Jierhunnert: 20. Jierhunnert · 21. Jierhunnert · 22. Jierhunnert\nJier: < · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · >\nGregorioansken Kalänner 2015\nArmeensken Kalänner 1464\nChineesken Kalänner 4711 – 4712\n辛午 – 壬未\nÄthiopisken Kalänner 2007 –2008\nHebräisken Kalänner 5775 – 5776\n- Shaka Samvat 1937 – 1938\n- Kali Yuga 5116 – 5117\nIroansken Kalänner 1393 –1394\nIslamisken Kalänner 1437 –1437\n1. Januoar: Litauen wäd dät njuugentienste Lid fon ju Euro-Soone\n7. Januoar: Bie n islamistisken Terror-Sleek truch twäin Kampere fon Al-Qaida in dän Jemen ap ju frantsööske Satire-Tiedskrift Charlie Hebdo wäide in Paris tweelich Moanskene uumebroacht.\nSolidoaritäts-Demonstratsjoon ätter dän Terror-Oungriep, 7. Januoar 2015 in Straßburg\n8. Januoar: N Terrorist skjut in Paris ne Dreguunerske dood.\n9. Januoar: Die Terrorist, die dän foarige Dai ju Dreguunerske möärend häd, uurfaalt n juudsken Supermäärket, deer hie noch fjauer Ljuude moor dooded un moor as Jeesele nimt. Hie bekant sik tou dän IS. Die Terrorist wuude ätters fon Dräguunere doodskeeten.\n9. Januoar: Do Terroristen fon Charlie Hebdo wäide in Dammartin-en-Goële, wier jo sik ferstopped hääbe, fon Dreguunere doodskeeten.\n26. Januoar: Befräienge fon ju Stääd Kobanê truch kurdiske Troppen in dän Kriech juun IS-Terroristen.\n24. Meerte: Germanwings-Floach 9525 - Aan Fljooger fon Germanwings fljucht juun aan Bierich in do suudfrantsööske Alpen, uumdät sik Co-Pilot uumebrange wol. Aal do hunnertfüüftich Ljuude in ju Maskiene stierwe.\n27. Februoar: Die ruske Opositsjoonelle Boris Jefimowitsch Nemzow wäd midde in Moskau doodskeeten. Sien Möärendere kuume uut Tschetschenien un uur Kaukasus-Republiken.\n2. April: Bie n Terror-Oungriep ap dät Garissa University College truch ju islamistiske Al-Shabaab-Miliz uut Somalia wäide in ju Stääd Garissa in Kenia sowät hunnertfüüftich Moanskene möärend un masse uur ferseerd.\n12. April: In't Internät wäd n Video fon dän IS eepentelk moaked, deeroane ju Sprängenge un weerskienelk ju totoale Fernäilenge fon ju ooldorientoalske Stääd Nimrud in dän Irak tou sjoon is.\n20. Moai: Ju antike Stääd Palmyra in Syrien faalt in do Hounden fon dän Islamisken Stoat. Wäkke Kunstwierke sunt seekerstoald wuuden, man deer blift noch fuul, wät do Terroristen in ju Foulgetied fernäile.\nDie Baal-Tempel fon Palmyra in 2010. In 2015 is hie fon dän IS läip fernäild wuuden.\n7. un 8. Juni: G7-Mäitenge - Do Fertreedere fon ju G7 mäite ap Slot Elmau in Bayern. Jo wollen monken uur Seeken ju Dekarbonisierenge fon ju Waareldwirtskup wilst dät 21. Jierhunnert roakje.\nAugust un September: Moorere Broundlääsen un uur Oungriepe ap Flüchtlings-Heeme in Düütsklound.\n17. Juni: Ju ungariske Regierenge beslut, dät Skeed tou Serbien mäd ne Teenelse juun Flüchtlinge tou ferspeeren.\n14. Juli: Ju Ruumtesonde New Horizons roaket as dät eerste fon Moanskene baude Objekt dän Dwäärch-Planet Pluto\n18. August: Chālid al-Asʿad, foar fjautich Jiere archäologisken Boas in ju antike Stääd Palmyra kricht eepentelk fon IS-Terroristen dän Kop ousnieden, uumdät hie wäil uk unner Pienigenge nit ferräide wüül, wier antike Skätte uut Palmyra ferstopped sunt.\n21. August: In ju saksiske Stääd Heidenau begint n Protäst fon moor as duusend deelwiese gjuchtsextreeme Ljuude, do uk mäd Gewalt fersäike, ju Apnoame fon dän Bedrieuw fon n Flüchtlings-Heem tou ferhinnerjen. Dät skuul moorere Deege duurje.\nBielde:Migrants in Hungary 2015 Aug 018.jpg\nFlüchtlinge kuume truch ju Beend-Stiekelwier-Teenelse twiske Serbien un Ungarn, 25. August 2015\n27. August: Bie Parndorf in Aastriek wäd n Lastwoain mäd eenunsoogentich doode Flüchtlinge fuunen. Die Fierder waas nit moor deer.\n2. September: Aan Mon, die Droogen nuumen häd, tringt in een Flüchtlings-Heem in Halbe (Brandenbuurich) ien un gript do Bewoonere mäd Pieper-Spray oun. Hie ferseert 35 Ljuude, wierfon 14 (deerfon 5 Bäidene) in't Kroankenhuus mouten.\n11. September: Wilst n Stoarm faalt in Mekka n Baukroan ap ju Groote Moschee al-Masdschid al-Harām, sodät hunnert Ljuude stierwe un sowät twohunnertfjautich ferseerd wäide.\n18. September: Ju Apkloorenge fon dät Ougas-Skandal begint. Millionen Fiertjuuge, besunners Diesel-Autos fon Volkswagen, häbe illegoale Middel ienbaud, uum sik Ougas-Kontrollen tou skummeljen.\n10. Oktober: In ju turske Haudstääd Ankara wäd ne Demonstratsjoon foar dän Free, ju fon ju kurdisk dominierde Paatäi HDP organisierd is, fon Terroristen oungriepen. Hunnerttwo Ljuude stierwe, moor as fieuwhunnert wäide ferseerd.\n17. Oktober: Ju Kölner Upperburgemääster-Kandidoatinne Henriette Reker wäd fon n Neo-Nazi mäd n Soaks oungriepen un läip ferseerd, uumdät ju sik foar Flüchtlinge iensät häd.\n18. Oktober: Noch in't kunstelke Koma wäd ju läip ferseerde Henriette Reker foar ju Upperburgemäästerske fon Köln kädden.\n13. November: Bie Terror-Ounsleeke, wier dät Skjooteräien, Säärm-Moort-Attentate mäd Bumben un Jeeselnoamen rakt kuume 130 Moanskene uum't Lieuwend un 352 wäide ferseerd, deerfon 97 besunners läip. Do Terroristen bekanne sik tou dän IS. Do Terroristen fersäike, een Foutbaalspil in't Stade de France tou atakkierjen, wät nit slumpet, man hääbe Ärfoulch bie hiere Oungriepe in Sträiten, Weershuuse un foar aaln in dät Tjooter Bataclan.\n7. Dezember: In een Flüchtlings-Heem wäd fon unbekoande (fermoudelk Neonazis) Fjuur laid. Tjoon Ljuude (deerfon een Baby) wuuden ferseerd un moasten deelwiese in't Kroankenhuus.\n31. Dezember / 1. Januar 2016: Foar aaln in Köln, man uk in uur düütske Stääde rakt dät in ju Silvesternacht kriminelle, deelwiese sexuelle Uurgriepe besunners juun Wieuwljuude. Ätter masse Begjuchte skäl n grooten Deel fon do Ferbreekere Arabisk boald hääbe, masse deerfon skällen aan noudafrikoansken Bäätergruund hääbe.\n11. Januoar: Anita Ekberg, sweediske Skauspielerske\n23. Januar: Abdullah ibn Abd al-Aziz, Köönich fon Saudi-Arabien\n31. Januoar: Richard von Weizsäcker, düütsken Politiker un fon 1984 bit 1994 säksten Buundespräsidänt fon Düütsklound\n27. Februoar: Die ruske Opositsjoonelle Boris Jefimowitsch Nemzow (Moort, kiek buppe).\n13. April: Günter Grass, düütsken Skrieuwer un Kunstler.\n15. Juni: Harry Rowohlt, düütsken Skrieuwer, Skauspieler un moor.\n18. August: Chālid al-Asʿad, syrisken Archäologe (möärend truch dän IS, kiek buppe)\n19. August: Egon Bahr, düütsken SPD-Politiker.\n10. November: Helmut Schmidt, düütsken Politiker un Ooldkansler.\nÄttergjuchte uur Seelter SeekenBearbeiten\n20. Feb. 2015 Wörterbuch des Saterfriesischen ist vollendet (GA)\nZuletzt bearbeitet am 26. Januoar 2020 um 22:51\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 22:51, 26. Januoar 2020.


Wat tekent nu egentlich düsse Familien vun Bottervagels ut? Dat sünd heel lütte Merkmalen, de avers all Familienliddmaten tohoop hebbt. Bi de Ritterfalters is dat en besünner Afwehrinstrument bi de Rupen, dat se utfohrt, wenn se sik bedrauht föhlt, un dat en legen Stank verströömt; bavento sünd dat de Verloop vun de Adern in de Flünken un vun de Muskeln to'n Halsbewegen. Anners bi Familie vun de Eddelfalters: Se hebbt lichte Rillen an de Ünnersiet vun de Föhlers, un ehr eerst Beenpoor is verkümmert, dor putzt se sik bloots noch mit. Bi de Bläulinge is dat wedder ganz anners  se hebbt brede Vörrerflünken mit 10 orr 11 Flögeladern, keen Punktogen, keen Kiefertaster un de Heken hebbt verkümmerte Vörrerbeen. Tja, dor sühst, de Familie seggt eentlich nich veel ut bi so'n Bottervagel  wi Laien köönt düsse Details gor nich all ünnerscheden.\nVun de Levenswies her is de Herr Rittterfalter ganz bescheiden, he mag allens, wat in en gode Frische Supp rinhöört: Pastinaken, Dill, Fenchel, Wuddeln (wilde un Goorn-Wuddeln), Dill  allens möögliche Grööntüüch. Dat Gelännn schall apen un sünnbeschienen ween. Kort seggt: Dien un mien Kökengoorn, dat is dat Rechte för em! Avers du un ik wöörn sien Rupen dor nich geern hebben  de freet nämlich jüst düsse Planten geern.


Statistik is ne Wietenskup, ju sik befoatet mäd dät Beuurdeeljen fon Doaten. Toun Biespil, die groote Hannebuur wol wiete wo ferscheeden dät Gewicht fon do Oaiere is, dan do duuren nit tou licht weese. Un aal Oaiere tou weegen wäd him tou juur.\nHie nimt dan wäkke Oaiere, so man hier un deer een. Dan wächt hie do un fint dät dät Gewicht ne normoale Ferdeelenge häd. Dät is ounroat in ju Bielde: ju tichter bie dän Spitsenwäid M, je moor Oaiere dätsälge Gewicht hääbe.\nJu normoale Ferdeelenge mäd ju fääste Foarm fint sik oafte. Deeruum kon me uk ne Standardouwiekenge s ounnieme, wierbinne 2 x 34,1 = 68,2% fan do Resultoate (hier Oaiergewichte) faale. Binne twäie ju Standardouwiekenge faalt dan 95,4% un binne 3 x s faalt sogoar 99,7 %. Wan do Hannen fon jusälge Soarte sunt un dätsälge Fodder kriege, dan kon die Hannebuur sien Kunden t.B. garantierje, dät nit moor as 0,3% fon do Oaiere lichter as 50 Gram is.\nHie mout dät fonsälwen wäil geräägeld fon näien ättergunge, dan do Uumstände konnen sik annerje. Toun Biespil wan wäkke Hannen kroank wäide, dan kumt deer ne ganse Masse litjere Oaiere un ferschuft ju Ferdeelenge un kricht fielicht sogoar two Spitsen.\nAp disse Wiese kon me uk ju Präzision fon Meetreewen usw. definierje, t.B. ju 2s-Präzision is 0,5%. Dät hat dan dät 95,4% fon do Resultoate binne 0,5% fon dän wuudelken Wäid lääse.\nDit is oawers man een Anweendenge fon Statistik!


