دوو بیری نەوت لە كەركوك تەقێنرانەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nخەڵك تیرۆرستانی داعش لەسنوری شارەدێی گوڵاڵە جارێكی دیكە هێرشی كردە سەر هێزەكانی پێشمەرگە پێشمەرگەیەك بریندارە و بۆ وەرگرتنی چارەسەر ڕەوانەی نەخۆشخانەكراوە. چەكدارانی داعش لە سنووری گوڵاڵە هێرشیان كردە سەر هێزەكانی حەشدی شەعبی و لە گوندی ئۆمەربلیش بە قەناس هێرش كراوەتە سەر سەنگەرێكی پێشمەرگە بە فیشەكی قەناس پێشمەرگەیەك بریندار بووە. بەپێی زانیارییەكانی (خەڵك) كە لە شارۆچكەی كفرییەوە دەستی كەوتووە، هێرشەكە لە كاتژمێر 9 بۆ 10 بووە بۆسەر حەشدی شەعبی و لەو هێرشەدا ژمارەیەك لە چەكدارانی حەشدی شەعبی كوژراو بریندار بوون. هەر بە پێی زانیارییەكان، داعش لەكاتی هێرشەكەی بۆسەر حەشدی شەعبی لەگوندی ئۆمەربلی سەر بە كفری ، بەچەكی قەناس هێرشی كردۆتەوە سەر سەنگەرێكی پێشمەرگە، لەو هێرشەدا پێشمەرگەیەك برینداربووە و ڕەوانەی نەخۆشخانە كراوە .\nوەزارەتی نەوتی عیراق ئاشكرای دەكات، كە دوو بیری نەوت لە كەركوك تەقێنراونەتەوە و دەشڵێت: “بەرهەمهێنان و هەناردەی نەوت نەوەستاوە”.\nوەزارەتی نەوتی عیراق لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، لە كارێكی تێكدەرانەدا دوو بیری نەوت لە شاری كەركوك تەقێنراونەتەوە.\nڕاشیگەیاندووە، ئەو دوو بیرە لە كێڵگە نەوتییەكانی بای حەسەن بوون، بەڵام كاریگەری نەبووە لەسەر بەرهەمهێنان و هەناردەی نەوت لە كێڵگەكە.\nبەپێی زانیارییەكان، تەقینەوەكە لەڕێگەی بۆمبی چێنراوەوە بووە و هەردوو بیری 154 و 159ی كێڵگە نەوتییەكانی بای حەسەن-ی لە كەركوك كردۆتە ئامانج و لە كاتەكانی شەوی ڕابردوودا ئەنجام دراوە.\n03 شوبات 2021 6.23 pm\nخەڵك- بەڕێوەبەرایەتی ئاوی پارێزگای كەركوك ئاگاداری هاووڵاتیان دەكات، كە بڕی پێویستی ئاو پاشەكەوت بكەن و ڕایدەگەیەنێت،…


وێنەیەک، دەرچوویەکی زانکۆ، سەرۆکی زانکۆیەک – بزاڤی خزمەت\nبەخامەی/ جانەر تیرێلی\nزانکۆیەکی تەواو کردبوو، خاوەنی هاوسەرێک و دوو منداڵ بوو، بەڵام کاتێک بەشی پیشەیی دادوەری لە زانکۆی گەدیز بە پلەی یەکەم تەواو کرد و بەشداری لە ئاهەنگی دەرچوونیدا کرد، منداڵە ساواکەی هێشتا تەمەنی ٢ مانگ نەبوو.\nکاتێک جبە ڕەشەکەی لەبەرکرد و بە عەرەبانەی منداڵە ساواکەیەوە بەشداری لە ئاهەنگی دەرچوونی کرد، لە کاتی وەرگرتنی بڕوانامەکەیدا تەواوی مامۆستا و خوێندکارەکانی هاوڕێی هەستانە سەرپێ و چەپڵەڕێزانیان کرد.\nکاتێک ئەسما ئولوداغ بڕوانامەکەی لە سەرۆکی زانکۆکەی وەرگرت، لەوێدا لەبەرچاوی هەموو کەسێک وەک داستانێکی سەرکەوتوون باسی لێوە دەکرا.\nدرێژەی داستانەکە لەلای هەموو کەس ئاشکرایە، بە فەرمانێکی ئەنجومەنی وەزیران لە کارەکەی دوور دەخرێتەوە، دواتر دەستگیر دەکرێت و چەند جار هەڵدەکوتنە سەر ماڵەکەی، دواتر گەشتێک بە دەریاچەی مەریچدا دەست پێدەکات، کە مەرگ سەرئەنجامەکەی دەبێت.\nئولوداغ داستانی کەسێکە کە یاسا و دادی خوێندووە و، بە بێ ڕەحمانەترین تاقیکردنەوەی یاسا و دادوەریدا تێپەڕیوە.\nهەرچەندە دوای دەرچوونی لە زانکۆیە یەکسەر کاری دۆزیەوە، بەڵام چاوی لەسەر ئەوە بوو بەشی “یاسا” بخوێنێت، دەیتوانی ئەو کارەش ئەنجام بدات بەڵام بە نسیبی نەبوو.\n“لە گەدیزەوە بۆ مەریچ”\nوەک زۆرێک لە هاوڵاتیانی ئەم وڵاتە، کاتێک وڵاتەکەی هەلی ژیانی بۆ نەهێشتەوە، لەبەردەم دوو بژاردەدا بوو کە دەبوو یەکێکیان هەڵبژێرێت.\nبژاردەی یەکەم ئەوەبوو منداڵەکانی بدات بە کۆڵیدا و گەورەترین مەترسی کە دایکێک بتوانێت لەبەرچاوی بگرێت، ئەوە بوو بە خۆیی و منداڵەکانیەوە بە دەریاچەی مەریچدا تێپەڕن، هەتا بتوانن لە کەنارەکانی ئەو بەری دەریاچەکەوە دەست بە ژیانیانەوە بگرن. بژاردەی دووهەم لەوەی پێشتر مەترسیدارتر و دۆزەخی تر بوو. دەبوو چوونە زیندان لەبەرچاو بگرێت و ئەشکەنجە و دەستدرێژی ناو زیندانەکان قبوڵ بکات، کە پێشتر ژنانی ئەم وڵاتە بە چاویان نەیانبینوە. دەبوو لە کونجی زیندان وەک کەسێک کە یاریان بە سەربەرزی کردووە گیانی لە دەست بدایە. لە کاتێکدا باوکی منداڵەکان لە دەرەوەی وڵات بوو، دەترسا لەوەی منداڵەکانی بە هەتیوی جێبهێڵێت.\nئەویش بژاردەی یەکەمی هەڵبژارد، ڕێگا مەرگاویەکانی گرتە بەر.\nباشە ئەسما ئوڵوداغ تاوانی چی بوو؟ هاوڕێکانی یاخود ئەو زانکۆیەی تەواوی کردبوو؟\nئەگەر زۆرە بەو شێوەیە بوو بێت. دیار بوو کەسانێک وتبوویان “دیارە ئەمیش یەکێکە لەوان” و بەو شێوەیە کردیان بە قوربانی. لەوە دەچێت یەکێک لە نزیکترین کەسەکانی خۆشی بوختانی بە دەمەوە کردبێت. لەوە دەچێت خزمێکی، هاوڕێیەکی، مامۆستایەکی زانکۆکەی بوختانی بە دەمەوە هەڵبەستبێت. هەموویان ئەگەرن و لەم وڵاتەدا ڕوویانداوە.\nلەم ماوەیەدا زۆر کەسمان بینی هەواڵی لە نزیکترین کەسی خۆیدا، زۆر کەسمان بینی ژیانی کەسە نزیکەکانی تاریک کرد، زۆرمان بینی لە پێناو لە دەستنەدانی پۆستەکەی، نزیکترین کەسەکانی خۆی تۆمەتبار کرد و ژیانی ئاوەژوو کردن.\nئەو سەرۆکی زانکۆیەی بڕوانامەکەی پێبەخشی.\nپێی دەڵێم سەرۆکی زانکۆ.\nئەو سەرۆکی زانکۆیەی لە وێنەکەدا بە زەردەخەنەوە دەیبینن و دەست بەسەری منداڵەکەی ئەسمادا دەهێنێت. ئەوەی پەسنی هەردووکیانی دەکرد. وابزانم ئەویش دەستی هەبوو لە داستانەکەی ئەسمادا. چۆن پەیوەندی پێوەی نیە؟ چونکە ئەو هەمان سەرۆکی زانکۆیە کە لەبەردەم دادوەری دادگاکاندا، قسەی لە دژی دەیان هاوپیشە و خوێندکاری خۆی کردووە و واژۆی لەسەر چەندین بڕیاری ناحەقی کردووە.\nپێش مانگێک لە هەوڵی کودەتا دەستکردەکەی ١٥ ی تەموز، خۆی و یاریدەدەرەکەی لیستێکی فراوانی ئەو کەسانەیان ئامادە کرد کە خۆیان بە “جەماعەتچیەکان” ناویان دەبردن و پێشکەشی دەزگای هەواڵگریان کرد. دواتر لە بەردەم دادگاشدا هەمان شتیان دووپات کردەوە.\nواتە کاتێک ئەم سەرۆکی زانکۆیە بە درۆوە دەست دەهێنێت بەسەری منداڵەکەی ئەسمادا، پێدەچێت پێش چەند مانگێک بەر لە گرتنی ئەو وێنەیە، واژۆی لەسەر بڕیاری لە سێدارەدانی چەندین مامۆستا و خوێندکاری زانکۆکەی خۆی کردبێت.\nکێ دەزانێت؟ لەوە دەچێت هەمان سەرۆکی زانکۆ، کە لە ئاهەنگی دەرچونی خوێندکارەکانیدا شان بە شانی یەک هەڵدەپەڕین، پێش چەند مانگێک ناوی هەندێکیانی پێشکەش بە دەزگای هەواڵگری کردبێت.\nلە سەردەمێکدا کە کارکردن لە دەزگایەکی بزاڤی خزمەتدا بە تاوان ئەژمار دەکرێت، ئەم سەرۆکی زانکۆیە کە ساڵانێکی درێژ بوو لە زانکۆیەکی بزاڤی خزمەتدا کاری کردبوو، بۆ ڕزگارکردنی خۆی لەوەی پۆستەکەی لە دەست بدات، دەیان دادگا گەڕا و شایەتی لە دژی دەیان مامۆستا و خوێندکاری بێ تاوان دا، ئازادییانی خستە ژێر بەردەوە و ژیانی هەموویانی تاریک کرد.\nئێستا دوای ئەوەی دوو جار سەرۆکایەتی زانکۆی کرد، لە خانوویەکی قەراغ دەریادا ژیان دەگوزەرێنێت. ئێستا هەندێک جار لەگەڵ یاریدەدەرە کۆنەکەی لە قاوەخانەیەک چاویان بەیەک دەکەوێت و بێ ئاگان لەوەی زۆرێک لە خوێندکارە کۆنەکانیشیان لە هەمان قاوەخانەن و چاویان بەر چاوی یەک دەکەوێت.\nلە تورکیای ئەمڕۆدا زیاتر لە ٦ هەزار کەسی ئەکادیمی و خوێندکاری زانکۆکان، بە تۆمەتی ئەوەی سەر بە جەماعەت و هێزەکانی پەکەکەن لە زانکۆکان دەرکراون، یاخود خراونەتە زیندانەوە. ئەوانەی هەلێکیان بۆ ڕەخساوە وڵاتیان بەجێهێشتووە. ئەوانەشی هەلیان بۆ نەڕەخساوە، یان لە زیندانن یاخود بێ کار دەسوڕێنەوە. سەدان کەس لەمانە مامۆستای ئەو زانکۆیانەن کە بە زانکۆی جەماعەت ناو دەبرێن و بە فەرمانی ئەنجومەنی وەزیران داخراون. ئەم مامۆستایانە گەورەترینی ئازارەکانیان بە قوڕگدا کراوە، هەوەرها هەمان شتیش دەتوانین بەرامبەر فەرمانبەرەکانی دەوڵەت بڵێین کە لە کارەکانیان دوور خراونەتەوە.\nکێ دەزانێت؟! پێدەچێت ئێستا دەیان هاوڕێی ئەسما کە پێکەوە لە ئاهەنگی دەرچوندا شەپقەکانی سەریان فڕێدا، لە چوار دیواری ژوری زیندان قەتیس کرابێتن.\nبە نیسبەت ئەسماوە ئەم ژیانی دونیایە کۆتایی هات. زۆر بە ئازارە کە بەو شێوە دراماتیکیە کۆتایی پێهات. پێم وایە لەسەر زەویدا جوغرافیایەک نیە ئەو چیرۆکە ببیستێت و فرمێسکیان بۆ نەڕژێت. منداڵەکانی و هاوسەرەکەی ژیانێکی سەختی تاراوگە چاوەڕێیان دەکات. بەڵام هیوام وایە سەرۆکی زانکۆکەی ئەسما زۆر تەمەنی درێژ بێت.\nهیوادارم خەیاڵی ئەو پیاوە خاوەن زانستانەی لە کونجی زیندان قەتیسی کردن، ئەو کارمەندانەی ئاگایان لە هیچ نەبوو جگە لە پەیاکردنی بژێوی ژیان، ئەو خوێندکارە گەنجانەی لە بەهاری تەمەنیاندا مۆمی ژیانیان کوژاندنەوە، هەتا ماوە بە دوایەوە بن.\nهیوادارم تەمەنی سەرۆکی زانکۆ درێژ بێت.\nهیوادارم تەمەنی سەرۆکی زانکۆ زۆر درێژ بێت.\n424 جار بینراوە 1 جار ئەمرۆ بینراوە\nبە هۆی دابینکردنی دەرمانەوە بۆ نەخۆشخانەیەکی تانزانیا، 9 ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێنرا\n"هەمیشە بە درۆوە باسی خوشکە لەچک بەسەرەکان دەکەن، بەڵام لە ڕاستیدا تەماشای مردنیان دەکەن"


شێخ لەتیف قەرەداغی، تەمەنێک لە وشەچنین\n19/7/2018 03:50 PM\nشێخ لەتیف قەرەداغی كەسایەتییەكی دیاری بواری ئەدەبی‌و چاپەمەنییە، لەهەردوو كایەی چاپەمەنی‌و ئەدەبیدا خزمەتێكی زۆری بەگەل‌و نیشتمانەكەی كردووە. ئەو زۆربەی تەمەنی خۆی بەرێكخستن‌و چنینی پیتەكانی چاپخانە‌و ئەدەب‌و هۆنینەوەی مرواری شیعر بەخشی.هەر وەك خۆی لەشیعری ژیانی چاپخانەدا ئەڵێ:\nژیانی من لەچاپخانە لەناو پیتا توایەوە\nچاوم كز بوو هەموو لەشم بەئاسانی پوكایەوە\nشێخ لەتیف شێخ عارف قەرەداغی كە بەشێخە ناسراوە، ساڵی 1936 لەگەڕەكی دەرگەزێنی شاری سلێمانی لەدایك بووە.هەر لەم شارە سەرەتا خراوەتە حوجرە‌و لای مامۆستا ئاینییەكانی ئەو سەردەمە دەرسە ئاینییەكانی خوێندووە، دواتر چۆتە قوتابخانەی ئاسایی‌و قۆناغەكانی سەرەتایی‌و ناوەندی خوێندووە. بەهۆی سەختی ژیان‌و گوزەرانەوە وازی لەخوێندن هێناوە.\nئیدی هەموو ژیانی خۆی بەدیار رێكخستنی پیتەكانی چاپخانە‌و تریفەی شیعرەوە بەسەر بردووە. ئەو تەمەنێك سەرقاڵی وشەچنین بووە، لەدوو بواردا مرواریی وشەكانی هۆنیوەتەوە،لەسەرەتای تەمەنی مێرمنداڵی لەرێی چاپخانەی ژینی پیرەمێردی نەمرەوە خۆی گوتەنی دەستلەملانی پیت‌و وشە بووە‌و بەو پەڕی عیشقەوە كاری پیتچنینی كردووە‌و كاروانی كار‌وخزمەت‌و بەخششەكانی بەچاپ‌و چاپەمەنی لە‌و چاپخانەیەوە بەڕێخستووە، دواتر لەچەندین چاپخانەی تر لەسلێمانی‌و هەولێر‌و بەغدا خزمەتی كردووە. لەناوەڕاستی ساڵانی شەستەكانیشدا وەك پێشمەرگەیەكی بواری چاپەمەنی بۆ ماوەی دوو ساڵ لە چاپخانەی شۆڕش لە گوندی سونێی سەر بەشارۆچكەی قەلادزێ خزمەتی كردووە‌و ئەدەبیاتی شۆڕشی چاپكردووە.\nبێ لەكاری پیتچنین‌و چاپەمەنی، شێخ لەتیف قەرەداغی خولیای شیعریش بووە‌و هەر لە كۆتایی ساڵانی پەنجاكانی سەدەی رابردووەوە دەستی بەهۆنینەوەی شیعر كردووە‌و خاوەنی چوار دیوانە شیعری چاپكراوە، كە ئەمانەن (دەردەكانی كۆمەڵ، چەپكە گوڵ، بەركوڵ، گڕی عەشق). هەروەها چەند دەقێكی شیعریی دەستنووس‌و چاپنەكراویشی هەیە.\nشێخ لەتیف قەرەداغی سەرباری راژەكانی لە بوارەكانی ئەدەب‌و چاپەمەنیدا، بایەخیشی بە نووسینەوەی یاداشتەكانی داوە‌و لەدوو توێی كتێبیكدا بەناوونیشانی(تەمەنێك لە وشەچنین) تۆماری كردوون. شێخ لەتیف لەو كتێبەدا لاپەڕەكانی ژیان‌و تەمەنی زیاتر لە 70 ساڵی خۆی هەڵداتەوە‌و یادگارییە شیرین‌و تاڵەكانی لەحوجرە‌و قوتابخانە‌و چاپخانە‌و بازاڕ‌و گەڕەك‌و شار‌و شاخ خستۆتە روو.\nئەوەی جێگەی بایەخێكی زۆرە لەم یاداشتنامەیەدا ئەوەیە،كە شێخ لەتیف تیشكی خستۆتە سەر ئەو چاپخانانەی كە وەك پیتچن‌و رێكخەری پیت‌و كادیری بواری چاپەمەنی كاری تێدا كردوون، لەو چوارچێوەیەدا باسی (10) چاپخانەی كردووە كە ئەمانەن (ژین،كامەرانی، كاكەی فەلاح، شۆڕش، نەوڕەس، ئەنوەر جاف، كوردستان، زانكۆ، ئاشتی، الپلاپا‌و ).\nزانیاری ورد‌و بەنرخی لەسەریان نووسیوە، باسی چاپخانەكان‌و خاوەنەكانیان‌و ئامێرەكان‌و كارمەندەكان‌و ئەو نووسەر‌و رووناكبیرانەی كردووە كە بەمەبەستی چاپكردنی بەرهەمەكانیان سەردانیان كردوون. بەوەش خزمەتێكی زۆری بەتۆماركردنی مێژووی چاپخانە‌و چاپ‌و چاپەمەنی لەكوردستان كردووە. هەروەها روناكی خستۆتە سەر ژیانی كۆمەڵایەتی شاری سلێمانی‌و وێنە‌و نیگاری قۆناغێكی گرنگی مێژوویی ئەو سەردەمەی كێشاوە.\nشێخ لەتیف قەرەداغی زیاتر لە 70 ساڵ خزمەتی بەرشتەكانی ئەدەب‌و چاپەمەنی كرد‌و 20ی حوزەیرانی 2018و لەتەمەنی 82 ساڵیدا بە یەكجاری ماڵئاوایی كرد‌و لەگردی سەیوانی شاری سلێمانی بەخاك سپێردرا.\nئەو تەمەنێك لەگەڵ پیت‌و وشە‌و ئامێرەكانی چاپخانەدا ژیا‌و لێیان بێزار نەبوو، شوێن پەنجەی بەچاپكردنی كتێب‌و نامیلكە‌و گۆڤار‌و رۆژنامەكانی زیاتر لە نیو سەدەی باشوری كوردستان‌و عیراقەوە دیارە.\nوەك سەربازێكی ون خزمەتی كرد‌و بەهێمنی ژیا‌و بەهێمنی ماڵئاوایی كرد، بەڵام ناوو ناوبانگ‌و بەرهەمەكانی هەمیشە وەك مەشخەڵ‌و چرایەكی داگیرسا‌و ئەمێننەوە.\nدروودی رێزو وەفا‌و ئەمەكداری بۆ گیانی پاك‌و پیرۆزی شێخ لەتیف قەرەداغی شاعیرو وشەچن‌و رێكخەری پیتەكان.


