Michael Kors-Damen Mäntel & jacken Online Shop Mode Günstig, Michael Kors-Damen Mäntel & jacken Hamburg Billig Online\nMICHAEL KORS Jacke Dunkelblau Damen Mäntel & jacken,michael kors...\n€438.47 €219.23Sie sparen 50% !\nMICHAEL KORS Jacke Weiß Damen Mäntel & jacken,michael kors geldbeutel...\nMICHAEL KORS Lange Jacke Beige Damen Mäntel & jacken,michael kors geldbeutel...\n€278.59 €139.29Sie sparen 50% !\nMICHAEL KORS Bikerjacke Mittelbraun Damen Mäntel & jacken,michael kors...\nMICHAEL KORS Bikerjacke Schwarz Damen Mäntel & jacken,michael kors ohrringe...\n€431.20 €215.60Sie sparen 50% !\nMICHAEL KORS Jacke Schwarz Damen Mäntel & jacken,michael kors...\n€324.61 €162.31Sie sparen 50% !\nMICHAEL KORS Jacke Dunkelblau Damen Mäntel & jacken,michael kors geldbeutel...\nMICHAEL KORS Cape Orange Damen Mäntel & jacken,michael kors handtaschen...\nMICHAEL KORS Caban Bordeaux Damen Mäntel & jacken,michael kors...\n€778.89 €394.60Sie sparen 49% !\nMICHAEL KORS Bikerjacke Khaki Damen Mäntel & jacken,michael kors Billig...\nMICHAEL KORS Jacke Ocker Damen Mäntel & jacken,michael kors uhren...\n€382.75 €191.38Sie sparen 50% !\nMICHAEL KORS Jacke Flieder Damen Mäntel & jacken,michael kors armband...\n€559.59 €279.80Sie sparen 50% !\nMICHAEL KORS Jacke Braun Damen Mäntel & jacken,michael kors...\n€594.72 €297.36Sie sparen 50% !\nMICHAEL KORS Cape Weiß Damen Mäntel & jacken,michael kors...\nMICHAEL KORS Lange Jacke Beige Damen Mäntel & jacken,michael kors portemonnaie...\nMICHAEL KORS Lange Jacke Beige Damen Mäntel & jacken,michael kors ohrringe...\nMICHAEL KORS Bikerjacke Dunkelblau Damen Mäntel & jacken,michael kors...\nMICHAEL KORS Jacke Dunkelblau Damen Mäntel & jacken,michael kors portemonnaie...\nMICHAEL KORS Lange Jacke Beige Damen Mäntel & jacken,michael kors...\nMICHAEL KORS Lange Jacke Dunkelblau Damen Mäntel & jacken,michael kors taschen...\nMICHAEL KORS Jacke Schwarz Damen Mäntel & jacken,michael kors geldbeutel...\n€266.47 €133.24Sie sparen 50% !\nMICHAEL KORS Mantel Schwarz Damen Mäntel & jacken,michael kors...\n€488.13 €244.07Sie sparen 50% !\nMICHAEL KORS Jacke Beige Damen Mäntel & jacken,michael kors portemonnaie...


Gliekgjuchtenge – Wikipedia\nGliekgjuchtenge (dt. Gleichrichtung) beteekent ju Uumwonnelenge fon Wikselstroom in Gliekstroom.\nElektroniske Apparoate benöödigje ne Glieksponnenge. Deer kumt ju eerste Anweendenge fon n Diode an t Lucht.\nWan wie ne sinusfoarmige Wikselsponnenge truch n Diode toufiere an n Wierstand, dan lapt truch dän Wierstand n hoolich-sinusfoarmigen Stroom (sjuch ju Teekenge hier unner). Uur dän Wierstand stoant dan fonsälwen uk ne hoolich-sinusfoarmige Sponnenge, dan deer jält V = I x R. Ju Sponnenge wäd sieläärge nit negativ, mar ju annert sik daach stäärk. Wie naame dät ne pulsierjende Glieksponnenge.\nUum deerfon ne ächte Glieksponnenge tou kriegen, bruuke wie n Kondensator (sjuch hier unner). Nu annert sik ju Sponnenge noch man n bitsken un wofuul ju sik annert, honget je ou fon ju Grööte fon dän Kondensator un dän Wierstand. Nieme wie oun, dät ju Glieksponnenge 10 Volt is un die Wierstand R = 1000 Ω, dan lapt truch dän Wierstand n Stroom fon 10/1000 is 0,01 Ampêre (=10 milliAmpêre = 10 mA).\nWät in Fakt geböärt, is dät die Kondensator, älke Moal as ju Wikselsponnenge maximoal positiv is, ieuwkes truch ju Diode bieleeden wäd. Dät geböärt also insen in n Tied t = 0,02 s.\nWollen wie nu dät ju Sponnengsannerenge, ju Wällegaid ("ripple") Vr, nit moor bedrächt as 0,1 Volt, dan bruuke wie ju Kondensator-Gliekenge V = I.t/C, af n bitsken uurs: C = I.t/V = 0,01 x 0,02/0,1 = 0,002 Farad af 2000 μF. Die Ouflach- af Gläädengskondensator C schäl deeruum n Wäid hääbe fon ap minste 2000 μF un dät is n fiksen Käärel. Uum ju Sponnenge noch moor outouflachjen (tou gläädjen), also uum ne noch litjere Wällegaid tou kriegen, wäd oafte ne Spoule af n Wierstand in Serienschaltenge anwoand mäd noch aan Ouflach-Kondensator.\nZuletzt bearbeitet am 7. Meerte 2013 um 19:02\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 19:02, 7. Meerte 2013.


Ephesos mäd ju Zitadelle\nPoute fon Mazäus un Mithridates\nHistoriske Koarte fon Ephesos uut Meyers Konversationslexikon 1888\nDät groote Tjooter fon Ephesos\nEphesos (lat. Ephesus, griech. Ἔφεσος, türk. Efes, hethitisk Apaša) waas in dät Oalerdum ne groote Ioniske Hoawen- un Honnelsstääd an ju Wäästkuste fon Littik-Asien, däälich in ju turske Provinz Izmir, juunuur dät Oailound Samos.\n1.1 Dät griechiske Tiedoaler\n1.2 Ju roomske Tied un ätters\n2 Ne ferlätte Stääd\nEphesos is dät wichtichste archäologiske Gestrich fon ju Turkäi. Uursproangelk (uum 1100 f.Chr.) waas dät ne Gruppe ienheemske Siedlengen, do der liegen uum dät Hillichdum tou fon ju groote asiatiske Fruchtboarhaidsgoddin, naamd Artemis fon Ephesos. Ephesos is däälich bekoand as dät grootste Fräiluchtmuseum fon dät Roomske Riek ap e Waareld.\nDät griechiske Tiedoaler[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nLeeter siedelden sik deer Griechen an, foarallen Ionier, do ju lokoale Goddin glieksätten mäd hiere oaine Goddin Artemis. As hieren Anfierder wäd Androclus ärwäänd, die uk as Gruunder fon Ephesos jält. Ephesos unnergeen dätsälge as aal do ioniske Stääde. Ätter ju Äroberenge in 560 f.Ch. truch Köönich Croesus fon Lydien wuud Ephesos truch Synoikismus tou een Stääd touhoopeföiged. In dät Jier 550 f.Chr. wäd ounfangd mäd dän Bau fon dän eerste Tempel fon Artemis in Ephesos, die der 436 f.Chr. kloorstoald wäd. Unner persiske Ferwaltenge noom Ephesos 499 f.Chr. Deel an dän Ioniske Apstand un ätter do Persiske Kriege an dän Delisken Buund. Ätter 415 f.Chr. stuud Ephesos in dän Pelopponesisken Kriech an je Siede fon Sparta. Ätter dän Köönichsfree fon 387 f.Chr. Koom ju Stääd wier unner Persien.\nIn dät Jier 356 f.Chr. wuud die eerste Tempel fon Artemis fernäild (ätter ju Legende ap dän Gebuurtsdai fon Alexander die Groote), wierätter mäd dän Bau fon dän twäide Tempel ounfangd wuud. Foarallen ätter Alexander dän Groote wuuks ju Stääd uut tou een fon do wichtichste fon dän Hellenismus, wiertou gjucht holp, dät deer die näie groote Tempel fon ju “Ephesiske Artemis” stuude, die der 323 f.Chr. kloorstoald wuude un die der goolt as een fon do Soogen Waareldwunnere. Dissen Tempel mätte 105 bie 50 Meter, mäd 127 Ioniske Suulen fon 18 Meter hooch. Die Diadochen-Köönich Lysimachus ferlaide ju Stääd un die Hoawen, moakede hier tou sien Ferwaltengszentrum un naamde hier ätter sien Wieuwmoanske Arsinoeia. Do Bewoonere fon Colophon wuuden uum 298 f.Chr. ätter Ephesos uurbroacht, wiertruch ju Ienwoonertaal tounoom bit 100.000.\nEphesos waas ouwikseljen Besit fon do Ptolemäe un do Seleukide. Bie dän Ferdraach fon Apamea koom Ephesos 187 f.Chr. an do Attalide, do Härskere fon Pergamon, un ätter 133 f.Chr. an dät Roomske Riek.\nJu roomske Tied un ätters[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nEphesos hied ne Blöitetied unner dät Roomske Riek. Ju Stääd is foarallen bekoand fon two Biebelbouke: die Bräif fon Paulus an do Ephesere un ju Apostelgeskichte fon Lukas. Gans bekoand is ju Stääd uk weegen dät Konzil fon Ephesos, touhooperuupen fon Kaiser Theodosius III weegen ju Striedfroage uur ju Leere fon Nestorius.\nJu Stääd bleeuw eerste uk noch Zentrum fon ju Fereerenge fon Artemis, man 262 wuud die groote Tempel fernäild un gans uutroowed fon do Goten. Ephesos koom in Ferfaal ätter dät do Turke ju Stääd 1420 iennoomen. Aantje fääre fint me noch do Uurblieuwsele uut ju turske Tied in Selçuk, wier ju leet-seldschukiske Isa Bey-Moschee stoant un ap n Höäwel deerbuppe ne byzantisk-seldschukiske Zitadelle. In ju Zitadelle stoant ju Johannessäärke, wier dät Grääf fon dän Apostel Johannes lääse skäl. Ap dän Höäwel Aladag, an ju uur Kaante fon Ephesos, stoant dät Huus fon Maria (tursk: “Meryemana”), wät fuunen wuude ap Anreegenge fon do Visione fon Anna Katharina Emmerich. Deer kon me uk ju Hööle fon do soogen Släipere bekiekje.\nNe ferlätte Stääd[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nIn leeter Tiede fersoundede die Hoawen un koom ju Stääd in dät Binnenlound tou lääsen. Deertruch kuud ju hiere wirtskaftelke Loage nit behoolde un wuud ju Stääd ap Eende ferlät. Fielicht deertruch rakt et deer noch fuul oolde Bauräste. Deeruum is ju nu ne wichtige Bestimmenge foar Touriste, deeruum dät me deer n gouden Iendruk kriege kon fon wo ne Stääd in ju Blöitetied fon dät roomske Riek uutsaach. Ieuwenske roomske Boade un n roomsk Toilettensyssteem kon me fuul Suulen fon Tempele sjo, do Räste fon ju groote Bibliotäike fon Celsus un n oarich bewoard blieuwen roomsk Tjooter. Dit Tjooter kreech sien definitive Foarm in dät eerste un twäide Jierhunnert ätter Christus un hied Ruumte foar 24.000 Toukiekere.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 23:06, 21. Februoar 2015.


Wo leze iek Bouken? – Foundation Operation X for languages, cultures and perspectives\n26 May 2019 25 May 2019 Operation X\nWo leze iek Bouken?\nSiet iek fóarig Jier fon Frieslound in Hollound wai touräagkemen bän, is mien Boukskap fon touhúus full mäd Bouken. Iek häbe fúul Bouken mädnúmen do mie näisgíerig moakje. n Deel häd tou moakjen mäd ju Geskichte fon Frieslound in Hollound un n uur Deel sunt Romoanbouke. Iek häbe jo aal mädnúmen wiel jo mie n goud iensjoon reke uur Frieslound, wier ik Foarskenge ätter dwo.\nMan deer sitte wät Hoaken an. Ik weet nit wo iek mäd aal do Bouken ounfange skäl. Bisunder swíerdelk is dät iek nit gau in n näi Bouk jumpe kon. Iek bruke wäil Tied uum mie deeran tou woanen wier ju Geskichte mäd tou moakjen häd. Fóardeem dät Bouk mien Oacht heel un aal in Bislek nimt, bän iek aal oubroacht.\nn Wieze ju mie goud paast is uum do eerste Sieden morere Moale tou lezen. Dät eerste Moal dät iek n Bouk leze, fersäike iek do Hondelengen un Moanskene tou undhoolden. Iek leze nit moor as 10 Sieden uumdät iek gau mien Oacht kwiet bän. Iek skäl do insen teeuwe un wät uurs dwo. Deerätter leze iek nochmoal dosälge Sieden, wilst iek dut Moal ju Geskichte wuttelk fersäike tou begriepen. Iek wol n Bíeld foarmje konne fon aal dät wät iek lezen häbe. n Bíeld is aiske wichtig, uumdät dät dät Lezen mäkkelker moaket. Juust ätter dät Foarmjen fon ju Bíeld gungt dät Lezen gau. Romoanbouken mouten loagisk weze, un wan du n Bouk läst so as du n Film kikst, koast du dät Bouk aiske gau oumoakje.\nIn uur Wouden, toanke iek dät do eerste Sieden fon n Bouk goud begrepen wäide mouten. Wan dät die lukket, do gungt t gau mäd dät Lezen.\nPrevious Trams in Hongkong\nNext Die Stround Chín séui wāan


