ویژگی¬های «باطن قرآن» از منظر روایات ـ امین حسین¬پوری\nچهارشنبه ، 30 آبان 1397 ، 09:44\nچکیده: نوشتار پیش رو موضوع پر گفتگوی تأویل و باطن قرآن را از منظر روایات اهل بیت: به بررسی نهاده است. محور اساسی سخن دربارۀ این نکته است که با کاوش در احادیث چه ویژگیهای کلی و عمومی را میÂتوان برای باطن قرآن برداشت کرد. روشن است که شناخت این ویژگیها به فهم روایات تأویلی رسیده از اهل بیت: - که شمار آنها نیز بسیار فراوان استÂ - بسیار مدد میÂرساند و گاه نگاهها را دربارۀ میزان اعتبار این روایات دگرگون میÂسازد.\nÂ Â در این نوشتار نگارنده به چهار ویژگی کلی باطن قرآن از منظر روایات اشاره میÂکند: 1. صبغۀ ولایی باطن قرآن، 2. امکان وجود باطن جداگانه برای هر فقرۀ قرآنی مستقل،3. امکان ارتباط ظاهر یک آیه با باطن آیهÂای دیگر و 4. امکان ارتباط باطن یک آیه با باطن آیۀ دیگر.\nÂ Â نگارنده در هر بخش کوشیده تا با یادکرد نمونهÂهایی از چهار ویژگی یاد شده به تبیین این خصوصیّات بپردازد.Â Â\nکلیدواژهÂها: تأویل قرآن؛ اهل بیت:؛ روایات تأویلی؛ ظاهر؛ باطن.\nÂ Â نوشتار پیش رو به موضوع با سابقۀ تأویل قرآن از منظر روایات اهل بیت: میÂپردازد.\nÂ Â تاکنون دربارۀ موضوع تأویل قرآن آثار فراوانی نگاشته شده است که طبعاً هر یک به سهم خود زوایایی از این موضوع را کاویده و نکتهÂهایی دربارۀ آن فرادید نهادهÂاند. با وجود این، همچنان ضرورت بازخوانیِ دوبارۀ این موضوع - به ویژه از منظر روایات اهل بیت: که تنها مرجع دارای صلاحیت برای اظهار نظر در حوزۀ تأویل هستند- احساس میÂشود. البته دربارۀ موضوع تأویل، از زوایای گوناگونی میÂتوان سخن گفت. ولی ما در اینجا از بررسی مباحثی همچون تعریف لغوی تأویل و کاربردهای اصطلاحی آن، تفاوت آن با تفسیر، چگونگی کاربرد تأویل در حوزهÂهای گوناگونی مانند فقه و اصول، کلام و عرفان و خصوصیات هر کاربرد و مباحثی از این دست صرف نظر میÂکنیم و خوانندگان محترم را به منابعی که این موضوع را به تفصیل بررسیدهÂاند ارجاع میÂدهیم.\nÂ Â Â نیز شایان یادآوری است که پیش از این برخی پژوهشگران، بدین بحث از منظر روایات پرداخته و ویژگیÂهایی در این باره برشمردهÂاند.\nÂ Â از این رو در این بخش میÂکوشیم از تکرار مکرات خودداری کنیم و آن بخش از مطالب را که در نوشتهÂهای دیگر دانشوران بازگو شده است، گزیدهÂتر و با ارجاع به آن منابع مطرح کنیم وسخن را بیشتر در حوزهÂهایی که بدانÂها کمتر پرداخته شده است، بگسترانیم.\nخصوصیت اول: صبغۀ ولایی باطن قرآن\nÂ Â از مجموعۀ روایتهای حوزۀ باطن قرآن، این نتیجه به دست میÂآید که حقیقت باطن قرآن، از یک سو به نمایش نهادن ولایت اهل بیت: و دعوت بدان و مَثَل و نمادی برای هدایت مؤمنان به سوی ابعاد گوناگون ولایت آن بزرگواران است، و از سوی دیگر جلوهÂگر ساختن پلیدیهای دشمنان آن رهبران گران ارج و زنهار دادن مردم از پیروی آنان است. به عبارت دیگر، قرآن در ظاهر خود ـ در آیات بسیارـ مؤمنان را به سوی توحید وگردن نهادن به پیام انبیاء: و به شکل ویژه ایمان به رسول اکرم صلوات الله علیه وآله فرا میÂخواند. اما همین قرآن کریم در باطن و حقیقت آیات خود، مردمان را به سوی ولایت امیرالمؤمنین7 و اهل بیت: و دوری از دشمنان ایشان فرا میÂخواند.\nÂ Â اکنون برای تثبیت این ادعا برخی از مهمÂترین روایتهای بیانگر این حقیقت را با هم بررسی میÂکنیم.\nـ امام صادق7 ضمن حدیثی طولانی به ابوبصیر میÂفرمایند: Â«... ما من آیةٍ نزَلت تَقُودُ إلی الجنّة ولا تذکر أهلها بخیر إلاّ وهی فینا وفی شیعتنا، وما من آیة نزلت تذکر أهلهابِشرٍّ ولاتسوق إلی النار إلا وهی فی عدونا ومن خالفنا...Â»\nÂ Â بنا بر مضمون این حدیث، همۀ آیاتی که در آنها سخن از بهشت یا دوزخ است و شایستگان بهشت و دوزخیان را فراز میÂآورد، در حقیقت اشاره به اهل بیت: و شیعیان آن بزرگواران دارد، حتی اگر ظاهر آیه دربارۀ انبیاء پیشین و پیروان و دشمنان آنان باشد.\nـ امام باقر7 به محمد بن مسلم فرمودهÂاند: Â«یا محمد إذا سمعت الله ذکر أحداً من هذه الأ مة بخیر فنحن هم و إذا سمعت الله ذکر قوماً بسوء ٍممّن مضی فهم عدوّناÂ»\nÂ Â از این روایت برداشت میÂشود که ریشه و بُن مایۀ همۀ ستایشÂهایی که در قرآن نسبت به مؤمنان و نیکوکاران از امت اسلام دیده میÂشود، به اهل بیت: بر میÂگردد و مراد حقیقی و بالذّات از آن عنوان، اهل بیت: هستند.\nÂ Â درست از همین روست که رسول اکرم6 - بر پایۀ نقل الإحتجاج - در خطبۀ گرامی غدیر و در حضور انبوه مسلمانان فرمودند: Â«معشر الناس! هذا علیٌّ أنصرکم لی وأحقکّم بی... و ما نزلت آیة رضیً إلا فیه، و ما خاطب الله الذین آمنوا إلا بدأ به، و لا نزلت آیة مدح فی القرآن إلا فیه، و لا شُهِدَ بالجنّة فی Â«هل أتی علی الإنسانÂ»و لا أنزلها فی سواه و لا مُدِحَ بها غیرُهُ...Â»\nÂ Â همچنین از امام صادق7 روایت شده است که: Â«مانَزَلَ فی القرآن ﴿یاأیها الذین آمنوا﴾ إلا وعلیّ أمیرها وشریفهاÂ»\nـ کلینی از امام کاظم7 در بارۀ آیۀ ﴿قل إنّما حرّم ربی الفواحش ما ظهر منها وما بَطَنَ...﴾ چنین آورده است:\nÂ Â Â«إنّ القرآن له ظَهر وبطن؛ فجمیع ما حرّم الله فی القرآن هو الظاهر؛ و الباطن من ذلک أئمة الجور. و جمیع ما أحلّ الله تعالی فی الکتاب هو الظاهر؛ و الباطن من ذلک أئمة الحقÂ»\nـ از امام باقر7 نقل شده است که: Â«نزل القرآن أربعة أرباع: ربع فینا و ربع فی عدوّنا و ربع سننٌ و أمثال و ربع فرائض وأحکامÂ»\nÂ Â همچنین در برخی نقلÂها پس از این عبارت میÂخوانیم: Â«ولنا أهل البیت کرائم القرآن.Â» با این حال، کلینی در مضمونی نزدیک به آنچه گذشت، از امیر المؤمنین7 گزارش کرده است که: Â«ثلث فینا و فی عدونا، و ثلث سُنَنٌ و أمثال، و ثلث فرائض وأحکامÂ»\nÂ Â این دو دسته از احادیث - صرف نظر از ناسازگاری ظاهری میان آنها که در جای خود از سوی محدثان و دانشوران بررسی شده است- نشان میÂدهد که از نگاه این دسته از احادیث، آن بخش از آیات قرآن که به سرگذشت انبیاء گذشته: و پیروان آنان میÂپردازد، در حکم Â«فیناÂ» خواهند بود، یعنی همان حکم و فضائل و مدحÂها در حقیقت به ائمه: باز میÂگردد. چنانکه آن دسته از آیات که به داستان دشمنان انبیاء پیشین: و بر نمودن پلیدیÂها و بدفرجامیÂهای آنان اشاره دارد، در حقیقت آینهÂای برای جلوهÂگر ساختنِ سر انجامِ دشمنان اهل بیت: است و همۀ آن نکوهشÂها در اصل به آنان باز میÂگردد.\nخصوصیت دوم: امکان وجود باطن جداگانه برای هر فقرۀ قرآنی مستقل\nÂ Â یکی از مباحث مهم و اثرگذار در فهم آیات کریمه قرآن که در سالیان اخیر پژوهشگران بدان توجه نشان داده و دربارۀ آن سخن گفتهÂاند، مسألۀ فقرهÂها یا فرازهای تقطیع شده و مستقلّ در آیات قرآن است. روشن است که پرداختن به ابعاد گوناگون این مسأله، در این مجال ممکن نیست و لازم نیز نمیÂنماید. چه پیش از این قلم برخی پژوهشیان به گستردگی دربارۀ آن سخن گفتهÂاند. البته محور بحث غالباً، وجود معنای ظاهری جداگانه و قابل استناد برای هر یک از فقرهÂهای قرآنی است که از نظر لفظی مستقل باشند، چنانکه از نمونهÂهایی که خواهد آمد دانسته میÂشود. ولی هدف غایی ما در این بخش اثبات این نکته است که هر فقرۀ قرآن که از نظر لفظی تامّ باشد، علاوه بر آنکه معنایی ظاهری و مستقل از ماقبل و مابعد و حتی سیاق آیات دارد، باطنی مستقلّ و جداگانه دارد که با باطن دیگر فقرهÂهای همان آیه یا باطن آیات قبل و بعد الزاماً همسو و هم مضمون نیست. پیش از پرداختن به این مدعا لازم است در بارۀ دلالت مستقلّ هر فقره از فقرات قرآنی بر معنایی ظاهری اندکی توضیح دهیم و برخی مستندات آن را برشمریم تا آنگاه نوبت به معنای باطنی مستقلّ هر فراز قرآنی برسد.\nÂ Â در اینجا برای آشنایی با این موضوع و ورود به این مبحث، مفید خواهد بود که سخنی ارزشمند از علامۀ طباطبایی(ره) را یاد آور شویم. ایشان ذیل آیۀ ﴿فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِâ﴾ به برخی روایتÂها اشاره میÂکنند که بر پایۀ آنها امام7 این آیه را مربوط به نماز مستحبّی دانستهÂاند و این گونه نتیجه گرفتهÂاند که نماز مستحبی را میÂتوان به هر سویی خواند، هر چند روشن است که به سوی قبله بودن افضل است. آنگاه در یک توضیح پر اهمیت چنین میÂنویسد:\nÂ Â Â«و اعلم أنك إذا تصفّحت أخبار أئمة أهل البيت حق التصفّح، فی موارد العام و الخاص و المطلق و المقيد من القرآن، وجدتها كثيراً ما تستفيد من العام حكما، و من الخاص -أعنی العامّ مع المخصّص- حكماً آخر. فمن العام مثلاً الاستحباب كما هو الغالب و من الخاص الوجوب، و كذلك الحال فی الكراهة و الحرمة، و على هذا القياس. و هذا أحد أصول مفاتيح التفسير فی الأخبار المنقولة عنهم، و عليه مدار جمّ غفير من أحاديثهم.\nو من هنا يمكنك أن تستخرج منها فی المعارف القرآنية قاعدتين:\nÂ Â إحداهما: أن كل جملة وحدها، و هی مع كل قيد من قيودها تحكی عن حقيقة ثابتة من الحقائق أو حكم ثابت من الأحكام، كقوله تعالى: Â«قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِی خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَÂ»: الأنعام-91، ففيه معان أربع: الأول: قُلِ اللَّهُ، و الثانی: قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ، و الثالث: قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فی خَوْضِهِمْ، و الرابع: قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِی خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ. و اعتبر نظير ذلك فی كل ما يمكن.\nو الثانية: أن القصّتين أو المعنيين إذا اشتركا فی جملة أو نحوها، فهما راجعان إلى مرجع واحد.\nو هذان سرّان تحتهما أسرار و الله الهادیÂ»\nÂ Â موضوع سخن ما در این مرحله، نخستین قاعدهÂای است که علامه استخراج کردهÂاند. بر پایۀ آن قاعده، همان گونه که ایشان نمونه آوردهÂاند، هر جملۀ قرآنی به تنهایی حقیقتی مستقلّ و ثابت دارد که الزاماً فهم آن وابسته به فهم دیگر جملات مرتبط با آن یا نیازمند هماهنگی با سیاق آیات پیشین و پسین نیست. این دیدگاه علامه بسیار شایان توجه است، چه کلید فهم بسیاری از روایتÂهای تفسیری را به دست ما میÂدهد. پیش از آنکه به بیان نمونهÂهایی برای قاعدۀ یاد شده بپردازیم، شایسته است به برخی نکتهÂها که میÂتواند دلیل یا دست کم مؤیّدی شایان توجه بر این برداشت علامه باشد، اشارت کنیم؛\nاحادیثی در تأیید این دیدگاه\nÂ Â الف- فضیل بن یسار میÂگوید: از امام باقر7 در بارۀ این روایت پرسیدم: Â«هیچ آیهÂای از قرآن نیست مگر آنکه ظهر و بطنی دارد و هیچ حرفی در قرآن نیست مگر آنکه حدّی و مطلعی دارد. منظور معصوم7 از ظهر و بطن چیست؟ فرمود: ظهری [دارد که معنای آن روشن است] و بطنی که تأویل آیه است. بخشی از آن گذشته [و واقع شده] و بخشی از آن هنوز نیامده است. [تأویل] همانند حرکت ماه و خورشید در جریان است. هرگاه [هنگام] تأویل چیزی از آن فرا رسد، همان گونه که بر برخی زندگان جاری میÂگردد، بر مردگان هم واقع میÂشود. همان سان که خداوند تعالی فرموده است: ﴿وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ﴾ و ما آن (= تأویل) را در میÂیابیم.Â»\nÂ Â آن چه در این جا برای بحث ما سودمند است، گفتگو در بارۀ حدیثی است که فضیل از آن پرسیده بود، به ویژه بخش پایانی آن: Â«ما فیه حرف إلاّ و له حدّ ومطّلع.Â»\nÂ Â صرف نظر از ارتباط میان چهار مفهوم - ظهر و بطن و حدّ و مطلّع- که در کلام مفسّرانی همچون علامه طباطبایی از آن سخن به میان آمده است، روشن است که ظاهراً حدّ و مطّلع هر دو از مقولۀ معنا هستند. همچنین در این حدیث حرف را در کنار آیه جای دادهÂاند، پس مراد از حرف، یا هر یک از حروف الفبا یعنی Â«أÂ»،Â«بÂ»،Â«تÂ» و... است و یا بخشی که از یک آیه کوچکÂتر است؛ نوع دوم خود میÂتواند شامل هر تک کلمه یا هر جملۀ تامّ المعنی باشد و در هر دو صورت، این بخش از این روایت میÂتواند گواهی بر درستی قاعدهÂای باشد که علامه برداشت کردهÂاند. زیرا اگر حتی مراد از حرف، یک حرف الفبا باشد و آن حرف به تنهایی معنایی مستقل داشته باشد، آنگاه هر جملۀ تام در آیه به طریق اولی معنایی مستقلّ خواهد داشت.\nب) مجموعهÂای دیگر از احادیث\nÂ Â از جمله نکتهÂهایی که میÂتواند مؤید قاعدۀ برداشت شده از سوی مرحوم طباطبایی باشد، احادیثی است که در تفسیر Â«بسم الله الرحمن الرحیمÂ» وÂ«حروف مقطعهÂ» در آغاز برخی سورهÂهای قرآنی روایت شدهÂاند. برای نمونه علی بن ابراهیم با چندین سند از امام صادق7 روایت کرده است که آن حضرت در تفسیر ﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾ فرمودهÂاند: Â«الباء بهاء الله و السین سناء الله و المیم ملک الله... .Â» در تفسیر حروف مقطعه روایتÂهای دیگری نیز رسیده است. صدوق در معانی الأخبار بابی را به این روایتÂها اختصاص داده است. برای نمونه امام صادق7 Â«ألمÂ» در آغاز سورۀ بقره را به Â«أنا الله الملکÂ» وÂ«ألمÂ» در آغاز سورۀ آل عمران را به Â«أنا الله المجیدÂ» وÂ«المصÂ» را به Â«أنا الله المقتدر الصادقÂ» تفسیر کردهÂاند. در همین روایت امام، تفسیر دیگر حروف مقطعه را نیز به همین سیاق بیان داشتهÂاند.Â در روایاتیÂ دیگر امامان: تفسیری برای هر یک از حروف الفبا به سبک آنچه گذشت بیان فرمودهÂاند. در روایتی دیگر امام باقر7 تفسیر هر یک از حروف Â«ابجدÂ» را از زبان حضرت عیسی7 بیان کردهÂاند. برای نمونه فرمودهÂاند: Â«الألف آلاء الله والباء بهجة الله والجیم جمال الله...Â»\nÂ Â دانشوران دربارۀ معانی این گونه روایتÂها و چگونگی پیوند میان این حروف و معانی یاد شده و کیفیت دلالت این حروف بر آن نکتهÂهایی فراز آوردهÂاند، ولی محلّ استشهاد در اینجا آن است که: اگر بپذیریم که هر یک از حروف مقطعۀ قرآن دلالت بر معنایی مستقل دارند - یعنی معنایی جداگانه از آنها اراده شده است- آنگاه برای هر جملۀ قرآنی که معنای کاملی داشته باشد نیز، باید به طریق اولی معنایی مستقل و جداگانه در نظر گرفت. اگر این گونه احادیث را به تنهایی دلیلی بر این ادعا به شمار نیاوریم، باری از قرینه بودن آن نمیÂتوان چشم پوشید که در کنار قرینهÂهای گذشته و آینده، ما را به درستیِ سخن علاّمه رهنمون میÂگردد.\nروش عملی اهل بیت:\nÂ Â یکی از مهمترین دلایل وجود معنای جداگانه برای جملهÂهای تامّ قرآنی یا همان فرازهای تقطیع شده از آیه، روش عملی اهل بیت: است. بدین معنا که آن بزرگواران در موارد متعدد به فقرهÂهای کوتاه قرآنی استناد جسته و از آن حکمی را برکشیدهÂاند و معنای فراز آمده را به جملات پیشین و پسین در همان آیه وابسته نکردهÂاند. سید محمد علی ایازی با اشاره به این نکته به عنوان یکی از دلایل حجیت فرازهای تقطیع شده قرآنی، این گونه استنادات اهل بیت: را دو دسته بررسی نموده است:\nالف) استناد به آیات غیر مرتبط به باب.\nب) استناد به آیات برخلاف سیاق.\nبررسی تفصیلی ایشان در این بخش، ما را از پرداختن بیشتر به این موضوع تا اندازۀ زیادی بیÂنیاز میÂکند. در اینجا تنها به هدف آشنایی اجمالی از هر دسته، تنها یک نمونه را با توضیح ایشان گزارش میÂکنیم:\nـ نمونهÂای از دستۀ نخست: Â«امام صادق7 برای تعیین محدودۀ تیمم از آیۀ: ﴿وَ السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما جَزاءً بِما كَسَبا نَكالًا مِنَ اللَّه...﴾ چنین استفاده میÂکنند که اگر خداوند محلّ تیمم را از آرنج یا مچ و یا جاهای دیگر قرار میÂدهد، برای آن مواردی است که دست شخص قطع میÂشود و نمیÂتواند تیمم کند. پس خداوند حال مردم را رعایت میÂکند و نسبت به حدود و احکام الهی همۀ جوانب را ملاحظه میÂکند. بعد حضرت به آیۀ ﴿وَ ما نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ، لَهُ ما بَيْنَ أَيْدِينا وَ ما خَلْفَنا وَ ما بَيْنَ ذلِكَ، وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا﴾ استدلال میÂکند: فامسح علی کفّیک من حیث موضع القطع، و قال: Â«وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا.Â»\nÂ Â بنابراین، حضرت برای استفادۀ حکمی به آیۀ دیگری که صدر و ذیل آن مربوط به موضوع نیست، استدلال میÂکند... جالب توجه اینکه عنوان: ﴿وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا﴾ میÂتواند فراز مستقلی در استنباط احکام باشد و در جعل قوانین و احکام (مانند محدودۀ تیمم)، موارد نادر و استثنایی، چون دست قطع شدۀ دزد، پیشÂبینی و حال وی رعایت شده است. شاهد بر آن همین جمله از آیه بوده است.Â»\nـ نمونهÂای از دستۀ دوم: یکی دیگر از موارد استفادۀ اهل بیت از فرازهای تقطیع شده، جایی است که میان سیاق و فراز تقطیع شده مناسبتی نیست، مثل این دو آیه شریفه: ﴿وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الْإِنْسانِ أَعْرَضَ وَ نَأىâ بِجانِبِهِ وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ كانَ يَؤُوساً * قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلىâ شاكِلَتِهِ فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدىâ سَبِيلًا.﴾ کسی از امام صادق7 دربارۀ نماز خواندن در عبادت گاهÂهای اهل کتاب میÂپرسد. حضرت این عمل را جایز میÂداند و به این فراز از آیه تمسک میÂکند: ﴿قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلىâ شاكِلَتِهِ﴾، با آن که صدر آیه در باره کسانی است که به آنها نعمت داده شده، ولی روی گردانی کرده و در نتیجه به آنها بدی رسیده، نومید شده به یاد خدا میÂافتند. لذا قرآن میÂگوید: Â«آری هر کس به فراخور سرشت و عادت و روش خویش کار میÂکند.Â» امام صادق7 از این ذیل، برداشت عامّی نسبت به نیت و روش هر فرد میÂکند و با آن برای صحّت نماز در مکانÂهای مذهبی اهل کتاب استدلال میÂکند، گرچه گمان میÂرود در زمرۀ کفار در آیند و در محیطی که قرار میÂگیرند نوعی تبلیغ برای آنان محسوب شود، اما چون نیت آنان در جای خود محفوظ است، نماز آنها صحیح میÂباشد.\nÂ Â علاوه بر دلایل یاد شده، روش عملی مفسران و بهرهÂگیری آنها از این رویکرد نیز میÂتواند به عنوان گواهی بر وجود معنای مستقل برای هر فقرۀ تامّ قرآنی باشد.\nجمعÂبندی بحث تاکنون\nÂ Â باری بر پایۀ قاعدهÂای که در بارۀ آن سخن گفتیم و برای نخستین بار ظاهراً مرحوم طباطبایی به اهمیت آن تنبه دادهÂاند، دریچهÂای دیگر به گلستان معارفÂ Â Â Â بیÂکران قرآن گشوده میÂگردد. حتی بر این اساس، فهم بسیاری از روایتÂها نیز که معصومان: در آنها از این شیوه بهره گرفتهÂاند، آسانÂتر و مستدلّÂتر میÂگردد.\nامکان وجود باطن مستقل برای هر فقرۀ تامّ قرآنی\nÂ Â آنچه گذشت مقدمهÂای ضروری بود برای اثبات آنچه در این بخش خواهیم گفت. نشان دادیم که هر فقرۀ قرآنی را که از نظر لفظی تامّ باشد، میÂتوان از جهت معنایی نیز کامل و مستقل از دیگر بخشÂهای آیه و نیز مستقل از سیاق آیات مد نظر گرفت و معنایی از ظاهر آن برداشت کرد. اکنون میÂافزاییم که آن فقره ممکن است نه تنها ظاهری مستقل داشته باشد، بلکه این امکان وجود دارد که باطنی نیز متناسب با ظاهر آن فقره داشته باشد که لزوماً به باطن دیگر قسمتÂهای آیه یا حتی ظاهر دیگر فقرهÂهای آیه وابسته نباشد. به قید Â«لزوماًÂ» در اینجا باید نیک در نگریست. معنای این قید، آن است که باطن هر فقره از آیه ممکن است با باطن دیگر فقرهÂها هماهنگ و کاملاً همراستا باشد، همچنانکه در بسیاری نمونهÂها این گونه است. ولی این نیز ممکن است که در مواردی میان باطن یک فقره با باطن فقرهÂهای دیگر یک آیه تفاوت روشن وجود داشته باشد. بنابراین هماهنگ نبودن باطن یک فقره با ظاهر یا باطن فقرهÂهای دیگر را نباید امری شگفت و خلاف قاعده دانست و روایتی را که آن معنا را مطرح کرده است به سرعت کنار نهاد. زیرا روشن است که باطن، حقیقتی پنهان در آن سوی ظاهر است و حدّ و مرزهای کلی ظاهر آیه یا فقرۀ قرآنی در آن نیز لحاظ میÂشود. حال اگر ظاهر، معنایی مستقلّ از دیگر بخشÂهای آیه داشته باشد، باطن نیز به تَبَع آن معنایی مستقل از باطن یا ظاهر دیگر بخشÂهای آیه خواهد داشت. بنابراین از این بیان دو نکته برداشت میÂشود:\nالف) باطن برخی فقرهÂهای تامّ قرآنی با باطن دیگر بخشÂهای آیه ـ که آن فقره در آن جای دارد ـ یا آیهÂهای پیشین و پسین، وابستگی دائمی ندارد.\nب) باطن برخی فقرهÂهای تامّ قرآنی از نظر معنایی به ظاهر فقرهÂهای دیگر یا آیات پیشین و پسین الزاماً وابسته نیست. این مدعا نیز با درنگ در مدّعای بند الف روشن میÂگردد، زیرا اگر باطن یک فقره بتواند در برخی موارد، از باطن دیگر فقرهÂها ـ که معمولاً هم سنخ و هم سو با آن باطن و به آن نزدیکÂتر هستند ـ مستقل باشد، آنگاه به طریق اولی به ظاهر فقرهÂهای دیگر ـ که از آن فاصلۀ معنوی بیشتری دارند ـ وابستگی دائمی و جداییÂناپذیر نخواهد داشت.\nÂ Â پس از این توضیح، به ترتیب در زیر به برخی نمونهÂهای این دو قاعده اشاره میÂکنیم.\nنمونهÂهای بند الف:\nنمونه اول: ﴿وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلىâ وَهْنٍ وَ فِصالُهُ فِی عامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِی وَ لِوالِدَيْكَ إِلَیَّ الْمَصِير. وَ إِنْ جاهَداكَ عَلىâ أَنْ تُشْرِكَ بِی ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَ صاحِبْهُما فِی الدُّنْيا مَعْرُوفاً وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ إِلَیَّ ثُمَّ إِلَیَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ.﴾\nÂ Â در روایتی که مرحوم کلینی با سند خود از امیرالمؤمنین7 در بارۀ این دو آیه نقل کرده است، میÂخوانیم:\nÂ Â Â«.... عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ أَنَّهُ سَأَلَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ7 عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى- Â«أَنِ اشْكُرْ لِی وَ لِوالِدَيْكَ إِلَیَّ الْمَصِيرُÂ»، فَقَالَ: الْوَالِدَانِ اللَّذَانِ أَوْجَبَ اللَّهُ لَهُمَا الشُّكْرَ، هُمَا اللَّذَانِ وَلَدَا الْعِلْمَ وَ وَرِثَا الْحُكْمَ وَ أَمَرَ النَّاسَ بِطَاعَتِهِمَا؛ ثُمَّ قَالَ الله: Â«إِلَیَّ الْمَصِيرُÂ»؛ فَمَصِيرُ الْعِبَادِ إِلَى اللَّهِ. وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ الْوَالِدَانِ؛ ثُمَّ عَطَفَ الْقَوْلَ عَلَى ابْنِ حنتمة وَ صَاحِبِهِ، فَقَالَ فِی الْخَاصِّ والعام: Â«وَ إِنْ جاهَداكَ عَلىâ أَنْ تُشْرِكَ بِیÂ»، يَقُولُ فِی الْوَصِيَّةِ وَ تَعْدِلُ عَمَّنْ أُمِرْتَ بِطَاعَتِهِ: Â«فَلَا تُطِعْهُمَاÂ»، وَ لَا تَسْمَعْ قَوْلَهُمَا. ثُمَّ عَطَفَ الْقَوْلَ عَلَى الْوَالِدَيْنِ فَقَالَ: Â«وَ صاحِبْهُما فِی الدُّنْيا مَعْرُوفاًÂ»، يَقُولُ: عَرِّفِ النَّاسَ فَضْلَهُمَا وَ ادْعُ إِلَى سَبِيلِهِمَ، ا وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ: Â«وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ إِلَیَّ ثُمَّ إِلَیَّ مَرْجِعُكُمْ Â»، قَالَ: إِلَى اللَّهِ ثُمَّ إِلَيْنَا، فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ لَا تَعْصُوا الْوَالِدَی،ْ نِ فَإِنَّ رِضَاهُمَا رِضَا اللَّهِ وَ سَخَطَهُمَا سَخَطَ اللَّهِâÂ»\nÂ Â با دقت در روایت در میÂیابیم که امام، در مقام تأویل آیه به رسول اکرم6 و خودشان بودهÂاند، ولی عبارت ﴿وَ إِنْ جاهَداكَ عَلىâ أَنْ تُشْرِكَ بِی ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما﴾ را فقرهÂای جداگانه به شمار آوردهÂاند و برای آن باطنی مستقل نیز بیان داشتهÂاند. در این حدیث، فقرهÂهای پیشین و پسین همگی به تناسب معنای کلی باطنی معنا شدهÂاند، یعنی تأویل آیه به والدین حقیقی که آدمی علم ودین را از ایشان فرا میÂگیرد. ولی این نکته منافاتی ندارد با این مطلب که فقرۀ ﴿وَ إِنْ جاهَداكَ...﴾ حقیقتی ثابت ومستقل ـ در لایۀ ظاهر ـ وعلاوه بر آن در بردارندۀ باطنی مستقل از باطن دیگر قسمتÂهای آیه داشته باشد.\nÂ Â شاید در اینجا این پرسش به ذهن آید که در چنین مواردی با چه شناسهÂای پی ببریم که این فقره از آیه ممکن است باطنی مستقل از باطنِ دیگر قسمتÂهای آیه و غیرمرتبط با آنÂها داشته باشد؟ پاسخ آن است که در این گونه موارد باید دید اگر این فقره متناسب با فقرهÂهای پیشین به تأویل رود، آیا میÂتوان به مضمون آن ملتزم بود؟ این ملاک میÂتواند حتی در تحلیل این مطلب که چرا امام این فقره را دارای باطنی جداگانه دانستهÂاند نیز، بسیار سودمند باشد. برای نمونه در آیۀ مورد بحث، اگر ضمیرهای فقرۀ ﴿وَ إِنْ جاهَداكَ...﴾ را به والدین باطنی یعنی رسول اکرم6 و امیر المؤمنین7 باز گردانیم، لازم میÂآید که در بارۀ این دو بزرگوار، این فرض قابل تصوّر باشد که ایشان کسی را به شرک وادارند، حال آنکه این لازمه بیÂشک باطل است. بنابراین در اینجا امکانِ هم سنخیِ باطن این فقره با فقرهÂهای پیش و پس وجود ندارد. پس باید برای آن باطنی مستقل در نظر گرفت.\nÂ Â باری، به این مبنا رسیدیم که هر فقرۀ قرآنی باطنی مستقلّ دارد. نیز این نکته روشن شد که باطن هر فقره لزوماً هم سنخ و هم سو با باطن دیگر فقرهÂها یا دیگر آیات پیشین و پسین نیست. بر این اساس، دیگر جای این پرسش نیست که اگر والدین در فقرۀ ﴿أَنِ اشْكُرْ لِی وَ لِوالِدَيْكَ﴾ به والدین روحانی ـ یعنی رسول اکرم و امیر المؤمنین علیهما و آلهما الصلاة والسلام ـ تأویل شود، آنگاه این تأویل چگونه با فقرۀ ﴿حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلىâ وَهْنٍ وَ فِصالُهُ فِی عامَيْنِ﴾ تناسب دارد؟ زیرا اساساً لزومی ندارد که باطن این دو فقره با یکدیگر هم جهت و هم سنخ باشند، بلکه هر یک برای خود باطنی مستقل دارند. البته چنانکه گفتیم، باطن هر فقره با ظاهر آن بیÂگمان متناسب خواهد بود، ولی وجود تناسب میان باطن یک فقره با ظاهر و باطن فقرهÂای دیگر از آیه ضروری نیست.\nÂ Â برخی بزرگان تلاش کردهÂاند که میان باطن مطرح شده در حدیث با فقرۀ ﴿حَمَلَتْهُ أُمُّه...﴾ به گونهÂای هماهنگی ایجاد کنند. تلاشÂهای این بزرگان و یافتهÂهای آنان، البته در جای خود ارزشمند است و شاید فی نفسه درست باشد، ولی با توجه به آنچه گذشت، الزامی به طرح آن دیده نمیÂشود، بلکه این حدیث را با توجه به مبنای یاد شده نیز میÂتوان پذیرفت.\nÂ Â نمونه دوم: ﴿وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ، أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ، إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا، وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ﴾\nÂ Â بر اساس ظاهر این آیات، سخن از شاعران است و استثناء یاد شده نیز ظاهراً استثناء از شاعران است. اما در برخی روایتÂها، اولاً مراد از شاعران را کسانی دانستهÂاند که با آراء خود دین را دیگر گون کردهÂاند و مردمان نیز در این گمراهی از آنان پیروی میÂکنند. به عبارت روشنÂتر، باطن مفهوم شاعران، دشمنان اهل بیت: هستند. ثانیاً استثنای ﴿إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا...﴾ نیز به شیعیانِ هدایتÂپذیر تأویل شده است.\nÂ Â امام باقر7 این معانی را این گونه بیان فرمودهÂاند: قال Â«الَّذِی يَراكَ حِينَ تَقُومُâÂ» فی النبوة، Â«وَ تَقَلُّبَكَ فِی السَّاجِدِينَÂ»، قال: فی أصلاب النبيين. Â«وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَÂ» قال: نزلت فی الذين غيّروا دين الله بآرائهم و خالفوا أمر الله؛ هل رأيتم شاعرا قط تبعه أحد؟ إنما عنى بذلك الذين وضعوا ديناً بآرائهم، فيتبعهم الناس على ذلك. و يؤكّد ذلك قوله: Â«أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِی كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَÂ» يعني: يناظرون بالأباطيل و يجادلون بالحجج المضلّة و فی كل مذهب يذهبون. Â«وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَÂ» قال: يعظون الناس و لا يتّعظون، و ينهون عن المنكر و لا ينتهون، و يأمرون بالمعروف و لا يعملون، و هم الذين غصبوا آلَ محمد حقَّهم.\nÂ Â ثم ذكر آل محمد علیهم السلام و شيعتهم المهتدين، فقال: Â«إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُواÂ». ثم ذكر أعداءهم و مَن ظَلمهم، فقال: Â«وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُواÂ»آل محمد حقهم Â«أَیَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَÂ». هكذا و الله نزلتÂ»\nÂ Â علامه طباطبایی در بحث رواییِ مربوط به این آیات، بخشی از روایت بالا را آورده و عقیده دارد که Â«الشعراءÂ» در این آیه بیانگر معنایی جامع است، یعنی: Â«الذين يبتنی صناعتهم على الغیّ و الغوايةÂ» که دشمنان اهل بیت: و غاصبان حقوق ایشان یا قصّهÂگویان که در روایتی دیگر از مصادیق شاعران دانسته شده است، همگی بیان نمونهÂها و مصادیقی از این مفهوم جامع و کلی است.\nÂ Â این سخن بخش اول روایت را به درستی توضیح میÂدهد، ولی ایشان بخش دوم روایت را نیاوردهÂاند که مراد از عبارت ﴿إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا...﴾ را اهل بیت: و همۀ شیعیان ـ نه تنها شاعران مؤمن ـ دانسته است و دربارۀ آن توضیحی بیان نفرمودهÂاند.\nÂ Â به نظر میÂرسد در اینجا نیز بر اساس قاعدۀ مورد بحث ما که خود ایشان بیان کردهÂاند، این بخش از آیه در ظاهرِ خود مستقلّ فرض شده است. بنابراین باطن آن نیز مستقلّ از ما قبل خواهد بود، لذا لزومی ندارد مصادیق آن، نخست از جنس شاعران - به معنای مصطلح - باشند و سپس از آن استثناء شوند. در این صورت معنای مستقلّ این فقره چنین است: Â«کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام دهند و... از زمرۀ کسانی که سردمدار جریان گمراهیÂاند، بیرون هستند.Â» در این صورت پذیرشِ تأویل یاد شده آسانÂتر خواهد بود. آنچه استقلال این فراز را بهتر توجیه میÂکند، آن است که استثناء یاد شده را ـ حتی در لایۀ ظاهر ـ استثناء منقطع بدانیم، که ظاهراً پیش فرضِ روایت نیز چنین است.\nÂ Â البته تنها زمانی میÂتوانیم این استثناء را منقطع بدانیم که بخواهیم این فقره را مستقلاً معنا کنیم؛ ولی اگر بخواهیم آن را به عنوان یک فقره از آیۀ یاد شده و در ارتباط با آیات پیشین معنا کنیم، باید این استثناء را متّصل به شمار آوریم. بنا براین متّصل بودن و منقطع بودن استثناء در ظاهر آیه، هر دو قابل جمع است، ولی هر یک در مقامی مخصوص به خود و با پیش فرضی جداگانه.\nنمونه اول: ﴿بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ﴾\nÂ Â چنانکه میÂدانیم، این آیه در ادامۀ آیاتی است که به نصایح و هشدارهای حضرت شعیب7 نسبت به قومش میÂپردازد. ایشان در آیات پیشین، قوم خود را از کم فروشی و پایمال کردن حقوق اقتصادی مردمان باز داشتند. در آیۀ 86 ایشان به قوم خود یادآوری میÂکنند که: Â«سرمايه حلالى كه براى شما باقى مىâماند، هر چند كم و اندك باشد اگر ايمان به خدا و دستورش داشته باشيد بهتر استÂ». اکنون شاهد بحث ما آنجاست که در روایتÂهای متعدد، فقرۀ ﴿بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ﴾ به امامان معصوم: به ویژه امام زمان سلام الله علیه تأویل شده است. تأویل بقیة الله به امام معصوم: به توجه به بحثÂهای گذشته امری غریب نمیÂنماید. به تعبیر برخی نویسندگان: Â«درست است كه در آيه مورد بحث، مخاطب قوم شعيبÂاند، و منظور از"بَقِيَّتُ اللَّهِ" سود و سرمايه حلال و يا پاداش الهى است، ولى هر موجود نافع كه از طرف خداوند براى بشر باقى مانده و مايه خير و سعادت او گردد،"بقية اللَّه" محسوب مىâشود. تمام پيامبران الهى و پيشوايان بزرگ "بقية اللَّه"اند. و از آنجا كه مهدى موعود7 آخرين پيشوا و بزرگترين رهبر انقلابى پس از قيام پيامبر اسلام6 است، يكى از روشنترين مصاديق "بقية اللَّه" مىâباشد و از همه به اين لقب شايستهâتر است، بخصوص كه تنها باقيمانده بعد از پيامبران و امامان است.Â»\nÂ Â اما موضوع سخن در اینجا آن است که این باطن با ظاهر آیۀ پیشین ﴿وَ يا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيالَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ مُفْسِدِينَâ﴾ نسبتی ندارد، گرچه لزومی هم به وجود مناسبت نیست. زیرا این فقره خود به تنهایی معنایی تامّ و باطنی مستقلّ دارد. تأکید میÂکنیم اگر تناسب باطن یک فقره با باطن دیگر فقرهÂهای یک آیه ضروری نباشد، آنگاه تناسب داشتن آن باطن با ظواهر فقرهÂهای دیگر یا آیات پیشین و پسین به طریق اولی ضروری نخواهد بود.\nÂ Â برای توضیح این مطلب، درنگ در این نکته بایسته است: وقتی در مقام تأویل یک آیه باشیم که چند فقره را در بر میÂگیرد، قاعدتاً معنایی که برای همۀ فقرهÂها بیان میÂکنیم، در یک خط سیر کلی قرار میÂگیرند و از یک هدف کلی تبعیت میÂکنند، و از این منظر همگی با یکدیگر هم هدف هستند. برای نمونه در آیۀ ﴿وَ إِنْ جاهَداكَ...﴾ که پیش از این به بررسی آن پرداختیم، همۀ معانی باطنی یاد شده در فقرهÂهای پیش و پس از این بخش، در مقام بیان جایگاه و ارزش پدر و مادر روحانیِ آدمی یعنی رسول خدا و امیرالمؤمنین علیهما الصلاة والسلام هستند. لذا از این زاویه، همگی از یک هدف کلی تبعیت میÂکنند و با یکدیگر قرابت بسیار دارند، اما این مسأله دائمی و همیشگی نیست.\nÂ Â میÂتوانیم در مورد باطن یک آیه، به دلایلی بپذیریم که با وجود این هماهنگی و پیوستگی کلی، فقرهÂای مانند ﴿وَ إِنْ جاهَداكَ﴾ میÂتواند باطنی جداگانه و غیر مرتبط با باطن دیگر بخشÂهای آیه داشته باشد، و ضرورتی دائمی و اجتناب ناپذیر برای ضرورت هماهنگی باطن این فقره با باطن دیگر فقرهÂها دیده نمیÂشود. در این صورت، چنین ضرورتی به طریق اولی میان باطن این فقره با ظاهر دیگر فقرهÂهای همان آیه یا ظاهر آیات پیشین و پسین وجود نخواهد داشت. زیرا روشن است که فاصلۀ معنایی میان باطن آن فقره با ظاهر آیات یا فقرهÂهای دیگر، از فاصلۀ میان باطن چند فقره از آیه بیشتر است. فهم روایاتی که فقرۀ ﴿بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ...﴾ را بر امام معصوم7 تطبیق میÂکنند در گرو همین نکته است.\n﴿فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ قِيلَ هذَا الَّذِی كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ﴾ \nÂ Â چنانکه از سیاق پیداست و مفسران نیز بیان داشتهÂاند، آیات پیشین و ظاهر این آیه در بارۀ قیامت است و در پاسخ این پرسش مشرکان که منکرانه از حضرت رسول اکرم6 میÂپرسیدند: قیامت کی خواهد بود؟ اما امام باقر7 این آیه را به طور جداگانه مدّ نظر قرار داده و آن را بدین سان تأویل فرمودهÂاند: Â«عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ7 فِی قَوْلِهِ تَعَالَى: Â«فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ قِيلَ هذَا الَّذی كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَÂ». قَالَ: هَذِهِ نَزَلَتْ فِی أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ أَصْحَابِهِ، الَّذِينَ عَمِلُوا مَا عَمِلُوا، يَرَوْنَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ7 فِی أَغْبَطِ الْأَمَاكِنِ لَهُمْ فَيُسِیâءُ وُجُوهَهُمْ، وَ يُقَالُ لَهُمْ: هذَا الَّذی كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ الَّذِی انْتَحَلْتُمِ اسْمَهُâ.Â»\nÂ Â بر اساس این تأویل، ضمیر Â«هÂ» در Â«رأوهÂ» در لایۀ باطنی به امیرالمؤمنین7 باز میÂگردد. میÂبینیم که مناسبت این باطن را با آیات پیشین - که ظاهر آن مربوط به قیامت است - شرط صحّت تأویل ندانستهÂاند، وگرنه این تأویل موجّه نمیÂنمود. بدین ترتیب، پس از آنکه پذیرفتیم که این آیه خود مستقلاً نیز معنایی و ظاهری تواند داشت، آنگاه میÂتوان بر اساس مقدماتی که در بحث صبغۀ ولایی گذشت، ضمیرهای موجود را به گونهÂای به مرجع خود باز گرداند که با اهل بیت: از سویی و دشمنان ایشان از سوی دیگر ارتباط یابد. به نظر میÂآید که این حدیث شریف را نیز همین گونه باید تحلیل کرد.\n﴿وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ إِنَّكُمْ لَفِی قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ﴾\nÂ Â از سیاق این آیات پیداست که روی سخن خداوند، با مشرکانی است که از پذیرش دعوت نبوی سر باز میÂزدند. در این آیات، خداوند سوگند یاد میÂکند که آنان به گونهÂگونی سخن میÂگویند و با یکدیگر همداستان نیستند، لذا به تناقض دچار گشتهÂاند.\nÂ Â بنا بر نظر علامه طباطبایی، مراد آیه دیدگاهÂهای گوناگون مشرکان در بارۀ قرآن است که گاه آن را سحر میÂدانستند، گاه آن را از گونۀ القائات شیاطین جنّ به شمار میÂآوردند، و گاه نیز قرآن را شعر یا افتراء یا افسانهÂهای پیشینیان میÂخواندند. به تبع این تهمتÂها، رسول اکرم6 را نیز ساحر، شاعر یا مجنون قلمداد میÂکردند. Â آنگاه میÂفرماید: کسی به این آیین گردن نمیÂنهد که از همۀ نیکیÂها کناره گرفته باشد. دیگر مفسران نیز کم و بیش، آیه را به همین گونه تفسیر کردهÂاند.\nÂ Â اما اگر این سه آیه - به ویژه آیه ﴿إِنَّكُمْ لَفِی قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ﴾- را مستقلّ از آیات پیشین در نظر گیریم، و بخواهیم آن را دارای حقیقتی ثابت و معنایی جامع و فراگیر بدانیم که همۀ روزگاران را دربرگیرد، آنگاه میÂتوان گفت: قرآن در این آیات همۀ کسانی را که در برابر دعوت به توحید یا حقانیت نبوت یا ولایت اوصیای دین ایستاده و گردنÂکشی کردهÂاند، مخاطب ساخته است که: شما در اندیشهÂها و گفتارهای خود دچار تناقض گشتهÂاید و از فهم حقیقتِ آنچه انکارش میÂکنید، ناتوانید. از این رو هر یک به راهی گرویدهÂاید و به غلط، پنداری را دربارۀ آن فراز میÂآورید.\nÂ Â ظاهراً با این گونه پیش فرض است که امام باقر7 آیه را با قطع نظر از مخاطبان نخستین ـ یعنی همان مشرکان ـ و صرف نظر از سیاق آیات، بیانگر معنایی تامّ و مستقل دانستهÂاند که باطن آن نیز به تبع استقلال ظاهر از سیاق، مستقل از آیات پیشین و پسین خواهد بود. بنگرید: Â«عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ7 فِی قَوْلِهِ تَعَالَى: Â«إِنَّكُمْ لَفِی قَوْلٍ مُخْتَلِفٍÂ» فِی أَمْرِ الْوَلَايَةِ، Â«يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَÂ» قَالَ: مَنْ أُفِكَ عَنِ الْوَلَايَةِ أُفِكَ عَنِ الْجَنَّةِÂ»\nÂ Â توضیح این که بر پایۀ مقدمات گذشته، خطاب آیه در لایۀ باطنی به مخالفان ولایت معصومان: است، پس ضمیر در Â«عنهÂ» نیز بر اساس همان پیش فرضÂها به ولایت باز میÂگردد. کوتاه سخن اینکه هر دو لایۀ ظاهر و باطن، از یک ملاک پیروی میÂکنند؛ پس این روایت نیز با آنچه در بحث صبغۀ ولایی باطن قرآن گذشت، بیانگر امری غریب و غیر موجّه نیست. همچنین در پرتو قاعدهÂای که در بند Â«بÂ» آوردیم، عدم هماهنگی آن با سیاق نیز پذیرفتنی خواهد بود. بنابراین در برخورد با این گونه روایتÂها باید پیش فرضِ آن نوع نگاه به آیه را که سبب چنان تأویل گشته است، به درستی بشناسیم و صِرفاً به جهت عدم هماهنگی معنای بیان شده با سیاق آیات، به طرد و طرح روایت دست نزنیم.\nÂ Â در پایان این بخش، یادآوری این نکته را ضروری میÂدانیم که برای استخراج یک مفهوم عامّ و حقیقت ثابت از یک فراز قرآنی، تجرید خصوصیات عَرَضی و تمرکز بر روح معنای آن فراز شرطی بنیادین است. تنها در این صورت میÂتوان تأویل یاد شده را توجیه کرد و بیانگرِ نمودِ ولاییِ آن حقیقت ثابت دانست. برای نمونه در مثال ﴿بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ Â اینکه مخاطبان این فراز، قوم حضرت شعیب7 هستند وÂ«بقیت اللهÂ» نیز منافع حلالی است که خداوند، پس از انجام کامل معامله و بدون کم فروشی برای فروشنده بر جای گذارد، خصوصیات عَرَضی این فقره به شمار میÂآیند و مفهوم حقیقی آیه را محدود نمیÂکنند.\nÂ Â اگر این الغاء خصوصیات عَرَضی تحقق یابد، آنگاه بقیت الله به همان حقیقتی اشاره دارد که لاÂبهÂلای بحث، از زبان نویسندگان تفسیر نمونه آوردیم. در این صورت پذیرش اینکه تأویل بقیت الله، امام معصوم7 و در روزگار ما امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است، دشوار نخواهد بود. البته این تأویل، خود از گونۀ جری و تطبیق به شمار میÂآید.\nخصوصیت سوم: امکان ارتباط ظاهر یک آیه با باطن آیهÂای دیگر\nÂ Â در میان روایتÂهای تأویلی، گاه به روایتÂهایی بر میÂخوریم که در آنها نوعی ارتباط میان ظاهر یک آیه با باطن آیهÂای دیگر مطرح شده است. برای نمونه میÂتوان از روایتی یاد کرد که در تأویل آیات سورۀ شمس، از امام صادق7 رسیده است. امام7 در بارۀ آیه ﴿وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها﴾ فرمودهÂاند: Â«الشمس أمیرالمؤمنین7 وضحاها قیام القائم7، لأنّ الله سبحانه قال: وأن یُحشر الناسُ ضحیً.Â»\nÂ Â در توضیح این روایت باید بگوییم که آیۀ ﴿وَ أَنْ يُحْشَرَ النَّاسُ ضُحًی﴾ مربوط به داستان حضرت موسی7 و ساحران است. آنگاه که خداوند همۀ آیات خود را Â Â - به تصریح آیۀ 56 سورۀ طه - به فرعون نشان داد، وی همه را دروغ پنداشت و آنها را جادو خواند و گفت: Â«ما [همâ] قطعاً براى تو سِحرى مثل آن خواهيم آورد، پس ميان ما و خودت موعدى بگذار كه نه ما آن را خلاف كنيم و نه تو، [آن همâ] در جايى هموار.Â» اکنون باید دید چگونه این آیه با آیۀ ﴿وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها﴾ مرتبط است؟ در فقرۀ ﴿وَ أَنْ يُحْشَرَ النَّاسُ ضُحًی﴾ سخن از گرد آمدن و فرا خوانده شدن مردم است در بازهÂای از زمان که نور خورشید بر همه جا چیره گشته و زمین را یکسر روشن کرده است. به طور معمول، چاشتگاه (= ضُحی) این ویژگی را دارد که مردمان در آن هنگام، از خواب ظاهری برخاسته و روزی نو را آغاز میÂکنند.\nÂ Â حال برهۀ دیگری از زمان فرا میÂرسد که در آن، پرتو خورشید ولایت، امیرالمؤمنین7 در آینۀ مهدوی و عدالت منجی موعود جلوهÂگر میÂشود؛ مردمان در آن برهه نیز از خواب غفلت بر میÂخیزند و مرحلهÂای جدید در حیات بشری را از سر میÂگیرند. پس همان ویژگی که در Â«ضحیÂ» به کار رفته، در آیۀ سورۀ طه دیده میÂشود و در آن برهه ـ که در اینجا هنگامۀ ظهور است ـ نیز خود نمایی میÂکند. از همین جاست که امام روا دیدهÂاند که واژۀ Â«ضحاهاÂ» را به ظهور امام مهدی7 تأویل نمایند و برای برکشیدن این تأویل، از ظاهر آیتی دیگر مدد گیرند.\nÂ امام صادق7 در تأویل آیۀ ﴿كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْواها﴾ نیز همین روش را بار دیگر به کار میÂگیرند. میÂفرماید: Â«ثمود رهط من الشيعة، فإن الله سبحانه يقول: ﴿وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمىâ عَلَى الْهُدىâ فَأَخَذَتْهُمْ صاعِقَةُ الْعَذابِ الْهُونِ﴾ و هو السيف إذا قام القائم7.Â»\nÂ در آیۀ مورد استشهاد امام میÂخوانیم که قوم ثمود پس از آنکه هدایت الهی و پیام آسمانی را دریافت کردند و به نهایت حقانیت آن نیز پی بردند، کژ راهۀ کفر را بر شاهراه ایمان و کوری را بر نور هدایت ترجیح دادند. همین معیار و ویژگی بر فرقهÂهای منحرف شیعه همچون زیدیّه، فطحیه و واقفیه نیز صدق میÂکند که پس از آنکه حقانیت ولایت ائمه را دریافتند، از پذیرش کامل آن سر باز زدند و پس از شهادت برخی امامان به بیراههÂها در غلتیدند. امام7 نیز دقیقاً از همین یکسانی در عملکردها بهره گرفتهÂاند و ثمود را به این فرقهÂها تأویل بردهÂاند.\nÂ Â نمونة دیگر از همین پیوند میان ظاهر یک آیه با باطن آیهÂای دیگر، روایتی است که در آن امام صادق7 از ظاهر آیة ﴿وَ أَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّی﴾â بهره گرفته و مراد از Â«حبّÂ» را در آیة ﴿إِنَّ اللَّهَ فالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوی﴾ فرد مؤمن دانستهÂاند. این در حقیقت، بیان معنای تأویلی آیه است. از آنجا که پیشتر دربارة این روایت و چگونگی ارتباط میان این دو آیه سخن گفتیم، در اینجا از بازگفت آن خودداری میÂکنیم.\nÂ Â باری، آنچه گذشت، نمونهÂهایی از این قاعده بود که در روایات جلوه میÂکند. برخی مفسران حوزة تفسیر روایی تشیع نیز برای توجیه برخی تأویلÂهای رسیده از معصومان: از این روش سود جستهÂاند. برای نمونه سید شرفÂالدین استرآبادی در بارة روایتیÂ کهÂ Â«الأرضÂ»Â را در آیةÂ ﴿وَ الْأَرْضِ وَ ما طَحاها﴾Â به شیعیان تأویل کردهÂاند، میÂگوید: Â«قوله: و الأرض الشيعة، يعنی بذلك قوله تعالى: ﴿الْأَرْضِ الَّتِی بارَكْنا فِيها﴾ و قوله تعالى: ﴿وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ﴾، و البلد هو الأرض الطيبة التی تنبت طيبا و كذلك الشيعة الإمامية.Â»\nÂ Â روشن است که وی از نسبتی که میان زمین و برکت در آیۀ یاد شده بر قرار شده، برای توجیه این روایت بهره گرفته است. علی بن ابراهیم نیز Â«القصر المشیدÂ» را مثَلی برای امیر المؤمنین7 و دیگر امامان: میÂداند که فضائل آنان در همۀ جهان پراکنده شده و بر همۀ دنیا چیره شده است. آنگاه برای آنکه این چیرگی را توضیح دهد، به فراز ﴿لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ﴾ استناد میÂکند. وجه استشهاد ظاهراً آن است که در این آیه، دین خدا حاکم بر همۀ آیینÂها و مُشرِف بر آنها معرفی شده است. از سویی مَشید به معنای شیء بلند و مرتفع و مُشرف بر اطراف آمده است. فضائل امیر المؤمنین و ائمه نیز در همۀ دنیا پراکنده شده است. پس این وجه اشتراک معنایی، به وی این امکان را میÂدهد تا با کمک آیۀ یاد شده، Â«قصر مشیدÂ» را مثَلی برای امیرالمؤمنین و دیگر ائمه: به حساب آورد.\nجمعÂبندی این بخش\nÂ Â از نمونهÂهایی که گذشت، میÂتوان چنین نتیجه گرفت که ارتباطی که در عنوان این بخش از آن سخن گفتیم، از گونۀ استشهاد است؛ بدین معنا که مناسبت لفظی و معنویِ موجود میان دو آیه سبب میÂشود که بتوان از معنای به کار رفته در ظاهر یک آیه و نسبتی که میان الفاظ آن برقرار شده است، برای کشف باطن آیۀ دیگر بهره گرفت، همان گونه که در نمونهÂهای روایی گذشت.\nÂ Â نکته مهم این است که به خدمتÂگیریِ ظاهر یک آیه برای شناخت باطن آیۀ دیگر، اگر از زبان معصوم7 و به دست ایشان انجام شود، خطاناپذیر و واقع نماست و بیÂشکّ ما را به لایهÂای از معانی باطنی آیه رهنمون میÂسازد. ولی اگر از سوی مفسّران انجام شود، خطاپذیر خواهد بود و لزوماً باطن آیه را با یقین قطعی برای ما آشکار نمیÂکند، از این رو حجیت ندارد، مگر آنکه بتوان برای سخن و برداشت آنان و ارتباطی که میان ظاهر یک آیه و باطن آیۀ دیگر برقرار کردهÂاند، مستند و توجیهی روایی یافت که در این صورت، به حالت پیشین باز میÂگردد.\nخصوصیت چهارم: امکان ارتباط باطن یک آیه با باطن آیۀ دیگر\nÂ Â به سیاق موارد پیشین، در برخی روایتÂها به گونهÂای میان باطن دو آیه پیوند زدهÂاند. به این شکل که برای بیان باطن آیۀ Â«الفÂ» سراغ آیۀ Â«بÂ» برویم و تأویلی برای آن بیان کنیم، آنگاه به جهت تناسب لفظی یا معنوی ـ یا هر دو ـ میان آن دو آیه، باطن آیۀ الف را نیز از سنخ باطن آیۀ Â«بÂ» و هماهنگ با آن بدانیم، البته با رعایت مقتضیات مخصوص آیۀ الف، و سپس آن باطن را کشف کنیم. مهم آن است که میان دو آیه در این موارد، بیÂگمان باید مناسبتی لفظی یا معنوی بر قرار باشد، بنابراین نباید تصور کرد که در چنین روایتÂها، این گونه پیوندها به گونهÂای بیÂضابطه و بدون معیار میان دو آیه مطرح شده است. برای روشنÂتر شدن این بحث، چند نمونه را توضیح میÂدهیم:\nÂ Â امام رضا7 در تأویل Â«النّجمÂ» در آیۀ ﴿وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ﴾ باطن نجم را رسول الله6 دانستهÂاند. آنگاه برای استشهاد بر این معنای باطنی، میÂفرمایند: Â«و قد سماه الله فی غير موضع فقال: ﴿وَ النَّجْمِ إِذا هَوىâ﴾، و قال: ﴿وَ عَلاماتٍ وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ﴾ فالعلامات: الأوصياء و النجم: رسول اللهÂ»\nÂ Â بر اساس این روایت، امام نخست نجم را در دو آیۀ دیگر، به رسول خدا6 تأویل کردهÂاند؛ سپس به جهت اشتراک آیۀ سوره الرحمن با آن دو آیه در واژه Â«النجمÂ»، آن را گواهی بر تأویل نجم در این آیه به رسول خدا6 دانستهÂاند.\nÂ Â امام باقر7 در ضمن حدیثی، در بارۀ آیه ﴿... وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ * إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُم...﴾ مراد خداوند از Â«مَنْ رَحِمَ رَبُّكَÂ» را شیعیان دانسته و سپس افزودهÂاند: Â«وَ لِرَحْمَتِهِ خَلَقَهُمْ، وَ هُوَ قَوْلُهُ: ﴿وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ﴾ يَقُولُ: لِطَاعَةِ الْإِمَامِ الرَّحْمَةُ الَّتِی يَقُولُ: ﴿وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ كُلَّ شَیْâءٍ﴾ يَقُولُ: عِلْمُ الْإِمَامِ، وَ وَسِعَ عِلْمُهُ الَّذِی هُوَ مِنْ عِلْمِهِ كُلَّ شَیْâءٍ هُمْ شِيعَتُنَا.Â»\nÂ Â در این روایت، نخست واژۀ Â«رحمتیÂ» را در آیهÂای دیگر به علم امام7 تأویل میÂکنند، سپس به جهت اشتراک هر دو آیه در موضوع رحمت، آیۀ ﴿وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ﴾ را به Â«لطاعة الإمامÂ» تأویل فرمودهÂاند. ارتباط طاعت امام با علم امام نیز البته روشن است، زیرا امام7 به همۀ مصالح دنیا وآخرت شیعیان واحوال مادی و معنوی و پنهان و آشکار آنان علم دارد. پس سود و زیان آنان را بیش از هر کس دیگر ـ حتی خود شیعیان ـ میÂشناسد. در این صورت، عقل هیچ تردیدی به خود راه نمیÂدهد که سخنِ چنین کسی را باید بیÂچون و چرا پذیرفت.\nÂ Â امام باقر7 در پاسخ به ابوبصیر که از ایشان در بارۀ آیۀ ﴿إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا...﴾ میÂپرسد، میÂفرمایند: Â«هو والله ما أنتم علیهÂ»؛ Â«این آیه به خدا سوگند، به آنچه که شما ـ شیعیان ـ بدان باور دارید ـ یعنی همان ولایت اهل بیت: ـ اشارت میÂکند.Â» سپس برای گواهی بر این مطلب میÂفرمایند: Â«و هو قوله تعالی: ﴿وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً﴾Â»،\nÂ Â در این جا نیز، امام نخست استقامت بر راه را در آیۀ سوره جن، به استقامت بر ولایت اهل بیت: تأویل میÂکند. پس از این تأویل و با توجه به اشتراک دو آیه در مفهوم استقامت در راه حق، آیۀ سوره Â«فصلتÂ» را نیز به پایداری بر ولایت تأویل نمودهÂاند.\nÂ Â علاوه بر روایتها، در کلمات برخی مفسران نیز بهرهÂگیری از این روش دیده میÂشود. برای نمونه:\nـ علی بن ابراهیم واژه Â«الحقّÂ» را در آیة ﴿وَ لَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْواءَهُمْâ لَفَسَدَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنّ...﴾ به رسول خدا6 و امیر المؤمنین7 تأویل میÂکند، سپس میÂنگارد: Â«و الدليل على ذلك قوله: ﴿قَدْ جاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ﴾ يعني بولاية أمير المؤمنين7Â»\nـ صاحب تأویل الآیات واژة Â«کلماتÂ» را در آیة ﴿وَ لَوْ أَنَّ ما فِی الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌâ﴾ به اهل بیت: تأویل میÂبرد و برای استشهاد اینگونه میÂنویسد: Â«و يدلّ على أنهم الكلمات قوله عز و جل: ﴿فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ﴾ و قوله تعالى: ﴿وَ إِذِ ابْتَلىâ إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ﴾ فهم الكلمات التامات.Â»\nÂ Â ظاهراً مراد وی آن است که در دو آیة مورد اشاره نیز تأویل کلمات، اهل بیت: هستند و بر پایة این قرینه در آیة سورة لقمان نیز همین تأویل جاری است. این مطلبی است که وی در ذیل دو آیة مورد اشاره نیز بدان تصریح کرده است و روایاتی هم بر آن دلالت دارند.،\nÂ Â نتیجه آن که پیوند میان باطن دو آیه، در اینجا نیز از گونۀ شاهد و گواه است، یعنی با علم به تأویل آیه Â«الفÂ» و سپس وجود پیوند لفظی و معنوی میان آن با آیة Â«بÂ»، از آیه الف به عنوان گواه و شاهدی بهره گیریم بر اینکه باطن آیة ب نیز همان تأویل است.\n1) نکتهÂای را که در بخش پیشین تذکر دادیم، در اینجا نیز باید مراعات کرد. هر گونه ارتباطÂیابی میان باطن دو آیه باید تنها در محدودة روایات باشد و برداشتÂهای غیر معصومان را، صرفاً زمانی میÂتوان پذیرفت که مستند روایی داشته باشد.\n2) از نکتة پیشین، این نتیجه به دست میÂآید که اگر در روایتی برای واژة به کار رفته در یک آیه تأویلی بیان شده باشد، آن تأویل تنها محدود به همان آیه است؛ بدین روی نمیÂتوان دیگر آیاتی را که همان واژه یا مفهوم در آنها به کار رفته است، به همان گونه تأویل نمود. بر این اساس، گاهی در دو روایت، یک واژه را که در دو آیه آمده است، به دو شکل متفاوت و گاه به شدت مخالف یکدیگر تأویل نمودهÂاند. چنین پدیدهÂای به هیچ روی، به معنای تهافت و تناقض میان آن روایات نخواهد بود. برخی دانشوران آشنا به حوزة تأویل نیز به درستی به این نکته توجه دادهÂاند.\nÂ Â به عنوان نمونه؛ در بعضی از روایتها Â«الشمس و القمرÂ» را در آیة پنجم سورة الرحمن به برخی از دشمنان اهل بیت: تأویل بردهÂاند ولی در روایاتی دیگر، همین دو واژه در آیات نخستین سورة الشمس به رسول خدا6 و امیر المؤمنین7 تأویل میÂشود.\nÂ Â به هر روی اهل بیت: گنجینهÂهای دانش الهی و حافظان حریم قرآنند و همة ظواهر و بواطن قرآن برای ایشان آشکار است. از همین رو هر آیه را متناسب با ارادة الهی از آن تأویل میÂکنند که کسی جز آنان را یارای چنین کاری نیست. بنا بر این در وادی تأویل نیز ـ که از خطیرترین حوزهÂهای علوم الهی است ـ باید تنها در گسترهÂای که با بیان ایشان روشن گشته است، گام نهاد.\nÂ Â در زمینۀ ویژگیهای باطن قرآن از مجموع روایات برداشت میÂشود که باطن قرآن صبغۀ ولایی و مرتبط با مقامات اهل بیت: دارد و تنها بر اساس پیوند آن با ولایت آن بزرگواران تعریف میÂشود. امکان وجود باطن جداگانه برای هر فقرۀ قرآنی- مستقلّ از فقرۀ دیگر- از خصوصیات باطن قرآن است. از سوی دیگر ممکن است ظاهر یک آیه با باطن آیهÂای دیگر مرتبط باشد، به این معنا که با استناد به ظاهر یک آیه میÂتوان مقدمات کشف باطن آیهÂای دیگر را فراهم ساخت. این نیز خصوصیت دیگری برای باطن قرآن است. سرانجام خصوصیت چهارم آن است که ممکن است باطن یک آیه با باطن آیۀ دیگری مرتبط باشند و بتوان از باطن آیهÂای برای کشف باطن آیات دیگر کمک گرفت. نکتۀ مهم در اینجا آن است که فرایند اِعمال همۀ ویژگیهای یاد شده، تنها و تنها در گسترۀ صلاحیت معصوم7 است. از این رو اقوال مفسّران جز معصومان، اگر با ادعای تبیین باطن قرآن مطرح شود، به حکم عقل، فاقد حجیّت است.\n1. قرآن کریم با ترجمۀ:\nاستاد محمد مهدی فولادوند تحقيق و نشر: دارالقرآن الكريم (دفتر مطالعات تاريخ و معارف اسلامى)، تهرانâ، 1415 ق، چاپ: اولâ.\nو ترجمۀ آیت الله ناصر مکارم شیرازی، دار القرآن الكريم (دفتر مطالعات تاريخ و معارف اسلامى)، قمâ،1373ش، چاپ: دومâ.\n2. الإحتجاج، الشيخ احمد بن على بن ابى طالب طَبرِسىâ، تعليق و ملاحظات: السيد محمد باقر الخرسان،1386 ق، دارالنعمان للطباعة والنشر، النجف الأشرف.\n3. الاعتقادات، شیخ صدوق، تحقيق: عصام عبد السيد، بيروت، دار المفيد للطباعة والنشر، چاپ: دوم، 1414ق.\n4. بحار الانوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، محمد باقر المجلسي، مؤسسة الوفاء ـ بیروت، الطبعة الثانیة، 1403ق.\n5. بصائر الدرجات، محمد بن الحسن الصفار، تصحيح و تعليق و تقديم: الحاج ميرزا محسن كوچه باغي، طهران، 1404ق، منشورات الأعلمي.\n6. البرهان في تفسیر القرآن، سيد هاشمâ بحرانى، تحقيق: قسم الدراسات الاسلامية موسسة البعثة، تهرانâ، 1416قâ، چاپ: اولâ، قمâ.\n7. تأویل الآیات، شرف الدين الحسيني، تحقيق و نشر: مدرسة الإمام المهدي7، قم، چاپ: اول،1407ق.\n8. التحصین، سید ابن طاووس (چاپ شده به همراه کتاب الیقین وی)، تحقیق: محمد باقر الأنصاري و محمد صادق الأنصاری، مؤسسة دار الکتاب (الجزائري)، قم، الطبعة الأولی، 1413ﻫ ق.\n9. التحقیق في كلمات القرآن الكريمâ، حسن مصطفوىâ، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1360شâ.\n10. تفسیر البغوي المسمی معالم التنزيل،â حسين بن مسعود بغوى، تحقيق: عبدالرزاق المهدى، بيروت، âدار احياء التراث العربى، چاپ: اول، 1420قââ.\n11. تفسیر الثعلبي (الکشف و البیان)، احمد بن ابراهیم الثعلبي، تحقيق: أبي محمد بن عاشور، مراجعة و تدقيق: نظير الساعدي،چاپ: اول، 1422ق، بيروت، دار إحياء التراث العربي.\n12. التفسیر الحدیث، محمد عزت دروزةâ، قاهرهâ، دار إحياء الكتب العربية، 1383ق.\n13. تفسیر الصافي، الفيض الكاشاني، مكتبة الصدر، طهران، الطبعة: الثانية، 1416ق.\n14.Â تفسیر العیاشی، محمد بن مسعود العياشي، تحقيق: السيد هاشم الرسولي المحلاتي، المكتبة العلمية الإسلامية، طهران.\n15. تفسیر فرات الكوفي، فرات بن إبراهيم الكوفي، تحقيق: محمد الكاظم، الطبعة: الأولى،1410ق، مؤسسة الطبع و النشر التابعة لوزارة الثقافة والإرشاد الإسلامی، طهران.\n16. تفسیر القرآن الکریم، سيد مصطفى خمينى، تحقیق و نشر مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى، 1418ق، چاپ: اولâ.\n17. تفسیر القرآن الکریم، صدرالمتالهين محمد بن ابراهيمâ الشیرازی، تحقيق: محمد خواجوى، انتشارات بيدار، قمâ،1366شâ، چاپ: دومâ.\n18. تفسیر القمي، علي بن إبراهيم القمي، تصحيح و تعليق و تقديم: السيد طيب الموسوي الجزائري، الطبعة: الثالثة،1404ق، مؤسسة دار الكتاب للطباعة والنشر، قم.\n19. التفسیر الکاشف، محمد جواد مغنیة، تهران، دار الكتب الإسلامية،1424 ق، چاپ: اول.\n20. تفسیر نمونه، ناصر مكارم شيرازى و دیگران، تهران، دار الكتب الإسلامية، 1374 ش، چاپ: اول.\n21. تفسیر نوین، محمد تقىâ شريعتى، تهران، شركت سهامى انتشار،1346ش.\n22. التمهید، یوسف ابن عبد البرّ، تحقيق: مصطفى بن أحمد العلوي، âمحمد عبد الكبير البكري، 1387ق. المغرب، وزارة عموم الأوقاف و الشؤون الإسلامية.\n23. جامع البیان فى تفسير القرآن، ابوجعفر محمد بن جرير طبرى، بيروت، دار المعرفة،â چاپ: اول،â1412ق.\n24. الحاشیة علی أصول الکافی، رفيع الدين محمد بن حيدر النائيني، تحقيق: محمد حسين الدرايتي، الطبعة: الأولى، 1424 ق، قم، دارالحديث.\n25. الخصال، الشیخ الصدوق محمد بن علي بن بابویه القمي، صحّحه وعلّق علیه: علي أکبر الغفاري، منشورات جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة، قم، 1403ﻫ ق.\n26. دعائم الاسلام، القاضي النعمان المغربي، تحقيق: آصف بن علي أصغر فيضي، دار المعارف، القاهرة، 1963م.\n27. روضة الواعظین، محمد بن حسن الفتال النيسابوري، تقديم: السيد محمد مهدي الخرسان، منشورات الشريف الرضي، قم.\n28. سایهÂها و لایهÂهای معنایی، محمد اسعدی، مؤسسۀ بوستان کتاب، قم، چاپ اول، 1385.\n29. شرح أصول الكافي، مولي محمد صالح المازندراني، مع تعليقات: الميرزا أبو الحسن الشعراني، ضبط وتصحيح: السيد علي عاشور، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: الأولى، 1421ق.\n30. [كتاب] الغيبة، محمد بن إبراهيم النعماني، تحقيق: فارس حسون كريم، قم، أنوار الهدى، 1422 ق.\n31. فقه پژوهی قرآنی، سید محمد علی ایازی، قم، بوستان کتاب، چاپ اول، 1380ش.\n32. الکافي، الشيخ محمد بن یعقوب الكليني، تصحيح و تعليق: علي أكبر الغفاري، دار الكتب الإسلامية، طهران، الطبعة: الخامسة،1363ش.\n33. کتاب العین، الخلیل بن احمد الفراهیدی، تحقیق مهدي المخزومي و ابراهیم السامرایي؛ قم، دار الهجرة، الطبعة الثانیة، 1410 ق.\n34. الکشاف عن حقائق غوامض التنزيل، محمود بن عمر الزمخشرى، بيروت، دار الكتاب العربي،â1407ق، چاپ: سومâ.\n35. کمال الدین، الشیخ الصدوق، تصحيح و تعليق: علي أكبر الغفاری، 1405 ق، مؤسسة النشر الإسلامی.\n36. لسان العرب، جمالÂالدین محمد بن مکرم المصري(ابن منظور)، دار الفکرـ دار صادر، بیروت، 1414ق.\n37. مجمع البیان فى تفسير القرآنâ، فضل بن حسن طبرسى، انتشارات ناصرخسرو، تهرانâ،1372، چاپ: سوم. با مقدمه محمد جواد بلاغىâ.\n38. المحاسن، أبوجعفر أحمد بن محمد بن خالد البرقي، عُني بنشره وتصحیحه و التعلیق علیه: السید جلال الدین الحسیني (محدث ارموی)، دار الکتب الإسلامیة ـ تهران، 1370 ﻫ ق.\n39. مرآة الانوار (چاپ شده به عنوان مقدمۀ تفسیر البرهان)، ابوالحسن العاملی الاصفهاني، مقدمه محمد بن جعفر زرندی، قم، مؤسسۀ مطبوعاتی اسماعیلیان، بیÂتا.\n40. مرآة العقول، العلامة محمد باقر المجلسي، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ دوم، 1404ق.\n41. المسائل السرویة، الشيخ المفيد، تحقيق: صائب عبد الحميد، الطبعة: الثانية، 1414 ق، دار المفيد للطباعة و النشر والتوزيع، بيروت.\n42. معانی الاخبار، الشيخ الصدوق، تصحيح وتعليق: علي أكبر الغفاري، مؤسسة النشر الإسلامی، قم.\n43. مفاتیح الأصول، سید محمد مجاهد، مؤسسة آل البیت:، بیÂتا، بیÂجا.\n44. المیزان فى تفسير القرآن، سيد محمد حسينâ طباطبايى، دفتر انتشارات اسلامى جامعة مدرسين، قمâ، 1417 ق، چاپ: پنجمâ.\n45. فصلنامه علوم حدیث، سال یازدهم، شماره چهارم، زمستان 1385، پیاپی: 42، مقالۀ Â«چیستی باطن قران کریم از منظر روایاتÂ»، علی اکبر بابایی.\n46. کیهان اندیشه، ش 39، مصاحبه با آیتÂالله جوادی آملی.\nÂ 47. مجله معرفت، سال هفتم، شماره دوم، پاییز 1377، پیاپی: 26، مقالۀ Â«باطن قرآن کریمÂ»، علی اکبر بابایی.\n1. برای نمونه ر.ک: روشÂهای تأویل قرآن، محمد کاظم شاکر، قم، بوستان کتاب، چاپ دوم،1381ش.\n. چیستی باطن قران کریم از منظر روایات، علی اکبر بابایی، فصلنامۀ علوم حدیث، زمستان 1385ش، ش 42 ص 18ـ12، منابعی دیگر در این زمینه در آینده معرفی میÂشود.\n. ضمیر Â«هاÂ» به Â«النارÂ» برمیÂگردد که یا از حدیث افتاده است و یا به قرینۀ مقام، امام از یادکرد آن خودداری کردهÂاند. احتمال نخست دور از ذهن نمیÂنماید، به قرینۀ اینکه قاضی نعمان همین روایت را در دعائم الاسلام ج 2 ص76 به بعد آورده و در آنجا عبارت این گونه است: Â«وکل آیة تحذّر النار و تذکر أهلها فهی... .Â» (همان ج2 ص 78)\n. کافی ج 8 ص36؛ دعائم الاسلام ج 2 ص 76 به بعد.\n. تفسیر العیاشی ج 1 ص13.\n. البته این بدان معنا نیست که بر این اساس، ظاهر آیات قابل فهم و یا شایان استناد نیستند، بلکه اشکالی ندارد که هدف از اطلاق یک عنوان، اولاًّ و بالذّات، ائمه: یا دشمنان آن بزرگواران باشند و ثانیاً و بالعَرض نیکوکاران و بدکاران امتهای پیشین.\n. اشاره است به نخستین آیهÂهای سورۀ انسان.\n. الإحتجاج ج 1 ص76؛ روضة الواعظین ص95؛ التحصین سید بن طاووس ص 584.\n. تفسیر فرات ص 49.\n. سوره اعراف آیه 33.\n. کافی ج 1 ص 374؛ کتاب الغیبة نعمانی ص 130.\n. کافی ج 2 ص 628.\n. المسائل السرویة ص80؛ تفسیر العیاشی ج 1ص 9؛ تفسیر فرات ص 46.\n. الکافی ج 2 ص627؛ تفسیر العیاشی ج 1 ص10ـ 9. برای نشانیِ شمار بیشتری از این دو دسته احادیث، بنگرید: مجلۀ معرفت، پاییز 1377ش، شماره 26، مقالۀ Â«باطن قرآن کریمÂ»، علی اکبر بابایی ص 12.\n. بنگرید: التفسیر الصافی ج 1 ص 24؛ مفاتیح الأصول 576؛ مرآة العقول ج 12 ص517.\n. از واژۀ Â«فقرهÂ» یا Â«فرازÂ» در این بخش، هر قطعه از جملهÂهای قرآنی را خواستهÂایم که از نظر لفظی دست کم در بردارندۀ ارکان لازم برای تشکیل یک جملۀ عربی - مبتدا و خبر یا فعل و فاعل و مفعول - باشد. روشن است که در این هنگام، معنا نیز در محدودۀ همان جمله تامّ خواهد بود. بنابراین پر واضح است که فقره در این جا اعمّ از یک جمله یا یک آیه به کار رفته است. البته در خلال بحث و به تناسب موارد گوناگون، این معنا ممکن است اندکی توسعه یابد یا مضیق شود که با اندک درنگ روشن میÂگردد.\n. برای برخی منابع که به تفصیل در این باره گفت وگو کردهÂاند، بنگرید: فقه پژوهی قرآنی، فصل نهم، فرازهای تقطیع شدۀ قرآن، صص 510 ـ451؛ سایهÂها و لایهÂهای معنایی، همۀ کتاب به ویژه ص 397-400 که به طور خاص با عنوان بحث ما مرتبط است و نمونهÂهایی از فقرات قرآنی را که باطنی مستقلّ از سیاق ظاهری آیات دارند، به دست دادهÂاند.\n. سوره بقره، آیه 115: پس به هر سو رو كنيد، آنجا روى [بهâ] خداست.\n. المیزان، ج 1، ص 259.\n. المیزان، ج 1، ص260.\n. در نسخۀ چاپی بصائر الدرجات Â«حدّ یطلعÂ» آمده است ولی در نقل بحار از بصائر Â«حدّ ومطلعÂ» گزارش شده است. ما نقل بحار را به جهت هماهنگی با برخی روایتÂهای اهل سنت و نیز اطمینان بیشتر نسخهÂهای استفاده شده در بحار ترجیح دادیم.\n2. سوره آل عمران، آیه 7:... با آنكه تأويلش را جز خدا و ريشهâداران در دانش كسى نمىâداند.\n3. بصائر الدرجات، ص223؛ بحار الأنوار، ج 23، ص 197. در روایتÂهای اهل تسنن نیز روایاتی نزدیک به همان حدیث که فضیل دربارۀ آن از امام پرسیده بود، دیده میÂشود. برای نمونه بنگرید: تفسیر الثعلبی، ج 2، ص257؛ التمهید ابن عبدالبر، ج 8، ص 282؛ تفسیر البغوی، ج 1، ص 69.\n. المیزان، ج 3، ص 74.\n. تفسیر قمی، ج 1، ص 28؛ بهاء در لغت به حسن و نیکویی، سناء به رفعت و بلند مرتبگی معنا شده است. بنگرید: لسان العرب، ج 14، ص 99و403. برای منابع دیگر این روایت بنگرید: المحاسن، ج 1، ص 238؛ الکافی، ج 1، ص 114؛ معانی الأخبار، ص3.\n. معانی الأخبار، صص 28ـ 22.\n. همان، ص 23ـ22.\n. همان، صص 45ـ43.\n. همان، ص46، و نیز نک ص 47.\n. برای نمونه: شرح اصول الکافی ملا صالح مازندرانی، ج 4، پاورقی ص3 از علامه شعرانی؛ مرآة العقول، ج 2، ص 37؛ الحاشیة علی أصول الکافی رفیع الدین نائینی، صص386ـ 385؛ تفسیر القرآن الکریم، سید مصطفی خمینی، ج 1، ص 165 به بعد.\n. فقه پژوهی قرآنی، ص480 و483.\n. سوره مائده، آیه 38: و مرد و زن دزد را به [سزاىâ] آنچه كردهâاند، دستشان را به عنوان كيفرى از جانب خدا ببُريد...\n. سوره مریم، آیه 64: و [ما فرشتگانâ] جز به فرمان پروردگارت نازل نمىâشويم. آنچه پيش روى ما و آنچه پشت سر ما و آنچه ميان اين دو است، [همهâ] به او اختصاص دارد، و پروردگارت هرگز فراموشكار نبوده است.\n. فقه پژوهی قرآنی، ص 481 با اندک تلخیص.\n. سوره اسراء ،آیه 83 و84: و چون به انسان نعمت ارزانى داريم، روى مىâگرداند و پهلو تهى مىâكند، و چون آسيبى به وى رسد نوميد مىâگردد. بگو: Â«هر كس بر حسب ساختار [روانى و بدنىâ] خود عمل مىâكند، و پروردگار شما به هر كه راهâ يافتهÂâتر باشد داناتر است.Â»\n. فقه پژوهی قرآنی، ص 483. ایشان دو دلیل دیگر را نیز در اینجا مطرح کردهÂاند برای اثبات اینکه هر فراز تقطیع شدۀ قرآنی میÂتواند معنای تامّ و مستقلی داشته باشد: نخست مناسبت با قواعد لفظی و انطباق با شیوۀ عقلا در استناد به کلام؛ دیگر: سنت فقها در استناد به این نوع از فرازها و مسلم انگاشتن این نوع استدلال. برای آگاهی بیشتر از تفصیل این دلایل و نیز همچنین پاسخ به اشکالات و موانع احتمالی در راه وجود معنای مستقل برای فرازهای تقطیع شده بنگرید: همان، ص473 ـ 508.\n. برای رعایت اختصار تنها به یادکرد برخی نشانیÂهای این مطلب بسنده میÂکنیم: المیزان، ج 2، ص 64 ، دربارۀ فقرۀ ﴿وَ أَنْفِقُوا فِی سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ﴾ (سوره بقره، آیه 195) که آن را در بر دارندۀ نهی از هر نوع افراط و تفریطی میÂدانند که از بین رفتن مسلمین را یا آنچه سبب قوت و حیات آنان است در پی دارد، نیز: همان مجلد ص 401 دربارۀ فقرۀ ﴿وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ﴾؛ مرحوم مغنیه در تفسیر الکاشف، ج 1، ص209؛ تفسیر نوین، ص175. در میان مفسران اهل تسنن بنگرید: محمد عزّة دروزة در التفسیر الحدیث، ج 1، ص528: بهرهÂگیری از آیۀ ﴿وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثىâ﴾: و [سوگند بهâ] آنكه نر و ماده را آفريد (سوره لیل، آیه 3) برای تکلیف مساوی زن و مرد در همۀ ابعاد دینی و دنیوی؛ ج 4، ص250: استفاده از آیۀ ￩ 14و 15سوره لقمان برای کشف محدودۀ فرمانÂبرداری از کسانی که اطاعتشان لازم است، ج 9، ص 291.Â\n. در یک نمونۀ کهن دیگر (متوفی 319 ق. یا پیش از آن)، نویسندهÂای زیدی با استفاده از فقرهÂای از آیه در مطلبی غیر مرتبط با سیاق نتیجهÂای گرفته، که تلویحاً با موافقت ابن قبه متکلم برجستۀ شیعی روبرو شده است. بنگرید: کمال الدین ص 111 دربارۀ فقرۀ ﴿اتَّبِعُوا مَنْ لا يَسْئَلُكُمْ أَجْراً﴾ سورۀ یس، آیۀ 21.\n . توجّه شود که مدعای ما در اینجا این نیست که همۀ آیات قطعاً چنین ویژگیÂای دارند، زیرا چنین ادعایی تنها در محدودۀ دانش معصوم7 است. از این رو این سخن را با قید امکان مطرح میÂکنیم، بدین معنا که این ویژگی دست کم در محدودۀ برخی آیات که در روایات به باطن آن اشاره شده است، دیده میÂشود.\n. سوره لقمان، آیات 14و 15: و انسان را در باره پدر و مادرش سفارش كرديم مادرش به او باردار شد، سستى بر روى سستى. و از شير بازگرفتنش در دو سال است. [آرى، به او سفارش كرديمâ] كه شكرگزارِ من و پدر و مادرت باش كه بازگشت [همهâ] به سوى من است.\n￩ و اگر تو را وادارند تا در باره چيزى كه تو را بدان دانشى نيست به من شرك ورزى، از آنان فرمان مبر، و [لىâ] در دنيا به خوبى با آنان معاشرت كن، و راه كسى را پيروى كن كه توبهâكنان به سوى من بازمىâگردد و [سرانجامâ] بازگشت شما به سوى من است، و از [حقيقتâ] آنچه انجام مىâداديد شما را با خبر خواهم كرد.\n. الکافی، ج 1، ص 428؛ تفسیر قمی، ج 2، صص 149ـ 148.\n. در این باره بنگرید: شرح ملاصالح مازندرانی، ج 7، ص 101 و ج 9، ص 23.\n. بنگرید: بحار الأنوار، ج 23، ص 271؛ ج 30، صص 152ـ151؛ مرآة العقول، ج 5، صص100ـ 99.\n. سوره شعراء ، آیات 227ـ224: Â«و شاعران را گمراهان پيروى مىâكنند. آيا نديدهâاى كه آنان در هر واديى سرگردانند؟ و آنانÂاند كه چيزهايى مىâگويند كه انجام نمىâدهند، مگر كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده و خدا را بسيار به ياد آورده و پس از آنكه مورد ستم قرار گرفتهâاند يارى خواستهâاند. و كسانى كه ستم كردهâاند به زودى خواهند دانست به كدام بازگشتگاه برخواهند گشت.Â»\n. تفسیر القمی ج 2 ص 125؛ مضمون برخی از فقرهÂهای روایت را شیخ صدوق و صاحب تأویل الآیات نیز گزارش کردهÂاند. بنگرید: البرهان، ج 4، ص 194.\n2. المیزان ج 15 ص 331.\n. الاعتقادات، شیخ صدوق، صص110ـ 109.\n. المیزان، ج 15، ص 337.\n. به عبارت دیگر، بر اساس تفسیر آقای طباطبایی استثناء یاد شده متّصل است و شاعران مؤمن را خارج میÂنماید، همچنان که خود ایشان به این نکته تصریح نمودهÂاند. (المیزان ج 15 ص 331) ولی بر اساس تفسیر روایت، استثناء منقطع است که اهل بیت: و شیعیان ایشان را در بر میÂگیرد، و تنها مخصوص شاعران مؤمن نیست.\n. برای نمونهÂهایی دیگر نزدیک به آنچه آمد، بنگرید: البرهان، ج 5، ص693، حدیث 4، و ص752، حدیث 1. نیز بنگرید: تأویل شب در آیۀ ﴿وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها﴾ (الشمس آیۀ 4) به برخی دشمنان اهل بیت و حکومت وی، در حالی که آیات پیش از آن به رسول اکرم یا امام علی یا امامان معصوم صلوات الله علیهم تأویل شده است: الکافی ج 8 ص50؛ البرهان ج 5 ص 670 ـ 671. گفتنی است برخی از مفسران معاصر نیز اذعان کردهÂاند که هماهنگی معنای باطنی با ظاهر آیه ضرورت ندارد. بنگرید: کیهان اندیشه، ش 39، ص 19. مصاحبه با آیت الله جوادی آملی. از ظاهر برخی سخنان ملا صدرا نیز این نکته استنباط میÂشود که شرط پذیرش معنای باطنی، موافقت آن با ظاهر آیه نیست، بلکه هماهنگی با کتاب و سنت بسنده خواهد بود: تفسیر القرآن الکریم (ملا صدرا) ج 2 ص 157.\n. سوره هود، آیه 86: اگر مؤمن باشيد، باقيمانده [حلالâ] خدا براى شما بهتر است، و من بر شما نگاهبان نيستم.\n. تفسیر نمونه، ج 9، ص203.\n. برای نمونه بنگرید: الکافی، ج 1، ص472، دربارۀ امام باقر7؛ کمال الدین، ص 331 و الکافی، ج 1، ص412، دربارۀ امام زمان7؛ بحار الأنوار، ج 24، صص212ـ211، دربارۀ چند تن از ائمه: از جمله امام رضا7.\n. تفسیر نمونه، ج 9، صص 205ـ 204.\n. سوره هود، آیه 85: Â«و اى قوم من، پيمانه و ترازو را به داد، تمام دهيد، و حقوق مردم را كم مدهيد، و در زمين به فساد سر برمداريد.Â»\n. سوره ملک، آیه 27: Â«و آن گاه كه آن [لحظه موعود] را نزديك ببينند، چهرهâهاى كسانى كه كافر شدهâاند در هم رود، و گفته ￩ شود: Â«اين است همان چيزى كه آن را فرا مىâخوانديد!Â»\n. مجمع البیان، ج 10، ص 494؛ المیزان، ج 19، ص 365؛ تفسیر نمونه، ج 24، ص 353.\n. الکافی، ج 1، ص 425، حدیث 68.\n3. سوره ذاریات، آیات 9ـ7: Â«سوگند به آسمان مشبّك، كه شما [درباره قرآنâ] در سخنى گوناگونÂايد. [بگوىâ] تا هر كه از آن برگشته، برگشته باشد.Â»\n. المیزان، ج 18، ص 366.\n. مجمع البیان، ج 9، ص 231.\n. جامع البیان، ج 26، ص 118؛ مجمع البیان، ج 9، ص 231؛ الکشاف، ج 4، ص 396.\n. الکافی، ج 1، ص 422، حدیث 48.\n. آنچه آمد، تنها بخشی از نمونهÂهای قاعدۀ یاد شده در بند Â«بÂ» است. بسیاری از روایتÂها را که در کتاب کافی، کتاب الحجة، باب Â«فیه نُکَت ونتف من التنزیل فی الولایةÂ» آمده، میÂتوان بر پایۀ همین قاعده تحلیل کرد و پذیرفت. تنها برای نمونه، نشانی برخی از این روایتÂها یاد میÂکنیم: الکافی، ج 1، ص413، ح 5؛ ص 414، ح 9؛ ص 417، ح 25و 28؛ ص 418، ح 31؛ ص 419، ح 37؛ ص 423، ح 58؛ ص 425، ح 67؛ ص430، ح 88؛ ص 431، ح 89؛ در همۀ این موارد، تأویلÂهای بیان شده که همگی در ارتباط با اهل بیت: است، با ظاهر سیاق آیات، یا هیچ گونه هماهنگی ندارد یا تناسب آن اندک است.\n. سوره الشمس، آیه 1: سوگند به خورشيد و تابندگىâاش.\n. تأویل الآیات، ص 777.\n. سوره طه، آیه 59: [موسىâ] گفت: Â«موعد شما روز جشن باشد كه مردم پيش از ظهر گرد مىâآيند.Â»\n. چه این ویژگی را در زمان ظهور به رجعت تفسیر کنیم یا به برخاستن همۀ بشریت از خواب گرانِ ستم و بیداد و غفلت؛ برای موضوع سخن ما تفاوتی ندارد.\n. سوره الشمس، آیه 11: [قومâ] ثمود به سبب طغيان خود به تكذيب پرداختند.\n. سوره فصلت، آیه 17: و امّا ثموديان، پس آنان را راهبرى كرديم، و [لىâ] كوردلى را بر هدايت ترجيح دادند، پس به [كيفر] آنچه مرتكب مىâشدند صاعقه عذابِ خفّتâآور، آنان را فروگرفت.\n. سورﮤ طه آیۀ 39.\n. سورﮤ انعام آیۀ 95.\n3. تفسیر العیاشی ج 1 ص 370.\n. سورﮤ الشمس آیۀ 6.\n. سوره التوبة، آیه 33؛ سوره الفتح، آیه 28، سوره الصف، آیه 9.\n. تفسیر قمی، ج 2، ص 85.\n. کتاب العین، ج 6، ص 277 ـ 278؛ التحقیق، ج 6، ص 164.\n. برای نمونهÂهای دیگری از به کارگیری این قاعده از سوی علی بن ابراهیم بنگرید: تفسیر القمی، ج 1، ص 164ـ 163 در بارۀ آیه 13 سوره مائده؛ همان مجلد ص 231 در بارۀ آیۀ 44 سوره اعراف؛ همان مجلد ص 315 در بارۀ آیۀ 64 سوره یونس؛ همان ج 2 ص 105 در بارۀ آیه 35 سوره نور.\n. سوره الرحمن، آیه 6.\n. تفسیر قمی، ج 2، ص 343. تأویلÂ«نجمÂ» به رسول خدا6 در آیۀ ﴿وَ عَلاماتٍ...﴾ در روایتÂهای دیگری نیز دیده میÂشود. بنگرید: البرهان، ج 3، صص 410ـ 408. تأویل نجم به رسول خدا6 در آیه نخست سوره نجم نیز در کلام علی بن ابراهیم فراز آمده است. بنگرید: تفسیر القمی، ج 2، ص 333.\n. توجه شود که امام7 برای Â«الشجرÂ» تأویلی بیان نفرمودهÂاند، ولی این دلیلی بر عدم پذیرش تأویل واژۀ Â«النجمÂ» نیست. چه بسا الشجر نیز باطنی متناسب و هم جهت با باطنِ النجم داشته باشد که امام به هر دلیل، بیان آن را لازم ندیدهÂاند.\n. سوره هود، آیه 118- 119.\n. سوره هود، آیه 119.\n. الکافی، ج 1، ص 429، حدیث 83.\n. البته در این روایت، واژۀ Â«کلّ شیءÂ» هم در آیۀ 156 سورۀ اعراف به شیعیان تأویل شده است، که چون از موضوع بحث ما بیرون است بدان نپرداختیم. برای توضیح بیشتر این تأویل بنگرید: بحار الأنوار، ج 24، صص 355ـ 354.\n. سوره فصلت، آیه 30: در حقيقت، كسانى كه گفتند: Â«پروردگار ما خداستÂ»، سپس ايستادگى كردند...\n. سوره جن، آیه 16: Â«و اگر [مردمâ] در راه درست، پايدارى ورزند، قطعاً آب گوارايى بديشان نوشانيم.Â»\n. تأویل الآیات، ص 524.\n. گفتنی است تأویل استقامت در این دو آیه به استواری بر ولایت امیرالمؤمنین و دیگر معصومان: در روایات متعدد دیگر نیز آمده است. بنگرید: البرهان ج 4 صص 790 - 787؛ ج 5 ص 510 - 508.Â Â Â Â Â Â Â\n. سوره المؤمنون، آیه 71.\n. سوره النساء، آیه 170.\n. تفسیر القمی ج 2 ص 92. تأویل آیه ﴿قد جاءکم الرسول...﴾ به ولایت امیرالمؤمنین7 در روایتهای معصومین نیز آمده است. بنگرید: الکافی ج1 ص 424؛ تفسیر العیاشی ج 1 ص 285؛ مجمع البیان ج 3 ص 221؛ برای نمونهÂهای دیگری از کاربرد این روش در کلام علی بن ابراهیم بنگرید: تفسیر القمی ج 1 ص 388، درباره آیه 83 سوره نحل؛ همان، ج 2 ص 198 درباره آیۀ 72 سورۀ احزاب؛ همان مجلد، ص 251 ـ250، دربارۀ آیۀ 55 سورۀ زمر؛ همان مجلد، ص 254 ـ 253، در بارۀ آیۀ 69 سورۀ زمر؛ همان مجلد ص 279 در بارۀ آیۀ 52 سورۀ شوری؛ همان مجلد، ص 289 در بارۀ آیۀ 78 سورۀ زخرف.\n. سورۀ لقمان آیۀ 27: و اگر آن چه درخت در زمين است، قلم باشد و دريا را هفت درياى ديگر به يارى آيد، سخنان خدا پايان ￩ نپذيرد. قطعاً خداست كه شكستâناپذير حكيم است.\n. سورۀ بقره آیۀ 37.\n. سورۀ بقره آیۀ 124.\n. تأویل الآیات، ص433.\n. تأویل الآیات، ص 50 و 82.\n. الخصال ص 305؛ البرهان ج 1 ص 192ـ194.\n. برای نمونهÂهایی دیگر از این رویکرد، بنگرید: البرهان ج 2، ص 536، 801،853.\n. مرآة الأنوار ص200: ذیل واژۀ Â«الشمسÂ»؛ ص 255، ذیل واژۀ Â«الفؤادÂ»؛ ص 266، ذیل واژۀ Â«القلبÂ»؛ ص 270، ذیل واژۀ Â«القمرÂ».\n. ﴿الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُبِحُسْبانٍâ﴾؛ Â«خورشيد و ماه بر حسابى [روانâ] اندÂ».\n. تفسیر القمی ج 2 ص 343؛ تأویل الآیات، ص613. البته این تأویل مبتنی بر این پیش فرض است که واژۀ حُسبان در این آیه به Â«عذابÂ» معنا شود. گفتنی است کاربرد حُسبان به این معنا در آیۀ 40 سورۀ کهف نیز دیده میÂشود: Â«... و يُرْسِلَ عَلَيْها حُسْباناً مِنَ السَّماءِ...Â»: Â«و مجازات حساب شدهâاى از آسمان بر باغ تو فرو فرستد...Â». (ترجمۀ آیت الله مکارم شیرازی)\n. سورۀ الشمس آیات 1و 2: Â«وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها * وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاهاÂ». Â\n. الکافی ج 8 ص50؛ البرهان ج 5 ص 671 ـ670. برای نمونهÂای دیگر بنگرید: تأویل واژۀ Â«الإنسانÂ» در آیۀ چهارم سورۀ التین؛ آیۀ ششم سورۀ العادیات و آیۀ دوم سورۀ العصر به برخی دشمنان اهل بیت: در تفسیر البرهان ج 5 ص 693، 737 و 752؛ تأویل همین واژه در آیۀ 15 سورۀ احقاف به امام حسین7: البرهان ج 5 ص 39؛ نیز تأویل این کلمه در آیۀ 3 سورۀ الرحمن به امیرالمؤمنین7: البرهان ج 5 ص 229 ـ230.\n. در همۀ آیات ترجمه شده از ترجمۀ استاد فولادوند بهره گرفتهÂایم، جز در یک مورد که از ترجمۀ آیت الله مکارم استفاده نمودهÂایم و به آن تصریح کردهÂایم.