Techniske Mechanik – Wikipedia\nJu Techniske Mechanik is aan Deel fon ju Mechanik. Ju bruukt do physikoalske Gruundlääsen foar techniske Systeme un behonnelt foar aaln do fääste Köärpere, do in ju Technik wichtich sunt. Wier ju ap uut is, is foaraaln ju Bereekenge fon do Krääfte, do in do Köärpere wierkje. Foarleesengen in techniske Mechanik sunt fäästen Bestounddeel in do Studiengonge fon dän Maskienenbau un dät Bauingenieursweesen. Buppedät wäd ju in noch moor Ingenieurswietenskuppe behonneld, t.B. in ju Elektrotechnik, dät Industriedesign of dät Wirtskupsingenieursweesen, man deer is dät fon wät litjere Betjuudenge.\nJu Techniske Mechanik skäl do theoretiske Bereekengs-Ferfoaren reeke, do biespilswiese in dän Maskienenbau un ju Baustatik bruukt wäide. Ju oaintelke Bemeetenge Baudeele of Dreegwierke, ju Uutwoal fon do Wierkstoffe un aal sowät wäd dan fon uur Disziplinen uurnuumen, do wät naier bie'e Praxis stounde, biespilswiese ju Konstruktsjoonsleere of ju Bedrieuwsfäästegaid. Deerbie is ju Techniske Mechanik dan een Hälpswietenskup.\nWier dät in ju Techniske Mechanik uum gungt:\nDo Sätgjuchte fon ju klassiske Mechanik,\nmathematiske Modelle fon do mechaniske Touhoopehonge fon physiske Köärpere,\nspezifiske un ratsjoonelle Methoden fon ju bereekenjende Analyse fon mechaniske Systeme.\nKlassisk wäd ju Techniske Mechanik iendeeld in:\nju Statik, ju sik mäd Krääfte ap rauende (uunbewäägede) Köärpere (haudseekelk mäd eendimensionoale Steeuwe) befoatet\nju Fäästegaidsleere, ju sik mäd deformierbeere Köärpere (blw. haudseekelk mäd Twäärssniede) befoated un Materioal- un Twäärssnied-Oainskuppe integriert,\nju Dynamik mäd do bee Deelrebätte Kinetik un Kinematik, do sik mäd bewäägede Köärpere befoatje.\nIn ju Physik wäd deerjuun ju Mechanik in ju Kinematik un ju Dynamik iendeeld, ju junner ju Statik un ju Kinetik änthoaldt.\nIn ju Theoretiske Mechanik (uk Analytiske Mechanik naamd) gungt dät man deeruum, fon Axiome as do Newtonske Sätgjuchte uutgunged een juunspröäksfräie mathematiske Theorie tou äntwikkeljen. In ju Techniske Mechanik wäd deerjuun aan methodisken Apbau wääld, die do bruukte Kannenskuppe foar ju Bereekenge fon Maskienen of Bauwierke fermiddelt.\nDüsse Siede is grootstendeels uursät ätter ju düütsksproakige Wikipedia.\nZuletzt bearbeitet am 10. Juni 2018 um 07:42\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 07:42, 10. Juni 2018.


Sahel – Wikipedia\nDie Sahel in Mali\nDie Sahel (fon dät Arabiske ساحل, wät sofuul betjuudt as Ouger / Kuste, düütsk: der Sahel / die Sahelzone) is dät Gebiet fon Afrikoa, die sik suudelk an juu Sahara anslut.\nDie Sahel bestoant foarallen uut Toudensavanne, man ieuwenske juu Toudensavanne rakt dät noch Gäärs- un Struuksavanne, in dän suudelken Sahel rakt dät uk Druuge Savanne, deerjuun is in dän noudelken Sahel Wüüste un Hoolichwüüste tou fienden.\nKlima[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nIn dän Sahel rakt dät unnerskeedelke Klimate: in dän noudelken Sahel is dät druuch un heet, in dän suudelken Sahel deelwiese fuchtiger. Dät kon me oaber nit aaltiede so kweede, deeruum dät dät in dän Sahel n tropisk Wikselklima rakt, dät hat, dät sik ne druuge Jierstied mäd ne wäite ouwikseld. Die Wiksel is oaber täämelk uunräägelmäitich, oafer rakt dät loange Druuchten un dan wier bloot gans kuut Rien.\nHier sjucht me dän Unnerskeed fon juu druuge un juu wäite Tied an juu sälge Steede\nDesertifikation[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nHier sjucht me inne Skala, wo fier doo Rienmassen fon hieren Truchsleek (appe Skala 0) in dät Twintichste Jierhunnerd ouwieken dieden\nJuu Wüüste Sahara woakst fääre ätter Suuden wai. In doo noudelke Deele fon dän Sahel äntstounde also näie Wüüstenflakten. Sunne Wüüstenbieldenge hat inne Fäksproake "Desertifikation". Truch dät Woaksen fonne Befoulkenge hääbe doo Moansken in dän Sahel däälich uk moor Fäi as fröier, Kamäile, Bäiste, Schäipe, man foarallen Säägen. Doo fernäile dan uk fuul moor Natuur, un wan joo dät ganse Boark fon aan Boom iete, dan stäärft die Boom. Buutendät fertrappelje doo fuul Gäärs, wäil moor, as joo iete, un stampje dän Boudem fääst un suurje him mäd hieren Mjuks un hiere Miege uuremäite, wiertruch deer dan nit moor fuul woakst.\nAp dät Diagramm gjuchts sjucht me, dät dät sänt sowät 1970 in dän Sahel in doo maaste Jiere minner Rien roate, as in dän Truchsleek fon't twintichste Jierhunnert. Dät is oaber in doo lääste Jiere nit moor so joop unnern Truchsleek as in doo tachentiger Jiere, die Sahel skäl uk däälich fuul gräiner weese as doo. Juu Froage is, af düsse Druuchte fon juu Desertifikation kumt, of juu Desertifikation truch düsse Druuchte meebedingd is.\nIn Senegal wäide näie Boome plonted, uum juu Desertifikation aptouhoolden.\nDoo Ljuude dwo uk wät juun juu Desertifikation. Een Methode is dät sonaamde Zaï, dät uk as Tassa beteekend wäd. Deer wäide litje Gate greeuwen un mäd organisk Materioal apfälld. Doo Termiten ferdeele düt Materioal dan inne Äide un moakje dän fästen Boudem wier loos. Wan juu fuchtige Jierstied kumt, kon me deer wät plonted wäide. Deer wäide dan mongs Fäildere moaked, mongs wäide deer dan oaber uk Boome plonted, wät wäil die duurhoafteste Wai is, juun juu Desertifikation tou kampjen.\nDeerfoar is n Grootprojekt ploand: "Gräine Muure fon Afrikoa in n Sahel". Dät skäl aan fieuw Kilomeetere breeden un soogenduusend Kilometere loangen Wooldstriepe fon Senegal in dät Wääste bit Dschibuti in dät Aaste wäide. Dät wuude 2005 fonne Afrikoanske Union ploand.\nLounde[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDoo foulgjende Lounde sunt gans af deelwiese in dän Sahel:\nDeele fon't noudelke Äthiopien\ndät noudelke Burkina Faso\ndät suudelke Mauretanien\nNiger (suudelke Midde)\ndät gans noudelke Nigeria\ndät noudelke Senegal\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 08:03, 18. August 2013.


Räidhuus fon Oamde – Wikipedia\nRäidhuus fon Oamde\nDät oolde Räidhuus links un dät näie Räidhuus gjuchts.\nDät Räidhuus fon Oamde is dät Räidhuus fon ju Seehoawenstääd Oamde in Aastfräislound. Dät Räidhuus wuude deer in do Jiere 1574-1576 deelsät fon dän Antwerper Baumäister Laurens van Steenwinckel. Hie baude dät Räidhuus fon Oamde in jusälge Baustiel as dät Räidhuus fon Antwerpen.\nIn n twäiden Waareldkriech wuude dät Räidhuus foar n groot Deel fernäild truch do allierde Bomben, do appe Stääd deelkeemen. Ätter dän twäiden Waareldkriech wuude dät Räidhuus wier apbaud un eepend ap n 6. September 1962.\nIn dät Räidhuus fon Oamde is däälich dät Aastfräiske Loundesmuseum. Dät Museum häd ne groote Sammelenge oun Woapene uut dät Middeloaler, do uutstoald sunt in ju Rüstkoomer. Fröier waas uk ju Stäädferwaltenge in dät Oamder Räidhuus tou fienden.\nCommons: Räidhuus fon Oamde – Bielden, Videos un Audiodoatäie\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 15:58, 21. August 2013.


Du kaust wäm Moot jäwen, waut nich mea prädicht\nDinjsdach, dän 11. Aprell, woaren väle nom Owentmol komen, waut nich mea prädjen. Dee haben aunjefongen dän Rees fa daut Läwen to ranen, oba haben wäajen veschiedne Uasoaken nojeloten – eenje Uasoaken sent en daut Heft Komm zurück zu Jehova to finjen (Heb 12:1). Fa Jehova sent soone noch väl wieet; hee haft dee met sienen Sän sien Bloot jekoft (Apj 20:28; 1Pe 1:18-19). Woo kjenn wie dee halpen, wada trigj no de Vesaumlunk to komen?\nSoo aus een Hoad sea no de Schop sieekjt, waut sikj vebeiselt haben, soo sieekjen de Eltestasch no soone, waut nich mea prädjen, toom dee halpen (Luk 15:4-7). Daut wiest, daut Jehova dee leeft un om dee bekjemmat es (Jer 23:3-4). Jieda eena, nich bloos de Eltestasch, kaun soone Moot jäwen. Jehova räakjent daut sea väl, wan wie ons aunstrenjen, leeftolich un metliedent to sennen, un daut kaun väl goodet brinjen (Spr 19:17; Apj 20:35). Doawäajen denkj doaräwa no, wäm du kaust Moot jäwen, un siem nich!\nKJIKJ DAUT VIDEO JEFF DEE MOOT, WAUT NICH MEA PRÄDJEN, UN DAN BEAUNTWUAT DISE FROAGEN:\nWaut deed Abbey, aus see eene Sesta troff, waut see nich kjand?\nWuarom wudd eena met de Eltestasch räden sellen, ea eena wäm holp, waut nich mea prädicht?\nWoo muak Abbey sikj reed, aus see toom tweede Mol no Laura gonen wull?\nWoo wia to seenen, daut Abbey aunhoolent, jeduldich un leeftolich wia, aus see Laura proowd Moot to jäwen?\nWaut lieet ons Jesus sien Jlikjnis en Lukas 15:8-10?\nWaut fa goodet kjeem doabie rut, daut Laura jeholpen wort?\nWiedaschekjen Wiedaschekjen Du kaust wäm Moot jäwen, waut nich mea prädicht


Asunción is ju Haudstääd un mäd moor as 544.000 Ienwoonere (Stound 2010) tougliek ju grootste Stääd fon dän Stoat Paraguay in Suud-Amerikoa. Die Noome fon ju Stääd, spoansk foar "Heemelfoart", "Apstich", stoant foar Mariä Heemelfoart, hieren fullen Noome ludt La Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa Maria de la Asunción. Ju Baalengsruumte fon Asunción häd sowät 1,9 Millionen Ienwoonere. Ap Guaraní hat ju Stääd Paraguaŷ (nit tou ferwikseljen mäd Paraguái, dän Noome fon dät Lound ap Guaraní).\nIenwoonertaal 680.250 (2009)\nBefoulkengstichte 4.411 / km²\nAgglomeration 2.164.316 op 1000 km²\nHöchte 43 m\nStiftenge 15. August 1537\n25°16' S 57°40' W\nJu Fäästenge Asunción wuude ap dän 15. August 1537 fon Juan de Salazar y Espinosa de los Monteros (uk de Espinoza) ap Befeel fon Pedro de Mendoza gruunded. Ap dän 16. September 1541 wäd dät as Stääd anärkoand.\nAsunción is een fon do ooldste spoanske Stääde fon Suud-Amerikoa. Ju Steede, wier dät lait, wuude fermoudelk fon Juan de Ayolas foar't eerste Moal besoacht. Gruundengsnoome is La muy noble y leal ciudad de Nuestra Señora Santa María de la Asunción („Ju aiske eerwöidige un tjoue Stääd fon uus Hillige Frou Maria fon ju Heemelfoart, meend is Mariä Heemelfoart. Düssen Noome is bit däälich die amtelke Noome fon Asunción.\nAsunción wäd as "Madre de Ciudades" ("Stäädemuur") beteekent. Düt kumt deerfon, dät in't 16. un 17. Jierhunnert fon Asunción uutgungend, masse Expeditsjoonen un Stäädgruundengen truchfierd wuuden. As Biespil skäl ju twäide Gruundenge fon Buenos Aires naamd wäide, dät däälich ju Haudstääd fon Argentinien is.\nIn 1731 roate dät unner dän Uruguayer José de Antequera y Castro dän eersten Apstound unner ju spoanske Kolonioal-Häärskup. Die wuude as "Recolución de los comuneros" beteekend. (Nit tou ferwikseljen mäd dän glieknoomigen spoansken Apstound fon do Comuneros).\nParaguay roakede sien stoatelke Uunouhongegaid fon ju spoanske Kroune ap dän 15. Moai 1811. Kuute Tied ätters, wilst ju Diktoatuur fon José Gaspar Rodríguez de Francia, wäd die uurspröängelke Kääden fon ju Stääd dän Äidboudem gliek moaked. Ju näie Bebauenge wuude in dät kolonioaltypiske Schachbräädmuster anlaid.\nIn dän Dezember 1864 begon die paraguayiske Diktoator Francisco Solano López aan Ärooberengs-Kriech juun Brasilien, uum Tougong tou ju See tou kriegen. Ap n 1. Moai 1865 slooten sik Brasilien, Argentinien un Uruguay juun Paraguay as sonaamde Tripel-Allianz touhoope. Wilst düssen Tripel-Allianz-Kriech, die noch bit 1870 duurde, wuude Asunción fon Brasilien besät. Ju Besättenge duurde bit 1876 tou. Die Honnelsferkier, die flöörich weesen hiede, sänt in 1858 die Río Paraguay foar ju Skipfoart fräiroat wuuden waas, wuude truch ju Uunraue fon dän Kriech läip touräächsloain.\nIn't Jier 1884 ferteekende Asunción 20.000 Ienwoonere, do mäd Leeder, Tebak, Sukker, Maniok, Äitnuuten, Rum un Mate ("Paraguaytee") honnelden.\nJuun Eende fon't 19. Jierhunnert wuude Asunción fermoord fon europäiske Uutwonnerere (foaraalen uut Spanien, Italien un Düütsklound besiedeld. Tou Begin fon't 20. Jierhunnert roate dät een twäide Wooge fon Ienwonnerenge uut Faander-Asien, (besunners ju Turkäi, Syrien un dän Libanon).\nIn 1927 roate dät truch aan dweerelgen Stoarm 300 Doode. Bie ju Broundkatastrophe fon Asunción ap dän 1. August 2004 wuude dät groote Koophuus fon ju Ycua Bolaños-Gruppe fernäild, 396 Ljuude stoorwen un fieuwhunnerd wuuden ferseerd.\nZuletzt bearbeitet am 22. Februoar 2018 um 20:10\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 20:10, 22. Februoar 2018.


