بەهرۆز جەعفەر : فڕۆکە مالیزییەکە چى لێهات ؟. – WTARIKURD\nشەوى (7/8-3/2014) . فڕۆکەیەکى سەر بەهێڵى ئاسمانى مالیزیی جۆری بۆینگ (777) بە (239) سەرنشینەوە ، لەکوالالامپورەوە بۆ پەکین بەڕێ ئەکەوێت . هێشتا نەگەیشتووەتە جێ ؟. حاڵەتەکە بەجارێک هەموو ناوەندە هەواڵگرییەکانى جیهان و دەزگا ڕاوێژکارییەکانى بوارى فڕۆکەوانى و ناوەندە میدیاییەکانى چاو ژیر کردۆتەوە .\nفڕۆکە : دەستکردى ئەو مرۆڤانەیە کە تواناى سەرکێشییان هەیە ، ئەگەر ئیرادەیەک نەبێت بۆ موجازەفەکردن ، هەرگیز داهێنانێکى وا بونى نابێت ، لەناو قووچەکێکدا سەدان کەس بە هەزاران مەتر لەزەوییەوە و لەسەرووى هەورەکان ، بە چەندین کاتژمێر ڕێگە ببڕن !.هەربۆیەش هەتا مرۆڤ بمێنێت گومانەکان،سەرکێشییەکان ، تاوانەکان ، دەمێنن .\nبێسەروشوێن بونى فڕۆکەکەو بچڕانى پەیوەندیی لەگەڵ وێستگەکانى دەرچوون و گەیشتن ، گرفتێک نییە ، بەقەد ئەو دیاردە سەیرەى وڵاتە پێشکەوتووەکانى بوارى تەکنەلۆژیاى وەک : ئەمریکا ، چین ، ڕوسیا،یابان ،ئێران . بەدەم دروستکردنى گومان و داخەوە بەمرۆڤایەتى و بە یەکدیش ڕائەبوێرن . ئاسمانى هەر وڵاتێکیان جمەى دێت لەمانگى دەستکردو،ئاسمانى هەموو جیهان و فەزاش پڕ لەمانگە دەستکردەکانى ئەمریکا کەوێنەى هەموو دیاردەیەکى بۆ دەگرن . فڕۆکەکە چى لێهات ؟.\nیەکەم : فڕینراوە بەرەو ئێران ، بەوپێیەى دوو سەرنشینى ئێرانى بەپاسەپۆرتى دزراوەوە ، لەفڕۆکەخانە تێپەڕیون و لە تەیارەکەدا بون ؟. هه‌ردوو تکتی ئه‌و دوو هاوڵاتییه ئێرانییه ، دوو ژماره‌ی یه‌ک له‌دوای یه‌کن و ویستوویانه له کوالالامپور- ی پایته‌ختی مالیزیاوه بچنه په‌ککین -ی پایته‌ختی چین و له‌وێشه‌وه بۆ ئه‌مسترام – ی پایته‌ختی هۆڵه‌ندا .\nدووەم : فڕۆکەکە کەوتۆتە ئاوەوە ، ئەى باشە ئەم جۆرە فڕۆکەیە لەهەرحاڵەتێکى کەوتنە خوارەوەشدا،تواناى هەیە (100) میل ڕێگە ببڕێت ، بۆچى فڕۆکەوانەکان بە پەنجەیەک هیچ زەنگ و نامەیەکى ئاگادارکەروەیان نەنارد ؟. هەروەکو (3) ساڵ پێش ئێستا فڕۆکەیەک لەبەرازیلەوە بەرەو فەڕەنسا ڕێی بڕیبو ، کەوتە ئاوەوە . دواى ساڵێک کەل و پەل و ژمارەیەک لەتەرمییان دەرهێنا .\nسێهەم : فڕۆکەکە ئاراستەى گۆڕیووە.بەرەو کوێ ؟ پێیان گۆڕیوە ؟ یان شۆفێرەکان لەمەبەستى یاندا بووە . جێگری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی مالیزیا رایگه‌یاند که کۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی 20 وڵاتی جیهان کردووه بۆئه‌وه‌ی پێکه‌وه هاوکاری بکه‌ن له دۆزینه‌وه‌ی فڕۆکه ونبووه‌که‌دا . هاوکاتیش گومان دەکرێت فڕۆکەکە بەرەو باکورى پاکستان فڕینرابێت بەئەنقەست . وەک چۆن بن لادن لەوێ خۆى حەشاردا بو !. لەلایەن فڕۆکەوانى شارەزاوە ئاڕاستەو شوێنى ڕادارەکانى چاودێریی گۆڕڕابێت .\nنه‌جیب ره‌زاقیش ، سه‌رۆک وه‌زیرانی ئاماژه‌ی به‌وه‌کرد که گۆڕینی ئاراسته‌ی فڕۆکه‌که به‌ره‌و ئۆقیانووسی هندی گومانی ئه‌وه دروستده‌کات که ئه‌و کاره به ئه‌نقه‌ست کرابێت .\nتەنانەت ، دوایین جار له کاتژمێر 1.30 خوله‌ک له رۆژی 8ی ئازار ، فڕۆکه‌که له‌رێی مانگی ده‌ستکرده‌وه بینراوه .\nهەموو ڕۆژێکى نوێ دادێت ، جگە لەکەسوکارى (239) کەسەکە ، حکومەتى مالیزیاوهێڵەکانى فڕۆکەوانى و دەزگا چاودێرییەکان ، ناوەندە میدیاییە جیهانییەکان ، دەپرسن ، فڕۆکەکە چى لێهات ..؟. هەمووشیان سەیرى ئەمریکا دەکەن تا ئەنجامى کۆتایی یان سۆراخێکیان بۆبکات ، لەوبۆشاییە فراوانەى ئاسمان ، زیاتر لە (56) مانگى دەستکردى ئەمریکى سەرقاڵى چاودێریکردنن ، تیایاندایە ، تواناى وێنەگرتن و تۆمارکردنى هەموو حاڵەتێکى هەیە لە دوورى و فراوانى (22000) هەزار کیلۆمەتر لەزەوییەوە . پێدەچێت ئەمریکا هیچ قسەیەک یان هیچ سۆراخێک نەکات ، تەنها لەبەرئەوەى ئەم توانایەى کەشف نەبێت .\nوێنەکە لە سایتی Bz Berlin وەرگیراوە .


لێدوانی بەکارھێنەر:Khoshhat - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Khoshhat!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٢٦٬٢٦٨ وتار و ١٢٤ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n◂ ئێپین وتووێژ♬ ٠٣:٣٩، ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Khoshhat&oldid=538383»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٣:٣٩ی ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ نوێ کراوەتەوە.


بۆنی سێوی ٧ی پووشپەری سەردەشت. شلێر حەسەن‌پوور – Giareng\nلە 28 حوزەیران , 2017\nاش نیوەڕۆی رۆژی ٧ی پوشپەڕی ساڵی ١٣٦٦ لە سەر پەنجەرە ماڵێ ڕوو بە حەسارەکەمان دانیشتبووم و کتێبی ئینجەمەمەد (حەمەدۆک)م دەخوێندەوە کە لە پڕ دەنگی فرۆکەکان هات، تازە بۆ هەڵاتن و خۆ دەربازکردن درەنگ ببوو، هەر بۆیە لە جێگای خۆم مامەوە و دەستم بە سەر و گوێم گرت و خۆم دایە دەست قەزا و قەدەر هەر لەو دەمەدا دەنگی تەقینەوەیەکی بەهێز هات. دەنگی تەقینەوەکە زۆر نێزیک بوو، کە سەرم هەڵبڕی دارتووەکەی ناو ئەسحابەی گەرەکەکەمان لە تۆز و دوکەڵێکی سپی دا ون ببوو. لەگەڵ ئەوەی دا دەمزانی تەقینەوەکە هەر لە پێش ماڵی خۆمانە، زۆرم لا سەیر بوو کە وەک جارانی پێشوو وێرانی کەم بوو. گوێم لە دەنگی قیژەی ژنان بوو کە لەو بەری کۆڵانەکەمان هاواریان دەکرد. نیگەران بووم، نەمدەزانی چی بکەم و هاوار بۆ کێ بەرم کەس لە ماڵ نەبوو. تەنیا کارێک کە کردم داخستنی پەنجەرەکان بوو بۆ ئەوەی پێشگیری لە هاتنی تەپ‌و تۆز بۆ ژوورکان بگرم. بەپەلە و بێ ڕاوەستان هەڵاتمە حەسارێ لەوێش ڕا بۆ کٶڵان. بۆنێکی ناخٶش کۆڵان و گەڕەکی داگرت بوو هەر خەڵکم دەدی هەڵدەهات و دەیانگووت: ئەسحابەکە گەڕەکی پاراستووە و بۆمبێک لەوێ نەتەقیوەتەوە. خەڵک نەیدەزانی شیمیایە. هەر بۆیە بەبێ ترس سەردانی شوێنی بۆمبەکانیان دەکرد. ماوەیەک پێچوو ئەو جار زەنگی ئاگاداری مەترسی تایبەت بە شیمیایی کە چەند ڕۆژ بوو لە پادیگانی شاری سەرەشت دایاندەنا بۆ ئەوەی خەڵکەکە دەنگی زەنگی ئاگاداری شیمیایی بناسنەوە، وەگەڕ کەوت. لە بڵینگۆی مزگەوتەکان ڕایانگەیاند کە وا باشە خەڵک بۆ پاراستنی گیانیان شار جێ بێهێڵن.\nرژێمی کۆماری ئیسلامی دەیزانی کە عێراق بەنیازی شیمیابارانە، هەر بۆیە چەند رٶژ پێشتر زەنگی ئاگادار کردنەوەی شیمیایی لە پادگانی شاری سەردەشت را لێدەدا، بەڵام هیچ ئامادەکارێکی بۆ کاتی لێدان و بریندار بوونی خەڵک نەکردبوو. من بۆخۆم نەمدی بەڵام هەموو ئەو کەسانە چووبوون باسیان دەکرد کە ئەو خەڵکە سەرگەردان بوون و ساڵۆنی وەرزشی شاری سەردەشت پڕ ببوو لە خەڵکی زامدار، بەبێ هیچ پیڕاگەیشتنێک. هەر بۆیەش ژمارە بریندارەکان تا دەهات زیاتر دەبوون.بابە گیان، یاد و بیرەورەیەکانت هەر دەم لە دڵم دا زیندوون و بەیادی تۆ کە زۆر داخدار بووی لە زۆڵە کورد، هەڵبەستەکانی هێدی (خالید حیسامی) بەتایبەتی باز و کەو دەڵێمەوە. هۆنراوەکانی هێمن موکریانی” ناڵەی جودایی” کە بلاوێنی رووحت بوون، ئارامیم پێ دەبەخشن و دەمبەنەوە دەورانی منداڵی.


زایینی: ٠٩-٠٩-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٤/٠٦/١٨ - ١١:٣٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: تاقمێک لە دەست‌وپێوەندییەکانی رێژیم لەشاری شنۆ بە جل‌وبەرگی پێشمەرگە و ناوی پێشمەرگەوە داوای یارمەتی لە خەڵک و هاووڵاتییان دەکەن.\nبەپێی هەواڵی ماڵپەڕی کوردستان میدیا، لە چەند رۆژی رابردوودا رێژیم تاقمێکی لەدەست‌وپێوەندییەکانی خۆی لەناو شاری شنۆ بڵاو کردووەتەوە کە ئەو کەسانە چەکدار و خەڵکی شاری شنۆن.\nلەو بارەیەوە سەرجاوەیەکی ئاگادار بە ماڵپەڕی کوردستان میدیای راگەیاند: ئەو تاقمەی سەربە رێژیم لەژێر ناوی پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران شەوانە دەچنە ئەو ماڵانەی کە بنەماڵەی پێشمەرگە و شەهیدن و داوای یارمەتیان لێ دەکەن.\nسەرچاوەکە لەدرێژەدا باسی لەوەش کردووە، ئەو تاقمە لەدەست‌وپێوەندییەکانی رێژیم ناسنامەی حیزبیان پێیە و ئارم و وێنەی رێبەرانی شەهیدیان لەجل‌وبەرگەکانیان داوە.\nئەو کەسانە سەربە رێژیم لە چەند رۆژی رابردوودا چوونەتە گوندەکانی "گرکاگوور"ی سەر بە دەشتەبێڵێ شنۆ و لەوێ بینراون.\nرێژیمی ئیسلامیی ئێران بە مەبەستی ئەمنیەتی کردنی زیاتری کوردستان و ناوچەکە دەستی گرووپە چەکدارەکانی هاوپەیمانی خۆی ئاوەڵاتر کردووە و بەم شێوەیە بە ئاسانی رەوایی بە جووڵە نیزامییەکانی خۆی لە ناوچەکەدا دەدات.\nرێژیمی ئیسلامیی ئێران پاش جێگیربوونی هێزەکانی پێشمەرگەی حیزبی دێموکرات لە سنوورەکانی کوردستانی رۆژهەڵات، کۆمەڵێک هەوڵی جۆراوجۆر وەکوو دانانی پاسگای نوێ، نۆژەنکردنەوەی پاسگا کۆن و چۆڵ‌کراوەکان، بەڕێ‌کردنی بەکرێگیراوان بۆ ناو خەڵک بە مەبەستی شناسایی لایەنگرانی حیزب و مین‌ڕێژکردنی دەورووبەری پادگانەکانی، گرتووەتە بەر و بەو شێوەیە دەیهەوێت وێڕای میلیتاریزەکردنی کوردستان، خۆی بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێزەکانی حیزبی دێموکرات ئامادە بکات.


سعودیە میدیاکانی لە دوبەیەوە دەگوازێتەوە پایتەختی وڵاتەکەی\n2021-09-03 1681 جار\nبە فەرمانی شازادەی جێنشینی سعودیە، بارەگای سەرەکیی کەناڵە هەواڵییەکانی وڵاتەکەی لە دوبەی-ی ئیماراتەوە دەگوازرێنەوە ریازی پایتەخت و ئەوەش بە چەند قۆناخێک دەبێت.\nدوو کەس لە ستافەکانی هەریەکە لە کەناڵەکانی ئەلحەدەس و ئەلعەرەبیە، کە لەژێر یەک چەتردا کار دەکەن، ئاماژەیان بەوە کردووە، پێیان راگەیێندراوە کە شوێنی کارکردنەکەیان لە دوبەیەوە دەگوازرێتەوە ریاز و ئەوەش بە چەند قۆناخێک دەبێت.\nئەو دوو کەسە کە نەیانویستووە ناویان ئاشکرا بکرێت، باسیان لەوەش کردووە، بڕیارە تاوەکو سەرەتای مانگی کانوونی دووەمی 2022 کەناڵەکان 12 کاژێر پرۆگرامی هەواڵی لە پایتەختی سعودیەوە بکەن.\nهەروەها ئەوەشیان خستووەتەڕوو، ئیدارەی کەناڵەکان دڵنیاییان داوە بە کارمەندەکانیان، لە کار ناوەستن و بە پرۆسەیەک ستافەکان دەگوازنەوە.\nتاوەکو ئێستا کەناڵەکانی ئەلعەرەبیە و ئەلحەدەس هیچ زانیارییەکیان لەوبارەوە بڵاونەکردووەتەوە.\nماوەیەکی زۆرە سعودیە گوشار لە کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکان دەکات تاوەکو پێش دەستپێکی ساڵی 2024 لقی سەرەکییان ببەنە ئەو وڵاتە، ئەگەرنا دەرفەتی کارکردنیان لە سعودیە لەدەستدەدەن. ئەمەش لە کاتێکدایە کە بۆ ماوەی زیاتر لە دەیەیەکە "شاری میدیایی دوبەی" بووەتە شوێنی هەندێک لە گەورەترین کۆمپانیا هەواڵییەکانی ناوچەکە.\nسام بارنێت، بەڕێوەبەری جێبەجێکار لە گرووپی کەناڵەکانی MBC، کە گەورەترین تۆڕی میدیاییە لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست و باکووری ئەفریقا دەڵێت، کۆمپانیاکەیان پلانی هەیە باڵەخانەیەک لە ریاز بکاتەوە کە دەبێتە نووسینگەی سەرەکییان.\nبەپێی راگەیێندراوێکی ئاژانسی هەواڵیی فەرمیی سعودیە کە لە مانگی شوبات بڵاویکردووەتەوە، مەبەست لەو کارە سنووردارکردنی "بەهەدەردانی ئابووری" و رەخساندنی هەلی کاری زیاترە.\nمحەممەد بن سەلمان، شازادەی جێنشینی سعودیە پلانی داناوە وڵاتەکەی بکاتە ناوەندێکی جیهانی و رکابەریی دوبەی بکات کە ئێستا ناوەندێکی گرنگی بازرگانییە.


چ ئامۆژگاریەکتان هەیە بۆ ئافرەتى دووگیان ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nپزیشکىڕێنمایی ئافرەتى دووگیانچ ئامۆژگاریەکتان هەیە بۆ ئافرەتى دووگیان ؟\nچ ئامۆژگاریەکتان هەیە بۆ ئافرەتى دووگیان ؟\n1- جگەرە كێشان زیانێكى زۆر دەگەیەنێ بە كۆرپەلەو ئەبێتە هۆى:\n- كەمى كێشى منداڵ.\n- لە بارچوونى منداڵ.\n- مردنى منداڵ لە سكى دایكىدا.\n2- وەرزش لەكاتى سكپڕىدا پێویستە بۆ چالاك كردنى سووڕى خوێن.\nوەرزش لەم كاتانەدا زیانى هەیە:\n- دایكەكە پێشتر منداڵى لە بارچووبێت.\n- فشارى خوێنى بەرزبێت.\n- سكەكەى دووانە بێت.\n- پێشتر منداڵى بووبێت پێش كاتى ئاسایی خۆى.\nهاتوو چۆ لە ناو ماڵدا هەر 2 سەعات جارێك پێویستە بۆ بەرگرتن لە مەینى خوێن لە ناو خوێنهێنەرەكاندا.\n- بەكارنەهێنانى دەرمان بێ ئاگادارى پزیشك لەبەر ئەوەى زۆر دەرمان لە كاتى سكپڕىدا مەترسى بۆ سەر كۆرپەلە دروست دەكات.\n4- جل و بەرگ: ئافرەتى سكپڕ پێویستە جل و بەرگى فراوان لەبەر بكات و جل و بەرگى تەسك و پێڵاوى پاژنە بەرز بەكارنەهێنێ.\n- خەو و پشوو دان: ئافرەتى سكپڕ شەوانە بەلایەنى كەمەوە پێویستى بە 8 سەعات خەو هەیە و بە ڕۆژیش پێویستە 2 سەعات بخەوێت یان پشووبدات بەتایبەتى لە كاتى نیوەڕۆیان.\nلەكاتى پشووداندا باشتر وایە ئافرەتەكە لەسەر تەنیشتى لاى چەپ پاڵ بكەوێت كە ئەمەش سوڕى خوێنى كۆرپەلە چالاكتر دەكات.هەروەها ئافرەت نابێت كارى قورس بكات و خۆى ماندوو بكات و شتى قورس هەڵبگرێت.\n5- پاك و خاوێنى:\nئافرەتى سكپڕ پێویستە گرنگى بدات بە پاك و خاوێنى لەش و جل و بەرگ. هەروەها گرنگى دانى تەواو بە پاك و خاوێنى و تەندروستى دەم و ددان چونكە لە كاتى سكپڕیدا ڕێژەى كلۆربوون و هەوكردنى ددان و خوێن بەربوونى پووك بە ڕێژەیەكى زیاتر لە سروشتى ڕووئەدات.\n6- خۆپاراستن لە نەخۆشى:\n- گرنگى دان بە خۆراك.\n- گرنگى دان بە پاك و خاوێنى هەروەك لەسەرەوە ئاماژەى بۆ كراوە.\n7- كوتان دژى دەردەكۆپان:\nئەم كوتانە دایكەكەش و منداڵەكەش لەم نەخۆشىیە ترسناكە دەپارێزێ چونكە منداڵى تووش بوو هیچ چارەسەرێكى نىیە و تەنها بە كوتان لە مردن ڕزگار دەكرێت.\n8- پشكنینى بارى تەندروستى دایك لە كاتى سكپڕىدا:\nدایكى سكپڕ پێویستە بە شێوەیەكى دەورى سەردانى یەكەى چاوەدێرى دایكان و منداڵان بكات بۆ چاوەدێرى و بەدواداچوون بەم شێوەیەى لاى خوارەوە:\n- چوارهەفتە جارێك تاوەكو تەمەنى سكپڕى دەگاتە 32 هەفتە.\n- دوو هەفتە جارێك تاوەكو تەمەنى سكپڕى دەگاتە 36 هەفتە.\n- هەفتەى جارێك تا كاتى منداڵبوون.\nناسینەوەى نیشانەكانى سكپڕى:\n- وەستانى خولى مانگانە.\n- هێڵنج و ڕشانەوە.\n- تۆخ بوونى ڕەنگى گۆى مەمك.\n- گۆڕانى ڕەنگى پێست.\n- زوو زوو میز كردن.\n- گەورە بوونى مەمك و گۆڕانى.\n- Principles of Patient Management for Paramedics، First Edition، 2000.\n- بنەماكانى چارەسەركردن بۆ كارمەندانى تەندروستى. وەزارەتى ڕۆشنبیرى، 2000.\nچۆن بزانین بە دوگیان بوونی ئافرەت؟ چ فەحسێک بکەین؟ جووتبوون لە كاتى سكپڕى دا لەڕووى پزیشکیەوە زیانى هەیە؟\nسەردان: ١,٥٤٥ بەش: ڕێنمایی ئافرەتى دووگیان\nپرسیاری دواترمن وەکو کچێک چ کردەوەیەک بکەم خواى گەورە ئاواتەکانم بە دی دێنێت بۆ نمونە هاوسەرێکى باش ؟پرسیاری پێشترزۆرێک لە ئافرەتان سەردانى ئارایشتگاکانى جونکارى دەکەن ئایا حوکمى ئەمە چیە وە ئایا کارکردن تێیدا حەرامە؟


بودجەی حەشدی شەعبی، بارگرانیەکی تر لەسەر وڵات! | KURDPLAT\nبودجەی حەشدی شەعبی، بارگرانیەکی تر لەسەر وڵات!\nکوردپلات 12/27/2020 01:19:00 ص ليست هناك تعليقات\nلە پرۆژە یاسای بودجەی ساڵی ٢٠٢١ دا\nلەبری پرۆژەی خزمەتگوازی و بونیادنانەوەی عێڕاق دوبارە بڕە پارەیەکی خەیاڵی تەرخانکراوە بۆ گروپە میلیشیاییەکانی حەشدی شەعبی.\nلەکاتێکدا بودجەی عێڕاق بە نزیکی ١٠٠ ملیار دۆلار خەمڵێنراوە، پشکی شێر بە حەشدی شەعبی کەوتوە.\nبەپێی پرۆژەکە بودجەی حەشدی شەعبی زیاترە لە بودجەی شەش وەزارەت.\nبە خوێندنەوەیەکی خێرا بۆ پرۆژەکە دەبینین بڕی ٢.٤ ترلیۆن دینار بۆ حەشدی شەعبی تەرخانکراوە کە زیاترە لە کۆی بودجەی وەزارەتەکانی داد، دەرەوە، پلاندانان،سەرچاوە ئاوییەکان، پلاندانان و گواستنەوە.\nھەروەھا زیاترە لە بودجەی وەزارەتی پەروەردەو نزیکە لە کۆی بودجەی وەزارەتی تەندروستی.\nئەو بڕەی بۆ حەشد دانراوە زیاترە لە کۆی بودجەی شارەکانی نەینەوا و زیقار و نەجەف و دیوانیە.\nئەم ژمارانە شەقامی عێڕاقی توشی سەرسوڕمان کردوە، چونکە زۆر نالۆجیکی و نادادپەروەرانەیە، وە ھێشتا خوێنی خۆپیشاندەران و چالاکوان لەمەیدانەکانی تەحریر و ناوچەکانی تردا وشک نەبۆتەوە کە دژی دژی گەندەڵی و بەفیڕۆدانی سامانی گشتی وڵات خوێنی خۆیان بەخت کرد، کەچی ئێستا وا سامانی گشتی تەخشان و پەخشان دەکرێت بەسەر گروپی میلیشیایی.\nئەمە لەکاتێکدایە عێڕاق لە قەیرانێکی دارایی قوڵدایە و حکومەت بۆ پڕکردنەوەی کورتھێنان پەنای بردۆتە بەر قەرز و گرێبەستی پێشوەختە بۆ فرۆشتنی نەوت.\nئەوەی جێی سەرەنجە ئەوەیە کە عێڕاق لە دۆخی شەڕدا نیە تا ئەو بودجە زەبەلاحە بۆ حەشدی شەعبی تەرخان بکرێت، ھەروەھا ئەم گروپانە لەژێر کۆنتڕۆڵی حکومەت و وەزارەتی بەرگریدا نین و ھیچ وەلائیکیان بۆ عێڕاق نیە، تەنھا وەک سەرچاوەی داھات لەعێڕاق دەڕوانن و ئەجێندای طائفی و دەرەکی خۆیان ھەیە.\nلەگەڵ ئەوەشدا تۆمەتباری سەرەکین لە کوشتن و رفاندنی چالاکوانانی خۆپیشاندانەکانی ئۆکتۆبەری ساڵی رابردوو.\nدوای جەنگی داعشەوە تاکە چالاکی ئەو گروپانە ترساندن و تۆقاندنی ھەر دەنگێکی ناڕازی بووە دژیان.\nبۆیە لەبری تەرخان کردنی بودجە بۆ گروپە میلیشیاییەکان باشتر بوو حکومەتەکەی کازمی کە بەپشتگیری و رەزامەندی خۆپیشاندەران بووە بە سەرۆک وەزیران دەبوایە بەشی زۆری بودجەی تەرخان بکردایە بۆ پرۆژەی خزمەتگوازی و ئاوەدانکردنەوە و دوبارە بونیادنانەوە وڵات و بوژاندنەوەی ئابوری.\nھەر چەندە بەشێوەیەکی فەڕمی ژمارەی چەکدارانی حەشدی شەعبی ٦٠ ھەزار چەکدارە، بەڵام سەرکردەکانیان بەشێوەی وەھمی موچەی ١٥٠ ھەزار چەکدار وەردەگرن.\nلەگەڵ ئەوەی ساڵانە بودجەیەکی زۆریان بۆ تەرخان دەکرێت کەچی رێگە بەھیچ لیژنەیەکی حکومی و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی نادەن وردبینی لە خەرجی و ناوی چەکدارانیان بکەن، چونکە ھەزاران کەسیان بەشێوەی وەھمی دامەزراندوە.\nئەوەشی ھەوڵی بۆ بدات توشی ھەڕەشەو کوشتن دەبێتەوە.\nھەروەھا بوونی بودجەیەکی زۆر لە ھەڵبژاردنەکانی داھاتوودا ھاوکارێکی باشیان دەبێت کە دەنگ و وەلائی خەڵکی پێبکڕن و دوبارە بە کوتلەیەکی پەرلەمانی گەورەوە بگەڕێنەوە سەر شانۆی حوکمی عێڕاق.


