رەزا شـوان: پیرۆزبێت رۆژی جـیهانی مامۆستایان. – WTARIKURD\nرەزا شـوان: پیرۆزبێت رۆژی جـیهانی مامۆستایان.\nدوای ئەوەی کە بۆ یەکەمین جار لە ساڵرۆژی (5/ ئوكتۆبه‌ر/ 1994) بە فەرمی کرا بە (رۆژی جیهانی مامۆستایان)، لەو ساڵە و لە رۆژی (5/ ئوکتۆبەر)ی هەموو ساڵێک دا، بە بۆنەی رۆژی جیهانی مامۆستایانەوە، لە هەموو قوتابخانەکان و لە شوێنانی تردا، لە زیـاتر لە (125) دەوڵـەت لە جـیهانـدا، بە فـەرمی بـەم بـۆنـەیـەوە ئـاهـەنگی شایستە و جـۆرەها چـالاکی دەگـێڕن. بە گەرمی پیرۆزبـیی لە مامۆستایان دەکـەن و چـەپکە گـوڵی رێزلێنان و ئەمەکداری و دیارییان پێشکەش دەکەن. هەموو ساڵێک لەم رۆژەدا، خەڵاتی شایستە پێشکەشی کۆمەڵێک لە مامۆستایانی لێهاتوو و جیاواز و ماندوونەناس دەکەن.\nمەبەست لە رۆژی جیهـانی مامۆستایان، ئـاوڕدانەوە و وەبیرهـێنانەوەی گـرنگی رۆڵ و پیشەی مامۆستایی و پەیـامە پیرۆزەکەی و گرینگی دانـە بە فـێرکردن و پەروەردەکردن وانە وتنەوە. هەروەها بۆ باشکردنی بارودۆخی ژیان و گـوزەران و پارستنی مافەکـانی هەموو مامۆستایـان لە جیهـانـدا.\nبێگومان مامۆستایی پیرۆزتـرین پیشـەیە لە هەموو جـیهاندا، دایکی هەمـوو پیشەکـانە. مامۆستایان بە نرخـترین و گەورەتـرین سامان و ژێـرخـانی پەروەردەیی و رۆشنبیرین.\nفـێرکردنی باش و پەروەردەکردنی دروست و ئاراستەکردنی راستی نـەوەی ئەمڕۆمـان، مژدەبەخشن بۆ هـێنانەدی ژیانێکی باشتر و خۆشتر و داهـاتوویەکی گەشتر و شیاوتر و ئاسوودەتر، بۆ کـورد و کوردسـتان.\nلەم پێودانگەوە، دەزانین کە مامۆستایـان چی ئەرکێکی پیـرۆز و چی بەرپرسیارێتـیەکی گـرنگ و هەستـیار و زۆر چـارەنووسسازیـان لە ئەستـۆدان. (ئەلـیزابێـس مـاخ) دەڵێ: “لە کـاتی ئەنجـامدانی پەروەردەکـردنی منداڵەکـانمانـدا، هەر هەڵـەیەک بکەین، دەبێـتە هـۆی دۆڕانـدنی جەنگـێک، کە لە پێـناوی دواڕۆژێـکی باشـتردا دەسـتمان داوەتـێ..”\nمامۆستایانی دڵسـۆز، ئەی پێشمەرگە مانـدوونەسەکـانی گۆڕەپـانی پـەروەردە، کێ وەک ئێـوەی کورد و کوردستان پەروەر هـێندە خۆڕاگر و کۆڵنەدەر بوون، بەبێ مووچ و نیوە مووچـە درێـژەتان بە پـرۆسەی خوێنـدن دا و بە گیرفـانی بە تاڵەوە وانەتـان دەوتـەوە و دەڵـێنەوە.. زۆر بە داخەوە کە دەسەڵاتـدارانی کوردستان، پێـزانینیان بۆ خـۆڕاگری و بۆ دڵسۆزیتان نیـیە. ئەوەتـا زۆر بێ شەرمانە بە بەلـێدان و شەق تێهەڵـدان و تەقـەکردن و بە تونـدوتیـژی رێ لە خۆپێـشانـدانە هـێمنانە و ئاشتییەکـانتان و لە داواکـردنی مافـە رەواکـانتان دەگرن. بەڵام ئێوە زۆر لەوانە شکۆدارتر و دڵسۆزتر رەوشـت بەرزترن.