تویتەر قەوارەیەکی یاسایی لە تورکیا دادەمەزرێنێت\nتویتەر رایگەیاندوە، کە قەوارەیەکی یاسایی لە تورکیا دادەمەزرێنێت بۆ بەردەوامی دان بە کارەکانی لە وڵاتەکەدا، کە ساڵی رابردوو یاسای ناکۆکی لەسەری تۆڕ کۆمەكڵایەتیەکانی پەسەند کرد. بڕیارەکە پاش ئەوە دێت کە تورکیا لە مانگی یەک قەدەغەکردنی ریکلامی لەسەر تویتەر، پێریسکۆپ و پتریۆت دانا.\nگروپەکانی مافەکانی مرۆڤ و ئازادی میدیا دەڵێن یاساکە بڕەکەی، سانسۆڕ و پێشێلکردنی مافی تایبەتمەندی و دەست ڕاگەیشتنە بە زانیاری.\nلە یاساکەدا، نوێنەرانی ناوخۆی کۆمپانیاکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەرپرسیارن لە وەڵامدانەوەی داواکاری تاک بۆ لابردنی ئەو ناوەڕۆکەی کە پێشێلی تایبەتمەندی و مافی کەسی دەکات لە ماوەی 48 کاتژمێردا یان هۆکاری ڕەتکردنەوە کە دابین دەکات. کۆمپانیاکە لە ماوەی 24 کاتژمێردا لە زیانەکان بەرپرس دەبێت ئەگەر ناوەڕۆکەکە لانەبرێت یان بلۆک نەبێ.\nبەپێی یاساکە نوێنەرانی ناوخۆیی کۆمپانیاکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەرپرسیارن لە وەڵامدانەوەی داواکاری تاکەکەسییەکان بۆ لابردنی ئەو ناوەڕۆکەی کە پێشێلی مافی تایبەتیی و کەسیی دەکات لە ماوەی 48 کاتژمێردا یان بۆ پێشکەشکردنی هۆکارەکانی ڕەتکردنەوە.\nتوێتەر دەڵێت ئێمە پابەندین بە پاراستنی دەنگ و داتای ئەو کەسانەی لە تورکیا تویتەر بەکار ئەبەن و بەردەوام دەبین لەشەفافی چۆنیەتی چارەسەرکردنی داواکارییەکان لەلایەن حکومەت و جێبەجێکردنی یاساوە.


51 هەزار قورئان بەسەر 10 وڵات دابەشكرا\nگرام زێڕ 276.192\n51 هەزار قورئان بەسەر 10 وڵات دابەشكرا\nبه رواری داگرتن : 2019-01-04 09:33\nناوەندی ھەواڵەكان - İHH ڕێكخراوێكی هاوكاری مرۆیە لە ساڵی 2018 توانی 51 هەزار قورئان بەسەر 10 وڵات دابەش بكات كە بە 4 زمانی جیاواز قسە دەكەن وەكو نیجەر و قرم و هەنگاریا (مەجارستان) و چەند وڵاتێكی تریش.\nلە كیشوەی ئەفریقیا بەهۆی نەبونی قورئانی پیرۆز یان بەزۆر دەست دەكەوێت تاكو لە مەدرەسەكان و خولی فێربونی قورئان بتوانن لێی سود مەند بن. جگە لە وڵاتانی ئەفریقیا جەندین وڵاتی تر بەهۆی نەبونی قورئانی پیرۆز لەسەر تەختە ئایەتەكانی قورئان دەنوسنەوە بەم شێوەیە لەبەری دەكەن.\nİHH ڕێكخراوی هاوكاری مرۆی لە ساڵی 2018 توانی 51 هەزار 380 قورئان بەسەر 10 وڵات دابەش بكات كە بەشێكی زۆریان لە كیشوەری ئەفریقیا بون ئەو وڵاتانەش بریتنین لە نیژەر، هنگاریا (مەجارستان)، ئۆكڕانیا، بوركینا فاسۆ، چاد، غانا، سودان، سیرالیۆن، پاكستان.\n"دڵەكان بە ئیسلام گەشە دەكەن"\nڕێكخراوی (ئی هاها) ڕایگەیاند لە زۆرێك لە مزگەوتەكان و خولی فێرونی قورئان بەهۆی نەبونی قورئان یاخود كەمی ڕێژەی قورئان قوتابیەكان وازیان لە وانە خوێندن هێناوە. شایەنی باسە لە وڵاتانی فەڕەنسا و ڕوسیا و ئۆكڕاینا و چەند وڵاتێكی تریش 37 هەزارو 100 قورئان دابەش كراون هەروەها 14 هەزارو 280 تەفسیری قورئانیش دابەش كراون. بەم شەوەیە لەو وڵاتانەی قورئان دابەش كراون، كۆی گشتتی 51 هەزارو 380 قورئان بوە ئەمەش بوە هۆی گەشە كردنی دڵەكان بە قورئان.(İLKHA)\nبليته كان ڕێكخراو قوئان وڵاتان كیشوەر


کۆماری کوردستان نە چەند رۆژێکی خایاندوەو نە کۆمۆنیستیش بوە/ ئاری هەرسین – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / کۆماری کوردستان نە چەند رۆژێکی خایاندوەو نە کۆمۆنیستیش بوە/ ئاری هەرسین\nکۆماری کوردستان نە چەند رۆژێکی خایاندوەو نە کۆمۆنیستیش بوە/ ئاری هەرسین\nسێ شه‌ممه 27 ئایار 2014\tوتار 310 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nتێبینی: پاش ئەوەی نوسراوێك لە سەر ماڵپەڕی كونسلگەری كۆماری ئیسلامی بڵاوكرایەوە كە تێیدا سوكایەتی بە زمان‌و نەتەوەی كورد كرابوو، رۆژی دووشەممە 26ی مەی 2014، پەرلەمانی كوردستان تەوەرێكی دانیشتنەكەی خۆی بۆ ئەم باسە تەرخانكرد كە تێیدا چەندین پەرلەمانتاری كوردستان بە وتارەكانیان رەخنەی توندیان لەو نوسراوەی كونسولگەری ئێران لەسلێمانی گرت. یەكێك لەو پەرلەمانتارانە ئاری هەرسین، پەرلەمانتاری كوردستان لەسەر لیستی پارتی دیموكراتی كوردستانە كە دەقی وتارەكەی دەخوێننەوە:\nبەڕێز سەرۆکی پارلەمان\nهەر وەک لە بەرنامەی کاری دانیشتنی ژمارە 6 بەرواری ئەمڕۆ 26/5/2014 دا هاتوە، ووتارێک لە سایتی (سرکنسلگری جمهوری اسلامی ایران در سلیمانیە) بڵاو کراوەتەوە کە بە ئاشکرا سوکایەتی بە فەرهەنگ و زمان و بوونی نەتەوەی کورد دەکات. بە تێڕوانین لە رابوردووی دوورو درێژی پێکەوە ژیانمان لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و بە تایبەتی دۆستایەتی و برایەتیمان لەگەڵ میللەتانی ئێران، ئەم ووتارە جێگای نیگەرانیە . لە راستیدا ئەگەر ئەم ووتارە لە رۆژنامە یان گۆڤارێکی فارس زماندا بڵاو ببوایەتەوەزۆر گوێمان پێ نەدەدا، بەڵام کە لە سایتی کۆنسولگەریەک بڵاو کرایەوە لابد منها ئەمە تەعبیر لە سیاسەتی دەرەوەی ئەو ووڵاتە دەکات. هەربۆیەش بەندە عەوارزی خۆم لەم چەند خاڵەی خوارەوەدا کورت دەکەمەوە:\n1- نوسەرە وەهمیە کەی ئەم ووتارە دەڵێت هەندێک لە ئێمەی کورد مێژوو بۆ خۆمان دا دەتاشیین و کۆماری کوردستان بە “دولت چندروزە کمونیستی مهاباد در سال 1946 ” ناو دەبات. دەربارەی زمانی شیرینی کوردیەوە دەڵێت “لهجە کردی زبان مستقلی نبودە و یکی از لهجەهای زبانهای ایرانی امیختە بە واژگان عربی، ترکی، فارسی و… است”. دەربارەی میللەتی کوردەوە ئەم نوسەرە نەناسرەوە دەڵێت “ارمانهای موهومی چون ملت کرد و دولت مستقل کردستان و کشور کردستان مترح کردەاند”. دەربارەی خاکی پیرۆزی کوردستانیش دەڵێت “هرچند پس از روی کار امدن سفویان در ایران و گسترش بیشتر مزهب تشیع توست شاە اسماعیل سفوی، قسمتهای از کردستان سنی نشین بە خلیفە عسمانی گرایش یافت، ولی یکی از نتائج جنگ چالدران 1514 ز میان سپاە سفوی و عسمانیان باعس جدائی بخش بزرگی از کردستان از ایران – سرزمین مادریش شد.”. بە کوردی و بە کورتی ئەم نوسەرە نەناسراوە دەڵێت ئێمە تەنانەت قەرەجیش نین، چونکە لە دیدگای ئەنترۆپۆلۆژیاوە، قەرەج راستە بێ نیشتیمانە، بەڵام خاوەنی کەڵتورێکی دەوڵەمەندو سەربەخۆی خۆیەتی.\n2- کۆماری کوردستان نە چەند رۆژێکی خایاندوەو نە کۆمۆنیستیش بوە. هەردوو سەرکردە دیارەکەشی قازی محەمەد و مەلا مستەفای بارزان کەسانی بەئیمان و موسوڵمانی مولتەزیم بوون. پێشەوا قازی محەمەدیش بە فرمانی ئەو شاهەنشایە لە سێدارەدرا کە رابەرایەتی سیاسی کۆماری ئیسلامی ئێران پێی دەڵێن “شاە تاغوتی و نوکر امریکا”. ئەگەر زمانی کوردی زارەوەیەکە لە زمانە ئێرانیەکان و، تێکەڵەیەکە لە زمانە کانی تر، ئەوا ئێمە دوو نموونە لە زمانە تورکی و فارسی دێنینەوە. بە فارسی:”استعمال دخانیات اکیدڕ ممنوع است”، بە تورکی “میللی ئیستیخباراتی تەشکیلاتە” . لە رستەی یەکەمدا لە کۆی پێنج ووشە تەنها یەک دانەی فارسیە کە ئەویش ووشەی “است”ە و باقیاتەکەی عارەبیە. لە رستەی دووهەمدا کە کورتکراوەی “میت” دەزگای هەواڵگری تورکیە هەر هەموی عەرەبیە. بەڵام ئایا هیچ ئینسانێکی خوێندەوارو عاقڵ هەیە جورئەت بەخۆی بدات و بڵێت فارسی و تورکی زمان نین؟ … پرسیارێکی تر کە لە ئەنجامی خوێندنەوەی ئەم ووتارە بۆ ئینسان دروست دەبێت ئەوەیە کە ئایا کورد میلەتە؟… ئێمەش دەپرسین: ئەی ئایا فەرەنسی و فارس و عارەب و ئینگلیز و تورک میللەتن؟… ئەگەر ئەوان میللەت بن ئەوا کوردیش میللەتە… ئەگەر ئەوان میللەت نین کوردیش میللەت نیە.\nهەرچی مەسەلەی نیشتیمانی کوردستانیشە حەز دەکەین بە بیر نوسەری ئەم ووتارە بهێنینەوە کە سەردەمی عوسمانی و سەفەوی زۆر دەمێکە بەسەر چوەو، نە پارێزگاکانی دهۆک و هەولێر ویلایەتێکن لە کۆماری تورکیا، نە پارێزگای سلێمانیش ئوستانێکە لە ئێران.\nئێمە بە ئاواتەوەین کە میللەتانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لە هارمۆنیەکی پێکەوەژیان و رێزی بەرامبەر لە کۆنفیدراڵیەکی سەرتاسەریدا خۆمان ببینینەوە. دوور لە دەستی ئیستیعمار و ئیستیراد کردنی کەلتوری نەشازی دەرەکی بۆ ناوچەکەمان، یەک جۆر دراومان هەبێت و بە بێ ڤیزا سەردانی وڵاتانی یەکتری بکەین. بەڵام هیچ پێکەوە ژیانێک بە بێ قوبوڵکردنی جیاوازیەکان لە چوارچێوەی نەریتی دیموکراسیدا سەقامگیر نابێت. ئەم بۆچوونە مێشک بەستەڵەکەی لەم ووتارەدا هاتوە خزمەت بە روئیای پێکەوە ژیان لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ناکات و پێچەوانەش لەگەڵ نەریتی دراوسێیەتی دێتەوە، بەتایبەتی لەگەڵ ئێرانیەکان کە خۆمان بە ئامۆزای نەژادیی یەکتر دەزانین.\nهیوادارین جەنابتان لە کەناڵە ئوسوڵی و فەرمیەکانتانەوە بە دواداچوون بکەن بۆ:\n– ئایا ئەم ووتارە تەعبیر لە بۆچوونی فەرمی وەزارەتی دەرەوەی ئێران و، دواجار رابەرایەتی سیاسی کۆماری ئیسلامی ئێران دەکات؟\n– ئایا هەڵوێستی فەرمی سەرۆکایەتی هەرێم و حکومەتی هەرێمی کوردستان چی بوە وئەنجامەکەی بە کوێ گەیشتوە؟\n– ئایا بۆ ئەم ووتارە هەتا ئێستاش لەسەر سایتی فەرمی کۆنسولگەری کۆماری ئیسلامی ئێران لە سلێمانی ماوە؟\nئێمە دڵنیاین کە ئەم جۆرە بۆچوونە توندرەوە ئیستیفزاییانە تەعبیر لەو سیاسەتە ئاشتیخوازانەو پێکەوەژیانە ناکات کە رابەرایەتی سیاسی ئێران بڕوای پێ هەیە. هەر بۆیەش پێویستە کونسولگەریی گشتی کۆماری ئیسلامی ئێران لە سلێمانی داوای لێبوردن لە خەڵکی کوردستان بکات.\nووتەکانم بە شیعرێکی شێخ سەعدی شیرازی کۆتایی پێدێنم کە ئیلهامەکەی لە سورەی حوجوراتی قورئانی پێرۆز ئایەتی 13 ەوە وەرگرتوەو بەم جۆرە دەدوێ:\nبنی ادم اعزای یکدیگرند\nکەدر افرینش زیک گوهرند\nچو عوزڤیرا بدرد اورد روزگار\nدگر عوزڤهارا نماند قرار\nنشاید کە نامت نهند ادمی\nئاری محمد هەرسین