رۆژنامه‌وانی – چۆنێتى نووسينى وتارى بيروڕا\nچۆنێتى نووسينى وتارى بيروڕا\nSep 27, 2015 رۆژنامه‌وانى وتاری رۆژنامه‌وانی لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە چۆنێتى نووسينى وتارى بيروڕا\nرۆژنامه‌وانى – هه‌ولێر: به شێوه‌يه‌كى سرووشتى كارى رۆژنامه‌وانى دوو جه‌مسه‌رى سه‌ره‌كى هه‌يه. جه‌مسه‌رى هه‌واڵ و زانيارى و جه‌مسه‌رى بيروڕا و بۆچوون.\nهه‌ريه‌ك له‌و جه‌مسه‌رانه, چالاكييه‌كى پيشه‌ييانه‌ى سه‌ربه‌خۆيه. چ له رووى ئامانجه‌وه بێت, ياخود له رووى رۆڵى رۆژنامه‌وانييه‌وه. يانيش له رووى جۆرى شێوه‌ى كارى رۆژنامه‌وانييه‌وه بێت.\nجه‌مسه‌رى هه‌واڵ ئامانجى خستنه‌ڕووى جيهان و گێڕانه‌وه‌ى رووداوه‌كان و گواستنه‌وه‌ى راستينه‌ى رۆژنامه‌وانى بينراوه. ته‌نانه‌ت هه‌ندێكجار راسته‌وخۆ رووداوه‌كه ده‌گوازێته‌وه و پشت به سه‌رچاوه‌ى تايبه‌ت ده‌به‌ستێت و تا راده‌يه‌كى زۆر پێويستى به دركپێكردن و بۆنكردنى هه‌واڵ هه‌يه.\nئه‌م جه‌مسه‌ره زۆر شێوه‌ى هه‌يه, له‌وانه هه‌واڵ,گفتوگۆى رۆژنامه‌وانى, راپۆرتى هه‌واڵى, راپرسيى, به‌دواداچوون, رووماڵى راسته‌وخۆ.\nهه‌رچى جه‌مسه‌ر راوبۆچوونه, پرسى ته‌نيا گێڕانه‌وه و وه‌سفكردنى رووداوه‌كان تێده‌په‌ڕێنێت. ته‌نيا به گێڕانه‌وه‌ى هه‌واڵه‌كان وازناهێنێت و ده‌يه‌وێت مانا ببه‌خشێته رووداوه‌كان و هه‌وڵى راڤه و شيكردنه‌وه‌يان ده‌دات.\nشێوه‌كانى ئه‌م جۆره جه‌مسه‌ره خۆيان ده‌بيننه‌وه له: سه‌رنج, ستوونى رۆژنامه‌وانى, سه‌روتار, وتارى شيكارى, وتارى ره‌خنه‌يى به هه‌موو جۆره‌كانييه‌وه وه‌ك ره‌خنه‌ى ئه‌ده‌بى, رۆنانى كتێب, ره‌خنه‌ى شانۆ و سينه‌ما,\nهه‌ريه‌ك له‌و جۆرانه, تايبه‌تمه‌ندى خۆيان هه‌يه و له‌وى ديكه‌يان جياوازن. به‌ڵام هه‌ندێك خه‌سڵه‌تى هاوبه‌ش له نێوان هه‌مووياندا هه‌ن.\nئه‌ركى وتارى بيروڕا:\nشاره‌زايانى رۆژنامه‌وانى ئه‌ركه‌كانى وتارى بيروڕا به‌م جۆره‌ى خواره‌وه ده‌ستنيشانده‌كه‌ن، (Jose De Broucker,1996):\nراوبۆچوون, پێچه‌وانه‌ى هه‌واڵه, ده‌ربڕينى ده‌نگى خوده له جيهاندا. چۆن كارلێك له‌گه‌ڵ ئه‌وى رووده‌دات له ده‌وروبه‌رتدا ده‌كه‌يت؟ چۆن جيهانى ده‌ره‌وه له‌سه‌ر جيهانى ناوه‌وه‌مان ره‌نگده‌داته‌وه؟ كارتێكه‌ره ده‌ره‌كييه‌كان چ كاريگه‌رييه‌ك له‌سه‌ر ده‌روون و هه‌ست و بيركردنه‌وه‌مان به‌جێده‌هێڵن و تا چه‌نده له‌گه‌ڵياندا هاوڕێك و ته‌با ياخود دژ و نه‌ياريين..\nئه‌ركى ته‌عبيرى ته‌نيا له‌گه‌ڵ ئه‌و واقيعه‌دا كارلێك ناكات, به‌ڵكو كارلێك له‌گه‌ڵ هه‌ڵوێست و بۆچوون و هه‌ستى كه‌سانى ديكه‌شدا ده‌كات و ئه‌مه‌ش بوارى كارلێكى خوده له‌گه‌ڵ كه‌سايه‌تى ديكه‌دا. كه‌واته بۆچى له ده‌ربڕينى هه‌ست و شيكردنه‌وه‌كانماندا جياوازيين.. بۆچى به رێگه‌ى جياجيا و شێوه‌ى جياواز بيرده‌كه‌ينه‌وه و بۆچوون و ده‌ربڕينمان له‌يه‌كدى جياوازن.\nله هه‌واڵدا ده‌زانيين چى روويداوه. له بۆچووندا ده‌زانين چۆن بيرى لێده‌كرێته‌وه. بيركردنه‌وه‌كه به گوێره‌ى قوتابخانه و مه‌زهه‌بى فيكرى و ره‌وتى تايبه‌تى نووسه‌ره‌كان ديار ده‌كرێت.\nته‌نيا ئاشنابوون و خوێندنه‌وه‌ى بۆچوونه‌كه به‌س نييه بۆ ئه‌وه‌ى چاوه‌ڕێى ئه‌وه بكه‌ين, به‌رامبه‌ر به‌و رايه قايل ده‌بێت ياخود بڕواى پێده‌هێنێت.\nئه‌وه ته‌نيا به‌س نييه بخوێندرێته‌وه, يان بڕواى پێبهێنرێت. پێويسته كاره‌كه بۆ ئه‌وه بێت قه‌ناعه‌ت و راى به‌رامبه‌ر بگۆڕێـت. كاردانه‌وه‌ى له لا درووست بكات. رايه‌كى نوێى له لا گه‌ڵاڵه بكات.\nئه‌و گۆڕانكارييه زيهنييه‌ى ئامانجه له عه‌قڵى خوێنه‌ر يان گوێگردا به‌ديى بێت يه‌كێكه له ئه‌ركه‌كانى وتار. نووسه‌ر هه‌وڵده‌دات له رێگه‌ى به‌كارهێنانى چه‌مك و ده‌سته‌واژه‌ى تايبه‌ته‌وه كار بۆ ئه‌وه بكات. نووسه‌ر له‌سه‌ريه‌تى هه‌موو رێگه‌كانى بڕوا پێهێنان تاقيبكاته‌وه و به‌ڵگه‌ى پێويست بۆ سه‌لماندنى بۆچوونه‌كه‌ى بخاته‌ڕوو.\nگوشراوى قسه ئه‌وه‌يه, وتارى بيروڕا ته‌نيا بوارێك نييه بۆ خستنه‌ڕووى بۆچوون, به‌ڵكو پرۆسه‌يه‌كى تايبه‌ته بۆ بڕواپێهێنانى به‌رامبه‌ر به سه‌لامه‌تى و درووستى ئه‌و راوبۆچوونه‌ى خراوه‌ته‌ڕوو. ئه‌مه‌يه ده‌ڵێن, له ناخى هه‌موو نووسه‌رێكدا فه‌يله‌سووفێكى چكۆڵه خۆى حه‌شار داوه.\nئه‌ركى راڤه و لێكدانه‌وه:\nبوارى تێگه‌يشتن و لێكدانه‌وه‌ى ئه‌وه‌ى جيهان بۆ به‌م شێوه‌يه‌يه, ئه‌و هۆكارانه كامانه‌ن له پشت رووداوه‌كانه‌وه‌ن..؟\nنووسه‌ر هه‌وڵده‌دات, بۆ خوێنه‌رى روونبكاته‌وه و راڤه‌ى خۆى پێشكه‌ش بكات. كار بۆ ده‌ربازبوون له رووكارى رووداوه‌كان ده‌كات و له رێگه‌ى كليل و تێگه‌يشتنى قووڵه‌وه ده‌يه‌وێت رێگه‌ى تێگه‌يشتن بۆ خوێنه‌ر رۆشن بكاته‌وه.\nده‌بينيت, نووسه‌رێك دێت و سووره له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى رابردوو به ئێستاوه گرێبدات و رووداوى ئه‌مڕۆيى ده‌به‌ستێته‌وه به رابردووى نزيك و دووره‌وه. هه‌يانه له رووى ئابوورى, كۆمه‌ڵايه‌تى, سياسى, ئاينييه‌وه ده‌يه‌وێت راڤه خۆى پێشكه‌ش بكات و به‌ڵگه‌كانى ريز ده‌كات و ده‌يه‌وێت له پاڵ راڤه‌كردندا بڕوا به خوێنه‌ريش بكات. هه‌ندێكجار ده‌وترێت له ناخى هه‌ر نووسه‌رێكدا مامۆستايه‌ك ياخود ماريفه‌تمه‌ندێك هه‌يه.\nئه‌ركى پێشبينيى، خستنه‌ڕووى ئه‌گه‌ره‌كانى داهاتوو:\nچاره‌نووسمان چۆن ده‌بێت و داهاتوو چى لێدێت؟ ئايا ده‌كرێت پايه‌كانى داهاتوو له‌سه‌ر بنه‌ماى ئه‌و شاره‌زايى و زانسته‌ى ئه‌مڕۆ له‌به‌رده‌ستدا وێنا بكه‌ين؟ ئه‌و بڕيار و ياسايانه‌ى ئه‌مڕۆ ده‌رده‌چن له دوورمه‌ودادا چ كاريگه‌رييه‌كى ئه‌رێنى و نه‌رێنى به‌جێده‌هێڵن؟ ئه‌مه خولياى وتار نووسه و ده‌يه‌وێت وه‌ك ئه‌وه‌ى تێيگه‌يشتووه و ئه‌وه‌ى په‌يى پێبردووه, قسه‌ى خۆى بۆ داهاتوو بكات و بارى سه‌رنج و تێبينيى و ته‌نانه‌ت پيشنيازى بۆ داهاتوو ده‌خاته‌ڕوو.\nنووسه‌ران جۆراوجۆرن و ئه‌وانيش تا راده‌يه‌كى زۆر دابه‌شبوون به‌سه‌ر به‌ره سياسى و ره‌وته فيكرى و ئايدۆلۆژيى و حزبييه‌كاندا. هه‌يه راسته‌وخۆ و هه‌شه ناڕاسته‌وخۆ, هه‌يه هۆشيارانه و هه‌شه ناهۆشيارانه هه‌ڵوێست و بۆچوونه‌كانى هاوكار و ياريده‌ده‌رن بۆ لايه‌نێكى كاراى گۆڕه‌پانى سياسى و ئابوورى و كۆمه‌ڵايه‌تى كۆمه‌ڵگه. ره‌نگه نووسه‌رێك خۆى به دوور له ره‌وته باوه‌كان گرتبێت, به‌ڵام كاتێك ده‌نووسێت, نووسينه‌كه‌ى له خزمه‌تى به‌رژه‌وه‌ندى ره‌وتێك, لايه‌نێك, ئاراسته‌يه‌كى دياريكراوى ئايدۆلۆژى و سياسييدا بێت. هه‌يه راسته‌وخۆ پڕوپاگه‌نده بۆ لايه‌ن و ره‌وتێكى دياريكراو ده‌كات و هه‌شيانه لايه‌نگرى خۆى ده‌شارێته‌وه, به‌ڵام له بۆچوونێكدا ده‌بێته بانگه‌شه‌كار و به‌وش كاره‌كه‌ى ده‌بێته پڕوپاگه‌نده بۆ لايه‌نێكى دياريكراو.\nئه‌ركى تێپه‌ڕاندنى به‌ها:\nبه‌ها كۆمه‌ڵايه‌تييه‌كان له هه‌ر كۆمه‌ڵگه‌يه‌كدا جێى مشتومڕى به‌ره‌و نه‌وه‌ى جياوازن, هه‌يه لايه‌نگره و ده‌يانپارێزێت و هه‌شه دژه و ره‌تيانده‌كاته‌وه. نووسه‌رانيش به‌سه‌ر دووبه‌ره‌دا دابه‌شده‌بن و نووسينه‌كانيان به كرده‌وه خزمه‌تى ره‌وته‌كانيان ده‌كات.\nوتارى بيروڕا رۆڵێكى سه‌ره‌كى هه‌يه له هێشتنه‌وه و ده‌مه‌زه‌ردكردنه‌وه‌ى به‌هاى كۆن, ياخود زه‌مينه‌سازكردن بۆ سه‌رهه‌ڵدان و گه‌شه‌كردنى به‌هاى نوێ و جێگرتنه‌وه‌ى به‌ها كۆنه‌كان.\nهه‌ڵبژاردنى بابه‌تى وتار و ده‌ستنيشانكردنى چوارچێوه‌ى:\nده‌توانين بابه‌ته‌كان له سێ بوارى سه‌ره‌كييدا ده‌ستنيشانبكه‌ين:\nيه‌كه‌م: بوارى رووداوه‌كانى رۆژ:\nزۆربه‌ى وتاره‌كه‌ى بيروڕا سه‌رچاوه‌ى سه‌ره‌كييان له رووداوه‌كانى رۆژه‌وه ده‌سگير ده‌بێت. هه‌ندێ رووداو رووده‌ده‌ن, ناكرێت سه‌رپێى لێيان بڕوانيين و پێويستييان به راڤه و شيكردنه‌وه‌ى زياتر هه‌يه. ره‌نگه بۆچوونى جۆراو جۆر به‌دواى خۆياندا بهێنن. زۆرێك له نووسه‌ران ده‌يانه‌وێت راى خۆيان له باره‌يانه‌وه بڵێن. ته‌نيا هه‌واڵ به‌س نييه بۆ رووماڵكردنييان.\nدووه‌م: بوارى رووداوى چاوه‌ڕوانكراو:\nله ژێر رۆشنايى ئه‌و ئه‌جێندا و رووداوانه‌ى پێشتر له لايه‌ن دامه‌زراوه ره‌سمييه‌كانه‌وه راده‌گه‌يه‌نرێت, ده‌كرێت چاوه‌ڕێى روودانى رووداوگه‌لێك بكه‌ين و به‌ر له روودانيان خوێندنه‌وه‌يان بۆ بكه‌ين و راوبۆچوونى خۆمان له باره‌يانه‌وه بخه‌ينه‌ڕوو.\nسێيه‌م: بوارى خود:\nزۆرێك له‌و بابه‌تانه‌ى ده‌ياننوسيين, ره‌نگه له كانى تێفكرين و كاريگه‌ربوونى خودمان به رووداوه‌كانى ده‌وروبه‌ره‌وه هه‌ڵيانگۆزين.\nبه‌هاكانى هه‌واڵ بۆ وتارى بيروڕا ده‌گونجێن:\nگه‌ر ويستت سۆراغى بابه‌تێك بۆ له‌باره‌وه نووسينى بكه‌يت, سه‌رنجێكيش بده‌ره‌وه به‌هاكانى هه‌واڵ. هه‌موو بابه‌تێك ده‌كرێت به پێوه‌رى به‌هاى هه‌واڵ بايه‌خ و گرنگييه‌كه‌ى پێشچاوبخه‌ين.\nهه‌نووكه‌يى, جدييه‌ت, بايه‌خى بۆ وه‌رگر, نزيكى به هه‌موو جۆره‌كانييه‌وه (جوگرافى, هه‌ستوسۆز, كۆمه‌ڵايه‌تى, ئايدۆلۆژى, نه‌ژادى..)، ململانێ, خۆشى و كاتبه‌سه‌ربردن, ناوازه‌يى, فراوانى, سه‌رنجڕاكێشى,..هتد.\nده‌ستنيشانكردنى گۆشه‌ى بابه‌ت:\nگۆشه‌ى بابه‌ت له‌سه‌ر بنه‌ماى ئه‌م پێودانگانه سنوورى ده‌كێشرێت:\nيه‌كه‌م: سنوورى شاره‌زايى خۆت له بابه‌ته‌كه و ئاستيى تێگه‌يشتنت لێى وێڕاى هه‌وڵى به‌دواداگه‌ڕانى زانيارى زۆرتر.\nدووه‌م: سنوورى سه‌رچاوه به‌رده‌سته‌كان.\nسێيه‌م: سنوورى ئه‌و ئامرازه‌ى لێيه‌وه بابه‌ته‌كه‌ت بڵاوده‌كه‌يته‌وه. سياسه‌تى ته‌حرير و رووبه‌رى به‌رده‌ستخراو، سرووشتى لاپه‌ڕه‌كه, ئاراسته‌ى كه‌ناڵه‌كه..\nچواره‌م: تێڕوانينى خۆت بۆ سرووشتى جه‌ماوه‌ر و جۆرى بايه‌خ لاى جه‌ماوه‌ر ده‌ستنيشانبكه.\nكۆكردنه‌وه‌ى بابه‌تى خامى ميديايى:\nهه‌ر بابه‌ت و وتارێك له كه‌رسته و پێداويستى خامه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت.\nهه‌واڵێكى ساده له كارێكى مه‌يدانييه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت. جا چ لێدوان وه‌رگرتن بێت ياخود به هۆى ئاماده‌يى په‌يامنێره‌وه بێت له شوێنى رووداو. (Henri Montant,1994).\nكه‌واته ئه‌و كه‌رسته و بابه‌ته خامه چييه نووسه‌رى وتار پێويستى پێده‌بێت و له‌كوێ ده‌ستيده‌كه‌وێت:\nبه شێوه‌ى ساده, وه‌ڵامه‌كه ئه‌وه‌يه هه‌موو وتارێك پێويستى به بيرۆكه و راستيى هه‌يه.\nئه‌گه‌ر ته‌نيا واقيعه‌كه و راستينه‌يى واقيع زاڵ بێت به‌سه‌ر وتاردا, بابه‌ته‌كه ده‌بێته گێڕانه‌وه و شێوه‌ى له راپۆرتى رۆژنامه‌وانى ده‌چێت. چونكه ته‌نيا گواستنه‌وه واقيع تواناى شيكردنه‌وه و لێكدانه‌وه و روونكردنه‌وه‌ى وردى نييه.\nئه‌گه‌ر ته‌نيا بيروڕا زاڵ بێت به‌سه‌ر سرووشتى وتاره‌كه‌دا, بابه‌ته‌كه سه‌رده‌كێشێت بۆ بابه‌تێكى هاوشێوه‌ى توێژينه‌وه فه‌لسه‌فيانه و ئاڵۆز خۆى ده‌نوێنێت. ره‌نگه تواناى بڕواپێكردنى نه‌بێت.\nوتارى بۆچوون, هاوكێشه ياخود پێكهاته‌يه‌كى هاوبه‌شى نێوان مادده‌يه‌كى هه‌واڵيى و مادده‌ى بۆچوونه.\nله سه‌ره‌تاوه هه‌موو كارێك, له هه‌ندێك پرسيارى ساناوه سه‌رچاوه ده‌گرێت و ده‌كرێت ئه‌و پرسيارانه ببنه ده‌رچه بۆ ده‌ستپێك:\nله باره‌ى بابه‌ته‌كه‌وه چى ده‌زانييت؟\nده‌روونى خۆت مه‌ڕوخێنه و مه‌ڵێ هيچى لێ نازانم. لانيكه‌م ئه‌زموونێكت له ژيان هه‌يه. هه‌ندێ چاره‌سه‌ر بۆ كێشه‌كانى ده‌وروبه‌ر شك ده‌به‌يت. كاتێك باسى ديارده‌ى توندوتيژى خێزانى, نه‌چوونه‌ژووره‌وه‌ى خوێندكار بۆ هۆڵى خوێندن, سيستمى تاقيكردنه‌وه‌كان..لانيكه‌م سه‌ره‌ده‌رى له باسه‌كان ده‌كه‌يت و رێڕه‌وى خوێندن و خوێندنه‌وه‌ت و وه‌رگرتنى زانيارى له هۆگه‌لى ميديايى كۆمه‌ڵى زانيارى و بۆچوونى له‌لا كه‌ڵه‌كه كردووى.\nزۆرێك له‌وانه‌ى ده‌يانه‌وێت بنووسن, زانيارى و شاره‌زاييه‌كى زۆريان هه‌يه, به‌ڵام وه‌ك پێويست كۆڵه‌وارن له خستنه‌ڕوو و نووسينياندا.\nئه‌وه چييه كه نايزانم و بۆچى پێويسته بيزانم؟ له‌كوێ به‌دواى ئه‌وه‌دا بگه‌ڕێم, كه پێويستمه؟ رۆژنامه‌وان ئه‌و بابه‌ته‌ى له كوێوه هێناوه؟\nوه‌ڵامه‌كه ئاسانه. گه‌ڕان. خوێندنه‌وه. گوێگرتن. كه‌ڵكوه‌رگرتن له سه‌رچاوه. وه‌ك فه‌رهه‌نگه‌كان، ئينسكلۆپيديا, كتێب, راپۆرته ره‌سمييه‌كان, ئامار, چاپكراوه‌كان, به‌رپرسان, سه‌رچاوه‌كانى سه‌رژمێرى, راپرسى, شاره‌زايان…هتد.\nگه‌ڕان به دواى زانيارييدا, بێ به‌رهه‌م نابێت و هێنده‌ى پێناچێت كۆمه‌ڵێك زانيارى و به‌ڵگه و ژماره و لێدوان و بۆچوونى پێشينه‌ت له‌به‌رده‌ستتدا كۆده‌بنه‌وه. ده‌مێنێته‌وه چۆن ئه‌و شتانه‌ى به‌رده‌ستت پۆلێن بكه‌يت و هه‌ريه‌كه‌يان له كوێ و چۆن به‌كه‌ڵكت دێن.\nئيدى ده‌بێت زيره‌كييه‌كه‌ت به‌كاربهێنيت و بزانييت چيت به‌كه‌ڵك دێت و چ شتێكيش پشتگوێ ده‌خه‌يت و پێويستت پێى نييه.\nهونه‌رى كورتكردنه‌وه و هه‌ڵهێنجاندن:\nهه‌موو ئه‌و شتانه‌ت بۆ بابه‌ته‌كه‌ت ناوێت. هه‌يانه به‌سه‌رچووه. هه‌يانه به كه‌ڵكى وتاره‌كه‌ت نايه‌ت. هه‌شيانه پێويستت به‌وه‌يه جه‌وهه‌رى وه‌ربگريت و لێى سوودمه‌ند بييت.\nپێويستت به‌وه‌يه سه‌ره‌داوى په‌يوه‌نديى نێوان بابه‌ته خامه‌كان بدۆزيته‌وه. بيرۆكه‌كه‌ت بكه‌يته چه‌ق و هه‌مووان له سووڕگه‌ى خۆياندا به ده‌ورى بيرۆكه‌كه‌تدا بخولێنه‌وه.\nكاتێك ويستت ده‌ستپێبكه‌يت, به بڕگه‌يه‌كى پوخته‌كراو و رسته‌يه‌كى هاوشێوه‌ى چه‌قى سووڕگه‌كه‌ت ده‌ستپێبكه. هه‌وڵبده له په‌نجا وشه‌يه‌كدا هه‌موو ئه‌وه‌ى ده‌يزانييت چڕى بكه‌ره‌وه و بينووسه.\nئه‌گه‌ر له‌مه‌دا سه‌ركه‌وتوو بوويت؛ بێگومان هه‌نگاوه‌كانى دواتر سانا ده‌بن و به ئاسانى ده‌توانييت مه‌به‌ستت له چه‌ند په‌ره‌گرافێكدا روونبكه‌يته‌وه.\nده‌شكرێت, بۆ ئه‌وه‌ى به ئاسانى ئه‌وه‌ى ده‌يزانييت ده‌ريببڕيت, پرسيار بۆ خۆت دابنێت. هه‌وڵبده 10 پرسيار له باره‌ى ئه‌وه‌ى ده‌يزانييت و ئه‌وه‌ى ده‌ته‌وێت بينووسيت دابنێ. (Donald l. Ferguson and others,1997).\nهه‌ندێكى ديكه واى به باش ده‌زانن, له رێگه‌ى وێنه‌كێشان و درووستكردنى خشته و هێلكارييه‌وه هه‌وڵبده‌يت ئه‌وه‌ى ده‌يزانييت ره‌نگڕێژى بكه‌يت و ئه‌م ته‌كنيكه‌ش به نه‌خشه‌ى زيهنى (mind map) ناسراوه. ساده‌ترين شێوه‌ى ئه‌وه‌يه بازنه‌يه‌ك له‌سه‌ر كاغه‌زێكى سپى درووستبكه‌يت و ناوى بابه‌ته‌كه‌ى تێدابنووسييت و پاشان لك و پۆپى لێبكه‌يته‌وه و زانيارى و بۆچوونه گرنگ و لاوه‌كييه‌كانى ديكه بنووسييت.(توني و باري بوزان، 2002).\nهه‌موو ئه‌وه رێبازانه ئامانجيان ئه‌وه‌يه بژاره‌كانى به‌رده‌ستت رێكبخه‌ن و بيرو زانيارى گه‌ڵاڵه‌بووى هزرت يه‌كبخه‌ن و هاوكاريت بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى بتوانييت به ئاسانى بيانخه‌يته‌ڕوو.\nستايله هونه‌رييه‌كان (رێكخستن و پێكهاته):\nهه‌روه‌ك چۆن بابه‌ته رۆژنامه‌وانييه‌كانى وه‌ك هه‌واڵ و راپۆرت, ستايل و شێوه‌ى داڕشتنيان تايبه‌ته, وتارى بيروڕاش به هه‌مانشێوه‌يه.\nده‌كرێت, نووسه‌ر پشت به پلانى بڕگه‌ى پوخته‌كراو ببه‌ستێت, كه له سه‌ره‌تاوه دايڕشتووه. ياخود پشت به پلانى بابه‌تييانه ببه‌ستێت, كه به هۆيه‌وه بابه‌ته‌كه دابه‌شده‌كات بۆ چه‌ند يه‌كه‌يه‌كى سه‌ره‌كيى. دواتر هه‌ريه‌كێك له‌وان بۆ ئه‌ندازه‌ى خوارخۆيان دابه‌شده‌كات. هه‌روه‌ها پلانى پۆلێنكردنيش هه‌يه، كه زۆرتر له‌گه‌ڵ بابه‌تى وتارى بيروڕا ده‌گونجێت. بۆنموونه:\n*** پلانى دوانه‌يى يا دووبه‌ره‌يى:\nپشت به دوانه‌يى له دوو قۆناغ ياخود دوو به‌ره‌ى دژ به‌يه‌كدا ده‌به‌ستێت:\n* پێش و دواى بڕياردان.\n* له‌گه‌ڵى يان دژى.\n* ئه‌رێنى و نه‌رێنى.\n* ئێمه و ئه‌وان.. ئه‌مه كرده‌وه‌ى ئێمه و ئه‌وه‌ش كرده‌وه‌ى ئه‌وان.\n*** پلانى شيكارى: تێكه‌ڵه‌يه‌ك له كێشه و هۆكاره‌كانى چاره‌سه‌ر:\nله قۆناغى يه‌كه‌مدا ده‌كرێت وه‌سفى كێشه‌كه بكرێت. به وردى ده‌ستنيشان بكرێت. له قۆناغى دواتردا وه‌ڵامى ئه‌و پرسيارانه بدرێته‌وه, كه باس له هۆى ده‌ركه‌وتن و بڵاوبوونه‌وه‌ى ئه‌و كێشه‌يه ده‌كه‌ن.\nله قۆناغى سێيه‌مدا, چارسه‌رى گونجاوى بۆ پێشنياز بكرێت.\n*** پلانى مورافه‌عه, يا پلانى پارێزه‌ران:\nله سه‌ره‌تاوه پشتيوانى له رايه‌كى دياريكراو ده‌كات و دواتر هه‌نگاو به هه‌نگاو به‌ڵگه بۆ راستى بۆچوونه‌كه‌ى ده‌هێنێته‌وه و به‌رده‌وام به‌رگرى لێده‌كات. ئه‌مه‌ش وه‌ك ئه‌وه‌يه به چه‌كوش بزمار بكوتيت.\nبۆنموونه: نوێنه‌رايه‌تى خوێندكاران ده‌ستكه‌وتێكى خوێندكارانه و به گوێره‌ى ئه‌م به‌ڵگانه (…).\n– بۆچى پێويسته سيستمى تاقيكردنه‌وه له زانكۆ بگۆڕدرێت؟ (يه‌ك… دوو… سێ….).\n*** پلانى به‌راوردكارى:\nباسكردن له رووكارى له‌يه‌كچوو و دژبه‌يه‌كى نێوان ديارده‌يه‌ك له دوو قۆناغدا, يان له دوو شوێنى جيادا.\n– نوێنه‌رايه‌تى خوێندكاران پێش دامه‌زراندنى ئه‌نجومه‌نى خوێندكاران و دواى ئه‌و.\n– به‌رهه‌مى كشتوكاڵيى پێش دانانى پلانى ستراتيژى 10 ساڵه‌ى وه‌زاره‌تى كشتوكاڵ و دواى دانان و مايه‌پووچبوونى پلانه‌كه..\n– سيستمى سياسى هه‌رێمى كوردستان له نێوان داخوازى چوارلايه‌نه‌كه و پارتى ديموكراتى كوردستاندا.\n– ئاستى خوێندن له قوتابخانه و خوێندگه نموونه‌ييه‌كان و حكومييه‌كان..\n– جياوازى چينايه‌تى و درووستبوونى توێژى خۆشگوزه‌ران و سه‌رمايه‌داره سياسييه‌كان پێش ده‌سه‌ڵاتدارێتى فڵان سه‌رۆكى حكومه‌ت و دواى ده‌ستبه‌كاربوونى..\n*** پلانى جه‌ده‌لى ره‌خنه‌يى:\nله توێژينه‌وه زانكۆييه‌كاندا و وتاره ئه‌ده‌بى و فه‌لسه‌فييه‌كاندا پشتى پێده‌به‌سترێت و پشت به بيركردنه‌وه‌ى قوڵ ده‌به‌ستێت و ده‌يه‌وێت له‌و رێگه‌يه‌وه به راستينه بگات.\nسه‌رچاوه: د.المهدي الجندوبي، التحرير الصحفي، نشر قسم الإعلام، كلية الآداب، جامعة البحرين، 2010، 133ص.\nوه‌رگێڕان به ده‌ستكارى و كورتكردنه‌وه:


