران - تهران ٢٤|TEHERAN24|تهران 24 توقف در حاشیه بزرگراه ها از علل اصلی تصادفات بزرگراهی در تهران - تهران ٢٤|TEHERAN24|تهران 24\nتوقف در حاشیه بزرگراه ها از علل اصلی تصادفات بزرگراهی در تهران - تهران ٢٤|TEHERAN24|تهران 24\nراه اندازی پویش مردمی کمک به نیازمندان در یزد راه اندازی پویش مردمی کمک به نیازمندان در یزد\nبه گزارش خبرگز اری صدا وسیما مرکز یزد , رئیس کمیته امداد استان یزد گفت: پویش های مردمی با مشارکت گروه های هنری و خیران برای رفع مشکلات نیازمندان در...\nتوقف در حاشیه بزرگراه ها از علل اصلی تصادفات بزرگراهی توقف در حاشیه بزرگراه ها از علل اصلی تصادفات بزرگراهی\nبه گزارش خبرگزاری مهر ، سرهنگ محمد رازقی رئیس مرکز کنترل ترافیک این پلیس اعلام کرد: توقف در حاشیه بزرگراه ها یکی از دلایل تصادفات جرحی و حتی در برخی...\nتوقف در حاشیه بزرگراه ها علت تصادفات جرحی و فوتی توقف در حاشیه بزرگراه ها علت تصادفات جرحی و فوتی\nرئیس مرکز کنترل ترافیک پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ توقف در حاشیه بزرگراه ها را یکی از علل تصادفات جرحی و فوتی اعلم کرد. سرهنگ محمد رازقی، رئیس...\nنخستین دفتر غزل با محوریت حضرت امام (ره) چاپ شد نخستین دفتر غزل با محوریت حضرت امام (ره) چاپ شد\nاقتصاد ایران: «زنده تر از تو کسی نیست» عنوان نخستین دفتر غزلی است که با محوریت امام خمینی(ره) به همت رحیم زریان از سوی انتشارات اطلاعات منتشر شده و...\nنخستین دفتر غزل با محوریت امام خمینی(ره) منتشر شد نخستین دفتر غزل با محوریت امام خمینی(ره) منتشر شد\nبا عنوان «زنده تر از تو کسی نیست»؛ نخستین دفتر غزل با محوریت امام خمینی(ره) منتشر شد ارسال زمان بندی شده: شنبه, 5 خرداد, 1397 - 10:30...\n«زنده تر از تو کسی نیست» عنوان نخستین دفتر غزلی است که با محوریت امام خمینی(ره) به همت رحیم زریان از سوی انتشارات اطلاعات منتشر شده و قرار است روز...\nجشن باشکوه میلاد کریم اهل بیت(ع) در هلند جشن باشکوه میلاد کریم اهل بیت(ع) در هلند\nبجنورد| آداب و رسوم ماه رمضان در خراسان شمالی؛ از سحری خوانی تا «سفره کریمانه» میلاد امام حسن(ع)+تصاویر بجنورد| آداب و رسوم ماه رمضان در خراسان شمالی؛ از سحری خوانی تا «سفره کریمانه» میلاد امام حسن(ع)+تصاویر\nبجنورد| آداب و رسوم ماه رمضان در خراسان شمالی؛ از سحری خوانی تا «سفره کریمانه» میلاد امام حسن(ع)+تصاویر\nدیدار جمعی از هیئات مذهبی،کانون و بسیج مداحان با امام جمعه شهرکرد دیدار جمعی از هیئات مذهبی،کانون و بسیج مداحان با امام جمعه شهرکرد\nبه مناسبت فرخنده میلاد باسعادت سبط اکبر،مسئولین هیأت مذهبی،کانون مداحان وشاعران آیینی و بسیج مداحان با نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه شهرکرد...\nخبرگزاری بسیج: معاون اجتماعی شهرداری منطقه 20 از برپایی جشن ویژه ماه رمضان با عنوان "ضیافت خوبان" تا نیمه ماه رمضان مصادف با میلاد امام حسن مجتبی(ع)...\nبرپایی سفره افطاری ساده خیابانی در ۳۳ نقطه شهر تهران برپایی سفره افطاری ساده خیابانی در ۳۳ نقطه شهر تهران\nهمزمان با شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) و با استفاده از کمک های مردمی در ۳۳ نقطه از سطح شهر تهران، سفره افطاری ساده خیابانی برپا می شود.