“هاووڵاتیەك لە كەركوك بە تۆمەتی هەوڵدان بۆ تەقینەوە دەستگیركرا” – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/09/10 - 3:33 PM\nمیدیاكانی عیراق، وێنە و ناسنامەی هاووڵاتییەكی كوردییان بڵاوكردەوە، كە بەپێی ئەو میدیایانە، هەوڵیداوە لە نزیك حسێنییەك لە كەركوك مین بچێنێت، ئەندامێكی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركوك-یش ڕەتیدەكاتەوە زانیارییان لەبارەی ڕووداوەكەوە هەبێت.\nئەمڕۆ سێ شەممە، میدیاكانی عیراق، وێنە و ناسنامەی هاووڵاتییەكی كوردیان بڵاوكردەوە، كە گوایە لەلایەن هێزە ئەمنییەكانی شاری كەركوكەوە دەستگیركراوە لەكاتێكدا هەوڵیداوە لە نزیك حسێنیەی زەهرا مین بچێنێت.\nبەپێی ئەو میدیایانە، كەسەكە ناوی (ت.ح.م) و لەدایكبووی ساڵی 1971 و لەكاتی چاندنی مین لە نزیك حسێنییەی زەهرا دەستگیركراوە.\nبۆ وەرگرتنی زنیاری لەو بارەیەوە، (خەڵك) پەیوەندی كرد بە ئەحمەد عەسكەری، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركوك و لەو بارەیەوە عەسكەری ڕەتیكردەوە لەسەر ئەو ڕووداوە ئەمنییە زانیارییان هەبێت.\nهەر بۆ ئەو مەبەستە (خەڵك) چەند جارێك پەیوەندی كرد بە ئازاد جەباری، سەرۆكی لیژنەی ئەمنی لە ئەنجوومەنی پارێزگای كەركوك، بەڵام پەیوەندییەكان بێ وەڵام بوون.\nپارێزگای كەركوكتەقینەوەمەراسیمی چلەی ئیمام حسێن\nئاسایشی سلێمانی سزادانی 7 تۆمەتباری ڕاگەیاند


سواره محه‌مه‌د: وه‌رزش بۆته پیشه‌یی بۆ به‌رپرسانى وه‌رزشى و سه‌داسه‌د ژیانیان مسۆگه‌ر كردووه! · Kurdsport\nدەستپێک/ژیانی ئەستێرەكان/سواره محه‌مه‌د: وه‌رزش بۆته پیشه‌یی بۆ به‌رپرسانى وه‌رزشى و سه‌داسه‌د ژیانیان مسۆگه‌ر كردووه!\nسواره محه‌مه‌د یه‌كێكه له‌وه‌رزشكاره دیاره‌كانى شارى هه‌ولێر و كوردستان و عێراق و عه‌ره‌ب له‌یارى به‌رزكردنه‌وه‌ى قورسایی، به‌ڵام له‌ئێستادا وه‌ك یاریزان و راهێنه‌ر له‌یارییه‌كه دابڕاوه و دووره په‌رێزه و خه‌ریكى كارى ئازاده.\nكورد سپۆرت ئه‌م پاڵه‌وانه كورده‌ى به‌سه‌ركرده‌وه كه رۆژانێك بۆ به‌رده‌وام بوون له‌یارییه‌كه‌ى و دابین كردنى بژیوى ژیانى رۆژانه‌ى، له‌پاڵ مه‌شق و راهێنان و یاریكردن و ركابه‌ریكردن له‌پاڵه‌وانێتییه‌كان بۆ بردنه‌وه‌ى میدالى زێڕ، كرێكاریی ده‌كرد.\nكورد سپۆرت له‌دیدارێكى تایبه‌تدا چه‌ند پرسیارێكى له‌باره‌ى هاتنه نێو دونیاى وه‌رزش و ژیانى وه‌رزشی و به‌تایبه‌تیش یاری به‌رزكردنه‌وه‌ى قورسایی ئاراسته‌كرد، ئه‌م وه‌رزشكاره دابڕاوه له‌وه‌ڵامى پرسیارێكدا به‌توانجه‌وه پێمان ده‌ڵێت بێگومان وه‌رزش بۆته پیشه‌یی، به‌ڵام بۆ ئه‌وان نا به‌ڵكو بۆ به‌رپرسانى وه‌رزشى و سه‌داسه‌دیش ژیانیان مسۆگه‌ر كردووه.\n*كه‌ى و چۆن هاتوونه‌ته نێو یارى به‌رزكردنه‌وه‌ى قورسایی؟\n-سواره محه‌مه‌د: ماڵمان له‌گه‌ڕه‌كى سێتاقان بوو له‌گه‌ڵ براكانم بۆ سه‌یرى یارى تۆپى پێ ده‌چووینه بنكه‌ى وه‌رزش و لاوانى سێتاقان و له‌وێ سه‌یرى هۆڵى یارى به‌رزركردنه‌وه‌ى قورسایی و مه‌شق و یارییه‌كانم كرد و به‌دیاریكراوى ساڵى 1989 هۆگرى یارییه‌كه بووم و ناوى خۆم له‌وێ تۆماركرد.\n*كاریگه‌ریی كامه یاریزانى یارییه‌كه‌ت له‌سه‌ربووه؟\n-سواره محه‌مه‌د: ده‌توانم بڵێم كاریگه‌رى زۆر یاریزانى یارییه‌كه‌م له‌سه‌ربوو، له‌وانه رزگار شاكر و تاهیر سابیر و شاخه‌وان مسته‌فا و دكتۆر ده‌هام كه ئه‌وكات من بچووك بووم ئه‌وان له‌ڕیزى هه‌ڵبژارده‌ى عێراقدا یارییان ده‌كرد و پاڵه‌وان بوون.\n*له‌نێو پاڵه‌وانانى یارییه‌كه زیاتر به‌كێ سه‌رسامیت؟\n-سواره محه‌مه‌د: له‌ناوخۆ به‌پاڵه‌وان هه‌رێم ته‌ها و له‌ده‌ره‌وه‌ش به‌پاڵه‌وانى توركى نه‌عیم سلێمان ئۆغلۆ.\nسوارە لەگەڵ هەرێم تەها-ی پاڵەوانی كورد\n*یارى به‌رزكردنه‌وه‌ى قورسایی چى پێ به‌خشى و چى لێ وه‌رگرتیته‌وه؟\n-سواره محه‌مه‌د: یارى به‌رزكردنه‌وه‌ى قورسایی زۆر شتى پێ به‌خشیوم له‌به‌رئه‌وه‌ى چوونم بۆ قوتابخانه و یاریكردنم له‌یه‌ككاتدا بوو، له‌وه‌رزشدا فێرى رێزگرتن و خۆشه‌ویستى بووم، فێرى ئه‌وه بووم كه‌دۆڕاندن كۆتایی و هێزیش بۆ زۆرداریی نییه، وه‌رزش منى پێگه‌یاند و ناوبانگى پێدام، له‌به‌رامبه‌ریشدا خوێندنى لێسه‌ندم و به‌داخه‌وه نه‌متوانى خوێندن ته‌واوبكه‌م، هه‌روه‌ها نه‌متوانى فێرى هیچ كار و پیشه‌یه‌ك ببم.\n*ئاستى یاریزانانى كورد چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنى و یارییه‌كه به‌ره‌وپێش چووه یان به‌پێچه‌وانه‌وه؟\n-سواره محه‌مه‌د: باسى كام ئاست ده‌كه‌ى، به‌داخه‌وه له‌ئێستادا هیچ یاریزانێك نییه تا باس له‌به‌ره‌و پێشچوونى ئاستیان و یارییه‌كه بكه‌ین.\n*به‌به‌راورد به‌ڕابردوو سه‌رده‌مى زێڕینى یارییه‌كه له‌هه‌ولێر كه‌ى بووه؟\n-سواره محه‌مه‌د: ده‌توانم بڵێم مێژووى یارییه‌كه بە دوو قۆناغدا تێپه‌ڕیوه، ساڵانى 1980 تا 1987 سه‌رده‌مى زێڕینى ئه‌وكات بوو كه یارییه‌كه زۆر پاڵه‌وانى له‌خۆگرتبوو، وه‌كو رزگار شاكر و تاهیر سابیر و شاخه‌وان مسته‌فا و ده‌هام خزر و پاڵه‌وانى كۆچكردوو محه‌مه‌د یاسین، دواتر قۆناغه‌كه‌ى تر ساڵى 2003 ده‌ستیپێكرد كه نیوه‌ى یاریزانانى تیمى هه‌ڵبژارده‌ى عێراق كورد بوون، راهێنه‌ریش كورد بوو، تیمى به‌رزكردنه‌وه‌ى قورسایی یانه‌ى هه‌ولێر توانى سێ ساڵ له‌سه‌ریه‌ك له‌پاڵه‌وانێتى یانه‌كانى وڵاتانى عه‌ره‌ب ببێته نوێنه‌رى یانه‌كانى عێراق، ده‌توانم بڵێم به‌به‌راورد به‌یارییه‌كانى تر یارییه‌كه‌ى ئێمه باشترین ده‌ستكه‌وتى بۆ كوردستان هه‌بوو.\n*یارییه‌كه تاچه‌ند گه‌شه‌ى كردووه یان به‌پێچه‌وانه‌وه له‌پاشه‌كشه‌دایه؟\n-سواره محه‌مه‌د: به‌داخه‌وه ئێستا یارى به‌رزكردنه‌وه‌ى قورسایی له‌وپه‌ڕى خراپی و پاشه‌كشه‌دایه.\n*وه‌رزش له‌كوردستاندا بۆته پیشه‌یی كه‌ئێوە بتوانن ژیانى خۆتان له‌ڕێگه‌یه‌وه پێ دابین و مسۆگه‌ر بكه‌ن؟\n-سواره محه‌مه‌د: به‌ڵێ بێگومان وه‌رزش بۆته پیشه‌یی، به‌ڵام بۆ به‌رپرسانى وه‌رزشى و سه‌داسه‌د ژیانیان مسۆگه‌ركردووه، وه‌رزشوانانیش ده‌بێ چاوه‌ڕێى مووچه‌ى مانگانه‌یان بكەن، چونكه وه‌رزش له‌كوردستاندا پیشه نییه ته‌نیا ئاره‌زووه.\n*پوخته‌یه‌ك له‌ژیانى سواره محه‌مه‌د:\n-ناوى سیانى: سواره محه‌مه‌د پیرباڵ.\n-رۆژى 4-6-1982 له‌شارى هه‌ولێر له‌دایكبووه.\n-خێزانداره و دوو كوڕ و كچێكى هه‌یه.\n-فه‌رمانبه‌ره له‌وه‌زاره‌تى رۆشنبیرى و لاوان.\n-ساڵى 1992 بۆ یه‌كه‌مجار له‌پاڵه‌وانێتى به‌چكه‌شێران به‌شدارى كردووه.\n-دواى ئه‌وه له‌یانه‌ى وه‌رزشى توركمان درێژه‌ى به‌یاریكردن داوه و به‌شدارى پاڵه‌وانێتییه‌كانى كوردستانى كردووه.\n-ساڵى 1997 بۆیه‌كه‌مجار له‌كێشى 48 كگم به‌شدارى پاڵه‌وانێتى عێراقى كردووه و پله‌ى یه‌كه‌مى و ریكۆردى به‌ده‌ستهێناوه.\n-پاشان له‌یانه‌ى وه‌رزشى هه‌ولێر درێژه‌ى به‌یاریكردن داوه و له‌كێش-ه‌كانى (52كگم و 56كگم و 62كگم و 69كگم) به‌شدارى پاڵه‌وانێتییه‌كانى عێراقى كردووه و له‌هه‌موو كێشه‌كاندا به‌پله‌ى یه‌كه‌م هاتووه و ریكۆردى به‌ناوى خۆیه‌وه كردووه.\n-ساڵى 2003 بۆیه‌كه‌مجار چۆته ریزى هه‌ڵبژارده‌ى به‌رزكردنه‌وه‌ى قورسایی عێراق و تا ساڵى 2013 كه وازى له‌یاریكردن هێناوه.\n-ئه‌و كه‌سایه‌تییانه‌ى له‌سه‌ره‌تاوه تاوازهێنان راهێنه‌ری بوون: مامۆستا رزگار ته‌یمور، خوالێخۆشبوو فه‌رهاد قه‌ساب، موحسین عه‌زیز، دكتۆر سه‌مه‌د محه‌مه‌د ره‌زا، خه‌سرۆ قه‌ساب.\n*دیارترین ئەنجام و دەستكەوت و سەروەرییەكانی:\n-میدالى زێڕى پله‌ى یه‌كه‌مى پاڵه‌وانێتى وڵاتانى عه‌ره‌بى له‌سوریا.\n-میدالى زێڕى پله‌ى یه‌كه‌مى پاڵه‌وانێتى وڵاتانى عه‌ره‌بى له‌یه‌مه‌ن.\n-میدالى زیوى پله‌ى دووه‌مى له‌خولى یارییه‌كانى وڵاتانى عه‌ره‌بى.\n-میدالى زێڕى پله‌ى یه‌كه‌مى پاڵه‌وانێتى یانه‌كانى وڵاتانى عه‌ره‌بى له‌ئوردن.\n-میدالى زێڕى پله‌ى یه‌كه‌مى پاڵه‌وانێتى وڵاتانى عه‌ره‌بى له‌ئوردن.\n-له‌ئوردن به‌باشترین یاریزانى یانه‌كانى وڵاتانى عه‌ره‌بى ده‌ستنیشانكراوه.\n-ساڵى 2007 خه‌ڵاتى باشترین یاریزانى وڵاتانى عه‌ره‌بى پێدراوه.\n-سێ جار له‌وڵاتانى تایله‌ند و كه‌نه‌دا و توركیا به‌شدارى پاڵه‌وانێتى جیهانى كردووه.\n-له‌پاڵه‌وانێتى وڵاتان ئاسیا له‌ژاپۆن به‌پله‌ى چواره‌مى كێشى خۆى ده‌رچووه.\n-كاندید بووه بۆ به‌شدارى كردن له‌ئۆڵۆمپیادى په‌كین 2008.\n-له‌ژیانى یاریكردنیدا خاوه‌نى 24 میدالى ره‌نگاوڕه‌نگى یارى به‌رزكردنه‌وه‌ى قورساییه (10 زێڕ، 9 زیو، 5 بڕۆنز ).


م. مۆینودین جامه‌ی\nله ئینگلیزییه‌وه ئاراز ئه‌حمه‌د محه‌مه‌د\nئابوری و سیاسه‌تی ناوخۆیی تورکیا له ماوه‌ی چه‌ند ساڵی پێشودا گۆڕانی دراماتیکی به‌خۆیه‌وه بینیوه له‌ڕۆژ‌هه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا. له‌م ساته‌وه‌خته‌دا، تورکیا یه‌که‌م هێزی هه‌رێمییه که تواناو قودره‌تی هه‌یه بۆ به‌رته‌سکردنه‌وه‌ی بۆشایی دابه‌شبونی جیهانی ئیسلامی.\nزیاد له 10 ساڵ تێده‌په‌ڕێت به‌سه‌ر داگیرکارییه‌که‌ی ئه‌مەریکا بۆ سه‌ر عێراق و له‌کۆڵکردنه‌وه‌ی سه‌دام حوسه‌ین، که بوه هۆکاری هێنانه ئاراوه‌ی هاوسه‌نگی هێز له نێوان نه‌یاران له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. ئه‌و داگیرکارییه‌ی ئه‌مەریکا ڕێگای بۆ ته‌راتێنی ئێران له به‌غدا خۆشکرد، سه‌ربه‌خۆییه‌کی نه‌خه‌مڵیوی بۆ کورده‌کان ده‌سته‌به‌ر کرد و پاشانیش پرۆسه‌ی سڕینه‌وه‌ی ئاسه‌واری به سوننەکردنی عێراق هێنایه ئاراوه .\nدوابه‌دوای یه‌که‌م شه‌ڕی که‌نداو (1990-1991)، وێنه‌ی روکه‌شانه‌ی سعودیه وه‌ک سه‌رداری هه‌مو سونه‌کانی جیهانی ئیسلامی که‌وته ژێر پرسیاره‌وه. پاش داگیرکارییه‌که‌ی ئه‌مەریکاش بۆ سه‌ر عێراق، پێگه‌ی سعودیه له‌هه‌مو قاڕه‌کاندا داڕمانی زیاتری به خۆیه‌وه دی و به تایبه‌ت له‌هه‌ردو وڵاتانی عه‌ره‌بی سونی و ئه‌و وڵاته سونە مه‌زهه‌بانه‌شی که عه‌ره‌ب نین.\nهه‌رچه‌نده ده‌نگۆی گۆڕانی بنه‌ڕه‌تی له سیاسه‌تی سعودیه‌دا ده‌بیسترێت دوای ده‌ستنیشانکردنی سه‌لمان بن عه‌بدولعه‌زیز وه‌ک شای سعودیه، به‌ڵام پاڵپشتیکردنی و هاوکاری سعودییه له کوده‌تاکه‌ی میسردا بۆ سه‌ر موحه‌مه‌د مورسی و وه‌ستانه‌وه له دژی چه‌ند شۆڕشێکی تر له‌وڵاته عه‌ره‌بییه‌کاندا بوه هۆکاری تێکشکانی پێگه‌ی سعودییه به‌جۆرێک توانای چاککردنه‌وه‌ی ئاسته‌مه .\nبه‌هۆی دژایه‌تیکردنی ئه‌مەریکاو ئیسرایل، ناوبانگ و متمانه‌ی سه‌رانی به‌هێزی شیعه‌ی ئێران له‌زیادبوندا بو. به‌ڵام ئه‌و متمانه و به‌ناوبانگییه ئێستا ئاوه‌ژو بوه‌ته‌وه به‌هۆی پشتگیری ئاشکرای ئێران بۆ هاوپه‌یمانانی شیعه‌ی ده‌سه‌ڵاتداری سه‌ر به خۆیان له سوریا، عێراق و حوسیه شیعه‌کانی یه‌مه‌ن.\nهه‌ر له‌م سه‌روبه‌نده‌دا یه‌کێکی تر له‌ده‌سه‌ڵاتدارانی ناوچه‌که که تورکیایه، له خه‌وێکی قوڵ به‌خه‌به‌ر هاته‌وه وه‌ک هێزێکی کاریگه‌ر له‌ڕوی ئابوری و جیۆسیاسی له ناوچه‌که‌دا ده‌رکه‌وته‌وه. له‌ئێستادا، تورکیا له‌ڕیزبه‌ندی 17 دا له گه‌وره‌ترین هێزی ئابوری له جیهانداو ئێران و سعودیه‌شی وه‌ک دو هێزی سه‌ره‌کی له ناوچه‌که‌دا تێپه‌ڕاندوه .\nسعودییه‌و ئێران له‌نێو گه‌وره‌ترین وڵاتانی هه‌نارده‌کردنی نه‌وت و گازن له‌جیهاندا. به‌دیوه‌که‌ی تردا، تورکیا به‌هۆی گه‌شه‌کردنی ئابورییه‌وه، له 2013 دا رێژه‌ی هێنانه ناوه‌وه‌ی نه‌وت و گازی به بڕی 60 بلیۆنی دۆلاری ئه‌مەریکی تێپه‌ڕاند؛ به‌مشێوه‌یه تورکیا بوه گه‌وره‌ترین وڵاتی هێنانه‌وه‌وه‌ی نه‌وت و گازی سروشتی له ناوچه‌که‌دا. تورکیا نه‌ک ته‌نها کڕیارێکی به‌هێزی وزه‌یه، به‌ڵکو سه‌نته‌رێکی گرنگی گواستنه‌وه‌ی وزه‌شه له ناوچه‌کدا.\nپه‌یوه‌ندی دولایه‌نه‌ی تورکیا له‌گه‌ڵ هه‌ردو سعودیه‌و ئێران له ماوه‌ی 10 ساڵی رابردودا به‌شێوه‌ی خێرا گه‌شه‌یی کردوه. ئه‌و په‌یوه‌ندیه گه‌شته لوتکه‌ی خۆی کاتێک ئه‌ردۆغان که له 2010 دا سه‌رۆک وه‌زیران بو، باڵاترین خه‌ڵاتی مه‌ده‌نی له‌لایه‌ن شای سعودییه‌وه پێ به‌خشرا. پاشانیش ئه‌ردۆغان رێکه‌وتننامه‌یه‌کی له‌مه‌ڕ کێشه‌ی چه‌کی ئه‌تۆمی ئێران له‌گه‌ڵ سه‌رۆکی پێشوی به‌ڕازیل، لولا داسیلڤا، مۆرکرد.\nشۆڕشی عه‌ره‌بی دژ به دیکتاتۆره‌کان له رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا بوه هۆکاری تێکدانی په‌یوه‌ندییه دینامیکییه‌کانی تورکیا له‌گه‌ڵ سعودییه‌و ئێران، چونکه رژێمه‌کانی ریاز و تاران ئه‌و دیکتاتۆرانه‌یان هه‌ڵده‌بژارد که دڵ خوازی خۆیان بون.\nدژایه‌تی به‌هێزی تورکیا به‌رامبه‌ر به هه‌ردو ڕژێمی دیکتاتۆری میصر و سوریا، په‌یوه‌ندییه‌کانی تورکیایی له‌گه‌ڵ سه‌رانی تاران و ڕیاض تێکدا. هه‌رچه‌نده ئاڵوگۆڕی بازرگانی تورکیا له‌گه‌ڵ ئێران و سعودییه هه‌روه‌ک جاران ئاساییه، به‌ڵام هه‌ریه‌که له‌و سێ وڵاته بۆچونی جیاوازو دژبه‌یه‌کیان سه‌باره‌ت به‌شێوازی کارکردن له ئان و ساتی سه‌رده‌رکێشانی بارودۆخه هه‌ڵپه‌سێردراوه‌کان له‌م ناوچه‌یادا په‌یڕه‌و ده‌که‌ن. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، کاریگه‌ری ئێران له‌م ناوچه‌یادا هه‌ر له‌سنوری به‌شی رۆژئاوای وڵاتانی عه‌ره‌بیدایه، له‌کاتێکدا سعودیه‌و تورکیا به ته‌واوه‌تی به‌رژه‌وه‌ندی دژ به‌یه‌کیان هه‌یه له وڵاتانی باکوری ئه‌فریقا له‌وانه‌ش میصر، لیبیا و تونس.\nله‌ماوه‌ی چه‌ند ساڵی رابردودا، روداوه‌کانی میسر، سوریا، عێراق، به‌حره‌ین، لیبیا، تونس و یه‌مه‌ن هۆکاری دروستکردنی بارگرژی بۆ هه‌ر سێ ڕژێمی سعودییه، تورکیاو ئێرانی دێرین بون. به‌مه‌به‌ستی دامرکاندنه‌وه‌ی هێزه نه‌یاره‌کان و پاراستی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانیان، هه‌ردو ریاز و تاران سه‌ربازی خۆیان بۆ به‌حره‌ین و سوریا ناردوه. له‌م ماوه‌یه‌ی دوایدا، ئێران به بێ په‌رده ده‌ستێوه‌ردانی سه‌ربازی له عێراقدا دانپێدا ناوه .\nله میسر که سیسته‌می سه‌ربازی ئه‌وه‌نده به‌هێزه بتوانێت ده‌نگی خه‌ڵک کپ بکات و هیچ جۆره ده‌ستێوه‌ردانێکی سه‌ربازی داوا نه‌کرابو، سعودیه‌ی خۆسه‌پێنه‌ر قاسه‌که‌ی کرده‌وه و به‌لێشاو پاره‌ی بۆ فیرعه‌ونه نوێیه‌که ڕه‌وانه کرد. له‌سه‌ره‌تایی ده‌ست پێکردنی کۆده‌تاکه‌ی بۆ سه‌ر موحه‌مه‌د مورسی، عه‌بدولفه‌تاح ئه‌لسیسی به هه‌زاران خه‌ڵکی مه‌ده‌نی کوشتوه و ئازار داوه. مه‌کینه‌ی کوشتار و ئازاردانی فه‌تاح سیسی به توندی دژ به هاوڵاتیانی دژه کوده‌تا و ئازادیخوازی میصر به‌کارده‌هێنرێت.\nتورکیا ته‌نها وڵاته له ناوچه‌که‌دا که توانا و لێوه‌شاوه‌یی ئه‌وه‌ی هه‌بێت ڕێگری بکات له سه‌رهه‌ڵدانی بارگرژی تایفی و به‌رته‌سکردنه‌وه‌ی درزی دابه‌شبونی جیهانی ئیسلامی. بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و ئامانجه‌ش، تورکیا ده‌بێت جێگره‌وه‌ی سعودییه بێت له رۆڵی سه‌ردارێتی له جیهانی دابه‌شبوی ئیسلامیدا.\nهه‌وڵی ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغانی سه‌رۆکی تورکیا له‌گه‌شه‌پێدانی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ سعودیه‌و ره‌خنه‌ی خه‌ڵک دژ به‌مه‌یلی فراوانخوازی ئێران ئاماژه‌یه‌کی رونه بۆ ده‌سه‌ڵاتدارانی ناوچه‌که بۆ دانوستان و چاره‌سه‌رکردنی کێشه هه‌ڵپه‌سێردراوه‌کانیان که کاریکردۆته سه‌ر سه‌قامگیری ناوچه‌که. بۆ چاره‌سه‌رکردنی ئه‌و بارگرژیانه‌ش له‌ناوچه‌کدا، هه‌ردو سعودییه و ئێران پێوسیته سیاسه‌ته‌کانیان له‌م ئان و ساته‌دا هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه له پاڵپشتیکردنیان بۆ دیکتاتۆر و رژێمه دیکتاتۆره‌کان که به پاساوی کاری سیاسه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندی ناوخۆیی په‌یڕه‌وی ده‌که‌ن.\nئێران هه‌میشه لایه‌نگری حکومڕانی زۆرینه بوه له عێراقدا به‌ڕێگه‌ی دیموکراسی، هه‌مان به‌ڵێنیش ده‌دات بۆ فه‌رمانڕه‌وایی له به‌حره‌یندا. به‌ڵام مه‌یلی ئێران بۆ دیموکراسی ده‌بێته خۆڵه‌ێشی نێو هه‌وا کاتێک باس دێته سه‌ر سوریا و یه‌مه‌ن که تیایدا ئێران لایه‌نگری که‌مینه‌یه‌کی خۆسه‌پێنه‌ر له دیمه‌شقدا ده‌کات و پشتیگیریکردنشی بۆ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنه سه‌ربازییه‌که‌ی که‌مینه‌ی گروپی زه‌یدی شیعه له یه‌مه‌ن به هه‌مان پێودانگه .\nهه‌ردو رژێمی ڕیاض و تاران به ده‌ستی ئاسنینه‌وه حکومڕانی هاوڵاتیانیان ده‌که‌ن، گرتنی هه‌ڕه‌مه‌کی شتێکی ئاساییه و له‌وانه‌ش دیارتر مامه‌ڵه‌ی به ئاشکرای هه‌ڵاوێرکردنه له‌گه‌ڵ که‌مینه‌کان. سونییه‌کانی ئێران و شیعه‌کانی سعودییه به ده‌ست مامه‌ڵه‌ی هه‌ڵاورێکردن له‌ناوخۆیی وڵاته‌کانیاندا ده‌ناڵێنن.\nهه‌رچه‌نده شه‌ڕی تایفی یارمه‌تیده‌ری ئه‌م ڕژێمه خۆسه‌پێنه‌رانه بوه بۆ درێژه‌پێدانی ده‌سه‌ڵاته‌کانیان، به‌ڵام وا خه‌ریه‌که ڕه‌وایه‌تی نه‌ک ته‌نها له ناوخۆی وڵاته‌کانیاندا به‌ڵکو له ده‌ره‌وه‌ش له ده‌ست ده‌ده‌ن به په‌نای بێداربونه‌وه‌ی هۆشیاری سیاسی و گه‌شه‌کردنی ئابوری-کۆمه‌ڵایه‌تی.\nجیهانی ئیسلامی، به تایبه‌ت له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، پێویستی به مۆدێلێکی ده‌وڵه‌تداری هه‌یه که تیایدا سونه، شیعه، مه‌سیحییه ڕه‌سه‌نه‌کان و خه‌ڵکانی تری خاوه‌ن باوه‌ڕه‌ی جیاواز به یه‌که‌وه و شان به شانی یه‌کتر به ئاشتی و ئاسوده‌یی بژین. وا ده‌رده‌که‌وێت تورکیا، به‌ڕه‌چاوکردنی به‌ڵێنه‌کانی دژ به تایفه‌گه‌ری، له‌و پێگه‌یه‌دا بێت بتوانێت مۆدێلێکی ئه‌وتۆ پێشکه‌ش بکات.\nکه‌وابو، ده‌بێت میکانیزمێکی کاریگه‌ر بۆ دامرکاندنه‌وه‌ی ته‌نگه‌ژه‌ی هه‌رێمی گه‌شه‌ی پێ بدرێت که تیایدا تورکیا شان بداته به‌ر دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رێکی به‌هێز بۆ ئه‌و پێکدادانه تایفییه‌ی ئێستا له‌ئارادایه . له هه‌مانکاتیشدا، رێگه‌خۆشکردن بۆ به‌ده‌ستهێنانی پشتگیری دژ به ده‌ستێوه‌ردانی ده‌ره‌کی له دابه‌شکاری جیهانی ئیسلامیدا له سه‌روبه‌ندی ناکۆکی به‌رده‌وام له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا.\nکێشه هه‌رێمییه‌کان پێویستیان به چاره‌سه‌ری هه‌رێمی هه‌یه . له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، هه‌رجۆره ئه‌رک سه‌پاندنێکی ده‌ره‌کی به شێوه‌یه‌کی کاریگه‌ر چاره‌سه‌ری کێشه‌کان ناکات. ئه‌مه‌ش به ئاشکرا له هه‌ڵوێستی بێباکانه‌ی ئه‌مەریکا، یه‌کێتی ئه‌وروپا و نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کاندا دیاره له به‌ده‌نگه‌وه نه‌هاتنیان بۆ چاره‌سه‌ری ئاریشه مرۆیه‌کانی ئه‌م ناوچه‌یه به شێوه‌یه‌کی کاریگه‌رانه .\nبه‌م شێوه‌یه، هه‌تاوه‌کو ته‌پ و تۆزی بارگرژییه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ده‌نیشنه‌وه و ئه‌م ناوچه‌یه شێوه‌ی راگوزه‌ری خۆی وه‌رده‌گرێت، به ئومێدی ئه‌وه‌ی تورکیا به هه‌مو سه‌رکردایه‌تییه نوێ و گشتگیره‌کانییه‌وه بتوانێت داکۆکیکارێکی مرۆڤدۆستانه بێت له دامرکاندنه‌وه‌ی خۆڵه‌مێشی شه‌ڕی تایفی و ڕژێمه خۆسه‌پێنه‌ره‌کاندا. ڕۆڵی تورکیا له به‌ده‌ستهێنانی سه‌قامگیری هه‌رێمی له ژینگه‌یه‌کی تاودراو به شه‌ڕی تایفی نێوان ئێران و سعودییه به دڵنیاییه‌وه مێژویی ده‌بێت.\n25/04/2015 بینین: 18108


