وتووێژ:ئینسایکڵۆپیدیا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n١ ناوی وتار\n٢ گواستنەوەیەکی کاتی\n٤ چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان\nھاوتای وشەی ئینسایکڵۆپیدیا لە کوردیدا بە کامە دەزانن؟ (ئاکامی ئەم ڕاپرسییە لە لۆگۆی ماڵپەڕیش دا بەرچاو دەکەوێت.) --ئاسۆ ١٢:٠٨, ٢٢ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nڕوونکردنەوەیەک: هەواڵان زانست و زانیاری و زانین لە هەمان کاتدا کە زۆر بە یەک نزیکن، جیاوازیشن:\nزانست = science\nزانیاری = information\nزانین = knowledge\n--Aza ١٢:٤٠, ٢٢ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nزانیارینامە یان زانیننامە تەواوە... چونکو ئێمە لێرە زانیاری دەنووسین نەک زانست. زانست زۆر شتێکی جیاوازە.--barham ١٧:٢٧, ٢٢ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nلەپێشدا ئەو دوو وشە لەیەک جودا بزانین، knowledge بە واتای زانست و information بە مانای زانیاری. بۆ باشتر شیکردنەوەی ئەم بابەتە، لە ویکی ئینگلیزی وتاری Encyclopedia دەخوێنینەوە:\n«An encyclopedia is a comprehensive written compendium that holds information from either all branches of knowledge or a particular branch of knowledge»\nواتە:...ئینسایکلۆپیدیا شتێکە کە زانیاری سەبارەت بە بابەتە جیاوازەکانی زانستی لەخۆ گرتوو....\nخاڵێک ھەیە کە بابەتەکەمان بۆ زیاتر ڕوون دەکاتەوە. زانیاری بەو شتانەی دەڵێن لە کاتی ئێستادا، بە خێرایی یان بۆ بابەتێکی تایبەت پێویست دەبن. بۆ نموونە:\n»چۆن ئیمەیل درووست کەم؟\n»لە کوێ کتێبی ھەرزان بکڕم؟\n»ئەم ئامێرە چۆن ھەڵ دەبێ؟\nوەڵامی ئەمانە ھەموو لە بەشی زانیاری-دا دەبینرێتەوە لەو ماڵپەڕە، لەو کتێبە یان مانوالی ئامێرێک. بۆ نموونە ماڵپەڕی http://informationpedia.org چاو لێبکەن؛ شوێنێکە بۆ کۆکردنەوەی زانیارییە کاتییەکان.\nبەڵام زانست زۆر بەربڵاوتر و بەرامبەر کاتی بوونی زانیاری، ھەمیشەییە و سەبارەت بە ھەموو بابەتێکی تێدایە.\nزانیاری بەھۆی مەبەستی بەکارھێنانەکەی، لە چەن ڕستەی لەیەک دابـــڕاودا(یا کۆمەڵێک ڕستەی دابـــڕاو) پێکدێت. بەڵام زانست لە قاڵبی وتاردا دەنووسرێت. بەمە دەکرێ بڵەین زانیارینامە نێوانی فەرھەنگۆک و زانستنامەیە. نەوەک فەرھەنگۆک کورت و پوختە، نەوەک زانستنامە شیکراوە. دوو وشەی زانست و زانیاری قەد لە ئینگلزیدا لە جێگەی یەک بەکار نابرێن و ھەروا لە کوردیشدا دەبێ ڕەچاوی ئەوە بکەین.MarMzok لێدوان-- ١٩:١٤, ٢٢ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nکاک مارمزۆک من پێم وایە خوێندنەوەی ژیانی کەسایەتییەک، دەربارەی کۆمپانیایەک، تێگەیشتن لە زاراوەیەک زانیارییە نە زانست. ڕاستە ئەو نموونانەی بەڕێزیشت هەر زانیارین بەڵام ئەوانە زیاتر دەچنە قاڵبی How To ـەوە وەک ماڵپەڕی eHow.com کە ئەویش ویکییەکە هەمووی لەسەر بابەتی چۆنێتی، چۆنێتی بەئەنجامگەیاندنی شتێک. من لەو ڕستە ئینگلیزییەدا وشەی زانست نابینم. وەک کاک ئازا وتی knowledge بە واتای زانین دێت. بەرانبەر وشەی ecyclopedia ـش زانیارینامە بە دروستتر ئەزانم وەک لە زانستنامە.--Ara Qadir ٢١:١٢, ٢٢ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nوەک برادەران باسییان کرد، ئێمە لێرە زانست نانووسین، بەڵکو زانیاری دەنووسین، بەبڕوای من وشەی زانیاریینامە زۆر درووست، لە زۆر فەرهەنگدا بەرامبەر Encyclopedia، وشەی زانیاریینامە دانراوە.\nزانیننامە ـش بەهەڵە نابینم، بەڵام زانیاریینامە بەدرووستتر دەزانم. هەروەها ئەو خاڵەی کاک ئاراش کە باسی کرد زۆر گرینگە، خوێندنەوە ژیانی کەسێک فێربوونی زانستێک نییە یان زانستێکی نووسراو نییە. بژین --برووسک ٢١:٥٠, ٢٢ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nبرادەران بە بیروڕای من کێشەکە لەوەدایە کە مانا و جیاوازیی سێ وشەی science و information و knowledge بە باشی بۆمان ڕوون نییە. پێشنیار ئەکەم پێش ئەوەی درێژە بدەین بەم باسە ئەم سێ وتارە وەرگێڕینەوە بۆ کوردی: en:Science و en:Information و en:Knowledge سوپاس --ئاسۆ ١٢:١٥, ٢٣ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nزانایی = knowledge\nزانیننامە تەواو ھەڵەیە. دروستە ئێرە زانیاری تێدایە بەڵام ھەموو زانیارییەک لێرەدا ناگونجێ. زانییارییەکان دەبێ زانستی بن. کەوابوو نە زانیارنامە مەبەست دەگەیێنێ نە زانستنامە. دەبی شتێک بێ لە نێوان ئەو دووانە.--Calak ١٤:٠٦, ٢٣ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nکاک چالاک ڕاست دەڵێت. جگە لەوە خۆ قەرار نییە کە حەتمەن شتێک بێت بە شێوەی [...نامە]. بیر بکەنەوە و وشەھایەکی دیکە دروست بکەن. لەوانەیە بتوانین وشەیەکی زۆر جوانتر پەیدا یان دروست بکەین.--Cyrus abdi ١٧:٤٨, ٢٦ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nمن لەگەڵت نیم کاک چالاک. ڕاست دەفەرموویت وتارێکی وەک ئەمە یان ئەمە زانستیین و بەشێوەی زانست نووسراون، بەڵام ئەی ئەمە یان ئەمە؟ زانستییبوونی وتاری کوردستات وەک نموونە یان ژیانی کەسێکی وەک فرانسیسکۆ تارێگا چییە؟ ئێمە گەر زانستیش بنووسین، هەمیشەیی نییە و هەموو وتارێکمان زانستیی نییە، زۆرترین ئەو وتارانەی دەنووسرێن لێرە زانیاریین. موسوعة بۆخۆی بڕێکی زۆر لەزانیاریی جۆراوجۆر. بژی -_برووسک ١٩:٤١, ٢٦ تشرینی دووەم ٢٠٠٩ (UTC)\nبرادەران وا دیارە لێدوان لەسەر وەرگێڕاوی کوردیی ئینسایکڵۆپیدیا بەم زووانە بە ئاکام ناگات. با تا ئەو کاتە بیکەین بە ئینسایکڵۆپیدیا و لۆگۆکەش بکەین بە «ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد». چی ئەڵێن؟ سوپاس --ئاسۆ ١٦:٤٠, ٢٣ نیسان ٢٠١٠ (UTC)\nلەگەڵ بەڕێز ئاسۆ ھاوڕێـــم. ھەڵبەت ئینسایکڵۆپیدیا بۆخۆی دەیتوانی ببێتە یەکێک لە ھەڵبژاردەکان. لە چەن لە زمانە گرینگەکان، ھەر لەو وشە کەڵکیان وەرگرتووە. ئێمەش تا ئەوکاتەی وشەیەکی گونجاو دەدۆزینەوە، با ئەمە بەکاربێنین.--MarMzok لـێدوان-- ١٨:٤٦, ٢٣ نیسان ٢٠١٠ (UTC)\nزانیارینامە چ گرفتێک دروست ئەکات؟ لەو پێناسەیەی سەرەوەدا وتراوە holds information... واتە زانیاری ھەڵئەگرێت.--Aza ١٠:١٨, ٢٤ نیسان ٢٠١٠ (UTC)\nزانیارینامە هێچ کێشەی نیە یان زانست نامە ، ئیتر بۆ ئەوە بنووسرێت ؟ جوتیار ١١:٥٤, ٢٤ نیسان ٢٠١٠ (UTC)\nئەگەر "کاتی" بێت، منیش قەبووڵمە. مەبەستم وشەی ئینسایکڵۆپیدیا یە.--Aza ١٤:٥٥, ٢٤ نیسان ٢٠١٠ (UTC)\nئەگەر کاتییە، ئەوا منیش لەگەڵم، هاوکات زانیارینامەشم لا پەسەندە. سوپاس. ئاراس\nئەرێ من سەرم لە کاتییە دەر ناچێ ! بۆ هەر رۆژەو ماڵپەڕەکە ناوێکی هەیە ، دووای مونەقەشە وا ناکرێت کە ئێمە شارەزایمان نیە لە زمانی کوردی پێم باشە بە کەسێکی شارەزا بوترێت وەک (دیاکۆ) ، زۆر سوپاس .جوتیار ١٩:٥٥, ٢٥ ئایار ٢٠١٠ (UTC)\nدیارە (ئینسایکڵۆپیدیا) واتا کۆمەڵێک زانیاری لە یەک یان چەن زانست. وا دەزانم لەم ڕستەدا جیاوازی زانست و زانیاری بە باشی دەرکەوتووە. ئینسایکڵۆپیدیا واتە کۆمەڵە زانیاری. من وشەی (زانیارینامە)م لەوانی تر پێ گونجاوترە، بەڵام بۆ خۆم ئەم وشەیەش پێشنیار دەکەم: (کۆزانیاری)\nAminijian (لێدوان) ١٤:١٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nزۆر لام گرنگە لەسەر ئەم وشەیە ساغ بوینایەوە. وەک کابرا ئەڵێ حەزم لە ناوەکەیەتی. جا نازانم وەک کاکە @Calak: پێشنیاری کردوە وشەڕەتناسی بێت یان هەر وشەناسی بێت؟ ڕاستی زۆر کێشە نیە لام ئەگەر هەر ئەتیمۆلۆجی بێت، چونکە زانکۆکانی باشور (ئێراق) بە کوردناسی ئەڵێن کوردۆلۆجی و زۆریش پێیان خۆشە. بۆیە ئەگەر پاشگر ئینگلیزی (لاتین) بێت یان هەردوو وشە کەچەڵ حەسەن، حەسەن کەچەڵ ئەکات لای من. ئێوە چی ئەفەرموون؟ سوپاس.--هیوا (لێدوان) ١٢:٢٧، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nنا مام @هیوا: گیان. وشەڕەتناسی جیاوازە لەگەڵ وشەناسی. وشەڕەناسی لە وشەڕەت + ناسی پێکھاتووە. وشەڕەت وەکوو بنەڕەت یانی ڕیشەی وشە و ئێتمۆلۆژیش لە وشە ناکۆڵێتەوە بەڵکوو لە ڕیشەی وشە دەکۆڵێتەوە. وشەناسی زانستێکی ترە و بە ئینگلیزی دەبێتە Lexicology: is the part of linguistics which studies words.\nئەتیمۆلۆجییش نییە ئێتیمۆلۆجییە. دەزانم بەداخەوە لە باشوور حەز لە وشەی بیانی دەکەن بەڵام من حەز ناکەم. ئەمانە لە ویکیپیدیادا کێشە نین چون بە ڕەوانەکەرێک چارەسەر دەبێ یان دەتوانین لە خودی وتارەکەدا ئاماژەی پێ بکەین. کوردۆلۆجیش زۆر بۆ ئێمە کە کوردین عەیبە و لێرەش ھەر کوردناسییە. زۆر سپاس.--چالاک وتووێژ ١٢:٤٤، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nکاکە چالاک هیوادارم ڕاکانت لەسەر خەڵکی "باشور" تۆزیک ناسک بکەیەوە، هیچ نەبێ شێرکۆ بێکەس خزمەتێکی کردوە گەر ئێمە نەمانکردبێت و کەسێکیش ناناسم لە یابان تا کالیفۆرنیا بەناو پاکستاندا تێپەڕییت کاریگەری سوقرات و ئەرستۆی لەسەر نەبێت یاخود پیتاگۆرس (فیساغۆرس). ئەمەیان کەسی بوو بۆیە ناچار بووم وەڵام بنوسم. ئەنجا\n* وشەناسی کە لەوێدا هەیە هەڵەیە، ئەوە بەڕای من "زاراوەناسی"، وەک زۆرێک لە بابەتەکانی ویکی پێویستیان بە وردی و شارەزایی و سنگ فراوانیە. لەبەر ئەوەی Lexicology ئیش لەسەر بەکارهێنانی وشەکە ئەکات کە کاری فەرهەنگناسیە. ئەتیمۆلۆجی (بەڕای من ئێتیمۆلۆجی نیە :) بەزمەکەی دوێنێ) بۆخۆی کاری لەسەر مێژوو وە چۆنێتی گۆڕانی ماناکەی ئەکات کە ئەگەر تەشریف ببەیتە ویکی ئینگلیزی هەمان قسەت بۆ دەر ئەکەوێت بێ سەرچاوە قسە ئەکەم. بەڵام ئەمەت بۆ بەجێ ئەهێڵم لە کامبریج: زاراوەناسی، وشەناسی\n* ئەنجا وشەڕەت ناسی، بنەڕەت دەزانم لەوێوە هاتوە و هێناومانە، من کێشەم لەگەڵ ئەوەیە ئایا زاراوەناسی و وشەناسی گونجاون بۆ lexicology و etymology\n* بۆ مسەلەی ڕەوانەکەر ئەزانم، بەڵام ئەگەر من و ۱٠ کەسی تر کە لێرە کارێک ئەکەین ڕێ نەکەوین لەسەر هەندێ زاراوەی ئاوا گرنگ دڵنیابە زۆر شتی تر ڕوو ئەدات. ئەمە زۆر جیاوازە لە دمەڵ و سکەن و ئێتیمۆ یان ئەتیمۆ. هیوادارم کاڵتر و فراوانتر لە شتەکان بڕوانی.\nڕێزی بێ پایان. --هیوا (لێدوان) ١٣:٠٧، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nکە ئەڵێم حەزم لە ناوەکەیەتی مەبەستم لە وشەی ئەتیمۆلۆجی نیە، مەبەستم ئەوەیە کە بوارێکی زۆر گرنگە و پێم خۆشە ناوێکی کوردی هەبێت بۆی یان ڕێک بکەوین لەسەر بەکارهێنانی زاراوەیەکی گونجاو. هیچی تر! نە حەزم لە چاوی شینە و نە قاوەی بەرازیلیش ئەخۆم. سوپاس --هیوا (لێدوان) ١٣:١١، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nمام هیوا گیان جارێ با به کورتی وەڵامێکت بدەمەوە دوایی بە تەواوی لەسەری دەنووسم. زاراوەناسی (عەرەب دەڵێ علم المصطلحات) بۆ terminology گونجاوە. ئەو شتەی کە جنابت دەڵێی «ئیش لەسەر بەکارهێنانی وشەکە ئەکات کە کاری فەرهەنگناسیە» دەبێتە Lexicography.--چالاک وتووێژ ١٣:٣٥، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nگیانت خۆش کاکە. تا تۆ دێیتەوە کەوابێ با من بۆت تەواو بکەم. کەوابێت لەوەیە lexicology = واژەناسی، وە terminology زاراوەناسی، وە بابەتەکەشمان etymology ئەبێ وشەناسی گونجاوتر بێت. کە تەبیعی تەنها هۆکاری کردنەوەی ئەم بابەتە لای منەوە لەگەڵ جەنابت لەسەر ناوەڕاستی وشەکە هات کە وشەڕەتــناسی بوو دەنا وشە+ناسی کێشەم نیە لەگەڵی بۆ etymology. سوپاس.--هیوا (لێدوان) ١٤:٠٣، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nلە ڕۆشنایی ئەم ئاخاوتنەشەوە بۆخۆم ئەبێ graphy جیا بکەمەوە لە logy و بۆ گرافی = زانی بەکاربهێنم، وەک کاری کەسێک و شارەزایی، بەڵام logy وەک ناسی بەکار بهێنم کە وەک زانستی زانینەکە بەکاربێت بۆیە lexicography ئەبێت بە واژەزانی یاخود فەرهەنگزانی نەوەک فەرهەنگناسی کە دیسان بابەتەکە درێژ ئەکاتەوە و لەوەیە پێویستیش بێت درێژە بکێشێت. حورمەت--هیوا (لێدوان) ١٤:١٢، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nمام هیوا گیان بۆ کوێ ئاوا زوو تەواوی دەکەی؟ ئەم ھەوێرە ئاو زۆر دەبا! یەکەم پێم بڵێ واژە یانی چی لای ئێوە؟ چون لای ئێمە واژە = وشە.\nدووەم من پێم وایە ناسی و زانی دروستە یەک شت نین بەڵام کارەکەیان یەکە. بۆ نموونە تۆ دەڵێی دەروونناسی (psychology) و دەروونناس؛ لێرەدا دەروونناس یانی کەسێک کە دەروون دەناسێ (ناتوانی بڵێی دەروون دەزانێ یانی ناتوانی بڵێی دەروونزان) بەڵام بە پێچەوانە دەڵێی کیمیازان ئەوە یانی کەسێک کە کیمیا دەزانێ (ناتوانێ بڵیی کیمیا دەناسێ یان کیمیاناس). وتم ئەمە لەبەر چاو بگری.--چالاک وتووێژ ١٦:١٦، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nکاک چالاک، واژە لای من و لای تۆش (پەڕی ۹٠٤ی هەنبانەبۆرینە) یەکەم مانا واتە "گوتە" بۆیە وای لێ تێ ئەگەم کە وەک چۆن هەموو گوتراوێک ئەبێتە lexicon ئاوا هەموو واژەیەکیش مەرج نیە ببێتە وشە. بەڵام بۆ گرافی و لۆجی بۆ کاتێکی تر چونکە psychology و psycholog جیاوازن واتە دەروونناسی و دەروونناس جیاوازن و گرافی شتێکی ترە. بۆیە کاتێک کە ئەڵێین lexicography ئەمە ئەبێتە فەرهەنگزانی نەوەک فەرهەنگناسی/واژەناسی = lexicology. من ئەوەندەی لێ حاڵی بووم.--هیوا (لێدوان) ٢٣:٥١، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nکاک هیوا جارێ من باسی graphy و logy ناکەم چون نامەوێ لە باسەکەمان دوور بمەوە.\nسەبارەت بە گرفتی «واژە» ئەمە دیسان دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی برایانی باشوور فارسی نازانن (کە ئەوەش ئاساییە). ھەر لە ھەنبانەبۆرینەکەدا بەرامبەر بە واژە «کەلیمە» ھاتووە. کەلیمە (کە عەرەبییە) لە زمانی کوردیدا پێی دەڵێن «وشە» و لە زمانی فارسیشدا «واژە»ی پێ دەڵێن. زۆر جوانیش دیارە وشە و واژە ھاوڕیشەن و یەک شتن، یانی کلمة (عەرەبی) = واژە (فارسی) = وشە (کوردی). لای ئێمەش واژە ھەر بە مانای وشەیە خۆ ئەگەر بڵێی مانایەیکی تریشی ھەیە ئەوە ھیچ لە فارسی بوونەکەی کەم ناکاتەوە. جا باسی ئەوەی واژە بۆ lexicon گونجاوە یان نا جارێ بۆ دوایی چون دەمانەوە لەسەر etymology قسە بکەین.\nباسەکە زۆر دوو و درێژ بۆتەوە ھەر بۆیە باشترە ئاکامێکی ھەبێ و تازە حەیفە وازی لێ بھێنین. من دەڵێم وشەناسی بۆ etymology گونجاو نییە چون etymology باس لە ڕیشە و پنجی وشەکان (origin, root) دەکا نە خودی وشەکە. یانی ھەر وەک لێرەدا نووسراوە: the study of the origin and history of words.\nجا بۆ ئەمە وا باشە بەرامبەری وشەکە لە زمانە دراوسێکانمان تاوتوێ بکەین. لە فارسیدا بۆ ئەم مەبەستە ریشه‌شناسی ھاتووە کە مانای ڕیشە بۆ ئێمە ڕوونە (لە کوردیشدا ھەیە بە مانا پنج). یانی لە فارسیشدا ئاماژە بە ڕیشەیە نەک خودی وشە. لە تورکیدا دەڵێن Köken bilimi کە bilimi یانی زانست و Köken بە مانای origin یان rootـە. لە عەرەبیشدا کە دەڵێن تأثيل یان ھەروەھا تأصیل. کە تأصیل یانی Rooting. خودی وشەکە لە «أصل» وەرگیراوە کە لە عەرەبی و فارسیدا ھەر بە مانای origin یان rootـە.\nلە زمانەکانی تریش دەتوانین کەڵک وەربگرین بۆ نموونە لە وێڵزیدا کە Geirdarddiadی پێ دەڵێن کە rddiad بە مانای originـە. یان ڤیێتنامی Từ nguyên học کە تێیدا nguyên بە مانای originalـە.\nدەی لە کامەیاندا ئاماژە بە وشە کراوە؟ یانی لە ھەموویاندا گرنگایەتی بە ڕیشە (origin, root) دراوە نەک خودی وشە!\nبەڵام شتێکی تر؛ ئەم زانستە (etymology) تەنیا باسی ڕەگ و ڕیشەی وشە دەکا نەک ھی ھەموو شتێک! کە وابوو نابێ بڵێی ریشەناسی دەبێ بڵێی ناسینی ڕیشەی وشە. کە ئەمە بە کورتی و بە جوانی لە وشەڕەتناسیدا ھاتووە. یانی وشەڕەتناسی نەک ئاماژە بە ریشەکە دەکا (وەک بەرامبەری تورکی و فارسی و عەرەبی و زمانەکانی تر) بەڵکوو ئاماژە بەوەش دەکا کە باس تەنیا لە ریشەی وشەیە.\nجا ئیتر من لەوە زیاتر ناتوانم لەسەری قسە بکەم. زۆر سپاس.--چالاک وتووێژ ١٢:٢٢، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nهەرچەن من واژە لە "دەستەواژە"وە سەیر ئەکەم بەڵام مادام فارسی لێرە حەساسیەتێک دروست ئەکات و کەچی لە IPA کاریگەری تەواوی هەیە، کەوابێت نە وشەناسی و نە وشەڕەتناسیش نابێ بەکاربهێنین ئەگەر سەیری دەوروبەر و ێڵش و ڤیێتنامی و لە هەموی گرنگتر ئینگلیزی خۆشی بکەین چونکە وەک خۆت ئەڵێی "دەی لە کامەیاندا ئاماژە بە وشە کراوە؟". وە ئەگەر لە چاو لە تورک بکەین ناچار ئەبێ بنەڕەتناسی بەکار بهێنین یاخود ڕیشەناسی (تێکەڵی فارسی و تورکی) یا شتێ لەو جۆرە. ئیتر منیش وازی لێ ئەهێنم چونکە ئاشکرایە کە سەختە و بۆیە ئینگلیزیش خۆیان لاتینیەکەی بەکار ئەهێنن، یان ئینگلیزەکانیش "بەداخەوە حەز لە وشەی بیانی دەکەن". منیش ئەوەندە زیاتر لە توانامدا نیە. دەستخۆش زۆر شت فێربووم.--هیوا (لێدوان) ١٢:٣٤، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nمن گرفتم نییە کاک هیوا با بنەڕەتناسی یان ڕیشەناسی بێ. من خۆم وشەڕەتناسیم دانەتاشیوە ھەتا بڵێم دەبێ ھەر ئەوە بێ بەڵام پێم وایە بە جوانی مەبەست دەگەیێنێ. یانی بە کورتی پێناسە ئینگلیزیەکەی لە خۆ دەگرێتەوە: the study of the origin and history of words (ھەم باسی ڕیشەیە (ڕەت) ھەم وشە) و لە زمانەکانی تریش دەقیقترە.\nبەڵام پێم باشە ئەم لێدوانە ئاکامێکی ھەبێ و لە کۆتاییدا بە بەرامبەرێکی باش بۆ etymology بگەین. یان دۆستانی تریش ڕای خۆیان بنووسن کە کامەیان پێ باشترە: وشەڕەتناسی، بنەڕەتناسی یان ڕیشەناسی یان ھەر وشەناسیەکە. زۆر سپاس.--چالاک وتووێژ ١٢:٤٧، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nکاکە چالاک کەوابێت من "ڕەگناسی" بە شیاوتر ئەبینم ئەمیش لەسەر پێناسە ئینگلیزیەکەی ئاماژەمان بۆ کرد + لە ڕێزماندا ڕەگ بەکارئەهێنین تا ڕیشە و بنەڕەت. سوپاس. تۆ گوتەنی با ئاخاوتنەکە لێرە بمێنێت تا میوانانی تریش ڕای خۆیان بنوسن. سوپاس.--هیوا (لێدوان) ١٣:٠٢، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nلە داتاشینی وشەدا وشە داتاشراوەکە نابێ ئیبھامی (Ambiguity) ھەبێ. بڕوانە ھەنبانەبۆرینە یەکەم مەعنای ڕەگ نووسراوە «جۆگەی خوێن گوێزتنەوە لە لەشدا» کە بەمە دەڵێن: خوێنبۆری. بۆیە ڕەگناسی زیاتر من دەباتەوە سەر پزیشکی ھەتا زمانەوانی!--چالاک وتووێژ ١٤:١٣، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nدوو تێبینی بۆ کاکە هیوا و کاکە چالاک:\n« ڕەت » لەڕاستیدا هاوتای چین یا چینەیە...(بنەڕەت=بنچینە) ، بەداخەوە هەنبانە بۆرینە لێکدانەوەیەکی نادروستی کردووە، هەڵبەت ئەم هەڵەیە لە زۆر جێگەدا دووپات بووەتەوە. کەوابوو داڕشتنی وشەی [وشەڕەتناسی] بەو هیوایەی کە واتای (ڕیشە)ی تێدا بێ، هەڵەیە!\nوشەی «ڕەگ» لەبنەڕەتدا ئاماژە بەو پێکهاتە دەکا کە لە لەشی گیانداراندا ئاو و بژیوی ڕادەگوێزێ. جا چ لە ڕوەەکدا بێ یان لە گیانەوەراندا. وشەی ڕیشەش بە بۆنەی لێکچوونی بنی ڕوەک لە پرز و ڕیش ناو نراوە. ئەوەی لە ڕاستیدا مەبەستی ئێوەیە (ئەسڵ و سەرەتایە) ، واتە (بن) یا (بنج). بە بۆچوونی من وشەی بنوشە ناسی یان بنەناسی وشە دروسترە. بۆ وێنە دەتوانین بێژین ( هەر وشەیەک، بنوشەیەکی هەیە کە سەر بە یەکێک لە زمانەکانی دنیایە).\nتێگەیشتن لە مەبەستی (بنوشە) بۆ هەموو کوردێک ئاسانە، کوردییە، تەواوە، خۆشە و لێبوونەوەی وشەی نوێشی ئاسانە. لە زمانی کوردیدا وێنەی ئەم وشەیە زۆرە وەک: (بنەباب، بنەتۆ، بناوان، بنلق و بنچڵ و... سپاس، ڕای خۆتان دەربڕن Aminijian (لێدوان) ١١:٢٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nسپاس بۆ تێبینییەکانت کاک ژیان. ئەگەر ڕەت بە مانای ڕیشە (ئەسڵ و سەرەتا) نەبێ ئەوە ناگونجێ. بەڵام دەبێ دڵنیا بین کە ھەنبانە بە ھەڵە چووە (منیش پێم وایە ھەنبانە ھەڵەی تێدایە بەڵام سەرەتا دەبێ دڵنیا بین و نابێ لەخۆوە بڕیار بدەین).\nبن لە زمانی فارسیشدا ھەیە و دەڵێن بُن و تەنانەت لەو زمانەدا زیاتر بە مانای ڕیشەیە. بە بڕوای من بنوشەناسی خراپ نییە. لە جیات بڵێی ڕیشەی ئەم وشەیە دەزانی بڵێی بنوشەکەی چییە.\nیان دەتوانین بڵێین بنواشەناسی کە بنواشە خۆی وشەیەکی کوردیە بە مانای ئەسڵ و سەرەتا. باشییەکەی ئەوەیە داتاشراو نییە.--چالاک وتووێژ ١١:٤٥، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nسپاس کاکە چالاک، بە دڵنیاییەوە (ڕەت) هاوتای (ڕەگە)ی فارسی و (چین)ی کوردییە. لە پێکهاتەی وشەی (بنەڕەت)یشدا ئەمە بە جوانی دەردەکەوێ.\n(بنواشە)واتە: (اساس)، (واشە)کەی پاشگرە و پێوەندی بە پاشوشەی (وشە)وە نییە، هەڵبەت (واشە ، وشە و واژە) لە یەک بنوشەن ، بەڵام لە وشەی باوی (بنواشە)دا مەبەست لە (واشە)، (وشە) نییە.Aminijian (لێدوان) ١٢:١٤، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nدەزانم تێیدا مەبەست وشە نییە. بنواشە خۆی یانی origin؛ یانی بۆ مەبەستی ئێمە دەست دەدا.--چالاک وتووێژ ١٢:٢٥، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ (UTC)\nکاک @Aminijian: وا باشترە بنوشە بەرامبەرێک بۆ fa:بن‌واژهی فارسی و lexemeی ئینگلیزی. سپاس.--چالاک وتووێژ ١٨:٢٢، ١٤ی ئایاری ٢٠١٤ (UTC)\nبەو دەلیلەی عەرزتانم کرد، من وشەڕەتناسی م پێ دروست نییە. لە کوردیشدا بۆ fa:بن‌واژهی فارسی و lexemeی ئینگلیزی ، وشەی "ڕەگ" بەکار هاتووە: " (ڕۆ) ڕەگی وشەکانی ڕۆیشتن، بڕۆ و ...یە" . بەڵام من بنوشەم بەو بۆنەوە پێ جوانە کە ڕاستەوخۆ ئاماژە دەکا بەو شتەی کە مەبەستی چەمکەکەیە و هیچ تێکەڵاوی و هاوبەشییەکی واتایی لە گەڵ هیچ چەمکێکی تردا نییە. سپاس! Aminijian (لێدوان) ٢١:٤٦، ١٥ی ئایاری ٢٠١٤ (UTC)\n@Aminijian: من جارێ باسی وشەڕەت ناکەم. ڕەگ کە جنابت فەرمووت بۆ ئاماژە بە کارە. یانی ڕەگ بەرامبەری fa:بن (دستور زبان)ە و جیاوازە لەگەڵ بن‌واژه و lexeme. سپاس.--چالاک وتووێژ ٢١:٥٧، ١٥ی ئایاری ٢٠١٤ (UTC)\n@Calak: ئەی ئێوە باسی چی دەکەن! من بنوشەم دانابوو بۆ وشەی " وشەڕەت"، جەنابتان وتتان کە نە بنوشە بۆ lexeme باشە ، منیش عەرزتانم کرد کە بۆ ئەوە لە زمانی کوردیدا "ڕەگ" مان هەیە. ئەوە کە فارس "بن ما‌ضی و..." داناوە، ناوی زیادی کۆنە، دەنا بنوشە شاملی هەموو ئەمانە دەبێ و پێویست نییە دانە دانە ئاماژە بە جۆری وشەکە بکەین. نازانم لێم تێ دەگەی؟\nAminijian (لێدوان) ٢٢:٠٥، ١٥ی ئایاری ٢٠١٤ (UTC)\n@Aminijian: تێ دەگەم دەڵێی چی بەڵام شتەکە وا نییە. ئەم شتەی ئێمە پێی دەڵێین ڕەگ، لە زمانی ئینگلیزیدا پێی دەڵێن stem و جیاوازە لەگەڵ lexeme. بۆ نموونە دەڵێن present stem یان past stem و لە کوردی ڕەگی ئێستا و ڕەگی ڕابردوو.--چالاک وتووێژ ٢٢:١١، ١٥ی ئایاری ٢٠١٤ (UTC)\nلە ویکی ئینگلیزیدا: en:Word stem و لە فارسی fa:ستاک (ھەڵبەت ستاک و fa:بن (دستور زبان) یەک شتن و لەخۆوە دوو وتاری لەسەر نووسراوە).--چالاک وتووێژ ٢٢:١٣، ١٥ی ئایاری ٢٠١٤ (UTC)\nمن ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی ئینسایکڵۆپیدیام کرد. تکایە بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە:\nئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20010721001234/http://www.kurdistanica.com/ بۆ http://www.kurdistanica.com/ زیاد کرا\nکاتێکی شاد!—InternetArchiveBot (سکاڵاکردنی کێشە) ٠٩:١٣، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:ئینسایکڵۆپیدیا&oldid=586462»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٩:١٣ی ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨ نوێ کراوەتەوە.