نقاشی گل و مرغ | فروشگاه تابلو نقاشی | فروش تابلو نقاشی مدرن | خرید تابلو نقاشی\n۱۴/۰۵/۱۳۹۸ پریناخبار نقاشیبدون دیدگاه\nنقاشی گل و مرغ،نقاشی گل،نقاشی سنتی،فروشگاه اینترنتی تابلو نقاشی\nنقاشی گل و مرغ در سنت هنري نقش پردازي ايراني، از شاخه هاي هنر نگارگري به شمار مي رود. مجموعه اي از هنرهايي چون نقاشی مینیاتور ، تذهيب، گرفت و گير (تشعير)، گل و مرغ، گل و بوته و … که شيوه هاي برآمدن و باليدن آن به گونه اي بنيادي با هنرهاي ديگري چون خوشنويسي و به ويژه کتاب آرايي در پيوند بوده است. در حقيقت اين هنرها زمينه هاي جلوه گري و پويايي نگارگري را در همه شاخه هاي آن فراهم ساخته اند.\nدگرديسي مفهوم نمادين سيمرغ در فرهنگ اسلامي و چگونگي گذر آن از نقش مايه هاي اساطيري به قلمرو صورت هاي مثالي در انديشه هاي سهروردي (۵۸۷-۵۴۹) روشن ترين، فشرده ترين و شيواترين بيان خود را باز مي يابد. سهروردي که مي کوشيد تا انگاره هاي فرهنگ ايراني پيش از اسلام را در پرتو مفاهيم فرهنگ اسلامي بازخواني کند به گونه اي سامان مند و برپايه ي بن انگاره هاي نگرش اشراقي، در بازخواني تاويل گرايانه ي داستان هاي شاهنامه که از ديد او نشانه هاي حکمت ايرانيان باستاني در آن موج مي زند، سيمرغ را به جايگاهي بر مي کشد که جلوه گاه پروردگار است. نخستين جلوه هاي پرنده و مرغ در کتاب نگاري به دوره اي بر مي گردد که در سنت تاريخ نگاري هنر ايراني دوره اسلامي مکتب بغدادناميده مي شود.\nآشنایی با نقاشی گل و مرغ،نقاشی گل و مرغ،نقاشی سنتی،نقاشی گل،گالری نقاشی،فروشگاه اینترنتی تابلو نقاشی،نقاشی رنگ روغن،سفارش تابلو نقاشی،سفارش نقاشی رنگ روغن\n: آشنایی با نقاشی گل و مرغ, آموزش چیدمان منزل با تابلو نقاشی, آموزش طراحی،تخته شاسی،آموزش کار با تخته شاسی،تخته شاسی طراحی،تخته طراحی،آموزش نقاشی،سایت نقاشی،فروشگاه اینترنتی تابلو نقاشی, آموزش نقاشی رنگ روغن, تابلو نقاشی گل برای منزل, سفارش تابلو نقاشی, فروش اینترنتی تابلو, فروش اینترنتی تابلو با قیمت مناسب, فروش اینترنتی تابلو برجسته, فروش اینترنتی تابلو گل برجسته, فروش اینترنتی تابلو نقاشی, فروشگاه اینترنتی تابلو, فروشگاه اینترنتی تابلو جدید, فروشگاه اینترنتی تابلو دکوراتیو, فروشگاه اینترنتی تابلو مدرن, فروشگاه اینترنتی تابلو نقاشی دیواری, قاشی الامی, نقاشی اسلامی, نقاشی رنگ روغن, نقاشی قدیمی, نقاشی گل, نقاشی گل کلاسیک, نقاشی گل و مرغ, نقاشی گل و مرغ،نقاشی گل،نقاشی سنتی،فروشگاه اینترنتی تابلو نقاشی, نقاشی مرغ\nاستفاده از تابلو نقاشی و زیبا شدن دکوراسیون منزل شما\nاستفاده از تابلو نقاشی و زیبا شدن دکوراسیون منزل شما ۱. به منظور حمایت از یک هنرمند تابلو نقاشی او را بخرید…\nنقاشی های سهراب سپهری سپهری یک مسافر بود و در سفرهایش به شرق و غرب از فرهنگ‌ها و آیین‌های مختلف تاثیر گرفت.…


