نهج البلاغه خطبه ها خطبه شماره 236/5 شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی ) | علماوعرفا\nخانه / 220-240 خطبه شرح وترجمه میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه خطبه ها خطبه شماره ۲۳۶/۵ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )\n220-240 خطبه شرح وترجمه میر حبیب الله خوئی, خطبه ها شرح و ترجمه میر حبیب الله خوئی نظری بدهید 183 بازدید\n«ذکر المقتولین فى صفین»\nقال المسعودى فى مروج الذهب: قتل بصفین سبعون ألفا من أهل الشام و من أهل العراق خمسه و عشرون ألفا و کان المقام بصفین مأئه یوم و عشره أیام و قتل بها من الصحابه ممن کان مع على خمسه و عشرون رجلا منهم عمار بن یاسر ابو الیقظان المعروف بابن سمیه.\nو قال فى موضع آخر من کتابه: و قد تنوزع فى مقدار من قتل من أهل الشام و العراق بصفین فذکر أحمد بن الدورقى عن یحیى بن معین ان عده من قتل بها من الفریقین فى مأئه یوم و عشره أیام، مأئه ألف و عشره آلاف من الناس من أهل الشام تسعون الفا و من أهل العراق عشرون الفا.\nثم قال: و نحن نذهب إلى أن عدد من حضر الحرب من أهل الشام بصفین أکثر مما قیل فی هذا الباب هو خمسون و مأئه ألف مقاتل سوى الخدم و الأتباع و على هذا یجب أن یکون مقدار القوم جمیعا من مقاتل منهم و من لم یقاتل من الخدم و غیرهم ثلاثمأه ألف بل أکثر من ذلک لأن أقل من فیهم معه واحد یخدمه و فیهم من معه الخمسه و العشره من الخدم و الأتباع و أکثر من ذلک. و أهل العراق کانوا فی عشرین و مأئه ألف مقاتل دون الاتباع و الخدم.\nو اما الهیثم بن عدى الطائى و غیره مثل الشرقی ابن القطامی و أبی مخنف لوط ابن یحیى فذکروا ما قدمنا و هو أن جمله من قتل من الفریقین جمیعا سبعون ألفا من أهل الشام خمسه و أربعون ألفا و من أهل العراق خمسه و عشرون ألفا فیهم خمسه و عشرون بدریا و ان العدد کان یقع بالقضیب و الاحصاء للقتلى فی کل وقعه و تحصیل هذا یتفاوت لأن فی قتلى الفریقین من یعرف و من لا یعرف و فیهم من غرق و فیهم من قتل فى البر فأکلته السباع فلم یدرکهم الاحصاء و غیر ذلک مما یعسر ما وصفنا. انتهى ما اردنا ذکره من مروج الذهب.\nو قال نصر: فی کتاب صفین: و اصیب من أهل شام خمسه و أربعون ألفا، و اصیب بها من أهل العراق خمسه و عشرون ألفا.\nأقول: لا خلاف فی أن تلک الوقعه فی صفین کانت وقعه عظمى و قد أکلت الحرب الفریقین و لا یخفى أن ضبط عدد المقتولین و احصائهم فی مثل تلک الواقعه صعب جدا فیتطرق فیه اختلاف لا محاله کما ترى تنازع الناس فی مقدار ما قتل من الفریقین فمن مقلل و مکثر. ففی کتاب صفین لنصر بن مزاحم المنقرى عن عمر قال حدثنی عبد الله بن عاصم الفایشی قال لما رجع على علیه السلام من صفین إلى الکوفه مر بالثورین یعنى ثور همدان سمع البکاء فقال ما هذه الاصوات؟ قیل هذا البکاء على من قتل بصفین قال أما انى شهید لمن قتل منهم صابرا محتسبا بالشهاده، ثم مر بالفایشین فسمع الاصوات فقال مثل ذلک، ثم مر بالشبامیین فسمع رنه شدیده و صوتا مرتفعا عالیا فخرج الیه حارب بن الشرحبیل الشامى فقال على علیه السلام أ یغلبکم نساؤکم ألا تنهونهن عن هذا الصیاح و الرنین؟ قال: یا أمیر المؤمنین لو کانت دارا أو دارین او ثلاثا قدرنا على ذلک و لکن من هذا الحى ثمانون و مأئه قتیل فلیس من دار إلا و فیها بکاء أما نحن معاشر الرجال فانا لا نبکى و لکن نفرح لهم بالشهاده فقال على علیه السلام رحم الله قتلاکم و موتاکم.\n«بحث کلامى» الحق أن محاربی علی علیه السلام و منهم أصحاب صفین و الجمل بغاه کفره و إلیه ذهب جل أصحابنا الامامیه رضوان الله علیهم و خالفهم فی ذلک المعتزله و سائر فرق العامه.\nلنا قول رسول الله صلى الله علیه و آله المروى من فرق المسلمین عنه صلى الله علیه و آله: حربک حربی یا علی و لا شک أن محارب رسول الله صلى الله علیه و آله کافر.\nقال المفید رضوان الله علیه فی کتابه الموسوم بالافصاح: و یدل أیضا على ذلک ما تواترت به الأخبار من قول النبی صلى الله علیه و آله حربک یا علی حربی و سلمک سلمی و قد ثبت انه لم یرد بذلک الخبر عن کون حرب أمیر المؤمنین علیه السلام حربه على الحقیقه و انما اراد التشبیه فی الحکم دون ما عداه و الا لکان الکلام لغوا ظاهر الفساد و إذا کان حکم حربه علیه السلام کحکم حرب الرسول صلى الله علیه و آله وجب اکفار محاربیه کما یجب بالاجماع اکفار محاربى رسول الله صلى الله علیه و آله.\nو روى ابن مسعود: علی علیه السلام خیر البشر من أبى فقد کفر، و عن أبى الزبیر المکى کما فى منتهى المقال فى علم الرجال لمحمد بن إسماعیل المدعو بأبى على و غیره قال: رأیت جابرا یتوکأ على عصاه و هو یدور على سکک المدینه و مجالسهم و یقول على خیر البشر من ابى فقد کفر معاشر الانصار أدبوا أولادکم على حب على فمن أبى فلینظر فى شأن امه.\nو فى مناقب ابن المغازلى عن أبى ذر الغفارى رضوان الله علیه قال: قال رسول الله صلى الله علیه و آله من ناصب علیا على الخلافه بعدى فهو کافر و قد حارب الله و رسوله و من شک فى على فهو کافر.\nو فى خصائص وحى المبین فى مناقب أمیر المؤمنین لمصنفه یحیى بن الحسن ابن البطریق نقلا من کتب العامه باسناده عن قیس بن الربیع عن الاعمش عن عبایه الربعى قال: بینا عبد الله بن عباس رضى الله عنه جالس على شفیر زمزم یقول قال رسول الله صلى الله علیه و آله إذ أقبل رجل معتم بعمامه فجعل ابن عباس رضى الله عنه لا یقول قال رسول الله إلا و قال الرجل قال رسول الله فقال له ابن عباس سألتک بالله من أنت قال فکشف العمامه عن وجهه و قال یا أیها الناس من عرفنى فقد عرفنى و من لم یعرفنی فانا جندب بن جناده البدرى أبو ذر الغفارى سمعت رسول الله صلى الله علیه و آله بهاتین و الا فصمتا و رأیته بهاتین و إلا فعمیتا یقول: على قائد البرره و قاتل الکفره، الحدیث.\nو أیضا ان مودته علیه السلام موده الله تعالى و رسوله و نطق بذلک قوله عز من قائل قل لا أسئلکم علیه أجرا إلا الموده فی القربى ففى الخصائص نقلا من مسند ابن حنبل باسناده عن الاعمش عن سعید بن جبیر عن ابن عباس رضى الله عنه قال لما نزل قل لا أسئلکم علیه أجرا إلا الموده فی القربى قالوا یا رسول الله من قرابتک الذین وجب علینا مودتهم؟ قال على و فاطمه و ابناهما، و کذا فى غیر واحد من الأخبار بهذا المعنى بالاسانید الکثیره، و لا شک أن حب الله و رسوله من ضروریات الدین، و کذا بغضه علیه السلام و عداوته عداوه الله تعالى و رسوله فبغضه و حربه کفر کبغض الله و رسوله و حربهما سواء کان باجتهاد أم لا فان تحریم ذلک ضرورى و منصوص فلا یجوز الاجتهاد فیه.\nو بذلک دریت و هن ما ذهب إلیه شمس الدین محمود بن أبى القاسم أحمد الاصفهانى و الفاضل القوشجى فى شرحهما على تجرید المحقق الطوسی: من أن الحق محارب على علیه السلام یکون مخطئا ظاهرا فیکون من الفئه الباغیه ان کانت محاربته عن شبهه، و الأخبار الوارده المتواتره فیما ذهبنا إلیه حتى من العامه کثیره غایه الکثره و لولا خوف الاطاله لذکرناها و فی هذا القدر کفایه لمن لا یکون عمیان القلب.\nقال شیخ الطائفه أبو جعفر محمد بن الحسن بن علی الطوسی قدس سره فی کتاب الباغی من الخلاف: الباغی من خرج على إمام عادل و قاتله و منع تسلیم الحق إلیه و هو اسم ذم و فی أصحابنا من یقول انه کافر و وافقنا على انه اسم ذم جماعه من علماء المعتزله بأسرهم و یسمونهم فساقا و کذلک جماعه من أصحاب أبی حنیفه و الشافعی و قال أبو حنیفه: هم فساق على وجه التدین و قال أصحاب الشافعی: لیس باسم ذم عند الشافعی بل هو اسم من اجتهد فأخطأ بمنزله من خالف من الفقهاء فی بعض مسائل الاجتهاد.\nثم قال الشیخ رضوان الله علیه: دلیلنا اجماع الفرقه و اخبارهم، و ایضا قوله صلى الله علیه و آله اللهم و ال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله صریح بذلک لأن المعاداه من الله لا تکون الا للکفار دون المؤمنین، و أیضا قوله صلى الله علیه و آله حربک یا على حربی و سلمک سلمی و حرب النبی صلى الله علیه و آله کفر فیجب أن یکون حرب علی علیه السلام مثل ذلک.\nثم قال: من سب الامام العادل وجب قتله و قال الشافعی یجب تعزیره و به قال جمیع الفقهاء، دلیلنا اجماع الفرقه و اخبارهم و أیضا قول النبی صلى الله علیه و آله من سب علیا فقد سبنى و من سبنى فقد سب الله و من سب الله و سب نبیه فقد کفر و یجب قتله، انتهى.\nو قد مضت عده الاخبار فى ذلک من نصر بن مزاحم و غیره ان معاویه إذا قنت لعن علیا و الحسن و الحسین و ابن عباس و مالکا و قیس بن سعد، و هذه المسأله مع انها من المسائل الکلامیه تتعلق باصول الدین اتى بها الشیخ فى الخلاف و العلامه فى کتاب الجهاد من المختلف لتفرع کثیر من المسائل الفقهیه من ذلک الباب علیها على أن فیها تبکیتا للخصم و تحقیقا للحق.\nفان قلت: یمکن أن یکون أصحاب الجمل و صفین جاهلین بمنزله علی علیه السلام و من و لم تبلغ إلیهم تلک الأخبار و الا لما حاربوه فلم یکونوا کافرین بل هما طائفتا المؤمنین اقتتلوا و قال الله عز من قائل و إن طائفتان من المؤمنین اقتتلوا فأصلحوا بینهما فإن بغت إحداهما على الأخرى فقاتلوا التی تبغی حتى تفیء إلى أمر الله.\nقلت: من جانب التعصب و اللجاج و اللداد لا یشک ان هذا الایراد بمراحل من الانصاف کیف لا و الاخبار المتواتره فی الباب و الاثار المنقوله من الأصحاب فی علی علیه السلام لا ینکرها الا ألد الخصام و العنود الطغام و لو سلمنا ان بعضهم المستضعفین کانوا غافلین غیر عالمین بذلک فلا ریب أن معاویه و شیطانه عمرو بن العاص و أشیاعهما فممن لا شبهه فى عرفانهم بحق على علیه السلام فلا ریب فى کفرهم و من تأمل و نظر بعین العلم و الانصاف لا یرتاب ان معاویه کان فى الختل و الروغان اروغ من الثعلب و لعب بالدین بالنکراء و الشیطنه و بلغ إلى الالحاد و الکفر و العناد إلى مبلغ لم یکن بینه و بین فرعون الا درجه و فى الحقیقه ما اسلم و لکن استسلم و أسر الکفر حتى یجد اعوانا لأغراضه النفسانیه.\nو لنذکر فیه ما أورده أبو الفضل نصر بن مزاحم المنقرى الکوفی فى کتاب الصفین و ذلک الکتاب معروف بین الفرق و نصر فى نفسه ثقه ثبت صحیح النقل و کان من معاصرى الامام محمد الباقر بن على بن الحسین علیهما السلام و أثنى علیه الفریقان و قال فیه الشارح المعتزلی فهو ثقه ثبت صحیح النقل غیر منسوب إلى هوى و لا ادغال و هو من رجال اصحاب الحدیث.\nقال نصر: اخبرنى عبد العزیز بن سیاه عن حبیب بن أبى ثابت قال لما کان قتال صفین قال رجل لعمار یا أبا الیقظان ألم یقل رسول الله صلى الله علیه و آله قاتلوا الناس حتى یسلموا فاذا اسلموا عصموا منى دمائهم و أموالهم؟ قال: بلى و لکن و الله ما اسلموا و لکن استسلموا و أسروا الکفر حتى وجدوا علیه اعوانا. و روى عن قطر بن خلیفه عن منذر الثورى عن عمار بن یاسر مثله.\nو روى عن الحکم بن ظهیر عن إسماعیل عن الحسن و الحکم عن عاصم بن أبى النجود عن زر بن حبیش عن عبد الله بن مسعود قالا قال رسول الله صلى الله علیه و آله إذا رأیتم معاویه ابن أبى سفیان یخطب على منبرى فاضربوا عنقه قال الحسن فما فعلوا و لا افلحوا.\nو روى عن عمرو بن ثابت عن إسماعیل عن الحسن قال: قال رسول الله صلى الله علیه و آله إذا رأیتم معاویه یخطب على منبرى فاقتلوه، قال فحدثنى بعضهم قال: قال أبو سعید الخدرى فلم نفعل و لم نفلح.\nو روى عن یحیى بن یعلى عن الأعمش عن خثیمه قال: قال عبد الله بن عمرو ان معاویه فی تابوت فی الدرک الاسفل من النار و لولا کلمه فرعون أنا ربکم الاعلى ما کان أحد اسفل من معاویه.\nو روى عن یحیى بن سلمه بن کهیل عن أبیه عن سالم بن أبى الجعد عن أبى حرب بن أبى الاسود عن رجل من أهل الشام عن أبیه قال: إنى سمعت رسول الله صلى الله علیه و آله یقول: شر خلق الله خمسه: إبلیس، و ابن آدم الذى قتل أخاه، و فرعون ذو الاوتاد و رجل من بنى إسرائیل ردهم عن دینهم، و رجل من هذه الامه یبایع على کفره عند باب لد قال الرجل انى لما رأیت معاویه بایع عند باب لد ذکرت قول رسول الله صلى الله علیه و آله فلحقت بعلى علیه السلام فکنت معه.\nو روى عن جعفر الاحمر عن لیث عن مجاهد عن عبد الله بن عمر قال: قال رسول الله صلى الله علیه و آله یموت معاویه على غیر الاسلام.\nو روى عن جعفر الاحمر عن لیث عن محارب بن زیاد عن جابر بن عبد الله قال: قال رسول الله صلى الله علیه و آله: یموت معاویه على غیر ملتى.\nو روى عن عبد الغفار بن القاسم عن عدى بن ثابت عن البراء بن عاذب قال:اقبل أبو سفیان و معه معاویه فقال رسول الله صلى الله علیه و آله اللهم العن التابع و المتبوع اللهم علیک بالاقیعس فقال ابن البراء لابیه من الاقیعس؟ قال معاویه.\nبیان الاقیعس مصغر أقعس و هو نعت من القعس بالتحریک بمعنى خروج الصدر و دخول الظهر و هو ضد الحدب و کان معاویه اقعس و رسول الله صلى الله علیه و آله قاله اقیعس تخفیفا و تحقیرا له.\nو قال نصر: حدثنى یحیى بن یعلى بن عبد الجبار بن عباس عن عمار الدهنى عن أبی المثنى عن عبد الله بن عمر قال ما بین تابوت معاویه و تابوت فرعون الا درجه و ما انخفضت تلک الدرجه الا انه قال انا ربکم الأعلى.\nنصر أبو عبد الرحمن المسعودى حدثنى یونس بن الأرقم بن عوف عن شیخ من بکر بن وائل قال: کنا مع علی علیه السلام بصفین فرفع عمرو بن العاص شقه خمیصه سوداء فى رأس رمح فقال على علیه السلام هل تدرون ما امر هذا اللواء ان عدو الله عمرو ابن العاص اخرج له رسول الله صلى الله علیه و آله هذه الشقه فقال من یأخذها بما فیها؟ عمرو و ما فیها یا رسول الله؟ قال: فیها ان لا تقاتل به مسلما و لا تقربه من کافر فاخذها فقد و الله قربه من المشرکین و قاتل به الیوم المسلمین و الذى فلق الحبه و برأ النسمه ما أسلموا و لکن استسلموا و اسروا الکفر فلما وجدوا أعوانا رجعوا إلى عداوتهم منا إلا أنهم لم یدعوا الصلاه.\nنصر عن أبی عبد الرحمن قال حدثنى العلاء بن یزید القرشی عن جعفر بن محمد قال دخل زید بن ارقم على معاویه فاذا عمرو بن العاص جالس معه على السریر فلما رأى ذلک زید جاء حتى رمى بنفسه بینهما فقال له عمرو بن العاص اما وجدت لک مجلسا الا ان تقطع بینى و بین أمیر المؤمنین؟ فقال زید ان رسول الله صلى الله علیه و آله غزا غزوه و أنتما معه فرآکما مجتمعین فنظر الیکما نظرا شدیدا ثم رآکما الیوم الثانی و الیوم الثالث کل ذلک یدیم النظر الیکما فقال فى الیوم الثالث إذا رأیتم معاویه و عمرو بن العاص مجتمعین ففرقوا بینهما فانهما لن یجتمعا على خیر.\nنصر عن محمد بن فضیل عن یزید بن أبى زیاد عن سلیمان بن عمرو بن الاحرص الازدى قال اخبرنی أبو هلال انه سمع أبا برزه الاسلمى انهم کانوا مع رسول الله صلى الله علیه و آله فسمعوا غناء فتشر فواله فقام رجل فاستمع له و ذاک قبل أن یحرم الخمر فأتاهم ثم رجع فقال هذا معاویه و عمرو بن العاص یجیب احدهما الاخر و هو یقول:\nیزال حوارى تلوح عظامه زوى الحرب عنه ان یحس فیقبرا\nفرفع رسول الله صلى الله علیه و آله یدیه فقال اللهم ارکسهم فى الفتنه رکسا اللهم دعهم إلى النار دعا.