سەروەر حەمە 29, 10, 2016\nسەروەریی یاسا، یەکێکە لە پرەنسیپه گرنگه یاسایی و سیاسییەکان، کە مرۆڤ لە مێژوودا لە هەلی بەدەستهێنانیدایە و لە سەرەتاوە تاوەکوو ئێستا، ڕۆڵ، مانا، بەها و تایبەتمەندییه‌کانی، لە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتیی مرۆڤدا بەردەوام لە گۆڕانکاریدا بووە. لە ڕابردوودا، پێگەی فەرمانڕەوا و بەرپرسان و کەسانی خاوەن پێگەی سیاسی و کۆمەڵایەتی، لە سەرووی یاساوە بوو. بۆ نموونە ئەفلاتوون، فەیلەسووفەکانی بە گەورەتر لە یاسا دەزانی. لە قۆناغێکی تری مێژووی مرۆڤایەتیدا یاسا و فەرمانڕەوا لە یەک ڕاستادا بوون، واتە یاسا ئەو بڕیار و خواستانە بوو کە ئەو دەیویست؛ بەڵام لە ئێستادا لە هەندێ وڵاتان، یاسا ڕۆڵی ڕاستەقینەی خۆی پەیدا کردووە و لە سەرەوەی هەموو کەس و دەسەڵاتێکدایە.\nخاڵی هاوبەشی بنەما یاسایییەکان لە هەموو سیسته‌مە دیموکراسییەکاندا، ناپەسەندبوونی کەڵکوەرگرتنە لە تاکڕەوی لە دەرکردنی بڕیار و، مافی یەکسانبوونە لە بەرامبەر یاسادا. بەواتایەکی تر، پارێزگاریکردنی یەکسانی لە لایەن یاساوە بۆ ھەر کۆمەڵگەیەکی دیموکراسی، شتێکی بنچینەیی و سەرەکییە و ڕێژەی مەشروعییەتی حکوومەت، پەیوەندیی بە ڕێژەی وەفادارییان بۆ پێوەری یاسایی، ناتاکڕەوی و ئەقڵانییەتەوە هەیە. ئەمڕۆ ئەم پرەنسیپە جێگه‌ی خۆی لە یاسا بنچینەیییەکاندا کردۆتەوە و هەنگاوی یەکەمی دیموکراسی لە سەروەریی یاساوە سەرچاوە دەگرێت و، تا ئەو کاتەی سەروەریی یاسا لە وڵاتان جێگیر نەبێت و لە لایەن فەرمانڕەواوە ڕێزی لێ نەگیرێت، سیستەمی بەڕێوەبردنی وڵات، نادیموکراسییە. ئەرکی سەرەکیی یاسا، ڕێکخستنی پەیوەندیی نێوان حکوومەت و هاووڵاتی، هەروەها هاووڵاتیان لەگەڵ یەکدیدایە. بە ئاڵۆزبوونی ئەم دوو چەشنە هەڵسوکەوتە، ڕۆڵی یاسا و، بەتایبەت مانای سەروەریی یاسا پڕرەنگتر دەبێتەوە.\nئامڕازەکانی دابینکردنی پرەنسیپی سەروەریی یاسا:\nمانای سەروەریی یاسا، بریتییە لەوەی کە حکوومەت ناتوانێت دەسەڵاتەکانی خۆی پیادە بکات، تەنیا بە گوێرەی یاسای نووسراو نەبێت کە بە تێپەڕبوونی ڕێوشوێنی توندوتۆڵدا داڕێژرابێت. هەرچەندە کۆدەنگیی نێودەوڵەتی سەبارەت بە مانای سەروەریی یاسا بەدی ناکرێت و، هەر وڵاتێک پێناسەیەکی جیاوازی سەبارەت بەم بابەتە هەیە، بەڵام هەموویان کۆکن لە سەر ئەوەی کە سەروەریی یاسا پرەنسیپێکی بنچینەیی و بنەڕەتییە بە مەبەستی بەڕێوەبردنی وڵات. سەروەریی یاسا بەو مانایە دێت کە، ماف لە ڕێگەی یاسا و سەربەخۆ لە ئیرادەی فەرمانڕەوا دابین و، لە بەرامبەر هەر چەشنە هەڵسوکەوتێکی خۆسەرانەی حوکمڕانان، چاودێری بکرێت. پرەنسیپی سەروەریی یاسا هەروەکوو لە دیباچەی جاڕنامەی مافی مرۆڤدا هاتووە، بۆ ئەو ئامانجانەی سەرەوە داڕێژراوە. بە شێوەیەکی گشتی، سەروەریی یاسا، پێویستە ژینگەیەک بگونجێنێت کە بەکارهێنانی دەسەڵات، بە مەبەستی خراپبەکارهێنان و پێشێلکردنی مافی هاووڵاتیان، بیانوو نه‌داته ده‌ست فەرمانڕەوا.\nلە تێڕوانینی کلاسیکی یاساییی ڕۆژاوادا، سەروەریی یاسا لە بەرامبەر حکوومەتی تاکەکەسدا شرۆڤە دەکرا. یەکێک لە شارەزایانی یاسا سەبارەت بەم بابەتە دەڵێت، لە حوکمڕانیی یاسامەنددا، ناوەڕۆکی سەروەریی یاسا، بەها باشە پایەدارەکان، ڕێکخستن و دیاریکردنی سنووری دەسەڵاتی فەرمانڕەوایە، بەپێچەوانەی حکوومەتی تاکەکەسەوە کە پێوەری دەرکردنی یاسا و بڕیار، لە خواستی فەرمانڕەوادا خۆی دەبینێتەوە. کۆدەنگی سەبارەت بە مەرجی ناساندنی بنەما و مانای سەروەریی یاسا هەیە، ئەویش بریتییە لە دوو بابەت: یەکەم، پێویستە حکوومەت لە سەر بنەمای ئەقڵانییەت بیر بکاتەوە و بڕیار بدات، بەو مانایەی کە ڕاپەراندنی بڕیار لەسەر هۆکار بێت. دووەم: هۆکاره‌كه، پێویستە یاسایی بێت. ئامانج لەم بیرۆکەیە ئەوەیە کە، حکوومەتی یاسا سەروەر بێت نەک حکوومەتی تاکەکەس، یان گرووپێکی دیاریکراو. بۆ گەییشتن بە ئەنجامگەیاندن و پاراستنی سەروەریی یاسا، پێویستیمان بە چەند ئامڕازێکی یاسایی هەیه کە بریتین لە:\n- دەستوور: دەستوور لە هەر کۆمەڵگەیەکی دیموکراسیدا بە مەبەستی دەستنیشانکردنی مافە بنچینەیییەکانی هاووڵاتی، سنووردارکردنی دەسەڵاتی حکوومەت و یاسامەندکردنی هێز، پێویستە. لەم ڕاستایەدا، سەروەریی یاسا و بنەماکانی، پەیوەندیی بە تیۆریی حوکمڕانیی سنووردارەوە هەیە. بەپێی ئەم تیۆرییە، بنەماکانی هەر دەستوورێک، پێویستە ژینگەی گونجاو، مافە بنچینەیییەکانی مرۆڤ، ئازادیی هاووڵاتیان و ئەرکی سەروەریی یاسا دەستەبەر بکات و ڕێگەی چاودێری لەم ماف و ئەرکە دیاری بکات.\n- جیاکردنەوەی دەسەڵات: پرەنسیپی جیاکردنەوەی دەسەڵات، هەروەکوو ئاشکرایە بە مانای کۆنەکردنەوەی دەسەڵاتە، لە ژێر دەستی کەسێک یان کەسانێک، بۆیە دابەشکردنی هێز و بەشداریپێکردنی گەل لە دەرکردنی بڕیاری حکوومەتدا، لە ئامرازەکانی حکوومەتی سەروەریی یاسایە. بەم مەبەستە، بۆ نەهێشتنی کۆنەکردنەوەی دەسەڵات، ڕەتكردنه‌وه‌ی هێزی ڕەها و پێشگیری لە کەڵکوەرگرتنی خۆسەرانەی، وەکوو پرەنسیپێکی سەرەکی بۆ ڕاپەراندنی سەروەریی یاسا پێویستە و، سیستەمی یاسایی، دەزگه‌ی دادوەریی تەنیا بۆ دابینکردنی ئاسایش و ڕێکخستن ناوێت، بەڵکوو ئەم دەزگه‌یە، پارێزەری مافی هەموو هاووڵاتیانە و، لە ڕێگەی یاساکانییەوە بەرپرسان ناچار بە شەفافییەت دەکات. لەم ڕوانگەوە، پرەنسیپی جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان، تەنیا پڕۆپاگه‌نده‌ی سیاسی نییە، بەڵکوو کونتڕۆڵگەریی دەسەڵاتی ناڕەوا و، بەربەستە بۆ گەندەڵی.\n- سنووردارکردنی دەسەڵاتی یاسادانان: یەکێک لە ڕێگەکانی سنووردارکردن، لە چوارچێوەی بنەما و بەهاگەلێکە کە پرەنسیپی سەروەریی یاسایش لای پەسەندە، دەستنیشانکردنی دەسەڵاتی یاسادانانە، وەکوو ئازادی و ڕێزگرتن لە مافە بنچینەیییه‌کان، هەروەک "هایک" باوەری وایە کە "ناتوانرێت هەرچی لە لایەن پەرلەمانەوە دەردەچێت، بە یاسا هەژمار بکرێت، بەڵکوو یاسا پێویستە تایبەتمەندیی گشتگیری تێدا بێت." ئەم تایبەتمەندییە، بە گەرەنتیی ئەنجامی سەروەریی یاسا لە ئەستۆی پەرلەمان هەژمار دەکرێت. ڕاستە پێویستە ھەموو وڵاتێک دەسەڵاتی بۆ پاراستنی سیستەم ھەبێت و، کردارە تاوانکارییەکانیش سزا بدات، بەڵام پێویستە ئەو ڕێسا و ڕێکارانەی کە دەوڵەت لە ڕێگەیانەوە یاساکانی خۆی جێبەجێ دەکات و دەیچەسپێنێت، ڕوون و ئاشکرا بێت، نەوەک نهێنی و ھەڕەمەکی و گرێدراوی پاوانکاریی سیاسی لە لایەن دەوڵەتەوە بێت.\nبنەماکانی سەروەریی یاسا:\nلە پێداویستییە بنچینەیییەکانی سیستەمی یاساییی گونجاو لە حوکمڕانیی دیموکراسیدا، بنەماکانی سەروەریی یاسایە. سەبارەت بەم پرەنسیپە، دوو چەشنە تێڕوانین "ڕەواڵەتی" و "ناوەڕۆکی" (چییەتی)، بوونی هەیە. یەکسانیی ڕەواڵەتی، بنەمای یەکسانیی هەموو تاکێکی کۆمەڵگە لە بەرامبەر یاسادا دووپات دەکاتەوە. بەڵام یەکسانیی ناوەڕۆکی، بەدەر لە چۆنێتیی ڕەواڵەتیی یاسا، گرنگی بە ناوەڕۆک و چییەتی دەدات. لەم بەشەدا، بەکورتی تیشک دەخەینە سەر ئەم دوو تێڕوانینە.\nیەکسانی لە ڕوانگەی ڕەواڵەتیی یاساوە:\nتایبەتمەندیی یاسا لە ڕوانگەی ئەم تێڕوانینەوە سەبارەت بە سەروەریی یاسا، بریتین لە گشتگیری، بڵاوکردنەوە و کاریگەری لەسەر ئەو ڕووداوانەی پێش دەرچوونی خۆیان. لە ڕوانگەی ڕەواڵەتیی یاساوە، مەبەست یەکسانیی گشتییە لە بەرامبەر یاسا، بەبێ ڕچاوکردنی ڕیزپەر، بەخشین و پێدانی ئیمتیاز و پارێزبەندی بە کەسێک، یان گرووپێکی دیاریکراو و، پێویستە بەبێ ڕچاوکردنی لایەنگری، نیسبەت بە هەموو چەمکەکانی کۆمەڵگه جێبەجێ بکرێت و، هەر جۆرە سەرپێچییەک لەم بنەمایە بە پێشلکردنی دادپەروەری هەژمار دەکرێت. تایبەتمەندیی سەرەکیی یەکسانیی یاسا بە ڕچاوکردنی یەکسانیی ڕەواڵەتییەوە، دەگەڕێتەوە بۆ گشتگیریی یاسای پەسەندکراو، چونکە گرنگترین گەرەنتیی پرەنسیپی یەکسانی، لە تیۆریی سەروەریی یاسادایە. لایەنگرانی ئەم بیرۆکە، پابەندی و بەڵێنی یەکسان لە بەرامبەر یاسادا، بە بێ گۆڕینی ناوەڕۆکی ئەم بیرۆکەیه، بە گرینگترین ڕێگەکانی دابینکردنی دادپەروەری دەزانن. بە بۆچوونی "دورکین" بەدەستهێنانی یەکسانی، وەکوو یەکێک لە بنەماکانی سەروەریی یاسا، بە شێوەیەکی گشتی پەیوەستە بە بێلایەنیی حکوومەت و دەستێوەرنەدانی لە ژیانی هاووڵاتیان و بڕیاری بێلایه‌نی سەبارەت بە ژیانی تایبەتیی تاکی کۆمەڵگە.\nیەکسانی لە ڕوانگەی ناوەڕۆکی یاساوە:\nهەرچەندە لە بیرۆکەی یەکسانیی ناوەڕۆکی یاسایشدا، گرنگترین ڕەگەزی دابینکردنی یەکسانی، جێبەجێکردنی بەرفراوانی یاسای گشتی بە شێوەی یەکسانە لەسەر هەموو هاووڵاتیان، بەڵام لەم بیرۆکەیه‌دا، گۆڕانکاری لە یاسای گشتیدا بە ئامانجی دابینکردنی داواکاریی تایبەتی هەندێ کەس، پێویستە. ڕاستە گشتگیریی یاسا، پێویستیی بە جێبەجێکردنی یاسایە بە شیوەیەکی یەکسان لەسەر هەموو هاووڵاتیان، بەڵام لە ڕوانگەی یەکسانی ناوەڕۆکییەوە، هەندێ کەس و گرووپی دیاریکراو لە پێڕەوکردنی یاسادا ڕیزپەڕ دەکرێن. لە ڕاستیدا، هەرچی تیۆریی دادپەروەری، بەرەو تیۆریی دادپەروەریی کۆمەڵایەتی شۆڕ ببێتەوە، بە هەمان ڕێژە لە بیرۆکەی یەکسانیی ڕەواڵەتی دور دەکەوێتەوە و، لە هەمان کاتدا بۆمان ڕوون دەبێتەوە کە بەدەستهێنانی یەکسانی، پەیوەستە بە شکاندنی بیرۆکەی گشتگیریی یاسا و جێبەجێکردنی نایەکسانی لە بەرژەوەندیی چینی هەژاردا. هەروەها تێگەییشتنی یەکسانیی ناوەڕۆکی، دەگەڕێتەوە بۆ نێو دەق و بڕگە یاساکارپێکراوەکان و، مانای سەروەریی یاسا لەگەڵ بەها بنچینەیییەکانی وەکوو دادپەروەری و یەکسانی تێکەڵ دەکات و لە ڕاستیدا، لەم تێروانینەدا ڕۆڵی بنەما ئەخلاقییەکان لە بنەما یاسایییەکان پڕڕەنگترە و، لە سێبەری ئەم مانایەدا پرەنسیپێکی گشتگیرتر سەبارەت بە یەکسانیی ویژدان، دەبێتە جێگه‌ی بایەخ و، ئازادییە بنچینەیییەکانی مرۆڤ لە ڕەگەزە پێکهێنەرەکانی پرەنسیپی سەروەریی یاسا هەژمار دەکرێت.\nئاکامی نەرێنیی پێشێلکردنی بنەماکانی سەروەریی یاسا:\nگەندەڵی: زۆربەی شارەزایانی بواری یاسا، باوەریان وایە کە یەکێک لە ئاکامەکانی حکوومەتی دیکتاتۆری، پەرەسەندنی گەندڵییە؛ کە دەبێتە هۆی پشتگوێخستنی بەرژەوەندیی گشتی و گرنگیدان بە بەرژەوەندیی گرووپێکی دیاریکراو. تەنیا لە ڕێگەی سەروەریی یاساوه‌یه كه هێزی فەرمانڕەوا سنووردار و لەم جۆرە گەندەڵییانە پێشگیریی دەکرێت. ئەفلاتۆن باوەری وا بوو، کەسانێک کە ژمارەیان زۆر کەمە، هەڵگری تایبەتمەندیی دەستپاکی و زیرەکین کە بەرژەوەندیی کۆمەڵگە دەناسن و هەوڵی نەهێشتنی گەندەڵی دەدەن. ئەمانە، بە بۆچوونی ئەفلاتوون، باشترین فەرمانڕەوان، و لە حکوومەتی یاسامەنددا ئەم کەسانەش، نابێت لە چاودێری و کونتڕۆل رێزپەر بکرێن، هەروەها پێویستە مافی خاوەندارێتییان پێ نەدرێت، کە ببێتە هۆی قۆستنەوە و داگیرکردنی ماڵ و سامانی گشتی، لە بەرژەوەندیی خۆیاندا.\nلە کۆمەڵگەی ئێستای هەرێمی کوردستاندا، بەم شێوە بێبەشکردنی حوکمڕانان لە مافی خاوەندارێتی، ڕەوا نییە، چونکە بە پێچەوانەی پرەنسیپە یاسایییەکانەوەیە، بەڵام دەکرێت سوود لە بیرۆکەی ئەفلاتوون وەرگیرێت و خاوەندارێتیی حوکمڕانان سنووردار بکرێتەوە. فەلسەفەی بیرۆکەی ئەفلاتوون، کە دەڵی باشترین چینی کۆمەڵگه‌یش هەرچەندە دەستپاک و خاوێنیش بێت، پێویستە بکەونە ژێر دەسەڵاتی یاساوە، ئەوەیە کە مرۆڤ شیاوی گۆڕینە و دەسەڵات گەندەڵی دێنێت و دەسەڵاتی ڕەها، گەندەڵیی ڕەها دێنێت.\nتۆڵەسەندنەوە: یوونانییەکان باوەڕیان وا بوو کە ئەرک و کاریگەریی سەروەریی یاسا، تەنیا ڕێگری لە گەندەڵیی حوکمڕانان نییە، بەڵکوو لە کونتڕۆڵی مەیلی مەترسیداری تۆڵەسەندنەوە لە لایەن مرۆڤەوە سوودمەندە. بابەتی تۆڵەسەندنەوە، بە نیسبەت کۆمەڵگه‌ی ئێمە و کۆمەڵگە هاوشێوەکانییەوە، نامۆ نییە. کاتێک دەزگه‌ی دادوەری، توانای پاراستنی بێلایەنیی خۆی لەدەست دەدات، هاووڵاتیان باوەریان بەم دەزگه‌یه نامێنێت و، لە ئامڕازی نایاساییی تۆڵەسەندنەوە بۆ مەبەستی گەییشتن بە مافی خۆیان کەڵک وەردەگرن، چونکە یاسا هێزی لێپرسینەوەی لە تاوانبار نییە، یان تاوانلێکراو باوەری بە دەزگه‌ی دادوەری نەماوە. تۆڵەسەندنەوە لە سیستەمی نادادپەروەرانەدا گەشە دەکات و شیرازەی کۆمەڵگه تێک دەدات. بۆیە، تاكه ڕێگە لە بەرگریکردن و نەهێشتنی زنجیرەی تۆڵەسەندنەوە، سەروەریی یاسایە و، لەم ڕێگەوە تاوان و سزا و بەرپرسیارێتیی شارستانی دیاری دەکرێت و، دادگه بەبێ ڕەچاوکردنی پێگەی سیاسی و کۆمەڵایەتی، تاوانبار سزا دەدات و دەبێتە هۆی گەڕانەوەی باوەری هاووڵاتیان بۆ دەزگه‌ی دادوەری و، گەڕانەوەی ئاسایشی کۆمەڵایەتی بۆ کۆمەڵگه و جێگیرکردنی سەروەریی یاسا.\nئەوەی لەمڕۆدا سەروەریی دەزگه‌ی دادوەری دەخاتە مەترسییەوە، دەستێوەردانی دەسەڵاتی یاسادانان و جێبەجێکارە، بەتایبەت کاتێک یەکێک لە لایەنەکانی "داوا"، لە بەرپرسانی سیاسی، یان پەیوەندار بەوانەوە بێت. لەم کاتەدا، ئەگەر دەزگه‌ی دادوەری و خودی دادوەر سەربەخۆ نەبێت، لە جیاتی کارکردن بە پرەنسیپی یاسایی، داواکاریی لایەنی سیاسی، دەکاتە بنەمای دەرکردنی بڕیاری خۆی و، لە ئاکامدا "سەروەریی کەس"، جێگه‌ی "سەروەریی یاسا" دەگرێتەوە.\nسنووردارکردنی ناڕەوای ئازادی: مەبەست، ئازادیی تاکە لە چوارچێوەی یاسادا کە لە لایەن دەسەڵاتەوە ڕێک خراوە و، زۆر جاریش خودی دەسەڵات پێشێل، یان بەناڕەوا سنوورداری دەکات و، حکوومەت بیرۆکەی خۆی، کە زۆر جار لە گەڵ ئازادیی تاکدا هاودژە، بە مەبەستی پیادەکردنی پرۆگرامەکانی، کە بە مەبەستی تایبەت و سانسۆری دەنگی هاووڵاتی و شاردنەوەی گەندەڵییە، جێبەجێ دەکات. بۆیە لە بیرۆکەی نوێدا، باوەر وایە کە سەروەریی یاسا، دەسەڵاتی حکوومەت پێناسە و دیاری دەکات. ڕێگە نادات حکوومەت، بیرۆکە و پرۆگرامی نایاساییی خۆی، کە بەرژەوەندیی گشتی دەکاتە ئامانج، بسەپێنێت. لەم ڕاستایه‌دا، پێویستە ئاماژە بەم بابەتە بکرێت، هەرچەندە لەژێر ھیچ بارودۆخێکدا، دەوڵەت نابێت ھیچ نایەکسانییەک بسەپێنێت، بەڵام بۆ پاراستنی چوارچێوەی سنووری ئازادیی تاکی کۆمەڵگە، ئەگەر ڕێسا و یاساکان تا ڕادەیەک نادادپەروەرانە بن، باشترە لە بێیاسایی لە کۆمەڵگەدا، کە بەتەواوەتی دەستی فەرمانڕەوا بۆ پێشێلکردنی ئازادیی گشتی واڵا دەکات. خاڵێکی گرنگ، کە توێژەری کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان ئاماژەیان پێ داوە، سەبارەت بەو یاسا و ڕیسایانەیە کە دەبێتە هۆی سنووردارکرنی بنەماکانی ئازادی. کۆدەنگی سەبارەت بە وه‌ڵامی ئەم بابەتە بەدی ناکرێت؛ زۆر کەس و لایەن بە یاسا هەژماری دەکەن و، سەرپێچیکردنی بە ڕەوا نازانن. لە لایەکی ترەوە ڕێزگرتن لە یاساکە، لە مافی هاووڵاتییەوە سەرچاوەی گرتووە، بە مانای ڕێزگرتنە لە هاووڵاتی، نە پەیڕەوی لە حکوومەت، واتا کاتێک سەرپێچی لە یاسایەك دەکرێت، پێویستە بزانرێت کە ئەم یاسایە لە خزمەتی هاووڵاتیدایە یان دژی بەرژەوەندی و مافی هاووڵاتییە.\nدەرەنجامی سەروەری یاسا:\nئاکامی هەموو بیرۆکەکان سەبارەت بە سەروەریی یاسا، بە لایەنی کەمەوە دوو بەرهەمی هاوبەشی هەیە.\nیەکەم: هەر چەشنە کەڵکوەرگرتنێکی خۆسەرانە لە دەسەڵات، ڕێگەپێنەدراوە. دووەم: هەر جۆرە هێز و دەسەڵاتی فەرمانڕەوا، پێویستە لە ڕێگەی یاسایەکی گشتی، بەردەوام و ڕوونەوە دیاری و سنووردار بکرێت.\nسەروەریی یاسا، زۆرتر پەیوەستە بە ئەرک و بەرپرسیارێتیی دەوڵەتەوە تاوەکوو هاووڵاتیان. ئەم جۆرە ئەرکە، دەوڵەت ناچار دەکات كه لەسەر بنەمای یاسا حوکمڕانی بکات، تا هیچ کەسێک لە دەرەوەی یاسا نەبێتە خاوەن دەسەڵات و ئیمتیازی تایبەت و، پێوەرەکانی بایەخدان بە مافی هاووڵاتیان و پرۆسەی بەدیهاتنی پرەنسیپی سەروەریی یاسا، بەربەست بۆ مەیلی دیکتاتۆری دروست دەکات و، لە هەمان کاتدا ئامرازگەلێک بە مەبەستی گەرەنتیی ڕاگرتنی یەکسانیی مافی هەموو هاووڵاتیان دابین دەکات. لە حکوومەتی یاسامەنددا، پێویستە یاسا لە ڕاستای داواکاریی هاووڵاتیان، نەوەک خواستی فەرمانڕەوا، بەرپرسە سەربازییەکان، ڕێبەرانی ئایینی و حزبه سیاسییه‌كان داڕێژرێت، تاوەکوو دادپەروەریی کۆمەڵایەتی، کە ئاواتی مرۆڤی ئەم سەردەمەیە بەدەست بێت. یەکێکی تر لە دەرەنجامەکانی تری سەروەریی یاسا، دابینکردنی هەلومەرجی یەکسانی پێشبڕکێی ئابوورییه، چونکە لە کۆمەڵگەیەکدا کە هەلی پێشبرکێ، بوونی هەیە، دیاری کردنی پێوەری ئەم پێشبڕکییە لە رێگەی یاساوە پێویستە. چونکە وا گرێمانە دەکرێت کە لەم کۆمەڵگه‌یەدا ژمارەیەک خاوەن سەرمایە، کە لە ڕوانگەی توانای ئابوورییەوە تا ڕادەیەک بەرامبەرن، لە جێبەجێکردنی پرۆژە ئابوورییه‌کاندا، چاوەرێی دەرفەتی بەشداریپێکردنی یەکسانن.\nهەر چەشنە جیاوازییەک سەبارەت بەم بابەتە، دەبێتە هۆی چوونەدەرەوەی سەرمایە لە هەرێمی کوردستان و، کەلێنێکی گەورەی ئابووری دروست دەکات. خاڵێکی گرنگ، کە دەکرێت وەکوو ڕاسپاردە لەم وتارەدا پێشکەش بکرێت، ئەوەیە کە یەکێک لە بنەماکانی ڕاکێشانی سەرمایەی دەرەکی بۆ هەرێمی کوردستان، سەروەریی یاسایە کە ڕێز لە خاوەندارێتی و گرێبەستەکان دەگرێت. خاوەن سەرمایەكان بۆ هەڵبژاردنی وڵاتی گونجاو بە مەبەستی بەکارخستنی سەرمایە زۆر جار لە چەند یاسا، ڕێنمایی و سیستەمی یاساییی نەشیاو بۆ ڕاپەراندنی گرێبەست و بەڵینەکان، بوونی گەندەڵیی کارگێڕی و ئابووری لە نێوان بەرپرساندا، ترسیان هەیە. ئەمڕۆکە سەروەریی یاسا، کە بەشێکی گرنگە لەم بابەتە، گۆڕاوە بۆ ئەو شتەی کە بیرمەندە نێودەوڵەتییەکان ناویان لێ ناوە "حوکمڕانیی باش" و، بەدیهاتنی ئەم حوکمڕانییە، پێویستیی بە داڕشتنی یاساگەلێک لەسەر پرەنسیپی ستانداری مافی مرۆڤ و بنەما بنچینه‌یییەکانی مرۆڤایەتی و ڕچاوکردنی یەکسانی هەیە.