ubnutu 12.04 LTS وەشێندرا | kurditgroup\nubnutu 12.04 LTS وەشێندرا\nکراوەیە ( ۔24۔ )\nدوێنێ وەشانی ئوبونتو ی ١٢.٠٤ پشتگیری درێژ خایەن بڵاوکرایەوە ، کە تیایدا زۆر نوێکاری تر بە دی دەکرێت و وەک خۆشیان ئاماژەی پێدەکەن کە ئەم وەشانە بە پیتی P کۆدناوەکەی دەست پێ ئەکات و ئاماژەیەکە بۆ Performance وەتا لەم وەشانەدا زۆر گرنگی دراوە بەو بوارە و خێرایەکی زۆر بەدیدەکرێت لە ئیشپێکردنی داوانامەکان و چەندین نوێکاری تر کە لە خوارەوەش ڤیدیۆکە ١٠ باشترین نوێکاریەکان دەردەخات کە چین ، وە ئەوەی زۆر گرنگە لەو تایبەتمەندیانە بریتیە لە هود کە بە هۆیەوە هەموو کارەکانت و خێراتر دەکات یارمەتیت دەدات بەوەی کە دەست بگات بە هەموو شوێنێکی سیستمەکەت بنمونە کە لە هود بنووسی New Fol یەکسەر خۆی خۆکارانە بوخچەیەکی نوێت بۆ دروست دەکات ، ئەوەی شایەنی باسە ئەوەیە کە ئوبونتو ئەم وەشانەی Long Term Support ـە واتە پشتگیری درێژ خایەن تا ٥ ساڵی دی کە ئیتر بەمە نەجاتت دەبێ لەو هەموو نوێکاریەی رۆژانە پێت دەگات .\nدەتوانی [url=http://releases.ubuntu.com/precise/]لێرەوە[/url] وەشانی کۆتا دابگریت و یان خۆت نوێی بکەیتەوە ئەگەر ئوبونتو بەکاردەبەیت\n[url=http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=D6z6hn6wZlg]لێرەش[/url] ئەو بااشترین نوێکاریە ببینە ..بژین\nدەستخۆش کاک جوتیار، بێ ئەوەی تاقیبکەمەوە، گەشبینم بەم وەشانە، دایئەگرم، خێرابێت بەسەر ویندۆزدا دایئەمەزرێنم.\nتەنیا یەک پرۆگرامی ڤۆیپم هەیە، ئەگەر وەشانی لینوکسی هەبێت، ئیتر پۆستی ئەلکترۆنی و ێبگەڕ و ئۆفیس کێشەیەک نییە.\nبژی کاک زەندی من وا دای ئەگرم ئێستا ، تۆ قەرار بدە ئیتر خوا ئەودووای ئاسان دەکات :)\n4 / Rayan rostam\nکاک جووتیار بێشووتر بابەتێکت بڵاوکردەوە کە ئووبنتوو پشتگیری ئەندرۆید دەکات لەم وەشانەدا ئەوە کراوە\nمەبەستم لەم بابەتەیە\nئەوە دامگرت، ئەم پەیامە بە ئوبنتوو ئەنووسم، زۆر لە وەشانی پێشووتر باشترە، بەڵام هێشتا کە بەبەشەکانی سیستەمەکەدا دەگەرێیت، کاتێک کرتە دەکەیت یەکسەر ناکرێتەوە، ئەبێ چەند چرکەیەک بوەستی، بەڵام زۆر لەوەشانی پێشتر خێراترە.\nدامەزراندن و درایڤەر و نوێکردنەوەی ئاسانە، با زیاتر تاقیبکەمەوە، زیاتری لەبارەوە دەنوسین.\nدەستخۆش كاك جوتیار بەڵام قەبارەی زۆر لە سەرە كار لە شۆرباو قالۆنجە گوزەراوە .\nدیسانەوە Gnome 3 ؟\nکاک زەندی وەڵا منیش هەستم بەو خێراییە کردووە و مورتاحم پێی :)\nکاک رەیان ئەوە باەبتێکی کەیە ئەوە پەیوەندی بەم وەشانە نیە ئەوە کاری جیای بۆ ئەکرێ ئەگەر سەرکەتوو بن تیای .\nتێنگەم کاک قەزوان؟\nکاک ئاکار گیان سێ وەشانە هەر یونیتی بەکاردەهنرێ نەک گنۆم .\n9 / Akar Omed\nیەعنی منیش فیدۆراکەم بگۆڕم و بیکەم بە ubuntu 12.4 LTS ؟\nکاک زەندی ئەگەر ڤۆیپت هەیە، بەرنامە زۆرە.\nوەڵا ئیتر کاک ئاکار ئەوە زەوقی خۆتە.\n12 / Fatah\nلەلای منیش ئەو خێراییەی 10.04ی نیە، بەڵام مەجبوورین بی گۆڕین، زۆر خەڵک حەزی لە یونیتی نیە، بەڵام بەلای منەوە باشترین سیفەتی 12.04 بوونی یونیتی یە، بەڕای من تا ئێستا نە مایکرۆسۆفت نە ئەپڵ پەیان بەم شێوەیە لە تەکنۆلۆجی نەبردووە. کاک زەندی تەنها کێشەیەک منیش لەگەڵ لینوکس هەمە ئەم بەرنامەی ڤۆیپەیە. بەڵام ئێستا لەسەر ئەندرۆید، واتە تەلەفۆنی دەستیەکەم بەکاری ئەهێنم، ئەپلیکەیشنی بۆ دروست کراوە.\nکامە خێرای کامەی نیە کاک فەتاح؟\n14 / Fatah\n12.04 خێرایی 10.04ی نیە کاک جووتیار\n15 / R.a.w.a.n.d\nئایا KDE تیایەتی لەم وەشانە؟\nچەندی بیرگە پیویستە؟\n16 / Fatah\nئەگەر ئەتەوێت خێراترین وەشانی لینوکست هەبێت بۆ ڕوومێز، ئەوا Linuxmint Debian بەکار بهێنە،\nLinux Mint "Debian" - 201204 MATE/Cinnamon 64-bit\nئەمە بە قسەی کێ کاک فەتاح؟\nبەڵێ کاک رەواند ، نازانم چەن بەکاردەبات.\n18 / Hawkar\nئەگەر ئەمزانی ئەنجامی ئەمانە ئوبونتو، فێدورا ئاوەهایە هەرگیز بەکارم نەدەهێنان. پێم وایە ئێستا دێبیان تاکە دابەشکردنە ئارەزووی بەکارهێنانی ئەکەم هیوادارم ئەویش نەیەتە سەر ئەم gnome ـە تازەیە.\n19 / Fatah\nوەڵا بەپێ‌ی تاقیکردنەوەی خۆم لە کۆمپیوتەری کەسی خۆمدا. کاک جوتیار! هەروەها بەپێ‌ی هەندێک گەڕان‌و پرسیار کردنم لە ئینتەرنێت.\nئوبونتو خۆشیان دەڵێن ١٠.٤ خێراترە و هەر خۆشی وایە. هەمیشە شتی نوێ و زۆر تازە، زۆرتر هەڵە و کێشەی هەیە و پێداویستیشی زۆرترە. سیستەمی سووکەڵە لە ئوبونتوش گەر وەکو شارەزا ئەو هەموو زەرق و وەرەقە لابەریت و بگەڕێیتەوە سەر ڕوومێزێکی ئاسایی و جێگیر ئەوەش خێراترە.\n21 / Bardaqani\nubnutu =! ubuntu\nئاخر دەوانیە ، ئێستا کێتان ١٠.٠٤ ی لایە توخوا با تێستێکی بکا و بۆ نموونە Software Center بکاتەوە بزانە بە چەنێ ئەیکاتەوە ؟\n23 / Daban Abbas\nمن لامە ١٠.4، تا ئەم دواییەش هەر ئەو وشانەم بەکار هێناوە، بەدەر لە خێرایی ئەکرێت بڵێم هۆکاری دڵگیری ڕومێزەکەی بوو،\nبەبڕوای من یونتی زیانی گەورە لە ubuntu ئەیات چونکە زۆر کەس وەک من پێی خۆش نییە خێراترین ڕێگا بۆ گەیشتن بە ئەپێک گەڕان بێت بۆی ئەمە لە وێب و داتابەىیس و هەنێک پڕۆگراما گونجاوە بەڵام لە سیستمی کارپێکردندا بە گونجاوی نازانم یونتی تا ووشانی بێتای ١٢.4 من ئاگادارم کە کێشەی لەگەڵ compiz fusion هەیە بۆ خۆم لەسەر ووشانە کانی کە تاقیم کردووە ، پاش بەکار هێنانی تەنیا ڕومێزێکت بۆ ئەمێنێتەوە! کە ئەم زیادکراوەش ڕێژەیەکی زۆر بەکارهێنەری هەیە.\nبۆخۆشم زیاتر ئارەزووی Gnome ئەکەم بۆیە پێ ناچێت بەکاری بهێنم تا دەست لە یونتی هەڵنەگرن!\n24 / Zandy\nکێشەی زمانی کوردی هەیە.\nبەنیسبەت خێراییەوە ، یەکێک لە گۆڕانکارییەکان ئەوەیە ئەم وەشانە خێراتر کراوە و کەمتریش وزە بەکاردەبات، بەڵام من کێشەم هەیە لە زمانی کوردی، دوای هەڵگیرساندنەوەی سیستەمەکە، زمانی کوردی لە کار دەکەوێت.\nلە سەکۆ ئەیکەم بە پرسیار.\n25 / جوتیار\nکاک زەندی منیش ئەوەم بە دی رد بەس هەنێ لە perefernce ـی فایەرفۆکسەکەم فۆنتەکەم گۆڕی چاک بوو.


Diplomatic Magazine | ژماره‌ی دانیشتوانی قەزای چەمچەماڵ‌و كفری لە ساڵی ١٩٤٧\nقەزای چەمچەماڵ لە کاتی سەرژمێری ١٩٤٧ یەکێ لە قەزا گرنگەکانی لیوای کەرکوک بوو، بریتیبوو لە ناوەندی قەزاو هەردوو ناحیەی ئاغجەلەرو سەنگاو. ژمارەی دانیشتوانی ناوەندی قەزاکە کە چەمچەماڵ بوو تەنها ١٨١١ کەس بوو. ژمارەی ئاواییەکانی ٦٤ ئاوایی بوو کە ١٠١٢٥ کەس ژیانیان تێدا دەبردە سەر. هەموو بەسەر یەکەوە دەیانکردە ١١٩٣٦ کەس.\nگرنگترین ئاواییەکانی چەمچەماڵ لەو کاتەدا ئەمانە بوون: تەکیەی کاکەمەند، بنگرد، گورگەیی خاسە، پریادی، گورگەیی شامار، دانەسۆفی، سەیدانی سەروو، نورە، عەلی مەنسور، قەرەتامور، تاڵەبان، ژاڵەی بەردەربەند، شێردەرە، قەرەوەیس، ئەحمەد لەوەند، قەڵاچوغە، چراغەسوتە، هەڕاوە، خاڵدان، مارولە و فەرقە.\nلە ناحیەی ئاغجەلەریش دانیشتوانی ناو ناحیەیەکە تەنها ٦٢٧ کەس بوون، ٥٥ ئاواییش سەر بە ناحیەکە بوو، کە ژمارەی دانیشتوانیان ٨٩٤٠ کەس بوون‌و بەسەر یەکەوە دەیانکردە ٩٥٦٧ کەس. گرنگترین گوندەکانی ئاغجەلەریش ئەمانە بوون: یاوەفەنەری سەروو، قۆجەلەر، قەسرۆک، تلیاز، کزەڵان، جلەمورد، دلاوەرونە، کەڕاد، عەسکەر، نۆکەل، کوێرەدێ، بکۆکی، گۆکتەپە ( ناوی گوندەکان زۆر جار بەهەڵە و بەعەرەبی نووسران).\nلە چەمچەمال تەنها پێنج کرستیان و دوو جولەکە ژیاون. ئەوانی دیکە هەموویان موسوڵمان بوون‌و کۆی گشتیی دانیشتوانی قەزای چەمچەمال ٣٠٣٢٨ کەس بوون‌و هەموویان کورد بوون.\nهەرچی ناحیەی سەنگاوە دانیشتوانی شارەدێکە تەنها ٥٢٤ کەس بوونە، ٦٦ ئاواییش سەر بەم ناحیە بوونە کە ژامارەی دانیشتوانیان ٧٧٧٧ کەس بووە و لە گەڵ دانیشتوانی شارەدێکەدا هەموو دەیانکردە ٨٣٠١ کەس. گرنگترین ئاواییەکانی سەنگاو وەک لە سەرژمێرییەکەدا هاتووە ئەمانەن: درۆزنە، کچان، دەرەوار، هشەزەنێ، ژاڵە مەملەحە، دێ ڕەشە، ژاڵە و رەبات.\nقەزای کفری، لە سەردەمی عوسمانیدا ناوی سەڵاحیە بوو، لە کاتی سەرژمێری ١٩٤٧دا لە ناوەندی قەزاو ناحیەکانی پێباز، قەرەتەپەو شێروانە پێکهاتبوو. شارۆچکەی کفری بە پێی سەرژمێرییەکە بریتی بووە لە دوو گەڕەک: ئیسماعیل بەگ، کە ژمارەی دانیشتوانی ٢٧٨٠ کەس بوونەو گەڕەکی سادەکان(الساده) کە ١٩٠١ کەسی تێدا ژیاوە. کۆی گشتی دانیشتوانی ناوەندی قەزاکە تەنها ٤٦٨١ کەس بوونە. هیچ ئاواییەک لە گەڵ ناوەندی قەزاکەدا لەم سەرژمێرییەدا تۆمار نەکراوە.\nهەرچی ناحیەی پێبازە(پێواز یا باوەنور) بە هەر ٦١ ئاواییەکەیەوە ژمارەی دانیشتوانی ٥٩٥٩ کەس بووە. گرنگترین ئاواییەکانی ئەم ناحیەیە: تەپەکروز، زەردەلیکاو، جرجەقەڵا، بەکر بایف، کولیتەپە و کۆکس بوون. ناحیەی قەرەتەپە بەگەورەتین ناحیەی قەزای کفری دادەنرا. قەرەتەپەش لە دوو گەڕەک پێکهاتبوو گەڕەکی مزگەوت و گەڕەکی بازاڕ، ژمارەی دانیشتوانی هەردوو گەڕەکەکە دەیکردە ٢٧١٤ کەس. ٩٨ ئاوایی سەر بەم ناحیە بوون، کۆی دانیشتوانیان ١٨٣٣٢ کەس بوون.\nگرنگترین گوندەکانی قەرەتەپە ئەمانە بوون: کوڵەجۆ، مەحمولە، عەلی سەرای سەروو، عەلی سەرای خواروو، کارێزەکۆن، کۆشک، ئۆمەر مەندان، گاوری ساڵح محەمەد، گاوری بچوک، کۆکس، شیبان، کاوخۆر، ساریتەپە، خزران، کەشکۆڵی کۆن، کەشکۆڵی تازە، سیبان، شێخ بابا، سەیدەڵان و گلیتەپە. هەموو بەسەر یەکەوە لەو ساڵەدا ٢١٠٦٩ کەس لە ناحیەی قەرەتەپە دەژیان.\nهەرچی ناحیەی شێراونەیە ناوەندەکەی سەرقەڵا بوو. دانیشتوانی سەرقەڵا زۆر کەم بوون و تەنها ٢٧٣ کەس بوون، لە کاتێکدا لە کەلار کە ئاواییەکی سەر بەم ناحیە بوو ١٠٦٤ کەس دەژیان. لە گەڵ کەلاردا ١٣٠ ئاوایی سەر بە شێروانە بوون، ژمارەی دانیشتوانیان ١٦٢٢٩ کەس بوون و هەموو بەسەر یەکەوە ١٧٥٦٦ کەس لە ناحیەی شێروانە ژایانیان بەسەردەبرد. کۆی دانیشتوانی قەزای کفری ٤٩٣٣٦ کەس بوون. لەم ژمارەیە ٤٢٦ جو، ٢١ کرستیان و ٢ سوببی هەبوون، ئەوانی دیکە هەموو موسوڵمان بوون. زۆربەی هەرە زۆری جولەکەکان ٣٣٦ لە شارۆچکەی کفری دەژیان و ٨٧ یانیش لە قەرەتەپە و تەنها ٣ یان لە ناحیەی شێروانە دەژیان. هۆکاری ئەمەش ئەوەیە کە ئەوان زیاتر لە شارەکاندا دەژیان و خەریکی بازرگانی بوون، شێروانە وەک دەڤەرێکی کشتوکاڵی بۆ ئەوان دەستی نادا، بەڵام پەیوەندی بازرگانی و ئابوریان لە گەڵ خەڵکەکەیدا زۆر بوو.\nهەرچەندە لە سەرژمێرییەکە باس لە پێکهاتەی ئەتنیکی دانیشتوان نەکراوە، بەڵام ئەو زانیارییانەمان هەیە کە ئەو دەمە بەشێکی بەرچاوی دانشتوانی شاری کفری تورکمان بوونەو لە ناو قەرەتەپەش بارەکە زۆر جیاواز نەبووە . لە هەندێ لە گوندەکانیش عەرەب هەبوونە، بەڵام زۆربەی هەرە زۆری دانیشتوانی گوندەکان کورد بوونە، لە نزیکەی ئەو پەنجا هەزار کەسەی کۆی دانیشتوانی قەزای کفریان پێکهێناوە، دەتوانین بڵێین زیاتر لە چل هەزاریان کورد بوونە.\nهەرچەندە لە سەرژمێرییەکە باس لە پێکهاتەی ئەتنیکی دانیشتوان نەکراوە، بەڵام ئەو زانیارییانەمان هەیە کە ئەو دەمە بەشێکی بەرچاوی دانشتوانی شاری کفری تورکمان بوونەو لە ناو قەرەتەپەش بارەکە زۆر جیاواز نەبووە . لە هەندێ لە گوندەکانیش عەرەب هەبوونە، بەڵام زۆربەی هەرە زۆری دانیشتوانی گوندەکان کورد بوون\nکاتی خۆی لە بارەی پێکهاتەی ئەتنیکی دانیشتوانی کەرکوکەوە چەندین وتارو لێکۆڵینەوەم بەعەرەبی بڵاوکردۆتەوە، هەندێکیان لە کۆنفرانس و سیمپۆزیۆمدا لە لەندەن‌و شوێنی دیکە پێشکەش کراون. ئەو سەردەمانە ڕژێم مابوو و دەستمان بەئامارە فەرمی و سەرژمێرییەکان نەدەگەیشت، بەڵام ئێستا کە هەندێ لەمانەمان لە بەردەستدان، دەتوانین زۆر وردتر لەو بارەیەوە توێژینەوە بکەین.\nئەم وتارانە بۆیە بە کوردی دەنووسم چونکە دەبنم ژمارەیەكی بەرچاو لە خوێنەران و سیاسەتمەدارانی کورد لە بارەی ڕابردووی کەرکوکەوە شتێکی ئەوتۆ نازانن و باوەڕیان بە لێکدانەوە و بۆچوونەکانی نەیارانی کورد هێناوە. هەندێکیان لەسەر حیسابی کوردی کەرکوک ژمارەو پێگە بە پێکهاتەکانی دیکە دەبەخشنەوە بۆ ئەوەی خۆیان بە کەسانی باش نمایش بکەن، بەقەولی خەڵکی شارە حەیاتەکە "بەئاوی حەمامەوە پیاوەتی دەکەن". ئەم خوێنەوار و سیاسەتمەدارانە، کە بۆ خۆیان ڕۆژێ لە کەرکوك نەژیاون، زۆر جار بەچاوی گومانەوە سەیری ئەم جۆرە نووسینانەی ئێمەومانان دەکەن و بە لێکدانەوەی توندڕەوی کوردانە و ناسیۆنالیستانە لەقەڵەمدەدەن. ئەمە هەندێکی بەرهەمی خۆ بەکەم زانینەو هەندێکی دیکەشی دووڕوویی و کەڵەکەبازییە.\nالمملکه العراقیه، وزاره الشۆون الإجتماعیه، مدیریه النفوس العامه، إحصا‌و السکان لعام ١٩٤٧، الجز‌و الپانی، لوا‌و الموصل- لوا‌و کرکوك- لوا‌و السلیمانیه- لوا‌و أربیل، بغداد ١٩٥٤.