\nبیان قوله یزال حوارى أصله لا یزال حوارى حذف عنه لا کما حذف فى قوله تعالى تالله تفتؤا تذکر یوسف اى لا تفتؤ و الحوارى القریب و الحمیم و یقال لأنصار الأنبیاء الحواریون قال الله تعالى من أنصاری إلى الله قال الحواریون نحن أنصار الله و زوى الحرب عنه اى ستره موجبات الحرب و منعه عن ان یحس و یقبر فکان عظامه بمرأى من الناس تلوح.\nنصر عن محمد بن فضیل عن أبى حمزه الثمالى عن سالم بن أبى الجعد عن عبد الله ابن عمر قال ان تابوت معاویه فى النار فوق تابوت فرعون و ذلک بان فرعون قال انا ربکم الأعلى.\nنصر شریک عن لیث عن طاوس عن عبد الله بن عمر قال أتیت النبی صلى الله علیه و آله فسمعته یقول یطلع علیکم من هذا الفج رجل یموت حین یموت و هو على غیر سنتى فشق على ذلک و ترکت أبى یلبس ثیابه و یجیء فطلع معاویه.\nنصر عن بلید بن سلیمان حدثنى الاعمش عن على بن الاقمر قال وفدنا على معاویه و قضینا حوائجنا ثم قلنا لو مررنا برجل قد شهد رسول الله صلى الله علیه و آله و عاینه فأتینا عبد الله بن عمر فقلنا یا صاحب رسول الله صلى الله علیه و آله حدثنا ما شهدت و رأیت قال ان هذا ارسل إلى یعنی معاویه فقال لئن بلغنی انک تحدث لأضربن عنقک فجثوت على رکبتی بین یدیه ثم قلت وددت أن احد سیف فی جسدک على عنقی فقال و الله ما کنت لاقاتلک و لا اقتلک و ایم الله ما یمنعنی ان احدثکم ما سمعت من رسول الله صلى الله علیه و آله قال فیه رأیت رسول الله صلى الله علیه و آله ارسل إلیه یدعوه و کان یکتب بین یدیه فجاء الرسول فقال هو یأکل فاعاد علیه الرسول الثانیه فقال هو یأکل فاعاد علیه الرسول الثالثه فقال هو یأکل فقال: لا اشبع الله بطنه فهل ترونه یشبع؟ قال و خرج من فج فنظر رسول الله صلى الله علیه و آله إلى أبى سفیان و هو راکب و معاویه و أخوه احدهما قائد و الاخر سائق فلما نظر إلیهم رسول الله صلى الله علیه و آله قال اللهم العن القائد و السائق و الراکب قلنا أنت سمعت رسول الله صلى الله علیه و آله؟ قال نعم و الا فصمتا اذ ناى کما عمیتا عیناى.\nنصر عن عبد العزیز بن الخطاب عن صالح بن أبى الاسود عن اسماعیل عن الحسن قال قال رسول الله صلى الله علیه و آله إذا رأیتم معاویه على منبرى یخطب فاقتلوه.\nثم قال الشیخ المفید قدس سره فى کتابه الموسوم بالافصاح فى إمامه على ابن أبی طالب علیه السلام: و مما یدل على کفر محاربى أمیر المؤمنین علیه السلام علمنا باظهارهم التدین بحربه و الاستحلال لدمه و دماء المؤمنین من ولده و عترته و أصحابه و قد ثبت أن استحلال دماء المؤمنین اعظم عند الله من استحلال جرعه خمر لتعاظم المستحق علیه من العقاب بالاتفاق و إذا کانت الامه مجمعه على اکفار مستحل الخمر و ان شهد الشهادتین و أقام الصلاه و آتى الزکاه فوجب القطع على کفر مستحلى دماء المؤمنین لانه أکبر من ذلک و اعظم فی العصیان بما ذکرناه و إذا ثبت ذلک صح الحکم با کفار محاربی أمیر المؤمنین علیه السلام على ما وصفناه.\nثم قال رضوان الله علیه: و یدل أیضا على ذلک ما اجتمع علیه نقله الاثار من قول الرسول صلى الله علیه و آله من آذى علیا فقد آذانی و من آذانی فقد آذى الله تعالى و لا خلاف بین أهل الاسلام ان المؤذى للنبی صلى الله علیه و آله بالحرب و السب و القصد له بالاذى و التعمد لذلک کافر خارج عن مله الاسلام فاذا ثبت ذلک وجب الحکم با کفار محاربی أمیر المؤمنین علیه السلام بما أوجبه النبی صلى الله علیه و آله من ذلک بما بیناه.\nو قال رحمه الله: و یدل أیضا على ذلک ما انتشرت به الأخبار و تلقاه العلماء بالقبول عن رواه الاثار من قول النبی صلى الله علیه و آله لأمیر المؤمنین علیه السلام اللهم وال من والاه و عاد من عاداه، و قد ثبت أن من عادى الله تعالى و عصاه على وجه المعاداه فهو کافر خارج عن الایمان فاذا ثبت أن الله تعالى لا یعادى اولیاءه و انما یعادى اعداءه و صح أنه معاد لمحاربی أمیر المؤمنین علیه السلام لعداوتهم له بما ذکرناه من حصول العلم بتدینهم بحربه بما ثبت به عداوه محاربی رسول الله صلى الله علیه و آله و یزول معه الارتیاب وجب اکفارهم على ما قدمناه انتهى ما أردنا نقله منه رحمه الله.\n«اشکال و حل»\nفان قلت: إذا کان محاربوا علی علیه السلام کفره فلم لم یجر علیهم أحکام الکفر لما غلب علیهم من نهب أموالهم و سبى نسائهم و غیر ذلک؟\nقلت: کما ان للایمان مراتب و درجات کذلک للکفر، و النهب و السبى و أمثالهما من الاحکام یختص بمحاربى المشرکین دون غیرهم من الکفار کما نرى من غزوات رسول الله صلى الله علیه و آله المشرکین.\nقال الشیخ الطوسى (ره) فی کتاب الباغی من الخلاف: إذا وقع اسیر من أهل البغی فی المقاتله کان للامام حبسه و لم یکن قتله و به قال الشافعی و قال أبو حنیفه: له قتله.\nثم قال: دلیلنا اجماع الفرقه و أیضا روى عبد الله بن مسعود قال: قال لی رسول الله صلى الله علیه و آله یا ابن ام عبد ما حکم من بغى من امتی؟ قال قلت: الله و رسوله أعلم فقال صلى الله علیه و آله لا یتبع و لا یحاز (و لا یجهز- خ ل) على جریحهم و لا یقتل اسیرهم و لا یقسم فیئهم و هذا نص و روى ان رجلا اسیرا جیء به إلى علی علیه الصلاه و السلام یوم صفین فقال لا اقتلک صبرا إنى أخاف الله رب العالمین.\nو قال العلامه قدس سره فی کتاب الجهاد من المختلف: المشهور بین علمائنا تحریم سبى نساء البغاه و قال اختلف علماؤنا فی قسمه ما حواه العسکر من أموال البغاه فذهب السید المرتضى فی المسائل الناصریه إلى أنها لا تقسم و لا تغنم قال و مرجع الناس فی ذلک کله إلى ما قضى به أمیر المؤمنین علیه السلام فی محاربی أهل البصره فانه منع من غنیمه أموالهم و قسمتها کما تقسم أموال الحرب و لا أعلم خلافا من الفقهاء فی ذلک و لما رجع أمیر المؤمنین علیه السلام فی ذلک قال أیکم تأخذ عائشه فی سهمه و لا امتناع فی مخالفه حکم قتال أهل البغى لقتال أهل الحرب کما خالفه فی أنه لا یتبع مولیهم و ان کان اتباع المولى من باقی المحاربین جائر و انما اختلف الفقهاء فی الانتفاع بدواب أهل البغى و سلاحهم فی دار الحرب- إلى أن قال:- و روى أن علیا علیه السلام لما هزم الناس یوم الجمل قالوا له یا أمیر المؤمنین ألا تأخذ أموالهم؟ قال: لا لانهم تحرموا بحرمه الاسلام فلا یحل أموالهم فی دار الهجره.\nو بالجمله للبغاه الخارجین على الامام العادل أحکام تخص بهم و ان کانوا کافرین و للمشرکین المحاربین أحکام تخص بهم و عنون الشیخ المفید قدس سره فی ذلک فصلا فی کتابه الموسوم بالافصاح، و کذا الشیخ الطوسی فی تلخیص الشافی و لا بأس بنقل کلام المفید لانه رحمه الله أوجز و افاد قال:\nفان قالوا: فاذا کان محاربوا أمیر المؤمنین علیه السلام کفارا عندکم بحربه مرتکبى العناد فی خلافه فما باله علیه السلام لم یسر فیهم بسیره الکفار فیجهز على جرحهم و یتبع مدبرهم و یغنم جمیع أموالهم و یسبى نسائهم و ذراریهم و ما انکرتم ان یکون عدوله عن ذلک یمنع من صحه القول علیهم بالاکفار؟\nقیل لهم: ان الذى وصفتموه فی حکم الکفار انما هو شیء یختص بمحاربی المشرکین لم یوجد فی حکم الاجماع و السنه فیمن سواهم فی سائر الکفار فلا یجب ان یتعدى منهم إلى غیرهم بالقیاس الا ترون ان أحکام الکافرین تختلف فمنهم من یجب قتله على کل حال، و منهم من یجب قتله بعد الامهال، و منهم من تؤخذ منه الجزیه و یحقن دمه بها و لا یستباح، و منهم من لا یحل دمه و لا یؤخذ منه الجزیه على حال، و منهم من یحل نکاحه، و منهم من یحرم بالاجماع فکیف یجب اتفاق الاحکام من الکافرین على ما اوجبتموه فیمن سمیناه إذا کانوا کفارا و هى على ما بیناه فی دین الاسلام من الاختلاف. ثم قال رحمه الله:\nثم یقال لهم: خبرونا هل تجدون فی السنه أو الکتاب او الاجماع فی طائفه من الفساق بقتل المقلین منهم و ترک المدبرین و حظر الاجهاز على جرحى المقاتلین و غنیمه ما حوى عسکرهم دون ما سواه من امتعتهم و أموالهم أجمعین، فان ادعوا معرفه ذلک و وجوده طولبوا بتعیینه فیمن عدا البغاه من محاربی أمیر المؤمنین علیه السلام فانهم یعجزون عن ذلک و لا یستطیعون إلى اثباته سبیلا، و ان قالوا ان ذلک و ان کان غیر\nموجود فی طائفه من الفاسقین فحکم أمیر المؤمنین علیه السلام به فی البغاه دلیل على أنه فی السنه أو الکتاب و ان لم یعرف وجه التعیین قیل لهم ما انکرتم أن یکون حکم أمیر المؤمنین علیه السلام فی البغاه ممن سمیتموه دلیلا بعد دلیل انه حکم الله فی طائفه من الکافرین موجود فی السنه و الکتاب و ان لم یعرف الجمهور الوجه فی ذلک على التعیین فلا یجب ان یخرج القوم من الکفر لتخصیصهم من الحکم بخلاف ما حکم الله تعالى فیمن سواهم من الفاسقین و هذا ما لا فصل فیه. انتهى.\nاتى بهذا الاعتراض و رده الشیخ المفید فی الافصاح أیضا فقال:فان قالوا کیف یصح لکم اکفار أهل البصره و الشام و قد سئل أمیر المؤمنین علیه السلام عنهم فقال: اخواننا بغوا علینا، لم ینف عنهم الایمان و لا حکم علیهم بالشرک و الاکفار؟.\nقیل لهم هذا خبر شاذ لم یأت به التواتر من الاخبار و لا اجمع على صحته رواه الاثار و قد قابله ما هو أشهر منه عن أمیر المؤمنین علیه السلام و أکثر نقله و أوضح طریقا من الاسناد و هو أن رجلا سأل أمیر المؤمنین علیه السلام بالبصره و الناس مصطفون للحرب فقال له: على م نقاتل هؤلاء القوم یا أمیر المؤمنین و نستحل دمائهم و هم یشهدون شهادتنا و یصلون إلى قبلتنا؟\nفتلى علیه السلام هذه الایه رافعا بها صوته و إن نکثوا أیمانهم من بعد عهدهم و طعنوا فی دینکم فقاتلوا أئمه الکفر إنهم لا أیمان لهم لعلهم ینتهون.\nفقال الرجل حین سمع ذلک: کفار و رب الکعبه و کسر جفن سیفه و لم یزل یقاتل حتى قتل، و تظاهر الخبر عنه علیه السلام انه قال یوم البصره: و الله ما قوتل أهل هذه الایه حتى الیوم یا أیها الذین آمنوا من یرتد منکم عن دینه فسوف یأتی الله بقوم یحبهم و یحبونه أذله على المؤمنین أعزه على الکافرین یجاهدون فی سبیل الله و لا یخافون لومه لائم ذلک فضل الله یؤتیه من یشاء و الله واسع علیم و جاء مثل ذلک عن عمار و حذیفه رحمه الله علیهما- إلى أن قال:-\nعلى أنا لو سلمنا لهم الحدیث فی وصفهم بالاخوه له علیه السلام لما منع من کفرهم کما لم یمنع من بغیهم و لم یضاد ضلالهم باتفاق مخالفینا و لا فسقهم عن الدین و استحقاقهم اللعنه و الاستخفاف و الاهانه و سلب اسم الایمان عنهم و الاسلام و القطع علیهم بالخلود فی الجحیم قال الله تعالى و إلى عاد أخاهم هودا* فأضافه إلیهم بالاخوه و هو نبى الله و هم کفار بالله عز و جل و قال الله تعالى و إلى ثمود أخاهم صالحا* و قال و إلى مدین أخاهم شعیبا* و لم یناف ذلک کفرهم و لا یضاد ضلالهم و شرکهم فأحرى أن لا یضاد تسمیه أمیر المؤمنین علیه السلام محاربیه بالاخوه مع کفرهم بحربه و ضلالهم عن الدین بخلافه و هذا بین لا اشکال فیه، انتهى.\n«اعتراض آخر ورده»\nان قلت: قد مضى قوله علیه السلام فی الخطبه الثالثه و الثلاثین عند خروجه لقتال أهل البصره: مالى و لقریش و الله لقد قاتلتهم کافرین و لا قاتلنهم مفتونین و انی لصاحبهم بالأمس کما أنا صاحبهم الیوم.\nحیث إن قوله علیه السلام لاقاتلنهم مفتونین یدل على عدم کفرهم فى تلک الحال کما استفاد منه الشارح المعتزلی و قال: لان الباغی على الامام مفتون فاسق ثم قال و هذا الکلام یؤکد قول أصحابنا أن أصحاب صفین و الجمل لیسوا بکفار خلافا للامامیه فانهم یزعمون انهم کفار.\nقلت: رد هذا الاعتراض فی بهجه الحدائق بان المفتون من أصابته الفتنه و هى تطلق على الامتحان و الضلال و الکفر و الاثم و الفضیحه و العذاب و غیر ذلک و المراد بالمفتون ما یقابل الکافر الاصلى الذى لم یدخل فى الاسلام اصلا و لم یظهره اذ لا شک فی أن من حاربه علیه السلام کافر لقوله صلى الله علیه و آله حربک حربی و غیر ذلک من الاخبار و الادله.\nان قلت: لو انهم کانوا کافرین فکیف خالطهم الأئمه علیهم السلام و المؤمنون و لم یجتنبوا من ذبائحهم و اسارهم و یعاملون معهم معامله المسلم فى سائر الامور على انه لزم الحکم بعدم قبول توبتهم و بقسمه أموالهم و باعتداد زوجاتهم عده الوفاه و غیر ذلک من الاحکام؟\nقلت بعد ما دریت ان فرق الکفار مختلفه فاحکم بذلک ان أحکام الکفر أیضا مختلفه فحکم أهل الکتاب خلاف حکم من لا کتاب له من عبده الاصنام و ان کان الفریقان کافرین مثلا ان أهل الکتاب یؤخذ منهم الجزیه و یقرون على أدیانهم و لا یفعل ذلک بعبده الأصنام و کذا حکم الحربی خلاف حکم الذمى و کذا حکم المرتد خلاف حکم الجمیع مع اتفاقهم فی الکفر و لذا افتى الشیخ فی الخلاف ان الباغی إذا قتل غسل و صلى علیه.\nو ذهب غیر واحد من علمائنا بان البغاه محکوم بکفرهم باطنا إلا انه یعامل معهم فی هذا الزمان المسمى بزمان الهدنه معامله المسلم الحقیقی حتى یظهر الدوله الحقه عجل الله تعالى ظهورها فیجرى علیهم حینئذ حکم الکفار الحربیین.\nو یشهد بما ذکر عده روایات منها کما فی الوسائل باسناده عن أبی بکر الحضرمی قال: سمعت أبا عبد الله علیه السلام یقول لسیره على فى أهل البصره کانت خیرا لشیعته مما طلعت علیه الشمس إنه علم ان للقوم دوله فلو سباهم لسبیت شیعته قلت فاخبرنى عن القائم یسیر بسیرته؟ قال: لا إن علیا علیه السلام سار فیهم بالمن لما علم من دولتهم و إن القائم یسیر فیهم بخلاف تلک السیره لانه لا دوله لهم.\nو المروى عن الدعائم عن علی علیه السلام انه سئل عن الذین قاتلهم من أهل القبله أ کافرون هم؟ قال علیه السلام کفروا بالاحکام و کفروا بالنعم لیس کفر المشرکین الذین دفعوا النبوه و لم یقروا بالاسلام و لو کانوا کذلک ما حلت لنا مناکحهم و لا ذبائحهم و لا مواریثهم و غیرهما من الأخبار الوارده فی الباب مما یطول ذکرها.\n«ترجمه الحکمین و بعض آخر»\nقد حضر فی صفین رجال مجاهدون فى الله حق جهاده منهم أبو الیقظان عمار بن یاسر رضوان الله علیه قتله الفئه الباغیه، و قد مضى نبذه من الکلام فی ترجمته بما یلیق و یسع المقام.\nو منهم عضد اسد الله مالک الأشتر رضى الله عنه و قد مضى بعض الاقوال فی جلاله شأنه و نباله قدره حسب ما یقتضى المقام و سیأتى ترجمته تفصیلا فی باب المختار من کتبه و رسائله علیه السلام ان شاء الله تعالى، و منهم هاشم بن عتبه بن أبی وقاص المرقال و ابنه رضوان الله علیهما و قد علم جلاله شأنهما و ثبات أمرهما و عزمهما فی نصره الدین و الحمایه عن الحق المبین بما ذکرنا من الاثار و الأخبار فی شهادتهما رضى الله عنهما و کذا غیرهم من حماه الحق و اعوان الدین الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا و لزموا الصراط المستقیم و النهج القویم على حقیقه البصیره، و لا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله أمواتا بل أحیاء عند ربهم یرزقون، فرحین بما آتیهم الله من فضله و یستبشرون بالذین لم یلحقوا بهم من خلفهم ألا خوف علیهم و لا هم یحزنون، یستبشرون بنعمه من الله و فضل و ان الله لا یضیع أجر المؤمنین.