Tuesday, 05.03.2022, 19:50\nئامریکا بوو به زلهێز...!\nهه‌موو سه‌ده‌ی 18 ده ئامریکا ولآتێکی کشتکاری بوو. به‌لآم ئه‌و ولآته به‌رفراوانه، توانایه‌کی گه‌له‌ک ره‌خساوی له پێش بوو، که ببێته ولآتێ پیشه‌سازی. ئه‌و ولآته خاوه‌نی که‌ره‌سه‌ی خاوی به‌بێ ژمار بوو. بۆ نموونه. دارستانی زه‌به‌نگ، خه‌ڵوز و کانزای جۆراوجۆر، له ئالیه‌یه‌کی تره‌وه، ده‌سته، ده‌سته مرؤڤه خاوه‌ن به‌هره و بەتواناکان له ئاوروپاوه، رووه و ئامریکا کۆچیان ده‌کرد. له باکوری ولآتی ئامریکا، پیشه‌سازی سه‌ریهه‌ڵدا. پیشه‌سازی ئامریکا له‌ته‌ک پیشه‌سازی هه‌ردوو ولآتی به‌ریتانیا و ئاڵماندا که‌وته پێشبڕکێ. کۆمپانیا پیشه‌سازیه‌کانی ئامریکا، که‌لوپه‌ل و مه‌کینه‌ی کشتکاری، چه‌ک، هێڵی ئاسنین، فارگۆن، ماتۆڕی هه‌ڵم، کاخه‌ز و جلوبه‌رگیان به ماتریاڵی گه‌لێک نایاب به‌رهه‌مده‌هێنا. باشوری ولآت به کشتکاریه‌وه خه‌ریکبوون. له‌به‌ر ئه‌م هۆیه، له باشور پیشه‌سازی به‌هیچ جۆرێک سه‌ریهه‌ڵنه‌دا.\nله نێوراستی سه‌ده‌ی 18 دا جووداییه‌کی مه‌زن له نێوانی ئه‌و دوو به‌شه‌ی ولآت، واتا باکور، باشور به روونی ده‌بینرا. به‌شی باکور گه‌ره‌کیان بوو، که سیستێمی کۆیله‌داری نه‌مێنێ، پڕانی گه‌ل ئه‌و کۆیله‌داریه‌یان به شه‌رم و له‌هه‌مانکاتدا به دژه یاسای نچینه‌یی ولآت ده‌زانی. که له یاسای بنچینه‌ییدا هاتووه و ه‌بێژێت:"مرۆڤه‌کان یه‌کسانن، هه‌مان مافی ئازادی و وه‌کیه‌کی و وەکهەڤیان هه‌یه."\nباشوریه‌کان ئه‌م داخوازیه‌ی باکوریه‌کانیان په‌سه‌ند نه‌ده‌کرد، ده‌یانگوت:" هه‌موو ئابوری ئێمه به‌و کۆیلانه‌وه به‌نده، ئه‌وان باشترین هێزی و دەستیکاری هه‌رزانن،"\nباکوریه‌کان ده‌یانویست پاریزگاری، له بازاڕ و نرخی به‌رهه‌مه‌کانیان بکه‌ن. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش باج و گومرگێکی زۆریان له‌سه‌ر که‌لوپه‌ل و مه‌کینه‌ی هاورده بۆ ناوه‌وه‌ی ولآت داده‌نا.\nباشوریه‌کان ده‌یانگوت:" نابێت بۆ کڕینی که‌لوپه‌ل و ماکینه‌ی ئامریکایی گران به‌ها زۆرمان لێبکرێت، له‌کاتێکدا که‌لوپه‌ل و ماکینه‌ی هاورده له ولآتانی ده‌ره‌وه هه‌ر‌زانتر ده‌که‌ون.!"\nباکوریه‌کان گه‌ره‌کیان بوو، که سه‌رکۆمار و گۆنگرێس ده‌سه‌لآتیان زیاتر بێت.\nباشوریه‌کات ده‌یانگوت:" نا... هه‌ر هه‌رێمێکی ولآت، ده‌بێت ئازادی ته‌واوی له خۆ به‌ریوه‌بردن هه‌بێت."\nله ساڵی 1860 دا خورته و بۆڵه له نێوان پۆله‌تیکوانانی باکور و باشوردا، ده‌ستیپێکرد، تاده‌هات تاوی ده‌سه‌ند. به دامه‌زراندنی پارتی کۆماری، به سه‌رکرده‌ی (ئه‌بره‌هه‌م لینکۆلن) ئه‌م مرۆڤه په‌یمانیدا ئه‌گه‌ر بێت و به سه‌ر‌کۆمار هه‌ڵبژێردرێت، ئه‌و کاته کۆیله‌داری ناهێڵێت.\nساڵی 1860 (ئه‌بره‌هه‌م لینکۆلن) به سه‌رکۆمار هه‌ڵبژێردرا، ئه‌م سه‌رکه‌وتنه‌ی (لینکۆلن) بۆ باشوریه‌کان بوو به دڵه‌ڕاوکه و ترس. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته باشوریه‌کان له یه‌کێتی هه‌رێمه‌کان، واتا یه‌کێتی (فیدراڵه‌کان) کشانه‌وه، له‌بری ئه‌وه یه‌کیه‌تیه‌کی (کۆنفیدراڵیان) له نێو هه‌رێمه‌کانی باشوردا پێکهانی. بۆ ئه‌وه‌ی که یه‌کیه‌تی هه‌رێمه (فیدراڵه‌کان) هه‌ڵنه‌وه‌شێت و ئامریکا نه‌بێته دوو ولآت، باکوریه‌کان ئاگری جه‌نگیان به‌رامبه‌ر به جیابوونه‌وه‌ی باشوریه‌کان هه‌ڵگیرساند.\nجه‌نگی نێوخۆی ئامریکا.\nشەڕی نێوخۆ له 1860 – 1865 درێژه‌ی کێشا. ئه‌و مرۆڤانه‌ی که ته‌مه‌نیان له 18 ساڵ پتر بوو، بانگهێشتی جه‌نگ کران. دوای راهێنانیان، ره‌وانه‌ی به‌ره‌کانی جه‌نگ ده‌کران. به‌لآم هه‌ندێک له مرۆڤه‌کان بۆ خۆ دزینه‌وه له‌و جه‌نگه، توانیان له ته‌ک خیزانه‌کانیاندا، رووه‌و خۆرئاوای ولآت خۆ ده‌ربازکه‌ن و خۆ له ئاگری ئه‌و جه‌نگه لاده‌ن. ئه‌و مرۆڤانه‌ی که به نیازی ژیانێکی ئاسووده کۆچیان بۆ ئامریکا کردبوو، هه‌رگیز چاوه‌ڕێی رۆژێکی ئاوا ره‌ش نه‌بوون..!\nباکوریه‌کان هه‌موو رێگا و بان و به‌نده‌ره‌کانی باشوریه‌کانیان کۆنترۆل و بایکۆتکرد. به‌مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی که باشوریه‌کان نه‌توانن له‌هیچ شوێنێکه‌وه که‌لوپه‌لی جه‌نگ به‌ده‌ست بهێنن. له هه‌موو به‌ره‌ی جه‌نگه‌کاندا ئامریکییه‌کان که‌وتنه ویزه‌ی یه‌ک و یه‌کدیان ده‌کوشت. له کۆتاییدا پاش نزیکه‌ی 5 سالآن، له‌و جه‌نگه ناوخۆییه‌دا، باکورییه‌کان به‌سه‌ر باشوریه‌کاندا سه‌رکه‌وتن. له راستیدا باکوریه‌کان له توانایاندا هه‌بوو ده‌یانکاری که جه‌نگێکی دریژخایه‌ن بکه‌ن. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که ژماره‌ی دانیشتوانیان گه‌لێک زۆرتر و له‌هه‌مانکادا خاوه‌نی پیشه‌سازی پێشکه‌وتو بوون.\nسوپای باکور، Yankees و فه‌رمانبه‌ران ده‌ستیان به‌سه‌ر باشوردا گرت. چه‌ند ساڵ دووای کۆتایی جه‌نگه‌که‌ش هه‌ر باکوریه‌کان ده‌سه‌لآتیان به‌ڕێوه ده‌برد. گروپه توندڕه‌وه‌کانی باشور، هه‌ر دووای کۆتایی جه‌نگ، خۆیان رێکخست.\nله ساڵی 1865دا له نمایشێکی شانۆگه‌ریدا، که سه‌ر‌کۆمار بۆ بینینی ئاماده بوو، به ده‌ستی یه‌کێک له توندره‌وه باشوریه‌کان کوژرا. جه‌نگی نێوخۆی ئامریکا و کوشتنی سه‌رکۆمار برینیک بوو، له لاشه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ی ئامریکادا، ساڕێژکردنی هاسان نه‌بوو.\nهه‌رچی لاو و خاوه‌ن به‌هره و مێشکی به‌رهه‌مهینان بوو،له ئاوروپاوه به‌ره‌و ئامریکا کۆچیانکرد، هه‌ر مرۆڤه و به دوو ده‌ستی به‌تاڵه‌وه، ده‌یتوانی به‌شداری له پێشه‌ڕۆژی ئامریکادا بکات. ته‌نانه‌ت مرۆڤه کۆلۆنیالیسته نوێکانیش ببوونه خاوه‌نی زه‌وی و ده‌ست به‌کاربوون. پاش کۆتایی جه‌نگی نێوخۆ، ئامریکا به‌شێوه‌یه‌کی زۆر خیرا بوو به یه‌کێک له هه‌ره ولآته پیشه‌سازیه پێشکه‌وتووه‌کانی جیهان. ئه‌م ولآته خاوه‌نی سه‌رچاوه سروشتییه مه‌زنه‌کانی، وه‌ک خه‌ڵوز، نه‌وت و دارستان...تد.\nساڵی 1900 ئامریکا سێ یه‌کی هه‌موو به‌رهه‌می پیشه‌سازی جیهانی پێکده‌هێنا. هه‌روه‌ک چۆن له کیشوه‌ری ئاوروپادا، هێڵی ئاسنین، ره‌وتێکی مه‌زنی به پیشه‌سازیدا، ئاواش به‌و جۆره، هێڵی ئاسنین، ولآته یه‌کگرتوه‌کانی ئامریکای له ولآتێکی کشتکاریه‌وه گه‌یانده ولآتێکی پیشه‌سازی مه‌زن. له ریگای هێڵی ئاسنینه‌وه مرۆڤه‌کان و که‌لوپه‌له‌کان به‌خیرایی و زۆر به ئاسانی، ده‌گه‌یشتنه هه‌موو سوچ و گۆشه‌یه‌کی ولآت.\nساڵی 1869 رێگای ئاسنین هه‌موو که‌نار و رۆخه‌کانی ولاتی ئامریکای پێكه‌وه به‌سته‌وه، له پێشان ئه‌گه‌ر سه‌فه‌رێک کاته‌که‌ی مانگێکی بویستایه، ئه‌وا پاش گه‌یاندنی هێڵی ئاسنین بۆ هه‌موو ناوچه‌کان ته‌نیا هه‌فته‌یه‌ک بۆ ئه‌و سه‌فه‌ره گه‌ره‌ک بوو. ئه‌م جۆره پێشکه‌وتن و ئاڵوگۆڕانه، پیشه‌سازی ولآتی پێشخست و گه‌یشته ترۆپک.\nنمونه‌ی به‌رچاو ساڵی 1800 (تۆماس ئێدیسۆن) ئه‌و مرۆڤه بلیمه‌ته، به گڵۆپ هێزی (ئلێکتریک)Electric ئافراندن، رووناکایی خسته هه‌موو جیهانه‌وه. هه‌روه‌ها ئامێری Phonograph که سه‌ره‌تایه‌ک بوو بۆ ئامێری Gramophone و Kinemtograf پێشینه‌یه‌ک بوو بۆ Camera –ی Cinema –ی ئه‌م مرۆڤه بلیمه‌ته، به‌م کارانه‌ی هاسانکاریه‌کی مه‌زنی له ئافراندنی مرۆڤه‌کانی تریشدا کرد. بۆ نمونه: Aelegraph و Telephone هه‌روها مه‌کینه‌ی نووسین چاپ. ئه‌مانه له پراکتیکدا کارئاسانیان هێنایه مه‌یدان و کاری مرۆڤیان گه‌له‌ک ئاسانکرد.\nله ساڵی 1913دا (هینری فۆرد) کارگه‌ی ئۆتۆمۆبیلی دروستکرد. به شیوه‌یه‌کی به‌ربلآ و ئۆتۆمۆبیلی به‌دووای یه‌کدا ریزده‌کرد. ئه‌م بیرۆکه‌یه‌ی ڤۆرد، بۆ به‌رهه‌مهێنانی ئۆتۆمۆبیل به‌م رێژه زۆر و به‌ربلآوه، گۆڕانکاریه‌کی مه‌زنی له بواری پیشه‌سازیدا هێنایه ئاراوه. "(ده‌توانیت هه‌زاران ئۆتۆمۆبێل بفرۆشیت، له هه‌مانکاتدا موچه‌ی کارگێڕان زیادکه‌ی)" "(ئه‌گه‌ر کرێکاران موچه‌ی زۆرتر وه‌رگرن، ئه‌و کاته ده‌توانن زۆرتر کەلوپەل بکڕن، ئه‌گه‌ر زۆرتریشیان کڕی ئه‌و ده‌مه‌ش کارگه پیشه‌سازیه‌کان ده‌سکه‌وتیان زۆرتر ده‌بێت.)" هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م هۆیه‌ش بوو، که کۆمپانیاکانی ئۆتۆمۆبیل، مه‌کینه‌ی به‌رگدروو، مه‌کینه‌ی نوسین، گه‌سگی کاره‌با، پایسکیل، گرامافۆن و کامێرا..تد. بەو جۆرە رێژه‌ی به‌رهه‌مهینانیان پتر کرد. پێش ئه‌م بیرۆکه‌یه‌ی فۆرد خه‌ڵکی توانای کڕینی ئه‌م که‌لوپه‌ل و ئامیرانه‌یان نه‌بوو، به واتایه‌کی تر ئه‌م شتانه هه‌ر هه‌موویان LYX بوون.\nخه‌وبینین به کۆمپانیاوه له Hollywood ...!\nله ده‌ره‌وه‌ی (لۆیس ئه‌نگلس)، Hollywood ناوه‌ندی بنکه‌ی فیلمه ئامریکاییه‌کان.یه‌کێک له ئه‌ستێره گه‌شه‌کانی فیلمی بێده‌نگ (چارلی چاپلن) ئه‌و پیاوه هه‌ژاره، به خۆی و شه‌پقه و گالۆکه که‌یه‌وه بوو به یه‌کێک له (گه‌لکێش) ترین Popular ئه‌کته‌ر له جیهاندا.\nزنجیره کارتۆنه‌کان کرانه فیلیم..!\nساڵی 1928 له‌لایه‌ن (وه‌ڵت دیسنی) وه (میکی ماوس) به‌شێوه‌ی کورته فیلم و به ده‌نگه‌وه ئافراندرا. ئه‌م کورته فیلمه کارتۆنه زۆر ده‌نگی دایه‌وه و گه‌لکێش بوو،خۆشبه‌ختانه کورته فیلمی کارتۆنی (دۆناڵ ده‌ک) و (گوفی) و هه‌ندیک فیگۆری تریش له دایک بوون. تاکو ئه‌مرۆشی له‌گه‌ڵدا بیت، زارۆکان و گه‌وره ته‌مه‌نان، تامه‌زرۆی بینینیانن.\nکاتێک کە یاسای کۆیله‌داری له ئامریکا هه‌ڵگیرا، موسیک و سترانی مرۆڤه ره‌شه‌کان به وڵاتی ئامریکادا بلآو بوونه‌وه.\nله ساڵی 1900 دا سپیپێسته‌کان کولتوری سترانی مرۆڤه ره‌شه‌کانیان، بۆ موسیکی سه‌ما و دانس گۆڕی و له‌سه‌ر قه‌وانی گرامافۆن تۆماریان کردن.\nله‌ناو ئه‌م مرۆڤه ره‌شانه‌دا، موسیکژه‌نی جاز و که‌ڕه‌نا، ستران بیژی لێهات و هه‌بوون، وه‌ک سترانبێژی مه‌زن خانمی (بێسی سمیس) مۆسیکزان و مۆسیکژه‌نی وه‌ک (کیدی ئوره،کینگ ئولیڤتر، لۆویس ئه‌رمیسترۆنگ و دوکی ئیڵینگتۆن.)\nجاز و رۆکیش په‌یدا بوون..!\nمرۆڤه کۆیله‌کان به زۆری زۆردار کران به کریستیان.. خاوه‌ن کۆیله‌کان پیتی یه‌که‌می پێش ناو و پاش ناوی خۆیان، واتا ناوی خاوه‌ن کۆیله‌کان، ئه‌گه‌ر ناو و پێش ناوه‌که به‌مجۆره بووایه (کارته‌ر جێیم) ئه‌وا پیتی یه‌که‌می پێشناو که (K) و پیتی یه‌که‌می پاش ناو(J) له‌سه‌ر ئاسن ده‌نووسران پاشان ئه‌و ئاسنه گه‌رمده‌کرا به شێوه‌ی مۆر و واژۆ به پشتی یان به باسکی کۆیله‌که‌وه ده‌چزینرا. واتا مۆری خاوه‌نداریه‌تیان لیده‌دان. رۆژانی کاری ئه‌م کۆیلانه، رۆژانێکی سه‌خت و پڕ چه‌رمه‌سه‌ری و ده‌رده‌سه‌ری بوو، ده‌بوو ئه‌و کۆیلانه له‌به‌ر تینی ئه‌و خۆره‌تاوه پڕوکینه‌ره‌دا له‌کاردا بن، ئه‌م مرۆڤانه ده‌بوو به ناچاری خۆڕاگربن، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش به ده‌م گۆرانی و ستران چڕینه‌وه، له‌سه‌ر جۆره ریتمێک تایبه‌ت به خۆیان که له‌گه‌ڵ کاره‌کانیاندا بگونجێت، هاوتا هاوئاهەنگ ده‌بوون. وێنه‌ی ئه‌و سترانانه‌ش گۆرانی ئاینی یان سترانی Plantation, Negro, Spirituals و Nobdy know the trouble بوون.\nتیرۆری دەوڵەتیی لەخۆرهەڵاتی نپوراستدا….! (بەشی سێیەم و کۆتایی)