ANF | قەیرانی جیهانی کۆرۆنا: ژمارەی ئەوانەی گیانیان لەدەستداوە گەیشتە ٧٠ هەزار کەس\nقەیرانی کۆرۆنا نزیکەی ٢٠٠ وڵاتی جیهانی گرتووەتەوە و ژمارەی ئەوانەی گیانیان لەدەستداوە، گەیشتووەتە ٧٠ هەزار کەس کە لەو رێژەیە، زیاتر لە ٥٠ هەزار کەسیان لە وڵاتانی ئەوروپان.\nدووشه‌ممه, 6 Apr 2020, 23:06\nبە پێی ئامارە فەرمیەکان لە ئێستادا ژمارەی تووشبووان لە جیهاندا گەیشتووەتە میلیۆنێک و ٢٨٧ هەزار کەس.\nژمارەی ئەو کەسانەی لە وڵاتانی ئەوروپا گیانیان لەدەستداوە گەیشتووەتە زیاتر ٥٠ هەزار کەس\nبە پێی ئامارەکان، لە %٨٥ی ئەوانەی گیانیان لەدەستداوە، لە ئیتاڵیا، ئیسپانیا، فەرەنسا و بەریتانیایە کە گەیشتووەتە ٥٠ هەزار و ٢٠٩ کەس. لە وڵاتانی ئەوروپا بە گشتی ٦٧٨ هەزار کەس تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون.\nلە ئیتالیا ١٨ هەزار ٨٨٧ کەس تا ئێستا گیانیان لەدەستداوە.\nلە ئیسپانیا ١٣ هەزار و ٥٥ کەس گیانیان لەدەستداوە.\nلە فەرەنسا ٨ هەزار و ٧٨ کەس گیانیان لەدەستداوە.\nلە بەریتانیا ٤ هەزار و ٩٣٤ کەس گیانیان لەدەستداوە.\nلە ئەلمانیاش ژمارەی تووشبووان گەیشتووەتە زیاترە لە ١٠٠ هەزار کەس و هەزار و ٥٠٠ کەسیش گیانیان لەدەستداوە.هاوکات ٧٠ هەزار کەسیش لە ژێر چاودیری وردی پزیشکیدان.\nلە بەلجیکاش ٢١ هەزار تووشبوو تۆمار کراون و هەزار و ٦٠٠ کەسیش گیانیان لەدەستداوە. ١٥ هەزار کەسیش لە ژێر چاودێری پزیشکیدان.\nلە هۆلەندا ژمارەی تووشبووان گەیشتووەتە ١٩ هەزار کەس و هەزار و ٩٠٠ کەسیش گیانیان لەدەستداوە. هاوکات ١٧ هەزار کەسیش لە ژێر چاودێری وردی پزیشکیدان.\nلە سویسراش ٢١ هەزار ٦٥٠ حاڵەت تۆمار کراون و ٧٣٠ کەسیش گیانیان لەدەستداوە.\nلە ئەمریکاش ٩ هەزار ٦٣٣ کەس گیانیان لەدەستداوە.\nلە ئێرانیش ژمارەی تووشبووان گەیشتووەتە ٦٠ هەزار و ٥٠٠ کەس و ٣ هەزار و ٧٣٩ کەسیش گیانیان لەدەستداوە.\nلە تورکیا لە ١٠ی ئازارەوە ٢٧ هەزار و ٦٩ کەس تووشی ڤایرۆسەکە بوون و تا ئێستاش ٥٧٤ کەسیش گیانیان لەدەستداوە.\nرێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی رایدەگەیێنن کە دەسەڵاتی ئاکەپە-مەهەپە راستیەکان لەم بارەیەوە دەشارنەوە و جەخت لەوە دەکەنەوە کە ژمارەی قوربانیان زۆر زیاترە لەوە رایدەگەیێنن.\nوەزیری دادی تورکیا رایگەیاندووە تا ئێستا ١٢ پزیشک و ئەندامێکی دەستەی داواکاری گشتی کۆمار و ٥٥ کارمەندی دەوڵەتیش تووشی ڤایرۆسەکە بوون.\nلوتفی چاملی سکرتێری گشتی ژووری پزیشکانی ئیزمیر رایگەیاندووە، بە پێی پێویست ئامێری خۆپاراستن بۆ پزیشک و کارمەندانی تەندروستی دابین نەکراون و راشیگەیاند، ئەو ئامارانەی لە بەردەستیاندان، یەک ناگرنەوە لەگەڵ ئەو ئامارەی وەزارەتی تەندروستی رایدەگەێنێت.\nلە لایەکی دیکەوە لەگەڵ هەموو رێگریەکانی دەسەڵاتی ئاکەپە-مەهەپە، پشتیوانی کۆمەڵایەتیش لەم بارەیەوە بەردەوامە. کەمپینی یەکگرتنی خانەوادەکان کە لە لایەن هەدەپەوە راگەیێندراوە لە شارەکان بلاو دەبێتەوە.\nهەدەپە بە مەبەستی خۆپاراستن لە ڤایرۆسی کۆرۆنا، دەستەیەکی بە ناوی دەستەی رێکخستنی پشتیوانی خانەوادەکانی دروست کرد.\nمەترسی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە گرتووخانەکان رۆژ بە رۆژ لە زیادبووندایە. دەسەڵات زیندانیە سیاسیەکانی خستووەتە دەرەوەی یاسا نوێکەوە کە تایبەتە بە گیراوان.\nلە بارەی ناڕەزاییەکانی بەرامبەر ئەو یاسا نوێیەوە بێریڤان کۆرکوک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەرایەتی کۆمەڵەی کۆمەڵگای مەدەنی تایبەت بە سزاکان لێدوانێکی بڵاو کردەوە و هۆشداری ئەوەیدا کە لە گۆتووخانەکان راپەرینی زیندانیان زیاد دەبێت و تیشکیشی خستە سەر لێبوردنێکی گشتی و وتی، ئەمە کارێکی ناچارییەو دەبێت بکرێت.\nرێکخراوەکان تیشک دەخەنە سەر ئەوەی دەبێت یاساکە هەموو زیندانیان بە یەکسانی بگرێتە خۆی و دەڵێن:" داواکاری ئێمە ئەوە کە گۆڕانکاریەکان بۆ هەمووان بە یەکسانی جێبەجێ بکرێت. داواکارین هەموو گیراوە سیاسیەکان، رۆژنامەنووسان و ئەندام پەرلەمان و هاوسەرۆکی شارەوانیەکان کە بە هۆی جیاوازی بیروڕاوە سزا دراون، بە زوترین کات ئازاد بکرێن. ئەگەر زیندانیان ئازاد نەکرێن، کارەساتی گەورە روودەدات."\nلە ئامەد پشکین بۆ گۆمانلێکراوان بەردەوامە و مەترسی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە لە ئارادایە.\nژووری پزیشکانی روحا رایگەیاند، تا ئێستا ٢٠ حاڵەت تۆمار کراون و ٣ کەسیش گیانیان لەدەستداوە. هاوکات ١٥٠ کەسیش کە گومانی تووشبوونیان لێدەکرێت، لە ژێر چاودێری پزیشکیدان.\nلە شاری سێرتیش هەر یەک لە گوندەکانی تاش یاکا، کایا هیسار، کایالیی سەر بە ناوچەی خسخێر و گوندەکانی بندال و ئانکەبری سەر بە کەسمەتاش بە هۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە کەرەنتین کراون.


سەلاح حسێن ئەفەندی: بۆچی کوردستان نەبووە دەوڵەتێکی سەربەخۆی پێشکەوتوو؟ – WTARIKURD\nسەلاح حسێن ئەفەندی: بۆچی کوردستان نەبووە دەوڵەتێکی سەربەخۆی پێشکەوتوو؟\nهه‌ر له سه‌ره‌تای نیشته‌جێبوونی مرۆڤ له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، مێژووی كۆنی شارستانیه‌كانی پێش زایین، هه‌روه‌ها مێژووی یه‌ك له دوای یه‌كی ده‌وڵه‌ته فیوداڵیه خێڵەکێکان تیایدا، كوردستان به‌شێكی له‌یه‌ك دانه‌بڕاوی ناوچه‌كه بووه. ئه‌و سنوورانه‌ی له‌دوای شەڕی یه‌كه‌می جیهانەوە ناوچەكانی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی له‌یه‌ك دابڕی و چه‌ندین ده‌وڵه‌تی بچوك و مامناوه‌ندی پاشكۆی لێدروست بوو، له مێژووی كۆندا له یەکدابڕینی به‌و جۆره‌ی به‌خۆوه نه‌بینی بوو.\nڕاسته له شارستانیه‌تە كۆنه‌كانی ناوچه‌كه له پێش مه‌سیحدا، له میزوپۆتامیا و كوردستان و میسر و یۆنان و ناوچه‌كانی ئێراندا، له قۆناغی جیاواز و له هه‌مانكاتدا، چه‌ندین ده‌وڵه‌ت هه‌بوون، به‌ڵام ئه‌و ده‌وڵه‌تانه نه‌یانتوانی بوو ناوچه‌كان له‌یه‌ك دابڕن و سنووری هه‌میشه‌یی له نێوانیاندا دروست بكه‌ن. ئەگەر چی هه‌ر ناوچه‌یه‌ك له‌ژێر چه‌تری ده‌وڵه‌تێكی تایبه‌تیدا بووبێت، تایبه‌تمه‌نداری خۆی هه‌بووبێت و به‌رهه‌مهێنان تیایدا بۆ پێداویستی خۆ( ئیكتفای زاتی) بووبێت، به‌ڵام ئاڵوگۆڕی بازرگانی و شكاندنی سنوور و داگیركردنی یه‌كتر له نێوانیاندا به‌رده‌وام بووە.\nئه‌گه‌رچی دوای زاڵبوونی رێبازی فیوداڵی خێڵەکی له دروستبوونی ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌تی راشدینە‌وه، یه‌ك له دوای یه‌ك چه‌ندین ده‌وڵه‌تی زلهێز جێگه‌ی یه‌كتریان گرته‌وه، به‌ڵام ئه‌و ده‌وڵه‌تانه نه سنووری هه‌میشه‌ییان هه‌بوو، نه له‌سه‌ر بنه‌مای نه‌ته‌وایه‌تی دامه‌زرابوون، به‌ڵكو دامه‌زراند و سروشت و ره‌فتاری ئه‌و ده‌وڵه‌تانه له‌سه‌ر بنه‌مای فیوداڵی خێڵەکی بوو.\nشكستهێنانی شارستانیەتە كۆنه‌كانی ناوچه‌كه، به‌هه‌مان شێوه رووبه‌ڕووی شارستانیه‌تە كۆنه‌کانی كوردستانیش بۆوه و خه‌ڵكه ره‌سه‌نه‌كه‌ی و سیستمه كۆنه‌كه‌یان شكستی هێنا و سیستمی فیوداڵی خێڵەکی تیایدا زاڵ بوو. له دواییشدا له پرۆسه‌ی شكستهێنان و داڕمانی ئه‌و سیستمه، کوردستانیش رووبه‌ڕووی هه‌مان چاره‌نووسی ناوچەکانی تر بۆوه.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كوردستان مێژوو و خاسڵه‌تی هاوبه‌شی هه‌بوو له‌گه‌ڵ ناوچه‌كانی تری خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، به‌ڵام خاسڵه‌تی تایبه‌تی خۆی هه‌بوو، كه بووه هۆكاری ئه‌وه‌ی پرۆسه‌ی گۆڕانكاری تیایدا له شوێنه‌كانی تر جیاوازتر بێت و ده‌رئه‌نجامی جیاوازتری هه‌بێت. بۆیه له كۆتایی شەڕی یه‌كه‌می جیهانیدا، وڵاته‌كه ته‌نها به پاشه‌كشێكردن و پاشكۆیه‌تی نه‌وه‌ستایه‌وه، به‌ڵكو رووبه‌ڕووی ژێرده‌ستی و دابه‌شبوون بۆوه و هه‌ر به‌شێكی لكێنرا به یەکێک لە ده‌وڵه‌تەکانی ناوچەکەوه.\nزۆربه‌ی مێژوونووسه‌كان، هۆكاره سه‌ره‌كیه‌كانی ئه‌وانه بۆ فاكته‌ره ده‌ره‌كییه‌كان ده‌گه‌ڕێننه‌وه، له‌وانه میلله‌ت و ده‌وڵه‌تانی ناوچه‌كه و فاكته‌ری ئایین و فه‌تحی ئیسلامی و ده‌وڵه‌ته زلهێزه كه‌پیتالیسته‌كان. هۆكاره خۆماڵیه‌كان بۆ سه‌رۆك خێڵێك، میرێك، شێخێك … یان نه‌گبه‌تی و دڵپاكی و ساویلكه‌یی و بێ ده‌سه‌ڵاتی خه‌ڵكه‌كه‌ی دەگەڕێننەوە.\nراسته هۆكاره ده‌ره‌كیه‌كان رۆڵی گرنگیان له چاره‌نووسی ناله‌باری كوردستاندا هه‌بووه، به‌ڵام ئه‌وانه رۆڵی خۆیان له ڕێگه‌ی فاكته‌ره ناوخۆكانه‌وه بینیوه. راسته سه‌ره‌ك خێڵ و میر و شێخه‌كان رۆڵیان هه‌بووه، به‌ڵام ده‌بێ بچینه بنجوبناوانی ئه‌وه‌ی بۆچی ئه‌وانه رۆڵی خراپیان بینیوه و له‌ژێر چی مه‌رج و سیستمی سیاسی و ئابوریدا ره‌فتاریان نواندووه.\nبەپێیی ئەم باسە، هۆكاری بنچینه‌یی و هاوبه‌ش له نێوان پاشه‌كشێكردن و پاشكۆیه‌تی و ژێرده‌ستی و دابه‌شبوونی كوردستان، بۆ سروشتی سیستمی به‌ڕێوه‌بردنی سیاسی و ئابوری كۆمه‌ڵگه‌كه ده‌گه‌ڕێته‌وه. له‌هه‌مانكاتدا هه‌وڵی شیكردنه‌وه‌ی رۆڵی ده‌ره‌كی و جووگرافی وفاكته‌ری تر دراوە.\nله‌م باسەدا، ئەو فاکتەرانە شیکراوەنەتەوە كه به‌هۆیانه‌وه له مێژووی كۆنی وڵاتەکەدا نه‌توانرا ده‌وڵه‌تێك دروست بێت كه سه‌رانسه‌ری وڵاته‌كه پێكه‌وه ببه‌ستێته‌وه و بیپارێزێت. باسی ئه‌وه کراوە بۆچی چینوتوێژی بەهێزی نوێ تیایدا دروست نه‌بوو، بۆچی ئه‌وانه دەر‌فەتیان بۆ نه‌ڕەخسا كه له بڕیارداندا به‌شداربن، ڕێگه خۆش نەبوو کە له وڵاته‌كه‌دا خۆبه‌خۆ شۆڕشی سیاسی و پیشه‌سازی رووبدات. باسی ئه‌وه کراوە بۆچی كوردستان پێش شەڕی یه‌كه‌می جیهانی نه‌یتوانی وه‌كو پێویست سوود له بڵاوبوونه‌وه‌ی سه‌رمایه‌داری جیهان وه‌ربگرێت.\nبێ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی له‌و جۆره و چوونه بنج و بناوانی كۆمه‌ڵگه‌كه و گه‌ڕان به‌شوێن فاكته‌ری بنچینه‌یی دواكه‌وتن و پێشكه‌وتن تیایدا، زه‌حمه‌ته پلان و پرۆگرامی گونجاو بۆ گەشەکردنی كۆمه‌گەکە دابرێژرێت. بێ ئەوە، ترس هەیە مرۆڤ بکەوێتە گێژاوی ئایدۆلۆژی داخراوەوە، بەرچاو تاریکبوون و سەرزنشتکردنی وڵات و میللەتەکی خۆی، خەونی ناشونالیستانەی ڕۆمانسی، یان ئیسلامی سیاسییەوە.\nبۆ خوێندنەوەی هەموو باسەکە تکایە کلیکی ئەم لینکە بکە/ بۆچی کوردستان نەبووە دەوڵەتێکی سەربەخۆی پێشکەوتوو؟\nعەتا قەرەداخی: گەڕان بە دوای بەهاکانی جوانیدا لە شیعری گۆراندا/ بەشی سییەم.\nعیماد عەلی: کێ عەقڵیەتی مێگەلانەی کورد دەگۆرٍێت؟