\nو أبو وقاص جد هاشم المرقال اسمه مالک بن اهیب بن عبد مناف بن زهره ابن کلاب، و عم هاشم سعد بن أبی وقاص احد العشره و أبوه عتبه بن أبی وقاص هو الذى کسر رباعیه رسول الله صلى الله علیه و آله یوم احد و کلم شفتیه و شج وجهه فجعل یمسح الدم عن وجهه و یقول کیف یفلح قوم خضبوا وجه نبیهم بالدم و هو یدعوهم إلى ربهم فانزل الله عز و جل لیس لک من الأمر شیء أو یتوب علیهم أو یعذبهم فإنهم ظالمون و قال حسان بن ثابت فى ذلک الیوم:\nإذا الله حیا معشرا بفعالهم و نصرهم الرحمن رب المشارق\nفهدک ربى یا عتیب بن مالک و لقاک قبل الموت احدى الصواعق\nبسطت یمینا للنبى محمد فدمیت فاه قطعت بالبوارق\nفهلا ذکرت الله و المنزل الذی تصیر إلیه عند احدى الصفائق\nفمن عاذرى من عبد عذره بعد ما هوى فى دجوجى شدید المضائق\nو اورث عارا فى الحیاه لأهله و فى النار یوم البعث ام البوائق\nو انما قال عبد عذره لأن عتبه بن أبی وقاص و اخوته و اقاربه فى نسبهم کلام ذکر ص قوم من أهل النسب انهم من عذره و انهم ادعیاء فی قریش و لهم خبر معروف و قصه مذکوره فی کتب النسب، و تنازع عبد الله بن مسعود و سعد بن أبی وقاص فی أیام عثمان فی أمر فاختصما فقال سعد لعبد الله: اسکت یا عبد هذیل فقال له عبد الله: اسکت یا عبد عذره، هذا ما نقلنا من الفاضل الشارح المعتزلی.\nو فی الاستیعاب أن هاشم المرقال کان من أصحاب رسول الله صلى الله علیه و آله نزل الکوفه و کان من الفضلاء الخیار و کان من الأبطال و فقئت عینه یوم الیرموک و کان خیرا فاضلا شهد مع علی علیه السلام الجمل و شهد صفین و أبلا بلاء حسنا و بیده کانت رایه علی علیه السلام على الرجاله یوم صفین و یومئذ قتل.\nو کفى فی فضل هاشم رضوان الله علیه ما قال فیه یعسوب الدین أمیر المؤمنین علیه السلام فی الخطبه السادسه و الستین: و قد اردت تولیه مصر هاشم بن عتبه و لو ولیته إیاها لما خلى لهم العرصه و لا انهزهم الفرصه.\nو ممن شهد بصفین من حوارى أمیر المؤمنین علیه السلام و استشهد بها و قتله الفئه الباغیه اویس القرنى رضوان الله علیه.\nو المروى عن رسول الله صلى الله علیه و آله انه کان یقول تفوح روائح الجنه من قبل قرن و ا شوقاه الیک یا اویس القرنى ألا و من لقیه فلیقرأه منى السلام فقیل یا رسول الله و من اویس القرنى؟ قال: ان غاب عنکم لم تفتقدوه، و ان ظهر لکم لم تکترثوا به یدخل الجنه فى شفاعته مثل ربیعه و مضر یؤمن بى و لا یرانی و یقتل بین یدی خلیفتى أمیر المؤمنین على بن أبی طالب فى صفین، و الروایات من الخاصه و العامه فى مدحه أکثر من أن یذکر.\nو من استشهد بصفین من أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام: عبد الله بن بدیل بن ورقاء و خزیمه بن ثابت و جندب بن زهیر و ابن التیهان و غیر ذلک رضوان الله علیهم أجمعین و قال المسعودى فى مروج الذهب: و قتل بصفین من الصحابه ممن کان مع على علیه السلام خمسه و عشرون رجلا.\nو ممن شهد مع علی صفین شبث بن ربعی کما مر قبل و هذا الرجل کان مضطرب الحال مشوش البال غیر ثابت على طریق منافقا متلونا سفاکا متجریا تابع کل ناعق و مثیر کل فتنه عاش طویلا حتى بلغ إلى أرذل العمر و حضر کربلاء مع عمر بن سعد فقاتل الحسین بن علی علیهما السلام نستعیذ بالله من سوء الخاتمه، و مسجد شبث احد المساجد الأربعه التی جددت فرحا لقتل الحسین علیه السلام و تخلف هو و عمرو ابن حریث و الاشعث و جریر بن عبد الله عن أمیر المؤمنین علی علیه السلام فی مسیره إلى النهروان و اخبر علیه السلام بانهم یریدون تثبیط الناس عنه و بیعتهم للضب و قال علیه السلام:\nأما و الله یا شبث و یا ابن حریث لتقاتلان ابنی الحسین علیه السلام کما فی البحار للمجلسی رحمه الله تعالى.\nقال أبو زهیر العبسى فانا سمعت شبث فی أماره مصعب یقول لا یعطى الله أهل هذا المصر خیرا أبدا و لا یسددهم لرشد ألا تعجبون أنا قاتلنا مع علی بن أبی طالب علیه السلام و مع ابنه من بعده آل أبی سفیان حمس سنین ثم عدونا على ابنه و هو خیر أهل الأرض نقاتله مع آل معاویه و ابن سمیه الزانیه ضلال یا لک من ضلال.\nو قال ابن حجر فی التقریب: شبث بفتح أوله و الموحده ثم مثلثه ابن ربعی التمیمی الیربوعی أبو عبد القدوس الکوفی مخضرم کان مؤذن سجاح ثم اسلم ثم کان ممن اعان على عثمان ثم صحب علیا ثم صار من الخوارج علیه ثم تاب فحضر قتل الحسین علیه السلام ثم کان ممن طلب بدم الحسین علیه السلام مع المختار ثم ولى شرطه الکوفه ثم حضر قتل المختار و مات بالکوفه فى حدود الثمانین انتهى.\nبیان مخضرم بضم المیم و فتح الراء من ادرک الجاهلیه و الاسلام و سجاح بفتح أولها کسحاب اسم امرأه ادعت النبوه و تنبى المسیلمه الکذاب أیضا فی زمانها.\nقال أبو جعفر الطبری فی ذکر احداث السنه الحادیه عشره من الهجره من تاریخه: و کانت سجاح بنت الحارث بن سوید بن عقفان هی و بنو أبیها عقفان فی بنى تغلب فتنبت بعد موت رسول الله صلى الله علیه و آله بالجزیره فی بنى تغلب فاستجاب لها الهذیل- إلى أن قال-: ان مسیلمه الکذاب لما نزلت به سجاح أغلق الحصن دونها فقالت لها سجاح انزل قال: فنحى عنک أصحابک ففعلت فقال مسیلمه: اضربوا لها قبه و جمروها لعلها تذکر الباه ففعلوا فلما دخلت القبه نزل مسیلمه فقال لیقف ههنا عشره و ههنا عشره ثم دارسها فقال ما أوحى إلیک؟ و قالت هل تکون النساء یبتدئن و لکن أنت ما أوحى إلیک؟ قال: ألم تر إلى ربک کیف فعل بالحبلى اخرج منها نسمه تسعى من بین صفاق وحشى.\nقالت: و ما ذا أیضا؟ قال أوحى إلى أن الله خلق النساء أفراجا و جعل الرجال لهن أزواجا فنولج فیهن قعسا ایلاجا ثم نخرجها إذا نشاء إخراجا فینتجن لنا سخالا انتاجا، قالت: أشهد انک نبى، قال: هل لک أن أتزوجک فاکل بقومی و قومک العرب؟\nألا قومى إلى النیک فقد هیى لک المضجع\nو إن شئت ففی البیت و إن شئت ففی المخدع\nو إن شئت سلقناک و إن شئت على أربع\nو إن شئت بثلثیه و إن شئت به أجمع\nقالت: بل به أجمع، قال: بذلک أوحى إلى، فاقامت عنده ثلاثا ثم انصرفت إلى قومها فقالوا ما عندک؟ قالت کان على الحق فاتبعته فتزوجته، قالوا فهل أصدقک شیئا؟ قالت لا، قالوا ارجعى إلیه فقبیح بمثلک أن ترجع بغیر صداق (أن تزوج بغیر صداق- ظ) فرجعت فلما رآها مسیلمه أغلق الحصن و قال مالک؟ قالت أصدقنى صداقا، قال من مؤذنک؟ قالت شبث بن ربعى الریاحى، قال على به فجاء فقال ناد فى أصحابک أن مسیلمه بن حبیب رسول الله قد وضع عنکم صلاتین مما أتاکم محمد صلاه العشاء الاخره و صلاه الفجر، فانصرفت و معها أصحابها فیهم الزبرقان و عطاره بن حاجب و عمرو بن الأهتم و غیلان بن خرشه و شبث بن ربعى فقال عطارد بن حاجب:\nأمست نبیتنا انثى نطیف بها و أصبحت انبیاء الناس ذکرانا\nثم إن ولد شبث عبد القدوس المعروف بأبى الهندى الشاعر کان زندیقا سکیرا و کذا سبطاه صالح بن عبد القدوس و غالب بن عبد القدوس فالصالح کان زندیقا طالحا قتله المهدى على الزندقه و صلبه على جسر بغداد، و غالب کان غالب أمره فى شرب الخمر و ادمانه و عاقبه أمره انه سقط عن السطح فى حال سکره فوجد میتا و حکى انه کان مکتوبا على قبره.\nاجعلوا ان مت یوما کفنى ورق الکرم و قبرى معصره\nاننى ارجو من الله غدا بعد شرب الراح حسن المغفره\nکان الفتیان یجیئون إلى قبره فیشربون و یصبون القدح على قبره.\nو نظیر البیتین المذکورین ما قاله أبو محجن فى أیام جاهلیته کما فى الجزء الثالث من تاریخ أبى جعفر الطبرى من وقایع السنه الرابعه عشره:\nإذا مت فادفنی إلى أصل کرمه تروى عظامى بعد موتى عروقها\nو لا تدفننی بالفلاه فاننی اخاف إذا ما مت أن لا أذوقها\nو تروى بخمر الحص لحدى فاننی أسیر لها من بعد ما قد أسوقها\nثم ان أمیر المؤمنین علی علیه السلام کان یرسله إلى امور خطیره لجرأته کما نقلنا من قبل ان علیا علیه السلام بعثه مع بشر بن عمرو و سعید بن قیس إلى معاویه لیدعوه إلى الطاعه و الجماعه و اتباع أمر الله فلما وردوا على معاویه و ذهب سعید بن قیس لیتکلم بدره شبث بن ربعى و قال لمعاویه انه لا یخفى علینا ما تطلب انک لا تجد شیئا تستغوى به الناس و تستمیل به أهواءهم إلا أن قتل لهم قتل إمامکم مظلوما فهلموا نطلب بدمه فاستجاب لک سفله طغام رذال و قد علمنا أنک أبطأت عنه بالنصر و اجبت له القتل لهذه المنزله التی تطلب.\nو أما ترجمه أبی موسى الأشعرى فنحن نذکر نقلا عن الشارح المعتزلی من کتاب الاستیعاب لابن عبد البر المحدث و غیره ثم نتبع ذلک بما نقلناه من غیره.\nقال ابن عبد البر: هو عبد الله بن قیس بن سلیم بن حصار بن حرب بن عامر بن عمر بن بکر بن عامر بن عذر بن وابل بن ناجیه بن الجاهر بن الأشعر، و اختلف فی انه هل هو من مهاجره الحبشه ام لا و الصحیح انه لیس منهم و لکنه اسلم ثم رجع إلى بلاد قومه فلم یزل بها حتى قدم هو و ناس من الأشعریین على رسول الله صلى الله علیه و آله فوافق قدومهم قدوم أهل السفینتین جعفر بن أبی طالب و أصحابه من أرض حبشه فوافوا رسول الله صلى الله علیه و آله بخیبر فظن قوم أن أبا موسى قدم من الحبشه مع جعفر و قیل انه لم یهاجر إلى الحبشه و انما أقبل فی سفینه مع قوم من الأشعریین فرمت الریح سفینتهم إلى ارض الحبشه و خرجوا منها مع جعفر و اصحابه فکان قدومهم معا فظن قوم انه کان من مهاجره الحبشه.\nقال: و ولاه رسول الله صلى الله علیه و آله من محالیف الیمن زبید و ولاه عمر البصره لما عزل المغیره عنها فلم یزل علیها إلى صدر من خلافه عثمان فعزله عثمان عنها و ولاها عبد الله بن عمار بن کریز فنزل ابا موسى الکوفه حینئذ و سکنها فلما کره سعید بن العاص و دفعوه عنها و لوا ابا موسى و کتبوا إلى عثمان یسألونه ان یولیه فأقره على الکوفه فلما قتل عثمان عزله على علیه السلام عنها فلم یزل واجدا لذلک على علی علیه السلام حتى جاء منه ما قال حذیفه فیه.\nقال الشارح المعتزلی: و الکلام الذی قال فیه و قد ذکر عنده بالدین اما أنتم فتقولون ذلک و اما انا فاشهد انه عدو لله و لرسوله و حرب لهما فی الحیاه الدنیا و یوم یقوم الأشهاد یوم لا ینفع الظالمین معذرتهم و لهم اللعنه و لهم سوء الدار و کان حذیفه عارفا بالمنافقین اسر إلیه رسول الله صلى الله علیه و آله امرهم و أعلمهم أسماءهم.\nو روى ان عمارا سئل عن ابی موسى فقال لقد سمعت فیه من حذیفه قولا عظیما سمعته یقول: صاحب البرنس الاسود ثم کلح کلوحا علمت منه انه کان لیله العقبه بین ذلک الرهط.\nو روى عن سوید بن غفله قال: کنت مع ابى موسى على شاطى الفرات فی خلافه عثمان فروى لی خبرا عن رسول الله صلى الله علیه و آله قال سمعته یقول: إن بنی إسرائیل اختلفوا فلم یزل الاختلاف بینهم حتى بعثوا حکمین ضالین ضلا و أضلا من اتبعهما و لا ینفک أمر امتی حتى یبعثوا حکمین یضلان و یضلان من تبعهما، فقلت له:احذر یا أبا موسى أن تکون أحدهما قال: فخلع قمیصه و قال: أبرء إلى الله من ذلک کما أبرء من قمیصی هذا.\nو کان علی علیه السلام یقنت علیه و على غیره فیقول اللهم العن معاویه اولا و عمرا ثانیا و أبا الاعور السلمى ثالثا و ابا موسى الأشعری رابعا.\nو قال نصر فی کتاب صفین: قال علی علیه السلام ان عبد الله بن قیس رجل قد حلبت أشطره فوجدته قریب القعر کلیل المدیه. و نقل أیضا أبیاتا عن بعض بعضها.\nلو کان للقوم رأى یعظمون به بعد الخطار رموکم بابن عباس\nلله در أبیه أیما رجل ما مثله لفصال الخطب فی الناس\nلکن رموکم بشیخ من ذوى یمن لم یدر ما ضرب أخماس لأسداس\nان یخل عمرو به یقذفه فی لجج یهوى به النجم تیسا بین أتیاس\nو فی السیاسه و الامامه للدینورى: ذکروا أن معاویه کتب إلى أبی موسى بعد الحکومه و هو بمکه. أما بعد فاکره من أهل العراق ما کرهوا منک و أقبل إلى الشام فانى خیر لک من على و السلام.\nفکتب إلیه أبو موسى: أما بعد فانه لم یکن منى فی علی إلا ما کان من عمرو فیک غیر أنى أردت بما صنعت وجه الله و أراد عمرو بما صنع ما عندک و قد کان بینی و بینه شروط عن تراض فلما رجع عمرو رجعت، و أما قولک: إن الحکمین إذا حکما على أمر فلیس للمحکوم علیه أن یکون بالخیار إنما ذاک فی الشاه و البعیر، و أما فی امر هذه الامه فلیست تساق إلى ما تکره و لن تذهب بین عجز عاجز و لا کید کائد و لا خدیعه فاجر، و أما دعاؤک إیاى إلى الشام فلیس لی بدل و لا إیثار عن قبر ابن إبراهیم ابی الأنبیاء.\nثم ان الفاضل الشارح المعتزلی بعد ذکره ما تعتقده المعتزله فی ابى موسى نقلا من کتاب الکفایه لابن متویه انه قال أما ابا موسى فانه عظم جرمه بما فعله و ادى ذلک إلى الضرر الذى لم یخف حاله و کان علی علیه السلام یقنت علیه و على غیره- کمادریت- و روى عنه علیه السلام انه کان یقول فی ابی موسى: صبغ بالعلم صبغا و سلخ منه سلخا و کذا بعد ما ذکر روایه الحکمین الضالین المضلین فی بنی إسرائیل و فی هذه الامه من أبی موسى عن رسول الله صلى الله علیه و آله، و کذا بعد ما ذکر انه لم یثبت فی توبته ما ثبت فی توبه غیره، قال: و ذکرته لک لتعلم أنه عند المعتزله من أرباب الکبائر و حکمه حکم أمثاله ممن واقع کبیره و مات علیها. انتهى.\nأقول: و ذکرنا طائفه من البراهین و الأدله فی کفر الخارجین على الامام العادل علیه السلام فلیرجع.\nقال ابن عبد البر و اختلف فی تاریخ موته فقیل سنه اثنتین و أربعین، و قیل سنه اثنتین و خمسین، و قیل سنه أربع و أربعین، و اختلف فی قبره فقیل مات بمکه و دفن بها و قیل مات بالکوفه و دفن بها.\nو أما عمرو بن العاص فلا یخفى على أحد انه کان فاجرا غادرا ختالا و فی الروغان و الخدیعه و المکر یضرب به المثل و قد مضى شرذمه منها من قبل و سیأتی فی باب المختار من الکتب و الرسائل کتاب أمیر المؤمنین علی علیه السلام إلیه و هو الکتاب التاسع و الثلاثون قوله علیه السلام: من عبد الله على أمیر المؤمنین إلى الأبتر بن الأبتر عمرو بن العاص بن وائل شانئ محمد و آل محمد فی الجاهلیه و الاسلام- إلى آخر ما قال- و نحن نذکر فی شرح ذلک الکتاب بعون الملک الوهاب ما قیل فی عمرو بن العاص، فلنعد إلى بیان جمل الخطبه تم المجلد الخامس عشر من هذه الطبعه الجدیده النفیسه فى الیوم الثالث من ذى القعده الحرام سنه- ۱۳۸۳- و ذلک بتصحیح و ترتیب من العبد- السید ابراهیم المیانجى- عفى عنه، و الحمد لله رب العالمین و یلیه انشاء الله المجلد السادس عشر.\n[تتمه باب المختار من خطب أمیر المؤمنین ع و أوامره]\n[تتمه الخطبه السادسه و الثلاثون و المأتان]\n[فی شأن الحکمین و ذم أهل الشام]\nبسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله ملهم الصواب، و الصلاه على حججه الذین اوتوا الحکمه و فصل الخطاب، سیما على سید الأنبیاء محمد المصطفى، و أفضل الأوصیاء على المرتضى و بعد فهذا هو المجلد الثانی من «تکمله منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه» فهو المجلد السادس عشر من المنهاج و نسأل الله تعالى التوفیق و السداد و الهدایه إلى الخیر و الرشاد.\nقوله علیه السلام: (جفاه طغام عبید اقزام) صدر کلامه بمذام أهل الشام تنفیرا عنهم أى هم قوم غلاظ الطبع قساه القلب افظاظ، و طغام اى هم اوغاد الناس و اراذلهم و الطغام کالطعام خلاف الهمام، و عبید انما لم یذکر متعلق العبید لیفید التعمیم و یذهب السامع إلى کل مذهب ممکن اى هم عبید الدینار و عبید الدنیا و عبید النفس و الهوى.\nو قیل: او لأن بعضهم لم یکونوا أحرارا و کانوا عبیدا حقیقه و حیث ان اللفظ مهمل یصدق بالبعض.\nاقزام اى هم اراذل الناس و أدانیهم.