باڵیۆزخانەی ئەمریكا دەگوازرێتەوە دەرەوەی ناوچەی سەوز\nعەلا روبێعی پەرلەمانتار لە هاوپەیمانی (سائرون) هەفتەی پێشوو رایگەیاند:” بۆ ئەوەی هاوڵاتیان لە بەرپرسان و حكومەت نزیك ببنەوە، ناوچەی سەوز بە رووی هاوڵاتیاندا دەكەنەوە،”، ئاماژەی بەوەشكرد:” ئەم كارە لە لەگەڵ مانەوەی باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە ناوچەی سەوز ناگونجێت و دەبێت شوێنێكی لە بار بدۆزنەوە”.\nروبێعی بە راشیگەیاندووە:” سەرۆك وەزیران لە سەردانێك بۆ پەرلەمان ئاشكرایدەكات :” بەم نزیكانە بارەگای سەرۆكایەتی وەزیران لەناوچەی سەوزەوە دەگوازرێتەوە لە ناوچەی عەلاوی لە بەغدا، تاوەكوو رێگەوبانەكان بكرێتەوە، ئەمەش ئاماژەیەكی ئەرێنییە لە سەرەتای دەستبەكاربوونییەوە”.\nوتیشی:” كردنەوەی ناوچەی سەوز بە رووی هاوڵاتیاندا ئاسوودەیان دەكات، ئێمەش پێداگری لەسەر ئەو بڕیارە دەكەین تا حكومەت جێبەجێی دەكات”.\nلەو بارەیەوە واشنتۆن هەست بە بوونی نائارامی باڵیۆزخانەكەی لە ناوچەی سەوز دەكات.\nروبێعی دەشڵێت:” ئەمریكا دەتوانێت باڵیۆزخانەكەی بباتە دەرەوەی وڵات و یەكێك لە پایتەختە عەرەبییەكان هەڵبژێرێت، چونكە عێراق بوونی ئەمریكایان لە ناو نیشتیمانەكەیان بە دڵ نییە”.\nجەختیشیكردەوە:” كردنەوەی ناوچەی سەوز دەبێت فشاری ئەمریكای لەسەر نەبێت و نابێت ئەو ناوچەیە لەبەر بوونی باڵیۆزخانەی ئەمریكا بە دوورە دەستی بمێنێتەوە”.\nناوبراو باس لەوەشدەكات:” ئەم پرۆسەیە زۆربەی قەرەباڵغی و هاتوچۆ كەمدەكاتەوە و زۆربەی ناوچە ژیارییەكانی بەغداش پێكەوە گرێدەدات”.\n 1169 جار بینراوه\n10/26/2018 10:37:41 PM\nمافی مرۆڤ له شاردنه‌وه‌ی فایلی پێشێلكاریی ناوزیندانه‌كان وه‌زاره‌تی داد تۆمه‌تبارده‌كات...


