عوسمان عومەر: جەژنى نەورۆز لاى کورد. – WTARIKURD\nپیتۆڵ(فەلسەفە)ى مێژووی نەورۆز چییە؟\nبەرچاوترین رووداوی سروشتی و گۆڕانکاری لە وەرزەکان، کە گیان و رووحێکی تازە بەبەر سەرلەبەری ژیان و دەشت و دیمەندا دەکرێتەوە، هاتنی نەورۆز و ساڵی تازەیە. سەردەمی بەفر و سەرما بەسەر دەچێ و سەردەمی پشكوتنی دار و بوژانەوەى کانى و سەرچاوەو نەش و نماکردنى گیاگۆلى شاخ و دەشت نهالەکان و جووتگیریی گیانلەبەرەكان و پەلەوەران بە شێوەیەكی سروشتی دووبارە دەبێتەوەو، ژیانی مرۆڤیش پێویستی بە گۆڕانكارییەكی بنەڕەتییە، كە ئەم گۆڕانە وەكوو دەستپێكی دووبارەی زەمەنی چوار وەرزی ساڵە و هەر ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی بیر لە دانانی كات و دیاریكردنی رۆژ و وەرز و ساڵەكان بكرێتەوە.\nئایا جەژنی نەورۆز تەنیا تایبەتە بەكوردەوە یان جەژنێكە بۆ سەرجەم گەلانی ئاری نەژاد؟\nهەرچەندە ئەم جەژنە سەرەتاكەی وەكو جەژنێكی میللی لە ووڵاتی كوردەواریدا، واتە میتانیی‌و ماد سەری هەڵداوە، بەڵام دوواتر فارسەكان بۆ خۆیان بردو كردیان بەهێمای خۆیان، ئەوەش بەكردنەوەی ئاگرێكی گەورەبوو لەو رۆژەدا كە نیشانە بوو بۆ سەركەوتنی كۆرشی دووهەم بەسەر مادەكاندا‌و كۆتایی هێنان بە دەسەڵاتیان. هەتاكو بەر لەئێستاش لە وڵاتی ئێراندا لەو بۆنەیەدا ئاهەنگیان بۆ گێراوە، كە بەكردنەوەی ئاگر دەستی پێكردووە‌و بەرزو پیرۆز راگیراوە. ئەوەش دیارە جەژنەكە هەر بەو سنوورەوە نەوەستاوە، بەڵكو لەناو گەلانی ئاسیای كۆنیشدا پیرۆز بووە‌و لەو بۆنەیەدا ڕێوڕەسمی ئاهەنگ گیڕان سازدراوە‌و گرنگیان پێداوە. هەر گەلێك لەوانەش بەڕێگای تایبەتی خۆی یادی كردۆتەوە، بەڵام لای هەموو ئەو گەلانەش لەناوەڕۆكدا جەژنەكە هاوشێوەیە. دیارە جەژنەكەش دوورتر لەو سنوورە رۆیشتووە‌و ساڵانە لە ژێر ناوی جیاجیادا یادكراوەتەوە، هەر وەك‌و ئەوەی لە (میسر) بەناوی (شم النسیم) باوە.\nجەژنەکان زۆرن لەجیهاندا، لەوانە جەژنە ئاینیەکان, نەتەوەییەکان, کلتوریەکان, دەولەتى, عەشیرەتى و زۆر جەژنى تر و… هتد. بەلام هیچیان ئەوەندەى جەژنى نەورۆز کۆن نییە و جیهانى نییە.\nهیچ گەل نەتەوەیەکیش ئەوەندەى کورد بەلگەی مێژوویی, جوگرافى, کلتورى و نەتەوەیی بەدەستەوە نییە. بەلام بەهۆى بێئاگایی و بێ دەولەتى کوردە ( ئەم جەژنە لەلایەن کۆمەلەى گشتى نەتەوە یەکگرتوەکانەوە لەساڵى 2010, لە سەر داوای ئێران , تورکیا, ئەفغانستان و پاکستان و چەند دەوڵەتێکی تر جەژنی نەورۆزیان وەک جەژنێکی – کلتوری ئاشتی – کرد بە جەژنێکی نێو نەتەوەیی و ئێستا لە هەموو جیهان و لە سەرداوای نەتەوە یەکگرتووەکان ڕۆژی 1/1ی ساڵی نوێ و بەرامبەر 21- 3 ی زاینی لەهەموو جیهان ئەم رۆژی نەورۆزە جەژنە.\nئەوەی گرفتەو بۆ کورد و کارەساتە, ئەم جەژنە وەک جەژنێکی – رەگ و ڕیشە ئیرانی و تەمەن 3000 سال و ڕۆژی 21- 3 کرا بە جەژنی فەرمی! کەچى هەر لەڕۆژی ئیمزاکردنی پەیماننامەکە ئێران و ئەفغانستان و تورکیاو پاکستان بوو بەکێشە لەنێوانیان و هەریەکە ئەویتری بە – دزی نەورۆز- تاوانباردەکردوو، خۆی بە خاوەن دەزانی یەکتریان بە شەیتان ناودەبرد. کەچى کورد خاوەنی ڕاستە قینەی ئەم جەژنە کۆن و گرنگەیە بێ ئاگابوو لەم کە ین و بەینە! بێ هەلوێست بوو.\nدکتۆر مولود ئیبراهیم حەسەن، نوسەرو پسپۆر لەبوارى ئەفسانە کوردیەکان و مامۆستا لە زانکۆى سەلاح الدین پێى وایە” جەژنی نەورۆز پێشینەیەکی دوورودرێژی ھەیە و کۆنترین جەژنی مرۆڤە لەسەر زەوی. بە پێی ئەو لێکۆڵینەوانەی لەو بوارەدا کراون، کۆنترین مرۆڤەکانی سەر گۆی زەوی، ئەو کاتەی کە لە ئەشکەوتەکاندا ژیاون، رۆژی یەکەمی بەھاریان کردووە بە جەژن. ئەو جەژنە ھەمان جەژنی (تەمووز و عەشتار) ە، کە سۆمەرییەکان پێش ئەوەی لە ئەشکەوتەکانی کوردستان بێنە دەر و بەرەو خوارووی وڵاتی عێراقی ئێستا داگەڕێن، ئەو جەژنەیان بەڕێوە بردووە. ئاگر سومبوڵی نەورۆزە لای کوردان. نەورۆز تێکەڵ بووە بە کۆمەڵێک ئەفسانەی سەیر و سەمەرە.\nلە ئێرانی کۆندا لە یەکەم رۆژی بەھاردا واتە رۆژی نەورۆز، پاشای وڵات دەرگای خستووەتە سەر پشت بۆ دیدار لەگەڵ خەڵکی وڵاتەکەیدا و رۆژەکانی تەرخان کردووە بۆ چاو پێکەوتنی ھەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگا. ھەر لەو رۆژەشدا خەڵات و دیاری پێشکەش بە دەست و پێوەندەکانی کردووە و دیارییشی لێیان وەرگرتووە. فیردەوسی دانەری پەرتووکی شانامە,ئەو کتێبە ڕەهەندێکی ڕۆژهه ڵاتی و جیهانی وەرگرتوەو لەئەفسانەوە بووە بە میژوو، بنەچەی نەورۆز دەباتەوە سەر کۆنە ئەفسانەیەکی بێ بنەما، واتە ئەفسانەی کاوە و زوحاک. ئەوەی فیردەوسی باسی دەکات ھیچ بنەمایەکی مێژوویی نییە. دیارە زوحاک یان (ئاستیاگ یا ئاشتیاک) ھەبووە و دوایین پاشای مادەکان بووە. بەڵام نەوەک ئەو جۆرەی کە فیردەوسی باسی دەکات. ئاخر فیردەوسی وەک کابرایەکی خوێنخۆری مار لەشانی زاڵم باسی دەکات کەدەبوو ھەموو رۆژێ مێشکی دوو گەنجی دەرخوارد بدەن. ھەر بۆیە کاوەی ئاسنگەر لێی یاخی دەبێت و شۆڕشێکی لە دژی بەرپا دەکات و تەخت وبەختی لێ وەردەگێڕێ.\nهەر لەوبارەیەوە دکتۆر مەولوود ئیبراھیم حەسەن دەلێت: کە ئاستیاگ دوایین پاشای مادەکان، نەک زاڵم و شێت نەبووە بەڵکو پیاوێکی تا بڵێی ڕووخۆش بووە. بەڵام مێژووی پەیوەندیدار بەو کابرایە تەواو پێچەوانە وشێوێندراوە. بەڕای من، سەرکەوتنی ھەخامنشییەکان، بەسەر دەوڵەتی ماددا و کۆتاییھاتنی تەمەنی یەکەمین دەسەڵاتی کوردی و سەرکەوتنی تیرەیەکی فارس و دامەزراندنی دەوڵەت لە لایەن ئەوانەوە، بووەتە ھۆی ئەوەی کە لەکۆنەستی فارسەکان بە گشتی و لەنەستی کەسێکی وەک فیردەوسیدا بەتایبەتی، ئەفسانەیەکی لەو جۆرە بیچم بگرێت (وێنا بکرێت) و ڕوخساری ئەو دوژمنەی پێ ناشیرین و بکرێت .\nبۆیە دەلێن: رۆژێک منالێک لەباوکى دەپرسێ, باوکە بۆچى روخسارى شەیتان لەوێنەدا ئەوەندە ناشیرن و دزێوە, باوکیشى لەوەڵام دا دەلێت: کوڕم ئەووینەیە بەدەستى دۆستەکانى شەیتان نەکێشراوە.\nئەوەی ڕاستی بێت مێژووی کوردیش ھەتا ئێستا خۆی نەینووسیوەتەوە، بۆیە جگە لە لایەنی کەم و کووڕی شتێکی ئەوتۆمان لەمێژووی کۆن لەبەردەست دا نییە، کە مۆرکی خۆمانی پێوە بێت. تەنانەت ئەو بۆنە پیرۆز و جێگە شانازییانەش کە ھەمانبوون، بە جۆرێک مۆرکە کوردییەکەیان لێ سڕیونەتەوە و بە ناو نەتەوە وگەلانی باڵادەستەوە کراون، بۆ ئەوەی ئێمە شتێکمان نەبێت کە وەک پاڵپشت و بەڵگەی مێژوویی پاڵی پێوە بدەین. ئێستا کە بەپێی بەڵگە مێژووییەکانیش دەرکەوتووە کە نەورۆز جەژنێکی تەواو کوردییەولەکوردستانەوە بەوڵاتان وناوچەکانی دیکەی دەورووبەرماندا بڵاو بووەتەوە، ھێشتا وەک پێویست دەڵێی لە ڕوومان ھەڵنایەت ڕاشکاوانە بڵێین ئەو جەژنە جەژنێکی ڕەسەن کوردییە. ئێستاش لە کۆنەستی (ھزری) ئێمەدا ئەو ڕۆژە ڕۆژی سەرکەوتنی (کاوەی ئاسنگەر) ە بە سەر زوحاکی مار لەشاندا. لە حاڵێکدا ئەوە ھیچ بنەمایەکی مێژوویی نییە ئەفسانەیەکی سازکراوە. ئەگەر واشی دانێین کاوەیەک بووبێت و تەخت و بەختی زوحاکی ’ماد’ی وەرگێڕابێت، ئەوا کورد چۆن شانازی دەکات بەکەسێکەوە کە کۆتایی بەیەکەمین دەسەڵاتی کورد ھێنابێ و دواتریش گەڕاوە بە قسەی فیردەوسی بە شاخ و کێواندا و لەوێ ’فەرەیدوون’ی دۆزیوەتەوە و کردوویەتی بە پاشا. فەرەیدوونیش کورد نەبووە. ئەگەر وای دانێین کاوەیەکیش ھەبوو بێت و کورد بووبێت، ئەوا کاوە خۆفرۆشێکی خەیانەتکار بووە و مێژووش پڕە لەو جۆرە کەسانە کە بەداخەوە شانسیان گرتوویەتی و دواتر بە پێچەوانەوە ناویان بە چاکە رۆیشتووە.\nنامەوێ زۆر بچمە قولایی ئەو بابەتە مێژوویەوە، چونکە لە سالى 2016 بابەتێکم لەوتارىکورد بلاوکراوەتەوە بەناونیشانى کورد لە مێژوى نەورۆز تێنەگەیشتون کە کاوە کێیە؟ جەژنى نەورۆز زۆربابەتى لەسەر نوسراوە لەلایەن پسپۆران و شارەزایانى ئەو بوارە. ئەوەى مەبەستمە لەوەتەى کورد هەیە نەوروزیش بونى هەبوە, بەهۆى زۆلم زۆردارى و داگیرکراوى گەلەکەمان و ژێر دەستەیی تا چەند سالانێکى زوو ئەو جەژنە دەبوایە مۆلەتى فەرمى بۆ وەرگیرێ لەلایەن دەسەلات دارانى ئەو سەردەمەوە تا ئاهەنگى بۆ بگێردرێ و ڕێگە بدرێ خەلک ئەو رۆژە بەسەر بەرن و جلى ئاڵاو والاى بۆ لە بەر بکەن بەخۆشى بەسەر بەرن.\nلیرەدا دوو نمونە دەخەمە ڕوو لە مێژووى پرشنگدارى شارى کۆیە سالانى 1945 و 1946 چۆن ئاهەنگى جەژنى نەورۆز بەڕیوە چوە.\n(ئاهەنگى نەورۆزى شاخە پیسکە لە سالى 1945، بەهاندانى رێکخراوە سیاسیەکانى ئەو کاتى وەک حیزبى رزگارى, شۆرش و خوێندکارانى قوتابخانەى ناوەندى کۆیە, بێ مۆلەتى فەرمى, لە رۆژى نەورۆزدا بەسەرپەرشتى مامۆستا مستەفا نعمەتولا ئاهەنگێکیان ساز کردوە, تا نیوەرۆ ئاهەنگێکى ئاسایی بووە, دواى نێوەرۆ سەرکردەى حیزبە کوردیەکان هاتونەتە سەیرانەکە, ئاهەنگێکى خۆش بەڕیوە چوە, لەمەیدانى بەهارە شارەکەى کۆ لە هۆنراوەى حاجى قادرى کۆیی لەلایەن کاک عومەرى مام عەولاو ئەحمەدى حمە مەلا (باوکى مامۆستا ووریا ئەحمەد) بەدوو قۆلى گوتراوە و تایەرتۆفیقى دەنگ خۆشیش بەدەنگە بەجۆشەکەى تا(دەست لەمل هیوا نەکەین)ى زێوەرى شاعیرى چەریوە, دواتر شاییەکى ڕۆینە لەسەر ئاوازى شلەوخانان بەدەنگى سێوەى مەقام بێژو هونەرمەند گەرم کراوە, هەر لەو ئاهەنگە شانۆگەریەک لەئامادە کردنى (ئەندریۆس خەمۆ- باکورى) ئەوکات خوێندکار بوە لە نواندنى جەمال عەبدالکریم(کورە مامى مامۆستا ووریا ئەحمد ) و کەیفى ئیسماعیل نوێندراوە و ئیوارەش، کە خۆر کەوتە زەردەى لەسەرگردەکەى پشت کەپرى حەمە سدیق عەبدولا شینە ئاگرى نەورۆز کراوەتەوە مەشخەلى بەرز بۆتەوە. سەمەد محەمەد بەننا یەکێک بووە لەسەرکردەکانى حیزبى شۆرش وتارێکى بەنرخى لەسەر مێژووى نەورۆز خوێندۆتەوە… سالى 1946 ئەمجارەیان ئەمسالەیان مۆلەتى فەرمى بە ناوى ئەحمەد دلزارى شاعیروحیسامەدین تەیب کە بەشەعب ناسرابوو وەرگیراوە بەلام ئەوسالە مەلاکانى کۆیە کەوتبونە دژایەتى ئاگر کردنەوەکە گوایە نەورۆز جەژنى ئاگرپەرستانە بۆ ئەوەى ئامادە ببن بە تێبینیەک نوسراو ئەمساڵ ئاگر ناکرێتەوە بۆیە پێش فەرمانبەرو خەلکى ئاسایی گەیشتنە سەر گردە بەرزەکەى سالى پار واتە 1945 و ئاهەنگ دەستى پێکرد ,حیسامەدەین شەعب پارەو پیتاکى لە خەلک کۆکردبۆوە بۆ خواردن و کەرەستەى ئاهەنگ وکرینى مایکرۆفون وبەهۆى ئەو ئیستگەیەى کە خوێندکار مستەفا حاجى کەریم لە رێگەى دوو ڕادیۆوە ودوو پاترى تەڕ مایکرۆفەکان کەوتنە گەر , خوالێخۆش بوو عوسمانى عەونى شاعیر هۆنراوەیەکى پر سۆزى لەسەر نەورۆز خوێندەوە , ئەحمەد دلزارى شاعیریش شیعرێکى لەسەر نەورۆز خۆێندەوە ….ئەوەى جێگاى تێبینیە ئەوکات جەلال حیسامەدین (مام جەلال ) لە پۆلى پێنجەمى سەرەتایی بووە یەکێک بووە لە خوێندکارە زیرەکەکان, ووتارێکى پر هەست و سۆزى کوردایەتى لەو ئاهەنگە پێشکەش کردوە.\nلەکتێبى کۆیە لە رەوتى شارستانیەت وەرگیراوە ).


ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سوێندی سەرۆکایەتی دەخوات و دەسەڵاتی زیاتر دەگرێتەدەست\nڕەجەب تەیب ئەردۆغان ئەمڕۆ دووشەممە سوێندی سەرۆکایەتی خوارد و بەمەش بۆی هەیە هەتا پـێنج ساڵی دیکە سەرۆکایەتی تورکیا بکات، بەڵام بە سیستمی نوێی وڵاتەکە کە تیایدا سەرۆک دەسەڵاتێکی ئێجگار زۆری هەیە.\nئەردۆغانی تەمەن 64 ساڵ کە لە ساڵی 2003 وە وەک سەرۆک وەزیر دەسەڵاتی گرتەدەست و پاشان وەک سەرۆک، توانی لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی 24 ی مانگی شەشی ئەمساڵ 52.6% ی دەنگەکان بەدەستبهێنێت.\nئەمڕۆ و پاش سوێندخواردنەکەی لە پەرلەمان، ئەردۆغان بەڵێنی دا پارێزگاری لە بنەماکانی سیکیولاری تورکیا بکات، ئەوانەی مستەفا کەمال ئەتاتورک دایناون. گوتیشی تورکیا بەرەو باشتر دەبات.\nپاشان ئاهەنگێک بەم بۆنەیەوە سازدەکرێت لە کۆشکی سەرۆکایەتی بە ئامادەبوونی دەیان ڕێبەری وڵاتان، لەوانە دیمتری مێدڤێدێڤ سەرۆک وەزیری ڕووسیا و نیکولاس مادۆرۆ سەرۆکی ڤەنزوێلا، ئەوەی جێی ڕەخنەی ئەمەریکایە و عومەر حەسەن ئەلبەشیر سەرۆکی سودان و تەمیم بن حەمەد ئال ثانی میری قەتەر. لە ڕێبەرانی ئەوروپاش تەنیا ڕومین ڕادێڤ سەرۆکی بولگاریا و ڤیکتۆر ئوربان سەرۆک وەزیری هەنگاریا ئامادەن. هەروەها نزیکەی 10 هەزار کەسی دیکە بۆ مەراسیمەکە بانگهێشتکراون.\nبەپـێی ئەم سیستمە نوێـیەی تورکیا، پـۆستی سەرۆک وەزیر نامێنێت و سەرۆک دەتوانێت تەواوی دەسەڵاتە جێبەجێکاریـیەکانی لەدەستدابێت. هەروەها دەسەڵاتی دەبێت لە دەسـتنیشانکردنی 6 ئەندامی ئەنجومەنی دادوەری وڵاتەکە کە لە 13 ئەندام پـێکدێت و بریتین لە دادوەر و داواکاری گشتی.\nلەگەڵ ئەم دەسەڵاتانەش، دەسەڵاتە حزبیـیەکەی دەمێنێتەوە، بەو پـێیەی سەرۆکی پارتەکەیەتی، بەمەش ئەندامانی حزبەکەی لە پەرلەمان بە پـێی ڕێنمایـیەکانی کاردەکەن. سەرئەنجام دەتوانێت هەرسێ دەسەڵاتی یاسادانەران و جێبەجێکار و دادوەری وڵاتەکە کۆنترۆڵ بکات.