\nقوله علیه السلام: (جمعوا من کل أوب و تلقطوا من کل شوب) هاتان الجملتان کأنما تدلان على معنى واحد و مطلب فارد اى هم جمعوا من کل ناحیه و تلقطوا من فرق مختلطه یعنی انهم لیسوا بقوم أصیل بل تلقط بعضهم من ههنا و بعضهم من ههنا و فی الجمله الأخیره إشاره لطیفه أیضا إلى أنهم أوباش الناس و أسقاطهم.\nقوله علیه السلام: (ممن ینبغی أن یفقه و یؤدب و یعلم و یدرب) یعنی انهم قوم جهال بمعزل عن الکتاب و الدین فینبغى ان یفقهوا، و غیر متأدبین باداب الحق و غیر معتادین بالعادات الجمیله من محاسن الأفعال و مکارم الأخلاق فینبغى ان یؤدبوا أی یعلموا الأدب و یدربوا أى یعودوا بتلک العادات الحسنه.\nو قریء یذرب بالذال المعجمه أیضا یقال ذرب المرأه طفلها تذریبا إذا حملته حتى یقضى حاجته و هذه القراءه تناسب الجمله التالیه الاتیه اى انهم صبیان صغار و اطفال لا یقدرون على شیء و ینبغی أن یربوا فی حجر مرب و یعیشوا فی حضانه حاضن و المراد ان القوم الذین لم یتفقهوا فی الدین و لا یعلمون شیئا ینبغی أن یعلموا و یدربوا بل صبیان ینبغی أن یذربوا فأنى لهم ان تقوموا مقام الصدیقین و یجلسوا مجلس النبیین و یعرفوا انفسهم بأنهم خلیفه الله و رسوله و یأخذوا ازمه امور الناس و یلوا امورهم أ فمن یهدى إلى الحق أحق أن یتبع أمن لا یهدى إلا أن یهدى فما لکم کیف تحکمون؟.\nو قد قال عمار فی خطبه خطب بها أهل الکوفه یستنفر الناس إلى أمیر المؤمنین على علیه السلام: أیها الناس علیکم بإمام لا یؤدب و فقیه لا یعلم و صاحب بأس لا ینکل و ذی سابقه فی الإسلام لیست لأحد، إلخ. و قد برهن فی محله أن من أوصاف الإمام انه یجب أن یکون أفضل من جمیع الرعایا فی جمیع الصفات الکمالیه فهو لا یؤدب و لا یعلم و سیأتی تحقیقه فی شرح الخطبه التالیه إنشاء الله.\nکنایه قوله علیه السلام: (و یولى علیه و یؤخذ على یدیه) قرئ یولى بالتشدید و التخفیف و على الأول یقال: ولاه الأمر تولیه إذا جعله والیا علیه، و على الثانی یقال اولى فلانا على الیتیم إذا أوصاه علیه و اولاه الأمر ایلاء إذا جعله والیا علیه. و هذا کنایه عن کونهم سفهاء لا یستحقون أن یلوا أمرا و یفوض الیهم فان العقل و النقل معاضدان على قبح تولیه الأمور بأیدى السفهاء و ولایتهم علیها قال عز من قائل:\nو لا تؤتوا السفهاء أموالکم التی جعل الله لکم قیاما فکیف الأحکام الإلهیه و الأمور الشرعیه و ما فیها مصالح العامه و حقوق الرعیه بل ینبغی أن یمنعوا من التصرف و یحجر علیهم کما یحجر على الصبی و السفیه لعدم رشدهم یقال: أخذ على ید فلان إذا منعه عما یرید أن یفعله فمن بلغ فی الغباوه و السفاهه إلى هذا الحد فکیف یرضى العقل و یمضی أن یقتدى به و هل هذا إلا ظلم عظیم، ألا و ان الرعیه الفاجره تهلک بالإمام الفاجر.\nقوله علیه السلام: (لیسوا من المهاجرین و الأنصار و لا من الذین تبوأوا الدار) أى سکنوها و هی إشاره إلى قوله تعالى فی سوره الحشر و الذین تبوؤا الدار و الإیمان من قبلهم الایه و لذا جاء فی بعض نسخ الخطبه: و لا من الذین تبوأوا الدار و الایمان و أجمع المفسرون بأن الدار هی المدینه و هی دار الهجره تبوأها الأنصار قبل المهاجرین و کانوا من أهل المدینه اسلموا بها قبل هجره الرسول بسنتین و بنوا بها المساجد و أثنى علیهم بقوله عز من قائل و الذین تبوؤا الدار و الإیمان من قبلهم یحبون من هاجر إلیهم و لا یجدون فی صدورهم حاجه مما أوتوا و یؤثرون على أنفسهم و لو کان بهم خصاصه و من یوق شح نفسه فأولئک هم المفلحون فالذین تبوأوا الدار هم طائفه من الأنصار فکرر ذکرهم تأکیدا.\nو قال الفاضل الشارح المعتزلی بقوله: و أیضا فان لفظه الأنصار واقعه على کل من کان من الأوس و الخزرج الذین أسلموا على عهد رسول الله صلى الله علیه و آله و الذین تبوأوا الدار و الایمان فی الایه قوم مخصوصون منهم و هم أهل الاخلاص و الایمان التام فصار ذکر الخاص بعد العام کذکره تعالى جبرئیل و میکال ثم قال: و الملائکه بعد ذلک ظهیرا و هما من الملائکه.\nو أقول: أما المهاجرون فهم الذین هاجروا بلادهم أى ترکوها و صاروا إلى رسول الله صلى الله علیه و آله و أما الذین اسلموا من أهل المدینه الرسول قبل هجرته او بعد هجرته فیسمون أنصارا و قد اشبعنا الکلام فیه قبل و الذین تبوأوا الدار و الایمان قوم مخصوص منهم و هم الذین أسلموا قبل هجرته صلى الله علیه و آله و لذا قیدنا کلامنا بقولنا هم طائفه من الأنصار فصار ذکر الخاص بعد العام بهذا المعنى.\nثم على نسخه و الایمان یکون الایمان متبوءا على الاستعاره و فی الکافی عن الصادق علیه السلام: الایمان بعضه من بعض و هو دار و کذلک الاسلام دار و الکفر دار، و لما انهم ثبتوا على الایمان و اطمأنت قلوبهم به سماه متبوءا و منزلا لهم. و قدر غیر واحد من المفسرین فی الایه لازموا و نظائره اى تبوأوا الدار و لازموا الایمان مثل قوله:\nو رأیت زوجک فی الوغى متقلدا سیفا و رمحا\nاى معتقلا رمحا لأن الرمح لا یتقلد به بل یعتقل به یقال: فلان تقلد سیفه و اعتقل رمحه و کقول الشاعر:\nعلفتها تبنا و ماء باردا حتى شنت هماله عیناها\nاى علفتها تبنا و سقیتها ماء باردا و إنما کان قوله هذا ذما لهم لأن عدم اتصافهم بها نقصان لهم بالقیاس إلى المتصفین بها، و من تتبع آثار السلف یجد أن السابقه فی الاسلام و الهجره تعد من الفضائل و المفاخر و المدائح و من کان اسبق اسلاما و اقدم هجره من الاخر یفضل علیه.\nقوله علیه السلام: (الا و ان القوم اختاروا لأنفسهم اقرب القوم مما یحبون و انکم اخترتم لأنفسکم اقرب القوم مما تکرهون).\nیعنی بالقوم الأول أهل الشام و بالأخیرین الناس و ما کانوا یحبونه الغلبه على أهل العراق و الظفر بهم و اقرب الناس لهم من غرضهم ذلک هو عمرو بن العاص و إنما کان اقرب الناس إلى وصول غرضهم بمکره و حیله و خدائعه و میله إلى معاویه و اتباعه اثره اتباع الکلب للضرغام یلوذ إلى مخالبه و ینتظر ما یلقى الیه من فضل فریسته.\nو الخطاب فی انکم و اخواته إلى أهل العراق و ما یکرهه أهل العراق هو بعینه ما یحبه أهل الشام و هو صیروره الأمر إلى معاویه بخذلان أهل العراق و انکسارهم و اقرب الناس منه أبو موسى الأشعرى إما لغباوته و سفاهته و فساد رأیه لأنه کان رجلا کلیل الشفره قریب القعر مدهوش الجنان و هو کما عرفه عمرو بن العاص حین تشاجرا:و انما مثله مثل الحمار یحمل اسفار الایه أو لبغضه علیا علیه السلام و انحرافه عنه لأنه علیه السلام عزله عن الکوفه لما قتل عثمان لما دریت من ترجمه الرجل من قبل و ما قال حذیفه فیه و غیر ذلک مما قدمنا ذکره.\nقوله علیه السلام: (و إنما عهدکم بعبد الله بن قیس بالأمس یقول: إنها فتنه فقطعوا أوتارکم و شیموا سیوفکم فان کان صادقا فقد اخطأ بمسیره غیر مستکره و إن کان کاذبا فقد لزمته التهمه) عبد الله بن قیس هو أبو موسى الأشعرى کما دریت من ترجمته و المراد بالأمس واقعه الجمل فانها کانت قبل واقعه صفین و التعبیر بالأمس کنایه عن عدم مضی زمان طویل منها و عن انهم قریب العهد بها فلا یتأتى لهم انکار ما سمعوا من أبی موسى فی الأمس و ادعاء الغفله و النسیان عنه و کان أبو موسى ینهى أهل العراق عن نصرته علیه السلام عند مسیره إلى أهل البصره و یأمرهم بالاعتزال عن الحرب و کان یرى أن قتال أهل القبله فتنه یجب الاعتزال عنها و یقول: انها فتنه فقطعوا أوتارکم یعنی أوتار قسیکم و شیموا سیوفکم اى اغمدوها، کنایه عن ترک القتال و الاجتناب عنه.\n«کلام أبى موسى الأشعرى لأهل الکوفه و نهیه ایاهم عن نصره» «أمیر المؤمنین على علیه السلام بعد ما استنفر الناس الیه علیه السلام» «الحسن بن على و عمار بن یاسر عند مسیره علیه السلام إلى أهل البصره»\nقال أبو مخنف: ان أمیر المؤمنین علیا علیه السلام لما توجه من المدینه إلى البصره خطب الحسن بن علی علیه السلام و عمار بن یاسر أهل الکوفه یستنفران الناس إلى علی علیه السلام و بعد ما نقل خطبتهما قال: حدثنا الکلبی عن أبی صالح أن أبا موسى الأشعرى لما سمع خطبه الحسن و عمار قام فصعد المنبر و قال:\nالحمد لله الذی أکرمنا بمحمد فجمعنا بعد الفرقه و جعلنا إخوانا متحابین بعد العداوه و حرم علینا دمائنا و أموالنا قال الله سبحانه لا تأکلوا أموالکم بینکم بالباطل* و قال تعالى: و من یقتل مؤمنا متعمدا فجزاؤه جهنم خالدا فیها فاتقوا الله عباد الله و ضعوا أسلحتکم و کفوا عن قتال إخوانکم، أما بعد یا أهل الکوفه إن تطیعوا الله بادیا و تطیعونی ثانیا تکونوا جرثومه من جراثیم العرب یأوى إلیکم المضطر و یأمن فیکم الخائف، إن علیا إنما یستنفرکم لجهاد امکم عائشه و طلحه و الزبیر حواری رسول الله صلى الله علیه و آله و من معهم من المسلمین و أنا أعلم بهذه الفتن، أنها إذا أقبلت شبهت و إذا أدبرت أسفرت. إنی أخاف علیکم أن یلتقی غاران منکم فیقتتلا ثم یترکا کالأحلاس الملقاه بنجوه من الأرض ثم یبقى رجرجه من الناس لا یأمرون بالمعروف و لا ینهون عن منکر إنها قد جائتکم فتنه کافره لا یدرى من أین تؤتى، تترک حیران کأنی أسمع رسول الله صلى الله علیه و آله بالأمس یذکر الفتن فیقول: أنت فیها نائما خیر منک قاعدا و أنت فیها جالسا خیر منک قائما و أنت فیها قائما خیر منک ساعیا فشیموا سیوفکم و قصفوا رماحکم و انصلوا سهامکم و قطعوا أوتارکم و خلوا قریشا ترتق فتقها و تراب صدعها فان فعلت فلأنفسها ما فعلت و إن أبت فعلى أنفسها ما جنت، سمها فی أدیمها استنصحونی و لا تستغثونی و أطیعونی و لا تعصونی یتبین لکم رشدکم و تصلی هذه الفتنه من جناها.\nقال: فقام إلیه عمار بن یاسر فقال: أنت سمعت رسول الله صلى الله علیه و آله یقول ذلک؟\nقال: نعم، هذه یدی بما قلت: فقال: إن کنت صادقا فإنما عناک بذلک وحدک و اتخذ علیک الحجه فالزم بیتک و لا تدخلن فی الفتنه أما انی أشهد أن رسول الله صلى الله علیه و آله أمر علیا بقتال الناکثین و سمی لی فیهم من سمى و أمره بقتال القاسطین و إن شئت لأقیمن لک شهودا یشهدون أن رسول الله صلى الله علیه و آله إنما نهاک وحدک و حذرک من الدخول فی الفتنه ثم قال له: أعطنى یدک على ما سمعت فمد إلیه یده فقال له عمار: غلب الله من غالبه و جاحده ثم جذبه فنزل عن المنبر.\nأقول: و سیأتی تمام الکلام فی شرح الکتاب الأول من باب المختار من کتبه علیه الصلاه و السلام.\nثم إن کلامه علیه السلام هذا احتجاج علیهم فی اختیارهم أبا موسى للحکومه و صوره الاحتجاج: انکم یا أهل العراق قریبو العهد بقول أبی موسى یقول لکم عند مسیرى إلى أهل البصره: هذه هی الفتنه التی وعدنا بها و أمرنا بالاعتزال عنها فقطعوا أوتارکم و شیموا سیوفکم، فان کان أبو موسى فی قوله هذا صادقا فقد أخطأ بمسیره الینا و حضوره معنا فی صفین و تکثیره سواد أهل العراق حالکونه غیر مستکره فی ذلک أی لم یکرهه و لم یجبره أحد فی ذلک حتى یقال انه حضره مستکرها و إن لم یحارب و لم یسل السیف، و إن کان کاذبا و مختلفا فیه فقد لزمته التهمه أى الکذب و الاختلاق فهو فاسق بکذبه، فعلى التقدیرین صدق ام کذب قبح جعله حکما و لا ینبغی حکومته فی هذا الأمر الخطیر الجلیل و الاعتماد علیه فیه.\nو قال الشارح الفاضل المعتزلی: هذا الکلام منه علیه السلام یؤکد صحه إحدى الروایتین فی أمر أبی موسى فانه قد اختلفت الروایه هل حضر حرب صفین مع أهل العراق أم لا؟ فمن قال: حضر قال: حضر و لم یحارب و ما طلبه یمانیون من أصحاب علی علیه السلام لیجعلوه حکما کالأشعث بن قیس و غیره إلا و هو حاضر معهم فی الصف و لم یکن منهم على مسافه و لو کان منهم على مسافه لما طلبوه و لکان لهم فیمن حضر غناء عنه، و لو کان على مسافه لما وافق علی علیه السلام على تحکیمه و لا کان علی علیه السلام ممن یحکم من لم یحضر معه و قال الأکثرون: إنه کان معتزلا للحرب بعیدا عن أهل العراق و أهل الشام.\nثم قال: فإن قلت: فلم لا یحمل قوله علیه السلام فإن کان صادقا فقد أخطأ بسیره غیر مستکره على مسیره إلى أمیر المؤمنین علیه السلام و أهل العراق حیث طلبوه لیفوضوا إلیه أمر الحکومه؟\nقلت: لو حملنا کلامه علیه السلام على هذا لم یکن لازما لأبی موسى و کان الجواب عنه هینا و ذلک لأن أبا موسى یقول: إنما أنکرت الحرب و ما سرت لاحارب و لا لأشهد الحرب و لا لاغرى بالحرب و إنما سرت للاصلاح بین الناس و اطفاء نائره الفتنه فلیس یناقض ما رویته عن الرسول من خبر الفتنه و لا ما قلته فی الکوفه فی واقعه الجمل فقطعوا أوتار قسیکم. انتهى ما اردنا من نقل کلامه.\nأقول: إن أبا موسى حضر صفین و لم یحارب و لم یسل السیف کما نقلنا من قبل عن کتاب صفین لنصر بن مزاحم و تاریخ أبی جعفر الطبرى ان القوم لما صفحوا عن رأى أمیر المؤمنین علی علیه السلام و عصوه و أبوا إلا أبا موسى حکما لأهل العراق بعثوا إلى أبی موسى و قد اعتزل بأرض من أرض الشام یقال لها: عرض و اعتزل القتال فأتاه مولى له فقال: إن الناس قد اصطلحوا فقال: الحمد لله رب العالمین، قال:و قد جعلوک حکما قال: إنا لله و إنا الیه راجعون فجاء أبو موسى حتى دخل عسکر علی علیه السلام.\nثم إن قول القائل: و ما طلبه یمانیون إلا من کان حاضرا معهم و لو کان على مسافه لما طلبوه و لکان لهم فیمن حضر غناء عنه، بدیهی البطلان و یظهر وهنه بأدنى تأمل على أن ما سمعت من أهل النقل و حمله الاثار من أن أهل الشام لما رأوا انکسارهم و خذلانهم رفعوا المصاحف بالرماح خدیعه و دهاء و مکیده حتى أن أجمع الفریقان على أن یحییا ما أحیى القرآن و أن یمیتا ما أمات القرآن ثم رجع کل فریق إلى أصحابه و قال الناس: قد رضینا بحکم القرآن فقال أهل الشام: فانا قد رضینا و اخترنا عمرو بن العاص و قال الأشعث و القراء الذین صاروا خوارج فیما بعد: فانا قد رضینا و اخترنا أبا موسى الأشعرى فقال لهم علی علیه السلام: إنی لا أرضی بأبى موسى و لا أرى أن أولیه فقال الأشعث و یزید بن حصین الطائى و مسعر بن فدکى فی عصابه من القراء: إنا لا نرضی إلا به فانه قد حذرنا ما وقعنا فیه فعمده ما استمسکوا بها فی اختیارهم أبا موسى انه حذرهم عن الحرب و غیر ذلک مما مر و لا فائده فی الاعاده و الاطاله و لا یخفى ان حضوره عندهم و غیابه عنهم سیان فی غرضهم ذلک فالاحتمالات التی ذکرها القائل واهیه موهونه جدا.\nو أوهن منها ما قال: لو کان على مسافه لما وافق علی علیه السلام على تحکیمه و لا کان على ممن یحکم من لم یحضر معه، لأنه علیه السلام کان کارها و مستکرها و غیر موافق فی أبی موسى و حکینا من نصر و أبی جعفر الطبرى و غیرهما آنفا انه علیه السلام قال:\nفان أبا موسى لیس لی برضا و قد فارقنی و خذل الناس عنی ثم هرب حتى أمنته بعد أشهر و لکن هذا ابن عباس اولیه ذلک قالوا: و الله ما نبالی أنت کنت او ابن عباس لا نرید إلا رجلا هو منک و من معاویه سواء لیس إلى واحد منکما بأدنى من الاخر قال علی: فانی أجعل الأشتر قال الأشعث: و هل سعر الأرض علینا غیر الأشتر و هل نحن إلا فی حکم الأشتر قال له علی علیه السلام: و ما حکمه؟ قال: حکمه ان یضرب بعضنا بعضا بالسیوف حتى یکونن ما أردت و ما أراد إلى آخر ما نقلنا. و یقول علیه السلام:فی هذه الخطبه أیضا: فادفعوا فی صدر عمرو بن العاص بعبد الله بن العباس.