Seelterfräiske Soagen – Wikisource\nOolde Soagen uut un uur Seelterlound\nJu Schäddeler Klokke in dän Krätseldoabe[Beoarbaidje]\nKopiert von: www.literaturatlas.de/~la4/glocke.htm & www.literaturatlas.de/~la4/glockede.htm\nIn ju Tied, as doo Mansfäldere in Aast-fräislound wieren, moakeden jo altoumätsen Uutfal ätter’t Seelterlound.\nInsen koomen jo mäd 'n poor hunnert Mon un noomen do Schäddeler ju Klokke ut dän Touden un ronnen deer mäd wäch. Do Schäddeler Monljuude wieren just nit aal In Huus. Do aber inne wieren, moasten dät mäd oaine Oogene bekiekje, wo jo him ju Klokke tou dän Touden uutoarbaideden un foudels moakeden , dät jo deermäd wächkoomen. Wilst do Mansfäilder deermäd tougoang wieren un al twiske Schäddel un Hollen mäd ju Klokke unnerwains wieren, koom dät Foulk touhoope. Do kwaad deer aan: ,,Ljuude, wol’n wie uns ju Klokke nieme läite fon so min Foulk? Dät schäl nit geböarje! Häi, fluks bäätätter!" Deertou wieren do Schäddeler fluks kloar. Jo hoalden do Mansfäilder boalde ien, noomen him ju Klokke mäd Gewalt wier ou un häuen do Suldoaten, dät jo Rietuut nieme moasten.\nAs jo ju Klokke wier in Schäddel hieden, kwaad deer aan, die dät Woud hiede: ,,Dät is hier nit goud mäd, dät wie him ju Klokke wier ounuumen hääbe, wie hääbe dät nu mäd twoohunnert tou dwoon häiwed, man nit loange moor, dan kuume twooduusent un dan mouten wie se daach noch miste, wan wie se nit anne Siede brange. Dan wät dät lääste noch läpper as dät eerste, un dät Jäild, dät in Schäddel is, dät nieme se deer dan noch tou mee. Wie dwo niks beeter, as wie gunge bie, nieme all dät Jäild, dät wie hääbe, dwo dät inne Klokke, läite hier, dät unnerste ätter buppen, in dän Krätseldoabe sakje un lääse deer 'n grooten Steen ap. Wan do Mansfäilder dan wääge sunt, gunge wie wai un hoalje ju Klokke mäd dät Jäild wier uut dän Doabe. Dän Foarsleek noomen aal oun, un dieden dät dan uk so.\nÄtters, as doo Mansfäilder wääge wieren, wüllen jo uk insen wai un hoalje ju Klokke mäd dät Jäild wier hääruut ut dän Doabe. Man wät waas deer do tou dwoon?\nJu Klokke mäd dät Jäild un dän Steen waas so fier in ju wooke Gruunde deelsakked, dät deer wäil Huushööchte Woater apstude Ju Klokke waas uunmuugelk tou kriegen, un so schäl ju Klokke mäd dät Jäild un dän Steen deerap deer noch oanesitte bit nu tou.\nLoange Tied deerätter kreegen wäkke uut Schäddel dät inne Kop, dän Doabe loos tou schäppen, so as Lümke Gaarelt, Häärbärchs Ailt, Büterjans Aljert, Bette Wääd un sin Bruur Ailt, do nu al loange dood sunt. Joo spiekerden Taarbooljen un Stokke touhoope un deerap mäd twäin Mon an 't schäppen, eenige mäd n’Wonnen, oankelde mäd Oosfeete. Jo kreegen dät Woater deer so fier uut, dät jo dän groote Steen al tou sjoon kreegen, deerunner ju Klokke lääse schäl. Fokke Wilke, die noch loange ätterdäm lieuwde, fertälde, dät hie dän Steen blouked häd, as hie tou'n Foarschien koom. Un eenige Schäddeler, so uk n’oold Wieuw, Borchmanns Liesbeth, hääbe ap dän Steen steen.\nNu geen dät an 't Schäppen un Allarmjen, dät doo Ljuude in dät Täärp dät heerden. Doo ronnen deer aal ap tou un wül’n uk mee tou dät Jäild heere. Dät wüüln do eerste him nit toustounde, dät jo hieden sik deer boalde bie hauen un ju Woaterwälle in dän Doabe smeet so stäärk ap, dät jo dät Woater nit läiger kriege kuden. Do moasten jo dät foar Nood toureeke un lääse läite wät deer lait. Die Doabe ronn wier ful fon Woater un an Loosschäppen wude nit wier tocht.\nInne Hitlertied wude fonne Ticheläi ju Motorpumpe mäd loange Slauche ut de Leemdoabe hoald un die Krätseldoabe loospumped. Die Doabe wude bit appe hädde Gruunde unnerrsoacht. Mäd Mudde toudäkkede Steene wuden fuunden un uumekierd, man ju Klokke waas nit tou fienden. Nu geen dät Räiden loos, wo dä muugelk waas. As fergeene Häärst 1959 ju Äi liek greeuwen wude, waas deer noch eenmoal Hoopenge. Do Baggere oaber brochten uk neen Klokke ätter buppen.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 10:51, 6. Oktober 2017.


Loange Tied deerätter kreegen wäkke uut Schäddel dät inne Kop, dän Doabe loos tou schäppen, so as Lümke Gaarelt, Häärbärchs Ailt, Büterjans Aljert, Bette Wääd un sin Bruur Ailt, do nu al loange dood sunt. Joo spiekerden Taarbooljen un Stokke touhoope un deerap mäd twäin Mon an 't\nschäppen, eenige mäd n’Wonnen, oankelde mäd Oosfeete. Jo kreegen dät Woater deer so fier uut, dät jo dän groote Steen al tou sjoon kreegen, deerunner ju Klokke lääse schäl. Fokke Wilke, die noch loange ätterdäm lieuwde, fertälde, dät hie dän Steen blouked häd, as hie tou'n Foarschien koom. Un eenige Schäddeler, so uk n’oold Wieuw, Borchmanns Liesbeth, hääbe ap dän Steen steen.\nDie Sage lässt sich hier als wav-Datei auf saterfriesisch


Arawak-Sproaken – Wikipedia\nDo arawakiske Sproaken of Maipuriske Sproaken sunt een Sproakfamilie, ju in Suud-Amerikoa un in ju Karibik hiere Heemat häd, un fon do Arawak-Foulke boald wäd.\nKoarte mäd do Arawak-Sproaken ap dät suudamerikoanske Fäästlound.\nDie Noome beteekende uurspröängelk bloot aan ienfloudrieken Stom in Guyana un Suriname, uk bekoand as Lokono. Düssen Stom wuude aan Ferbuundeden fon do Spoaniere in dän Kriech juun karibiske Ljuude, do do traditsjoonelle Fäinde fon do Arawak wieren. Fon hiere Sproake rakt dät allere Beskrieuwengen, un in Suriname, Guyana, Frantsöösk-Guayana un Venezuela wäd ju bit däälich noch boald.\nDo as arawakisk beteekende moor as säkstich Sproaken wuuden in't 19. Jierhunnert as oainen Sproak-Koppel ärkoand. In bienaist aal do däälich "arawakisk" naamde Sproaken ludt dät Präfix fon ju eerste Person Singuloar nu-, man dät oaintelke Arawakisk bruukt ta-. Uur Meensoamgaide uumfoatje dät Präfix fon ju twäide Person pi-, dät Relativ-Präfix ka- un dät Negativ-Präfix ma-.\nDo Arawak-Sproaken hääbe sik wildääge in do Orinoko-Doal uutbilged. Jo hääbe sik ätters fääre fersprat un wuuden bit tou dän eersten Kontakt mäd do Europäere tou een fon do maastferspratte Sproakfamilien in Suud-Amerikoa. Do Sproaken wuuden in masse ferskeedene Rebätte loangs dän Orinoko, un dän Amazonas boald, man uk ap Deele fon do Antillen un uurswain.\nIn do fergeene Jiertjaande sunt düsse twieuwelloos fjuunde Sproaken fon noudamerikoanske Taxonomisten in Maipurisk uumebenaamd wuuden, uum him fon aan gratteren, hypothetisken Sproakstom tou unnerskeeden, die uk Arawakisk naamd wäd.\nOardenge fon do Arawakiske SproakenBearbeiten\nArawak-Sproaken of Maipuriske Sproaken\nMiddel-Maipurisk (noudelken Mato Grosso in Brasilien)\nAast-Maipurisch (in't buuterste Noude an ju Atlantik-Kuste fon Brasilien)\nNoud-Maipurisch (noudelk fon dän Amazonas)\nKaribisken Koppel I\nArawak of Lokono (Suriname, Guyana)\nWayuu (Wayuunaiki) (Guajira-Hoolichailound, Kolumbien un Venezuela)\nParaujano (wäästelk Venezuela)\nTaíno (Antillen un Bahamas)\nKaribisken Koppel II\nAilound-Karibisk (Litje Antillen)\nBinnelound-Koppel I (suudelk Venezuela)\nBinnelound-Koppel II (Llanos de Orinoco, f.a. Kolumbien)\nBinnelound-Koppel III (noudwäästelke Sieden-Äien fon dän Amazonas)\nBinnelound-Koppel IV (Amazonisk)\nWapishana-Koppel (suudelk Guyana un Brasilien)\nSuudelken Koppel I (Bolivien)\nSuudelken Koppel II (Brasilien)\nPrä-andinen Koppel (Peru)\nPurus-Koppel (Brasilien un Peru)\nZuletzt bearbeitet am 3. Februoar 2020 um 03:03\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 03:03, 3. Februoar 2020.


Negen Höhner un een Hahn\nHarm Sievers harr sien Plaats all vör Johren an sien Söhn Benno avergeven. He harr, för sien Ollske Grete und sük, achterut 'n lüttjet Huuske boot, as Ollendeel, so to seggen un harr sük ut de Buurderee ok haast heel torügg trucken un leet sien Söhn up egen Hand warken. Ok Grete harr haast al hör Upgaven an Benno s' junge Froo Gerda wiedergeven. Bit up de Höhner, de harr se sük neet nehmen laten. Harm harr de Huck un de Utloop umboot un harr so mennig Dag dran herum klütert man Grete harr aver de Höhner alleen dat Seggen. Negen sneeiwitte Höhner un een Hahn harr se. De beiden Ollen, Harm un Grete, eten jeden Dag elk een Ei un Harm kreeg saterdags ok woll maal twee man de Rest gung an de jung Lü of wurr verköfft.\nHarm harr immer Undög in d' Kopp un wenn he Grete 'n bietjet targen wull, denn fung he van de Hahn an to quäteln. Dat 'n Hahn ja keen Eier leggt un för de poor Höhner ok je neet nödig is un dat se hum to Wiehnachten good in d' Pott steken kunnen.\n„Een Huck full Höhner un keen Hahn is as 'n dicken Plaats ahn Buur.“, sää Grete smaals, „un de Hahn bruuk ik ok dat ik di smörgens ut d' Bett krieg', un butendeen sörgt de Hahn ok för sien Höhner. Hest Du all maal sehn wenn de Hahn buten wat to Freten funnen hett, denn röppt he eerst na sien Höhner, tuk, tuk, tuk ...“ „Ja, ja“, sää Harm fell, „man meesttied spölt he sük mit sien tuk, tuk, tuk ok blot up un de Höhner kamen van averall her un denn is door heel nix to bieten. Dien Hahn mag sük ok geern 'n bietjet dickdoon.“ „Aber hest du ok all maal sehn, wenn d'r 'n frömden Hund, of 'n Katt, oder anners 'n Deer to nah an de Höhner rankummt, wo uns Hahn sien Höhner denn verteidigen deit un wo vergrellt he denn up dat Deer losgeiht?“, sää Grete. „Dat mag woll wäsen“, meen Harm, he weer neet so recht to avertügen un he wull dat ok neet so doodeernst nehmen.\n„Man wat ik di noch seggen wull, ik hebb vanmörgen achtern an d' Wald an d' Gosenbarg un ok an d' Slootskant, düdelke Sporen van 'n Voss sehn, wi mutten nu besünners up de Höhner uppassen.“ „Denn sett di man glieks up d' Luur“, sää Grete, „de Vossen sünd neet blot scharp up Höhner.“\n'N poor Wääk later, up 'n Sönndagnamiddag - de Voss harr'n se all weer vergäten - weeren se al tosamen bi 'd Nahbers up d' Geburtsdag. Se seten moi in d' Sömmerhuuske in de Harvstsünn bi 'n leckern Koppke Tee un 'n Stück Tort, as to Huus de Hund ansloog un ok de Höhner 'n Schandaal maken deen as wenn se starven mussen. „Oh Gott, de Voss“, sää Harm futt un leep, so gau as he kunn, na sien Hoff. (Dat weeren ja man knapp tweehundert Meter) Man wat he nu to sehn kreeg, sall he woll so fell neet weer vergeten, he sall dat sülfst vertellen:\n„As ik bi de Höhnerhuck ankwem, weeren de Höhner tosamen in een Eck van de Utloop un uns Hahn stunn upgereegt, mit sien Flögels utbreddt, aver de Voss, de Kopp andaal un gallerde mit sien Snabel vergrellt as mall up de Voss in. De Voss harr sük heel lüttjet maakt un harr noch keen Weg funnen, torügg to bieten un as he mi ok noch spitz kriegen dee, stoof he dör 'n Gatt unner dat Schütt herut un weg weer he. Dat gung so fix, dat ik keen Tied mehr harr de Inbräker to möten. Ik harr noit docht, dat uns Hahn so 'n Düvelskeerl is!“\n'N poor Maant later kreeg Harm de Voss an d' Gosenbarg doch noch to faten un Grete hett hör Wintermantel mit dat Fell moi utstaffert.\nDie Geschichte ist frei erfunden. Jede Ähnlichkeit, auch der Namen, mit lebenden Personen wäre rein zufällig.


Aru-Sproaken – Wikipedia\nDo Aru-Sproaken: Krääftich faawed: Wier däälich noch Aru-Sproaken boald wäide. Bleek faawed: Wier aleer Aru-Sproaken boald wuuden\nDo Aru-Sproaken - uk Jaqaru-, Jaqi- of Aymara-Sproaken (Jaqi "Moanske", Aru "Sproake") - sunt een Sproakfamilie in ju suud-amerikoanske Anden-Ruumte. Deer rakt dät däälich bloot noch two of tjo Sproaken fon (Campbell 1997, Adelaar 2004). Dät Aymara heert mäd moor as two Millionen Baalere tou do maastboalde Indioaner-Sproaken.\nAymara : 2,2 Mio. Baalere, in Bolivien un Peru an dän Titicaca-See, Departement Puno, uk in't Noude fon Chile.\nJaqaru, in Peru in't Departement Lima, Provinz Yauyos, Distrikte Tupe un Catahuasi\nJaqaru (Haqaru, Aru) : 700 Baalere, in Aisa und Colca\nKawki (Cauqui) : bienaist uutstuurwen † (bloot säks Ljuude boalden dät noch in't Jier 2005 un uk nit moor alledeege), in Cachuy, Canchán, Caipán un Chavín\nKawki is bit nu tou nit goud dokumentierd, sien Staalenge as Sproake of Dialekt is bit däälich striedich. Een fergliekjende Unnersäikenge fon Jaqaru un Kawki is ploand\nUumdät jo so fuul Woude meensoam hääbe, wäide do Aru-Sproaken touhoope mäd do Quechua-Sproaken fon wäkke Foarskere in een meensoame Sproakfamilie mäd dän Noome Quechumaran ienoardend. Man näiere Unnersäikengen tjuude deerap wai, dät do Uursniedengen in't Vokabuloar fon juunsiedige Äntlienenge truch loangjierigen lokoalen Kontakt kuume. Dät is dan also moor aan Sproak-Buund as een Sproak-Familie.\n↑ Paul Heggarty: A Lexical Comparison Between Jaqaru and Kawki – the Two Varieties of Central Aymara. — (Memento fon dät Originoal fon dän 28. Dezember 2007 in't Internet Archive) Info: Der Archivlink wuude automatisk ienföiged un noch nit uurpröiwed. Jädden pröiwje dät Originoal un dän Archiv-Link ätter ju Ounwiesenge un nieme düssen Beskeed ruut.@1@2[[Foarloage:Webachiv/IABot/Skriptfehler: Ein solches Modul „URLutil“ ist nicht vorhanden.]]\nDiccionario etnolingüístico y guía bibliográfica: Aymara (Jaqui/Aru). Alain Fabre, 2005 (Fuul Informatjsoon ap Spoansk tou ju Aru-Sproak-Familie) (PDF, 326 kB)\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 23:40, 8. August 2021.