ئیمپراتۆر و مامە کوردەی هەنجیر روێن.\nئەو دەوڵەتەی ئێستا بە تورکیا ناودەبرێ، وڵاتی تورکان نییە، وڵاتی رەسەنینەتـەوەی کورد و یۆنانی و ئەرمەنییەکانە. عوسمانییە تورکەکان داگیریان کرد و لەدواییدا ناویان لێنا تورکیا. شاری (قـوستەنتینیە) کە هـاوسنورە لەگەڵ باکـوری کوردستانـدا، لە لایەن گریکەکـان (یۆنـانییە کۆنەکـان)ەوە، لە ساڵی (٦٦٠)ی پێش زاینی دروستکـرا، دوایش بو بە پایتەخـتێک لە پایتەختەکـانی ئیمپراتۆریەتی رۆمـانی. تورکەکان کە داگـیریان کرد ناویان گـۆڕی و ناویان لـێنا "ئەستەمبوڵ".\nرۆژێک ئیمراتـۆری رۆمـانی "هـادریـان" لەگەڵ چەنـد سەربازێکـیدا، رێیـان دەکەوێتە گونـدێکی جـوان و قەشـەنگی باکـوری کوردسـتان، کە لە شـاری قـوستەنتینیەوە زۆر نـزیکە. پیاوێـکی پیری کوردی خەڵکی ئەو گونـدەی بیـنی، کە لە باخەکەیـدا خەریکی روانـدنی نەمـامی هـەنجـیر بـو. سەرنـجی ئیمپراتۆری راکـێشا. داوای لە یەکـێک لە سەربازەکـانی کرد، کە بانـگی ئەو مـامە پیـرە کـوردەی بۆ بکەن. کە بێت بـۆ لای.\nمامە کوردە (بەڕێـزەوە رۆژباشی لێکردن و بە گەرمیش بەخـێرهـاتنیانی کردن): بەڕێـز ئیمپراتۆر، داوات کردوە کە بمبـینی، فەرمـایش بکەن.\nئیمپراتۆر (لە دوای وڵامدانەوەی رۆژباش و بەخێرهاتنەکەی): مامە کوردە، ئەم نەمامە هەنجیرانە بۆ دەڕوێنی؟ گەر لە تافی لاوێتیدا نەمامت بڕوێنایە، پێدەگەیشتن و لە ئێستای پیریتدا لە بەرەکانیانت دەخوارد. تازە بە تازە بەو هـیوایەی کە بـژیت و لە بەرەکانی ئەم نەمامە هەنجـیرانەت بخۆیت؟\nئیمپراتۆر: پێـم بڵێ تەمەنـت چەنـد ساڵە؟\nئیمپراتۆر: تەمەنت سـەد ساڵە، هـێشتا هەر بە هـیوای ئەوەیت، لە بەرەکانی ئەم نەمامە هەنجـیرانەت بخـۆیـت؟!\nمامە کوردە: بەڵـێ بە هـيوام.. گەر بژیـم لە بەرەکـانیان دەخـۆم.. گەر نەشمـێـنم بۆ کوڕەکەم بەجێیان دەهـێڵم تا لە بەرەکانیان بخوات.. ئەو سێ ریزە دار هەنار و قـۆخ و گوێزانە دەبینی، کە چ بەرێکی زۆریان گرتـون، ئەوانە باوکی کۆچکـردوم رواندونی و بۆمنی بەجـێهـێشتون.\nئیمپراتۆر: باشـە مـامە کـوردە، گەر ژیـایت و لە بەرەکـانی ئەم نەمـامە هەنجـیرانەت خـوارد، داوات لێـدەکەم کە ئاگـادارم بکەیتـەوە.\nزانی کە ئیمپراتۆر لە قوستەنتینیەیە. چـو بـڕێک هەنجـیریگەیـ و و جـوانیلە دارەکان کـردەوە و قەرتـاڵـەیەکی پـڕکـرد لە هـەنجـیر. بـەرەو کۆشکی ئیمپراتۆری رۆیشـت. کە گەیشتە لایپاسەوانەکان، مەبەستی سەردانـەکەی بۆ سـەرۆکی پاسەوانەکـانی کۆشـک باسکـرد. بـردیـان بۆ بـەردەمی ئیمپراتۆر. دیـسان زۆر بەڕێـزەوە و روخـۆشیـیەوە رۆژبـاشی لە ئیمپراتۆر کرد.\nمامە کوردە: ئیمپراتۆری بەڕێـز، دە ساڵ پێش ئێستا، لە گوندێکی کوردستاندا، پیاوێکی کوردی پیرت بیني. کە سەرقـاڵی روانـدنی نەمامی هەنجیر بو. داوات لێکرد، گەر ژیایت و لە بەری هەنجیرەکانت خوارد، ئاگادارت بکاتەوە. من ئەو پیـاوە کوردە پیرەم. نەمامە هەنجیرەکانم بونە بە دار و بەرێکی زۆر و نایابیان گرتون. من تێر هەنجیرم لـێخواردن. ئەم قـەرتـاڵە هەنجـیرەشـم لەو هەنجـیرانـە بە دیـاری بۆ بەڕێزتـان هـێناوە. حەزدەکـەم ئێـوەش لـێـیـبخۆن.\nئیمپراتۆر، چـوار پێـنج دەنـکی له هـەنجـیرەکە خـوارد.\nئیمپراتۆر: هەنجـیرێکی زۆر خـۆش و شـیرین و بەتـامە. دەستەکانت خۆشبن و هـیوای تەنـدروستی و تەمەنـدرێـژیتـرت بـۆ دەخـوازم.\nئیمپراتۆر بە سەرۆکی پاسەوانەکانی وت:" بڕۆ ئەم هەنجـیرە بەتـاڵ بکە. قەرتەڵەکەش پـڕ لە پـارەی زێـڕ بکە و بیهـێنە و بیـدە بـەم مـامە کـوردە.\nئیمپراتۆر: دەزانـم. بەڵام منیـش پێـمخۆشـە کە دیارییەکـت پێشکـەش بکـەم.\nمامە کوردە، قەرتـاڵە پڕ لە دراوە زێڕەکەی وەرگرت. زۆر سوپاسی ئیمپراتۆری کرد، بۆ ئەو رێـزلێنان و ئەو دیارییە بەنرخەی کە پێشکەشی کـرد. بە رێـزەوە ماڵئاوایی لە ئیمپراتۆر کرد. بە خـۆشی و شـادیشەوە. گەڕایـەوە بۆ ماڵی خۆیـان لە گونـدەکەیـان.\nبـڕۆ ئەم هەنجـیرە ببـە بۆ ئیمپراتۆر، حـەزی زۆر لە هەنجـیرە. سەبەتـەکەمـان پـڕ لە دراوی زێـڕ دەکـات.\nپیاوەکەی سەبەتە هەنجـیرەکەی برد و رۆیشت بۆ قـوستەتینیە.گەیشتە بەردەم کۆشکی ئیمپراتۆری.بە سەرۆکی پاسەوانەکـانی کۆشکی وت:"من ئـەم هـەنجیرەم بۆ ئیمپراتۆر هێناوە" سەرۆکی پاسەوانەکان وتی: لیرەبە بابچم ئیمپراتۆر لە هاتنت ئاگادار بکەمەوە.\nسەرۆکی پاسەوانەکان: گەورەم، پیاوێک سەبەتەیەکی گەورەی پـڕ لە هەنجیری هێناوە، دەڵی بۆ ئیمپراتۆرم هـێناوە. بانـگی بکەم بێ بـۆ لای بەڕێـزتـان؟".\nئیمپراتۆر: سەرۆکی پاسەوانەکان، بیبەنە ناو هـۆڵە گەورەکە و سەبـەتە هەنجـیرەکەی هەڵـبڕێـژن، بانگی دە پاسەوانیش بکە، کە هەنجـیرەکان بکـیشن بە سـەر و دەموچـاوی ئەو پیـاوەی کە ئـەو هەنجـیرانەی هـێناوە".\nدە پاسەوان هاتن و هەمو هەنجیرەکانیان کێشا بەسەر و بە دەموچاوی پیاوەکەدا. ئینجا سەبەتە بەتاڵەکەیان خسـتە سەر شـانی و لە کـۆشکی ئیمپراتۆری دەریـان کـرد.\n• ئەم چـیرۆکە بە دەستکارییەوە، لە زمـانی ئینگـلیـزییەوە وەرمگـێڕاوە بـۆ کـوردی.\n• قەرتاڵە: سەبەتەیەکی بچوکی قوڵی بن تەسکی سەر واڵایە لە گوندەکانی کوردستان لە شولکە دار بیی تەڕ دروستی دەکەن. لە وەرزی گەیینی میوەهات، هەنجیر یا ترێ یا قـۆخ یا قـەیسی یا تەماتـەی تێدەکەن. بە تایبەتیـش بە دیـاری دەیبەن بـۆ خـزمان و بـۆ دۆستانی خۆشـەویستیان.\n• کۆتـایی چیرۆکەکە، کۆتاییەکی گاڵـتەئامـێزە. بۆ ئەوەی خەنـدە بخاتە سەر لێوەکانی منـداڵانی گوێگـر یا خوێنـەر.\n• مەبەستەکانی چـیرۆکەکە، بۆ بیرکردنەوە و لێکدانەوەی خودی منداڵان بەجێدەهـێڵم.


مێشی سەر دیوار\nتاریخ ایجاد در دوشنبه, 23 ارديبهشت 1398 19:39\nئێمە زۆر ئاسانتر مل دەدەینە مەرگ. لە سەرتاسەری ژیانمان بیری لێناکەینەوە، کە مەرگ هات ئیتر دێت و تەواو. نە شیعری لەسەر دەنووسین، نە چیرۆک و رۆمان و نە مۆسیقا. ناشگرین. دەزانین وەک چۆن ئێمە مافی ئەوەمان هەیە ئەوانی تر بخۆین، ئەوانی تریش مافی ئەوەیان هەیە ئێمە بخۆن، مل دەدەین.\nمن مێشێکی سەر دیوارم. مێشێکی باڵ روونی کەلە زلی لۆق درێژ کە حەزی لێیە سەر بە هەموو کونێکدا بکا. هەر لە کونی لووت و کونی گوێی مرۆڤەکانەوە بگرە هەتا کونی ئاودەست. من لە خانوویەکی قەرەباڵغدا دەژیم. خانوویەک بریتی لە ژن و پیاوێک و چەندین و چەندین منداڵی گەورە و بچوک، هەروەها لەگەڵ دەیان و دەیان مێشی تر. کە هەموومان پێکەوە دەبین بە بنەماڵەیەکی گەورە. لانیکەم لای من.\nئەگەرچی خانووەکە زۆر گەورە نیە، بەڵام بەخۆشییەوە بۆ منیش شوێن هەیە. منیش دەتوانم لێرە بژیم. جێگام دەبێتەوە. هەڵبەت بە سەر دیوارەکانەوە. راستییەکەی ئەوەیە ئێمەی مێش لە کاتی حەسانەوە، روودەکەینە دیوارەکان. پان و بەرینیی دیوارەکان هەمیشە بۆ ئێمە سەرنجڕاکیش بووە.\nئەگەرچی عومری من تەنیا دوو سێ هەفتەیە و عومری ئەوان بە دەیان و دەیان ساڵ، بەڵام دەبێ دیان بەوەدا بنێم ئەو دوو سێ هەفتەیەیش بۆ من وەک ئەو دەیان ساڵەیە. بۆیە من لە ماوەی تەمەنی خۆمدا دەتوانم زۆر شت لە سەر ژیانی مرۆڤەکان فێربم. دیارە ئەگەر دەرم نەکەن، یان بە مێشکوژێک پانم نەکەنەوە و، یاخود دەرمانم بەسەردا نەڕێژن. ئەوەی وا لە زمانی ئەواندا لە گۆڕانێکی غەریبدا دەبن بە: تاراوگە، قەتڵ و شیمیایی کردن.\nبا هەندێ لە زانیارییەکانم بۆ ئێوە لە سەر ئەوان بدرکێنم:\nیەکەم شت کە لەسەریان دەزانم ئەوەیە ئەوان زۆر رقیان لە ئێمەیە،... لە ئێمەی مێش. ئەوەندەیش لە هۆکارەکەی گەیشتبم دەڵێن پیسین، میکرۆب لەگەڵ خۆمان هەڵدەگرین و بڵاوی دەکەینەوە. مەبەستیشیان لە پیسی ئەوەیە ئێمە لەسەر هەموو شتێ بەتایبەت گووی ئەوان و پاشماوەی خواردنیان دەنیشین. هەروەها پیسین لەبەرئەوەی گوایا ئێمە خۆمان ناشۆین، غافڵ لەوەی ئەوان نازانن ئێمە هەموو کات و هەموو دەمێک بە قاچ و دەستەکانمان خەریکی خۆشۆردن و خۆپاکژکردنەوەین. مرۆڤە گەمژەکان!\nهۆکارێکی تر ئەوەیە دەڵێن ئێمە زۆرین و رەزامان گرانە. ئەمە ئیتر زۆر نامەردانەیە! وەرن با ژمارەی ئێمە و ئەوان لەگەڵ قەوارەمان بەراوردبکەین و ئەوسا بیر لە ژمارە و زۆر و بۆری بکەینەوە. بەڕای ئێوە چەند مێش پێکەوە دەبنە قەوارەی مرۆڤێکی ئاسایی؟... ها چەند دانە؟ بێگومان بە دەیان هەزار، رەنگە سەدان و میلیۆنانیش. جا بەم حسێبە کێ جێگای زۆرتر لەسەر ئەم زەوییە نەگبەت و سنووردارە داگیردەکا؟... ها،... کێ؟\nباشە با وای دابنێین ئێمە رەزامان گرانە. بەڵام تو خۆت و ئیمانتان ئەمە راستە؟! جوان سەرنجمان بدەن، ئێمەی مێش هەر هەموومان سەرەڕای گەورە و بچووکیمان و رەنگی جیاوازمان، زۆر لەیەکتر دەکەین. کوت و مت. بەڵام سەیری ئەوان، سەیری مرۆڤەکان بکە، چەند دەتوانن لەیەکتر نەچن. بۆیە ئەمە بووەتە هۆی ئەوەی لە ناویاندا لەهەرە جوانەوە تا هەرە ناشیرین دەستکەوێ، بەڵام ئێمە هەر ئەوەین کە هەین. کە وایش بوو، ئیتر جوانی و ناشیرینی لە ناو ئێمەدا مانای نامێنێ. ئاخر نەک ئەوەیە جوانی و ناشیرینی هی ئەو کاتەیە وا جۆراوجۆری هەیە؟ جا بزانن ئەوان، مرۆڤەکان، چەندە گێل و نەزانانە جوانی و ناشیرینیش لێکدەدەنەوە!.. چەند نەزانانە دونیای خۆیان بۆ ناو دونیای ئێمە رادەگوێزن.\nهەموو مێشێک دەزانێ، ئێمە لە هەوانتە و هەر لەخۆوە شتێکی وەک مێشکوژ بە دەستەوە ناگرین تا زیندەوەرەکانی تری دەورووبەرمانی پێ پان و پلیش بکەینەوە و بیانکوژین. یان پەڕۆیکی زل بە دەوری سەرماندا هەڵسوڕێنین و دەریان کەین، یاخود بە گاز، شیمیاییان بکەین و بیانخنکێنین. ئێمە وەک مێش خاوەنی مرۆڤکوژ نین. بەڵام هەر ئەوەندە بەسە ئەوان لە دووانیوەڕۆیەکی گەرمی هاویندا گوێیان لە دەنگت و لە ویزەویزی تۆ بێت!... وەی وەی،... جا وەرەو بیبینە!... وەهات لێ راست دەبنەوە، نەبێتەوە. ئەوسا تەنیا تۆ پان و پلیش ناکەنەوە، بگرە جاری وایە لە رقا لە ناو خۆشیانا لێیان دەبێ بە شەڕ و جگە لە هێنان و بردنی چەندین جوێن و قسەی ناشیرین لە ناو خۆیاندا، کار جاری وایە دەگاتە لێدان و دەنگ دابڕین لە یەکتر بۆ چەندین و چەندین رۆژ.\nباسی زمانمان کرد. وەی وەی لە زمانیشیان! خۆ ئێوە گوێتان لە زمانی ئێمەی مێش هەبووە، ئێمە بە یەک شێوە و بە یەک ریتم و بە چەند وشە و رستەی تایبەت لەگەڵ یەکتردەدوێین و تەواو (ئەم زمانەی من ئەم چیرۆکەی بۆ ئێوەی پێ دەگێڕمەوە، لە مرۆڤەکانەوە فێری بووم و هی ئەوانە)، بەڵام ئۆف لە زمانی ئەوان! من قەت لەوە نەگەیشتووم و ناتوانم لێکی بدەمەوە چۆن چۆنی زمانێک کە ئەو هەموو داهێنانەیان تیاکردووەو ئەو هەموو شتە سەیروسەمەرەی پێدەکەن کە ئێمەی زیندەوەرانی تر پێی سەرسامین و بۆیە هەمیشە روو لە ماڵیان دەکەین، ئاوا دەتوانێ هەڵبداتە قسەی پیس و جوێنی ناشیرین و رستەی پڕ لە هەڕەشە و یەکترکوشتنی بە کۆمەڵ؟!... بەڕاستی سەیرە!\nبا ئەوەیش بڵێم من بە نیوەشەوان لە بێدەنگی شەو و تاریکیی نووتەکدا گوێم لێبووە ئەو پیاوەی کە بە رۆژ چەند نەگبەت و پیس بووە، یاخود ئەو ژنەی وا لە تەنیایی خۆیدا چی بە پیاوەکەی وتووە، زمانیان دەگۆڕدرێ و وەها بە قوربان و بەسایەقەی یەکتر دەبن نەبێتەوە! جا خۆزگە هەر ئەمەیش بێت، جەدد و ئابای یەکتریش بە قوربانی یەکتر دەکەن! پەککوو لەم زیندەوەرە دوو قاچە! هەڵبەت من نازانم بەو نیوەشەوە خەریکی چین، ناتوانم بیانبینم، بەڵام لەو گۆشەیەی سەر دیوارەکە وا بە بێدەنگی هەڵتووتاوم ئاگام لە سووڕی خێراتری خوێنی جەستەیانە. لەم کاتانەدا بۆنی ئارەقی جەستەیان جوانتر دەگاتە من. ئەو ئارەقەی شێتم دەکا و حەزدەکەم هەڵفڕم و بیگەمێ و لرفێکی شێتانەی لێبدەم. بەڵام بەو نیوە شەوە نووتەکە چ حەزێکی بێ فایدەیە. کە سبەیش دەبێتەوە ئیتر ئەو ئارەقە وشک بووەتەوە و من بۆ هەمیشە لە تام و چێژی بێ بەری بوومە.\nتوخوا لێم گەڕێن با شتێکی تریشتان بۆ بگێڕمەوە. جاری وایە ئەو نەگبەتانە ئاگام لێیە هاوڕێکانم دەگرن، ئەوسا باڵ یان هەر دوو باڵیان لێدەکەنەوە و بەرەڵڵایان دەکەن. بەستەزمان هاوڕێکانم. بەڕەڵلایان دەکەن و پاش ماوەیەکی کورت لە بیریان دەکەن و ئیتر لێدەگەڕێن ئەو داماوانە لە ژوورەکەدا بۆخۆیان بێن و بچن تا بە ژێر لاقەوە دەبن، یاخود تا ژان و نەفڕین بیانکوژێ و بۆ هەمیشە ببڕێنەوە و نەتوانن ئەو دوو سێ هەفتەیە کە لە ئەزەلەوە بۆ ئێمە دابینکراوە بژین. من یاخود ئێمە وەک مێش قەت ئەمە ناکەین، نە لەگەڵ خۆمان و نە لەگەڵ زیندەوەرانی تر. من وای بۆ دەچم کە ئەوان، واتە مرۆڤەکان، حەزدەکەن تەنیا و تەنیا خۆیان بن و بەس، نەک تەنیا لە ژوورەکانیان و لە ناو خانووەکانیان، بەڵکو لەم دونیا پان و بەرینەی دەرەوەشیاندا. ئەوان چاویان بە زیندەوەری تر و بگرە تەنانەت بە کەسی تری وەک خۆشیان هەڵنایە.\nبەڵام با بۆ خوایش بێت قسەیەک بکەم و لە حەق لانەدەم، کە لادان، لە عومر کەمدەکاتەوە. ئەششەموبیللا شتێکیان دروستکردووە کە بۆ خۆشیی مێش و رەگەزی مێش موو لێ نادات! حەتمەن دەزانن باسی چی دەکەم؟... ها؟ گەر نازانن دەبێ بڵێم مەبەستم ئەو شتە ساف و لووس و روونەیە کە بۆخۆیان ناویان ناوە شووشە. ئەوەی وا بە پەنجەرەکانەوەیە. ئەی کە خۆشە دەچیتە سەری و هەڵدەخزی،... خززززز... خزززز،... لێرەوە بۆ ئەوێ و لەوێوە بۆ ئێرە، لە سەرەوە بۆ خوارەوە و لە خوارەوە بۆ سەرەوە، گۆشە بۆ گۆشە، لە ناوەڕاستیشیدا و... گڤڤڤ گڤڤڤ،... حەک کە خۆشە،... ماڵیان ئاوا! لای ئێمەی مێش لەمە خۆشتر دەستناکەوێ. رەنگە بپرسن بۆ ئێمە ئەوەندە کەیفمان بە شووشە دێت؟ دەبێ بڵێم بۆخۆیشمان بە تەواوی نازانین بۆ. هەر ئەوەندە دەزانین زۆر زۆر خۆشە. رەنگە هۆکارەکەی ئەوە بێت کە پێمان وایە ئیستا نا ئیستا دەگەینە دەرەوە و دەگەینە ئەو دیوی، بەڵام هاوکات ناشیگەینێ! رێک وەک خەون و خولیاکانی خودی مرۆڤەکان. ئیتر شێتانە دەکەوینە ویزەویز. یان رەنگە هۆکارەکەی ئەوەیە چاوی ئێمە کە هاوکات هەزاران چاوە لە دوو چاودا، بە هۆی تیشک و رووناکیی دەرەوە وەها دەکەوێتە باق و بریق کە چاومان لە هیچ شوێنێک نامێنێ و ئیتر بە تەواوی خۆمان تەسلیمی جووڵەیەکی ئەبەدی دەکەین. بەڵام با ئەوەیش بڵێم بەدبەخت نەوەکانی کۆن کە قەت شتی وایان بە خۆیانەوە نەبینی و هەروا نامورادانە سەریان نایەوە. با دیان بەوەدا بنێم کە من بۆخۆم یەکێک لەو مێشانەم یەکجار حەزم بە خلیسکێنی سەر شووشەیە. بەختیشم هەیە کە تا ئیستاکە پێوە نەبووم و پانیان نەکردوومەتەوە.\nدەبێ بڵێم کە رێک لەوێ، لەسەر ئەو شووشانەیشە ئێمە زۆرتر پێوە دەبین و، پانمان دەکەنەوە. خۆشیی خلیسکێن مەترسیی دەرەوەمان پێ لەبیردەکا. لەبیرمان دەچێتەوە مرۆڤێک بە مێشکوژێکەوە چاوی لێتە و دەستی لەگەڵتا بە ئاستەم دەگەرێ تا دەرفەتێک بەگیربێنێ و زرم ئاودیوت بکا! ئەوێ هاوکات قەتڵگا و گۆڕستانی ئێمەیە. گەر سەردانی ماڵانتان کردبێ کەمێک سەرنجی بەر شووشەکان بدەن، بە دەیان تەرمی ئێمە دەبینن، لە سەر شان، لەسەر پشت، لنگەوقووچ و دەمەوڕوو. مێشە نامورادەکانی دەستی بەشەر. لە هەموویان زیاتر من تەرمە دەمەوڕووەکانن ئازارم دەدەن. دەڵێی زیندوون و هەر لە ژیاندا ماون، کە نەماون. دەبێ بڵێم لای من لە مرۆڤ بێڕەحمتر لە دونیادا دەست ناکەوێ.\nرەنگە بپرسن بۆچی سەرەڕای ئەم هەموو زوڵم و زۆرەی مرۆڤەکان، ئێمەی مێش ئەوەندە حەزمان بە ماڵەکانیانە و بەردەوام خومانیان تێدەهاوین. دەبێ بڵێم جگە لە وردە نان و وردەخواردن و خودی جەستەی مرۆڤ کە هەمیشە شتێکی بۆ خواردن لەسەر دەستدەکەوێ، شتێکی تر کە دەبێتە هۆی راکێشانی سەرنجی ئێمەی مێش ئەوەیە خانووەکانی ئەوان ئەمینە، خەتەری کەمتر تیایە. لە باڵندەی جۆراوجۆر و جاڵجاڵۆکە و قرپۆق و مارمێلک و شتی لەم بابەتە خەبەرێک نیە. راستە جاروبار لێرە و لەوێ بە هەڵکەوت، ئەویش ئەگەر کەدبانووی ماڵەکە تەمبەڵ بێت و ژوورەکان خاوێن نەکاتەوە، هێلانە جاڵجاڵۆکە دەبینرێ، بەڵام لە چاو دەرەوە هەر ناتوانی لەگەڵ یەک هەڵیانسەنگێنی. خانووی مرۆڤەکان بۆ ئێمەی مێش سەرەڕای هەبوونی قەتڵ و شیمیایی کردن و بۆ تاراوگە ناردنمان، هێشتا خۆشترین شوێنی دونیایە. هەڵبەت لانیکەم لای من.\nرەنگە حەز کەن بپرسن ئێمەی مێش کاتێک لەسەر جەستەی مرۆڤەکان دەنیشینەوە، زیاتر حەزمان بە چ بەشێکیەتی. دەبێ بڵێم خراپییەکی ئەوان ئەوەیە کە شتێک بە ناوی جل و بەرگ دەپۆشن و بۆیە دەرفەتێکی زۆر بۆ ئێمەی میش نامێنێتەوە، بەڵام من وەک خۆم حەزم بە قولاپەی قاچیانە، لەبەر ئەوەی تا دەیانەوێ دامووکێنەوە و خوانەخواستە بەڵایەکت بەسەردا بێنن، دەرفەت هەیە بۆی دەرچی. بەڵام وەک لە نەوەکانی پێشتر من و مێشەکانی تر بیستوومانە (ئەو چیرۆکانەی وا دەم بە دەم هاتووە و گێڕاویانەتەوە)، خۆشترین کات ئەو کاتەیە وا بە سەر تەرمەکەیانەوە دەنیشی. کە دەبن بە تەرم هەموو جەستەیان وەک تام دەبێ بە یەک شت و ئیتر فەرق ناکا بە کوێوە دەنیشی. وەک گێڕاویانەتەوە لە کاتی شەڕەکاندا ئەم تەرمانە وەها زۆر دەبن کە سەرت سووڕدەمێنێ. من کە نازانم ئەوان بە چی یەکتر دەکوژن کە ئاوەها لە یەک چرکەدا بە سەدان و هەزارانیان لێدەکەوێ، کارم بەسەر هۆکاری شەرەکەیانەوە نیە، هەر ئەوەندە دەزانم لەم کاتانەدا ئێمە دەگۆڕدرێین و دەبین بەو مێشە زل و سەوزانەی وا مێشەکانی تر و بگرە خۆێشمان لە خۆێشمان دەترسین. ئەیچۆن، تەرمی ئەوان ئاوایە.\nهەڵبەت با ئەوەیش بڵێم من پێم وایە هۆکاری ئەوەی ئەوان ئەوەندە رقیان لە ئێمەیە، هەر ئەمەیە، ئەوان دەزانن کاتێک دەمرن، بە تایبەت لە کاتی شەڕەکانیاندا، ئەوا ئێمەین کە لە پێش هەر کەس و هەر زیندەوەرێکی تردا لێیان دەنیشین، بە دەوریاندا دەئاڵێین و ورد ورد بە بێ پەلە دەیانتوێنینەوە.\nشتێکی تر کە من سەرم لێی سووڕدەمێنێ ئەوەیە کە بە گوێرەی ئەزموونەکانی ژیانی خۆم دەبینم هیچ زیندەوەریک بە قەدەر ئەوان لە مردن ناترسێ. ئێمە زۆر ئاسانتر مل دەدەینە مەرگ. لە سەرتاسەری ژیانمان بیری لێناکەینەوە، کە مەرگ هات ئیتر دێت و تەواو. نە شیعری لەسەر دەنووسین، نە چیرۆک و رۆمان و نە مۆسیقا. ناشگرین. دەزانین وەک چۆن ئێمە مافی ئەوەمان هەیە ئەوانی تر بخۆین، ئەوانی تریش مافی ئەوەیان هەیە ئێمە بخۆن، مل دەدەین، ملدان واتای مەرگە و لای ئێمە قبوڵکردنی ئەمە بەشێکە لە حەقیقەتی شتێک بە ناوی ژیان. بەڵام لەم مرۆڤە هیچ و پووچتر دەستناکەوێ. نەک تەنیا ئەوانی تر دەخۆن، بەڵکو پیش خواردن دەیانکوژن و بە دەیان رۆژ و بگرە بە ساڵیش لە یەخچاڵ و لە قوتوویان دەهاون تا نۆرەی خواردنیان دێت.\nئا،... مرۆڤە نەگبەتەکان دەڵێم،... ئەرێ ئەوان! ئەوانەی وا نازانن من مێشێکی سەر دیوارم و زۆر شت لە سەر ژیان و لە سەر رابردووی ئەوان دەزانم. منێک کە زۆر شتیش، سەرەڕای قەتڵ و تاراوگە نشینی و بە شیمیایی کردنم،... دەتوانم!