\nو مع الاغماض و الصفح عن ذلک کله و لو قیل إن أبا موسى لم یحضر صفین قط و ما شهد حربا قلنا فقد أخطأ أیضا بمسیره إلى القوم لیفوضوا الیه أمر الحکومه و لزمته التهمه لأنه روى کما نقلنا من قبل عن ابن عبد البر فی الاستیعاب و المسعودى فی مروج الذهب و نصر بن مزاحم فی کتاب صفین و أبی محمد بن متویه المعتزلی و غیرهم عن سوید بن غفله حیث قال: کنت مع أبى موسى على شاطی الفرات فی خلافه عثمان فروى لی خبرا عن رسول الله صلى الله علیه و آله قال: سمعته یقول: إن بنی إسرائیل اختلفوا فلم یزل الاختلاف بینهم حتى بعثوا حکمین ضالین ضلا و أضلا من اتبعهما و لا ینفک امر امتی حتى یبعثوا حکمین یضلان و یضلان من تبعهما فقلت له: احذر یا أبا موسى أن تکون أحدهما فخلع قمیصه و قال: ابرء إلى الله من ذلک کما ابرء من قمیصى هذا.\nفنقول: إما أن یکون فی نقل الخبر صادقا او کاذبا فان کان صادقا فهو الضال المضل و قد اخطأ بمسیره الیهم و دخوله فی الحکومه فکیف یجوز أن یقول: انما سرت للاصلاح بین الناس و اطفاء نائره الفتنه من شهد على نفسه بالضلال و الاضلال و کیف لا یناقض بعض قوله بعضا و هل هذا إلا التهافت.\nو إن کان کاذبا فقد لزمته التهمه فهو فاسق فلا ینبغی الاعتماد علیه فی هذا الخطب الخطیر و قد کان فی القوم من لم یکن فیه تلک التهمه و سوء الظن مع قوه العقل و صحه النظر و ظهور النصح مع جواز أن یکون رضاه لحب الحکومه فان الملک عقیم و للانتقام من على علیه السلام لما قد نقلنا من ابن عبد البر و غیره بعد ذکر عزله علیه السلام ایاه عن الکوفه فلم یزل واجدا على على علیه السلام حتى جاء فیه ما قال حذیفه:إلى آخر ما نقلنا فی ترجمه أبى موسى.\nو سیأتى تمام الکلام فیه فی کتابه علیه السلام الثالث و الستین الیه قوله علیه السلام من عبد الله على أمیر المؤمنین إلى عبد الله بن قیس أما بعد فقد بلغنى إلخ فارتقب.\nبیان فی مروج الذهب للمسعودى نقلت الروایه عن سوید بن علقمه و فی غیره عن سوید بن غفله و الأخیر صواب و ما فی مروج الذهب تصحیف من النساخ قال العلامه الحلى قدس سره فی الخلاصه: قال البرقى إنه من اولیاء أمیر المؤمنین علیه السلام و هو سوید بن غفله الجعفى، و فی منتهى المقال فی أحوال الرجال لأبى على نقلا عن مختصر تذکره الذهبى: ولد عام الفیل او بعده بعامین و أسلم و قد شاخ فقدم المدینه و قد فرغوا من دفن المصطفى صلى الله علیه و آله- إلى ان قال: و کان ثقه نبیلا عابدا زاهدا قانعا بالیسیر کبیر الشأن یکنى أبا امیه، و قیل الجغفى بالغین المعجمه.\nقوله علیه السلام: (فادفعوا فی صدر عمرو بن العاص بعبد الله بن العباس) یعنی نحوه بابن العباس و اضربوا صدره به، اى اجعلوا عبد الله بن العباس حکما مقابلا لعمرو بن العاص حتى یدفعه عما یرید، و قد نقلنا قبل من کتاب صفین (ص ۲۷۰ طبع ایران الناصرى) لنصر بن مزاحم، عن عمرو بن شمر، عن جابر، عن أبی جعفر محمد بن علی علیهما السلام قال: لما أراد الناس علیا علیه السلام على أن یضع حکمین قال لهم على:\nإن معاویه لم یکن لیضع لهذا الأمر أحدا هو أوثق برأیه و نظره من عمرو بن العاص و انه لا یصلح للقرشی إلا مثله فعلیکم بعبد الله بن العباس فارموه به فان عمرا لا یعقد عقده إلا حلها عبد الله و لا یحل عقده إلا عقدها و لا یبرم أمرا إلا نقضه و لا ینقض أمرا إلا أبرمه، فقال الأشعث: لا و الله لا یحکم فینا مضریان حتى تقوم الساعه و لکن اجعله رجلا من أهل الیمن إذا جعلوا رجلا من مضر فقال علی علیه السلام: إنی أخاف أن یخدع یمنیکم فان عمرا لیس من الله فی شیء حتى إذا کان له فی أمر هواه فقال الأشعث:و الله لأن یحکما ببعض ما نکره و أحدهما من أهل الیمن أحب الینا من أن یکون ما نحب فی حکمهما و هما مضریان، قال علی علیه السلام: قد أبیتم إلا أبا موسى قالوا: نعم، قال: فاصنعوا ما أردتم، و فی روایه اخرى فاصنعوا ما شئتم اللهم إنی أبرء إلیک من صنیعهم.\nقوله علیه السلام: (و خذوا مهل الأیام) اى لا تهملوا المهله فاغتنموا سعه الأیام و فسحتها قبل أن تضیق و تفوت عنکم فاعملوا فیها ما ینبغی لکم.\nقوله علیه السلام: (و حوطوا قواصی الإسلام) اى احفظوا نواحى بلاد الاسلام و حدودها و أطرافها.\nأقول: لما بلغ شرحنا إلى هنا کتب إلی صدیق لی کتابا أظهر فیه شکوى إلى و أبرز حاجه، و طلب الإفتاء فی رؤیاء، و الرجل و إن کان ذا فضل لکنه لم یکن عارفا بالعلوم العربیه حتى النحو و لغه العرب فذهبت إلیه فأشکیته ثم انجر الکلام إلى مکتوبه فقال: أما الشکوى فإن بی شکاه مده شهرین و لم تعدنی، فأعذرته بعدم العلم به، فقال: أما الحاجه فإلى مجلد من ناسخ التواریخ فی ترجمه عیسى روح الله علیه السلام، و أما الرؤیاء فرأیت فی المنام أنی اسافر معک حتى انتهینا إلى ثقب جبل فجاوزناه فاوینا إلى ناحیه فاذن ان بی حیره فی أمری اقدم رجلا و أؤخر اخرى و لکنک جالس فرحا مبتهجا و حولک کتب کثیره و أمعنت فی الکتابه کأنک شاغل بتألیف کتاب فاسترقت البصر فرأیت أنک کتبت «حوطو».\nفلما أخبرته بشرحنا هذا و أنه بلغ إلى قوله علیه السلام: «حوطوا قواصی الاسلام» عجب، و عجبت أیضا و لعمرى أن الرجل لم یکن مطلعا على أمرى و کنت غائبا عنه منذ سنه و بذلک تفألت بالخیر فی اقبالی إلى هذا الشرح المنیف و إقدامی علیه و أرجو من الله أن یوفقنی للاتمام فانه ولی التوفیق و أن یجعل نفعه أعم و فائدته أتم.\nاللهم آمین، و یرحم الله عبدا قال آمینا.\nکنایه قوله علیه السلام: (ألا ترون إلى بلادکم تغزى و إلى صفاتکم ترمی) قد مر ان الصفاه فی الأصل الحجر الصلد الضخم لا ینبت و لا تنفذ فیها السهام و هذه الکلمه کما یستفاد من مواضع کثیره من استعمالهم یکنی بها عن عرض الرجل و حیطته و حوزته و نظائرها مما لها شأن و یقال: فلان رمی صفاه فلان إذا دهاه بداهیه قال ابن عم لأبی موسى مخاطبا إیاه کما فی کتاب صفین لنصر (ص ۳۰۰ الطبع الناصری):\nرمی عمرو صفاتک یا ابن قیس بأمر لا تنوء به الیدان\nو فلان لا تقرع له صفاه اى لا یناله أحد بسوء و لا یطمع فیه فقوله علیه السلام ألا ترون إلى آخره ترغیب لهم فی حفظ حوزه الاسلام و صیصیته و حیاطه قواصی بلاده و تهییج لهم فی دفع أیدى الأجانب عن بیضه الاسلام و أهله.\nفاستثار علیه السلام نفوسهم بأن العدو طمع فیهم و قصد بلادهم و رمی صفاتهم حتى لا تفرق کلمتهم و لا تشتت وحدتهم فتذهب ریحهم و العدو هو معاویه الطغام و أتباعه الفجره اللئام من أهل الشام.\nثم قال الشارح الفاضل المعتزلی: قوله علیه السلام الا ترون إلى آخره یدل على أن هذه الخطبه بعد انقضاء أمر التحکیم لأن معاویه بعد أن تم على أبى موسى من الخدیعه ما تم استعجل أمره و بعث السرایا إلى اعمال علی علیه السلام، یقول: قد بلغت غارات أهل الشام حدود الکوفه التی هی دار الملک و سریر الخلافه و ذلک لا یکون إلا بعد الاثخان فی غیرها من الأطراف.\nأقول: کلامه علیه السلام فادفعوا فی صدر عمرو بن العاص بعبد الله بن العباس یدل على أن هذه الخطبه صدرت منه علیه السلام فی أثناء تشاجر القوم فی اختیار الحکمین کما نقلنا قولا آخر نظیره منه علیه السلام: فعلیکم بعبد الله بن العباس فارموه به فان عمرا لا یعقد عقده إلا حلها عبد الله إلى آخر ما مر آنفا، و لو کان بعد انقضاء التحکیم لما کان لکلامه علیه السلام ذلک مجال.\nبل الظاهر من صوره احتجاجه علیه السلام علیهم یدل على أن الخطبه قبل انقضاء أمر التحکیم و إنما قالها علیه السلام توبیخا لهم بسوء رأیهم و قبح اختیارهم فی أبی موسى و تنبیها لهم بأن ابن العباس ینبغی أن یجعل قبال ابن العاص و لا ینافی هذا قوله علیه السلام أ لا ترون إلى بلادکم تغزى و إلى صفاتکم ترمى لأن أهل الشام قبل انقضاء أمر التحکیم أیضا کانوا یغزون بلادهم و یرمون صفاتهم و طمعوا فیهم حتى فعلوا ما فعلوا، على انه یمکن أن یکون على صوره الاخبار حثالهم على اغتنام الفرصه و حیاطه بیضه الاسلام و ایقاظا لهم بان الأعداء قد أشرفوا علیهم لو ذهبوا إلى رأیهم الفاسد و نظرهم الکاسد.\n«نقل مسألتین من تنزیه الأنبیاء للشریف المرتضى علم الهدى» «فی ایراد شبهات و أجوبتها فی المقام»\nذکر علم الهدى رضوان الله علیه فی قسم تنزیه الأئمه من کتابه الموسوم بتنزیه الأنبیاء عده شبهات ربما تورد فی المقام ثم تصدى للجواب عنها و نحن\nنکتفی بمجرد نقلها عنه من غیر بسط و زیاده منا قال رحمه الله:\nفان قیل: فما الوجه فی تحکیمه علیه السلام أبا موسى الأشعرى و عمرو بن العاص و ما العذر فی أن حکم فی الدین الرجال؟ و هذا یدل على شکه فی امامته و حاجته إلى علم (علمه- خ ل) بصحه طریقته.\nثم ما الوجه فی تحکیمه فاسقین عنده عدوین له؟ أو لیس قد تعرض بذلک لأن یخلعا امامته و یشککا الناس فیه و قد مکنهما من ذلک بأن حکمهما و کانا غیر متمکنین منه و لا أقوالهما حجه فی مثله؟.\nثم ما العذر فی تأخیره جهاد المرقه الفسقه و تأجیله ذلک مع امکانه و استظهاره و حضور ناصره؟\nثم ما الوجه فی محو اسمه من الکتاب بالامامه و تنظره بمعاویه فی ذکر نفسه بمجرد الاسم المضاف إلى الأب کما فعل ذلک به و أنتم تعلمون أن بهذه الأمور ضلت الخوارج مع شده تخشنها فی الدین و تمسکها بعلائقه و وثائقه؟\n«الجواب عن الشبهه الأولى»\nقلنا: کل أمر ثبت بدلیل قاطع غیر محتمل فلیس یجوز أن نرجع عنه و نتشکک فیه لأجل أمر محتمل و قد ثبتت امامه أمیر المؤمنین علیه السلام و عصمته و طهارته من الخطاء و براءته من الذنوب و العیوب بأدله عقلیه و سمعیه فلیس یجوز أن نرجع عن ذلک أجمع و لا عن شیء منه لما وقع من التحکیم المحتمل للصواب بظاهره و قبل النظر فیه کاحتماله للخطاء و لو کان ظاهره أقرب إلى الخطاء و أدنى إلى مخالفه الصواب بل الواجب فی ذلک القطع على مطابقه ما ظهر من المحتمل لما ثبت بالدلیل و صرف ما له ظاهر عن ظاهره و العدول به إلى موافقه مدلول الدلاله التی لا یختلف مدلولها و لا یتطرق علیها التأویل و هذا فعلنا فیما ورد من آى القرآن التی تخالف بظاهرها الأدله العقلیه مما یتعلق به الملحدون او المجبره او المشبهه، و هذه جمله قد کررنا ذکرها فی کتابنا هذا لجلاله موقعها من الحجه و لو اقتصرنا فی حل هذه الشبهه علیها لکانت مغنیه کافیه کما أنها کذلک فیما ذکرناه من الأصول لکنا نزید وضوحا فی تفصیلها و لا نقتصر علیها کما لم نفعل ذلک فیما صدرنا به هذا الکتاب من الکلام فی تنزیه الأنبیاء علیهم السلام عن المعاصی.\nفنقول: إن أمیر المؤمنین علیه السلام ما حکم مختارا بل احوج إلى التحکیم و الجیء إلیه لأن أصحابه علیه السلام کانوا من التخاذل و التقاعد و التواکل إلا القلیل منهم على ما هو معروف مشهور و لما طالت الحرب و کثر القتل و جل الخطب ملوا ذلک و طلبوا مخرجا من مقارعه السیوف و اتفق من رفع أهل الشام المصاحف و التماسهم الرجوع الیها و اظهارهم الرضا بما فیها ما اتفق بالحیله التی نصبها عدو الله عمرو ابن العاص و المکیده التی کادبها لما أحس بالبوار و علو کلمه أهل الحق و أن معاویه و جنده مأخوذون قد علتهم السیوف و دنت منهم الحتوف فعند ذلک وجد هؤلاء الأغنام طریقا إلى الفرار و سبیلا إلى وقوف أمر المناجزه و لعل منهم من دخلت علیه الشبهه لبعده عن الحق و علظ فهمه و ظن أن الذی دعى الیه أهل الشام من التحکیم و کف الحرب على سبیل البحث عن الحق و الاستسلام للحجه لا على وجه المکیده و الخدیعه فطالبوه علیه السلام بکف الحرب و الرضا بما بذله القوم فامتنع علیه السلام من ذلک امتناع عالم بالمکیده ظاهر على الحیله و صرح لهم بأن ذلک مکر و خداع فأبوا و لجوا فأشفق علیه السلام فی الامتناع علیهم و الخلاف لهم و هم جمه عسکره و أصحابه من فتنه صماء هی أقرب الیه من حرب عدوه و لم یأمن أن یتعدى ما بینه و بینهم إلى أن یسلموه إلى عدوه أو یسفکوا دمه.\nفأجاب إلى التحکیم على مضض و ود من کان قد أخذ بخناق معاویه و قارب تناوله و أشرف على التمکن منه (منهم- خ ل) حتى أنهم قالوا للأشتر رحمه الله تعالى و قد امتنع من أن یکف عن القتال و قد أحس بالظفر و أیقن بالنصر: أ تحب انک ظفرت ههنا و أمیر المؤمنین علیه السلام عند رفعهم المصاحف اتقوا الله و امضوا على حقکم فان القوم لیسوا بأصحاب دین و لا قرآن و أنا أعرف بهم منکم قد صحبتهم اطفالا و رجالا فکانوا شر أطفال و شر رجال انهم و الله ما رفعوا المصاحف لیعملوا بها و انما رفعوها خدیعه و دهاء و مکیده، فأجاب علیه السلام إلى التحکیم دفعا للشر القوى بالشر الضعیف و تلافیا للضرر الأعظم بتحمل الضرر الأیسر.\nو أراد أن یحکم من جهته عبد الله بن العباس رحمه الله علیه فأبوا علیه و لجوا کما لجوا فی أصل التحکیم و قالوا: لا بد من یمانی مع مصرى فقال علیه السلام: فضموا الأشتر و هو یمانی إلى عمرو فقال الأشعث بن قیس: الاشتر هو الذى طرحنا فیما نحن فیه و اختاروا أبا موسى مقترحین له علیه علیه السلام ملزمین له تحکیمه فحکمهما بشرط أن یحکما بکتاب الله تعالى و لا یتجاوزاه و انهما متى تعدیاه فلا حکم لهما و هذا غایه التحرز و نهایه التیقظ لأنا نعلم أنهما لو حکما بما فی الکتاب لأصابا الحق و علما أن أمیر المؤمنین علیه الصلاه و السلام أولى بالأمر و أنه لاحظ لمعاویه و ذویه فی شیء منه، و لما عدلا إلى طلب الدنیا و مکر أحدهما بصاحبه و نبذا الکتاب و حکمه وراء ظهورهما خرجا من التحکیم و بطل قولهما و حکمهما و هذا بعینه موجود فی کلام أمیر المؤمنین علیه السلام لما ناظر الخوارج و احتجوا علیه فی التحکیم و کل ما ذکرناه فی هذا الفصل من ذکر الأعذار فی التحکیم و الوجوه المحسنه له مأخوذ من کلامه علیه السلام و قد روى عنه علیه السلام مفصلا مشروحا.\n«الجواب عن الشبهه الثانیه»\nفأما تحکیمهما مع علمه بفسقهما فلا سؤال فیه إذ کنا قد بینا أن الاکراه وقع على أصل الاختیار و فرعه و أنه علیه السلام الجیء إلیه جمله ثم إلى تفصیله و لو خلی علیه السلام و اختیاره ما أجاب إلى التحکیم أصلا و لا رفع السیف (السیوف- خ ل) عن أعناق القوم لکنه أجاب الیه ملجئا کما أجاب إلى من اختاره و بعینه کذلک و قد صرح علیه السلام بذلک فی کلامه حیث یقول: لقد أمسیت أمیرا و أصبحت مأمورا و کنت أمس ناهیا و أصبحت الیوم منهیا و کیف یکون التحکیم منه علیه السلام دالا على الشک و هو علیه السلام ناه عنه و غیر راض به و مصرح بما فیه من الخدیعه و إنما یدل ذلک على شک من حمله علیه و قاده الیه.\nو إنما یقال: إن التحکیم یدل على الشک إذا کنا لا نعرف سببه و الحامل علیه او کان لا وجه له إلا ما یقتضی الشک، فأما إذا کنا قد عرفنا ما اقتضاه و ادخل فیه و علمنا انه علیه السلام ما أجاب الیه إلا لدفع الضرر العظیم و لأن یزول الشبهه عن قلب من ظن به علیه السلام أنه لا یرضى بالکتاب و لا یجیب إلى تحکیمه، فلا وجه لما ذکروه، و قد أجاب علیه السلام عن هذه الشبهه بعینها فی مناظرتهم لما قالوا له:أ شککت؟ فقال: علیه السلام أنا أولى بأن لا أشک فی دینی أم النبی صلى الله علیه و آله أو ما قال الله تعالى لرسوله: قل فأتوا بکتاب من عند الله هو أهدى منهما أتبعه إن کنتم صادقین.\nو أما قول السائل فانه علیه السلام تعرض لخلع امامته و مکن الفاسقین من أن یحکما علیه بالباطل فمعاذ الله أن یکون کذلک لأنا قد بینا أنه علیه السلام إنما حکمهما بشرط لو وفیا به و عملا علیه لأقرا امامته و أوجبا طاعته لکنهما عدلا عنه فبطل حکمهما فما مکنهما مع خلع امامته و لا تعرض منهما لذلک و نحن نعلم أن من قلد حاکما أو ولی أمیرا لیحکم بالحق و یعمل بالواجب فعدل عما شرطه و خالفه لا یسوغ القول بأن من ولاه عرضه للباطل و مکنه من العدول عن الواجب و لم یلحقه شیء من اللوم بذلک بل کان اللوم عائدا على من خالف ما شرط علیه.