\nآداب و رسوم مردم خرمشهر در ماه مبارک رمضان آداب و رسوم مردم خرمشهر در ماه مبارک رمضان\nکارشناس علوم اجتماعی و کارمند دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین المللی خرمشهر خلیج فارس گفت: ماه مبارک رمضان فرصتی برای شست وشوی وجودمان از گناهان است....


kamran shah ( kamranam )\nدرج شده در تاریخ ۹۱/۰۶/۱۵ ساعت 00:09 بازدید کل: 225 بازدید امروز: 49\nاولین فرمانده زن ایرانی - فرمانده نیروی دریایی خشایارشاه آرتمیس Artemisنخستین زن دریانورد ایرانی است كه درحدود 2480 سال پیش،فرمان دریاسالاری خویش را از سوی خشایارشاه هخامنشی دریافت كرد و اولین بانویی می باشد كه در تاریخ دریانوردی جهان در جایگاه فرماندهی دریایی قرار گرفته است ...\nآرتمیس Artemisنخستین زن دریانورد ایرانی است كه درحدود 2480 سال پیش،فرمان دریاسالاری خویش را از سوی خشایارشاه هخامنشی دریافت كرد و اولین بانویی می باشد كه در تاریخ دریانوردی جهان در جایگاه فرماندهی دریایی قرار گرفته است . در سال 484 پیش از میلاد، هنگامی كه فرمان بسیج دریایی برای شركت در جنگ با یونان از سوی خشایارشا صادر شد، آرتمیس فرماندار سرزمین كاریه با پنج فروند كشتی جنگی كه خود فرماندهی آنها را در دست داشت به نیروی دریایی ایران پیوست.\nدر این جنگ كه ایرانیان موفق به تصرف آتن شدند، نیروی زمینی ایران را 800 هزار پیاده و 80 هزار سواره تشكیل می داد و نیروی دریایی ایران شامل 1200 ناو جنگی و 300 كشتی ترابری بود. همچنین آرتمیس در سال 480 پیش از میلاد در جنگ سالامین Salamineكه بین نیروی دریایی ایران و یونان درگرفت شركت داشت و دلاوری های بسیاری از خود نشان داد و با ستایش دوست و آشنا روبرو شد.\nتاریخ آخرین ویرایش مطلب: تاریخ آخرین ویرایش: ۹۱/۰۶/۱۵ - ۰۰:۰۹


نام کتاب : دانشنامه جهان اسلام نویسنده : بنیاد دائرة المعارف اسلامی جلد : 1 صفحه : 1040\nبرلین ، کنگره ، بزرگترین اجتماع سیاسی قدرتهای بزرگ اروپا در قرن سیزدهم /نوزدهم (پس از کنگرة وین 1230ـ 1231/ 1814ـ1815 و پاریس 1273/1856). محور مذاکرات و تصمیمات آن ، تعدیل شرایط پیمان سان استفانو (یشیل کوی * کنونی در نزدیکی استانبول )، روشن کردن وضع متصرفات عثمانیها در بالکان و حل مسئلة شرق بود که نتایج آن شامل ایران و حتی افغانستان شد.\nمقدمات . در پی ناآرامیهایی در سرزمینهای اروپاییِ قلمرو عثمانی ، جنگهای روسیه و عثمانی در بهار 1294/\n1877 از سرگرفته شد. از جملة این ناآرامیها، شورش هرزگووین در جمادی الا´خرة 1292/ ژوئیة 1875 در اعتراض به سنگینی مالیات اغنام و بدرفتاری مأموران عثمانی بود (گریمبرگ و سوانستروم ، ج 11، ص 144؛ د. ترک ، ذیل «معاهدة برلین »). بی توجهی دولت عثمانی به اصلاحات پیش بینی شده در طرح آندراسی که برای آرام کردن هرزگووین و بالکان تهیه شده بود، و نیز قتل رایزنهای فرانسه و آلمان در آشوبی همگانی در صحن مسجد سالونیک ، مخاصمات میان روسیه و عثمانی را تشدید کرد. گردهم آیی