(Fäärelaited fon Surinam)\nWoalspruch: Justitia - Pietas - Fides\nNationoalhymne: God zij met ons Suriname\nIenwoonere (2005) 449.888\nMunte Surinamsken Dollar (SRD)\nTiedzone UTC -3\nFierdai 25. November\nSuriname (ap Sranantongo: Sranan [sra:ˈnaŋ]) is n Lound in't Noud-Aaste fon Suud-Amerikoa. Noudelk deerfon lait die Atlantik, aastelk Frantsöösk-Guayana, suudelk Brasilien un wäästelk Guyana. Twiske Suriname un Guyana rakt dät n striedich Rebät un twiske Suriname un Frantsöösk-Guayana uk.\nAaldät ju Amtssproake Niederloundisk is, wäd dät fon minner as n Haaldeel fon ju Befoulkenge alledeege boald.\nWichtiger is as Uumgongssproake Sranan Tongo, een surinamiske Kreolsproake ju sik touhoopesät uut Ängelske, Niederloundske, Portugiesiske Ienfloude un Uurblieuwsele uut afrikoanske Sproaken. Sranan Tongo is nit ju eensige Kreolsproake in Suriname.\nIn Suriname wäd as trääd-wichtichste Sproake uk n karibisk-hindustanisken Dialekt boald, ne Varietät fon dät Bhojpuri, dät mäd indiske Siedlere deer wai keemen is.\nFääre wäd Ängelsk boalt un dät Portugiesiske wint uk oun Betjuudenge, foar'aaln truch brasilioanske Gouldsäikere, do illegoal in't Lound kuume. Dät rakt noch moor Sproaken, wierfon do maaste ap buutloundske Ienfloude touräächgunge. Indioaner-Sproaken rakt dät noch, man jo hääbe neen groote Betjuudenge moor.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 20:29, 24. Juli 2016.


För dat Drinken geev dat in uns Obergeschoss 'n Tresen; blots dor stunn nüms achter. So müss ik nochmol dool in dat Erdgeschoss un mi een seuken, de för mien Dost tostännig weer. Ik heff een anhaut, un de keem mit no boben. Se harr'n in düssen Loden nichmol Beer vun'n Fatt. Ik bestell twee Buddln, 'n Cocktail un'n Glas italieenschen Rootwien. Dat sull geern Bardolino or Chianti sien. He keek mi an, as wenn ik Wien ut Grönland bestellt harr. Geben hett he mi 'n spoonschen Rioja. Nu harr he doch tomindst de Klöör dropen. — Denn weer ik an un müss miene Scheckkoort op sien Lesegerät leggen un eerst denn kunn ik mit mien Tablett afhaun.