\n«الجواب عن الشبهه الثالثه»\nفأما تأخیره جهاد الظالمین و تأجیل ما یأتی من استیصالهم فقد بینا العذر فیه و أن أصحابه علیه السلام تخاذلوا و تواکلوا و اختلفوا و أن الحرب بلا أنصار و بغیر أعوان لا یمکن و المتعرض لها مغرر بنفسه و أصحابه.\n«الجواب عن الشبهه الرابعه»\nفأما عدوله عن التسمیه بأمیر المؤمنین و اقتصاره على التسمیه المجرده فضروره الحال دعت الیها و قد سبقه إلى مثل ذلک سید الأولین و الاخرین رسول الله صلى الله علیه و آله فی عام الحدیبیه و قصته مع سهل بن عمرو و أنذره علیه السلام بأنه سیدعی إلى مثل ذلک و یجیب على مضض فکان کما أنذر و خبر رسول الله صلى الله علیه و آله و اللوم بلا اشکال زائل عما اقتدى فیه بالرسول صلى الله علیه و آله و هذه جمله تفصیلها یطول یطول و فیها لمن أنصف من نفسه بلاغ و کفایه.\nفان قیل: فإذا کان علیه السلام من أمر التحکیم على ثقه و یقین فلم روى عنه علیه السلام أنه کان یقول بعد التحکیم فی مقام بعد آخر: لقد عثرت عثره لا أنحبر سوف أکیس بعدها و أستمر و أجمع الرأى (الشمل- خ ل) الشتیت المنتشر أ و لیس هذا إذعانا بأن التحکیم جرى على خلاف الصواب؟\nقلنا: قد علم کل عاقل قد سمع الأخبار ضروره أن أمیر المؤمنین علیه السلام و أهله و خلصاء شیعته و أصحابه کانوا من أشد الناس إظهارا لوقوع التحکیم من الصواب و السداد موقعه و أن الذى دعى الیه حسن و التدبیر أوجبه و انه علیه السلام ما اعترف قط بخطاء فیه و لا أغضی عن الاحتجاج فیمن شک فیه و ضعفه کیف؟ و الخوارج إنما ضلت عنه و عصته (عاصته- خ ل) و خرجت علیه لأجل أنها أرادته على الاعتراف بالزلل فی التحکیم فامتنع کل امتناع و أبى أشد إباء و قد کانوا یقنعون منه و یعاودون طاعته و نصرته بدون هذا الذی أضافوه الیه علیه السلام من الإقرار بالخطاء و اظهار التندم و کیف یمتنع من شیء و یعترف بأکثر منه و یغضب من جزء و یجیب إلى کل هذا مما لا یظنه علیه السلام أحد ممن یعرفه حق معرفته.\nو هذا الخبر شاذ ضعیف فإما أن یکون باطلا موضوعا أو یکون الغرض فیه غیر ما ظنه القوم من الاعتراف بالخطاء فی التحکیم. فقد روى عنه علیه السلام معنی هذا الخبر و تفسیر مراده منه و نقل من طرق معروفه موجوده فی کتب أهل السیر أنه علیه السلام لما سئل عن مراده بهذا الکلام قال: کتب إلى محمد بن أبی بکر بأن أکتب له کتابا فی القضاء یعمل علیه فکتبت له ذلک و أنفذته الیه فاعترضه معاویه فأخذه فتأسف علیه السلام (فاسف- خ ل) على ظفر عدوه بذلک و أشفق من أن یعمل بما فیه من الأحکام و یوهم ضعفه أصحابه أن ذلک من علمه و من عنده فتقوى الشبهه به علیهم، و هذا وجه صحیح یقتضى التأسف و التندم و لیس فی الخبر المتضمن للشعر ما یقتضى أن تندمه کان على التحکیم دون غیره و إذا جاءت روایه بتفسیر ذلک عنه علیه السلام کان الأخذ بها أولى.\nانتهى کلامه رحمه الله تعالى.\nهدایه و ارشاد\nقد ذکرنا بعضا من الأشعار القدیمه ممن شهد صفین مع أمیر المؤمنین علی علیه السلام وصفوه علیه السلام بانه وصی رسول الله صلى الله علیه و آله و عرفوه بذلک و قائلوها سنام المسلمین من الصحابه و غیرهم و کبارهم فی صدر الاسلام و علیهم تثنى الخناصر، و کذا نرى کثیرا من الأشعار یجل عن الاحصاء المقوله فی وقعه الجمل و غیرها المتضمنه کونه علیه السلام وصی رسول الله صلى الله علیه و آله و من نظر فیها بعین الدرایه و الانصاف رأى أن الحق ما ذهب الیه الطائفه الحقه المحقه إلامامیه الاثنا عشریه و قاطبه الشیعه فی خلافته و إمامته علیه السلام لأن هذه الکلمه الصادره من هؤلاء العظام مع قربهم بزمان رسول الله صلى الله علیه و آله بل ادراک کثیر منهم ایاه مما یعتنی بها و یبجلها من یطلب الحق و یبحث عنه و نحن نذکر شر ذمه منها ههنا تذکره و تنبیها لأولى الدرایه و النهى و نذکر الأشعار و ندع ذکر الوقائع التی قیل الشعر فیها ففی کتاب صفین لنصر بن مزاحم المنقرى و هو من قدماء رجال الحدیث مدحه الفریقان بالتوثیق (ص ۱۲ الطبع الناصرى) قال جریر أبیاتا منها:\nأتانا کتاب علی فلم نرد الکتاب بأرض العجم\nرسول الملیک و من بعده خلیفتنا القائم المدعم\nعلیا عنیت وصی النبی یجالد عنه غوات الأمم\nله الفضل و السبق و المکرمات و بیت النبوه لا یهتضم\nو فیه (ص ۱۵): و مما قیل على لسان الأشعث:\nأتانا الرسول رسول علی فسر بمقدمه المسلمونا\nرسول الوصی وصی النبی له الفضل و السبق فی المؤمنینا\nثم قال: و مما قیل على لسان الأشعث أیضا:\nأتانا الرسول رسول الوصی علی المهذب من هاشم\nرسول الوصی وصی النبی و خیر البریه من قائم\nو خیر البریه فی العالم له الفضل و السبق بالصالحات\nو فیه (ص ۲۸) کتب جریر إلى شرحبیل أبیاتا منها:\nو ما لعلی فی ابن عفان سقطه بأمر و لا جلب علیه و لا قتل\nوصی رسول الله من دون أهله و فارسه الأولى به یضرب المثل\nو فی بعض النسخ: و فارسه الحامی به یضرب المثل و فیه (ص ۷۳) قال النجاشی:\nرضینا بما یرضى علی لنا به و إن کان فیما یأت جدع المناخر\nوصی رسول الله من دون أهله و وارثه بعد العموم الأکابر\nو فیه (ص ۲۰۴) قال المغیره بن الحارث بن عبد المطلب:\nفیکم وصی رسول الله قائدکم و أهله و کتاب الله قد نشرا\nو فیه (ص ۲۲۲) قال الفضل بن عباس:\nو قلت له لو بایعوک تبعتهم فهذا علی خیر حاف و ناعل\nوصی رسول الله من دون أهله و فارسه إن قیل هل من منازل\nو فیه (ص ۲۵) قال أمیر المؤمنین علی علیه السلام أبیاتا منها:\nیا عجبا لقد سمعت منکرا کذبا على الله یشیب الشعرا\nان یقرنوا وصیه و الأبترا شانی الرسول و اللعین الأخزرا\nو فیه (ص ۱۹۱) قال النضر بن عجلان الأنصارى أبیاتا منها:\nکیف التفرق و الوصی امامنا لا کیف إلا حیره و تخاذلا\nلا تعتبن عقولکم لا خیر فی من لم یکن عند البلابل عاقلا\nو ذروا معاویه الغوی و تابعوا دین الوصی لتحمدوه آجلا\nو فیه (ص ۲۰۲) قال عبد الرحمن بن ذویب الأسلمی ابیاتا منها:\nیقودهم الوصی الیک حتى یردک عن غواتک و ارتیاب\nو من الأشعار التى تتضمن هذه اللفظه و قیل فی حرب الجمل ما قال غلام من بنى ضبه شاب معلم من عسکر عایشه، خرج یوم الجمل و هو یقول:\nنحن بنو ضبه أعداء علی ذاک الذی یعرف قدما بالوصی\nو فارس الخیل على عهد النبی ما انا عن فضل على بالعمی\nلکننی انعی بن عفان التقی ان الولی طالب ثار الولی\nو ما قال حجر بن عدی الکندی فی یوم الجمل:\nیا ربنا سلم لنا علیا سلم لنا المبارک الرضیا\nالمؤمن الموحد النقیا لا خطل الرأی و لا غویا\nبل هادیا موفقا مهدیا و احفظه ربی و احفظ النبیا\nفیه فقد کان له ولیا ثم ارتضاه بعده وصیا\nو ما قال خزیمه بن ثابت الأنصاری ذو الشهادتین و کان بدریا فی یوم الجمل یخاطب عائشه من ابیات بعضها:\nأعایش خلی عن علی و عیبه بما لیس فیه إنما انت والده\nوصی رسول الله من دون أهله و أنت على ما کان من ذاک شاهده\nیا وصی النبی قد اجلت الحرب الأعادى و سارت الاظعان\nو ما قال عمرو بن اجنحه یوم الجمل خطابا للحسن بن علی علیهما السلام:\nو أبی الله أن یقوم بما قام به ابن الوصی و ابن النجیب\nان شخصا بین النبی لک الخیر و بین الوصی غیر مشوب\nاضربکم حتى تقروا لعلی خیر قریش کلها بعد النبی\nمن زانه الله و سماه الوصی ان الولی حافظ ظهر الولی\nکما الغوى تابع أمر الغوی\nو قال الفضل بن عباس (کما فی تاریخ الطبری ص ۴۴۹ ج ۳ طبع مصر ۱۳۵۷ ه) فی ابیات له:\nألا إن خیر الناس بعد محمد وصی النبی المصطفى عند ذى الذکر\nو أول من صلی و صنو نبیه و أول من أردى الغوات لدى بدر\nو قال عمار بن یاسر فی الخطبه التى استنفر أهل الکوفه إلى أمیر المؤمنین وصی رسول الله صلى الله علیه و آله قال فی أبیات له کما نقله الشیخ الأجل المفید فی الجمل ص ۱۱۷ طبع النجف:\nو ما قال زیاد بن لبید الأنصارى کان من أصحاب علی علیه السلام یوم الجمل من ابیات بعضها:\nإنا اناس لا نبالی من عطب و لا نبالی فی الوصی من غضب\nو ما قال عبد الله بن بدلیل بن ورقاء الخزاعی یوم الجمل:\nیا قوم للخطه العظمى التی حدثت حرب الوصی و ما للحرب من آسى\nو ما قال عبد الله بن أبی سفیان بن الحرب بن عبد المطلب:\nو منا علی ذاک صاحب خیبر و صاحب بدر یوم سالت کتائبه\nوصی النبی المصطفى و ابن عمه فمن ذا یدانیه و من ذا یقاربه\nو ما قال عبد الرحمان بن جعیل:\nعلیا وصی المصطفى و ابن عمه و أول من صلی أخا الدین و التقی\nان الوصی امامنا و ولینا برح الخفا و باحث الأسرار\nو ما قال عمر بن حارثه الأنصارى فی محمد بن الحنفیه یوم الجمل من أبیات بعضها:\nسمی النبی و شبه الوصی و رایته لونها العندم\nهذا علی و هو الوصی أخاه یوم النجوه النبی\nو قال هذا بعدى الولی وعاه واع و نسی الشقی\nإنی أدین بما دان الوصی به یوم الخریبه من قتل المحلینا\nو بالذى دان یوم النهر دنت به و شارکت کفه کفی بصفینا\nتلک الدماء معا یا رب فی عنقی ثم اسقنی مثلها آمین آمینا\nو قال أبو الأسود کما فی الاغانی (ص ۱۰ ج ۷ طبع ساسی):\nاحب محمدا حبا شدیدا و عباسا و حمزه و الوصیا\nو أتى بکثیر من هذه الأبیات الشارح المعتزلی فی ذیل شرح الخطبه الثانیه من النهج أیضا و نقلها عنه المجلسی الثانی فی المجلد التاسع من بحار الأنوار (ص ۳۶۴ الطبع الکمپانی). و السید عبد الحسین شرف الدین الموسوى فی کتاب المراجعات (المراجعه ۱۰۸) و کذا نرى کثیرا من الأخبار و الروایات المنقوله من الفریقین انه علیه السلام کان یعرف بالوصی عند المسلمین فی صدر الاسلام بل صدر منه بعض المعجزات الذی لا یصدر إلا من نبی أو وصی و کفى فی ذلک حدیث الراهب الذی بلغ فی الشهره حد الشمس فی وسط السماء و أتى به علماء الکلام فی کتبهم الکلامیه و منهم نصیر المله و الدین المحقق الطوسى فی التجرید و ذکره فی الشرح شراح الفریقین کالعلامه الحلى و شمس الدین محمود بن أحمد الاصبهانى و الفاضل القوشجى و غیرهم و قد أومأنا من قبل فذلکه ذلک الحدیث من القوشجى و لا بأس بذکرها تفصیلا لاشتماله على ضروب من المعجز ظهرت من وصی خاتم الأنبیاء فأسلم الراهب فاهتدى هکذا یصنع الحق بأهله و أتى به نصر المتقدم ذکره فی کتاب صفین و المجلسى فی البحار و الشارح المعتزلی فی شرح النهج و الشیخ السدید المقلب بالمفید فی الارشاد و غیرهم مما یطول الکلام بعدها و احصائها فقال الشیخ المفید:\nو من ذلک ما رواه أهل السیر و اشتهر الخبر به فی العامه و الخاصه حتى نظمه الشعراء و خطب به البلغاء و رواه الفهماء و العلماء من حدیث الراهب بأرض کربلاء و الصخره و شهرته یغنى عن تکلف ایراد الاسناد له، و ذلک ان الجماعه روت أن أمیر المؤمنین علیه السلام لما توجه إلى صفین لحق أصحابه عطش شدید و نفد ما کان عندهم من الماء فأخذوا یمینا و شمالا یلتمسون الماء فلم یجدوا له أثرا فعدل بهم أمیر المؤمنین علیه السلام عن الجاده و سار قلیلا فلاح لهم دیر فی وسط البریه فسار بهم نحوه حتى إذا صار فی فنائه أمر من نادى ساکنه بالاطلاع الیه فنادوه فاطلع، فقال له أمیر المؤمنین علیه السلام: هل قرب قائمک هذا من ماء یتغوث به هؤلاء القوم؟ فقال:\nهیهات بینى و بین الماء أکثر من فرسخین و ما بالقرب منى شیء من الماء و لو لا إننى أوتى بما یکفینی کل شهر على التقتیر لتلفت عطشا. فقال أمیر المؤمنین علیه السلام أسمعتم ما قال الراهب؟ قالوا: نعم، أ فتأمرنا بالمسیر إلى حیث أوما إلیه لعلنا ندرک الماء و بنا قوه؟ فقال أمیر المؤمنین علیه السلام: لا حاجه لکم إلى ذلک و لوى عنق بغلته نحو القبله و أشار بهم إلى مکان یقرب من الدیر فقال لهم: اکشفوا الأرض فی هذا المکان فعدل منهم جماعه إلى الموضع فکشفوه بالمساحى فظهرت لهم صخره عظیمه تلمع، فقالوا: یا أمیر المؤمنین ههنا صخره لا تعمل فیها المساحى. فقال لهم:\nإن هذه الصخره على الماء فان زالت عن موضعها وجدتم الماء فاجتهدوا فی قلعها فاجتمع القوم و راموا تحریکها فلم یجدوا إلى ذلک سبیلا و استصعبت علیهم فلما رآهم علیه السلام قد اجتمعوا و بذلوا الجهد فی قلع الصخره و استصعب علیهم لوى رجله عن سرجه حتى صار على الأرض ثم حسر عن ذراعیه و وضع أصابعه تحت جانب الصخره فحرکها ثم قلعها بیده و دحى بها أذرعا کثیره فلما زالت من مکانها ظهر لهم بیاض الماء فبادروا إلیه فشربوا منه فکان أعذب ماء شربوا منه فی سفرهم و أبرده و أصفاه فقال لهم: تزودوا و ارتووا ففعلوا ذلک.\nثم جاء علیه السلام إلى الصخره فتناولها بیده و وضعها حیث کانت فأمر أن یعفی أثرها بالتراب و الراهب ینظر من فوق دیره فلما استوفی علم ما جرى نادى أیها الناس أنزلونی أنزلونی فاحتالوا فی إنزاله فوقف بین یدی أمیر المؤمنین علیه السلام فقال له:\nیا هذا أنت نبی مرسل؟ قال: لا. قال: فملک مقرب؟ قال: لا قال: فمن أنت: قال:أنا وصی رسول الله محمد بن عبد الله خاتم النبیین صلى الله علیه و آله قال: ابسط یدک اسلم لله تبارک و تعالى على یدیک فبسط أمیر المؤمنین علیه السلام یده و قال له: اشهد الشهادتین فقال: أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شریک له و أشهد أن محمدا عبده و رسوله و أشهد أنک وصی رسول الله و أحق الناس بالأمر من بعده، فأخذ أمیر المؤمنین علیه السلام علیه شرائط الإسلام.\nثم قال علیه السلام له: ما الذی دعاک الان إلى الاسلام بعد طول مقامک فی هذا الدیر على الخلاف؟ قال: اخبرک یا أمیر المؤمنین إن هذا الدیر بنى على طلب قالع هذه الصخره و مخرج الماء من تحتها و قد مضى عالم قبلی فلم یدرکوا ذلک و قد رزقنیه الله عز و جل إنا نجد فی کتاب من کتبنا و ناثر من علمائنا أن فی هذا الصقع عینا علیها صخره لا یعرف مکانها إلا نبی أو وصی نبی و انه لا بد من ولی لله یدعو إلى الحق آیته معرفه مکان هذه الصخره و قدرته على قلعها و إنی لما رأیتک قد فعلت ذلک تحققت ما کنا ننتظره و بلغت الأمنیه منه فأنا الیوم مسلم على یدیک و مؤمن بحقک و مولاک فلما سمع ذلک أمیر المؤمنین علیه السلام بکى حتى اخضلت لحیته من الدموع و قال: الحمد لله الذى لم أکن عنده منسیا الحمد لله الذی کنت فی کتبه مذکورا.\nثم دعى علیه السلام الناس فقال لهم: اسمعوا ما یقول أخوکم المسلم، فسمعوا مقاله و کثر حمدهم لله و شکرهم على النعمه التی أنعم بها علیهم فی معرفتهم بحق أمیر المؤمنین علیه السلام. ثم ساروا و الراهب بین یدیه فی جمله أصحابه حتى لقی أهل الشام و کان الراهب فی جمله من استشهد معه فتولى علیه السلام الصلاه علیه و دفنه و أکثر من الاستغفار له و کان إذا ذکره یقول: ذاک مولاى.