مەسرور بارزانی: ئامادەین بۆ جێبەجێکردنی هەموو پابەندییەکانمان لەبارەی بودجە\nهەولێر-KDP.info- دوای کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، مەسرور بارزانی کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی ساز کرد و رایگەیاند "حکوومەتی هەرێمی کوردستان ئامادەیە بۆ جێبەجێکردنی هەموو پابەندییەکانی بەپێی یاسای بودجەی گشتیی عێراق".\nدەقی وتارەکەی مەسرور بارزانی:\nئەمڕۆ باسی تێپەڕاندنی یاسای بودجەی ٢٠٢١ی عێراقمان كرد. دەمەوێ باسی بكەم. بابەتی دووەم سی ساڵەی بڕیاری ٦٨٨ی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكانە. هەروەها ئەمرۆ ڕۆژی تەندروستیی جیهانیشە.\nلەسەر خاڵی یەكەم، مەسەلەی تێپەڕاندنی بودجە دەستكەوتێكە بۆ هەموو خەڵكی عێراق و لەوانەشەوە بۆ خەڵكی كوردستان. دەبوایە بودجە زۆر بە شێوەیەكی ئاسایی تێپەڕێت و وەكوو دەستكەوت سەیری نەكرێت، بەڵام بەداخەوە ئەم بابەتە بە سیاسی كرا، ماوەیەكی درێژی ویست تاوەكوو شاندی دانوستانكاری هەرێم لەگەڵ لایەنەكانی فیدڕاڵی لە حكوومەتی عێراق كارێكی زۆریان كرد تا بیسەلمینن كێشەكان تەكنیكی و مالی نین، بەڵكوو كێشە سیاسییەكانیش لە كۆتاییدا گەیشتە ئەنجام.\nتێپەڕاندنی ئەم یاسایە هاوسەنگە و هەمووان تێیدا براوەن. دەستخۆشی لە شاندی دانوستانكاری هەرێم دەكەین كە بە ڕێكی بڕیارەكانی ئەنجوومەنی وەزیرانیان بەجێ گەیاند. سوپاسی سەرۆكایەتییەكانی هەرێمی كوردستان و عێراق دەكەم و سوپاسی هەموو ئەو لایەنە سیاسییانە و پەرلەمانتارانە كە چ لە كوردستان و چ لە عێراق پشتیوانی تێپەڕاندنی یاساكە بوون، دەکەم.\nسوپاسی تایبەتی جەنابی سەرۆك بارزانی دەكەم كە پەیوەندیی راستەوخۆی لەگەڵ لایەنە سیاسییەكانی عێراق وەكوو وەچەرخانێك بووە بۆ گۆڕینی تێڕوانینی ئەو لایەنانە و پشتیوانیكردنیان لە تێپەراندنی یاسای بودجە.\nحیكمەت لە جێبەجێكردنەكەیدایە. لە كۆبوونەوەكەدا باسمان لەوە كرد كە چۆنیەتیی جێبەجێكردنی یاساكە و ماف و ئیلتزامەكان چۆنە.\nئێمە چاوەڕوانین بەغدا ئیلتزامی خۆی بۆ سێ مانگی یەكەمی ئەمساڵ جێبەجێ بكات، داوامان لە هەموو وەزارەتەكانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان خۆیان بۆ پابەندبوونی هەرێمی کودستان بە یاسای بودجە، بکەن.\nئیلتزامی خۆمان بەرامبەر حكوومەتی فیدڕاڵی جێبەجێ دەكەین و هەرچی ئەركی سەرشانمانە ئامادەین جێبەجێی بكەین. چاوەڕوانین حكوومەتی فیدڕاڵیش ئەركەكانی خۆی لە دابینكردنی شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان جێبەجێ بكات.\nئەگەر پێویست بە چوونی شاندی ئێمە بۆ میكانیزمی جێبەجێكردنی یاساكە هەبێت، ئەوا ئامادەین و داوا دەكەین شاندەكانیشیان بێنە هەرێم. دەمانەوێ ئەمە ببێتە بنەمایەك بۆ چارەسەركردنی زۆر لە كێشە و گرفتەكان.\nخاڵی دووەم، ئێوە دەزانن سی ساڵ لەمەوبەر و كۆڕەوی گشتیی خەڵكی كوردستان وایكرد دونیا هەست بەو ئازارە بكات كە بەسەر خەڵكی كوردستاندا هاتووە و بڕیاری ٦٨٨ی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكان وایكرد ناوچەی دژەفڕین و ناوچەی ئارام دروست بكرێت.\nلێرەوە پێزانینی خۆمان بۆ ئەو هاوكاری و بەهاناهاتنەی نەتەوە یەكگرتووەكان بكەین و چاوەڕوانین لە هاوكاریكردنی خەڵكی هەرێمی كوردستان و عێراق و ناوچەكە بە گشتی بەردەوام بن بۆ تێپەڕاندنی ئەم كێشانەی هەن.\nئێمە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر پێویستیمان بە هاوكاری هەیە، قەیرانی داراییش پێویستی بە هاوكاریی لەگەڵ كۆمەڵگەی نیودەولەتی هەیە.\nلەمڕۆدا سوپاسی خۆمان بۆ پزیشك و كارمەندانی تەندروستیی هەرێمی كوردستان دووپات دەكەینەوە كە خۆیان كردۆتە قوربانی بۆ هەموو ئەو كێشە تەندروستییانەی هاتوونەتە پێشەوە، بە تایبەتیش پەتای كۆرۆنا كە ئێستا ڕێژەی تووشبوان بە شێوەیەكی بەرچاو هەڵكشاوە. سوپاسیان دەكەم و داواش لە هاووڵاتیانی كوردستاان دەكەم زیاتر خۆیان بپارێزن. زۆرجار داوامان كردووە و رێنماییەكانی وەزارەتی تەندروستی و ناوخۆ و لایەنە پەیوەندیدارەكان ئەوە بووە كە ڕێنماییەكان جێبەجێ بكرێت. ئەم ئەركە بە تەنیا بە حكوومەت ناكرێت، داوا دەكەین خەڵكی خۆیان بیر لە سەلامەتیی خۆیان بكەنەوە و خۆیان خۆیان بپارێزن. ئەم پەتایە كێشەیەكی جددییە و خەڵكێكی زۆر گیانیان لەدەست داوە و یاری پێ ناكرێت.\nهیوادارم بە جددی وەری بگرن، تەنیا ڕێگەی خۆپارێزی لەم پەتایە، پابەندبوونە بە ڕێنماییەكان.\nحكوومەتی هەرێمی كوردستان هەوڵدەدات پێكوتەی كۆرۆنا زیاتر بكات، بەداخەوە هەست دەكەم خەڵكی هەرێمی كوردستاان وەك پێویست بەپیر ئەم داواكارییە ناچن، داوا دەكەم بۆ پاراستنی خۆتان و كەسوكارتان ڕێنماییەكان جێبەجێ بكەن. ئامادەبن بۆ ئەوەی ڤاكسینە بەردەستەكان بەكار بهێنن كە بەرگریی جەستەتان بەهێزتر دەكات. لە هەمان كاتدا دەمامك ببەستن و دوورەپارێزی بكەن.\nهیوادارم هەموان سەلامەت و تەندروست بن.\nدەمەوێ تەئكید بكەمەوە كە پابەند دەبین بە ئەركەكانمان، گرنگییەكی تایبەت بە بابەتی مووچە دەدەین، لەبیرمان نەچێت پابەندییەكانی سەر حكوومەتی هەرێمی كوردستان كەم نین، بە تایبەتی قەرزەكان، جگە لە ڕێككەوتنی بودجەش بارگرانییەك لەسەر داهاتەكان دروست دەكات، پێش هەموو شتێك گرنگی بە دابینكردنی مووچە بۆ خەڵكی كوردستان دەدەین، بەردەوامیش دەبین بە زیادكردنی داهاتی خۆمان بەو پرۆسە چاكسازییەی دەستمان داوەتێ، پرۆسەی چاكسازی كۆتایی نەهاتووە و لە زیادكردنی داهاتەكان بەردەوام دەبین.\nئێستا ئێمە لەو خاڵە گەیشتینە ئەنجام، سێ سەرچاوەی سەرەكیی داهات لە هەرێمی كوردستان هەیە، یەكێكیان شایستە داراییەكان لە بەغداوە، دووەمیان داهاتی نەوتی و سێیەمیشیان داهاتی نانەوتییە. ئێستا داهاتەكان دیارن و هەوڵدەدەین واقعی بین، نەك بێین خەرجییەكی زۆر ئامادە بكەین كە پێمان پڕ نەكرێتەوە. هەوڵدەدەین ژمارەكان لە یەكترەوە نزیك بن، بێگومان ئەولەویەتمان دابینكردنی مووچەی هاووڵاتیانە.\nنامەوێ لەسەر بنەمای گومان مامەڵە لەگەڵ حكوومەتی فیدڕاڵی بكەین، راستە ئەزموونێكی تاڵمان هەیە، بەڵام چاوەڕێی ئەوە دەكەین حكوومەتی فیدڕاڵی پابەندییەكانی بەرامبەر خەڵكی كوردستان دابین بكات. مانگی یەك و دوو و سێ بەغدا هیچ پابەندییەكی جێبەجێ نەكردووە، بەپێی یاساكە داوا لە حكوومەتی عێراق دەكەین، بەراوردێك بكەن بزانین چەندی لەسەر كێ دەمێنێتەوە و دواتر بدرێتەوە.\nداوامان لە هەموو وەزارەتەكانی حكوومەت كردووە ئامادەكاری بكەن بۆ جێبەجێكردنی پابەندییەكانمان. حكوومەتی هەرێمی كوردستان ئامادەیە بۆ جێبەجێكردنی هەموو ئەو پابەندییانەی كە دەكەوێتە سەر حكوومەتی هەرێمی كوردستان، هیوادارین حكوومەتی فیدڕاڵیش بەو ئاراستە و نەفەسە كارمان لەگەڵ بكات كە نەفەسی پێكەوە كاركردن و چارەسەری كێشەكانە.


عەلی حەمەساڵح: مووچەی مووچەخۆرانی ھەرێم مەترسیی لەسەرە\nعەلی حەمەساڵح، سەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕان لە پەرلەمانی كوردستان\nسەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕان لە پەرلەمانی كوردستان، هۆشداری دەربارەی مەترسییەكانی سەر مووچە دەدات. هاوكات دەڵێت: لە داهاتی هەر بەرمیلێك نەوتی هەرێم، تەنیا 22 و 67 سەنت دراوە بە وەزارەتی دارایی.\nعەلی حەمەساڵح، سەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕان لە پەرلەمانی كوردستان، ڕاگەیەندراوێكی سەبارەت بە "داهاتی نەوت، یاسای چاكسازی و مەترسی لەسەر مووچە" بڵاو كردەوە.\nسەبارەت بە بڕی هەناردەی نەوتی هەرێمی كوردستان، عەلی حەمەساڵح دەڵێت "پاش بەدواداچون و لێكۆڵینەوە بۆ داهاتی نەوتی مانگی پێشوو، بە پشتبەستن بە داتای حكوومەتی هەرێم و كۆمپانیای سۆمۆی عێراقی، ڕۆژانە هەرێمی كوردستان ٤٤١ هەزار بەرمیل نەوتی هەناردە كردووە و كۆی مانگەكە نزیكەی ١٣ ملیۆن بەرمیلە".\nوەكو سەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕان خستوویەتیە ڕوو، لە كۆی داهاتی نەوت "ئەو پارەیەی دراوە بە وەزارەتی دارایی ٣٠٠ ملیۆن دۆلارە"، كە بەپێی لێكدانەوەی ناوبراو "لە هەر بەرمیلێك نەوت تەنیا 22.67 بیستودوو دۆلار و شەستوحەوت سەنت دراوەتە وەزارەتی دارایی".\n"ماوەی سێ ساڵە نرخی نەوت و بڕی هەناردە هەرچەند بووبێت، نزیكەی ٣٠٠ ملیۆن دۆلار دراوە بە وەزارەتی دارایی بۆ مووچە"، عەلی حەمەساڵح وا دەڵێت.\nسەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕان سەبارەت بە بوونی مەترسی لەسەر مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی كوردستان، ئاماژەی بەوە كردووە كە "نیوە زیاتری مووچەی هەرێمی كوردستان لە بەغداوە دێت و هیچ بەرچاوڕوونییەكیش نییە كە عێراق چی لێ دێت".\nئەو دەڵێت "تا ئێستا هیچ ڕێككەوتنێك نییە بۆ ساڵی ئایندە و گفتوگۆكانیش (لە نێوان هەرێم و بەغدا) وەستاوە".\nسەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕان پێی وایە لە ئەگەری مانەوەی عادل عەبدولمەهدیش، ناردنی بوودجەی هەرێم وەكو ساڵی ٢٠١٩ "زۆر ئەستەمە بەردەوام بێت".\nبۆیە عەلی حەمەساڵح هۆشداری دەدات كە "مووچەی مووچەخۆرانی هەرێم مەترسیی لەسەرە". داواش دەكات "لە پاڵ هەوڵی جیددی بۆ چاكسازیی ناوخۆ، پێویستە كە نەوت ڕادەست بكرێت و مووچەی فەرمانبەران گەرەنتی بكرێت ".\nسەبارەت بە یاسای چاكسازیش، كە وەكو سەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕان خۆی دەڵێت "لە ڕێككەوتنی پێكهێنانی حكوومەتدا كاری لە پێشینە بوو، لە كارنامەی حكوومەتیش یەكەم خاڵ بوو"، لە ڕاگەیەندراوەكەدا هاتووە "بەهۆی هەندێك لێكتێنەگەیشتن دواكەوت، ئێستا سەرۆكایەتیی حكوومەت بڕیاری داوە لە زووترین كاتدا ڕەوانەی پەرلەمانی بكات. چاوەڕێی ئەنجامین لەم مانگەدا".\nلەگەڵ جەختكردنەوە لە "چاكسازی لە خەرجی و مووچە، چاكسازی لە نەوت و باج و گومرگ"، عەلی حەمەساڵح دەڵێت "ئێستا گەندەڵیی ڕێكخراو هەیە و مانگانە چەندین ملیۆن دۆلاری خەڵك بۆ چەند كەسێك دەڕوات".