Ju goddelke Komödie – Wikipedia\nJu goddelke Komödie\nJu goddelke Komödie (La Divina Commedia) is n Epos fon dän Florentiniske Dichter Dante Alighieri, skrieuwen in dän eerste Haaldeel fon dät 14. Jierhunnert. Dät heert tou do anärkoande Mästerwierke fon de Waareldliteratuur, un tou do grootste kulturelle Laistengen fon dät Middeloaler.\nDante beskrift in ju Komödie sien toachte Raise truch dät Juunsiedige: Hälle, Feegefjuur un Heemel. Hie is auctor (Autor) as uk actor (Tjooterspieler) in sien oaine Dichtenge, ju loangewai Il Dante naamd wuud.\nIn n Ounfang naamde Dante sien magnum opus eenfach Mien Komödie; et waas Boccaccio die dät 1360 sin Eerentittel fon däälich roate. In dät Middeloaler waas ne 'Komödie' n Fertälster wät goud uutfäl, in n Juunsats tou ne Tragödie. Deer wuud also nit wät Spoasiges mee meend.\n1 Bäätergruunde un Struktuur\n2 Dät Fertälster\n2.1 Paat I: Inferno (Hälle)\n2.1.2 Iendeelenge fon ju Hälle\n2.1.3 Die Limbus\n2.1.4 Köönich Minos (do Uunmäitige)\n2.1.5 ju Stääd Dis (Baldoarige)\n2.1.6 Do Malebolge (Bedjoogere)\n2.1.7 Kokytos (Ferräidere)\n2.2 Paat 2: Purgatorium (Luuterengsbierich)\n2.2.1 Dät äidske Paradies\n2.3 Paat 3: Paradiso (Paradies)\n5 Fräiske Uursättenge\nBäätergruunde un StruktuurBearbeiten\nDante skreeuw Je goddelke Komödie in ne Tied, dät Italien in n Uurgong waas twiske dät Middeloaler un dän Renaissance. Dit wäd kloor ouspeegeld in ju Komödie: middeloalerelke as uk klassiske Themen treede stäärk in n Foardergruuund. Dantes Wierk is truch un truch kristelk un stoant in ne Tradition fon fiktive Raisen truch dät Juunsiedige, man touglieketied is ju Oarbaid mäd klassiske Figuuren, as Vergil, wäkker Dante in woudelken un uurdreegenen Sin foaruutgungt in Inferno. Dantes Bewunnerenge foar dät Roomske Riek, wät hie as Biespil foar sien oaine Tied saach, kumt hier in n Foardergruund: Vergil waas die Autor fon Aeneis, ju episke Geskichte fon ju Stiftenge fon Room. Disse lääste Oarbaid waas ne groote Inspiration foar ju Komödie: Zitate un Paraphrasen uut dän Aeneis rakt et oafte.\nIn Dante sien Tied roat et n Stried in Italien twiske Guelfe (Guelfi), Anhongere fon dän Poapst un Ghibelline (Ghibellini ), Anhongere fon dän Kaiser. Ätter dän Siech fon do Guelfe in Florenz 1289 kleeuwde ju Paatäi sik in do wiete un do swotte Guelfe. Dante sälwen heerde tou do kaiserelk gesinde Wiete Guelfe. Hie waas deerfon uurtjuugd, dät n stäärken Kaiser do politiske Bestrieuwengen fon dän Poapst breeke kuude un Europa Free un Wäilstand brange wüül.\nIn dät Jier 1302 wuud Dante fon do swotte Guelfe, ätterdät jo de Macht griepen hieden, in Ouweesenhaid feruurdeeld tou Ferbannenge uut Florenz. Hie saach sien Heematstääd sieläärge nit wier un skreeuw Ju Goddelke Komödie in Exil, woarskienelk twiske 1308 un sin Dood in dät Jier 1321.\nJu Komödie is n Epos in träi Deele, mäd do Tittele Inferno (Hälle), Purgatorio (Luuterengsbierich of Feegefjuur) un Paradiso (Paradies). Älke Paat änthaalt 33 Canti ("Läidere"), fon allemoale 100 Terzinen (tjo Strophe). Dät rakt uk n ienleedend Canto bie Inferno, wät ne Gesamtaal fon 100 rakt. Dät ganse Wierk is in ne ärfienderiske Oard uumiermjend Riem skrieuwen. Ju eerste un ju trääde Riege fon älke Terzine riemje mädnunner, ju twäide Riege riemet mäd ju eerste un ju trääde Riege fon ju foulgjende Terzine. Dät Riemskema is somäd ABA BCB CDC ... usw. Ne Probe (Inferno 1, 1-6):\nAp ju Midde fon min Lieuwendswai\nfoont iek miesälwen in n tjuusterch Woold\ndan die gjuchte Wai waas ferlädden geen\nOach, wo skäl iek kweede wo stuur dät waas\nwät waas dissen Woold wöist un ruuch un uungastfrüntelk\ndie Toacht deeran moaket mie wier Nood\nDoe’t ik op ’e helte wie fan myn reis troch it libben,\nwaard ik wekker en fûn mysels yn in tsjuster bosk,\nwant ik wie fan it rjochte paad ôfrekke.\nIt is dreech om te fertellen wêr’t it op like,\ndat bosk, mei woaste strûken en stobben.\nAs ik dêroan tink komt al myn eangstme wer werom.\nVita (1) riemet sik ap smarrita (3), oscura (2) ap dura (4) un paura (6). Forte riemet wier ap do lääste Woude fon do Verse 7 un 9, usw.\nJu Iendeelenge fon Ju Goddelke Komödie is nit toufällich toustande keemen, as fuul middeloalerelke Wierke is dät ful fon Symbolik fon Taale. Do Terzine un do träi Deele (canticas of Hymnen) beluuke sik ap ju Träifooldegaid. 33, ju Taal Canti pro Deel, beluukt sik ap dät Oaler, in dät Christus stoorf. Uk 100, ju Gesamttaal Canti un ju Antaal Terzinen pro Canto, wuud as perfekte, hillige Taal betrachted (deerhäär die ienleedende Gesoang uurhoop).\nJu Komödie is skrieuwen in dät Italieenske, nauer gekweeden, in ju Florentiner Dialekt, un is deermäd een fon do eerste Wierke in ju Italieenske Foulkssproake. In Dante sien Tied wuud uurs noch maast ap Latiensk skrieuwen. Dante sin Woal foar ju Foulkssproake spielde ne wichtige Rulle bie ju Ärkannenge fon dät Florentiner as Standoard-Italieensk, n Stoatus, die dät noch häd.\nJu Goddelke Komödie hied uk n nit uunwichtigen Ienfloud ap ju Foulkssproake. Toun Biespil die Uutdruk "an dän Fout fon dän Bierich" wuud fon Dante betoacht. Foar do Tiedgenossen fon Dante waas disse Beskrieuwenge foar dän unnerste Deel fon n Bierich ne gans näie, poetiske Metapher: wan n Bierich is as n Riese, dan is die unnerste Deel fon dän Bierich as n Fout, so ju Begründenge. In dän Loop fon de Tied wuud dissen Uutdruk so algemeen in bolde aal Foulkssproaken, dät et ne soonaamde 'fersteende Metapher' wuud: neemens toankt noch an n Riese of Fäite (mäd Toonen), wan er boalt uur dän Fout fon n Bierich.\nIn ju geozentriske ptolemäiske Waareldbielde fon ju Komödie is ju Äide ne Kugel wierfon een Hemisphäre bewoond wäd un ju uur bolde gans uut Woater bestoant. Jerusalem is dät Zentrum fon ju bewoonde Hemisphäre.\nIn dät Binnere fon de Äide, unner dän bewoonde Deel, is ju Hälle: ne tjoachterfoarmige Hööle, ju der bilded wuud, as God dän rebelske Ängel Luzifer (Satan) uut dän Heemel smeet. Dät aal mout foar ju Skäppenge fon dän Moanske geböärd weese. Luzifer loundede juust in de Midde fon de Äide un is wuddelk dät Zentrum fon dät Universum (Al). Ju Symbolik, ju deeroun lait, is dät Luzifer dät maast äidiske Kreatuur in dät Al is, un ap fierste fon dän Heemel.\nDie Luuterengsbierich fint sik midde in ju Woater-Hemisphäre, liek juunuur Jerusalem, un is bilded uut ju Äide, ju der hoochkoom as ju Hälle äntstuude. Dante beloanget dän Bierich deertruch, dät hie truch ju Äide gungt of klift, truch n Oard Tunnel mäd Iengong an ju djoopste Steede fon de Hälle. Uum bie dän Iengong tou kuumen, mout Dante uur Luzifer sien hierige Lieuw klieuwe. Ap ju Spitse fon dän Luuterengsbierich is die Tuun Eden, dät äidske Paradies, wier Adam un Eva uut ferdrieuwen wuuden. Disse Platzierenge is apfaalend, deeruum dät dät äidske Paradies in ju middeloalerelke Tradition in dät Fiere Aaste laid wuud.\nDie Heemel bestoant in Dantes Vision uut njuugen Kringe of Kuugele uum de Äide tou.\nDante, ferdweeld in dän tjuusterge Woold. Ne Gravur fon Gustave Doré.\nLäit foare aal Hoopenge, du die hier binne gungst\nDie Feermon Charon naiert. Ne Gravur fon Gustave Doré.\nN Rien fon Fjuur träft do Goddeslästerer\nVergilius haalt dän Düüwel Malacoda (Kwälstäit) wääge\nDante nimt dän Leeser mee ap ne Raise truch dät Juunsiedige. Ju Geskichte fon sien Raise spielt in ju stille Wiek fon dät Jubeljier 1300 un ju eerste Stappe fon sien Raise brangt him in do Djupten fon de Äide, truch de Hälle (Inferno), wier hie ieuwenske mythologiske Figuure uk berüümde un machtige Ljuude uut Toskana mät. Dan sticht er ap dän Luuterengsbierich (Purgatorium), wier hie uk boalt mäd eemoalige Wöidedreegere. Jo wäide luuterd (skeeniged), eer jo Tougong tou dän Heemel (Paradiso) kriege .\nUnner sien Raise truch ju Hälle un uur dän Luuterengsbierich wäd Dante unnerstöänd fon sin Ljoowlingsdichter, Vergil, n Roomsken, die der lieuwde in ju Tied fon Kaiser Augustus. Vergil gungt mäd Dante truch de Hälle, loangs Luzifer sälwen, uur dän Luuterengsbierich bit tou do Pouten fon dän Heemel, wier hie sien naiste Fierenge, Beatrice, mät. Beatrice basiert ap Beatrice Portinari, n Wucht, dät Dante in sin Juugd twäie mät hiede un dät er sieläärge nit ferjeeten hiede. Beatrice fiert Dante truch dän Heemel, bit an dät goddelke Lucht.\nPaat I: Inferno (Hälle)Bearbeiten\nAn dän Stille Fräindai fon dät Jier 1300 is Dante 35 Jier oold, "In de Midde fon uus Lieuwend" (Canto 1:1). Hie is in n tjuustergen Woold, ne Allegorie foar ne djoope persöönelke Krise, un muugelkerwiese foar dät Plotten fon Sälwenmoord: in Canto 13 wäide do Sälwenmöärender in n Woold bestroafed. Hie wäd oungriepen fon wüülde Dierte, do sien Säänden symbolisierje: n Panther symbolisiert ju Lust, n Leeuwe die Stolts un ne Wulfin ju Gier. Hie wäd fon sien Juugdljoowe Beatrice un Vergil (Canto 2) rädded un do wiese him dän Wai.\nVergil un Dante betreede ju Hälle truch ne Poute mäd deerap n Spruch fon njuugen Riegen, wierfon ju lääste berüümd wuuden is: "Läit foare aal Hoopenge, du die hier binne gungst" (Lasciate ogni speranza, voi ch'intrate; Canto 3).\nIendeelenge fon ju HälleBearbeiten\nJu Hälle is in njuugen Kringe iendeeld. Do buutere Kringe wäide befoulked fon Doode, do der skeeldich wieren an Inkontinenz, ju Uunfäiegaid, hiere Liedenskuppe un Begieren tou kontrollierjen, do Binnere fon Gewaltdeedere un Bedjoogere. Dät Skeed twiske do bee Gruppen wäd bilded fon do Muuren fon ju Stääd Dis, do dät Binnere fon de Hälle uumsluute, un fon ju Äi Styx, ju deer uumetou lapt. In ju allerdjoopste Kaverne fon de Hälle, dät Giudecca ("Judassood," uk n italieensk Woud foar juudsk Fjoondel), sit Luzifer in dät Ies iensleeten.\nDie moderne Leeser wol bemäärke, dät man min fon do Stroafen, do Säändere in de Hälle liede, mäd Fjuur tou dwoon hääbe. In dät Middeloaler wuud ju Hälle oawers säilden as ne bloot heete Steede foarstoald, Folter mäd Keelde wuud uk oafte beskrieuwen. Gans in Eenkloang mäd disse Foarstaalenge lait Dante Luzifer in n See fon Ies. In de Hälle wäide uk Contrapassos oafte ferwoand, ätter do Beskrieuwengen.\nInferno is gjucht politisk fon Natuur: Dante sät fuul fon sien politiske Juunstonnere (deerbie eenige Poapste), man uk eenige fon sien Meeoarbaidere, in de Hälle. Do Ferkööpere fon do säärkelke Amte, do Simoniste, sunt in dän oachte Kring.\nBääte ju Poute is n Beräk, wier sik do Ferstuurwene fiende, do der in hiere Lieuwend naan Woal moaked hääbe twiske Goud un Kwood. Jo sunt noch nit in de ächte Hälle, man sunt feruurdeeld, foar altied as Maale hääruume tou loopen bääte n Banner, unnerdowiele plooged fon Häspen.\nFerdamde Seelen wäide ju Äi Acheron uurfaadend fon Charon, die Feermon fon do Doode uut ju griechiske Mythologie. Hie wäigert sik, dän lieuwjende Dante uurtoufaadenjen. Allerdings wäd Dante beduust bie n Äidbieuwjen un woaket an dät uur Ouger ap,\nDie eerste Kring is ju Foarhälle of Limbus (Canto 4). Hier sunt do däägede Heeden, deerunner Vergil. Deeruum dät jo nit dööpt sunt, hääbe jo naan Tougoang tou dän Heemel. Jo wäide oawers nit kwääld fon Düüwele, deer jo neen Skoade däin hääbe, is hiere Stroafe eewich Lieuwend in Tjuusterge, sunner ju goddelke Ljoowe.\nIn de Foarhälle sunt unner uur Averroes, Cicero, Euklid, Homer, Ovid, Sokrates, Platon un Saladin, man uk mythiske Figuuren as Aeneas. Die Limbus is uk Vergil sin gewöönelke Apänthoold, die hie ferläite duur foar ju Geläägenhaid, Dante dän Wai tou wiesen. Do bibelske Patriarche (as Adam, Abraham, Köönich David) ferbleeuwen eerste in dän Limbo, oawers sunt deer fon Christus wäch hoald.\nKöönich Minos (do Uunmäitige)Bearbeiten\nIn dän twäide Kring stoant Köönich Minos kloor, do binnekeemene Seelen tou gjuchten un tou do gjuchte Kringe tou feruurdeeljen (Canto 5). Uk in ju griechiske Mythologie goolt Minos as aan fon do träi Gjuchtere fon de Unnerwaareld.\nIn dissen Kring waait n eewigen Stoarm, die do Seelen fout bloaset fon do Wäillustige, do hiere erotiske Wonske nit behärskje kuuden, as toun Biespil Francesca da Rimini, Kleopatra VII. und Köönigin DidoDido von Karthago. (Uurigens begeenen do lääste Bee Sälwenmoort, oawers jo sunt oogenskienelk nit bie do Sälwenmöärdere in dän soogende Kring deelsät.)\nIn dän trääde Kring, wier dät eewich rient, sunt do Happerge, do der bewoaked un folterd wäide fon Cerberus (Canto 6).\nIn dän fjoode Kring skuuwe do Grapske un do Apmoakere sinloos sweere Lasten wai un wier (Canto 7). Fgl. Sisyphos.\nDie füüfte Kring uumfoatet ju sumpige Styx, in ju do aggressive Monljuude foar altied juunnonner kampje. Do Ätterdreegere lääse deer unner Woater.\nju Stääd Dis (Baldoarige)Bearbeiten\nPhlegyas brangt Dante un Vergil uur dän Styx (Canto 8). Ätterdät n Ängel ju Poute eepend häd (Canto 9), kuume jo in ju Stääd Dis (aan fon do latienske Noomen fon dän God Hades), wier do Baldoarige stroafed wäide. Die eerste Deel fon Dis, die säkste Kring fon ju Hälle, is n Greewefäild mäd baadenjende eepene Greewe, wieroun do Kätsere lääse (as Epikur in Canto 10).\nIn dän soogende Kring liede do Gewaltdeedere. Dissen Kring is unnerdeeld in träi Paate:\nIn dän eerste Deel sunt do, do Gewalt juun uur Ljuude begeen hääbe (Canto 12), dät mai weese lieuwelk of juun dän Besit fon uurs aan. Jo lääse in n tweereljenden Stroom fon Bloud, dät Phlegeton, un wäide bewoaked fon Zentaure. In dät Phlegeton lait t.B. Attila die Hunne. Dan brangt Nessus do Dichtere uur dän Stroom.\nDie naiste Deel is n Woold mäd in Boome annerde Sälwenmöärdere, do der Gewalt juun sik sälwen begeen hääbe (Canto 13). Hiere Säände is, dät jo hiere fon God roate Lieuwend nit skätsed hääbe. Jo wäide stroafed fon Harpyien, do hiere skäärpe Kralle in do Twiege sätte, wiertruch do Boome bläide. As Dante n Twiech fon n Boom oubräkt, spräkt die tou him. Dät basiert ap ne Szene in dän Aeneis, wier n Struuk, die der ap n Grääf woakst, blät un spräkt foar dän Doode, ätter dät Oubreeken fon n Twiech. Uur Sälwenmöärdere, do der uk Apmoakere wieren, loope gau truch dän Woold, ferfoulged fon Huunde do him touriete wollen.\nDo Sälwenmöärdere unnerskeede sik in n wichtigen Punkt fon do uur Säändere.: An dän Dai fon dät Jungste Gjucht skällen uur kwäälde Seelen hiere Köärper wier bewoonje, wät do Smaaten ferstäärket. Do Köärpere fon do Sälwenmöärdere wäide oawers an hiere näie Boomköärpere aphonged.\nIn dän trääde Deel liede do Goddeslästerer, do der Gewalt begunge juun God, do Sodomite, do der Gewalt begunge juun de Natuur, un do Wucherer, do der Gewalt begunge juun de Kunst (Canto 14-17). Jo bänselje uumetou in ne Wöiste, wüülst Fjuur ap hiere Koppe rient. Aan fon de Sodomite is Dantes Fründ un Leerder Brunetto Latini, die der Dante foaruuttält, dät hie ferband wäide skäl..\nDo Malebolge (Bedjoogere)Bearbeiten\nDie oachte Kring fon ju Hälle hat do Malebolge, Italieensk foar "Püüte fon dät Läipe." Do Dichtere beloangje dissen Kreis, die der n djoopen un stailen Ougruund bildet, fljoogend ap dän Rääch fon dän Droake Geryones. Et rakt tjoon "Püüte", Sluchte, foar tjoon Soarten fon Bedjoogere:\nFerfierere un Koplerer gunge tou Fout in juunsätte Gjuchte truch die eerste Malebolgia, woudelk fon Düüwele (Canto 18) appietsked.\nDo Ierslikkere boadje in ju Mudde in ju twäide Slucht. Ju trääde Slucht wäd fäld mäd Simoniste, iensluutend Poapst Nikolaus III (Canto 19). Dissen Poapst, dïe der ap sin Kop in n Gat in dän Boudem sit, wier bloot sien baadenjende Fäite hääruut raagje, kaant Dante nit wier un fräiget, of fielicht sin Ätterfoulger deer is. Dät belukt sik ap Dante sin Fäind Poapst Bonifatius VIII., die der in 1300 noch lieuwde. Nikolaus tält uk ju leetere Ankumst fon dän Poapst Clemens V. tou disse Regione foaruut. Bee skällen buppe ap Nikolaus stoapeld wäide, juust as unner him ne ganse Riege fon säändige Poapste begreeuwen is..\nIn ju fjoode Slucht gunge Töäwender, Häksen un Hälkiekere hääruum, deerunner Tiresias (Canto 20). Hieren Kop is ätter bääten ap ju Näkke sät wuuden.\nJu füüfte Slucht änthaalt n Bad mäd sjoodenden Pik, fäld mäd korrupte Politiker un Beamten (Canto 21-22). Jo wäide uk fon Düüwele mäd Mjuksfuurken bedrain.\nIn ju säkste Slucht gunge do Glismere uumetouy in loodene Kutten, do der an de Buutensiede n gouldenen Glans wiese (Canto 23). Kaiphas un uur Meegliede fon dän Sanhedrin, do der Christus ätter Pontius Pilatus soanten, sunt ap dän Bouden naild in ne Kjuushooldenge.\nDo Däiwe liede in ju soogende Slucht (Canto 24-25). Do kuume fonsälwen in Stik, wierätter jo wier uut hiere Ääske apstounde, un jo wäide fon Neederen oungriepen. N Däif fersmilt mäd n Fjuur späienden Needer tou ne Droaken-äänelke Kreatuur.\nDo läipe Räidreekere baadenje in ju oachte Slucht (Canto 26-27). Unner him is Odysseus, die do Trojanere mäd dän Trojanisken Hoangst bedrooch (do Trojaner sunt ätter dän Aeneis do Foarfoaren fon do Roomske). In dissen Kring fiende sik uk do Simoniste, Ferkööpere fon säärkelke Amte.\nIn ju njuugende Slucht liede do Schismatikere, deerunner Mohammed und Ali (Canto 28-29). Ju Stiftenge fon dän Islam goolt as n Kleeuw in dät Kristendum, deeruum dät Mohammed ätter do Ljuude fon dät Middeloaler eerste n kristelken Priester weesen waas. Do Kleeuwere wäide ferstummeld (Mohammed sin Rump aprieten, as Ali dän Kop) fon n Düüwel mäd n Swäid. Dan moakje jo ne Tuur truch ju ganse Slucht, wierbie hiere Wuunden heelje, bit jo tourääch bie dän Düüwel kuume.\nDie tjaande un lääste Slucht is ju Apänthooldssteede fon Alchemiste un Falskere (Canto 29-30). Jo liede unner skräkkelke Eeuwele.\nUursiede do Malebolge is ju Kokytos, die njuugende Kring un deermäd die djoopste Punkt fon de Hälle. Uum deer wai tou kuumen, mout Dante truch n Gestrich, wier ne Gruppe fon Riesen ounkätted sit, as Stroafe foar hiere Rebellion juun God (Canto 31). Disse Riesen sunt basierd ap do mythologiske Riesen un Titane as uk ap do bibelske Nephilim. Sun Riese waas ätter Dante so groot, dät trai Fräisen apnunner noch nit ätter sien Stierne wai räkten. (Do Fräisen wieren domoals also wäil as gans groote Ljude bekoand!). Die Riese Antaios lichtet Dante un Vergil häärdeel ap dän fäärsenen See, wier do Ferräidere fääst sitte. Ju Kokytos is ferdeeld in fjauer Deele, naamd ätter beruchtigde ferräidere:\nCaina, ätter Kain, die Bruuremöärder fon Genesis: Ferräidere fon Familie (Canto 32).\nAntenora, ätter Antenor, Ferräider fon do Trojanere in dän Trojaniske Kriech: Loundferräidere (Canto 33). Dante trät n Ferräider fon do Guelfe int Gesicht. Dät stoalt sik hääruut, dät hier uk n ghibellinisken Ferräider is.\nPtolemaea ätter Ptolemäus, dän Stäädhoolder fon Jericho in I Makkabäer: Ferräidere an Gaste.\nGiudecca of Judecca , ätter Judas: Ferräidere an hieren Mäster (Canto 34). Prominenteste Anweesende sunt Judas, Ferräider Christi, Brutus un Cassius, Ferräidere fon Julius Caesar, und Luzifer, Ferräider fon God. Luzifer, insen n säksjuukigen Seraph, is nu n träikoppigen, behierden Riese. Truch Fladderjen mäd sien säks Juuken läit hie den koolde Wiend waaie, die dän Kokytos tou Ies moaket, in sien träi Bäkke ferslingt hie Judas, Brutus un Cassius.\nDo Dichtere klieuwe uur ap Luzifers Köärper ätter ne Hööle ap ju uur Siede fon de Äide.\nPaat 2: Purgatorium (Luuterengsbierich)Bearbeiten\nDante un Vergil foar ju Poute fon dät Feegefjuur. Aquarell fon William Blake\nDante un Vergil stiege ap dän Luuterengsbierich, n Ailound ap ju uur Siede fon de Äide (sjuch Waarelbielde, buppe). Ap dissen Bierich, die der äänelk is mäd dät Feegefjuur, wäide do Buusfäidige luuterd fon hiere Säänden, eer jo in dät Paradies ountreede duuren.\nUurigens is ju Existenz fon sowät as dät Feegefjuur neen säärkelk Dogma in Dante sien Tied, man ju Idee waas in dän Foulksgloowe stäärk.\nPurgatorium is die persöönelkste Paat fon de Komödie. Ap n bestimden Oogenblik stoalt Dante toun Biespil fääst, dät hie dän Luuterengsbierich wier sjo mout un noch fuul Tied deer ferbrange skäl. Purgatorium is ne Allegorie foar Dante sien oaine Luuterenge, ju him tourääch broachte ap dän "gjuchte Wai" (La diritta via, Inferno 1:3).\nAn dän Fout fon dän Luuterengsbierich mät Dante Cato die Jungere, die dän Tougong tou dät Ailound ferwaltet (Canto 1). Wan Cato uk dän Ärtsfäind fon Dante sin Häld Julius Caesar is, un hie Sälwenmoort begeen, fint er sik daach nit in ju Hälle. Dät is woarskienelk deeruum, dät er in dän Aeneis uk as Gjuchter in de Unnerwaareld apträt.\nIn Canto 2 kumt n Boot mäd Seelen oun, deerunner Dante sin Fründ Casella, die der Gedichte fon him fertoond hiede. Apfaalend is, dät hie al eenige Tied dood is, un eerste hierhäär kumt, ätter dät hie n Oulas kriegen häd; Dante betrachtet dän Oulashondel as Simonie.\nAn dän Fout fon dän Bierich rakt dät fjauer Gruppen fon Säändere, do der täiwe mouten, bit jo toulät wäide. Dät sunt do Exkommunizierden (Canto 3), do do der leet tou Rjou koomen (Canto 4), do do neen Absolution kriegen hääbe (Canto 5) un Härskere, do der waareldske Seeken toufuul Tied roat hääbe (Cantos 8.7).\nEerste in Canto 9 kumt Dante ap dän wuudelke Luuterengsbierich oun, truch ne Poute ju der fon n Ängel bewoaked wäd.\nDie Luuterengsbierich bestoant uut soogen Uumegonge, do der soogen Haudsäänden äntspreeke. Dät sunt, fon buppen ätter unnern:\nDo Hoofäidige (Cantos 10-12). Jo mouten sweere Lasten dreege, uum Deemoud tou leeren. Dante ferwachtet hier ätter sin Dood Tied ferbrange tou mouten.\nFon do Misgunstige sunt do Oogene ticht säid (Cantos 13-15).\nDo Dulkoppe loope rund in n tjukken Rook, as Symbol foar ju läipe Dullegaid, wier hier Lieuwend ful fon waas (Cantos 15-17).\nDo Slöärdere droawje aal man rund (Cantos 18-19).\nDo Begeerelke, deerunner Poapst Hadrian V, lääse ap hieren Buuk in dän Stoaf (Cantos 19-21). In Canto 21 kumt Dante dän Dichter Papinius Publius Statius juun, die him informiert uur dät Ien un Uut fon ju Luuterenge. Statius sien Bekierenge tou dät Kristendum wuud woarskienelk fon Dante ärfuunen.\nDo Uunmäitige iete un drinke nit (Cantos 22-24).\nDie Wäillustige baadenje in ne Wooge fon Fjuur (Cantos 25-27). Dante sälwen mout ieuwenso truch dät Fjuur gunge, as Stroafe foar sin oaien Lust.\nFoar älken Uumegong sjucht Dante n Biespil fon ju Duugd, ju do Säändere ap dän Uumegong biebroacht wäide mout, dät mai weese as n Relief in de Bierichhong, of in ne Vision.\nDät äidske ParadiesBearbeiten\nDante gungt uur ju Äi Lethe un träft n Moanske mäd Noome Matelda. Dät is uunbekoand, of ju ne historiske of ne allegoriske Figuur deerstoalt.\nDante nimt Ouskeed fon Virgil. Virgil duur, as n Heeden, dät Paradies nit betreede. Allegorisk nimt Dante Ouskeed fon ju Ratio, ju him nit fääre fiere kuude; nu is Beatrice, ju Personifizierenge fon ju goddelke Ljoowe, sin Fierder.\nDissen Stand fon do Dinge is ne symboliske, persöönelke Oureekenenge mäd Dante sien fröiere Begäisterenge foar Philosophie, foarallen foar Averroes, wieroun Dante in sien Juugd interessierd weesen waas. Averroes sien Idee fon ju dubbelde Weerhaid (fon Philosophie un fon Theologie), lient er ou, in Eenkloang mäd ju Vision fon de Säärke. Ju Fernunft brangt him hier, man ju Ärleesenge kon hie bloot fiende truch sien Gloowe.\nPaat 3: Paradiso (Paradies)Bearbeiten\nDante un Beatrice sjo dät Empyreum, dän hoochste Heemel, fon Gustave Doré.\nWier Inferno politisk fon Thema waas un Purgatorio persöönelk, deer is Paradiso in eerste Lienje theologisk. Dante fuleendet sien Luuterenge truch de weere Gloowe tou akzeptierjen, fertreeden fon Beatrice.\nDantes sin Köärper wäd foarbiegungend tän moaked truch sien Raise uur dän Luuterengsbierich, so dät hie uut dät äidske Paradies mäd Beatrice in dän Heemel stiege kon. Hie passiert ju Atmosphäre un dän "Fjuurgäddel", dät Skil fon Fjuur, dät ätter Ptolemäus (Cantos 1-2) ju Äide uumrakt. Buute dän Fjuurkring rakt dät njuugen heemelske Kringe, do der älk fon n uur Oard fon Ängele befoulked sunt. Disse lääste Toacht is uurnuumen uut De coelesti hierarchia fon dän Pseudo-Dionysius.\nIn Canto 3 sticht Dante in dän Heemel fon ju Moune, ju der truch "gewöönelke" Ängele fierd wäd, un wier hie do eerste Heemelbewoonere träft (mäd Uutnoame fon Beatrice). In Juunsats tou do Seelen in de Hälle un ap dän Luuterengsbierich hääbe do Heemelsken naan moanskelken Gestalt moor. Gewöönelk blieuwe jo aal in dän buppeste Heemel, man jo kuume deel uum Dante unnerwaiens tou träffen.\nDo njuugen heemelske Kringe sunt:\nDie Kring fon ju Moune\nDie Kring fon dän Merkur\nDie Kring fon dän Venus\nDie Kring fon ju Sunne\nDie Kring fon dän Mars\nDie Kring fon dän Jupiter\nDie Kring fon sän Saturn\nDie Kring fon do Fixstierne\nDät primum mobile of "eerste Bewäägende"\nDeerbuute fint sik dät Empyreum (fon Gr. πυρ, pyr of pur, "Fjuur"), wier sik God un do däägede Seelen fiende. Do seelige sitte in n Oard Amphitheater in Foarm fon ne Rouse. Dantes Fierder in dät Empyreum is Bernhard fon Clairvaux. Hie sjucht Maria, Jesus un toulääst God sälwen.\nAan fon do Ljuude, do Dante träft in dän Heemel is sin Foar Cacciaguida, die in Canto 17 sien Ferbannenge uut Florenz wikket.\nApfaalend is ju groote Taal fon "aktuelle" Ferwiese, do Dante in sin Bouk ferwoant. Politiske Juunstonnere fon Dante, do poapstelkgesinde Ghibbeline un Swotte Guelfe, do der feroantwoudelk wieren foar sien Exil in dät Jier 1302, sunt in de Räägel in ju Hälle sät. Eenige Wiete Guelfe, Oaine un Fründe fon Dante, in dän Heemel. (Dante waas eerelk genouch, uum Unnerstöänere, do er as Säändere betrachtede, uk in ju Hälle tou sätten.) Et is deeruum uunmuugelk, ju Goddelke Komödie nit uk as n politisk Pamphlet tou leesen. Die wichtichste Kamp deeroane is, as kweeden, twiske do Guelfe un do Ghibbeline, do der ap Läipste is in dät Sätten fon Poapst Bonifatius VIII., Dante sin politisken Juunstonner, in aan fon do läichste Kringe fon ju Hälle.\nJu Funktion fon sien Begleedere is symbolisk. Vergil, Beatrice un Maria fertreede bäätnunner Gloowe, Hoopenge un Ljoowe, do trjo wichtichste Duugde binne ju katoolske Säärke. So kon Dante do wichtichste Duugde ne Personifisierenge reeke, wierbie ju Woal fon Beatrice as Personifisierenge fon ne Haudduugd apfaalend is, deer et sik nit honnelde uum ne Persoon fon Betjuudenge in ju Sälskup fon ju doomoalige Tied, un ju so bloot uut persöönelke Gruunde fon Dante wääld wuude.\nAp Wäästfräisk: de godlike komeedzje, ne Uursättenge fon P.W. Brouwer, útjouwerij elf, Ljouwert 2008, ISBN 978-90-71560-05-7\nCommons: Ju goddelke Komödie – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie\nWikisource: Göttliche Komödie (düütske Uursättenge fon Carl Streckfuß) – Wällensammelenge\nWikisource: Divina Commedia (italieniske Originoaltext) – Wällensammelenge\nWäästfräiske Uursättenge fon P.W. Brouwer\nDüütske Uursättenge ap gutenberg.org\nZuletzt bearbeitet am 8. April 2020 um 11:36\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 11:36, 8. April 2020.