\nرۆژی دووشەممە (5/ ئوكـتۆبه‌ر/2020) یـادی (26) ی، ساڵـڕۆژی رۆژی جیهـانی مامۆستایانە، بەم بۆنە پیـرۆزەوە، جـوانترین پیرۆزبـایی لە هەموو مامۆستایانی کورد بـە تایبـەتی و هەمـوو مامۆستایـانی جیهـان بە گـشتی دەکـەین. بـە ئەوپـەڕی رێـزەوە سەری رێـز و نوازشتان بۆ دادەگریـن. هـیوای ئەوپەڕی تەمەندرێژی و تەندروستیتان بۆ دەخوازین.. هەردەم خۆمان بە قـوتابی دڵسۆز و بە ئەمەک و بە قەرزاربـاری ئێـوە دەزانـین و پێزانینمان بۆ دڵسۆزی و ماندووبوونتان هەیە.. زۆر بە شانازییەوە یادتان دەکەینەوە.. قەرزاری ئێوەین. کە یەکەمین پیت و یەکەمین وشە و یەکەمین رستەتان فێرکردیـن، لە ئێوەی کورد و کوردستان پەروەرەوە، ئەلفـوبێێ کوردایەتی فـێربووین. ئێوە هەسـت و سـۆز و خۆشەویستی و هاوبەستەبـوونمان بـۆ کوردستانی نیشـتمانی شیرینمان، لە دڵمانـدا، روانـدن و لامان شیرینترتان کرد. ئێوە هـیواتان پێ بەخـشین و پێتان وتین، لە بەردەم متمانە بەخۆبوون و بڕوای پۆڵاییندا، شتێک نییە ناوی ئەستەم بێـت.. ئێوە زۆر شتی ترتان فـێرکردین. بۆیـە وشەی زۆر سوپاس شەرمتان لێدەکات، چونکە چی وشەی جـوان هەیە کە بۆتانی بنووسین، چی گـوڵێ جـوانی جیهـان هـەیە پێشکەشتانی بکەین، مەحـاڵە ببن بە پاداشـت و هـاوسەنگ بۆ رادەی دڵسۆزی ئێـوە.\nێێوەی مامۆستایـانمان، خۆشـەویستی و پێگـە و شوێنێکی تایبەتیتان لە نـاخی دڵمانـدا هەیە کە هەرگیز کاڵ نابنەوە. ناتوانین بە قـسە و بە نـووسین گوزارشتیان لـێبکەین.\nئەی قـوتـابیانی دڵسۆز و خـۆشـەویست، لە (رۆژی جیهـانی مامۆستایـان) دا، لە کـاتێ ریزبـوونتان لە گۆڕەپـانی قوتابخانەکانتانـدا، وەکو گۆزارشتکـردن لە رێـز و ئەمـەک و پێزانینتان، بۆ دڵسۆزی و ماندووبوونی مامۆستاکانتان، بۆ ماوەی خولەکێک سەری رێز و نـوازش دابگرن، دوایی بە گەرمی پیرۆزباییان لـێبکەن و بە هەر یەکەیان گوڵێکـیان پێشکەش بکەن. هـۆنـراوە و سروودی دڵسۆزی و خۆشەویستی و سوپاسیان بۆ بڵـێن. ئەمـانەش کەمتـرین گـوزارشـتن لە ئـاستی شکـۆداری و دڵســۆزی مامۆستاکـانتـان.\nهەر لەم رۆژەدا، داوا لە رژێـمی رەگەزپەرست و کۆنەپەرستی کۆماری سـێدارە (ئێران) دەکەین، کە مامۆستا (زارا محـەمـەدی) ئازاد بکەن، چونکە هـیچ تاوانێکی نەکردووە و نییە. ئایا فێرکردنی زمانی دایک (کوردی) تاوانە؟ مەگەر تەنیا لای شەمشەمەکوێرەکانی تاریکسـتانی دەسەڵاتی خـوێنڕێـژی ئێـرانی و کۆمـاری زینـدانستانی تورکـیا ئەردۆگـانی سیکۆپاتی تاوان بێ. نەک هەر زمـانی کوردی، بەڵکو کوردبـوونیش بە تـاوان دەزانـن.\nدووبـارە پیـرۆزبێـت رۆژی مامۆستایـانی جـیهـان.\nنەرویـج: 2/ ئـوکتۆبـەر/2020\nهێرش عەبدولڕەحمان: ئەگەر نەخۆشیەکەی ترامپ پلان بێت.\nدکتۆر محەمەد ئەمین: بازاڕى ئازاد تاڵان و قۆرخ نیە.