\nثم قال المفید رحمه الله تعالى: و فی هذا الخبر ضروب من المعجز أحدها علم الغیب و الثانی القوه التی خرق العاده بها و تمیز بخصوصیتها من الأنام مع ما فیه من ثبوت البشاره به فی کتب الله الأولى و ذلک مصداق قوله تعالى ذلک مثلهم فی التوراه و مثلهم فی الإنجیل و فی مثل ذلک یقول السید إسماعیل بن محمد الحمیرى رحمه الله فی قصیدته البائیه المذهبه:\nحتى أتى متبتلا فی قائم ألقی قواعده بقاع مجدب\nهل قرب قائمک الذى بوئته ماء یصاب فقال ما من مشرب\nإلا بغایه فرسخین و من لنا بالماء بین نقى و قی سبسب\nفثنى الأعنه نحو وعث فاجتلى ملساء تلمع کاللجین المذهب\nفاعصوا صبوا فی قلعها فتمنعت منهم تمنع صعبه لم ترکب\nحتى إذا أعیتهم أهوى لها کفا متى ترد المغالب تغلب\nفکأنها کره بکف خزور عبل الذراع دحى بها فی ملعب\nفسقاهم من تحتها متسلسلا عذبا یزید على الألذ الأعرب\nحتى إذا شربوا جمیعا ردها و مضى فخلت مکانها لم یقرب\nو آیات راهبها سریره معجز فیها و آمن بالوصی المنجب\nأعنی ابن فاطمه الوصی و من یقل فی فضله و فعاله لا یکذب\nمن لا یفر و لا یرى فی معرک إلا و صارمه الخضیب المضرب\nثم الظاهر من کتاب صفین لنصر أن هذه الروایه التی نقلناها من الشیخ المفید قدس سره ملفقه من روایتین و کذا الظاهر أن إحداهما ما نظمها الحمیرى و الأخرى ما نظمها ابن میمونه، و ذلک لأن نصر بن مزاحم روى أولا روایه الراهب و الصخره و لم یذکر إن هذا الراهب استشهد معه علیه السلام بصفین. ثم روى روایه اخرى من راهب آخر فی مکان آخر لم یکن فیه ذکر صخره و ماء أصلا بل الراهب أتى بکتاب فقرأه عنده علیه السلام.\nو بعض ما ذکرنا من المفید فی ذیل تلک الروایه أتى به نصر فی ذیل هذه الروایه و لا بعد فی تعدد تلک الواقعه لأنه کانت فی نواحی الجزیره و بلادها الواقعه فی مسیره علیه السلام دیوره کثیره و فیها رهبان کما صرحت و نصت بذلک الکتب الجغرافیه القدیمه و منها- کتاب حدود العالم من المشرق إلى المغرب المؤلف فی ۳۷۲ من الهجره (ص ۹۱ طبع الطهران ۱۳۵۲ ه) مع أن إحداهما وقعت فی ظهر الکوفه من العراق و الأخرى فی الرقه من بلاد الجزیره.\nو لا بأس بنقل ما فی کتاب نصر (ص ۷۷ الطبع الناصرى) لأن کتاب الراهب یلیق أن یقرأ على ظهر القلب: نصر عبد العزیز بن سباء عن حبیب بن أبی ثابت قال أبو سعید التمیمى المعروف بعقیصا: قال: کنا مع علی فی مسیره إلى الشام حتى إذا کنا بظهر الکوفه من جانب هذا السواد قال: عطش الناس و احتاجوا إلى الماء فانطلق بنا علی علیه السلام حتى أتانا على صخره ضرس من الأرض کانها ربضه عنز ثم أمرنا فأکفاناها علیه و سار الناس حتى إذا مضینا قلیلا، قال علی علیه السلام منکم أحد یعلم مکان هذا الماء الذى شربتم منه؟ قالوا: نعم یا أمیر المؤمنین فانطلقوا الیه فانطلق منا رجال رکبانا و مشاتا فاقتصصنا الطریق حتى انتهینا إلى المکان الذى نرى انه فیه قال: فطلبناها فلم نقدر على شیء حتى إذا عیل علینا انطلقنا إلى دیر قریب منا فسألناهم أین الماء الذى هو عندکم؟\nقالوا: ما قربنا ماء قالوا:بلى إنا شربنا منه، قالوا: أنتم شربتم منه؟ قلنا نعم. قال: ما بنى هذا الدیر إلا لذلک الماء و ما استخرجه إلا نبی أو وصی نبی.\nقال نصر: ثم مضى أمیر المؤمنین علیه السلام حتى نزل بأرض الجزیره فاستقبله بنو تغلب و النمر بن قاسط بالجزیره ثم سار أمیر المؤمنین علیه السلام حتى اتى الرقه و جل أهلها عثمانیه- إلى أن قال: قال عمر بن سعد: حدثنی مسلم الملائى عن حبه عن علی علیه السلام قال: لما نزل على الرقه بمکان یقال له: بلیخ على جانب الفرات فنزل راهب من صومعه فقال لعلی: ان عندنا کتابا توارثناه عن آبائنا کتبه عیسى بن مریم أعرضه علیک؟ قال علی علیه السلام: نعم فما هو؟ قال الراهب:\nبسم الله الرحمن الرحیم الذى قضى فیما قضى و سطر فیما سطر أنه باعث فی الأمیین رسولا منهم یعلمهم الکتاب و الحکمه و یدلهم على سبیل الله لا فظ و لا غلیظ و لا صخاب فی الأسواق و لا یجزى بالسیئه السیئه و لکن یعفو و یصفح امته الحمادون الذین یحمدون الله فی کل نشز و فی کل صعود و هبوط تذل ألسنتهم بالتهلیل و التکبیر و ینصره الله على کل من ناواه فإذا توفاه الله اختلفت امته ثم اجتمعت فلبثت بذلک ما شاء الله ثم اختلفت فیمر رجل من امته بشاطیء هذا الفرات یأمر بالمعروف و ینهى عن المنکر و یقضى بالحق و لا یرتشى فی الحکم. الدنیا أهون علیه من الرماد فی یوم عصفت الریح و الموت أهون علیه من شرب الماء على الظماء یخاف الله فی السر و ینصح له فی العلانیه و لا یخاف فی الله لومه لائم من أدرک ذلک النبی من أهل هذه البلاد فامن به کان ثوابه رضوانی و الجنه و من أدرک ذلک العبدالصالح فلینصره فان القتل معه شهاده.\nثم قال الراهب: فانا مصاحبک غیر مفارقک حتى یصیبنی ما أصابک، قال حبه: فبکی علی علیه السلام ثم قال: الحمد لله الذى لم یجعلنی عنده منسیا الحمد لله الذى ذکرنی فی کتب الأبرار. و مضى الراهب معه و کان فیما ذکروا یتغدى مع علی و یتعشى حتى اصیب یوم صفین فلما خرج الناس یدفنون قتلاهم قال علی علیه السلام: اطلبوه فلما وجدوه صلی علیه و دفنه و قال: هذا منا أهل البیت و استغفر له مرارا.\n«خاتمه فی کلمه صفین»\nصفین بکسر الصاد و تشدید الفاء کسجین موضع على الفرات من الجانب الغربى بطرف الشام کما فی مجمع البحرین للطریحی و فی کتاب حدود العالم السابق ذکره قال: الرقه و الرائقه بلدتان عظیمتان مخضرتان متصلتان على شاطی الفرات و وقعت حرب صفین فی حدودهما من الجانب الاخر من الفرات. و هی اسم غیر منصرف للتأنیث و التعریف و لا تقبل حرف التعریف اعنى کلمه أل و الشواهد فی ذلک ما قال عمرو بن الحمق الخزاعی:\nیقول عرسی لما أن رأت أرقى ما ذا یهیجک من أصحاب صفینا\nأ لست فی عصبه یهدى الا له بهم أهل الکتاب و لا بغیا یریدونا\nو ما قال النعمان بن عجلان الأنصارى:\nسائل بصفین عنا عند وقعتنا و کیف کان غداه المحک نبتدر\nو ما قال آخر کما مر آنفا:\nو بالذی دان یوم النهر دنت به و شارکت کفه کفى بصفینا\nلا یقال: تأنیثها غیر لازم لجواز أن تعبر بالمکان و الموضع و نظائرهما لأنا نقول: إنهم لما وجدوها غیر منصرف و فحصوا عن العلتین المانعتین عن الصرف و لم یجدوا غیر العلمیه سببا آخر عبروها بالأرض و البقعه و نظائرها حتى یتم السببان کما فعلوا بعمر و زفر. و اختلفوا فی نونها أ هی أصلیه أم زائده فمال الجوهری فی الصحاح و الفیروزآبادی فی القاموس و الأکثر إلى الأول حیث ذکروها فی باب النون من کتبهم اللغویه و الأدبیه فعلى هذا وزنها فعیل کضلیل من صفن الفرس صفونا من باب ضرب إذا قام على ثلاث قوائم و طرف حافر الرابعه أو من صفن القوم إذا صفوا لاقدامهم لا یخرج بعضها من بعض و من صفن الرجل إذا صف قدمیه و الاخرون إلى أنها زائده فهی فعلین من الصف کالغسلین من الغسل حیث ذکروها فی باب الفاء. فعلی الأول صیغت للمبالغه کنظائرها من سکیت و خریت و ظلیم و ضلیل، لکثره الخیل و الرجال فی تلک الواقعه الداله بالکنایه على کثره الفارس و الراجل، و على الثانی أیضا یمکن أن یقال إن الیاء و النون زید تافیها مبالغه لکثره الصفوف فی تلک الوقعه على ضابطه کثره المبانی تدل على کثره المعانی فعلى التقدیرین التسمیه بها تکون بعد وقوع تلک الوقعه العظیمه فیها و کم لها من نظیر و إنما الکلام فی ان قبل هذه التسمیه بما ذا کانت سمیت هل کان لها اسم فترک أو لم تسم باسم خاص رأسا؟ فحصنا و لم نجد فی ذلک شیئا و کلما وجدنا فی تسمیتها بصفین إنما کان متأخرا عن تلک الواقعه، على انه لا یهمنا و العلم عند الله تعالى.\nو إنما اطلنا الکلام فی شرح هذه الخطبه لاشتمال تلک الوقعه على مطالب أنیقه مفیده من اخلاقیه و اجتماعیه و حکمیه و کلامیه ینتفع الکل بذى الموائد و لأن کثیرا من کتبه علیه السلام و رسائله الاتیه ککثیر من خطبه الماضیه تتعلق بصفین و بذلک سهل الخطب لنا فی تفسیر ما یأتی إن شاء الله المعین الوهاب، مع أنا فیما قدمنا أتینا بکثیر من خطبه و کلماته لم یأت بها الشریف الرضی رضوان الله علیه فی النهج و کم من خطبه و کتاب و کلمه حکمه منه علیه السلام جمعنا مع الأسانید و المصادر و کذا وجدنا مصادر کثیر مما فی النهج و السند ( (ها)) فیها یکون ببالى ان الحقها فی آخر شرحنا على النهج بعنوان مستدرک النهج و مصادرها إن أخذ التوفیق بیدى و ساعدنی الدهر بعون ربی.\nاز جمله خطبه بلاغت نظام آن قدوه انام علیه السلام در شأن حکمین ابو موسى اشعرى و عمرو عاص و در مذمت اهل شام است.\n(شامیان از پیروان معاویه بن ابى سفیان بودند و بقتال با أمیر مؤمنان على علیه السلام برخاستند و در صفین مدتى مدید کارزارى شدید کردند و از دو سپاه بسیار کشته شدند و بیست و پنج تن از صحابه پیغمبر صلى الله علیه و آله که عمار یاسر از آن جمله بود و در رکاب ظفر انتساب أمیر المؤمنین در إعلاى کلمه حق و نصرت دین جهاد مى کردند بدرجه رفیعه شهادت رسیدند، و رسول اکرم باتفاق شیعه و سنى بعمار فرمودند: إنما تقتلک الفئه الباغیه یعنى اى عمار تو را گروه ستمکار مى کشند که در جنگ صفین لشکر معاویه وى را بکشتند. سرانجام لشکر معاویه شکست خوردند و چون آثار ذل و انکسار در خود مشاهده کردند بحیلت و خدعت عمرو عاص عیار قرآنها بر سر نیزهها برافراشتند و فریاد زدند: کتاب الله بیننا و بینکم، اهل عراق که لشکر على علیه السلام بودند جز تنى چند آن پیشنهاد را پذیرفتند و هر چه امیر المؤمنین ایشان را نصیحت کرد که این خدعت است و فریب نخورید فایده نکرد عاقبت در حباله حیلت عمرو در افتادند، و اتفاق کردند که هر یک از فریقین حکمى انتخاب کنند و بحکم آن دو تسلیم شوند، أهل شام عمرو عاص را برگزیدند و أهل عراق ابو موسى را أمیر المؤمنین از این رأى روى درهم کشید و موافق رأى بلندش نیامد و گفت: فادفعوا فی صدر عمرو بن العاص بعبد الله بن عباس، ولى سربازان گول از رأى أمیر سر باز زدند تا دیدند آنچه که دیدند) اهل شام ستمکارانى ناکس و بندگانى پستاند، گرد آمده از هر سوى و برچیده از هر آمیخته اند، گروهى که باید آنان را دین و ادب و دانش آموخت و بکارهاى ستوده واداشت و بر آنان ولى گمارد و دستشان را گرفت تا خودسرى و خودکامى کارى نکنند (یعنى کودکان و سفیه انند کجا آنان را رسد که زمام امور امت در دست گیرند و در کار دین و ملت پاى پیش نهند) نه از مهاجرند و نه از انصار و نه از آن انصارى که پیش از هجرت پیغمبر صلى الله علیه و آله در مدینه بودند و اسلام آوردند.\nآگاه باشید که این قوم یعنى اهل شام حکم براى خودشان عمرو عاص را برگزیدند که نزدیکترین مردم است بدانچه که دوست دارند، و شما اى مردم عراق حکم براى خودتان ابو موسى را اختیار کردید که نزدیکترین مردم است بدآنچه که ناخوش دارید (اهل شام دوست داشتند که بر مردم عراق مستولى گردند و عمرو عاص در وصول به این غرض از همه بهتر و نزدیکتر براى آنان بود و مردم عراق از همان که شامیان مى خواستند کراهت داشتند و ابو موسى نزدیکترین افراد بود به آن چه که اینان ناخوش مى داشتند یعنى ابو موسى به پیروزى اهل شام و شکست اهل عراق از همه مایلتر و نزدیکتر بود یا از بلاهت غریزى او که بالأخره در دام مکر و حیله عمرو عاص افتاد و یا از عداوتى که با امیر المؤمنین على علیه السلام داشت در کمین انتقام بود چنانکه در تفسیر خطبه شرح دادهایم) سپس حضرت در مقام احتجاج برآمده و فرمود:\nیاد دارید که عبد الله قیس (ابو موسى اشعرى عبد الله بن قیس است) دیروز (یعنى در جنگ جمل) مى گفت: این فتنهایست، پس زههاى کمان را ببرید و شمشیرها را در غلاف کنید (کنایه از این که از جنگ حذر کنید و دست بدارید، در این باره از پیغمبر روایتى نقل کرده که در شرح تذکر دادهایم) اگر راست گفت پس این که بدون اکراه آمد و در فتنه افتاد و بلشکر عراق پیوست بخطا رفت، و اگر دروغ گفت، فاسق است (در هر حال چنین کسى را در امر دین و ملت حکم قرار دادن و به او اعتماد کردن قبیح است) پس دفع کنید (بزنید و دور سازید) سینه عمرو عاص را بعبد الله عباس (یعنى عبد الله بن عباس را حکم قرار دهید که او مىتواند با عمرو بن عاص برابرى کند و با او برآید و از اغراض شومش جلوگیرى کند) و فرصت را از دست مدهید و مرزهاى کشورهاى اسلامى را حفظ کنید آیا نمى بینید که دشمنان به شهرهاى شما روى آوردند و سنگ شما را هدف گرفته اند (یعنى در شما طمع کرده اند که آهنگ جنگ و قصد اضمحلال استقلال شما دارند)\nقبلی نهج البلاغه خطبه ها خطبه شماره ۲۳۶/۴ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )\nبعد نهج البلاغه خطبه ها خطبه شماره ۲۳۷/۱ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )\nکل بازدید ها: 4,139,733


در ادامه نحوه‌ی افزودن درصد شارژ باتری در نوار منوی مک‌او‌اس را بررسی می‌کنیم.\nدر سیستم عامل macOS حالت پیش‌فرض به این صورت است که شارژ باتری به شکل آیکونی ساده نمایش داده می‌شود. البته اگر روی آن کلیک کنید، درصد شارژ باتری را متوجه می‌شوید اما می‌توانید کاری کنید که بدون کلیک کردن هم درصد شارژ باتری رویت شود.\nنمایش درصد شارژ باتری در منوی بالای صفحه‌ی مک‌ها\nبرای نمایش درصد شارژ باتری، ابتدا روی آیکون باتری و سپس گزینه‌ی Battery Preferences کلیک کنید. روش دیگر این است که روی منوی اپل و سپس گزینه‌ی System Preferences کلیک کنید.\nدر صفحه‌ی اصلی تنظیمات سیستمی مک‌او‌اس روی Dock & Menu Bar کلیک کنید و در صفحه‌ی بعدی روی گزینه‌ی Battery در ستون کناری کلیک کنید.\nاکنون به صفحه‌ی تنظیمات باتری می‌رسید. در سمت راست تیک گزینه‌ی Show Battery Percentage را بزنید.\nبه همین سادگی در کنار آیکون باتری، درصد شارژ نیز ظاهر می‌شود.\nاگر از Control Center مک‌او‌اس به وفور استفاده می‌کنید هم می‌توانید درصد شارژ باتری و آیکون وضعیت شارژ را اضافه کنید. برای این منظور در بخش تنظیمات باتری از تنظیمات سیستمی مک‌او‌اس، تیک گزینه‌ی Show in Control Center را نیز اضافه کنید. به این ترتیب آیکون شارژ باتری و درصد شارژ در پایین کنترل سنتر ظاهر می‌شود.\nچرا باتری آیفون بیش از ۸۰ درصد شارژ نمی‌شود؟ راه حل چیست؟\nمشکلات مربوط به باتری و شارژ نشدن کامل آن، شارژ آهسته و نمایش درصد شارژ اشتباه، از شایع‌ترین مشکلات وسایل هوشمند امروزی است. اگر باتری آیفون شما بیش از ۸۰ درصد شارژ نمی‌شود یا شارژ شدن به آهستگی صورت می‌گیرد، می‌بایست چند مورد مهم از جمله شارژر و کابل شارژ و همین‌طور تنظیمات مربوط به باتری و حتی کاور یا کیس گوشی را بررسی کنید.


سطح فرز: کمتر از 6%: تکمیل کویل : حرارت روشن, کسل کننده روشن, بافت ویژه & پوشش: سختی: 1/8h, 1/4h, 1/2h, 3/4h, h,eh,fh: بسته بندی: اجازه می دهد ورق فولاد ضد زنگ ما را به توان در محیط های سخت استفاده می شود. پالت تخته سه لا و جعبه بر اساس نیاز از ...\nما هستیم کیفیت خوب تامین کننده از لوله های بدون درز فولاد ضد زنگ, لوله های بدون درز فولاد ضد زنگ and فولاد ضد زنگ لوله های جوش داده شده از چین. بیش . اتصال آنلاین. نقشه سایت اطلاعات تماس کارخانه تور دربارهی ما محصولات خانه ...\nسیم کشی سیم فولادی ضد زنگ سرد، سیم 316 304l سیم جوش فولاد ضد زنگ. ورق فولاد ضد زنگ پایان میلز aisi 310s 309s 409 430 ضخامت 0.3 ~ 3 mm. astm a276 316l نوار فولادی ضد زنگ astm a479 316l گرم نورد جعلی . لوله برس سیم فولاد قابل انعطاف، 304 316 316l سیم فولادی ضد ...\nفولاد ضد زنگ - مناسب برای طیف وسیع عملیات و پرداخت سطوح ورق و لوله از سنگ زنی. >دریافت قیمت ; فولاد ضد زنگ - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. فولاد زنگ نزن یا استنلس استیل (به انگلیسی: Stainless Steel ) به فولادهایی با مقدار . فولادهای ضد ...