Düne (Ailound) – Wikipedia\nDüne is een Ailound dät ieuwenske Hälgelound in ju Noudsee. Hälgelound un Düne heere tou dän Kring Pinneberg, die grattendeels ap’t Fäästlound fon Släswiek-Holstein lait, juust noudelk fon Hambuurich.\nDät Ailound Düne lait 62 km noudwäästelk fon ju Muundenge fon ju Elbe un minner as 1 km aastelk fon Hälgelound säärm. Düne wäd truch ju smälle Seesträite Reede fon’t Haudailound tränd, wäkke in Noudreede un Suudreede (fröier uk Noudhoawen un Suudhoawen naamd) apdeeld wäd. Dät Ailound is ungefeer 0,7 km² groot, fon dät Noudwääste bit Suudaaste maksimoal 1,25 km loange un fon’t Noudaaste ätter dät Suudwääste 850 km breed. Ju hoochste Steede lait ap 9,2 m buppe Seeniveau.\nSkichte[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDüne ap ju Koarte\nfon 1910 bit däälich\nIn ju Winter fon 1720/21 wuude Düne definitief fon Hüne definitief fon Hälgelound tränd. Deerfoar roate dät een Loundferbiendenge twiske do Ailounde. In dät 17. Jierhunnert bestuude Düne grattendeels uut Musselkalk- un Krietfälsen, un disse Fälsen weeren hoast juust so hooch as do fon’t Hälgelound. Siet dät 18. Jierhunnert bit in dät 20. Jierhunnert kromp dät Ailound, bloot 0,1 km² loang Ailound bleeuw uurich.\nIn ju Tied fon‘t natsjonoalsotsjalistyske Düütske Riek begon dät Projäkt Hummerscheere. Truch dit Projäkt skuul dät Ailound Düne wier gratter wäide truch Sound aptouspäilen. Truch Kribben un Molen bleeuw dät Sound ätter’n Twäiden Waareldkriech uk noch deer, wiertruch Düne noch altied ju Foarm fon domoals bewoard häd. Ap Hälgelound säärm äntstuude truch dit Projäkt die Skutswaal (wäästelk fon Hälgelound), Suudhoawen un Noudaastdeel fon’t Ailound.\n2011 wuude een Referendum heelden uur een Loundferbiendenge twiske Hälgelound un Düne. 54,74 fon do Moanskene, do woald hieden, weeren deerjuun.\nBauwierke[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nAp Düne rakt et een Fluchplats, Hoawen, Campingplats, Bungalowsiedlengen, aan Fjuurtouden un een Stroundrestaurant.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 16:07, 9. Meerte 2018.


Daut Owentmol: Wuarom fieren Jehova siene Zeijen daut aundasch aus aundre Gloowes?\nLÄS OPP: Afrikans Albaunisch Amharisch Arabisch Armeenisch Armeenisch (Wasten) Aserbaidschaunisch Aserbaidschaunisch (kierillischet Aubeetsee) Baschkirisch Baskisch Bassa (Kamerun) Bikol Birmaunisch Bislama Bulgarisch Bulu Dänisch Efik Enjlisch Estnisch Fante Fareeisch Finjasproak (Brasilien) Finjasproak (Irlaunt) Finjasproak (Korea) Finjasproak (Spaunien) Finnisch Fon Fraunzeesisch Ga Galizisch Georgisch Griechisch Guarani Gudscharati Gun Haussa Hebräisch Hiligainon Hollendisch Huachdietsch Igbo Iloko Indoneesisch Italieenisch Jaupaunisch Joruba Kambodschaunisch Kaonde Karenisch (Sgau) Kasachisch Kasachisch (arabischet Aubeetsee) Katalaunisch Katschinisch Ketschua (Cuzco) Kikuju Kinjaruanda Kirgisisch Kirundi Kjneesisch (Kantoneesisch, ooltmoodschet Aubeetsee) Kjneesisch (Kantoneesisch, veeefachtet Aubeetsee) Kjneesisch (Mandarin, ooltmoodschet Aubeetsee) Kjneesisch (Mandarin, veeefachtet Aubeetsee) Kjoosa Koreaunisch Kreoolisch (Haiti) Kreoolisch (Maurizius) Kroautisch Lingala Litauisch Malagasi Malaisch Malajalam Malteesisch Mam Mazatekisch (Huautla) Mingreelisch Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nuad-Puebla) Nahuatl (Zentral) Ndau Ndebele (Simbabwe) Nepauli Ngabere Norweegisch Nzema Oromo Pandschabi Pangasinan Persisch Pidschin (Salomon-Inslen) Plautdietsch Poolnisch Portugiesisch Portugiesisch (Portugal) Rarotongaunisch Rumänisch Rusch Samoaunisch Schoona Schweedisch Sepedi Serbisch Serbisch (latienschet Aubeetsee) Setswana Singaleesisch Sloowakisch Sloweenisch Soko Spaunisch Sundaneesisch Swahili Sãotomense Tadschikisch Tagalog Tahitisch Tai Tamil Taraskaunisch Tatarisch Telugu Tetun Dili Tigrinja Tiv Tocholabal Tongaunisch Totonakisch Tschabakano Tschechisch Tschin (Haka) Tschitonga (Malawi) Tschitonga (Sambia) Tschitschewa Tseltal Turkjsch Turkmeenisch Uigurisch (kierillischet Aubeetsee) Ukrainisch Ungarisch Urdu Usbekisch Usbekisch (latienschet Aubeetsee) Vietnameesisch Walenziaunisch Waliesisch (Kiemrisch) Wenda Zapotekisch (Lachiguiri) Zebuano Zulu\nWan wie daut Owentmol fieren, recht wie ons no daut, waut de Schreft doaräwa sajcht. Daut Aundenkjen aun Jesus sienen Doot es uk bekaunt aus “dän Harn sien Owentmol” (1. Korinta 11:20, De Plautdietsche Bibel). Välet, waut aundre Kjoakjen lieren ooda doonen, waut met daut Owentmol to doonen haft, stett sikj nich oppe Schreft.\nWuarom woat daut jefieet?\nDän Harn sien Owentmol woat jefieet, om aun Jesus Christus to denkjen un onse Dankboakjeit fa daut Opfa to wiesen, waut hee fa ons jeef (Matäus 20:28; 1. Korinta 11:24). Daut Owentmol es kjeen Sakrament ooda relijeese Jewanheit, wua eena Gott siene Jnod kjricht ooda eenem de Sinden vejäft woaren. * De Schreft lieet nich, daut onse Sinden derch eene relijeese Jewanheit kjennen vejäft woaren, oba doaderch, daut wie aun Jesus jleewen (Reema 3:25; 1. Johanes 2:1-2).\nWoo foaken saul daut jefieet?\nJesus säd to siene Nofolja, daut dee daut Owentmol fieren sullen, oba hee säd nich krakjt woo foaken (Lukas 22:19). Eenje denkjen, daut sull eemol de Moonat aufjehoolen, aundre hoolen daut jieda Wäakj, jieda Dach, mieremol dän Dach ooda soo foaken aus eena daut fa goot talt. * Oba wie woaren nu eenjet seenen, waut wie beachten motten.\nJesus fieed daut Owentmol aun dän Dotem en, wua daut judische Passafast wia, un hee storf noch dänselwjen Dach (Matäus 26:1-2). Daut Owentmol wia nich toofalich dänselwjen Dach aus daut Passafast. De Schreft vejlikjt Jesus sien Opfa met daut Passalaum (1. Korinta 5:7-8). Daut Passafast wort eemol daut Joa jefieet (2. Mose 12:1-6; 3. Mose 23:5). Soo fieeden uk de ieeschte Christen daut Aundenkjen aun Jesus sienen Doot eemol daut Joa. * Jehova siene Zeijen nämen sikj dit aus een biblischet Väabilt.\nWanea saul daut jefieet?\nSoo aus Jesus daut Owentmol enfieed, jeft ons to vestonen, woo foaken daut jefieet saul un uk waut fa eenen Dach un woone Tiet em Dach. Jesus fieed daut Owentmol no Sonnenunjagank en. Daut wia de 14. Nissan aune 33 e.o.T., no dän biblischen Monkalenda no (Matäus 26:18-20, 26). Soo aus de ieeschte Christen fieren Jehova siene Zeijen daut Owentmol uk jieda Joa dän 14. Nissan. *\nWan de 14. Nissan aune 33 e.o.T. uk een Friedach wia, bediet daut nich, daut dis Aunjedenkjsdach jieda Joa opp eenen Friedach felt. Om to weeten, woon Dach de 14. Nissan jieda Joa es, doo wie daut krakjt soo, aus se daut en Jesus siene Tiet deeden. Wie rechten ons nich no dän judischen Kalenda von de vondoagsche Tiet. *\nBroot un Wien\nAus Jesus daut Owentmol fieed, brukt hee doatoo ojjesuadet Broot un rooden Wien, waut vom Passafast äwajebläwen wia (Matäus 26:26-28). Krakjt soo bruck wie Broot, wua nich Häw ooda sestwaut mank es. Un wie brucken jeweeneljen rooden Wien, nich Wiendruwensauft ooda Wien, wua waut biejedonen ooda waut seeta jemoakt es.\nEenje Gloowes brucken Broot met Häw ooda Suadieech doa mank. En de Schreft stalt Suadieech oba foaken de Sind un Schlajchtichkjeit väa (Lukas 12:1; 1. Korinta 5:6-8; Galata 5:7-9). Doawäajen kaun bloos Broot, waut onen Häw ooda sest waut es, Jesus sienen Kjarpa väastalen, waut onen Sinden wia (1. Petrus 2:22). Bie eenje Gloowes es daut veboden, Alkohol to drinkjen. Doawäajen nämen dee ojjejäaden Wiendruwensauft enne Städ Wien. Soone Lia aus dit stett sikj oba nich oppe Schreft (1. Timotäus 5:23).\nEs daut Broot un de Wien werkjlich Fleesch un Bloot?\nDaut ojjesuade Broot un de rooda Wien, waut biem Owentmol jebrukt woaren, sent bloos een Jlikjnis fa Jesus sien Bloot un sienen Kjarpa. Daut Broot un de Wien woat nich derch een Wunda to Jesus sienen Kjarpa ooda sien Bloot, soo aus eenje jleewen. Besee die mol, waut de Schreft doatoo sajcht.\nWan Jesus to siene Jinja jesajcht haud, see sullen sien Bloot drinkjen, dan wudd hee velangt haben, daut dee Gott sien Jesaz bruaken, waut an aufsäd, Bloot to äten (1. Mose 9:4; Aposteljeschicht 15:28-29). En Gott sien Jesaz woat daut Bloot fa heilich jetalt, un Jesus wudd aundre kjeenmol jesajcht haben, see sullen Gott sien Jesaz bräakjen (Johanes 8:28-29).\nDe Apostel wudden nich haben kunt werkjlich Jesus sien Bloot drinkjen, wiels Jesus wia noch aum läwen un aun sienen Kjarpa fäld nuscht. Sien Bloot wia noch nich vegoten worden (Matäus 26:28).\nJesus opfad sien Läwen “een un fa aulemol” (Hebräa 9:25-26, De Plautdietsche Bibel). Wan daut Broot un de Wien biem Owentmol oba jiedatsmol to Jesus sienen Kjarpa un Bloot worden, dan wudd je hee emma wada jeopfat woaren.\nJesus säd: “Doot dit, ‘om aun mie to denkjen’”, nich “om mie to opfren” (1. Korinta 11:24).\nDee, waut jleewen, daut daut Broot un de Wien to Jesus sienen Kjarpa un sien Bloot woaren (opp Huachdietsch: Transsubstantiation), stetten äare Lia doaropp, woo jewesse Wieed en eenje Bibelvarzh stonen. Biejlikj woaren Jesus siene Wieed äwa dän Wien en väle Biblen soo äwasat: “Dit es mien Bloot” (Matäus 26:28, De Plautdietsche Bibel). Oba Jesus siene Wieed kjennen uk äwasat woaren aus: “Dit bediet mien Bloot”, “Dit stalt mien Bloot väa”, “Dit steit fa mien Bloot”. * Un soo aus Jesus daut foaken deed, räd hee uk hia derch een Jlikjnis (Matäus 13:34-35).\nWäa kaun von daut Broot äten un von dän Wien drinkjen?\nWan Jehova siene Zeijen daut Owentmol fieren, sent daut mau weinich, waut von dän Wien drinkjen un daut Broot äten. Wuarom?\nDerch Jesus sien vegotnet Bloot wort een “niea Bunt” jemoakt, waut dän Bunt tweschen Jehova Gott un daut ieeschtemmasche Volkj Israel to Enj brocht (Hebräa 8:10-13, De Plautdietsche Bibel). Dee, waut en disen nieen Bunt sent, nämen von daut Broot un dän Wien. Doa sent oba nich aule Christen met en. Daut sent bloos dee, waut opp eene besondre Wajch “von Gott jewält sent” (Hebräa 9:15, De Plautdietsche Bibel; Lukas 22:20). Deejanje woaren met Jesus toop em Himmel rejieren, un de Bibel sajcht, daut woaren bloos 144000 sennen (Lukas 22:28-30; Openboarunk 5:9-10; 14:1, 3).\nDe mieeschte von ons jehieren nich to dise “kjliene Häad”, waut met Jesus Christus toop em Himmel rejieren woat, oba to de “Häad, dee kjeena talen kunn”, un dee de Hopninj haft, mol eewjet Läwen oppe Ieed to kjrieen (Lukas 12:32; Openboarunk 7:9-10; De Plautdietsche Bibel). Aul dee, waut hopen, mol oppe Ieed to läwen, äten nich von daut Broot un drinkjen nich von dän Wien. Oba doaderch, daut dee uk biem Owentmol sent, wiesen dee äare Dankboakjeit fa daut, waut Jesus fa ons jedonen haft (1. Johanes 2:2).\n^ Varsch 4 “Daut Wuat Sakrament es nich em N[ieen] T[astament] to finjen; un daut griechische Wuat μυστήριον [mystérion] woat doa uk noanich wua fa de Doop ooda dän Harn sien Owentmol jebrukt, uk nich fa irjenteene aundre relijeese Haundlunk” (McClintock and Strong’s Cyclopedia, 9. Buak, Sied 212).\n^ Varsch 6 Wan en eenje Biblen von daut Owentmol jerät woat, sajcht daut doa “soo foaken aus”. Eenje haben daut soo tohoolen, daut dise Wieed to vestonen jäwen, woo foaken daut Owentmol jefieet saul. Oba de Wieed en dise Varzh bedieden en de Originalsproak en Werkjlichkjeit “wanemma” ooda “jiedatsmol ... wan” (1. Korinta 11:25-26; Reimerbibel; De Plautdietsche Bibel).\n^ Varsch 7 See The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, 4. Buak, Sied 43-44 un de Cyclopedia von McClintock and Strong, 8. Buak, Sied 836.\n^ Varsch 9 See The New Cambridge History of the Bible, 1. Buak, Sied 841.\n^ Varsch 10 Vondoag dän Dach räakjnen Forscha de Niemon krakjt ut, un doano recht sikj daut, wanea de Moonat Nissan em vondoagschen judischen Kalenda aunfangt. Oba to Jesus siene Tiet deeden dee daut aundasch. De Moonat Nissan funk aun, wan de Niemon daut ieeschte Mol en Jerusalem to seenen wia. Daut kaun eent ooda twee Doag lota sennen aus daut en dän vondoagschen judischen Kalenda aunjejäft es. Wäajen disen Unjascheet kaun daut sennen, daut daut Owentmol von Jehova siene Zeijen nich emma deeselwja Dach es aus daut Passafast, waut vondoag dän Dach de Juden fieren.\n^ Varsch 20 See A New Translation of the Bible von James Moffatt, The New Testament–A Translation in the Language of the People von Charles B. Williams un The Original New Testament von Hugh J. Schonfield.\nWiedaschekjen Wiedaschekjen Wuarom fieren Jehova siene Zeijen daut Owentmol aundasch aus aundre Gloowes?\nDaut Aundenkjen aun Jesus sienen Doot


Fieuw Bouke Mose – Wikipedia\nFieuw Bouke Mose\nEen Torah-Rulle mäd Wiese-Stäf (Jad)\nJu Tora of Torah (hebräisk foar Wiesenge; Betoonenge ap „a“; in ju aschkenasiske Uutsproake Tauro, Tauroh, ap Jiddisk Tojre) is die eerste Deel fon dät Oolde Tästamänt, dät bie do Juuden "Tanach" hat (uumdät jo neen näi Tästamänt hääbe). Ju Torah bestoant uut fieuw Bouke, wieroun Mose een wichtige Rulle spielt, deeruum wäd uk fon do Fieuw Bouke Mose of fon dät Pentateuch boald. Ju Beteekenge "Pentateuch" kumt fon dät griechiske "Πεντάτευχος" (Pentáteuchos), dät is touhoopesät uut "πέντε" (pénte, dät hat "fieuw") un "τεῦχος" (teũchos, dät hat "Behooldnis"), also "Fieuw-Behooldnis", wät sik oulat fon do Kruuken, wieroun do Ljuude fröier un aleer hiere Skrift-Rullen hiedene.\n1 Wät deer tou heert:\n1.1 dät eerste Bouk Mose (ju Genesis)\n1.2 Dät twäide Bouk Mose (Exodus)\n1.3 Dät trääde Bouk Mose (Levitikus)\n1.4 Dät fjoode Bouk Mose (Numeri)\n1.5 Dät füüfte Bouk Mose (Deuteronomium)\nWät deer tou heert:[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDo fieuw Bouke wäide bie do Juuden mäd hiere hebräiske Noomen beteekend un dät is aaltied dät eerste of touminst een fon do eerste Woude tou Begin fon älk Bouk. Biespilswiese hat die eerste Fäärs fon dät eerste Bouk Mose: „בְּרֵאשִׁ֖ית בָּרָ֣א אֱלֹהִ֑ים אֵ֥ת הַשָּׁמַ֖יִם וְאֵ֥ת הָאָֽרֶץ׃“ (Bereschit bara Elohim et ha-Schamajim we'et ha'aretz; dät hat: In'n Ounfang moakede God dän Heemel un ju Äide). Die Hebräiske Noome fon dät Bouk hat deeruum: בְּרֵאשִׁית (Bereschit, „In'n Ounfang“). In dät Kristendum wäide do fieuw Bouke maasttieds mäd griechiske of latienske Noomen beteekend (deelwiese uk uurspröängelk griechiske un dan latinisierde Noomen). Do hääbe uk fonsäärm wät tou dwoon mäd dät, wät in dät Bouk stoant, man dät is nit so fon Woud tou Woud uut dän Täkst nuumen.\nHier foulget ju Lieste:\nDät eerste Bouk Mose: hebräisk בְּרֵאשִׁית (Bereschit) „In'n Ounfang“; Griechisk Γένεσις (Genesis) „Äntstoundenge“\ndät twäide Bouk Mose: hebr. שְׁמוֹת (Schemot) „Noomen“; Griechisk Ἔξοδος (Éxodos; latinisierd "Exodus") „Uuttoach“\ndät trääde Bouk Mose: hebr. וַיִּקְרָא Wajikra „Un hie ruup“; Griechisk Λευιτικόν [βιβλίον] (Leutikón [biblíon]) „Levitisk [Bouk]“; latinisierd Fäkwoud: Levitikus\ndät fjoode Bouk Mose: hebr. בְּמִדְבַּר Bemidbar „In ju Wöiste“; Griechisk Ἀριθμοί (Arithmoí), "Toale"; latiensk: Numeri (Toale)\ndät füüfte Bouk Mose: hebr. דְּבָרִים Devarim „Woude“; Griechisk: Δευτερονόμιον (Deuteronómion), "Twäid Gesäts", latinisierd Deuteronomium\nNu wollen wie naier ap do oankelde Bouke iengunge:\ndät eerste Bouk Mose (ju Genesis)[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDät eerste Bouk Mose begint mäd ju Skäppenge fon ju Waareld un eendet mäd Josef in Ägypten. Dät Bouk lät sik in träi Deele apdeele: Eerstens ju Uurgeskichte (alles wät foar Abraham kumt) , twäidens ju Oolden- of Foare-Geskichte (aal, wät fon Abraham, Isaak un Jakob un hiere Wieuwmoansken honnelt), träädens ju Josefs-Novelle, also ju Geskichte fon Josef, aan Suun fon Jakob, die ätter Ägypten ferbroacht wäd un junner Karriere moaket.\nEerste wäd fon ju Skäppenge fon ju Waareld truch God in soogen Deege fertäld. Ätters fertält dät Bouk fon Adam un Eva, do eerste Moanskene, wo jo fon ju ferbeedene Frucht ieten hääbe un uut dän Tuun Eeden ferdrieuwen wuuden. Ätters gungt dät fääre mäd Kain un Abel, dät sunt Suune fon Adam un Eva, un Kain fermöärent Abel, uumdät hie niedisk ap him is. Dät gungt ätters uum Set, uurs n Suun fon Adam un Eva, un Noach, die fon Set oustommet. In ju Säändfloud-Geskichte gungt dät deeruum, dät God aal dät Lieuwend ap ju Äide ferdierwe wol un deeruum een Floud ap ju Äide brangt, bloot Noach wäd fon God woarskaued, dät hie n Skip baue un sik un sien Sibskup un genouch Dierte räidje skäl. Dät däd Noach, sodät fon him aal do Moanskene ätter ju Säändfloud oustamje. Die Rienbooge is dät Teeken, dät God sowät sieläärge nit wier dwo wol.\nLeeter gungt dät uum Abram of Abraham un sien Bruursbäiden Lot, die uut Sodom fluchtet, dät fernäild wäd. Leeter wäd Lot fon sien bee Dochtere ferfierd, uumdät jo uurs naan Mon hääbe. So äntstuuden Lot sien Suune Moab (die Stom-Foar fon do Moabitere) un Ben-Ammi (die Stom-Foar fon do Ammonitere. Man wichtiger is Abraham. Abaraham kricht eerste mäd sien ägyptiske Fauene Hagar aan Suun, dät is Ismael, uumdät Abraham sien Wieuwmoanske Sarai of Sara neen Bäidene kriege kon. Leeter kon ju dät daach, sodät Abraham in't hooge Oaler mäd Sara sin Suun Isaak kricht. God seendet Abraham een Fersäikenge, hie wol wiete, of Abraham sin Suun Isaak offerjen diede, wan hie dät fon him aasket. As Abraham wuddelk Isaak as Offer sloachtje wol, gript God ien un ferhinnert dät Moanskenoffer. Insteede is deer aan Buk, dän Abraham offerje kon, sodät Isaak lieuwje blieuwe kon un ätter Goddes Foarsjooenge Stom-Foar fon een groot Foulk wäd. Isaak häd mäd sien Wieuwmoanske Rebekka twäin wichtige Suune: Esau un Jookub (Jakob), dät sunt Twillinge. Jookub is ätter Esau tou Waareld keemen, man hie brangt mäd Listegaid dät Eerst-Gebuurts-Gjucht un dän Säägen fon sin Foar oun sik. So is hie die groote Häld, wilst Esau man ne litjere Rulle häd. Jookub kricht leeter dän Bienoome "Israel", dät skäl die Noome fon dät Foulk weese, dät fon him oustommet.\nJookub of Israel häd ne ganse Riege Suune, wierfon hie aan, näämelk Josef, besunners ljoof häd. Deeruum hoatje him sien Bruure un suurgje deerfoar, dät hie as Skloue ätter Ägypten ferkoopet wäd. Deer tjoont hie in dät Huus fon Potifar. Man Potifar sien Wieuwmoanske wol jädden mäd him släipe, un as hie sik wäigert, wät hie unner ferkierde Beskäildigengen in't Kitjen smieten. Man uumdät Josef Droome tou tjuuden ferstoant, wier läiweloa uk die Pharao fon profitiert, kumt hie uut dät Kitjen wier fräi un moaket groot Karriere. Hie is nu die twäid-wichtichste Mon in Ägypten. Leeter rakt dät een groote Hungersnood in't Lound Kanaan, wier sien Sibskup noch lieuwet, un as Josef sien Bruure ätter Ägypten kuume, uum Neerenge tou kriegen, rakt dät ätter een groot wai un wier een Fersuunenge twiske Josef un sien Bruure.\nMäd düt Eende is die Gruundsleek foar dät twäide Bouk Mose laid: Josef un sien Bruure, do Suune fon Jookub, dät is Israel, also do Foaroolden fon dät Foulk Israel, sunt in Ägypten.\nDät twäide Bouk Mose (Exodus)[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDät Bouk Exodus honnelt, as die Noome al kwäd (griechisk: Ἔξοδος / Exodos = Uuttoach), deerfon, wo dät Foulk Israel unner ju Fierenge fon Mose uut Ägypten uutlukt.\nDät begint deer mäd, dät do Israeliten as Lound-Oarbaidere in Ägypten tjoonje mooutene, wier jo nit fuul tou tällen hääbe. Die Pharao wiest eerste do Froumuure oun, dät jo do litje israelitiske Wäänte uumebrange skällene, un as jo dät nit dwo, rakt hie dän Befeel oun dät heele Foulk. Insen kumt aan litjen Wäänt uut dän israelitisken Stom Levi tou Waareld, dät is Mose. Sien Määme fersoacht eerste, him tou ferstopjen, man ätter tjo Mounde kon ju him nit moor ferbierge un sät him in n litjet Bak oun't Ouger fon dän Niel uut, fon fieren bekieked truch ju Suster fon dän Wäänt. As ju Dochter fon dän Pharao dän litjen Mose findt, suurget ju Suster fon dän Wäänt deerfoar, dät ju Määme fon Mose him stilje kuude. As dät Bäiden groot waas, broachte ju dät tou ju Dochter fon dän Pharao, sodät Mose Ferbiendengen tou dät Ägyptiske Köönichshuus hiede.\nMose brangt ätters aan Ägypter uum, die aan Israelit ferhäuwen häd. Deeruum mout Mose fluchtjen un hilket unnerwaiens Zippora, ju Dochter fon dän midianitisken Priester Jetro. Junner eepenbeert sik JHWH (God, die HEERE) in aan baadenden Toudenbusk, un deelt him sin Ploan foar dät Foulk Israel mee: Mose skäl uumekiere ätter Ägypten un skäl dät Foulk Israel uut Ägypten befräie, un sin Bruur Aaron skäl foar him baale.\nMan ap ju Bidde, dät Foulk Israel luuke tou läiten, reagiert die Pharao mäd moor Twoangs-Oarbaid. God stroafet Ägypten deeruum mäd tjoon Ploagen, man eerste ätter ju lääste, näämelk dän Dood fon aal do eerstgeboorene monnelke Ägyptere, lät sik die Pharao unnerkriege un rakt dät Foulk Isrel Ferlof, uut dät Lound tou gungen. Man as Israel uutlukt, ferfoulget hie dät Foulk daach mäd sien Heer. God moaket aan druugen Wai truch ju Rait-See (wildääge ju Roode See), sodät do Israeliten ap dät uur Ouger fluchtje konnen, man as do Ägyptere foulgje wollene, lät God do aal mäd Hoangste un Woaine unnergunge un räddet so sien Foulk. God hälpt Israel in ju Foulge noch mäd moor Wunnere.\nMose sticht ap dän Bierich Bierich Sinai, wier hie ju Wiesenge fon God kricht. Wilst hie deer buppe is, wol Aaron mäd dät Foulk nit täiwe, un jo sändigje un moakje een goulden Koolich, uum dät oun tou beedjen. As Mose wierkumt, wät hie dul un haut do steenene Laien mäd ju Wiesenge fon God, man uk dät gouldene Koolich stukken. Wäkke fon do Leviten wäide ap sin Befeel fon uurswäkke uumebroacht. Ätters gungt Mose wier ap dän Bierich, uum Fereekenge bie God tou fienden. Hie kricht Fereekenge, näie steenene Laien, een näie Ferheetenge, näie Wiesengen un moor Foarskrifte un Boode foar Israel.\nAs hie wierkumt, deelt Mose dät Foulk do Wiesengen mee. Die räägelde Kult wäd ienfierd: Buundesloade, Mischkan (Stiftshutte) un Oalter wäide baud; Aaron un sien Suune skällen as Priestere säägend wäide, deerfon stomje do Kohanim ou.\nDät trääde Bouk Mose (Levitikus)[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDie Levitikus honnelt in't wääsentelke fon moor Foarskrifte foar dän Kult in't oolde Israel. Dät gungt uum kultiske Wiesengen, uum Fierdeege (biespilswiese Sabbat, un Jom Kippur), kultiske Skieregaid un Hillegaid, uum ju gjuchte Wiese, tou offerjen un aal sowät.\nDät fjoode Bouk Mose (Numeri)[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nUk in Numeri gungt dät, ätter een groote Foulkställenge, wierfon dät Bouk wäil sin noome häd, tou Begin fuul uum dän Kult in dät transportoable Hillichdum. Dät Foulk lukt fääre truch ju Wöiste. Aan fon do Leviten mäd Noome Korach un uurswäkke wollen juust so wichtich weese as Mose un twieuwelje sien wichtige Positsjoon oun. God wol eerste dät heele Foulk Israel bestroafje, man ap ju Interventsjoon fon Moose lät hie bloot Korach un sien Ljuude in een Glieuwe in ju Äide ferswiende. Ätter een groot Wai un Wier mäd Offerjen un aal kon dät Foulk bie God Ferreekenge fiende, un Aaron sien Priesterskup wäd fon God mäd een Teeken noch insen sjuunelk moaked. Dät Foulk kumt truch een Wöiste, wier dät neen Woater rakt. God däd een Wunner un jo fiende wät. Mäd ferskeedene Köönige rakt dät Kriech, uumdät jo dät Foulk nit truch hier Lound luuke läite wollene. Do Moabitere un do Midianitere seende Bielam uut, dät hie Israel träie ferfloukje skäl, man dät kon hie nit, unner Goddes Ienfloud mout hie dät Foulk insteede deerfon träie säägenje. Ätters rakt dät noch moor Sände, uumdät wäkke uut dät Foulk Israel tou do heedenske Godhaide fon do Moabitere beedje, wät uk wier tou een Ferstimmenge twiske God un sien Foulk fiert. Uumdät Mose nit mee ätter Kanaan duur, wäd Josua as sin Ätterfoulger bestimt, dät rakt noch moor Wiesengen. Leeter rakt dät noch Kriech uut Wräike juun do Midianitere. Do Stomme Ruben un Gad un die Haaldeel fon dän Stom Manasse wollen aastelk fon dän Jordan blieuwe, man jo tälle tou, mee tou hälpen, wan dät Lound wäästelk fon dän Jordan foar do uur Stomme ärooberd wäide skäl. Aaron stäärft ap dän Bierich Hor. God rakt dät Foulk Israel dän Befeel, dät Lound Kanaan tou ärooberjen un dät wäd niep beskrieuwen, wäkken Stom in wäkken Deel fon dät Lound siedelje skäl. Gruund-Besit duur bloot binne aan Stom feräärfd wäide.\nDät füüfte Bouk Mose (Deuteronomium)[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nOun't Eende fon sien Lieuwend boalt Mose tou dät Foulk un skäärpet dät Foulk noch insen do Wiesengen fon God ien. Deerfon kumt uk die Noome fon dät Bouk: Deuteronomiukm betjudt uurs niks as "twäid Gesäts", uumdät dät as Wierhoalenge fon dät Gesäts fersteen wäide kon. Dät gungt uk uum ju Ferheetenge, dät dät Foulk ätter dän Dood fon Mose unner ju Fierenge fon Josua uur dän Jordan, also fon Aaste uut in dät Lound Kanaan gunge skäl, wiermäd fjautich Jiere in'e Wöiste een Eende hääbe skällen. Mose stäärft in dät Bouk. Hie duur je nit mee in dät ferheetene Lound.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 18:39, 21. Meerte 2021.