03:18 - 09/09/2020 235 جار خوێندراوەتەوە\nسەنگ و قورسایى لایەنەکانى ئۆپۆزسیۆن لە هەرێمى کوردستان بارتەقایى ناڕەزایى و دەنگى شەقام نیە، پرۆسەى سیاسى بەبێ ئۆپۆزسیۆنێکى کاریگەر و بەهێز رێ دەکات.\nلە ناو پەرلەمانى کوردستان پێنج فراکسیۆنى ئۆپۆزسیۆن هەن، بەڵام کارى هاوبەش و پێکەوەیى و متمانە لە نێوانیاندا نیە، هاوکاتیش نارەزایەکى بەرفراوانى نا رێکخراو لە شەقام هەیە.\nمتبونێک دواى هەیەجانى گۆڕان\nپرۆسەى سیاسى لە هەرێمى کوردستان تا پێش ٢٠٠٩ مۆدێلێکى حزبى بوو، مێژووى دروستبوونى ئۆپۆزسیۆن بەشێوەیەکى رێکخراو هاوکاتە لەگەڵ بەشداری بزوتنەوەى گۆڕان لە هەڵبژاردنى پەرلەمانى کوردستان.\nلە سیستمی دیموكراسیدا ئامانجی حزبی سیاسی ململانێكردنە بۆ گەیشتن بە دەسەڵات، بەڵام ئەو حزبەی نەگەیشتە دەسەڵات دەتوانێت ببێتە ئۆپۆزسیۆن و چاودێری حكومەت بكات و رەخنەی لێبگرێت.\nگۆڕان لە یەکەم بەشداریدا ٢٥ کورسى پەرلەمانى بەدەستهێنا و ئۆپۆزسیۆن بوونى خۆى راگەیاند و تەکانێکى گەورەى بە رەوتى دیموکراسیدا، بەوەشەوە نەوەستا بەرەیەکى لە هێزە ئۆپۆزسیۆنەکان پێکهێنا، لەگەڵ کۆمەڵى ئیسلامى و یەکگرتووى ئیسلامى، هەر سێ لایەنەکە لە پەرلەمانى کوردستان نزیکەى ٤٠ کورسیان هەبوو.\nلەم قۆناغەدا بەرەى ئۆپۆزسیۆن لە شەقام و لە پەرلەمانیش هاوهەڵوێست و یەکدەنگ بوو، پاکچێەکانى چاکسازییان بۆ گۆڕانکاریى و چاککردنى چەوتییەکانى پرۆسەى سیاسى خستەڕوو.\nهەر لەم قۆناغەدا بەرەى ئۆپۆزسیۆن لەلایەن نەوشیروان مستەفا یەکێک لە کارەکتەرە سیاسی و بەهێزەکانى گۆڕەپانى سیاسى هەرێم رابەرایەتى دەکرا، لەگەڵ عەلى باپیر ئەمیرى کۆمەڵى ئیسلامى و سەلاحەدین بەهادین ئەمیندارى گشتى یەکگرتووى ئیسلامى هاوڕا و تەبابوون و متمانە لە نێوانیاندا هەبوو.\nفراکسیۆنەکانیشیان لە پەرلەمان پێکەوە پرۆژەیان پێشکەش دەکرد و کارى پێکەوەییان هەبوو.\nزۆربەى چاودێرانى سیاسى ئەم قۆناغە، بە زەمەنى زێڕینى ئۆپۆزسیۆن ناو دەبەن، عەلى مەحمود چاودێرى سیاسى پێیوایە ئۆپۆزسیۆن وشەیەکى موقەدەس نیە و مەرج نیە هێزێک یان گروپێک تاسەر ئۆپۆزسیۆن بێت و تا کۆتایش خەڵک لەگەڵ هێزێکى ئۆپۆزسیۆندا بن.\nلاوازبوونى بەرەى ئۆپۆزسیۆن\nبزوتنەوەى گۆڕان، لە دووەم بەشداریدا لە هەڵبژاردن دروشمى بەرەو دەسەڵاتى بەرزکردەوە و بە ٢٤ کورسى بووە دووەم هێز و بەشدارى حکومەتى کرد.\nئەگەرچى فراکسیۆنەکەى لەپەرلەمان هێشتا بە نەفەسى ئۆپۆزسیۆن کارى دەکرد و لەپرسى سەرۆکایەتى هەرێمدا دژى خواستى پارتى دیموکراتى کوردستان وەستایەوە کە حکومەتى لەگەڵ پێکهێنابوو، بەڵام بەشێوەیەکى گشتى لەدواى چوونى گۆڕان بۆ ناو حکومەت، بەرەى ئۆپۆزسیۆن رووى لە لاوازى کرد، بە جۆرێک کاریگەرییەکانى رۆژ لە دواى رۆژ زیاتر دەردەکەون و چ لەسەر ئاستى شەقام بێت یان پەرلەمان.