Diplomatic Magazine | شەڕی خواکورک و ئامانجە شارەوەکان!\nشەڕی خواکورک و ئامانجە شارەوەکان!\nناتان سیلز، کۆردیناتۆری وەزارەتی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، سەردانی تورکیا دەکات.\nتورکیە ئەو شەڕەی کە هەنووکە لە خواکورک لە ئارادایە چەندین ئامانجی ستراتێژیک دەپێکێت.\nبەپێی راگەیاندنەکانی تورکیا سیلز لەسەر مژارەکانی شەڕی دژی تیرۆر، پرسی ئەمنیەتی سنوور و شەڕ لە دژی پەکەکە، دەگەڵ کاربەدەستانی تورک کۆدەبێتەوە. ئەوە لە کاتێکدایە کە هەنووکە لە هەرێمەکانی خواکورک شەرێکی دژوار لە نێوان پەکەکە و دەوڵەتی تورک لە ئارادایە کە پدک و ئێرانیش بەشێکن لەو شەڕە. بەڵام هەر لایەنەی بەشدار لە شەڕەکە خاوەن کۆمەڵێک ئامانجی جیاوازە و شەڕەکە خەریکە رەهەندێکی هەرێمی و ناودەوڵەتی لێدەکەوێتەوە.\nتورکیە ئەو شەڕەی کە هەنووکە لە خواکورک لە ئارادایە چەندین ئامانجی ستراتێژیک دەپێکێت. تورکیە بە دەستبەسەرداگرتنی هەرێمی خواکورک، دەیهەوێت ئامادەکاری قۆناخی سازبوونی هەر چەشنە ئاڵۆزی و سازبوونی بۆشایی دەسەڵات لە ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان بکات.\nتورکیە تەدبیری ئەوە وەردەگرێت کە نەهێڵیت لە داهاتوودا هەرێمێکی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان ساز ببێت.\nتورکیە چەندین جار لێدوانی داوە و دەڵێت کە ئەوان هەڵەی باکووری ئێراق دووبارە ناکەنەوە. بەو خیتابەتەوە شەڕی سازبوونی ستاتۆیەکی دیموکراتیک لە باکووری و رۆژهەڵاتی سوریە دەکەن و بە هەمان تێگەیشتین و عەقڵیەتەوە شەڕی خواکورکیان دەستپێکردوە و بەرێوەی دەبەن.\nهەر بۆیە داگیرکردنی خواکورک لە لایەن تورکیەوە، جۆرێک تەدبیر وەرگرتنە. تورکیە تەدبیری ئەوە وەردەگرێت کە نەهێڵیت لە داهاتوودا هەرێمێکی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان ساز ببێت. ئامانجی دووهەمی ئەم هێرشە، دابڕادنی خواکورک لە قەندیل و زاپ-ە.\nواتە زەربە لێدان لە توانای گواستنەوەی هێز و جموجۆڵی پەکەکە بە مەبەستی کەمکردنەوەی هێرش و پەلاماری پەکەکە لەناوخۆی تورکیە. لەو چوارچێوەیەدا دەوڵەتی تورک هەموو تەجروبەی ساڵانی ٩٠ کە زیاتر لە ٦ ساڵان لە گۆڕەپانی خواکورک شانبەشانی پدک-ئێراق شەڕی پەکەکەیان کرد، بەکار دێنێت و بە بەکار هێنانی چەکی قورس و هێرشی فرۆکە، خەریکی پێشڕەویە.\nلە زۆر شوێنیش توانیویانە ئەنجام وەربگرن و چەند خاڵێکی ستراتێژیکیان دەست بەسەردا گرتووە. بەڵام داگیرکردنی خواکورک بابەتێکی زۆر سادە نیە و تەنها بە پەکەکە و پدک و تورکیاوە سنووردار نیە. ئێران ئێران دەمێکە پەکەکە هەم وەک رزگاریدەر و هەم وەک مەترسیەکی ژیانی تەماشا دەکات.\nئێران باش شارەزای پراگماتیکبوونی پەکەکە-یە. پەکەکە بە ساڵانە دەگەڵ ئێران هەم لە شەڕ و هەم لە ئاشتی دابووە. ئێران زیاتر لە ٢٠ ساڵە بە میلیۆنان دۆڵار پارەی سەرفی لاوازکردنی لایەنەکانی رۆژهەڵات کرد هەتا توانی ئەوان لە سنوورەکان دوور بخاتەوە و شیرازەی رێکخستنی و چەکداریان لەناو بەرێت.\nکەچی پەکەکە رادیکاڵترین بزوتنەوەی سیاسی- فکری و لەشکەری لە چوارچێوەی پەژاکدا لە دژی ئێران دامەزراند و هەتا ساڵی ٢٠١١ پرسی کوردی لە ئێران وەک یەکێک لە گرینگترین و مەترسیدارترین پرسەکانی ئیران لێکردبوو. بەڵام هەر هەمان پەکەکەش توانی هەمان رێکخستن (لەسەر وەزنی ئەدەبیاتی سیاسی باشوور)، سڕ بکات.\nهاوکات پەکەکە بە درێژایی ساڵانی ٢٠١١ هەتا ٢٠١٤ هەوڵیدا لە سوریە نەکەوێتە جەبهەی دژبەری ئێران، هەتا ئەو کاتەی توانی ببێتە خاوەن تۆکمەترین هێزی لەشکەری و دامودەزگای سیاسی و کۆمەڵایەتی.\nبەڵام کاتێک بەرژەوەندی پەکەکە و ئێران هاتنە بەرامبەر بەیەک، پەکەکە قۆناخێک لە هاوکاری ستراتێژیکی دەگەڵ ئامریکا دەست پێکرد کە هەتا ئێستاکە بەردەوامە.\nئەمە بۆ ئێران زەنگی مەترسیە. هاوکات سەرەڕای ئەوەیکە ئێران توانیوێتی لە گۆڕەپانی رۆژهەڵاتدا لەتەک پەکەکە بگاتە چەشنێک لە ئاگربەست (هەرچەند ئەو ئاگربەستە هەمیشە یەک لایەنە بووە و بە دەگمەن ئێران خاڵەکانی ئاگربەستی پێکهێناوە) بەڵام بەقەد تورکیە ترسی لە دووبارەبوونەوەی سێناریۆی سوریە هەیە.\nئەمەش لەبەر ئەوەیە کە لە بنەڕەتدا ناکۆکی فەلسەفی- سیاسی پەکەکە و ئێران ئێگجار زۆرە. بەڵام لە هەمان کاتدا ئێران هێڵی پارتی دیموکراتی کوردستانی ئیراق و تورکیەش دەبینێت.\nئەم هێڵە کە هێڵی ئیخوانە لە هەرێمەکەدا، دەمێکە خۆیان بۆ لەناو بردنی هێڵی شیعە لە هەرێمەکەدا ئامادە کردوە. تەنانەت لە چەند ساڵی رابردوودا، سیستەماتیک سەرقاڵی نزیککردنەوەی لایەنەکانی رۆژهەڵات لە دەوڵەتی تورکیەن و لەو چوارچێوەیەشدا لە رێگای بەشداریکردنی ئەو لایەنانە لە رێ و رەوسمی جۆراوجۆر لە سەفارەتی تورکیە لە هەوڵێر، هەوڵی کوشتی حەساسیەتی کۆمەڵگا لە نزیکبوونەوەی ئەو لایەنانە لە دەوڵەتی تورک و سیاسەتەکانی لە هەرێمەکە دراوە و دەدرێت.\nهەبوون و سەیتەرەی پەکەکە باشترین گارانتیە بۆ لاوازکردنی خەتی ئیخوان لە کوردستان و سیاسەتەکانی تورکیا لە هەرێمەکەدا. هەر بۆیە ئێران هەم لە لاوازی و هەم لە بەهێزبوونی پەکەکە دەترسێت. ئامریکا ئامریکا پەکەکە-یەکی بەهێزی ناوێت. بەڵام قەتیش هەوڵی پاکتاوی پەکەکەی نەداوە.\nچونکە پەکەکە باشترین کارت بۆ بەدیلگرتنی دەوڵەتی تورک لە ٤٠ ساڵی رابردوودا بووە. لە قۆناخی هەنووکەدا بۆ ئامریکا، لاوازکردنی پەکەکە و کێشانی بۆ سەر خەتی خۆی لە هەرێمی رۆژهەڵاتی ناوەراستدا گرینگە و لەو پێناوەشدا لە هەوڵداندایە.\nئامریکا و پەکەکە خاوەن کۆمەڵێک خاڵی هاوبەش لە پرسی داهاتووی تورکیە.\nبەردەوام لە رێگای زەخت و گوشاری جۆراوجۆرەوە هەوڵی ئەوە دەدات کە پەکەکە یەکلایە بکاتەوە و بەشداری پرۆژەی خۆی بکات. لەدەرەوە مانەوەی پەکەکە زۆر لە بەرژەوەندی ئامریکادا نیە و تەنانەت بۆتە بابەتێک کە ئێران و روسیە کەڵکی لێوەردەگرن. بەواتایەکیتر هەڵوێستی پەکەکە لە سوریە وەهای کروە کە کێشەکە یەکلایە نەبێتەوە و قۆناخێک لە بێچارەیی بۆ روسیە و ئامریکا سازداوە.\nلە لایەکیترەوە پەکەکە دەتوانێت رۆڵێکی گرینگ لە یەکلاکردنەوەی قەیرانی سوریە و هەم زەخت و گوشار بۆ سەر ئێران ببینێت. هاوکات پۆتانسیەلی پەکەکە لە پرۆسەی لاوازکردنی ئەردۆغان و پارتەکەی، بابەتێکی گرینگ و ستراتێژیکە بۆ ئامریکا.\nدەبێت ئەمەش بگوترێت کە ئامریکا و پەکەکە خاوەن کۆمەڵێک خاڵی هاوبەش لە پرسی داهاتووی تورکیە و رۆژهەڵاتی ناوەراستن. بەڵام شەڕی خواکورک مژارێکی تایبەتە.\nئامریکا خوازیاری ئەوەیە کە گۆڕەپانێکی لەدەستدابێت بۆ ئەوەیکە وەک کارتێکی زەخت و گوشار لە دژی ئێران بەکاری بێنێت و هیندێک هێزیش لەو گۆڕەپانەدا رابگرێت و بازرگانیان پێوە بکات. بەڵام ئەم پرۆسەیە نابێت ببێتە هۆی ئەوەیکە تورکیەی ئەردۆغانی خاوەن هێز و کاریگەریەکی لەوە زیاتربێت کە ئەمڕۆکە هەیەتی.\nتورکیە بەو قەبارەی ئێستاکەیەوە گەورەترین کێشە و ئاستەنگیە لەبەردەم سیاسەت و هەوڵەکانی ناتۆ لە سوریەدا. هەر بۆیە شەڕیکی بەرفراوان بە مەبەستی مانەوە لە هەرێمەکانی خواکورک کێشە و ئاڵۆزی نێوان ئامریکا و تورکیەی لێدەکەوێتەوە. مەگەر ئەوەیکە لەسەر داهاتووی خواکورک لەتەک ئامریکادا لەسەر پرۆژەیەکی هاوبەش رێک کەون.\nلەم چوارچێوەیەدا ئامریکا سەردانی تورکیە دەکات و دەیهەوێت لە سەر مژاری خواکورک بگاتە پرۆژەیەکی هاوبەش دەگەڵ تورکیە. شیمانەی ئەوە دەکەم کە هەر دوو وڵات لەسەر ئەوە رێک بکەون کە پێگەی پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق لە خواکورک بەهێز بکەن.\nپارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق تاکە هێزێکە کە دەتوانێت هەم بەرژەوەندیەکانی تورکیە و هەم ئامریکا لەو هەرێمە، مسۆگەر بکات. پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق و ئەگەری شەڕی ناوخۆیی ئەم لایەنە بە درێژایی مێژوو لە چوارچێوەی ئەجێندای دەوڵەتانی هەرێمی و جیهانیدا رۆڵی بینیوە.\nهەر ئەمەش هەتا رۆژگاری ئەمڕۆکە لەسەر لاقانی راگرتووە. بە واتایەکی دیکە، پدک- ئێراق هێز و وزە لە کۆمەڵگا وەرناگرێت بەڵکو لەو پرۆژە سیاسیانە وەردەگرێت کە لە هەرێمەکەدا بەرێوە دەچن. پدک-ئێراق قۆناخێکی نوێی سیاسی دەستپێکردوە.\nقۆناخی پاوانەکردنی دەسەڵات لە چوارچیوەی باشووری کوردستانی دەستپێکردوە و دەیهەوێت رۆڵیکی گەورەتر لە قەوارەی خۆی ببینێت (هەر بۆیە دەیهەویست چوارچێوەی تەنگی حیزبی تێپەڕێنێت و وەک دەوڵەت بێتە ناو کایەی سیاسی هەرێمەکەوە).\nلەبەر ئەوەیکە پدک قەت خاوەن خەونی خۆی نەبووە هەمیشە لە لێگەڕینی گەیشتن بە خەونی ئەوانیترە. بۆ ئاوەدانی دەیهەوێت ببێتە دووبەی و بۆ سیاسەت دەیهەوێت ببێتە قەتەر. بەڵام هەتا ئێستاکە لە هیچ یەک لەم پرۆژانەدا سەرکەوتوو نەبووە.\nهەر بۆیە پدک-ئێراق لە لێگەڕینی کۆکردنەوەی هێز و دەسەڵاتە. لەو چوارچێوەیەدا بە هەموو شێوەیەک هەوڵی بەرفراوانکردنی گۆڕەپانی هێز و دەسەڵاتی خۆی دەدات.بۆ ئەم مەبەستە،\nپدک-ئێراق یەکەمین هەنگاو هەڵێناوەتەوە و هەناسەی لە ئۆپۆزیسیۆن بڕیوە.\nلە هەنگاوی دووهەمیشدا جومگەکانی دەسەڵاتی، بۆ بنەماڵەی بارزانی مسۆگەر کردوە.\nهەنگاوی سێهەم سازدانی دەسەڵاتی رەها لەناو جوگرافیای ژێر دەسەڵاتی حکومەتی هەریم و بەرفراوانکردنی حەوزەی سیاسیە.\nهەر بۆیە دەیهەوێت بەسەر هەموو ئەو گۆڕەپانانەدا سەیترەی هەبێت کە ئەمرۆکە نیەتی. بۆیە هەموو ئەو جوگرافیایەی کە هەنووکە لە ژێر کۆنترۆڵی پەکەکە-دایە، ئامانجی سەرەکی پدک-ئێراقە. بەم شێوەیە پدک هەوڵ دەدات کە پێگەی سیاسی خۆی لە هەرێمەکە زیاتر بکات و وەک ئاکتۆرێکی سەرەکی گۆڕەپانەکە دەرکەوێتە پێش.\nهاوکات ئەو ستاتۆیەی کە لە رۆژئاوای کوردستاندا هەیە، پێگەی پدک-ئێراقی لە کوردستان و هەرێمەکە لاواز کردوە. ئەمە وەهای کردوە کە رۆژ بە رۆژ پدک زیاتر نوقمی ئاجیندای دەوڵەتانی ئیقلیمی ببێت بۆ ئەوەیکە بتوانێت پێگەی خۆی بپارێزێت و کاریگەری لە گۆرەپانەکە لەدەست نەدات.\nپدک رۆڵی تەواوکردن و جێبەجێکردنی پرۆژەی تورکیا لە داهاتووی رۆژهەڵات و ئیران دەگێرێت.\nپدک لە بەرامبەر بە پەکەکە لە رۆژئاوا شکستی خوارد و ئیفلاسی کردوە. بەڵام بە هیچ شێوەیەک ئامادە نیە لە رۆژهەڵات هەمان شکست تەجروبە بکاتەوە. لەم پێناوەدا لەتەک دەوڵەتی تورک، لە مژاری کۆنترۆڵکردنی رۆژهەڵاتی کوردستاندا خاوەن ئامانج و بەرژەوەندی هاوبەشن.\nپدک رۆڵی تەواوکردن و جێبەجێکردنی پرۆژەی تورکیا لە داهاتووی رۆژهەڵات و ئیران دەگێرێت. لەو چوارچێوەیەدا پدک هەوڵی کۆنترۆڵکردنی هەموو حیزبەکانی کوردستان دەدات. لەلایەک گۆڕان دەستەمۆ دەکات، لەناو یەکێتیدا ناکۆکی و کێشەکان دەگەیێنێتە لووتکە و خۆی دەکاتە ناوەندی بڕیار بۆ یەکلاکردنەوەی کێشەکانی ناو یەکێتی.\nدەمێکە یەکگرتووی هاوسارکردوە و هەنووکەش سەرقاڵی ئەوانیترە. لە ئاست پارچەکانیتری کوردستاندا ئەنەکەسەی سازداوە و لە باکووریش ٤٠ ساڵە سەرقاڵی سازدانی بەدیلی پەکەکە-یە. تەنانەت دەستی بە هاوکاری لەتەک هوداپار کردوە کە هەمان حیزبوڵای باکووری کوردستانە. لە رۆژهەڵاتیش رۆژانە کار لەسەر لایەنەکانی رۆژهەڵات دەکات و رۆژ بە رۆژیش لە خەتی خۆیانی نزیک دەکاتەوە.\nراسانی حدکا زیاتر پرۆژەی پدک-ئێراق بوو هەتا حدکا. هاوکات پەلاماردانی ئێران بۆ بنکەکانی حدک، زیاتر پەیامدان و وشیارکردنەوەی پدک-ئێراق بوو هەتا پەلاماردانی حدک. هەر بۆیە ئیستاکە پدک بە کردەوە لە شەڕی خواکورک بەشدارە.\nپەکەکە دەڵێت ئەگەری شەڕی ناوخۆ هەیە. بەڵام لە راستیدا شەڕی ناوخۆ دەستی پێکردوە. ئەم راستیە دەبێت ببینرێت. پدک هەم لە بواری لۆجستیکی، لەشکەری، ئیستخباراتی و سیاسی لە شەڕی خواکورک بەشدارە.\nبەڵام شەڕەکە زۆر بەربڵاو نەبۆتەوە. ئەگەر پدک-ئێراق ببینێت کە لەو شەڕەدا تورکیە ئەنجام وەردەگرێت ئەوا پدک بە ئاشکرا و لە ئاستێکی بەرفراواندا بەشداری شەڕ دەکات.\nئەم شەڕە مەترسیدارە. چونکە سەرکەوتنی تێیدا نیە. گرتنی شاخێک هاسانە. بەڵام پاراستنی ئەو شاخە ئەستەم و چەتوونە. بەتایبەت پاراستنی لەبەرامبەر هێزێکی وەک پەکەکە کە دەتوانێت بەردەوام لە رێگای شەڕی گەریلاییەوە ئەو تەپپانە بکاتە ئامانج.\nقووڵتربوونەوەی ئەو دۆخە زیان لە پرۆسەی سیاسی لە کوردستان دەدات و چیرۆکی شەڕی ناوخۆ دووبارە دەکاتەوە.\nقووڵتربوونەوەی ئەو دۆخە زیان لە پرۆسەی سیاسی لە کوردستان دەدات و چیرۆکی شەڕی ناوخۆ دووبارە دەکاتەوە. بەڵام ئەمجارە دۆخی ئەم شەڕی ناوخۆ زۆر جیاوازتر لە ساڵانی ٩٠ دەبێت. لە ئەگەری روودانی شەڕێکی بەم شێوەیە ئێمە رووبەرووی دوو جەبهە دەبینەوە.\nجەبهەی پدک-ئێراق و جەبهەی پەکەکە. ئەمەش باشترین سێناریۆیە بۆ تورکیە و ئێران. کورد کە ئەمڕۆکە بۆتە هێزێک و خەریکە لە پرۆسەی سەر لە نوێ دارشتنەوەی رۆژهەڵاتی ناوەراستەوە بەشداری پرۆسەی سیاسی دەکات.\nپاشەکشە دەکات بۆ شەڕی ناوخۆ و وزە و هێزی خۆی لە شەڕی ناوخۆدا سەرف دەکات. ئەمەش دەبێتە هۆی لەدەستدانی سەدەی بیست و یەک.\nکەی " یاسای ئاژاوەییەکان" لە هیندستان و پاکستان کۆتایی دێت\n" شۆڕش حاجی" وەك قسەکەر یان سیاسیی؟\nهادی حەمە ڕەشید | سیاسی\nگۆڕان بووەتە ئارایشکەری چەوتوچێڵیی دەسەڵات\nورده‌كاریی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی ئێران\nسه‌لاح سالار | سیاسی


گڕکانی ئێتنا، کە یەکێکە لە گڕکانە چالاکەکانی باشووری ئیتاڵیا، لە بەرەبەیانی ئەمڕۆوە بۆ ماوەی سێ کاتژمێر ھەڵچوون و ئاگری فڕێداوە.\nبەپێی ئامارەکانی پەیمانگای نیشتمانیی ئیتاڵیا بۆ جیۆفیزک و لێکۆڵینەوەی گڕکانەکان (INGV)، گڕکانەکە ئەم بەیانییە کاتژمێر 6:15 خولەك بە کاتی ناوخۆیی دوورگەکە، چالاکبووەتەوە و بۆ ماوەی سێ کاتژمێر ئاگری فڕێداوە.\nئەوەش ڕاگەیەندرا، ئەو ئاگرەی لە گڕکانەکەوە دەرچووە گەیشتووەتە بەرزایی 9 ھەزار مەتر و خۆڵ و ئاگریش گەیشتووەتە ئەو ناوچەی جێنشینانەی کە دەکەونە بناری گڕکانەکە.\nناوچەی گڕكانەكە دەکەوێتە دوورگەی سیسیلیا.\nسبەینێ بایدن سیاسەتی دەرەوەی ئیدارەکەی ئاشکرا دەکات\nبڕیارە سبەینێ دووشەممە 1ی شوبات، جۆ بایدنی سەرۆکی ئەمریکا سەردانی وەزارەتی دەرەوەی وڵاتەکەی بکات و لە وتارێکیشدا سیاسەتی…


نرخی نەوت بەرزبووەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nدوای دابەزینی بەهاكەی بۆ ماوەی چەند ڕۆژێك، ئەمڕۆ جارێكی دیكە نرخی نەوتی خاو لە بازاڕی جیهانی ڕووی لە بەرزبوونەوە كرد.\nبەپێی ڕاپۆرتێكی ئاژانسی (فیكس نیوز تودەی) ئەمڕۆ یەك شەممە 21ی ئازار، نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی برێنت بەڕێژەی 2.01% بەرزبۆتەوە و گەیشتۆتە 64 دۆلار و 52 سەنت.\nهەر بەپێی ڕاپۆرتەكە، نرخی یەك بەرمیل نەوتی خاوی خۆرئاوای تەكساس گەیشتۆتە 61 دۆلار و 44 سەنت.\nبەپێی بۆچوونی شارەزایانی بواری وزە، هۆكاری بەرزبوونەوەی بەهای نەوت دەگەڕێتەوە بۆ هەواڵەكانی تایبەت بە ڤاكسینی كۆرۆنا و گەڕانەوەی وڵاتانی ئەوروپا بۆ بەكارهێنانی ڤاكسینی (ئەسترازینیكا) كە بۆ ماوەی هەفتەیەك بەكارهێنانی لەترسی جەڵتەی خوێن ڕاگیرا.\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه حوزه‌یران 2022 (1557) ئایار 2022 (1684) نیسان 2022 (1724) ئازار 2022 (1675) شوبات 2022 (1478) كانونی دووه‌م 2022 (1553) كانونی یه‌كه‌م 2021 (1511) تشرینی دووه‌م 2021 (1638) تشرینی یه‌كه‌م 2021 (1644) ئه‌یلول 2021 (1651) ئاب 2021 (1643) ته‌مموز 2021 (1582) حوزه‌یران 2021 (1594) ئایار 2021 (1621) نیسان 2021 (1642) ئازار 2021 (1662) شوبات 2021 (1559) كانونی دووه‌م 2021 (840) كانونی یه‌كه‌م 2020 (61)\n“دایكی داعش” داوای گەڕانەوە دەكات\n20 تشرینی یەکەم 2021 12.30 pm\nخەڵك-لەنیا نامیق ژنێكی بەریتانی، كە لەگەڵ منداڵەكانیدا چووەتە ڕیزەكانی ڕێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی لەعێراق و…\n27 تەموز 2021 5.20 pm\nخەڵك- نرخی نەوتی خاوی بەسرە، ڕووی لە بەرزبوونەوە كرد و بەرزترین نرخی لەنێوان نەوتی وڵاتانی ڕێكخراوی ئۆپیك تۆماركرد،…\nوەزارەتی تەندروستی: ڕێژەی تووشبوون بە ئۆمیكرۆن مەترسیدارە\n04 شوبات 2022 7.30 pm\nخەڵك- وەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، ڕێژەی تووشبوون بە جۆرە گۆڕاوەكەی كرۆنا “ئۆمیكرۆن” “مەترسیدارە”،…


سیستمی سەرمایەداریی لەسەدەی 21 دا چۆن کار دەکات؟\nسیستمی سەرمایەداریی کە ئێستا لە تەواوی جیهاندا بەرقەرارە، مایەی شرۆڤەکردن و لێکۆڵینەوەی هەمەجۆر بووە، من پێشتر کتێبە بەناوبانگەکەی ‹کەپیتاڵ، سەرمایە» ی کارل مارکسم خوێندبۆوە، کە تێیدا شرۆڤەیەکی جوان و گرنگی ئەم سیستمەی کردووە، پاشتریش تێڕوانینی کۆمەڵێک فەیلەسوف و بیرمەندی تری چەپم خوێندەوە لەپێش هەمووشیانەوە لینین، ترۆتسکی، ،بلیخانۆف،کاوتسکیی، گرامشی و کۆمەڵێک بیرمەندی تری چەپ. لە کۆتاییشدا بۆچوونی ئەوانەشم خوێندەوە کە داکۆکی لە سەرمایەدارییی دەکەن لەپێش هەمووشیانەوە فەیلەسوفی ئەمریکی فرانسیس فۆکۆیاما.\nسەرمایەداریی لە ئەوروپا و ئەمریکا\nسەرمایەداریی خۆی نوێ دەکاتەوە\nلەمڕۆدا لە دەیەی دووەمی سەدەی بیست و یەکدا، کە دەبوو نایەکسانییەکانی سامان کۆتایی بهاتایە، بەڵام جارێکی تر نزیک بووەتەوە لە ئاستە بەرزە مێژووییەکانی و بگرە تەنانەت نزیکە ئەو ئاستە مێژوویانەش تێدەپەڕێنێت، ئابووری نوێی جیهان دوو هیوای گەورەی لەگەڵ خۆیدا هێناوە. بنەبڕکردنی هەژاریی و یەکسانی لە نایەکسانییە گەورەکاندا، سامانی هەندێک کەس هێندەی سامانی هەموو دەوڵەتان دەبێت»\nکەمکردنەوەی رۆڵی کرێکار و جوتیار\nبەڵام لەگەڵ ئەوەشدا نووسەر دژی داخرانە بەرامبەر بە بازاڕی جیهان و لەگەڵ کرانەوەیە. لەمبارەیەوە دەڵێت:\nبەشدارییکردن لە ئابووریی جیهاندا لەخودی خۆیدا نێگەتیف نییە، سەروەری بەهیچ شێوەیەک نابێتە هۆی کرانەوە و گەشەکردن. دەوڵەتانی ئاسیا ئەوانەی کە لەم دواییانەدا هەوڵیاندا بە دەوڵەتانی دیکە بگەنەوە، بەشێوەیەکی ئاشکرا سوودیان لە کرانەوە وەرگرتووە بەرووی جیهانی دەرەوەدا. لە راستیدا ئەو دەوڵەتانە زیاتر سودیان بینیوە لە بازاڕی کراوەی شمەک و خزمەتگوزارییەکان و مەرجەکانی پەسەندکردنی ئەو بازرگانییەی کە زیاتر لێشاوی ئازادیی سەرمایەی تێدایە، بۆ نموونە چین.ل99\nلەبارەی چارەسەریی نایەکسانیی لە جیهاندا پیکیتی دوو رێگەی داناوە: یەکەمیان : بوونی باج. دووەم : بوونی سیستمێکی خوێندنی باش. نووسەر دەڵێت:\nباشترین رێگە بۆ زیادکردنی کرێکان و کەمکردنەوەی نایەکسانییەکان لە کرێدا، لەماوەیەکی درێژدا بریتییە لە وەبەرهێنان لە پەروەردە و شارەزاییەکان. ل 411\nنایەکسانی لە ئەمریکا\nنووسەر لەبارەی رێژەی نایەکسانی لە وڵاتانی جیهاندا بەتایبەتی وڵاتانی خۆرئاوا و لەپێش هەمووشیانەوە باسی ئەمریکا دەکات. لەمبارەیەوە ئاماری زۆر گرنگی پێشكەش کردووە و ئەو گۆڕانکارییە گەورانە دەخاتەڕوو کە لە ماوەی 100ساڵی پێشوودا بەسەر کۆمەڵگەی ئەمریکاییدا هاتووە. لەو بارەیەشەوە دەڵێت: «لە ساڵی 1910 چینی لە ٪10 خاوەنی نزیکەی ٪80 ی داهات و سامانی نەتەوەیی بوون. هەروەها چینی ٪1 هەرە دەوڵەمەندەکانی ئەمریکا خاوەنی ٪45ی سامانی ئەمریکا بوون».\nبەڵام لە دوای جەنگی دووەمی جیهانەوە گۆڕانکاریی بەسەر ئەم رێژەیەدا دێت.\nنووسەر دەڵێت: ٪10ی چینی سەرەوەی ئەمریکا لە سەرەوەی هەرەمی داهاتدا بوون لە نێوان ساڵانی 1950 و 1980 دا، تەنها 30 بۆ 35 ٪ داهاتی نەتەوەیییان بەردەکەوت، بەڵام لە پاش ساڵی 1980 نایەکسانی لە داهات لە ئەمریکادا تەقییەوە، ٪10ی ئەو چینە بەشیان لە داهاتی نەتەوەیی بۆ 45 بۆ ٪50 بەرزبۆتەوە.\nئەمەش بەلای نووسەرەوە مەترسییەکی گەوەرەیە بۆ ئەو وڵاتە.\nرەخنە لە مارکس\nراستە نووسەر هەوڵێكی جددیی داوە تاوەکو شرۆڤەیەکی باش بۆ ئەو سیستمە ئابوورییە بکات کە لە ئێستادا لە جیهاندا بەرقەرارە، بەڵام نەشیتوانیوە وەڵامی هەموو پرسیار و کێشەکانی جیهان بداتەوە. راستە نووسەر رەخنەی زۆری لەم سیستمە گرتووە بەڵام هیچ ئەلتەرناتیفێکی بۆ ئەم سیستمە دەرنەخستووە. لەکاتێکدا مارکس هەوڵیداوە ئەلتەرناتیفێک بۆ سیستمی سەرمایەداری بدۆزێتەوە کە ئەویش سیستمی سۆشیالیزمە.\nهەست دەکەم نووسەر کەمتر زانیاری لەبارەی وڵاتانی جیهانی سێهەمەوە هەبووە، هەربۆیە لە شرۆڤەکانیشیدا زۆرجار سەرکەوتوو نەبووە، بۆ نموونە ئەو لەلایەک دەڵێت وەبەرهێنانی بیانی هیچ رۆڵێکی لە گەشەکردنی وڵاتانی خۆرهەڵاتی ئاسیا نییە، لەهەمانکاتیشدا دژی داخران و داخستنی بازاڕی نیشتمانییە.\nتۆماس پیکیتی، سەرمایە لە سەدەی بیست و یەک، لە ئینگلیزیییەوە: بیلال ئیسماعیل حەمە. چاپی یەکەم. دەزگای چاپ و پەخشی جەمال عیرفان. 2018