پەیپاڵ - Casino\nHome - پەیپاڵ\nیەکەم هەنگاو کە پێویستە بیکەیت تا یاری بکەیت لە گازینۆکانی ئۆنلاین و ماڵپەڕەکانی گرەوی وەرزشی ئەوەیە کە پارەی ڕاستی داخڵبکەیت! دواتر دەتوانیت گرەوەکانت دابنێیت و هەست بکەیت وەک بە بەختترین کەس لەسەر زەوی ( لەکاتی بردنەوەی گرەوەکانت). هەر بەو شێوازە، کاتێک قازانج بەدەست دەهێنیت، پارەکەت ڕادەکێشیت بەو ڕێگەی پارەدانە و بە هیواوە ئەو بڕە بە خێرایی لەسەر هەژمارە بانکیەکەت بەردەست دەبێت. هەر بۆیە، دەتوانیت هەست بە خۆشی ڕاستی بردنەوە بکەیت! بە دڵنیاییەوە، ناتەوێت ئەم ئەزمونی گواستنەوەیە بێ هیوات بکات بەهۆی پێچوونی ماوەیەکی دڕێژی پرۆسە کردن یاخود عمولەی بەرز. هەر بۆیە ، پێویستە ڕێگایەکی پارەدانی پارێزراو و بەهێز بەکاربهێنیت کە ڕێگەت بدات پارە داخڵکردن و پارە ڕاکێشانەکانت بە خێرایی بکەیت، بێ کێشە، و بە پارێزراوی. بۆ ئەمە، جزدانی پەیپاڵ بەتەواوی بەناوبانگ بووە لە ناو یاریزانانی گازینۆی ئۆنلاین.\nپەیپاڵ کۆنترین، زۆر بەکارهێنراوترین و پارێزراوترین جزدانی ئەلکترۆنییە. دەتوانیت بەکاریبهێنیت بۆ گواستنەوەی پارە بۆ سودمەندانی تر لە ناوخۆ و جیهاندا، کڕینی ئۆنلاین، پارەدان بۆ بەرنامەکان و تایبەتیەکانی ناو یاریەکان، و وەرگرتنی موچەی مانگانەت. لەگەڵ ئەوەشدا، پەیپاڵ خزمەتگوزاریەکی تایبەت پێشکەش دەکات بۆ کۆمپانیاکان و خاوەن کارەکان. ئەم جزدانە دەتوانرێت لینک بکرێت بۆ کریدت کاردەکان، دێبت کاردەکان، کاردی کڕینەکان، و کاردی موچە. لەم دوایانەدا، ئەم جزدانە تەرکیزی زیاتری خستە سەر وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەتایبەت عێراق، چونکە پارەدانە دیجیتاڵی و ئەلکترۆنیەکان هێشتا لەم وڵاتانە زۆر بڵاو نیین بەراورد بە وڵاتانی ئاسیا و ئەوروپا و هەروەها کێبڕکێ لەگەڵ براندەکانی تر سنوردارە.\nئەم جزدانە چەند تایبەتمەندیەکی گرنگی هەیە کە پێش هەموو جزدانە دیجیتاڵیەکانی تر دەکەوێت. بۆ نموونە، گواستنەوەی دەستبەجێ پێشکەش دەکات، نرخی عمولە کەم دەکاتەوە، بە بڵاوی قبوڵکراوە لەسەر ئینتەرنێت، ڕوکارێکی سەر وێبی ئاسان و تەواوی هەیە، بەرنامەی مۆبایلی هەیە کە دەگونجێت لەگەڵ ئامێرەکانی ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس، و پشتگیری هەموو زمانەکانیش دەکات.\nجزدانی پەیپاڵ دەگەڕێتەوە بۆ 1998؛ بە ڕەچاوکردنی ئەوەی ئینتەرنێت بۆ بەکارهێنانی گشتی بەردەست بوو لە 1995، پەیپاڵ داهێنانێکی شۆڕشگێرانە بوو لەوکاتەدا! لە سەرەتاوە، ناوی جزدانەکە بریتی بوو لە “x.com”، بەڵام دواتر لە ساڵی 2001 گۆڕدرا بۆ پەیپاڵ “PayPal”. لە 2002، ئیبەی یەکەم جزدان کە بەردەست بوو بە نرخێکی بەرز کڕیەوە کە بریتی بوو لە 1.5 ملیار دۆلار!\nساڵی 2003 ڕوداوێکی نەخوازراو ڕوویدا بۆ پیشەسازی قومارکردن چونکە ئیبەی قەدەغە کرا لەلایەن هەموو دەسەڵاتەکانی پارەدان لە جیهاندا کە چیتر نەتوانێت کاربکات لەگەڵ پۆرتاڵەکانی قومارکردنی ئۆنلاین.\nلە 2010، بەریتانیا ڕێگای کردەوە بە بەردەست خستنی گواستنەوەی پارە بە پەیپاڵ بۆ قومارکردن بۆ هەموو هاوڵاتیان بەڵام تەنیا لەسەر ئەو پۆرتاڵانەی کە ڕێگەپێدراون. دواتر، کەنەدا، و ئەمریکا و وڵاتانی تر هەمان کاریان کرد.\nلە کاتی ئێستادا، دەتوانیت پەیپاڵ بەکاربهێنیت بۆ گواستنەوەی پارەی قومارکردن بە دوو مەرج، بە ناوەکانی:\nئەگەر دەسەڵاتی دارایی وڵاتەکەت پەیپاڵ پەسەند بکات\nئەگەر گازینۆیەکی ئۆنلاینی بەنرخ بدۆزیتەوە کە گواستنەوەکان بە پەیپاڵ قبوڵ بکەیت لە وڵاتەکەت.\nبەکارهێنانی پەیپاڵ عێراق لە گازینۆکانی ئۆنلاین\nوەکو ئاماژەمان پێکرد، جزدانی پەیپاڵ بەردەستە لە کەمترین بژاردەی گازینۆکانی ئۆنلاین و ماڵپەڕەکانی گرەوی وەرزشی و پێویستە ڕێگە پێدراوبێت لە بەریتانیا، ئەمریکا و کەنەدا. ئەگەر نیشتەجێی یەکێک لەم وڵاتانە نییت، ئەوا ناتوانیت پەیپاڵ بەکاربهێنیت بۆ پارە داخڵکردن و پارە ڕاکێشان لە گازینۆکانی ئۆنلاین و ماڵپەڕەکانی گرەوی وەرزشی. هەر بۆیە، باشترە ڕەچاوی بژاردەیەکی جێگرەوە بکەیت، وەک فاست پەی، ناسپەی، یاخود زەین کاش.\nچۆن هەژمارێک دروست بکەیت لەسەر پەیپاڵ؟\nپەیپاڵ خزمەتگوزاریەکی دیجیتاڵیە، هەر بۆیە پێویست ناکات بچیت بۆ هیچ جێگەیەک بۆ ئەوەی هەژمارێکی نوێ بکەیتەوە یاخود پارە داخڵکردن بکەیت، هەموو ئەوەی پێویستە بیکەیت ئەم هەنگاوانەی خوارەوەیە:\nبچۆرە ماڵپەڕی پەیپاڵ.\nکلیک بکە لە بژاردەی خۆ تۆمارکردن.\nهەڵبژێرە لە نێوان هەژماری بازرگانی یاخود هەژماری کەسی. هیچ جیاوازیەک نییە لە نێوان ئەم دوو بژاردەیە لە ڕووی عمولە یاخود شێوازی بەکارهێنان. لەگەڵ ئەوەشدا، هەژماری بازرگانی سنوری بەرزترت دەداتێ و گونجاوترە بۆ پارەدان و پارە وەرگرتن لە بەکارهێنەرانی ئۆنلاین و دەرەوەی وڵاتەکەی خۆت.\nدوای ئەوە، وڵاتەکەت/هەرێمەکەت هەڵبژێرە.\nژمارەی مۆبایل بنوسە.\nکۆدی OTP داخڵبکە کە دەنێردرێت بۆ ژمارە مۆبایلەکەت.\nدوای ئەوە ڕاستەوخۆ دەگوازرێیتەوە بۆ فۆڕمی خۆتۆمارکردن کە داوای چەند داتایەکی سەرەتایی و زانیاری کەسیت لێ دەکات.\nهەموو کاتێک بیرت بێت کە داتای ڕاست، نوێ و دەقیق داخڵبکەیت.\nدواتر، جزدانەکە داوات لێ دەکات کە کاردە بانکیەکەت پەیوەست بکەیت بە هەژمارەکەتەوە.\nباشترە کە ڤیزا کارد بەکاربهێنیت لەگەڵ جزدانەکە چونکە گونجاندنی زیاتر پێشکەش دەکات لە ڕوی پارە داخڵکردن، پارە ڕاکێشان، و گواستنەوەکان.\nجزدانەکە بڕێکی کەمی گواستنەوە دەبات کە 1$ یاخود 2$ دەبێت بۆ ئەوەی دڵنیابێتەوە کە کارتەکەت ئیش دەکات و بەکاردەهێنرێت\nدواتر، دەتوانیت دەست بکەیت بە بەکارهێنانی هەژمارەکەت، بەڵان ئاگادار بە کە گواستنەوەکانی یەکەمجارت پرۆسە دەکرێن بە کاتێکی کەمێک زیاتر. لەگەڵ ئەوەشدا، هەموو گواستنەوەکانی داهاتووت تەواو دەکرێن لە چەند خولەکێکدا.\nبۆچی پەیپاڵ بەکاربهێنیت لە کاتێکدا دەتوانیت کاردی بانک بەکاربهێنیت؟\nپەیپاڵ، و جزدانە ئەلکترۆنیەکانی تر، ڕێگەت پێ دەدات کە گواستنەوەکان بکەیت بە بێ ئەوەی داتای کاردەکەت هاوبەشی پێ بکەیت. ئەم تایبەتمەندیە زۆر گرنگە بۆ خۆ بەدوور گرتن لە گەندەڵی و دزین. بە گشتی، ئەگەر لۆگۆی پەیپاڵت بینی لە خوارەوەی هەر ماڵپەڕێک، دەتوانیت دڵنیا بیت کە ئەم جێگایە پارێزراوە بۆ داتا کەسی و داراییەکانت.\nئەگەر تەنانەت هەموو سێرڤەرەکانی ماڵپەڕەکە هاک بکرێن، و داتاکانیان بدزرێت، هاکەرەکان ناتوانن بگەن بە داتا هەستیارەکانت؛ چونکە یەکەمجار کاردی بانکیت بەکار نەهێناوە! لەوەش زیاتر، هیچ گواستنەوەیەک جێبەجێ ناکرێت لەسەر هەژماری پەیپاڵی خۆت بە بێ ڕەزامەندی پێشوەختەت، و جزدانەکە پشتگیری پارەدانەکانی خۆکاری ناکات، کە کێشەی سەرەکی کاردەکانی بانکیە، بۆ نموونە، ئەگەر کاردی بانکیت بدزرێت، دزەکە دەتوانێت گواستنەوە ئەنجام بدات پێش ئەوەی تۆ کاردەکە بلۆک بکەیت، کە ئەمە ڕوو نادات لەگەڵ پەیپاڵ.\nلەوەش زیاتر، کارێکی باش نییە کە وردەکاری کاردی بانکیت داخڵ بکەیت لەناو هەموو ماڵپەڕێک کاتێک کڕینێک ئەنجام دەدەیت، سکامەر و هاکەرەکان ڕێگای نوێ و داهێنانە دەکەن بۆ ئەوەی بتوانن پارەکانت بەدەست بهێنن. بۆ نموونە پلاتفۆڕم دروست دەکەن کە هاوشێوەی ئەو ماڵپەڕە بێت کە دەتەوێت گواستنەوەی تێدا بکەیت بۆ ئەوەی وات لێبکات داتاکانی کاردە بانکیەکەت داخڵبکەیت، و دواتر دەتوانن ئەم داتایانە بدزن و لە ڕێگەیەوە کڕین ئەنجام بدەن. بەڵام، بە دڵنیاییەوە، چونکە تۆ ناتەوێت توشی ئەم حاڵەتە بیت! هەر بۆیە، باشترە جزدانی پەیپاڵ یاخود هەر جزدانێکی تری ئەلکترۆنی بەکاربهێنیت!\nگازینۆی پەیپاڵ : سود & لاوازی\nگازینۆی پەیپاڵ چەند تایبەتمەندیەکی تایبەتی هەیە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا هەندێک لاوازی، گرنگە کە هەموو ئەو خاڵانە بزانیت پێش ئەوەی بڕیار بدەیت کە پارەدانەکانت بە ئۆنلاین بکەیت\nپەسەند کراوە لە زیاتر لە 700،000 ماڵپەڕی ناسراو\nبەردەستە لە زیاتر لە 200 وڵات.\nبەکار دەهێنرێت لەلایەن 200 ملیۆن بەکارهێنەر لە هەموو جیهاندا\nپشتگیری 25 جۆری دراو دەکات\nڕێگە دەدات بە بڕیاری خۆت گواستنەوەکان بکەیت\nدەگونجێت لەگەڵ بەکارهێنەر و پلاتفۆڕمێکی سەر وێب پێشکەش دەکات و دەتوانیت ئەپەکە دابەزێنیت لە ڕێگەی گۆگڵ پلەی و ئەپ ستۆر\nچێژ وەرەگریت لە خێراییەکی تەواو\nدەتوانیت پەیوەستی بکەیت بە کاردی بانکی بە خێرایی و ئاسان\nمامەڵەی زۆر خێرا و لە هەمان کاتدا\nخزمەتگوزاری بەکارهێنەرێکی تەواو کە بەردەستە بە چەندین زمان.\nبەربەستە جیۆگرافیەکان: وەکو پێشتر ئاماژەمان پێکرد، گواستنەوەکانی قومارکردنی پەیپاڵ ڕێگەیان پێ دەدرێت تەنیا بۆ چەند وڵاتێک وەک بەریتانیا، ئەمریکا و کەنەدا.\nچەندین گازینۆ کار ناکەن لەگەڵی: بە گشتی، ئەگەر گازینۆکە لە بازاڕەکانی بەریتانیا، ئەمریکا، و کەنەدا کار نەکات، ڕێگەیان پێ نادرێت کە پەیپاڵ بەکاربهێنن. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەمە لاوازیەکی ڕاستی نییە لەسەر گازینۆکە بێ یان پەیپاڵ! پەیپاڵ تەنیا بەردەست دەبێت بۆ ئەو گازینۆیانەی کە چەند ڕێگەپێدانێکی دیاریکراویان هەیە.\nعمولەی بەرز لە بەراورد بە سکریڵ و نێتێلەر. لەگەڵ ئەوەشدا، لە بەرامبەر ئەو عمولەیەدا پاراستن و پارێزراویەکت دەست دەکەوێت کە یەکەم دەبێت لە جیهاندا.\nبژاردەکانی تری جێگرەوەی پەیپاڵ چین؟\nئەگەر دەتەوێت ڕێگایەکی پارەدان بەکاربهێنیت بۆ پارەداخڵکردن و پارە ڕاکێشان لە گازینۆکانی ئۆنلاین و ماڵپەڕەکانی گرەوی وەرزشی لە عێراق، چەندین جێگرەوەی زۆر هەیە بۆ پەیپاڵ، لەناویاندا:\nفاست پەی. ئەم جزدانە یەکەم جزدانی مۆبایلە کە لە عێراقدا بڵاوبکرێتەوە. ڕێگەت پێ دەدات کە گواستنەوە ناوخۆیەکان بکەیت بۆ خێزان و هاوڕێکانت، پارەدانی پسوڵەکانت، وەرگرتنی پارە و کاردی خەڵات، کڕینی کاردی پڕکردنەوەی پێشوەخت، بازاڕکردنی ئۆنلاین و ئۆفلاین، و گواستنەوە بکەیت لەسەر گازینۆکانی ئۆنلاین بە ئاسانی.\nناسپەی. هەرچەندە ماوەیەکی کەمە بڵاوکراوەتەوە، بەناوبانگیەکی گەورەی لە نێوان یاریزانانی عێراقی بەدەست هێناوە بە هۆی ئەپێکی گونجاو لەگەڵ بەکارهێنەران، سنوری بەرزی گواستنەوە، کاردی پڕکردنەوەی پێشوەخت، و پرۆسەیەکی ئاسانی خۆتۆمارکردن. دەتوانیت ئەم جزدانە بەکاربهێنیت لەسەر چەندین گازینۆی ئۆنلاین و ماڵپەڕەکانی گرەوی وەرزشی\nزەین کاش. بڵاوکراوەتەوە لە 2018، زەین کاش یەکێکە لە نوێترین جزدانەکانی مۆبایل لەناو ڕێگاکانی پارەدانی عێراقی. وەکو جزدانەکانی پێشوو، زەین کاش ئەپێکی مۆبایلی ئاسان پێشکەش دەکات کە بەتەواوی خۆراییە بۆ بەکارهێنان، دەتوانیت ئەم جزدانە چالاک بکەیت بە هەبوونی سیم کاردێکی چالاکی زەین عێراق و تەنیا مۆبایلێکی زیرەک. دەتوانیت جزدانی زەین کاش بەکاربهێنیت بۆ پارەدانی کۆمپانیاکانی گەشتکردن، پڕکردنەوەی باڵانسی مۆبایل، و گواستنەوەکانت.\n1. ئایا پەیپاڵ لە گازینۆکانی ئۆنلاینی عێراق بەردەستە؟\nنەخێر، ناتوانیت پەیپاڵ بەکاربهێنیت لە ماڵپەڕەکانی قومارکردنی عێراقی. هەر بۆیە، پێویستە ڕەچاوی ئەوە بکەیت کە جزدانێکی تر بەکاربهێنیت وەک فاست پەی، ناسپەی، یاخود زەین کاش.\n2. عمولەکانی گواستنەوە لە پەیپاڵ چیین؟\nعمولەکانی گواستنەوە لە پەیپاڵ جیاوازن، بەڵام لە زۆربەی پارەدانەکان 5٪ زیاتر تێناپەڕن.\n3. چۆن پەیپاڵ بەکاربهێنیت بە ئۆنلاین لە عێراقدا؟\nدەتوانیت ئەم جزدانە بەکاربهێنیت لەسەر گواستنەوەکانی دەرەوەی قومارکردن وەک کڕینی ئۆنلاین، کڕینی کەل و پەل و خزمەتگوزاری و گواستنەوەی پارە بۆ بەکارهێنەرانی تر.


43780 جار خوێندراوەتەوە\nئەمڕۆ هەینی، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا هاتووە، ئێستا له سنورى سلێمانى و هه‌ولێر و كه‌ركوك و گه‌رميان تۆز و خۆڵ هه‌يه به رێژه‌ى جيا جيا.\nئاماژەی بەوەشداوە، مه‌ودای بينينى ئاسۆیی (Horizontal Visibility) به‌م شێوه‌يه‌ى خواره‌وه‌يه:\nهه‌ولێر ٨ کیلۆمەتر.\nشه‌مامك ٦ کیلۆمەتر.\nسلێمانى ٣ کیلۆمەتر.\nچه‌مچه‌مال ٥ کیلۆمەتر.\nكه‌ركوك ٦ کیلۆمەتر.\nدووز ٠.٢ کیلۆمەتر.\nراگەیەنراوەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، به‌ڵام دهۆك و زاخۆ كه‌شو هەوا ئاساییە و خۆڵبارين نيه.\nدەشڵێت، به گوێره‌ى نه‌خشه‌كانى كه‌ش و هه‌وای ئێستا پێشبينىده‌كرێت له دوای نيوه‌شه‌وەوە كاريگه‌رى تۆز و خۆڵه‌كه تا ڕاده‌يه‌كى باش به‌ره به‌ره كه‌مبێته‌وه.\nئەوەشی خستووەتەڕوو، بۆ سبه‌ىنێ رۆژى شه‌ممه كه‌شوهەوا ئاسایی دەبێت و ئاسمان ساماڵ ده‌بێت و پێشبينى تۆز و خۆڵ ناكرێت ، ئه‌مه‌ش ماناى ئه‌وه نيه كه خۆڵ بارين به يه‌كجارى كۆتايى هاتبێت.\nئەمە لەکاتێکدایە، ئەمڕۆ هەینی، عامر جابری بەڕێوەبەری بەشی راگەیاندنی دەستەی کەشناسی و چاودێریکردنی بومەلەرزەی عێراق بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی راگەیاند، شەپۆلێکی خۆڵبارینی چڕ روو لە وڵاتدەکات.\nعامر جابری بەڕێوەبەری بەشی راگەیاندنی دەستەی کەشناسی و چاودێریکردنی بومەلەرزەی عێراق وتیشی، بەرەبەیانی رۆژی سێشەممە وردە وردە کاریگەری خۆڵبارینەکە دەست بەلاوازبوون دەکات و بەگوێرەی گۆڕانکارییەکانی کەشوهەواش پلەکانی گەرما بەردەوامدەبن لە دابەزین.


کچە رەشپێستێک بوو بە شاجوانی بەریتانیا\nبۆ یەکەمجار لە مێژووی بەریتانیا خاتوونێکی رەشپێست بوو بە شاجوانی یەکەمی بەریتانیا و بڕیارە کۆتایی ئەمساڵ وەک نوێنەری بەریتانیا لە کێبرکێی شاجوانی جیهاندا بەشداری بکات.\nئەمڕۆ چوارشەم 18ی تەمووز/یۆلیۆ، ئاژانسی هەواڵی بی بی سی رای گەیاند، دی ئان کەنتیش، خانمە ڕەشپێستی بەریتانی لە 66ەمین کێبڕکێی هەڵبژاردنی شاجوانی بەریتانیا توانی بەسەر سەرجەم رکابەرەکانیدا سەرکەوێت و پلەی یەکەم بەدەست بهێنێت.\nکێبڕکێ بۆ دیاریکردنی شاجوانی بەریتانیا 66 ساڵ لەمەوبەر بەبێ بڕانەوە بەڕێوەچووە و ئەوە جاری یەکەمە خانمێکی رەشپێست بتوانێت تیایدا پلەی یەکەم بەدەست بهێنێت.\nدی ئان 25 ساڵانە و لەدایکبووی ئانگۆلا، یەک لە دوورگەکانی کاراییبە کە لەژێر حوکمڕانی بەریتانیادایە و وەک لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ گۆڤاری نیوزبیت رای گەیاندووە، ئەو سەرکەوتنەی وەک باشترین ئەزمونی ژیانی دەبینێت.\nزیاتر دەڵێ، لەگەڵ نزیکبوونەوە کێبرکێکە هەستم دڵنیایی ئەوەی پێ بەخشیم سەرکەوتن بەدەست دەهێنم، بۆیە من ئەو تاجەی وەک شاجوان پێم بەخشرا، نەک وەک ژنێکی رەشپێست، بەڵکو بۆ سەرجەم هاوڵێ‌تیانی بەریتانیم دەیکەمە سەرم.\nئەو خانمە شۆخوشەنگە سەرەتا ویستوویەتی ببێت بە وەرزشکارێکی سەرکەوتوو، تەنانەت لە چەند کێبڕکێیەکی نێودەوڵەتیدا بۆ راکردنی مەیدا بەشداری کردووە، بەڵام لەکاتی کێبڕکێدا ئەژنۆی دەپێکرێت و بۆ هەتا هەتایە ماڵاوایی لەو خەونەی دەکات.\nئان دەڵێ، ئێستە لە رێگەیەکی ترەوە هەوڵمداوە خەونەکەم بۆ سەرکەوتن بهێنمە دی، هەڵبژاردنم وەک شاجوانی یەکەمی بەریتانیا بە سەرکەوتنم لە کێبرکێی راکردنی مەیدان دەشوبهێنم و جیاوازییان پێ ناکەم، بەڵام خۆ ئامادەکردن بۆ کێبرکێی شاجوانی بەریتانیا زۆر قورسترە لە ئامادەبوون بۆ بەسداریکردن لە راکردن و مەیدان.