چیرۆکێکی جیاوازی خۆشەویستی نێوان دوو بەساڵاچوو\nچیرۆكی ئەو سەرۆكەی لەبەر پێگەكەی تاوانی دەستدرێژیكردنەسەر كچەكەی شاردەوە\nهۆشداری لە خراپی ڕەوشی ڕۆژنامەگەری لەكەركوك دەدرێت\nباکوری کوردستان.. دوو کارمەندی ئاسایشی تورکیا کوژران\nچەند هەنگاوێکی ئاسان بۆ بەهێزکردنی بەرگری جەستە\nکارەبای سلێمانی دانیشتوانی گەڕەکی راپەڕین ئاگاداردەکاتەوە\nڤیدیۆ.. کارمەندێکی هاتوچۆ لە بازاڕدا یادی لە دایکبوونی بۆ دەکرێتەوە\n ڕەگەزنامەی سلێمانی: کارتی نیشتمانی ٨٩ هەزار کەس تەواوبووە\nپەرلەمانی کوردستان لەسەر پرسی کارەبا و سوتەمەنی کۆدەبێتەوە\nوێنە.. بەشێک لە شەقامە جوانەکانی جیهان\nسەبارەت بە نیقاب و خۆپۆشین\n6/25/2019 8:57:06 PM\n11297 جار خوێندراوەتەوە\nلەدوای ھێرشەکانی ١١ سێپتەمبەرەوە بۆ سەر نیویۆرک، مەسەلەی ئیسلامی توندڕە و سەلەفیەتی دینیی لە وڵاتانی خۆرئاوادا بوون بە مەسەلەیەکی گرنگ و قسە و باسێکی زۆریان لەبارەوە کراوە و دەکرێت. یەکێک لەو بابەتانەش کە لەناو ڕووبەری گشتیی ئەم کۆمەڵگایانەدا، لەناو سیاسەت و میدیا و بەشێک لە کۆمەڵگای مەدەنیدا، گفتوگۆی لەسەر دەکرێت مەسەلەی نیقابی ژنانە. ئەو فۆرمەی خۆپشینە کە ڕوخساری ئافرەتەکە، جگە لە چاوەکانی، بەتەواوی دادەپۆشێت. پرسیاری سەرەکیی لەم گفتوگۆیەدا ئەوەیە چۆن مامەڵەی ئەم دیاردەیە بکەین. دەکرێت دوو بەرە لەم گفتوگۆ و ڕاگۆڕکێیەدا لەیەکتری جیابکەینەوە کە بۆچوونی تەواو ناکۆک و دژ بەیەکیان، ھەیە.\nبەرەیەکیان دژایەتییەکی تەواوی پۆشینی نیقاب دەکات و داوای یاساخکردنی دەکات بە پێی یاسا. بۆ ئەمەش چەندان ھۆکار بۆ ئەو دژایەتیی و یاساخکردنە دەھێنێتەوە، لە کاتێکدا بەرەکەی تریان بەرگریی لەوە دەکات کە ئەو ئافرەتانە ئازادن چی لەبەردەکەن و چۆن خۆیان لەناو ژیانی گشتیدا نمایشدەکەن.\nبەری یەکەمیان پێیوایە نیقابپۆشی جۆرێکە لە قبووڵکردنی کۆیلەیەتی، ”کۆیلەبوونێکی خۆبەخش“ و ”خۆویستە“. ئەو ئافرەتانەی نیقاب دەکەن بە دەستی خۆیان کۆیلەیەتی بۆ خۆیان ھەڵدەبژێرن و تەسلیمی خواستە پاتریارکیەکانی پیاوان دەبن. ھەندێکی تر پێیوایە نیقاب دژە بە مافی یەکسانی ژن و پیاوە، دژ بە ئازادییەکانی ژنانە، دژ بە دەرکەوتنی ژنە وەک مرۆڤێکی کامڵ لەناو ڕووبەری گشتیدا، دژ بە پێداویستیی و مەرجە ھەرە سادەکانی پەیوەندییکردنی ئینسانیانەیە لەنێوان کەسەکاندا. لەڕووی ئیستاتیکییەوە قەبیحە. درێژەدانە بە کولتور و فەرھەنگی بە کەم و نزم و ترسناک تەماشاکردنی ژن،. گواستنەوەی کولتوری تاڵەبانە بۆ ناو ئەوروپا. نیقاب بەشێکیشە لە دیاردەیەکی گەورەتر کە دیاردەی توندڕەویی و توندوتیژیی دینییە. جگە لەمانە نیقاب خۆشی دیاردەیەکی ترسناکە و دەشێت ھەڕەشە لە ئاسایشی گشتیی بکات. بەحوکمی ئەوەی نازانرێت ئەوەی لەژێر ئەو نیقابەدا خۆی شاردۆتە پیاوە یان ژن، دەکرێت بەشێوەیەکی زۆر خراپ و بۆ مەبەستی تێکدانی ئاسایش لەلایەن تێرۆریستانەوە بەکاربێنرێت، لە سەردەمێکدا کە کردەی تێرۆر بووە بە بەشێک لە ژیانی ڕۆژانە. بە کورتی نیقاب ماسکێکی دینییە کە ڕوخساری ژن دادەپۆشێت. وەکچۆن ماسکیش لەسەرکردن لەناو دەزگا گشتییەکان و لەناو دەزگاکانی دەوڵەتدا یاساخە، دەبێت ئەویش یاساغ بکرێت.\nھەرچی کەسانی سەر بە بەرەکەی ترە، ئەو بەرەیەی بەرگریی لە ئافرەتە نیقابپۆشەکان دەکەن، باس لە کۆمەڵێک ھۆکار دەکەن کە ھەرە گرنگەکانیان بریتییە لەمانە. ژنانی نیقاب لەسەر بە ژمارە زۆر زۆر کەمن و لە شوێنێکی وەک فەرەنسادا لە چەند سەد کەسێک یان لە باشترین حاڵەتەدا لە دوو ھەزار ژن تێپەڕن ناکەن، لە کۆی نزیکەی ٦٧ ملیۆن مرۆڤ. ئەم دیاردە پەراوێزییە و بە ئەنقەست گەورەکراوە. ھەندێک کەس تا ئەو شوێنە دەڕۆن کە بڵێن گەورەکردنی بەم بابەتە لەناو وڵاتە ئەوروپییەکاندا و باسکردنی بەردەوامی لە میدیادا و دەرکردنی یاسا لە پەرلەماندا بۆی، بەشێکە لە ھەوڵدانی حوکمڕانان و دەوڵەت بۆ لەبیربردنەوەی کێشە ڕاستەقینەکانی ئەو وڵاتانە کە بەھۆی سیاسەتی نیو لیبرالیزمەوە دووچاریان بوون. ھەندێکی تریان دەڵێن ئەم ھێرشە بۆسەر نیقاب درێژەدان بەو ئیسلامۆفۆبیایەی لەم وڵاتانەدا ھەیە، وەکچۆن ھێرشە بۆسەر ئەو کەمینە موسڵمانەی لە وڵاتە ئەوروپییەکاندا دەژین.\nبەشێکی زۆری کەسانی سەر بەم بەرەیە لە دیدێکی دژە بە دەوڵەتەوە قسەدەکەن و بوونی ئەو ژنانە بە نیقابەوە لەناو کۆمەڵگادا بە مەترسییەکی کەمتر دەزانن لەوەی دەوڵەت دەستبخاتە ناو ژیانی تاکەکەسەکانەوە و بە خەڵکی بڵێت چی لەبەربکەن و چی لەبەرنەکەن. ترس لە دەسەڵاتی دەوڵەتی مۆدێرن لە ترس لە چەند سەد ئافرەتێکی نیقابپۆش بە گەورەتر دەزانن. ھەندێکی تریان دیاردەی نیقاب وەک دیاردەیەکی دینیی دەبینن و پێیان وایە ئەوە خیانەتکردنە لە پرنسیپە سەرەکییەکانی ناو ژیانی مۆدێرنی کۆمەڵگا خۆرئاواییەکان کە ئازادیی دین لەوێشەوە ئازادی ویژدان سنوورداربکرێت. بەم مانایە یاساغکردنی نیقاب دژ بە پرنسیپەکانی ئازادیی خۆرئاوا خۆیەتی، دەوڵەت بۆی نییە دەست بۆ ئازادیی و بۆ ویژدانی دینیی و نادینیی تاکەکەسەکان ببات.\nھەندێکی دیکەیان لەڕێگای بەرگریکردن لە بیرۆکەی ”لێبوردن“ەوە باس لەوە دەکەن کە دەبێت واز لەو ئافرەتانە بھێندرێت کە جلێک لەبەردەکەن لەگەڵ زەوق و حەز و تەنانەت سایکۆلۆژیای زۆرینەدا ناگونجێت. ئەمانە باس لەوەدەکەن کە چەمکی لێبوردن یەکێکە لە چەمکە بنەڕەتییەکانی ناو ژیانی سیاسیی و دینیی و کۆمەڵایەتیی و ڕەمزیی کۆمەڵگاکانیان.\nھەندێک دەنگی تر باس لەوەدەکەن کە یاساخکردنی نیقاب ڕەگەزێکی دژە ژن و دژە مێینەبوونی تێدایە و لەڕێگای ئەم یاساخکردنەوە درێژە بە سیاسەتی پاتریارکیانە دەدرێت، بەڵام ئەمجارە لەلایەن دەوڵەتەوە. باس لەوەش دەکەن لەشی ژن موڵکی تایبەتی خۆیەتی، چۆنی بوێت وا نمایشیدەکات و بەوشێوەیە جل دەپۆشێت کە خۆی دەیەوێت. لەشی ژن موڵکی خۆیەتی نەک موڵکی دەوڵەت یان موڵکێکی گشتیی.\nبەکورتی بەرگیرکردن لە بیرۆکەی ئازادیی و لە سەربەخۆیی لەبەرامبەر دەوڵەتدا ئەو ژێرخانە فیکریی و مەعریفییەیە کە ئەم بەرەیە لەسەری ڕاوەستاوە. لای ئەمان تاکەکەس، بە ژن و پیاوەوە ئازادن و دەوڵەت بۆی نییە دەستبخاتە ناو ژیانیانەوە و ئەوەیان بەسەردا بسەپێنێت کە خۆی دەیەوێت. مرۆڤ ھەم ویژدانی ئازادە ھەم جەستەی. نیقاب ھەڵبژاردنی ئازادیی ئەوانە بۆ نمایشکردنی جەستەیان لەناو ڕووبەری گشتیدا.\nلە بەشی داھاتوودا باس لە پەیوەندیی نێوان ”نیقاب“ و ”جل و بەرگ“ و ”نیقاب“ و ”ھێزە دینییەکان“ی پشتی بەنیقابکردنی دەموچاوی ئافرەت دەکەم.\nڤیدیۆ.. ساتی کوشتنی چالاکوانێکی مەدەنی لە کەربەلا\nسبەی موچەی وەزارەتی پەروەردە دابەشدەکرێت\nعێراق.. سبەی پشووی فەرمی دەبێت\nوێنە.. بۆ یەکەمجار نهێنی جانتاکەی پوتین ئاشکراکرا\nئەو خواردن و خواردنەوانەی چەوری ورگ زیاد دەکەن\nشەنوکەوێکی کابینەی نۆیەم لەژێر ڕۆشنایی وتارەکەی سەرۆکی حکومەتدا\n١٠٠ رۆژ و ١٠٠ دەرد\nنەک سەد رۆژ، ئێوە لە دە ھەزار رۆژدا چیتان کرد؟\nیەکگرتووی ئیسلامی، حیزبی ئیجباریی!\nتویتەکەی سەرۆکە تازە ھەڵبژێردراوەکەی تونس\nعێراق بەرەو خراپترین بارودۆخ\nباوەڕ بە١٠٠ ڕۆژی مەسرور یان ١٠ ھەزار ڕۆژی حکومەتی بنەماڵە بکەین؟\nکورد ھاودەنگی کام بەرەی عێراق دەبێ؟


لە کوێی پڕۆسەی خوێندندا پەروەردە دەبین؟ | کوردستان تایمز - Kurrdistan Times\nکۆمەڵگە لەنێو بازنە کۆمەڵایەتییەکاندا پەروەردە دەبێت و لە تێکئاڵانی گشت بازنەکاندا فەرهەنگی کۆمەڵایەتیی ڕەنگڕێژ دەبێت. ئەم ڕەنگڕێژییەش لە ڕاستیدا ئەوەندەی پەیوەندیی بە کارلێکی ئەزموونە کۆمەڵایەتییەکانەوە هەیە هێندە پەیوەندیی بە ناوەڕۆکە ڕەسمییە بڕیاردراوەکانەوە نییە. بۆیە ئەوە سیستەمی بەڕێوەبردنی پەروەردە و خوێندنی ڕەسمییە، نەک ناوەڕۆکی خوێندنەکە، ڕەنگڕێژیی فەرهەنگی کۆمەڵگەی کردووە و هەمووانی لەسەر یەک شێوە نەخشاندووە. بۆیە، ئەگەر ڕەخنەمان لە فەرهەنگی کۆمەڵایەتی و سیاسیی کۆمەڵگە هەبێت، دەبێت زیاتر ڕەخنەمان لەو پڕۆسەیە هەبێت کە لێیەوە نەخشی ڕاستەقینەی ئەو فەرهەنگە دەکێشرێت نەک تەنها ناوەڕۆکی پڕۆسەکە.\nفراوانترین و هەژمووندارترین بازنەی کۆمەڵایەتی لە کوردستان سیستەمی بەڕێوەبردنی خوێندنی ڕەسمییە. زۆرینەی ڕەهای کۆمەڵگەی کوردستان، بە گشت جیاوازییەکانیانەوە، بەشێکی بەرچاوی ژیانیان لەم بازنەیەدا ڕەنگ دەگرێت. هەر تاک یان جڤاکێکی کۆمەڵگەی کوردستان، هەر باوەڕێکی ئاینی و فیکری یان پاشخانێکی فەرهەنگی یان ئاستێکی ئابووری و کۆمەڵایەتیی هەیە، بە پڕۆسەی پەروەردە و خوێندنی ڕەسمیدا تێدەپەڕێت و هەمان هەنگاو لە سیستەمەکەدا هەڵدەگرێتەوە. لێرەدا باسی هەڵبژاردنی ڕشتە و بابەتی خوێندنی جیاواز ناکەم، بەڵکە باسی یەکبوونی سیستەمی خوێندن و نەگۆڕیی کۆی ئەزموونە پەروەردەیییەکە دەکەم، کە هەمووان تێیدا هاوبەشن. باسی واقیعی سیستەمی پەروەردەی ڕەسمی وەک بازنەیەکی کۆمەڵایەتیی قەبووڵکراو دەکەم، قەبووڵکراو بە مانای ئەوەی ڕەخنە و گلەییی خەڵک لە سیستەمەکە وای نەکردووە کە نەچنە بەر خوێندن و سەرکەوتن تێیدا بە گرنگ نەزانن.\nلەناو بازنەی پڕۆسەی خوێندنی ڕەسمیدا دەکرێت جیاوازیی ورد و تاکەکەسی لێرە و لەوێ، لەم شار و لەو ناوەندی خوێندن هەبن، بەڵام فەرهەنگی وەرگیراو و پەرەپێدراو لەنێو بازنەکەدا هەمان شتە. لەم بازنەیەدا هێندەی ئەزموونە گشتییە نەگۆڕەکان هەژموونیان هەیە، ئەزموونە تاکەکەسی و ناوازەکان کۆی واقیعی کۆمەڵایەتی و پەروەردەییی بازنەکە بە ڕێوە نابەن. مامەڵە ئیدارییەکانی هەر ناوەندێکی خوێندن لە هەر شار و گەڕەکێکدا هەمان شتن. ستانداردەکان و ڕێکار و ڕێنمایییەکان هەمان شتن. بە ناوی بێلایەنی و زانستیبوونەوە، هەر تاک و جڤاکێکی کۆمەڵکە، جودا لە بڕوا و ئاراستەی سیاسی و فیکری، دەبێت هەمان ئەزموون لە پڕۆسەی خوێندندا وەربگرێت. ئەزموونی گشتیی مامۆستا و خوێندکار و کارمەندی ئیداری لە کۆلێژی ئاداب لەگەڵ هیی کۆلێژی زانست هەمان شتە، لە وانەیەکی زانستی مرۆیی یان وانەیەکی زانستی سروشتیدا هەمان مامەڵەی کۆمەڵایەتی دەگوزەرێت، هەمان ئەزموونی ترس و دڵەڕاوکێ، هەمان مامەڵەی فێرکاری و چاوەڕوانیی ئەکادێمی، هەمان ستاندارد و یاسای تاقیکردنەوە و هەڵسەنگاندن، هەمان شێوازی ڕێکخستنی پۆل و دانیشتن و تەنانەت بۆچوون بۆ مەعریفە و فێربوون و پەروەردەکردن هەیە. جیاوازیی ناوەڕۆک و ئامانجەکانی ڕشتەیەکی ئەکادێمی یان بابەتێکی خوێندن نەبوونەتە هۆی جیاوازی لە میکانیزمەکانی خوێندن و بەڕێوەبردن و مامەڵە کۆمەڵایەتییەکاندا. ئەنجامی پڕۆسەی خوێندنیش لە هەر ئاراستەیەکی ئەکادێمیدا هێندە جیاوازیی لەگەڵ ئەنجامی ئاراستەکانی دیکەدا نییە. بەمەش جیاوازیی نێوان بنەماکانی زانستە سروشتییەکان و میتۆدی زانستیی پەیڕەوکراو لەگەڵ بنەما کۆمەڵایەتی و میتۆدە ئەکادێمییەکانی زانستە مرۆیییەکاندا نەبوونەتە هۆی جیاوازی لە پڕۆسە کۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەکانی بازنە کۆمەڵایەتییەکاندا.\nبە نموونە، داخۆ ئاستی زانستیی کۆمەڵگە لە پێشترە یان ئاستی کۆمەڵایەتی یان ئەدەبی؟ ئایا دەتوانین بڵێین ئەوانەی دەرچووی بەشە زانستییەکانن کەسانی ڕۆشنبیرتر و ڕوانگەفراوانتر و هاووڵاتیی باشترن لە دەرچووی بەشە مرۆیی و کۆمەڵایەتییەکان؟ لەنێو بازنە کۆمەڵایەتییە جۆراوجۆرەکاندا شتێکی ئەستەمە ڕوانگەی ئەکادێمی یان فیکری و فەلسەفیی تاک و جڤاکەکان بزانین. یانی، ناتوانین بڵێین داخۆ ئەوانەی پسپۆڕی زانستی سروشتین مامۆستا، خوێندکار، بەڕێوەبەر، کارگێڕ، یان بەرپرسی باشترن لەوانەی پسپۆڕی زانستە مرۆیی یان کۆمەڵایەتی یان تەکنیکییەکانن. ناتوانین بڵێین ئەوانەی پسپۆڕی زانستن و خاوەنی بیرکردنەوەی زانستین خاوەنی کار و ئاکاری کۆمەڵایەتی و سیاسیی بەرزترن لەوانەی کە باوەڕیان بە بنەما زانستییەکان نییە. ناتوانین بڵێین کە ئەوانەی خوێندەوارترن و بڕوانامەی بەرزتریان هەیە فەرهەنگی لێخوڕینیان جوانە، یان لە گردبوونەوە کۆمەڵایەتییەکاندا فەرهەنگێکی بەرزتر نیشان دەدەن یان ناکەونە نێو چەلەحانێی نێو سۆشیال میدیاوە. دەبێت چ شتێک وای کردبێت جۆراوجۆریی ناوەڕۆکی پڕۆسەی پەروەردەیی نەبووبێتە هۆی جۆراوجۆری لە ئاکار و کارە کۆمەڵایەتییەکاندا؟ چییە وا دەکات هەڵگری بڕوانامەی بەشی زانستی بایۆلۆجی (کە لەوانەیە باوەڕی بە تیۆریی پەرەسەندن بێت) و هەڵگری بڕوانامەی زانستی ئیسلامی (کە لەوانەیە باوەڕی بە خەڵق بێت) هەمان جۆر هاووڵاتی بن و هەمان مامەڵەی کۆمەڵایەتی بکەن و، لەهەمبەر بابەتە فیکری و سیاسی و کۆمەڵایەتییەکاندا هەمان هەڵوێستیان هەبێت؟\nکەشوهەوا و تەکنیکەکانی فێرکردن و بەڕێوەبردنی پەروەردە لە زۆر ڕووەوە نەخشی پڕۆسەی پەروەردە دەکێشن و، گەلێک لە ناوەڕۆکی پڕۆسەی خوێندن گرنگترن. تۆ بڕوانە، ئەگەر بە شێوەیەکی توندوتیژ خەڵک لەسەر نەرمونیانی پەروەردە بکەین، ئەگەری زیاترە توندوتیژ دەربچین نەک نەرمونیان. ئەگەر ناوەڕۆکی وانەیەک لەبارەی دیمۆکراسی و مافی مرۆڤەوە بێت، پڕۆسەی فێرکردنەکە و کەشوهەوای پۆلەکە نادیمۆکراتی و نامرۆڤانە بێت، ئەگەری زیاترە نادیمۆکراسی برەو بسێنێت. لە دەرسێکی زانستدا بەشێوەیەکی دژەزانستی خوێندکار فێر بکەین، ئەگەری زۆرترە خوێندکار دژەزانست بێت نەک زانستدۆست. کاریگەریی میکانیزمەکانی بەڕێوەبردنی پەروەردە و تەکنیکەکانی فێرکردن لە پێگەیاندنی مامۆستایاندا زۆر ڕوونە. ئێمە لە پەروەردەکردنی مامۆستایاندا هێندە لە ناوەڕۆکی پڕۆسەکە جەخت دەکەین، هێندە لە هەڵگرتنەوەی تەکنیکەکانی فێرکردن و کۆنتڕۆڵی پۆل و زانستەکانی وانەگوتنەوە جەخت دەکەین، ئەوەندە گرنگی بە فەرهەنگی مامۆستایەتیی پێشەنگ و کەشوهەوای ئامادەکردنی مامۆستا و جیهانی مامۆستایەتیی دیمۆکراتی نادەین. لە کۆتاییدا مامۆستاش دەبێتە ئامرازی دووبارەکردنەوەی ناوەڕۆکە ڕەسمییەکان و هەڵگرتنەوەی هەنکاوە میکانیکییەکان و، لە ئەنجامدا برەودان بە فەرهەنگی دووبارەکردنەوە و لاساییکردنەوە.\nناوەڕۆک و ڕشتەی بەرنامە ڕەسمییەکانی پەروەردە و فێرکردن کەمترین کار دەکەنە سەر کۆی فەرهەنگی کۆمەڵایەتی و سیاسی لەچاو ئەو پڕۆسە فەرهەنگی و سیاسییەکانەی لە بازنە کۆمەڵایەتییەکاندا لە کاردان. کۆمەڵگە، لە هەر بازنەیەکی کۆمەڵایەتیدا، هێندە لەڕێی پڕۆسەکانەوە پەروەردە دەبێت، هێندە لە ناوەڕۆکی یاسا و ڕێنمایییەکانەوە فێر نابێت. ئەو بەها و هەڵوێست و خووە کۆمەڵایەتی و سیاسییانەی لە سیستەمی کاری پەروەردە و خوێندندا دێنە گۆڕێ دەبێت ببنە جێی گرنگی و بایەخپێدانی ڕەخنەیی. لە باسی چاکسازی و گۆڕانکاریی پەروەردەییدا دەبێت ئەوە ڕوون بێت کە کۆمەڵگە تەنها بە بڕیاری ڕەسمی و لەڕێی ناوەڕۆکی پڕۆسەکانەوە پەروەردە نابێت و فەرهەنگی گشتیی کۆمەڵگە هەمیشە پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە ئیرادە و بڕیارە سیاسییەکانەوە نییە. یانی، لە پڕۆسەی پەروەردەدا بڕیارە ڕەسمییەکان زۆرجار بە ئاقارێکدا دەڕۆن و دەرهاوێشتەکانی ئەو بڕیارانە بە ئاقارێکی دیکەدا، چونکە دەرهاوێشتەی بڕیار و سیاسەتەکان لە کارلێکی کۆمەڵێک پڕۆسە و واقیعی کۆمەڵایەتیدا ڕەنگڕێژ دەبن. ئەم باوەڕە کاریگەریی زۆری لەسەر پڕۆژە و هەوڵەکانی چاکسازیی سیاسی و کۆمەڵایەتی و پەروەردەیی هەیە. ناوەڕۆکی سیاسەت و یاسای پەروەردەیی لە هەرێمی کوردستان شتی جوان و زۆرباش و تەنانەت خەیاڵیشی تێدایە، بەڵام ناکرێت لە پڕۆسە و ڕێکارەکانی گەیشتن بەو سیاسەت و یاسایانە چاو بپۆشین و وا بزانین کە کار لە کۆی فەرهەنگ و ئاراستەی پەروەردەیی ناکەن. بۆ تێگەیشتن لە سیاسەتی پەروەردەیی و کاریگەرییەکانی، ڕاستە کە ناوەڕۆکی سیاسەتەکە گرنگە، بەڵام زۆریش گرنگە لە پڕۆسەی گەیشتن بە سیاسەتەکەش بکۆڵینەوە و بزانین داخۆ پڕۆسەی دانانی سیاسەتی پەروەردەیییەکە خۆی چۆن بووە.\nناسینی سیستەمی کاری هەر بازنەیەکی کۆمەڵایەتی گرنگە تا بزانین کاریگەرییەکانی سیستەمەکە چین. نەناسینی سیستەمەکە وا دەکات کە هەر چاکسازییەک کە بیری لێ دەکرێتەوە و پێشکەش دەکرێت بۆ بەهێزکردنی خودی سیستەمەکە دابنرێت، لە کاتێکدا کە زۆرجار سیستەمەکە سەرچاوەی کێشەکەیە. کە چاو لە کاریگەرییە پەروەردەیییەکانی سیستەمەکە دەپۆشین و فەرامۆشیان دەکەین، لەوانەیە پڕۆژەی چاکسازی پێشکەش بکەین کە لە خۆیاندا ئامانجی باشیان هەبێت، بەڵام ئەنجامە پەروەردەیییەکانی سیستەمەکە (بە نموونە تاکڕەوی و سەپاندن) دژی ئامانجە پەروەردەیییەکانی پڕۆژەکە (بە نموونە فرەیی و هاوکاری) دەبن. ئەو کەسانەی بە تەواوی بەنێو سیستەمەکەدا ڕۆ چوون و هیچ شتێک لە دەرەوەی سیستەمەکە نابینن، ناتوانن پڕۆژەیەک پێشکەش بکەن کە پێچەوانەی سیستەمەکە بێت، چونکە سیستەمەکە چوارچێوەی بیرکردنەوە و کاری کەسەکانی داگیر کردووە. بە نموونە، دەکرێت مامەڵەیەک یان بابەتێکی پەروەردەییی گرنگ هەبێت، بەڵام چونکە لە سیستەمی تاقیکردنەوەکاندا جێگای نییە، یان نازانرێت چۆن لەنێو سیستەمی وانەگوتنەوەی ئێستەماندا جێگەی بکرێتەوە، ئیدی وەلاوە دەنرێت و ڕەت دەکرێتەوە. لەکاتی نەناسینی نهێنییەکانی سیستەمی کار و ئەنجامە کۆمەڵایەتییەکانی، تەنها لەبەر ئەوەی سیستەمەکە جێگەی دەستکاریکردنی نییە و وەک خۆی قەبووڵ کراوە، ئیدی زۆر مامەڵە و بابەتی پەروەردەییی گرنگ هەن ڕاستەوخۆ فەرامۆش دەکرێن. کاتێک سیستەمەکە دەستکاری ناکرێت، بەهۆی نەزانی، ترس یان پلانێکەوە بێت، هەر هەوڵێکی چاکسازی جێگە ناگرێت چونکە سیستەمەکە دەبێتە ڕێگری بەدیهاتنی ئامانجی چاکسازییەکە.\nسیستەمی کاری ڕەسمی، لە بواری پەروەردە یان هەر بوارێکی دیکەدا، لەسەر فەرهەنگ و ڕوانگەیەکی دیاریکراوی خۆی دەڕوات و، گوایە بێلایەنە و جۆراوجۆرییە فیکری و فەرهەنگییەکان تێدەپەڕێنێت. بەپێی ئەوەی زۆرینەی کۆمەڵگەی کوردستان بە هەمان پڕۆسەی کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیدا دەڕوات، بە تایبەتی پڕۆسەی بەڕێوەبردنی خوێندنی ڕەسمی، ئەوا هەمان ئەزموونی فەرهەنگیی دەبێت و لەسەر هەمان ڕێچکە پەروەردە دەبێت. کۆمەڵگە لەنێو بازنە کۆمەڵایەتییەکاندا پەروەردە دەبێت و لە تێکئاڵانی گشت بازنەکاندا فەرهەنگی کۆمەڵایەتیی ڕەنگڕێژ دەبێت. ئەم ڕەنگڕێژییەش لە ڕاستیدا ئەوەندەی پەیوەندیی بە کارلێکی ئەزموونە کۆمەڵایەتییەکانەوە هەیە هێندە پەیوەندیی بە ناوەڕۆکە ڕەسمییە بڕیاردراوەکانەوە نییە. بۆیە ئەوە سیستەمی بەڕێوەبردنی پەروەردە و خوێندنی ڕەسمییە، نەک ناوەڕۆکی خوێندنەکە، ڕەنگڕێژیی فەرهەنگی کۆمەڵگەی کردووە و هەمووانی لەسەر یەک شێوە نەخشاندووە. بۆیە، ئەگەر ڕەخنەمان لە فەرهەنگی کۆمەڵایەتی و سیاسیی کۆمەڵگە هەبێت، دەبێت زیاتر ڕەخنەمان لەو پڕۆسەیە هەبێت کە لێیەوە نەخشی ڕاستەقینەی ئەو فەرهەنگە دەکێشرێت نەک تەنها ناوەڕۆکی پڕۆسەکە.