من دمەوێ ژیانێکی دورودرێژ و ململانێئ هەمیشەیی بەیان بکەم'. رۆیا لە گەڵ سیروان باران لە ستۆدیۆەکەی - Ruya Foundation For Contemporary Culture In Iraq\nنیسان 2, 2019 من دمەوێ ژیانێکی دورودرێژ و ململانێئ هەمیشەیی بەیان بکەم’. رۆیا لە گەڵ سیروان باران لە ستۆدیۆەکەی\nهونەرمەندی عێراقی کوردی، سیروان باران پیشانگای سۆلۆی” نیشتمانی باوک” لە پەنجاوهەشتەمین پیشانگای بیناڵی ڤێنیسیا پێشکەش دەکات. باران لە ساڵی ١٩٦٨لە بەغدا لە دایک بووە، و لە ئێستادا لە بەیروت، لوبنان دەژیت. لە زانکۆی بابلی عێراق لە بەشی هونەرە جوانەکان دەرچووە و لە ژێردەستی هونەرمەندی سوری-ئەڵمانی فێرکراوە. باران وەکو سەربازێک و هونەرمەندی شەر لە سالانی ٨٠ و ٩٠دا خزمەتی سەربازی کردووە. لەدوای بەجێهێشتنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٥ کارەکانی تەعبیری تر بوون، و دەستی کرد بە خستنەرووی ئەزمونی سەربازی خۆی بە هەڵوەژێری شێوەیی و نامو. باران بە وێنەکیشێکی عێراقی “نەوەی نوێێ” لە قەڵەمدەدرێت و ‘ نیشتمانی باوک’ تەفسیرێکی رەهەندەکانی پیاوەتی و باوک سالاری فەرهەنگی سیاسی لە عێراق و ناوچەکەیە. باران قسە بۆ رۆیا دەکات دەربارەی دوو کۆمسیۆنە نوێیەکەی بۆ ژووری عێراق.\nتۆ یەکەم هونەرمەندیت کە نوێنەرایەتی عیراق دەکەیت لە پیشانگایەکی سۆلۆ لە بینالی ڤێنیس. حەزدەکەی ‘نیشتمانی باوک’ دەستکەوتی چی بێت؟\nعێراق ٤٧ ساڵە لە نێو شەڕە، و من تەمەنم ٥٠ ساڵە. دەمەوێ میوانەکان سەرسام بن کاتێک دێنە ژوورەوەی پیشانگاکە، دەمەوێ میوانەکان لەوە تێبگەن کە تەمەنێک ژیان لە ناو شەڕ و ململانێ دا مانای چیە. کاتێک تەمەنم دوو ساڵان بوو، سوپای عێراق هێشتا لە شەڕی دژی یەکەم یاخیبوونی کوردەکان بۆ بەدەست هێنانی ئۆتۆنۆمی بوو. دواتر عێراق بەشداری لە شەری ٧٣ی عەرەب – ئیسرائیل دا کرد. من وەکو سەرباز بەشدار بووم لە شەڕی ئێران – عێراق و من هونەرمەندی شەڕ بووم لە کاتی یەکەم شەڕی کەنداودا. گەمارۆی ئابوری ساڵانی ٩٠ ئێمەی دابڕاند، هەروەکو کۆریای باکوری ئێستا، و دواتر رۆژانە گوێبیستی هێرشە ئاسمانیەکانی ئەمریکا دەبووین. راپەڕینی باشوری عێراق و کوردستان لە دژی سەدام سڕایەوە. شەڕی داگیرکردنی ٢٠٠٣ی ئەمریکیەکان و دواتر توندوتیژیە تایفیەکانی بەدوادا هات و شەڕوململانێی ئەو دواییەی دەوڵەتی ئیسلامی.\nچۆن ئەزمونی تۆ وەکو سەربازێک و هونەرمەندی شەڕ کاریکردە سەر ئەوەی ئەمڕۆ دەیبینین؟\nسەرباز و ژەنەراڵەکان لە کارەکانی من لاواز دەردەکەون. دەموچاوەکانیان بێ هیوایی پیشاندەدەن، جەستەکانیان پڕ خەم و پەژارەیە، شێوێندراو و بە زۆری زامناکن. بەڵام وەکو هونەرمەندێکی شەڕ لە گەڵ سوپای عێراق، من سەرکەوتنەکانی مەیدانی جەنگ و قارەمانێتیانم پیشان دەدا. ئەوە پرۆپاگەندە بوو. وێنەکانی من لەسەر سەدام و ژەنەڕالەکانی سوپا جەختی لە سەر بەهێزی ئەوان دەکردەوە. ئاشکراکردنی بچوکترین شکستی سیمای سەرکردەکان ئەگەری هەبوو من بخاتە مەترسیەوە. من بە شێوازێکی واقیعی وێنام دەکرد کە لەگەڵ راستی ئێمە وەکو سەرباز نەدەگونجا.\nئایا راهێنانەکانت وەکو سەربازێک کاریگەری هەبوو بە سەر رێبازی تۆ بۆ وێنەکێشان؟\nمن لە جۆری بیرکردنەوەی توندوتیژی بێزارم. کاتێک پەیوەندیم بە سوپاوە کرد، کاری من ئەوە بوو کە سەری مریشکەکان لە چیشتخانەکە ببڕم. گەورەکەم کە دوودڵی منی بینی، ووتی: ” دوودڵ مەبە، ئاسانە.” منیش هەتاکوو بۆم بوو بە رۆتین، زۆر هەستیار بووم. ساڵانێک دوای ئەوە، ئەندامی جیاجیای مریشکم کێشایەوە: ناچار بووم وێنەکە لە مێشکم ببەمە دەرەوە. هەندێک لە سەربازە گەنجەکان هیچ نەچوونە ژێرکاریگەری توندوتیژی، بەڵام ئەوانیتر، وەکو من دەبوایە بگونجێین. زۆربەیان لە رۆژانی سەرەتادا لە مەیدانی جەنگ دەگریان، بەڵام هەر زوو وەستان. لە ماڵەوە و لە سوپا فێریان کردین کە پیاو نابێ بگریێت.\nواژەی الوطن ( بە مانای ‘ نیشتمان’ یان ‘ ووڵات’) زۆربەی کات لە لایەن دیکتاتۆرەکان لە ووتارە دیماگۆجی و ئەدەبیاتە فاشیتەکانیان بەکار هاتووە. دەستەواژەی نیشتمانی باوک لە کارەکەتدا چۆن لێی تێدەگەیت؟\nلە زمانی عەرەبی دا، ئێمە بە نیشتمانی دایک ئاماژە بۆ ووڵات دەکەین، یان وطن الام. بەڵام بە درێژایی مێژوومان، سەرکردە دیکتاتۆرەکان وێنەیەکی فاشیستیان لە هێز دروست کردووە. بۆ نمونە، سەرکەوتن بۆ سەرکردەی ئەکاددین ‘نارام سین’ کە لە ساڵانی ٢٢٥٤ – ٢٢١٨ی پێش میلاد فەرمانڕەوایی دەکرد، هێز و سەرکەوتنەکانی پیشان دەدات. طارق ابن زیاد، کە موسوڵمانە داگیرکارەکەی ئیسپانیای ناوەڕاستە و کە بە هێمایەک لە نێو کلتوری عەرەبی مۆدێرن دادەنرێت، بە جەنگاوەرەکانی خۆی ووت: ” دەریا لە پشت ئێوەیە، و لە پێشتان، دوژمن،” مانای ئەوەیە، دەبێ بجەنگن تاکو دەمرن، یان رادەکەن و دەخنکێن. سەدام و حیزبی بەعس هێزی خۆیان بە دڕندەیی و زاڵبوون نیشان دا. سەربازە ئەمریکیەکان کە عێراقیان داگیر کرد، وەشانی نێرینەی خۆیان هێنا.\nژن لە کولتوری کوردەکاندا وەکو جەنگاوەر رێزیان دەگیرێت و بەشیکی زۆر لە ژنان پەیوەندیان بە هێزە بەرگیکارەکانەوە کردوە وەکو پیشمەرگە لە عێراق، پەکەکە لە تورکیا و یەپەگە لە دژی داعش. بەڵام لە نێو عەرەبدا شەڕ گەنجینەی پیاوانە.\nئەو کارە سەربازیەت چۆن لە کارەکانی خۆت بە کارهێناوە؟\nسەرباز و ژەنەڕالەکە دوو کاراکتەری دیارن لە کارەکانی ئەو دواییەی من. ژەنەڕالەکە فەرمان دەەدات و ئامادەیە بۆ دەستکەوتنەکانی. سەبازەکە وەکو قارمان شەڕ دەکات بەڵام لە کۆتاییدا ئەو قوربانیە. وەکو قوتابیەک بردرام بۆ خزمەتی سەربازی، سەدام ناچاری کردین کە دژ بە ویستی خۆمان بچین بۆ مەیدانی شەر، تەنانەت تاقانە و ئەوانەی کەمئەندام بوون. ئێمە لە رێگەی خزمەتی زۆرەملێ زیندانی کراین. بە زۆری وێنەی جەستەی خۆم بەکاردێنم وەکو مۆدێلێک بۆ سەربازە مردوووەکان، و پێگەی خۆم لە یادگاریەکانی مەیدانی شەر بەکاردێنم.\nکۆمسیۆنە نوێیەکەی تۆ بۆ پیشانگاکە، پەیکەرێکی لە خۆڵ دروستکراوە، لە ژێر ناونیشانی ‘ دوایین ژەنەڕال’، لاشەی ژەنەڕالێکی مردوو لە نێو بەلەم پیشان دەدات. گرنگی بەلەمەکە لە چی دایە، و چۆن گرێتداوە داوە بە دیمەنی ئەو جەنگە؟\nسۆمەریەکان و زۆربەی شارستانیەتەکانی تر، مردوەکانی خۆیان دەنێژا بەوەی لاشەی مردویان لە نێو بەلەمێکی قامیش دادەنا. بەلەمەکە لاشەکەی دەبرد بۆ ژیانی داهاتوو، بەو شێوە مردنیان لە ناودەبرد. ژەنەڕالەکان بە زۆری لە زیندان و مەرگ پارێزراون. وێنای ژەنەڕالێکم کرد کە لە ناو بەلەمێکی بچووکدا رادەکات بەڵام لەو نێوەندەدا نقوم دەبێت، دوبارەکردنەوەی قسە بەناوبانگەکەی ابن زیاد. کاتێک لە ناو بەلەمەکەی راکشاوە و تا ئەندازەیەک وەکو مۆمیاییەک لە ناو دارەمەیت دایە لە کاتێکدا ریزەکانی سوپاکە هێشتا لەبەرچاون.\nرۆڵی هونەرمەندێک لە شەڕدا چیە؟\nشتێک نیە بە ناوی ئازادی هونەرمەند لە شەردا. هونەرمەند یان زوڕنایە بۆ رژێم، یان بەگشتی دورەپەرێزی لە سیاسەت دەکات. بە بۆچونی من، هۆزانڤانی عێراقی سرجون بولس تاکە نووسەرە کە بە تەواوی ئەزمونی شەڕی گواستۆتەوە. بۆلس هەرگیز وەکو سەرباز شەڕی نەکرد، بەڵام هۆزانەکانی بەشێوەیەکی دروست وەسفی ئەزمونی من دەکات. من دوو لە بڵاوکراوەکانیم هەڵبژارد بۆ کەتەلۆگی ‘نیشتمانی باوک’.\nئەو کارە سەرەکیەی کە تۆ ئەمڕۆ زیاتر بە هۆیەوە ناسراویت لە دوای ئەوەی دێت کە عێڕاقت بە جێهێشت. چی رویدا؟\nلە دوای ٢٠٠٣، ئێمە تووشی گۆڕینی رژێم بووین. و دواتر نائومێد بووین. ئەوە ماوەیەکی خۆش بوو، کە بەدوایدا شتێکی پێچەوانە هات. ئاژاوە و شەپرزەیی شەڕی تایفەیی شتەکانی لەوەی پیش خراپتر کرد. ئەوە بۆ هەموومان وەکو شۆکێک وابوو. و دەبوایە شتەکان لە وێنەکانمدا بەیان بکەم. من چووم بۆ عەمان، ئوردن، و لەوێ کارەکانم زۆر وروژێنەر و تەعبیری تر بوون.\nئەمڕۆ وەکو هومەرمەندێک، ئایا هێشتا وەکو ئەرکێک دەیبینی کە شەڕەکانی عێراق بە دۆکیومێنت و ئەرشیف بکەیت؟\nکارەکەم کاردانەوەیەکە بەرامبەر بە شەر، نەوەک مێژووچکە. من ئەو شۆکە لەسەریەک دوبارە دەکەمەوە، بۆ ئەوەی لە دەست دێوەزمەکە رزگارم بێت، من ئەمە دەکەم چونکە من لە کرانەوە دام.\nکۆمسیۆنەکەی تۆ، ‘دوایین ژەم’، ئەوە پیشان دەدات کە سەبازەکان لە کاتی خواردن دا دەمردن. ئەو داستانەت چۆن لە وێنەکێشان دروست کرد؟\nبۆ من، پێکەوە نانخواردن سیمبولی پێکەوە ژیانە، بەڵام لە سوپادا سەربازم بینی کە لە کاتی خواردن دا دەمردن. دیمەنی سەرەوەی وێنەکە والە بینەر دەکات گەواهی هەموو تاوانەکە بدات، هەر وەکو ئەوەی بەسەریدا هەڵفڕیبێت. هەروەها، لە سەرەوە، سیمای مرۆڤ کاریگەر و شێواو دەردەکەوێت. بەڵام لەبەر ئەوەی سەربازەکان راکشاون، بەشیوەی چەماوەن، روانگەی دیمەنی سەرەوە یاخود ئاریال کارناکاتە سەر جەستەکە. وەکو کرمی ئاوریشم وایە، کە کاردەکات بۆ دروستکردنی ئاوریشم بۆ گەورەکەی خۆی.\nگرنگی جلی سەربازەکان، کە هاوکات کارت لەسەر کردووە چیە؟\nلەساڵی رابردوو، نامە و جلی سەربازی سوپای عێڕاقم کۆکردۆتەوە لە خێزانەکانیان لە عێڕاق. کۆمەڵێک لە خێزانەکان رەتیان کردەوە هاوکاریم بکەن، بەڵام کۆمەڵێکی تر ئامادەبوون کە قوربانیەکانیان بەگشتی بکرێن. رێگەیان دام نامەکانیان لە کەتەلۆگی ‘نیشتمانی باوک’ بڵاوبکرێتەوە، بە ناسنامەی راستەقینەی سەربازەکان. ئەو جلانەی لە ‘دوایین ژەم’ هەڵواسراون، هی سەربازە کۆچکردووەکانن وەکو هاوکاریەک بۆ ئەو کارە.\nئایا نیگەرانیت بەرامبەر بە بەردەوامبوونی کلێشەی نەرێنی میدای عێڕاق، وەکو وڵاتێکی ترسناکی شەڕامێز و توندوتیژ؟\nنەخێر. لەکاتێکدا دۆکیومێنتەکانی رۆژنامەگەری وێنەیی تایبەت بە توندوتژی، و وێنەکانی من ئاماژە بە شەرەکانی رابردوو و ئێستایە، بەتایبەتی جەنگی جیهانی دووەم یان جەنگی ڤێتنام، و هەروەها شەرە یەک لە دوای یەکەکان کە عێڕاقیەکان و خۆم پییداتێپەڕیوین.\nئەگەر وێناکردنی شەڕ جۆرێکە لە بێبەزەیی بوون، هەروەک پێشنیازی دەکەیت، ئەو پرۆسەیە بۆتۆ کەی کۆتایی دێت؟\nنازانم. تا ئەو کاتەی هەست دەکەم پێویستە بوەستم لە دەربڕین.


هه‌وڵی فه‌ڕانسه بۆ دۆزینه‌وه‌ی تاوانبارێکی دیکه\nدوا نوێکردنه‌وه ی مانگی یه‌ک ١٠, ٢٠١٥\nسه‌ربازێکی فه‌ڕانسه خه‌ریکی پاسه‌وانی له نزیک بورجی ئیفل له پاریس. 10ی جانوێری 2015ی زاینی\nله ده‌مێکدا ڕۆژی هه‌ینی ئیواره، سه‌رۆکی فه‌رانسه فڕانسوا ئۆلاند ده‌دوا سپاسی به‌شی ئاسایشی کرد ئه‌وانه‌ی تێرۆریستانیان کوشت.\nپۆلیسی فه‌ڕانسه ئاستی ئاسایشی به‌رزکردۆته‌وه  له ده‌مێکدا هه‌روا به دوای ژنێک دا ده‌گه‌رێت که له هێرشه‌کانی تێرۆرستی له پاریس دا یارمه‌تی تاوانبارانی داوه.\nده‌سه‌ڵاتداران له هه‌ولی دۆزینه‌وه‌ی پێ و شوێنی هه‌یات 26 ساله‌ن که دۆستی ئامدی کۆلیباڵیه، ئه‌وه‌ی ڕۆژی هه‌ینی له ناوه‌ندێکی جووله چوار کریارجوله‌که‌ی له پاریس کوشت پێش ئه‌وه‌ی پولیس ده‌ستریژی لێبکات و بیکوژێت.\nگه‌ڕان به دوای ئه‌و که‌سه پاش سێ ڕۆژ له روودانه‌که‌ی فه‌ڕانسه‌یه که 17 که‌س تێێدا کوژران.\nده‌سه‌ڵاتدارانی فه‌ڕانسه ده‌ڵێن دوو برا که گومانیان له سه‌ره له هێرشی بۆ سه‌ر ناوه‌ندی گۆڤارێ شارلی هه‌بدۆ بوون ڕۆژی هه‌ینی کوژران و بارمته‌یه‌کیش له ماوه‌ی هێرشی پولیس بۆ سه‌ر باکووری پاریس ئازاد کرا. ڕۆژی چوارشه‌مه له هێرشی بۆ سه‌ر بنکه‌ی گۆڤاره‌که‌دا 12 که‌س کوژران.\nفڕانسوا ئۆلاند: "ده‌مه‌وێت سڵاو بۆ وره و بویری ئه‌ندامانی کارلێهاتووی پولیس و ژاندارمان و ئه‌وانه بگه‌یه‌نم که له ئه‌و کرداره‌دا به‌شداربوون. ده‌مه‌وێت به ئه‌وان بڵێم ئێمه شانازیان پێ ده‌که‌ین، چونکه کاتێک ئاماژه‌یان پێدرا، ئه‌وان هێرشیان به هه‌مان ده‌ست و برد و به هه‌مان ئاکام ئه‌نجام دا. ئه‌وان ئه‌وه‌یان ئه‌نجام دا که گیانی مرۆڤ ڕزگار بکه‌ن، وه‌ک ئه‌وه‌ی که به بارمته گیرابوو.ئه‌وان ئه‌وه‌یان ئه‌نجام دا که تێڕۆریستان له ناوبه‌رن، ئه‌وانه‌ی تاوانه‌که‌یان ئه‌نجام دا بوو."\nڕێ پێوانێک بۆ ڕۆژی یه‌ک شه‌مه له شاری پاریس بۆ نیشان دانی یه‌کیه‌تی نیشتمانی ڕێکخراوه، و چاوه‌ڕوانی ده‌کرێت رێبه‌رانی گه‌لێک وڵاتی ئه‌رووپایی له نێویان دا فه‌ڕانسه، ئاڵمان، بریتانیا، ئیتالیا و سپانیا تێیدا به‌شداری بکه‌ن.


داعش ڕیگایەکی نوێ دەکاتەوە بۆ هاتوچۆکردن لە نێوان سوریا و عێراق\nگروپی دەوڵەتی ئیسلامی ناسراو بە داعش ڕێگایەکی نوێ لە نێوان سوریا و عێراق بەکاردەهێنن بۆ هاتوچۆکردن دوای ئەوەی لە شەنگال وەدەرنران و شاڕێی 47 ی ئەو شارەیان لە ژێردەست دەرهێنرا.\nپێشتر داعش شاڕێی 47ی شەنگالی بەکار دەهێنا بۆ گواستنەوەی ئەندامانی و کەل‌وپەلی سەربازی و خۆراک لە نێوان موسڵ و ڕەققە. بەڵام دوای ئەوەی هێزەکانی پێشمەرگە بە هاوکاری ئاسمانی ئەمەریکا توانیان شەنگال ڕزگاربکەن، شاڕێی 47 بەتەواوی بەڕوی داعشدا داخرا و ئەو گروپە ناچاربوو بە دوای شوێنی تردا بگەڕێت بۆ هاتوچۆکردن.\nچەند سەرچاوەیەكی فەرمی لە کوردستان وعێڕاق بە دەنگی ئەمەریکایان ڕاگەیاند کە ئەوان زانیاریان هەیە کە داعش لە باشوری موسڵ بە ئۆتۆمبیلی مەدەنی چەند ڕێگایەک بەکاردێنێت بۆ هاتووچۆکردن و گواستەنەوەی کەل‌وپەل لە نێوان عێراق و سوریا.\nبە گوێرەی پەیامنێری دەنگی ئەمەریکا ئەو ڕێگایە لە خوار موسڵەوە بەشارەدێی بەعاج و قیروان دا تێپەڕدەبێت بەرەو ڕەققە و چەکدارانی داعش ڕۆژانە بۆ هاتوچۆ و گواستنەوەی کەل‌وپەل بەکاری دێنن.\nهەرچەندە ئەم ڕێگایە نوێیە بۆ داعش گران و سەختە بەبەراورد بە شاڕێی 47 ی شەنگال، بەڵام ئاسانی هاتووچۆکردن لە باشوری موسڵ وایکردوە ئەم ڕێگە نوێیە ببێتە جێگرەوەیەکی باش بۆ هاتوچۆی چەکداران. سەیدۆ حسێن ئەندامی ئەنجومەنی پارێزیگای موسڵ بە دەنگی ئەمەریکای ڕاکەیاند، "خواروی موسڵ وەک ناوچەی شەنگال نییە بەڵکو ئاسانە بۆ هاتوچۆ چونکە ناوچەیەکی لمین و تەختە."\nقاسم حسێن بەرجیس ئەندامی پێشووی پەرلەمانی عێراق بە دەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند کە ئەم ڕێگایە بۆتە سەرچاوەیەیکی گرنگی داهات بۆ داعش هەرچەندە ڕووبەڕووی هێرشی ئاسمانی ئەمەریکا و ڕووسیا دەبێتەوە. هەروەها ئەو ئاماژەی بەوەدا، "ڕێگاکە لە زۆربەی شوێنەکان قیرتاوکراوە لە موسڵەوە تاوەکو ڕەققە بێجگە لە ناوچەی قیروان کە ئەویش شوێنێکی بیابان و تەخت و ئاسانە بۆ هاتووچۆکردن."\nپەیامنێری دەنگی ئەمەریکا لە شەنگال جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە داعش مانگێک بەر لە ئۆپەراسیۆنی شەنگاڵ بە شێوەیەکی بەرچاو جموجۆڵ و هاتوچۆی لە شاڕێی 47ی شەنگالدا کەمکردبۆوە و ڕووی کردبووە بەکارهێنانی ڕیگا نوێیەکەی باشوری موسڵ.\nخەڵەف حەدیدی ئەندامێکی تری ئەنجومەنی پارێزگای موسڵ بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند کە ئەوان زانیاریان هەبوو کە داعش هەشت مانگ بەرلەدەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی شەنگال کاریان دەکرد بۆ بونیادنانی ئەو ڕێگەیە لە خواروی موسڵ.\nبە گوێرەی ڕاپۆرتێکی سایتی نیقاش، تەنانەت هاوڵاتیانی مەدەنیش ئەم ڕێگەیە بەکاردێنن بۆ هاتوچۆ و گواستنەوەی کەل‌وپەل. بە گوێرەی ڕاپۆرتەکە، خەڵکی ناوچەکە فرۆشگای بچوکیان لەسەر ڕیگاکە داناوە و کەل‌وپەل و خواردن و خواردنەوە و سووتەمەنی تیایاندا دەفرۆشن.\nحەیدەر شەشۆ فەرماندەی هێزەكانی پاراستنی شەنگال و ئەندامی ئەنجومەنی ناوەندی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند، "دەتوانم بڵێم کە 80% هەموو ئەوکەسانەی کە بەو ڕێگا نوێیەدا هاتوچۆدەکەن داعشن، ئەوەی دەمێنێتەوە خەڵکی سیڤیلن کە زۆربەیان سۆزیان بەلای داعش دایە."\nشایەنی باسە پێشتر بە ڕای زۆرێک لە کاربەدەستانی ئەمەریکا و کوردستان ئۆپەراسیۆنی شەنگال بایەخێکی گرنگی هەبوو بۆ پەکخستنی هاتوچۆی داعش لە نێوان سوریا و عێراق.