ئەمریکا ژمارەی سەربازانی لە عێراق کەمدەکاتەوە له‌میانه‌ی بەرەوپێشچوونی پەیوەندییە دووقۆڵییەکاندا\nلەمیانه‌ی یەکەمین دیالۆگی ستراتیژیدا لە ماوەی زیاتر لە دەیەیەکدا، عێراق بەڵێنیدا بنکەکانی ئەمریکا بپارێزێت لە هەر هێرشێکی میلیشیاکانی سەر بە ئێران.\nفارس عومران و ئاژانسی فرانس پرێس\nبەرپرسانی عێراق و ئەمریکا گفتوگۆیه‌كی ستراتیژییان ئه‌نجامدا لە 11 حوزەیران لەڕێی ڤیدیۆ کۆنفرانسەوە بۆ گفتوگۆکردن له‌سه‌ر ئامادەیی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی دەرەوەی عێراق]\nئەمریکا پێنجشەممە (11 حوزەیران) رایگەیاند کە لە چەند مانگی داهاتوودا ژمارەی سەربازەکانی لە ئەمریکا کەمدەکاتەوە لەکاتێکدا ناکۆکی لەنێوان دوو وڵاتەکەدا کەمبۆتەوە لەژێر سایەی سەره‌کوەزیرانە نوێیەکەی بەغدا کە دۆستی ئەمریکایە.\nئەمریکا بەڵێنیدا پشتیوانیی ئابورییە لاوازەکەی عێراق بکات و رێنەدات بکەوێت، لەکاتێکدا دوو وڵاتەکە یەکەمین دیالۆگی ستراتیژییان ئه‌نجامدا لە ماوەی زیاتر لە دەیەیەکدا.\nبارگژییەکان گەیشتنە لوتکە لە دوای هێرشێکی ئەمریکا بۆسەر بەغدا لە کانونی دووەم، کە بووە هۆی کوشتنی جەنەڕاڵی ئێرانی قاسم سولەیمانی و فەرماندەی عێراقی ئەبو مەهدی موهەندیس، كه به‌دوایدا بەشێک لە ئەندامانی پەرلەمان لە بەغدا داوای وەدەرنانی نزیکەی 5,200 سەربازی ئەمریکییان کرد لە وڵاتەکە.\nلە بەیاننامەیەکی هاوبەشدا، ئەمریکا رایگەیاند کە هۆکاری گەڕانەوەی سەربازانی بۆ عێراق لە 2014 -- بۆ تێكشكاندنی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) -- سەرکەوتنی بەرچاوی بەخۆوه بینی.\nسەره‌کوەزایران مستەفا کازمی لە 11 حوزەیران کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی رێکخست دوای یەکەمین دیالۆگی ستراتیژی لەنێوان ئەمریکا و عێراقدا، کە تێیدا جەختیکردەوە لەوەی سەرەوەریی عێراق بنەمای هەر دیالۆگێکە لەگەڵ ئەمریکادا. [خاوەنی وێنە: نوسینگەی راگه‌یاندنی کازمی]\nبەگوێرەی بەیاننامە هاوبەشەکە: "دوو وڵاتەکە رازیبوون بەوەی لەژێر رۆشنایی ئەو بەرەوپێشچوونە گرنگەی لە لەناوبردنی هەڕەشەکانی داعشدا هاتۆتە ئاراوە، لە چەند مانگی داهاتوودا ئەمریکا بەردەوامدەبێت لە کەمکردنەوەی ژمارەی هێزەکانی لە عێراق."\n"ئەمریکا دووپاتیدەکاتەوە کە چاوی لەسەر بوونی هیچ بنکەیەکی هەمیشەیی یان ئامادەیی سەربازی هه‌میشه‌یی نییە لە عێراق و داواشی ناکات."\nهاوپەیمانان کەمبوونەوه بۆ سێ بنکە لەم چەند مانگەی دواییدا، کە پێشتر دەیان بنکەیان هەبوو.\nبەهۆی سنوورداركردنی گەشتکردنه‌وه له‌ئه‌نجامی ڤایرۆسی کۆرۆناوە، ئەو گفتوگۆیانەی بڕیاربوو لە ئاستی باڵادا لە بەغدا بەڕێوەبچن لە کۆنفرانسێکی ڤیدیۆیی ئۆنلایندا بەڕێوەچوون.\nسەرچاوەیەکی پەرلەمانی کە نەیوست ناوی ئاشکرابکرێت، بە دیارونای وت کۆبوونەوەکە کەشێکی "زۆر ئەرێنی" هەبوو.\nوتی دوو وەفدەکە گفتوگۆیانكرد له‌سه‌ر "بونیادنانی پەیوەندیی درێژخایه‌ن کە لە بەرژوەندی هەردوو وڵاتدا بێت".\nوتیشی جەختیانکردەوە لەسەر ئەوەی ئەو بنەمایانەی لە رێکەوتنی کارنامەی ستراتیژی 2008 لەنێوان بەغدا و واشنتۆندا هه‌یه، "بنەمای دیالۆگەکە" پێکبهێنن.\nهه‌روه‌ها وتی: "کۆبوونەوەی دیکەش لە داهاتوودا رێکدەخرێن لەپێناو گەیشتن بە هاوپەیمانییەکی ستراتیژیی بەهێزدا."\nبەگوێرەی بەیاننامە هاوبەشەکە، کۆبوونەوەیەکی دیکە لەلایەن "کۆمیتەیەکی باڵای هەماهەنگیی دیالۆگی ستراتیژی" لە واشنتۆن دی سی، "پێدەچێت لە تەمموزدا" رێکبخرێت.\nپاراستنی بنکەکانی ئەمریکا لە عێراق\nعێراق لە بەیاننامە هاوبەشەکەدا بەڵێنی پاراستنی بنکەکانی ئەمریکای دا کە دووچاری چەندین هێرشی موشەکی بوونەتەوه کە گروپەکانی پەیوەندیدار بە ئێرانەوە تۆمەتباردەکرێن بە ئەنجامدانیان.\nچوارشەممەی رابردوو، چەند کاتژمێرێک پێش ئەوەی گفتوگۆکان دەستپێبکەن، موشەکێکی کاتیوشای دیکە ناوچەی سەوزی کردە ئامانج بەبێ ئەوەی هیچ قوربانییەکی لێبکەوێتەوە.\nدیپلۆماتکارێکی باڵای ئەمریکا و شارەزای رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دەیڤد شێنکەر وتی: "کێشە گرنگەکەی گروپە چەکدارەکان دەمێنێتەوە، ئەو میلیشیانەی سەر بە ئێران کە لە وڵاتەکەدان و لە دەرەوەی دەسەڵاتی حکومەتدا چالاکیەکانیان ئەنجامدەدەن."\nوتی: "بەرکەوتنە سەرەتاییەکانمان لەگەڵ حکومەتەکەی [سەره‌کوه‌زیرانی نوێ مستەفا] کازمی دەریدەخات کە ئەوان پابەندن بە بونیادنانەوەی سەربەخۆیی، کۆنتڕۆڵكردنی ئەو میلیشیانە و بوونی دەزگای ئەمنیی یەکگرتوو لە وڵاتەکەدا."\nوتیشی ئەو میلیشیانە وەک مەترسییەک دەمێننەوە "نەک تەنیا بۆ ئێمە بەڵکو بۆ حکومەتی عێراق و سەقامگیریەکەی".\nئەمریکا راشیگەیاند کە هانی وەبەرهێنان و ریفۆرمی ئابوری دەدات لە عێراقدا، کە لە ساڵی رابردوودا بەهۆی خۆپێشاندانە گەورەکان لە دژی بێکاری و گەندەڵییەوە وڵاتەکە دۆخێکی نالەباری بەخۆوەوە بینی.\nشێنکەر وتی: "ئێمە پشتیوانی له حکومەتە نوێیەکە دەکەین لەڕێی ناوەندە ئابورییە نێودەوڵەتیەکانه‌وه بۆ یارمەتیدانیان لە ئاڵەنگاریی کۆڤید-19 و دابەزینی داهاتی نەوت."\nبارگرژییەکان هێوربوونەوەیان بەخۆوە بینیووە لەو کاتەوەی کازمی -- سه‌رۆكی پێشووی هەواڵگری کە پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی هەیە لە ناوچەکە -- لە ئایاردا وەک سەره‌کوەزیرانی عێراق دەسەڵاتی گرتەدەست.\nلە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا پێنجشەممە سەره‌کوەزیران وتی هەر دیالۆگێک لەگەڵ ئەمریکا "پێش هه‌موو شتێك سەروەریی عێراق و بەرژەوەندیەکانی و به‌شداریی مه‌رجه‌عیه‌تی (ئایینی نەجەف) و پەرلەمان ره‌چاوده‌كات".\nکازمی وتی: "ئێمە سەروەریی عێراق بەهەدەرنادەین."\n"نامانەوێت عێراق ببێتە مەیدانی ناکۆکیەکان، بەپێچەوانەوە، دەمانەوێت ببێتە هەرێمێكی ئاشتی."\nشارەزایه‌كی بواری سەربازی، جەلیل خەلەف بە دیارونای وت دیالۆگەکە ئاسانکاری دەکات بۆ "هەماهەنگیكردن به‌جۆرێك ئەمنیەت و سەروەریی عێراق بپارێزێت و هەروەها پێویستیی به هاوبەشیی دوولایەنە کە پشتیوانی بكات له پێداویستییه ئەمنییەکانی".\nوتی میلیشیاکانی سەر بە ئێران و پارتە سیاسییەکان "دەبێت واز له هه‌ڵوێستیان بهێنن بۆ پشتیوانیکردنی ئەجه‌ندای ئێران و چاویان لە بەرژەوەندییەکان[ی عێراق] بێت".\nجگه له ئەمنیەت و رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی تیرۆریزم، گفتوگۆکانی پێنجشەممە باسیان لە بابه‌ته سیاسی و ئابوری و وزە و کەلتورییەکان کرد.\nئەمریکا رایگەیاند کە پابەندده‌بێت بە یارمەتیدانی عێراقه‌وه لە "رێکخستنی هەڵبژاردنێکی ئازاد و دادپەروەرانه و شەفافدا و پشتیوانیکردنی یاسا و مافی مرۆڤ و مافی کەمینەکان، گەڕانەوەی ئاوارەكان و ئاسانکاریکردن بۆ گەڕانەوەیان بۆ نێو کۆمەڵگە".\nهەروەها کاردەکات بۆ پێشخستنی توانای زانکۆکانی عێراق و به‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ی كه‌له‌پووره‌كانی عێراق.\nسەرچاوە پەرلەمانییەکە وتی عێراق "پێویستی بە ئەزموون و کاریگەریی ئەمریکا هه‌یه لە مەیدانی نێودەوڵەتیدا."\nوتی: "گرنگە گفتوگۆکان بمانگەیەننە هاوبەشییەک کە لە ئاستی ویستی سەقامگیری و بەرەوپێشچوونماندا بێت، بەبێ هیچ کاریگەرییەکی زیانبەخش لەسەر ئەمنیەت و بەرژەوەندییەکانمان."\nئەمریکا داوا لە عێراق دەکات گروپە چەکدارەکان هەڵبوەشێنێتەوە\nوەزیری دەرەوەی ئەمریکا، مایک پۆمپیۆ دەڵێت کاریگەریی گروپە چەکدارەکانی دەرەوەی ده‌سه‌ڵاتی حکومەتی عێراق پێویستە 'هەرچی زووە' له‌لایه‌ن پۆلیسی ناوخۆوه جێیان بگیرێته‌وه.\nسوپای عێراق: چەند موشەکێك لە نزیك فڕۆکەخانەی بەغدا دەدەن\nهێرشەکە دوای زنجیرەیەك رووداوی هاوشێوەیە لەو ناوچانەی هێزەکانی ئەمریکایان لێیە. ئەمریکا میلیشیای کەتائیب حیزبوڵای سەر بە ئێرانی تۆمەتبارکردووە بە هێرشەکان.


ڕووخانی زه‌ین - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nهەمەڕەنگ Oct 6, 2020\nكۆستیكا براداتان - و. له ئینگلیزییه‌وه: سه‌یوان محه‌مه‌د\nهه‌ڵزنان به "دیوارى ناو سه‌ر"ـدا\nدیوار مۆدى گه‌ڕاوه‌ته‌وه، دیوار و په‌رژین. زۆر دوور مه‌ڕۆ، بیرت بێته‌وه، كاندیده‌كانى كۆمارییه‌كان بۆ پۆستى سه‌رۆكایه‌تى دڵسۆزیى خۆیان بۆ ده‌ربڕى. له مانگى ئۆكتۆبه‌ردا "2011" میشێل باكمان به‌ڵێننامه‌یه‌كى واژۆ كرد بۆ پاڵپشتى له دروستكردنى په‌رژینێك به درێژایى سنوورى ئه‌مه‌ریكا- مه‌كسیك. بۆ ئه‌وه‌ى نه‌به‌زێندرێت. "هێرمان كاین" پشتگیریى خۆى ڕاگه‌یاند بۆ دروستكردنى په‌رژینێكى كاره‌بایى له‌سه‌ر سنوور، كه تا ڕاده‌ى كوشنده‌یى به‌هێز بێت: ده‌ستى لێ بده و بمره. وه‌كوو كه‌سێك كه له پشت "په‌رده‌ى ئاسنین"ـه‌وه گه‌وره بووم، ده‌زانم ئه‌و ئامێره چۆن ئیش ده‌كات، به جۆرێك له جۆره‌كان داهێنانى ئێمه بوو "ده‌بوو مافى له‌به‌رگرتنه‌وه‌ى بۆ ئێمه پارێزراو بوایه." تواناى په‌ڕینه‌وه له "په‌رژینى كوشنده" به‌شێك بوو له كه‌ره‌سته‌كانى ڕزگاربوون لاى دانیشتوانى ئه‌ورووپاى ڕۆژهه‌ڵات.\nبه دڵنیاییه‌وه مه‌سه‌له‌كه كۆتایى نه‌هاتووه. دیسان كۆچ بابه‌تى دووه‌م بوو له زۆربه‌ى گفتوگۆكانى كۆمارییه‌كاندا. ئه‌م حه‌فته‌یه په‌یامێكى بینراو له ڕاگه‌یاندندا بڵاو بووه‌وه بۆ جه‌خت خستنه‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته. به‌رگى دوایین ژماره‌ى گۆڤارى The New Yorker وێنه‌یه‌كى جه‌ژنى سوپاسگوزارییه كه كارى هونه‌رمه‌ند "كریستۆف نیمان"ـه، دیمه‌نى حاجییه ترساوه‌كانى سه‌رده‌مى كه‌شتیى مه‌یفله‌وه‌ر پیشان ده‌دات په‌رژینى ته‌له‌دڕكینه ده‌شكێنن.\nله كاتێكدا دڵنیاین دیوار و په‌رژین شتى فیزیكین، به‌ڵام به‌شى گه‌وره‌ى هێزیان له شوێنى تره‌وه دێت. هه‌روه‌ك چۆن ڕۆڵیان له گوتارى سیاسیدا ڕوون و ئاشكرایه، هاوكات شتى زه‌ینییشن. ئه‌مه‌ش چه‌مكێك نییه به مه‌سه‌له‌ى سنووره‌كانى ئه‌مه‌ریكا ببڕێته‌وه. ئه‌ڵمانه‌كان كه وا دیاره بۆ هه‌ر شتێك ناویان هه‌یه، ده‌سته‌واژه‌ی -Mauer im Kopf دیوارى ناو سه‌ر، به‌كار ده‌هێنن بۆ ئاماژه‌كردن به دیارده‌كه. ده‌شێت زۆر پێش ئێستا دیوارى به‌رلین ڕووخابێت، به‌ڵام هێشتا خه‌ڵكێكى زۆر له ئه‌ڵمانیادا هه‌ست به دووكه‌رتبوون ده‌كه‌ن، دیواره‌كه له زه‌ینیاندا نه‌ڕووخاوه. "وه‌ك ئه‌ڵمانی¬ڕه‌سه‌نێك، پێده‌چێت نیمان یه‌ك دوو شت له‌م ڕووه‌وه بزانێت." ده‌كرێت دیوار وه‌ك بنیادێكى ته‌لارسازیى سه‌رنجڕاكێش بێت به‌ڵام ده‌شێت ته‌نانه‌ت پتریش جێى سه‌رنج بێت وه‌ك یه‌كه‌یه‌ك كه له بیركردنه‌وه‌ماندایه و كولتوورمان پێك ده‌هێنێت.\nكه‌واته دیوار بۆ ئاسایش دروست ناكرێت به‌ڵكوو بۆ هه‌ستكردنه به ئاسایش. جیاوازیى ئه‌مه‌ش گرنگه، ئه‌وانه‌ى كه دروستى ده‌كه‌ن به‌باشى ده‌یزانن. ئه‌وه‌ى كه دیوار پڕی ده‌كاته‌وه هێنده‌ى پێویستییه‌كى زه‌ینییه پێویستییه‌كى ماددى نییه. دیوار مرۆڤ له به‌ربه‌رییه‌كان ناپارێزێت، به‌ڵكوو له نیگه‌رانى و ترس، كه زۆرجار ده‌شێت له خراپترین گێره شێوێنه‌كان ترسناكتر بن. به‌مجۆره‌یش دیوار بۆ ئه‌وانه دروست ناكرێت كه له ده‌ره‌وه‌یدا ده‌ژین و ده‌شێت ببنه هه‌ڕه‌شه، به‌ڵكوو بۆ ئه‌وانه‌ى كه له ناوه‌وه‌یدا نیشته‌جێن. كه‌واته، به‌مانایه‌كى دیاریكراو، ئه‌وه‌ى دروست ده‌كرێت دیوار نییه به‌ڵكوو دۆخێكى زه‌ینییه.\nله دونیاى نادڵنیایى و ئاڵۆزیدا دیوار ئه‌و شته‌یه متمانه‌ى پێبكرێت، شتێك دروست له‌وێدا وه‌ستاوه، له پێشته‌وه‌یه- گه‌وره و جێگیر و دڵنیاییبه‌خش. له‌گه‌ڵ دیواردا ئاسووده‌یى زه‌ینى و ئارامى و ته‌نانه‌ت به‌ڵێنێكى شاراوه‌ى دڵخۆشیش دێته‌ئاراوه. دواجار هه‌ر ته‌نیا بوونى دیوار گه‌ره‌نتیى بوونى ڕێكى و دیسیپلین له دونیادا ده‌كات. دیوار سه‌ركه‌وتنى عه‌قڵى ئه‌ندازه‌یى به‌سه‌ر غه‌ریزه‌ى جه‌نجاڵدا دیارى ده‌كات. چى هه‌یه گه‌وره‌تر بێت له هێڵێكى ڕاست كه به‌ناو بیابان و دارستان و ڕووبارى تیژڕه‌و و شارى عاسى و هه‌رێمى حوكمنه‌كراودا تێده‌په‌ڕێت؟ هێڵێكى ڕاست به ته‌نیا كورتترین مه‌وداى نێوان دوو خاڵ نییه به‌ڵكوو هه‌رزانترین ڕێگایشه بۆ دروستكردنى دیوار. دیوار ئه‌ندازه‌یه و خراوه‌ته خزمه‌تى مرۆڤه‌وه. ڕاسته دابه‌شكردن و جیاكارى ده‌خولقێنن، به‌ڵام خۆ عه‌قڵیش هه‌روا ده‌كات. دیوار شته‌كان ڕوون و جیاده‌كاته‌وه، هه‌میشه دیكارتییه. شووراى گه‌وره‌ى چین كه له ئاسمانه‌وه ده‌بینرێت یه‌كێكه له‌و ئاماژه كه‌مانه‌ى كه زه‌وى له‌لایه‌ن بوونه‌وه‌رى عه‌قڵانییه‌وه ئاوه‌دانه "ئه‌گه‌ر شوێنه‌واره بینراوه‌كانى پیسبوونى ژینگه‌یى به‌هۆى پیشه‌سازییه‌وه به‌لاوه بنێین."\nبێگومان دیوار ده‌توانێت به‌رى بیناییش بگرێت، به‌ڵام ئه‌وه كێشه‌یه‌كى ئه‌وتۆ نییه، به‌تایبه‌تى كاتێك مرۆڤ ویستى خۆشاردنه‌وه‌ى هه‌یه. پاش پیاچوونه‌وه‌یه‌كى وردتر ده‌رده‌كه‌وێت دیوار ڕێكه‌وتى پرۆسه‌یه‌كى دوولایه‌نه ده‌كات. له‌لایه‌كه‌وه، به‌دروستكردنى دیوار هه‌وڵ ده‌ده‌م خۆم بشارمه‌وه و له‌به‌ر سێبه‌ره‌كه‌یدا بژیم و له‌ناو سنووره‌كه‌یدا خۆم ون بكه‌م. له‌لایه‌كى تریشه‌وه، هه‌ر كتومت له ڕێى دروستكردنى دیواره‌وه‌یه به‌شێوه‌یه‌كى دیار خۆم ده‌رده‌خه‌م. له ڕێى به‌رزكردنه‌وه‌ى دیواره‌وه به‌ته‌واوى خۆم ده‌خه‌مه‌ده‌ر، ئیدى ترس و نیگه‌رانییه نهێنییه‌كانم ده‌كرێت به تێكڕای ڕووتییانه‌وه ته‌ماشا بكرێن. له سه‌روو هه‌موو شتێكه‌وه دیوار هێنانه‌كایه‌ى لاوازییه‌كى بنه‌ڕه‌تییه.\nئێستایش ئه‌گه‌ر دیدگامان بگۆڕین و له دیدى ئه‌وانه‌وه بڕوانین كه "ده‌ركراون" (له دیوار به‌ده‌ر نراون)، دیوار هه‌میشه وه‌ك بانگهێشت ده‌رده‌كه‌وێت. ڕێگایه‌كه بۆ دانانى شته‌كان له‌به‌رده‌م ڕووناكییه‌كى فریوده‌ردا، ڕێگایه‌كه شته‌كان خوازراو بكات. ئه‌مه هه‌مووى گه‌مه‌ى سه‌رنجڕاكێشان و ته‌فره‌دانه. سه‌ره‌تا هیچ شتێك لێره‌دا نییه، پاشان ڕۆژێك دادێت و له ناكاو دیوارێك قوت ده‌بێته‌وه. چۆن ده‌توانیت سه‌رنجى نه‌ده‌یت؟ قوتبوونه‌وه‌ى دیوار واتا كه‌سێك شتێكى به‌نرخى هه‌یه و ده‌بێت ئه‌وانی تر بزانن چییه. كه ژنێك دیوارێكى دروست كردووه له یه‌كه‌م خوێندنه‌وه‌دا واتا نایه‌وێت ئه‌وه‌ى هه‌یه‌تى له‌گه‌ڵ ئه‌وانی تردا هاوبه‌شیى پێبكات، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا تا ڕاده‌یه‌ك به دروستكردنى دیواره‌كه ده‌هێڵێت ئه‌وانی تر له شته‌كانى بزانن، واتا دواجار ده‌شێت بیه‌وێت هاوبه‌شییان پێبكات. ئه‌مه‌یش هه‌موو مه‌به‌ستى گه‌مه‌كه‌یه.\nوه‌ك له "ڕینیه جیرارد"ـه‌وه فێر بووین دروست به‌مجۆره‌یه ئاره‌زووه‌كان له دایك ده‌بن: من وه‌ك جۆرێك لاساییكردنه‌وه ئاره‌زووى شتێك ده‌كه‌م چونكه كه‌سێكی تر ئه‌و شته‌ى هه‌یه. ئه‌مه‌ش ده‌ریده‌خات بۆچى دیوار وه‌ها سه‌رنجڕاكێشه و هه‌روه‌ها بۆچى ئابڵووقه ده‌درێن و دواجار ده‌ڕووخێنرێن. دیوار سه‌رنجڕاكێشه. چه‌ندین نه‌وه تێپه‌ڕین تاكوو عوسمانییه‌كان دیواره‌كانى قوسته‌نتینییه‌یان تێكشكاند. ئه‌و توركانه‌ى كۆن له‌ڕاده‌به‌ده‌ر كه‌له‌ڕه‌ق بوون، له هه‌وڵه‌كانیان به‌رده‌وام بوون تا ڕاده‌ى نیشته‌جێبوون و دروستكردنى شارۆچكه‌ى بچووك به‌ته‌نیشت دیواره‌كانى شاره‌كه‌وه. به‌ڵام ئه‌مه‌یان به‌بێ یارمه‌تى نه‌كرد، هه‌موو ڕۆژێك به‌بینینى دیواره‌كانى قوسته‌نتینییه سووربوونیان به‌هێزتر ده‌بوو كه وایكرد شاره‌كه فریوده‌رتر و ئاره‌زووى داگیركردنیشى ته‌حه‌مولنه‌كراو بێت.\nدیوار بۆ هۆكارى جۆراوجۆر دروست ده‌كرێن و مه‌به‌ستى جیاوازیش ده‌پێكن، به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌كى بنه‌ڕه‌تى هه‌میشه هه‌مان ئه‌ركیان هه‌یه: دابه‌شكردن و ڕێگه‌گرتن له جووڵه‌ى ئازادانه‌ى خه‌ڵك و ئایدیاكان و شه‌رعییه‌تدان به جیاوازییه‌كان. له كۆتاییدا گرنگ نییه ئایا دیوار له‌لایه‌ن ئه‌و كه‌سانه‌وه دروست ده‌كرێت كه ترسى له‌ده‌ستدانى به‌شێك له‌و شتانه‌یان هه‌یه كه هه‌یانه "باوترین دۆخ،" یان له‌لایه‌ن حكوومه‌ته‌كانه‌وه- وه‌ك حكوومه‌تى ئه‌ڵمانیاى ڕۆژهه‌ڵات كه دیوارى به‌رلینى دروستكرد- له ترسى له‌ده‌ستدانى خه‌ڵكه‌كه‌ى كه له نه‌بوونى دیواردا به خۆشحاڵییه‌وه بۆ هه‌ر لایه‌ك ده‌چوون. هه‌ر كه دیوارێك دروستكرا ئیتر ژیانى خۆى پێكدێنێت و ژیانى خه‌ڵكه‌كه‌یش به‌پێى یاساكانى خۆى ڕێكده‌خات. مانا و هه‌ستێكى نوێیان به ئاراسته پێده‌دات. هه‌موو ئه‌وانه‌ى كه له دیوار به‌ده‌ر نراون ئێستا مه‌به‌ستێكیان هه‌یه: دۆزینه‌وه‌ى خود له‌ودیوى دیواره‌كه‌وه به‌هه‌ر هۆكارێك بێت.\nكاتێك "هادریان" له سه‌ده‌ى دووه‌مدا دیوارێكى له‌و شوێنه دروستكرد كه ئێستا باكوورى ئینگلته‌رایه، هه‌موو ئه‌وانه‌ى له باكوورى دیواره‌كه‌وه هاتن ڕووگه‌یه‌كى سه‌رنجڕاكێشى نوێیان دۆزییه‌وه: باشوورى دیواره‌كه. كاتێك له ساڵى 1961ـدا دیوارى به‌رلین بنیادنرا ده‌بێ خه‌ڵكى ئه‌ڵمانیاى ڕۆژهه‌ڵات له‌ناكاو زانیبێتیان شوێنێك هه‌یه به‌دڵنیاییه‌وه شایانى ئه‌وه‌یه بۆى بچیت: به‌رلینى ڕۆژئاوا. بۆ نزیكه‌ى سى ساڵ دیواره‌كه ئاره‌زوویانى گه‌وره‌تر ده‌كرد بۆ ئه‌وه‌ى له‌ودیوى بن. بۆ زۆربه‌یان ئه‌و ئاره‌زووه هێنده ته‌حه‌مولنه‌كراو بوو كه ناچار بوون خۆیان بده‌ن له قه‌ره‌ى هه‌رچیى مه‌ترسییه، هه‌ندێكیش به‌و هه‌وڵه‌وه مردن.\nبه‌بێ دیوار به‌دڵنیاییه‌وه هه‌موومان له بێزاریدا ده‌مردین. بۆیه ئه‌گه‌ر له دونیاى ڕاسته‌قینه‌دا نه‌ماندۆزییه‌وه ده‌بێت دایهێنین. له فیلمى “El Ángel Exterminador”ـى لوییس بونوئێلدا، كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك له پاش ئاهه‌نگێك به‌شێوه‌یه‌كى ته‌لیسماوى خۆیان به به‌ندكراوى له ژوورێكدا ده‌بیننه‌وه. به تێپه‌ڕبوونى كات قووڵیى ناخیان ئاشكرا ده‌كه‌ن. هه‌روه‌ها دۆخه‌كه‌یان خراپتر ده‌بێت و هه‌ندێكیشیان تاڕاده‌ى خۆكوشتن ده‌ڕۆن، یه‌كێكیان ده‌مرێت، هه‌موویان شتگه‌لێك ده‌كه‌ن كه به‌هۆیه‌وه به‌توندى به‌هاى خۆیان له ده‌ست ده‌ده‌ن. دواى ئه‌وه‌ى ده‌گه‌نه نزمترین پله‌ى بۆگه‌نبوون، به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان خۆیان قوتار ده‌كه‌ن. ئه‌و كاته‌یش تێده‌گه‌ن ئه‌و دیواره‌ى به ته‌ڵه‌وه‌ی كردبوون ته‌نیا له زه‌ینى خۆیاندا بوونى هه‌بووه. فیلمه‌كه له مه‌كسیك به‌رهه‌مهێنرا، له نێوان هه‌موو شوێنه‌كاندا.\nله‌سه‌ر ئاستێكى به‌رفراوانى مێژووییدا ده‌بێ دیوار ڕه‌حمه‌ت بێت. نه‌ك ته‌نیا به‌هۆى ئه‌و گفتوگۆ دیاره- ئه‌گه‌ر ده‌ریشنه‌بڕابێت-فه‌لسه‌فى و فره‌كولتوورییه‌ى كه به‌رده‌وام ڕوو ده‌دات له نێوان ئه‌وانه‌ى دیوار دروست ده‌كه‌ن له‌لایه‌كه‌وه و ئه‌وانه‌ى كه ده‌یانه‌وێت بیڕووخێنن له‌لایه‌كى تره‌وه. له‌سه‌روو هه‌موویشییه‌وه، دیوار جیهان به‌زیندوویى و مێژوو له جووڵه‌دا ده‌هێڵێته‌وه. هه‌میشه دیوار مایه‌ى بێزارییه و ژیانیش ته‌نیا وه‌ك كاردانه‌وه دژى بێزاریى شیاوه، جیهان به‌بێ دیوار هه‌ر زوو ده‌گه‌نێت و وشك ده‌بێته‌وه. دواجار خودى مێژوویش ده‌شێت هیچ نه‌بێت جگه له یارییه‌كى به‌رفراوانى بێكۆتایی كه تێیدا هه‌ندێك دیوار دروست ده‌كه‌ن ته‌نیا بۆ ئه‌وه‌ى ئه‌وانی تر بیڕووخێنن، هه‌تا ئه‌وان باشتر بن له دیواردروستكردندا ئه‌مان ئازاتر ده‌بن له دیوارڕووخاندندا. كه‌واته ده‌بێت بره‌ودان به‌و به‌هرانه ئه‌وه بێت كه ئێمه ناومان ناوه پێشكه‌وتن.\nئەم بابەتە 61 جار خوێندراوەتەوە