خبرگزاری رها | صلح به اعتمادسازی داخل نظام و اجماع ملی نیاز دارد\nدر دیدار جنرال دوستم با خلیل‌زاد مطرح شد\nدر دیدار جنرال دوستم، معاون اول رئیس جمهور، با زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، که شب گذشته صورت گرفت در مورد پروسه‌ی صلح، راه اندازی جرگه‌ی مشورتی صلح و انتخابات ریاست جمهوری آینده در افغانستان، بحث و تبادل نظر شد.\nدر این دیدار هردو جانب بر ضرورت تشکیل اجماع ملی برای پیروزی مذاکرات صلح، انجام مشوره‌های لازم روی ترتیب اجندا و تعیین اهداف برای موفقیت جرگه‌ی مشورتی صلح، و همچنان حیاتی بودن تأمین شفافیت انتخابات آینده، برای کامیابی فرهنگ مردم سالاری در افغانستان تاکید نمودند.\nمعاون اول ریاست جمهوری اسلامی افغانستان ختم جنگ چهل ساله از طریق مذاکرات صلح همه شمول بین‌الافغانی، تأمین صلح سراسری پایدار با حفظ دست آوردهای هفده سال گذشته در افغانستان را از آرزوهای بزرگ مردم افغانستان دانست و افزود برای رسیدن به این اهداف، مردم افغانستان قبل از هر چیز به اعتماد‌سازی داخل نظام و اجماع ملی در سطح کشور ضرورت دارد.\nرهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان از تلاشهای آقای خلیلزاد و هیأت همراه‌شان در راستای فراهم نمودن زمینه‌ها برای انجام مذاکرات صلح با طالبان و تعهدات ایالات متحده امریکا برای ختم جنگ و تأمین ثبات پایدار در افغانستان قدردانی نمود.\nنظام تحصیلی نیاز به توجه و سرمایه گذاری بیشتر دارد\nجنگ “در داخل خاک ما نه، بلکه فراتر از خاک ماست”