Grüne: All tosomen mut wi Nederdüütsch weer väranbrengen!: Meta Janssen-Kucz\nPressemeldung Nr. 130 vom 21.09.2017\nAll Fraktionen sünd sük enig : Grüne: All tosomen mut wi Nederdüütsch weer väranbrengen!\nMeta Janssen-Kucz, Groen proter\n„Mit uns Andrag willen wi, dat Nederdüütsch in de Sekundarberiek I un II an utsöcht Scholen as en egen Spraakfack, dat ok för Prüfungen van Bedüden is, mögelk maakt word. Butendeem mutt ok de Mesterut- un wiederbilden beter vöranbrocht worden.“\n„Uns geiht dat vör all daarum de Mehrsprakigheid vörantobrengen. Dat is good för de Bildung un helpt de soziale Kompetenz. De Stöön van Regionaal- un Minderheidenspraken as Platt, Saterfreesk un Romanes is daarum van Belang. Dat gelt nettso för de Mögelkheid, Minsken, de towannert of flücht sünd, in hör egen Spraak to unnerrichten.“\nGrüne: Alle zusammen müssen wir Niederdeutsch weiter voranbringen\nMeta Janssen-Kucz, spricht Plattdeutsch\nRede Meta Janssen-Kucz: Antrag (alle Fraktionen) zur Förderung von Niederdeutsch und Saterfriesisch – 21.09.2017


Nordfries - Mercator Network of Schools\nCall for partners: A healthy life style - transfer from the class room to everyday life\nSchool in the Spotlight\nLanguage specific links\nNoS Application form\nNetwork of Schools Bulletin March 2019\nCall for Partners: EU secondary schools for health project\nSchool in the Spotlight: Eguzkibegi ikastola\nWäljkiimen tu e hüüsesid foont neetwärk foon schoule!!\nDåt neetwärk foon schoule as en neetwärk foon mörspräklike schoule önj manerhäide regioone foon Europa. Et sörit for en interneet-mårkedplååts, weer nais än oudere informasjoone twasche schöljmäistere üt da nåmde regioone ütprunged wårde koone.\nÅle schoule wat en diilj foon dåt neetwärk san, san önj regioone foon Europa tu finen, weer en manerhäidespräke tubai di stootsspräke brükd wårt. – Da deer schoule brüke e manerhäidespräke önj jare warkeldäis årbe än bait unerruchten önjt schölj.\nDåt neetwärk wal da änkelte schoule deer bai heelpe, dåt’s tuhuupe uuge än uk jare schoulere deer bai stipe, dåt’s tuhuupe årbe koone. Et wal ja uk deertu bränge, gemiinsoome projäkte döörtufäären, sü dåt ja deerbai foonenouder liire.\nMååg ma bait et neetwärk foon schoule\nEuropean Research Centre on Multilingualism and Language Learning\n©2011 Fryske Akademy


Sapir-Whorf Hypothese – Wikipedia\nJu Sapir-Whorf Hypothese (uk wäil linguistiske Relativität naamd) kwäd, dät ju Woarniemenge un ju Foarstaalenge fon ju Wuudelkaid gjucht ouhongjen däd fon ju Sproake, uur ju wäl ferföiget. So skällen ljoachtblau un dunkerblau fon uus as Variante fon een Faawe woarnuumen wäide, wüült do foar Russen, do der foar ljoachtblau n gans uur Woud hääbe (goluboj) as foar dunkerblau (sinij), bee juust so gans ferskeeden sunt as rood un rosa foar uus. Ju Hypothese häd hieren Noome fon do Amerikoanske Sproakkundigen Edward Sapir un Benjamin Lee Whorf.\nDie Moanske organisiert sien Wuudelkaid middels Sproake. Ju Sproake is oawers kulturell bestimd, wiertruch in ferskeedene Kultuuren ferskeedene Interpretatione äntstounde konnen fon jusälge Seeke. Ju wichtichste Foulge fon disse Hypothese is die linguistiske Relativistismus, uk wäil Determinismus naamd. Die linguistiske Relativistismus twieuwelt an ne algemeene Sproaktheorie un poniert, dät ju Sproake niks uurs is as ne Waareldvision, ju ju moanskelke Ämpfiendenge fon ju Wuudelkaid Gestalt rakt. Ju soziale un kulturelle Uumwaareld, wieroun me apwoaksen däd un ju der as fielicht wichtichste Määrkmoal hiere oaine Sproake fääre rakt, ju is so dät me nit instande weese skuul uur Sproaken gans tou ferstounden sunner gans aptougungen in ju Kultuur.\nUum ju Theorie tou unnerstutsjen, ferbroachte Sapir n Skoft bie do Hopi un uurdeelde dät, deer die Stam n gans uur Wiese häd uum Tieden uuttoudrukken, ju Waareldbielde fon do Hopi uk gans uurs is as ju indogermaniske. Dät jo ju Tied as wät ‘ruundgungends’ betrachteden, häd ätter Sapir alles tou dwoon mäd hiere Sproake. Leeter geen Sapir aal fääre fon ju klassiske Sproakkunde oawe un koom bie ju Theosophie tougjuchte. Fersäike, ju Sapir-Whorf Hypothese tou pröiwjen, tjutten deerap wai, dät Sapir bie dät Beskrieuwen fon ju Hopi-Sproake oarich uutwäälend tougong weesen waas. So hied hie t.B. wäkke Adverben do der Tied uutdrukke nit ärwäänd.\nUursät uut dät Holloundske.\nHiermäd touhoope honget ju Behauptenge, dät do Inuit fuul Woude hääbe foar ferskeedene Soarten fon Snee. Wät Äänelks fint sik ap Seeltersk bie do Woude foar ju Dröiselke.\nZuletzt bearbeitet am 7. Meerte 2013 um 21:00\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 21:00, 7. Meerte 2013.


Ienwoonertaal 57.614 (Stound:1. Januoar 2015)\nFläche 23,60 km2\nBefoulkengstichte 2.441 Ljuude/km2\nHöchte 0–105 m\nLound Frankriek (nieper: Frantsöösk Guayana)\nKoordinoaten 4° 56′ N, 52° 20′ W\nCayenne [kaˈjɛn] is ju Haudstääd fon dät frantsööske Uursee-Département Frantsöösk-Guayana. Mäd 57.614 Ienwoonere un een Flakte fon 23,6 km² is dät uk ju grootste Stääd junner. Cayenne lait ap een glieknaamd Hoolich-Ailound in ju Mundenge fon dän Río-Cayenne, die deer in dän Atlantik fljut.\nEen poor hunnert Meetere foar dät noudelke Spit fon dät Hoolichailound Cayenne lääse do tjo Îlets Dupont, do tou dän Kanton Cayenne-2 Nord-Est heere. 45 Kilometere noudwäästelk fon Cayenne lääse do tou ju Stääd un tou dän Kanton Cayenne-1 Nord-Ouest heerende Îles du Salut, do aleer as Stroaf-Kolonie fon Frankriek tjoond hääbe. Die Luchthoawen Cayenne lait sowät säkstien Kilomeetere suudwäästelk fon ju Stääd ap dät Rebät fon ju Noaber-Meente Matoury.\nStäädgruundenge[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nEen eerste frantsööske Besiedelenge fon dät Hoolich-Ailound in 1604 truch een fon Hinnerk IV. soande Expeditsjoon moaste ätter een poor Jiere toureeke, uumdät do Portugiesen dät aal fernäilden. Ap dän 27. November 1643 wuude ju Stääd unner dän Generoalleutnant fon dän Köönich Charles Poncet de Brétigny wiergruunded. In't Jier 1652 wuuden do eerste Sklouen deer wai broacht.\nHuus fon ju Präfektuur fon Guayana\nAan Ploats mäd Poolmen in ju Binnestääd\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 13:48, 12. Juli 2018.


Woche 01 2011\nDer zugefrorene Alte Hafen im Winter 1924/1925 hat auch diese Fischerboote außer Gefecht gesetzt. Ein Gewährsmann erzählte Richard Wossidlo über die Winterlage im Wismarer Hafen: „De Utladerstell hier in Wismar, wo Podeus sien Kaahlen uutladen ded, bleef fri. Süß leeg dat all vull bet na’n Boomhuus hen – oft mihrere Schäpen näben eenanner. Bloot de Fischers müßten jo ruutkaamen koennen. An de Koppelsiet – so würd dat nennt – leegen de Schäpen, de uut de Fohrt stellt wieren un upleggt hadden – an de rechte Siet dee, dee noch löschen deden. Olle Schippers hadden hier in Wismar de Upsicht oewer de Schäpen.“