مەسرور بارزانی داوایەك لە هاووڵاتیان دەكات - تۆڕی میدیایی خەڵک\nمەسرور بارزانی داوایەك لە هاووڵاتیان دەكات\nهەواڵ بڵاوکراوەتەوە: 19/03/2021\nسەرۆك وەزیرانی هەرێمی كوردستان داوا لە هاووڵاتیان دەكات خۆیان لە پەتای كۆرۆنا بپارێزن و دەڵێت: “ژمارەی تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا دووبارە لە بەرزبوونەوەدایە”.\nمەسرور بارزانی، لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر، نووسیویەتی: “ژمارەی تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا دووبارە لە بەرزبوونەوەدایە. پێویستە هەموومان بەیەكەوە كار بكەین بۆ ئەوەی بەرەنگاریی جۆری نوێی ڤایرۆسەكە ببینەوە”.\nڕاشیگەیاندووە، “خۆتان و خۆشەویستانتان بپارێزن، تكایە دەمامكەكانتان ببەستن و ڕێنماییە تەندروستییەكان پەیڕەو بكەن”.\nلە چەند رۆژی رابردوودا، بە شێوەیەكی بەرچاو ئامارەكانی تووشبوون بە كۆرۆنا لە هەرێمی كوردستان هەڵكشاوون و وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم دوێنێ ڕایگەیاند، لە كۆی (7720) پشكنین دەركەوتووە، (512) كەس تووشی پەتاكە بوون.\nكۆبوونەوەی لیژنەی دارایی بۆ ڕێككەوتن لەسەر بودجە دەستی پێكرد\nئایا بەكارهێنانی (لفكە) بۆ خۆشۆردن تا چەند تەندروستە؟\nلەیەكەم ڕۆژی ساڵی هەتاوی، زیاتر لە7 هەزار كەس لە ئێران تووشی كۆرۆنا بوون\nخەڵك-بەشی هەواڵ وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 7260 كەس تووشی كۆرۆنا بوون. سیما سادات لاری وتەبێژی وەزارەتی…\nتەندروستی لەسەر كۆرۆنای گۆڕاو ڕوونكردنەوە دەدات\nخەڵك- بریكاری وەزارەتی تەندروستی ڕایدەگەیەنێت، ئەگەری قەدغەكردنی هاتوچۆ لە ئارادا نییە. (زیاتر…)\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی فەڕەنسا جۆرێكی تری ڤایرۆسی كۆرۆنای ئاشكراكرد و سەرۆك وەزیرانی ئەو وڵاتەش داوای چڕكردنەوەی هەڵمەتی كوتان دەكات. (زیاتر…)\nحكومەت بۆ مووچە دڵنیایی دەدات\nخەڵك-بەشی هەواڵ ئەمڕۆ چوار شەممە 2021/1/20 مەسرور بارزانی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان لەگەڵ كونسوڵ و نێردە و دیپلۆماتی وڵاتان لە…\nوەرگرتنی دەرزی و ڤاكسین ڕۆژوو دەشكێنێت؟\nخەڵك- وتەبێژی لقی هەولێر یەكێتی زانایانی ئایینی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، دەرز و وەرگرتنی ڤاكسین ڕۆژوو ناشكێنێت. مامۆستا ڕەعد ئۆمەر بلی، وتەبێژی…\n18 ئازار 2021 12.43 pm\nخەڵك-بەشی هەواڵ بە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 121 ملیۆن و 874 هەزار و 103 حاڵەت.\n26 ئازار 2021 1.12 pm\nخەڵك- بە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 126 ملیۆن و 87 هەزار و 166 حاڵەت.\nزیاتر لە 57 هەزار كەس لە ئێران گیانیان لە دەستداوە\n31 کانونی دووهەم 2021 2.57 pm\nخەڵك-بەشی هەواڵ وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 6268 كەس تووشی كۆرۆنا بوون.


زایینی: ٠٩-٠٥-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٢/١٩ - ١٩:٠٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: "سۆران شافعی" ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە شاری هەولێر بە شێوەیەکی گوماناوی گیانی لە دەست دا.\nشەوی دووشەممە ڕێکەوتی ١٨ی بانەمەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی، "سۆران شافعی"، ناسراو بە "سۆران سەقزی"، ئەندامی حیزبی دێموکرات لە شوێنی کارەکەی خۆیدا بە ڕووداوێکی گوماناوی گیانی لە دەست دا.\nسۆران سەقزی کە خاوەنی ڕێستۆرانی "زێویە" لە شەقامی ١٠٠ میتریی شاری هەولێرە لە شوێنی کارەکەی گیانی لە دەست داوە.\nناوبراو بە فیشک گیانی لە دەست داوە و شێوەی گیان لە دەستدانی گوماناوییە.\nلەم بارەیەوە محەممەدساڵح قادری، ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی پەیوەندییەکانی حیزبی دێموکرات لە شاری هەولێر ڕاگەیاند: "ئێمە بۆ ڕاستیی ڕووداوەکە، داوای ڕوونکردنەوەمان لە پۆلیس کردووە و چاوەڕوانی ئەنجامی لێکۆڵینەوەی پزیشکین".\nسۆران سەقزی، لە دایکبووی شاری سەقز سەر بە کوردستانی ڕۆژهەڵاتە. ناوبراو ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، چالاکوانی سیاسیی میدیاکار بووە و هەروەها ماوەی چەند ساڵ دانیشتووی وڵاتی سوئێد بووە.\nناوبراو کەسێکی چالاکی بواری ڕاگەیاندن بوو و چەند ساڵێک لە کەناڵی (تیشک تیڤی) پێشکەشکاری بەرنامەی لاوان و هاوکات لە کەناڵی (کوردسات)یش بەرنامەی دیکیۆمێنتاریی (سەیر و سەفەر)ی ئامادە دەکرد.\nحیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران سەرەخۆشی لە بنەماڵە، خزم و کەس و کاری ناوبراو دەکات و خوی بە شەریکی خەمیان دەزانێت و داواکارە لە دەزگا پێوەندیدارەکانی کوردستانی باشوور کە دیوی راستیی رووداوەکە بۆ رای گشتی و بنەماڵەی کۆچکردوو و هاوڕێیانی لە حیزبی دیـمکراتدا روون بکەنەوە.


پێشمەرگە تەنیا نیە!\nن: بارزان کرماشان\nلە ساڵەیل ویەردە، لەو کاتە کە دونیا وە دو قوتب و بلووک، نیوێ جەھان سەرمایە و نیوێ جەھان سوسیالیزم، بەش کریابی، قوتب سوسیالیزم خوەی وە خاوەن و پشتگر کریکارەیل جەھان زانست و دەم لە برایبەری و دونیاییگ پڕ لە ھەز و خوەشی دا و ئڕای گەپ خوەی ھزار دەلیل و بورھان و نەزەر لە گیرفان داشت. باس لە دادپەروەری کوومەڵایەتی کرد و وەت ک بایس گشت گەلان جەھان لە ھەر زوان و ھویر و چینیگ لە کوومەڵگای بەشەری بوون؛ بایس بەرابەر بوون و ھویچ کام لە سەر ئەو یەکی دەوڵەمەنتر نەود و کشاوەرز لە گەرد ئەندازیار چوی یەک بوون و کرێکار کارخانە ھویچ جیاوازییگ لە گەرد فڵان مودیر کارخانە نیاشتوود.\nچەمک و سووک ترەک جەھان ئامانج و ھەدەفێگ فێشتر لە چووڕانن گیان دونیا لە ھەڵق سەرمایەدارەیل نیاشت. جەنگ خسەو ڕی و ئاگر فرووشا و گیان ئڕاێ فرە ھەرزان بی. ئەوان فرەیش کار نیاشتن کی ھا کام لا، گرینگ ئڕا ئەوان فرووشتن فێشتر چەک و تەقەمەنی بی و وەدەسھاوردن پویل فەرەتر. ھە ئەوە بی ک لە ناو باڵەیل شەڕکەر دونیا دوینستیایم ک یەی وڵات سەرمایەیی گا لە گەرد ئی لای شەڕ بی و گایش لە گەرد ئەو لا. تا ساتێگ ک لەی لا بی چەک خوەی فرەتیادە ئی لا و ک کاری وەل ئی لایا تەمام ئەویاد؛ چیاد و باقی چەکەیلی بردیادە ئەو لای شەڕەو.\nگەپ جەھان سوسیالیزم تا ئەو کاتە بەرخوەدان لە ئێنقڵاب دونیا بی و گەپ دونیای سەرمایە، کوشتن و چەپاو و تاڵانکردن دونیا. ھەر کەسێ و ھەر پارتێ زانست ک لە کام بەش پاڵپشتی و میلەواری دێری. بەڵام لە دویاێ ڕمیان دیوار برلین و لە دویای لەتلەتبوین وڵات یەکیەتی سووڤیەت یا ھەمان ئتتھاد جەماھیر شوورەوی و لە پاش ھەرج و مەرج دونیای سوسیالیزم، گەن و خاس و ھەق و ناھەق گێشت نادیارن. دونیا ک لە شێواز دو جەمسەری نەمەن؛ دی تەشخیسداین لایەنەیل لە یەک و جیاوەکردن چەپ لە ڕاس ئەستەمە. یا ھاتێ بایس دی مینەی لایەن و بلووکێگ تر جیا لە چەپ و ڕاس کویەن بکەیمن ک ھا لە ناو دڵ ئی دو جەمسەرە.\nلە کەشایکەش جەنگ سارد و ملیملی ھەر دو قوتب و جەمسەر دونیا، لە ھڵاماتی بێخەوەر و ناقافڵ، دونیای سوسیالیزم، وڵات ئەفقان ژیر و زەبەر کرد و داگرت. بەھانە کەفت لە دەس دونیای سەرمایە و خەوف و ڕکە و ھەوەلەرە گیانی داگرت. بەش سارد و سەنگین ئوردووگای جەھان، کویەسان ئەفقان کرد وە ماوای شەڕ و تەقەتفەنگ. سوسیالیزم لە دەرەو ھاتی، چمان زەھرێ بەشەرکوش، لە ھەڵق تەنگ ئەفقانەیل ئەو خوار نەچی. بەش درووزن و بەش چەپاوکەر دونیا، دەس وە ھەر پەڕ و پویشی دا و یەکێ لەو دویزەمە و گیچەڵەیلە، بونیاد نریان. قوتابخانە و مەکتەوەیل دینی لە پاکستان بی. ئاگر ڕووشنکەر ئامریکا بی و پویل و پارە خەرجکەر ئەرەبستان و قەتەر. دێواری لە نامەی و نادانی و جەھڵ و خورافە، بەشیگ لە دونیا داپووشا، ئەڵبەت نەبایس ئییە لە ھویرەو بکەیم ک ڕووڵ و وازی سەرەکی لەی ناوە خەڵک و مەردم ناوچەگە خوەیانن ک دویننەی. ئییە مەردم دویاکەفتی و شوونکەفتی خورافەپەرەستیین ک ھەمیشە بوونە وازیکەر وازییەیل وڵاتەیل دەسەڵاتدار و زلھێز دونیا. لە ڕاسییا وڵاتەیل داگیرکەر خوو نییەتویەنن لە ھەر شوونیگ لە دونیا ک بتوان و تەمە و چەو لە لی داشتوون؛ بەرنامەیل خوەیان پیادە بکەن، بەڵکم گەردن بوینن لە کام ناوچە مەردمەگەی ئستئداد دیرن وە کاریان بارن، کە تا ئیرەنگەیشە ئییە ناوچەیل دەورو وەر خوەرھڵات ناوڕاس بییە ک ئی ڕووڵە وازی کردییە.\nلە شەڕ سارد، لە کەشاکەشی وێرانگەر، ڕوود سوسیالیزم ھوشک بی و دێوار داخرومیا. لە دڵ ئوتوپیای سوسیالیزم تەرەک گەورا وە دی ھات و ئەرتەش سویر وە شەلەشەل و ھەڵس و بڕم وەرەو وڵات وەفرین خوەی ئەو دویا نیشت. جەھان سەرمایە دێویگ لە ناو زگ خوەی چاق و پەروەردە کەردەبی ک سەنگەر وە سەنگەر زووری فرەترەو بی و میلکان و ماوای تا دەیشت تورابوورا داخستەبی.\nپەدیدەییگ لە پشتەوەی تاریخ و دێرووک و گەپی لە مردگەیل دەوران و سەردەم دێرووک لە قەورسانا سەر ھێز دان. پارتییگ وە ناو ئەلقائدە و شیەخ دەس وە توفەنگی وە ناو "بن لادەن" گام وە دونیا نان. پویل و پارە و ئیدئولوژی و باوەڕ کوور، یەکەو گرتن و بالانەیل پڕ لە ئایەم وەرەو بورجەیل ھاولف ھڵامات بردن. قەرب لە شوک و وەھشەت دەرمەنە کەفت چوین ئەو خوەیان ھاتن، لە زەمین و ھەوا و دەلیا وەرەو ئاسمان ھزار ڕەنگ ئەفقان؛ وارانی لە ئاگر خسنەو ڕێ. قافڵ لە یە ک بونیادگەرایی ھەر وەک ئاو ژێر کەی گڵ خوەی و پڵ خوەی و باریکەڕێ خوەی پیا کەی. ئاو بونیادگەرایی گاجار لە یەمەن و گاجار ئەراق و گاجار سووریە و دەفێ ھەم لە لیبی روی تیەڵ خوەی نیشان دا. چوون سەدام وەک دار پوتار گلیا و ڕمیا، قەزافی کەفت لە ژیر پای ھێرشکەرەیل و سایەی سەنگین ئەو دو کەسە لە سەر لاچی، بونیادگەرایی گیان تازەییگ گرت و سەلەفی و وەھابی و شیعی، ئەراق وە جەوڵانگای خوەیان کردن و ئاگر و بارووت و بومب بی وە خوراک ھەر ڕووژ مەردم. دونیای دو ڕەنگ سەرمایە، دو دڵ لە قودرەت بونیادگەرایی و نادیار بوین بانان سووریە، جمشت سووریە وە ھاڵ خوەی ڕەھا و وڵ کردن تا نە لە تاریخ و نە لە زنەی و زنگانی ھەتەری نەمینی. ڕووسیە ئەربەدە کیشا و ئێران پاڵپشتیی کرد و سووریە لە ئاگر خوەی سزیا. کەسێ دەنگی دەر نات و ئسراییل لە پەنای یەککوشتن ئەرەوەگان؛ گیان تازەییگ گرت. قەرب لە پەژارەی چە بکەم و چە ناکەم، دەس لە بان دەس مەن.\nبەشار ئەسەد جەنگ وێرانگەر خوەی دریژە وە پی دا و دێو و قووڵ بونیادگەرایی وە پاڵپشتی تورکیە و دەسکەفتن شارە نەفتییەگان ئەراق، زوور گرت و ھەر چی جنایەتکار ئورووپا و ئمریکا و ئاسیاس وەرەو خوەی سەن. خەلیفەی بەغدا خوتبە خوەنی و چوون جار جاران دریژای دێرووک، مللەت کورد بی وە سەرقەوە و بەیداخھەڵگر لە نوای دونیای تیەریک و نویتەک بونیادگەرایی. لە سەمتیگ پویل و پارە و فیشەک و بارووت و ئیمانیگ کوور و کەڕ، لە لاییگیش مللەتی وە دریژای دیرووک قەد ڕاسەو کردن. شنگاڵ وە ئاگر کیشیا و لە بازاڕ مووسڵ خاتوونەیل وە ھەڕاج نریان. دەنگی لە قەرب و لە ئورووپایا ھیز نەگرت. سەدان پێشمەرگە لە چوار پارچەی کوردسان ھەر لە ئەفرین و کووبانییەو ھەتا بگرە وەرەو خوار لە قامیشلی و شنگال، لە باشیک و مەخموور، لە دوبز و کەرکووک و لە داقووق و کفری ھەتا خانەقین و مەنەلی؛ گیان ئەزیزیان لە کەف دەس، شەھید بوین. تورکیە داڵان خوەی وە ڕویی جنایەتکارەیل واز کرد و دەم ئاگر وەرەو کوردسان زوانە کیشا. خڵافەت ئسلامی ئاگر دا و سزان و سەر بڕی و دویەتەیل وردەساڵ وە ئەقد ئەمیرەیل خوەی دەر ھاورد. لە دویای ئەوە ک خەلەبانی ئوردونی سەر بڕین، شای ئوردون ھاواری ھێز گرت و چوون مەسیھییەل کوشیان، مسر تەقە تفەنگی کرد و دەنگی ھێز دا.\nبەڵام کوشیان سەدان کورد ئیزەدی لە شنگال و لە کوردسان دڵ کەسێ نەسزان. خەو کەسی پەریشان نەوی و ئیسە قەرب و ئورووپا لە ژیر چەوەو وە شەمایل یار ھزار ڕەنگ خوەیان تماشا کەن. سەر خەوەرنگارەیل چوون نوقڵ و نەوات لە بازاڕ خەلیفە پەخش پەلا کریەد. کار خوەیان و بار خوەیان. ئیسە قەرب ئارامە و بورجەیل ھاوڵف ئاگر نیەگرن و لە متروەگان ئنگلیس کەسێ ڕخ لە گیانی نیە. ھەر چی جنایەتکەر لە دونیا بییە، لە ئەراق و شام و میسر و یەمەن ھان لە گەم و گڵ. تەدبیر چەس و چە بایەد کرد؟\nگومان یەسە ک ڕێگایێگ بێجگە لە یەکیەتی دونیا و مەنتەقە نییە! بایەد ھەڵقە تەنگ و تەنگترەو بوود. بایەد ڕیشەێ بونیادگەرایی وشک بوود و گشت دونیا لە پیشمەرگە پاڵپشتی بکەن. ئمڕووژ خەت یەکم جەنگ دژ وە فاشیستەیل لە دەس پیشمەرگەس و ئیمە بایەد ئڕا خوەیناسین و ناسیان نەتەوەی کورد وە دونیا تەقەلا و تێکووشان بکەیمن. ئمڕوو وەختیە و بانان دێرە!\nئه‌م بابه‌ته 1290 جار خوێنراوه‌ته‌وه