انديشه سياسي آيت الله سيد محمد كاظم يزدي\nانديشه سياسي آيت الله سيد محمد كاظم يزدي پژوهشگر: روحالله شريعتي، قم: بوستان كتاب، چاپ اول، 35000 ريال\nموضوع اثر، انديشه سياسي آيةالله سيد محمدكاظم يزدي است. وي از فقهاي برجسته شيعه، استاد شماري از فقها و مراجع معاصر و صاحب تأليفات عديدهاي از جمله كتاب عروةالوثقي است. اين مقام علمي همراه با حضور گسترده سيد در صحنههاي سياسي – اجتماعي در دو كشور اسلامي ايران و عراق، نشاندهندهي وجود انديشه سياسي منسجم در وي است. آشنايي با مستندات فقهيِ عملكرد و رفتار سياسي اين فقيه بزرگ علاوه بر اينكه به پيشبرد فقه سياسي كمك ميكند، ميتواند ما را در دستيابي به راهحل مشكلات كنوني جامعه اسلامي و اتخاذ تصميمات مناسب و مشروع كارگزاران ياري رساند.\nتلاش نويسنده بر توصيف اوضاع سياسي – اجتماعي عصر سيد يزدي و بررسي ارتباط ميان اوضاع و شرايط عصر او با انديشهي سياسي - فقهي اين فقيه بزرگ و نيز نشان دادنِ پيوند ايندو با مباني فقهي آن فقيه از جمله ويژگي پژوهش حاضر است.\nدر اين نوشته، روش تحقيق، توصيفي – تحليلي است. توصيفي از رفتار سياسي سيد در شرايط سياسي – اجتماعي عصر خود و تحليلي از چگونگي ارتباط ميان اين رفتار سياسي و مباني فقهي ايشان. تلاش نويسنده در اين روش، مستند نمودن توصيفها و تحليلها به مجموعه آثار سيد يزدي بوده است.\nبا توجه به تأليفات سيد و عملكرد وي در صحنههاي سياسي – اجتماعي بايد گفت كه ايشان در تأليفات خود مباحث منسجم سياسي را مورد بحث قرار نداده، ولي عملكرد او حاكي از وجود انديشه سياسي منسجم و مبتني بر مباني وي است، به همين دليل حضور سيد در صحنههاي سياسي – اجتماعي دو كشور ايران و عراق براساس اختيارات فقيه جامعالشرايط در عصر غيبت است، زيرا فقيه جامعالشرايط نميتواند نسبت به جامعه سياسي بيتفاوت باشد. از اينرو، سيد حفظ اصول و مباني اسلام و به تبع آن مصالح مسلمانان و كشور اسلامي را بر هر چيز ترجيح ميداده و بر اين اساس حفظ نظام معيشت مسلمانان و هويت جمعي آنان و اصولي از اين قبيل را پيش گرفته است؛ البته اصلاح ساختار را درحد عدم تضرر اصول ديگر قبول داشته است. همچنين سيد در بحث سياست خارجي عنايت ويژهاي به رفع هرگونه وابستگي مسلمانان به كفار و جلوگيري از سلطه سياسي و اقتصادي آنان بر كشور اسلامي داشته و به شدت با نفوذ بيگانگان مقابله كرده است. بهعلاوه، حساسيت وي بر حفظ كيان كشور اسلامي و مقابله با كفار متجاوز بهگونهاي بوده كه حكم جهاد عمومي صادر كرده و به برخي از بزرگان قبايل در اين خصوص نامه نوشته است. پس از اشغال كشور اسلامي نيز حفظ عزت مسلمانان مدنظر ايشان بوده و در برخورد با اشغالگران رفتار خاصي داشته است.\nاين كتاب از يك مقدمه و سه فصل و نتيجهگيري تشكيل شده است. در فصل اول در بحث از زندگي و زمانه سيد ابتدا به بررسي زندگي علمي و نفوذ اجتماعي ايشان در عصر خود پرداخته شده و سپس اوضاع زمانه سيد با توجه به نفوذ استعمار در ايران و عراق – آن هم در ابعاد اقتصادي، سياسي و امنيتي – بررسي شده است.\nدر فصل دوم دين و سياست از منظر سيد بررسي شده كه رابطه دين و سياست، مقاصد شريعت و وظايف علما در جامعه از مباحث اين بخش است و سپس درباره حيات سياسي در عصر غيبت از ديدگاه سيد مطالبي ارايه شده است كه در اين بخش نيز از تفاهم دولتهاي اسلامي، تعامل با حاكم جائر و هجرت بحث شده و در پايان، تعدادي از قواعد فقه سياسي از منظر سيد مورد بررسي قرار گرفته است.\nفصل سوم با عنوان نظام سياسي از ديدگاه سيد، به رابطه سيد با نظام سياسي زمان خود و سپس اختيارات فقيه جامعالشرايط از ديدگاه وي پرداخته است و با بحث از صفات حاكم و نظام مطلوب از ديد ايشان خاتمه يافته است. در پايان كتاب پس از نتيجهگيري، اسنادي از عملكرد سياسي سيد بهعنوان ضمايم آمده است.\nتعداد بازديد اين صفحه: 1252