استانبول (6 ذیحجة 1293ـ5 محرم 1294/ 23 دسامبر 1876 ـ 20 ژانویة 1877)\nبه ریاست صفوت پاشا نیز بی نتیجه ماند و برخی اختلاف نظرها میان باب عالی و دولتهای انگلیس و فرانسه و دگرگونیهای سریع در داخل کشور، آسیب پذیری عثمانیها را در برابر روسیه افزایش داد و دولت روسیه به بهانة بی توجهی عثمانیهابه اصلاحات درخواستی دول اروپایی در بالکان ، در جبهة وسیعی ، از دانوب تا قفقاز، با دولت عثمانی به جنگ پرداخت ( د. ترک ، همانجا).\nدولت عثمانی با قوایی خسته و تجهیزات ناقص و مالیه ای که تحمل مخارج جنگی بزرگ را نداشت ، خواهان ترک مخاصمه شد که در 19 رجب 1295/19 ژوئیة 1878 قرارداد آن در اَدْرِنه به امضا رسید. روسها در28 صفر 1295/3 مارس 1878 در پی پیشروی در چَتالجه و ورود به سان استفانو، عهدنامه ای با عثمانیها منعقد کردند (کین راس ، ص 543؛ بریانشانینوف ، ص 223، د. ترک ، همانجا؛ لاموش ، ص 333). از مهمترین مواد این عهدنامه تضمین استقلال مونتنگرو صربستان و رومانی و تشکیل کشور بزرگ بلغارستان بود (بریانشانینوف ، همانجا). تشکیل چنین کشور بزرگی ، که احتمالاً در مدار نفوذ روسیه قرار می گرفت ، موجب نگرانی اتریش و انگلستان بود. صدراعظم انگلستان ، بنجمین دیزریلی ، لرد بیکنزفیلد ، با اعلام این نظر که پیمان سان استفانو جنوب شرقی اروپا را مستقیماً زیر نفوذ روسیه قرار داده و با نقض آشکار تقسیم بندی نژادی ، مردم غیر اسلاو و بالکان را نادیده گرفته است ، خواستار تجدیدنظر در شرایط آن شد (کین راس ، ص 544). بدینسان ، کنگرة برلین به تشویق بریتانیا و به پیشنهاد اتریش برای تجدیدنظر در مفاد پیمان سان استفانو تشکیل شد. بریتانیا پیش از تشکیل کنگره با یک سلسله مذاکره و عقد قراردادهای پنهانی با دول ذینفع ، زمینه را برای پیشبرد مقاصد خود فراهم ساخت ؛ مثلاً سالزْبِری ، سیاستمدار محافظه کار انگلیسی و وزیرخارجة دولت دیزریلی ، در جمادی الاولی 1295/مه 1878، کمی پیش از شروع کار کنگره ، در پیامی به لایارد ، سفیر آن کشور در استانبول ، به باب عالی اخطار کرد که دولت عثمانی باید با عقد پیمان تدافعی با انگلستان مبنی بر حمایت این دولت از عثمانی در برابر خطر نفوذ روسیه در قلمرو آسیایی آن کشور موافقت کند. عثمانیها آن اتحاد تدافعی را، قبل از انقضای مهلت پذیرفتند و قبرس ، که حکم دروازة مصر و شامات را داشت و ازینرو برای بریتانیا مهم بود، به تصرف آن کشور درآمد (محمود، ج 3، ص 865ـ866، 868) و مقرر شد که خراج سالیانه ای از اضافه درآمدهای آن به سلطان پرداخت شود (کین راس ، ص 547(.\nدر 7 جمادی الا´خرة 1296/30 مه 1878، روسیه و انگلستان ، به طور همزمان ، برای تحدید بلغارستان بزرگ ، موافقتنامه ای نهانی در لندن منعقد کردند (همان ، ص 544 ـ 545؛ محمود، ج 3، ص 867). انگلستان مذاکرات مقدماتی را با آلمان نیز که با ملاقات سالزبری و بیسمارک در ذیقعدة 1293/ نوامبر 1876 آغاز شده بود، تا 10 جمادی الا´خره 1295/ 12 ژوئن 1878 ادامه داد. در این مذاکرات ، انگلستان موفق شد همراهی بیسمارک را، که به سبب نقش سیاسی خود در کنگرة برلین لقب «دلال درستکار » گرفت (وارد،\nج 12، ص 396؛ گریمبرگ و سوانستروم ، ج 11، ص 150؛\n1. شاهزاده گورچاکف 2. وادینگتون 3. لرد بیکانزفیلد(دیزرییلی ) 4. هومن لوهه 5. کنت کورتی 6. کنت آندراسی\n7. پرنس بیسمارک 8. کنت شووالف 9. سعدالله بیگ 10. سالزبوری 11. کارتودری پاشا\nپامر، ج 2، ص 289)، جلب کند. موضعگیری آلمان دراین کنگره و حمایت آن دولت از نظر انگلستان منشأ سوءظنی تاریخی میان آلمان و روسیه شد که در سرنوشت اروپااثری پایدار نهاد و بارزترین و فوریترین آن ، از هم پاشیدن اتحادیة سه کشور آلمان ، اتریش و روسیه بود (گریمبرگ و سوانستروم ، ج 11، ص 151).تجدیدنفوذ روسیه در بالکان برای انگلستان دستاورد سیاسی مهمی بود و در تاریخ به «صلح افتخارآمیز »، یعنی همان تعبیری معروف شد که دیزریلی در نطق خود هنگام بازگشت از کنگره از آن یاد کرد (لرند،\nج 2، ص 971؛ وارد، ج 12، ص 399؛ پامر، همانجا؛ گریمبرگ و سوانستروم ، همانجا؛ کین راس ، ص 546)، گرچه برای نمایندة روسیه «تاریکترین صفحة زندگی سیاسی » او بود (بریانشانینوف ، ص 224).\nکنگره در 11جمادی الا´خره 1295/13 ژوئن 1878، در کاخ رادزویل برلین تشکیل شد (لرند، ج 5، ص 3155). دولتهای شرکت کننده بهترین دولتمردان خود را روانة این کارزار سیاسی کردند، از آلمان بیسمارک و هوهن لوهه ؛ از انگلستان دیزریلی و سالزبری ؛ از روسیه گارچاکف ، وزیر امورخارجه ، و شوالف ، سفیر روسیه در لندن ؛ از اتریش ـ هنگری کنت آندراسی ، صدراعظم و وزیر امورخارجه ؛ از فرانسه وادینگتن ، وزیر امورخارجه ؛ از ایتالیا کورتی ، در کنگره شرکت کردند (گریمبرگ و سوانستروم ، ج 11، ص 149؛ د. ترک ، همانجا). دولت عثمانی ، الکساندر کاراتودُری پاشا، وزیر فواید عامه ، که مسیحی بود، و سعدالله بیک ، سفیر عثمانی در برلین ، را برای دفاع از منافع خود به کنگره روانه کرد (شاو، ج 2، ص 190؛ د. ترک ، همانجا). یونان نیز با حمایت انگلستان موفق شد هیئت نمایندگی خود را بدون حق رأی به کنگره بفرستد (وارد، ج 12، ص ). 395(\nبا وجود همة تمهیدات ، دستیابی به توافق در کنگره\nآسان نبود. هیئت نمایندگی انگلستان به نشانة اعتراض تهدید کرد که جلسات را ترک خواهد گفت (همانجا) و روسها براحتی حاضر به تجدیدنظر در عهدنامة پیشین نبودند و\nدر برابر تجزیة بلغارستان و عقب نشینی از متصرفات خود مقاومت می کردند.\nفرمانروایی اتریش ـ هنگری ، که در بالکان در پی کسب جایگاهی مشابه روسیه بود، برای افزایش نفوذ سیاسی ـ اقتصادی خود در منطقه ، خواهان اشغال بوسنی و هرزگووین و حمایت از صربستان و قره داغ و تسلط بر راههای تجاری جزایر سالونیک بود ( د. ترک ، همانجا). به ایتالیا نیز وعده هایی دربارة توسعة متصرفات در حوزة آدریاتیک و انضمام آلبانی داده شد (پامر، همانجا) و فرانسه ، برای کسب مجوز اشغال تونس تلاش می کرد ( د. ترک ، همانجا). دولت عثمانی نیز مجبور به ترک قلمرو وسیعی شد که مایة رقابت ودرگیری میان دول بزرگ بود. این دولت دو پنجم از کل اراضی و یک پنجم از جمعیت خود، حدود 5ر5 میلیون نفر را که\nتقریباً نیمی از آنان مسلمان بودند، از دست داد (شاو، ج 2، ص 191). بدینسان ، کنگره ، هر چند شرایط پیمان سان استفانورا سبکتر ساخت ، شکستی بر عثمانیها تحمیل کرد که پس از پیمان پاساروویتس (1130/1718) سابقه نداشت (لاموش ، ص 335).