بۆ مەڕ دزین 18 كەسیان كوشت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/06/01 - 1:05 PM\nنزیكەی 500 چەكدار بە مەبەستی دزینی مەڕ 18 كەسیان لە ناوچەیكی باكوری ڕۆژئاوای نەیجیریا كوشت.\nژمارەیەك شایەتحاڵ و وپۆلیس بە ئاژانسی ڕۆیتەرزیان ڕاگەیاند نزیكەی 500 كەس بە سواری ماتۆڕسكیلەوە هەڵیانكوتاوەتە سەر ناوچەی فاسكاری لە هەرێمی كاتسینا لە باكوری ڕۆژئاوای نەیجیریا و هەزاران سەر مەڕوماڵاتیان دزیوە.\nبەو تەی شایەتحاڵەكان، ژمارەیەك لە ماتۆڕسوارانە چەكیان پێبووە و لە كاتی دزییەكەشدا نزیكەی 18 كەسیان كوشتووە.\nوتەبێژی پۆلیسی ناوچەكەش ڕایگەیاند سەرەتا دزەكان چوونەتە گوندێك بە ناوی سابونجارین و لەوێ هەوڵیانداوە عەبدولحەمید سانی لێپرسراوی ناوچەكە بڕفێنن، بەڵام دواتر كوشتوویانە.\nشایەتحاڵێكی دیكەش بە ڕۆیتەرزی ڕاگەیاند هێرشبەرەكان مەڕوماڵاتەكانیان بەرەو گوندێكی دیكەی دیكە بردووە و هەزاران كەسیش ماڵوحاڵیان بەجێهێشتووە.\nساڵی ڕابردووش سەدان لە ناوچەكانی باكوری ڕۆژئاوای نەیجیریا بە دەستی گروپە چەتەكان كوژران.\nلە یەك مانگدا ٣٦ کۆڵبەر لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بوونەتە قوربانی


نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا، ئەمڕۆ پێنجشەممە 11ی شوبات دابەزینی بەخۆوەبینی، ئەوەش دوای ئەو بەرزبوونەوەیەی کە لەماوەی ڕابردوودا تۆماریکرد، هۆکاری نزمبوونەوەی نرخەکەش بۆ کەمبوونەوەی هیوای بازاڕەکانە بۆ خواست لەسەری.\nئەمرۆ بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەکانی جیهاندا بەبڕی 40 سەنت و بەڕێژەی %0.7 دابەزی و نرخەکەی گەیشتە 61.07 دۆلار، دوای ئەوەی دوێنێ چوارشەممە بەرزترین ئاستی تۆمارکرد لە ماوەی 13 مانگی ڕابردوودا بەهۆی کەمکردنەوەی بەرهەمهێنانی نەوت لەلایەن سعودیە و هاوپەیمانەکانییەوە، هەروەها دەستپێکردنی بەکارهێنانی ڤاکسینەکانی کۆرۆنا.\nهەروەها نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی تەکساس بە بڕی 35 سەنت و بەڕیژەی %0.6 دابەزی و گەیشتە 58.33 دۆلار.\nکەمبوونەوەی یەدەگی نەوت لە سێ هەفتەی لەسەر یەکی ڕابردوودا لە 6.6 ملیۆن بەرمیلەوە بۆ 4.69 ملیۆن بەرمیل هۆکارێمی بەرزبوونەوەی سێ هەفتەی ڕابردووی بنرخی نەوت بووە کە نزمترین ئاستە لە دوای مانگی ئازارەوە کە گەنجینەکانی نەوت تۆماریان کردووە.\nهۆکارێکی دابەزینی نرخی نەوتیش بۆ ئەگەری کشانەوەی سعودیە لە کەمکردنەوەی بەرهەمهێنانی نەوت دەگەڕێتەوە، هەروەها کەمبوونەوەی هیوای بازاڕەکانی نەوت بۆ خواست لەسەر وزە.\n"هەولێر و بەغداد نزیكن لە ڕێككەوتن"\nنەتەوەیەکگرتووەکان: ژمارەی مین و تەقەمەنی لە عێراق زیاترە لە ژمارەی دانیشتوان\nنرخی دراوە بیانییەكان بۆ ئەمڕۆ پێنجشەممە 7ی کانونی دووەم، لە بازاڕەكانی هەرێم بڵاوکرایەوە، بەراورد بە دوایین نرخی دوێنێ،…


رێبازی قاسملوو، رێبازی حیزبی دێموکرات (٣) – Giareng\nرێبازی قاسملوو، رێبازی حیزبی دێموکرات (٣)\nلە 20 یوونی , 2019\nپشت بەستن بە ئیرادەی خەڵکی کوردستان\nلە تەواوی نووسین و لێدوانەکانی شەهید دوکتور قاسملوودا، “خەڵکی کوردستان”، “کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان”، “گەلی کورد” و “میللەتی کورد”، بوونێکی هەمیشەییان هەیە. خەڵکی کوردستان بۆ شەهید قاسملوو وەک رێبەری حیزبێکی میللی، سەرەکیترین تەوەری هەموو باس و لێکدانەوەکانی بووە. لە یەک نووسین و لێدوانی ئەم ئینسانەدا وەک رێبەری حیزبێکی نەتەوەیی، هەست بە غاییبوونی “خەڵک” ناکرێ.\nبۆ شەهید دوکتور قاسملوو، میللەتەکەی هەموو شتێک بووە. لە گەڵ ئەوەیکە پێشمەرگە بە “باسکی بەهێزی گەل” ناو دەبا و ڕاشکاوانە ڕادەگەیەنێ کە “تەنیا شتێک کە زۆری ناڕەحەت دەکات، شەهیدبوونی پێشمەرگەکانە”، بەڵام دیسانیش پێی وایە خەڵک لە سەرووی هەمووی ئەمانەوەیە. بۆیە زۆر ڕاشکاوانە و بە دەنگێکی بەرز و روو بە هێزی پێشمەرگە ڕادەگەیەنێ کە “ئێوە بۆ خزمەت بە خەڵک پێک هاتوون”.\nکاتێک کە شەهید قاسملوو روو بە هەموو تێکۆشەرانی حیزبەکەی و هێزی پێشمەرگەی کوردستان دەڵێ کە “میللەتێک چاوی لێمانە”، ئیدی خۆی و سەرجەم هاوسەنگەرانی لە سەر ئەو ئەسڵە یەک‌لا دەبنەوە کە، “خەڵک” بۆ حیزبی دێموکرات لەسەرووی هەموو شتێکەوەیە. شەهید قاسملوو پێی وایە؛ ئەوەی بۆ حیزبێکی سیاسیی زۆر گرینگە، “هێزی گەل”ە. بۆیە دەڵێ: “لەپێشدا با بایەخ بە هێزی بێ‌پایانی گەلی کورد بدەین. ئەگەر پشتیوانیی خەڵکی خۆمان هەبێ، ئەو کاتە پشتیوانیی دیکەمان زۆر دەبێ و هەلومەرجی سەرکەوتن باشتر ئامادە دەبێ.\nدوکتور قاسملوو کە باس لە هۆکاری سەرکەوتنەکانی حیزبی دێموکرات دەکات، “پشتیوانیی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان” بە هۆکاری هەرە گرینگ و لە پێشەوەی ئەوانی دیکە دەزانێ. لەم پێوەندییەدا دەڵێ؛ ” زۆر جارمان باس لە هۆکاری سەرکەوتنەکانی حیزبی خۆمان(حیزبی دێموکرات) کردوە. وتوومانە کە سیاسەتی ئوسوولی و واقعبینانە و بوونی هێزی پێشمەرگەو قارەمانەتی پێشمەرگە، نوقتە قووەتی حیزبی ئێمەن. بەڵام لە هەمووی ئەوانە گرینگتر پشتیوانیی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستانە.”\nدوکتور قاسملوو “پشتیوانیی خەڵکی کوردستان”، بە گەورەترین سەرمایە بۆ حیزبی دێموکرات دەزانێ و پێی وایە هەرچی حیزبی دێموکرات و هێزی پێشمەرگەی دەیکات دەبێ لە پێناو گەورەکردنەوە و پاراستنی ئەم “سەرمایە”دا بێت.\nهەموو ئەمانە دەریدەخەن کە حیزبی دێموکراتی کوردستان کە لە نێو دڵی خەڵکی کوردستانەوە درووست بووە، هەر بە پشتیوانیی ئەم خەڵکە و هەر لە پێناو ماف و ئازادییەکانی ئەم خەڵکدا ماوەتەوە درێژە بە خەبات و تێکۆشانی خۆی دەدات.\nلە روانگەی حیزبی دێموکراتەوە “خەڵک” تەنیا چین و تەبەقەیەکی تایبەتی نیە. بەڵکوو کۆی تەواوی دانیشتوانی کوردستانە کە لە ژێر ناو و شێوازی جۆراوجۆردا دەچەوسێنەوە. بۆیە لەم پێوەندییەدا شەهید دوکتور قاسملوو دەڵێ: “حیزبی دێموکرات بۆ وەدیهێنانی سێ ئامانجی گەورە پێک هاتووە و خەباتیشیان بۆ دەکات. یەکەم لابردنی ستەمی نەتەوایەتی‌یە، دووهەم ستەمی چینایەتی یانی چەوسانەوەی ئادەمیزادە و سێهەمیان ستەمی سیاسییە.”\nئەم تێگەیشتنە لە خەبات بۆ “خەڵک”ی کوردستانە کە نازناوی “رێبەری میللی – دێموکراتی خەڵکی کوردستان” بە حیزبی دێموکرات دەبەخشێ و تا ئێستایشی لە گەڵدا بێت بەرزترین جیگە و پێگەی لەنێو جەماوەری خەڵکی کوردستاندا هەیە.\nچۆنیەتیی هەڵسووکەوت و رەفتاری تێکۆشەرانی نێو ڕیزەکانی حیزبی دێموکرات لە گەڵ خەڵک و باوەڕەکانی خەڵک بۆ دوکتور قاسملوو وەک کەسی یەکەمی حیزب، هەمیشە سەرنجی تایبەتی دراوەتێ. بۆیە بەردەوام وەبیری دەهێنایەوە کە؛ ” پێم خۆشە پێشمەرگە خۆشەویستەکان ئەوە بزانن و لەبیریان بێت کە چونکی تفەنگیان لە سەر شانە، نابێ خۆیان لە خەڵک بە زیاتر بزانن. ڕاستە ئێمە دەڵێین کە پێشمەرگە باسکی بەهێزی گەلە، بەڵام هێزی پێشمەرگە بۆ خزمەت بە گەل پێکهاتووە. هەرچی پێشمەرگە دەیکا دەبێ لە پێناو خەڵک دا بێ، دەبێ ئاکار و رەفتاری لە گەڵ خەڵکەکەی جوان بێت. حیزبی دێموکرات حیزبی گەلی کوردە، پێشمەرگەیش دەبێ لە خزمەت میللەتەکەی‌دا بێت. کەوابوو هەم بۆ حیزب و هەم بۆ هێزی پێشمەرگە خەڵک لە سەرەوەی هەموو شتێکە.”


راكان جبوری كـورد و توركمان لـە كۆبوونەوەی كوتلەكان پەراوێزدەخات\nراكان جبوری داوای كۆبونەوەی لایەنەكانی شارەكە دەكات بۆ گفتوگۆكردن دەربارەی شارەكەو جارێكی دیكەش لایەنی كوردی و توركمانی شارەكەی پەراوێزخست.\nراكان جبوری پارێزگاری بە وەكالەتی كەركوك و كۆمەڵەی عەرەبی لە ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك، بانگهێشتی لایەنە سیاسیە عەرەبیەكانی شارەكە دەكەن بۆ كۆبونەوەیەكی خێراو گفتوگۆكردن لەسەر دۆخی ئێستاو رێككەوتنی هاوبەش لەسەر تاوتوێكردنی پێشهاتەكانی ئایندە لە شارەكە.\nبەپێی ئەو نوسراوەی دەستی (هەواڵ) كەوتووە، راكان جبوری و كۆمەڵەی عەرەبی، تەنها بانگهێشتی 16 حزبی سیاسییان كردووە كە سەرجەمیان لایەنی سیاسی عەرەبین و بەهیچ شێوەیەك بانگهێشتی حزب و لایەنە سیاسییە كوردی و توركمانەكانی شارەكە نەكراوە.\nهاوكات بەپێی وتەی چاودێرانیش ئەو هەوڵەی راكان جبوری و كۆمەڵەی عەرەبی، بەردەوامیدانە بە كارە تاكڕەوەییەكانی و پەراوێزخستنی كوردو توركمانی شارەكەیە.\nجێی باسە ئەو گفتوگۆیە وابڕیارە ئەمڕۆ شەممە كاتژمێر (10)ـی بەیانی لە هۆڵی هۆتێلی پلازمای شارەكە بەڕێوەبچێت.\n 1239 جار بینراوه\n10/19/2018 11:27:17 PM


مەزلوم کۆبانێ په‌یامی نوێی پێیه\nئەمڕۆ : Wednesday 27th May 2020\n19 كانونی یه‌كه‌م 2019 [ 10:44 ]\nنیشتمان – تۆڕی ھەواڵ\nجه‌نه‌راڵ مه‌زلوم عه‌بدی كۆبانێ فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی سوریای دیموكرات، له‌رێگه‌ی چاوپێكه‌وتنێكی له‌گه‌ڵ ژماره‌ی پایزی 2019 گۆڤاری فۆرن پۆلسی كه دوێنێ 18 دیسێمبه‌ر كه‌وته بازاڕه‌وه، ناوه‌ڕۆكی ئه‌و په‌یامه نوێیه‌ی باسكرد كه ئاراسته‌ی سه‌رۆك دۆناڵد تره‌مپ-ی كرد: پێویسته ئه‌مریكا رۆڵی خۆی بگێڕێت له رێگریكردنی توركیا بۆ راگواستنی به‌رده‌وامی ئه‌و خه‌ڵكانه‌ی له شوێنه‌كانی خۆیان ماون.\nجه‌نه‌راڵ عه‌بدی دوای له سه‌رۆك تره‌مپ كرد رێكه‌وتنه‌كه‌ی 17 ئۆكتۆبه‌ر جێبه‌جێ بكرێت كه رێگری له ملوڕیی و توندوتیژی زیاتری توركیا ده‌كات له باكوری خۆرهه‌ڵاتی سوریا. وتیشی: “توركیا پێشێلكاری تایبه‌تی پێشوه‌ختی ئیتنی و دینی ئه‌نجامداوه له‌و 20 مایله‌ی كه رێكه‌وتنی له‌سه‌ر كراوه”.\n“به‌رێز سه‌رۆك… توركه‌كان پاكتاوی ره‌گه‌زییه‌كان ئه‌نجامداوه هه‌روه‌ك ناوچه‌ی عه‌فرین” ئاماژه‌دان به‌و هێرشه خوێناوییه‌ی توركیا ساڵی 2018 بۆ سه‌ر عه‌فرین ئه‌نجامیدا “پێویسته ئه‌مریكا رێگه نه‌دات به گۆڕانكاری دیمۆگرافی و پاكتاوی ره‌گه‌زی له سه‌ده‌ی بیست و یه‌كدا”. وه‌های وت.\nئه‌و سه‌ركرده‌یه ئاماژه‌ی به‌وه داوه له ئاینده‌یه‌كی نزیكدا گه‌شتده‌كات بۆ واشنگتۆن، داوا ده‌كات له سه‌رۆك تره‌مپ و نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان نوێنه‌ری خۆیان بنێرن بۆ ناوچه‌ی 20 مایل بۆ گره‌نتی گه‌ڕانه‌وه‌ی خه‌ڵكه كورده ئاوارەكان.\nبه‌رپرسه ئه‌مریكییه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی چڕو پڕ گفتوگۆیانكردووه له‌سه‌ر قه‌یرانی ئاواره‌كان له‌گه‌ڵ هاوتا توركه‌كان و به‌وپه‌ڕی پێداگرییه‌وه له‌گه‌ڵیان دوواون. به‌رپرسێكی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا بۆ فۆرن پۆلسی وتویه‌تی: “زۆربه‌ی لایه‌نه ئاکتیڤه‌كان له باكوری خۆرهه‌ڵاتی سوریا پێداگری ده‌كه‌ن له‌وەی گۆڕانی دێمۆگرافی دروست نه‌بێت”. ده‌شڵێت:”یه‌كێك له ئامانجه‌كانمان له باكوری خۆرهه‌ڵاتی سوریا ئه‌وه‌یه كه ئاشتی و ئارامی بۆ خه‌ڵكی مه‌ده‌نی بگێرینه‌وه كه له‌و ناوچانه ده‌ژین”.\nهێزه‌كانی توركیا له‌گه‌ڵ ئه‌و چه‌كدارانه‌ی كه توركیا پاڵپشتیان ده‌كات و دژی سوریا ده‌جه‌نگن له ژێر ناوی سوپای سوریای ئازاد (گورپێكی ئۆپۆزسیۆنی سوریا كه له‌بنه‌ڕته‌وه له‌سوپای به‌شار ئه‌سه‌د جیابوونه‌ته‌وه) ترسیان خستۆته دڵی خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌وه.\nوێرای ژماره‌یه‌ك رێككه‌وتن بۆ وه‌ستاندنی شه‌ڕ، هێرشی به‌رفراوان بۆ ناوچه‌كه وه‌ستاوه، به‌ڵام راپۆرته‌كان كه ده‌گه‌ن به‌ده‌ست ئه‌مریكییه‌كان كاری ئابڕوبه‌رانه‌ی تێدایه له ناوچه‌كه له‌لایه‌ن هێزه‌كانی سوپای سوریای ئازاد له‌نێویاندا ئه‌شكه‌نجه‌دان و كوشتن و تا ئاستی له‌سێداره‌دانی ئه‌و كوردانه‌ی له‌وێ ماون. عه‌بدی له‌و چاوپێكه‌وتنه‌دا ئه‌مه‌ی پشتڕاستكردۆته‌وه و وتویه‌تی:”ژماریه‌كی زۆری هاوڵاتی نیشته‌جێی ناوچه‌كه له‌لایه‌ن ئه‌و هێزانه‌ی سه‌ر به‌توركیاوه ده‌ست به‌سه‌ر موڵك و ماڵه‌كانیاندا گیراوه و ناوچه‌كه‌یان جێهێشتووه”.\nئه‌و سه‌ركرده كورده ئاماژه‌ی به‌و چه‌كدارانه‌ی سه‌ر به‌توركیا داوە – كه عه‌بدی به(جیهادی) ناوی بردوون و ئه‌م گروپانه په‌یوه‌ندی په‌ڕگیرییان هه‌یه له‌گه‌ڵ گروپه تیرۆریستییه‌كان- به‌شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كان پاكتاوی ره‌گه‌زیی و كوشتن و ده‌ستگیركردنیان ئه‌نجامداوه به‌رامبه‌ر هه‌ر كوردێك كه هه‌وڵی دابێت بگه‌ڕێته‌وه.\nوێرای ئه‌وه‌ی، سوپای سوریای ئازاد هه‌ڕه‌شه‌یان له كه‌سانه كردووه كه ده‌گه‌ڕێنه‌وه- له‌رێگه‌ی مۆبایلی تایبه‌تی و له‌رێگه‌ی بانگه‌وازی مزگه‌وته‌كانه‌وه له سه‌رتاسه‌ری ناوچه‌كه- پێیانڕاگه‌یاندوون ده‌كوژرێن و سه‌رتا ئه‌په‌ڕێین له‌كاتی گه‌ڕانه‌وه‌تان ئه‌گه‌ر هه‌ر په‌یوه‌ندییه‌كتان هه‌بێت به هێزه‌كانی سوریای دیموكرات یان هه‌ر لایه‌نێكی سیاسی و ئه‌نجومه‌نی دیموكراتی سوری-یش.\nبۆیه عه‌بدی ده‌ڵێت:”خه‌ڵكی ناوچه‌كه ئه‌ترسن له‌وه‌ی هه‌وڵی گه‌ڕانه‌وه بده‌ن”. ئه‌و ده‌شڵێت:”توركه‌كان و جیهادییه‌كان پلانیان هه‌یه بۆ ده‌ركردنی هه‌موو كورده‌كان لە سوریا”.\nراپۆرته ناوخۆییه‌كانی میدیای سوریا و سه‌رچاوه هه‌واڵییه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی دوور له‌لایه‌نداری زانیارییه‌كانیان دا به (فۆرن پۆلسی). له نێو 200 هه‌زار ئاواره به‌هۆی ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازی توركیا ته‌نیا 120 هه‌زار گه‌ڕاونه‌ته‌وه سه‌ر ماڵ و شوێنی نیشته‌جێبوونیان. به‌پێی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ئەم ئامارە چنگ گۆڤارەکە کەوتووە. هه‌رچه‌نده نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان روانینێكی دیاریكراوی هه‌یه به‌هۆی ئه‌و ململانێ به‌رده‌وامه‌ی هه‌یه له‌ناوچه‌كه، به‌ڵام راپۆرته ناوخۆییه‌كان ده‌ڵێن له‌و ژماره‌یه كه‌متر گه‌ڕاوه‌نه‌ته‌وه سه‌ر ماڵ و شوێنی نیشته‌جێبونیان.\nبه‌پێی ئاماری هێزه‌كانی سوریای دیموكرات كه پێشكه‌شی (فۆرن پۆلسی) كردووه له‌سه‌ره‌تای هێرشی ئۆكتۆبه‌ره‌وه تا 16ی دیسێمبه‌ر 478 كه‌سی مه‌ده‌نی كوژراون و 1070 كه‌سیش بریندار بووه، وێرای له‌كاركه‌وتنی زۆر پرۆژه‌ی خزمه‌تگوزاری ناوچه‌كه.\nسه‌ره‌رای ئه‌وه‌ی كه هێزه‌كانی سوپای سوریای ئازاد ناوچه‌كه‌یان به خه‌ڵكه‌كه جێهێشتووه، ئه‌ردۆگان ده‌ستی كردووه به گێڕانه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌و ئاواره سوریانه‌ی كه پێشتر هه‌ڵاتوون بۆ توركیا و نیشته‌جێكردنیان له‌و ناوچانه. به هه‌زاران ئاواره‌ی سوریی به هێدی گه‌ڕاندۆته‌وه له‌رێگه‌ی سنووری توركیاوه له‌م هه‌فتانه‌ی دوایدا. به‌شێوه‌یه‌كی گشتی خێزانی ئه‌و چه‌كداره عه‌ره‌ب و توركمانانه‌ن كه توركیا پاڵپشتیان ده‌كات. ئه‌ردۆگان به‌ڵێنی داوه نزیكه‌ی 3 ملیۆن ئاواره‌ی عه‌ره‌ب و توركمانی سوری بگه‌ڕێنێته‌وه كه له‌توركیا ژیانیان به ئاواره‌یی به‌سه‌ر بردووه.\nتوركیا رایگه‌یاندووه كه 24ی نۆڤێمبه‌ر، كاروانێك كه 600 خێزان بووه گه‌ڕێندراونه‌ته‌وه بۆ بۆ ئه‌و ناوچانه‌ی كه پێشتر كورده‌كانی تێدا نیشته‌جێ بوون. به‌ڵام خه‌ڵكی ناوچه وتویانه ئه‌و كه‌سانه گه‌ڕێنراونه‌ته‌وه ره‌قه و حه‌مس و غوته.\nعه‌بدی پێیوایه له‌ئاكامی ئه‌و فه‌وزایه‌ی دروستبووه داعش توانای هه‌یه له‌ناوچه‌كه بژێته‌وه. هێزه‌كانی سوریای دیموكرات پێیوایه كه 146 چه‌كداری داعش له‌ئاكامی هێرشه‌كانی سه‌ر ناوچه‌كه كه‌وتونه‌ته ده‌ست توركیا، كه توركیا توانای پارێزگاریكردنیانی نییه و ئه‌گه‌ری به‌ره‌ڵاكردنیانی هه‌یه.\nجه‌نه‌رال هۆشداری ئه‌دات له دووباره نه‌بوونه‌وه‌ی كرده‌ی توركه‌كان له عه‌فرین، ئه‌ویش به ئاواره‌كردنی 300 هه‌زار كورد له‌ناوچه‌كه و كوشتنی سه‌دان مه‌ده‌نی تا ئێستا. وتیشی: “ئه‌مه به‌رپرسیارێتی هه‌ردوو رێكه‌وتنه‌كه‌ی ئه‌مریكایی و رووسه‌كانه” و “پێویسته ئه‌وان رۆڵی خۆیان بگێڕن لە راگرتنی ئه‌م كارانه و پابه‌ندكردنی توركیا به رێكه‌وتنه‌كه”.\n*لارا سلیگمان راپۆرته‌كه‌ی ئه‌نجامداوه. سلیگمان په‌یامنێری پێنتاگۆنه له فۆرن پۆلسی. پێش ئه‌وه‌ی ده‌ستبه‌كار بێت بۆ فۆرن پۆلیسی، وەک سه‌رنووسه‌ری هه‌فته‌ی فرۆكه‌وانی و ته‌كنۆلۆژیای گه‌ردوون كاریكردووه. سلیگمان ده‌رچووی زانكۆی بنسلڤانیایه، له رۆژنامه‌ی\nهێل و ناشنال جۆرنال و دیفێنس نیوز كاریكردووه.