کاهش روزهای گرد و غبار اهواز در سال ۹۸ - ایسنا\nسه‌شنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۹ - ۰۳:۴۱\nچهارشنبه / ۲۰ فروردین ۱۳۹۹ / ۱۷:۱۸\nکد خبر: 99012011438\nایسنا/خوزستان مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان گفت: تعداد روزهای گرد و غباری در اهواز در سال ۹۸ نسبت به سال‌های قبل کاهش چشمگیری داشته است.\nمحمدجواد اشرفی با بیان این مطلب گفت: بر اساس نتایج حاصل از ایستگاه‌های سنجش در سطح استان و شهر اهواز و مقایسه آماری شاخص کیفی تعداد روزهای گرد و غبار در اهواز در سال ۹۸ نسبت به سال قبل کاهش چشمگیری داشته است، به طوری که در سال ۹۸ تعداد روزهای پاک، سالم و قابل قبول ۳۱۹ روز بوده در حالی که تعداد این روزها در سال‌های ۹۵ و ۹۶ و ۹۷ به ترتیب ۱۳۱، ۲۳۵ و ۲۴۲ روز ثبت شده است که خود گویای افزایش روزهای پاک، سالم و قابل قبول است.\nبه گزارش ایسنا به نقل از روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان، وی ادامه داد: روزهای ناسالم برای گروه‌های حساس ۳۹ روز در سال ۹۸ و در سال‌های ۹۵ و ۹۶ و ۹۷ به ترتیب ۱۶۸، ۸۸ و ۹۷ روز بوده است که نشان از کاهش روزهای ناسالم برای گروه های حساس دارد.\nاشرفی تعداد روزهای ناسالم برای همه گروه‌های سنی در سال ۹۸ را ۶ روز اعلام کرد و گفت: تعداد این روزها در سال‌های ۹۵، ۹۶ و ۹۷ به ترتیب ۵۵، ۲۰ و ۱۶ روز بوده است که این نتایج، روند کاهشی روزهای ناسالم را نشان می‌دهد.\nوی افزود: در سال گذشته تعداد روزهای بسیار ناسالم یک روز و در سال‌های ۹۵، ۹۶ و ۹۷ به ترتیب ۲، ۷ و ۲ روز بوده است.\nمدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان بیان کرد: خوشبختانه در سال ۹۸ روز خطرناکی به لحاظ گرد و غبار نداشتیم و این در حالی است که در سال های ۹۵، ۹۶ و ۹۷ به ترتیب ۱۴، ۱۵ و ۸ روز هوای خطرناک ثبت شده بود.\nاشرفی گفت: خوشبختانه بارش‌های دو سال اخیر و برنامه‌های مدیریتی مهار کانون‌های گرد و غبار نتایج خوبی به دنبال داشته و از سال ۹۵ تاکنون روند کاهشی روزهای گرد و غبار و افزایش روزهای پاک و سالم به خوبی نمایان است.\nوی تصریح کرد: مهار کانون های گرد و غبار داخلی با کاشت ۲۶ هزار هکتار نهال، احداث کانال انتقال آب به طول تقریبی ۴۷ کیلومتر به منظور آبرسانی به عرصه های نهال کاری شده و قرق آبی کردن اراضی مستعد خیزش گرد و غبار، قرق و کنترل مدیریت چرا در بیش از ۱۰۰ هزار هکتار، تامین حق آبه تالاب های هورالعظیم و شادگان به عنوان کانون‌های مهم گرد و غبار داخلی و آبگیر شدن آن‌ها در کنار بارندگی‌های مناسب سال ۹۸ از جمله عوامل اصلی کنترل و مهار کانون های داخلی گرد و غبار استان بوده است.\nاشرفی همچنین یادآور شد: در سه سال گذشته تا کنون بالغ بر ۱۲۰۰ میلیارد تومان در راستای طرح‌های مقابله با گرد و غبار در استان خوزستان توسط دستگاه های اجرایی مختلف مانند سازمان جهاد کشاورزی (جهاد نصر)، اداره کل منابع طبیعی استان، مدیریت بحران استانداری، اداره کل هواشناسی، اداره کل فروگاه‌های استان، شهرداری اهواز و اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان هزینه شده است.