پوخته‌ى به‌رنامه‌ى كار | وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ\nOctober 16, 2012\tپوخته‌ى به‌رنامه‌ى كارى وه‌زاره‌تى كشتوكاڵ وسه‌رچاوه‌كانى ئاو\nله هه‌رێمى كوردستان\nیه‌كه‌م: دیدگاى كه‌رتى كشتوكاڵ وسه‌رچاوه‌كانى ئاو:\n1-1: دیدگاى كه‌رتى كشتوكاڵ:\nئامانجی وه‌زاره‌ت وه‌دی هێنانی تێراخۆ و ئاسایشی خۆراكه وه هه‌روها گه‌شه پێدانی به‌رده‌وام و خزمه‌تكردنی هاولاتیان به باشترین رێگا،جگه له‌مه‌ش وه‌زاره‌ت ده‌ست ده‌كا به به‌دواداچونه‌وه‌ی سیسته‌می كارگێری به شێوه‌یه‌ك خزمه‌تی ئامانجه‌كان بكا وچاكردنه‌وه‌ی جۆرایه‌تی وبه‌رز كردنه‌وه‌ی ستانده‌ره‌كان بۆ وه‌دی هێنانی ئاسایشی خۆراك .\n1-2: دیدگاى سه‌رچاوه‌كانى ئاو:\nدابینكردنى ئاوی پێویست بۆ خواردنه‌وه‌و كه‌رتى كشتوكاڵ وپیشه‌سازى وگه‌شتوگوزار.\nبه‌دیهێنانى ئاسایشی ئاو له هه‌رێمى كوردستان وپارێزگارى كردن له سه‌رچاوه‌كانى ئاو به‌تایبه‌تى ئاوى ژێر زه‌وى\nكه‌مى شاره‌زاى كادیران وجوتیاران ونه‌بوونى خاوه‌ن بروانامه‌ى بالاَى پێویست له سه‌نته‌ره‌كانى تۆژینه‌وه.\nكه‌مى ته‌كنۆلۆجیاى نوێ وپێشكه‌وتوو له بوارى كه‌رتى كشتوكاڵ وسه‌رچاوه‌كانى ئاو.\nنه‌بوونى یاساكانى په‌یوه‌ست به به‌كارهێنانى ئاو وپاراستنیان وبه‌رێوه‌بردنیان له هه‌رێمی كوردستان.\nنه‌بوونى بودجه یان ره‌زامه‌ندى نه‌كردن بۆ بۆدجه بۆ چه‌ندین پرۆژه‌ى كشتوكاڵى گرنگ\nرِووبه‌رێكى فراوانى زه‌وى كشتوكاڵی شیاو بۆ چاندن.\nكه‌ش وهه‌واى گونجاو بۆ چاندن له زۆربه‌ى ناوچه‌كانى هه‌رێم.\nسه‌رچاوه‌یه‌كى زۆر وگونجاوى ئاو.\nژماره‌یه‌كى زۆرى كادیرانى ته‌كنیكى له وه‌زاره‌ت وداموده‌زگاكانى كه بۆ هه‌ر (50) جوتیار كادیرێك هه‌یه\n1-تجاوزكردنێكى گشتگیرانه له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى و دارستان و پاوان به‌بێ ره‌چاوكردنى یاسا كارپێكراوه‌كان.\nفراوانكردنى سنورى شاره‌وانیه‌كان له‌سه‌ر حسابی باشترین زه‌وى كشتوكاڵى بۆ چاندن.\n-به‌رده‌وامبوونى ولاَتانى دراوسێ له دروستكردنى به‌نداو وپرۆژه‌ى ئاودێرى له‌سه‌ر ئه‌و رِووبارانه‌ى ده‌رژێنه هه‌رێمى كوردستان.\nتجاوزكردن له‌سه‌ر ئاوى ژێر زه‌وى وبه‌كارهێنانى بۆ هه‌موو مه‌به‌ستێك له‌لایه‌ن هاولاَتى وفه‌رمانگه حكومیه‌كان وبه‌كارنه‌هێنانى جێگره‌وه.\nدزه‌كردنى به‌رهه‌مى خراپ وهه‌رزان له ده‌ره‌وه بۆ ناو هه‌رێم له رێگا ره‌سمیه‌كان وبه قاچاغ.\nبازركانى به ئاژه‌ڵ و په‌له‌وه‌رى زیندو له سنوره‌كان به قاچاغ.\nبلاوبوونه‌وه‌ى نه‌خوشى ئاژه‌ڵى و نه‌خوشى روه‌كى\nكاره‌ساتى سروشتى وه‌ك ره‌شه‌با و لافاو و ووشكه سالى\nدروست كردنى خانوو و ڤیلا له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكالى\nكورانكارى له كه‌ش و هواى جیهان و كاریكه‌رى له‌سه‌ر كه‌ش و هواى كوردستان\nهه‌بوونى ئاره‌زووى وه‌به‌رهێنان له كه‌رتى كشتوكاڵ وسه‌رچاوه‌كانى ئاو.\nهه‌بوونى بازارێكى باش له هه‌رێم وعێراق بۆ به بازاركردنى به‌روبوومى كشتوكاڵی.\nپشتگیری كردنى به‌رنامه‌ى كه‌رتى كشتوكاڵ وسه‌رچاوه‌كانى ئاو له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نى ئابوورى وزانكۆكان ولیژنه‌ى كشتوكاڵ وئاودێری په‌رله‌مانى كوردستان.\nتوپۆگرافیتى سروشتى كوردستان یارمه‌تى ده‌ره بۆ دروست كردنى چه‌ندین به‌نداو وپرۆژه‌ى ئاودیرى بۆ به‌راو كردنى زه‌وى كشتوكاڵى\nهه‌بونى كه‌ش و هواى و زه‌وى باش بۆ چاندن\nبه‌رز بونه‌وه‌ى ئاستى بژێوى ژیانى هاولاتیانى هه‌رێم\nبوونى ته‌كنه‌لوجیاى نۆى له بوارى كشتوكاڵ\nدووه‌م: ئه‌وله‌ویاته‌كان وئامانجه‌كان:\nئه‌وله‌ویاته‌كان دابه‌ش ده‌بن به‌سه‌ر دوو قۆناغ:\n2-1: ئه‌وله‌ویاته هه‌نووكه‌ییه‌كان:\nدۆزینه‌وه‌ى چاره‌سه‌ر ى كێشه‌كانى كارگێرى و هیكه‌لیه‌تى وه‌زاره‌ت.\nچالاَك كردنى خزمه‌تگوزاریه‌كان وزیاتركردنى به شێوه‌یه‌ك كه په‌سه‌ند بێت.\nجه‌ختكردنه‌وه له پێشكه‌ش كردنى خزمه‌ت گوزاریه سه‌ره‌كیه‌كان به‌شێوه‌یه‌كى باش و په‌سه‌ند له گشت پارێزگاكان.\nهه‌لسه‌نگاندنى ئه‌داى فه‌رمانبه‌ران وبه‌ستنه‌وه‌ى پاداشت به ئه‌دا.\nكاركردن بۆ زیاتر چالاَككردنى پاڵپشتى جوتیاران و به‌ستنه‌وه‌ى ئه‌م پاڵپشتیه به به‌رهه‌م.\nهه‌لسه‌نگاندنى ئه‌داى سه‌رجه‌م چین وتوێژه‌كانى وه‌زاره‌ت له‌سه‌ر بنه‌ماى چالاكیه‌كان له خزمه‌تكردنى زیاده وسه‌ربار و زیاده‌ى به‌رهه‌م بۆ به‌دیهێنانى ئه‌وله‌ویاته ستراتیژیه‌كانى وه‌زاره‌ت.\nدابه‌زاندنى ده‌سه‌لاَت و كه‌مكردنه‌وه‌ى روت.\nجه‌ختكردنه‌وه له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندى گشتى ورِه‌چاوكردنى له كاره‌كانى وه‌زاره‌ت.\nچالاَككردن وبه‌هێزكردنى چاودێری ودڵنیایی جۆرى وبه‌دواداچوون.\nدامه‌زاندنى وێبسایتێك بۆ وه‌زاره‌ت به زمانى كوردى وعه‌ره‌بى وئینگلیزى به شێوه‌یه‌ك زانیاریه‌كان هه‌موو كات به‌رده‌ست بێت بۆ میوانان.\nدانانى به‌رنامه‌یه‌كى ته‌واوكه‌ر وبه‌رده‌وام بۆ هۆشیاركردنه‌وه‌ى هاولاَتیان وجووتیاران له‌سه‌ر به‌كارهێنانى نمونه‌یی ئاو وپه‌یره‌وكردنى باشترین شێوازى پێشكه‌وتووى چاندن وبه‌كارهێنانى ده‌رمان وقركه‌ر وپه‌یره‌وكردنى ماوه‌ى ئه‌مانى ده‌رمان و قرِكه‌ر پێش به‌بازاركردنى به‌رهه‌مه‌كان.\nبه‌كارهێنانى ته‌كنۆلوجیاى نوىَ له به‌رنامه و كارى وه‌زاره‌ت.\nدابه‌زاندنى ده‌سه‌لاَت و كه‌مكردنه‌وه‌ى روتێن.\nبه‌كارهێنانى ته‌كنۆلوجیاى نوىَ له به‌رنامه و كارى وه‌زاره‌ت\n2-2: ئه‌وله‌ویاته ستراتیژیه‌كان\n1- هه‌وڵدان به‌ره‌و به‌دیهێنانى خود ئیكتفا له خۆراك وئاودا له پێناو دابینكردنى ئاسایشی خۆراك وئاو، به گرتنه‌به‌رى ئه‌م هه‌نگاوانه‌ى خواره‌وه:\nأ- بایه‌خدان و پاراستنی به‌روبوومه كشتوكاڵییه‌كان و یارمه‌تی دان بۆ به بازار كردنی به‌رو بومه كشتوكالیه‌كان وكۆششكردن بۆ گه‌یشتن به ئامانجه‌كان له پێناو ده‌سته‌به‌ركردنى خۆراك بۆ هه‌رێمى كوردستان به به‌رده‌وامى\nب-ته‌واوكردنى سوورِى به‌رهه‌مى كشتوكاڵی له كێلگه‌وه بۆ بازار ودابه‌شكردن وگه‌یاندنى بۆ به‌كاربه‌ر به‌دروستى.\nله خشته خواره‌وه پێویستى هه‌ریم و برِى به‌رهه‌م له سالى 2011 و ئامانج بۆ 2013 له به‌روبومى كێلگه‌یى و به‌روبومى سه‌وزه و به‌روبوومى میوه و په‌له‌وه‌ر و هێلكه و گۆشتى سوور و شیر و ماسى و دارستان و پاوان و به‌رهه‌مى هه‌نگوین\nپێویستى هه‌رێم/ ته‌ن\nبرِى به‌رهه‌م له 2011\nئامانج له 2013\nجۆره‌كانى ترى سه‌وزه\nجۆره‌كانى ترى میوه\n646 مليؤن هێلكه\n420 مليؤن هێلكه\n.(*) به‌پێی راپۆرتی رێكخراوى (فاو) تێكراى پشكى هه‌ر تاكێك له جیهان بریتیه له 0,6 هیكتار (دارستان، پاوان، دار و درخت، ره‌زگه‌رى ، روه‌ك به گشتى) دارستان یان سه‌وزایی بۆیه به پێی ژماره‌ى هه‌رێم كه به (5) ملیۆن ده‌خه‌ملێنرێت پێویستمان به (3) ملیۆن هیكتار سه‌وزایى هه‌یه\n(FAO; State the worlds Forestry, Rome, 2011. p.2).\n(*)پێویستى هه‌رێم به پى ى ستانده‌رى جیهانى (72000) ته‌نه له گوشتى ماسى.\n2- بایه‌خدان به سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كانى ترى كه‌رتى كشتوكاڵ به جێبه‌جێكردنى رِێگاى نوێ وته‌كنۆلۆجیاى گونجاوو پێشكه‌وتوو بۆ به‌ده‌ستهێنانى به‌رهه‌ماكنى ترى كشتوكاڵى وپاك راگرتنى ژینگه.\n3- بایه‌خدان به سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كانى بوارى سه‌رچاوه‌كانى ئاو وه‌ك: باران، ئاوى سه‌رزه‌وى له به‌رِێوه‌بردن وكۆگاكردن، به‌رێوه‌بردنى ئاوى ژێر زه‌وى، ئاوى رووباره‌كان به جێبه‌جێكردنى رِێگاى نوێ وته‌كنۆلۆجیاى گونجاوو سه‌ركه‌وتوو كه ئه‌مانه له خۆده‌گرێت:\nئه‌م سى خشته‌ى خواره‌وه پێویستى هه‌رێم و تواناى هه‌رێم له 2011 و ئامانج بۆ 2018 رِوون كراوه‌ته‌وه له سه‌رچاوه‌كانى ئاو و به‌نداوه‌كان وئاودیرى\nUNAMI: Water Resource management 2010\n(200 لتر/تاك/ رِۆژ – خه‌ملاندنى وه‌زاره‌تى شاره‌وانى و گه‌شت و گوزار /به‌رِێوه‌به‌رایه‌تى گشتى ئاو و ئاوه‌رِۆكان.).\n(175 لتر/تاك/ رِۆژ – خه‌ملاندنى وه‌زاره‌تى شاره‌وانى و گه‌شت و گوزار/ به‌رِێوه‌به‌رایه‌تى گشتى ئاو و ئاوه‌رِۆكان.).\n8 لتر/ ئاژه‌لى بچوك/ رِۆژ، 30 لتر/ ئاژه‌لى گه‌وره/ رۆژ ( خه‌ملاندنى وه‌زاره‌تى كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌كانى ئاو)\n(*) ئه‌گه‌ر پرۆژه‌كان به تایبه‌تى ستراتیژیه پیشنیار كراوه‌كان جىَ به جىَ كراون.\n(*) تواناى كۆگا كردنى 10,500 ملیار م3 به‌لاَم ته‌نها سوود له 2,961 ملیارم3 وه‌ركیراوه بۆ ئاودێرى و ئاوى خواردن و پیشه‌سازى و ئاو بۆ ئاژه‌لاَن\nچاوپیاخشاندنه‌وه به یاساو رِێساكانى تایبه‌ت به كشتوكاڵ له رِێگاى كاركردن ورِاوێژ له‌گه‌ڵ لیژنه‌كانى په‌یوه‌ندیدار له په‌رله‌مان، به تایبه‌تى ئه‌م یاسایانه‌ى خواره‌وه:\n-یاسای كوژانه‌وه‌و جیاكارى زه‌وى له ناو سنورى شاره‌وانییه‌كاندا ژماره (3) ساڵی 1998 (هه‌مواركراو). ئه‌م یاسایه بۆته هۆى به فیرۆدانى زه‌وى كشتوكاڵى له هه‌رێمى كوردستان وبه‌رده‌وامبوون له‌سه‌ر ئه‌م یاسایه ده‌بێته له ده‌ستدانى باشترین زه‌وى كشتوكاڵى\n برِیاره‌كانى كشتیارى زانستى وده‌ركردنى یاسایه‌كى تایبه‌ت به هه‌رێم بۆ كشتیاران.\nیاسای پاراستنى دارستان كه ماوه‌ى (4) ساڵه پرۆژه یاساكه‌ى ته‌واو بووه‌و ماوه‌ى زیاتر له ساڵێكه له به‌رنامه‌ى په‌رله‌مان داندراوه‌و خوێندنه‌وه‌ى یه‌كه‌مى بۆكراوه.\nپێشنیاركردنى پرۆژه یاسا بۆ پاراستنى پاوانى سروشتى وه پاراستنى ئاژه‌ڵ وباڵنده‌ى كێوى.\nپرۆژه یاسایه‌ك بۆ كۆنترۆلی هاورده‌ى ئاژه‌ڵ وپه‌له‌وه‌ر.\nهه‌موار كردنى یاساى سه‌ر برینى ئاژه‌ل و كاركردن به یاساكه.\nیاسایى سه‌لامه‌تى خۆراك له هه‌ردوو بوارى رووه‌كى و ئاژه‌ڵ ده‌ربچێت\nپرۆژه یاسای به‌خێوكردن ئاژه‌ڵ و په‌له‌وه‌ر و ماسی ده‌ربكریت\nیاسای پاراستن وبه‌رِێوه‌بردنى ئاو.\nیاسای پاراستن وسه‌لامه‌تى به‌نداوه‌كان.\nیاسای پاراستنى كه‌ناره‌كان.\nیاسای پاراستن وبه‌كارهێنانى ئاوى ژێر زه‌وى.\nبۆ دابینكردنى وزه‌ى پێویست بۆ هاولاَتیان له خۆراكێكی دروست به تایبه‌تى له‌وانه‌ى توانامان هه‌یه له ماوه‌یه‌كى نزیك به پێی ئه‌م كارنامه‌یه به ده‌ستی بهێنین له‌سه‌ر ئه‌م بنه‌رِه‌ته داندراوه‌و:\nأ- گه‌نم وه‌ك سه‌رچاوه‌ى كاربۆهیدرات.\nب- گۆشتی مریشك، گۆشتى سوور، هێلكه، شیر ، ماسی: وه‌ك سه‌رچاوه‌ى پرۆتین.\nت- سه‌وزه ومیوه وه‌ك سه‌رچاوه‌ى توخمه كانزاییه‌كان وفیتامینه‌كان.\n3-1: سیاسه‌ته‌كان له بوارى كشتوكاڵ:\n1.جێبه‌جێكردنى ته‌واوى یاسای پاراستن وپێشخستنى به‌رهه‌مى خۆماڵى ژماره (4) ساڵی 2008 به‌تایبه‌ت له‌سه‌ر قه‌ده‌غه‌كردنى هاورده به دوو شێوه:\nأ- به شێوه‌ى كاتى بۆ ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ى ئیكتفاى هه‌رێم ناكات.\nب- به شێوه‌ى هه‌میشه‌یی بۆ ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ى ئیكتفامان هه‌یه.\nج- به‌رده‌وامبوون له‌سه‌ر هاورده‌ى منچبگ بۆ گۆشتى مریشك.\n2.دابین كردن وپاڵپشتی كردنی هه‌نگاو به هه‌نگاوى چه‌ندایه‌تى وجۆرایه‌تی به‌روبوومه كشتوكاڵیه‌كان هاوشانی گه‌شه‌پێدانی كه‌رتی كشتوكاڵ.\n3.هه‌نگاونان له یه‌كه‌ى رِووبه‌ری كه‌م بۆ یه‌كه‌ى رِووبه‌ری زۆر وهاندان بۆ دامه‌زراندنی كۆمه‌له‌ی هه‌ره‌وه‌زی ((جمعیات تعاونیه).\n4.به‌كارهێنانی ته‌كنۆلۆجیای نوێ بۆ كشتوكاڵی كردن له‌جیاتی ئه‌و شیوازه كۆنه‌ی كه ئیستا به‌كاردێ.\n5. زیادكردنی به‌رهه‌م له‌یه‌كه‌ی رِووبه‌ر.\n6. به‌بازارِكردنی به‌رهه‌مه كشتوكالیه‌كان به شێوه‌یه‌كی مۆدێرن.\n7. بنیاتنانه‌وه‌ی ژێرخان بۆ گه‌شه‌كردنی كه‌رتی كشتوكاڵ.\n8.پاڵپشتی به‌رهه‌م وئاراسته‌كردنى پاڵپشتیه‌كان بۆ دابینكردنى هۆیه‌كانى به‌رهه‌مهێنان.\n9.هاندانی جوتیاران بۆ گه‌رانه‌وه بۆ گوندو لادێكان به‌هۆی كردنه‌وه‌ی ده‌رفه‌تی ئابوری له‌بواری كشتوكاڵ.\n10.به‌هێزكردن و گه‌شه‌پێدانی هێزی كاری كشتوكاڵی به تایبه‌تى ده‌زگاى رِێنمایی كشتوكاڵى ورِاگه‌یاندنى وه‌زاره‌ت بۆ رِاهێنانی جوتیاران به‌شێوازێكی مۆدێرن وگۆرِینى رِه‌فتار وره‌ِوێلیان.\n11.به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندی نێوان سه‌نته‌ره‌كانى توێژینه‌وه له وه‌زاره‌ت له‌گه‌ڵ كۆلێژه‌كانی كشتوكاڵ له ناوه‌وه و ده‌ره‌وه‌ى هه‌رێم و ده‌ستنیشانكردنى كێشه‌كان بۆ توێژه‌ران له زانكۆكان بۆ دۆزینه‌وه‌ى چاره‌سه‌رى گونجاو.\n12. دارستان وپاوان له مه‌ترسیدایه و رِۆژانه تجاوزى له‌سه‌ر ده‌كرێت و رِه‌گه‌زى زه‌ویه‌كان ده‌گۆرِدرێن و له رِێگاى ئه‌م به‌رنامه به‌ره‌نگارى ده‌بینه‌وه:\nأ- پێشنیارى یاسایه‌كى سه‌رده‌مییانه ده‌كه‌ین بۆ پاراستنى دارستان و پاوان.\nب- رومالینى تجاوزه‌كان و لابردنیان به برِیارى سه‌رۆكایه‌تى.\nج- توحید كردنى پۆلیسى دارستان له هه‌ولێر و سلێمانى و به‌سته‌نه‌وه‌یان به وه‌زاره‌ت یا ده‌سته‌ى ژینگه یا وه‌زاره‌تى ناوخۆ..\nد- دووباره چاندنه‌وه‌ى زه‌وى دارستان و پاوان كه تجاوزیان له‌سه‌ر كراوه دواى لابردنى.\nه- پاڵپشتی دامه‌زراندنى پاراسته‌ى سروشتى (Natural Park) وبه دامه‌زراوه‌یی كردنى ئه‌و پاراستانه‌ى ئێستا بوونیان هه‌یه یا ده‌گونجێن بۆ پاراسته‌ى سروشتى.\n13.چاوپیاخشاندنه‌وه به هه‌یكه‌لی به‌رهه‌مهێنانی به‌روبومی رووه‌كی و ئاژه‌لی به‌هۆی زیاد كردنی نرخ به‌شێوازی نوێ(قوتوبه‌ند كردن).\n14.جێبه‌جێ كردنی شێوازی نوێ بۆ پاراستن و به‌رێوه بردنی خاك وپاراستنی له دامالین، وه پۆلینكردنى زه‌وى به‌پێی داتاكانى كه‌شناسى (Agro Climatic Zone) وكاریگه‌رى جوگرافی وسوسیۆلوجى وه دابه‌شكردنى به‌ربوومه ستراتیژیه‌كان به‌سه‌ر گونجاوترینیان.\n15. پالپشتى جووتیاران له دابین كردنى سوته‌مه‌نى و كه‌مكردنه‌وه‌ى كرێی كاره‌با بۆ دابه‌زینى كولفه‌ى به‌رهه‌م\n16. ریككارى ئه‌و زه‌ویه كشتوكاڵیانه‌ى كه رێككاریان بۆ نه‌كراوه به یاسای ژماره (32) سالى 2007.\n17. بایه‌خدان به ئامار و چاره‌سه‌ركردنى داتاكان و گۆرینیان بۆ زانیارى به‌رده‌ست.\n18. ئاورِدانه‌وه له جووتیارانى لێهاتوو وه به‌شدارى پىَ كردنیان له بریاره‌كانى وه‌زاره‌ت.\n19. هاندانى وه‌به‌رهێنان له كه‌رتى كشتوكاڵ و رِاكیشانى سه‌رمایه‌ى ناوه‌خۆ و ده‌ره‌وه بۆ ئه‌م بواره.\n20. زیاد كردنى برى قه‌رزى پرِۆژه كشتوكاڵیه‌كان بۆ پرۆژه‌ى بچوك تا 250 ملیون دینار و بۆ پرِۆژه گه‌وره‌كان تا 500 ملیون دینار.\n21. ده‌وامى ستافی ته‌كنیكى بچێته كێلگه له جیاتى ئۆفیس.\n22.پاڵپشتى دامه‌زراندنى كێلگه‌ى به‌خێوكردنى مانگا و مه‌رِ و بزن بۆ به‌رهه‌مى شیر و گوشت.\n23. دووباره چاو پیاخشاندنه‌وه به ماسته‌رپلانى شار وشارۆچكه‌كان.\n24. ده‌ركردنى ساڵنامه‌ى سه‌رهه‌ڵدانى نه‌خۆشیه‌كانى رِوه‌كى وئاژه‌ڵى هه‌ماهه‌نگیكردن له‌گه‌ڵ ولاَتانى دراوسێ بۆ كۆنترۆڵكردنى نه‌خۆشیه سنور به‌زێنه‌كان.\n25. ده‌سته‌به‌ركردنى ده‌رمان وڤاكسین وقركه‌ره‌كان له سه‌رچاوه‌ى باوه‌رِپێكراو.\n3-2: سیاسه‌ته‌كان له بوارى سه‌رچاوه‌كانى ئاو:\n1- ئاماده‌كردنى پرۆژه یاساكانى تایبه‌ت به سه‌رچاوه‌كانى ئاو له هه‌رێمى كوردستان\n2- كۆنترۆلكردنی سه‌رچاوه‌كانی ئاو ودروێنه‌كردن و به‌راوكردنى ئاو به‌مه‌به‌ستی گلدانه‌وه و به‌رِێوه‌بردن و سوود وه‌رگرتن له‌ئاوه‌كانی هه‌رێم وعیراق.\n3- دابین كردنی ئاوی گونجاو بۆ كه‌رتی كشتوكاڵ وبه‌كارهێنانی به‌شێوه‌یه‌كی گونجاو له‌م كه‌رته‌دا .\n4- هاندانی وه‌به‌رهێنه‌ران (بیانی و خۆیی) بۆ وه‌به‌رهینان له كه‌رتی ئاو به پێی به‌رنامه‌ی گونجاو.\n5- پاراستنی سه‌رچاوه‌كانی ئاو وپه‌یرِه‌وكردنى سیسته‌مى ئاودانى ته‌واوكه‌ر بۆ چاندنى به‌روبوومه كشتوكاڵیه‌كان.\n6- خاوێنكردنه‌وه‌ى ئاوى رِوباره‌كان وبلاوكردنه‌وه‌ى رِۆشنبیرى بۆ به‌كارهێنانى ئاو وچاره‌سه‌ركردنى ئاوی پیس بۆ مه‌به‌ستی ئاودێری .\n7- به‌هێزكردنی توانای فه‌رمانبه‌رانی سه‌رچاوه‌كانی ئاو .\n8- به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندی نێوان فه‌رمانبه‌رانی سه‌رچاوه‌كانی ئاو وزانكۆكانى ناوه‌وه و ده‌ره‌وه‌ى هه‌رێم.\n9- له ئاماده باشیدابوون بۆ كاره‌ساتی سروشتی .\n10- سوود وه‌رگرتن له ئاوی سه‌ر زه‌وی و كه‌مكردنه‌وه‌ى به‌كارهێنانى ئاوى ژێر زه‌وى.\n11. دابین كردنى ئامێرى ئاودان به پالپشتى و به‌قه‌رز.\n12- كاركردن بۆ دامه‌زراندنى ئه‌نجومه‌نێك له ئاستی سه‌رۆكایه‌تى حكومه‌ت بۆ ئاو به ناوى ئه‌نجومه‌نى نیشتمانى ئاو یا ئه‌نجومه‌نى هه‌رێمایه‌تى ئاو بۆ پرسه گرنگه‌كانى ئاو وه‌ك: پاراستن وجۆرێتى ئاو، ستراتیژیه‌تى ئاو وسیاسه‌تى به‌كارهێنانى، دروستكردنى به‌نداوى گه‌وره وپرۆژه‌ى ئاودێری بالاَ، یاساكانى تایبه‌ت به ئاو.\n13- دامه‌زراندنى ده‌سته‌ى بالاى ئاو له هه‌رێم\n14-به‌هێز كردنى رۆڵى هه‌رێم له بوارى پلان و بریــاردان له‌ســه‌ر ئاستى عێراق و ناوچه‌یى و جیهان بۆ سه‌رچاوه ئاویه‌كان\n15-به‌هێز كردنى و گه‌شه‌پێدانى سیسته‌مى هۆشیارى و زانیارى سه‌رچاوه‌ى ئاوى و كۆنرول كردن له هه‌موو قوناغه‌كانى پیشكنین و دیزاین و راپه‌راندن و وه‌گه‌رخستن\n16- كاركردن بۆ چالاك كردنى ستاندارد و كوالیتى له بوارى سوود مه‌ند بوون له سه‌رچاوه‌ى ئاو\nچواره‌م: مه‌ترسیه‌كانى به‌رده‌م به‌رنامه‌ى كار:\n1- نه‌گه‌یشتنى بودجه له كاتى خۆیدا ده‌بێته هۆى له‌ده‌ست دانى ئه‌نجامى خوازراو و به‌فیرو دانى كات.\n2- رِاگرتنى كارى بانكى كشتوكاڵى سالاَنه تا بودجه په‌سه‌ند ده‌كرێت ده‌بێته هۆى خاوبوونه‌وه‌ى كارى جووتیاران.\n3- دابین نه‌كردنى پێداویستى و ئامێرى و ته‌كنولوجیا له جۆرى باش به‌هوى ئه‌نجام نه‌دانى گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ كۆمپانیاى رِه‌سه‌ن به‌هۆى سیسته‌مى دارایى په‌یره‌وكراو ده‌بێته هۆى له‌ده‌ست دانى بودجه‌یه‌كى زۆر و ده‌ست نه‌كه‌وتنى كه‌ل و په‌ڵ و ئامێرى باش.\n4- فراوانكردنى سنورى شاروانى له‌سه‌ر حسابى زه‌وى كشتوكاڵى شیاو بۆ چاندن ده‌بێته نه‌مانى كشتوكاڵ و جووتیاران له هه‌رێمى كوردستان\nچاكسازی كردن له كشتوكال وسه‌رچاوه‌كانی ئاو له كوردستان ئه‌ركێكی گه‌وره‌یه پێویستی به دیدگایه‌كى روون ونه‌خشه رێگه‌یه‌كی دیاری كراو هه‌یه، له ستراتیجیه هه‌ره گرنگه‌كانی ئه‌وه‌یه كه‌دابین كردنی شێوازی كاركردنه له وه‌زاره‌ت وئه‌م كێشه‌یه زۆر ئالۆزه بۆیه ئێمه هه‌موو بیرۆكه‌یه‌ك به‌كاردێنین بۆ روون كردنه‌وه ودیاری كردنی كار وسه‌ركرده‌ی ئه‌كادیمی به‌مه‌رجێك له ستونێكه‌وه ده‌چین بۆ ستونێكی تر .