Jier: < · 1756 · 1757 · 1758 · 1759 · 1760 · >\nGregorioansken Kalänner 1758\nArmeensken Kalänner 1207\nChineesken Kalänner 4454 – 4455\nÄthiopisken Kalänner 1750 –1751\nHebräisken Kalänner 5518 – 5519\nIroansken Kalänner 1136 –1137\nIslamisken Kalänner 1172 –1172\n11. April: Grootbritannien stöänt Prüüsen wilst dän Soogenjierigen Kriech mäd dät Toutällen fon Jäild un Hälpe truch näi apstoalde Suldoaten uut Kuurhannover.\nMoai bit Juni tou: In dän Soogenjierige Kriech kumt dät tou ju Beleegerenge fon Olmütz.\n23. Juni: Soogenjierigen Kriech: Ferdinand von Braunschweig-Wolfenbüttel uurwint do Frantsoosen in ju Slacht bie Krefeld.\n30. Juni: In dän Soogenjierigen Kriech kumt dät tou dän Uurfaal bie Domstadtl.\n6. Juli: Carlo della Torre di Rezzonico wäd as Ätterfoulger fon Benedikt XIV. toun Poabst kädden un rakt sik dän Noome Clemens XIII..\n8. Juli: Slacht fon Carillon (Soogenjierigen Kriech): In Noudamerikoa ferdäägenje fjauerduusend Frantsoosen ju Fäästenge Carillon ärfoulchriek juun bienaist fjauer moal so fuul Briten (6350 äächte Suldoaten un 9000 bietouhoalde Kolonisten).\n5. August: In dän Soogenjierigen Kriech kumt dät tou ju Slacht bie Mehr\n25. August: In ju Slacht fon Zorndorf (Soogenjierigen Kriech) wäide truch dät oainmachtige Outäiwen fon Generoal Friedrich Wilhelm von Seydlitz do Russen truch do krääftemäitich unnerlaine Prüüsen daach uurwunnen.\n13. September In sien eerste Enzyklika A quo die ropt die näie Poabst Clemens XIII. aal do Biskoppe tou ju Eenegaid fon do Kristen ap.\n14. September: In dän Soogenjierige Kriech nieme do Briten in Noudamerikoa ju Fäästenge Duquesne ien. Jo baue ju fernäilde Fäästenge wier ap un naame hier "Fort Pitt". Deer äntwikkelt sik leeter ju Stääd Pittsburgh uut.\n14. Oktober: Soogenjierigen Kriech: Friedrich II. wäd in ju Slacht fon Hochkirch fon Leopold Josef Daun uurwunnen.\n25. Dezember Een apgruunde fon Boan-Bereekenge al fon Edmond Halley foaruuttälde Komeeten-Ferskienenge wäd fon dän astronomisk buppewoanelk bieldeden Buur Johann Georg Palitzsch blouked. Die Komeet hat deerfon Halley sin Komeet.\n30. Dezember: Die trääde Ferdraach fon Versailles as feruurt dän Ferdraach uut dät fergeene Jier. Frankriek lät dän Buund mäd Aastriek un Ruslound bestounde, man wol minner Biehälpe reeke, nimt sien Toutällen tourääch, wät Sleesien angungt un wol fääre naan Anspröäk moor ap do Niederlounde gultich moakje.\nCarl Nilsson Linnaeus (uk: Carl fon Linné) rakt ju tjaande Aplääse fon sien Systema Naturae uut. Düsse Aplääse is besunners wichtich foar ju Zoologie, uumdät deer eerstens uk foar do Dierte truchgungend twodeelige Nomenklatuuren bruukt wäide un twäidens ju Oardenge ferbeetert wäd: Tou'n Biespil erkoant Linnaeus nu do Woale as Suugedierte.\nin dän Soogenjierigen Kriech besätte do Russen Aastprüüsen.\nÉtienne-François de Choiseul wäd frantsöösken Buuteminister.\n28. April: James Monroe, US-amerikoansken Präsidänt († in 1831)\n6. Mai: Maximilien de Robespierre, frantsöösken Revolutionär († in 1794)\n29. September: Horatio Nelson, britisken Admiroal († in 1805)\n3. Moai: Poabst Benedikt XIV.\nZuletzt bearbeitet am 5. August 2015 um 01:45\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 01:45, 5. August 2015.


Eepen Huus – Wikipedia\nN gratter eepen Huus fon Eende 17.Jh., fröier bie Hollen(Bielde uum 1890)\nN litjer eepen Huus (Bielde uum 1890)\nEepen Huus mäd Noomen fon do Paate.\nTwäärstruchsnit fon dät Eepene Huus.\nDät Eepene Huus waas die oolde seelter Huustyp un wude deeruum uk Oold Seelter Huus naamd. Deerbie woonden do Ljuude touhoope mäd do Bäiste in aan Ruum, wan jo uk toun Släipen un Spinnen un sowät apaate Ruume hieden. Die grattere Typ hied al uum 1890 steenene Muuren, man do litjere wieren Fäkwierkhuuse, jo hieden somäd kloamde Woogen uut Fäkwierk, apfäld mäd Leem un Sträi. Dät hied Ferbiende mäd Onkerboolken.\n“Toufoarne hieden se as do oolde Seelterljuude wierene, aal een Soart Huuse. Man ätter dän groote Bround, die in t Jier eenuntwintich fuul Huuse in Skäddel in Ääske broachte, do hääbe se sik gans ferbaud. Un fuul hääbe deerätter hiere Huuse ap n uur Wiese baud, wierfon ätters de Rääde weese skäl. Toueerst wo wie do oolde Huuse beskrieuwe, do uk wäil eepene Huuse heete.” Minssen, M3:121S (1846).\nBit in do 1930er Jiere mout et do fuul roat hääbe, man dan baadende dät oafte, as mie fertäald wuude. Toulääst waas bloot dät Deddens Huus in Hollenerfoan uut ju Tied uum dät Jier 1800 noch uurich, wät dan in de Jiere 1952-1954 oubreeken wuude un fon dät Museumstäärp in Kloppenbuurich ankooped is. Deer is dät "Saterhaus" in 1955/1956 wier apbaud wuuden.\nBie aan fon sien Besäike in't Seelterlound is die wäästfräiske Botaniker un Koaster Dr. J. Botke in dät Jier 1931 uk bie Maräike Deddens in hiere Eepene Huus in Hollenerfoan weesen. Uur sin Besäik is n litje Bouk "Sealterlân" in ju wäästfräiske Määmetaal fon Dr. Botke ärskienen. In dät Bouk is uk ne flugge Beskrieuwenge fon dät Eepene Huus tou fienden.\nNoomen fon do Paate[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nÄtter Bröring, Minssen, Ottenjann, Siebs.\nBie dän Loangssnit: Bäädsteede pl., Bäistesoole m., Balkgat n., Boolken pl., Boolkholt n., Doarhoake m., Doorangel m., Doorboolke m., Doorsoole m., Dräppel m., Fäk n., Floor m., Flötboolke m., Foutbeen m., Frääst m., Fröst m., Fuurschäddel m., Fuurschöätel m., Grootdoore f., Hänge f., Hannegat n., Hom m., Homstokke pl., Hookoomere f., Huuslatte f., Huusponne f., Jachtbeend n., Klappe f., Klinke f., Kuustaalsboolke m., Lippe f., Muure f., Muurploate f., Oaiegat n., Oatjegat n ., Ploanketoal m., Riem m., Schöätel m., Släägel m., Speerwierk n., Spon n., Sponstok m., Steekbeend n., Stonner m., Sweepe f., Swiepestok m., Toake f., Truchschäärenge f., Uulegat n., Wooge f.\nBie dän Twäärssnit: Aploanger m., Bäistesoole m., Balkgat n ., Been m., Boolk(e)gat n., Boolke m., Boolkholt n., Dokken pl., Ferbiend n., Fjauerkaant n., Fleeke pl., Frääst m., Fröst m., Funnemänt n., Fuurschäddeldräppel m., Heede., Hielde f., Hieldeboolke m., Hooneboolke m., Huuslatte f., Ientäil m., Jachtbeend n., Muurploate f., Muurstrang m., Ouker n., Ouse m., Riegen Ponnen pl., Rim n., Siedemuure f., Sim m., Soole m., Speer n., Speerwierk n., Spon n., Sponstok m., Steekbeend n., Stonner m., Sträi, Uutkäbbenge f., Wällernbeen m., Wooge f.\nEepen Huus fon Deddens in dät Museumstäärp\n32.21 Bielden fon dät eepene Huus fon 1931 un nu.\nWebloch fon dät Museumstäärp in Cloppenbuurich.\nBouk "IT SEALTERLAN" fon Dr. Botke mäd Bielde (PDF-Dotäie 40 MB).\nBielde 1 uut dät Eepene Huus ap www.Bühler-Landeskunde.\nBielde 2 uut dät Eepene Huus ap www.Bühler-Landeskunde.\nMoor Bielden fon dät "Saterhaus" in dät Museumstäärp ap webshot.com.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 18:13, 28. Oktober 2015.