مطالعه جدید: قدرت برقراری ارتباط سگ‌ها با انسان می‌تواند منشا ژنتیکی داشته باشد – دورنگر | اخبار علمی و فرهنگی\nنوشته شده در خرداد ۱۵, ۱۴۰۰ توسط Moraghebدسته بندی ها:دیجیاتو\nتحقیقات جدید نشان می‌دهد که سگ‌ها از همان بدو تولد رابطه عاطفی قوی با انسان برقرار می‌کنند که علت آن می‌تواند منشا ژنتیکی داشته باشد.\nدر مطالعه انجام شده توانایی‌های اجتماعی و رفتارشناختی صدها توله سگ مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد آنها از همان زمان بدو تولد می‌توانند با انسان‌ها ارتباط خوبی برقرار کنند.\nصدها توله سگ برای ارزیابی در آزمایش اخیر به صورت خاصی پرورش داده شدند. آن‌ها پس از تولد در کنار مادر خود باقی ماندند و تا شش هفتگی از شیر مادر تغذیه می‌کردند. سپس به محوطه خاصی همراه با دیگر هم سن‌های خود منتقل شدند و کمترین ارتباط انسانی با آن‌ها صورت گرفت. تنها زمانی که توله سگ‌ها با انسان در ارتباط بودند هنگام معاینات دامپزشکی و دریافت واکسن‌های لازم بود.\nسپس در طی آزمایش‌های متفاوت توله‌ها توانستند برای پیدا کردن غذا از فرآیندی را طی کنند. همچنین هنگام صحبت کردن یک فرد با توله‌ها، آن‌ها می‌توانستند تا هنگام اتمام سخن، به صورت وی توجه کنند. در مواردی نیز هنگام گیر افتادن توله‌ها در محفظه‌های مخصوص و پس از ناامید شدن از باز کردن درب آن، سعی داشتند با جلب توجه افراد تقاضای کمک کنند اگرچه تعداد رخدادها بسیار نادر بود.\nبا توجه به این که توله سگ‌های گفته شده کمترین ارتباط با انسان‌ها را داشته‌اند و یادگیری در توانایی‌های اجتماعی آن‌ها سهم بسیار کمی داشته است، انتظار می‌رود چنین رفتارهایی به صورت غریضی و ناشی از ژن‌ها باشد.\nتوله‌ها از سن بسیار پایین نسبت به دستورات فیزیکی یا گفتاری واکنش نشان می‌دهند و به نوعی می‌توانند با انسان تعامل اجتماعی داشته باشند. البته در موارد خاصی مانند کمک خواستن از انسان‌ها، سگ‌های بالغ توانایی بیشتری از خود نشان می‌دهند و به نظر می‌رسد یادگیری در بروز چنین رفتارهایی موثر است. ارزیابی ژنتیکی نشان داده است که حدود ۴۰ درصد از موارد پاسخگویی توله سگ‌ها به انسان‌ها می‌تواند ژنتیکی باشد.