ترەمپ رێكەوتنە ئەتۆمییەكەی لەگەڵ ئێراندا هەڵوەشاندەوە – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » ترەمپ رێكەوتنە ئەتۆمییەكەی لەگەڵ ئێراندا هەڵوەشاندەوە\nسزای زیاتر بەسەر وڵاتەكەدا دەسەپێنێت\nوەزارەتی خەزێنەی ئەمریكایی، وردەكاریی ئەو سزایانەی ئاشكرا دەكات كە ئیدارەی ئەمریكایی سەرلەنوێ بەسەر ئێرانیدا دەسەپێنێت، دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بەشێوەیەكی تاكلایەنە رێكەوتنە ئەتۆمییەكەی لەگەڵ ئێراندا هەڵوەشاندەوە.\nوەزارەتەكە، مۆڵەتی سێ بۆ شەش مانگی بۆ كۆمپانیا و بانكەكان داناوە تا وابەستە بازرگانییەكانیان لەگەڵ ئێراندا هەڵبوەشێننەوە.\nهۆشداریشی دابووە كۆمپانیا ئەوروپاییەكان كە رووبەڕبووی سزا دەبنەوە گەر بەردەوامبن لە پەیوەندییە بازرگانییەكانیان لەگەڵ وئێران.\nگرێبەستە تایبەتەكانی هەردوو كۆمپانیای بوێنگ و ئێرباس لەگەڵ ئێراندا هەڵدەوەشێنرێنەوە كە بە چەندان ملیار دۆلار مەزەندە دەكرێن.\nولایەتە یەكگرتووەكان، بەنیازە رێوشوێنی زیاتر بۆ سزادانی تاران لەبەرانبەر بەرنامە موشەكە بالیستییەكانی بگرێتەبەر كە بە چالاكێییەكی گڵاو لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا ناوی دەبات.\nئەمریكا رێكەوتنە ئەتۆمییەكە هەڵدەوەشێنێتەوە\nترەمپ لە وتارێكیدا لە 8ی ئاداری 2018، پاشەكشەكردنی ولایەتە یەكگرتووەكانی لە رێكەوتنە ئەتۆمییەكەی لەگەڵ ئێراندا راگەیاند.\nسەرۆكی ئەمریكا بەڵێندابوو، واشنتۆن «لەسەر بەرزترین ئاست، سزا ئابورییەكان بەسەر رژێمی ئێرانیدا بسەپێنێت».\nلەبەرانبەردا ئێران رایگەیاند كە «لەرێكەوتنەكەدا دەمێنێتەوە» لەگەڵ هێزەكانی تردا بەبێ ولایەتە یەكگرتووەكان.\nدوابەدوای وتارەكەی ترەمپ، حەسەن رۆحانی سەرۆكی ئێران رایگەیاندبوو، وڵاتەكەی دەست دەكاتەوە بە پیتاندنی یۆرانیۆم «لەسەر ئاستە پیشەسازییەكان».\nترەمپ لە وتارەكەیدا لە كۆشكی سپی رایگەیاندبوو، رێكەوتنەكە هەرگیزا و هەرگیز نابێتە مایەی هێنانەدی ئارامی و ئاشتی لە خۆرخەڵاتی ناوەڕاست.\nبە بڕوای ترەمپ، گەر رێكەوتنە ئەتۆمییەكە بەردەوامبوایە «پێشبڕكێیەكی خۆپڕچەككردنی ئەتۆمی لە ناوچەكەدا دەستیپێدەكرد».\nمایك بنس جێگری سەرۆكی ئەمریكا، بەر لە راگەیاندنەكەی ترەمپ، ئەندامانی كۆنگرێسی لەبارەی بڕیارەكەوە ئاگاداركردبوو.\nدوابەدوای راگەیاندنەكەی ترەمپ، حەسەن رۆحانی سەرۆكی ئێران رایگەیاند، وڵاتەكەی بەبێ ئەمریكا لەگەڵ هێزەكانی تردا بەردەوام دەبێت لەسەر رێكەوتنە ئەتۆمییەكە.\nبە گوتەی سەرۆكی ئێران»ولایەتە یەكگرتووەكان رایگەیاند كە رێز لە پابەندبوونی خۆی ناگرێت».\nرۆحانی لە وتارێكیدا كە لەڕێی تەلەفیزیۆنی ئێرانییەوە پەخشكرا رایگەیاندبوو»فەرمانی بە دەزگای وزەی ئەتۆمی ئێرانی كردووە، خۆیان بۆ دەستكردنەوە بە پیتاندنی یۆرانیۆم لەسەر ئاستە پیشەسازییەكان ئامادە بكەن».\nباسی لەوەشكردبوو كە «چەند هەفتەیەك چاوەڕوان دەكات» تا لەگەڵ هاوپەیمانەكانی و لەگەڵ ئاوانەدا قسە بكات كە پابەندن بە رێكەوتنە ئەتۆمییەكە.\nبڕیارەكەی ترەمپ لە نێوەندی هۆشدارییە یەك لەدوایەكەكان و گوشارە سیاسییەكان بوو لەلایەن هێزە گەورەكان تا بەو رێكەوتنە مێژووییەوە پابەند بێت كە لە ساڵی 20115دا ئیمزاكرا.\nوەزارەتی دەرەوەی روسیا، بێ هیوایی و نیگەرانی قوڵی خۆی بەهۆی بڕیارەكەی ترەمپەوە دەربڕی.\nوەزارەكە لە بەیاننامەیەكی رەسمیدا رایگەیاندبوو»هیچ بنەمایەك نەبووە و هیچ بنەمایەك نابێت بۆ پێشێلكردنی پلانی كاری هاوبەش (رێكەوتنە ئەتۆمییەكە). پلانەكە كاریگەریی تەواوەتی خۆی دەرخست».\nلە بەیاننامەكە، روسیا واشنتۆنی بە «كەمكردنەوەی متمانەی نێودەوڵەتی بە ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم» تۆمەتباركرد.\nجگە لە ئەمریكا، لایەنەكانی تری نێو رێكەوتنە ئەتۆمییەكە كە بە (مێژوویی) ناوی دەبەن، دەڵێن- ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم كە ئەركی پشكنینی دامەزراوە ئەتۆمییەكانی لەئەستۆ گرتبووە، تەئكیدی لەسەر پابەندبوونی تەواوەتی تاران كردۆتەوە بە بەندەكانی رێكەوتنەكەوە كە ئامانج لێی زامنكردنی سیمای ئاشتیخوازانەی بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێرانە.\nهۆشدارییەكانی پێشووی ترەمپ\nسەرۆكی ئەمریكا پێشتر مۆڵەتی پێنج مانگی دابووە هاوپەیمانە ئەوروپاییەكانی (لە كانوونی دووەمەوە بۆ مانگی ئایار)، تا هەندێك لە خاڵەكانی نێو رێكەوتنەكە توند بكەن لەڕووی پرۆسەكانی پشكنینەوە كە ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم ئەنجامیان دەدات، بەو هیوایەی پرۆسەكە تا ساڵی 2025 بەردەوام بێت و پاشان هەندێك لە كۆتوپوەندەكانی سەر چالاكییە ئەتۆمییە ئێرانییەكان هەڵبگیرێن.\nبەڵام ترەمپ لەو دەمەدا رەخنەی لە رێكەوتنەكە گرتبوو، لەبەر ئەوەی بەشێوەیەكی راستەوخۆ باسی لە بەرنامە بالیستییەكان و رۆڵی تاران لە «لەقكردنی ئاسایش» لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا نەكردووە.\nئیسرائیل خۆی ئامادە دەكات\nهەر لەو چوارچێوەیەدا ئیسرائیل رایگەیاند كە فەرمانی بە دەسەڵاتداران كردووە لە جۆلانی داگیركراو، پەناگەكان بكەنەوە.\nوتەبێژی سوپای ئیسرائیل لای خۆیەوە رایگەیاندبوو»زنجیرەیەك دەستەواژەی دەگمەنیان بەدی كردووە» لە ریزی هێزەكانی ئێران لە سوریا.\nوتەبێژی سوپای ئیسرائیل، داوای لە دانیشتوانی جۆلان كردبوو «گوێڕایەڵی رێنماییەكانی سوپا بن».\nتەئكیدیشی لەسەر ئامادەیی سوپای ئیسرائیل كردبۆوە بۆ «سیناریۆ جیاجیاكان»، هۆشداریشی دابوو لەوەی كە هەر پرۆسەیەك لە دژی ئیسرائیل ئەنجامبدرێت، «بە بەرپەرچدانەوەیەكی بەهێز» وەڵام دەدرێتەوە.\nبەر لەو راگەیاندنی بڕیارەكەی ترەمپ بە چەند كاتژمێرێك، حەسەن رۆحانی سەرۆكی ئێران لە وتارێكیدا كە لەلایەن تەلەفیزیۆنی رەسمی وڵاتەكەوە پەخشكرا رایگەیاندبوو- ئێران هەوڵ بۆ درەستكردنی پەیوەندییەكی بنیاتنەر دەكات لەگەڵ جیهان، بەڵام بەردەوام دەبێت لەسەر گەشەپێدانی ناوخۆیی وێڕای سزا چاوەڕوانكراوەكان.\nهەر لەو چوارچێوەیەدا ئیسحاق جەهانگیری جێگری سەرۆكی ئێران رایگەیاندبوو، وڵاتەكەی ئامادەی هەموو سیناریۆكانە گەر ترەمپ لە رێكەوتنە ئەتۆمییەكە پاشەكشەبكات.\nئاژانسی تەسنیم لە زاری جەهانگیرییەوە بڵاویكردبۆوە»ئامادەی هەموو سیناریۆیەكی چاوەڕوانكراوین…گەر ولایەتە یەكگرتووەكان رێكەوتنەی پێشێل كرد ئەوان گەوجێتییە جارێكی تر لەگەڵ ئەو جۆرە وڵاتانە دانوستان بكرێت».\nكرملین رایگەیاندبوو، پاشەكشەكردنی ولایەتە یەكگرتووەكان لە رێكەوتنە ئەتۆمییەكە لەگەڵ ئێران، دەرەنجامی خراپی لێدەكەوێتەوە.\nدیمتری بیسكۆڤ وتەبێژی كرملین لە لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامەوانان رایگەیاندبوو»هەر هەڵسوكەوتێك كە ببێتە مایەی شكاندنی ئەو رێكەوتننانە، دەرەنجامی نەخوازراو و خراپیان لێدەكەوێتەوە».\nدوو هەفتە بەر لە راگەیاندنەكەی ترەمپ، ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی ئەمریكا سەردانی واشنتۆنی كردبوو تا هەوڵ بدات سەرۆكی ئەمریكا بە وازنەهێنان لە رێكەوتنەكە رازیی بكات، لە هەمان كاتدا پێشنیاری دانوستانی لەگەڵ ئێراندا كردبوو لەبارەی «رێكەوتنێكی نوێ» كە نیگەرانییەكانی ئەمریكای تێدا رەچاو بكرێت، ئەو پێشنیارەش لەلایەن ئەنگێلا مێركڵ راوێژكاریی ئەڵمانیاوە پشتیوانی لێكرابوو.\nرووداوێكی چاوەڕوانكراو بوو\nدۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لەسەرەتای دەستبەكار بوونی لە پۆستی سەرۆكی ئەمەریكا، دژایەتی ئەو رێككەوتنە ئەتۆمییەی لەگەڵ ئێراندا دەكرد كە لە مانگی تەمموزی ساڵی 2015، لەنێوان وڵاتانی (ئیتاڵیا ، چین، فەرەنسا، روسیا، بریتانیا، ئەڵمانیا، یەكێتی ئەوروپا و ئیدارەكەی ئەمریكا بە سەرۆكایەتی باراك ئۆباما) لەگەڵ كۆماری ئیسلامی ئێران ئیمزایان كرد و لەڕێی ئەو رێكەوتنەوە وڵاتەكەیان پابەندكرد بەوەی كە دەبێت بەرهەمهێنانی چەكی ئەتۆمی كەم بكاتەوە، لە بەرامبەردا ئابڵوقەی ئابووریی و سزا سەپێنراوەكانی سەر ئێران هەڵدەبگیرێن.\nترەمپ لە سەرەتاوە، هەڵوەشاندنەوەی رێكەوتنە ئەتۆمییەكەی ئێرانی وەك دەستپێكی كارەكانی دادەنا، رێكەوتنەكەشی وەها وەسفكردبوو كە «خراپترینە لە تەواوی مێژووی ولایەتە یەكگرتووەكان».\nدوابەدوای ئەوەش لە 30ی نیسانی 2018، بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل، لە كۆنفرانسێكدا «راپۆرتێكی تایبەت و بەڵگەداری لەسەر بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران خستەڕوو»، لە راپۆرتەكەشدا باسی لەوەكردبوو كە «ئێران تاوەكو ئێستاش بە نهێنی بەردەوامە لەسەر پەرەپێدانی بەرنامە ئەتۆمییەكانی بۆ دەستەبەركردنی چەكی ئەتۆمی».\nئەو كارەش لەلایەن بە گوتەی سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل، پێشێلكردنی رێكەوتنە ئەتۆمییەكەیە لەلایەن ئێران و فێڵكردنە لە لایەنەكانی نێو رێكەوتنەكە كە «بڕوایان وایە ئێران پابەندی بەندەكانی رێكەوتنەكەیە و دەستبەرداریی بەرنامە ئەتۆمییەكانی بووە».\nبەر لە لێدوانەكانی سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل لەسەر بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران، عەلی عەكبەر ساڵحی بەڕێوەبەری ڕێكخراوی وزەی ئەتۆمی ئێرانی رایگەیاندبوو كە وڵاتەكەی دەتوانێت بەڕێژەیەكی زیاتر یۆرانیۆم بپیتێنێت، زیاتر لەو رێژەیەی كە پێش گەیشتن بە ڕێككەوتنە ئەتۆمییەكە ئەنجامی دەدا.\nساڵحی هۆشیاریی دابووە سەرۆكی ئەمریكا و رایگەیاندبوو « ئێران ئامادەیە بەرێژەیەكی زیاتر بەر لەگەیشتن بە ڕێككەوتنە ئەتۆمییەكە یۆرانیۆم بپیتێنێت، بۆیە هیواخوازن ترەمپ هۆشی بێتەوە بەرخۆی و لە ڕێككەوتنەكە پاشەكشە نەكات».\nلەڕێی ئەو ڕێككەوتنە ئەتۆمییەی لەنێوان (ویلایەتە یەكگرتووەكان، بریتانیا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا، ڕوسیا) لەگەڵ ئێراندا ئیمزاكرا، تاران بەرهەمهێنانی یۆرانیۆمی بە رێژەی 20% كەم كردەوە و دەستبەرداری زۆربەی عەمبارە ئەتۆمییەكەی بوو.\nهەروەها ئێران بەدووری زانیبوو جارێكی تر لەدوای ساڵی 2025وە، دانوستان لەسەر بەرنامە موشەكییە بالیستییەكانی و چالاكییە ئەتۆمییەكانی و رۆڵی وڵاتەكە بكات لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، بەو پێیەی كە دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا داوای دەكات.