ئایا ڤایرۆسی کۆرۆنا بۆتە هۆی دابەزینی فرۆشی ئایفۆن؟\n3/2/2020 03:46 PM\nڤایرۆسی کۆرۆنا کێشەیەکی جیهانییە. ئەپڵ سەرجەم فرۆشگە و نووسینگەکانی خۆی لە چین داخستووە، کەوابوو ئەگەری دابەزینی رادەی فرۆشی بەرهەمەکانی ئەپڵ هەیە.\nشرۆڤەکاری بەناوبانگ "مینگ چی کۆ" رایگەیاندووە ڤایرۆسی کۆرۆنا ئەبێتە هۆی دابەزینی فرۆشی مۆبایلی ئەپڵ. جگە لە ئەپڵ چاوەڕوان ئەکرێ باقی براندەکانی دیکە لەبواری فرۆشدا لەگەڵ ئاستەنگ رووبەڕوو ببنەوە. هەفتەی رابردوو راپۆرتێک بڵاو بووەوە کە باس لە دواکەوتنی بەرهەمهێنانی ئایفۆن 9 و دابەزینی بەرهەمهێنانی ئایفۆن 11 ئەکات. ئەگەرچی ئەم راپۆرتە رەت کراوە، بەڵام هەمووان ئەزانن کە ڤایرۆسی کۆرۆنا کاریگەری نیگەتیڤی لەسەر کارکردی کۆمپانییە چینییەکان هەیە.\n"مینگ چی کۆ" ئەمڕۆ لە پێشبینییەکدا گوتی فرۆشی ئایفۆن لە سێ مانگی سەرەتایی ئەمساڵدا لەگەڵ دابەزینی 10٪ـی رووبەڕوو ئەبێتەوە. چاوەڕوان ئەکرێ فرۆشی مۆبایلەکانی ئەپڵ نزیکەی 36 بۆ 40 دانه بێت. لەئێستادا ناکرێ سێ مانگی دووهەمی ئەمساڵ پێشبینی بکرێت، چونکە ئەبێ چاوەڕوانی گشتگیر بوون یان لەناوچوونی ئەم ڤایرۆسە مەترسیدارە بکەین.\nهەفتەی رابردوو "کۆ" لە پێشبینییەکدا گوتی: ئەپڵ ئەمساڵ پەردە لەسەر شەحنکەرەوەی وایەرلێس، AirTag و هێدفۆنێکی نوێ لائەدات. هەڵبەت ڤایرۆسی کۆرۆنا ناساندنی ئەم بەرهەمانه دوادەخات. ئەپڵ لەم دواییانەدا سەرجەم بنکە و نووسینگەکانی خۆی لە چین داخستووە. ئەم پشوودانه ناچارییە هەتا 9ـی فێبریە درێژەی هەیە، بەڵام بە گشتگیر بوونی کرۆنا ئەم ماوەیە درێژ ئەبێتەوە.\nهۆکارێکی دیکەی دابەزینی جیهانی فرۆشی مۆبایلە زیرەکەکان، شەڕی ئابووری نێوان چین و ئەمریکایه. چاوەڕوانیی بەکارهێنەران بۆ ئاراستەکردنی سیستەمی 5Gـیش لەسەر ئەم پرۆسەیە کاریگەری هەبووە.


لە زیادکردنێکی ئاشکرادا کۆمەڵە بەرهەمێکی پیکاسۆ فرۆشران\nگرووپێکی دزین و به قاچاخبردنی نه‌وت ده‌ستگیرکرا\nنێچیرڤان بارزانی و شاندێكی په‌روه‌رده‌یی توركیا كۆبوونه‌وه\nبه‌غدا... نێچیرڤان بارزانی له‌گه‌ڵ به‌رپرسه باڵاكانی به‌غدا كۆبووه‌وه\nقائیمقامی سلێمانی: رێوشوێنی نوێ بۆ چاودێری كردنی كه‌رتی ته‌ندروستی ده‌گرینه به‌ر\nلەھەولێر باوک و کوڕێک لەسەر دزی دەستگیر دەکرێن\nچۆپی فەتاح براندێکی تایبەت بە خۆی رادەگەیێنێت\n2017-12-02 [04:55 AM]\nZNA – هەولێر\nلە زیادکردنێکی ئاشکردا لە پاریسی پایتەختی فەڕەنسا، کۆمەڵە کارێکی هونەریی، شێوەکاریی ئیسپانی، پابلۆ پیکاسۆ فرۆشران.\nکۆمەڵە کارە هونەرییەکە لە ١٠٠ کاری نەخشاندن پێکهاتبوو کە بەناوی (suite of wollars) ناسراون و بە بڕی یەک ملیۆن و ٩٠٠ هەزار یۆرۆ فرۆشران.\nئەم کۆمەڵە کارە هونەرییە لە ساڵانی نێوان ١٩٣٠- ١٩٣٧ بەرهەمهاتوون و لەسەر داوی بازرگانێکی فەڕەنسی، بەرهەمی هێناون.\nپابلۆ پیکاسۆ، لە ٢٥ تشرینی یەکەمی ساڵی ١٨٨١ لە دایکبووە، باوکی ھونەرمەندی وێنەکێشان بووە و لە یەکێک لە قوتابخانەکانی وێنەکێشان مامۆستای وێنەکێشان بووە.\nلە تەمەنی حەوت ساڵیدا باوکی فێری وێنەکێشانی کردووە، لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا وێنەیەکی باوکی تەواوکردووە کە بەنیوەچڵی بەجێی ھێشووە، کاتێک باوکی سەیری وێنەکەی کرد بۆی دەرکەوت کە کوڕەکەی لە ھونەری وێنەکێشاندا لەخۆی بەتواناترە، ھەر بۆیە ئیتر وازی لە وێنەکێشان ھێناوە.\nساڵی ١٩١١ یەکەم گەشتی بیکاسۆ بوو بۆ پاریس، کە بە پایتەختی ھونەری ئەوروپا ناسراوبوو، لەوێ شاعیر و رۆژنامەنووسی فەرەنسی ماکس جاکۆبی ناسیوە، زۆر یارمەتیدەری بووە لە فێرکردنی زمان و ئەدەبی فەڕەنسی و لەیەک ژووردا پێکەوە دەژیان، جاکۆب بەشەو دەخەوت، بەڵام پیکاسۆ بەپێچەوانەوە بەڕۆژ دەخەوت و بەشەوان کاری کردووە.\nئەو شێوەکارە، بەدەست ھەژاری و نائومێدی و سەرماوە ناڵاندویەتی، تەنانەت زۆربەی زۆری وێنەکانی خۆشی سووتاندووە تاکو لەسەرما رەق نەبێتەوە و ژوورەکەی بەگەرمی بمێنێتەوە.\nپیکاسۆ، لە ساڵی ١٩٠١ گەڕاوەتەوە مەدرید و لەگەڵ ھاوڕێیەکەیدا گۆڤارێکیان دامەزراندووە و لە رێگەی ئەم گۆڤارەوە وێنەی کاریکاتێری کێشاوە و بڵاوی کردووەتەوە، تێیدا نەھامەتی ھەژارەکانی بەرجەستە کردووە.\nلە ساڵی ١٩٠٧ بەشداری لە پێشانگایەکدا کردووە کە لە پاریس کراوەتەوە و لە وێنەکێشان و بڵاوکردنەوەی بەردەوام بووە، لە ساڵی ١٩٣٥ بۆ ساڵی ١٩٥٩ زیاتر لە ٣٠٠ قەسیدەی نووسیوە و جاربەجاریش رۆڵی لاوەکی لە چەند فیلمێکدا گێڕاوە.\nلەساڵی ١٩٤٤ کەوتووەتە داوی خۆشەویستی قوتابیەکەیەوە کە ٤٠ ساڵ لەخۆی بچووکتربووە و بۆ ماوەی سێ ساڵ ئەو پەیوەندییە بەردەوامبووە.\nئەو شێوەکارە، یەکێک لە بەناوبانگترین ھونەرمەندانی سەدەی بیستەمە و دامەزرێنەری بزوتنەوەی کۆبیزمە کە بریتییە لە کێشانی وێنە بەشێوەیەکی ئەندازیاری.\nپیکاسۆ، لە ٨ نیسانی ١٩٧٣ لە تەمەنی ٩١ ساڵیدا لە کاتی مەیخواردنەوەدا لەگەڵ خێزانەکەیی و ھەندێک لە ھاوڕێکانی گیانی لەدەستداوە.\nئەم هەواڵە 1420جار خوێندراوەتەوە\nچەند دیمەنێک لە لافاوەکە فەرەنسا\nڤیدیۆیی .. شەقامی خۆت و چانسی خۆت\nڤیدیۆیی .. ساتی کوشتنی تارا فارس\nھەڵۆیەک ھەوڵی رفاندنی منداڵێک دەدات\nچەند دیمەنێکی سامناکی زریان و گەردەلوولەکەی ئەمریکا


یادێک لە پێشمەرگە و فەرماندەری قارەمان شەهید محەممەد قادرزادە (محەممەد مینە هەللاج) – Giareng\nحیزبی دیموکراتی کوردستان و بزووتنەوەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، خاوەنی مێژوویەکی گەورە لە فیداکاری و قوربانیدانن. لە ڕیزی تێکۆشەرانی ئەم حیزبە و خەباتی ڕزگاریخوازانەی نەتەوەکەمان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، ناوی سەدان و هەزاران قارەمان دەبینرێ کە بە داخەوە هێشتا ئەو دەرفەتە بۆ زۆربەی زۆریان نەڕەخساوە، تا ڕۆلەکانی نەتەوەکەیان بەو جۆرە پێویستە، بیانناسن. محەممەد قادرزادە، ناسراو بە محەممەدی مینە هەللاج، کە ڕێبەندانی ئەمساڵ، 30 ساڵ بە سەر شەهیدبوونیدا ڕادەبرێ، یەک لەو قارەمانانەیە.\nمحەممەدی مینە هەللاج، لەساڵی 1358ەوە تا کاتی شەهید بوونی لە سەدان مەئمورییەتی حیزبی و دەیان شەڕ و بەربەرەکانی دا بەشداریی کرد. کاتێک لکی 2ی شەهید مینە شەم سەر بە هێزی شەهید موعینی سازمان درا، ئەو لکە لە سێ دەستەی زۆر بە هێز و بەتوانا پێک هاتبوو. محەممەد فەرماندەری یەکێک لەو دەستانە بوو. ئەو لە ماوەیەکی زۆر کەمدا وەک فەرماندەرێکی مودیر و ئازا و خاوەن بەرنامە و تاکتیک تواناکانی خۆی سەلماند. لە گرتنی بنکە و پێگە نیزامییەکانی رێژێم، لە دانانەوەی کەمین و لە هێرشبردن بۆ سەر هێزی پەلاماردەر و لە بەرنگاربوونەوەی هێرشی رێژێم بۆ سەر ناوچە ئازادکراوەکان، هەمیشە لە سەنگەری پێشەوە دا بوو. بەشێک لەو شەڕە گەورە و بە ناوبانگانەی کە محەممەدی فەرماندە لەگەڵ هاوسەنگەرانی دابەشداریی تێدا کردن بریتی بوون لە “هەژدە دۆلان”، “کەندەل” ، “کانیە سوور”لە ناوچەی بانە، تێک شکاندن و تەفرو تونا کردنی ستوونی ئەرتەش کە لە بانەوە بەرەو سەردەشت بەڕێوە بوو و زیاتر لە 20 رۆژ بوو لە “دارساوێن” بەهۆی بەرگریی قارەمانانەی پێشمەرگەکانی حیزب پێشی پێ گیرا و سەرئەنجام لە رۆژی 31/6/1359 زەبرێکی توندی لێدرا و تێک شکێندرا. لەو شەڕەدا سەدان کەس لە هێزە چەکدارەکانی رژێم بوونە قوربانیی سیاسەتی شەڕخوازانەی ڕێبەرانیان، دەیان دەزگا تانک و زرێپۆش و ماشێن تێک شکیندران و سوتان. جبەخایەکی گەورە بە ئاگری چەکی پێشمەرگە لە نێوچوو.\nمحەممەد لە شەڕەکانی سەر رێگای سەردەشت- بانە ، سەردەشت – مەهاباد ، سەردەشت – پیرانشار و شارستێن بەشداریی ئازایانەی هەبوو. دەست بەسەرداگرتنی پایگای پردی بریسوێ، لێدانی پایگاکانی رێژێم لە ناوشاری سەردەشت بە تایبەتی پادگان، خانەی موعەللیمان ، خانووی مەلاوەسیم، وارشی قازیاوی، قوڵتێ و زەردە کەمبەر، بەسرێ، مەکڵاوێ، شەڕەکانی چیای کەپری، کێوەرەش، موسێ ، گەنمان، گردنەی زمزیران، گرتنی پایگای ئەرتەش لە به‌رزاییه‌کانی سارتکێ بەناوی گورژان، گۆمەکورتەک، پردی هۆرمزاوێ، شەڕی بناوێ، مامەزینە و وەلیو، کاڵەشین، مێونە و سوێروێ، دۆڵی زمزیران، پردی جەماڵەدین، شەڕی ناو گوندی سارتکێ و شەڕی بەناوبانگی رۆژی 19/6/1362ی هەتاوی کە رێژێم بەهێزێکی زۆرەوە هێرشی کردە سەر گوندی نستان و ناوچە گرینگ و زاڵەکانی دەوروبەری گرت. ئەوە لە کاتێک‌دا بوو کە رێژێم لە ناوچەکانی بوکان و مەهابادیش را هێرشێکی بەربڵاوی بۆ سەر نەخۆشخانەی حیزب لە موسێ و دەوروبەری کردبوو، بریندارەکانی نەخۆشخانە بۆ گوندی نستان راگوێزرابوون ولە مزگەوتی ئاوایی دابوون. محەممەدی مینە هەللاج و پێشمەرگەکانی ژێر فەرماندەیی ئەو، لە قۆڵی لای “سێوە سورە” و “بەردە کوڕ” لە چاوەڕوانیی هێرشی هێزەکانی رێژێم بۆ ئەو ناوچەیە دا بوون، بەڵام کاتێک لە هەواڵی هێرشی رێژێم بۆ سەر گوندی نستان ئاگادار دەبن بە پەلە بۆ رزگار کردنی بریندارەکان و پێرسونێلی نەخۆشخانە خۆیان دەگەیەننەوە ئەو بەرەیە و لە شەڕێکی ئازایەندا بەهاوکاریی هێزی به‌رگریی میللی وپشتگیریی خەڵک زەبرێکی قورس و کاریگەر لە هێزەکانی رژێم دەوەشێنن و تەواوی ئەو بەرزایی و ناوچانەیان لێ پاک دەکەنەوە و بەرەو “کورتەباسک” و “مێونە” راویان دەنێن. لەو شەڕەدا ژمارەیەکی زۆر لە پەلاماردەران کوژران و بریندار بوون، دەیان کەس لەوان بەدیل گیران، زیاتر لە دوسەد قەبزە چەک کەوتە دەستی هێزی پێشمەرگە و هێزی بەرگری و خەڵک.\nپێویستە بگوتری کە شەهید محەممەدی قادرزادە دوو کچی بە ناوەکانی “قەدەم” و “سروە” لە پاش بەجێ ماون. گلکۆی ئەم شەهیدە لە زێدەکەی، گوندی نستانە و وەک گڵکۆی هەزاران شەهیدی دیکەی کوردستان، شایەدی بۆ بوێری وفیداکاریی تێکۆشەرانی دەیەکانی ڕابردوو دەدەن.


هۆڵەندا تاوتوێی وەرگرتنی بەشێک لە منداڵانی کەمپەکانی یۆنان دەکات | Pishti News\nپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی/په‌نابه‌ران/هۆڵەندا تاوتوێی وەرگرتنی بەشێک لە منداڵانی کەمپەکانی یۆنان دەکات\nBahman Hassan 2020/04/24\n106 1 خوله‌ک\nلە نامەیەکدا کە پێکهاتووە زیاتر لە سەد کەسایەتی و ڕێکخراوی مەدەنی داوا لە کابینەی حکومەتی هۆڵەندا کراوە بەشێک لەو منداڵە پەنابەرە بێسەرپەرەشتانەی کەمپەکانی یۆنان وڵاتی هۆڵەندا وەریانبگرێت و شوێن و ڕێگایان بۆ دابین بکات.\nلەو نامەیەدا کە پێشکەشی حکومەتی هۆڵەندا کراوە، تیایدا کەسایەتی سیاسیی، دکتۆر، کەسایەتی ئاینیی، زانایان و ڕێکخراوە مەدەنیەکانی مافی مرۆڤ و ڕێکخراوەکانی تایبەت بە پرسی هاوکاری پەنابەران، وەهەروەها چەندین شارەوانی شارەکان داوایانکردووە. هەرچی زووە حکومەتی هۆڵەندا بڕیار لەسەر وەرگرتنی بەشێک لەو منداڵە پەنابەرانەی کەمپەکانی یۆنان بدات و بیانهێنێتە هۆڵەندا.\nئەو کەسایەتی و ڕێکخراوە مەدەنیانە ئاماژەیان بەوەداوە کەوا لەم بارودۆخە هەستیارەدا کە نەخۆشی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کرۆنا هەیە زیاتر پێویستە خەمخۆری بنویندرێت بۆ ڕزگارکردنی ئەو منداڵە پەنابەرە بێسەرپەرەشتانەی کەمپەکانی یۆنان پێش ئەوەی کارەساتی مرۆیی ڕووبدات.\nبەپێی زانیاری ڕێکخراوە مەدەنیەکانی هۆڵەندا شارەوانیەکانی شارە جیاوازەکانی وڵاتی هۆڵەندا ئامادەی ئامادەکاریان بۆ پێشوازی 500 منداڵی پەنابەر نیشانداوە. بەڵام لەئەگەری نیشاندانی ڕەزامەندی حکومەتی هۆڵەندا بۆ وەرگرتنی ئەو منداڵە بێسەرپەرەشتانە لە کەمپەکانی یۆنان. دواتر ئاشکرا دەکرێت ڕێژەی وەرگرتنی ئەو منداڵە پەنابەرانە چەند کەس دەبن. بەپێی هەماهەنگیەک کە کراوە لە کۆمیسیۆنی ئەوروپا تایبەت بە کەیسی ئەو منداڵە پەنابەرانەی خوار تەمەن 18ساڵ لە کەمپەکانی یۆنان.\nمەرجی وەرگرتن و ڕاگواستنی ئەو منداڵە پەنابەرانە لە کەمپەکانی یۆنان بۆ وڵاتانی دیکەی ئەوروپا ئەوەیە”دەبێت تەمەنیان لەژێر 18ساڵ بێت و بێ دایک و باوک و بێسەرپەرەشت بن. واتا بەپێی ئەو هەماهەنگیە کە کراوە لەسەر ئەو کەیسە لە کۆمیسیۆنی ئەوروپا لە ئایندەدا ئەو مەنداڵانە کە وەردەگیرێن لە وڵاتانی دیکەی ئەوروپا. کەسانێک وەکو کەسوکار، یان باوک و دایک و سەرپەرەشت جارێکی دیکە ناتوانێت خۆی بکاتەوە بە خاوەنی ئەو پەنابەرە منداڵەی کە بەو مەرجانە وەرگیراوە کە ئاماژەمان پێکردووە لە ڕاپۆرتە هەواڵەکەدا.\nسەرچاوە: ئاژانسەکانی هۆڵەندی\nپه‌نابه‌ر دابه‌شكردنی په‌نابه‌ران كۆچبه‌ر گوساتنه‌وه‌ی په‌نابه‌ران هۆڵه‌ندا یۆنان\nمه‌كه‌دۆنیا: ته‌قه له په‌نابه‌ران كرا


ئارمان غەفووری تا کاتی بەڕێوەچوونی دادگا، بە دانانی بارمته ئازاد کرا\n13:28 - 20 سەرماوەز 2718\nئاژانسی کوردپا: چالاکێکی مەدەنیی کورد، خەڵکی شاری مەریوان به دانانی بارمتە تا کاتی بەڕێوەچوونی دادگاکەی، به شێوەی کاتی ئازاد کرا.\nبە پێی هەواڵی گەیشتوو به ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی دووشەممە، ١٩ی سەرماوەز، \_"ئارمان غەفووری\_"، چالاکی مەدەنیی خەڵکی مەریوان که ڕۆژی ٢ی گەلاوێژ لە لایەن هێزەکانی ئیتلاعاتەوە دەستبەسەر کرابوو، به دانانی بارمتە بە شێوەی کاتی لە زیندانی مەریوان ئازاد کرا.\nئەم ئەندامەی \_"ئەنجومەنی سەوزی چیای مەریوان\_"ە، پاش دەستبەسەرکران گوازراوەتەوە بۆ گرتووخانەی ئیتلاعاتی سپای سنە و سێ مانگ لە ژێر لێپرسینەوەی ئەم ناوەندە ئیتلاعاتییەدا بووە.\n\_"ئارمان غەفووری\_"، ٩ی خەزەڵوەری ئەمساڵ گوازرایەوە بۆ زیندانی مەریوان و لە ماوەی دەستبەسەرکرانیدا، تەنیا یەک جار لە گەڵ بنەماڵەکەی چاوپێکەوتنی هەبووە و لە دەستپێراگەیشتن به پارێزەریش لە کاتی دەستبەسەر کرانیدا بێبەری بووە.\nتاکوو ئێستا هیچ هەواڵێک لەمەڕ تۆمەتە وەپاڵدراوەکانی ئەم چالاکە مەدەنییە کوردە بڵاو نەکراوەتەوە.\nڕۆژی دووشەممە، ٢١ی ڕەشەممەی ٩٦، ئەم چالاکە مەدەنییە کوردە هاوکات لە گەڵ \_"عەدنان حەسەن پوور\_"، \_"مـحەممەد دانش\_" ، \_"فەرامەرز محەممەدی\_" و \_"ناسح باخشی\_"، به تۆمەتی بەشداری کردن لە کۆبوونەوەی پشتیوانی لە عەفرین لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەستبەسەر و دواتر به دانانی بارمته ئازاد کرابوو.