\nسرانجام . در 13 رجب 1295/13 ژوئیة 1878 کنگره با امضای پیمانی در 64 ماده پایان یافت (برای متن کامل معاهده رجوع کنید به اعتمادالسلطنه ، ج 3، ص 1836ـ1858). مهمترین مسئلة کنگره ، یعنی سرنوشت بلغارستان بزرگ ، پس ازچهار روز بحث ( د. ترک ، همانجا)، بدین ترتیب حل شدکه براساس پیمان ، این ناحیه به سه قسمت تقسیم شود: 1) امیرنشینی خودمختار در شمال بالکان که شاهزاده ای مسیحی ، برگزیده و خراجگزار سلطان عثمانی ، بر آن حکومت کند (مادة 3 و 9). نمایندگان روسیه و دیگر امضاکنندگان عهدنامه می بایست بر این حکومت تازه که استقلال داخلی می یافت نظارت موقت داشته باشند (مادة 6). حقوق قانونی مالکان مسلمان نیز در آن به رسمیت شناخته شد (مادة 12). 2) سرزمین جنوب بالکان با نام روم ایلی * شرقی که مرکز\nآن فِلِبه بود و باب عالی ، با موافقت دولتهای بزرگ ، برای آن یک والی مسیحی به مدت پنج سال ، تعیین می کرد (مادة 13، 15، 17). البته انتصاب حاکمی مسیحی برای روم ایلی شرقی اعتراض مسلمانان این نواحی (پوماکها )را برانگیخت . تعیین نظام حکومتی روم ایلی بر عهدة هیأتی بین المللی گذاشته شد (مادة 18) و دولت عثمانی تعهد کرد اصلاحاتی را که در 1285/1868 در جزیرة کِرت (اقریطس ) انجام داده بود، با تغییراتی ، در این ناحیه نیز انجام دهد (مادة 23؛ لاموش ، ص 334). در مقابل ، مقرر شد که روسیه سپاهیان خود را پس از نه ماه از این سرزمین بیرون ببرد (مادة 22). 3) مقدونیه ، که به بلغارستان بزرگ واگذار شده بود، با قید شرط اصلاحات به عثمانی تعلق گرفت ( د. ترک ، همانجا؛ شاو، ص 190(.\nتجزیة بلغارستان برای بریتانیا پیروزی سیاسی کوتاه مدتی شمرده می شد، زیرا از نفوذ روسیه در بالکان می کاست و راه آن کشور را به دریا قطع می کرد.\nبراساس مفاد مادة 25 عهدنامه ، بوسنی هرزگووین به پیشنهاد بریتانیا، به اشغال نظامی اتریش ـ هنگری درآمد و ادارة آن به دست همین دولت سپرده شد، با این توجیه که به دلیل دوری این سرزمین از پایتخت عثمانی و کمی جمعیت ترک در آن و ضرورت همزیستی ارتدوکسها و کاتولیکها و مسلمانها این تدبیر ضامن نظم و توازن مطلوب خواهد بود. بدینسان بریتانیا موفق شد که از تشکیل دولتهای اسلاو در بالکان و گسترش نفوذ روسها جلوگیری کند (وارد، ج 12، ص 396). به اتریش اجازه داده شد که در استان نووی بازار ، پادگان نظامی داشته باشد و از راههای آن در امور بازرگانی استفاده کند ( د. ترک ، همانجا؛ وارد، همانجا). این امر برای نفوذ اتریش در شمال آلبانی و مقدونیه زمینة مناسبی فراهم آورد. توافقنامة 28 ربیع الا´خر 1296/ 21 آوریل 1879، میان دولت عثمانی و امپراتوری هابسبورگ امتیازاتی را که اتریش در برلین کسب کرده بود، تحکیم و تثبیت کرد (وارد، همانجا).