Начало 43 CARST - پەیدابوون 43 KSS\n3بەڵام یەهودا پێی گوت: «ئەو پیاوە بە تەواوی ئاگاداری کردینەوە و گوتی: ”بەبێ ئەوەی براکەتان لەگەڵ بێت، چاوتان بە چاوم ناکەوێت.“ 4ئەگەر براکەمان لەگەڵ بنێریت ئەوا بەرەو خوار دەچین و خۆراکت بۆ دەکڕین. 5بەڵام ئەگەر ناینێریت ئەوا بەرەو خوار ناچین، چونکە پیاوەکە پێی گوتین: ”چاوتان بە چاوم ناکەوێت، بێ ئەوەی براکەتان لەگەڵتان بێت.“»\n7ئەوانیش وەڵامیان دایەوە: «پیاوەکە دەربارەی خۆمان و کەسوکارمان پرسیاری لێکردین: ”ئایا باوکتان ماوە؟ برای دیکەتان هەیە؟“ ئێمەش بەپێی ئەم قسانە پێمان ڕاگەیاند. ئایا دەمانزانی کە پێمان دەڵێت: ”براکەتان بۆ ئێرە بهێنن“؟»\n8یەهودا بە ئیسرائیلی باوکی گوت: «کوڕەکە لەگەڵ من بنێرە، هەڵدەستین و دەڕۆین، ئیتر ئێمە و تۆ و منداڵەکانمان دەژین و نامرین. 9خۆم زامنی دەبم، لە دەستی من داوای دەکەیتەوە. ئەگەر بۆم نەهێنایتەوە و لەبەردەمت ڕام نەگرت ئەوا هەتاهەتایە بەرامبەر بە تۆ تاوانبارم، 10چونکە ئەگەر ئاوا دوانەکەوتباین، ئێستا ئەمە دووەم جار بوو هاتبووینەوە.»\n11ئیسرائیلی باوکیشیان پێی گوتن: «ئەگەر وایە، ئەوا ئەمە بکەن، لە باشترین بەرهەمی زەوی بخەنە ناو جەواڵەکانتان و بە دیاری بۆ پیاوەکەی ببەن، هەندێک هەتووان و هەنگوین و بەهارات و موڕ43:11 مۆر: بڕوانە 37:25. و بستە و بادەم. 12دوو هێندەش زیو لەگەڵ دەستتان ببەن، ئەو زیوەش کە لە دەمی هەگبەکانتان گەڕێنرابووەوە لەگەڵ دەستی خۆتان بیبەنەوە، لەوانەیە بە هەڵە چووبێت. 13براکەتان ببەن و هەستن بگەڕێنەوە لای پیاوەکە. 14خودای هەرە بە توانا وا بکات ئەو پیاوە بەزەیی هەبێت بەرامبەرتان، تاکو واز لە براکەی دیکەتان و بنیامین بهێنێت. منیش ئەگەر لە منداڵان بێبەش بووم، ئەوا لێیان بێبەشم.»\n15پیاوەکانیش ئەم دیارییەیان هەڵگرت و دوو هێندە زیویشیان لەگەڵ دەستیان هەڵگرت و لەگەڵ بنیامین، هەستان و بەرەو خوار چوون بۆ میسر و لەبەردەم یوسف ڕاوەستان. 16کاتێک یوسف بنیامینی لەگەڵیان بینی، بە سەرکاری ماڵەکەی گوت: «ئەم پیاوانە ببە ماڵەوە و ئاژەڵێکیش سەر ببڕە و ئامادەی بکە، چونکە ئەم پیاوانە بۆ نیوەڕۆ لەگەڵ خۆم نان دەخۆن.»\n17ئیتر یوسف چۆنی گوت، پیاوەکە ئاوای کرد، پیاوەکانی بردە ماڵی یوسف. 18پیاوەکان ترسان کاتێک برانە ماڵی یوسف، گوتیان: «بەهۆی ئەو زیوەی جاری یەکەم گەڕێنرابووەوە ناو هەگبەکانمان ئێمەیان هێناوەتە ژوورەوە، بۆ ئەوەی پەلامارمان بدات و بکەوێتە سەرمان و بمانکاتە کۆیلە و گوێدرێژەکانمان ببات.»\n19ئیتر لە سەرکاری ماڵەکەی یوسف چوونە پێشەوە و لەناو دەرگای ماڵەکە قسەیان لەگەڵ کرد. 20پێیان گوت: «ئەی گەورەم، تکایە، ئێمە یەکەم جار هاتینە ئێرە بۆ کڕینی خۆراک. 21بەڵام کە لە شوێنی شەومانەوەکەمان ڕاوەستاین، هەگبەکانمان کردەوە، بینیمان زیوی هەریەکەمان لە دەمی هەگبەکەی بوو، بە کێشی تەواوی خۆی، ئێمەش لەگەڵ دەستی خۆمان هێنامانەوە. 22هەروەها زیوی دیکەشمان لەگەڵ دەستی خۆمان هێناوە بۆ ئەوەی خۆراک بکڕین. ناشزانین کێ زیوەکانمانی خستبووە ناو هەگبەکانمان.»\n23ئەویش پێی گوتن: «ئاشتیتان بۆ ببێت، مەترسن. خوداکەی ئێوە و خوداکەی باوکتان هەگبەکانتانی کردە گەنجینە، من زیوەکانی ئێوەم وەرگرتووە.» ئینجا شیمۆنی بۆ هێنانە دەرەوە.\n26کە یوسف گەڕایەوە ماڵ، دیارییەکەیان بۆ هێنا کە لەگەڵ دەستی خۆیان هێنابوویان بۆ ماڵەکە، کڕنۆشیان بۆ برد. 27ئەویش هەواڵی پرسین و گوتی: «باوکە پیرەکەتان چۆنە کە بۆتان باسکردم؟ ئایا هێشتا ماوە؟»\n29ئەویش چاوی هەڵبڕی و سەیری بنیامینی برای کوڕی دایکی خۆی کرد و گوتی: «ئەمەیە برا بچووکەکەتان کە بۆتان باسکردم؟» ئینجا گوتی: «کوڕم، خودا میهرەبان بێت لەگەڵت.» 30ئیتر یوسف پەلەی کرد، چونکە هەناوی گڕی گرت بۆ براکەی و داوای شوێنێکی کرد هەتا تێیدا بگریێت. ئینجا چووە ژوورەکەی خۆی و لەوێ گریا.\n32ئەوانیش بە جیا خواردنیان بۆ ئەم هێنا و بۆ ئەوانیش بە جیا، بۆ میسرییەکانیشیان بە جیا هێنا کە لای ئەو نانیان دەخوارد، لەبەر ئەوەی میسرییەکان نەیاندەتوانی لەگەڵ عیبرانییەکان پێکەوە نان بخۆن، چونکە لەلای میسرییەکان کارێکی قێزەون بوو. 33کاتێک بەپێی تەمەنیان لەبەردەمی دانیشتبوون، لە نۆبەرەکەیانەوە هەتا بچووکەکەیان. بە سەرسامیشەوە دەیانڕوانییە یەکتری. 34کاتێک لە خوانەکەی یوسف خواردن دابەش کرا، بەڵام بەشەکەی بنیامین پێنج ئەوەندەی بەشەکانی هەموویان بوو. ئیتر لەگەڵی خواردیانەوە و خەیاڵ بوون43:34 خەیاڵبوون حاڵەتی پێش سەرخۆشبوونە..


لەنێوان سوپای عیراق و سوپای تورکیادا – پەڕە 25 – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » ئازاد ئیبراهیم  » لەنێوان سوپای عیراق و سوپای تورکیاداپەڕە 25\nلەنێوان سوپای عیراق و سوپای تورکیادا\nئایا نوێنەرەکانی کورد بەگشتی و ھەندێک نوێنەری کوردایەتی چەواشەکار سوێندیان نەخوارد بەیەکێتی خاکی عیراق؟\nسوێند بەخوا ڕاستترین سوێند بۆ پاراستنی خاکی عیراق سوێندخواردنی نوێنەرەکانی پارتییە، چونکە تاپارتی مابێت ناهێڵن دەستکاری نەخشەی عیراق بکرێت و دەوڵەتی کوردی ڕابگەیەنرێت.\nسوپای ئەمریکا بۆی هەیە لە 62 ویلایەتی ئەمریکادا بجوڵێت بەویستی خۆیی و لەهەر شوێنێکەوە بجوڵێنرێت بۆ شوێنێکیتر. گەورەیەکی وەک ڕوسیا لەدوای هەڵوەشانەوەی سۆڤییەت لە 1979 تەواوی پارێزگاو شارەکانی ڕوسیا بەسوپای ڕوسیا کۆنترۆڵ کراوەو تەواوی سنورەکانی بەکرملینیشەوە سەربازی ڕوسی لێیە. ئەم قسانە بۆ سوپای هەموو وڵاتێک ڕاست و دروستەو یەک سوپا نییە لەجیهاندا نەتوانێت لەناوچەیەکی وڵاتەکەیەوە بچێتە ناوچەیەکیتر.\nبەپێی دەستوور و وەک ئەوەی هەرێمی کوردستان بەشێکە لەخاکی عیراق و سوێند بەو وەحدەی وەتەنییە خوراوە!، ئەوا نەک ئاڵا بەڵکو سوپایش دەتوانێت وەک چۆن لەفاو و بەصرە وجودیان هەیە ئاوهایش لەسلێمانی و هەولێرو ئیبراهیم خەلیلیش بونیان هەبێت. ئەمە یاساو دەستورەو شارەزایانی دەستورو سەربازیش ئەگەر دیدی حیزبی یان هەندێک فکری شەلەلکەوتوو سەریان لێتێک نەدات دەتوانن ڕاستییەکە ڕوون بکەنەوە بۆ خەڵکی. دەپرسم لە کەتەلۆنیا سوپای ئیسپانیا بوونی هەیە؟! ئەو وەڵامە بۆ خوێنەری “هۆشمەند” جێدەهێڵم!\nسوپای عیراق یان ئاڵای عیراق لەهەرکوێی هەرێمی کوردستان بوونی هەبێت نەعەیبەی سیاسییەو نە ناقانوونیشە چونکە سوپاو ئاڵای عیراق بەهەرێمی کوردستان نامۆنییەو سەرۆکایەتی هەرێم و حکومەت و پەرلەمانیش پڕە لەئاڵای عیراق!، عەیبەی گەورە تائاستی حەیاچوون! ئەوەیە سوپای بیانی لەوڵاتەکەت بێت و خاکەکەت پێفرۆشتبێت، عەیبەو حەیاچوون ئەوەیە بەعسییەکانی دوێنێی سەدام و تیرۆریستەکانی داعشی ئەردۆغان لەماڵەکەتدا داڵدە بدەیت و خزمەتیان بکەیت!، عەیبە ئەوەیە لەخاکەکەی تۆوە دوژمن هێرش بکاتەسەر قەندیلی براو هاوخوێن و هاوخەمت.\nئەم گەوجاندن و نەزانینە کوردایەتییە چەندانجار لەسەرێنکی! کوردایەتیدا خۆی گەوزاندووەو هێشتا عاقڵ نەبووەو لافی دەوڵەت و سەروەربوون لێدەدات دژی سوپاو ئاڵای عیراق، بەڵام تورکیا هەموو خاکەکەتی داگیرکردبێت و هەفتەی ڕابردوو 36هەمین بنکەی میت لەهەولێر کرابێتەوە بەئاڵای تورکیاوە پێیان عەیب نییە.\nلەدوای 2003وە لەسایەی وتاری کاڵفامانەی هەندێک حیزب و کاربەدەستدا گوتاری نەتەوەیی کورد فڕێدرایە زێرابی تورکیاو میتەوە. ڕۆژانێک دژی نوری مالکی بوون و ئێستا دۆستین بۆ لابردنی مستەفا کازمی. ڕۆژانێک دژایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کورستانیان دەکرد بۆ سەرۆک کۆمارو دواتر شەڕی وەزیرێک و پۆستێکیان دەکرد، ڕۆژانێک بوغدا ! موفلیسەو ڕۆژانێک سوێند بەیەکێتی خاکی عیراق دەخۆن و دەچنەوە بەغدا بۆ ڕێککەوتنی نەوتی. و ….. هتد و هەزاران پۆخڵەواتیتر هەیە ڕیزی بکەین بۆ سەرانی کوردایەتی درۆینە.\nبەهەر لۆژیکێک لەنێوان سوپای عیراق و سوپای تورکیادا مانایەک هەبێت بۆ سوپای عیراق داگیرکار بێت و سوپای تورکیا خاوەن ماڵ، ئەوا ئەم کوردایەتییە جگە بێزلێکردنەوەو ژێرپێخستن شایانی تەفسیرو قبوڵکردن و شانازی نییە.\n418 جار بینراوە


وتار/ 24/05/2019 191 جار بینراوە\nهۆکاری چی یە، کە مافە تاکگەراییەکان لە ئەوروپا وەها بەر چاون کەچی لە کۆمەڵگاکانی رۆژهەڵاتی ناوین هێشتاکە لە ململانێدان.\nیەکەم: مێژووی ململانێ لەسەر دەسەڵات وە بە دەست هێنانی ئازادی لەم دوو بەشەی دوونیا لەسەر دوو بنەمای جیاواز بوون. هەموو مێژووی رۆژئاوا، بگرە بەم رۆشەوە ململانێ لە نێوان ئەرباب وە کۆیلەدا بووە. واتە دوای ئەوەی کە کۆیلەکان ململانێ خۆیان سیاسی کرد، چیتر هەوڵی ئەوەیان نەدەدا لە دەرەوەی سیستەمی بەرێوەبەرایەتی ئەربابەکان سیستەمێک خۆماڵ خۆیان جێگیر بکەن. واتە چیتر ململانێ ئەوان لەسەر رووخانی سیستەمی ئەرباب نەبوو، بەڵکوو هەوڵدان بوو بۆ وەرگرتنی هەندێ ماف لەناو ئەو سیستەمەدا، واتە چاک کردنی باروودۆخی ژیانی کۆیلەکان بۆ ئەوەی بتوانن کە بە شێوەیەکی گوونجاو خزمەت بە ئەربابەکانیان بکەن. پێش ئەوەی ململانێ کۆیلەکان سیاسی بکرێت، کۆیلەکان نە هەوڵی گۆرانی سیستەمیان دەدا، نە داوای چاکر کردنی سیستەمیان دەکرد. بەڵکوو هەرکات کە نارەزاییەتی یان دەر دەبرێ هەڵ دەهاتن دەچوون بە ناو شاخو جەنگەلەکاندا خۆیان دەشاردەوە، تا ئەو سەردەمەی کە دەمردن. ئەمرۆکە، ئەم ململانێ یە لە نێوان زۆرینەی خەڵکی کاریگەرە وە کەمینەی سەرمایەدار. ئەگەر بە ووردی سەیری نارەزاییەتەکانی خەڵکانی رۆژئاوا بکەین، هەمیشە داوا دەکەن کە باری کار کردن، وە ژیان کردنیان چاک بکرێت. یا ئەوەی کە کۆمپانیاکان هەندێ لە سیاسەتەکانیان بگۆرن بەرانبەر بە کار مەندەکانیان.\nدووەم: لە رۆژهەڵاتی ناوین، دوای بڵاو بوونەوەی ئیسلام لە ناوچەکە، بە خستنە رووی پرۆژەیەکی درێژ خایەن، ململانێ نێوان، ئەرباب وە کۆیلەی کەم رەنگ کردەوە. واتە خاوەن چارەسەری یەک بوو بۆ ئەو کردەوەیە، ئەگەر چی مەرجی بۆ دانابوو. بەڵام خۆی لە خۆیدا هۆکاری کەم رەنگ کردنەوەی ململانێ نێوان ئەرباب وە کۆیلە بوو. واتە نەک هەر ئەوەی کە پرۆژەی هەبوو بۆ چاک کردنی بواری ژیان وە مافی کۆیلەکان، بەڵام خاوەن پرۆژەش بوو، بۆ کۆتایی هێنانی ئەو دیاردەیە.\nسێ یەم: لەو سەردەمەوە، ململانێ لەسەر دەستەڵات لە رۆژهەڵاتی ناوین لە چوارچێوەی کۆیلەو ئەرباب گۆردرا بۆ ململانێ نێوان دوو سیستەم، کە هیچ کامیان هیچ کامیانی قەبووڵ نەکردوە وە نایکات. واتە ململانێ نێوان دوو سیستەم کە بوونی یەکیان بە واتای نەبوونی ئەوی کە بووە وە دەبێت. بەڵام لە ململانی نێوان کۆیلە وە ئەرباب، بوونی سیستەمی ئەرباب، بە واتای نەبوونی کۆیلە نەبووە، بەڵکوو هەر وەکوو چۆن لەسەرەوە ئاماژەم پێ کرد، دوای بە سیاسی کردنی ململانێ نێوان کۆیلە وە ئەرباب، کۆیلە هەوڵی لا بردن، یا گۆرانی سیستەمی ئەربابی نەداوە، بەڵکوو هەوڵی چاک کردنی ئەو سیستەمی داوە، کە هەندێ لە مافە سەرەتاییەکانی بپارێزێت بۆ بەردەوام بوون وە مانەوەی خوودی سیستەمەکە. ئەگەر ئەمرۆکەش بەراوردی ململانی گەلانی رۆژهەڵاتی ناوین بکەین لەگەڵ دەستەڵات داران لە چوارچێوەی دەوڵەتی سیکیولاری ئەمرۆکەدا لە ناوچەکە، لەسەر هەمان رێچکەیە. واتە لا بردنی سیستەمێک وە دامەرزاندنی سیستەمێکی نوێ یە. بە پێچەوانەی رۆژئاواییەکان کە تەنها وڵاتێک سیستەمی پێسووی خۆی سری یەوە، شۆرشی فەرەنسی بوو. بۆ نموونە، ئەگەر جی لە بەریتانیا هەمان شۆرش کرا، وە پاشا لە سێدارە درا، بەڵام لە سێدارە دانی پاشا، نەبوو بە هۆکاری دامەرزاندنی سیستەمێکی نوێ وەکوو ئەوەی فەرنسا. بە پێچەوانە، لۆردەکان، دووبارە سیستەمی پاشایەتییان دامەرزاندەوە. یەک لە هۆکارەکانیش، ئەو شەرە ناوخۆیەی بەریتانیا، شەری کۆیلە وە ئەرباب نەبوو، بەڵکوو شەری ئەربابەکان خۆیان بوو. واتە شەری نێوان لۆردەکان وە بنەماڵەی پاشا.\nچوارەم وە کۆتایی: ئەو شێوازە ململانێ نێوان کۆیلە وە ئەرباب، ئەمرۆکە وا خەریکە لەلایان کوردەوە نەهادینە دەکرێت. واتە بۆ ئەوەی کە کورد ململانێ خۆی بە سیاسی بکات، پێویستە، هەوڵی ئەوە دەدات لە هەموو بەشەکانی کوردستان، کە ئەو سیستەمانەی کە لەسەر دەستەڵاتن چاکیان بکات. واتە ململانێ کورد، تازە وا خەریکە بە سیاسی دەکرێت لە چوارچێوەی ململانێ ئەربابو کۆیلەدا. چاککردنی باروودۆخی ژیان گەلی کورد وە وەرگرتنی هەندێ مافی سەرەکی لە چوارچێوەی هەمان سیستەمدا. بەپێی خوێندنەوەیەک کە کردوومە لەسەر ئەوەی کە هۆکاری جی یە، کە کورد خاوەن دەستەڵاتی سیاسی نی یە لە سەر مەعرەفەیەکی خۆماڵی، بۆم دەر کەوتووە کە کورد بە درێژایی مێژوو لەبەر سرووشتی ئەو جوگرافیای کە تێیدا دەژیت، نە ئەرباب بووە وە نە کۆیلە. بەڵکوو بە درێژایی مێژوو لە نێوان ئەم دوو جینەدا بووە. ئەمەش یەک لە هۆکارەکانە کە تاوەکوو ئەمرۆکەش نەیتوانیوە ببێت بە خاوەن دەستەڵاتی سیاسی. وەکوو ووتم، ئیستاکە وا خەریکە چیتر لەو باروودۆخە بێتە دەرەوە، وە ململانێ خۆی سیاسی بکات لە چوارچێوەی ململانێ ئەرباب وە کۆیلە، بە چاککردنی باروودۆخی ژیانی لە چوارچێوەی سیستەمی ئەربابانی باڵا دەست.\nبۆیە، ئەگەر مرۆڤ بە ووردی مێژووی پەرەسەندنی ئاڵووگۆرەکان تەماشا بکات لە ناوچە جوداکانی دوونیا، بۆی دەردەکەوێت کە سرووشتی ململانێ سیاسی لە ناوچەکاندا لە یەک جێوازە، وە ئەستەمە تەجرووبەی ناوچەیەک لەو ناوچەکەی کە سەرکەوێت حەتا لە رێگەی بەکارهێنانی تووندو تیژی یەوە. واتە ئەو شێوازە تاکگەراییە کە لە رۆژئاوا هەیە، قەت لە رۆژهەڵاتی ناوین نەهادینە ناکرێت، لە حاڵێکدا نەبێت کە زاکیرەی مێژووی سیاسی گەلانی ناوچەکە بە یەکجاری بسرێتەوە. ئەویش تەنها لە رێگەی ئەنجام دانی جینوسایدەوە دەکرێت، کە مەحاڵە سەرکەوتوو بێت.