وەزارەتی ناوخۆ: تا راگەیاندنى رێکاری نوێ قەدەغەى تەواوەتی هاتوچۆ بەردەوام دەبێت\nجیهان.. ژمارەی توشبووانی کۆرۆنا ٤٠٠ هەزاری تێپەڕاند\n6461 جار خوێندراوەتەوە\nژمارەی توشبووانی کۆرۆنا لە جیهاندا ٤٠٠ هەزاری تێپەڕاند و لەو ژمارەیەش تاوەکو ئیستا زیاتر لە ١٧ هەزار گیانلەدەستان و زیاتر لە ١٠٣ هەزار چاکبوونەوە تۆمارکراوە.\nبەپێی دواین ئاماری توشبووانی کۆرۆنا، لە ئێستادا ژمارەی توشبووان لە سەرانسەری جیهاندا چوارسەد هەزار توشبووی تێپەڕاند و ژمارەی ئەو کەسانەشی لەسەرەتایی سەرهەڵدانی ڤایرۆسەکەوە چاکبوونەوەتەوە زیاد لە شەش هێندەی ژمارەی ئەو کەسانەیە کە بەهۆی ڤایرۆسەکەوە گیانیان لەدەستداوە.\nلە ئێستا زۆرترین رێژەی توشبوون بە کۆرۆنا لە وڵاتی چین و سەرچاوەی دروستبوون و بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە تۆمارکراوە بە جۆرێک ٨١ هەزار و ١٧١ حاڵەت تۆمارکراوە و لەو ژمارەیەش سێ هەزار و ٢٧٧ گیانلەدەستدان و ٧٣ هەزار چاکبوونەوە هەیە کە زیاتر لە ٩٠٪ توشبووان دەکات.\nلە دوای وڵاتی چینەوە وڵاتی ئیتاڵیا دێت بە جۆرێک تاوەکو ئێستا ٦٣ هەزار و ٩٢٧ کەس توشبوون و لەو ژمارەیە زیاتر لە شەش هەزار گیانلەدەستدان و حەوت هەزار و ٤٣٢ چاکبوونەوەش هەیە.\nلە پلەی سێیەمدا وڵاتی ئەمریکا دێت بە جۆرێک زیاتر لە ٤٨ هەزار توشبوون تۆمارکراوە و لەو ژمارەیەش پینج هەزار گیانلەدەستدان و ٢٩٥ حاڵەتی چاکبوونەوەش هەیە.\nلە پلەی چوارەمدا ئیسپانیایە بە جۆرێک زیاتر لە ٣٩ هەزار توشبوون تۆمارکراوە و لەو ژمارەیەش زیاتر لە چوار هەزار گیانلەدەستدان و نزیکەی چوار هەزار حاڵەتی چاکبوونەوەش هەیە.\nلە پلەی پێنجەمدا وڵاتی ئەڵمانیا دێت کە تاوەکو ئێستا زیاتر لە ٣١ هەزار توشبوون و دوو هەزار و ٣١٤ گیان لەدەستدان و ٧٤٩ چاکبوونەوەش تۆمارکراوە.\nلە پلەی شەشەمدا وڵاتی ئێران دێت بە جۆرێک تاوەکو ئێستا زیاتر لە ٢٤ هەزار توشبوون و هەزار و ٩٣٤ گیان لەدەستدان و نزیکەی نۆ هەزار چاکبوونەوەش هەیە.\nهاوکات، بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی تەندروستیی، تاوەکو ئێستا ٣١٦ توشبووی کۆرۆنا لە عێراقدا تۆمارکراوە و لەو ژمارەیەش ٢٧ کەس گیانیان لەدەستداوە و ٧٥ کەسیش بەتەواوی چاکبوونەتەوە.\nلە هەرێمی کوردستانیش، بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی تەندروستیی، تا ئێستا ٩١ حاڵەتی توشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە هەرێمدا تۆمارکراوە بەجۆرێک ٦١ توشبوو لە سنوری پارێزگای سلێمانی و ٢٨ توشبوو لە پارێزگای هەولێر و دوو توشبووش لە دهۆک، لەو ژمارەیەش دوو حاڵەتی گیانلەدەستدان و ٢٢ حاڵەتی چاکبوونەوەش تۆمارکراوە.\nبۆ بینینی دواین ئامارەکانی کۆرۆنا لە جیهاندا کلیک لێرە بکەن


ژياننامه‌ی گه‌وراپياو ئاينی يارسان(سه‌يد خه‌ليل عالی نژاد) - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nژياننامه‌ی گه‌وراپياو ئاينی يارسان(سه‌يد خه‌ليل عالی نژاد)\nواز كرد. باوگی ڕه‌حمه‌تی سه‌ید شامراێ عالی نژاد، ته‌مويره‌ژه‌ن بى.\nسه‌ید خه‌لیل مه‌شق ته‌مويره وه‌ل سه‌يد نادر تاهری ده‌سوه‌پی كرد و 2 ساڵيش چييه لاى سه‌ید ئه‌مروڵڵاى شائبرایمی. هه‌ميش له ده‌وریش ئه‌میر حه‌یاتی هووكاره بوى و دوياتر چويه لای ماموستا عابدین خادمی؛ له هه‌مان وه‌خت سه‌رپه‌ر‌شتی گرووپ ته‌مويره‌ژه‌نه‌يل شار سه‌حنه‌يش گرده‌مل. ناوبرياێ له ئاخره‌يل ده‌يه‌ی په‌نجا به‌ش موسیقای زانكۆ هونه‌ر ته‌واو كرد.\nله سه‌ره‌تای ده‌يه‌ى 60 گرووپ ته‌مويره‌ی شه‌مس وه سه‌رپه‌رشتی که‌یخسره‌و پوورنازری دامه‌زريا و عالی نژاديش چويه ناو جه‌م ئی گرووپه. به‌رهه‌م هاوکاريی وه‌ل گرووپ ته‌مويره‌ی شه‌مس، وه‌ته‌نياژه‌نين و جواو ئاواز نه‌مر سه‌ید خه‌لیل له کاسێت (صدای سخن عشق) بوی ک وه‌ل ده‌نگ مامۆستا شه‌هرام نازری بڵاوه‌و كريا.\nله ناوڕاس ده‌يه‌ی 60هه‌تاوی سه‌ید خه‌لیل خوه‌ی گرووپ بابا تاهر دامه‌زران و وه‌هاوكاری ئه‌ندامه‌يل گرووپه‌گه کاسێتيگ وه‌ناو (زمزمه‌ی قلندری) به‌رهه‌مهاوردن. له ئاخره‌يل هه‌مان ده‌يه سه‌یدخه‌لیل وه وه‌سيه‌ت ڕه‌حمه‌تی عيبادی ئه‌را به‌شداری له ڕێوڕه‌سم وه‌خاكسپاردنى چی ئه‌را تاران و دی هویچ وه‌خت ئه‌را ميلكان خوه‌ی گله‌ونه‌خوارد.\nعالی نژاد له‌شوون چه‌ن ساڵ مه‌نين له تاران، ئيران هيشته‌جی و وه‌ره‌و وڵات سويد كووچ کرد. جارێ مه‌مه‌ر ئى كووچكردنه وه‌ته‌واوی ديار نيه، وه‌لی ئه‌نجامه‌گه‌ی تيرۆر سه‌ید خلیل بوى.\nله ساڵ (1380.ك.هه‌تاوی) له شار گوتنبێرگ سويد، سه‌ید خه‌لیل وه ده‌س كه‌سه‌يل نه‌ناسرياێ تيرۆر كريا و ماڵ و ته‌رم بی گيانيشی ئاگر دريا.\nبێ گومان موسیقا بوار سه‌ره‌كی كاروچالاكييه‌يل عالی نژاد بوى. هه‌رچه‌ن فره‌تر وه ژه‌نين ته‌مويره ناسرياويد وه‌لی چالاكيی له مه‌يدان هونه‌ر ته‌نيا وه‌ی مه‌سه‌له كوتايی وه‌پی نه‌هاتياد. سه‌ید خه‌لیل خاون ده‌نگ زوڵاڵ و وه‌سووزيگ بوى و ئاواز له مه‌کته‌ب مامۆستای كووچكردگ میرزا حوسێن خادمی هووكاره بويد، هه‌ميش له ڕه‌حمه‌تی نادر نادری هووكاره‌ی ده‌ف بوى و له که‌یخسره‌و پوور نازری-يش ژه‌نين تار ياێ گرد.\nبيجگه له ژه‌نيارى ته‌مويره، له دروسكردن ئی ئامێره پسپۆڕ بوی و ته‌مويره‌گانی وه مۆر شه‌يدا و قه‌له‌نده‌ر تا ئيسه‌يش هه‌سه‌يان.\nهه‌ڵه‌وگه‌ردانن و شيه‌وكردن بڕێگ باوه‌ت مه‌زه‌وی (په‌يوه‌نديدار وه ئاين يارى) له چالاكييه‌يل تر ناوبرياێ بوی. هه‌ميش ئه‌را ماوه‌يگ ( نزيكه‌ی 10 ساڵ) وه هه‌ساره‌ناسی و په‌يمانه‌ی وه‌خت کوردی خه‌ريك بوی ک ئاكامه‌گه‌ی ڕووژشمار کوردی گه‌رمه‌سێری سوڵتانی بوى ک له‌شوون په‌سه‌نكردنی له‌لايه‌ن ده‌زگای ژئوفیزیک زانكۆی تاران، ئه‌ی ڕووژشماره گشت ساڵيگ چه‌ن ده‌نگيگ له‌لی چاپ كريه‌ێد. داناين ئی ڕووژشماره بويه باێس ئه‌وه‌گ به‌ش فره‌يگ له كێشه‌يل كومه‌ڵگای (یارسان) وه تايبه‌ت له‌باره‌ی وه‌خت ڕووژه‌گرتن چاره‌سه‌ر بكريه‌ێ.\nته‌مويره له سه‌رده‌مه‌يل كويه‌ن تا ئمڕوو(تنبور از دیر باز تاکنون) ک نامه‌ی ماسته‌ر عالی نژاد بوى ئه‌را وه‌رگرتن پله‌ی کارناسی له كۆلێژ موسیقای زانكۆی هونه‌ر تاران.\nهه‌ڵه‌وگه‌ردانن و شيه‌وكردن ورد که‌ڵامه‌یليگ جوور به‌شيگ له که‌ڵام حه‌زره‌ت شێخ ئه‌میر و که‌ڵام حه‌زره‌ت ته‌یموور بانیارانى و هه‌ڵه‌وگه‌ردانن که‌ڵام حه‌زره‌ت خان ئه‌ڵماس.\nله ناوبرياێ به‌رهه‌مه‌يل فره‌يگ جوور ئاین مه‌ستان و سه‌نای عه‌لی وه‌جی مه‌نيه.\nهزاران سه‌ڵام له گيان پاك سه‌يد خه‌ليل عالی نژاد و گشت ئه‌و كه‌سه‌يله‌گ وه‌بی تاوان و مه‌زڵوومانه كه‌مووتر چه‌رمگ ڕووحيان ئه‌را ئارامگای هه‌ميشه‌يی دا له شه‌قه‌ی باڵ... ڕووحی شاد و يادی زينگ.


ئەو چیرۆكانەی بەشێك نین لە تەورات هەر چەند بە ڕۆحێكی ئیلاهییانەشەوە نووسراون\nخۆشەویستی ئەتوارێكی ئینسانییە، بەڵام فەزایەكی دەوێ تێیدا پەروەردە بێ. گوند نەیتوانی ئەو گەشە گەورەیە بە ناخی ئینسان بكات، دەپرسم ئەی شار، ئایا شار توانی؟ بۆ ئەوەش دەبێ بزانن كورد شاری هەیە؟ ئەو قەرەباڵغییە گەورەیە چ كۆمەكێكی بە ڕcحی كارێكتەری كورد كردووە؟\nلەنێوان گوند و شاردا\nئەگەر بمانەوێ مێژووی شار و گوند بنووسینەوە، كە ئەوە كارێكی تەواو ئەكادیمییە و من لە سەرەتای ئەو وتارانەدا نووسیم، ئەو وتارانە بە هەناسەیەكی ئەدەبی نووسراون، ئەوە جگە لەوەی كە زۆریش درێژ دەبنەوە، بەڵام وەك پێویستییەكی بابەتەكە ئەو گۆڕانكارییانە دەخەمە ڕوو كە شار لە گوند جیا دەكاتەوە.\nلە مێژووی نوێدا، گوندێكی كوردیمان نییە، بە شێوەیەكی سروشتی گەشەی كردبێ و بە ئاستی شار گەیشتبێ. دیسانەوە ناچارم بڵێم، مەبەستم (لە باشوورە) دەشێ شاری كوردییش لە ڕووی تەعریفەوە لە وڵاتانی دیكە جیاواز بێ.\nهەر بۆ نموونە، كۆمەڵگەی مەدەنیی ئێمە سێبەری كۆمەڵگەی مەدەنیی دنیایە، زانكۆی ئێمە سێبەری زانكۆ و مەفهومەكەیەتی. نەخۆشخانەكانیشمان هەر وایە. واتا هیچ شتێكی ڕاستەقینەمان نییە، لاسایی دەكەینەوە تا هەمان بێ، بۆ نموونە، وەك بەزۆر پێمان بكەن، چەند ساڵێكە یادی لەدایكبوونی منداڵەكانمان دەكەینەوە، جەژنی سەری ساڵان دەگێڕین، بەڵام دیارە ئەوانە نماییشن، ڕەگیان لە كولتوور و ناخماندا نییە و وەك گاڵتە دێنە بەرچاو. گرینگ ئەوەیە شتەكەمان هەبێ، بێ ڕووحیەت، بێ ناوەڕۆك.\nشاریش هەر وایە، دەبێ ئەوە ڕوونتر بكەمەوە.\nمن باسی دیمەنە ڕواڵەتییەكانی شار ناكەم، شار دەشێ بچووك بێ، بەڵام شارستانی بێ، واتا شار بێ.\nجیاوازییە سادەكانی نێوان شار و گوند\n- دیارترین جیاوازیی نێوان شار و گوند، كاركردن و جۆری كاركردنەكەیەتی.\n- لە لادێدا هەمووان خەریكی كشتوكاڵ و مەڕومەڵاتن.\n- لە شاردا هەر كەسە خەریكی كارێكە، دوكانداری، سەنعەتكاری، فەرمانبەری، كرێكاری.\n- هەر كام لەو كارانە كاتێكی تایبەت داگیر دەكەن، هەموو كاتی كەسەكە ناگرن.\n- كات لە گوندا بازنەییە ئەویش بە سروشتی ئەو كارەی دیكەن.\n- لە شاردا كات دابەش دەكرێت، بەیانی و نیوەڕۆ و ئێوارە بەئاشكرا و ڕوون دەردەكەون. وەزیفەی بوونیشیان بە ڕێكخستنی ژیانەوە دیارە.\n- دابەشكردنی كات لە شاردا، دابەشكردنی نانخواردنیشی بۆ ژەمەكان ڕێكخستووە، نانی بەیانی و نیوەڕۆ و ئێوارە. زۆر جار ئەوە لە لادێدا بە ڕوونی دەرناكەوێ.\n- شەوانی لادێ، لە ئاوابوونی خۆرەوە دەست پێ دەكات، كوژانەوەی خۆر واتا كوژانەوەی لادێ.\n- كوژانەوەی خۆر شار ناكوژێنێتەوە، بەڵكوو جۆرێكی دیكە لە ژیان دەست پێدەكات كە ژیانی شەوانە، شەوانی شاریش دابەش دەكرێ بەسەر چەند بەشێكدا.\n- هەر لە پەیوەندیی بە كاتەوە، لە شاردا بەیانییان هەر كەس دەچێتە سەر كاری خۆی و كار لە سەعاتێكی دیاریكراودا كۆتایی دێت. چوونەوە ماڵ و پشووی ڕۆژیان دەست پێ دەكات.\nجلك و بەرگ\n- بەدەگمەن نەبێ، جلك و بەرگی لادێ شەو و ڕۆژ، كاتی كاركردن و پشوو یەك جۆرە. هی هەموو كەسەكانی گوند وەك یەكە، شوان بێ یان گاوان، پاڵە بێ یان جووتیار.\n- جووتیار ئەو جلك و بەرگەی بۆ زەوی كێڵان و تۆوكردن لەبەری دەكات بۆ ناو گوند و شەویش هەر بە هەمان بەرگەوە دەخەوێ.\n- لە شاردا ئەوە بە جۆرێكی دیكەیە.\n- هەموو كەسەكان یەك جلكیان لەبەر نییە.\n- بەرگی دوكاندار جۆرێكە، هی كریكاریش دەناسرێتەوە، هی قەساب و مزگەریش جیاوازە. ئەوە هیچ كە فەرمانبەر و مامۆستا و پیشەكانی دیكە، هەر یەكە و جلك و بەرگی خۆی هەیە.\n- خەڵكی شار، یان شاری، لەنێوان كاتەكانیشدا جلەكانیان دەگۆڕن، بۆ سەر كار جۆرە جلێك لەبەر دەكەن و بۆ پشووی دوای نیوەڕۆ جۆرێكی دیكەیە. شەوانەش بیجامە لەبەر دەكەن. ئەوە جگە لەوەی كە بۆ سەیران و پیاسەی ئێواران جلەكانیان دەگۆڕن.\n- خەڵكی شار، هەندێ ئەتەكێت و ڕەسمیی تایبەت بە خۆیان هەیە، سەردانی ئێواران و بانگهێشتی كێك و چای عەسران.\n- لە نەخشەی خانووی گونددا شوێنێكی تایبەتی بۆ خۆشووشتنی تێدا نییە، لەوپەڕی باشیدا، سەرشۆركی هەبووە كە هیچ پێداویستییەكی خۆشووشتنی تێدا نییە. ئەوەش لە گوندە پێشكەوتووەكاندا. ئەگەر باسی گوندی ناوچە دەشتەكییەكان بكەین، زۆر سەمەرەیە، زۆر جار نەك گەرماو، هەتا ئاودەستیشیان تێدا نییە، خەڵكەكەی هەروەك مرۆڤی سەرەتایی دەچنە ناو سروشت. ئەگەر باسی شێوازی ئاودەست لە هەندێ گوند بكەم، ئەوەندە تەوەزەلانە و شەرمهێنە، كە ناویشیان بهێنم، دانیشتووانەكەی نەك لە من، چەقۆ لە ورگی خۆشیان دەدەن.\n- لە شاردا گەرماو و خۆشووشتن تەواو جیاوازە. بەشی هەرەزۆری ماڵەكان حەمامی خۆیان هەیە، هەموو ڕۆژێكی هەینی، دەڵێن ”حەمام دادەخەین“ دەبێ یەكەیەكە هەموو ئەندامانی خێزانەكە خۆیان بشۆن، جلوبەرگیان بگۆڕن. ئەوە جگە لەوەی گەرماوی گشتیش بۆ ژنان و پیاوان لە شارەكان هەیە، لە زستانان و لە كاتی پێویستدا پەنا بۆ دەبەن.\nجۆری خواردن و بەرنامەی خواردن\n- لە شاردا ژەمەكان بە جوانی ڕێكخراون و جۆری خواردنیش بەسەر ڕۆژەكانی هەفتەدا دابەش كراون. لەگەڵ ئەوەشدا، كە گوند سەرچاوەی خۆراكە، بەڵام دەستكەوتن و ئامادەكردنی بۆ كابرای شاری ئاسانترە. كاكی شاری هەموو ڕۆژێ دەتوانێ ئەوەندە گۆشتە بكڕێت كە دەیەوێت، سەوزە و میوەش، بەڵام لە گونددا ئەوە دەست ناكەوێت، ئەگەر بیانەوێ گۆشت بخۆن، دەبێ بەرخێك یان گیسكێك سەر ببڕن، دەبێ لە ماوەیەكی كەمیشدا تەواوی بكەن، تا بۆگەن نەكات. ئەوە جگە لەوەی كە ئامادەكردنی ماسی و سەروپێ و دۆڵمە و كەباب و چەندان خوادنی دیكە لە گونددا نەبووەتە كولتوور و لە چۆنیەتیی ئامادەكردنی شارەزا نین.\nهەموو ئەو زانیاری و تێبینییانەم هەر ئاوا بۆ خۆشی ناخەمە ڕوو، لە شوێنی خۆی بەكاریان دەهێنم و وا باشترە تۆش بە سەرنجەوە بیانخوێنییەوە و تێبینییەكانی خۆشتی بخەیە سەر و هێڵی سووریان بەژێردا بێنی، تا لە كاتی بەكارهێنانیاندا پێویست نەبێ بگەڕێیەوە سەریان.\nناونیشانی بابەتەكەمان، خۆشەویستی لە كۆمەڵگەی كوردیدا، یان وەك برادەران كردوویانەتە، خۆشەویستی لە كوردەواریدا، كە نەفەسێكی میللی و فولكلۆریانەی هەیە، لە هەردوو باردا، كۆمەڵگەی كوردی هەر گوند و كشتوكاڵ و مەڕ و ماڵات نییە، بەڵكوو شاریشە، بۆ ئەوەی كە دێینە سەر باسی خۆشەویستی لە شاردا، تا ڕادەیەك خاڵە گرنگەكانی شارمان نووسیبێ.\nتەنیا بەلای یەك لایەندا نەچووم، ئەویش خوێندن و رۆشنبیرییە. یان لایەنی ڕووحیی لادێ و شار، یان چاخانە و شوێنە گشتییەكانی دیكە، كە بەنیازم بە وردی لێیان بدوێم.\n- ئەو لێكدانەوانەی من بۆ گوندی ئەمڕۆ نییە، چونكە گوندی ئێستا شارێكی بچووكە و شارەكان گوندێكی گەورەن، ئەوەش قسەیەكی فەنتازییە بۆ تێكچوونی فەزای گوند و بەسەر یەكدا ترشانی شارەكان. (ئەوە لە شوێنی خۆی زیاتر روون دەكەمەوە).\n- بۆ ئەو زانیاری و دەربڕینانە، دەبوو سەرچاوە و بەڵگەی نووسراو پیشان دەم، هەرچەندە سەرچاوەی زۆر و باوەڕپێكراو و موعتەبەر لەسەر شار و بەشاربوون هەن، بەڵام هەروەك لە سەرەتاوە گوتم، من وتارێكی ئەدەبی دەنووسم نەك ئەكادیمی، بۆیە لەو شوێنانەی لە زانیارییەكان دڵنیام، یان خوێندنەوەی خۆمە بۆ شێوازی ژیانی گوند و شار، چاو لە سەرچاوە دەپۆشم.\nئەڵقەی نێوان شار و گوند\nگواستنەوەی كۆمەڵگە لە قۆناغێكەوە بۆ قۆناغێكی دیكە، ئەگەر بەشێوەیەكی سروشتی بێ، ئەوەندە لەسەرخۆ و ناوەكییە، تا ڕوو نەدات هەستی پێ ناكرێ. هەموو بابەتەكەی ئێمە دەربارەی سروشتی كۆمەڵگەی كوردییە لە سەدەی ڕابردوودا، كە گوند گوند و شار شار بوو. زیادكردنی چەند خانوویەك، یان كۆڵانێكی تازە لە گونددا، شەقامێك لە شاردا، زەمەنێكی زۆری دەویست. ئەوە بارە ڕووحییەكە، ئەوەی پەیوەندیی بە بیركردنەوە و تێڕاوانینەوە هەیە، دەبوو چاوەڕێی گۆڕانكارییەكی گەورەی جیهانی بكات. دۆزینەوەكانی نیوتن و گالیلۆ و ئەنشتاین، جگە لە هەندێ بابەتی سەرپێیی و هەندێجار نوكتە، دەنا نەیانتوانیوە كۆمەڵگەی كشتوكاڵیی كوردی بجووڵێنن.\nئەوانە وردەكاریی كاریگەر و قووڵن، هەمووشیان ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە گەشەی رووحیی ئینسان و خودناسییەوە هەیە، كە بەشێكن لە پڕۆسەی خۆشەویستی. من نامەوێ مێژووی شار و گواستنەوەی گوند بۆ شار بەوردی بەسەر بكەمەوە، ئەوە بابەتێكی زانستییە و سەرچاوەی زۆر و داتای زۆرتری دەوێت.\nئەوەی لەو بابەتەمدا دەوێت ئەوەیە، خۆشەویستی بەو حاڵەی خۆیەوە كە دێتە ناو شارەوە چی بەسەر دێت؟ ئایا شار بوو بە ناوەندی خۆشەویستی؟ ئایا شار ئەو بوارەی بۆ كورد ڕەخساند، خۆی بناسێت و خۆشەویستی تێ بگات؟ ئایا شار پەیوەندیی ژن و پیاوی لە قۆناغە غەریزەییەكەیەوە گواستەوە بۆ قۆناغێكی ئینسانیی باڵاتر؟\nڕاستە ئەو پرسیارانە سەر دەكێشن بۆ ناو بابەتی قورستر، بۆ نموونە، كورد شاری هەبووە؟ كورد شاری هەیە؟ تەعریفی شار چییە و شار لای كورد چی دەگەیەنێ؟\nمێژوو شتێكی دیكەشی هەیە، ئەویش ئەوەیە كە كورد شارستان بووە و دەسەڵاتدار بووە، هێزی هەبووە، وڵاتی هەبووە، خاوەنی سكەی خۆی بووە. من ناگەڕێمەوە بۆ مێژوو، چونكە مێژوو جگە لەوەی سەركەوتووەكان نووسیویانەتەوە، جگە لەوەی شێواو و ئاڵۆزە، جۆرێكیش لە وەهم دروست دەكات، كە ناهێڵێ لە واقیعەكەت تێبگەی؟ لەسەرووی هەموو ئەوانەشەوە، من دەمەوێت ڕووحی ئینسان بخوێنمەوە، نەك كاغەز و لاپەڕە، یان شتێكی دیكە.\nئایا ئەو ئینسانەی لە گوندەوە ماڵی دەگوازێتەوە بۆ شار، چی لەگەڵ خۆی دێنێ و لە شاریش چی وەردەگرێ؟ من وشەی (شار) هەر بە مانا فەرهەنگییە كوردییەكە بەكار دەهێنم، كە زیاتر مەبەستی كۆبوونەوەی خەڵكە.\nلەو بەشەشدا نەمتوانی ئەو ئەڵقەیە تێپەڕێنم، كە كورد لە گوند ڕزگاری دەبێ و دەبێتە شاری. دەشێ لە تۆش بپرسم، ئایا دوای ئەو هەموو ساڵە خوێندنەوە، ئەو قۆناغەت بڕیوە؟ كولتووری تۆ كە دڵنیام كولتوورێكی گوندییە یان گوندی بووە، گۆڕاوە بۆ شاری؟ ئایا كوردستان كە وازی لە كاری كشتوكاڵی هێناوە و توور لەدەرەوە دێنێ، توانیویەتی كولتووری خێڵەكیشی واز لێ بهێنێ؟\nكولتووری گوندی لەناو كشتوكاڵ و لادێدا چەند جوانە! چەند نیشانەی زیندوویی و بەخشندەییە، لەدەرەوەی گوند ئەوەندە نیشانەی وەستان و بۆگەنكردنە، تەواو وەك ئەو ماسییەی لەناو ئاوەوە دەیگوازیەوە بۆ بیابان.\nدەبێ پرسیارە گرنگەكە وەڵام بدەمەوە، كوردی خێڵەكی، چی هێنا بۆ ناو شار و شار چی پێ بەخشی؟ هەموو ئەوانە پەیوەندییان بە خۆشەویستییەوە چییە؟