روش صحیح شارژ پاوربانک | فروشگاه اینترنتی استایل آپ\nمکان شما: فروشگاه اینترنتی استایل آپ > بلاگ > لوازم جانبی گوشی > روش صحیح شارژ پاور بانک\n18 شهریور, 1397 /15 دیدگاه /در لوازم جانبی گوشی /توسط موسی ابراهیمی\nپاور بانک ها روز‌به‌روز پراستفاده‌تر و محبوب‌تر از سابق می‌شوند. استفاده‌ی روزمره و مداوم از وسایل دیجیتالی هوشمند و وسایل ارتباطی، چه در سفر و چه در محل کار و بیرون شهر، پاور بانک را به وسیله‌ای کاملا ضروری و پرکاربرد تبدیل کرده است. خرید پاور بانک می‌تواند اولین راه برای کم کردن از تنش‌های روزمره‌ای نظیر خاموش شدن گوشی و تبلت و یا لپ‌تاپ شما باشد.\nدر مورد باتری آیفون بیشتر بخوانید؛ شارژ صحیح باتری، بالا بردن طول عمر آن و نکات مهم و ضروری باتری گوشی آیفون\nپاور بانک ابزار ذخیره‌ی انرژی الکتریکی می‌باشد که می‌توان از این انرژی در مواقع نیاز در گوشی، تبلت، لپتاپ، دروبین عکاسی و سایر دستگاه‌های دیجیتال شارژی استفاده کرد. پاوربانک ها ظرفیت‌های مختلفی دارند و هرچه ظرفیت آن‌ها بالاتر باشد به این معناست که توان ذخیره‌سازی انرژی بیشتری نیز دارند. توجه به ظرفیت پاور بانک و کارایی آن و مطابقت با گوشی و تبلتی که دارید در انتخاب یک پاوربانک مناسب می‌تواند راهگشا باشد. باتری گوشی بعد از مدتی بخشی از ظرفیتش را از دست می‌دهد و سریع شارژ خالی می‌کند. دلیل خالی شدن سریع باتری گوشی را بخوانید و بدانید که اگر یک پاوربانک با ظرفیت مناسب داشته باشید چندان نگران خالی شدن باتری گوشی‌تان نخواهید بود.\nبعد از خرید پاور بانک یکی از مواردی که ممکن است ذهن شما را درگیر کند طریقه‌ی صحیح شارژ پاوربانک است. به گونه‌ای که بتوانید مدت زمان زیادی از آن استفاده کنید و خللی در کارایی آن به جود نیاید و همچنین عمر زیادی داشته باشد. این موارد با شارژ به شیوه‌ی صحیح آن تا حدی قابل حل می‌باشند.\nهمانطور که گفته شد شارژ صحیح پاوربانک ضامن عمر بیشتر و دوام و کارایی بالای آن است. شاید مسئله‌ی شارژ پاوربانک از نظر برخی کاملا غیرمهم و ساده باشد، اما رعایت نکردن برخی نکات در همین عمل ساده‌ی شارژ باعث می‌شود تا نتوانند آنگونه که باید از پاوربانک بهره‌ی مناسبی ببرند.\nشارژ درست پاوربانک مراحل ساده‌ای دارد، اما نکات ریز و جالب توجهی در هر مرحله وجود دارد که رعایت کردن آنها وقت و انرژی زیادی از شما نمی‌گیرد اما در طول عمر و ظرفیت پاور بانک بسیار موثر می‌باشند.\nبر روی پاور بانک چند المان ساده وجود دارد که بهتر است قبل از استفاده، آن‌ها را بشناسید تا هم در شارژ کردن و هم استفاده از آن به مشکل نخورید. در عکس زیر این درگاه‌ها و المان‌ها معرفی شده اند. در هر پاور بانک بسته به طراحی آن ممکن است این آلمان‌ها متفاوت باشند. در برخی نشانگر LED آن متفاوت است و یا تعداد پورت‌های خروجی بیشتر هستند. اما در حالت کلی شکل معمول آنها به این صورت می‌باشد.\nدر اینجا مراحل شارژ پاور بانک به همراه نکاتی که قبل، بعد و حین شارژ باید رعایت کنید آورده شده است، با اجرای درست این مراحل خیال‌تان از بابت عملکرد خوب پاور بانک راحت می‌شود.\nبررسی کنید پاور بانک به شارژ نیاز دارد یا خیر.\nپاوربانک ها عموما در هر لحظه قابلیت شارژ دارند ولی بهتر است که بعد از تمام شدن شارژ آن، این کار انجام شود. این توصیه غالبا برای پاور بانک‌هایی است که از باتری نوع Li-Po در آن‌ها استفاده شده است. اما باتری‌های Li-ion که نسل جدید باتری‌ها به حساب می‌آیند و در اغلب پاوربانک‌ها و سایر وسایل دیجیتالی استفاده می‌شوند را می‌توان در هر لحظه شارژ کرد و هیچ خللی هم در کارایی آن به وجود نمی‌آید.\nبهتر است در هر حالت از شارژ بی‌دلیل و مداوم پاور بانک خودداری کنیم. چند نشانگر کوچک روی پاوربانک میزان شارژ آن را نمایش می‌دهد. اگر باتری در حال خالی شدن باشد چراغ آخر به رنگ قرمز در می‌آید. البته این مورد در پوربانک‌های مختلف، متفاوت است اما در هر کدام به راحتی می‌توانید تشخیص دهید که باتری در حال خالی شدن است. بعد از اینکه مطمئن شدید پاوربانک به شارژ نیاز دارد، می‌توانید با خیال راحت آن را شارژ کنید.\nکابل را به درگاه وصل کنید.\nبر روی پاوربانک یک درگاه MicroUSB و یک یا چند درگاه USB وجود دارند، درگاه کوچک یا همان میکرو برای شارژ کردن پاوربانک استفاده می‌شود. درگاه بزرگ نیز برای تخلیه یا دشارژ پاوربانک و اتصال به گوشی یا تبلت به کار می‌رود. در بیشتر پاور بانک‌ها بر روی بدنه و بالای درگاه شارژ کلمه‌ی IN درج می‌شود که به معنای ورودی شارژ می‌باشد. حالا کابل شارژر را از قسمت کوچک آن به این درگاه وصل کنید.\nدر صورتی که کابل شما مخدوش یا شکسته شده است حتما آن را تعویض کنید، کابل MicroUSB to USB جدید تهیه کنید تا هم پاوربانک و هم گوشی شما حین شارژ شدن با پاور بانک آسیب نبینند. از کابل‌های کم‌کیفیت هم استفاده نکنید و بهتر است که از کابل همراه پاور بانک استفاده کنید.\nشارژر را به برق بزنید.\nحال می‌توانید پاور بانک را به برق متصل کنید، اگر چراغ LED شروع به چشمک زدن کرد به این معناست که پاور بانک شما در حال شارژ می‌باشد. توصیه‌ی اکید این است که همیشه از برق شهری یا همان پریز برق برای شارژ کردن استفاده کنید.\nامکان شارژ پاور بانک با اتصال به درگاه USB کامپیوتر یا لپتاپ نیز وجود دارد اما هم زمان شارژ شدن کامل پاوربانک را بیشتر می‌کند و هم در درازمدت به کارایی پاوربانک لطمه وارد می‌کند. تنها زمانی از لپتاپ یا کامپیوتر برای شارژ پاوربانک استفاده کنید که دسترسی به برق شهری وجود نداشته باشد.\nاز سالم بودن آداپتور شارژی دیواری هم اطمینان حاصل کنید، چرا که اختلاف در ولتاژ ورودی به پاور بانک نسبت به ولتاژ تعیین شده از مواردی است که بیشترین آسیب را به آن وارد می‌کند و بیشتر مواقع موجب داغ شدن پاور بانک در هنگام شارژ می‌شود.\nزمان شارژ کامل را از روی اطلاعات آن بخوانید.\nبر روی بسته‌بندی محصول و یا اطلاعات همراه پاوربانک عموما مطالبی مربوط به ظرفیت، زمان فول شارژ شدن، زمان تخلیه شارژ و … برای کاربران نوشته شده است. می‌توانید زمان فول شارژ شدن پاوربانک را بخوانید و با پاوربانک خود که در حال شارژ است مقایسه کنید. در حین شارژ نشانگر LED مدام در حال چشمک زدن می‌باشد، بعد از اتمام شارژ، نشانگر به رنگ سبز در می‌آید و یا خاموش می‌شود (در پاور بانک های مختلف متفاوت است) و چشمک زدن متوقف می‌شود. این به معنای شارژ صحیح پاوربانک و کامل شدن فرایند شارژ است. در راهنمای خرید پاوربانک می‌توانید اطلاعات کاملی در مورد زمان شارژ و نوع شارژ پاوربانک بخوانید.\nشارژ بیش از حد یا همان Overcharging می‌تواند به پاوربانک آسیب برساند. اولین آسیب آن کم کردن عمر مفید دستگاه می‌باشد. Overcharging باعث افزایش دما و داغ شدن مدار پاوربانک می‌شود و به باتری خسارت وارد می‌کند. به طور مثال افزایش دمای پاوربانک تا 30 درجه سانتیگراد می‌تواند ظرفیت پاوربانک را در سال 6 درصد کاهش دهد. در دماهای بالاتر این کاهش ظرفیت به مراتب بیشتر است.\nچند توصیه برای شارژ صحیح پاور بانک\nدر حین شارژ پاوربانک، اتصال پاوربانک به گوشی یا تبلت خود را قطع کنید.\nبرخی از پاوربانک‌ها قابلیت محافظت در برابر تغییرات ولتاژ و جریان را دارند، اما اگر برق شهری در حال نوسان است و احتمال اضافه ولتاژ یا اضافه جریان وجود دارد از شارژ پاوربانک خودداری کنید.\nبهتر است هنگام شارژ پاوربانک، گوشی خود را نیز فول شارژ کنید، گوشی را به برق شهری وصل کنید نه پاوربانک.\nشکل چراغ LED یا تغییرات آن حین شارژ در هر پاوربانک متفاوت است. اما تغییرات آن مانند تغییر در رنگ، خاموش شدن یا قرمز شدن رنگ آن هنگام تخلیه کاملا ملموس و قابل درک می‌باشد.\nزمان شارژ کامل هر پاوربانک بسته به نوع آن و برند تولیدکننده‌ی آن می‌توانند متغیر باشند اما در حالت کلی شارژ کامل آن بین 1 الی 2 ساعت زمان می‌برد.\nدر بعضی مواقع قطع شدن چراغ چشمک زن به معنای فول‌شارژ شدن پاوربانک نیست، صرفا برای جلوگیری از مسائل مربوط به Overcharging یک ضریب اطمینان در نظر می‌گیرند. بهتر است بعد از قطع چراغ 3 الی 5 دقیقه بیشتر در حالت شارژ بماند.\nدو سوال متداول:\nممکن است سوالاتی حین شارژ پاوربانک به وجود بیاید که دو تا از اصلی‌ترین سوالات در اینجا مطرح می‌شود و پاسخ داده می‌شود.\nآیا برای اولین شارژ لازم است پاور بانک زمان بیشتری در شارژ باشد؟\nاین سوال عموما به این دلیل پرسیده می‌شود که فروشنده‌ها هنگام خرید گوشی معمولا این توصیه را به خریداران می‌کنند، باتری‌های نسل جدید که اغلب پاور بانک‌ها از آن استفاده می‌کنند معمولا یک ظرفیت ثابت اولیه دارند و نیازی به شارژ بیشتر ندارند ولی در باتری‌های قدیمی شارژ اولیه بر ظرفیت کلی آن تاثیر می‌گذاشت، یعنی اگر در اولین شارژ مثلا نصف آن شارژ شود، ظرفیت کلی آن نصف می‌شد، اما در باتری‌های جدید چنین چیزی اتفاق نمی‌افتد، هر چند بهتر است پاور بانک در حالت کلی کامل شارژ شود و بعد مورداستفاده قرار بگیرد.\nباتری گوشی‌تان زود به زود خالی می‌شود؟ این راهکارها برای بالا بردن طول عمر باتری گوشی آیفون ایکس و سایر گوشی‌های آیفون به شما کمک می‌کنند.\nچرا پاوربانک هنگام شارژ داغ می‌شود؟\nپاوربانک‌ها مانند هر وسیله‌ی دیجیتال دیگری با ولتاژ و جریان و مقاومت سر و کار دارند، مقاومت باعث داغ شدن مدار و در نتیجه داغ شدن بدنه‌ی پاوربانک می‌شود، البته این داغ شدن نباید غیرعادی و بیشتر از حالت مجاز باشد، اگر احساس می‌کنید دمای پاوربانک بیش از حالت عادی می‌باشد می‌تواند به دلایل زیر باشد:\nپاور بانک بی‌کیفیت: ممکن است ایراداتی در خود پاوربانک خریداری شده موجود باشد که باعث داغ شدن آن شود، در هنگام خرید پاور بانک به شرکت سازنده، ظرفیت، دمای کاری و … دقت کنید.\nاستفاده از آداپتور نامتناسب: دقت کنید که آداپتور استفاده شده مطابق با ولتاژ درج شده روی پاور بانک باشد. به طور مثال اگر پاوربانک به مقدار ولتاژ ورودی 6 ولت نیاز دارید آداپتور آن نیز باید 6 ولت باشد.\nکابل بی‌کیفیت یا شکسته: کابل می‌تواند از دلایل داغ شدن باشد، کابل بی‌کیفیت و غیراستاندار عموما نمی‌تواند جریان را به خوبی انتقال دهد و موجب داغ شدن و یا آسیب‌های دیگر به پاوربانک شود.\nOvercharging : شارژ بیش از حد در درازمدت به مدار پاوربانک آسیب می‌زند و یکی از دلایل داغ شدن بیش از حد پاوربانک می‌تواند این باشد.\nخرید پاوربانک می‌تواند خیال شما را از بابت مشکلات کم شدن شارژ گوشی، لپتاپ و بقیه‌ی وسایل دیجیتالی شارژی راحت کند. با یک پاوربانک می‌توانید گوشی خود را بسته به ظرفیت بیش از ۴ بار شارژ کامل کنید و شارژ کامل پاوربانک نیز نهایتا ۲ ساعت وقت می‌برد. شارژ صحیح و اصولی پاوربانک به روش گفته شده هم عمر مفید آن را افزایش می‌دهد و هم از افت کارایی و عملکرد آن جلوگیری می‌کند.\nرعایت نکاتی نظیر استفاده از کابل باکیفیت، آداپتور متناسب و جلوگیری از شارژ بیش از حد هم باعث می‌شوند تا در ظرفیت آداپتور تغییرات زیادی ایجاد نشود. تغییرات در ظرفیت آداپتور بیشتر به دلیل تغییرات دمایی و داغ شدن بیش از حد آن می‌باشد که با رعایت نکاتی می‌توان از آن هم جلوگیری کرد.\nدر هنگام خرید پاور بانک به توصیه‌های درج شده در اطلاعات محصول دقت کنید و اطلاعات مربوط به نحوه‌ی شارژ پاوربانک خود را در آنجا هم بخوانید تا بتوانید بهتر از آن استفاده کنید.\nاگر قصد خرید سایر لوازم جانبی موبایل را دارید می‌توانید اینجا راهنمای خرید وسایل جانبی موبایل را بخوانید و تمام اطلاعات موردنیاز را کسب کنید تا بهتر تصمیم بگیرید و بهترین گزینه‌ها را انتخاب کنید.\nبرچسب ها: شارژر همراه, لوازم جانبی, لوازم جانبی گوشی, پاور بانک\nhttps://styleup.ir/wp-content/uploads/2018/09/way-of-charging-powebank-correctly-1-1.jpg 321 845 موسی ابراهیمی https://styleup.ir/wp-content/uploads/2017/11/StyleUp-Logo-Image.png موسی ابراهیمی2018-09-09 15:03:092020-10-29 02:07:00روش صحیح شارژ پاور بانک\nدلیل زرد شدن قاب ژله ای چیست؟\n15 دیدگاه برای روش صحیح شارژ پاور بانک\n15 دیدگاه برای این محصول\nمشکلی نیست عادی هست\nسلام،من شارژر گرفتم وقتی یعد ۱۲_ساعت شارژ شد بازم داره چشمک می زنه\nارسال شده در تاریخ: 15 بهمن 1399\nو وقتیم میزنم ب گوشیم نوشته میاد که اتصال شارژر خود را بررسی کنید\nارسال شده در تاریخ: 11 دی 1399\nسلام من یه پاور ۲۰۰۰۰ خریدم روزایه اول خوب شارژ میکرد اما الان پاور شارژ داره و ب گوشی هم که وصل میکنم علامت شترژ میاد بالا ولی اصلا خوب شارژ نمیکنه مشکل از چیه\nسلام من تا پاورو به گوشیم وصل میکنم چند درصد اول شارژ گوشیمو کاهش میده باید پاورو از گوشی جدا کنم و دوباره بزنم که شارژ بره بالا تازه هم خریدم علتش چیه؟؟\nارسال شده در تاریخ: 22 آذر 1399\nمشکل فنی خود پاوربانک‌تونه.\nارسال شده در تاریخ: 24 آذر 1399\nبا سلام .من یه پاور بانک Sp مدل c200 خریدم فقط یه یو اس بی همراه داشت.به نظرتون بهترین سری شارژر برا شارژ پاور بانک چ مدلی و مارکی لطفا راهنمایی بفرمایید .با تشکر\nارسال شده در تاریخ: 06 آبان 1399\nمشکلی که من دارم اینه که برای شارژ پاوربانک شیائومی ۲۰۰۰۰ پس از ده دقیقه شارژر بشدت داغ میشه ومجبورم فوری اونو از برق جدا کنم..خود پاور بانک اما بهیچوجه داغ نمیشه\nارسال شده در تاریخ: 22 مهر 1399\nاحتمالا مشکل از خود شارژر و آداپتوره یک کابل و یک آداپتور جدید رو امتحان کنید.\nمنم همین مشکل رو دارم.اومدم اینجا ببینم کسی میتونه کمکم کنه؟\nارسال شده در تاریخ: 21 دی 1399\nپاور بانک تسکو 10000 چند روز پیش خریدم یکی دو روز اول مشکلی نداشت بعد که خواستم شارژش کنم USP که وصل شارژر میشه به شدت داغ میکرد آیا پاور بانک مشکل داره یا از شارژر است؟\nارسال شده در تاریخ: 17 مهر 1399\nیکی از مشکلات احتمالی می‌تونه به خاطر آداپتور شارژر پاوربانک باشه. با یک آداپتور یا کابل دیگه هم امتحان کنید.\nارسال شده در تاریخ: 19 مهر 1399\nسلام یکسال پیش پاورتسکومدل۲۰هزارخریدم ازهمون اول ۱۲ساعت طول میکشه شارژش کامل بشه چندجورکابل ودوشاخم عوض کردم همینجوره چرا؟ممنونم\nارسال شده در تاریخ: 12 تیر 1399\n20 هزار ظرفیت نسبتا زیادیه و معمولا طول می‌کشه تا فول‌شارژ بشه. ولی 12 ساعت زیاده یکم. احتمالا مشکل از خود پاوربانک باشه. احتمالا اوایل از شارژر بی‌کیفیت استفاده کردید برای همین اینجوری شده.\nارسال شده در تاریخ: 15 تیر 1399\nممنون از مطلب خوب‌تون\nارسال شده در تاریخ: 02 تیر 1398