لە پارێزگەیەكی عیراقی بەنزینخانەكان دادەخرێن – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/06/03 - 3:18 PM\nسەرچاوەیەك لە پارێزگەی بەسرە لە باشووری عیراق، ئاماژە بە داخستنی بەنزینخانەكان دەكات لەلایەن دەسەڵاتدارانی پارێزگەكە.\nسەرچاوەیەك بە میدیاكانی عیراقی ڕاگەیاند”ئەمڕۆ ڕێنماییەكی ئەمنی دەركركرا لە بەسرە كە لێوەی وێستگەكانی سوتەمەنی دادەخرێن لە كاتژمێر سێی پاشنیوەڕۆ، بەپێی ڕێنماییەكەش سەرپێچیكاران دەستگیردەكرێن”.\nبە وتەی سەرچاوەكە”گرتنەبەری ئەم ڕێوشوێنە، بۆ پابەندكردنی هاووڵاتیانە بە جێبەجێكردنی قەدەغەكردنی هاتووچۆ و مانەوەی هاووڵاتیانە لە ماڵەكانیان، لەپێناو خۆپاراستن و ڕێگرتن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا”.\nبەسرە یەكێكه لەو پارێزگەیانەی عیراق كە تائێستا زۆرترین ڕێژەی تووشبوانی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركرووە، هۆكاریی ئەمەش بۆ پابەندنەبوونی هاووڵاتیان بە ڕێنماییە تەندروستییەكان و جێبەجێنەكردنی قەدەغەكردنی هاتووچۆ، دەگێڕدرێتەوە.\nژووری ئۆپەراسیۆنی ئیدارەی ڕاپەڕین ژمارەیەك بڕیاری دەركرد


خۆبەخشانی نەوەی نوێ دەستگیر دەكرێن‌و هێشتا ڕوون نییە سكاڵایان لە دژ تۆمار كرابێت - پەرەگراف\nخۆبەخشانی نەوەی نوێ دەستگیر دەكرێن‌و هێشتا ڕوون نییە سكاڵایان لە دژ تۆمار كرابێت\nكۆبوونەوەیەكی شاسوار عەبدولواحید لەگەڵ خۆبەخشانی نەوەی نوێ لە سلێمانی/ مانگی 9ی 2018. وێنە؛ پەیجی شاسوار عەبدولواحید لە فەیسبوك.\nپەرەگراف- سوركێو محەمەدو سەنگەر سالار\nهێزە ئەمنییەكان خۆبەخشانی نەوەی نوێ لە سلێمانی دەستگیر دەكەن، هێشتا ڕوون نییە دەستگیركردنەكە بەهۆی چییەوەیە؟ هاوكات دوان لە چوار پەرلەمانتارە ناڕازییەكەی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی كوردستان بۆ پەرەگراف دەڵێن، سكاڵایان تۆمار نەكردووەو پەرلەمانتارێكی دیكەشیان ئامادەنییە قسە لەو بارەیەوە بكات‌و پەرلەمانتاری چوارەمیش وەڵام ناداتەوە.\nدرەنگانی شەوی ڕابردوو، كەناڵی ئێن ئاڕ تی ڕایگەیاند "لەچەند گەڕەكێكی شاری سلێمانی هێزە ئەمنییەكان هەڵیانكوتاوەتەسەر چەند شوێنێك‌و ژمارەیەك خۆبەخشێكی نەوەی نوێیان دەستگیركردووە."\nهاوكات سەرچاوەیەك لە جوڵانەوەی نەوەی نوێ بۆ پەرەگراف وتی "ئەوەی تائێستا ڕوونە خۆبەخشێكی نەوەی نوێ كە ماڵی لە شوقەكانی گوندی ئەڵمانی بووە دەستگیركراوەو كۆمپیوتەرو مۆبایلی خۆی‌و تەنانەت مۆبایلی خێزانەكەیشیان بردووە."\nئەو سەرچاوەیە وتیشی "ئەو كەسە كاری لۆجستیی دەكرد لە ناو دەزگاكانی جوڵانەوەكە. هەروەها چەند خۆبەخشێكی دیكەمان تەلەفۆنیان داخراوەو وەڵام نادەنەوە، هێشتا دیارنییە دەستگیركرابن یان نا."\nدەستگیركردنی خۆبەخشانی نەوەی نوێ دوای ئەوەدێت كێشە ناوخۆییەكانی ناو جوڵانەوەكە قووڵ بوونەتەوەو ئێوارەی دوێنێ شادی نەوزاد، ئەندامی فراكسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی كوردستان، لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا وتی "لە نامەیەكی هەڕەشەئامێزدا ڤیدیۆیەكی دەستكاریكراو بە دەنگ و دانانی هەندێك وێنە بۆ من و هەندێك لە ئەندامەكانی دیكەش نێردراوە."\nئەو پەرلەمانتارە نامەكەی بۆ ڕۆژنامەنووسان خوێندەوە كە تێیدا هەڕەشەیان لێ كردووە و پێیان گوتووە "چاوەڕوانی بڵاوكردنەوەی فیلمی ڕووتی خۆیشت بە."\nپەرەگراف ئەمڕۆ پەیوەندیی بە شادی نەوزادەوە كردو لە وەڵامی ئەوەی تائێستا سكاڵای تۆمار كردووە؟ ئەو پەرلەمانتارە وتی"لە ئێستادا هیچ لێدوانێك لەو بارەیەوە نادەم."\nسێ پەرلەمانتاری دیكەی فراكسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی كوردستان هاوهەڵوێستی شادی نەوزاد بوون‌و ناویان لەسەر ئەو بەیاننامەیەبوو كە دەریانكردو پشتیوانییان بۆ ناڕەزاییەكانی بەرپرسانی دیكەی نەوەی نوێ دەربڕی، ئەوانیش هەریەكە لە؛ سیروان بابان، كاوە عەبدولقادرو مەم بورهان قانع بوون.\nكاوە عەبدولقادر پەرلەمانتاری نەوەی نوێ لە پەرلەمانی كوردستان وتی "هیچ سكاڵایەكم تۆمار نەكردووەو هیچ هەڕەشەیەكم لێ نەكراوە"، هاوكات بێئاگایی خۆی پیشاندا لە دەستگیركردنی خۆبەخشانی نەوەی نوێ لە سلێمانی‌و وتیشی"ئێمە تا ئێستا نەوەی نوێین و لەناو جووڵانەوەكەدا دەمێنینەوە، وەكو فراكسیۆنی نەوەی نوێ بەردەوام دەبین."\nلایخۆیەوە سیروان بابان بۆ پەرەگراف وتی "تا ئێستا سكاڵای یاساییم تۆمار نەكردووە."\nهەرلەبارەی دەستگیركرانی خۆبەخشانی نەوەی نوێ لە سلێمانی، پەرەگراف پەیوەندیكرد بە وتەبێژی ئاسایشی سلێمانی‌و وتەبێژی دادگای سلێمانی، بەڵام وەڵامیان نەدایەوە.\nهەرلەسەر هەمان پرس، سەركەوت ئەحمەد، بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی پۆلیسی سلێمانی بۆ پەرەگراف وتی "ئاگاداری دەستگیركردنی خۆبەخشانی نەوەی نوێ نیین. لای ئێمە هیچ سكاڵایەكیان لەسەر تۆمار نەكراوە."\nبڵاوكردنەوەی ئەو نامە هەڕەشەئامێزەی لە ژمارەیەكی نەناسراوەوە بۆ شادی نەوزاد نێردراوە، كاردانەوەی فراوانی لە پەرلەمان‌و دەرەوەی پەرلەمان لێكەوتەوەو پشتیوانیی لە مافی ژنان‌و دژایەتیی هەوڵی شكاندنی كەسایەتیی مرۆڤ‌و هەڕەشە لێكردنیان كرا.\nبەرپرسانی جوڵانەوەی نەوەی نوێ‌و نزیك لە شاسوار عەبدولواحید ناڕەزاییە ناوخۆییەكان‌و بەتایبەت پرسی بڵاوكردنەوەی نامەهەڕەشە ئامێزەكە بە "سیناریۆی حیزبە نەیارەكانیان" لەقەڵەم دەدەن.\nسەرچاوەیەك لە نەوەی نوێ بۆ پەرەگراف وتی "ڕوونە ئەوە سیناریۆیە. ئەو پەرلەمانتارە دەبێت لە دادگا بیسەلمێنێت ئەو ژمارە نەناسراوەی هەڕەشەی لێكردووە لەلایەن نەوەی نوێ‌و كەسانی نزیكی كاك شاسوار ئاڕاستە كراوە. نازانین بە چ لۆژیكێك ئەو تۆمەتە قورسەی ئاڕاستەی جوڵانەوەكە كردووە."\nدەربارەی تۆماركردنی ڤیدیۆو ژیانی تایبەتی خۆبەخشانی نەوەی نوێ كاتێك لەو شوێنانە ماونەتەوە كە جوڵانەوەكە لە سلێمانی بۆی تەرخان كردوون، سەرچاوەكەی نەوەی نوێ وتی "یەكەم شادی خان خۆی ماڵی لە سلێمانییەوە لە شوێنەكانی نەوەی نوێ نەماوەتەوە. دووەم، خۆی ماوەیەك بەرپرسی دابینكردنی شوێن بووە بۆئەو كەسانەی لە دەرەوە هاتوون‌و پێویستیان بە مانەوە بووە."


هەڕاجکردنی میداڵی زێڕ بۆ منداڵانی بوومەلەرزەلێدراوی سەرپێڵی‌زەهاو\n14:29 - 23 جۆزەردان 2718\nئاژانسی کوردپا: یاریزانێکی یانەی پێرپۆلیسی شاری تاران، میداڵە زێڕەکەی خۆی، بۆ منداڵانی لێقەوماوی شاری سەرپێڵی‌زەهاو هەڕاج کرد.\nهەواڵدەریی حکوومەتی \_"ئیسنا\_" ڕایگەیاند: لە ڕێوڕەسمێکدا، بە بەشداریی کادری فەنی باشگای پێرپۆلیس و ژمارەیەک لە کۆنە وەرزشوانەکان و هونەرمەندان، محەممەد ئەنساری یاریزانی ئەو تیمە، میداڵە زێڕەکەی خۆی بۆ منداڵانی بێ دایک و باوکی شاری سەرپێڵی‌زەهاو هەڕاج دەکات.\nلە کاتی هاتنی بوومەلەرزە، لە پارێزگای کرماشان بەگشتی و شاری سەرپێڵی‌زەهاو بەتایبەتی ١٤ منداڵ، دایک و باوکی خۆیان لە دەست داوە.\nمحەممەد ئەنساری، میداڵی زێڕی خۆی کە لە پاڵەوانیەتی لیگی ١٧هەمدا بەدەستی هێناوە، بۆ ئەو منداڵانە هەڕاج دەکات.\nپێشتریش، شەهلا بێهرووزیڕاد وەرزشوانی کرماشانی لە کێبڕکێیە قارەمانەتییەکانی ئاسیا لە بەشی پاراکانو کە لە وڵاتی تایلەند بەڕێوە دەچێت، توانی لە کلاسی Kl3 پلەی دووهەمی ئاسیا بەدەست بیهێنێت و میداڵە زێوەکەی خۆی پێشکەش بە لێقەوماوانی بوومەلەرزە کرد.


کۆدی هەواڵ: 3057\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 16:32 - 2021/08/12\nکوردپرێس دەقی پەیامەکەی بنەماڵەی مامۆستا هەژار بڵاو دەکاتەوە:\nبە ناوی خوای دلۆڤان\nسڵاو و ڕێز خزمەت خەڵکی خۆشەویستی مەهاباد\nبەداخەوە هەواڵی ئاگردانی پەیکەرەی مامۆستا هەژار دڵی خەڵکی خۆشەویستمانی هەژاند و بوو بە مایەی ناڕەحەتی و سەرسوڕمانمان.\nئێمەش وەک بنەماڵەی ئەو کەسایەتیە ئەم کارە ناشیرین و قیزەونە کە بێ حورمەتیە بە گەورەکانی وڵاتەکەمان، بە توندی مەحکووم و ڕەت دەکەینەوە و داوا لە بەرپرسان و کاربەدەستان دەکەین بە زووترین کات ئەو کەسانە بدۆزنەوە و بە پێی یاسا لەگەڵیان بجووڵینەوە.\nمامۆستا هەژار و بیر و باوەڕ و بەرهەمەکانی زۆر گەورەترن لەوەی کە بە ئاگردانی پەیکەری بتوانن لە ناو دڵی خەڵک بیستڕنەوە و ناوی ئەم کەسایەتیانە لە دڵی مێژوو و خەڵک تا دنیا هەبێ چەقیوە و دیتمان کە ئەم کاره بە پێچەوانە بوو بە هۆی ئەوە کە هەستی پاکی خەڵک زیاتر بەرز بێتەوە.\nپەیکەری مامۆستا هەژار تەنیا سمبۆلی شاری مەهاباد نیە و سمبۆلی فەرهەنگ و زانستی نەتەوەی کوردە و بێ حورمەتی بەم کاسایەتیه و پەیکەری دیارە بێ حورمەتی بە تەواوی خەڵکی کورده.\nدەستخۆشی لە ئازیزانی ئاگرکوژێنەوە و شارەداری مەهاباد دەکەین کە بە زووترین کات ئاگرەکەیان کوژاندەوە و خەریکی خاوێن کردنەوەی پەیکەری مامۆستا هەژارن.\nهەروەها ڕێز و حورمەت و پێ زانین بۆ خەڵکی بە شەرەف و دڵسۆزی مەهاباد کە هەستی خۆیان لە ڕێگای تەلەفۆن و توڕە کۆمەڵایەتێکان دەربڕی.\nلە کۆتایی دا داوامان لە خەڵکی خۆشەویستی مەهابادی سەربەرز هەیە کە پێش ڕوون بوونەوە و دۆزینەوەی تاوانبارانی ئەم کارە بە ئیحساساتەوە کارێک نەکەن کە ببێتە مایەی نێوان ناخۆشی و چەند بەرایەتی و ناکۆکی.باشتر وایە چاوەڕوانی وەڵامی بەرپرسانی یاسا بین.\nبە سپاسەوە، بنەماڵەی مامۆستا هەژار\nمەهابادکوردستانمامۆستا هەژارپەیکەری مامۆستا هەژارئازەربایجانی رۆژئاوا


هەشت ئاماژە لەگەلەستێرەیەكی ترەوە ئاراستەی زەوی كراون\n26/08/2019 829 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nزانایان باسیان لەوە كردووە، كە چەند جارێك گەلەستێرەیەكی ترەوە چەند ئاماژەیەك بۆ زەوی نێرداون، بەڵام هێشتا نازانن سەرچاوەكەی لەكوێوە بووە.\nبەگوێرەی رۆژنامەی "ئیندپیندت"ی بەریتانی، زاناكان جەختیانكردووەتەوە، ئەو ئاماژانەیان لەڕێگای تەلیسكۆبەوە بەدەست گەیشتووە، كە بریتی بووە لە هەشت تەقینەوەی رادیۆیی خێرا.\nتەقینەوەی رادیۆیی خێرا دیاردەیەكی گەردوونی بنەڕەت نەزانراوە، وەك ترپە، یان وەك ئاماژەیەكی رادیۆیی تێپەڕ خۆی دەردەخات، تەنیا لەچەند بەشێكی چركەیەك بەردەوام دەبێت، لەگەڵ ئەوەشدا وزەیەكی بەرز بەرهەم دەهێنێت.\nئەو هەشت تەقینەوەیەی، كە پێش چەند رۆژێك ئاشكرا كراون، لە دوورییەكی نزیك لەزەوییەوە بوون، ئەوەش دەرفەتی ئەوە بۆ زانایان دەرەخسێنێت سەرچاوەكەی و هۆكاری درووستبوونی دیاری بكەن.\nزاناكان باسیان لەوە كردووە، كە ئەگەری هەیە ئەو تەقینەوانە سەرچاوەكەی لەیەكێك لەو گەلەستێرانەوە بێت هاوسێی گەلەستێرەی ڕێگای كاكێشان بێت، كە كۆمەڵەی خۆری خۆمان سەر بەو گەلەستێرەیە.\nئەو تەقینەوانە لەڕێگای تەلەسكۆبی "تاقیكردنەوەی كەنەدی بۆ پێوانی چڕی هایدرۆجین" بینراون، ئەویش تەلسكۆبێكە زاناكان بەمەبەستی دۆزینەوەی وزەی تاریك و تەقینەوەی رادیۆیی خێرا و نادیار، كە لە گەلەستێرەكانی ترەوە دێت پەرەیان پێداوە .