Mien Dwarßlöper un ikk, un us Lääven tohoop\nTo'n Weltkrebsdag 2014:\nDat wee in d' Sömmerdach vöör fief Joahr. Ikk kreech tomaol un heel sinnich een dikken Hals. Nee, neee — nich vöör Ungedüür ov Kroadheit, as een dat joa woll moal sächt, wenn irgendwat nich so löpt, as man sükk dat vöörsteält. Ov ok wenneer een annern wat heel Leeges moakt. So wee dat nich. An d' linker Bekksiet wuur mien Hals eenfach jümmers dikker.\nIkk meen, dat dat so flink gung, dat ikk dor gannich tägen kieken kunn. Dat is oaber glövich blods, wiel ikk domoals nich marken wull, dat sükk dor irgendwat Leeges in mi rööch. Na, liekers — ikk kunn denn upletzt nich blods föölen, dat dor irgendwat seet, ikk kunn dat ok good sehn. Ikk schoof dat up een Kuus, de dor kellen dee, un schoof de Visit bi mien Kusendokter van een Dach up de anner wiider noa achtern. As dat joa man so is, mit Mannslüüd un Tannendokter.\nOaber wiel ikk joa so veel Moot in mi hevv, seet ikk denn doch an een grieseligen Harstdach bi hüm in d' Stool ünner de groode Luchten.\nDat Eerste, wat he sää, as he mi seech, wee: Denn will ikk man ähm kieken. Joa man, un bi d' Kieken bleev dat denn ok. Eers keek he sükk de Buul van buten un binnen an — un denn keek he mi an, as wenn he in mien Binnerst rinkrupen wull. He keek dorbi ut, as wenn hüm jüüst de Düwel tomöötkoamen wee.\nNoch keen twee Stünnens loater hukel ikk denn een Kuntrei wiider in een Kolleechenstool, de mit sien Dokteree denn in een annern Part in Huus wee — een Dübbeldokter sotosärgen.\nDe sää, as he mi seech, denn ok as Eersted: Denn willn wi doch ähm kieken. He keek sükk de Buul van buten an, he keek sükk de Buul van binnerwendich an — un denn keek he mi netso an, as sien eenfach Kolleech dat Stünnens vöördem ok doahn har. Ikk wull hüm eers froagen, ov hum ok net de Keerl mit de Peerfoot tomöötkoamen wee.\nAngst. Bild Rudi Witzke. Klick op to'n Vergröttern!\nEen heelen Wääk dür dat Spillwaark tüschen de roatselhaftich Gesichten över de witten ov grönklörigen Kiddelschuden, bit mi een van de Hülpsmaiden ähm vöör Schummern in de böverst Dokter sien Studeerstuuv schoof. In dat halfdüster Lucht verkloar he mi denn mit sinnige Worden, dat see aalns doahn harn un ok wiider föör mi aalns doon würn, wat see kunnen. Dat wee oaber liekers nich veel, wiel de Dwarßlöper, de see bi mi funnen harn, van hör — ok mit de neemodsche Gerätschkupp nich — nich to foaten wee. Dat schull denn heeten, dat see disse Oart van "Krebs" (dor wee dat Word, wat see aal sükk schöen uttospräken, van Dach) de sükk jüüst mien Liev as Woahnen utsöcht har, nich up de gewennde Oart bikoamen kunnen. Mit Mest un Schnieden wee dor niks, wiel disse Oart van Dwarßlöper sükk noa binnerwendich in de Knoaken un de Mukkis vertrukken har.\n"Sie haben Krebs" — disse dree Wöör har he joa glieks vörnansetten kunnt, denn har he sükk un mi de anner Tüünkroam spoaren kunnt, un wi wesen flink dormit dör wäst. Loaterhen hett he mi sächt, dat he sükk dat up disse Oart nich troot har, un dat in de näächste Koamer een Pyschokolleech van hüm seeten har, üm mi uptofangen, wenn ikk bi de Diagnose "Krebs" in een deeped Lokk indüükt wee.\nAfstörten. Bild Rudi Witzke. Klick op to'n Vergröttern!\nRoatsel har ikk hüm upgääven, as ikk heel anners reageert hevv, as he dat wennt wee, wenneer he een Minschke särgen moot, dat he woll nich mehr lange leevig hier up de Eerdengrund tobringen ward. Ikk har sien Särgen upnoahmen, as wenn ikk van hum to weeten krägen har, dat noa Tein Elben kummt, un dat dat joa liekers niks Neeäs föör mi wee.\nNoadem man mi denn noch aal mien Kusen ut mien Bekk utrüümt har — wiel dor in de Knoaken mien neeän "Frünnd", de Dwarßlöper, düchtich an d' Wöhlen wee — wur ikk wäär noa Huus entloaten. In de gooden Hannen van de Minschen hier üm mi to. Blods, wat wuß ikk, wat mi verwachten dee, in disse goode Hannen, van de ikk joa noch hoast keeneen kennde.\nNu stunn ikk dor un bruks tomoal wat, wat ikk all Tieden nich mehr hatt har — een Huusdokter muß föör mi dorher. Ikk bruk een Huusdokter, de mi aal de Padden wiesen de, de ikk in de tokoamen Wäken ov Moanten goahn muß. Ikk har een prakkeraktischen Dokter föör aal de Papiernkroameree nödich, de dor so bi dat Spillwaark anfull — un de denn ok villcht moal Hollstop särgen kunn, wenneer de Spezioalkollechen dat moal to fost drieven wullen mit hör Maschinenmedisin.\nMit Mest un Schnieden wee joa nu de Visiter in mien Lääven nich bitokoamen. Dat har man mi joa verkloart. Dat schull nu in d' Sükenhuus bi us in Staddje mit Roadiostroahlen goahn — dormit wull man de Dwarßlöper in mi siene Doagen verleiden. Van buten mit Stroahlen un van binnerwendich mit Chemie. So wullen see dat doon.\nUp Papeer upschrääven kreech ikk mit noa Huus, wu dat denn ovlopen schull.\nNägenundartich moal wull man mi in de "Radiologie" dör d' Zentrum van Hiroshima stüüren, un särß moal in disse Tied in de "Onkologie" mi van binnerwendich chemisch schoomoaken. Ikk leet de heele Mannschkupp bi hör Doon gewähren un leet hör mit fliedich Hannen moaken. Ikk stunn joa buten disse Kring un keek mi dat Waark as een Unbedelichten an.\nDat "buten disse Kring stoahn", dat kunn ikk so laang doon, bit ikk an d' Liev to spören kreech, dat ikk mit de Mors mirdenmang dat Gemengsel seet. Van de Momang an, as ikk to weeten kreech, dat ikk in dat Karssell seet, van de Momang an bün ikk in dat Stüürhuus instäägen un hevv mi mitdreit. Ikk wull doch sehn, worhen dat Schkipp dreev, un as Koptein an Bord tominnst versööken, de Kurs to hollen. Ikk wull nich, dat mien Schkipp — mien Läävensschkipp — dör een verkeerden Drei van een van de Deckslüüd an d' Rüür up een Undeepte fastsitten bleev. Ikk wuß in mien Binnerst, dat boaben mi een seet, de dat Foahrwoater föör mien Schkipp freehollen wüür. Freehollen bit in de Hoaben, in de ikk an d' Ennen denn föör ewich de Anker fallen loaten kunn.\nIkk wuß ok, dat ikk nu toeers dör een wilged Woater laveern muß un dat dor achter de ruhige See leech.\nDe ruuge See hevv ikk denn ok vull mitkräägen. Nägenundaartichmoal hevv ikk ünner de Sünn läägen to broaden. Ikk hevv mi in de Doagen jümmer sächt, dat ikk mi dat joa noch utsöken kunn, ov ikk nu in Hiroshima un Nagasaki, in Tschernobyl ov Fukushima de Sünnendoagen tobringen wull. De Minschen, de in disse Kuntreien woahnden, de harn disse Freeheit joa nich hat. Un glieks fööl ikk mi wär as up de Siet van de van d' Schikksoal Begünstigten.\nBevöör dat nu mit de heete Sünn in d' Stroahlenbunker losgung, stunn eers noch dat chemisch Reinmoaken an. Dat heet, aal twee Wääken een poar Stünnens mirdenmanken een Drufel van ok Krebssüken to hukeln un sükk mennich Liter Pharmazi in de Oadern drüppeln loaten. Up een Oart leet mi dat, as wenn ikk konserveert warden schull, un seech vöör mien binnerst Ooch all de Tallenriech vöör de Kopp, an de jedeneen avläsen kunn, föör wu laang ikk denn noch to geneeten wee. Disse Vöörstellung hett mi rein een Schmüstern ovwunnen, ovwoll dat in disse Kring doch wiers niks ton Lachen geev.\nDat leech oaber liekers nich an de Minschen, de sükk dor Dach föör Dach üm dat Wollbefinnen van de Patschenten sörchten. Dat wee woll eenfach so, wiel dat Lachen sükk dor nich as in Huus föölen de.\nNoa dat erste Moal "Drüppeln" weet ikk gannich, wie un wu ikk noa Huus henkoamen bün. Ikk weet blods, dat ikk de näächste Doagen in Huus een Rönnen mitmoakt hevvt, as mi dat in mien Besinnen mien Läävdach noch nich ünnerkoamen wee. Ikk keem mi vöör as in de Wettloperee tüschen Hoas un Swinegel, as in een Duurloop tüschen Klosett- un Kotzschöädel, blods dat ikk Hoas un Swinegel in eens wee.\nPillkers har ikk een Riech verschrääven un mit noa Huus henkreegen. Ünner de verscheeden Szorten dor weesen Pillkers ünner, bi de mi van de Prijs föör dat enkelte Stükk all schroar tomood wur. Dortägen hulp ok nich dat Henwiesen up de klöärigen Papptuten: "Zu Risiken und Nebenwirkungen fragen Sie bitte Ihren Arzt oder Apotheker." Dartein verscheeden Szorten föör een Dach hevv ikk denn in een drööge fief Minüten tellt. Innoahmen hevv ikk keen een dorvan — ikk hevv de Tut vull Pharmazi up mien Doktersch hör Schrievdischploat deponeert, as ikk to d' tweede chemisch Reinmoaken anträäden schull. See hett niks dortägen sächt — see hett mi blods ankäken. Ok as ikk hör künnichmoakt hevv, dat ikk de Chemo nich wiedermoaken wüür, wiel ikk dat mit de Rönneree tüschen Schiethuus un Spee-Emmer nich wull, hett see mi blods mit hör klooke Oogen ankeeken, as wenn ikk van wietwäch herkoamen wüür.\nIkk hevv dat denn ok utsett't mit de Drüppelee un bün blods elker Dach in de Sünnschienkeller goahn, üm een Oahnen van Tschernobyl to geneeten. Ikk hevv dat noaderhand wüggelk as een Stükkji Verhoalen ankääken, dat elker Dach de vöörgääven Tied dor ünner d' Grill to lirgen. Mi is dor näämich in de Wääken wat todeel worden, wor anner Minschen sükk joahrenlang üm Mööten un Quälen — ikk hevv gewaltich ovwunnen. Mien Liev hett sükk üm dat halve Weegen minniseert. In aacht Wääken is he ovszakkt van tweehunnerdnägentich rünner up hunnerdfiefunveertich Pund. Eenfach so — keen Rup un Rünner, keen oarige Luun, de een dat Lääven to een Höll warden loaten kann, wiel van de annern, van de Famili dat stoadige Up un Doal nümms mehr verdreegen kann.\nDat Dokterschfroominsch, wat ikk domals funnen har (ikk hevv mennichmoal bi mi dorcht, dat de mi van mien Heergott toweesen worden is), hett mi oahn Twiefel düchdich dorbi hulpen. Elker Dach hett see dorföör sörcht, dat mien Liev nich utdröögen de, wiel dat mit sülven genooch drinken in de Tied föör mi heel stuur wee. Elker Dach hett see mi twee Stünnslang dör een lüütji Noadel twee Liter sollten Woater toföört. Elker Dach hevv ikk in de Tied twee Stünnenslang as in d' Hääven schloapen in hör Koamer.\nVan mien Sükenkass betoahlt kreegen hett see dat ni nich, denn mit de dartich Euros, de see noa d' Gesetzen in d' Moant föör de Sörch um mi kreech, dor kunn see nich wiet mit springen. Ikk hevv Frauke K. — wat in de Tied mien Doktersche wee — denn ok moal froacht, woarüm see dat allens mit mi upstellen dee. See hett mi blods van Ünnern her ankääken, as see mi anter: "Wiel ikk Doktersch bün, un wiel dat Helpen mien Boahntje is. Un wägen dat anner, dor moaken see sükk man heel keen Kopp — ikk verschmacht all nich."\nDat hett see mi sächt, bevöör ikk denn wäär twee Stünnens in hör waarme Koamer in mien Lääven rinschloapen bün.\nÖverhaupts har sükk föör mi mit de "Diagnose Krebs" een annern Welt updoahn. Hevv ikk doch toeers stief vöör hum — vöör dissen Dwarßlöper — stoahn un hüm ankeeken, as wenn he nich to mi togehörde. Hevv ikk hüm in de eerste Doagen doch jümmers wäär froacht, wat he denn bi mi in mien Liev wull, so hett sükk dat in een korten Tied dries ännert. Ikk hevv spöört, dat ikk hum dat Ekkje in mien Körperhuus överloaten muß, un hevv furs beschloaten, in de Läävenstied, de mi bleev, mit hum uttokoamen. Ikk hevv hum nich elker Dach de "Gerichtsboas", vanwägen dat he sien Woahnung bi mi rüümen schull, up d' Hals stüürt. Un he leet un lett mi up de anner Kant bit nu mien Ruh.\nHeel flink bün ikk dorachterkoamen, dat in mien Liev as een Tohuus dääch Bott genooch föör us beiden is. As een van mien Dokters moal to mi sää, "Ich wünsch Ihnen viel Erfolg bei Ihrem Kampf gegen den Krebs", dor kunn ikk hüm blods antern, dat ikk nich in d' Ooch foat har, tägen mien Huusgasten Kreech to föören. Ikk seech rein dat binnerwendige Koppschüdden bi mien Tägenover, as he versöken de, mien Särgen as Begriepen doaltoschluken. Ikk hevv hüm dat Begriepen een bääten lichter moakt, as ikk hum verkloart hevv, woarüm ikk nich tägen de Krebs kämpfen wull.\nMien Huusgast hett sien Koamer bi mi van boaben us Welt towääsen krägen. Wi mooten doarüm tosoamenblieven, solaang as wi lääven. Dat is nu moal so. Rutschmieten kann ikk hüm nich — ikk kunn hüm blods fuchtig düll up mi moaken. Wenn wi us bekreegen würn, denn wee ikk jümmers de Deel, de up d' Ennen verleesen de. Dat wee denn mien Dod. Dat will ikk nich, un wiel mien Dod denn ok sien Dod is, will he dat wiers ok nich. Also verdroagen wi us, so wiet as dat geit, un hevvt beid hopentlich noch een gooden Tied mitnanner.\nSo eenfach is dat. Dat mi nu nümms anfaangt to lachen. Dat wee bäter, ji maarkt jo dat un schrievt jo dat achter de Oohrn, as mien ole Schoolmester August dat jümmers sää, wenneer us Kinner in us Unverstand wat döäsich vöörkeem.\nAn veertich Doagen achternanner wäch hevv ikk de heete Sünn geneeten kunnt, un dat mirden in d' Winter un över Wihnachten. Dat wee doch een moien Verhoal in de kole Joahrstied. Woahrschiens hevvt de annern, de so Dach föör Dach in d' Sükenhuus mit mi tohoop föör de Stroahlenkoamer to wachten seeten, dat een bietji mit anner Oogen ankääken. Sächt un mit Worden künnichmoakt hett dat woll keeneen Seel, dor in de Rüüm oahn Finsters. In de Gesichten stunn dat oaber schrääven, föör jedeneen good to lääsen. An de Gesichten kunn ikk sehn, dat sükk in de Kopp dorachter dat heele Denken blods jümmer um de een Soak drei — üm hör Krebs. Niks anners har dor noch Bott. Dat Kieken, Föölen, Schnakken — allens wee blods noch Dwarßlöper. Dat Lääven van Güstern un dat Lääven van Mörgen, dat geev dat heel nich mehr föör aal disse Minschen. Dor wee blods noch Beduuren mit sükk sülven to kennen. Jedermoal, wenn ikk in disse Gesichten kääken hevv, hett mi dat binnerwendich kollt schuurt.\nAal de Minschen üm disse Minschen ümto is dat wiers nich anners goahn. Dat kann up de Duur denn woll nümms vullhollen. Ikk hevv foaken versöcht, mien "Mitlieders" dorto to bewäägen, sükk wäär hör Lääven totodreien — oaber de Tied, de wi denn tohoop weesen, de wee jümmers to kört bemääten. Villicht is bi de een ov de anner oaber doch wat hangen bleeven. Ikk weet dat nich — man hett sükk joa meist nich weddersehn.\nDör de Bank full in d' Ooch, dat jedeneen in de Kring bannich Maleschen mit Äten un Drinken har. De meist Patschenten kunnen woll äten, see kunnen oaber wägen de Chemie in hör Liev niks bi sükk un binnen hollen. In een körte Tied gung dat in de Kring van schlanker warden bit noa klöätern in d' Puul. Dor keemen foaken an Stäen dör de Huut Knoaken van Dach, wor man vördem gannskeen vermoot har. Ikk hull dat Äten un Drinken, wat ikk dör mien Halsgatt kriegen kunn, woll aal bi mi, wiel ikk disse Therapie noa dat eerste Moal ja ovsett har — ikk kunn blods niks Handfasted noa ünnern kriegen.\nÖver de Tiedruum mit dat To-minn-Drinken har mi joa nu mien Doktersch Frauke mit eer lichte Hannen överwächhulpen, bi de Äteree, dor wee ikk nu sülven froacht. Un ikk hevv schiens up disse Froagen good antern kunnt. Ikk bün een Padd goahn, de mi een hoogern Instanz woll wiest hett to goahn. Anners kann ikk mi dat nich verkloaren. Van aal de Minschen, de sükk nu siet all de Joahren all üm mi bemööten, kann mi dat okk nümms anners beliekteeken. Mien Stroahlendokter hett moal föör een Tiedlang an mi sächt, wenn ikk gröön wee, denn wüür he särgen, dat ikk van buten de Eer, van d' Mars up disse Eer doalseilt wee.\nWat hevv ikk denn oaber doahn, dat mien Schkipp in dat wilge Woater up de Strom noch nich ünnergoahn is? Wat ikk wull, ov wat ikk doon schull, dat wuß ikk heel nich — wat ikk oaber üm d' Verrecken nich wull, dat wuß ikk wiers van de eerste Minüt an noa de Diagnoos Krebs. Ikk wull nich mit hangend Bekk dör de Gägend schluuren un mi stoadich sülven bi elker Trää, de ikk de, up mien ünnerst Lipp' poasen. Ikk wull keen Lokken dör mien Huut, ikk wull keen Port föör dit un dat in mien Liev stoaken hemm'n. Ikk wull up mien eegens Hand äten un drinken — solaang as dat nur irgend gung.\nWat mi ok verwachten de in de tokoamen Tied — ikk wull vöör allns mien Lachen un dat Schmüstern-Köänen behollen. Ikk wull ok wiederhen Truur wiesen köänen, wenneer Minschen ov Deerten up de Eerdengrund wat Leeges tostööten de. Ikk wull up jederfall nich in de Troanen över mien eegen Bedrüüs ovsupen.\nIkk hevv denn eenfach dat doahn, wat us all as Kinner mien Moder un vöörtieds mien Grootvoader jümmers an d' Haart lächt hevvt, wenn us irgendwat up d' Haart leech. Liekers wat dat dör de Tieden ok weesen is — ikk hevv dor bilangskääken, wat mi up de een ov anner Oart, in de een ov anner Schwangsloach in d' Lääven allmoal hulpen har.\nToeers keem mi denn mien gooden Paster Strathmann, de ole Gottsdeener un sien Särgen, dat allens, wat mit us in d' Lääven ok geböört, vöörteekend is, in d' Besinnen. Ikk kann verrafftich niks dortägenhollen, denn mien Doon in de Tied — sünners noa de Diagnoos Krebs — hevv ikk joa nich doan, wiel ikk su kloog bün ov wiel ikk dat irgendwons dör irgendwekker wiesnöäsige Bööker verkloogfidelt kräägen hevv. Ikk hevv dat eenfach doan, wiel ikk dat doon muß. Dat is mi kloar wurden, as mi een renomeerden Krebsprofessor ut Köln up mien Vertellen över mien Ümgoahn mit miene 'Befindlichkeit', as he dat nööm, froacht hett, woneem ikk dat wuß un well mi disse Padd beliekteekend har. Mien Drinkeree van Karnemelk un Room har hüm to de Froach bröcht, as he mi sää. Ikk wüür dor näämich wat doon, wat föör mien Dwarßlöper sien Föölen netso freedelk wee, as wenn een Grootmoder hör futerich Enkels mit saachte Hannen över d' Hoar strieken deit. Villicht is dat joa ok een Weeten ut een Lääven föör mien Lääven nu, wat in miene binnersten ünneren Schuuven good verwoahrt licht. Dit Denken kann ikk nu moal nich eenfach bi de Siet schuuven.\nWat is dat blods föör een oarige Vöörstellung!, mach nu de een ov anner van jo wiers meenen.\nOarig is mi denn foaken vöörkoamen, wat mi in de eerste Wääken noa de Diagnoos Krebs üm mi herüm so ovloopen is. Loopen is dat rechte Benöömen, glööv ikk. Denn de Loop van aal Kanten to mi her, van Lüüd de mit Pharmazi, mit Chemie und unächt Äteree hör Brödchies verdeenen, dat wee all suwat Ähnlichs as een lüütji Volkslooperee, as man dat vandoach joa ok woll nöömt, wenneer dor een Drufel Minschen een achter de anner an un ok woll dörnanner över de Stroaten in d' Karteer rönnen.\nIkk hevv mi foaken froacht, woneem de Visiters van mien Bedrüüs wussen, dat see aal so flink bi mi upschlogen. Dat is oaber woll so as in de Natur mit de blaugliemigen Peerflegen ok — de köänt ok an keen Schiethümpel vöörbifleegen.\nAstronautenkost wee dat, wat mi anboaden wur, hevvt see mi jümmers wäär vertellt — un wullen mi dormit schiens särgen, dat su een lütt Minschke as ikk man blied weesen kunn, dat dat sowat Goodes geev, un dat dat denn ok noch van de Sükenkass betoahlt wür.\nIkk hevv de 'besörchten' Lüüd aal schnakken un wäär trekken loaten. Dat, wat see van de Kroameree föör mi to'n Prööven bi us in d' Huus trüchleeten, dat hevv ikk denn noa Stäen henbröcht, van wor dat denn wiiderverdeelt worden is. Ikk kunn dat gräsige Tüüchs ut de Düwelsköäken eenfach nich dör mien Halsgatt kriegen. Dat schmook mi furss as Ölich ut een olen Deutzmaschin. Villicht hett sükk dat ok blods nich mit de Stroahlenwaarkeree in mien Liev verdroagen. Dat mach wüggelk so ov su weesen — ikk wuß un ikk weet dat nich. Ikk hevv dat up jederfall buten vöör loaten, un to wat anners grääpen, üm mien bietji Lääven up de Beenen to hollen. Dat leechste wat mi denn een van de Schlauschnakkers meen inschüünen to köänen, dat wee de "Astronautenkost" mit Hülp van een Schlauch dör een "Port" in mien Buuk to brengen. Villicht hevv ikk hör een bietji groff antert — dissed Froominsch is tominnst ni nich wedder bi mi updüükt.\nUpdüükt is denn wat heel anners — ikk hevv mien Besinnen näämich in de Tied trüchstüürt, in de wi dör veele Süken mussen un in de dat sowat as vandoagen ut de Pharmaziköäkens aal nich geev. Ikk hevv mi Noakreechstiedenäteree moakt — netso as us Moder dat dee, wenneer wi Kinners sük to Beäd leegen.\nDör de Hitt bi dat Bestroahlen hevv ikk — Gott wääs bedankt dorföör — keen Sünnenbrand up de Seel kräägen. So as veele annern dat goahn is un geiht, de noa de Diagnoos Krebs denn nich blods mit de Gasten in hör Liev utkoamen mooten — neee, see sünd denn wägen faste Depreschon för langer ov körter Duur foaken ok Visiters bi een Scheeselong-Dokter, um sükk dor stoadich Ploasters up hör Seel plakken to loaten.\nMien Brandschoaden, de hevv ikk wons anners ovkräägen. Mien Bekk un mien Halsgatt wurn van sülven nich mehr fuchtich. Wenneer een Minsch wat nich recht foaten or glööven kann, denn sächt he allmoal: 'Mir bleibt die Spucke weg.' Bi mi wee dat nu stoadich so. Veeruntwintich Stünns an d' Dach har ikk van Tied ov an een drööged Bekk un een netso dröögen Hals. Wenneer sowat geböört, denn kricht Minsch eers to weeten, wat dat heet un wat dat deit, wenn de Drüsen keen Spee mehr produzeeren. Solaang as dat allns löpt, solaang kummt man dor gannich achter.\nDor keem denn de Karnemelk, mit Room vermenguleert, in d' Spill. Een Klukk dorvan drunken (dat dröfft ok mehr weesen), un ikk har föör tominnst twee Stünns mien Ruh (ov mien Fuchtichkeit). Aal dat anner Drinken is joa ok woll natt — oaber dat denn blods meist föör tweemoal Lüchthoalen — un denn is de Huut in Bekk un Hals as hollten Pergament.\nBlods Karnemelk un Room inschluuken, dat rekk denn doch nich so heel, üm dorvan up Stükken to blieven. Wiel ikk nu all bi de Schwaartbunten mit de Hörns, bi de Koien laand wee, bün ikk dor ok bi blääven. Beenschieven mit Markknoaken in de Mirden, dat wee denn mien tweeded Been, üm eenigermoaten in de Doagen to stoahn. Dat Rindfleesch un de Knoaken reschkopen över Düür koaken loaten, dat allens, wat in de Knoaken insitt, ok van Dach kummt. Dor word denn allens, wat man sükk an Tuunfrücht un Deechwoaren vöörstellen kann, ünnermenguleert, un de Doach sünd bestich. Mennich Doagen moak ikk dat nu all so, un mien Frünnd, de Dwarßlöper, schient dor — nett as ikk ok — heel good mit lääven to köänen.\nDe Buul an d' linker Halssiet — mien Vöörroatskopp, as Ingangs moal een to mi sächt hett —, de har sükk joa dör de nägenundartich Sünnschiendoagen heel un dall vertrukken. So veel Waarmte hett de Buul denn doch woll nich verdroagen kunnt. Mien Visiter, de har sükk denn ok noa binnerwendich in Knoaken un Fleeschk vertrukken. He har woll Oahnung dorvan, dat hüm dor nümms an d' Lääven kunn.\nNa liekers ok, wat de Dwarßlöper sükk dor bi dorcht hett — man wull sükk in Ollnbörch denn up Nee mit de Soak befoaten. Dat heet föör mi, wäär in de Residenz in d' Süükenhuus. De Schloapstääen dor, de kennde ikk joa all — un de Minschen, de sükk dor üm mi bemööten würn, ok.\nMoandachsmörgens mook ikk mi vöör Dach un Dau up de Padd, üm dat ikk ok to de rechter Tied dor wee. Föör disse Dach stunn näämich noch veel an, as man wi vöördeem all woahrschoot har. In d' Residenz ankoamen, bleev mi man jüüst Tied, mien Kromeree, de ikk bi mi har, tägen mien Schloapstää föör de tokoamen Tied to deponeeren. Ikk hevv mi bi de anner beid Mannslüüd, de ok noch in de Koamer leegen, nichmoal bekennt moaken kunnt. Noa tweemoal schnuuven seet ikk all in een Stool up Röä, un los gung mien Reis dör de Welt vull van de Röäk noa Karbol un Angstschweet. An dissen Dach hevv ikk een grooten Deel van d' Sükenhuus to sehn kräägen. Överall dor, wor wi Hollstop moken, stunn ikk föör Minüten in d' Mirden — ikk fööl mi all bold as een Danzbooar in d' Zirkus, up de van aal Kanten de Luchten fallen. Man hett in mi rinkääken, man hett över mi wächkääken, man hett mi woagen un ovmääten. Un dat woll fiefmoal an de Dach elker moal an een annern Stää. Un elkermoal hett man mi denn mit veel Worden wenich verkloart. Un elkermoal muß ikk denn ünnerschrieven, dat ikk dat aal verstoahn har, wat nich to begriepen wee. Loatnoamiddachs üm Klokk särß har ikk mien letzt Teeken ünner een Verkloaren sett — de Reis dör de Medisinwelt we föör mi föör disse Dach to Ennen. De anner Dach schull dat Waark denn üm Klokk nägen losgoahn. Ikk bruks nu Tied mi to besinnen, un muß ok nödich mien Kopp wäär ünner d' Aarms wächnäämen, wor he sükk de heele Dach schuult har.\nÜm Klokk söben seet ikk denn in de Ordinatschon mien Statschonsdokter tägenöver un hevv hüm verklogfidelt, dat ikk de anner Dach nich an mi rümschnieden loaten wür, wiel mien Buuk un mien Kopp sükk in de Froach nich eenich weesen, un dat ikk nu woll mit mien Nääsärgen de heele Waarkerploan föör de anner Dach dörnannerschmieten wür.\nIkk har mit allns, wat mi dor tomöötschloahn kunn, räkend, mit Düllheit, mit futerich Upgeräächtheit, mit Nichverstoahn, mit allens — blods nich mit dat, wat dor keem. De Dokter keek mi su blied an, as wenn ikk hüm jüüst een wunnerboare Överraschung künnichmoakt har. Sien Särgen noa wee dat denn ok so, denn he meen, dat see sükk in hör Olldach as Medisiners een büld mehr Patschenten wünschen deen, de sükk trooden, ok moal Nää to särgen, wenneer dat sowat Grötters, as dat bi mi weesen schull, anstunn. Wiider meen he, dat mi van dat, wat ikk de Dach över to weeten krägen har, doch säker mien Oohrn klungen harn. Wenn ikk denn tägen mien Buukföölen un rein ut Dokterschglöövichkeit Joa sächt har, un blods dat minnste van dat, worvöör man mi woahrschoot har, inträden wüür, denn wüür ikk ni nich mehr mit mi sülven in d' Reine koamen — un mit de Doktersch, de dat denn in mien Oogen schküld weesen — all gannich. Un doarüm, mien leeve Eden, bün ikk blied, dat Du de Moot wiest häst, us een Nee to särgen.\nWat nu hier to lääsen is, dat is dat, wat ikk, glieks dornoa de annern Dach un wäär in Huus, dorto upschrääven hevv:\nIn disse Momang muß ikk ‚Nee' särgen …\nDe Tied wee dor. Ikk har mi vöör Dach un Dau up de Padd moakt. In Ollnbörch wull man an disse Dach wat an mien Befinnen ännern.\nIn mien Kopp seet dat Bild fast: Du geihst in dat Sükenhuus — de Dokters dor schnieden een bietji an di rüm — un kloar is de Kees.\nMit disse Vöörstellung van dat Waark seet ikk oaber heel un dall up dat verkeerde Peerd.\nWat mi fief Doktersch denn in mien Brägen rinpuust hevvt — dat hett in mien Weeten doch een heel Büld Stoff to'n Danzen brocht.\nDat wee schiens niks mit ‚een, twee, dree — Danzkarree' — Dat Gedoo leet tomoal heel anners, as mi dat särß Wääken vöördem mit dree Sträken beliekteekend worden is.\nTomoal wee dat een utwussen Schlachteree van een halven Dach Düür mit twee Professoren un een Handvull krägel Assistenten an de Siet.\nEen spierke hett dat mien Wertgefööl joa killert, dat sükkse ‚Korifeän' sükk mit mi ovgeeven wulln — oaber koopen — hevv ikk so bi mi dorcht — koopen kanns di dor upletzt liekers ganniks föör.\nIn mien binnerwendich Weeten har sükk glieks noa dissed ‚gesetzlich vöörschrääven Risikoverkloaren mit Inverstoahnsteeken' een ‚Nee' fastsett.\nNoa dree Stünnen dormit drachtich goahn un een gooden Schnakkeree mit mien vertrooden Huusdokter wee denn de Momang dor. Dat ‚Nee' in mi wee utwussen un wull an d' Lücht. Mien Vertroon in de Dokterskünsten — dat hevv ikk spöärt — hett solaang keen Bedüüden, bit de Twiefel in mi sülvst verfloagen sünd. Dat brukt Tied, as ikk dat weet.\nUn doarüm muß ikk in disse Momang in de gespannt up mien Antern luurenden Professorengesichten luut un düdelk ‚Nee' särgen.\nDe anner Dach wee ikk denn wäär in Huus un seet verrafftich all vöör Middach bi de Dübbeldokter — wat de Professornkolleech wee, de mi noa Ollnborch henstüürt har — in de Wachtstuuv manken een büld anner Patschenten to luuren, üm mit hum to beschnakken, wu dat Geböören üm mien Bekk un de fäälend Tannen in de tokoamen Tied wiedergoahn schull. Hüm seet näämich hoch in d' Kopp, mi so flink as möägelk een neeäd Gebitt to moaken. Ikk har wiers noch allerhand to verwachten, bit ikk wäär Kuusen to bieten in mien Bekk sitten har. Ikk har dat Gefööl in mi, dat he rein versääten dorup wee, mi mit siene Künsten een Stükkji normoaled Lääven trüchtogeeven. As ikk dat Prozeder achter mi har, dor hevv ikk wägen dat wat dorbi rutkoamen is, mien Denken van vöördeem son bietji in een annern Richt lopen loaten. Dor hevv ikk denn doch woll mehr de Doalers sehn, achter de he an wee, un de hüm säker düchdich in d' Ooch stoaken hemmen. Ikk har mi wäken- un moantenlang hööcht, irgendwenn mit neeä Kusen in een reschkoapen Stükkji Fleesch rintobieten. Dorföör bün ikk denn döör su mennich Höll mit noch mehr Fäächfüür goahn.