\nئێستا ئەگەرچى ناڕەزایى خەڵک لە رەوشى سیاسیى و ئابوورى لە ترۆپکدایە و حکومەتیش بە ئەرکى تەواوەتى خۆى هەڵنەستاوە، بەڵام بەرەى ئۆپۆزسیۆن بەرەیەکى پەرتەوازە و لاوازە، هەماهەنگى و کارى هاوبەش لە نێوان فراکسیۆنەکانى پەرلەماندا نیە و لە شەقامیش بە دەنگ بانگەوازى یەکترەوە ناچن.\nله‌م خوله‌ى په‌رله‌مان پێنج لایه‌نى ئۆپۆزسیۆن خاوه‌نى ٢١ كورسى په‌رله‌مانن، لایه‌نه به‌شداره‌كانى حكومه‌ت، پارتى، یه‌كێتى، گۆڕان، پێكهاته‌كان، سۆسیالست، خاوه‌نى ٩٠كورسى په‌رله‌مانن.\nیەکگرتوو، ٥ کورسى، کۆمەڵ ٧ کورسى، نەوەى نوێ ٤ کورسى، سەربەخۆکان_نەوەى نوێ، چوار کورسى، شیوعى یەک کورسى پەرلەمانیان هەیە و ئۆپۆزسیۆنن.\nبە هەموویانەوە ٢١ کورسى پەرلەمانیان هەیە، بەڵام هێشتا پرۆژەیەکى هاوبەشیان نەبووە، هیچ کاتێکیش نەبووە لە دانیشتنێکى پەرلەماندا هاوهەڵویست و یەکدەنگبن.\nئەبوبەکر هەڵەدنى، یەکێک لە پەرلەمانتارە دیارەکانى ئۆپۆزسیۆن لە فراکسیۆنى یەکگرتوو، دەڵێت لەرووى چەندایەتى و چۆنایەتیەوە ئۆپۆزسیۆن لاوازەو نەمانتوانیوە لە دەورى پرۆژەیەکى هاوبەش کۆببینەوە، لە خولەکانى سێیەم و چوارەمدا پرۆژەى هاوبەش نەبووە.\nلەبارەى نەبوونى متمانەوە وتى: هێزەکانى ئۆپۆزسیۆنیش ئیشکالەتى خۆیان هەیە و هەندێکیان نەفەسیان کورتە و پێیوایە مێژوو لە خۆتەوە دەستپێدەکات و کارەکانى لایەنەکانى تر نادیدە دەگرێت.\nبێ متمانەى نێوان لایەنەکانى ئۆپۆزسیۆن\nکێشەیەکى ترى ئۆپۆزسیۆن لەم قۆناغەدا ئەوەیە چالاکیی سیاسیی خۆی لە میدیا کورتکردوەتەوە، تائێستاش سەرکردەکانى لایەنە ئۆپۆزسیۆنەکان یەکتریشیان نەبینیوە.\nمانگى رابردوو شاسوار عەبدولواحید سەرۆکى جوڵانەوەى نەوەى نوێ بانگەوازى بۆ دوو خۆپیشاندانى سەرتاسەرى کرد، هەرچەندە لە سنوورى پارێزگاکانى سلێمانى و هەڵەبجە بەشێک لە موچەخۆران بەدەم بانگەوازەکەیەوە رۆیشتن، بەڵام هیچ کام لەسەرکردە و بەرپرسانى کۆمەڵ و یەکگرتوو بەشدارییان لە خۆپیشاندانەکاندا نەکرد.\nلە پەیامێکیشدا بە جیا شاسوار عەبدولواحید داواى لە کەسانى یەکەمى کۆمەڵ و یەکگرتوو کرد سەرمەشقى خۆپیشاندان و نارەزاییەکان بکەن و ئەو دوایان دەکەوێت، لەمەشدا وەڵام نەدرایەوە.\nبەبڕواى عەلى مەحمود چاودێرى سیاسى متمانەى سیاسى لە نێوان ئەم هێزانەدا لاوازە و پێشبینیش ناکات لەم خولەدا ئۆپۆزسیۆن بەهێز بێتەوە.\nئەو زیاتر لەبارەى هۆکارەکانیەوە دواو وتى: ئەم هێزانە پێشتر تاقیکراونەتەوە و خۆیان لەناو پرۆسەى سیاسیدا بوون، کۆمەڵ و یەکگرتوو بەشداربوون لە پرۆسەى سیاسى و نەوەى نوێ لە رووى ئابوورییەوە بەشدارە لە پرۆسەکە.