پسپۆرێکی کۆمەڵناسی: لەتۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا براکوژیی لەئارادایە بە شێوازێکی دیکە\nتەکنۆلۆژیای مۆدێرن و دیجیتاڵی لەپێناو خزمەتی مرۆڤایەتی و شارستانی و کۆمەڵگە جیاوازەکاندایە لەڕووی کۆمەڵایەتی و ئابوری و سیاسی و فەرهەنگی و پەیوەندییەوە. هاوکات تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان هەر لە فەیسبووکەوە تا دەگاتە ئینستگرام و تویتەرو سناپ چات تێکڕا کە زادەی پاش تازەگەریین؛ هۆکارگەلێکن بۆ تێکڕای ئەو پەیوندیی و بەرهەم و بابەتە گرنگە مرۆیی و شارستانیانەی کە مرۆڤایەتی لە تۆڕێکی گەورەو بەرفراوندا کۆدەکاتەوەو پەیوەندییەکان پتر لەیەک نزیکدەکاتەوە؛ ئەمەش لەپیناو خزمەتی مرۆڤایەتیدا بووە. بەڵام دیوە تاریکەکەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان کە بریتییە لەبەکارهێنانی ئەو تۆڕانە بەتایبەتی لەکۆمەڵگە داخراو و رۆژهەڵاتیی و دواکەوتوەکاندا بۆ هاندان و جویندان، هەڕەشەو هێرش، سڕینەوەی بەرامبەرو پێشێلکردنی مافی ئەوی دیکە، بڵاوکردنەوەی بیرو دنیابینی توندڕەوانەو پەڕگیری ئیسلامی و ئاینی.\nئایا ئەو هێرشانە بەرنەما بۆ داڕێژراوەو سوپایەک لەخەڵکی جوێنفرۆش و هێرشبەرو ئایدۆلۆژیستیان دروستکردووە بۆ پێشێلکردنی مافی ئەوانی دیکە یان شتێکی هەڕەمەکییە؟ ئایا کاریگەرییە ترسناکەکانی ئەم شێوازانە چین لەبەکارکهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بۆ سەر ژیانی گشتی و کۆمەڵایەتی و شارستانی هاوڵاتیان؟\nئاسۆ جەبار بۆ پتر وردبونەوە لەو دیاردەیە وتووێژێکی تایبەتی لەگەڵ پسپۆری کۆمەڵناسی محەمەد ڕەسوڵدا سازکردووە....\nمحەمەد رەسوڵ دەڵێت "ئەوە بلیمەتەکان بوون گەیشتنە ئەوەی ئێمە ببینە گوندێکی بچوک لەم گەردوونە گەورەیەدا." هاوکات "دەسەڵات سودی لەتۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وەرگرتووەو کۆمەڵێک سایت و پەیجی فەیسبوکیان دروستکردووە کە سێبەرن."\nسەبارەت بە کۆمەڵگەش دەڵێت "کۆمەڵگەی ئێمە تەندروست نیە، لەبەرئەوەی ناتەندروست و ناساغڵەمەکان رێبەرایەتی دەکەن."\nدەشڵێت "لە تۆڕە کۆومەڵایەتییەکاندا براکوژیی لەئارادایە بە شێواز و فۆرمێکی دیکە." هاوکات "دیاردە بۆتە مۆرک، بۆنمونە درۆکردن، خۆشاردنەوە، ناوگۆڕین و هێرشکردنە سەر کەسایەتی بەرامبەر، هێرشبردن و سوکایەتیکردن و جوێندان."\nوتووێژ لەگەڵ محەمەد ڕەسول


شکسته‌کانى داعش له‌سوریا کاریگه‌رى له‌سه‌ر عێراق هه‌یه\nبه‌رپرسانى عێراق، ده‌ڵێن کۆتایى هاتنى داعش له سوریا، کاریگه‌رى له‌سه‌ر جم و جۆڵ و چالاکیه‌کانى ئه‌و رێکخراوه له عێراقیش هه‌بووه، به تایبه‌ت له پارێزگاکانى که‌رکوک، دیاله و سه‌ڵاحه‌دین.\nحه‌سه‌ن محه‌مه‌د ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى سه‌ڵاحه‌دین، به‌ده‌نگى ئه‌مه‌ریکاى راگه‌یاند"جم و جۆڵى داعش له سنورى پارێزگاى سه‌ڵاحه‌دین ته‌واو لاواز بووه."\nوتیشى"داعشه‌کان له قۆناغى بێده‌نگیدان، پێده‌چێت سه‌رقاڵى لێدانى تونیڵ و چاککردنى شوێنى مانه‌وه بن ،تا جێگه بۆ ئه‌وانه‌ش بکه‌نه‌وه که له‌سوریاوه دێنه‌وه."\nراگرتنى هێرش و جم و جۆڵه چه‌کداریه‌کانیان، له‌کاتێکدایه تا پێش کۆتایى هاتنى داعش له‌سوریا، که‌م ڕۆژ هه‌بوو چه‌کدارانى ئه‌و رێکخراوه له‌سنورى دیاله و که‌رکوک و سه‌ڵاحه‌دین هێرشى چه‌کدارى ئه‌نجام نه‌ده‌ن.\nسه‌میر محه‌مه‌د سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى شاره‌وانى قه‌زاى خانه‌قین له پارێزگاى دیاله، جه‌ختیکرده‌وه ماوه‌ى دوو هه‌فته‌یه هێرشه‌کانى داعش بۆ ده‌وروبه‌رى خانه‌قین وه‌ستێنراون، که ره‌نگه په‌یوه‌ندى به شکسته‌کانى ئه‌و رێکخراوه له‌سوریا هه‌بێت.\nهاوکات ئه‌حمه‌د خورشید ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى قه‌زاى حه‌ویجه‌ى رۆژئاواى که‌رکوک، به‌ده‌نگى ئه‌مه‌ریکاى راگه‌یاند"داعشه‌کان له چیاى حه‌مرین و چیاى قه‌ره‌چوغن، هیچ جم و جۆڵێکى چه‌کداریان نیه."\nله‌ده‌ستدانى ته‌واوى ناوچه‌کانى سوریا له‌لایه‌ن داعشه‌وه، وایکردووه ژماره‌یه‌کى زۆر له چه‌کدارانى ئه‌و رێکخراوه بکوژرێن و ده‌ستگیربکرێن، ئه‌و چه‌کدارانه‌شى که ماونه‌ته‌وه، په‌رته‌وازه بوون، به‌پێى وته‌ى به‌رپرسانیش، هه‌وڵى گه‌ڕانه‌وه بۆ عێراق ده‌ده‌ن.


دوای 16ی ئۆكتۆبەر دانراوندوو لافیتە لە زانكۆی كەركوك مشتومڕ دەنێتەوە - Kirkuknow\nدوای 16ی ئۆكتۆبەر دانراون\nدوو لافیتە لە زانكۆی كەركوك مشتومڕ دەنێتەوە\nكەركوك، 2018، جیاوازی نێوان لافیتەی عەرەبی و هاوشێوەكەی بە چوار زمان لەسەر بڵەخانەی كولێژی ئاداب فۆتۆ: كەركوك ناو\nفراس حەمدانی – كەركوك\n“زانكۆی جێی خوێندنی خوێندكارانی نەتەوە جیاوازەكانە، باشترە لافیتەكان بە زمانی هەر چوار پێكهاتەكەی كەركوك دابنرێت، پێویستە بەیەكسانی سەیری هەموان بكرێت” جەعفەر نەجم وای وت.\nئەو خوێندكارە تەمەن 23 ساڵە، ناڕازی بوو لە دانانی دوو لافیتەی ناونیشان بەسەر دوو كۆلێژی زانكۆی كەركوكەوە، ئەوەش تەنیا بە یەك زمان.\nچەند مانگێك لەمەوبەر، دوو تابلۆی ناونیشانی نوێ بۆ هەردوو كۆلێژی ئاداب و كارگێڕی و دارایی زانكۆی كەركوك بە زمانی عەرەبی دانران، لەكاتێكدا خوێندكارانی كورد و توركمان و كریستیانیش لە هەمان شوێن دەخوێنن، بۆیە ئەو پرسە مشتومڕی لە پارێزگاكە دروستكرد.\nشوان داودی، پەرلەمانتاری عیراق لە فراكسیۆنی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بە (كەركوك ناو)ی وت “ئەو وێنانەی لە تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان بڵاوبونەوە و دەركەوت تەنیا پشت بە زمانی عەرەبی بەستراوە بۆ نوسینی دوو لافیتەكە، پێشێلكاری دەستوریی و یاساییە، چونكە عەرەبی و كوردی دوو زمانی فەرمین”.\nجەختیكردەوە لەوەی بەوهۆیەوە ناڕەزایی دەگەیەنێتە سەرۆكایەتی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق.\nئەو دوو لافیتەیە، لە دوای روداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەری ساڵی رابردووەوە دانراون، كاتێك هێزە عیراقییەكان گەڕانەوە بۆ كەركوك و پێشمەرگە كشایەوە، بەهۆی بارگرژییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا لە ئەنجامی ریفراندۆم.\n“بابەتی لافیتەكان كاردانەوەی جیاوازی بە دوادا هاتووە، بەڵام من هیوادارم زانكۆ تایبەت بێت بە خوێندن و تەداخولی سیاسەت نەكات”، فانە عەبدوڵا (20 ساڵ) كچە خوێندكاری زانكۆكە بۆ (كەركوك ناو) وای وت.\nهەروەها ئەحمەد عەتیە (21 ساڵ)، خوێندكاری هەمان زانكۆ ناڕازییە لە لافیتەكان و دەڵێت “كەركوك بۆ هەمو دانیشتوانەكەیەتی، موڵكی تەنیا كەسێك نییە”، داوایكرد چاو بەبابەتەكەدا بخشێنرێتەوە.\nئیدارەی پارێزگای كەركوك لە ساڵی 2008دا، بڕیاریدا تابلۆ و ناونیشانی فەرمانگە حكومیەكان بە چوار زمانی عەرەبی، كوردی، توركمانی و سریانی بنوسرێن، وەكو هەنگاوی یەكەمی پێكەوەژیانی ئاشتییانە لە شارەكە.\nمەعد عاسی، بەرێوەبەری راگەیاندنی سەرۆكایەتی زانكۆی كەركوك رەتیكردەوە ئەو لافیتانەی بە یەك زمان نوسراون جێگەی تابلۆی سەرەكی ناونیشانەكە بگرنەوە، بۆ (كەركوك ناو) رونیكردەوە ئەو لافیتانە بۆ ناوەوەیە و تابلۆی سەرەكی لە دەرەوەیە و بە چوار زمان نوسراوە.\nكەركوك، 2018، لافیتەی زمانی عەرەبی گەورەترە لەو لافیتەیەی بە چوارزمان دانراوە لەكۆلێژی كارگێڕی و دارایی فۆتۆ: كەركوك\nهاوكات عەمران جەمال، راگری كولێژی ئاداب جەختیكردەوە تابلۆ و لافیتەی سەرەكی نەگۆڕدراون، دوو لافیتە بە چوار زمان لەبەردەم كۆلێژەكەدا هەن و لافیتە نوێیەكان، تەنیا بۆ رونكردنەوەی ناونیشانەكەیە و هیچی تر.\n(كەركوك ناو) سەردانی هەردوو كولێژەكەی زانكۆی كەركوكی كرد، دەركەوت ئەو لافیتەیەی تەنیا بە عەرەبی نوسراوە لە قەبارە و رونیدا زیاتر دەركەوتووە بەراورد بەو تابلۆیانەی بە چوار زمان نوسراون.\nلافیتە گەورەكە بە زمانی عەرەبی لەسەر باڵەخانەی كولێژی ئاداب دانراوە بەڵام ئەوەی بە وار زمانە بە دیواری دەرەوەی كولێژەكەیە.\nنەجیب ئەحمەد، راگری كۆلێژی كارگێڕی و ئابوری بە (كەركوك ناو)ی وت “ئێمە لافیتەی سەرەكی كولێژەكەمان نوێ كردۆتەوە كە بە چوار زمان نوسراوە و دەتوانن سەردان بكەن و بیبینن، هەروەها یەكێكی ترمان داناوە بە عەرەبی تەنیا ناونیشان”.\nبەپێی بەدواداچونەكانی (كەركوك ناو)، ئەو لافیتەیەی بە عەرەبی نوسراوە لەسەر دەرگای سەرەكی كولێژی كارگێڕی و دارایی دانراوە و دوو ئەوەندەی قەبارەی ئەو لافیتەیەیە كە بە چوار زمان نوسراوە و لەسەر دەركای كۆلێژ دانراوە.\nنەجیب ئەحمەد دەڵێت ئەو لافیتەیەی بە چوار زمان نوسراوە وشەكانی بچوكن بۆیە یەكێكی تریان بە وشەی رونتر و گەورەتر داناوە.\nمشتومڕەكان دانانی ئەو دوو تابلۆی ناونیشانە لە زانكۆ لەكاتێكدایە، ئیدارەی كەركوك سەرەتای ئەمساڵ بڕیاریدا كاربكرێت بە دانانی تابلۆ و لافیتەی ناونیشانی فەرمانگە حكومییەكان بە چوار زمان، لە پێناو پاراستنی پێكەوەژیانی ئاشتییانە لەنێوان هەموو پێكهاتەكاندا.


ده‌نگی پێی شۆڕش گۆڕان‌و یه‌کێتی ئاشتکرده‌وه! |\nده‌نگی پێی شۆڕش گۆڕان‌و یه‌کێتی ئاشتکرده‌وه!\n2011/02/25 at 4:38 PM لێدوانێک بنووسە\nحه‌مه‌غه‌فور:ئه‌مڕۆ ترسی شۆڕشی جه‌ماوه‌ری، بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان‌و یه‌کێتی نیشتمانی کوردستانی له‌ده‌وری مێزی گفتوگۆ کۆکرده‌وه. له‌هه‌ردوو لاوه‌دوو وه‌فدی باڵای ئه‌م دوو باڵه‌لێکترازاوه‌ی ناسیونالیزمی کوردی نێو یه‌کێتی، ئه‌مڕۆ له‌پێناو خۆکۆکردنه‌وه‌و خۆئاماده‌کردن بۆ ئامانجی به‌لاڕێدابردنی ڕاپه‌ڕینی سه‌رانسه‌ری کوردستان، باوه‌شیان پێکداکردو هه‌ردوولایان دوای ماوه‌یه‌ک عاجزی‌و دابڕان، ئه‌سڵ‌و فه‌سڵی سیاسه‌ت‌و مانیفێستۆی خۆیان بۆ کۆمه‌ڵگای کوردی نیشاندایه‌وه. ئه‌وان نوێنه‌ری واقعی چینی بۆرژوایی‌و ده‌وڵه‌مه‌ندان‌و سه‌رمایه‌داران‌و کۆنه‌په‌رستانی ووڵاتن.\nئه‌وان ئیتر ده‌مامکی ململانێی سه‌رده‌می ڕه‌ونه‌قی بازاڕی ناسیونالیزمی کورد‌و عه‌یش‌و نۆشیان لابرد که‌له‌پێناو کورسی‌و ده‌سه‌ڵاتی زیاتر به‌شه‌ڕی هێنابوون. ئه‌مڕۆ په‌ستانی شۆڕشی خه‌ڵکی کوردستان له‌دژی ده‌سه‌ڵات‌و ئه‌زموون‌و جه‌به‌روت‌و گه‌نده‌ڵی‌و پارله‌مان‌و هه‌موو شتێکی جووڵانه‌وه‌ی کوردایه‌تی، به‌ڕوون‌و ڕه‌وانی به‌سه‌ر ئه‌م گردبوونه‌وه‌یه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فاو مه‌لا به‌ختیاره‌وه‌ئه‌بینرێت. ئه‌م دوو باڵه‌ی یه‌کێتی دوێنێ شه‌ڕی نێوانیان په‌یوه‌ندی به‌خه‌ڵکه‌وه‌نه‌بوو، شه‌ڕی ئه‌وان له‌سه‌ر دابه‌شکردنی داهاتی به‌تاڵانبراوی خه‌ڵکی کوردستان بوو.\nئه‌م کۆبوونه‌وه‌یه‌دروست بۆ هێوڕکردنه‌وه‌ی ڕه‌وشه‌که‌یه، وه‌کو سه‌رچاوه‌ی هه‌واڵه‌که‌ڕایگه‌یاندووه.\nئه‌وان ئیتر شه‌ڕو عاجزیان ئه‌خه‌نه‌لاوه‌و ئه‌چنه‌وه‌پاڵ یه‌کتر بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی شۆڕش‌و ڕاپه‌ڕینی شاره‌کانی کوردستان. ئه‌م دوو حزبه‌قه‌ومیه‌پێرێڕۆژ یه‌ک باڵی جووڵانه‌وه‌ی کوردایه‌تیان پێکهێنابوو به‌رامبه‌ر به‌پارتی، هه‌ر بۆیه‌ش شه‌رم نیه‌ئه‌مڕۆ بچنه‌وه‌هه‌مان پێستی پێشوویان، کاتێک پارتی زه‌بری گورچکبڕی ڕاپه‌ڕینی به‌رکه‌وتووه‌و خه‌ریکی خۆکۆکردنه‌وه‌یه‌بۆ خۆقایمکردن له‌سه‌ریڕه‌ش، وه‌ئه‌م شۆڕشه‌هاوپه‌یمانی ستراتیژی نێوانیانی بردووه‌به‌هه‌وادا.\nنه‌وشیروان مسته‌فا هه‌ر یه‌که‌م لێدوانی به‌شوێن تاوانی لقی 4چواری پارتیدا، پێوه‌ی دیار بوو بۆنی شۆڕشی جه‌ماوه‌ری کردبوو، بۆیه‌ئیدانه‌ی به‌ردهاویشتنی گه‌نجانی توڕه‌ی سلێمانی کردو به‌شوێن پارتی‌و یه‌کێتیدا خۆپیشانده‌رانی به‌ئاژاوه‌گێڕ ناوبرد! نابینن خه‌ڵکینه‌چۆن بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌م 9 نۆ ڕۆژه‌ی چه‌خماخه‌ی شۆڕش‌و ڕاپه‌ڕینی جه‌ماوه‌ریدا ئه‌مبه‌رو ئه‌وبه‌ر ئه‌کات! هه‌ر جاره‌ی هه‌ڵوێستێک ئه‌گرێته‌به‌ر. ئه‌وه‌کت‌و مت سه‌نگی شۆڕشه‌وا تووشی شۆکی کردوون‌و هه‌موویان شپرزه‌و په‌شۆکاو ده‌س‌و پێی خۆیانیان بزرکردووه. ته‌ماشاکه‌ن ڕاپه‌ڕینی ئێوه‌چۆن پارتی ناچارکردووه‌خۆی له‌هه‌ولێر توند کاته‌وه‌و یه‌کێتی‌و گۆڕانیش له‌سلێمانی ئاشتئه‌کاته‌وه!\nئاکامی ئه‌و ئاشتبوونه‌وه‌یه‌ڕامه‌گه‌یه‌نن، هه‌ر بڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌واڵه‌که‌به‌سه‌بۆ خه‌ڵکی کوردستان. ئێوه‌ئه‌گه‌ر چی جیاوازیتان زۆر بوو سه‌باره‌ت به‌تاڵان‌و بڕۆی داهاتی ووڵات‌و کورسی ده‌سه‌ڵات، به‌ڵام له‌ڕووی چینایه‌تیه‌وه‌درز نه‌بووه‌له‌نێوانتاندا. ئێوه‌به‌رامبه‌ر به‌چین‌و توێژه‌کانی تری کوردستان جگه‌له‌ده‌وڵه‌مه‌ندان‌و سه‌رمایه‌داران‌و ملیۆنێره‌کان، ناتوانن یه‌کنه‌بن، لۆژیک ئه‌ڵی؛ ناکرێ یه‌ک جه‌بهه‌نه‌بن، نابێت!! ئه‌وه‌تانێ ئه‌مڕۆ له‌به‌رگی واقعی خۆتاندا ئه‌تانبینینه‌وه. له‌به‌رامبه‌ر به‌شۆڕشدا یه‌کئه‌کرنه‌وه. ئه‌گه‌ر نا دوێنێ بۆچی جیابوونه‌وه؟ وه‌ڵام بده‌نه‌وه.\nله‌ئه‌مڕۆوه‌ئیتر خه‌ڵکی کوردستان، جه‌ماوه‌ری ڕاپه‌ڕیو، گه‌نجان‌و جه‌ماوه‌ری بێزارو قینله‌دڵ دژ به‌ده‌سه‌ڵاتی بنه‌ماڵه‌کان‌و دژی گه‌نده‌ڵی‌و به‌رامبه‌ر به‌سوڵته‌ی حزب‌و وه‌هم‌و موزه‌خره‌فاتی قه‌ومی، ئێوه، یانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان‌و یه‌کێتی نیشتمانی هه‌ر وه‌کو زه‌مانی پێشوو سه‌یرتان ئه‌کا. وه‌کو ئه‌و یه‌کێتی نیشتمانیه‌ی که‌نه‌وشیروان مسته‌فا گه‌سی دووهه‌می بوو! ئیتر گۆڕان کۆتاییهات. شۆڕش هه‌مووتانی گۆڕی. ئه‌مه‌ئیراده‌ی خه‌ڵکه‌ناوی شۆڕشه! فه‌رامۆشی مه‌که‌ن. ئه‌مه‌هێشتا ده‌نگی پێی شۆڕشه. به‌ڵام که‌شۆڕش هات، کایه‌که‌ئه‌وکاته‌خۆش ئه‌بێت!\nهاوڕێیانم، له‌ڕیزی شۆڕشی کوردستان، هاوڕێیانم ئه‌وانه‌ی وا هێشتا بوارتان نه‌کردۆته‌وه‌ته‌نووره‌ی شۆڕش گه‌رمکه‌ن؛ ژنان، پیاوان گه‌نجانی کوڕو کچی کوردستانه‌که‌م، سه‌یرکه‌ن چۆن ده‌نگی شۆڕشی ئێوه‌یاریه‌که‌ی قڵپکرده‌وه‌و هه‌موو شتێکی گۆڕی به‌خودی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕانیشه‌وه، به‌پرۆگرامیشیه‌وه، به‌فراکسیۆنی نێو پارله‌مانیشیه‌وه! سه‌یرکه‌ن چۆن وه‌کو سێوێکی که‌رتکراو چوونه‌وه‌پاڵیه‌ک‌و ئاشتیکردنه‌وه!\nکه‌واته‌شۆڕشی ئێوه‌بۆ ئامانجی تر به‌رپاکراوه، جیاواز له‌و ئامانجانه‌ی یه‌کێتی‌و گۆڕان، پارتی که‌هیچ، وه‌له‌به‌رنامه‌ی ئیسلامیه‌کان‌و په‌ڕوباڵه‌کانی تری جووڵانه‌وه‌ی قه‌ومی کورد. ئێوه‌له‌پێناو ئازادی، یه‌کسانی، دادپه‌روه‌ری، نان‌و ئارامی‌و خۆشگوزه‌رانی‌و دابه‌شبوونی داهات‌و هه‌موو شتێکی ووڵاتدا به‌یه‌کسانی به‌سه‌ر هه‌موو تاکێکی ووڵاتدا ڕاپه‌ڕیون.\nوه‌کو چاوتان پێویسته‌پارێزگاری له‌ڕیزی ئه‌م شۆڕشه‌تان بکه‌ن. نه‌هێڵن گه‌نده‌ڵکاران‌و میلییگه‌رایانی دوێنێ که‌گوێکانیان به‌رامبه‌ر به‌داواکانی ئێوه‌که‌ڕبوون، منه‌تیان پێتان نه‌بوو، له‌پێستی دیکه‌دا خۆیان بێننه‌وه‌پێشه‌وه‌و خۆیان بکه‌نه‌وه‌به‌خاوه‌نی شۆڕشی ئێوه، شۆڕشێک که له‌دژی ده‌سه‌ڵات‌و ئه‌زموونی ئه‌وان به‌رپاکراوه. ئێوه‌خۆتان ئه‌توانن هه‌ر ئێستا له‌هه‌موو شوێنێک، له‌کاگه‌و کارخانه‌و زانکۆو قوتابخانه‌و گه‌ڕه‌ک‌و شارو شارۆچکه‌کانی ووڵاتدا، نوێنه‌رانی واقعی‌و راسته‌قینه‌ی خۆتان هه‌ڵبژێرن‌و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و شوێنانه‌بگرنه‌ده‌ستتانه‌وه. کۆبوونه‌وه‌ی گشتی خۆتان به‌رپاکه‌ن‌و نوێنه‌رانتان له‌و کۆبوونه‌وانه‌دا ڕاسته‌وخۆ هه‌ڵبژێرن. چاوه‌ڕوانی پارله‌مانی بۆرژوایی مه‌که‌ن که‌به‌گزی‌و ساخته‌کاری‌و فڕوفێڵ‌و ده‌نگکڕین، خۆیان بکه‌نه‌وه‌کیلی خه‌ڵکی. ده‌سه‌ڵاتی شورایی خۆتان به‌رپاکه‌ن‌و ئیراده‌ی ڕاسته‌وخۆو ئازادانه‌ی خۆتان که‌هه‌موو کات‌و ساتێک له‌سه‌رو هه‌موو ده‌سه‌ڵات‌و شتێکی تره‌وه‌یه، له‌و شورایانه‌دا پراتیک بکه‌ن، کریستاڵیزه‌ی بکه‌ن. مه‌هێڵن بۆرژوازی ده‌ست بخاته‌ئه‌م شورایانه‌وه.\nلینکی هه‌واڵی کۆبه‌وه‌ی گۆڕان‌و یه‌کێتی:\nEntry filed under: حه‌مه‌غه‌فور.\nرێکخراوی داکۆکی لەمافەکانی ژنان شەوە ئاهەنگێکی پڕ چالاکی بەبۆنەی 8ی مارس سازدەکات\tجه‌ماوه‌ری توڕه‌ی کوردوستان ده‌بێت به ئاگابن!