Dät Internet is ne Samlenge fon Computernätte wierbie fuul Computere mädnunner ferbuunen sunt un Doaten uuttuuskje. Deertruch kon me Internettjoonste as E-mail, Doatäiuurdreegenge, WWW, Telefonie, Radio un Fiersjoon nutsje. Wült n Computernät gewöönelk apbaud is uut köärperelke Komponente (Koabele, Skaltengen usw.), bestoant n Internet bloot uut ne Riege Protokolle, in dän Fal fon dät gängelke Internet dät sonaamde IP (Internet Protokol). Computere in ferskeedene Nätte un mäd unnerskeedelke Bedrieuwssysteme konnen truch dät Anweenden fon do Protokolle mädnunner kommunisierje.\nVisualisierenge fon do ferskeedene Routen truch Deele fon dät Internet.\nProzentsats Internetbruukere pro Lound in 2007\nN köärperelk Computernät is maast begränsed tou n Gebiet of ne Organisation. Dät System fon juunsiedige Kommunikation in sun bekniepen Gebiet wäd uk je wäil Intranet naamd. Uut aal moor Intranätte häär is uk Tougong muugelk tou dät Internet, wült uursuume däälich uk wäkke Sieden ap dät Waareld-wiede-Wäb (www) bloot foar Persoone of Organisatione tougongelk sunt, do deer apaat foar ärmächtiged sunt.\nWät in dän Spreekgebruuk as “dät Internet” beteekend wäd, is n groot eepenbeer Computernät, n Nät fon Nätte, wierbie me sik haalt an do Requests For Comments (Bidden uum Bemäärkengen), ferwalted fon ju Internet Engineering Task Force. Eegentelk rakt dät naan Oainer fon dät Internet.\nDo Foarskrifte fon dät Internet sunt apstoald uum dät muugelk tou moakjen, dät ferskeedene Nätte ferbuunen wäide. Deerbie is ju Apsicht, dät sogoar dän Ferljus fon wäkke Ferbiendengen dät Nät nit kuutbräkt. Bloot wan Deele fon dät Internet goarneen Ferbiendengen moor hääbe, roaket dät Nät apdeeld in Paate, do der dan in sik noch funktionierje konnen.\nGraphiske Deerstaalenge fon minner as 0.0001% fon dät WWW, mäd ju Deerstaalenge fon Hyperlinke\nWült dät Internet an sik 1983 änsteen is, is dät eerste in dän Loop fon do Jiere foar älkuneen tou Ferföigenge keemen. Ne groote Unnerstutsenge deerbie waas, dät in n August 1991 HTML ienfierd wuude. Deertruch kon dät Internet ferwoand wäide as n Waareldwied Nät fon Sieden, do der ferbuunen sunt fon Koppelengen, do me ‘anklikke’ kon. Do maaste Dokumente do der uur dät Internet apruupen wäide konnen, sunt nu apstoald in HTML.\nEen fon do näiere Foarskrifte is ju WAP-Foarskrift. Dät stoant foar Wireless Access Protocol un bestimt, wo Jou Handy of Jou Houndcomputer träidloos mäd dät Internet kommunisierje kon. Fuul Handys konnen in dän WAP-Stand sät wäide toun Internetjen. WAP-Programme, as fon Google un Wapedia, reeke biewielen ju Muugelkhaid, fluks in do Doatäinoomen - nit do Unnerskrifte - fon Bielden tou säiken.\nZuletzt bearbeitet am 8. Meerte 2013 um 14:29\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 14:29, 8. Meerte 2013.