لەئەگەری بردنەوی موقتەدا سەدر مۆدێلی حوکمڕانی لە عیراق چۆن دەبێت\nلەرۆژھەڵاتی ناوەراست دا چەندان مۆدێلی حکومڕانی ئیسلامی یا بەناو ئیسلامی هەیە، بەتایبەتی وڵاتانی دراوسێی عیراق هەندێکیان بەدەستورو هەندێکیان بەناوەڕۆک ناوی ئیسلامیان لەخۆیان ناوەو سیاسەت و حوکمڕانی پێ دەکەن.\nلێرەدا باس لەوە ناکەین لەجەوهەردا چەن پەیڕەو بە ئەحکامی شەرع و ئاینی ئیسلام دەکەن باس لە شێوەی بەڕێوەبردن و زەمینەی کاریگەری لەسەر ناوچەکە دەکەین. ئەو وڵاتانەش یەکێکیان\nیەکەم: کۆماری تورکیایە\nدوای روخانی ئمپراتۆریەتی عوسمانی، کۆماری تورکیا لەسەر دەستی مسطفی کمال ناسراو بە باوکی تورکەکان دامەزرا.\nمسطفی کەمال ھەوڵی دا ئاینی ئیسلام و ھەژمونی زمانی عەرەبی لە سەر وڵاتەکەی لابدات و تورکیا بەرەو رووی ئەوروپا بکاتەوە.\nپیتی عربی و ئەلف و بێی عربی لەسەر دەستی مسطفی کەمال لابرا و لە زانکۆکان دا حیجابی قەدەغە کرد.\nلەگەڵ بردنەوەی ئاک پارتی و ھاتنە سەر حوکمی ئۆردۆگان تورکیا بەرەو ئیسلامی بوون ھەنگاوی نا.\nپەیڕەوکردنی سیاسەتی ئیخوان لە تورکیا و خەونی سەرۆکایەتی کردنی وڵاتانی اسلام تێکرا، لە دەست پێکی ھاتنی ئۆردۆگان بۆ سەر حوکم دەستی پێ کرد و ئاڵوگۆرێکی زۆری لە حوکمڕانی تورکیای بەناو عەلمانی و سیستێمی ئەو وڵاتە کرد.\nدیارترینیان گۆرینی دەستور بوو لە ساڵی ٢٠١٨ و پێدانی دەسەڵاتێکی زۆر بە خۆی.\nئۆردۆغان نەیشاردۆتەوە کە خەونی دەوڵەتی عوسمانی جارانی ھەیە و ئیدعای پێشرەوی ئیسلامی دەکات و حوکمی سوڵتانی زیندوو بکاتەوە و کار بۆ بەدەست ھێنانی ئەو خەونە دەکات.\nپشتیوانی کردنی گروپە توندڕەوە چەکدارە ئیسلامیە سیاسیەکان. خیتابدان لەجیاتی ئاین و بەناوی ئاینەوە بەشێکن لەسیاسەتی پارتی دادو گەشەپێدان و هەروەها بە دووبارە کردنەوەی ئایا سوفیا لە مۆزەخانەوە بۆ مزگەوت کە سیمبوڵی پێکەوە ژیانی ئاینەکان بوو، ھەنگاوێکی تر بەرەو دونیای ئیسلامگەرایی.\nدوەم: جمھوریەی ئیسلامی ئێران\nلە رۆژی ھاتنە سەر حوکمی ئیمام خومەینی تا ڕۆژی ئەمڕۆ لە ئێران دا شیعەی دوانزە ئیمام حوکم دەکات.\nزۆرێنەی دانیشتوانی ئێران پەیرەوی مەزھەبی شیعەش دەکەن و سەر بە حەوزەی قومن.\nلە مەزھەنی شیعەدا دوو حەوزەی گرنگ ھەن کە حەوزەی قوم و حەوزەی نەجەفن.\nلەم دوو حەوزەیەدا وانە دەوترێتەوە و بڕوانامە وەردەگیرێت.\nلە شیعەدا چەند جۆر بۆچوون و شوێن کەوتەی جیاواز ھەن شیعەی دوانزە ئیمام یاخود ئیمامیە و شیعەی جعفەری و هەروەها شیعەی کالزیدیە و اسماعیلیە.\nجیاوازی سەرەکیان لە بیرو بۆچون لەسەر شێوازی حوکمرانیە.\nشیعەی دوانزە امام بروایان بە حوکمی ولایەتی فەقی ھەیە.\nواتا تا کاتی ھاتنەوەی امامی زەمان والیەک دەتوانێت ببێتە والی ئومەتی ئیسلامی و حوکم بکات لەبری امام مھدی کە امامی زمانە.\nبۆ بوون بە والی دەبێت بروانامەی اجتھاد بەدەست بھێنیت.\nلە ئیران دا تا رادەیەکی زۆر شیعەیەکی میانرەو حوکم دەکات بە بەراورد لە گەل شیعەکانی پاکستان و عیراق دا\nسێ یەم: مەملەکەی عەرەبی سعودی\nسعودیە چەندەھا دەیەیە بە شێوەیەکی زۆر داخرا و توندرەو حوکمڕانی دەکرێت. و پەیرەوی اسلامی سونە مەزھەب دەکرێت.\nسیستێمێکی چینایەتی زۆر پتەو تێیدا پەیرەو دەکرێت ، بەشێوەیەک کە ھەر عشیرەتەو جۆرە کارێکیان پێ سپێردراوە و بۆیان نیە کاری غەیری ئەوەی لە باوباپیرانیانەوە بۆیان بەجێماوە ئەنجام بدەن.\nتەنانەت ژن و ژنخوازی لە نێوان چینەکان دا ئەستەمە و بگرە مەحاڵە.\nچەند موفتیەکیان ھەیە کە بۆ ھەموو بابەتێک لەڕووی دینەوە پرسیان پیێ دەکرێت و فەتواکانیان یاسای نەگۆڕن.\nزۆربەی دانیشتوانی سعودیە ئیسلامی سونە مەزھەبن و پیشرەوی وڵاتانی سونە مەزھەب دەکەن.\nچوارەم: عیراق و مۆدێلی حوکمەکەی\nعیراق لە دوای جەنگی کوەیت وە دوابەدوای ئابڵۆقەی ئابوری بەرەو ئیسلامی زیاتر و زیاتر ھەنگاوی نا.\nلەدوای روخانی صدامەوە رۆژ بە ڕۆژ تشیع لە شەقامی عیراقی روو لە زیاد بوونە.\nچەندەھا دەیە بوو کە شیعەکانی عیراق چەوسا بوونەوە ھەربۆیە دوای ئازاد بوونیان و دۆزینەوەی شوناسی خۆیان بەشێوەیەکی چڕ دەستیان بە پەیرەو کردنی مزھەبەکەیان کرد.\nئەوەی چاودێری عیراق و سیاسەتی عیراق بکات ھەست بەو تشیوعە زۆرە دەکات.\nڕاستە کە حزبەکانی شیعە جیابوونەوە و انشقاقێکی زۆریان تێکەوت و چەندەھا حزبی تازەی دوای روخانی رژێمی بەعس دروست بوون ھەر حزب و گروپە و خاوەنی ھێزی چەکداری خۆیانن، بەڵام ڕوونە کە توندڕەوی لەناو پەیڕەو کەرانی ئەم مەزھەبەدا روو لە زیاد بوونە.\nمقتدی صدر یەکێکە لەو سەرکردانەی ڕۆژ بە ڕۆژ پێگەی لە زیاد بوونە و خاوەن ھێزێکی چەکداری تۆکمەیە.\nمقتدی بەشێکی زۆری تەمەنی لە ئێران بەسەر بردوە و لەم چەند مانگەی پێشوو لە حەوزەی قوم لە ئێران تاقیکردنەوەی اجتیھادی بەسەرکەوتووی تێپەڕاند و بوو بە آية الله العظمى.\nمقتدی لەم ساڵانەی دوایی چەندەھا جار بە خۆپیشاندانی ملیونی نفوسی خۆی بۆ ھەموو لایەنە جیاوازەکانی عیراق دەرخستوە.\nلە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨ مقتدی ھاوپەیمانێتی سائرونی دروست کرد و توانی ٥٤ کورسی بەدەست بھێنێت و گەورەترین کوتلەی ناو پەرلەمان دروست بکات.\nمقتدی ھیچ پۆستێکی بۆ خۆی بە شایستە نەبینی و دەیویست وەکو مرجعیکی شیعی رۆلی ھەبێت و کاریگەری بەسەر سیاسەتی عێراق دا ھەبێت.\nلە ناچار کردنی وازھێنانی عادل عبدولمەهدی دەستێکی باڵای ھەبوو.\nئێستا عیراق بەرەو ھەڵبژاردن ھەنگاو دەنێت و مقتدی بانگەشەی بەدەست ھێنانی زیاتر لە ١٠٠ کورسی پەرلەمانی دەکات و بانگەواز بۆ گەرانەوەی ھەیبەت بۆ حکومەت دەکات.\nچەندەھا جار ھێزی خۆی بۆ حکومەت و باقی حزبە شیعیەکان نمایش کردوە.\nپەیوەندی مقتدی بە ئێرانەوە پەیوەندیەکی پتەوە بەڵام خانەوادەی صدر وشیعەکانی عیراق بروای تەواویان بە ولایەتی فقی نیە و بروایان بە شێوازی حوکمرانیەکی جیاوازە.\nڕوونە کە عیراق بەرەو تشیعی زیاتر و توندڕەوی زیاتر ھەنگاو دەنێت و حکومەتێکی ئیسلامی جیاواز لەھەموو حکومەتەکانی دراوسی ئەگەری دروست بوونی ھەیە.\nبەمەش نا سەقامگیری و نائارامی زیاتر ڕوو لە عیراق دەکات.\nئەو وڵاتانەی وەک نمونە باس کران دەستیان هەیە لە دەست خستنە ناو کاوباری عیراق هیچ لایەکیان دژی حوکمێکی ئیسلامی نین لە عیراق.\nتایفیەت تا دێ رەواجی هەر هەیە بە فۆرمی جیاواز نفوزی دەگۆڕێت بەڵام لەناو خەڵکدا هێزی تایفیەت کاریگەرە.\nلەهەڵبژاردنی داهاتوی عیراق چەن لایەنێکی شیعەی عیراق بەرەو دواوە دەچن بەڵام رەوتی سەدر وا پێ ئەچێ سودی زیاتر لەم یاسا تازەیەی هەڵبژاردن وەربگرن و شەقامی خۆیان و خەڵک بۆ بەشدری کردن هاندەدەن لە ئێستاوە.\nبەپێی تەقدیر مقتەدا نفوزی زیاتر دەبێت و حکومەتی ئایندە هی ئەوان بێت. ئینجا ئەو کاتە ناسنامەو سیمای حکومەتی ئایندەی عیراق رەوتی سەدر رەنگی دەکات چۆن ئەبێ.\nبەڵام مەعلومە بەرو حوکمی ئیسلامی زیاتر و تشیعیکی توندرەو جیاواز لە شیعەی ئێران دەڕوات.\n1 دەروازە سنورییەکان.. عیراق لەهەژموونی وڵاتان رزگار دەکات؟


عەبدوڵا پەشێو : دەقی دەستوور – هەڵەی دەستوور . – WTARIKURD\nعەبدوڵا پەشێو : دەقی دەستوور – هەڵەی دەستوور .\nئەمەی خوارەوە پێشەکیی ئەو دەستوورەیە ، کە کادیرانی زمانزانی ” پەڕلەمان ” ـەکەی هەرێمی – عێراق نووسیویانە . لایەنی سیاسی و قانوونی و بۆ شارەزایان جێدەهێڵم و باسی ئەو زمانە وێرانە دەکەم کە پێی نووسراوە . ئەو جێیانەی هەڵەیان تێدایە سور کراون . نەمتوانی بە سەرجەمی دەستورەکەدا بچمەوە ، لەبەر زۆری و دووبارەبوونەوەی هەڵەکان . مەبەستی دەقەکە بۆ من زۆر ڕوون نییە . هەر بۆیەش دەستکاریی لایەنی خاڵبەندی و ڕستەسازی و نۆرمم نەکرد . تاکە شتێک جێی دەستخۆشی بێ ، ئەوەیە ، کادیرانی ” دیکۆرلەمان ” درێژترین ڕستەیان لەمێژووی ئەدەبییاتی سیاسیدا تۆمار کردووە ! ئەدی نابینن ، دوای ١٧٤ وشە ، ئەوسا بەخێر ڕستەی یەکەمیان تەواو کردووە و یەکەم خاڵیان داناوە ؟ .\nبۆ خوێندنەوەی تەواوی بابەتەکەی پەشێوی شاعیر کلیک بکەرە سەر .. هەڵەکانی پێشەکیی دەستووری کوردستان\nبۆ سەردانی ماڵپەڕی تایبەتی پەشێو کلیک بکەرە سەر …. پەشێو\nLatest posts by عەبدوڵا پەشێو (see all)\nعەبدوڵڵا پەشێو: نەخوێندەوارییە بەدرێژایی 30 ساڵی ڕەبەق یەک سەرژمێریی دوو پێ و چوارپێیەکانی وڵاتت نەکردبێ. - 2020-08-30\nشعری ڕاستەقینە هەمیشە گەورەترین دوژمنی ستەم و بێداردی بووە . - 2013-12-30\nكاوە گەرمیانی و پەیامی پەشێو - 2013-12-23\nسیروان کاوسی : هۆکارەکانی بەدەوڵەتنەبوونی کورد! .\nعیماد عەلی : بۆچی شکستی پارتی قازانجی خەڵکە ؟ .