\nلەم خولەدا نەوەى نوێ و یەکگرتوو بە ئاشکرا ئۆپۆزسیۆنبوونى خۆیان راگەیاند، دواى چەند مانگێک لە دەستبەکاربوونیان فراکسیۆنى نەوەى نوێ لەتبوو ئەوەش لەسەرئەنجامى کێشە ناوخۆییەکانى جوڵانەوەکە.\nخودى سەرۆکى جوڵانەوەکەش لەسەر پرسى بەکارهێنانى سۆشیال میدیا بەشێوازێکى ناتەندروست دەستگیرکرا، ئەوەش بێ متمانەى لاى خەڵک دروست کرد.\nبە سروشتى خۆشى یەکگرتووى ئیسلامى هێزێکى نەرمە و بڕواى بە توندوتیژى نیە، ئێستاش کە لە ئۆپۆزسیۆندا هەڵوێستەکانى لە شەقام و پەرلەمان بە جۆرێکى کاریگەر نین.\nلە ماوەى رابردوودا کۆمەڵى ئیسلامى وەک هێزێکى خاوەن پرەنسیپ و خۆڕاگر دەناسرا، بەڵام لەسەروبەندى کابینەى نۆیەمدا بێدەنگى هەڵبژارد و و تا دوا ساتەکانى پێکهێنانى کابینەى نۆیەم چاوەڕوانبوو بەشدارى حکومەت بکات و تائێستا ئۆپۆزسیۆنبوونى خۆى راگەیاندووە، ئەوەش وایکردووە ناسنامەى ئەم هێزە ناڕوون بێت.\nعەلى مەحمود، دەڵێت لەناو ئەو سێ هێزەدا تەنیا یەکگرتوو حزبە، کۆمەڵ و نەوەى نوێ حزب نین، زیاتر عەلى باپیر و شاسوار عەبدلواحید حسابن و دیارن.\nوتیشى: لەگەڵ ئەوەشدا نزیکبونەوەى فیکرى و سیاسیان نیە و پشت بە شەقام نابەستن و بڕوایان بەوە نیە گۆڕانکارى لە شەقامەوە بکرێت.\nلە قاڵبدانى ئۆپۆزسیۆن\nرەنگە لایەنەکانى ئۆپۆزسیۆن پاساوى خۆیان هەبێت بۆ هۆکارى بێ کاریگەرییان، ئێستا لە پەرلەمانى کوردستان کە سەکۆیەکى گرنگە بۆ کارى ئۆپۆزسیۆن و چاودێرى دەسەڵات، زۆرینەی پەرلەمانى لە بەرژەوەندى لایەنەکانى دەسەڵاتدایە.\nهەرچەندە هەندێکجار پەرلەمانتارانى فراکسیۆنى گۆڕان دەنگ و هەڵوێستیان بە نەفەسى ئۆپۆزسیۆنە، بەڵام بەشێوەیەکى گشتى٩٠ دەنگى ناو پەرلەمان لەسەر بەرەى دەسەڵات ماڵە.\nپارتى دیموکراتى کوردستانیش کە زۆربەى جومگەکانى حکومڕانى لە دەستدایە ٤٥ کورسى هەیە و لەگەڵ ١١ کورسى کۆتاکان دەتوانێت هەموو پرسێک بە دەنگدان لە بەرژەوەندى خۆى یەکلابکاتەوە.\nلە ماوەى رابردووشدا لەو رێگەیەوە توانى متمانە لە سۆران عومەر یەکێک لە دیارترین پەرلەمانتارە ئۆپۆزسیۆنەکان وەربگرێتەوە.\nئەبوبەکر هەڵەدنى پێیوایە ئەم خولەى پەرلەمانى کوردستان وەک بوکەڵەیەکى لێهاتووە و هەموو پرسێک بە زۆرینە و کەمینە لەبەرژەوەندى هێزى خاوەن دەسەڵات یەکلادەکرێتەوە.\nبە تێگەیشتنى عەلى مەحمود، چاودێرى سیاسى هۆکارێکى ترى بێ کاریگەرى ئۆپۆزسیۆن دیار نەبوونى کۆى سیستمى سیاسیە لە هەرێمى کوردستان، ئەو وتى: ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵاتیش تائێستا شکڵێکى فیکرى سیاسى وەرنەگرتووە و هیوادارم ژیانى سیاسى بەسەر دوو بەرەدا دابەشبێت لە نمونەى چەپ و راست، یان سۆسیالیستى و سەرمایەدارى.