Repoblikan’i Madagasikara (Malagasy)\nRépublique de Madagascar(Frantsöösk)\nRepublic of Madagascar(Ängelsk)\nWoalspruch: Tanindrazana, Fahafahana, Fandrosoana\nNationoalhymne: Ry Tanindrazanay Malala ô\nAmtssproake Malagasy, Frantsöösk, Ängelsk\nIenwoonere 19.400.000 (2008)\nTiedzone UTC +3\nDät Lound Madagaskar is n Ailound-Stoat un heert tou Afrikoa. Deer lieuwje 19,4 Millionen Moanskene ap dät Ailound.\nMadagaskar is dät fjoodgrootste Lound appe Waareld. Fon dät säntroale Deel ätter ju Aastkuuste wai wäd dät Ailound haager (800-1600 m.), un in disse Region sunt ferskeedene Bierge un uk Fulkane so as die Maromokotro (2886 m.). In dät Aasten faalt dät Hoochlound liekdeel un an ju Kuuste wai is dät Lound relativ flak. An ju Aastsiede faalt dät heele Jier fuul Rien, aal do uur Regione hääbe foarallen in Suumerdai fuul Rien.\nDät Ailound wuude aleer fon Moanskene uut Suud-Asien besiedeld. In dät 16. Jierhunnert keemen do Portugiesen un Frantsosen an ju Kuuste. Madagaskar wuude 1896 ne frantsööske Kolonie. Touhoope mäd do uur frantsööske Kolonien in Afrikoa kreech Madadagaskar begränsede Autonomie, eerste in dät Jier 1960 wuude Madagaskar dan heel un aal uunouhongich fon Frankriek.\nDemostration in Antananarivo in Januoar 2009\nIn 1975 wuude ju Macht truch n Putsch uurnuumen fon dät Militäär. Stoatsboas fon 1975 bit 1993 un fon 1996 bit 2002 tou waas Didier Ratsiraka. Do Präsidäntswoalen 2001 wuuden wonnen truch Oppositionsanfierder Marc Ravalomanana, die in 2002 dät Boantje uurnoom, un bie do Woalen fon 2006 wuude hie noch insen as Präsidänt köärd.\nFon dän 27. Januoar 2009 oun wuude juun ju Regierenge fon Ravalomanana protestiert, uumdät jo aan Kanoal fon dät Fiersjoon sluute wüül, die een Rääde fon dän foarige Präsident Ratsiraka uurdrain hiede. Die Uppermon fon do Protäste waas Andry Rajoelin, die Buurmääster fon Antananarivo, die uk die Oainer fon dän Kanoal waas. Hie ruup een nit-demokroatiske Juunregierenge uut, deer hie die Boas fon waas. Eerste saach dät so uut, as wan dät nit slumpje skuul, ap dän 6. Meerte moaste Rajoelin in ju frantsööske Boskup fluchtje. Man ap dän 10. Meerte uurnoom dät Militär ju Kontrolle un sätte Rajoelin sien Regierenge uurgongswiese an ju Macht. Ätter ju Köär in 2013 wude ap dän 25. Januoar 2014 Hery Rajaonarimampianina die näie Präsidänt fon Madagaskar.\nSowät 45 Prosänt fon ju Befoulkenge is kristelk, sowät 5 Prosänt sunt Muslime, die Rest honget traditionelle Religione an. Ju Befoulkenge bestound uut moorere Befoulkengsgruppen mäd ferskeedene stäärke malaiiske un afrikoanske Ienfloude.\nJu Loundwirtskup lääwert foar dän Eksport Ries, Sukkerroor, Katuun, Koafje, Vanille, Krüüderäi, Sisal, Tebak un Kakao. In dät Wääste wäide Zebubäiste un Skäipe heelden. An Gruundskätte rakt et Chrom, Grafiet, Glimmer, Bauksit un Koole. Uk ju Tekstil-Industrie is wichtich foar dän Eksport. Do grootste Hoawen sunt Toamasina, Mahajanga un Antsiranana.\nZuletzt bearbeitet am 9. Januoar 2018 um 16:36\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 16:36, 9. Januoar 2018.