\nکنگرة برلین استقلال رومانی را نیز به رسمیت شناخت (مادة 43)، اما بخشهایی از بسارابی ، که به موجب پیمان پاریس به رومانی واگذار شده بود، در ازای دوبروجا و جزایر دلتای دانوب و تولچی به روسیه تعلق گرفت ، حال آنکه جمعیت دوبروجا بیشتر ترک و بلغار بودند و بسارابی از نظر تاریخی و قوم شناسی سرزمینی رومانیایی شمرده می شد. شرط دیگر استقلال رومانی ، رعایت حقوق اتباع یهود آن کشور بود. رومانی در ازای کسب امتیاز پذیرفت که قلاع و استحکامات نظامی خود را در امتداد رود دانوب ویران کند و زمینة مبادلات آزاد تجاری در این منطقه را فراهم آورد (ماده های 48، 52؛ وارد، ج 12، ص 397).\nعهدنامة برلین به صربستان استقلال داد (مادة 34)، اما حقوق مسلمانان در مالکیت اراضی در آن کشور پذیرفته شد (مادة 39) و از آنجا که بخشی از اراضی عثمانی به صربستان داده می شد، پرداخت قسمتی از دیون عثمانی نیز به عهدة آن کشور گذاشته شد (مادة 42). کنگره استقلال مونتنگرو را نیز به رسمیت شناخت و این دولت هم متعهدشد که پرداخت بخشی از دیون عثمانی را تقبل کند (وارد، ج 12، ص 398). اما جزیرة کرت در اختیار عثمانی باقی ماند (همانجا). کنگره از تعیین مرز قطعی یونان با عثمانی سرباز زد، ولی به پیشنهاد وادینگتن ، حق وساطت میان دو کشور هنگام تعیین قطعی مرزها و کمک به اجرای مفاد معاهده برای دولتهای بزرگ امضاکنندة عهدنامه محفوظ ماند (مادة 24؛ وارد، همانجا).\nدر آسیا مرزهای کرانه های دریای سیاه ، همچنانکه در پیمان سان استفانو تعیین شده بود، در عهدنامة برلین نیز تأیید شد. باب عالی ، قارص و اَردَهان و باطوم * را به روسیه واگذار کرد (مادة 58). در عوض ، تزار قول داد که باطوم را بندر آزاد تجاری اعلام و از احداث استحکامات نظامی در آن خودداری کند. ولی هشت سال بعد جانشین وی ، به رغم اعتراض انگلستان ، این قول را زیر پا نهاد.\nدر ایالتهای ارمنی نشین ، باب عالی متعهد شد که به نفع ارمنیان اصلاحاتی انجام دهد و در برابر تجاوز کردها و چرکسها از ایشان حمایت کند (مادة 61). بعلاوه ، دولت عثمانی آزادی دین و مذهب و تساوی حقوق میان اتباع خود را تضمین و پرداخت غرامتی بالغ بر 000 ، 500 ، 802 فرانک را تقبل کرد. تأمین آزادی بُغازهای دریای سیاه به موجب پیمانهای پاریس (1272/1856) و لندن (1288/1871) نیز از دیگر تعهدات باب عالی بود ( د. ترک ، همانجا).\nکنگرة برلین نتوانست راه حلی عادلانه ارائه کند که در بالکان و سایر مناطق مورد بحث به صلحی پایدار بینجامد. تقریباً تمام قدرتهای بزرگِ امضاکنندة پیمان ، بندهایی از آن را زیر پا گذاشتند و با محدود ساختن مسائل در چارچوب منافع خود، به خواستهای ملل کوچک منطقه بی اعتنایی کردند. با اینهمه ، کنگرة برلین ، از این حیث که نخستین کوشش برای حل مسالمت آمیز مسئلة شرق و تدوین الگوی سیاسی برای اروپای شرقی و تدارک صلحی نسبی برای یک نسل بود، اهمیت تاریخی ویژه ای دارد (کین راس ، ص 547؛ تیلر، ص 492). در سالهای 1303/1885 تا 1332/1913 در مفاد عهدنامه و نتایج کنگره تغییراتی داده شد (لیتل فیلد، ص 146ـ147).