عەتا قەرەداخی: موسڵ دواى داعش. – WTARIKURD\nئایا مۆسڵ لە دواى داعش چۆن دەبێت؟ ئایا بارودۆخی کورد لە دواى داعش چی بەسەر دێت؟ رەنگە زۆر پرسیار هەبێت سەبارەت بە موسڵ، بەڵام پێش کۆتاییهاتنی داعش پرسیارێکی گرنگتر خۆى دەسەپێنێت، ئەویش ئەوەیە: ئایا مۆسڵ رزگار دەکرێت؟ ئەگەر رزگار دەکرێت چۆن؟ ئایا سوپاى عێراق تواناى ئەوەى هەیە ئەو شارەیە رزگار بکات؟\nپێش وەڵامدانەوەى ئەو پرسیارانە، ئاشکرایە موسڵ یەکێکە لە شارە دێرین و خاوەن مێژووەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و پایتەختی ئیمپراتۆرێتی ئاشوورى بووە. لەسەردەمی دەوڵەتی عوسمانیدا موسڵ بریتی بووە لە ولایەتێک، کە بێجگە لە کوردستانی ژێر سایەى دەوڵەتی سەفەوى، بەشەکەى ترى کوردستان لە قەڵەمڕەوى ئەو ولایەتەتەدا بووە. دواى جەنگی یەکەمی جیهانی بەرژەوەندى دەوڵەتانی بڕیار بەدەست ئەم بەشەى کوردستانی کردە سێ بەشەوەو کردیە بندەستی عەرەب و تورک. واتە دابەشکردنی ولایەتی موسڵ دابەشکردنی دووەمی جەستەى کورد بوو لە دواى شەڕی چاڵدێران. هەروەک موسڵ لە درێژەى سەدەى بیستدا سەرچاوەى یادەوەرى تاڵە بۆ کورد، لە ساڵی 1909 شیخ سەعیدى حەفید باوکی شیخ مەحمود لە رووداوێکی تەمومژاویدا لە موسڵ شەهید کرا، ساڵی 1914 شیخ عەبدولسەلامی بارزانی لەسەر داواکردنی بەشێک لە خواستە نەتەوەییەکانی کورد لەگەڵ چەند کەسێکی تردا لە موسڵ لە سێدارە دران. لە سەرەتاى شۆڕشی ئەیلولیشەوە تاکو راپەڕینی 1991 موسڵ جێگاى زیندانی کردن و لە سێدارەدانی خەباتگێڕانی کورد بووە. کەواتە موسڵ بۆ ئێمەى کورد لە مێژوودا هێماى ترساندن و خوێنرشتنە.\nهەروەک موسڵ وەکو شارێکی گەورەى سوونە نشین، لانکەى ناسیونالیستی عەرەبیەو هەر لەو روانگەیەشەوە موسڵ بە شارى بەعس و بە شارى بەرهەمهێنی سوپاى عێراق ناودەبرا. ئەو سوپایەى کە بە درێژایی هەشتا ساڵی دەوڵتداری لە عێراقدا بکوژى کوردو وێرانکەرى کوردستان بووە. سەربارى بوونی ژمارەیەکی زۆر لە کورد لە موسڵ، بەڵام موسڵ بۆ کورد نموونەیەکی جوان و پەسەندو دڵگیر نیە. ئایا بۆچی داعش توانی لە کورترین کاتدا موسڵ داگیر بکات؟ ئاشکرایە موسڵ وەکو شارێکی سوونە نشین و پاشماوەى بەعس و نوێنەرى ناسیونالسیتی عەرەبی، کە لەسەردەمی بەعسدا جێگەو پێگەیەکی بەرزى هەبوو لە دەسەڵاتی عێراقیدا، حکومەتی عێراقی شیعەى تائیفی سەربە ئێران لە دواى سەدام حسێنەوە بە هەموو شێوەیەک هەوڵیداوە تۆڵەى هەموو مێژووى کوشتن و سەرکوتکردنی شیعە لە حسێنی کوڕی عەلیەوە هەتا ساڵی 2003 هەمووى لە سوونەى عێراق بکاتەوە لە ناویشیاندا موسڵ. داعش بە گوێرەى خەڵکی موسڵ وەکو داگیرکەر نەهاتووە بەڵکو وەکو رزگارکەر هاتووەو گومانیشی تێدا نیە کە نەک هەر عەرەبی سوونەى موسڵ بەڵکو هەموو عەرەبی سوونەى عێراق بێجگە لە عەلمانیە رادیکالەکانیان، ئەوانی تریان دەسەڵات و فەرمانڕەوایی دەوڵەتی خەلافەتیان لە دەسەڵات و فەرمانڕەوایی دەوڵەتی شیعەى عێراقی پێباشتر بووەو ئێستایش پێیان باشترە. هۆکارى سەرکەوتنی داعش لە ناوچە سوونیەکانی عێراق و تەنانەت سووریاشدا ئەم هۆکارەیە. هەر لەم روانگەیەوە پێدەچێت کە ئێستا رووبەرێکی زۆر فراوانی خەڵکی موسڵ لەگەڵ دەوڵەتی خەلافەتدا بن و بەرگریشیان لێبکەن.\nئێستا زیاتر لە دوو هەفتە بەسەر دەستپێکردنی هێرشی سوپاى عێراق و هێزى پێشمەرگەى کوردستان بە یارمەتی هێزى ئاسمانی هاوپەیمانان بۆ سەر موسڵ و دەوروبەریدا تێدەپەڕێت. ئەوەى ئاشکرایە کورد باسی ئەوە دەکات کە پێشمەرگە ناچێتە ناوشارى موسڵەوە ئەوەش بۆ کورد خاڵێکی باشە، ئەم بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕى ناسیونالیزمی عەرەبی، هەم بۆ ئەوەى لەوە زیاتر خوێنی پێشمەرگەى کوردستان لە پێناوى هیچدا بە فیڕۆ نەڕوات. بەڵکو ئەرکەکەى ئەوەیە پاڵپشتی هێزەکانی سوپاى عێراق دەکات. ئەگەر سەیرى تواناى سوپاى عێراق بکەین وەکو سوپایەکی لاواز، ئەگەرى ئەوەى نیە بتوانێت داعش لە موسڵ دەربکات. ئەزموونی ئەم سوپایە لە فەلوجەو سەلاحەدین و ئەنبارو شوێنەکانی تر راستی ئەم بۆچوونە دەسەلمێنێت. دەشزانین کە لە دواى شکستی سوپاى عێراق لەو شوێنانە چۆن رێگا بۆ حەشدى شەعبی کراوەتەوە پەلامارى ئەو شارانە بدەن و جیاوازى لە نێوان سوونەى چەکدارو سوونەى مەدەنی و تیرۆریستانی داعشدا نەکەن. من واى بۆدەچم هەمان سیناریۆ لە موسڵ دووبارە ببێتەوە. بە پاساوى ئەوەى کە سوپاى عێراق ناتوانێت موسڵ رزگار بکات، رێگا بۆ حەشدى شەعبی وەکو میلیشیاى شیعە دەکرێتەوە بچنە ناو موسڵەوە. لە بارێکی وەهاشدا ئەگەرى ئەوە هەیە خەڵکی موسڵ دەست بدەنە چەک و شان بەشانی هێزى تیرۆریستانی داعش دژى حەشدى شەعبی و سوپاى عێراق بجەنگن. لە بارێکی وەهاشدا تورکیاش وەکو دەوڵەتێک کە تاکو ئێستا خەونی دەسەڵاتکردنەوە بەسەر موسڵدا دەبینێت و سوپاکەى لەسەر سنوورەکانی موسڵ راوەستاون و نەک هەر حەشدى شەعبی بەڵکو سوپاى عێراقیش بە سوپاى مەزهەبی شیعەو تەنانەت بە سووپاى ئێرانی دەزانێت، هەروا بێدەنگ نابێت و گومانی تێدا نیە ئەویش دێتە ناو موسڵەوە. ئاخاوتنەکانی ئەم چەند رۆژەى دوایی وەزیرى بەرگرى ئەمەریکاو ئاخاوتنەکانی سکرتێرى ناتۆ لە 25ى ئۆکتۆبەر لەبارەى تورکیاو بەشداریکردنی لە جەنگی موسڵدا ئەوە نیشان دەدەن کە سەرئەنجام مل بۆ داواکارییەکانی تورکیا دەدەن و تورکیاش بەشدار دەبێت لە شەڕى موسڵدا. لەبارێکی وەهادا ئەگەرى ئەوەى هەیە ئاراستەى شەڕەکە لە شەڕى نێوان سوپاى عێراق و تیرۆریستانی داعشەوە بگۆڕێت بۆ شەڕى شیعەو سونە،. ئەگەر ئەوەش روویدا، ئەوا چەکدارانی دەوڵەتی خەلافەت و دانیشتوانی موسڵ و هێزەکانی تورکیاو ناڕاستەخۆش سعودیەو دەوڵەتانی ترى نیمچە دوورگەى عەرەبی و جیهانی سونە دەکەونە سەنگەرى دژى شیعەوە کە پێکدێت لە سوپاى عێراق و حەشدى شەعبی و بێگومان لە پشتیشانەوە کۆمارى ئیسلامی ئێران. ئایا لە بارێکی وەهادا کورد دەکەوێتە کام سەنگەرەوە؟ بە بڕواى من لەبارێکی وەهادا هێزەکانی کوردی دابەش دەبن بەسەر میحوەرى سوونی تورکی و میحوەرى شیعی عێراقی ئێرانیداو ئەم جارە بە کردەوەو لەسەر زەمینەى واقیع باشوورى کوردستان دابەش دەبێتەوە بەسەر میحوەرى سەفەوى نوێ و عوسمانی نوێدا. بە روانینی من ئەمە نزیکترین ئەگەرە لە ئێستاوە بۆ کۆتای هاتنی شەڕى داعش و ترسناکترین ئەنجامێکیشە کە چاوەڕوان بکرێت .\nئەگەرى دووەم ئەوەیە کە سوپاى عێراق بە یارمەتی پێشمەرگەو هێزى ئاسمانی هاوپەیمانان شکست بە داعش بهێنێت و موسڵ رزگار بکات. کە ئەمەیان جێگاى ئومێدى ئێمەیەو سەربارى پێشبینیکردنی درووستبوونی کێشەو گرفتی نوێ بۆ کوردو هەرێمی کوردستان لەمەشیاندا بەڵام هێشتا مەترسیەکانی ئەم بارەیان لەوەى یەکەم کەمترە بۆ کورد. بەڵام دیارە لەمەشیاندا دیسان مەترسی جدى هەیە بەڵام مەترسی ئەم بارەیان پەیوەندى بە دەوڵەی عێراقیەوە هەیە. ئێستا گریمان موسڵ رزگار کرا. ئایا کێ موسڵ بەڕێوە دەبات؟ حکومەتی ناوەند یان خەڵکی موسڵ؟ ئایا دەستکەوتی کورد لە رزگارکردنی موسڵدا چی دەبێت؟ ئەى ئایا بۆ دواى موسڵ کورد رووبەڕووى چ گرفت و کێشەیەکی نوێ دەبێتەوە لەگەڵ حکومەتی عێراقیدا؟\nسەرەتا دەبێ دان بەو راستیەدا بنێین، سەربارى ئەوەى کە داعش زیانی زۆرى لە کورد دا لە رووى مرۆیی و شەهیدکرنی سەدان رۆڵەى میللەتەکەمان و وێرانکردنی چەندین شوێن و زیانی ئابوورى و خوڵقاندنی ترس و دڵەڕاوکێ لەلاى خەڵکی کوردستان، بەڵام هاتنی داعش بوارى بۆ هێزى پێشمەرگەى کوردستان کردەوە کە بەشی هەرە زۆرى کوردستانی داگیرکراو لە لایەن حکومەتی کۆلۆنیالیستی شیعەى عێراقەوە رزگار بکات و لە مێژووى 95 ساڵی دەوڵەتی عێراقیدا ئەمە یەکەمجارە کە کورد جوگرافیاى داگیرکراوى باشوورى کوردستان بخاتەوە ژێر دەسەڵاتی خۆى، کە ئەویش بە خوێن و خەباتی پێشمەرگە دەستەبەر بووە، ئەگەرچی تاکو ئێستاش عەقڵ سەدامییە بستەباڵاکانى وەکو مالیکی و ساڵح موتڵەک و فەتلاوى و زۆرێک لە شیعەو سوونەى شۆڤێنیستی عێراقی و تەنانەت ژمارەیەک جاشە کوردى مۆدێرنیش باسی ئەوە دەکەن کە هێزى پێشمەرگە بگەڕێتەوە بۆ سنوورەکانی پێش ساڵی 2003و کەرکوک بخرێتەو ژێر دەسەڵاتی حکومەتی شیعەى وابەستەى ئێران. ئێستا ئەگەر موسڵ رزگارکراو داعش وەکو هێزى فیزیکی لە عێراقدا کۆتایی پێهێنرا، بۆ دواى ئەوە ئەگەرەکان چین؟\nدیارە ئاشکرایە کە رێکەوتنێکی سیاسی بۆ دواى داعش لە نێوان کوردو عێراق یان کوردو سونەو شیعەى عێراقدا نەکراوە، کە ئەمەش خاڵێکی لاوازى رازیبوونی کوردە بۆ بەشداریکردن لە شەڕی رزگارکردنی موسڵداو وەکو خاڵێکی ترسناک یان وەکو بۆمبێکی نراوە ماوەتەوەو ئەگەرى ئەوەى هەیە لە هەر چرکەساتێکدا بتەقێتەوە. بەڵام ئەوەى بۆ کورد گرنگە ئەوەیە ئایا کورد وەکو خۆى چ بەرنامەیەکی هەیە بۆ دواى داعش؟ ئەگەر بەرنامەى سەربەخۆیی و درووستکردنی دەوڵەتی کوردى هەبێـت و ئەمەیشى وەکو ستراتیژێک جێگیر کردبێت، ئەوا لە دواى داعش دەتوانێت لەسەر ئەو ستراتیژە کاربکات و پێداگرى لەسەربەخۆی بکات و بۆ ئەو مەبەستەش دەبێ لەپێش هەر لایەن و دەوڵەتێکی ترەوە لەگەڵ عێراقیەکان دایەلۆگ بکات و لەوەشدا بین درێژ بێت بۆ ئەوەى قەناعەتیان پێبهێنێت کە سەربەخۆبوونی کوردستان و بوونی بە دەوڵەت لە پاڵ دەوڵەتی عێراقدا لە بەرژەوەندى هەردوولایەو دەبێتە سەرچاوەى هێزو نزیکی لە نێوان کوردو عەرەبدا. دیارە ئەگەر دەوڵەتی عێراقی رازیبێت بەوەى کە کورد دەوڵەتی خۆى درووست بکات، ئیتر کورد مەترسی ئەوەى نابێت کە دەوڵەتانی دەوروبەرو دنیایش سەربەخۆیی ئەم رەتبکەنەوە. بۆیە هەلی گەورە ئەوەیە کە کورد لە دواى داعش بەم ئاراستەیە کاربکات و بێگومان ئەگەر بەرنامەیەکی لەمجۆرەى هەبێت و هەوڵ بۆ جێبەجێکردنی بدات و خۆى لە کێشەکانی نێوان شیعەو سوونە نەئاڵێنێت و هەوڵبدات سوود لە ململانێکانی ناوچەکە بە تایبەتی ململانێی میحوەرى تورکی سوونە لەگەڵ ئێران شیعە وەربگرێت و خۆیشی نەخاتە رووبەڕ،بوونەوەوە لەگەڵ هیچ کام لەو دوو دەوڵەتە بەهێزە کە تەنانەت ئەمەریکاش موغازەلەى هەردووکیان دەکات.\nئێمە ئەزانین کە داوى داعش عەقڵی داعشی و فیکرى داعشی کۆتایی نایەت، بەڵام بۆ کورد گرنگە ناوماڵی خۆى رێکبخات و کێشە ناوخۆییەکانی چ کێشەى سیاسی بێت یان کێشەى دارایی و ژیانی خەڵک،چارەسەر بکات، چونکە ئەگەر ناوماڵی کورد رێکخراو نەبێت و کورد یەکدەنگ نەبێت و ژیانی خەڵک بەباشی بەڕێوە نەچێت و کێشەى ئابوورى و موچە چارەسەر نەکرێت، ئەوا زەمینەى ناوخۆ بۆ هیچ بڕیارێک ئامادەو لەبار نابێت، بۆیە ئەگەر بارودۆخی ناوخۆو ناوماڵی کورد بەم شێوە شێواو لێکترازاوە بمێنێتەوە، تەنانەت ئەگەر داعشیش تەواو بێت و هەلی زۆر باشیش لەبەردەستدا بێت ئەوا هێشتا کورد ناتوانێت هەنگاوى جیدى بەرەو ئایندە بنێت. کەواتە ئەوەى زەمانەتی مانەوەو هەنگاونانی بەرەوپێشەوەى کورد دەکات بە ئاراستەى سەربەخۆیی و دەوڵەت، رێکخستنی ناوماڵی کوردو چارەسەرکردنی کێشە ناوخۆییەکانە لە هەموو ئاستەکاندا. ئەگەر کورد ناوماڵی خۆى رێکنەخات پێموایە لە دواى داعش بارودۆخی لەمەى ئێستا خراپتر دەبێت چونکە ئێستا ترس لە داعش جۆرێک لە بێدەنگی و قبوڵکردنی ئەمرى واقیعی لەلاى جەماوەرى خەڵکی کوردستان درووستکردووە، بەڵام ئەستەمە دواى داعش خەڵک بەو بێدەنگیە بمێنێتەوە. ئەویش لەسەر دوو ئاست. یەکەم لەسەر ئاستی خراپی بارى ژیانی، خەڵک دەشێ بەدەنگ بێت. دووەم ماوەى چەند ساڵێکە سەرکردایەتی سیاسی کوردى و بە تایبەتیش سەرکردایەتی پارتی باسی سەربەخۆیی و دەوڵەت دەکات، ئەگەر لە دواى داعش سەربەخۆیی و دەوڵەتی کوردى نەبێتە ئەمرى واقیع و جەماوەر نەیبینێت، دەبێتە هۆى روخاندنی متمانەى جەماوەر بە سەرکردایەتی کورد و بە تایبەتیش سەرکردایەتی پارتی و لەوەش تایبەتتر دەشێ جەماوەر بەتەواوى لە بانگەشەکردنەکانی بەڕێز مەسعود بارزانی بۆ سەربەخۆیی و دەوڵەتی کوردى بێئومێد ببێت. بۆیە ئەوەى گرنگە لە ئێستاوە تا کۆتاییهاتنی داعش کارکردنە بە دوو ئاراستە. یەکەمیان داڕشتنی بەرنامەى سەربەخۆیی کوردستان و دەوڵەتی کوردى. دووەم رێکخستنی ناوماڵی کوردو ئامادەکردنی زەمینەى یەکێتی و یەکبوونی کوردى کە ئەوەش لە ئێستادا بە حوکمی ئەوەى کە هەموو بڕیارێک لە هەرێمی کوردستاندا لە دەستی پارتیدایە بۆیە دەبێ هەر پارتی زەمینەسازى بۆ رێکخستنی ناوماڵی کوردى بکات و هەر ئەویش بە جیدى هەنگاوى بە کردەوە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی ناوخۆ بنێت. ئەگەر ئەم هەنگاوانە نەنرێن ئەوا قۆناغی دواى داعشی کورد هیچ لە قۆناغی پێش داعش باشتر نابێت، دیارە هەموو کوردێکی دڵسۆزیش ئاواتەخوازى ئەوەیە ئێمە وەکو نەتەوە ئەم قۆناغە شلۆقە بەجێبهێڵین و بگوازینەوە بۆ قۆناغی سەربەخۆیی و دەوڵەت و سەقامگیرى هەمیشەیی و دڵنیاکەر.


کەشخەیی بە شێوازی عێراقی - Yalla\nڕێکپۆشیی بە شێوازی عێراقی\nلە دێر زەمانەوە سەرباری هەموو بارودۆخە ناخۆشەکان، عێراقییەکان بە کەشخەیی و رێکپۆشی و بە زەوقی لە هەڵبژاردنی جلوبەرگەکانیان و پێشکەوتنیان لەگەڵ دوایین مۆدێل و جلوبەرگ و فاشنی جیهانییدا لە بۆنە جیاوازەکان ناسراون.\nهەر لە کۆنەوە عێراقییەکان هەوڵیانداوە بایەخ بدەن بە ئەتەکێت لە جلوبەرگ و ژیانیاندا بە شێوەیەکی گشتی و بەتایبەت لە بۆنە فەرمییەکاندا.\nنمایشی جلوبەرگ لە هۆڵی شا فەیسەڵ (هۆلی گەل) لە باب المعظم لە بەغدا/ ١٩٥٦\nنمایشی جلوبەر لە هۆتێل رەشید/ بەغدا ٢٠١٥\nجلوبەرگی فەرمی: زۆربەی عێراقییەکان بەتایبەت (چینی رۆشنبیر) بە شێوەیەکی گشتی وشەی (بلاک تای Black Tie )دەزانن چییە کە لە ئەتەکێتی جلوبەرگەوە هاتووە و بەمانای بۆینباخی رەش دێت لەگەڵ قەمیسی سپی و قاتێکی رەش. دەکرێت کەرەستەی قۆپچەی کانزایی یان زێر لەگەڵ قەمیسەکە لەبەر بکرێت. هەروەها ملپێچ و هێلەک کە لەگەڵ پاپیۆنەکەدا بگونجێت و هەروەها گۆرەوی ڕەشی لۆکە یان حەریر و پێڵاوی ڕەشی بریقەدار. بەڵام هەمان وشەی Black Tie بۆ خانمان واتا لەبەرکردنی پۆشاکی شیفۆن لەگەڵ خشڵی بە بەها. وریابە با خشڵەکان بە جۆرێک بریقەدار نەبن کە سەرنجی هەموان ڕابکێشن، بەڵکو دەبێت بە زەوق و سەلیقەوە ڕێکبخرێت لەگەڵ پۆشاکەکەدا.\nرەنگە پێت وابێت وێنەی ئەم خانمانە لە یەکێک لە ئاهەنگە راقییەکاندا گیرابێت، بەڵام لە راستیدا ئەمە تەنها گروپێک مامۆستای سەرەتایین لە قوتابخانەی عەدلی سەرەتایی لە بەغدا/ ١٩٦٠\nوێنەیەک لە ئاهەنگی شاجوانی عێراق ٢٠١٥\nکۆمەڵێك گەنجی هەولێر کە بایەخ بە فاشین دەدەن\nجلوبەرگی نافەرمی: جلوبەرگی نافەرمی و سادەش جوانن بەڵام رەنگە نەکرێت لە هەموو جێگایەکدا لەبەر بکرێت بە گوێرەی یاساکانی ڕێکپۆشیی. ئێستا پانتۆڵی کاوبۆ بە شێوەیەک بەر بڵاوە کە لە هەموو بۆنەیەکدا لەبەر دەکرێت .\nلە جلوبەرگی خانماندا: بلوز و پانتۆڵ و تەنورە و کراس و جلوبەرگی لۆکەی سوک باوترین ئەو جلانەن کە لە مێژەوە لەنێو ژنانی عێراقدا باون و بەتایبەتی لە نێو گەنجەکان.\nقوتابیانی زانکۆی بەغدا ١٩٧٠\nئارۆ رواندزی و مێژوو لە کورستانی عێراق / هەولێر\nshort URL: https://yallairaq.com/ku/MTfD4