Gluk säkst du nit fon buten – Foundation Operation X for languages, cultures and perspectives\n29 May 2019 29 May 2019 Operation X\nGluk säkst du nit fon buten\nWan t uus wät failt, kiekje wie oafte ätter buten wai. Wie hoopje dät wie Seke un Moanskene fiende konnen do uus wíer toufree moakje. Dät goude Gefäil kon aaltied n Wiele dúurje, man dät gungt släärdoage so fíer dät man immer un aaltied toufree blift. Gau sjugt man dät t him noch uur Seken of Moanskene rakt, do him failje. Gíerigaid ladt tou neen goud Eend.\nDät Fertälster fon Fisker un sien Wieuw häd dut sjo läiten. Dät is n Fertälster dät apnúmen is in dät Bouk fon do Brúre Grimm. Deer waas n äärmen man die mäd sien Wieuw in n äärm Húus woonde. Ap n Dai kreeg die man n Fisk do hie fiskje geen. Die Fisk kuud bale un hie fräigede uum wíer in ju See smíeten tou wäiden. As Fisker ätter Húus wai keem un sien Wieuw fertälde dät hie n balenden Fisk blouked hiede un dän Fisk nit doodmoakede man wíer in ju See gunge lätte, kwaad dät Wieuw dät die Fisker dän Fisk deerum bidje kuud, uum hiere Wonske weertoumoakjen. Toueerst wül dät Wieuw bloot n litje Boue, man deerätter wül dät Wieuw moor. Ju wül Köänigin wäide un n Slot häbe. Ätterdät ju dät wät ju läste kreeg, wül ju sogoar Paus wäide. Der Fisk hiede bit nu tou alle hiere Wonske weermoaked, man do dät Wieuw toulääst Gott wäide wül, moakede der Fisk alles uundäin un die Fisker un dät Wieuw wuden so aarm as jo eerder wieren.\nWan wie Gluk säike, toanke wie dät wie moor häbe skällen. Man dät kon uus bloot bit tou n wisse Groad toufree moakje. Deerätter skällen wie ätter uus säärm kiekje, uum toufree tou wezen. Wo wie dät dwo konnen um ju Gliekwicht mäd uus säärm un alles uum uus tou waitoukriegen, dät kwede iek leter\nPrevious Eenwording met de taalgemeenschap\nNext Afstudeerproject: Laura’s interview over het Eilanders


Koafje – Wikipedia\nN Kop Koafje mäd Koafjeboone\nKoafje is aan swotbruunen, psychotropen, koffein-hooldergen Dronk, die uut rusterde un määlnde Koafjeboone (dät Säid fon ju Frucht fon ju Koafjeplonte) un heet Woater moaked wäd.\nUur ju Äntdäkkenge fon dän Koafje rakt n oold Dööntje, man wo fuul deerfon weer is, lät sik fonsäärm nit moor in aal do Eenpeldhaide fääststaale: Aan Säägenhöid uut dät Köönichriek Kaffa (däälich: Provinz Kaffa in Äthiopien) skäl fääststoald hääbe, dät sien Säägen, wan jo fon'e Koafjeplonte freeten hääbe, langer woak bleeuwen. In ju Foulge skäl hie sälwen mäd ju Plonte experimentierd hääbe, un Mönke, do deeruur wies wuuden, hääbe dät Sjooden fon dän Dronk ärfuunen.\nBuurske mäd n Kuurich ful frisk aadende Koafje-Fruchte in Äthiopien, wier die Koafje uurspröängelk häärkumt\nDät jält as täämelk seeker, dät die Koafje wuddelk uut ju däälich äthiopiske Region Kaffa kumt. Fon junner rakt dät al Begjuchte uur Koafje uut dät 9. Jierhunnert (dät is dan oaber tou een Tied, as dät Köönichriek Kaffa noch nit gruunded waas). Fon Äthiopien uut koom die Koafje wäil in't 14. Jierhunnerd ätter Arabien, man rusterd un dronken wuude hie deer uk wäil eerste in ju Midde fon't 15. Jierhunnerd. Ju Hoawenstääd al-Mukha, ju däälich tou dän Jemen heert, waas ädder n wichtigen Honnels-Ploats foar Koafje, deerfon lat sik uk die Uutdruk Mokka-Koafje ou. In't 16. Jierhunnerd wuude die Koafje in dät Safawiden-Riek un in't Osmoanske Riek ferspradt. Man in do islamiske Lounde hiede die Koafje dät uk noch een Tied loang stuur, sik truch tou sätten. As uum 1511 in Mekka do eerste Koafjehuuse äntstuuden, duurde dät nit loange, bit jo wier sleeten wuuden un dät Koafjedrinken unner Stroafe stoald wuude. Uk in Istanbul, wier in 1554 dät eerste Koafjehuus eepende, waas dät fon Begin oun n striedich Themoa. Die Osmoanske Sultoan Murad III. ferbood dän Koafje juun Eende fon't 16. Jierhunnerd, man dät Ferbood wuude foar't eerste nit strom truchsät. Eerste unner Murad IV. wuuden Koafjehuuse deelrieten un Koafjedrinkere ferfoulged, sodät Koafjehuus-Oainere hiere Lokoale as Boartjer-Winkele uutroaten, uum ju Stroafe tou äntgungen. Ferbeeden bleeuw die Koafje in't Osmoanske Riek noch bit in't 19. Jierhunnerd, man truchsät häd hie sik daach.\nOankelde Europäere leerden dän Koafje al wät eer kannen, so as die Augsburger Dokter Leonhard Rauwolf, die in 1573 in ju domoals osmoanske, däälich tou Syrien heerende Stääd Aleppo mäd Koafje fertjoud wuude. Man wuddelk in Moude koom die Koafje in Europa eerste in't 17. Jierhunnerd. In 1673 eepende dät eerste Koafjehuus in Bremen, man een wichtige Stääd foar ju Koafje-Kultuur wuude wät leeter ju Stääd Wien. Dät eerste Wiener Koafjehuus eepende in 1685, two Jiere ätter ju Twäide Turken-Beleegerenge fon Wien (1683). Een Dööntje toufoulge foonten do Wienere bie dät Eende fon ju Beleegerenge een poor Säkke Koafje, man dät stimt so weerskienelk nit. Ieuwenske do Stäädbuurgere häd uk die hooge Oadel ju Koafje-Moude foaroun drieuwen. Die Hoaf fon Ludwig XIV. un Ludwig XV. spielde een baldoarich groote Rulle.\nKoafje as Luxusgoud wüülen uurlang masse Ljuude hääbe, uk wan jo tou äärm wieren, uum dät tou betoaljen. Deeruum äntwikkelden sik masse Methoden, uum Apjootsele uut Swotbrood, Äkkele of Moalt tou sjooden, do so äänelk as Koafje smoakeden. Däälich rakt dät deer nit moor fuul fon, uumdät do maaste Ljuude in Europa, do Koafje drinke wollen, dät uk betoalje konnene.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 12:35, 5. Moai 2020.


Ailound fon ju Stabilität – Wikipedia\nAilound fon ju Stabilität\nN Ailound fon ju Stabilität wäd in ju Käädenphysik fon Isotope bilded, wierfon do Neutrone- un Protonetaale bestimde magiske Taale äntspreeke un do der deeruum stabiler as in dät Periodensystem deerieuwenske lääsende Elemente sunt.\nTjodimensionoale Deerstaalenge fon dät Ailound fon ju Stabilität\nJu Idee fon dät Ailound fon ju Stabilität wuud 1969 fon Glenn Seaborg foarsloain. Ju Theorie lut, dät Atomkäädene äänelk as do Elektroneskeelen in Foarm fon Skeelen apbaud sunt. Bie bestimde Taale sunt disse Skeelen fäld un ju Woarskienelkhaid fon interne Kollisionen is ap litste. Dät wuud ju Existenz fon gewisse transuraniske Elemente ferlööwje, do der stabiler sunt as fuul uur.\nJu magiske Neutronetaal is 184, un do äntspreekenden Protonetaale sunt 114, 120 un 126 - dät wuud betjuude, dät do stabilste Isotope in dit Beräk Ununquadium 298, Unbinilium 304 un Unbihexium 310 sunt.\nSäike ätter dät Ailound fon ju Stabilität\nZuletzt bearbeitet am 11. Meerte 2013 um 11:13\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 11:13, 11. Meerte 2013.


Besuchstunden en Jehova siene Zeijen äare Offiz en Ukraine\nLvivska Street 64\nDaut romfieren dieet 30 Minuten, un doa woat utjelajcht, woo dit Betel sikj om de mea aus 1 500 Vesaumlungen von Jehova siene Zeijen en de Ukraine kjemmat un om daut buen von Vesaumlungshiesa. Doa woat uk utjelajcht, woo dit Betel sikj doarom kjemmat, daut doa biblische Bieekja äwasat woaren opp Finjasproak (Russlaunt), Romani (Krim), Romani (Lowari, Tschokeschi), Romani (Moldawien, kierillischet Aubeetsee) un Ukrainisch.\nDoa es uk eene Utstalinj to seenen, woo daut Woakj von Jehova siene Zeijen en de Ukraine aunjefongen haft. Eena kaun doa uk romgonen un sikj dän Hoff beseenen un en de Stow fa Jast een bät waut äten ooda drinkjen. Sikj aules beseenen dieet ojjefäa 2 Stund un 30 Minuten.\nWiedaschekjen Wiedaschekjen Offizen un Besuchstunden: Ukraine\nOffizen un Besuchstunden: Ukraine


Radbod – Wikipedia\nRadbod (wäästfräisk: Redbad) (-719) waas n Köönich fon do Fräisen un aan fon do maast bekoande Persoonelkhaide uut ju fräiske Geskichte. Hie wäd in Chronike un Hilligenlieuwende ärwäänd as Köönich of Härtsoch fon Fräislound. Unner sien Heerskup häd Fräislound sien grootsten Uumfang häiwed, un wuude bekoand unner dän Noomen Magna Frisia. In dät Wällenmaterioal uut ju Tied fon Radbod wäd duudelk dät dän fräisken Köönich sik insätte foar n groot un heedensk Fräislound, un hiede dät kristelke Frankiske Riek as sien grootsten Fäind.\n2.1 Ju misglukkede Dööpe\n2.2 Do Konrebbelsweege un Greewe\n2.2.1 In Seelterlound\n2.3 Die Noome\nUur Radbods Juugd un junge Jiere is niks bekoand. Wan in leetere Chronike uk behaupted wäd, hie skuul n Suun weese fon Aldgisl, so bestoant deerfoar in dät Wällenmaterioal uut ju Tied naan Bewies. Hie is wäil sicher apwoaksen in ne oadelige Familie un geloang nit eer an de Macht as uum 680, ätter dän Dood fon Aldgisl.\nIn n Ounfang ferron Radbod sien Regierenge änttuuskjend. Dät roate Konflikte mäd dät Frankiske Riek un hie moaste sik genöigje mäd ne unneroardende Rulle juunuur dän mächtigen Noaber. Twiske 688 un 695 ärleed hie wäkke Niederloagen juun dän Frankisken Huusmaier Peppin fon Herstal, as in dän Slacht bie Dorestääd. Hoolichwais do njuugentiger Jiere slooten Radbod un Peppin Free, wierbie hie fersichtede ap dät Gebiet suudelk fon dän Oolde Rhien bie Utrecht un Leiden. Paat fon dissen Free waas dän Hilk twiske Radbod sien Dochter Theudesinda un Peppin sin Suun Grimoald, die der 714 fermöärend wuude.\nDie Frankiske Burgerkriech, die der ätter Peppins Dood (16 Dezember 714) uutbriek, bood Radbod näie Chancen. Hie kuud Utrecht un Dorestääd wier äroberje un in dät Jier 716 fuur hie sogoar dän Rhien hooch, wier hie in dän Slacht bie Kölln dän frankisken Huusmaier Karl Martell besiegede. Die hälge Bonifatius foont in Dorestääd fernäilde Säärken un besoacht Radbod in Utrecht.\nRadbod ploande nochmoal in dät Frankeriek ientoufaalen un look deertou n groot Heer touhoope. Man fääre koom hie nit, dan hie stoorf 719 truch ne läipe Kroankhaid.\nWällen uut ju Tied leere uus nit, wäl Radbod apfoulgede. Fon leetere Historiker wäd wäil die Fräiske Heerfierder Poppo as sin Ätterfoulger betrachted. Ätter Radbod sin Dood kuud sien frankiske Juunpaatäi Karel Martell oawers eenfach in dät fräiske Riek ienfaale un n Deel fon do Fräisen uurwinne.\nJu misglukkede DööpeBearbeiten\nRadbod, die sik ätter ju Legende ap dät Allerlääste nit dööpe liet. Apstiksel, wäil fon Ounfang 16. Jh. ( Museum Catharijneconvent, Utrecht).\nJu Legende bestoant, dät Radbod sik fon dän frankiske Missionar Wulfram dööpe läite wüül, man ap dät Allerlääste deerap fersichtede. As hie mäd een Been in ju Funte stuude, fräigede hie sin Dööper, of sien Foarallere uk in dän Heemel wieren. Wulfram oantwoudede, dät do in de Hälle wieren, deer jo nit dööpt wieren. Deerap betoachte Radbod sik un stapte uut ju Funte. Hie wüül ätters bie sien Foarallere blieuwe.\nDo Konrebbelsweege un GreeweBearbeiten\nIn do Hilligenlieuwende kon me fäile wo me apommede, as die groote Fäind stuurwen waas. In do leetere ooldfräiske Texte wäd dan uk fertäld thet wi er north herdon Redbate tha unfretmonne (R1) (as wie eer tou dät Noude heerden [unner] Radbod dän Unfreemon). Hie wuud do also wäil betrachted as Anfierder fon do Noudljuude, do Wikinge.\nDeerhäär kuume wäil do Konrebbelswege in Aastfräislound, wier hie dan loangs raised hääbe skäl. N Wai Rebbelstieg rakt et uurigens uk noch bie Wyk ap Föhr. Dan skäl hie uk noch begreeuwen weese unner dän Radbodsbierich bie Dunum of unner dän Plytenbierich bie Lier.\n"As se do deer bääte Sipe (bie Baalenje) n näien Wai anlaid hääbe, do sunt se deer ap n Hüünengrääf stat, un do häd die Skachtmäster kweeden: Dät is dät Grääf fon dän lääste Friesenköönich Radbod, hier duuren wie nit laanger buddelje. Un do hääbe se ap uur Steede n Wai moaked" (B117U). Uk al naamd bie Strackerjann II 233 as Hüünenköönich.\nDeerätter hat uk ju Skutsenkameroadskup "Friesenkönig Radbod" in Baalenje-Bieuwelte.\nDie Noome Radbod skäl betjuude ‘hie die Räid bood’. Ap Ooldfräisk rakt dät rêd bâd mäd loange Vokoale, oukuuted in ju wäästfräiske Foarm Redbad.\nHerre Halbertsma, Het rijk van de Friese koningen, opkomst en ondergang, Utrecht-2000.\nArtikel zu Legenden um Radbod\nAlcuinus (uum 796), Vita Sancti Willibrordi, Kapitel 5, 9-11 (ängelsk, Latien)\nWillibald (uum 780), Vita Bonifatii, Kapitel 4- 5\n(Uum 800), Vita Vulframni episcopi Senonici, in: Monumenta Germaniae Historica, Scriptores rerum Merovingicarum, Bd. 5, Hannover 1910, blz. 657-673\nNormdoaten: GND: 137526792 (PICA) | KB (Niederlounde): 167961721\nZuletzt bearbeitet am 15. Juli 2016 um 19:24\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 19:24, 15. Juli 2016.