نەسرین (بەشی حەڤدە و کۆتایی). نووسینی: سەلاح پوورئەسەد – Giareng\nنەسرین (بەشی حەڤدە و کۆتایی). نووسینی: سەلاح پوورئەسەد\nلە هه‌ینی - 7 02 2020\nپێش ئەوەی سواری ماشێنی بکەن چاویان بەست و لە ماشێنێکێان ھاویشت. لە ناوڕاست دایان ناو دو پاسدار لەو بەر و ئەو بەری دانیشتن و لە گەڵ دوو ماشێنی دیکە\nبەرەو سنە وەڕێ کەوتن. ھەر چەند ھیچ کوێی لێ دیار نەبوو، بەڵام بە ھەست دەیزانی بە چ شەقامێک دا تێپەڕ دەبێ. بە ئارامی لە سەر سەندەڵی ماشێنەکە دانیشتبوو. قورسایی چاوی پاسدارەکانی لە سەر لەشی ھەست پێ دەکرد. ماشێن بە پەلە لە شار دوور کەوتەوە و بەرەو سنە بە ڕێگا پێچاو پێچ و شاخاوییەکان دا ڕێگای دەبڕی.\nماوکە دەبوە بە ٣ ساعەتێک ببڕن و پێش تاریک بوونی ھەوا، بەندی بدرێیە دەست زیندانەوانێکی تازە.\nناسر و خەیاڵات. خەیاڵات وەک مارێک کە لە دار دەھاڵێ ، لە ناسر ھاڵا بوو. ئەو شارێک جێ دەھێڵی، کە لەو دا چاوی کراوەتەوە، لەو دا گەورە بووە، لەو دا فێری خەبات و ھەر لەوێش یەکم و ئاخرین دڵداری دیوتەوە. دەمێک بێ ئیختیار فرمیسکی لە چاو دەھاتە خوار و ئەو پەڕۆیەی چاویان پێ بەست بوو تەڕ دەکرد.\nکاتێک بە بزەیەکی سەر لێو فێنکایی دەھاتە ناو دڵی. بە درێژای ڕێگا نەسرینی لە گەڵ بوو. نەسرینی بە خەیاڵ لە گەڵ بوو. دڵی نەسرینی لە تەک بوو. ئێستاش وشەکانی ناو نامەکە لە بەر چاوی سەمایان دەکرد. ئێستاش تامی یەکەم ماچی جێژوان سوکنایی پێ دەبەخشی. چرپە و ھەناسە گەرمەکانی نەسرین، ھەناسەی ژیانیان پێ دەبەخشی. بۆنی نەسرین، وشەکانی نەسرین، خەندە و گریانەکانی نەسرین بۆ کاتیکیش وازیان لێ نەدەھێنا.\nماشێن بێ ڕاوستان ڕێگای دەبڕێ، ناسر و خەیاڵات ، ناسر و بیری داھاتوو. دەبوو خۆی بۆ فەسڵێکی دێکەی ئازار وئەشکەنجە ئامادە بکا. دەیزانی ڕزگار بوون لە دەست داگیرکەر سەختە. پێی خۆش بوو حوکمەکەی مردن بێ تا زیندانی کرانی درێژ ماوە. ئەگەر زوو بمکوژن، نەسرین ڕەنگە ساڵێک ئازار بچێژێ و وەشوێن ژیانی خۆی بکەوێ، بەڵام ئەگەر چەندین ساڵ لە بەند دا بمێنمەوە، ژیانی نەسرینیش تێدا دەچێ.\nبە دەنگە، دەنگ زانی کە گەیشتوونەتە سنە. دەمەو ئێوارەیەکی درەنگە. بە دوو نەفەرەکەی تەنیشتی دەستی دەگرن و بە چاو بەستراوی تەحویلی بەرپرسی بەندیخانەی دەدەن. پاش ھێندێک پرسیارە ناردیانە ژورێک کە دوو کەسی دیکەی تێدا بوو. درەنگانی شەو بە دەم خەیاڵەوە خەوی لێکەوت.\nبەیانی دیسان بە دەنگە ناخۆشەکەی سرودی بەیانان لە خەو ھەستا. پاش نان خواردنی بەیانی بردیانە ژووری لێکۆڵینەوە. دوو پاسدار و جاشێک لەوێ دانیشتبوون، ھەر یەکەو قەڵم و کاغەزێکی لە پێش بوو. بەرپرسەکەیان بە ناوی سەید حوسین وتی چاوی بکەنەوە. ناسر لە گۆشەیەکی دیوەکە و سێ کەسیش بەرانبەری بوون. سەید حوسین ، بە خوێندنەوەیەکی زۆر خراپ سوڕەیەکی قورئانی دەست پێکرد کە کەس نەیزانی باسی چ دەکا.\nبرای خۆم، دەزانم فریوی دژی شۆڕشت خواردوە، ئاساییە، ئەو برا کوردە دەبینێ، ماوەیەک لە تەک دژی شۆڕش بوو، ئێستا بە خۆشیەوە نوری ئیمان ڕووی تێکردوە و ھاوکارێکی باشمان دەکا. تۆش دەتوانی بە ھاوکاری کردنی حکومەتی ئیسلامی ھەم گیانی خۆت ڕزگار بکەی و ھەمیش خزمەتی ئیسلام و ئومەتەکەی بکەی.\nنێو ساعەت زیاتر لەسەری ڕۆیی. پاشان ڕووی کردە ناسر پێی گووت، پێم بڵێ بزانم نەزەرت چییە؟ ناسر ھەناسەیەکی قووڵی ھەڵکێشاو و کەمێکی ئاو لە لیوانەکەی بەر دەمی خواردەوە و گوتی: جەنابی حوسین، من ھیچم دژی کۆماری ئیسلامی نەکردوە، کابرایەکی کاسبم. لە زانکۆ دەریانکردم بێ ئەوەی ھیچم کرد بێ. خەریکی کاری ڕۆژانەی خۆم بووم کە گرتیانم. نە ھیچ کات چەکم پێی بووە و نە تەقەم لە کەس کردوە. ناسر زۆری کوت و ئەوان نەیان ویست بیبیسن.\nئاخر شانستە، ھەرچی بە سەرت ھات بزانە بۆ خۆت ھەڵتبژاردوە. تا کاتی داداگاییەکەت چاوەڕوان بە ، بزانین حوکمی خودا لەسەرت چی دەبێت، حوسین بە تووڕەیی ئەوەی بە ناسری گوت. شەو و ناسر و تەنیایی، دوو نەفەرەکەی ھاوبەندی بە ئارامی خەویان لێکەوتووە. دەنگی پێی نیاگبانان و ھەرا و ھاواری زیندانیانی ژێر ئەشکەنجە تێکەڵ بوون. ناسر سەری لە سەر باڵنجەکەی دانا و کەوتە ناو دەریای خەیاڵ. پێش منیش زۆر کەس ئازار دراون، بە دەم سیگار کێشانەوە لە قەراغ پەنجەرە و ڕوو بە دەرەوە ئاخیان ھەڵکێشاوە.\nکەسم نەدیت لە ژیانی خۆی ڕازی بێ. زۆر کەس جنێو بە خۆی و بە زەمین و زەمان دەدا. زۆر کەس بەو داخانەوە مردن و ھەڵنەستانەوە. زۆر ئاشق بە مراد نەگەیشتن و دەستی دەزگیرانیان نەگرت تا جلی بووکی لە بەر بکەن..لێگەڕێ ناسر، بەسە گلەیی و گازندە، سروشت نەگوێی ھەیە ئەمانە ببیسێ و نە ھیچ کاتیش بە ئینسافەوە جووڵاوەتەوە. سروشتی بەد ڕەوشت نە چاوی دیتنی تۆی ھەیە و نە لێت تێدەگا.، کە وابوو خەمی دونیا بە کۆڵ دا مەدە، تا بە ھاسانی بەرەو پیری مەرگ بچی. مەرگێک کە دەبێتە زیندوو بوونەوەیەکی دیکە بۆ نەسلەکانی داھاتوو.\nنەسرین ( بەشی کۆتایی)\nپاش یەک ساڵ و نیو ناسر یەکەم جار بە ڕەسمی بردرایە بەر دەم دادگا. جگە لە قازی‌یەک کە وەک ھەموو شتێک دەچوو لە قازی نەبێ، پاسدارێکی مەشھەدی وەک داوکاری گشتی و ژومارەیەک لە کەس و کاری کوژراوەکانی ڕێژیم لەو دادگایی کردنە دا بەشدار بوون. ئیزنیان نەدا ناسر پارێزەری ھەبێ و خۆی دەبوو پارێزگاری لە خۆی بکا. قازی مڕچ و مۆن و خوێن تاڵ، ڕیشێکی درێژ و مێزەرێکی ڕەش. عەبایەکی مەلایانە و پانتۆڵ و کراسێکی سەیر. لە پشت سەری وێنەیەکی دێزەی خومەینی و ژومارەیەک مەلای دیکە ھەڵاوسرابوون.\nپاش خوێندنەوەی ھێندێک شتی عەڕەبی کە نە مەلا لێی حاڵی دەبوو و نە ناسر، داواکاری گشتی بەو جۆرە دەستی پێ کرد: ناسر، بە تاوانی ھاوکاری و ئەندام بوون لە تەک گروپ گەلی دژی شۆڕش، بەشداری کە کوشتنی برایان پاسدار و پێشمەرگەی موسڵمان و دژایەتی لە گەڵ حکومەتی خوا، داوای سەختترین سزای بۆ دەکەم کە ببێتە دەرس بۆ ھەموو لاینگرانی دژی شۆڕش.\nمەلای قازی سەرێکی بە نیشانەی ڕازی بوون لەقاند و ڕووی لە ناسر کرد: تۆش قسەی خۆت بکە و ئەگەر تۆبەش بکەی ڕەنگە جورمەکەت سووکتر بێ. ناسر ھەستایە سەر پێ و بە ئاسپایی دەستی بە قسە کرد. جەنابی حاکمی شەرع، من لە ھیچ شەڕ و تەقە کردنێک دا بەشدار نەبووم. بۆشتان نە سەلمێندراوە کە من سەر بە چ حیزبێک بم. ئەوەی من کردوومە تەنیا کوشت و کوشتاری ئێوەم لە قاو داوە کە ئەوش ناچێتە خانەی ھیچ جورمێکەوە.\nمەلا قسەکەی پێ بڕی و گوتی : بەسە تێگەیشتم ، جەنابی داواکار باشی بۆە چووە. تۆ دژی شۆڕش و کافری. لە خێلی بنەماڵەی پاسدارە کوژراوەکانی پرسی، بەڕای ئێوە چی لێبکەین. تێکرا گوتیان ئێعدام. مەلای قازی و داواکار سرت و خورتێکیان کرد و مەلا حوکمەکە بە ٢٠ ساڵ زیندان بۆ بڕیەوە.\nپێی گووت ئەگەر تۆبەت کردبایە ، خاترمان دەگرتی. دوو پاسدار قۆڵیان گرت بۆ ژووری زیندان بردیانەوە. بەندیخانە، ناخۆشترین شوێنی سەر زەوی.\nناسر نیگران و شێواو. زیاتر خەمی نەسرینی بوو تا خۆی. چەند جارێک خەبەری بۆ نەسرین نارد کە وازی لێی بێنێت و شوێن ژیانی خۆی بکەوێ، بەڵام نەسرین ھەر لێبڕاو لە سەر بەڵێنیەکانی سوور بوو. پاش ماوەیەک ناسریان گوێیتەوە بۆ بەندیخانەکانی تاران.\nساڵی ١٣٦٧ بە فەرمانی خومەینی ھەموو ئەو کەسانەی کە تۆبەیان نەکرد بوو لە لێکۆڵینەوەیەکی چەند دەقیقەیی دا دوبارە دادگایی کرانەوە و حوکمی ئێعدامیان بە سەر دا سەپا. ناسریش لە گەڵ ھەزاران بەندی دیکە لە بەرەبەیانێکی ڕۆژێکی گەرمی ھاوین دا گوللە باران کرا و لە گۆڕستانە بە ناو بانگەکەی خاوەران لە تاران بێ ئەوەی ھیچ قەبرێکی ھەبێ لە ناو گۆڕی بە کۆمەڵ ژێر خاک کران .\nچەند ڕۆژ پاشتر بە تەلەفونێکی دەزگای ئیتلاعات بنەماڵەی ناسر ئاگادار کران کە کوڕەکەیان ئێعدام کراوە و بۆ وەرگرتنەوەی کەرەستەکانی بچنە زیندانی ئەوین لە تاران. دایک و باوکی ناسر لە تارانەوە، جانتایەکی ناسریان ھێنایەوە و دوای دەرھێنان و پشکنینی جانتاکە، دوو نامەی بچووکیان دۆزیەوە. یەک لەو نامانە بۆ نەسرین بوو.\nپێشیان گوتبوون نابێ بە ھیچ شێوەیەک تازیەی بۆ دابنێن و خەڵک کۆ بێتەوە. ھەر گورج دایک و باوکی ناسر چوونە ماڵی نەسرین. نەسرین و دایکی لە ماڵ دانیشتبوون. پاش نێوەڕۆیەکی گەرمی ھاوین بوو. لە دەرگایان دا و نەسرین و دایکی بەرەو پیریان چوون. نەسرین زوو زانی دەبێ شتێکی خراپ ڕووی دابێ کە وا بێ ئاگاداری ھاتوون.\nبووکی ناز لێشێواوم. بووکی بە مراد نەگەیشتووم. وەرە باوەشم. وەرە با بۆنت پێوە کەم. ناسر ڕۆێی و تۆ مایەوە و من. گریان و ھاوار ئەو ناوەی پڕ کرد. دەر و جیران ھاتنە دەر و لەو شێن گێرانە دا بەشدار بوون. چەند سەختە لە دەست چوونی ئازیزان. چەند بەژانە ناڵەی دایک و خۆشەویستان.\nھاوار و گریان و ڕۆ ڕۆ تێکەڵ ببوون، ھێندێک کەس مردووی خۆیان وەبیر ھاتبووە و بۆی دەگریان. نەسرین جۆرێکی دیکە بوو، ھەستی ئەو جیا لە ھەستەکانت دیکە بوو. دڵی ھەڵقەندرا بوو. کۆشکی ئاواتەکانی داڕمابوو. ژیان تاریک، ڕۆژ تاریک و شەویش لای نەسرین تاریک بوو. جگە لە لەشی کوون کوون کراوی ناسر ھیچی تری بە خەیاڵ و مێشکی دا نەدەھات.\nنەسرین ماوەتەوە و شەو. گەڕەک بێدەنگ، شەقام بێدەنگ و شار بێدەنگ لە باوەشی شەو دان. شەو و تاریکی ئێستا زۆر جوانن بە یەکەوە. نەسرین پێی خۆشە کات بوەستێت. چەند جوانە ئەو شۆ . خەفەت و تاریکی، شەو و بێدەنگی نەسرین دەبەنەوە ئەو کاتانەی کە چەندین ساعەت لە باوەشی شەو دا بیری لە ناسر و ئەشەقەکەی دەکردەوە. ھەر لێرە لەو شارە دەستی ئەشقی گرت و لە گەڵی گەورە بوو. ھەر لێرەش ژیان و ھیواکانی لە دەست چوو. تا ئەو درەنگانە لە بیری نەبوو نامەکە بخوێنێتەوە. خێرا ھەستاو نامەکەی دەرھێنا و دەستی بە خوێندنەوەی کرد.\nئازیزترین و خۆشەویستترین مرۆڤی ژیانم. دەزانم بە ھەواڵی مەرگی من خەفتبار و شپرزە دەبی.\nدەزانم ژیانت تاڵ و پڕ زام دەبێ. بەڵام من خۆشحاڵم کە ڕوو سور لەو دونیایە بێ تامە و درۆزنە دەڕۆم. خۆشحاڵم کە پشتم لە ئامانجی گەلەکەم و خۆشەویستی تۆ نەکرد. پێم خۆش بوو زیاتر مابایەم، بەڵام ئاوا خۆشترە، تۆش ڕزگار دەبی و وەشوێن ژیانێکی نوێ دەکەوی. ئیتر لە ئازار و ئەشکەنجە و جنێو ڕزگارم بوو. تکایە بە نەمانی من پەیمانی ئەوینەکەمان بە ھەڵوشاوە ببینە. ئەوڤینەکەمان ھەڵوەشایەوە ، چوونکە عیشق دوو لایە و ئێستا لایەکی نەماوە. بە ھیوام ژیانێکی خۆش بەریتە سەر. ھەر چەند دەزانم ئاسان نییە. بەڵام یاسای سروشتە، ژیان دەبێ بەر دەوام بێ.\nنەسرین (بەشی پانزدە و شازدە). نووسینی: سەلاح پوورئەسەد\nکۆچی دوایی کچی تێکۆشەرێکی دێموکرات


NNSROJ: له ڕۆژی دووهه‌می کۆنفڕانسی گه‌لانی ڕۆژئاوای کوردستان و باکووری سووریا له شاری ڕمێڵان، به‌ڵگه‌نامه‌ی سیسته‌می فێدڕاڵ له‌لایه‌ن به‌شدارانه‌وه ئه‌رێ کرا.\nزیاتر له دووسه‌د که‌س له نوێنه‌رانی گه‌لانی نیشته‌جێی ڕۆژئاوای کوردستان و باکووری سووریا، دوێنێ [چوارشه‌ممه 16ی مارس] له شاری ڕمێڵانی ڕۆژئاوای کوردستان و به مه‌به‌ستی دانوستان له‌سه‌ر ڕه‌شنووسی به‌ڵگه‌نامه‌ی سیسته‌می فێدڕاڵی بۆ ناوچه‌که کۆبوونه‌وه.\nبه‌گوێره‌ی ئاژانسی هه‌واڵی "ئانها"، به‌شدارانی کۆبوونه‌وه‌که ئه‌مڕۆ، له ڕۆژی دووهه‌می دانیشتنی خۆیاندا، به زۆرینه‌ی ده‌نگ به‌ڵگه‌نامه‌که‌یان ئه‌رێ کردووه.\nبه‌وپێیه و به‌گوێره‌ی ئه‌نجامه‌کانی ئه‌و کۆنفڕانسه، ڕۆژئاوای کوردستان و ناوچه هاوسنووره‌کانی، به شێوه‌ی فێدڕاڵی و له‌چوارچێوه‌ی سنووره‌کانی ئێستای سووریادا خۆیان به‌ڕێوه ده‌به‌ن.\nهه‌ر له‌م پێوه‌ندییه‌دا، کاربه‌ده‌ستانی ڕژیمی سووریا و ڕێکخراوێکی ئۆپۆزیسیۆنی ئه‌و وڵاته‌ش، له لێدوانی جیاوازدا، سیسته‌می فیدڕاڵی به ته‌واوی ڕه‌ت ده‌که‌نه‌وه و به دژایه‌تیکردن له‌گه‌ڵ یه‌کیه‌تیی خاک و خه‌ڵکی ئه‌و وڵاته‌ی ده‌زانن.\nوته‌بێژێکی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی سووریا به ئاژانسی هه‌واڵی "سه‌نعا"ی ده‌وڵه‌تیی گوتووه که دێکلاراسیۆنی فێدڕاڵیی ڕمێڵان، "هیچ بنه‌مایه‌کی قانوونیی نییه" و "ده‌ستدرێژییه بۆسه‌ر یه‌کیه‌تیی خاکی سووریا".\nهاوکات وته‌بێژێکی "کوالیسیۆنی نه‌ته‌وه‌یی" ئۆپۆزیسیۆنی سووریاش ڕایده‌گه‌یه‌نێ که هیچ چه‌شنه یه‌که و هه‌رێمێکی جیاواز له‌ناو خاکی سووریادا په‌سه‌ند ناکه‌ن.\nبه‌گوێره‌ی "ئه‌ی ئێف پی"، وته‌بێژێکی وته‌بێژه‌که‌ی ئۆپۆزیسیۆنی سووریا وشیاریی داوه سه‌باره‌ت به "هه‌رچه‌شنه هه‌وڵێک بۆ دروستکردنی یه‌که، هه‌رێم یانیش خۆبه‌ڕێوه‌به‌رییه‌ک که ئیراده‌ی خه‌ڵکی سوریای له‌پشت نه‌بێ".\nکشانەوەی رووسیا لە سووریا و فیدرالیزمی باکووری سووریا