\nبراساس مادة 60 این پیمان ، باب عالی ، قُطور و اراضی اطراف آن را به دولت ایران واگذار کرد (اعتمادالسلطنه ، ج 3، ص 1857). این مهمترین نتیجه ای است که از کنگرة برلین عاید ایران شد. منطقة قطور شامل 39 قریه (خان ملک ساسانی ، ج 1، ص 90) و از مغرب و جنوب مجاور خاک عثمانی و حائز اهمیت نظامی بسیار بود (آدمیت ، 1354 ش ، ص 582). اختلاف میان ایران و عثمانی بر سر این منطقه از چند دهة پیش آغاز شده بود و بعداز عقد معاهدة ارزروم (16 جمادی الثانی 1263) و پس از بازگشت میرزاتقی خان (بعدها امیرکبیر) از عثمانی ، تشکیل کمیسیون سرحدّی برای تعیین حدود ایران و عثمانی در دستور کار قرار گرفت . مقارن این احوال ، دولت عثمانی ، با استفاده از وضع آشفتة ایران و وقوع فتنة محمدحسن خان ملقب به سالار در خراسان (متوفی 1266؛ اعتمادالسلطنه ، ج 4، ص 2395)، قطور و بلوک اطراف آن را اشغال کرد و در دهانة تنگة قطور مناره ای ساخت و روی سنگی به عنوان نشانة سرحد این عبارت را حک کرد : «رأس حدود دولت عثمانیه در ناحیة قطور سنة 1265.» درویش پاشا، نمایندة عثمانی در کمیسیون مرزی ، در نامه ای به محمدرحیم میرزا، حاکم خوی ، قطور را جزو سرحدات وان اعلام کرد (آدمیت ، 1354 ش ، ص 582). دولت روسیه ، از آنجا که تصرف نقاط سوق الجیشی آذربایجان و شمال غربی ایران را از جانب دولت عثمانی به صلاح خود نمی دید، به اشغال قطور اعتراض کرد و حقوق ایران را در این مورد به رسمیت شناخت (فرهاد معتمد، ص 115؛ آدمیت ، همانجا) و در کنگرة برلین نیز بر این موضع تأکید ورزید. حمایت روسیه در گنجاندن مادة مربوط به استرداد قطور مؤثر بود. اما انگلستان ، که در این دوره سیاست حمایت از عثمانی را برای مقابله با روسها در پیش گرفته بود، چندان موافق استرداد قطور نبود و تا مدتها بعد، چه هنگام تشکیل کنگره برلین و چه پس از آن ، به این بهانه که سی سال از تصرف قطور گذشته است ، بازپس دادن آن را به ایران دشوار می شمرد (فرهاد معتمد، همانجا به نقل از گزارش میرزا محسن خان به وزارت خارجه ) و از موضعگیری صریح در قبال مسئله طفره می رفت (آدمیت ، همانجا).\nدولت ایران میرزا ملکم خان ، وزیرمختار خود در لندن ، را مأمور شرکت در کنگره کرد. میرزاحسین خان سپهسالار با حساسیت بسیار مراقب پیشرفت کار و نقش او در کنگره و در مذاکرات جنبی با بیسمارک و آندراسی و گارچاکف بود (آدمیت ، 1356 ش ، ص 487). او در نامة مورخ 22 جمادی الا´خرة 1295، از ملکم خواست تا این نکته را برای دول شرکت کننده روشن سازد که حل مسئلة شرق بدون حل اختلافات میان ایران و عثمانی کامل نخواهد شد (همانجا). ملکم ، به تأکید سپهسالار، علاقه ای به درگیر شدن در ماجرای بالکان ، که محور مذاکرات کنگره بود، نشان نداد و فقط هنگام طرح مسئلة استرداد قطور (مادة 60) در کنگره حضوری فعال داشت (رائین ، ص 85(.\nمادة 60، هر چند برای ایران موفقیّتی سیاسی بود، عملاً به استرداد قطور منجر نشد و باب عالی به بهانه های مختلف از آن طفره رفت و تحویل قطور را به حل اختلاف مرزی میان دو کشور در ناحیة زهاب منوط شمرد. لیکن ، ایران تأکید داشت که تسلیم قطور به هیچ رو وابسته به مسائل کلی سرحدّی میان دو دولت نیست ، بلکه چون دیگر تصمیمات کنگرة برلین ، نظیر تحویل بندر باطوم به روسیه ، باید بیدرنگ و جدا از مسائل دیگر انجام گیرد. عثمانیها ظاهراً تسلیم شدند و صفوت پاشا اعلام داشت که به والی وان دستور لازم داده شده است (فرهاد معتمد، ص 116ـ117)؛ اما سال بعد تنها 19 قریه از 39 قریة