بە سینەماییکردنی ڕۆمانی خەیاڵی زانستی … باسی شەشەم … د. گۆران سەباح – Dengekan\nbyGoran Sabah\tJuly 12, 2020\tGeneral, Literature\nچەند جار دەستت داوەتە ڕۆمانێک و لە پەرەگرافی یەکەم، پەڕی یەکەم، یان بەشی یەکەم وازت لێ هێناوە؟ زۆر جار. بۆ خۆم وەک ڕۆماننووسێک دەیان جار وام بەسەر هاتووە، بەڵام هەرنەبێ تا نیوەی دەچم بۆ ئەوەی بزانم بۆ هێندە بێ تامە. خەمدانم پڕ دەبێ کاتێ دەبینم و دەبیستم ماندووبوونی ڕۆماننووسێک بەهەدەر دەچێ لەبەر وشکی بەرهەمەکەی. دەیان (بۆ)م لا دروست دەبێ. بەرسڤ بۆ (بۆ)یەکان دەبینمەوە هەرچەندە خوێندنەوەی ڕۆمانی بەردەست دیق و ئارەقەم پی دەکات.\nهەندێ لەو بەرسڤانە ئەمانەن: گێڕانەوەی سست و بێ سەروبەر، نەبوونی گرێ، قسەی گەورە و وتارئامێز، نەبوونی دیالۆگ یان دیالۆگی بێ مەبەست، هەڵە و پەڵەی زمانەوانی و خاڵبەندی و ڕێنووس، درێژدادڕی لەخۆڕا، بابەت و تێمای سواو، نەبوونی ململانە، دیمەنی کرچ و بێ جووڵە.\nپەنجە دەخەمە سەر دیمەنی کرچ و بێ جووڵە.\nڕۆمانی سەردەمی مێتا مۆدێرن تژییە لە دیمەنی بەجۆش، خێرا و دڕامایی. یەک لەو هۆیانەی ڕۆمانی خەیاڵی زانستی (خەز) بەتام دەکات دیمەنی سینەماییە.\nخەزەکانی ئایزاک ئاسیمۆڤ خوێنەر بە دیمەن و وێنەی خێرا پەلکێش دەکەن. کاتێ چیڕۆکی (ئای ڕۆبۆت) دەخوێنییەوە، هەست دەکەیت لە هۆڵی سینەمایت و سەیری فیلمەکە دەکەیت. ڕۆمانی (پیاوێک بە ناوی ئۆڤ)ی فرێدریک باکمان، هەرچەندە خەز نییە، بەڵام نموونەیەکی باشە. هەر بەشە و چەند دیمەنێکە و دێنە بەرچاوت. ڕۆمانی (کچێک لەناو شەمەندەفەر)ی پاولا هۆکینس، دیمەن دوای دیمەنی سینەمایی دێتە گێڕانەوە. بەلاش نییە ڕاولینگ، نووسەری هاری پۆتەر، دوا فەنتازیای بە ناوی (فانتاستیک بیست) بە شێوەی ڕۆمانی سیناریۆیی بڵاو کردووەتەوە!\nپرسەکە ئەوەیە چۆن خەزێکی سینەمایی دێتە نووسین. لە پێنج باسی پێشوودا تیشکم خستووەتە سەر نووسینی خەز، لەمەیان باسی لایەنە سینەماییەکەی نووسین دەکەم. ئیرێنا بریگنول، سکریننووس و ڕۆمانووس و خاوەنی چەندان خەڵاتی سینەمایی، باسی حەفت رێگە دەکات بۆ بە سینەماییکردنی ڕۆمان (ئیرێنا، ٢٠١٧).\nیەکەم: ڕۆمان لە یەک ڕستەی بەهێزدا.\nدەتوانی ڕۆمانەکەت بە یەک ڕستە بەوەی بەرانبەرت بڵێی؟ بە یەک دێڕ پێم بڵێ ڕۆمانەکەت لەسەر چییە. کارێکی ئەستەمە. بێو بتوانی ئەوە بکەی، ڕۆمانەکەت روون دەبێ. خوێنەر دەزانێ باسی چی دەکەی. ئێستە ڕۆمانێک دەخوێنمەوە (ناو ناهێنم) تا بەشی حەفتەم هەرچەندی هێنا و بردم نەمزانی باسی چییە. لێم بپرسی ڕۆمانی (شاخوێنبەری سەرکردە)ت باسی چی دەکات. یەکسەر پێت دەڵێم: کۆرپەیەک نایەوێ لە منداڵدان بێتە دەرەوە. ئەم ڕستەیە وات لێ دەکات بچی ڕۆمانەکە بخوێنییەوە. خۆ بوون بە دەستی منداڵەکە نییە؟ چۆن منداڵێک دەتوانێ ئەو بڕیارە بدات؟ ئەمانە و سەتان (بۆ)ی ترت لا دروست دەبن. بۆیە پێش خوێندنەوە چاوەڕێی ڕۆمانێکی بەتام دەکەی. ئیرێنا باسی ڕۆمانەکەی خۆی دەکات بە یەک ڕستە: دووانەیەک لەدایک دەبن، کچەکە ئاساییە بەڵام کوڕەکە هێزی سیحری هەیە. ئەمە خەیاڵی خوێنەر بۆ خۆی رادەکێشێت، عەوداڵی خوێندنەوەی ڕۆمانەکە دەبێ.\nدووەم: بیرکردنەوەی بە وێنە.\nئاسانە ڕۆمانێک بە وشە پڕ بکەیتەوە، گوێت لە وێنە نەبێ. بەس بۆ ئەوەی خوێنەر ببزوێنی، دەبێ بە وشەکانت وێنە دروست بکەی. هەڵبەت باسی وێنەی شیعری ناکەم، زۆر کەس ئەم شێوازە لە ڕۆمان بەکار دەبەن. کۆنە. مەبەستم لە وێنە دروستکردنی دیمەنێکی سینەماییە. ئیرێنا دەڵێت ڕۆماننووس لە کاتی نووسیندا دەبێ ببێتە ڤیدیۆگر و دەرهێنەر، دەبێ حسێبی هەموو گۆشەیەک بکات، هەستەکان بەکار ببات. بۆ نموونە پاڵەوان لەسەر هەسارەیێکە، ناکرێ هەر گرد و بیابان ببینێت. بۆن، تامی خۆراکی ئەوێ، بیستن، بینینی رەنگەکان. ئەمانە دیمەنەکە جوانتر دەکەن. ئەوە مانای وەسفی درێژدادڕ نییە، داوی بدەیتێ و هەر نەیبڕییەوە.\nپێکهاتە بۆ سکرین لە هەموو ڕووێکەوە گرنگە. لە ڕۆمان، هەر ساتێک، کردارێک و جووڵەیەک رۆڵی خۆی هەیە. دەتەوێ ڕۆمانەکەت هەستێکی سینەمایی هەبێ؟ دەبێ کاری زیاتر لەسەر داڕشتنی پڵۆتەکەت بکەیت. ئەوەیە پێکهاتە. کەی فڵاشباک بەکار دەبەی؟ لە کوێ فۆرشادۆوینگ بەکار دەبەی؟ ڕۆمانی (سەردەمی گریانی بەڵقیس)ی جەبار جەمال دیمەنی جوانی تێدایە، بەتایبەتی دیمەنی فڕینی کۆترەکان لە سەیداوە، بەڵام لەبەر زۆری فلاشباک دیمەنەکان تامیان لەدەست دەدەن. لە پێنج بەشی یەکەمدا، هێندە فلاشباکی تێدایە گێڕانەوەکەی سست کردووە. پێنچ بەش تەنێ بۆ دۆزینەوەی ماڵی کچەکەی بەڵقیس وا لە خوێنەر دەکەن ڕۆمانەکە دانێ و دواتر بێتەوە سەری. پێکهاتەی پڵۆتەکەت دەبێ تژی بێ لە پێچ و بادانەوە (تویست) و شتی چاوەڕواننەکراو. هەر هەمان ڕۆمانی جەبار تویستی جوانی تێدایە. بۆ نموونە، بەڵقیس و مەحمود دڵنیان ماڵی نیانیان دۆزیوەتەوە، بەڵام دوای دیمەنێکی دڕامایی دەردەچێت ماڵەکە هەو نییە. فلاشباک گرنگە، بەڵام کەی و لە کوێ و چۆن بەکاری دەبەی گرنگترە. خێرایی گێڕانەوە توخمێکی سینەمایی دەدەن بە ڕۆمان. لە باسەکانی پێشوودا باسی خێراییم کردووە، تکایە بیخوێننەوە.\nچوارەم: کرژی دڕامایی\nخەز تژییە لە دڕاما. خەزی (فەهرنهایت ٤٥١)ی ڕێی بڕادبێری بەتامە لەبەر دیمەنە دڕاماییەکانی. زنجیرە خەزی (دایڤێرجنت)ی ڤیڕۆنیکا رۆس وات لێ دەکەن تامەزرۆی بەشی دواتر بی چونکە هەر بەشێک دیمەنێک یان چەند دیمەنێکی دڕاماییە. باشە دیمەنی دڕامایی چییە؟ قسە، ترس، هەست، سۆز، جووڵە و ململانەی کارەکتەرێکە لە دۆخێکدا، ئاستەنگی بەر خەون و هیوای کارەکتەرە. مەرج نییە ئاکشن بێ. نا. سەیری سێیەم لەبەرخۆدوانی هاملێت بکە کاتێ بە “من هەم یان نیم” دەست پێ دەکات. یەکێکە لە هەرە دیمەنە دڕاماییە جوانەکانی سەردەمی کلاسیک. پاڵەوانی (دووی سوور) کە سێیەم ڕۆمانمە، لە زیندان بەستراوەتەوە و هەموو لەشی خووساوی خوێنە. وڕێنە و خەونەکانی تژین لە دیمەنی دڕامایی.\nپێنجەم: ئاکشن و دیالۆگ\nئاکشن و دیالۆگ دوو توخمی سەرەکیی سینەمان. بۆ نووسینی ڕۆمانێکی سینەمایی، دەبێ وەستایانە ئەو دوو توخمە بەکار ببەی. ئاکشن هەر لە پێناو ئاکشن تامی نییە. تەنانەت ئاکشنیش دەبێ بە مەبەست بێ و زانیاری بەخش و بەجۆش بێ بۆ خوێنەر. ئاکشن بە پەخشانە وەسف دەمرێ. زۆربەی ڕۆمانی کوردی تژین لە پەخشانە وەسف، بۆیە وشک و برینگ و بێ تامن. خوێنەری ئەم سەردەمە تام لەو ستایلە ناکەن. ئاکشن تاقیکردنەوەیە بۆ کارەکتەر؛ کاردانەوە و بەرسڤی چۆنە، هێز و هزر و هەدای چۆنە. پاڵەوانی (شاخوێنبەری سەرکردە) بێ ویستی خۆی لەدایک دەبێ، دەیخەمە نێو ئاکشنێک. کۆمەڵێک مرۆڤ دەوری دەدەن و تێر جوێن و تفی دەکەن. کاریگەریی ئەو دیمەنە وا لە پاڵەوانەکە دەکات هەموو گومانەکانی دنیای مرۆڤی پێ ڕاست بێ. دیالۆگ لەسەر سێ ئاست دێتە نووسین: کارەکتەر، پڵۆت و تێما. هەر دیالۆگێک خزمەتی ئەو سێیە نەکات دیمەنەکە کرچ دەکات. چۆنی و چاکی و ئەو شتانە درێژدادڕییە و گێڕانەوەکە بێ تام دەکەن.\nشەشەم: ساتی لەبیرنەکراو\nفیلم چەند دیمەنێکی یەک بەدوای یەکی زنجیرەیەک رووداوە. شەڕ، هەڵاتن، سەرکەوتن، شکست، گاڵتە و گەپ، ڕۆمانس، لەدەستدان، مردن، شکان، ڕووخان و تاد. دەکرێ هەریەک لەمانە یادگاریێک لە زەینی خوێنەر دروست بکات قەت لەبیری نەچێتەوە. کێ هەیە مردنی ئۆفیلیا لە بیر بکات لە هاملێت؟ کێ هەیە ئۆڤ کە تەمای خۆکوشتنی هەیە لە بیر بکات؟ کێ هەیە کەرتی دوازدەی (هەنگە گێیمس) لە بیر بکات؟ کێ هەیە پێکەنینی سەدا لە ڕۆمانی (رۆژێک لەو ساڵانە هەڵدەگرم) لە بیر بکات؟ ئەو ساتەی پاڵەوانی (شاخوێنبەری سەرکردە) لەدایک دەبێ، دنیا دێنێتە هەژان تا لە منداڵداندا نەیەتە دەرەوە. کێ هەیە ئەو ساتە لە بیر بکات کاتێ ژنە ڕفێنراوەکە لە ڕۆمانی (گەن گێڵ) بەدەردەکەوێتەوە؟ کێ هەیە گۆڕانی فڕانکستاین لە بیر بکات؟ کێ هەیە قالۆچە گەورەکەی کافکا لە بیر بکات؟ خەزنووس بیت یان نا، دەبێ ڕۆمانەکەت تژی بێ لە ساتی لەبیرنەکراو.\nحەفتەم: کارەکتەر و گەشتەکەی\nهەر کارەکتەرێک مەرامێکی هەس، با سۆزداریش بێ. هەوڵی کارەکتەر بۆ گەیشتن بەو مەرامە دەیگۆڕێت. گەر پاڵەوانەکەت لە سەرەتاوە تا کۆتایی وەک خۆی بێت، ئەوا ڕۆمانەکەت لەوپەڕی بێ تامیدا خۆی دەبینێتەوە. ناشکرێ لە بەشی یەکەم هەرچی هەیە لەسەر کارەکتەرەکە هەڵیڕێژی. پێ بە پێ کارەکتەر گۆڕانی بەسەردا دێ. تا کۆتایی گەشتەکەی دەبێتە مرۆیێکی تر. پێی دەڵێن کارەکتەری داینامیکی (گۆڕاو)، کارەکتەری نەگۆڕیش (ستێیتیک) واتە نەگۆڕ. ئاساییە کارەکتەری لاوەکی نەگۆڕێ، بەڵام پاڵەوان دەبێ لە دار و بەرد بدرێ و زۆرترین گۆڕانی بەسەردا بێ. ئۆڤ لە سەرەتای ڕۆمانەکە دەیەوێت خۆی بکوژێت، بەڵام بەو رووداوانەی تووشی دەبێ ڕای دەگۆڕێ.\nدەبێ ئەوەش بڵێم هەر چێژی سینەمایی نییە ڕۆمانەکەت بەتام دەکات. نا. هەرچۆن و هەرچیێک بێ، واز لە پەخشانە وەسف بێنە و خۆش بیگێڕەوە.\nBrignull, Irena (September, 26 2017). Seven Top Tips to Create a Cinematic Novel. Retrieved at Writersdigest.com on July 9, 2020.\nPrevious بۆچونێك دەربارەی قەوارە و ناقەوارەیی هەرێمی کوردستان … زاهیر باهیر\nNext مەعدەنی سیاسییەکان … کۆشش محمد\n1987 کتێبی برینى من


زیانی هێرشی ئیسرائیل بۆ سوریا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nكەناڵی العالم-ی ئێرانی لەزاری سەرچاوەیەكەوە ئاشكرایكرد كە هێرشی ئاسمانی فڕۆكە جەنگییەكانی ئیسرائیل بۆ سەر پارێزگای حەما لەنێوەڕاستی سوریا لە بەیانی ئەمڕۆ هەینی، كوژراو و برینداری لێكەوتووەتەوە.\nبەپێی هەواڵی كەناڵەكە، خێزانێكی 4 كەسی لە ئەنجامی هێرشی فڕۆكە ئیسرائیلییەكان بۆ سەر پارێزگای حەما كوژراون و 4ی دیكەش بریندار بوون و 3 ماڵیش وێران بوون.\nئەمڕۆ ئاژانسی هەواڵی سانای فەڕمی سوریا بڵاویكردەوە هێزە دژە ئاسمانییەكانی سوریا بەرپەرچی هێرشی ئاسمانی ئیسرائیلیان بۆ سەر خاكی سوریا داوەتەوە.\nبەپێی سەرچاوەكانی هەواڵ، بەیانی ئەمڕۆ فڕۆكە ئیسرائیلییەكان چەند بنكەیەكی سەربازی سەر بە حكومەتی سوریا و ئێرانیان لە حەماو دیمەشق و تەرتووس بۆردومانكردووە.\nسوپای ئیسرائیل لە هەفتەی رابردوو بەهێزترین هێرشیكردە سەر بنكەی سەربازی ئێران و هاوپەیمانەكانی لە سنوری عێراق و سوریا لە پارێزگای دێرزوور لەوێ 40 چەكدار و سەرباز كوژران بەپێی راگەیەنراوی روانگەی سوریایی بۆ مافەكانی مرۆڤ.\nسوپای ئیسرائیل ژمارەی هێرشەكانی زیادكردووە بە جۆرێك لە ماوەی 10 رۆژدا 3 هێرش ئەنجام دەدرێت، كە پێشتر لە 4 هەفتەدا تەنها هێرشێك دەكرا.\nخەڵك- گرووپە چەكدارەكانی حەشدی شەعبی هەڕەشەی وەڵامدانەوەی هێرشەكەی ئەمریكا دەكەن بۆ سەر سنوری سوریا. كەتیبەكانی حزبوڵڵای عێراق و عەسائیبی ئەهلی…\n01 ئازار 2021 9.26 am\nخەڵك- سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل بنیامین ناتانیاهۆ ئەمڕۆ دوو شەممە رایگەیاند، ئێران لە پشت هێرشەكەی سەر كەشتییەكە…


سەرۆكی میانمار لەلایەن سوپای كودەتاكەرەوە بە دزی تۆمەتباركرا – لڤین پرێس\nسەرۆكی میانمار لەلایەن سوپای كودەتاكەرەوە بە دزی تۆمەتباركرا\nسوپای میانمار ئۆنگ سان سوو چی سەركردەی دەستبەسەركراوی وڵاتەكەی تۆمەتبار كرد بەوەی بە نایاسایی 600 هەزار دۆلار و زیاتر لە 11 كیلۆگرام زێڕی بردووە.\nزاو مین تون، وتەبێژی سوپا لە نایپیداوی پایتەختی وڵاتەكە بە پەیامنێرانی ڕاگەیاند: دەستەی دژە گەندەڵی لێكۆڵینەوەیەكیان بۆ ئەو كەیسە كردووەتەوە وتیشی ” ئێمە زانیوومانە كە ئۆنگ سان سوو چی خۆی 600 هەزار دۆلار و 11.2كیلۆ زێڕی بردووە”.\nهەفتەی ڕابردوو نێردەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ وڵاتی میانمار، داوای لە ئەنجومەنی ئاسایش كرد، دژی سوپا چالاكی ئەنجام بدرێت بەهۆی كوشتنی خۆپیشاندەران، وتیشی “شەڕی ڕاستەقینە” لەو وڵاتەدا ئەنجامدەدرێت.\nلە 1 ی شوباتدا سوپای میانمار حكومەتی ئۆنگ سان سو چی بە ساختەكردنی هەڵبژاردنەكان تۆمەتبار كرد و بۆ یەك ساڵیش باری نائاسایی ڕاگەیاند سەرۆكی لەسەركارلابراو چەند گەورە كاربەدەستێكی دیكە كە تۆمەتبارن بە ساختەكاری لە هەڵبژاردن، لە ئێستادا دەستبەسەرن.\nلە وتارێكی تەلەفزیۆنیدا بۆ گەل لە مانگی شوباتدا ، مین ئۆنگ هلەینگ ، فەرماندەی سەربازی ئەو وڵاتە ڕایگەیاند ، كۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەكان ، پەتای كرۆنای بەكارهێناوە بۆ ئەوەی ڕێگە لە بانگەشەی دادپەروەرانەی هەڵبژاردن بگرێت.\nهاوكاتپۆلیسی میانمار ئۆنگ سان سوو چی تۆمەتباركردووە بە هاوردەكردنی كەلوپەلی پەیوەندیكردن بە نایاسایی و پێشێلكردنی یاسای كارەساتی نەتەوەیی.