کاتێک جینایەتکارەکان دەبنە رزگاریدەر!\nم . ئاربابا\nFriday, 07.02.2021, 12:23\nدیرۆک مامۆستایەکی پڕ لە ئەزموونە. قوتابخانەیەکی ئاواڵایە بۆ ئەو قوتابیانەی کە تێیدا خۆیان پەروەردە دەکەن. مێژوو یەکێکە لەو مژارمەزنانە، کە ڕێگا بە مرۆڤایەتی دەدا تا پەیامی مرۆڤانەی خۆی بە دونیا بگەیەنێ. مێژوو شەرم لە کەس ناکا، لە مێژوودا چی بچێنێ هەر ئەوەش دەدروویەوە. پێنووسی دیرۆک لە پێنوسی مرۆڤەکان بە هێزترە. هەر مرۆڤێك کە دەست دەداتە نووسینەوەی دیرۆک، ئەگەرتوانای خوێندنەوەی مێژوویی نەبێ توشی سەرگەردانی وسەر لێشێواوی دەبێ. تۆمارکردنی رووداوەکانی رابوردوومان بۆ چین وتوێژیی داهاتوومان کارێکی ئەستەم وگرینگ و دژوارە.\nلەناکاو تاقمێک زلهێز بڕیاریان دا کۆتایی بە دەسەڵاتی بنەماڵەی پەهلەوی بێنن. بۆیە لە ماوەیەکی زۆر کورتدا شای ئێڕان بە چاوی پڕ لە فرمێسک تارانی بە جێهیشت. خەڵكی ساویلکە و ئالوودە بە دین شایی ولۆغانیان گیرا و دەستیان کرد بە هەڵپەرکێی سەرکەوتن. لە رۆژهەڵاتی کوردستان بارودۆخ خراتریشی لێهات. زۆری نەخایاند دیوەخانی حیزبیی وەک کارگە گوللە سەری وەدەرنا و تاقمێک دەروون نەخۆشیی حیزبیش دەستیان بەسەرخەڵک و کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی کوردستاندا گرت!\nدەرکەوت بەرپرسی حیزبەکان جڵەویان بەدەست خۆیان نییە. لە کورتماوەی دەسەڵاتدا لەو بەشە وڵات هیچ نەما، کە ئەمانە بەسەر خەڵكی نەهێنن. قسەی قۆڕ و قەببە قەببە و بێ بنەما رۆژانە لەلایەن دێمۆکڕات و کۆمەڵە بەلێشاو دەرخواردی خەڵك دەدرا. درۆ لە سەر درۆ!ه یچ پڕۆژەیەکی چاکسازی و چارەسەریان پێ نەبوو. هەرکەسیش رەخنەی لێ گرتبایەن یان دەیانکوشت یان دەیانگرت یان کەسایەتیان دەشکاند! بێگومان لەو ناوەشدا کەسانی فیداکار و دڵسۆزیی نیشتمان هەبون بەڵام دەستیان نەدەرۆیی! پیرسالارەکانی حیزبیی لە سەر ناوی دێمۆکڕاسی ولایەنگریی لە رەنجدەر، ئابڕووی هەر چی دێمۆکڕاسیی بوو بردبوویان. دەڵێن:مرۆڤی نەزان، نازانێ، بەڵام مرۆڤێک کە دەزانێ وحاشای لێ دەکا جینایەتکارە. ئەو رستەیە کۆی ئەو سیاسەتەیە کە کاتی هاتنە سەرکاری کۆماری ئیسلامی، حیزبە کوردیەکان کردیان!حیزبی دێمۆکڕات و کۆمەڵە لە ئاست کارەکانیان لە بەرانبەر بە کێشەی کورد لە کۆماری ئیسلامی کەمتریان بە سەر نەهێناین! ئێستیش دوای ئەوهەمووە ساڵانە لە نەهامەتی لە کەمپەکانی کۆی سەنجەق و زڕگوێزە بوونەتە چەکداری بنەماڵەی بارزانی و تاڵەبانی، بە بێ ئیزنی ئەوان جووڵە ناکەن و شەوانەش کاتی خەوتن ترسیان لێ نیشتووە.\nجینایەتکارەکان بوونەتە رزگاریدەر!\nپێناسەی جینایەت و جینایەتکار زۆر دژوار نییە. بەتایبەت لەناو حیزبە کلاسیکەکانی کورددا. حیزب لە سەر ئیدۆلۆژیا دەژی. پێشکەتوویی هەرحیزبێک پەیوەستە بە ئامانج و ئەو پڕۆگڕآمانەی کە حیزبیی لە سەر دەژی. ئامرازی سەرەکیش حیزب و بەرێوەبەرانی ئەو حیزبانەن. ئەوان چەندە شارەزان و چەندە فیداکارن و چەندە پشت بە گەلەکەیان دەبەستن گرینگە. هەر حیزبێک ویان بەرپرسێکی حیزبیی لە سنوری دەسەڵاتی خۆی لابدا و شەڕی نیابەتی دژی گەلەکەی بۆ قازانجی داگیرکار بەرێوەبەرێ و پشت لە ئامانجەکانی نەتەوەیی و نیشتمانی بکا، لە ریزیی جینایەتکارەکانی سەردەم جێگای خۆی دەدۆزێتەوە.\nگومان لەوەدا نییە، لە ناو حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستانی ئێران و کۆمەڵەدا لە رۆژهەڵاتی کوردستان کەسانی دڵسۆز وفیداکاری تێدا بە دیکراوە، ئەدی ئەگەر ئەو کەسانە خاوەنی هیچ بڕیارێکی چارەنووسساز نەبن چی؟ ئەو کاتەیە کە بە فیتی بیانی و بەرپرسانی خۆ پەرەستی ئەو حیزبانەیە کە شەڕی کورد بە کورد دەستپێدەکا و منداڵی کورد سنگی منداڵی کورد بە فیشەکی داگیرکار هەڵدەدڕێ! با زۆر دوور نەکەوینەوە. دوای هاتنە سەرکاری کۆماری ئیسلامی شەڕی جینایەتکارانەی حیزبی دێمۆکڕات و کۆمەڵە یەکێک بووە لەو شەڕانە کە هەناوی سەدان دایک و باوکی کوردیی لەو شەڕەدا سووتاند. ئەوەی دوژمن پێی نەکرا ئەوان کردیان! تا ئەو سەردەمەش هیچکات جورئەت وغیرەتی ئەوەیان نەبووە کە داوای لێبووردن لە بنەماڵەی کوژراوەکانیان بکەن. یەکێک لە هۆیەکانی دیکەی کە رێبەرانی ئەو حیزبانە وەک جینایەتکار پێناسە دەکرێن ئەوەیە کە هەر کات پێشمەرگەیەک لەو شەڕانەدا گیانی خۆی لە دەست بدابایە شەهید پێناسە ناکرێ. بۆیە کەسێک نەزانێ، نەزانە، ئەوەی کە دەزانێ وحاشای لێدەکا، جینایەتکارە. ئەو گووتنە راستە و راست بەرێوەبەران و بەرپرسانی دێمۆکڕاتەکان وکۆمەڵەکان لە رۆژهەڵاتی کوردستان دەگرێتەوە.\nنووسینەوەی بیرەوەریی یان ئاکارە جینایەتکارەکانتان؟\nتا بۆیان کرا ڕۆڵەی کوردیان بە دەست رۆلەی کورد بە کوشتدا. لە سەر ناوی حیزبایەتی و سەرۆکایتی کردنی نەتەوەیەک هیچ بێ رێزیەک نەما بەسەرئامانجەکانی نەتەوەی کورد نەهێنن. دوژمنیان لە بیر خۆیان بردوە، بۆ خۆیان بوونە دوژمنی قەستەسەریی یەکتر! پارە و چەک وچۆلێان لە سەددام وەردەگرت تا کوردیی پێ بکوژن. ناوی خۆشیان نابوو پێشمەرگە کە شەڕ بۆ رزگاریی کورد دەکات! لە هەر ناوچەیەکدا لە رۆژهەڵاتی کوردستان پێگە و بناوانیان چێ دەکرد بەهۆی سیاسەتی هەڵە وخراپی خراپی خۆیان ریز بەریزخەڵكی شار و ئاوایی دەبوونە جاش و چەکداری کۆماری ئیسلامی! لە شەڕەکانی ناوخۆیی دا کاتێک پێشمەرگەیان لە یەکتر بە دیل دەگرت، بە بێ لێکۆڵێنەوە و بەڵگەی پێویست لە سەر شەقام ولە ناو گووندەکاندا ئێعدام دەکرد! لە سەر سفرەی خەڵكی گووندەکان دەژیان کەچی چاوی تەماحیان دەبڕیە کچ و ژنەکانی ئەو گووندانە! لە رادیوکانیشێان گەڕێ کە رۆژانە ژەهری شەڕی ناوخۆییان بە شانازیەوە بڵاو دەکردوە!\nزەمان هات و زەمان چوو. تاقمێک لەو جینایەتکارانە دوای ئەوەی حیزبەکانیان بەرە و لاوازیی وشکست و کەمپنشینیی هەنگاویان نا روویان لە هەندەران و دونیای ئازاد کرد! ژیانی پەنابەریان هەڵبژارد و ئەو جینایەتانەی کە لە ئاست کورد کردبوویان وێنەی بیریوەریی یان ژیاننامەی رابوردووی خۆیان خستە ناو رووپەڕێ کتێبەکان و بە شانازیی بڵاویان کردۆتەوە! مرۆڤ کاتێک ئەو شێوە خەباتە و ئەو شێوە لە نووسینەوەی بیرەوەریی ئەو نامرۆڤانە دەخوێنێتەوە ئەوکات دەزانێ دوژمنی سەت جار لە حیزب و بەرپرسیی بێ رەوشت و کورد کوژ باشترە. دووژمن، حیسابی روونە و دەبێ کورد بەرەنگاری بێتەوە و وەک ئەو رەفتار دەگەڵ سیاسەتەکانی بکا.\nچەند مانگ لەوەی پێش کتیبێکم کەوتەدەست بەناوی ئازار و ئەزموون (کتیب نا جینایەت نامە) کەسێک کە لە جینایەتەکانی شەڕی ناوخۆیی کۆمەڵە و حیزبی دێمۆکڕات دا بەشدار بووە بە ناوی حاتەم مەنبەری، کاتیك لاپەڕەکانی ئەو کتێبەم دەخوێندەوە سەرم سووڕدەما بۆ ئەو کارەساتەی کە خەڵکی کورد بە چەنگ ئەو جینایەتکارانە بەسەری هاتووە. لەوەش سەیرتر باسی، هەڵبژاردەی بیرەوەریەکانی پێشمەرگایەتیشی کردوە! نازانم چۆن لە ئیزنی بەخۆی داوە خۆی بە پێشمەرگی نیشتمان پێناسە بکا؟\nئەوە نموونەیەکی دیکەیە لە سەدان کەس کە لە کاتی خۆیدا تا بۆیان کرا نۆکەرایەتی سەددامیان کرد، پاشان کە ئاشبەتاڵیان پێ کرا و روویان لە دونیای ئازاد کرد دەستیان دایە پێنووس و وڕینەی ئەو کارەساتانەی کە بەسەر گەلی کوردیان هێناوە! هەر لەو پەیوەندیەدا ساڵی پار نامەیەکی دەستخەتی قاسملووم بینی، کە لە ٧ خاڵدا بۆ ناوەندیی ئاژوانی نوسیبوو، کە چؤن چەکدارەکانی خۆی هان دەدا شەڕ دەگەڵ کۆمەڵە پەرە پێبدەن و سەبریان هەبێ چون ئەوشەڕەی بە شەڕەکی ڕەوا دەزانی!\nهیوادارم ئەو شیوە لە نووسینەوەی ئەو کتیىانە لە داهاتوودا وێنەی بەڵگەیەکی ئاشکرا بدرێتە دەست گەلەکەمان تا هۆدەی دادگایی کردنیان بۆ ئامادە بکرێ و یەک بە یەک جوابی ئەو کارەساتانە بدەنەوە کە لە ژێڕ ناوی رزگاریخوازی و پێشمەرگایەتی بە سەر گەلی کوردیان هێناوە. چین وتوێژیی داهاتووی نیشتمان دەبێ ئەو کەسایەتیانە بە رزگاریدەر وەرنەگرێ و بە پێچەوانە وێنەی جینایەتکار سەیران بکا، تا بۆ داهاتووی نەتەوەکەمان ئیزن بە هیچ حیزب وسەرکردەیەک نەدرێ کە لە دووژمن خراترمان بەسەر بێنن.\nشەڕی نێوان حیزبی دێمۆکڕات و کۆمەڵە، نزیک چوارساڵی خایاند. کۆماری ئیسلامی وردە وردە بە پێی پلال خەریکی داگیرکردنەوەی کوردستان بون، ئەوانیش درێژەیان بەو شەڕە دەدا! جیاوازیی ئەو دووحیزبە دەگەڵ پاسدارەکانی کۆماری ئیسلامی بە پێی کتێبەکەی حاتەم مەنبەری لەوەدابووە، کە کاتێک لە شەڕدا پاسدارەکان پێشمەرگەیەکیان ئەسیر دەکرد یان بە برینداری دەکەتە بەردەستیان، بە بێ دادگایی و لێپرسینەوە حوکمیان بەسەردا نەدەسەپاند!\nبەڵام ئێوە هاورەگەز و هاوزمان و هاودۆز و هاونیشتمانیی خۆتان کە وەک ئیوە پێشمەرگە بون کە دەکەوتنە دەستتان، بە بێ داداگایی و لێپرسینەوە لە بندیوارەکاندا راتاندەگرتن و تیڕۆرتان دەکردن و دەتانکوشتن!\nخوێنەری ڕێزدار ئەو کتێىە مەکڕن، هەرچؤنێک بێ بە ئەمانەت وەریبگرن و بیخوێننەوە. شەرم و روورەشیی بۆ خاوەنی ئەو کتێىە، روورەشیش بۆ ئەو سەرکردانەی کە پەرەیان بەو شەڕەدا. ئێوە لە پاسدارەکانی کۆماری کەمتیارەکان چەپەڵتربوون.\nنووسەری کتێبی ئازاروئەزمون (جینایەتنامە) دوای ئەوەی مێشکی تووشی ئاشبەتاڵ بوو، گۆیا لە وڵاتی سۆئێد دەژی. ئەوەندی من بزانم بۆ ماوەیەک لە نەورۆزتیڤی کاری دەکرد تا ئاکار و جینایەتەکانی رابردووی داپۆشی و خۆی وەک خەباتکارێک بە خەڵک نیشان بدا. زۆری نەخایاند لەوێش ڕۆیی. پاش بەکوشتدانی سەدان مرۆڤی بێتاوان ئیستی دەڵێ: لایەنگر و ئەندامی هیچ حیزبێک نیم. بەو کارە دەخوازێ خۆی شیرین بکات.\nبۆ خوێندنەوەی کتێبەکە لە کوردستانپۆست کلیکی ئەو لینکەی خوارەوە بکە:\nحاتەم مەنبەری: ئازار و ئەزمون\nئەرشیفی (م . ئاربابا)ی نووسەر\nهەڵبژاردنی سەرۆککۆماریی لە ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان!\nچۆنیەتی خۆکوشتنی (عەفیر) گوێدرێژەکەی پێغەمبەری ئیسلام!\nبە نۆرەش بێ نۆرەمە


"كشانەوەی ئەمریكا لە سوریا چارەنووسێكی نادیار و مەترسیدار بۆ كورد دەخولقێنێت" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەندامێكی لیژنەی ناوەندی پارتی یەكێتی سوریای دیموكرات ڕایدەگەیەنێت، كشانەوەی ئەمریكا لە سوریا، كورد پەلكێشی چارەنووسێكی نادیار و مەترسیدار دەكات.\nهەڤاڵ عیسا ئەندامی لیژنەی ناوەندی پارتی یەكێتی سوریای دیموكرات لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، بابەتی كشانەوەی ئەمریكا لە سوریا بابەتێكی جدییە و ئاشكرایە، ئەگەر سیناریۆی كشانەوەی ئەمریكا لە سوریا وەك ئەفغانستان دووبارە ببێتەوە، دوور نیە كوردەكان ڕووبەڕووی ئاقارێكی نالەبار ببنەوە.\nوتیشی”كشانەوەی ئەمریكا لە باكوری سوریا و ڕۆژهەڵاتی فورات، دەرفەت بۆ دەوڵەتی ناوەند دەڕەخسێنێت كە بە یارمەتیی ڕوسیا بێتە باكوور و خۆرهەڵاتی سوریا و دیمەشقیق دیسانەوە بگەڕێتەوە سەر خاڵی یەكەمی قەیراناویی خۆی”.\nڕوونیشیكردەوە، پرسێكی دیكەی كشانەوەی ئەمریكا ئەوەیە كە دەرفەت بۆ توركیا دەڕەخسێنێت هێرش بكەنەسەر كوردستانی سوریا و هاوشێوەی عەفرین و گرێسپی و سەرێكانی ببێتەهۆی ئازاردانی كوردی سوریا.\nئاشكراشیكرد، كشانەوەی ئەمریكا لە سوریا چارەنووسێكی نادیار و مەترسیدار بۆ كورد دەخولقێنێت، ئێمە هیوادارین ئەمریكا لە سوریا نەكشێتەوە، بەڵام ئەگەر ئەوەش ڕوویدا ئەركی سەرشانی كوردە بە یەكڕیزی و تەبایی خۆیان بۆ هەموو پێشهاتێك ئامادە بكەن.\nخەڵك- بە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 254 ملیۆن و 62 هەزار و 250 حاڵەت. (زیاتر…)\n05 کانونی یەکەم 2021 9.43 pm\nخەڵك ھاوپەیمانی فەتح ڕایدەگەیەنێت، تا ئێستا ھیچ ئامادەكارییەك نەكراوە بۆ كشانەوەی ھێزە بیانییەكان لە عیراق.


You are at:Home»هونەر»یادى هاشم: 99% سپۆنسه‌رى كاره هونه‌رییه‌كان بۆ مه‌به‌ستى تره نه‌وه‌ك هونه‌ر\nBy nuche.net on\t 2021/01/10 هونەر\nبه داخم بۆ ئۆكێستراى كوردستان كه ده‌مێكه ده‌رگاى داخراوه\nزۆر كه‌سى وه‌ها ده‌ركه‌وتووه ناتوانم پێى بڵێم “هونه‌رمه‌ند”\nئامادەکردنی: لاڤین عومەر حەمە\nهونەرمەند یادی هاشم کە بەرێوەبەری هونەری ئۆکێسترای کوردییە، خەڵکی شارى هه‌ولێره. وێراى ئه‌وه‌ى چه‌ندان ساڵه خه‌ریكى كاری هونه‌رییه، له چه‌ند رۆژى رابردوودا یه‌كه‌م گۆرانى خۆى بڵاوكرده‌وه، به ناوى “لاى تۆ ده‌بم”\nیادى مامۆستاى په‌یمانگا و زانكۆیه و مایسترۆیه، ژه‌نیارى گیتار و ڤیۆلایه. نزیكه‌ى 15 ساڵه وانه ده‌ڵێته‌وه و له وڵاتى توركیایش بڕوانامه‌ى ماسته‌رى له میوزیك به‌ده‌ست هێناوه.\nله دیمانه‌یه‌كى كورتى “نوچه‌نێت وه‌ڵامى چه‌ند پرسیارێكى دایه‌وه:\nبه‌ر له هه‌موو شتێك ده‌مانه‌وێ باسى سپۆنسه‌رت له‌گه‌ڵ بكه‌ین، ئایا ئه‌و كاره هونه‌رییه‌ى بڵاوت كردووه‌ته‌وه له‌سه‌ر ئه‌ركى خۆت بوو؟ چه‌ند له‌گه‌ڵ ئه‌و بۆچوونه‌ى كه ده‌ڵێ زیاتر سپۆنسه‌رى كاره هونه‌رییه‌كان به‌ر كچان ده‌كه‌وێت؟\nتەواوی کارەکە لەسەر بودجەی خۆم کردووە، سپۆنسەرم نەبووە. مەسەلەی پاڵپشتی دارایی تەنیا هاوکاری کچان دەکرێ بەڵێ لە ئێستادا ئەوە بەرچاو بووە و هەیە، بەڵام پاڵپشتی کەمێک لە کوڕەکانیش کراوە، ئەوەی من لێرەدا باسی دەکەم بەڵێ پاڵپشتی بۆ هەردوو رەگەز کراوە٪٩٩ بەڵام بۆ هونەرەکە نەبووە، ئامانجی تری بە دواوە بووە.\nتا ئێستا چەند کاری ترت کردووە؟\nوەکو گۆرانی بۆ خۆم بیڵێم یەکەم کارمە، بەڵام وەکو کاری ئاوازدانان ومیوزیک بە شێوازی ئۆکێستراڵی چەندین کاری ترم هەیە، کە لە ناوەوە ودەرەوەی کوردستان نمایشکراوە، بەهاوکاری ئۆکێسترای کوردستان-هەولێر ،چەند ئۆکێسترایەکی تر.\nواقیعی هونەری گۆرانی و میوزیکی کوردی چۆن دەبینیت؟\nجاران هونەرمەند خەڵکی پەروەردە دەکرد، بەڵام ئێستا پێچەوانەکەی دەبینرێ خەڵک هونەرمەند پەروەردە دەکات لەبوارەکانی هونەر ومیوزیک،گۆرانیش. هۆکارەکەش بۆئەوە دەگەڕێتەوە خاوەنی گوێگرێکی زۆر خراپیین بەداخەوە.\nزۆر کەسی وا دروست بووە ناتوانم پێیان بڵێم هونەرمەند، بۆیە دەڵێم زۆر کەس زەرەرێکی گەورە لە هونەرو میوزیکی کوردی دەدەن، ئەگەر بێت و پاڵپشتمان بکەن دیسانەوە دەتوانین گوێگرێکی زۆر بۆ هونەر دروست بکەینەوە، بەڵام ئەوە بە تەنیا بە ئێمەی هونەرمەند ناکرێ.\nده‌مانه‌وێ دوایین زانیارى له‌سه‌ر ئۆكێستراى كوردستان بزانین، ئایا بەکوێ گەیشت؟ ئایا بە تەواوی کارەکانتان وەستاوە؟\nلێرەدا پێویستە دڵگرانی خۆم دەرببرم! بەداخەوەم بۆ ئۆکێسترای کوردستان-هەولێر، یەکێکە لە هێما جوانه‌كه‌ى شاری هەولێر و یەکەم ئۆکێستراشە لە هەموو کوردستان بووە و پێی دەڵێن ئۆکێسترای دایک.\nبەڵام ئەمرۆ بەبێ ناز دەرگاكه‌ى داخراوە ئەو هەموو گەنجە جوانەی کە کاریان دەکرد و خۆیان ماندوو دەکرد بۆی بە پەرۆشەوە چاوەڕێی دووبارە کردنەوەی دەکەن. چونکە ئۆکێسترا وەکو گەورەترین گرووپی کوردستان ماڵێک بوو بۆ هەموو هونەرمەندە گەنجانەی کە بە ئاواتەوە پەیمانگا و زانکۆی هونەرییان تەواو دەکرد. تاکە هیوایان ئەوێ بوو بۆ کاری هونەری و هونەریان دەکرد، ئێستا ئەو هیوایە نەماوە لەبەر ئەوەی تەواوی کارەکان وەستاوە.\nلە ئێستادا من وەک بەڕێوەبەری هونەری لەم ئۆکێسترایە، داواکارم لەلایەنی پەیوەندیدار و وەزارەتی رۆشنبیری و هەموو بەرپرسانی هەولێر، کە هیمەتێک بکەن دیسانەوە بتوانین لە ڕێی ئەم ئۆکێسترایە خزمەتێک بە هونەرو میوزیکی کوردی و گوێگرانمان بکەینەوە.


2020-08-13 4220 جار\nدەمێکە ئەم پرسیارە لە مێشکمدایە. کێن ئەوانەی کە ڕۆژئاوا جێدەهێڵن و دێن بۆ ڕۆژهەڵات؟ لە ئەدەبیاتی سیاسی ڕۆژئاوادا ئەمانە لە ژێر چەمکێکدا دەناسرێن کە عەرەبیستە، یان عەرەبچی، هەروەها لە ئاستێکی فراواندا بە ئۆریەنتالیست یان ڕۆژهەڵاتناس دەناسرێن. لە دوای کتێبەکەی ئیدوارد سەعید بەوناوە، ئۆریەنتالیست وەک جۆرە جنێوێکی لێهاتوە. بەدیدی ڕۆبەرت کەپڵان عەرەبیست ئەوانەن کە ڕۆمانسێتێکیان هەیە بۆ دونیای عەرەبی. هەبونی ڕۆمانس یانی لاوازبونی عەقلانیەت و زاڵبونی سۆز. ئایا کورددۆست یان کوردۆفیلۆ بۆنی هەیە، خەڵکێکی زۆر، بە تایبەتی ئافرەتان، لە کورد دۆستییەوە بوون بە دژە-کورد. ئەمە جێگای تێڕامانە.\nهێلا میوس ئەو هونەرمەندە بەرلینییەی کە ڕۆژانی پێشوو لە بەغدا ڕفێنرا، دەڵێت هەرکە لە فڕۆکەخانە دابەزیم، عەشقی ئەم شارەبوم و زانیم ئەمە ئەو جێگاییە کە دەمەوێت ژیانمی تیادا بە سەربەرم. ئەمە مەتەڵێکی ئاڵۆزە. ڕەنگە خەڵکانێک کە بە پێکهاتەی کۆمەڵگای ئەڵمانی شارەزابن دیدێکی تایبەتیان هەبێت بۆ ئافرەتێکی خەڵکی بەرلینی ڕۆژهەڵات. خەڵکانی ئەڵمانیای ڕۆژهەڵات بە زۆری هەست بە نامۆیی دەکەن لە ناو بونیادی کۆمەڵگای ئەڵمانیدا، ئەوەش هۆکاری ئەوەیە کە یان چەپێکی توندڕەون یان ڕاستڕەوێکی توندڕەو. ئەمەش حەکایەتێکی ترە. بەڵام دەرخەری ئەو ڕاستیەیە کە بایوگرافیا وەک میتۆدێک ئێجگار بە سودە بۆ تێگەیشتن لەم دیاردەیە.\nزیاتر لە سەدەیەک لەمەوپێش گێرتچوارد بێڵ بە سواری ئەسپ لە بیابانەوە دێتە بەغدا و عەشقی دەبێت. ئەو خانمەی کە لە داهاتودا زیاتری لە سەر دەنوسین. مونیف بە گێرتچوارد یان مس بێڵ دەڵێت خاتون. بە گشتی عەرەبیستەکان کۆمەڵێک خەسڵەتیان هەیە: زمانی عەرەبی لە یەکێک لە زانکۆکانی ڕۆژئاوا دەخوێنن. ئارەزوییان هەیە بۆ مێژوو و ئارکەلۆژیا و کەلتور و خواردنی ئەو ناوچەیە. هەندێکیان سەرباری پیشە، پاڵنەرێکی ئایدەلۆژییشیان هەیە. بێگومان سێکس ڕۆڵێکی ئێجگار کاریگەر دەبینیت. بەڵام بایوگرافیایان ڕەنگە لە هەموو بونیادێکی تر زیاتر زانیاری بەخش بێت.\nئەمڕۆ باسی ئێما سکای دەکەم.\nئێما لە لەندەن لە ساڵی ١٩٦٨ لە دایک دەبێت. ١٩٦٨ ساڵێکی ئاسایی نیە لە مێژوی ئەوروپادا. لە تەمەنی یەک مانگیدا باوک و دایکی ئێما لە یەکتر جیادەبنەوە. ئەمە ئاماژەیەکی ڕونە لە ژیانی ئێمادا بۆگەڕان بۆ سۆز و خۆشەویستی باوکێتی. ئێما بەبێ باوک گەورە دەبێت. باوکی ئێما پیاوێکی جولەکەبو، لە ئەوروپای ڕۆژهەڵاتەوە بۆ بەریتانیا کۆچی کردبوو. لە هەژاریدا دایکی لە ماڵاندا کاردەکات. لە تەمەنی چوارساڵیدا دایکی لە قوتابخانەیەک دەبێتە بەخێوکەر، ماترۆن. هەر لە قوتابخانەکە لە نهۆمی سەرەوە جێگای ژیانیان بۆ دابین دەکەن. شێوازێکی بڵاوە لە ئەوروپا ئەوانەی بەخێوکەر و چاودێرن لە قوتابخانەکاندا هەر لەوێش دەژین، بە تایبەتی ئەو قوتابخانانەی کە خوێندکارەکانیان ناڕۆنەوە بۆ ماڵی خۆیان، بەڵکو هەموو ژیانیان لەوێ بە سەردەبەن. ئێما ئەو ساڵانە لەوێ کاتێکی خۆش بە سەر دەبات. لە تەمەنی دە ساڵیدا دایکی عەشقی یەکێک لە مامۆستاکانی قوتابخانەکە دەبێت، کە دە ساڵێک لە خۆی مناڵترە. مامۆستاکە ژن و مناڵی بەجێدەهێڵی و لە گەڵ دایکی ئێمادا دەچن بۆ ئایرلەندای باکور. دوای ساڵێک دەگەڕێنەوە بۆ ئینگلتەرا. لە ئەوروپا لە زۆر قوتابخانەکاندا لە قۆناغی ناوەندیدا ساڵێکی پشوو یان دابڕان هەیە، لەم ساڵەدا ئێما دەچێت بۆ ئیسرائیل و لە کیبۆتزی کفر میناخیم کار دەکات. کیبوتز جیهانێکی ترە، وەک خۆی دەڵێت. ئازادی و عەلمانیەت و سۆشیالیزم لە خەسڵەتە سەرەکیەکانین. گفتوگۆ دەربارەی ماناکانی ژیان و خواردنەوە و کێشانی حەشیش، بەشێک دەبێت لە ژیانی ڕۆژانە. لەوێ ئیما جولەکەی پاشخان جیاوازی زۆر دەناسێت. لە کیبۆتز ئێما دەبێتە هیومانیست. کە دەگەرێتەوە بۆ بەریتانیا دەچیتە ئۆکسفۆرد، هەمان زانکۆ کە مس بێڵ تیایدا ئارکەلۆژی دەخوێنێت، لەوێ کلاسیک دەخوێنێت. کە لە ساڵی ١٩٨٧ یەکەم ئینتیفازە دەست پێدەکات، بڕیار دەدات کە خوێندنی بگۆڕیت بۆ عەرەبی و عیبری. یەکێک لە مامۆستاکانی کچی ڕۆماننوسی ناسراوی ئیسرائیلی ئاموس ئۆزە.\nئێما پاش تەواوکردنی خوێندن و سەفەر لە سەردەمی پرۆسەی ئاشتی فەلەستینی ئیسرائیلیدا بۆ ڕێکخراوێکی فەلەستینی NGO کاردەکات.\nلە کاتی شەڕی عێراقدا ئێما لە مانچستەر دەژی. کاتێک ئیمەیڵێک لە حکومەتی بەریتانییەوە بۆ فەرمانبەران دێت: دەپرسێت: کێ ئارەزوی هەیە بچێت بۆ عێراق وەک خۆبەخش؟ ئێما ئامادەیی خۆی دەردەبڕێت وەک خۆبەخشێک لە سوپای بەریتانیدا بێت بۆ عێراق. خۆبەخش بەمانای بێپارەنیە. ئێما ئەو ڕۆژگارە چەپ و دژە شەڕە. ئامانجی ئەوەیە کە بێت هاوکاری خەڵكی عێراق بکات. بەڵام لە هەمانکاتدا ئافرەتێکە کە لە چەندین چیرۆکی خۆشەویستیدا شکستی هێناوە و ئەو کاتە کە دێت بۆ عێراق سنگلە و تینوی خۆشەویستییە. ئەمەشە پاشان دەڵێت، ئەو خۆشەویستییەی کە ئەو ساڵانە لە عێراق هەستم پێکرد هەرگیز لە ژیانمدا هەستم پێنەکردبوو. جارێک جەلال تاڵەبانی دەیبینیت پێی دەڵێت، دەڵێن بویت بە مس بێڵ. ئێما تێدەگات کە مس بێڵ لە عێراقدا شمشێرێکی دوو دەمە. ئەوانەی عێراقچین خۆشەویستییەکیان هەیە بۆی وەک ئافرەتێکی دڵتەنگ، بەڵام دروستکەری عێراق. تێترەنجانی کورد بە عێراق، دیسانەوە ئەو یەکێکە لە پاڵەوانەکانی. ئێما لە وەڵامی تاڵەبانیدا دەڵێت، داوای لێبوردن دەکەم کە بەریتانیا عێراقی دروستکرد و کوردی تێکرد. بەڵام یەکەمجار ئێما ناوی مس بێڵ لە چەند سەرۆک هۆزێکی سوننەی کەرکوکەوە دەبیستێت، وەک وەسفێکی پۆزەتیف. بێڵ زۆر لایەنگری تیرە عەرەب سوننەکان بوو.\nئێما لە کەرکوک دەگیرسێتەوە. لە سەرەتای گەیشتنیدا شەوێک لە جێگای مانەوەکەی بە ڕوتی دەنوێت. بەڵام کە دەمەوبەیان تەقینەوەیەک ڕودەدات، لە جێگاکەیدا خۆی گرمۆڵە دەکات و هەردوو دەستی دەخاتە سەر گوێیەکانی و وەک بی ناو ئاو دەلەرزێت و نازانێت لە ترساندا چیبکات. ئێما دەبێتە کەسی دووەم لە بەڕێوبردنی شاری کەرکوک. پاشان دەبێتە ڕاوێژکاری جەنەڕاڵ ئۆدرینۆی زەبەلاح. لەم ماوەیەدا ئێما لە چەپێکی دژە شەڕەوە سۆزێکی زۆر بۆ سەربازە ئەمریکییەکان لە لای گەشە دەکات. جێگای ئاماژە پێدانە زۆربەی کات ئێما تەنها ئافرەتی ناو هەموو هێزە هاوپەیمانەکان بوە لەوێ. ئێما سەرەتا لە ساویلکەیی ئەمریکییەکان واقی وڕ دەمێنێت. لە ئەنجامدا ئێما چەند ساڵێک لە عێراق دەمێنێتەوە و پاش عێراق وەک یەکێک لە شارەزایانی عێراق مامەڵەی لە گەڵدا دەکەن لە ناوەندە جیاوازەکانی ئەوروپا و ئەمریکا.\nئێما بە ئاڵۆزی عێراق ئاشان دەبێت، لە هەمانکاتدا دیدێکی یوتوپی لە لای گەشە دەکات کە سروشتی هەموو عێراقچییەکانە. لە کاتی ژیانی لە عێراق، ئێما ئێوارانی پێنچ شەممە لە گەڵ چەند خێزانێکی چینی ناوەندی باڵای عێراقیدا تێکەڵ دەبێت و شەوانی خواردنەوە و سەمای لەوێ بە سەر دەبات. ئەم خێزانانە کچ و کوڕەکانیان تێکەڵن لە عەرەب و تورکمان و سوننە و شیعە. ئەم نمونە بچکۆلانە دەبێتە بنەمای خەیاڵی عێراقێکی پێکەوەیی. زۆر لە ڕۆژئاواییەکان دەبیستم ئەگەر شارەکان گەورەبن و خەڵک پێکەوەبژین و ژن و ژنخواز هەبێت، ئەوا کۆمەڵگایەکی عێراقی دروست دەبێت. ئەمە یوتوپیایە نەک واقیع. یوتوپیاش هەمیشە زەمینەی لەباری توندوتیژییە، وەک ئەزمونی سەدەی بیست ئاگادارمان دەکاتەوە.