ده‌رباره‌ی کوردستانپۆست ئینفۆ\n* کوردستانپۆست ئینفۆ بڵاوکراوه‌یه‌کی ئه‌له‌کترۆنی سه‌ربه‌خۆیه . نووسین له کوردستانپۆست ئینفۆدا خۆبه‌خشانه‌یه . کوردستانپۆست ئینفۆ په‌یوه‌ست نییه به هیچ حیزب و لایه‌نێکی سیاسییه‌وه و نایشبێته بڵندگۆ و مینبه‌ری هیچ حیزب و ڕێکخراوه‌یه‌کی سیاسیی . ئه‌م سایته ڕه‌خنه‌ی بێپه‌رده‌و ڕاشکاوانه له ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی کوردی و له کڵتوری فاشیستی و دیکتاتۆری ده‌گرێت و له ڕێگای پێنووسه‌وه به‌رگری له مافه دیموکراتی و سه‌ره‌تاییه‌کانی مرۆڤی کورد ده‌کات .\n* کوردستانپۆست ئینفۆ خاوه‌نێکی دیاریکراوی نییه و موڵکی هه‌موو ئه‌و که‌سانه‌یه که له پێناوی ڕزگاری له کۆیلایه‌تی سیاسیی، ئابووری و فیکریدا ده‌نووسن و بۆ ئازادی، یه‌کسانی و عه‌داله‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی تێده‌کۆشن .\n* به‌ڕێوه‌به‌رانی کوردستانپۆست ئینفۆ بڕوایان به جیاکردنه‌وه‌ی حیزب له ده‌سه‌ڵات و له په‌یوه‌ندییه خوێنی وخێڵه‌کییه‌کان، جیاکردنه‌وه‌ی دین له ده‌وڵه‌ت و حکومه‌ت هه‌یه . ستافی ئه‌م سایته دژی هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێک ده‌وه‌ستێته‌وه که حکومه‌ت و ئۆرگانه حکومییه‌کان مۆنۆپۆڵی حیزب، بنه‌ماڵه و خێڵه‌که‌ی بکات و حکومه‌ت و ئۆرگانه حکومییه‌کان به مه‌به‌ستی به‌هێزکردن و پاراستنی ده‌سه‌ڵاتی حیزب و بنه‌ماڵه به‌کار ببات .\n* ستافی کوردستانپۆست ئینفۆ له پێناوی چه‌سپاندن و به‌دیهێنانی ئازادی ڕه‌خنه‌گرتن له به‌رنامه سیاسیی، ئابووری، فێرکاری و کڵتوورییه‌کانی ده‌وڵه‌ت، ئازادی ڕه‌خنه‌گرتن له کاربه‌ده‌ستان و به‌رپرسانی حکومی له هه‌ر پله‌وپایه‌یه‌کدا بن، ئازادی ڕه‌خنه‌گرتن له دینه‌کان، ئازادی بیروڕا، ئازادی چاپه‌مه‌نی، ئازادی پێکهێنانی حیزب و ڕێکخراوه‌ی سیاسیی و مه‌ده‌نیدا خه‌بات ده‌کات و ئه‌وانه به مافه هه‌ره سه‌ره‌تاییه‌کانی مرۆڤی کورد ده‌زانێت . دژی هه‌رجۆره ده‌سه‌ڵات، حکومه‌ت و حیزبێک ده‌وه‌ستێته‌وه که ئه‌و مافه سه‌ره‌تاییانه له کۆمه‌ڵانی خه‌لکی کوردستان زه‌وت و پێشێل بکات.\n* کێشه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی و داگیرکردنی کوردستان، کێشه‌یه‌کی مێژوویی، ئابووری، سیاسیی و کڵتوورییه. کوردستانپۆست ئینفۆ له ڕێگای نووسین و بڵاوکردنه‌وه‌ی هوشیارییه‌وه ده‌رباری ئه‌م کێشه‌یه، هه‌وڵده‌دات ڕێگاچاره‌ی تیۆری و سیاسیی خۆی بۆ چاره‌سه‌ری ڕیشه‌یی کێشه‌که بخاته به‌رده‌م خوێنه‌رانی . چاره‌سه‌ری ڕیشه‌یی کێشه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی میلله‌تی کورد، به بۆچوونی ستافی کوردستانپۆست ئینفۆ، ته‌نها جیابوونه‌وه و پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆیه .\n* کوردستانپۆست ئینفۆ بڕوای به گۆڕین و ده‌ستبه‌ده‌ستکردنی هێمنانه و بێ خوێنڕشتنی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی و حکومه‌ت هه‌یه له کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستاندا و دژی هه‌رجۆره شه‌ڕو تووندوتیژییه‌که که بۆ گۆڕین و ده‌ستاوده‌ستپێکردنی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی و حکومه‌ت به‌رپا بکرێت. سندوقه‌کانی ده‌نگدان و هه‌ڵبژاردنی ئازاد، به پێوه‌ری پرۆسه‌ی گۆڕینی ئاشتیانه و دیموکراتیانه‌ی ده‌سه‌ڵات و حکومه‌ت ده‌زانێت، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که بڕوای ته‌واوی به هه‌ڵبژاردنی ئازاد و سندوقه‌کانی ده‌نگدان هه‌یه، له‌هه‌مانکاتدا به‌کاربردنی تووند و تیژی و زه‌بری شۆڕشگێڕانه‌ی جه‌ماوه‌ری له په‌یکه‌ری ئه‌و ده‌سه‌ڵاته دیکتاتۆر و گه‌نده‌ڵانه ڕه‌تناکاته‌وه که به به‌کار هێنانی ساخته له‌ده‌نگدانه‌کان و به زۆر و به ملهوڕی، به به‌کاربردن و لوشدانی سه‌رمایه‌و داهاتی میلله‌تی کورد، خۆی به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستاندا ده‌سه‌پێنێت . کوردستانپۆست ئینفۆ له‌به‌رامبه‌ر ده‌سه‌ڵاته دیکتاتۆر و خۆسه‌پێنه‌کاندا بانگه‌وازی شۆڕش و ڕاپه‌ڕینی پلاندار و به‌رنامه‌ڕێژی بۆ کراو ده‌کات .\n* کێشه‌ی ژنان، منداڵان، بێکاران، لاوان، که‌مئه‌ندامان و پیرو په‌ککه‌وته‌کان، ترسناکترین ده‌ردو نه‌خۆشییه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستانن و کوردستانپۆست ئینفۆ سه‌نگه‌ری پته‌وی به‌رگریکردنه له ماف و داخوازییه‌کانی ئه‌و توێژه کۆمه‌ڵایه‌تییانه .\n* کوردستانپۆست ئینفۆ په‌یڕه‌وی له پره‌نسیپه‌کانی کاری ڕۆژنامه‌گه‌ری ئازاد ده‌کات و خۆی له بڵاوکردنه‌وه‌ی هه‌واڵی درۆ، بابه‌تی سوکایه‌تی ئامێز، تۆمه‌تی شه‌خسی و بێبه‌ڵگه، شکاندنی که‌سایه‌تی تاکی کۆمه‌ڵ ده‌پارێزێت. هیچ نووسینێک بڵاو ناکاته‌وه که ده‌ستدرێژی بۆ سه‌ر ژیانی تایبه‌تی که‌سه‌کان، ماف و ئازادی تاکی هاوڵاتیان تێدا هه‌بێت، له هه‌مانکاتدا خۆی له بڵاونه‌کردنه‌وه‌ی نووسین ئاست نزم و بێفیکرده‌پارێزێت .\n* کوردستانپۆست به‌رپرس نییه له هه‌ڵه‌ی ڕێنووس، ڕێزمانی و ده‌ستنیشاننه‌کردنی سه‌رچاوه له وتار و نووسیینی هیچ نووسه‌رێکدا . به‌هه‌مان شێوه‌ش به‌رپرس نییه له ناوه‌رۆکی فیکری و سیاسیی هیچ وتارو نووسینێک . نووسه‌ر به‌رپرسه له‌و کێشانه.\n* به له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌وه که له کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستاندا ئازادی بیروڕا و ڕه‌خنه‌گرتن له ده‌سه‌ڵات، حکومه‌ت و ئاین بوونی نییه، هه‌ڵبژاردنی ناوی خوازراو، ڕێگا پێدراوه له کوردستانپۆست ئینفۆدا . هه‌موو نهێنییه‌کانی تایبه‌ت به ژیان و ئاسایشی نووسه‌ر به ته‌واوی له‌لای کوردستانپۆست ئینفۆ پارێزراوه .\n* کوردستانپۆست ئینفۆ ئه‌و وتار و نووسینانه بڵاو ناکاته‌وه که له‌لایه‌ن نووسه‌ره‌که‌یه‌وه بۆچه‌ند شوێنی دیکه ڕه‌وانه‌ی کردووه، مه‌گه‌ر ئه‌وه که وتار و نووسینێک به‌های فیکری و سیاسیی خۆیی هه‌بێت و شایسته‌ی چه‌ندجار بڵاوکردنه‌وه بێت. پێش له‌وه‌ی ناوی کوردستانپۆست ئینفۆ زیاد بکه‌یت بۆ لیستی ڕۆژنامه و وێب سایته‌کانی جێگا مه‌به‌ستت، ئه‌م مه‌رجی بڵاوکردنه‌وه‌یه‌ت له کوردستانپۆستدا له بیر نه‌چێت، چونکه سانسۆر ده‌کرێیت . کوردستانپۆست ئینفۆ\n19. 2 . 2010


10 سوودی سەرسوڕهێنەری لیمۆ\nلیمۆ یەكێكە لە ميوە مزرەمەنیەكان هەندێك كەس ئارەزووی خواردنی دەكات ، زۆر بەسوودە بۆ تەندروستی و دەوڵەمەندە بە ڤیتامین سی ، لەبەر تامە ترش و خۆشەكەی زۆر كات بۆ بەتامكردنی چەند جۆرێك خۆراك بەكاردەهێنرێت ، لەڕێی ئەم بابەتەوە 10 سوودی تەندروستی ئەم میوە بەتامە بزانە .\n1-بۆ ئەو كەسانەی نەخۆشی ڕەبۆیان لەگەڵدایە زۆر بەسوودە ، تەنها یەك كەوچكی چێشت لە ئاوی لیمۆ یەك كاتژمێر پێش نانخواردن بخۆنەوە ، وادەكات كێشەی هەناسە توندی لای نەخۆشەكە كەمببێتەوە .\n2-چارەسەرە بۆ ئازاری قاچ و پێ : هەركاتێك هەستت بە ئازار كرد لە قاچتدا یان لەبنی پێكانتدا ئەوە تەنها پارچەیەك لیمۆ بهێنە بەو شوێنەی هەست بە ئازار دەكەیت تیایدا ، ئەمە یارمەتی كەمكردنەوەی ئازار دەدات .\n3-هەركاتێك توشی پەتا و هەڵامەت بویت ئەوە لیمۆیەك بەكاربهێنە ،رٍێگەكە زۆر ئاسانە تەنها دوو لیمۆ بگوشە و بيكەرە ناو نیو لیتر لە ئاوی گەرمەوە و كەوچكێكی چێشت هەنگوينی سروشتی بۆ زیاد بكە و پێش نوستن كوپێك لەم گیراوەیە بخۆرەوە .\n4-چارەسەرە بۆ قەبزی : هەركاتێك كێشەی قەبزيت هەبوو ئەوە گوشراوی نیو لیمۆ تێكەڵاوی پەرداخێك ئاو بكە دەتوانیت هەنگوین و دارچینیشی بۆ زیاد بكەیت ، ئەم تێكەڵەیە پێش خواردنی ژەمەكان بیخۆرەوە ، بەمەش ڕیخۆڵەكانت چالاك دەبێت و ژەهر و پێكهاتە نا تەندروستەكانی جەستەت دەكاتە دەرەوە .\n5-خواردنی قاشێك لیمۆ دوای نانخواردن گەدە چالاك دەكات و هەرسی گەدە ئاسان دەكات و ڕێگر دەبێت لە كۆبونەوەی غازات لەناوسكدا.\n6-ئەگەر هەست بە ناخۆشی بۆنی پێكانت دەكەیت ئەوە لیمۆیەك بگوشەرە ناو دەفرێك ئاوی شلەتێنەوە و پێكانتی تێبخە ، ئەمە بۆنی پێكانت خۆش دەكات .\n7-بۆ چارەسەری هەوكردنی پوك كەمێك ئاوی لیمۆ و خوێ تێكەڵاوی بڕێك ئاو بكە و غەرغەرەی پێ بكە ، ئەمە جگە لەوەی چارەسەرە بۆ هەوكردنی پوك ددانیش خاوێن دەكاتەوە و بۆنی دەمیش خۆش دەكات .\n8-هەركاتێك هەستت بە سوتانەوەی گەدە كرد تەنها دوو كەوچكی چا لە ئاوی لیمۆ تێكەڵاوی پەرداخێك ئاو بكە و بیخۆرەوە .\n9- چارەسەرە بۆ هەوكردنی جومگەكان چونكە لیمۆ ترشی یۆریك لە پێكهاتەیدا هەیە .\n10-پێستی وشك شێدار دەكاتەوە ، ئەگەر ئارەزووی خواردنی لیمۆ ناكەیت ئەوە تەنها كەمێك لە ئاوی لیمۆ بكە بە دەستدا شێداری بۆ پێستی دەستت دەگەڕێتەوە ، دەتوانیت سوود لەو زەیتەش وەربگریت كە لە پێكهاتەی توێكڵی لیمۆدا هەیە .\n2016-04-03 |2804 جار خوێندراوەتەوە|


ANF | هاوسەرگیرییەک کە نەسڵێک دەکوژێت...\nهاوسەرگیرییەک کە نەسڵێک دەکوژێت...\nپەیمان ڤیان ئەندامى دەستەى بەڕێوەبەریى کۆمەڵگەى ژنانى ئازادى رۆژهەڵاتى کوردستان (کەژار - KJAR) شیکارییەکى لەبارەى سیاسەتى هاوسەرگیری لە تەمەنی بچووکدا لە کۆماری ئیسلامیى ئێران و زیانەکانى بۆ سەر ژن و کۆمەڵگە خستووەتەڕوو.\nهه‌ینی, 6 Sep 2019, 11:56\nلە دوای ساڵەکانی ٧٠، یاسایەک سه‌بارەت به هاوسەرگیری دەركه‌وت، کە منداڵانی کچ لە ٩ ساڵی و منداڵانی کوڕ لە ١٥ ساڵیدا دەتوانن هاوسەرگیری بکەن، بە هۆی ناڕەزایەتی گەلێک کە پێشکەوتن؛ دوای ماوەیەک تەمەنی کچان بوو بە ١٣ سال. ئەگەر کچ یاخود کوڕ تا تەمەنی ١٨ ساڵی مافی دەنگدانی نییە، ئاخۆ دەتوانێت کێ بەئیرادەی خۆی هەڵبژێرێت، چۆن دەتوانێت لە تەمەنی ١٣ ساڵی دا دەرحەق بە ژیانی خۆی بڕیار بگرێت؟ ئەگەر هەتا ١٨ ساڵی ناتوانێت گەواهی نامە (تەسدیق – مۆڵەتى شۆفێری) بگرێت، چۆن دەتوانێت لەم تەمەنەدا بکەوێتە بن بارێکی ئەوەندە گران کە داهاتووی دیار دەکات. ئەگەر لەم تەمەنانەدا ناتوانێت ئەمانە هەڵبژێرێت، چۆن دەتوانێت ژیانی خۆی هەڵبژێرێت؟\nرژێمیش ئەم دیاردەیە بە یاسا دەکات، بەڵام رۆڵی بنەماڵە لەم بابەتە دا بنگەیە. ئەوه زیهنییەتی دەوڵەتگەرایە لە کەسایەتی باب و برا دا لەناو خێزان رێکخراوە. لێرەدا گووتنێك هه‌یه کە دەڵێت:"خێزان، دەوڵەتی بچووکە." حەقیقەتێکە؛ چونکە خێزانە کە ئەم زیهنییەتە رێکدەخات و ئامانجی رژێم پێکدێنێت. رۆڵی خێزان ئەوەیە کە ئەم زیهنییەتە لەناو ببات و خاوەندارێتی لە رەوشت و هەبوونی خۆی بکات. دەوڵەت ئاکار و هەبوونی کۆمەڵگا بەرەو داڕزان دەبات، ئەوان ناچاری برسێتی دەکات و هەموو جۆرە بێ رەوشتییەک پێشدەخات، پۆتانسیل (ماتەوزە)ی کۆمەڵگا لەناو دەبات، هزر و کۆمەڵگایەکی رزاو پێش دەخات. پێویستە گرنگی بە پەروەردە و زانستی خێزان بدرێت، مەجلیسی ئێران کە خاوەن زیهنییەتێکی باوکسالار و دژی هەبوونی ژنە، بۆخۆی ئەم یاسایەیی دەرخستووە، بەڵام پێویستە ژنان ئەوەندە خۆیان بەهێز بکەن كه ئەوان ناچار بە گۆڕینی ئەم یاسایە بکەن. لە هەمانکاتدا رۆڵی دایکەکان، رۆڵێکی بنگەییە، دایک بۆخۆشی قوربانییە؛ بۆیە پێویستە بەهیج کلوجێک نەهێڵێت کە کچەکەشی هەمان چارەنووسی ئەوی هەبێت. پێویستە بە هەستیاری و بوێرییەوە بجوڵێتەوە؛ ئەم یاسایانە لەناو خێزاندا بشکێنن. باوک و برا کە لەناو چەپەڵی سیستەمدا خنکاون، کاتێک دەبینن کە ناتوانن خۆیان خەڵاس بکەن ئەو کاتە کچان لە خۆیان لاوازتر دەبینن و قوربانییان دەکەن. ئاشکرایە کە هەر دایکێک کە کچەکەی لەم تەمەنەدا قوربانی دەبێت، نە ویژدان و نە مێشکی ئەمە پەسەند ناکات، بۆخۆی هەر شتی لێوه‌رگیراوه، بۆیە پێویستە تێبکۆشێت و خاوەن ئیرادەی خۆی بێت. وای لێهاتووە کە زۆر ژن کە پارێزەری ئەم زیهنییەتەن، هەیە؛ بە زیهنییەتی پیاوسالار پەروەردە کراون و هەربۆیەش ئەم زیهنییەتە رەوا دەبینن. کاتێک کە لە مەجلیس پێشنیازی لابردنی هاوسەرگیری منداڵان کرا و ئەم بڕیارە خسترا دەنگدانەوە؛ هێندێک ژن هەبوون کە لە دژی ئەمە دەرکەوتن و نه‌یانهێشت کە ئەم یاسایە بگۆڕدرێت. ئەو ژنانە بۆ پاراستنی مافی ژنان لەو مەجلیسەدا نین بەڵکو بەرژەوەندی زیهنییەتی پیاوسالار دەپارێزن، پێویستە ئەم ژنانە بزانن کە سیستەم چ سیاسەتێک لەسەر ئەوان بەڕێوە دەبات. بۆ ئەمە ئێمەی ژنان پێویستە بە زانابوونەوە لە سەرجەم گۆرەپانەکانی ژیان دا بۆ مافەکانمان تێکۆشان بکەین؛ ئەگەر سەرەتا ئەم یاسایانە لەناو خێزاندا بشکێندرێن و کۆمەڵگا کاردانەوەیەکی بەهێزی هەبێت، هیچ واتایەکی یاساکانی دەوڵەت نامێنێت و بێ واتا دەبن. بۆ شکاندنی ئەم یاسا کۆنەپارێزانە لە رۆڵی دایکەوە بگرە هەتا رۆڵی سیاسەتمەداران و هونەرمەندان، لە هەموو بوارەکانی سیاسی، کۆمەڵایەتی و کلتووری بنەمایە. بە تێکۆشان و یەکێتی ژنان مسۆگەر زیهنییەتی پیاوسالار بندەکەوێت؛ ئەگەر ئێمە بە شێوازێکی رێکخراو یەکبگرین، ئەوکاتە تێکۆشانی ئێمە دەتوانێت هەزاران کچ کە ناچار بەم زیهنییەتە کراون، رزگار بکەین.\nدەوڵەتى تورک چالاکوانێکى بزووتنەوەى ژنانى دەستگیرکرد


کێ شنگالی ئازاد کرد؟\nمادام شکستی شنگال، شکست و کارەساتێکی کوردی بوو،بێگومان ئازادکردنیشی؛ بێ چەندوچوون، سەرکەوتنێکی دیکەی کوردییە . سەرکەوتنێکە، ئەگەر لۆجیکانە مامەڵەی پێوە بکرێت، ئەوا بەتەنیشت بەرگریە ئەفسانەییەکانی کۆبانێوە، دەتوانێت ناو و ناوبانگێکی دیکەی زێڕین، لەئاستی جیهانیدا، بەشوناسی ئازادیخواهانەی کورد ببەخشێت.\nبەشداری چەندایەتی لەداستانی رزگارکردنی شنگالدا، گرنگ نیە. چونکە ئەوە هیچ گرنگ نیە، چەند پێشمەرگەی پارتی و چەندی یەکێتی و چەندی پەکەکە، بەشداریان کردووە، ئەوەی لێرەدا گرنگە یەکڕیزی هێزی کوردییە لەبەرگری و جەنگاندا!\nلێرەدا پارتیەکان؛ پێش ئەوانی تر، بەرپرسیارێتیانە، کەلەم سەرکەوتنە کوردیەدا، گوێ لە فەرمانەکانی بارزانی بگرن، کاتێک لەدیدێکی نیشتیمانسالارانەوە، داوای کرد، جگە لەئاڵای پیرۆزی کوردستان، ڕێگە بەهەڵکردنی هیچ ئاڵایەکی دیکە نەدرێت!\nلەم نێوەندەدا وەزیفەی بارزانی خۆیەتی، کەلەدیدێکی نەتەوایەتیەوە، تەرجومەی ئەوە بۆ پارتی کرێکارانی کوردستان بکات(کەهەڵکردنی ئاڵای کورستان، مانای سڕینەوەی هاوبەشێتی دلێرانەی گەڕیلاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان ناگەیەنێت، لەداستانی رزگارکردنی شنگالدا). چونکە گەڕیلاکانیش دواجار پێشمەرگەی رزگاری کوردستانن و لەئاستی جیهانیشدا دەگوترێت (هێزە کوردیەکان، نەک هێزە حزبیەکان، شنگالیان ڕزگار کرد).\nبێگومان بەتەنیشت وەزیفەی بارزانیشەوە، خۆ پەکەکەش گرنگە وەکو هێزێکی پڕاگماتیک رەفتار بکات و نادیدەی ئەو فاکتە نەگرێت، چۆن لەژێر ئەو ئاڵایەدا، داستانی بەرگری لەکوبانێ، توانی ڕیشەی ڕەوای ڕزگاری نەتەوایەتی کوردی، بەسەرنجی نوێی دنیاوە بەبایەخترەوە دابکوتێت!