پەروەردەی ئیسلامی سیاسیی و کاریگەریی لەسەر ژیانی ئینسانەکان – Dengekan\nbyMashkhal\tMay 9, 2017\tGeneral, Opinion, Slider\nململانێی و کێشمەکێشی چینایەتی لە کۆمەڵگەی سەرمایەداری هەمیشە بە ئاسۆ و تێڕوانینی چینایەتییەوە دەچێتە پێش. چینەکان هەر یەک بەرژەوەندی چینایەتی جیاوازیان هەیە و لەم سۆنگەیەوە تێڕوانینەکانی خۆیان بۆ سەرجەم کێشە و ئاریشەکانی کۆمەڵگە دەخەنە ڕوو.\nئەو فەرهەنگەی لەم کۆمەڵگەیەی ئەمڕۆ دەینینین بریتییە لە فەرهەنگی بۆرژوازی کەوەک چەترێک بەسەر کێشەکانی ژیان و ئینساندا هەڵدراوە. ئەوە ڕاستە کۆمەڵگەی سەرمایەداری پێویستییەکی یەکجار حەیاتیی بە فەرهەنگی دواکەوتووانە هەیە بۆ ئەوەی مەرامە چینایەتییەکانی خۆی دەستەبەر بکات. هەر بۆیەش دەستبردن بۆ ئایین لە ئەنجامی دواکەوتوویی خەڵک، گەلێ دەستکەوتی بۆ بۆرژوازی فەراهەم کردووە. بۆیە سەرمایەدارانیش نەک کێشەیان لەگەڵ ئایین نییە، بەڵکو یارمەتیدەر و پاڵپشتی ئایین وەک پێویستییەک لە پێناو مانەوەیان، دەبینن. بزووتنەوە سیاسییە ئایینیەکان ئیش لەسەر نەزانی و بێئاگایی خەڵک دەکەن. لە کوردستانیش ئەم بزووتنەوە جەهالەتخوازە لە سێ دەیەی ڕابردوو هەلومەرجێکی بۆ هاتە ئاراوە کە بە ئازادانە کەوتۆتە وێزەی ژیانی خەڵک و موداخەلەکردن لە سەرجەم پنتکاکانی ژیان.\nلە ئاکامیشدا ئەم دەست تێوەردانە بەڕێگای جیاجیا ئەنجامدراون کە پەروەردەی ئایینی و بڵاوکردنەوەی کتێب و نامیلکەی ژەهرپژێن بەشێکن لەو ئەرکە. بەمجۆرەش کۆمەڵگەی کوردیی لە کوردستانی عێراق بەرەو داخرانێکی بەرباد و تاریکییەکی نووتەک بردووە. ئامانجیش لەم کارە ژاکانی ئومێدی مرۆڤی کوردە کە لەبری پیادەکردنی کلتووری شۆڕشگێڕانە لە ڕاپەڕین و خەبات بۆ گۆڕان و ئاڵۆگۆڕ، ببێ بە تەسلیم بوون بە فەتوا و هەوڵ دەدرێ قسە بەناو شەریعەتەکانی ئیسلام ببنە بنەمای یاسای ژیان.\nئەم پەروەردەیە لەڕووی کۆمەڵایەتییەوە کۆمەڵگەیەکی دواکەوتووی تەژی لە جەهالەت و نەزانیی دێنێتە بوون کە یاساکانی بەردو شمشێر دەسەڵاتی تێدا بەڕێوە دەبەن. ئەم جۆرە پەروەردە کردنە ئینسانەکان و ژیانیان ئاڵۆز دەکات و لە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییە ئینسانییەکانیان دادەبڕێت و لە جێگایاندا کۆمەڵە پەیوەندییەک دێتە ئاراوە کە تەنها و تەنها بەچاویلکەی ئایینەوە دەڕوانێتە دەوروبەر و ژیان. یارمەتی و هاوکاری و هەرەوەزی نێوان ئینسانەکان دەگۆڕێ بە خێر و سەدەقە و سەرفترە. واتە پەیوەندییەکی زەلیلانە جێی پەیوەندییە ئینسانەکان دەگرێتەوە. ئەمەش کۆمەڵگە بەرەو داخرانێکی مەترسیدار دەبات و لەدوا شیکردنەوەشدا تێکشکانی ئیرادەی ئینسانەکان دێنێتە ئاراوە. ئیرادە بۆ کارکردن، ئیرادە بۆ هەوڵ و تێکۆشان، ئیرادە بۆ ئاڵوگۆڕ دەبێ بە ئەفسانە و لێرەوە کۆمەڵێ مرۆڤی بێ ئیرادە و دەستەمۆکراو بەڵام چاو لە ڕەحمەتی ئاسمان دروست دەبن کە بچووکترین بەهایان بۆ کارکردن نییە و لەبری ئەوەی پۆزەتیڤانە ژیان بخوێننەوە ، دەست دەکەن بە بینین و لێکدانەوەی نێگەتیڤانەی ژیان و دیاردەکان و ئینسان و کۆمەڵگە. دەستبردن بۆ تەواوی ئازادییەکانی ئینسان لەڕێی ئەم پەروەردە بەربەرییەت هێنەرەوە ڕێچکەکانی زۆر بە ڕوونی لە کۆمەڵگەی کوردستان دەبینین کە دەتوانین ئاوا ئاماژەیان پێ بکەین :\nیەک : ئیشکردن لەسەر زیادکردنی ژمارەی مزگەوتەکان لە کوردستانی عێراق کە خۆی نزیک لە حەوت هەزار مزگەوت دەدات و تا دێت ئەو ژمارەیەش بەرەو هەڵکشان دەچێت.\nدوو : ئیشکردن لەسەر گۆڕینی ناوی ئینسانەکان ( بەتایبەت کۆرپەی تازە لە دایکبوو) لەناوی کوردیی و غەیرە ئاینییەوە بۆ ناوی ئایینی. کۆماری سێدارەی ئیسلامی ئێران لەپێناو فراوانترکردنەوەی بیری شیعەییزم هەر خانەوادەیەک منداڵەکەی بە ناوەکانی فاتیمە و عەلی ناو بنایە بڕێک پارەی دەدانێ. ئێستا ئیسلامی سیاسیی هەوڵ دەدات ناوە غەیرە ئایینییەکان بە ناوی کفر و زەندەقە ناو زەد بکات و ناوە عەرەبییە ئیسلامییەکانیش جوان نیشان بدات.\nسێ : شۆردنەوەی عەقڵی گەنج و مێرمنداڵ لەڕێگەی دامودەزگا تەبلیغییەکانی بەردەستیان وەک ڕادیۆ و تیڤی و کەناڵە ئاسمانییەکان و هەروەها لە ڕێگەی کتێب و بڵاوکراوەکانیان، لەهەمووشیان گرنگتر بەڕێوەبەرانی مزگەوتەکانن کە سی دی مێشک شۆرین بە بابەتە ئایینییەکان بە خۆڕایی دوای نوێژ بەسەر نوێژکەران دابەش دەکەن.\nچوار : سووکایەتی کردن بە ژنان و بە سووک تەماشاکردنیان لە سەرجەم بوارەکانی ژیان، وەک کلتووری باوی ئیسلامیی یەکێکە لە ڕوکنە تەبلیغییە پەروەردەییەکانی ئیسلام.\nپێنج : وەستانەوە دژ بە هونەر و ئەدەب و یانە و باڕ و و شوێنی سەرگەرمکردن و یانە کۆمەڵایتییە تێکەڵەکان و بە نێگەتیڤ تەماشاکردنیان وەک واجیب و جیهاد.\nشەش : کردنەوەی دەیان ڕێکخراوی بەناو خێرخوازی کە لە ڕاستیدا ڕێکخراوی حیزبیی ئیسلامین و کاریان ئیشکردنە لەسەر خاڵکی لاوزی ئابووری خانەوادەکان و یارمەتیدانیان و بەدەستهێنانیان لەم ڕێگەیەوە.\nئەمەش لەپێناو فراوانترکردنەوەی پایەی کۆمەڵایەتی ئیسلامی سیاسییە لە کۆمەڵگە.\nبەڵام کاتی لەڕووی ئابوورییەوە لەم پەروەردەیە دەڕوانین( واتە ڕەهەندی ئابووری ئەم پەروەردەیە) کە مەودای سەقەتی ئەم پەروەردەیەشە ئەوەیە کە تەواوی پەیوەندی بەرهەمهێنانی کۆمەڵگە دەکەوێتە دەرەوەی بازنەکان و تێڕوانینی ئینسانەکان و جیاوازی چینایەتی وەک دیاردەیەکی لەخواوە ئاراستەکراو نیشان دەدا و بەپیرۆز دادەنێ، زۆرجاریش لێرە و لەوێ و لە گفتوگۆی ڕۆژانەدا دەبیستین کە دەڵێن( خوا دەڵێ : لە تۆ حەرەکەت و لەمنیش بەرەکەت). بەڵام خەڵک بێئەوەی ئەو پرسیارە بکەن ئەی دەوڵەمەندە تەمبەڵ و تەوەزەلەکان کەی کار دەکەن؟ ئەوان هیچ کارێک ناکەن و هەموو سەروەت و سامانی کۆمەڵگەیان بۆ لەبەر دەستە؟ ئەی بۆ ئێمە ڕۆژانە ڕەنج دەدەین و ئارەق دەڕێژین بەسکێ تێر و بە سەد سک برسین؟ بە بێ ئەم پرسیارانە سەر دەلەقێنن و ڕەزامەندیی لەسەر قەدەرێک نیشان دەدەن کە بریتییە کە تووندکردنەوەی کۆت و وبەندی کۆیلەتییان. ئینجا لە بری ڕێکخراو و سەندیکا سیاسیی و پیشەییەکان و ڕێکخراوەکانی پارێزەر لە مافەکانی مرۆڤی خەڵکی بەشمەینەت، شوکری نیعمەتکردن و لەخودا پارانەوە دەبێتە کلتوور بۆ بەدیهاتنی خەونی ئینسانەکان. ئیتر داماڵینی مرۆڤ لە کاری شۆڕشگێڕانە، واتە دەست نەبردن و قسەنەکردن لە کاری خودا دەگاتە لووتکەی خۆی. بە وشەیەکی تر خودا خۆی وای داناوە کە ژیان چۆن بێت، ئیتر قسەکردن لەسەر ئەم ناڕەوایی و تەقسیمکارییەی خودا، کفرە و سزاکەی دۆزەخە.\nلەبەرئەوەی ستراکتۆری پەروەردەی ئیسلامیی لەسەر کوشتنی ئازادی و قەبوڵنەکردنی ڕای جیاواز بنیادنراوە. لەم سۆنگەیەوە ئەوپەڕی بێهوودەییە هەوڵدان بۆ گفتوگۆ لەگەڵ ئایدیۆلۆژیایەک کە دژی جوانی بێت.\nئەوەی دەست و پێی ئیسلامی سیاسیی کۆنەپەرستی لە کوردستان لە سی ساڵی ڕابردوو ئاوەڵا کردووە کە بە ئارەزووی خۆیان بکەونە وێزەی ژیانی خەڵک و کۆمەڵگە، جگە لە پێکردنی گڵۆپی سەوز لەلایەن بەعس و پاشانیش دەسەڵاتی زەرد و سەوزەوە، نزمی ئاستی بزووتنەوەی کرێکاریی و ڕادیکاڵی کۆمەڵگەیە کە توانیویەتی ئەو کاریگەرییە بەسەر ژیان جێبهێڵێ.\nکرۆکی ئەم پەروەردەیە بریتییە لە وەستانەوە لە بەرامبەر عەقڵ. لە کوێدا عەقڵ کاری خۆی بکات، ئەم کلتوورە دووچاری تێکشکان و پاشەکشە دەبێ. بزووتنەوەی ڕێنیسانیسی ئەوروپی پشتی ئایینی مەسیحی شکاند کە تا ئێستاش نەیتوانیوە پشت ڕاست بکاتەوە. لەلایەکی ترەوە گەشەی ئابووری و گۆڕانی قۆناغی کۆمەڵگە لە فیوداڵییەوە بۆ سەرمایەداری و هاتنە دەرەوەی بزووتنەوەی کرێکاران و پێکهاتنی ئەو چینە لە ئەنجامی گەشەی مانیفاکتۆرە و پێشکەوتنی پیشەسازییەوە کە ڕۆڵی بەرچاویان گێرا لە دەست کۆتاکردنی گەمە ناشیرینەکانی ئایین لەسەر ژیان و چارەنووسی ئینسانەکان. بزووتنەوەی ڕێنیسانی ئەوروپیی بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتیی – فەرهەنگیی گەورە بوو، کە چەندین ڕێباز و قوتابخانەی فەلسەفیی و فیکریی و ئەدەبیی هێنایە دەرەوە کە هەر هەموویان کاریگەرییان لەسەر گەڕانەوەی مرۆڤ هەبوون بۆ عەقڵ. بورژوازی ئەو سەردەمەی ئەوروپا کە تازە پێگەیشتبوو تا ئەندازەیەک خەریکی ئاڵوگۆڕی شۆڕشگێڕانە بوو. هەرچی واقیعی ئەمڕۆی کۆمەڵگەی ئینسانییە دۆخەکە پێچەوانە بۆتەوە و هێزە بۆرژوازییەکان تا سەر ئێسک کۆنەپەرستن و چینی کرێکار و خەڵکی زەحمەتکێش ناکرێ ئومێد لەسەر هیچ هێزێکی کۆنەپەرست هەڵچنن و پێویستە تەنها پشت بە هێزی چینایەتی خۆیان ببەستن بۆ خەبات لە دژی کۆیلەتی کاری کرێگرتە.\nگەشەی بزووتنەوەی کرێکاریی و هاتنە دەرەوەی ئەدەبیاتی مارکسیستی لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدە و هەروەها بەرپابوونی کۆمۆنەی پاریس لە ١٨٧١ و پاشان شۆڕشی مەزنی ئۆکتۆبەر لەسەرەتای سەدەی بیست و لەوێشەوە بڵاوبوونەوەی ئەدەبیات و پەروەردەی کرێکاریی و مارکسیستی بوو بە مایەی ترس و نیگەرانی وڵاتانی زلهێز لە چەشنی ئەمریکا و بەریتانیا. بۆیە ئەو هێزانە کەوتنە تەرخانکردنی بودجەی زەبەلاح بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم پەروەردە کۆمۆنیستییە. بۆ ئەم مەبەستەش باشترین ئامرازێک کە دەستیان بۆ برد ئایین و بەهێزکردنی ئایین بوو لە جیهانی سێیەم و وڵاتانی دواکەوتوو. دیارترینیشیان کۆمەک کردنی ڕێکخراوی تیرۆریستی ئیخوان موسلمین بوو لە میسر.\nئیسلامی سیاسیی بە گشتی (کە سەلەفییەتیش بەشێکە لەو) خاوەن ڕێچکەی پەروەردەیی تایبەت بەخۆیەتی و ئامانجی گێژکردن و خۆڵکردنە چاوی خەڵکە لەژێر ناوی شوکرانە بژێری بۆ خوا و ترس لە خوا، خەڵك لە خەبات و تێکۆشان دوور دەخاتەوە و بەمەش خۆی لە ئامانجە دژی ئینسانییەکانی خۆی نزیک دەکاتەوە. جەوهەری ئەم کارەشی پاراستنی بەرژەوەندییەکانی بۆرژوازییە و هیچی دی.\nئەدەبیاتی پەروەردەی ئیسلامیی، ئەدەبیاتێکی بۆگەنی و دواکەوتوو و کۆنەپەرستە. ئامانج لە پشت ئەم پەروەردەیەی ئیسلامی سیاسیی گۆڕینی ئاڕاستەی ڕێڕەوی بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگەیە ڕوەو وێرانەیی و داتەپینی مۆڕاڵی، ڕوەو پاش، ڕوەو تاریکیی و حوکمی شمشێرو بەرد، ڕوەو بە داعش تەغلیفکردنی ژیان. بۆیە بۆ ئەوەی ئامانجی ئەم نووسینەم بە ڕوونی دیار بێ، هەوڵ دەدەم ئامانجی کۆنەپەرستی پەروەردەی ئیسلامیی ئاوا بە بە چەند خاڵێک چڕ بکەمەوە :\nیەک : بەرچاو ڵێڵکردن و گواستنەوەی زەینی خەڵکی هەژار و ستەمدیدەی ئەم کوردستانە بەرەو ئاقارێکی تر. بە واتایەکی تر شێواندنی ڕووی ڕاستەقینەی خەباتی ئینسانەکانی کۆمەڵگەیە لە دژی ستەم و چەوسانەوە و زەمینەسازکردن و بارهێنانیخەڵکی هەژاری کوردە بۆ دژایەتی کردنی هەر کتێب و نووسەرێکی پێشکەوتووخواز و ئازادیخواز.\nدوو : خاڵی کردنەوەی ئینسانەکان لە ڕوحییەتی شۆڕشگێڕانە و کوشتنی ئیرادەی شۆڕشگێڕانەی خەڵکی زەحمەتکێش و دەستەمۆکردن و ملکەچکردنیانە بە واقیعی مەوجود. تەسلیمبوون بە قەدەری ئیلاهی بێئەوەی بچووکترین توانای ئالوگۆڕی شۆڕشگێڕانە لە خۆیان نیشان بدەن.\nسێ : شێواندن و ناشیرین کردنی کلتووری خەڵکی ستەمدیدەی کورد. چونکە ئیسلامی سیاسیی ( سەلەفییەکانیش وەکو بەشێک لەو هێزە کۆنەپارێزە) بڕوایان وایە هەر کلتوورێک لەدەرەوەی کلتووری ئیسلامیی، کلتووری ئیلحاد و کفرە. بۆیە شێواندن و لەنێوبردنی ئەم کلتوورە بەناو کفرە جیهاد و واجبە. کە دیارترینیان مەسەلەی ژێرپێخستنی ئازادی پۆشینی جلوبەگە بەتایبەتی بۆ ژنان و هەوڵدان بۆ جێخستنی کلتووری حیجاب. لەمەش سەیرتر فراوانترکردنەوەی بازنەی چوونە عەمرە و حەج و کردنەوەی دەیان کۆمپانیای بازرگانیی بۆ ئەو مەبەستە.\nچوار : دواجار ئاوی جۆگەلەی ئەم خاڵانەی سەرەوە دەڕژێنە نێو یەک گۆم ئەویش گۆمی پاراستنی بەرژەوەندی چینایەتی سەرمایەدارانە و سەنگەر پتەوکردنە لە دژی خەڵکی هەژار و ستەملێکراوی کورد.\nخەڵکی کوردستان دەبێ چاوکراوە و وریا بن و ئەم جۆرە ژەهر پژێنەی ئیسلامی سیاسیی و بەتایبەتیش سەلەفییەکانی کوردستان بناسن و ڕیسوایاین بکەن و بە نەریت و کلتووری ئینسانی و مۆدێرنی خۆیان ڕووبەڕوویان بوەستنەوە. پڕۆژەی ئیسلامی سیاسیی لە کوردستان، پڕۆژەی بە پاکستان کردن و بە سعودیە کردنی هەر پنتکێکی جوگرافی کوردستانە. ناوەڕۆکی ئەم پڕۆژەیە بریتییە لە گێڕانەوەی حوکمی شمشێر و جەهالەتی سەدە و نیوێک لە لەمەوبەر و بە گشتیگیرکردنی ئەم جەهالەتەیە بەسەر ژیانی ئینسانەکان.\nلە هەمان کاتیشدا هەوڵێکە بۆ قەدەغەکردنی ئازادییەکان، قەدەغەکردنی گەڕانەوە بۆ عەقڵ و پشت بەستن بە بیرکردنەوە و عەقڵ بۆ دیاردەکان و ژیان، هەروەها قەدەغەکردنی هەو هەوڵ و خەباتێکە بۆ باشترکردن و بەرەو پێشچوونی ژیان و ئینسان و کۆمەڵگەیە. ئەم پڕۆژەیەی ئیسلامی سیاسیی دەستی داوەتێ لەڕاستیدا کوشتنی ئیرادە و ئازادییەکانە و لەهەمان کاتیشدا لە ڕەگەوە دەرهێنانی مۆدێرنەیە لە ژیان و کۆمەڵگە. ڤێرژنی ئەم پەروەردە کۆنەخوازەی ناوی پەروەردەی ئیسلامی سیاسییە سەرقاپاغێکە بۆ هیچ مەنجەڵێک ناشێ جگە لە تەنەکەی زبڵ. ئەم جەهالەتە سێبەرەکەی لە کوردستان لە هاتوچۆ دایە و لەسەر هەموو ئینسانێکی منەتبار بە دەستکەوتە مێژووییە و زانستییەکانی ئینسانییەت ئەوەیە دژ بەم عەقڵیەتە جەهالەتخوازە بوەستێتەوە و ڕیسوای بکات.\nPrevious فه‌لسه‌فه‌ی شیكردنه‌وه … عه‌بدولموته‌ڵیب عه‌بدوڵڵا\nNext کۆبەندی کۆییان، کەڤاڵی هەرمۆتە … دڵشاد تاقانه