چارەسەری ل باشوورێ کوردستانێ، دەولەتبوونە – پێدڤیە ل باکور چارەسەری بێی پەکەکێ بیت… - دارکا مازی\nچارەسەری ل باشوورێ کوردستانێ، دەولەتبوونە – پێدڤیە ل باکور چارەسەری بێی پەکەکێ بیت…\nئیراق د گەلەک قۆناغان را دەرباس بوو ھەتا گەهشتیە ڤێ قۆناغا داویێ. ل ئیراقێ ھەم د دەما ئیمپەراتۆریا عۆسمانی دا و ھەم ژی پشتی پەیمانا لۆزانێ کو دەولەتا مللی یا ئیراقێ ھاتیە ئاڤا کرن، نەتەوەیا کورد و ھێز و پارتیێن مللی د گوھەرتنا ئیراقێ دا بوونە خوەدیێن رۆلەک گەلەک گرنگ و مەزن.\nد دەستپێکا سەدسالا 20ێ دا ل کوردستانێ د بن سەرۆکاتیا شێخ عەبدولسەلام بارزانی دا ریفۆرمێن مەزن پێک ھاتن و ھەرێما کوردستانێ بوو ھەرێمەکا ئۆتۆنۆم.\nپشتی پەیمانا لۆزانێ ئیراق، بوو دەولەتەکا ئینتیدابی د بن دەستھلاتداریا بریتانیایا مەزن دا. بریتانیایا مەزن د سالێن 1932یێ دا ئیراق ب جیهـ هێلا. ئیراق بوو دەولەتەکا خوەسەر. لێ بوو دەولەتەکا نەتەوەیی و یەکبەشیا عەرەبان.\nکورد، ل کوردستانێ دەستھلاتدار نەبوون. کەتنە بن باندۆر و دەستھلاتداریا عەرەبان. کوردستان بوو وەلاتەکێ کۆلۆنیایی. بەس ژ بۆنا زمانێ کوردی د قاداکا تەنگ دا پەروەردەیی ھاتە قەبوول کرن. لەوما ژی کوردان ژ بۆنا کو دەولەتا ئیراقێ بهێتە گوھارتن خەباتەکا گەلەک دژوار و دوومدرێژ ئەنجامدا.\nلێ ھەزار مخابن پشتی کۆدەتایا بەعسیا ھەر تشتەک سەرووبن بوو. لەوما ژی کوردان دیتن کو رەژیما بەعس ھەموو مافێن کوردان دێ ژ ھۆلێ راکەت و کوردان ژناڤ بەت، د ئیلۆنا 1961ێ دا دەست ب شۆرەشا نەتەوەیی یا ئیلۆنێ کر. شۆرەشا ئیلۆنێ د سالا 1970یێ دا ئەنجام وەرگرت. ئۆتۆنۆمیا کوردستانێ ئاڤا بوو.\nھەزار مخابن د سالا 1975ێ دا ئۆتۆنۆمیا کوردستانێ ژ ئەنجاما خیانەتا ئەمەریکایێ و یەکیتیا سۆڤیەتان ھاتە رووخاندن.\nکوردان پشت را ژی شەرێ خوەیێ نەتەوەیی بەردەوام کر. د ئەنجامێ دا ب هاریکاریا ئامەریکایێ رەژیما بەعس ھات رووخاندن. د سالا 2005ێ دا ب رەفەراندۆمێ دەستۆرێ بنگەهین ھات پەسەندکرن. ئیراق بوو دەولەتەکا فەدەرال. ژ بۆ کو قەدەرا کەرکوکێ ژی تەسبیت ببیت، رەفراندۆم ھات قەبوول کرن. لێ ئەڤ رەفەراندۆمە نەهاتە ئەنجامدان.\nلەوما ژی دەولەتا فەدەرال گۆر یاسایێن فەدەرال نەمەشیا. د ئەنجامێ دا بریارا رەفەراندۆما سەرخوەبوونا کوردستانێ ھات گرتن. د ئەنجامێ دا کوردستانیان ژ بۆنا دەولەتێ بریار دا. ھەزار مخابن دەولەتێن کۆلۆنیالست، ئامەریکایێ، خیانەتکارێن کوردیێن د ناڤ یەکیتیا نشتمانییا کوردستانێ (یەنەکێ) دا پێشیا دەولەتبوونا کوردستانێ گرت و کەرکوک ھات داگیر کرن.\nپشت را ژی سیستەما فەدەرال جێبەجێ نەبوو. دەولەتا فەدەرال ژی نھا نکاریت پرسگرێکێن ئەساسی یێن دەولەتا فەدەرال و فەدەرە، نەتەوەیا عەرەبان و کوردان و ملەتان چارەسەر بکەت. لەوما دەولەت بوون ل ئیراقێ دێ بیتە بنگەھا چارەسەریێ. ئێدی گەلەک رەوشەنبیر و نڤیسکار و شرۆڤەکارێن سیاسی یێن عەرەبان ژی ڤێ یەکێ پەسەند دکەن.\nوەک میناک: “شرۆڤەکارێ سیاسی یێ ئیراقی جەبار مەشھەدانی راگھاند؛ پارچەکرنا ئیراقێ و چێبوونا دەولەتا کوردستانێ تاکانە چارەسەرییە ژ بۆ رەوشا ئیراقێ، تشتێ کو بەریا 100 سالان ب مەقەسا بریتانیایێ چێبوو، ب تەمامی تێک چوو.”\nجەبار مەشھەدانی بەشداری بولتەنا ژوورا نووچەیێن کوردستان24ێ بوو و دیار کر: “ھوون کوردن و هەوە تایبەتمەندیێن خوە ھەنە. بۆچی نەبنە خوەدان دەولەتا خوە! پارچەکرنا ئیراقێ تاکە چارەسەرییە ژ بۆ ڤێ رەوشێ و ئەوا کو بەریا 100 سالان ب مەقەسا بریتانیا ھاتیە کرن، ب تەمامی شکەستن خواریە.”\nمەشھەدانی بەحسا سەرۆکوەزیرتیا مستەفا کازمی ژی کر و گۆت؛ ژ خوە کازمی ژ بۆ چارەسەرکرنا ئالۆزی و خوەپێشاندانان دەرکەت پێش. تشتەک د دەستێ وی دا نینە و ب تەنێ ژی نکاریت ببیتە سەرۆکوەزیر. خواست ھندەک تشتان بکەت لێ نەکاری.\nشیرۆڤەکارێ ئیراقی ل سەر ھلبژارتنان ژی دیار کر کو ب باوەریا وی ھلبژارتن ناهێنە کرن، ئەگەر ھاتنە کرن ژی چ گوھارتنەکێ چێناکەن. ھەلبەت ئیحتمال ھەیە ل سەر ھەلبژارتنان شەر ژی دەرکەڤیت.\nب گۆتنا وی شیرۆڤەکاری، ھەر تشتێ ئراقێ ژ ئالیێ ئیرانێ ڤە دهێتە دیارکرن و دەستنیشانکرن. واتە تشتەک د دەستێ بەرپرسێن ئیراقێ دا نینە، ھەموو ژ لایێ ئیرانێ ڤە تێنە برێڤەبرن. (کوردستان24)\nچارەسەری ل باکورێ کوردستانێ دڤێت بێی پەکەک-ێ بیت…\nسەرۆکۆمارێ دەولەتا ترک بەریا چەند رۆژان سەرەدانا دیاربەکرێ کر. ل وێ دەرێ ئاخڤتنەک کر. گەلەک لایەنێن سیاسی و شرۆڤەکاران دیارکر کو “پێڤاژۆیەکا چارەسەرییێ” دێ دەست پێ کەت، یان دەست پێ ناکەت ل سەر ڤێ مژارێ مناقەشەیەکێ دەست پێکر.\nئەز گەلەک ڤەکری دنڤسینم کو ب ئاوایێ بەرێ پێڤاژەیۆکا چارەسەریێ دەست پێ ناکەت. ئەو ئاوایێ بەرێ د مفایێ کوردان دا نەبوو، ل دژی بەرژەوەندیا نەتەوەیا کورد بوو. ب وێ پێڤاژۆیا بەرێ کوردان تشتەک قازانج نەدکر. دو لایەنێن ملیتاریست دخواست کو پرسگرێکێن خوە ب ھەڤ را چارەسەر بکەن. لێ تشتەکێ ئاشکەرا ھەبوو کو پەکەکە خوەدی ئیرادەیەکا ئازاد نەبوو. لەوما ژی د دەستپێکێ دا دیار بوو کو پەکەکێ دەست ژ چەکی بەرنادەت. لەورا دەولەتا ترک ب چەک پەکەکێ ل ھەمبەری نەتەوەیا کورد و تەڤگەرا کورد پرۆژە کربوون. پەکەکە بەس دکاریت ب چەک ئەرکێ خوە یێ خراب پێک بینیت.\nپەکەکە پشترا ژی کەتە بن دەستھلاتداریا دەولەتێن ئیراق، سوریا، ئیرانێ. بەرژەوەندیا وان ژی ژ ئالیێ پەکەکێ ڤە بەس ب چەکان دھاتە پاراستن. ھەگەر چەک نەبانە پەکەکێ ل ھەمبەری گەلێ مە ل ھەموو بەشێن کوردستانێ نەدکاری ئەرکێ خوە یێ خراب، تونەکرنا کوردان، تەسفیەکرنا تەڤگەرا نەتەوەیی یا کوردستانێ و رێخستنێن کوردستانێ جێبەجێ بکەت.\nپرسا نەتەوەیا کورد ب ڤی شکلی ھەتا داویێ نەدکاری بەردەوام بیت. چارەسەریا پرسا نەتەوەیا کورد دێ ب شێوەیەکێ رەها د قۆناغەکێ دا چارەسەر بیت.\nئەڤ چارەسەرە ژی دێ ناڤبەینا دەولەتا ترک و بەرپرس و دەزگەھێن کوردان چێ بیت.\nTags: serekeئیبراهیم گەچلو


دوو هاووڵاتیی پیرانشاری سزای ۱۰ ساڵ بەندکرانیان بە سەردا سەپا\n01:05 - 7 February 2021\nهەنگاو: دوو کەسی دیکە لە دەستبەسەرکراوەکانی مانگی خەزەڵوەری پیرانشار لە لایەن دەزگای دادوەریی ئێرانەوە سزای بەندکرانیان بەسەردا سەپا.\nبە گوێرەی راپۆرتی گەیشتوو بە رێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە رۆژانی رابردوودا دوو هاووڵاتیی خەڵکی گوندی " شیناوێ" ی پیرانشار بە ناوەکانی "هاشم مورادی" و "ئیسماعیل محەمەدپوور" لە لایەن دادگای شۆڕشەوە هەر کامەیان سزای پێنج ساڵ بەندکرانیان بەسەردا سەپا.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، ئەو دوو کەسە بە تۆمەتی هاوکاری و ئەندامەتی لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران سزای بەندکرانیان بەسەردا سەپاوە.\nهاشم مورادی و ئیسماعیل محەممەدپوور کۆتایی خەزەڵوەری ئەمساڵ (نوامبری ٢٠٢٠) لە گەڵ چەند هاووڵاتیی دیکەی پیرانشاری لە لایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەستبەسەر و پاش نزیکەی مانگێک بە دانانی بارمتە ئازاد کرابوون.\nکۆتایی بەفرانبار دوو کەسی دیکەش لە دەستبەسەرکراوەکان بە ناوەکانی عەباس سدیقی و عومەر خاکزاد هەر بەو تۆمەتە هەر کامەیان سزای پێنج ساڵ بەندکرانیان بەسەردا سەپاوە کە حەوتووی رابردوو بۆ تێپەڕاندنی ماوەی سزاکەیان دەستبەسەر و بۆ بەندیخانەی نەغەدە گوازرانەوە.


فرەژنی دیاردی پر لەشەرمەزاری کۆمەلگای پیاوسالارییە! – Denegkan\nفرەژنی دیاردی پر لەشەرمەزاری کۆمەلگای پیاوسالارییە!\nلەم چەند رۆژانەدا سەبارەت بە گفتوگۆی هەموارکردنی یاسای باری کەسی و گرفتی فرەژنی لە دانشتنەکانی پەرلەمانی هەرێمی باشوری کوردستان، قسە و باسی زۆر لە ناوەندە رۆشەنبیرییەکان، ناوەندەکانی میدیا و شەقامی رووناکبیری کوردی هاتۆتە گۆرێ. زۆربەیەک تەنیا بۆ ئەوەی بە بێدین و بێ باوەر لە قەلەم نەدرێن، پاشای کۆر ئاسا تەلاقیان* نەکەوێ، بەرگرییەکی کوێرانە لە دیاردەی کۆنەپەرستانەی زۆرژنی دەکەن، وەک بەرگریکارێکی ئەم کلتورە ناشارستانیەش چەند بەلگە و بەهانەیەکی یەکجار پروپوچ و بێ بناخە، بۆ ئەم کاروکردە نا لەبارە دێننەوە، کە لەراستیدا تەنێ بۆ گەپجاری دەشێن، بەنموونە ئێژن، ژنێکی زۆری شەهیدانی شەری چەکدارانە، ژنی ئەنفالکراوەکانی گەرمیان و هۆزی بارزانییەکان بێ مێرد و هاوسەر ماونەتەوە، دەلێن زۆرژنی (شەرەف و نامووسی) ئەو بێوەژنانە دەپارێزێ، دووریان دەخاتەوە لە کاری خراپە(مەبەست کاری سێکسە) کە لە راستیدا پێچەوانەکەی ئەمە راسترە، ئیتر دەلێن و دەلێنەوە وەک ئەوەی دیاردەی فرەژنی دەرمانی حەوت دەردان بێ وهۆکارێکی چارسازانەی کێشەو گرفتاری ئەو چارەرەشی و لێقەوماویە بێ، وەک ئەوەی ئەم دیاردەیە داهێنان و دۆزینەوەیەکی نرت و نوێ ی تازە پەیدا بێ.\nهاوکات زۆر مەکر بازانە خۆیان لە باس و بابەتی تێنووێتی سێکسی و ئاگری هەوەسبازانەی پیاوانی ئەم پەیرەوە دەدزنەوە، دواتریش پشت لەهەموو ئاکام و ئەنجامە نێگەتیڤ و ترسناکەکانی دەکەن.\nلێرەدا وا چاکە وەک وەلام و وەبیرهێنانەوەیەک، بە بانگەشەی ئەم بەرێزانە بلێین ئاخر مالتان نەشێوێ خۆ لێقەوماوی ژنانی بێ هاوسەرماوی شەهیدان، ئەنفالکراوەکان، بارزانییەکان و کارەساتەکانی شەری هەشت سالە و نەگبەتیەکانی تر و مەرگی ئاسایی ئازیزان، رۆژێک و دوان نییە! مێژووێکی هەس، مێژوو!! ئەم دیاردە ناشارینەش کە ئەمرۆ خەرییکە بەگژدا چوونەوەی دەگاتە ناو کۆر و کۆبوونەوەی دانیشتنەکانی پەرلەمان، ئەویش هێندەی میژووی باوک سالاری کۆنە! ئەگەر پەیرەوانی ئەم دیاردەیە، کەمۆکەیەک ویژدانی مرۆ دۆستانەیان هەبوایە، ئەگەر بەراستی ئامادەبووان بێوەژنانی ئەم کارەساتە مرۆی، نەتەوەیی، نیشتمانی یانە بخوازن و چاو و مێشک و هەستی تێنووی سێکسیان تەنیا و تەنیا نەخستابایە سەر کیژلە و کچانی خوارتر لە 18سال، ئەوا دەکرا (قسەیەکی خێر بۆ گورگ بکەین).\nبەلام کورد گوتەنی تەقە تەق تەرۆزی خۆشە!!.\nفرەژنی و درۆی دکتۆر!\nئەم قسە و باسانە بابەتێکی رۆژنامەونی وەبیر خستمەوە، کە لەژێر ناوی (درۆی دکتۆر) لە هەشتاکان لە گۆڤارێکی عەرەبی بە ناوی (تەبیبوکە) بلاو کرابۆوە.\nنووسەری بابەتەکە خۆی دکتۆر بوو، رووداوەکە بەسەرخۆی هاتبوو، نووسینەکەی وەک ئەزموونێکی پیشەی دکتۆری بلاوکردبۆوە.\nلێرەدا پربە پێستی خۆیەتی جارێکی تر بیخەمە بەرچاوان. ئەو بەرێزە** ئاوهای دەگێرایەوە.\nلە ئەفریقا کارم دەکرد، لەناو ئەو هۆزانەدا فرەژنی کلتورێکی باو بوو، پیاو بۆی هەبوو ژمارەیەکی ئێجگار زۆر ژنی هەبێ.\nرۆژێ لە شوێنی کارکردنم، پیاوێک لەگەل کۆمەلێک ژن هاتنەلام، دوای پێشوازی کردنم لێیان، پیاوەکە هاتە گۆ ئەمانە خێزانی منن، لەراستیدا من سیانزە ژنم هەیە. لە ناوهەموواندا تەنێ چوار دانەیان مندالیان دەبێ، ئەم نۆیەش هیچیان مندالیان نابێ، هاتووین ئەگەر چارەسەرێکمان بکەیت.\nمنیش بیرم کردەوە، تا ئەوەی نۆ ژنەکە بپشکنم واچاکترە لە پیاوەکە دەست پێبکەم، کاتێ پشکنینی ووردم بۆ کابرا کرد بۆم دەرکەوت کە کابرا هەر لە بنەرەتدا نەزۆکە و مندال و وەچەی لێ ناکەوێتەوە.\nتووشی رێگایەکی داخراو، بارێکی دەروونی ناهەموار بووم، بیرم کردەوە ئەگەر راستی بەکابرا بلێم ئەوا هەر چوار ژنە مندالدارەکان دەکوژرێن، ئەمەش تاونە و من دەبمە هۆکاری کوشتنیان، خۆ ئەگەر درۆشبکەم ئەوا، گیانی ژنەکان دەپارێزم دەبمە رێگر لەبەر دەم هەتیوو کەوتنی مندالەکانیشیان.\nبۆیە درۆکردنەکەم بەپەسەندتر زانی، هەلسام هەندێک ئامۆژگاری و دەرمانی ئاساییم پێدان.\nدوای بورینی چەند مانگ، کابرا خۆی و چەند ژنێکی هاتنەوە لام بەدلێکی خۆشەوە، کابرا گوتی دکتۆر زۆر سوپاست دەکەین خواکردی ئەم چەند ژنەشم ئێستا زگیان هەیە، منیش لە بەر خۆم پێدەکەنیم، پیرۆزباییم لێ دەکردن، هەندێ ئامۆژگاری ترم بەکابرا دا بۆ ژنە داماوەکانی تری، زانیم ئەم چەند ژنەش هەمان رێی چوار ژنەکەی پێشوو تریان گرتووە، کابرا نەیدەزانی بەچی پێدەکەنم، لەگەل ناخی خۆما کەوتمە ململانەیەکی توند، نەمدەزانی درۆکەی من تاوان بوو یا کردەی فرەژنی ئەو!؟ لەم چرکە ساتەدا نەم دەتوانی تاوانباری و بێ تاوانی، داوێن پاکی و داوێن تەری، راست و چەوت، داد و بێ دادی لێک جودا بکەمەوە.\n*پاشای کۆر لەترسی ئەوەی نەک تەلاقی بکەوێ، شەری رزگاری و ئازادی میرنشینەکەی لە رووی داگیرکەرە عوسمانلییەکان راگرت، بە قسەی مەلای خەتێ، ئەو مەلا کۆنەپارێزە، بەکرێگیراوە فەتوای دابوو هەرکەسێک شەر لەگەل خەلیفەی موسلمانان بکا تەلاقی دەکەوێ.\n** بەداخەوە ژمارە و رۆژ و مانگ و سالی گۆڤارەکە و ناوی نووسەری بابەتەکەشم لە یاد نەماوە، ناکرێ ئەمە بە وەرگێرانی دەقەکە بزانرێ بەلکو گێرانەوەیەکی بابەتەکەیە بە کەمێ هوردە دەسکاری زۆر ساکارەوە.\nPrevious کچێک چه‌شنی حیکایه‌ت\nNext ئه‌گه‌ر نه‌توانم سه‌ردانی كوردستانیش بكه‌م هه‌ر به دۆستی كورد ده‌مێنمه‌وه…ئۆسوالد سۆدركڤیست