خانه > برای خرد کردن ماسه به یک دستگاه جمع کننده هوا نیاز دارم\nاز جمله دستگاه هایی که در محل کارخانه شرکت ما تولید می شود، عبارتند از ۱ . انواع چیلر تراکمی آب خنک و هوا خنک. ۲ . مینی چیلر. ۳ . دستگاه هواساز. ۴ . روف تاپ پکیج (پکیج یونیت) ۵ . ایرواشر. ۶ . دستگاه\nمعیارهای مناسب برای انتخاب یک دستگاه تصفیه آب دستگاه\nدر انتخاب یک دستگاه تصفیه هوا، نباید فقط به ادعاهای سازنده و یا شعارهای تبلیغاتی روی بسته بندی آن اکتفا کرد. کلماتی هم چون پلاسما، هپا، الکترواستاتیک، کربن فعال\nفاهویی چین فالون دافا هر سه نسل از خانواده‌ام را مورد\nتمرین‌کننده‌ای این مسائل را شرح می‌دهد اینکه چطور خانواده‌اش فالون دافا را به‌گرمی پذیرفتند، چطور وضعیت‌های دشوارش را با برخی از اعضای خانواده و سایرینی که تحت تأثیر تبلیغات ح‌ک‌چ گمراه شده بودند، اداره کرد و\nشن و ماسه های مصنوعی ساختسنگ شکن برای فروش در مکانهایی که رودخانه به دریاچه طبیعی یا سنگ مورد نیاز برای ساخت دستگاه شن و ماسه مصنوعی کارخانه فروش توليد و ماسه مصنوعی . قیمت دریافت کنید\nآخرین اخبار «شن و ماسه در استان»خبربان\nکننده شن و ماسه (اخبار جدید در صفحه یک) قیمت آن در بازار تولیدکنندگان شن و ماسه منطقه حق عرضه و فروش شن و ماسه به کامیون‌های کمپرسی و بارگیری به مقصد استان گیلان را ندارند.\nالکترونیک برای همه کامپیوتر دیجیتال\nبرای اینکار شما نیاز به یک دستگاه اندرویدی دارید. برای متصل کردن لپ تاپ به انواع نمایشگرها و دستگاه های پروجکشن می باشد. کیفیت تصویر قایل قبول است ولی خروجی دیجیتال نیست. ایران به جمع 5\nهمان‌گونه که تصفیه آب انواع آلاینده‌ها را به خود جذب می‌کند، دستگاه تصفیه کننده هوا نیز با جذب آلاینده‌های هوا، هوایی سالم را برای افراد محیط به ارمغان می‌آورد\nآیا دستگاه های تصفیه هوا مفیدند؟ دستگاه تصفیه هوا خانگی\nاین روزها مشکل آلودگی هوا در فضاهای سربسته مانند خانه و محل کار بتدریج در میان عموم به یک سوال و مشکل رایج تبدیل شده است. به همین دلیل است که محبوبیت این دستگاه\nبه عنوان یک قاعده، هر دستگاه تصفیه هوایی به ازای هر فوت مربع فضای زندگی باید 20Btu داشته باشد. برای اندازه گیری اتاقتان، طول اتاق را در عرض آن ضرب کنید. اما صرفا هم بر اساس میزان Btu دست به خرید نزنید.\nبرای هر کیلو سبزی پاک کردن به خانم ها ۲۰۰ تومان می دهم که معمولا در روز بین ۱۳۰ تا ۱۵۰ کیلو را خانم ها پاک می کنند و در ماه درآمد یک میلیون تومانی دارند. در نظر دارم که دستگاه شست وشو را خودم بسازم.\n۳- یک ٿاحد خردکن یا برش، جهت خرد کردن مٿاد ۴- یک ٿسیله ی انتقال دهنده برای منتقل کردن ٿ ریختن مٿاد خرد شده به داخل ٿسیله ی نقلیه ٿاحدهای جمع آٿری\nچگونه به او ساخت یک دستگاه تمیز کردن شن و ماسه. چگونه کار می کند یک کارخانه شستشوی شن و از یک دستگاه به شن و ماسه که در ساخت آن یا به جای. تمیز کردن فرآیند گرد و غبار طلا. تمیز کردن (طلا)sobbekheir .\nساخت دستگاهی برای تبدیل آلودگی هوا به سوخت قابل مصرفزومیت\nپژوهشگران دو دانشگاه آنتروپ و لوون بلژیک با همکاری هم توانسته‌اند راهی نوآورانه برای معضل آلودگی هوا پیدا کنند. بر این اساس، آن‌ها موفق به ساخت دستگاهی شده‌اند که با عبور هوای آلوده و انجام فرآیند‌های مختلف روی آن در\nچه ماشین خرد کردن سنگ معدن روی. چه ماشین آلات برای سنگ معدن آهن مورد نیاز است چه ماشین آلات برای استفاده از زمانی که استخراج روی چه چیزی باعث گرانیت برای تبدیل شدن به کائولن tph کارخانه خرد کردن سنگ فرش\nروزی ۳۰ تا ۴۰ کیلو ضایعات جمع می‌کنم و به ارباب می‌فروشم. کیلویی ۱۵۰۰ تومان از ما می‌خرد. از او پرسیدم آیا با این درآمد، چرخ زندگی‌شان می‌چرخد و برای یک خانواده ۱۴ نفره کفایت می‌کند یا نه؟\nچگونه بتای خود را تسریع کنیم asopazco\nماهی بتا ماهی زیبا و پرطرفدار برای داشتن خود است. بتها نیز مانند بسیاری از نژادهای متداول ماهی حیوانات اهلی ، با توجه به مخزن خود نیاز به مراقبت ویژه دارند ، به خصوص هنگام انتقال از یک مخزن به دیگری.\nاست. دریافت چنین پست برقی نیاز به مجوز معتبر است. اما سوال من این است که دومیلیارد تومان برای ۳۲۰ دستگاه از کدام مدل است که هر عدد ۶۲۵۰۰۰۰ تومان درآمده است؟ با تشکر بابت وقتی که میگذارید.\nعملکرد دستگاه تصفیه هوا ال جیبامین تهویهتماشا\nپاک ترین محیط اتاق خواب یا محل زندگی شما هم می تواند پر از ذرات نامرئی و گاها قابل مشاهده و گازهای سمی و رطوبت که منشا تشدید همه آلودگی ها است باشد که می تواند برای سلامتی شما مضر باشد. این یکی از دلایلی است که موجب می شود\nprev: تولید کننده تجهیزات بازیافت در حیدرآباد\nnext: simmons ne crusher توضیحات


سردرد تازه کی‌روش؛ جهانبخش به جای کدام بازیکن؟\nامروز، سه شنبه، ۲۹ بهمن ۱۳۹۸\nمسئول جدید نمایندگی آموزش و پرورش سیاخ دارنگون منصوب شد\nعلیرضا که پیش از این در همه بازی های تیم ملی یکی از مهره های ثابت کارلوس کی روش بوده حالا برای ورود به ترکیب ثابت تیم ملی با چالش مواجه شده است. او به جای کدام بازیکن؟\nتیم ملی در بازی با یمن با سیستم 1-4-1-4 بازی کرد که البته این سیستم متغیر بود. اگر علیرضا جهانبخش می توانست در این بازی به میدان بیاید باید به جای مهدی ترابی بازی می کرد. بازیکنی که در بازی با یمن ارایه گر بازی خوبی بود و طبیعی است کارلوس کی روش مزد بازی خوب او را با بازی دادن مقابل ویتنام بدهد! در چنین شرایطی علیرضا باید از روی نیمکت بازی را دنبال کند و درادامه به عنوان مهره جانشین وارد میدان شود.\nعلیرضا به بازی در جناح راست خط هافبک به عنوان هافبک راست و بال راست عادت کرده است. همان طور که وحید امیری هم این نقش را در جناح چپ ایفاء می کند. اما دیگر مهره های تهاجمی تیم ملی از جمله مهدی طارمی از انعطاف پذیری بالایی برخوردار هستند و می توانند در پست های غیر تخصصی هم بازی کنند.\nسردردهای کی روش برای چنیش تیم اصلی در امارات هم همراه او خواهد بود به این دلیل که کارلوس کی روش یک تیم خوب در داخل زمین دارد و یک تیم خوب روی نیمکت.


ممکن است شنیدن این جمله کمی برایتان عجیب باشد اما مغزهای شاد بسیار سریع‌تر، هوشیارتر و کاراتر عمل می‌کنند! بله شادی و خوشی فاکتوری است که ورای تاثیرات مهم خود بر بدن انسان، روی مغز نیز اثرات مهمی دارد. به‌بیان‌دیگر اگر می‌خواهید کل زندگی خود را شاد زندگی کنید، باید ابتدا مغز خود را از وجود چنین فاکتور ارزشمندی برخوردار سازید. مغز انسان به‌طور خودکار از میان چند راه، مسیری را انتخاب می‌کند که امکان استمرار شادی در آن بیشتر باشد! ازاین‌رو می‌توان گفت ارتباط سلول‌های مغز ما با خوشحالی و احساس سرزندگی بیشتر از آن چیزی است که تاکنون فکر می‌کرده‌اید!\n5 توصیه خیلی ساده برای بیدارسازی استعداد شما\nاز نظر شما استعداد به چه معنا است؟ آیا امری ذاتی است و یا نه به‌طور اکتسابی و در جریان زندگی کسب می‌شود؟ ممکن است هر فردی تعاریف متفاوتی از این کلمه را در ذهن داشته باشد اما آنچه معقولانه‌تر از همه به نظر می‌رسد، تعریف واقع‌بینانه از استعداد است\nشنبه، 25 خرداد 98 دپارتمان مشاوران خودشناسی موفقیت شخصی روانشناسی دانش مقاله ها\n21 simple tasks to be smarter\nشنبه، 18 خرداد 98 دپارتمان مشاوران خودشناسی روانشناسی دانش مقاله ها\nشنبه، 18 خرداد 98 دپارتمان مشاوران موفقیت شخصی روانشناسی دانش مقاله ها


پرشین خودرو | افزایش قیمت بنزین در آمریکا\n۱۰:۲۴ | ۱۳۹۷/۰۳/۱۰\nپرشین خودرو: تارنمای سی .ان. بی.سی در گزارشی نوشت:خروج ترامپ از برجام و تلاش دولت او برای کاهش فروش نفت ایران در بازارهای جهانی، می تواند موجب افزایش قیمت بنزین در آمریکا شود.\nبه گزارش پرشین خودرو به نقل از شبکه آمریکایی سی. ان. بی. سی به نقل از حلیمه کرافت رئیس بخش راهبرد کالای بانک سرمایه گذاری «آر بی سی کپیتال مارکتس» آمریکا نوشت: ترامپ معامله کرده بود که در ازای افزایش تولیدات نفتی عربستان از توافق هسته ای خارج شود زیرا این تنها راه آمریکا برای تعدیل عرضه و تقاضا در بازار نفت بود.\nبه گفته کرافت، «ملتمسانه در برابر سعودی ها ایستاده ایم و از آن ها می خواهیم تا بشکه های نفتی بیشتری به بازارعرضه کنند.»\nسی ان بی سی نیوز در ادامه به نقل از جان کیلداف، یکی از کارشناسان مطرح بازار نفت نوشت: پیامی که اوضاع موجود برای ما به همراه دارد این است که آمریکا تولیدکننده تعیین کننده نیست .این عربستان است که بیش از هرزمان دیگری کنترل اوضاع را در اختیار دارد.\nبه گزارش این رسانه آمریکایی، استیون منوچین وزیر خزانه داری آمریکا به تازگی در جمع خبرنگاران گفته است که آمریکا با «چندین طرف مختلف» مذاکره کرده تا با افزایش نرخ عرضه خود، کاهش صادرات نفتی ایران را تعدیل کنند؛ کاهشی که می تواند به بهای افزایش قیمت بنزین برای رانندگان آمریکایی تمام شود.\nدونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا هجدهم اردیبهشت برخلاف هشدارهای جهانی از برجام خارج شد. وی گفت که تحریم ها علیه ایران را نیز ازسر می گیرد.\nطرف های دیگر برجام و بسیاری دیگر از کشورها با تصمیم ترامپ مخالفت کرده اند. اتحادیه اروپا درنظر دارد با اجرای «قانون انسداد» از شرکت های خود در مقابل تحریم های آمریکا دفاع کند.\nگرانی بنزین در ژاپن!


خط کامل تولید کیک لایه دار و رولت با ظرفیت تولید 700 الی 1000 کیلوگرم در ساعت - دستگاه کاملا از استین لس استیل aisi304 ساخته شده و با روش ستین فینیشینگ شده است.\nفرمول ادبلو %روش وطریقه ساخت ادبلو %خط تولید ادبلو %فرمول\nراه اندازی خط تولید انواع زغال بریکت و میزان گازهای سمی اکسیدهای نیتروژن nox را به میزان بسیار بالایی کاهش می‌دهد. انجمن خوروسازان آلمان یا vda نام تجاری ادبو را کنترل و مدیریت میکند.\nبا توان بالای تولید کوره های صنعتی و قیمت ارزان مواد اولیه، سود خوبی باقی می ماند. همه این ویژگی ها باعث استقبال بی نظیر از راه اندازی خط تولید زغال صنعتی شد. روش های تولید زغال ؛ سنتی و صنعتی!\nکاهش روش خط تولید Relation


بازگشایی کتابخانه حرم حضرت معصومه (س) از پایان خرداد ماه - خبرآنلاین\nکد خبر 1394755\nفتح‌الله‌زاده نسبت به بازگشایی کتابخانه حرم مطهر در پایان خردادماه گفت: این کتابخانه به یک کتابخانه تخصصی پژوهشی تبدیل می‌شود.\nبه گزارش خبرآنلاین ازقم : حجت‌الاسلام علی فتح‌الله‌زاده مدیر کتابخانه، موزه و مرکز اسناد آستان مقدس کریمه اهل‌بیت (س) گفت: کتابخانه آستان مقدس در آینده به یک کتابخانه تخصصی پژوهشی تبدیل می‌شود که بیشتر پژوهش در حوزه منابع دینی و اسلامی در این کتابخانه مورد توجه قرار خواهد گرفت.\nاو افزود: در ایام بسته‌بودن درب‌های حرم مطهر خادمان کتابخانه از فرصت استفاده کرده و کتاب‌های قفسه‌ها را با لیست‌های موجود تطبیق داده‌اند، کمبودها و نیازها شناسایی شده و رفع آن‌ها در دستور کار قرار گرفته است.\nمدیر کتابخانه، موزه و مرکز اسناد آستان مقدس کریمه اهل‌بیت (س) با بیان اینکه کتابخانه آستان مقدس تقویت بخش پژوهش و پژوهش محوری را به صورت ویژه دنبال می‌کند، بیان کرد: پژوهشگران دینی می‌توانند در آینده نزدیک با مراجعه به کتابخانه آستان مقدس در محیطی مطلوب از بسترهای موجود برای پژوهش‌های خود استفاده کنند.\nحجت‌الاسلام فتح‌الله‌زاده با بیان اینکه طبقه همکف کتابخانه آستان مقدس به بانوان پژوهشگر اختصاص داده می‌شود، عنوان کرد: اکنون درحال فراهم‌سازی مقدمات مورد نیاز هستیم تا برادران پژوهشگر نیز بتوانند از ظرفیت طبقه اول کتابخانه بهره‌مند شوند.\nمدیر کتابخانه، موزه و مرکز اسناد آستان مقدس کریمه اهل‌بیت (س) با تاکید بر اینکه موضوع قرائت‌خوانی و پذیرش دانش‌آموزان، دانشجویان و طلاب در کتابخانه آستان مقدس مورد توجه قرار گرفته است، گفت: طبقه منفی یک کتابخانه به دو بخش خواهران و برادران تقسیم‌بندی شده و برای کتابخوانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.\nفتح الله نسبت به بازگشایی کتابخانه حرم مطهر در پایان خردادماه جاری ابراز امیدواری کرد و یادآورشد: با توجه به اینکه شرایط کتابخانه تغییر کرده است، فرآیند و شرایط عضویت افرادی برای استفاده از کتابخانه آستان مقدس به‌زودی اطلاع‌رسانی می‌شود.\nمدیر کتابخانه، موزه و مرکز اسناد آستان مقدس کریمه اهل‌بیت (س) با اشاره به اینکه ورودی درب پنج برای ورود خواهران درنظر گرفته شده است، تصریح کرد: برادران نیز همانند گذشته از ورودی صحن فاطمی استفاده خواهند کرد.\nسفر مسئولان موزه لوور فرانسه به قم\nبه مناسبت میلاد امام حسن(ع)؛ بازدید از موزه آستان مقدس قم در ۱۵ رمضان رایگان است