قطور به ایران تحویل داده شد (اعتمادالسلطنه ، ج 4، ص 2395) و استرداد کامل تا سالها بعد صورت نپذیرفت ( گزیدة اسناد سیاسی ایران و عثمانی ، ج 2، جاهای متعدد؛ مشکور، ص 353؛ هدایت ، ص 323(\nکنگرة برلین هر چند مستقیماً به مسائل افغانستان و متصرفات روسها در آسیای مرکزی و شمال ایران نپرداخت ، اما تصمیمات آن بر آهنگ پیشروی روسها در این نواحی بی تأثیر نبود و روسیه را ناگزیر ساخت تا از اجرای طرحهای پیشین خود در افغانستان ، که سلطة انگلستان در هند را به خطر می افکند، دست بردارد. هیئت سیاسی روسیه در کابل ، به ریاست استولیتف بشتاب افغانستان را ترک گفت ، زیرا بنابه ادعای انگلستان ، حضور او و ادامة مذاکرات با امیرعلی شیر علی خان مانع برقراری کامل حسن تفاهم میان دو کشور بود. بدینسان ، سلب حمایت قاطع روسها از افغانستان در جنگی که متعاقباً بین این کشور و انگلستان درگرفت ، به نفوذ و حیثیت روسیه در این منطقه بشدت لطمه زد (ترنزیو، ص 94ـ95).\n(1) فریدون آدمیت ، امیرکبیر و ایران ، تهران 1354 ش ؛\n(2) همو، اندیشة ترقی و حکومت قانون : عصر سپهسالار ، تهران 1356 ش ؛\n(3) محمدحسن بن علی اعتمادالسلطنه ، مرآة البلدان ، چاپ عبدالحسین نوائی و میرهاشم محدث ، تهران 1367ـ1368 ش ؛\n(4) نیکلای بریانشانینوف ، تاریخ روسیه از آغاز تا انقلاب اکتبر ، ترجمة خانبابا بیانی ، تهران 1357 ش ؛\n(5) رابرت روزول پامر، تاریخ جهان نو ، ترجمة ابوالقاسم طاهری ، تهران 1357 ش ؛\n(6) پیوکارلو ترنزیو، رقابتهای روس و انگلیس در ایران و افغانستان ، ترجمة عباس آذرین ، تهران 1363 ش ؛\n(7) ای .جی .پی .تیلر، عظمت و انحطاط اروپا ، ترجمة هرمز عبداللهی ، تهران 1370 ش ؛\n(8) احمد خان ملک ساسانی ، سیاستگران دورة قاجار ، تهران ( تاریخ مقدمه 1338 ش ) ؛\n(9) اسماعیل رائین ، میرزا ملکم خان ، تهران 1353 ش ؛\n(10) محمود فرهاد معتمد، تاریخ روابط سیاسی ایران و عثمانی ، تهران ( بی تا. ) ؛\n(11) جان پاتریک کین راس ، قرون عثمانی و ظهور و سقوط امپراتوری عثمانی ، ترجمة پروانه ستاری ، تهران 1373 ش ؛\n(12) کارل گریمبرگ و رگنار سوانستروم ، تاریخ بزرگ جهان ، ج 11، ترجمة حسینعلی هروی ، تهران 1370 ش ؛\n(13) گزیدة اسناد سیاسی ایران و عثمانی : دورة قاجاریه ، تهران 1369ـ1372 ش ؛\n(14) لئون لاموش ، تاریخ ترکیه ، ترجمة سعید نفیسی ، تهران 1316 ش ؛\n(15) هنری ویلسون لیتل فیلد، تاریخ اروپا ، ترجمة فریدة قرچه داغی (صحیحی )، تهران 1351 ش ؛\n(16) برادفورد مارتین ، تاریخ روابط ایران و آلمان ، ترجمة پیمان آزاد و علی امید، تهران 1368 ش ؛\n(17) محمود محمود، تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم میلادی ، ج 3، تهران 1335 ش ؛\n(18) محمدجواد مشکور، تاریخ ایران زمین : از روزگار باستان تا انقراض قاجاریه ، تهران 1363 ش ؛\n(20) J. N. Larned, History for ready reference , Springfield, Mass. 1895;\n(21) Stanford Shaw, History of Ottoman Empire and modern Turkey , Cambridge 1985;\n(22) TA , s.v. "Berlin Antla  mas  ";\n(23) A.W. Ward, The Cambridge modern history , Cambridge 1910.