Dante Alighieri fon Alessandro Botticelli\nDante degli Alighieri (Florenz, 29. Moai 1265 - Ravenna, 13/14. September 1321) waas n italieensken Dichter un Politiker. Sien wichtichste Oarbaid is bekoand as "La divina commedia" (ju goddelke Komödie). Dät is n loang Gedicht in träi Paate uur ne Raise truch ju Hälle (Inferno), truch dät Feegefjuur (Purgatorio) ätter dät Paradies (Paradiso) un wäd betrachted as n Toppunkt fon ju Waareldliteratuur. Do italieenske 2-Euromunten änthoolde n Porträt fon Dante, teekend fon Raffael.\nIn ju Tied fon Dante waas Dichtjen dät Gewöönelke, Prosa roat dät bolde nit. Poesie waas oawers gans uurs apbaud as däälich. Insteede fon ap Riem wuud foarallen ap dät Metrum oachted, wan uk Dante in ju Divina commedia ne touhoopestoalde Oard Riem ferwoant. Un al ap n Oaler fon njuugen Jiere fäng Dante tou dichtjen oun.\nDante lieuwede in Florenz, doomoals mäd 80.000 Ienwoonere ätter Paris ju grootste Stääd fon Europa un een fon doo wichtichste Middelpunkte fon Kultuur un Hondel. 1302 wuud er, as hie Bosskupper bie dän Poapst waas, uut sien Stääd ferband fon do Swotte Guelfe, sien politiske Juunstonnere. Dante, die der sälwen tou do Wiete Guelfe heerde, stuud sälwen foar n milderen politisken Kurs, wier säärkelke un waareldske Ferhältnisse uurs wieren as bie do Swotte Guelfe. Do Wiete wüülen n Oard Trännenge twiske Säärke un Stoat un wieren uk foar n Juunroup fon ju Konstantiniske Skoankenge. Ätter n misglukkeden Putsk fon do Wiete Guelfe, äntslooten sik do Swotte Guelfe, Dante un sien Familie foar two Jiere tou ferbannen. Deeruum dät Dante standoardmäitich feruurdeeld waas, wuud ju Stroafe al bolde uumesät tou lieuendsloange Ferbannenge.\nSien Lieuwend loang is Dante fernarred blieuwen ap ju foar him nit tou beloangjene Beatrice, n hilked Wieuwmoanske, ju hie man twäie wuudelk blouked häd. Ju spielt uk ne Rolle in La divina commedia. Dantes Skrieuwen Vita nuova fon 1293 is sogoar hier gans widmed un honnelt uur sien süüwere abstrakte Ljoowe foar hier. Uungeoachted sien Ljoowe foar Beatrice waas Dante Foar fon moorere Bäidene, wierfon Pietro Alighieri die Bekoandste is.\nDoodenmaske (in "Palazzo Vecchio", Florenz)\nIn sien Exil wonderde Dante truch gans Italien, foarallen truch dät rieke un beeter äntwikkelde Noude. Italien uumfoatede in ju Tied noch moorere Köönichrieke un al bolde plädierde Dante foar een touhoopesleeten Italien. Foarallen ju Sproake waas deerbie n wichtich Middel foar Eenhaid. La divina commedia is skrieuwen in ju Foulkssproake, dät Toskaniske fon uut ju Tied uum 1307. Ju Foarljoowe foar ju Foulkssproake is Subjekt fon sien Traktoat De vulgari eloquentia (Uur ju Baalkittegaid in ju Foulkssproake). Uur Wierke sunt Monarchia uur dät Köönichdum, Questio de aqua et terra uur ju Wietenskup, Convivio (Gastmäil) uur dät Genäit fon ju Philosophie, un Vita Nuova, ne Ode ap Beatrice. N uur Thema dät in sien Oarbaid aal wierkumt, is ju buppe ärwäände Stried twiske Guelfe un do Ghibelline, wier uk oafte ap waiwiesd wäd in sien Divina commedia.\nDante stoorf 1321, noch immer in Exil, in Ravenna, wier hie begreeuwen lait. Loange Tied hääbe do Stääde Florenz un Ravenna kibbelt uum sien Uurräste, man Dante bleeuw in Ravenna.\n1295 La Vita Nuova, autobiografiske Prosatexte mäd Gedichte ap Florentinisk.\n1304 - 1306 De vulgari eloquentia, Plädoyer ap Latiensk foar Anweendenge fon dät Italieenske.\n1304 - 1307 Il Convivio, Argumentation ap Florentininsk uur Nutsen fon Philosophy un Moroal in ju Politik.\n1306 - 1321 La divina commedia (ap Wäästfräisk uursät fon P.W. Brouwer)\n1310 - 1313 De Monarchia, Argumentation ap Latiensk, dät bloot Autorität fon een Persoon aal Unnerdoane Fräiegaid un Gjucht reeke kon.\nLe rime, ätter sien Dood sammelde Gedichte ap Florentinisk, do Dante in dän Loop fon sien Lieuwend skrieuwen häd.\nUursättenge ap Wäästfräisk fon P.W. Brouwer\nWierke fon Dante ap Wikisource\nWierke fon Dante Alighieri, Italieensk un Ängelsk\nDie eerste illustrierde Druk (1481) fon ju Divina commedia fon Dante is Paat fon ju Sammelenge fon ju Bibliotheca Philosophica Hermetica\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 01:51, 4. April 2022.


DMOZ Internet Directory : World : Seeltersk : Regionoal\nRegionoal 4 Sites\nBie "Regionoal" wäide Websieden apnuumen, do der mäd ne Region tou dwoon hääbe. Dät konnen Lounde weese, Ailounde, Stääde of Täärpe. Hier heere uk Sieden fon Winkele tou, wan dät neen "Internet-Winkele" sunt.\nRoomelse - Is n Täärp in Seelterlound un mäd soowät 4300 Ienwoonere dät grootste Täärp fon ju Meente. Schäddel - Is n Täärp in dät Seelterlound mäd 2264 Ienwoonere un waas fröier dät maast suudelke Täärp fon Seelterlound. Seelterlound - Is ne Meente in dän Loundkring Kloppenbuurich in Läichsaksen. Struukelje - Waas fröier dät maast noudelke Täärp fon Seelterlound.\nLandkreise : Cloppenburg : Städte und Gemeinden 8 Sites\nEnglish - Armenian - Bangla - Spanish - Basque - Kurdish - O'zbekcha - Romansh - Sinhala - Tagalog - Tamil - Afrikaans - Bulgarian - Croatian - Italian - Kazakh - Slovenian - Slovak - Ukrainian - Asturian - Indonesian - Malay - Bosnian - Breton - Danish - Esperanto - Furlan - Scots Gaelic - Kannada - Swahili - Korean - Macedonian - Occitan - Russian - Sardinian - Albanian - Serbian - Finnish - Tatar - Telugu - Thai - Vietnamese - Uyghurche - Icelandic - Catalan - Hindi - German - Estonian - Hebrew - Czech - Japanese - Dutch - Nordfriisk - Azerbaijani - Lietuvių - Romanian - Swedish - Türkmençe - Arabic - Chinese - Frisian - Irish - Gujarati - Hungarian - Ossetian - Polish - Chinese Simplified - Welsh - French - Greek - Interlingua - Kashubian - Latvian - Latin - Norwegian - Portuguese - Galician - Taiwanese - Turkish - Kyrgyz - Bashkir - Aragonés - Urdu


Paltoga (rusk: Палтога) is n Täärp in Ruslound. Dät heer tou ju Rajon Wytegra binne ju Oblast Wologda. Dät wuude in 2001 as Touhoopelääsenge fon moorere Täärpe gruunded: Akulowo (Акулово), Aristowo (Аристово), Wasjukowo (Васюково), Kasakowo (Казаково), Korobeinikowo (Коробейниково), Kusnezowo (Кузнецово), Paltogski Perewos (Палтогский Перевоз), Ruchtinowo (Рухтиново), Semjonowo (Семёново), Sucharewo (Сухарево), Tronino (Тронино), Ugolschtschina (Угольщина), Tschebakowo (Чебаково) und Jaschkowo (Яшково).\nIn ju aalruske Foulkställenge uut dät Jier 2002 wuuden in dät Täärp 295 Ljuude täld, deerfon 135 Monljuude un 160 Wieuwljuude. 99 % fon do Bewoonere wieren Russen.\nEepentelke Iengjuchtengen[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nIn dät Täärp rakt dät een Skoule, moorere Winkelhuuse, twäin "Feldscher-Punkte" (Фельдшерско-акушерский пункт), do ju mediziniske Fersuurgenge seekerstaale skällen, two Bibliothäiken un tjo Kultuur-Iengjuchtengen.\nAp dän Säärkhoaf fon dät Täärp stounde two orthodoxe Säärken, ju holtene Epiphanien-Säärke (Церковь Богоявления Господня) uut dät Jier 1733 un ju steenene Säärke fon ju Goddesmuur-Ikone fon't Teeken (Церковь Иконы Божьей Матери Знамение). Do bee Säärken sunt in ju Sowjet-Tied sleeten wuuden, ätters roate dät in do 1990er Jiere fersäike, do wier apsteede tou brangen, man deer is nit fuul uut wuuden. Uumdät ju nit kloor restaurierd wuude, fäl ju allere Holt-Säärke in't Jier 2009 in sik touhoope. As me ap do Bielden sjucht, roate dät touminst Fersäike, do noch stoundende Räste fon ju oolde Säärke tou seekerjen. Fääre is bekoand, dät me do touhoopefaalene Deele insammeld un ferwoard häd, uum ju Säärke tou goadelke Tied wier apbauen tou konnen, wierbie n bestimden Tiedpunkt nit fääststoant. Uk ju steenene Säärke is in een läipe Ferfoatenge.\nDo two Säärken fon Paltoga (2008)\nDo two Säärken fon Paltoga (2010)\nDüssen Artikkel foutet deelwiese ap do Versionen in ju Düütske, Ängelske un Ruske Wikipedia.\nMoor Wällen[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 14:31, 17. Juli 2018.