لە ئاگر تێبەردانی سینەما ڕیکسی ئابادانەوە تا داڕمانی تاوەری میترۆپۆل، چواردەیە جنایەت\nمی 29, 2022 41\nنزیکەی چل و چوار ساڵ بەسەر کارەساتی سینەما ڕیکسی ئاباداندا تێپەڕ دەبێت. لەو کارەساتەدا پتر لە “شەشسەد” کەس لە تەماشاچیان بەزیندوویی لە ئاگردا سووتان. ئێستا ئیتر ئەو ڕاستییە بەڕوونی دەرکەوتووە کە لایەنگرە ئیسلامییەکانی خومەینی، کە پێشتریش “سی” سینەمای دیکەیان لە شوێنە جۆراوجۆرەکانی ئێران ئاگرتێبەردابوو، بکاەر و سەبەبکاری ئەو جینایەتە بوون. نە حاشاکردنەکەی خومەینی و نە ئەو دادگا ڕواڵەتییەی کە ساڵی “هەزار و سێسەد و پەنجا و نۆ” لەژێر گوشاری خەڵکی ئابادان بەڕێوەیان برد، هیچکام نەیتوانی بکەران و داڵدەدەرانی پشت ئەو جیبایەتە دڵتەزێنە کە دواتر هەموویان بوون بە وەکیل وەزیر، لەچاوی خەڵک بشارێتەوە. ڕژیمی ئێسلامی کە پێشینەیەکی وەک جینایەتی سینەما ڕیکسی ئابادانی لە کارنامەیدا هەیە، ڕژێمێکی دز و گەندەڵە کە پتر لە چواردەیەیە بەزۆری زیندان و ئەشکەنجە و ئێعدام دەسڵاتی خۆی بەسەر خەڵکی ئێران و ناوچەکەدا سەپاندووە. داڕمانی بینای میترۆپۆل و کوژران و برینداربوونی دەیان کەس، نوێترین کارەساتە کە کاربەدەستان و دەست و پێوەندەکانی ڕژیم ڕاستەوخۆ بەرپرسی ڕوودانین.\nخوزستان ناڕازیترین ناوچە بووە لە ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییانەی خەڵکی ئێران لەدژی کۆماری ئیسلامی. ئەم ئوستانە دەوڵەمەندترین ناوچەی ئێرانە. خاوەنی گەورەترین سەرچاوە و کانگای نەوت و گاز و ئاوە. بەوحاڵەشەوە پاش چل و دوو ساڵ دەسەڵاتدارێتی حکوومەتی ئیسلامی، خوزستان بۆتە هەژارترین و بێبەش ترین ئوستانەکانی وڵات. دانیشتوانەکەی لە ئاوی خواردنەوەی تەندرووست و پێویست بێبەشن. بەرقی بەرویان بەگوێرەی پێویست نییە. کشت و کاڵ و باغداری و ئاژەڵدارییەکەیان خەریکە لەناو دەچێت. بەنداوی ” گەتوەند” کە لەلایەن سپای پاسداران و ڕانتخۆرە گەندەڵەکانی حکوومەتەوە درووسکراوە، پانتاییەکی زۆر لە زەوی و زاری پرپیت و بەرەکەتی ئەو ناوچەیەی کردۆتە شۆەرکات. بێکاری و هەژاری لەناوچەکەدا گەیشتۆتە لووتکە و کاسەی سەبری خەڵکی لێوڕێژ کردووە. حکوومەتی ئیسلامی بە هەڵاواردنێکی بەرنامەبۆداڕێژراو و بەمەست لەدژی خەڵکی ناوچەکە و پێشێلکردنی سەرجەم مافە ئینسانیی و سەرەتاییەکانیان، زمان و فەرهەنگ و داب و نەریتی خەڵکی عەرەب وەک هەڕەشەیەک بۆسەر دەسەڵاتی سەرەڕۆیانەی خۆی دەزانێت.\nخوزستان لەباری گەشەی کۆمەڵایەتی، ئابووری و فەرهەنگییەوە یەکێک بوو لە ناوچە هەرە گرینگەکانی ئێران. بەدرێژایی مێژووی سەدساڵی ڕابردوو، گەورەترین و ڕێکخراوترین خەبات و ناڕەزایەتی و ڕێکخراوە کرێکارییەکان لە پیشەسازی نەوت و گازی خوزستاندا شکڵی گرتووە، بەناوبانگترین نووسەران، شاعیران و بەرهەمهێنەرانی فیلم لە ئێران، لەو ناوچەیە ژیاون.\nخەڵکی خوزستان، کە لەدەست تەپ و تۆز و خۆلبارینەکانی ئەم ساڵانەی دوایی وەگیانهاتوون، دەنگی ناڕەزایەتی خۆیان لەهەمبەر بێ ئاویی، بێ بەرقی، بێکاری، هەژاری و مردنی ئاژەڵەکانیان بەهۆی بێ ئاویی و هەروەها وشکبوونی دارخورماکانیان بەگوێی بەرپرسانی ڕژیم گەیاندووە، بەڵام وڵامی ئەوان بریتی بووە لە بەتاڵانبردنی هەرچی زیاتری سەرچاوە سروشتییەکانی ئەو ناوچەیە، سەرکوت و بێڕێزی زیاتر، گۆڕینی پیلانگێڕانەی پێکهاتەی کۆمەڵایەتی ئەو ناوچەیە.\nسەردارەکانی سپا و لەوانە بنەماڵەی شەمخانی، ڕەزایی، قاڵیباف، ئاخوند و بەرپرسە ئەمنییەتییەکان، بەرپرسە دز و گەندەڵەکانی ئیدارەی ناوچەکە، خوزسانیان کردۆتە سەرچاوەیەک بۆ دەوڵەمەندتر کردنی خۆیان و گیان و ئاسایشی خەڵکیشیان لەم پێناوەدا کردۆتە قوربانی. دوایین نموونەکەی بریتی بووە لە چاوپۆشیکردن لە درووستکردنی بینای “دوانەی میترۆپۆل“، کە تێیاندا ستانداردە ئیمەنییەکان لەبەرچاو نەگیرابوون و تێبینی و ڕاسپاردەی کارناسان و موهەندیسە سەربەخۆکانیش لەبەرامبەر مافیای ئیداری و بازرگانیی دەسەڵاتداری شارەکە بێ ئاکام دەمایەوە.\nجەنایەتی میترۆپۆل نۆ ڕژیم بەس نەبوو، بەهەزاران بەکرێگیراوی چەکداریشیان بەردایە گیانی خەڵکی ناڕازی. هێزە ئەمنییەتییەکانی ڕژیم گەلێک لە بەهاناوەچووان زیاتر بوون و زوتریش گەیشتنە شوێنی رووداوەکە. پشتیوانیی جەماوەری شارە گەورەکانی ئێران و سەرجەم ئینسانە شەریف و ئازادیخوازەکان لە خەڵکی خوزستان، ئەرکێکی ئینسانی و هەنووکەییە.\nبەبێ ڕاپەڕین و یەکگرتوویی خەڵکی شارە گەورەکانی وەک تاران، شیراز، ئیسفەهان، مەشهەد، تەورێز، ورمێ، کرماشان و سنە و هیتر…، بەبێ یەکگرتوویی و یەکدەنگی کۆمەڵانی خەڵکی کرێکار و زەحمەتکێش و هەروەها بەبێ پشتیوانیی موعەلیمان و خانەنشینکراوان و بەشداریی چالاکانەی ژنان و دانشجویان لەسەراسەری ئێران، خەڵکی خوزستان ڕووبەڕووی سەرکوتی زیاتر دەبنەوە.\nپشتیوانی لە خەڵکی ئازارچەشتووی ئابادان و خوزستان ئەرکێکی ئینسانی و ئەخلاقییە. جەماوەری خەڵکی کوردستان کە بۆخۆیان لەگەڵ زۆرترین سەرکوت و جینایەتی کۆماری ئیسلامی بەرەوڕوو بوون، خۆیان بە هاوبەش و هاوخەباتی خەڵکی خوزستان دەزانن و لەگەڵ بنەماڵەی گیانبەختکردوانی خەڵکی خوزستان و دانیشتوانی شەریف و زەحمەتکێشی ناوچەکە هاودەردیی دەکەن.\nسینەما ڕیکسی ئابادا


شەڕێكی نوێی توركیا لەدژی كورد\nتوركیا چەكی ئاو لەدژی كوردانی رۆژئاوای كوردستان بەكاردەهێنێت\nحكومەتی توركیا لەرێگەی چەكدارەكانی لەباكووری سوریا، دەیەوێت ئاو وەك چەكێك لەدژی كوردانی رۆژئاوای كوردستان بەكاربهێنێت.\nتوركیا دەیەوێت لەرێگەی ئاوی رووباری خاپوور ئەو چەكە لەدژی كوردانی رۆژئاوا بەكاربهێنێت‌و رێكخراوە نێودەوڵەتییەكانیش لەو بارەوە هۆشداری دەدەن، كە رەنگە ئەو هەنگاوە كارەساتی مرۆیی لێبكەوێتەوە.\nبەپێی راپۆرتە نێودەوڵەتییەكان "سوپای نیشتمانی سوری"، كە هێزێكی ئۆپۆزسیۆنی سوریایەو لەلایەن توركیاوە پشتیوانی دەكرێت، ئێستا سەرقاڵی دروستكردنی بەنداوێكن لەسەر رووباری خاپوور.\nهەر بەپێی راپۆرتەكە، هەڵكەوتەی بەنداوەكە لەشوێنێك دەبێت، كە رێگری دەكات لەگەیشتنی ئاوی رووبارەكە بە رووباری فورات لەنزیك پارێزگای دێرەزوور لەباكووری سوریا.\nهێزە ئۆپۆزسیۆنەكانی سوریا، كە لەلایەن توركیاوە پشتیوانی دەكرێت دەستیان بەسەر زۆرێك لەناوچە سنوورییەكانی نێوان توركیا و سوریا گرتووە، ئەوەش كاریگەری لەسەر ناوچە كوردییەكانی رۆژئاوای كوردستان داناوەو ئەو هێزانە هەمیشە بە مەترسی دادەنرێن بۆ سەر ئەو ناوچانە.\nراپۆرتێكی رێكخراوی "باكس" هۆڵەندی چەند وێنەیەكی بڵاوكردووەتەوە، كە لەڕێگەی مانگە دەستكردەكانەوە گیراوەو تێدا دەردەكەوێت، ئەو هێزە سورییانەی نزیك لەتوركیا سەرقاڵی دروستكردنی بەنداون لەسەر رووباری خاپوور.\nراپۆرتەكە باسی لەوەش كردووە، ئەوە شەڕێكی نوێی حكومەتی توركیایە بەرانبەر كوردانی رۆژئاوای كوردستان‌و دەیانەوێت ئاو وەك چەكێك لەدژی كوردان بەكاربهێنن.\nهەروەها لەراپۆرتەكەدا باس لەوە كرا، بەهۆی كەمبارانییەوە ئاستی ئاو لەناوچە جیاوازەكانی سوریا تەواو نزمبووەتەوەو ئەم هەنگاوەش كاریگەری گەورە دادەنێت لەسەر رێژەی ئاو لەو ناوچانە.\nراپۆرتی رێكخراوەكە هۆشداریداوە لەوەی ئەگەر رێگری لەم هەنگاوە نەكرێت، لەداهاتوو لەچەند ناوچەیەكی رۆژئاوای كوردستان‌و باكووری سوریا كارەساتی مرۆیی دروست دەبێت.\nراپۆرتەكە ئەوەشی ئاشكراكردووە، هێزەكانی سوریا جگە لەهەنگاوی یەكەم بۆ دروستكردنی بەنداو، كە لە 22 مایۆی ئەمساڵ دەست بەدروستكردنی كراوە، دوو ناوچەی تر دیاریكراوە بۆ دروستكردنی دوو بەنداوی تر لەسەر رووبارەكە.\nدرێژی رووباری خاپوور 320 كیلۆمەترەو لەتوركیاوە دێتە خاكی عێراق‌و سوریاو دواتر دەرژێتە رووباری فورات، ئەوەش لەپارێزگای حەسەكە، كە سەرچاوەیەكی باشە بۆ دانیشتوانی ناوچەكە، چ بۆ دابینكردنی ئاوی خواردنەوە، چ بۆ بەرهەمهێنانی كشتوكاڵی.\nرێكخراوەكە جەختیشیكردووەتەوە، كە دەبێت بەزوویی لایەنە نێودەوڵەتییەكان بێنە سەر خەت‌و رێگری لەو هەنگاوەی توركیاو هێزە چەكدارەكانی بكەن، بۆ ئەوەی بەر لەروودانی كارەساتی مرۆیی لەناوچەكە بگرن.\nپێشتریش چەند جارێك حكومەتی توركیا چەكی ئاوی لەدژی كوردانی رۆژئاوا بەكارهێناوە، ئەوەش بەگرتنەوەی ئاوی بەنداوی عەلۆك لەپارێزگای حەسەكە، كە ئەوەش بووەتە هۆی مەترسی بۆ سەر دانیشتوانی پارێزگاكە، كە نزیكەی یەك ملیۆن كەس دەبن.


مەجلیسی ئەمریکا چاوەدێریی زیاتر بەسەر بەرجام‌دا دەکات\n١٨ ژوئەن ٢٠١٩ - ٢٨ جۆزەردان ١٣٩٨ - ١٠:٠٩ تاران\n١٣٩٤/١٠/٢٤ - ١٤-٠١-٢٠١٦ - ١١:٤٢ تاران ٥٠٦ قه‌باره‌ی فۆنت:\nئاژانسی کوردپا: مەجلیسی نوێنەرانی ئەمریکا گەڵاڵەیەکی پەسند کردووە کە بەپێی ئەو گەڵاڵەیە، زیاتر بەسەر بەرجام‌دا چاوەدێری دەکات.\nبەپێی ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکان، ڕۆژی چوارشەممە ڕێکەوتی ٢٣ی بەفرانباری ١٣٩٤ی هەتاوی، کۆنگرەی ئەمریکا یاسایەکی پەسند کرد کە بەپێی ئەو یاسایە، باراک ئۆباما سەرکۆماری ئەمریکا ناتوانێت بەئاسانی گەمارۆ ئابوورییەکانی سەر ئێران لابەرێت و بەربەست بۆ ئۆباما دروست دەکات.\nبەپێی ئەو گەڵاڵەیە، ئەو کەس و دامەزراوانەی کە هاوکاریی بەرنامەی مووشەکە بالستیکەکان و هەوڵە تیرۆریستییەکان دەکەن، گەمارۆی ئابوورییان لەسەر لانابردرێت.\nهەواڵدەریی "ڕۆیتێرز" بڵاوی کردەوە، یاسای هەڵوەشانەوەی ڕێککەوتنی ناوکی لەگەڵ ئێران، لە کۆنگرەدا بە ١٩٢ دەنگی ئەرێنی لەبەرانبەر ١٠٦ دەنگی نەرێنی‌دا، پەسند کرا.\nئەو یاسایە لە کاتێکدا پەسند دەکرێت کە پێشتر کۆشکی سپی ڕایگەیاندبوو؛ ئەگەر وەها یاسایەک پەسند بکرێت وێتۆی دەکات.\nلەو دەنگدانەدا، نوێنەرانی کۆماریخوازی ئەمریکا، سەرجەم دەنگی ئەرێنیان بەو یاسایە دا، کە لە مەجلیسی نوێنەرانی ئەمریکادا زۆرینەن.\nوتووێژی ناوکیی لە نێوان ئێران و وڵاتانی ڕۆژئاوایی، ماوەی ١٢ ساڵە درێژەی هەیە، بەڵام تا ئێستا ئەو پەروەندەیە دانەخراوە و دانووستانە ناوکییەکان درێژەی هەیە.\nهاوێنی ئەمساڵ لە نێوان گرووپی ٥+١ و ئێراندا ڕێککەوتنێک بە ناوی بەرجام واژۆ کرا و بەپێی ئەو ڕێککەوتنە، ئێران لە بنکە ناوکییەکانی خۆیدا سانتریفیوژەکان کەم دەکاتەوە و لە بەرانبەردا، ڕۆژئاوا هەندێک گەمارۆی ئابووری لەسەر ئێران لا دەبات.\nحکوومەتی ئێران بەردەوام باس لە ئاشتیخوازبوونی بەرنامەی ناوکیی خۆی دەکات، بەڵام تا ئێستا ئەو قسەیەی خۆی نەسەلماندووە و بەردەوام سەرقاڵی تاقیکردنەوەی مووشکی دوورهاوێژە کە پێشێلکردنی ڕاستەوخۆی یاسا نێودەوڵەتییەکانە.\nلە کاتی ئەو ڕێککەوتنەوە تا ئێستا، هیچ خاڵێکی ئەو ڕێککەوتنامەیە بە ڕوونی جێبەجێ نەکراوە و ڕۆژئاوا دەڵێت بەرنامەی ناوکیی ئێران نیزامییە.


1080 جار خوێندراوەتەوە\nتاوەرەکانی کارەبای نیشتمانی\nوتەبێژی وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئۆمێد ئەحمەد، ئەمڕۆ سێشەممە 4ی ئاب ڕایگەیاند حکومەتی عێراق ئامادەکاری کردووە بۆ هێنانی 450 مێگاوات کارەبا لە تورکیاوە و لەو بڕەش 150 مێگاواتی بۆ هەرێمی کوردستانە.\nلە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ تۆڕی میدیایی ئێستا، وتەبێژی وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئومێد ئەحمەد وتی، "ڕێککەوتنەکە لە نێوان حکومەتی عێراق و کۆمپانیای کارڵەوە کراوە و هەرێمی کوردستانیش ئاگاداری وردەکارییەکانە، بەپێی ڕێککەوتنەکە کارەبا لە ڕێگەی هێڵی کۆنی سلۆپی-زاخۆوە دەهێنرێت".\nئومێد ئەحمەد دەڵێت، لەو ڕێککەوتنەی لە نێوان کۆمپانیا تورکییەکە و حکومەتی عێراقدا کراوە بڕی 450 مێگاوات کارەبا بۆ عێراق دابین دەکرێت، لەو بڕە کارەبایەش 150 مێگاواتی دەدرێت بە هەرێمی کوردستان.\nسەبارەت بە کاریگەری ئەو 150 مێگاواتە لەسەر کارەبای هەرێم، وتەبێژی وەزارەتی کارەبا وتی، کاریگەری دەبێت لەسەر زیادکردنی مێگاوات و باشتربوونی پێدانی کارەبای نیشتمانی، هەروەها بەرزکردنەوەی ڤۆڵتییەی کارەبا کە دەبێتەهۆی زیاتر بەرگەگرتنی محاویلەکان.\nئەمڕۆ وه‌زاره‌تی كاره‌بای عێراق ڕایگه‌یاند، له چه‌ند رۆژی داهاتودا 200 مێگاوات كاره‌با لە تورکیاوە و 450 مێگاواتیش لە ڕێگه‌ی هێڵی خورمه‌ڵه- كه‌ركوك دەگەیەنرێتە بەغدادی پایتەخت و پارێزگاکانی دیکەی باشووری عێراق.\nلە هەرێمی کوردستان، ئێستا بڕی 3400 مێگاوات کارەبا بەرهەمدەهێنرێت، خواستیش لەسەر کارەبا لەلایەن هاوڵاتییانەوە، 3700 مێگاواتە.