Stoafsuuger – Wikipedia\nN Stoafsuuger (dt. Staubsauger) is ne Reewe, ju der Huusstoaf un litje Deele apsucht. Maastentieds sit deer n stäärken Elektromotor oane, die ne Zentrifugoalpumpe ruundtraale lät, sodät Luft un deermäd Stoaf anleeken wäd. Die Stoaf kon apfangd wäide in n Stoafsäk, of fon binnen juun de Buutensiede fon n ruunden Behoolder sloiderd wäide, sodät naan Stoafsäk nöödich is.\nUum 1900 wuud die Stoafsuuger uutfuunden, man bit 1960 hieden do maaste Ljuude noch naan. Do Matten un do Teppiche, as et do al roate, wuuden do feeged of buute uutklopped mäd däd Teppichklopper. Hier unner rakt dät Information uur dän eerste ächten Stoafsuuger un sin Ärfiender.\nHubert C. Booth un ju Booth MaschineBearbeiten\nDie Ingeniör Hubert Cecil Booth (1871-1955) wunnerde sik deeruur dät do Ljuude, wan do hiere Stoowe scheenmoakeden, bloot deerap oachteden, wo jo ju Keete wächbloasje kuuden. Wieruum kuuden jo dän Stoaf nit apsuuge un dan in n Säk apfange, meende hie. As hie hie dät betoacht hiede, moakede hie 1900 dän eerste bruukboare Stoafsuuger, ju Booth Maschine. Die waas gjucht sweer, hie wooch 50 Kilogram. Do Maschinen wieren montierd ap litje Woaine un wuuden leeken fon Hoangste. So geen ju Booth Maschine do Huuse bieloangs uum do scheen tou moakjen. Die Apperoat bleeuw buute biestounden un do Metalslauche wuuden uur ju Trappe of truch do Finstere in ju Stoowe broacht, ju der scheenmoaked wäide schuul. Aan Mon betjoonde dän Motor un n Uuren stoafsuugde do Foutbeene un Matten. Stoafsuugen waas djuur un bloot Bedrieuwe un rieke Ljuude kuuden dät betoalje. Dät eerste Moal, dät do Ljuude sik dät bekiekje kuuden, waas ap dän 25. Februoar 1902. Dän Dai wuude Köönich Edward VII kround un Booth stoafsooch deer do Teppiche.\nDie Kädden fon dissen Artikkel is uursät ätter juu holloundske Wikipedia.\nZuletzt bearbeitet am 7. Meerte 2013 um 21:07\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 21:07, 7. Meerte 2013.


Tunesien is n Lound in Afrikoa.\nWoalspruch: "Order, Liberty, Justice"\nNationoalhymne: Himat Al Hima\nIenwoonere (2014) 10.982.754\nMunte Tunesisken Dinar (TUD)\nFierdai 20. Meerte\nDät wäd begränsed fon...\nAfrikoa is n Waarelddeel mäd 30,4 Millione Quadratkilometer un 850 Millione Ljuude.\nTou do Afro-Asiatiske Sproaken heere:\nÄgyptisk (skrieuwen siet 2700 f. Chr.)\nOold-Ägyptisk (bit 2200 f.Chr.)\nKoptisk (boald bit tou dät 16. Jh.; nu bloot Säärkensproake).\nSun fjautich Sproaken do der boald wäide fon 40-50 Mio. Ljuude in Äthiopien, Somalien un Noud-Kenya.\nAfar (1,2 Mio. Ljuude, do dät baalen dwo)\nOromo (fröier Galla) (20-25 Mio. Ljuude)\nSomalisk (15 Mio. Ljuude)\nOmotiske Sproaken fon sun 1,5 Mio. Ljuude fon 40 Dialekte in ju Omo-Läichte in Äthiopien. Fielicht ne Outwiegenge fon do Kuschitiske Sproaken.\nSun 20 Mio. Ljuude, maast in Marokko un Algerien.\nKabylisk (Noud-Algerien, aastelk fon Algier)\nTuareg (Tamaschek, Tamajaq/ Tahahaq)\nZenaga (Mauretanien/ [[Senegal])\nSiwi (in ju Siwi-Oase in Wääst-Ägypten)\nGhadamsi (in Ghadames, dän suudelke Punkt fon Tunesien)\nDo Sproaken wäide boald fon sun 135 Mio. Ljuude suudelk fon dän Sahara, un wäästelk, suudelk un aastelk fon dät Tschadmeer.\nAlgerien is n Lound in Noudafrikoa.\nDo Berbersproaken (uk Berberisk; Berberisk: Tamazight) bildje mädnunner n Twiech fon do Afro-Asiatiske Sproaken un wäide boald in tjoon Lounde in Noud-Afrikoa. Dät Sproakgebiet lapt fon Marokko in dät Wääste bit tou dät ägyptiske Siwa in dät Aaste un fon dät Middelmeer in dät Noude bit tou de Republik Niger in dät Suude. Do maaste Spreekere rakt dät oawers in Marokko, Algerien un Libyen. Dät Berberiske wäd boald fon sowät dän Haaldeel fon do Marokkanere, n Träädel fon do Algerier un do Maure un n Füüftel fon do Lybiere. Wofuul Ljuude dät mädnunner rakt, do Berberisk baale, is nit goud bekoand, deeruum dät fuul Lounde in dän Maghreb neen Doaten uur Sproaken in hiere Foulkställengen apniemen dwoo. Do wäide schatsed ap mädnunner twiske säkstien un trüütich Millione, deerbie do litjere Gruppen, do der woonje in Tunesien, Mali, man uk in Spoanien, Frankriek, Hollound, Belgien, Düütsklound, Kanada un do Fereeende Stoate.\nDän Noome, dän do maaste Berberspreekere sik sälwen reeke, is Imazighen, 'fräie Ljuude'. Tamazight, in noudelk Berberisk die Noome foar ju Sproake ap sik, is ju wieuwelke Foarm fon dän Eentaal 'Amazigh' fon 'Imazighen'. Die uureenstimmende Uutdruk in dät Tuareg is, ouhongich fon dät Dialekt 'Tamasheq/Tamahaq/Tamajaq'. Die Uutdruk Berber wäd maast bruukt, man wäd fon fuul Imazighen as feroachtelk fäild. Dät Woud Berber is früünd tou dät seelterske 'Boarboar': bee Woude stamme fon dät griechiske barbaros, wiermäd do oolde Griechen aal Foulkere beteekenden, do der neen Griechisk boalden (sjuch uk bie Barbareskestoate un Berbere).\nDüssen Stoat häd hoast een Revolutsjoon bääte sik. Wildääge konnen sik deer Seeken sogau uurje, dät die Wikipedia-Artikkel nit heel aktuell is.\nLibyen is n Lound in dät noudelke Afrikoa.\nEt rakt 194 uunouhongige Stoaten (dt. Staaten, Länder), dät sunt do 192 Meegliedere fon dou Fereende Natione plus Taiwan un Vatikanstääd. In ju Lieste ap disse Siede sunt uunouhongige Stoaten un uk\nUunouhongige Gestriche mäd Stoatus un Anärkannenge beschrieuwen.


London is ju Haudstääd fon Änglound un Groot-Britannien. Deer woonje ungefeer 7,5 Million Moanskene in ju Stääd (2006), 8,3 Million in ju Agglomeration (2001) un 14 Million in dän Metropolitan Area (2001).\nIenwoonertaal 7.556.900 (2007)\nFläche 1.572,1 km²\nBefoulkengstichte 4.807 km²\nAgglomeration 8.278.251 (Agglomeration, 2001)\nHöchte 24 m. buppe N.N.\nLound Fereeniged Köönichriek\nLound (in dät Fereeniged Köönichriek) Änglound\nTiedzone UTC +0\nKoordinoaten 51° 31' NB, 0° 7' WL\n6 Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen\nLondon lait an ju Themse, in n Truchsleek lait ju Stääd 15 m. buppe dän Meerresspeegel. Ju Noudsee, ju 80 km ätter dät Aaste tou fienden is, häd uk Ienfloud ap ju Tiede fon ju Themse.\nLonden is äntsteen as Roomske dät Gebiet besiedelden un deer an ju Noudsiede fon ju Themse Londinium stifteden in dät Jier 43 ätter Kristus. In disse Tied lieuwden deer uk Kelten, man et rakt naan Bewies dät foar do Roomske deer ne Siedelenge fon do Kelten weesen is. In 61 is ju roomske Stääd fon keltiske Kriegere fernäild wuuden. Ju Stääd is deer ätter wier apbaud wuuden un waas dan n wichtigen Honnelsstääd, wier in dät twäide Jierhunnert ju eerste Brääch fon dät moderne London ounlaid wuuden is. London waas domoals een fon do grootste Stääde fon dät Roomske Riek.\nIn dät 12. Jierhunnert wuude London ju Haudstääd fon Änglound un wuuks ju Stääd wier. Deerätter foulgeden Süükten un Ploogen so as die Swotte Dood in 1348 un ju Pest in 1665. N groot Deel fon ju Stääd geen ferlädden in dät Jier 1666 truch Bround, deertruch is däälich noch bloot een littik Deel fon ju oolde Stääd uur blieuwen. Twiske 1825 un 1925 waas London ju grootste Stääd ap de Waareld. An n Ounfang fon dän Twäide Waareldkriech is ju Stääd läip bombardierd wuuden, in 1944/45 foulgede ne twädde Oungriepswälle mäd V1- un V2-Raketen. Knap 30.000 Ljuude stuurwen, hunnertduusende wuuden Täkloos. Ätter ju Kriechstied wuude Greater London apgjucht, wierbie Täärpe un Stääde uum London bie London koomen.\nDie grootste Lufthoawen fon London is London Heathrow, dät lait 24 km wäästelk fon London. Uur Lufthoawen sunt:\nCity, 15 km fon London City.\nGatwick, 45 km suudelk fan London.\nLuton, 50 km noudwäästelk fon London.\nStansted, 55 km noardeastlik fon London.\nCommons: London – Mediendoatäie\nZuletzt bearbeitet am 1. Februoar 2020 um 13:42\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 13:42, 1. Februoar 2020.


Ju Leda, uk Ledoa naamd, is n Bieflus fon ju Oamse in Aast-Fräislound. Ju Seelter Äi - ju sik bildet uut do Touflusse Marka un Oaje - mündet uut in de Leda. Ju Leda häd ne Laangte fon 29 km, wierfon 1,9 km (fon ju Oamse bit tou Lier) befoarboar is foar Seeskiepe. Bie Wiltshusen fljut ju Jümme in ju Leda.\nJu smälle Brääch uur ju Leda\nTichte bie Lier wuud 1954 dät Leda-Speerwierk as Skuts juun Hoochwoater in dät Leda-Jümme-Gebiet in Bedrieuw nuumen. Truch dät naie moderne Oamse-Speerwierk bie Oamde wuud dät Leda-Speerwierk äntlasted.\nBrääch uur ju LedaBearbeiten\nSuudelk Amdorf gungt ju smälste Brääch fon Düütsklound uur ju Leda un ferbint Amdorf un Neuburg mäd Lier un dät Uurledingerlound. Ju Brääch is man 2,50 Meeter breed un foar Foartjuuge mäd ne Bratte fon 1,85 Meeter. Ju häd ne Laangte fon 50 Meeter.\nFideo: Ne Foart uur ju Leda-Brääch\nZuletzt bearbeitet am 14. August 2018 um 12:27\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 12:27, 14. August 2018.


Jier: < · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · >\nGregorioansken Kalänner 1925\nArmeensken Kalänner 1374\nChineesken Kalänner 4621 – 4622\nÄthiopisken Kalänner 1917 –1918\nHebräisken Kalänner 5685 – 5686\n- Vikram Samvat 1980 – 1981\n- Shaka Samvat 1847 – 1848\n- Kali Yuga 5026 – 5027\nIroansken Kalänner 1303 –1304\nIslamisken Kalänner 1344 –1344\n20. Meerte: Die ousätte chileenske Präsident Arturo Alessandri Palma kricht ätter ju Wierhäärstaalenge fon ju Ferfoatengsmäitige Oardenge sien Boantje wier. Man hie behoaldt dät nit loange, uumdät die moachtgriepske Minister Carlos Ibáñez del Campo, an Sympathisant fon do foarige Putschisten, him mäd n finnich Moachtspil uut Amt tringt.\n4. April: As Lieuw-Wache foar Adolf Hitler wäd ju SS gruunded. Ju äntwikkelt sik in ju Tied fon dän Nasjonoalsosjoalismus tou een paramilitäriske Organisatsjoon.\n7. April: Andraach fon Hitler, nit moor Burger fon Aastriek tou weesen, mäd Ärfoulch ap dän 30. April.\n10. April: Ju Stääd Zarizyn an ju Wolga wäd in Stalingrad uumebenaamd. (däälich Wolgograd)\n16. April: bulgariske Kommunisten moakje aan Bombenansleek ap ju Kathedroale Sweta Nedelja in ju bulgariske Haudstääd Sofia, deerbie stierwe moor as 150 Moanskene, do deelwiese hooge Boantjene in ju Politik un dät Militär häbe.\n25. April: Die Monarchist Paul von Hindenburg wäd juun dän Zentrumskandidoat Wilhelm Marx toun Riekspräsidänt kädden, uk mäd do Stämmen fon do Midde-Paatäien DVP un BVP.\n12. Moai: Hindenburg wäd as Riekspräsident fer'eediged.\n30. Moai: Nasjonoale Revolutsjoon in China.\n16. Juni: Foulkställenge in Düütsklound: 62,5 Millionen Ienwoonere sunner dät Saarlound ("Saargebiet").\n16. Juni: In ju Sowjetunion wäd ap ju Krim as dät eerste Pionierleeger fon ju Pionierorganistsjoon Wladimir Iljitsch Lenin "Artek", een Ferhoalengsleeger foar Bäidene mäd Teerenge (= Tuberkulose) gruunded.\n17. Juni: Dät Genfer Protokoll tou ju Äntoachtenge fon chemiske un biologiske Woapen jält.\n18. Juni: Dät Rieksgjucht beslut, dät ju oankelde besleetene Füürstenäntoainenge fon ju Weimarer Republik nit moor jält. Dät äntspreekende Lounds-Wät in dät Fräistoat Sachsen-Gotha uur ju Ienluukenge fon Oaindum fon dät Füürstenhuus Sachsen-Coburg un Gotha is ätter dät Uurdeel juun ju Ferfoatenge.\n18. Juli: Adolf Hitler moaket sien Bouk "Mein Kampf" eepentelk.\n25. September: Ap do Färöer-Ailounde wäd ju eerste sosjoalistiske Paatäi gruunded (däälich Javnaðarflokkurin). Die eerste Foarsitter wäd Maurentius S. Viðstein.\n5. - 16. Oktober: Do Ferdraage fon Locarno wäide ferhonneld.\n20. November: Die Münchner Dolksteet-Prosäss eendet in't Gjuchtsuurdeel, dät sik die bekloagede Paul Nikolaus Cossmann bie ju Wiedenge fon ju Dolksteet-Legende ferdäin häd.\n15. Dezember: Reza Pahlavi sweert foar dät iraniske Parlemänt (Madschles) sin Amts-Eed as Schah fon Persien.\n26. Dezember: Ju turske Nasjonoalfersammelenge beslut ju Ienfierenge fon dän Gregorioanske Kalänner mäd Wierkenge fon dän 1. Januoar 1926 oun.\n6. Januoar: Kim Dae-jung, suud-koreoansken Politiker\n28. Februoar: Friedrich Ebert, aan SPD-Politiker un die eerste Riekspräsident fon ju Weimarer Republik\nZuletzt bearbeitet am 13. Meerte 2019 um 19:00\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 19:00, 13. Meerte 2019.