لە نێو ئاڵقەی گەمارۆدا! بەشی سێیەم – ڕۆژهەڵات تایمز\nئەمڕؤ ڕێکەوتی 30-07-2021 کاتژمێر 09:18\nلە نێو ئاڵقەی گەمارۆدا! بەشی سێیەم\nماڵەکە جێگای متمانە بوون بەڵام سەرەڕای ئەوەش پێشمەرگەکان بڕێک شکیان لەوە ھەبوو کە ئەو خواردنەی بە تایبەت لەبەرخاتری ئەوان سازکرابوو بە جۆرێک شتێکی لە گەڵدا کرابێت کە وابکات پێشمەرگەکان دوای خواردنی نانی ئێوارە باری تەندروستیان تێک بچێت و ببنە نێچیرێکی باش بۆ لەداو خستن. بە داخەوە ڕوویداوە کە کسانێکی دیکە بە نێوی دۆستایەتی و خزمایەتی کەڵکی خراپ لە نیازپاکی ماڵی خانەخوێی پێشمەرگە وەردەگرن و خیانەت لە خاوەن ماڵ و پێشمەرگە دەکەن. کاتی ھەڵبژاردنی ھێرشەکەش ئەو گومانەی زیاتر کردبوو، شتێک کە ڕەنگبێ ئاکامی شەڕەکەشی گۆڕیبا. بە ھۆی ھاتنی ھێزە پەلاماردەرەکەوە پێشمەرگەکان پێڕانەگەیشتن نانی ئێوارەیان بخۆن، تا ئاکامی ڕووداوەکانی دوایی باشتر دەرکەوێت. دوای ھەر ڕووداوێکیش لێکدانەوەی جۆراوجۆر بۆ ھۆیەکانی دەکرێ و تا ئەو کاتە ھۆی سەرەکی دیاری دەکرێ ھەموو کەس دەتوانێ بیر لە شتی جۆراوجۆر بکاتەوە.\nدەکرێ وا نەبووبێت و ھۆی ھەڵبژاردنی ئەو کاتەش بۆ ھێرشکردن تەنیا پێوەندی بە درەنگ گەیشتنی ھەواڵەکە بە دەزگا سیخوڕیەکانی حکومەت و خۆ سازکردنیان بۆ جێبەجێ کردنیەوە ھەبووبێت. دەکرێ چەکدارانی ھێرشبەر زۆریش لەوە دڵنیا بووبن کە ئەو ئەرکەیان زۆر بە ئاسانی بۆ جێبەجێ دەکرێت.\nکاتێک چەکدارەکان دەستیان بە پرسیارکردن لە کوڕی نێونجی ماڵەکە کرد، پێشمەرگەکان شکیان نەما کە چەکدارەکان دەیانەوێ بێنە ژوورەوە و ماڵەکە بپشکنن.\nلە سەرەتادا وادەهاتە بەرچاو کە ژمارەیەک چەکدار بە سەریەکەوە بێنە ژوورەوە و خانووەکە بپشکنن، تا لە کاتی ڕوودانی شەڕدا، توانایی بەرەوڕوو بوونەوەی پێشمەرگەکانیان هەبێت، بەڵام دواتر دەرکەوت کە وا ساغ بوونەوە ژمارەیەکی کەم لە چەکدارەکان بێنە ژوورەوە و باقی هێزەکە یان لە دەرەوەی ماڵەکە یانیش بەشێکیان لە چاوەڕوانی ئاکامی گەڕانەکەدا لە نهۆمی خوارەوە بمێننەوە.\n[bs-quote quote=”لە گەڵ مەبەستی چەکدارەکان بۆ ھاتنیان بۆ نھۆمی دووھەم، پێشمەرگەکان زۆر بە ئاسپایی زامنی چەکەکانیان ترازاند و چاوەڕوان بوون تا بزانن چەکدارەکان پشکنینەکانیان لە کوێ و چۆن کۆتایی پێدێنن. پێشمەرگەکان چاوەڕوانی ئەوەشیان دەکرد چەکدارەکان نەیانەوێ یان نەوێرن زیاتر بێنە پێش، بەڵکو لە دوورەوە تەقە لە هەموو پاشخانەکە بکەن. پێشمەرگەکان دەست لە سەر بەلا پیتکەی چەکەکانیان خۆیان بۆ هەموو ئەگەرەکان ئامادەکرد و چاوەڕوان مانەوە. لەو ماوەدا کە پشکنینەکە بەردەوام بوو و تا دەھات لە شوێنی پێشمەرگەکان نیزیک دەبۆوە، بێدەنگیەکی تەواو باڵی بە سەر پاشخانەکە و تەنانەت ماڵەکە و دەورووبەریدا داکێشابوو. تەنیا شتێک کە دەبیسترا دەنگی پێی چەکدارەکان بوو. ” style=”style-6″ align=”left” author_name=”محەممەد بایەیزیدی” author_avatar=”https://rojhelattimes.net/wp-content/uploads/2018/07/baiazidi.jpg”][/bs-quote]\nئەوەی لەو نێوەدا زۆر جێگای سرنج بوو ڵێبڕاوی چەکدارەکەی حکومەت بوو کە بڕیاریدا بوو لە گەڵ تەنیا یەک کەسی دیکە کون و کەلێنی ماڵەکە بە دوای پێشمەرگەکاندا بگەڕێت. لەو دەمەدا پێشمەرگەکان وەبیری ئەو پەندەی پێشینان کەوتنەوە کە دەڵێ” کەسێک ئەجەلی ھاتبێ ئاقڵی لە دەست دەدات و چاوی کوێر و گوێی کەڕ دەبێت” لە بارەی ناوبراوەوە ڕاست بێت؟ ئەگینا چۆن کەسێکی چەکدار بەو شێوەیە بەدوای کەسێکی چەکداری دیکەدا دەگەڕێت کە دەزانێ بەیەک گەیشتنیان بە مانای کوژرانی یەکێکیان دێت؟ لە وەھا حاڵەتێکیشدا ئەو کەسە براوەیە کە ھەلی دەستکردنەوە بە بەرامبەرەکەی نادات، یان کورتر بڵێین یەکەم گورز دەوەشێنێت.\nچەکدارەکان لە نھۆمی یەکەم ڕا دەستیان بە گەڕان کرد. پشکنینی نھۆمی یەکەم زۆر زوو تەواو بوو. ئەوجار نۆرەی پشکنێنی نھۆمی دووم ھات. ئەوەی زۆر ئاسان بوو، پشکنینی ژوورەرەکانی پێشەوە و هەیوانی ماڵەکە بوو کە زۆر زوو تەواو بوو. گەڕان لە پاشخانی نھۆمی دووھەمدا زۆر ئاستەم بوو و زۆر بە ئاسانی کەلێن و قوژبنەکانی تەواو نەدەبوون. ھەر گۆشە و کەلێنێکی دەکرا وەک داوێکی مەرگ بۆ چەکدارەکان وا بێت. ئەوان تا ڕادەیەکی زۆر دڵنیا بوون کە پێشمەرگە لە ناو ماڵەکەدا حۆی حەشارداوە. ئەوان بە پێی هەواڵی باوەڕپێکراو بەرەو ئەو ماڵە هاتبوون، بەڵام لەوە دڵنیا نەبوون کە تا ئەو کاتە هەر لەوێ مابن. تەنیا بەڵگەیەک تا ئەوکاتە بە بیری خۆیان دەستیان کەوتبوو، خواردنێکی زۆر و تایبەت بوو، کە بۆ پێشمەرگەکان ساز کرابوو. خواردنەکە لە ھەیوانی ماڵەکە داندرابوو و خوانی ڕازاوەی ئەو ئێوارەیەش تایبەتی بوو کە بە ھاتنی ھێزەکە دەرفەتی دانیشتن بەدەورییەوە لە دەست چوو بوو.\nچەکەکان ئامادەی دەستڕێژن!\nلە گەڵ مەبەستی چەکدارەکان بۆ ھاتنیان بۆ نھۆمی دووھەم، پێشمەرگەکان زۆر بە ئاسپایی زامنی چەکەکانیان ترازاند و چاوەڕوان بوون تا بزانن چەکدارەکان پشکنینەکانیان لە کوێ و چۆن کۆتایی پێدێنن. پێشمەرگەکان چاوەڕوانی ئەوەشیان دەکرد چەکدارەکان نەیانەوێ یان نەوێرن زیاتر بێنە پێش، بەڵکو لە دوورەوە تەقە لە هەموو پاشخانەکە بکەن. پێشمەرگەکان دەست لە سەر بەلا پیتکەی چەکەکانیان خۆیان بۆ هەموو ئەگەرەکان ئامادەکرد و چاوەڕوان مانەوە. لەو ماوەدا کە پشکنینەکە بەردەوام بوو و تا دەھات لە شوێنی پێشمەرگەکان نیزیک دەبۆوە، بێدەنگیەکی تەواو باڵی بە سەر پاشخانەکە و تەنانەت ماڵەکە و دەورووبەریدا داکێشابوو. تەنیا شتێک کە دەبیسترا دەنگی پێی چەکدارەکان بوو. پێشمەرگەکان نەیاندەویست هیچ بەڵگەیەک لە سەر بوونی خۆیان لە چەند میتری چەکدارەکانەوە بە دەستەوە بدەن.\nهەناسەکان زۆر بە ئاسپایی هەڵدەکشان و مژۆڵەکان ڕاگیرابوون تا نەکا لێکدانی مژۆڵی چاوەکانیش ببێتە هۆی لە دەستچوونی دەرفەتێک کە هیچکات دووبارە نابێتەوە. ئەو پێشمەرگانەی کە بە پێوە وەستابوون زۆر باش جموجۆڵی چەکدارەکانیان، کە هێشتا شۆڤی چراکە تەنیا بەرپێی خۆیانی ڕووناک دەکردەوە، لەژێر چاوەدێریدا بوو، پێشمەرگەکان لە پاش دیوارە یەک میترییەکەدا نەدەبیندران.\nمێشک لە بیرکردنەوەی بەردەوامدایە!\nوێڕای لە ژێر چاوەدێری گرتنی چەکدارەکان بیر و هزری پێشمەرگەکان خەریکی هەڵدانەوەی لاپەڕەکانی ژیانی خۆیان و هاوڕێکانیان بوو، کە ڕەنگە دەفتەری ژیانیان لە لاپەڕەکانی کۆتایی نیزیک بووبێتەوە و تا چەند چرکە یان کاتژمێری داهاتوو یەکێک، دووان یان هەموویان بە یەکەوە چاوەکانیان لە سەریەک بنێن و بەدیهێنانی خۆزگە و ئاواتەکانیان بە هاوسەنگەرانیان بسپێرن. چ شتێک دەبێ لەوە ناخۆشتر بێت کە پێشمەرگە ببینێ لە بەر چاوی خۆی شاهیدی توانەوەی مۆمی تەمەنی یەکێک یان چەند کەس لە هاوسەنگەرانی بێت و ئەگەر خۆشی بتوانێ دەرباز بێت، نەتوانێ هاوڕێیەکی کە بە دەیان جار ئەوی بە مکومترین پشت و پەنای خۆی زانیوە، ئێستا دەبێ بە دڵێکی پر لە ناسۆر لێی دورکەوێتەوە. بۆ پێشمەرگە چ شتێک لەوە ناخۆشترە کە نەتوانێ تەرمی هاوڕێکەی لە کەوتنە دەست دوژمن بپارێزێت و بەو جۆرە کە شایانیەتی ئەسپەردەی بکات. ئەوە داخێکە کە پێشمەرگە هیچ کاتێک لە بیری ناکات. تۆ هیچکات هەستت بە سۆزی پێشمەرگەیەک کردووە، بە چ تاسە و حەسرەتێکەوە باسی شەڕێک دەکات، کە لەوێدا هاوڕێیەکی شەهید بووە، بەڵام ئەو نەیتوانیوە هیچی بۆ بکات. ئەو ناتوانێ لە بیری بەرێتەوە. بڕوایەکی پتەو لە پشت هەڵگرتنی چەکی پێشمەرگایەتیەوەیە. ئەگەرنا دەبووایە زۆربەی ئەو پێشمەرگانەی کە لە دەیان شەڕی بێوێنەدا بەشداریان کردووە و ئەزموونی زۆریان وەسەریەک ناوە، پێویستیان بە کەسانی دەروونناس بایە تا ڕەوڕەوەی ژیانیان لێ تێک نەچێت. پێشمەرگە بەر لە هەڵگرتنی چەکیش لە نێو دونیای پڕ لە چەرمەسەریدا گەورەبووە و ژیان وای بار هێناوە تا بە پشت بەستن بە ئەزموونەکانی ژیانی خۆی و هاوڕێکانی بە سەر تەنگ و چەڵەمەکاندا زاڵ بێت.\nهەوڵی خۆ پەنادانی چەکدارەکان!\nچەکدارەکان کاتی ھاتنیان زۆریان ھەوڵدابوو کوڕی ماڵەکە دانی پێدابنێ پێشمەرگە لە ماڵەکەیاندا ھەیە، بەڵام ئەو ھەر حاشای کردبوو. پێشمەرگەکان لە تاریکیدا نەیاندەتوانی کەسەکەی دیکە باش ببینن و پێیان وابوو کوڕی ماڵەکەیە و بە زۆر وەپێش خۆیان داوە تا بتوانن خۆیان لە تەقەی پێشمەرگەکان بپارێزن. ئەو کەسە چرا دەستیەکەی زۆر بە نزمی گرتبوو ولە پێش چەکدارەکەوە دەڕۆیشت. بە ھۆی نزمی چراکەشەوە بۆ پێشمەرگەکان زەحمەت بوو دەمو چاو و تەنانەت باڵای ئەوانیش بە باشی ببینن.\nئەوەندەی بۆ پێشمەرگەکان دەرکەوت ئەو کەسەی چرا دەستیەکەی بە دەستەوە بوو کەسێکی بەقەڵافەت مامناوند، سەری زۆر کورت و ڕیشێکی درێژ کە شێوەی زۆر لە شێوەی کوڕی ماڵەکە دەچوو. ھەر ئەوەش وایکرد پێشمەرگەکان لە کاتی ڕوودانی شەڕدا ھەوڵ بدەن بیپارێزن. دواتر دەرکەوت کە کەسەکەی دیکەش ھەر چەکدارێکی دیکەی ڕێژیم بە ناوی ئەحمەد بووە.\nچەکدارەکە بێخەبەر لەوەی چ چارەنووسێک چاوەڕوانی دەکات ھێدی ھێدی لە شوێنی خۆحەشاردانی پێشمەرگەکان نیزیک دەبۆوە. پێشمەرگەکانیش کە دەیانزانی تازە شەڕ بەرۆکی گرتوون و ئەو کەسە براوەیە کە یەکەم گورز دەوەشێنێت، زیاتر خۆیان ئامادە کرد و چاوەڕوان بوون تا چەکدارەکە زیاتر نێزیک ببتەوە یان بگەڕێتەوە و بە ئەوانی دیکە ڕابگەیێنێ کە ھیچ کەسی لێ نییە. بەڵام ئەو وادیار بوو بڕیاری خۆی دابوو و تا دەھات لە پێشمەرگاکان نێزیکتر دەبۆوە.\nپاشخانەکە تاریک بوو و لەدەرەوەش تاریکایی ھێدی ھێدی باڵی بە سەر وڵات دا دەکێشا. چرا بە دەستەکە ھەنگاوەکانی شلتر دەبوونەوە و زۆر بە ترسەوە بەرەو لای پێشمەرگەکان دەھات. لە بەر ئەوەی چرا دەستیەکەی زۆر لە خوارەوە گرتبوو تەنیا بەرپێی خۆیان دەدیت و نەیاندەتوانی زۆر سەرەوە ببینن. لە بەر ڕوناکایی چراکەش تەنیا ئەو بەشە لە شوێنی خۆ حەشاردانی پێشمەرگەکان دەبیندرا کە وەک دیوارێکی ئاسایی دەھاتە بەرچاو، بەڵام لە ڕاستیدا تەنیا نیزیکەی میترێک لە تەختی پاشخانەکەوە بەرز بوو. تا ئەو کاتەی چرا دەستیەکە نزم گیرابوو ئەو جیاوازییەش باش دەرنەدەکەوت.\nچەکدارەکە چاوەڕوانیی نەدەکرد ئەوەی بەدوای دادەگەڕێت لە پاش ئەم دیوارەدا خۆی حەشاردابێت. تا دەھات ئەو چوارچێوەیەی کە دەبووایە پێشمەرگەکانی تێدا بن بەرتەسکتر دەبۆوە. چەکدارەکان ھەنگاوەکانیان شلتر و وردتر دەبوون. چەکداری چرا بەدەست لە پێشەوە و چەکدارەکەی دیکە بەدوایدا ئامادەی دەستڕێژ لە پێشمەرگەکان بوو. بەڵام شتەکان بەوجۆرەی کە ئەو بەرنامەی بۆ دانابوو نەچۆ پێش و چەکداری چرا بەدەستیش ئەو ویستەی لە خۆیدا بەدی نەدەکرد ھەرچی ئەو بڵێ بۆی جێبەجێ بکات.\nسنورێک بۆ لە خۆبایی بوون!\nکاتێک چەکدارەکەی دیکە تێگەیشت کە چرا بەدەستەکە زۆر بە سستی دەچێتە پێش، زۆر بە توڕەیی چراکەی لێوەرگرت و بەرزی کردەوە. بەرزکردنەوەی چراکە بەرزایی و مەودای دیوارەکەی لە گەڵ دیواری ژوورەوەی خانووەکە بە تەواوی دەرخست. بەرزکردنەوەی چراکە تەنیا ئەوەی دەرنەخست، بەڵکو ئەوانەشی ئاشکرا کرد کە چەکدارەکە ھەموو کون و کەلەبەری ماڵەکەی بە دوویاندا پشکنیبوو.\nچەکدارەکە بە دەستێک تفەنگەکەی و بە دەستەکەی دیکەی چراکەی گرتوو و بڵیندی کرد و ئەوەش بوو بە هۆی ئەوەی چاوی بە یەکێک لە پێشمەرگەکان بکەوێت کە بە پێوە ڕاوەستابوو. ناوبراو بە بینینی پێشمەرگەکە تەواو حەبەسا بوو. ھێشتا نەیدەزانی پێشمەرگەکان چەند کەسن و چۆن دەتوانێت پیلانەکەی جێبەجێ بکات. ئەو بە قەڵافەت ھێندێک بەرزتر لە چرابەدەستەکە بوو و ڕانک و چۆغەیەکی بوزووی دەبەردا بوو و لە بەردەم پێشمەرگەکاندا بێ جوڵە وەستابوو. ھەر کە چراکەی بەرزکردەوە ھەڵەیەکی وایکرد کە توانای پاشگەزبوونەوە لێی زۆر ئاستەم بوو. بە بەرزکردنەوەی چراکە ھەردوو دەستی گیرا و توانای شەڕکردنی لێ بڕا. تا پێش ئەو ھەڵەیە ئەو دەیتوانی دەستپێشخەری تەقەکردن بێت، بەڵام ئەو ئێستا بێ تواناتر و زەلیل تر لە ھەمیشە چاوەڕوانی دژکردەوەی پێشمەرگەکان بوو.\nڕووناکی چراکە ئەوەندە نەبوو تا پێشمەرگەکان بتوانن بە باشی ئاڵوگۆڕەکانی ڕوخساری ناوبرا لەو ئان و ساتەدا بینین. بەڵام واق وڕمان و بێ توانایی لە نیشاندانی دژکردەوە وا لێکدەدرایەوە کە ڕەنگ و ڕوخساری زۆر تێک چووبێ و مۆتەکەی مەرگی بە چاوی خۆی دیتبێت. دەکرا ئەوەی دەیدیت باوەڕی نەدەکردبێ. ئەو پێی وانەبوو ئێستا لە بەرامبەر ئەوانەدا وەستاوە کە کاتژمێرێک پێشتر ھەواڵی بوونی ئەوانی لە ئەندامانی بنەماڵەکە پڕسیبوو. پێدەچێ لەو کاتەدا بیری لە زۆر شت کردبێتەوە و لە بیری ئەوەدابووبێت چۆن خۆی لەو گێژاوە کە تێی کەوتبوو ڕزگار بکات. ڕەنگبێ بە بیریشی دانەهاتبێت ئەوانەی بە بیری خۆی دەیویست بە ماوەیەکی کورت کارەکە تێک پەڕێنێ، زڕ و زیندوو لە بەرانبەریدا وەستاون. دەکرا ببنە هۆی تێکچوون یان لە گۆرنانی هەتا هەتایی پیلانەکانی و بە قرمژنی چەکەکانیان ھەموو ڕیسەکەی لێبکەنەوە بە خوری.\nلە دەرەوەی ماڵەکەش ڕەنگبێ چاوەڕوانی سەرکەوتنی ناوبراو بووبن. دەکرێت بیری لە پەیداکردنی جوانترین وشەکانیش کردبێتەوە کە چۆن ئەو بەرەوڕوو بوونەوەی لە گەڵ پێشمەرگە بۆ منداڵەکانی بگێڕێتەوە و بە دونیایەک پۆز و ئیفادەوە بەوان بڵێ کە باوکتان ئەو پیاوە بەغیرەتە بووە کە توانی تا مەودای نیو میتری لە پێشمەرگە نیزیک بێتەوەو بە سەریشیاندا سەربکەوێت. دەشبێت وای لێکدابێتەوە کە لە ئەزموونی سەرکەوتنی خۆی لەم شەڕەدا بە قازانجی بردنەسەری پلە و پایەی خۆی لە نێو ڕێژیمدا کەڵک وەرگرێ و وەک ئەزموونێکی سەرکەوتوو بۆ چەکدارانی دیکەی باس بکات.\nکتێبی ”ژاک و ئاغاکەی”\nوێنای قاسم سلێمانی وەك خۆی\nئاگاداری بەڕێوەچوونی یەکەم کۆنفڕانسی مەڵبەندی پێشمەرگە دێرینەکانی دێموکرات


ئامارەکان و بەڵگەکان وەکو سوودی کۆرۆنا بۆ دەوڵەمەندەکان: – www.facebook.com/anarkistan.net ***** sekoy-anarkistani-kurdiy-zman@riseup.net ***** https://i-f-a.org\nئامارەکان و بەڵگەکان وەکو سوودی کۆرۆنا بۆ دەوڵەمەندەکان:\nazadebram\tكوردی - Kurdi، هه‌واڵ و ڕاپۆرت\t 23 مارس 2021 1 Minute\nڕۆژانە ئامار و بەڵگەی زیاتر دەردەکەوێت کە ئافاتی کۆرۆنا زۆر سوودمەندبووە بۆ کۆمپپانیا و سەرمایەدارەکان تا ئەو ڕادەیەی کە لە ماوەی تەنها ساڵێكدا بڕی داهاتی ئەو کۆمپانیا و ساماندارانە ئێکجار سەرکەوتووە.\nبە گوێرەی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی گاردیانی ڕۆژی شەمە، 22/05/21 هەر لە بریتانیادا 24 کەسی دیکە لەو ساڵەدا بوونە ملیارددەر بەمەش ژمارەی ملیارددەرانی بریتانیا ئەمساڵ لە سای کۆرۆنادا گەیشتە 171 ملیارددەر . ئەمەش یانی گەورەبوونی کەلێنی نێوانی هەژاران و سامانداران، یانی بەرزبوونەوەی ژمارەی هەژاران لە بریتانیا، یانی کەمبوونەوەی داهاتی فیعلی بەشەکەی دیکەی دانیشتوانی ئەم وڵاتە و زیادبوونی خەڵکانی بێ خانووبەرە و دروستبوونی فشاری زیاتر لەسەر خێزانداران تاکو فشاری کار لەسەر خۆیان زیاتر بکەن بۆ ئەوەی بتوانن بژین. هەر بە گوێرەی ئەو ڕاپۆرتە لە نێوانی 2016 و 2018 لەسەدا 40ی دانیشتوانی بریتانیا پاشەکەوتیان سفر بووە، هیچ پاشەکەوتێکیان نەبووە.\nئەو وێنانەی سەرەوە هەندێك لە دەوڵەمەندەکانی بریتانیان . دەوڵەمەندترین کەسیان Len Blavatnik کە لە ئەسڵدا خەڵکی ئۆکرانیایە، کە شوورەوی هەڵوەشایەوە، لە هەڕاجکردنی موڵک و سامانەکانی دەوڵەتا ئەمیش پشکی خۆی بەرکەوت لە کۆمپانیای وزە و ئەلەمنیوێمەوە دەستیپێکردووە و دواتر هاتۆتە بریتانیا، ئاڵاوە لە بزنسی میوزیکەوە . ئەم کابرایە سامانەکەی بە بڕی 7.2 ملیار پاوەندە هەر بە تەنها لە ساڵی 2020 سەرکەوتووە بۆ 23 ملیار پاوەند.\nلە بریتانیا 9 سەرمایەداری دیکەش بڕی داهاتیان بە شێوەیەکی خەیاڵی لە ساڵی 2020 دا سەرکەوتوە . ئەم کابرایە بە بەردەوامی بەرتیلی داوە کە لە وڵاتانی ” دیمۆکراتی ” ئەمەریکا و ئەوروپادا ئەم بەرتیلە پێی دەڵێن “تەبەڕوع” ، لەو کەسانەی کە پارەی پیداون دۆناڵد ترامپ بووە کە 1 ملیوێن دۆلاری پێداوە.\nئەمەی خوارەوە لیستی ئەو 10 ساماندارانەی بریتانیان. ژمارەی ناو کەوانەکە ڕیزبەندی دەوڵەمەندیان پێش ساڵی 2020 نیشاندەدات ، ژمارەی دووهەم بڕی سامانی ئێستایانە ، ژمارەی سێیەم بری ئەو پارەیە کە بە تەنها لە ساڵی 2020 دا لە سەردەمی کۆرۆنادا چووەتە سەر داهاتەکەیان .\nPrevious Post چالاکییەکی راستەوخۆ:\nNext Post ئەفسانەی سروشت و واقیعی شار


کۆگاو نەورۆزو هۆرامانی: نەورۆز هێماو یۆگێرتەی، ئازادی و پێوەرەژیواین – Horam\nکۆگاو نەورۆزو هۆرامانی: نەورۆز هێماو یۆگێرتەی، ئازادی و پێوەرەژیواین\nمارس 14, 2022 مارس 14, 2022 ZComment(0)\nکۆگاو نەورۆزو هۆرامانی ئاشکراش کەرد: ئاهەنگۍ و پیرۆزباییەکۍ ئێساڵو هەورامانی بە دروشمو “نەورۆز هێماو یۆگێرتەی، ئازادی و پێوەرەژیواین” ئەنجامێ مڎریانێ و چنڎ ڕانمۆنیێش پەی نەورۆزی وستۍڕووە.\nکۆگاو نەورۆزو هۆرامانی بە ئامانجو ڕێکوستەو ئاهەنگۍ و پیرۆزباییەکۍ نەورۆزەکاو هۆرامانی پەیامێش وەلاوکەردەوە. جە پەیامەکەنە باس جە ئانەی کریان؛ جە دێرزەمانەوە نەورۆز ، جە لاو نەتەوەکەیماوە پسۆ ڕۆو سەرهۆردای و مدرامانی وەرانوەر بە ئەرەگێرتەیی (داگیرکاری) و نەیارا ئازادی و یەکسانی وینیان و تا ئاڕۆیچ ئی باوەڕیە پسۆ یۆ جە هێماکاو نەورۆزی وینیۆ. هەر پەوکەی کۆگاو نەورۆزو هۆرامانی بە ئامانجوو ڕێکوستەو نەورۆزەکاو ئێساڵی جە دەگایا و شارەکاو هۆرامانی بە ئەرکو وێش مزانۆ پەی ڕێکوستەو مەراسمەکاو نەورۆزی چنڎ خالێ دەسنیشانێ بکەرۆ:\nخەڵکو وەشەویسو کوردستانی بەگردیی و بە تایبەت دیارو هۆرامانی، هەر پاسە کە مزاندێ نەورۆز پسۆ یۆ جە جەژنە تایبەتەکاو نەتەوەو کوردی بە هەزاران ساڵان بە شێوە جیاکا پیرۆز مکریۆ . نەورۆز سەرەراو گردو تایبەتمەندیەکاش ، جە لاو نەتەوەکەیماوە پسۆ ڕۆو سەرهۆردای و مدرامانی جە وەرانوەروو داگیرکاری و نەیارا ئازادی و یەکسانی وینیان . تا ئاڕۆیچ ئی باوڕیە پسۆ یۆ جە هێماکاو نەورۆزی موینیۆ . دیارو هۆرامانی بە بۆنەو سرووستی تایبەت ، تاریخی کۆن و دێرین و فەرهەنگی دۆڵەمەندیش، یۆ جە ئا یاگانە کە ساڵانە مەراسمەکاو نەورۆزی بە گەرمی و شێوەی تایبەت چەنەش ڕێکێوزیەینۍ . ئاهەنگۍو پیرۆز باییەکۍ نەورۆز دیارو هۆرمانی جە چڎن ساڵۍ ویەردێنە سەلەمنای ئی ڕاسیەنێ . هەر پەوکەی کۆگاو نەورۆزو هۆرامانی بە ئامانجو ڕێکوستەو نەورۆزەکاو ئێساڵی جە دەگایا و شارەکاو هۆرامانی بە ئەرکو وێش مزانۆ پەی ڕێکوستەو مەراسمەکاو نەورۆزی چڎن خالێ دەسنیشانێ بکەرۆ بە ئی جۆرە:\n١- درۆشمە: نەورۆزەکاو ئێساڵی بە دروشمەو (نەورۆز هێماوە یۆگێرتەی ، ئازادی و پێوەرە ژیواین) پیرۆزۍ کریانێ.\n٢- پارێزناو ژیوگەی: هەر پاسە کە مزاندێ نەورۆز جەژنێوەنە کە چەنی سرووشتی پەیوەندییە تایبەتش هەن . سەرو ئا ئەساسەیە داوا مکریۆ جە هەر یاگێنە کە مەراسمەکۍ نەورۆزی ڕیکوزیانۍ، چڎن ڕوێ وەڵێ ئانەینە هەڵمەتەو پاک کەردەیۆ ژیوگەو جە ئا یاگا و جە دگایا بۆ یا شارا یا گەرەکەکانە ئەنجام بدریۆ.\n٣- ئاشتەوایی کۆمەڵایەتی: گرفتەکۍ ژیوای ئارۆی کە بەرهەمو سیستمو سەرمایەدارینێ ، پاسەش کەردەن کە فرە کەسێ ناوەشی بگنۆنە بەینشا . یاگۍ وێشەنە کە بە ئامانجو یۆگێرتەی کۆمەڵگای جە دەگایا و و شارەکانە ، کۆگۍ بەنامێ کۆگاو (ئاشتەوایی کۆمەڵایەتی) سازێ بکریانۍ. نەمەنەی گرفتە کۆمەڵایەتیەکا ، هێزو کۆمەڵگای فرەتەر مکەڕۆ.\n٤- بەشداری زارۆڵا بە جلوبەرگی کوردی: زاڕۆڵێ دماڕۆو پارێزنای کەلتوور و فەرهەنگ و نەتەوەکەیمانۍ .پەوچی بەشداری کەردەیشا جە مەراسمەکاو نەورۆزیەنە بە دەنگ و ڕەنگ و وێشا و بە پۆشای جلوبەرگی کوردی زامنوو پارێزناو ئا فەرهەنگ و کەلتووریمانۍ.\n٥- بەشداری ژەنا: ژەنی سەرچەمەو ژیوای و مەنەیۆ مرۆڤایەتینێ. نەقشو ژەنا جە ڕێکوستەو مەراسمەکاو نەورۆزیەنە یاواینەنە جە ڕاسی پەیامو نەورۆزی . ئازادی و یەکسانی ژەنێ و پیای جە هۆرامانەنە ، جە دێڕ زەمان تا ئارۆ بنەڕەتو بەردەوامی ژیوایە دیموکراتیکی بییەن . پەنەوازەن ئێساڵیچ نەقشو ژەنا جە مەراسمەکاو نەورۆزینە وەرچەم بگیریۆ .\n٦- کەردەیۆ ئایری : ئایر پسۆ بەشێ جە سرووشتی کە بە هەزاران ساڵێن خزمەت و ژیواو ئینسانەکاش کەردەن ، پیرۆزی وێش هەن . ئایر هێماو ڕووناکی و پارێزناو ئینسانی بییەن جە گردو وەختەکانە . ڕێزگێرتەی جە ئایری ، ڕێزگێرتەیا جە تایبەتمەندیەکاو سرووشتی . پەوچی کەس یا کەسانێ کە ئایرو نەورۆزی مکەراوە مشۆم لایقێ ئی پیرۆزیەیە بانۍ. بە تایبەت ئا کەسێ کە جە خزمەت و ژیوای دیموکراتیکی و پارێزناو ژیوگەینە نەقشا بیەن مشۆم بە ئا کارەیە هۆربێزانۍ .\n٧- یۆگێرتەی جە دەورو ئایروو نەورۆزی: ئا کەسێ کە ئامادەکاری مەراسمەکاو نەورۆزی مکەرا با وێشا جە پارچە پارچە کەردەو کۆمەڵگای و ڕادای بە نەیارا نەورۆزی کە ئامانجشا ئاژاوە نیاینۆن، پارێزنا . مشۆم ئایرو نەورۆزی بۆ بە ڕەمزوو یۆگێرتەی ، ئازادی و پێوەرە ژیوای .\nکۆگاو نەورۆزو هۆرامانی\nژوئن 28, 2021 ژوئن 28, 2021 Z\nجە دانشگاو سۆران-ی سەنتەرو هەورامانناسی کریاوە .\nدسامبر 19, 2020 دسامبر 19, 2020 Z\nڕۆ چوارشەممەی ١٦-١٢-٢٠٢٠ جە دانشگاو سۆران-ی بە مەڕاسیمێ سەنتەرو هەورامانناسی کریاوە و جە میانشەنە چەنڎین وتارێ سەبارەت بە هەورامانی پێشکەشێ کریێ و هامکات ژمارێو کەسایەتیێ هەورامیێ خەڵاتێ کریێ. نیمەڕۆ ئارۆ چوار شەممەی، جە ڤییەرێوی گرنگەنە دانشگاو سۆران-ی جە پارێزگاو هەولێر-ی، بە مەڕاسیمێ (سەنتەرو هەورامانناسی)ش کەردەوە.. پەیبەشداربییەی جە مەڕاسیمەکەی، ژمارێوی فرێ مێمانی جە شارێ و ناوچەکێ […]\nویەردەو ڕۆ جیهانی ژەنا\nقازی مەحەمەد ، تەنیا بە یۆگێرتەی سەرگنمێ .