ئه‌مه هاوكێشه‌یه‌كی سه‌یره؛ كورد له دوو قۆناغدا ناڕێك، ناته‌با، نایه‌كگرتوو، په‌رته‌وازه، بێ ته‌گبیر و... تاد ده‌بن. له هه‌موو به‌شه‌كانی كوردستان ئه‌زموونی ئه‌م دیارده‌یه‌مان هه‌یه. كامه‌ن ئه‌و دوو قۆناغه و چۆن؟\nیه‌كه‌م؛ ئه‌و قۆناغه‌ی كه ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی داگیركه‌ری كوردستان لاوازه یان ڕووخاوه. لاوازی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی داگیركه‌ر (هه‌ركامه له‌و چوار ده‌وڵه‌ته‌ی ئێران، عێراق، توركیا و سووریا)، به‌واتای هه‌لێكی زێڕینه بۆ كورد كه بتوانێ چه‌ند هه‌نگاوێك له ماف و ئازادییه‌كانی نزیك بێته‌وه. بێگومان له وه‌ها كاتێكی زێڕیندا پێویسته كورد له‌ڕووی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه یه‌كگرتوو بێت و به یه‌ك گوتار و یه‌ك هێزه‌وه خۆی به‌سه‌ر واقیعه‌كه‌دا بسه‌پێنێت. ئاشكرایه په‌رته‌وازه‌ییش ئه‌نجامی زۆر قورس و كاره‌ساتباری لێ كه‌وتووه‌ته‌وه و چه‌ندان ده‌رفه‌تی له‌بار بردوون كه هه‌ندێكیان سه‌ده‌یه‌ك جارێك دووباره نابنه‌وه.\nله رۆژهه‌ڵاتی كوردستان؛ له سه‌ده‌ی بیسته‌مدا دووجار ڕژێمی په‌هله‌وی ئێران لاواز بووه و گۆڕانكاری جۆریی به‌سه‌ردا هاتووه. هه‌ردوو جاریش واتا - سه‌رده‌می كۆماری مه‌هاباد و شۆڕشی ١٩٧٩ له ئێران – نایه‌كگرتوویی و ناته‌بایی و فره‌گوتاری كورد، گرنگترین هۆكاری له ده‌ستچوونی ده‌رفه‌تی زێڕین بوو بۆ كوردی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان. بێگومان ئه‌و په‌رته‌وازه‌ییه ئێسته زۆر فراوانتر و زه‌قتر له‌و دوو قۆناغه‌ش هه‌ر درێژه‌ی هه‌یه.\nله باكوری كوردستان؛ له ماوه‌ی ٤٠ ساڵی رابردوودا هیچ كاتێك شاهیدی نزیكبوونه‌وه و یه‌كگوتاری هێزه سیاسییه‌كانی ئه‌و به‌شه نه‌بووین. له‌و چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا هه‌ندێ هه‌وڵدان هه‌بوون، به‌ڵام ئه‌نجامێكی ئه‌وتۆیان لێ شین نه‌بووه.\nله رۆژئاوای كوردستان؛ ئه‌وه نزیكه‌ی ١٠ ساڵه ڕژێمی سووریا له قه‌یراندایه و كۆنتڕۆڵی ٩٠%ی خاكی سووریای له‌ده‌ست دابوو. به‌ڵام ئێسته نزیكه‌ی ٩٠% كۆنتڕۆڵ كردووه‌ته‌وه. ئیداره‌یه‌كی كوردیش له‌و به‌شه دروست بووه. چه‌ندان هێزی نێوده‌وڵه‌تیش له ناوچه‌كه ته‌راتێن ده‌كه‌ن. كه‌چی هێزه سیاسییه كوردییه‌كان (كه نموونه‌یان زیاد بێت له هه‌ژمار نایه‌ن) هێشتا هه‌ر ناته‌بان و په‌رته‌وازه‌ن و نه‌یانتوانیوه گوتارێكی هاوبه‌شیان هه‌بێت.\nله باشووری كوردستان؛ ئه‌م ئه‌زموونه به هه‌ردوو دیودا هه‌یه. هه‌رچی یه‌كگرتوویی و ته‌بایی و یه‌كگوتاری له كۆمه‌ڵێك قۆناغدا (قۆناغی به‌ره‌ی كوردستانی، قۆناغی ڕێككه‌وتنی ستراتیجی یه‌كێتی و پارتی و.. تاد) مایه‌ی خێر و ده‌ستكه‌وت بووبێت بۆ خه‌ڵك و بۆ نیشتمان؛ ئه‌وا پێچه‌وانه‌كه‌شی كاره‌ساتی زۆر گه‌وره‌ی لێ كه‌وتووه‌ته‌وه. ئه‌م بابه‌ته له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا وه‌ك نه‌خشێكی ناشیرین به ناوچاوانی سیاسه‌تی كوردییه‌وه دیاره.\nدووه‌م؛ ئه‌و قۆناغه‌ی كه ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی داگیركه‌ر به‌هێزه و كورد به په‌رته‌وازه‌یی ده‌ره‌قه‌تی نایه‌ت، له‌و كاته‌شدا كورد پێویستی به یه‌كگرتوویی هه‌یه كه‌چی (نه جارێك و نه دووان، نه شوێنێك و نه دوو، له زۆربه‌ی قۆناغه‌كاندا) پێچه‌وانه‌كه‌ی ڕوو ده‌دات. ئه‌وه‌تا ده‌بینین؛ له سووریا به‌شار ئه‌سه‌د خه‌ریكه به‌هێز ده‌بێته‌وه و تاقه‌تی به‌به‌ردا ده‌كه‌نه‌وه، كه‌چی كورد ئێسته‌ش په‌رته‌وازه‌یه و یه‌ك نییه. شیعه‌ی عێراق به هه‌ردوو چه‌مكی تایفی و شۆڤێنی زۆربه‌ی ده‌سه‌ڵاتیان قۆرخ كردووه و ئه‌جێندایه‌كی دژ به هه‌رێمی كوردستان و ده‌ستكه‌وته‌كانی كورد پێڕه‌و ده‌كه‌ن، كه‌چی كورد و ناوماڵی كورد یه‌ك نییه و ناته‌بایی زۆر قووڵ بووه‌ته‌وه.\nبه‌و پێوه‌ره‌ی كه یه‌كگرتوویی و ته‌بایی یان له‌كاتی لاوازبوونی دوژمندا له‌پێناوی سه‌ركه‌وتنت یان له‌كاتی لاوازبوونی خۆت له به‌رانبه‌ر نه‌یاردا له پێناوی خۆپاراستنت، ئه‌ركێكی گرنگ و حه‌یاتییه؛ كه‌چی له ئێمه‌ی كورددا له‌و هه‌ردوو كاته هه‌ستیارانه‌دا زیاتر په‌رته‌وازه ده‌بین و ئه‌وه‌ش زۆربه‌ی جاره‌كان مایه‌ی ماڵكاولیمان بووه.\nله عێراق و باشووری كوردستاندا؛ شه‌ڕێكی ڕاسته‌قینه‌ی كورد له‌گه‌ڵ سیستمی سیاسیی عێراق له ئارادایه بۆ پاراستنی ئه‌و ده‌ستكه‌وتانه‌ی كه به خوێن و ئاره‌قه‌ی میله‌ت به‌دی هاتوون. ئه‌وه‌ی زووتر له ئه‌نجامی شه‌ڕی سه‌ربازی له ده‌ستمان داوه با بمێنێت، ئێسته شه‌ڕی یاسایی و ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ماوه، زۆر به قورسی به‌ڕێوه ده‌چێت.\nده‌بێ له‌وه دڵنیابین كه شیعه‌ی عێراق هه‌م یه‌كه، هه‌م به‌هێزه، هه‌م هه‌رێمی كوردستانی پێ زیاده‌یه و بۆ سڕینه‌وه‌ی یان بێ كاریگه‌ركردنی ئه‌م قه‌واره‌یه، كارێكی رژد و درێژخایه‌ن ده‌كات. له‌وانه‌یه یاسای بودجه‌ی ٢٠٢١ كه ئێسته له په‌رله‌مانه، یه‌كێك له وێستگه گرنگ و حه‌یاتییه‌كانی ئه‌م شه‌ڕه بێت. بۆ كورد كات كاتی یه‌كهه‌ڵوێستییه، كۆده‌نگییه. هه‌رچی ده‌نگی جیاواز هه‌بێت، له‌ژێر هه‌ر ناونیشانێكدا بێت، ئێسته زیان به پرسی نیشتمانی ده‌گه‌یه‌نێت. نابێت په‌رته‌وازه‌یی ئێمه بوێری به نه‌یار بدات. هه‌ر ده‌نگێكی جیاواز له‌و قۆناغه‌دا ڕێك وه‌ك ئه‌وه وایه كه له گه‌رمه‌ی شه‌ڕدا له به‌ره‌یه‌ك پاشه‌كشه به هێزی له‌شكری بكه‌یت.\nنامه‌وێ باسی ئه‌گه‌ری ده‌ست و ئه‌جێندای ده‌ره‌كی بكه‌م كه له‌و قۆناغه‌دا په‌رته‌وازه‌یی كورد له به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان ده‌بینن و په‌ره‌ی پێ ده‌ده‌ن. پێم وایه ڕێی ڕاست ئه‌مه بێت؛ كۆی نوێنه‌رانی كورد له به‌غدا به حكوومه‌تی هه‌رێم بڵێن، ئێمه له به‌غدا له‌و قۆناغه‌دا ئۆپۆزسیۆن نابین و هه‌ڵوێستی جیاوازمان نابێت و له‌گه‌ڵ ئێوه و پێكه‌وه شه‌ڕی مافه ده‌ستوورییه‌كانمان ده‌كه‌ین؛ به‌ڵام له ناوخۆی هه‌رێم بۆ كۆی كایه‌ی سیاسی و ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی، ئۆپۆزسیۆنێكی ڕادیكاڵ و سازنده ده‌بین و چاودێری حكوومه‌ت ده‌كه‌ین بۆ چاكسازی و شه‌فافییه‌ت و دادپه‌روه‌ری. حكوومه‌تیش به‌ده‌م داواكاری و بۆچوونی سه‌رجه‌م نوێنه‌رانی كورده‌وه بچن و له ئه‌جێندای كاری خۆیان جێی پێویستیان بۆ بكه‌نه‌وه كه له‌و پرۆسه‌یه‌دا هه‌م ڕۆڵیان هه‌بێت و هه‌میش به‌شدارییان پێ بكرێت.\nده‌نگ و هه‌ڵوێستی تر هه‌رچی بێت و هه‌ر پاساوێكی هه‌بێت، له‌و قۆناغه‌دا زیان به كۆی پرسه‌كه ده‌گه‌یه‌نێت.


گرژییەكان گەیشتنە بانگهێشتكردنەوەی باڵیۆز ئۆكوس پەیوەندیی فەرەنسا و ئەمریكا بەكوێ دەگەیەنێت؟\nباڵیۆزخانەی فەرەنسا لە ویلایەتە یەكگرتووەكان\nڕێككەوتنێكی سەربازیی تایبەت بە هێزی دەریایی، بەدیاریكراوی پەیوەست بە ژێردەریایی ئەتۆمی، پەیوەندییەكانی فەرەنسای لەگەڵ ئەمریكا و ئوسترالیا بردووەتە دۆخێكی نیگەرانكەر، گەیشتوەتە ئەوەی وەزیری دەرەوەی فەرەنسا بڵێت، “باڵیۆزەكانمان لە ئەمریكا و ئوسترالیا دەكشێنینەوە” و كۆشكی سپی-یش نیگەرانی دەردەبڕێت.\nچەند ڕۆژی ڕابردوو، هەریەكە لە ئەمریكا، بەریتانیا و ئوسترالیا ڕێككەوتنێكیان ئاشكراكرد، كە لە بواری هێزی دەریاییدایە و بڕیارە هەریەكە لە واشنتۆن و لەندەن، ژێردەریایی ئەتۆمی بۆ سیدنی دروستبكەن.\nڕێككەوتنەكە لە دیدارێكی ئۆنلاینی هەریەكە لە سەرۆك و سەرۆك وەزیرانی ئەمریكا، بەریتانیا و ئوسترالیا ئاشكراكرا و ناونراوە (AUKUS)، كورتكراوەی ناوی هەرسێ وڵاتەكە بە ئینگلیزی.\nهەرچەندە ڕێككەوتنەكە تەنها بۆ هێزی دەریایی و بەتایبەت بۆ ژێردەریاییە، بەڵام پێشبینیدەكرێت هەماهەنگیی سەربازیی نێوان هەرسێ وڵات زیاتر بكات.\nلە دیدارە ئۆنلاینەكەدا جۆ بایدن وایڕاگەیاند، كە هەرسێ وڵات ماوەیەكی دوور و درێژە هاوبەشی یەكدی بوون، بەڵام ڕێككەوتنەكە “هەنگاوێكی دیكەی مێژووییە بۆ بەهێزكردن و بەفەرمیكردنی هەماهەنگییەكان”.\nبە قسەكانی بایدن-دا دەركەوت، كە ئامانجی سەرەكیی ڕێككەوتنەكە “پێویستیی چەسپاندنی ئاشتی و سەقامگیرییە لە زەریاکانی هیندی و هێمن”، بۆیە بەشداریپێكردنی ئوسترالیا لە ریككەوتنەكە و دەستگیرۆییكردنی لەلایەن ئەمریكا و بەریتانیاوە، هەروەها ناوهێنانی “سەقامگیریی زەریاکانی هیندی و هێمن”، بێ سێ و دوو چین دەهێنێتە ناو هاوكێشەكەوە.\nڕێككەوتنەكە بۆ بەریتانیای دوای برێگزت-یش گرنگە، بۆریس جۆنسن، سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا وایدانا كە بەریتانیا هەلێكی نوێی لەبەردەم دەبێت بۆ بەهێزكردنی پێگەی خۆی لە پێشكەوتنە تەنكەلۆژییەكان، ئەمە جگە لە گرنگیی زیاتر نزیكبوونەوەی لەندەن، لە واشنتن و سیدنی.\nهەر زوو نیگەرانیی فەرەنسا بەرامبەر بە ڕێككەوتنەكە دەركەوت، بەوپێیەی لە ساڵی 2016، ئوسترالیا ڕێككەوتنێكی لەگەڵ فەرەنسا كردووە بۆ ئەوەی پاریس ژێردەریایی بۆ بەرهەمبێنێت، بەڵام بەم ڕێككەوتنە نوێیە، ئوسترالیا پشتی لەڕێككەوتنەكەی پێشووی كرد.\nئەوكات جان ئیڤ لۆدریان وەزیری دەرەوەی فەرەنسا ڕێككەوتنەكەی بە “خەنجەر لە پشتی فەرەنسا” وەسفكرد، ڕەخنەی ئەوەشی لە ئیدارەی نوێی ئەمریكا گرت، كە ئەم رەفتارەیان لە ئیدارەكەی دۆناڵد ترەمپ دەچوو.\nبەڵام نوێترین كاردانەوەی فەرەنسا، كە بەهەمانشێوە لە زاری لۆدریان-ەوە ئاشكراكراوە، دەریدەخات كە پێدەچێت ئاستی گرژییەكان باڵاتر بن و پەرەی زیاتر بسێنن.\nوەزیری دەرەوەی فەرەنسا لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاشكرایكرد، فەرەنسا باڵیۆزانی وڵاتەكەی لە هەریەكە لە ئەمریكا و ئوسترالیا دەكشێنێتەوە، بەوپێیەی واشنتن بێ گەڕانەوە بۆ پاریس ڕێككەوتنەكەی لەگەڵ سیدنی كردووە.\nلۆدریان دەشڵێت، بڕیاری كشاندنەوەی باڵیۆزەكان لە واشنتن و سیدنی، كە “بەپەلە جێبەجێدەكرێت”، دوای ئەوە دێت كە جدییەتی ئەمریكا و ئوسترالیا لە ڕێككەوتنەكەی 15ی مانگ دەركەوت.\nلە قسەكانی 15ی مانگی هیچ كام لە بەرپرسەكانی ئەمریكا، بەریتانیا و ئوسترالیا ناوی چین نەهات، بەڵام قسەكردن لەسەر ئاسایشی زەریاكانی هیندی و هێمن، بێ هیچ دوودڵییەك چین دێنێتە ناو پرسەكەوە، بۆیە هەر ئەوكات پەكین ئیدانەی ڕێككەوتنەكەی كرد و بە هەنگاوێكی نابەرپرسانە وەسفیكرد، پێی وایە سەقامگیریی ناوچەکە دەشێوێنێت.\nكۆشكی سپی لە یەكەم كاردانەوەیدا نیگەرانی خۆی لە كشانەوەی باڵیۆزی فەرەنسا لە وڵاتەكەی نیشاندا. ئاژانسی ڕۆیتەرز لەسەر زاری بەرپرسێكی كۆشكی سپی وتی، “پەیوەندی لەگەڵ هاوبەشە فەرەنسییەكانمان دەیكەین دەربارەی بڕیاری بانگێشتكردنەوەی باڵیۆزی فەرەنسا و پابەندین بە چارەسەری ناكۆكییەكان لەگەڵ فەرەنسا لە ڕۆژانی داهاتوودا”.\nدوای كشانەوەی ئەمریكا چی ڕوودەدات؟.. دژەتیرۆری عێراق باسی بڵاوكردنەوەی پێشمەرگە دەكات\nچاوەكانی چاوەڕوانی لەسەر قۆناغی دوای كشانەوەی هێزە شەڕكەرەكانی ئەمریكا لە عێراقن، چی ڕوودەدات؟ پەیوەندیی نێوان هێزی پێشمەرگەی كوردستان…


حزقیێل 38 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nحزقیێل 38 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\nفەرمایشتێک سەبارەت بە گۆگ\n1فەرمایشتی یەزدانم بۆ هات، پێی فەرمووم: 2«ئەی کوڕی مرۆڤ، ڕووی خۆت لە گۆگ بکە لە خاکی ماگۆگ، ئەو کە سەرۆکی میرانی مەشەک و توبالە، پێشبینی لەسەر بکە و 3بڵێ: ”یەزدانی باڵادەست ئەمە دەفەرموێت: ئەی گۆگی سەرۆکی میرانی مەشەک و توبال، من لە دژی تۆم. 4ڕووت وەردەگێڕم و ئەڵقە دەکەمە شەویلگەت و خۆت و هەموو سوپاکەت دەردەکەم، بە ئەسپ و ئەسپ سوارەوە، هەموویان چەکدارن، ئاپۆرەیەکی مەزن بە قەڵغانی گەورە و بچووکەوە، هەموو شمشێر بەدەستن. 5فارس و کوش و پووت، هەریەکە بە قەڵغان و کڵاوی ئاسنینەوە لەگەڵیان دەبن. 6هەروەها گۆمەر و هەموو لەشکرەکانی، بێت‌تۆگەرماش لەوپەڕی باکوور بە هەموو لەشکرەکەیەوە، گەلانێکی زۆر لەگەڵ تۆدا دەبن.\n7«”لە سەرپێ بە و خۆت ئامادە بکە، تۆ و هەموو ئاپۆرەی سوپاکەت کە لێت کۆبوونەتەوە، ببە سوپاسالاریان. 8لەدوای ڕۆژانێکی زۆر بۆ جەنگ بانگ دەکرێیت، لە ساڵانی داهاتوودا هێرش دەبەیتە سەر ئەو خاکەی کە لەدوای جەنگ ئاوەدان بووەتەوە، خاکێک کە گەلەکەی لە چەند نەتەوەیەکی زۆر کۆکرانەوە، بۆ ئەوەی هەموو بە ئارامی لە چیاکانی ئیسرائیلدا نیشتەجێ بن، کە ماوەیەکی دوورودرێژ وێرانە بوون. 9تۆش خۆت و لەشکرەکانت و گەلانێکی زۆر کە لەگەڵ تۆن سەردەکەون، وەک گەردەلوول بەرەو پێش دەچیت، دێیت و وەک هەورێک زەوی دادەپۆشیت.\n10«”یەزدانی باڵادەست ئەمە دەفەرموێت: لەو ڕۆژەدا شتی خراپ بەبیرتدا دێت و پیلان دەگێڕیت. 11دەڵێیت: ’دەچمە سەر خاکێک کە گوندەکانی بێ شووران؛ هێرش بۆ سەر خەڵکێکی ئاشتیخواز و ئاسوودە دەبەم، هەموو بەبێ شوورا نیشتەجێن، نە دەروازە و نە شمشیرەیان38:11 شمشیر، پارچە دارێک بووە لە جیاتی قوفڵ لە دواوەی دەرگا بە شێوەی ئاسۆیی دانراوە بۆ داخستنی دەرگا. هەیە. 12تاڵانی و ڕاووڕووت دەکەم، دەستدرێژی دەکەمە سەر شارە کاولە ئاوەدانکراوەکان و ئەو گەلەی کە لەنێو نەتەوەکانەوە کۆکراونەتەوە، کە لە چەقی خاکەکەدا نیشتەجێن، کە خاوەن ئاژەڵ و سەروەت و سامانن.‘ 13شەبا و دیدان و بازرگانەکانی تەرشیش و هەموو بەچکە شێرەکانی پێت دەڵێن: ’ئایا بۆ ڕاووڕووت و تاڵانی هاتوویت؟ ئایا ئاپۆرەی سوپاکەتت کۆکردەوە بۆ بردنی زێڕ و زیو، بۆ ئەوەی دەست بەسەر ئاژەڵ و کەلوپەلدا بگریت، بۆ ڕاووڕووتێکی گەورە؟‘ “\n14«ئەی کوڕی مرۆڤ، لەبەر ئەوە پێشبینی بکە و بە گۆگ بڵێ: ”یەزدانی باڵادەست ئەمە دەفەرموێت: لەو ڕۆژەدا، کاتێک ئیسرائیلی گەلم بە ئاسوودەیی نیشتەجێن، ئایا ئاگات لێ نییە؟ 15لە شوێنی خۆتەوە لەوپەڕی باکوورەوە دێیت، گەلانێکی زۆرت لەگەڵە، هەموو ئەسپ سوارن، ئاپۆرەیەکی خەڵک و لەشکرێکی زۆر. 16وەک هەورێک زەوی داپۆشێت، سەردەکەویتە سەر ئیسرائیلی گەلم. ئەی گۆگ، لە ڕۆژانی داهاتوودا، دەتهێنمە سەر خاکەکەم هەتا نەتەوەکان بمناسن، کاتێک لەبەرچاویان لە ڕێگەی تۆوە پیرۆزی خۆم دەردەخەم!\n17«”یەزدانی باڵادەست ئەمە دەفەرموێت: ئایا تۆ ئەوەی کە لە ڕۆژگاری کۆندا لەسەر زمانی بەندەکانم، پێغەمبەرانی ئیسرائیلەوە باسم کردیت؟ ئەوانەی لەو ڕۆژگارانەدا بۆ ساڵانێک پێشبینییان کرد، کە من تۆ دەهێنمە سەریان. 18لەو ڕۆژەدا، لە ڕۆژی هاتنی گۆگ بۆ سەر خاکی ئیسرائیل، تووڕەییم دێتە جۆش. ئەوە فەرمایشتی یەزدانی باڵادەستە. 19لە ئیرەیی خۆم و لە ئاگری تووڕەییمدا، قسەم کرد کە لەو ڕۆژەدا بوومەلەرزەیێکی گەورە لە خاکی ئیسرائیلدا دەبێت. 20جا ماسی دەریا و باڵندەی ئاسمان و گیانلەبەرانی دەشتودەر و خشۆکەکان کە لەسەر زەوی دەخشێن و هەموو ئەو خەڵکەی لەسەر ڕووی زەوین لەبەردەمی من دەلەرزن. چیاکان سەرەوژێر دەکرێن، هەڵدێرەکان دەڕووخێن، هەموو شووراکان دەکەونە سەر زەوی. 21لە هەموو چیاکانم بانگی شمشێر دەکەم بۆ سەر گۆگ، جا شمشێری هەریەکەیان لە دژی براکەی دەبێت. ئەوە فەرمایشتی یەزدانی باڵادەستە. 22بە دەرد و خوێن سزای دەدەم، بارانی بە لێشاو و تەرزەی بەردین و ئاگر و گۆگرد دەبارێنم، بەسەر خۆی و لەشکرەکەی و ئەو گەلە زۆرەی کە لەگەڵیدان. 23بەم شێوەیە گەورەیی و پیرۆزیم دەردەخەم، لەلای زۆربەی نەتەوەکان خۆم دەناسێنم، ئەو کاتە دەزانن کە من یەزدانم.“\nKSS : حزقیێل 38


📝 48 حیزب و رێکخراوی کوردستانی لە دژی کودەتاکەی ئاکەپە / مەهەپە ناڕەزایەتیان نیشاندا بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 5 2020 11:09PM\n48 حیزب و رێکخراوی کوردستان لە ئەوروپا لە راگەیاند [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 6/5/2020 11:09:17 PM\nبەڕێوەبەری دارستان و پاوانی هەولێر راگەیاند، پێنج [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 6/8/2020 12:00:16 PM\n📖 احمد تاقانة: ابحث عن حضارة كوردية مغيّبة کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 14 2022 5:40AM\n👁 ئەم بابەتە 49 جار بینراوە\nحاوره: طارق كاريزي تاقانة، كلمة كوردية تعني الو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 98% ✍ هـ.ک. 6/14/2022 5:40:51 AM\nپەیەدە ئاماژەی بەوەدا کە لەو رۆژەوەی ئاکەپە هاتووە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 6/5/2020 11:13:01 PM\n📝 روونکردنەوەیەک لەبارەی چۆنییەتی دابەشکردنی 200 هەزار سەبەتەی خۆراک بەسەر خێزانە هەژارەکان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 11 2020 11:46PM\nڕوونکردنەوەیەک لە بۆردی بەڕێوەبردن و سەرپەرشتیکردن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ ب.ج. 6/11/2020 11:46:46 PM\n✌ سەرحەد چاکر - خەمگین رۆنی شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 16 2020 4:42PM\nنازناو: خەمگین رۆنی ناو و پاشناو: سەرحەد چاکر شو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ر.هـ. 7/16/2020 4:42:39 PM\n✌ فیکرەت شاهین - سینان گارزان شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 16 2020 4:33PM\nنازناو: سینان گارزان ناو و پاشناو: فیکرەت شاهین [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 86% ✍ ر.هـ. 7/16/2020 4:33:35 PM\n☂ قوتابخانەی سەوز - شۆڕشی سەوز پارت و رێکخراوەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 13 2021 10:53AM\nقوتابخانەی سەوز.. شۆڕشی سەوز Green School دوو دەس [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 4/13/2021 10:53:31 AM\n📊 لە 10 ساڵی رابردوودا زیاتر لە یەک ملیۆن دۆنم دارستان و پاوان لە کوردستان سووتاوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 10 2020 2:31PM\nبەپێی ئاماری وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، ل [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 7/10/2020 2:31:11 PM\n📝 ڕاگەیەندراوی وەزارەتی تەندروستی ژمارە (101) بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 5 2020 3:53PM\nسەبارەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ COVID-19 لە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 6/5/2020 3:53:38 PM\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 1.578 چرکە!


ئاژانسی کوردپا: بەهۆی تەقینەوەی یەکێک لە مینە چێندراو و کۆنەکراوەکانی شەڕی ئێران و عێراق، لە شاری "بستان"ی پارێزگای خووزستان، هاووڵاتییەک کوژرا و دوو هاووڵاتیی دیکە بەسەختی بریندار بوو.\nڕۆژی هەینی، ٢٠ی ڕەزبەر، بەهۆی تەقینەوەی مین، هاووڵاتییەک بە ناوی "ڕەحیم ڕاشدی" کوڕی "داهی"، گیانی لەدەست دا و دوو هاووڵاتیی دیکە بە ناوەکانی "کەریم لەتیفی" کوڕی "ئەحمەد" و "ڕەسووڵ ڕەشیدی" کوڕی "عەبوود"، بەسەختی بریندار بوون.\nفەرماندەی هێزە ئینتزامییەکانی شاری بستان وێڕای پشتڕاستکردنەوەی ئەو هەواڵە، ڕایگەیاند: "ئەو ڕووداوە لە گوندی نەبعەی شاری بستان ڕوویداوە کە بوو بەهۆی قوربانیبوونی ئەو سێ کەسە".\n"مووسەوی"، هۆکاری تەقینەوەی ئەو مینەی بۆ کۆکردنەوەی پاشماوەی ئاسنەواڵە و پریشکەی تەقەمەنییەکان لە لایەن ئەو سێ هاووڵاتییەوە گەڕاندەوە.\nزیاتر لە ٤ هەزار هێکتار لە زەوییەکانی پارێزگای خووزستان لە شارەکانی "دەشتی ئازادگان، هوێزە، بستان، خۆڕەمشار و شەلەمچە"، ئالوودە بە مین و کەرەستە تەقەمەنییەکانی شەڕی ٨ ساڵەی ئێران و عێراقە.\nبوونی مینە بەجێماوەکان لە کاتی شەڕ، ئەمنییەت و تەندروستیی دانیشتووانی ئەو ناوچەیەی خستووەتەوە مەترسییەوە.