برای جذب ۴ تا مخاطب لطفا آدم نکشیم!\nکدخبر: 151854 ۱۳۹۹/۱۱/۱۵ ۱۲:۱۷:۴۳\nپیشکسوت پرسپولیس گفت: چرا تا این حد به دنبال این هستیم یک نفر را بکشیم تا ۴ نفر ما را فالو کنند؟\nنیما نکیسا درخصوص آخرین وضعیت علی انصاریان اظهارکرد: تا نزدیک ۵ صبح در بیمارستان بودم، وضعیت او تغییر آن چنانی نکرده است. برای بعضی از سایت‌ها که اخبار کذب منتشر می‌کنند متاسفم.\nوی افزود: زندگی ما شده بر مبنای جلب مخاطب بیشتر در فضای مجازی. در فضای حقیقی همدیگر را ازرده می‌کنیم تا در فضای مجازی یکدیگر را به‌دست بیاوریم. این رفتار اجتماعی نگران‌کننده است. ما تلاش می‌کنیم که یک قهرمان و اسطوره را حفظ کنیم. بزرگان زیادی را از دست دادیم، چرا تا این حد به دنبال این هستیم یک نفر را بکشیم تا ۴ نفر ما را فالو کنند؟ مگر کمبود شخصیت داریم؟\nنکیسا تصریح کرد: این رفتار بسیار خجالت‌آور است، چرا ما ایرانیان به چنین جایی می‌رسیم؟ چندین سال قبل وقتی یک نفر دچار مشکل می‌شد چند نفر جمع می‌شدند تا مشکل او را حل کنند، اما الان یک نفر که سرما می‌خورد و به بیمارستان می‌رود از داخل آن فاجعه درمی‌آید. آن کسی که مسؤول سایتی است که هیچ در و پیکری هم ندارد چطور به خودش اجازه می‌دهد چنین کاری کند؟ آیا نظارت قانونی بر اینها نیست؟\nپیشکسوت پرسپولیس در خصوص تأثیر منفی این رفتارها روی نزدیکان علی انصاریان عنوان کرد: من دیشب با پزشک معالج او (هاشمیان) صحبت کردم، گفتم آیا از بیرون خبر دارید؟ گفت بله، گفتم خواهش می‌کنم دیگر خبر نداشته باشید!\nوی ادامه داد: این بچه تا الان در فضای مجازی ۲۰ بار مرده و زنده شده، شمایی که فکر می‌کنی فقط خودت مادر داری، امروز تولد حضرت فاطمه(س) است. به حق این روز عزیز بدانید که یک مادر چه می‌کشد و تنش می‌لرزد. اگر برای جلب مخاطب بیشتر دست به چنین کارهایی می‌زنید، دوستان و آشنایان، مادر و خواهر و... ثانیه به ثانیه تنشان می‌لرزد.\nنکیسا در مورد این که برخی از اهالی فوتبال هم با کار کردن این اخبار شیطنت‌هایی را مرتکب شدند، گفت: بله، متأسفانه این موضوع را تأیید می‌کنم.\nعکس های تماشایی از علی انصاریان و مادرش\n۱۰۰ ٪ ریه‌های انصاریان درگیر ویروس شده است!\nروایت تلخ علی کریمی از لحظه خبر فوت پسر به مادر


تائید مرگ نادر مختاری در زندان/ توضیحات قوه قضاییه\nبه روز شده در: ۰۶ آبان ۱۳۹۹ - ۱۸:۳۷\nکد خبر: ۴۷۵۱۲\nتاریخ انتشار: ۰۲ مهر ۱۳۹۹ - ۰۸:۳۱\nخبردنا: متن اطلاعیه مرکز رسانه قوه قضاییه در این باره به شرح زیر است: «رسانه‌های فارسی زبان خارج از کشور در راستای سلسله اقدامات خود در چارچوب پروژه تبلیغاتی علیه مبارزه همه جانبه دستگاه قضایی با فساد و دانه درشت های مفسد اقتصادی، بعد از عنوان کردن ۱۶ دروغ در مورد نوید افکاری و تحریف پرونده یک قاتل محکوم به قصاص اخیراً مدعی شده‌اند که یک زندانی به نام «نادر مختاری» که از دستگیرشدگان اغتشاشات آبان ۹۸ بود، در زندان فوت کرده است.\nمدیرکل زندان‌های استان تهران در همین زمینه گفت: نادر مختاری اساساً در آبان ۹۸، در حال سپری کردن دوران محکومیت خود به جرم سرقت بوده و در اغتشاشات حضوری نداشته است.\nحیات الغیب در ادامه به سوابق کیفری متعدد نادر مختاری با عنوان سرقت اشاره کرده و در مورد زمان محکومیت فرد مورد اشاره عنوان می کند: جرائم وی کیف‌قاپی و سرقت‌های متعدد بوده است که به همین دلیل در مجموع به ۸ سال حبس و رد مال محکوم شده است.\nبه گفته مدیر کل زندان‌های استان تهران مرحوم مختاری در زمان اغتشاشات آبان ۹۸ در زندان و در حال سپری کردن دوران محکومیت خود بوده و ادعاهای مطرح شده مبنی بر اینکه این محکوم در زمان اغتشاشات بازداشت و به علت ضربه باتون به کما رفته کذب محض است. گفتنی است محکوم به دلیل نداشتن شرایط در سال ۹۸ حتی یک ساعت نیز از مرخصی خود استفاده نکرده است.»


موج شکن رول برای سنگ آهک\nخرد کردن گیاه برای معدن سنگ آهک گیاه خرد کردن سنگ آهک. . سنگ شکن رول استفاده می شود سنگ شکن تولید, سنگ شکن رول استفاده می, . دو رول کارخانه های تولید . دو موج شکن رول دندانه دار نمک دو موج شکن .\nمشخصات داشتن رول سنگ شکن مورد استفاده در. سنگ شکن رول دو برابر برای . تیر ٩٢, دو رول 700 سنگ شکن, . دستگاه های سنگ شکن سنگ آهک مورد .\nگیاهی برای اندازه سنگ آهکمیلی متر. موج شکن رولtph زغال سنگ ازمیلی متر تاmm سنگ به ویژه صادرات سنگ آهک و سنگ آهن و زغال سنگ از خرید ایران سنگ شکن و\nقیمت های پایین تر برای موج شکن مخروط استفاده. و حمایت از موج شکن رول با استفاده از غربال تولید, موج شکن استفاده می شودسنگ شکن موج شکن های, استفاده از موج شکن مخروط, استفاده دهیدبرای .\nانواع موج شکن برای سنگ آهک sidu . موج شکن رول سنگ آهک chungcugoldenfield . سازنده سنگ شکن سنگ آهک کوچک در جنوب موج شکن رول برای سنگ آهک چرا این توری به انواع توری چت آنلاین\nدندان دو موج شکن رول برای سنگ شکن رول سنگ شکن رول صاف از گندم فرز,سنگ شکن برای فروش. کاغذ دیواری چیست؟ در حالی که رول‌های کاغذ دیواری‌ها برای فروش دو یک یا دو رول کاغذ موج شکن.\nسنگ آهک موج شکن چکشی فرایند جمع. برای محاسبه نوار نقاله trec. میل لنگ ماشین آلات صنعتی سنگ زنی برای فروش جمع آوری گرد و غبار برای استفاده و استخراج . موج شکن برای طلا حفار .\nکلینکر شکن چکش در مقابل موج شکن رول موج شکن مخروط قطعات موج شکنimpactcrusheronline موج شکن دستگاه سنگ زنی برای سنگ فروش قطعات یدکی دستگاه های سنگ شکن و کارخانه آسفالت موج شکن رول بیش سنگ شکن رول تک\nدو سنگ موج شکن رولسنگ شکن\nپیشنهادات موج شکن برای سنگ!سفارش و خریدموج شکن برای سنگ,با قیمت جذاب میتوانید از طریق . رول سنگ شکن موج شکن موبایل موج شکن چکش پست سنگ شکن چکشی معکوس دستگاه های سنگ شکن . دو موج شکن رول .\nرول سنگ شکن برای سنگ گچ dehuisraadkamer\nماشین آلات و تجهیزات برای استخراج از معادن گچسنگ شکن. موج شکن برای تولیدی و فرآوری ماشین آلات, سنگ آهن ، سنگ گچ،سنگ آهگ شرکت کشتیرانی و آهکصورت رول و کیسه در, سنگ آهک سنگ شکن برای کارخانه .\nسنگ شکن برای سنگ آهک برای فروش در حدود رول سنگ شکن برای خرد کردن زغال سنگ,, سنگ آهک سنگ شکن زیبا ضربه سنگ, شن و ماسه آهن بهترین سنگ شکن کلیه beytoote اگر کلیه سنگ ساز دارید، ادرار کردن از میان\nکارخانه سنگ شکن برای اجاره در هند. موج شکن رول برای فروش استفاده می شودCNcrusher. سنگ شکن مخروطی HPT همان CNcrusher ساخت دفتر ما بیگانه در هند برای سال های بسیاری و ما. آنلاین هزینه اجاره سنگ شکن فکی چک\nسنگ شکن رول در مکزیک dekerktoren\nموج شکن رول جنوب wildfieber . مشخصات دو رول سنگ شکن موج شکن رول, دوم رول سنگ شکن دست برای, های با غلطک رول میل برای . دریافت قیمت>> pre：تاثیر شهرستان سنگ شکن next：سنگ شکن اجاره تلفن همراه در مکزیک.\nمزایای استفاده از موج شکن رول. موج شکن رول سنگ آهک chungcugoldenfield . سازنده سنگ شکن سنگ آهک کوچک در جنوب موج شکن رول برای سنگ آهک چرا سنگ آهک همه کاره .\nموج شکن رول دو greeceeutogether\nچگونه برای تعمیر موج شکن چکشی و چکش سنگ شکن موج شکن مخروط برای فروش لینکلن موج شکن فیلتر روغن کودیاک موج شکن مخروط به علاوه مشخصات ورق دو دور در دقیقه موج شکن رول های شن و ماسه\nموج شکن برای سنگ آهک fararun\nپارامتر برای ارزیابی سنگ معدن / مواد معدنی. به عنوان نمونه پارامترهای تابع هزینه برای سنگ شکن فکی در بخش تجهیزات کانه و . نحوه استخراج سنگ آهک در معدن آبلو، فرآیند تولید سیمان محتویات سبد: (خالی).\nموج شکن برای کارخانه سیمان mrcaddy\nنرخ در موج شکن چکشی سنگ آهک لباس. موج شکن مخروط سر, سنگ شکن دنباله دار لباس مجلسی کوتاه, سنگ شکن کلینکر سنگ شکن آهک سیمان . live Chat چت زنده خرد کردن و غربال برای فروش سنگ شکن. بیش\nمزایای موج شکن رول زغال سنگ مزایای موج شکن رول زغال سنگ از سنگ شکن رول سنگ شکن برای فروش صفحه اصلی &gtدانش معدن &gtمزایای استفاده (نام):سنگ شکن معادن مارک چت زنده/live chat موج شکن چینی در برزیلسنگ\nموج شکن رول سنگ شکن برای فروش\nصفحه اصلی > دانش معدن > موج شکن رول. سنگ شکن فکی مشخصات فنی سنگ آهک خرد کردن در موج شکن برای فروش\nموج شکن انزلی که برای جلوگیری از آسیب رساندن موج های دریا به کشتی ها و قایق ها ساخته شده، اکنون به محلی برای تفریح تبدیل شده است. دریافت نقل قول. مصالح.ppt نمایی از دستگاه سنگ شکن چکشی. 11. 11. گچ پزی.\nموج شکن رول دو برابر رول سنگ شکن، ساخت سنگ شکن. اندازه (میلی متر), کردن استفاده که در آن سنگ معدن بیش, زغال سنگ سنگ شکن غلتکی خواهد . انواع موج شکن برای سنگ آهک virelac . موج شکن از سنگ آهک . آسیاب\nسنگ شکن برای فروش در آفریقای جنوبی مخروطی سنگ شکن موج شکن رول برای سنگ آهک futbolkaasia » موج شکن رول کوچک برای فروش در کانادا » موج شکن موبایل فروش ایالات متحده آمریکا » موج شکن مخروط نیجریه\nموج شکن فرو سنگ آهک سنگ برای اجاره در مصر سنگ شکن, ضربه ای برای آهک زندگی می, چت را به. شن و. ماسه قابل حمل از چین محلی ساخته فروش اکوادور, تستخدم العارية كسارات بيع, دیزلی .. اجاره هند إن


پخش برنامه جنجالی علی انصاریان در آیو رسما متوقف شد – پرشان ایده\nHome›مدرسه رسانه›پخش برنامه جنجالی علی انصاریان در آیو رسما متوقف شد\nپخش ویژه برنامه زابی‌واکا از تلویزیون اینترنتی آیو اسپرت رسما متوقف شد. روز گذشته افکارنیوز خبر تایید نشده‌ای مبنی بر توقف پخش برنامه ورزشی زابی‌واکا از شبکه اینترنتی آیو اسپرت منتشر کرد که حاکی از وجود مشکلاتی پیرامون پخش این برنامه داشت. پیگیر‌های خبرنگار افکار مشخص کرد این خبر صحت داشته و این برنامه دیگر بروی آنتن نمی‌رود.\nزابی‌واکا اولین برنامه تولیدی اینترنتی در شبکه‌های آی‌پی تی‌وی است که طبق اظهار تولیدکنندگان آن توانسته ۱۵ میلیون مخاطب در روز برای این برنامه بدست بیاورد. فعالیت آی‌پی تی‌وی‌ها در دنیا سرعت بسیار زیادی گرفته و هر روز تلاش آن‌ها برای ارتباط‌گیری با مخاطب بیشتر می‌شود، این در حالی است که مسئولان از برنامه‌های موفق موجود در ایران حمایت نمی‌کنند و آن‌ها را به تعطیلی می‌کشانند.\nگفتنی است این برنامه که ویژه جام جهانی ۲۰۱۸ در شبکه اینترنتی آیو تولید شده بود ابتدا با مجری‌گری آزاده صمدی بروی آنتن رفت اما با مخالفت سازمان صداوسیما مجری‌های این برنامه به علی انصاریان و مجید یاسر تغییر یافتند.\nدوره اجرا و دانش رسانه\nدعوت آکادمی برند ایران از حامد جوادزاده


معرفی 8 شرکت ایرانی صاحب صلاحیت در حوزه اکتشاف و تولید | اتاق خبر\nتاریخ انتشار: 14 تیر 1395 - 17:58\nوزارت نفت پس از ارزیابی شرکت‌های متقاضی برای فعالیت در قالب شرکت‌های اکتشاف و تولید (E&P)، هشت شرکت پتروپارس، OIEC، انرژی دانا، توسعه پتروایران، گروه مپنا، قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا، شرکت مدیریت طرح‌های صنعتی ایران و شرکت توسعه نفت و گاز پرشیا را به عن\nاتاق خبر:این وزارتخانه پس از ارزیابی شرکتهای متقاضی برای فعالیت در قالب شرکتهای اکتشاف و تولید (E&P)، هشت شرکت را به عنوان شرکتهای ایرانی صاحب صلاحیت در این حوزه تعیین و معرفی کرد.\nوی تصریح کرد: معاونت امور مهندسی وزارت نفت، صلاحیت این ٣٧ شرکت را در سه مرحله غربالگری (برای دریافت حداقل ٦٠٠ امتیاز)، پیش ارزیابی (برای دریافت حداقل ٥٠٠ امتیاز) و ارزیابی (برای دریافت حداقل ٣٠٠ امتیاز) مورد بررسی قرار داد که در این بین، هشت شرکت توانستند حدنصاب‌های لازم را کسب کنند. ٢٠ شرکت در همان مرحله نخست ارزیابی (غربالگری) با کسب کمتر از ٥٠٠ امتیاز، از چرخه ارزیابی خارج شدند و به ٩ شرکت باقیمانده نیز فرصت ٢ ماهه ای داده شده است و این شرکتها در صورتی که بتوانند تمهیدات لازم را بیندیشند، امکان ارزیابی مجدد و اضافه شدن اسامی آنان به فهرست شرکتهای ایرانی برای فعالیت در قالب شرکتهای E&P وجود دارد.\nمقدم درباره ٩ شرکت متقاضی که فرصت ٢ ماهه ای به آنان داده شده است، توضیح داد: از میان این ٩ شرکت، ٢ شرکت در مرحله نخست ارزیابی (غربالگری) نتوانستند حدنصاب ٦٠٠ امتیاز را کسب کنند، اما از آنجا که بیش از ٥٠٠ امتیاز کسب کردند، فرصت دوباره‌ای در اختیارشان قرار داده‌ایم؛ همچنین ٢ شرکت به صورت مشارکتی در این فراخوان حضور یافتند در حالیکه ادغام آنها به شکل رسمی صورت نگرفته بود و در فرصتی که به آنان داده شده است می توانند شروط حقوقی مشتمل بر ثبت قانونی شرکت به شکل ادغام شده و اخذ شخصیت حقوقی جدید را محقق کنند. چهار شرکت امتیاز لازم از مرحله غربالگری را کسب کرده اما به حدنصاب لازم در مرحله پیش ارزیابی دست نیافتند و یک شرکت نیز از با کسب امتیازهای لازم از دو مرحله غربالگری و پیش ارزیابی، تنها در مرحله پایانی (ارزیابی) حائز امتیاز مدنظر نشد که به این شرکتها نیز مهلت ٢ ماهه ای داده شده است.\nحوزه اکتشاف و تولید


نتایج سرشماری ترکمنستان «باعث برآشفتگی رئیس جمهور این کشور شد»\nدوشنبه ۶ تیر ۱۴۰۱ تهران ۰۰:۴۷\nقربان‌قلی بِردی‌محمداف از سال ۲۰۰۶ تاکنون ریاست جمهوری ترکمنستان را در اختیار دارد.\nدر حالی که نتایج سرشماری سال گذشته در ترکمنستان محرمانه مانده است، منابعی در این کشور به رادیو اروپای آزاد گفتند که ظرف ده سال گذشته حدود دو میلیون تن این کشور را ترک کرده‌اند و این موضوع «برآشفتگی» قربان‌قلی بِردی‌محمداف، رئیس جمهوری این کشور، را در پی داشت.\nبه گفته یکی از این منابع، آخرین سرشماری نشان داد که ظرف سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۸ نزدیک به یک‌میلیون و نهصدهزار نفر برای اقامت دائم یا کار دائم در کشورهای دیگر، ترکمنستان را ترک کرده‌اند.\nجمعیت ترکمنستان در سال ۲۰۱۸ حدود ۵.۴ میلیون تن برآورد شد که در صورت درستی گفته‌های این منبع، ظرف ده سال گذشته حدود یک‌سوم از جمعیت کشور را ترک کرده‌اند.\nیکی دیگر از منابع نیز به رادیو اروپای آزاد گفت سرشماری یک بار در سال ۲۰۱۲ انجام شد اما هنگامی که نتایج آن به بِردی‌محمداف ارائه شد وی نتایج آن را نپذیرفت و خواستار تکرار سرشماری با شاخص‌هایی همچون تعداد خانه‌ها یا پرونده‌های تحصیلی شد.\nبا این حال به گفته این منبع، نتایج سرشماری جدید نیز باعث «برآشفتن» رئیس جمهوری ترکمنستان شد و در یک سال گذشته اقداماتی همچون باطل کردن بلیت سفرهای خارجی شهروندان را در پی آورد.\nقربان‌قلی بِردی‌محمداف از سال ۲۰۰۶ تاکنون ریاست جمهوری این کشور آسیای میانه را در دست دارد و سازمان گزارشگران بدون مرز او را به ایجاد «یک نظام دیکتاتوری که در آن، آزادی رسانه‌ها وضعیتی بدتر از کره شمالی دارد» متهم کرده‌اند.