هەر ئێستا راگەیەندرا.. هونه‌رمه‌ندێكی كورد كۆچی دوایی كرد.. وێنەکەی ببینە\nهونەرمەند و شانۆکاری شاری هەولێر، ئەنوەر شێخانی به‌هۆی نه‌خۆشیه‌وه و له ته‌مه‌نی 68 ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.\nئه‌نوه‌ر شێخانی یەکێک بووە لە ئەکتەرە دیارەکانی سەر شاشە و شانۆکانی هەرێمی کوردستان، بەڵام لە ماوەکانی رابردوو بە دەست نەخۆشییەوە دەیناڵاند.\nساڵی رابردووش لە شاری هەولێر، بەهۆی 50 ساڵ خزمەت لە بواری هونەردا، مەراسیمێکی رێزلێنانی بۆ سازکرا.\nژیاننامەی ئەنوەر شێخانی:\nئەنوەر شێخانی لە دایک بووی ساڵی 1951 و دەستپێکی کاری ھونەری لە ساڵی 1970 لە تیپی پێشڕەوی سەر بە سکرتاریەتی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان بووە، یەکەمین شانۆ بەناوی (سەرەتان) بەشداری تیادا کرد، بەڵام بۆ تۆماری تەلەفزیۆنی ناوەکەی گۆڕا بۆ (مارەیی).\nـ دوای پێنج ساڵ لە کاری رێکخستن بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان، لە نەورۆزی 1973 بە تۆمەتی سیاسی دەستگیر دەكرێت و لەگەڵ ئەشکەنجەدان و راگواستن بۆ دیوانیە، پاشان رادەكات و پەیوەندی بە بارەگای هێزی دەشتی هەولێر لە دەکات لە دێگەڵە و دەبێتە پێشمەرگە، سەرەتا لە ناوچەی قەڵادزێ دەبێت، دوای شۆڕش دەچێتە ئێران و لە ساڵی 1976 دەگەڕێتەوە، راستەوخۆ لە دوای گەڕانەوە دووبارە رادەگوازرێتەوە بۆ دیوانیە.\nلە ساڵی 1976، لە رێگەی هەڵبژاردن بووەتە بەڕێوه‌بەری ھونەری کۆمەڵ و ھونەر و وێژەی کورد مەڵبەندی گشتی، لەبەر رێگریکردن لە دەستوەردانی چالاکی حزبی بەعس نەیانهێشت لە ساڵێک زیاتر بەردەوام بێت.\nدەستەی دامەزرێنەری تەلەفزیۆنی (KTV)، 1992).\nدەستەی دامەزرێنەری سەندیکای ھونەرمەندانی کورردستان، لە ساڵی 1998، (4) ساڵیش وەک سکرتێری گشتی سەندیکا هەڵبژێردرا.\nلەگەڵ یەکگرتنەوەی سەندیکا و یەکێتی هونەرمەندانی کوردستان لە کۆنگرەی یەکگرتن لە ساڵی 2006، وەک سکرتێری گشتی رێکخراوی ھونەرمەندانی کوردستان هەڵبژێردرا و کارەکتەری سەرەکی بوو لە پێشخستنی یەکگرتنەوەکە و ڕێکخراوەکە بوو.\nـ زیاتر لە 60 کاری شانۆیی وەکو ئەکتەر و بەڕێوەبەری بەرهەم و دەرهێنان بەشداری کردووە.\nوەکو ئەکتەرو بەرھەم ھێنەر بەشداری نزیکەی لە 10 فیلمی سینەمایی ناوخۆیی و بیانی درێژ کردووە و فیلمەکان لە فیستیڤاڵە جیھانییەکان دەسکەوتی بەرچاویان ھەبووە.\nسەرپەرشتی و بەشداری دەیان درامای کردووە و رۆڵی سەرەکی ھەبووە لە دەیان کورتە فیلم، بەVێوەبەری بەرهەمی دیکۆمێنتاری، دیارترینیان کە ناوبانگی نێودەوڵەتی بەرچاوی هەبوو؛ (گۆڕە بەکۆمەڵەکان، علی کیمیایی).\nبەشداری چەندین فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی کردووە و خاوەنی چەندین خەڵاتی رێزلێنانە.\nئه‌م بابه‌ته 18356 جار خوێنراوه‌ته‌وه


له ساڵى 2019 له‌سه‌ر یاریگا جیاوازه‌كانى جیهان چه‌ندین رووداوى وه‌رزشى گرنگ له چه‌ندین پاڵه‌وانێتى گه‌وره روویان داوه‌و پاڵه‌وانى یارییه جیاوازه‌كانیش له‌و ساڵه‌دا ده‌ركه‌وت .\nله مانگى شوباتى ساڵى 2019 له وڵاتى ئیمارات یارییه‌كانى پاڵه‌وانێتى جامى ئاسیا بۆ تۆپى پێ به‌رێوه‌چوو، له یارى كۆتایى جامه‌كه هه‌ڵبژارده‌ى قه‌ته‌ر توانى به گۆڵێكى بێوه‌ڵام له ئیماراتى میواندار بباته‌وه‌و ببێته خاوه‌نى جامه‌كه .\nله‌سه‌ر ئاستى كیشوه‌رى ئه‌فریقیاش له ساڵى 2019 جامى نه‌ته‌وه‌كانى ئه‌فریقیا له وڵاتى میسر به‌رێوه‌چوو، له یارى كۆتایى جامه‌كه جه‌زائیر توانى له سه‌نیگال بباته‌وه‌و ببێته پاڵه‌وانى جامه‌كه .\nهه‌ر له‌سه‌ر ئاستى جامه كیشوه‌رییه‌كانیش له ساڵى 2019 جامى كیشوه‌رى ئه‌مه‌ریكاى باشوور به‌رێوه‌چوو له وڵاتى به‌رازیل ، وڵاتى میواندار توانى له یارى كۆتایى له پیرۆ بباته‌وه‌و ببێته پاڵه‌وانى كیشوه‌ره‌كه .\nله‌سه‌ر ئاستى پاڵه‌وانێتى ئافره‌تانیش ،له وڵاتى فه‌ره‌نسا یارییه‌كانى پاڵه‌وانێتى جامى جیهان به‌رێوه‌چوو ، هه‌ڵبژارده‌ى ئه‌مه‌ریكا توانى بۆ چاپێكى تر نازناوى پاڵه‌وانێتییه‌كه بباته‌وه .\nله‌سه‌ر ئاستى پاڵه‌وانێتى یانه‌كانیش، یانه‌ى لیڤه‌رپوول ئه‌مساڵ سێ نازناوى برده‌وه كاتێك له یارى كۆتایى خولى یانه پاڵه‌وانه‌كان له‌سه‌ر یاریگاى واندامینداپۆلیتانۆ له یانه‌ى تۆتێنهامى برده‌وه‌و نازناوه دوو گوێچه‌كه‌ى به‌رز كرده‌وه‌و له یارى جامى سوپه‌رى ئه‌وروپیش كه له ئیسته‌نبوڵ به‌رێوه‌چوو توانى له چێڵسى بباته‌وه كه ئه‌م پاڵه‌وانى جامى یۆرۆلیگ بوو .\nنوێنه‌ره‌كه‌ى باكوورى ئینگلته‌را له كۆتا مانگى ئه‌مساڵیش بووه نوێنه‌رى ئه‌وروپا له پاڵه‌وانێتى جامى جیهانى یانه‌كان له ده‌وحه، له یارى كۆتایى كورانى كلۆپ توانیان له فلامینگۆ ببه‌نه‌وه‌و ببنه پاڵه‌وانى ئه‌و جامه‌ش .\nله‌سه‌ر ئاستى كیشوه‌رى ئه‌مه‌ریكاى باشووریش ، یانه‌ى فلامینگۆى به‌رازیلی له ریڤه‌رپلیتى ئه‌رجه‌نتینى برده‌وه‌و بووه پاڵه‌وانى جامى لیپه‌رتادۆس .\nله ئه‌فریقیاش یانه‌ى ته‌ره‌جى تونسى بووه پاڵه‌وان و له كیشوه‌رى ئاسیاش یانه‌ى هیلالى سعودى جامه‌كه‌ى به‌رز كرده‌وه .\nله‌سه‌ر ئاستى یارییه‌كانى تریش له ولاتى چین پاڵه‌وانێتى باسكه‌ى پیاوان به‌رێوه‌چوو ، له‌م جامه‌دا ئه‌مه‌ریكا هه‌ر زوو ماڵئاوایى له جامه‌كه كردو هه‌ڵبژارده‌ى ئیسپانیا بووه ژماره‌یه‌كى به‌هێزو نازناوه‌كه‌ى به‌ده‌ستهێنا .\nله وڵاتى قه‌ته‌ریش بۆ یه‌كه‌مجار له مێژوودا یارییه‌كانى پاڵه‌وانێتى گۆره‌پان و مه‌یدانى جیهان به‌رێوه‌چوو ، هه‌ڵبژارده‌ى ئه‌مه‌ریكا له‌سه‌ر هه‌ردوو ئاستى پیاوان و ئافره‌تان زۆرترین مه‌دالیایان ده‌سته‌به‌ر كرد .\nبه‌ده‌ر له پاڵه‌وانێتییه‌كان گرنگترین خه‌لاتى تاكه كه‌سى ساڵیش بۆ تۆپى پێ كه خه‌ڵاتى بالۆن دۆره ئه‌مساڵ بۆ جارى شه‌شه‌م به‌خشرا به لیۆنێل مێسى ئه‌رجه‌نتینى و یاریزانى یانه‌ى به‌رشه‌لۆنه‌ى ئیسپانى ، خه‌ڵاتى زه بێستى یه‌كێتیى تۆپى پێى جیهانیش ڤیرجیل ڤان دایكى هۆڵه‌ندى و به‌رگریكارى یانه‌ى لیڤه‌رپوول بردیه‌وه‌و باشترین راهێنه‌رى ساڵى 2019 یۆرگن كلۆپى ئه‌ڵمانى و راهێنه‌رى لیڤه‌رپوول چنیه‌وه .\nله جیهانه‌وه به‌ره‌و كوردستان ، كه چه‌ندین چالاكى له‌م ساڵه‌دا به‌رێوه‌چوو ، له تۆپى پێ یانه‌ى پێشمه‌رگه‌ى هه‌ولێر بووه پاڵه‌وان و له فوتساڵیش كچانى یانه‌ى سیروانى نوێ قه‌ڵغانه‌كه‌یان به‌رز كرده‌وه.\nله پاڵه‌وانێتى باله‌ى كوردستانیش یانه‌ى پێشمه‌رگه‌ى سلێمانى بووه پاڵه‌وانى كوراِن و كچانى كۆیه‌ش پاش ركابه‌رییه‌كى به‌هێز له‌سه‌ر ئاستى ئافره‌تان نازناوى ساڵى 2019 یان به‌ده‌ستهێنا .\nله یارییه‌كانى گۆره‌پان و مه‌یدانیش له‌سه‌ر ئاستى كوردستان و عێراق كچانى پێشمه‌رگه‌ى سلێمانى و سیروانى نوێ به پێشه‌نگى مانه‌وه‌و بۆ یه‌كه‌مجاریش له ساڵى 2019 له شارى سلێمانى یه‌كه‌م ماراسۆنى نێوده‌وڵه‌تى به‌رێوه‌چوو .\nله یارى باسكه‌ش له‌سه‌ر ئاستى كچان پاڵه‌وانێتى یانه‌كانى كوردستان به‌رێوه‌چوو، كچانى هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هید بوونه پاڵه‌وانى كوردستان .\nوه‌رزش –هه‌رێز جه‌مال


ئەمریكا: ئێران ئامادەی دانوستان نییە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەمریكا: ئێران ئامادەی دانوستان نییە\n2018/11/08 - 7:07 PM\nوەزیری دەرەوەی ئەمریكا دەڵێت، ئێران ئامادە نییە بێتە سەر مێزی دانوستان.\nئەمڕۆ پێنج شەممە، مایك پۆمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بە كەناڵی (بی بی سی)ی بەریتانیای راگەیاند”ولایەتە یەكگرتووەكان هیچ دەستەواژەیەك بەدی ناكات بۆ ئەوەی ئێران بێتە سەر مێزی دانوستان، بەڵام هیواخوازن تاران ئەو هەنگاوە هەڵبنێت”.\nسەبارەت ئەگەری دەربڕینی ئامادەیی لەلایەن ئێرانەوە بۆ دانوستان، پۆمپیۆ دەڵێت”تائێستا هیچ دەستەواژەیەكيان بەدی نەكردووە كە ئامادەیی دەسەڵاتدارانی ئێران بۆ دانوستان بسەلمێنێت، بەڵام هیواخوازن ئێرانییەكان ئەو كارە بكەن”.\nبە وتەی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا”لەوبڕوایەدان گەلی ئێران داوا لە دەسەڵاتدارانی وڵاتەكەی بكات ئەو هەنگاوە هەڵبنێن و بێنە سەر مێزی دانوستان”.\nلە 5ی ئەم مانگە، بەهۆی بەرنامەى ئەتۆمی وڵاتەكە، ولایەتە یەكگرتووەكان قۆناغی دووەمی سزاكانی بەسەر ئێراندا سەپاند، ئەو سزایانەش هەردوو كەرتی نەوت و دارایی ئێرانی دەكەنە ئامانج.


ئەمریكا سزای بەسەر 32 قەوارە و كەسایەتی ڕووسیا سەپاند - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەهۆی دەستێوەرانیان لە هەڵبژاردنەكانی سەرۆكایەتی ئەمریكا ، جۆوبایدن ئیمزای لەسەر سەپاندنی سزا لە دژ بە ژمارەیەك قەوارە و كەسایەتی ڕوسی كرد.\nجۆ بایدن، سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا ئەمڕۆ پێنجشەممە 15ی نیسانی 2021 ئیمزای سزادانی دژ بە 32 قەوارە و كەسایەتییانە كرد، كە بەهۆكاری دەستێوەردانی ڕوسیا بوون لە هەڵبژاردنەكانی ساڵی ڕابردووی سەرۆكایەتی ئەمریكا.\nئاماژە بۆ ئەوەشكراوە، كە سزاكان خۆیان لە دەركردنی 10 كەس لە ئەندامانی نێردەی دیپلۆماسی ڕوسیا لە واشنتن و هەروەها بەشێكی دیكەی سزاكان دژ بە پێنج كەس و سێ كۆمپانیایە لە نیمچە دورگەی قرم.\nئەوەشخراوەتەڕوو، كە ئەمریكا هەڕەشەی سزای زیاتر بەرامبەر مۆسكۆ دەكات ئەگەر ببێتە هۆی زیاتر تێكدانی سەقامگیریی جیهان.\nخەڵك- ئامەد حەسەن لە ماوەی چوار دەیەدا موعەمەر محەمەد عەبدولسەلام ئەبو منیار قەزافی دەسەڵاتی لیبیای بەدەستەوە بوو، لە چوارچێوەیدا دەستی گرت بەسەر…\nخەڵك وەزیری دەرەوەی ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، سەرۆكی ئەمریكا و سەرۆكی ڕوسیا كۆدەبنەوە. (زیاتر…)\nلە ڕقی ترەمپ، دەیان بەرپرسی كۆمارییەكان وازدەهێنن\nمینیسۆتا- ئەمریكا، لوقمان غەفوور دەیان بەرپرسی كۆماریی كە لە ئۆفیسی پێشووی 43هەمین سەرۆكی ئەمریكا جۆرج دەبلیو بوش كاریانكردووە وازیان لە پارتی…\n03 نیسان 2021 9.58 pm\nخەڵك لە ئوردن هەولێكی كودەتا بەسەر شا عەبدوڵا شكستی پێهێنرا، كە زڕبرایەكی خۆی پیلانەكەی داڕشتووە.\n08 مارس 2021 7.30 pm\nخەڵك خاوەنكارەكان لە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا لە مانگی چواردا نزیكەی ملیۆنێك كرێكاریان خستۆتە سەر كار،…


کۆڕی ڕوونوێنی له رۆمانی "هەرا و تووڕەیی" به‌ڕێوه چوو - Mehr News Agency\n2019 ser 18\n8 kewçêrê 2016 - 11:39\nNews Code 5861\nکۆڕی ڕوونوێنی له رۆمانی "هەرا و تووڕەیی" به‌ڕێوه چوو\nکۆڕی ڕوونوێنی لەسەر کتێبی "هەرا و تووڕەیی" بەرهەمی نووسەری بە ناوبانگی ئامریکایی، "ویلیام فاکنێر" له شاری بۆکان به‌ڕێوه چوو.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بی بۆکان ڕایگه‌یاند که کۆڕی ڕوونوێنی لەسەر کتێبی "هەرا و تووڕەیی" بەرهەمی نووسەری بە ناوبانگی ئامریکایی "ویلیام فاکنێر"، به وه‌رگێڕانی مامۆستا محەمەد رەمەزانی بۆ سه‌ر زمانی کوردی به‌ڕێوه چوو.\nبه پێی ئه‌م ڕاپۆرته ئه‌م ڕێوڕه‌سمه له هۆڵی سیمورغی ئیدارەی فه‌رهه‌نگ و ئیرشادی شاری بۆکان و به بەشداری رێژەیەکی بەرچاو لە هۆگران و خۆشەویستانی ئەدەبی کوردی بەڕێوە چوو.\nله میانه‌ی کۆڕه‌که‌دا مامۆستا محه‌مه‌د رەمەزانی، دوای سپاس بۆ ئامادەبوان باسێکی کورتی لەسەر پڕۆسەی وەرگێڕانی کتێبی "هەرا و تووڕەیی" پێشکەش کرد و وتی: زمانی کوردی توانی ئه‌وه‌ی هه‌یه که شاکارێکی وەک هەرا و تووڕەیی لە خۆیدا بتوێنێتەوە و ئەوە دەیسەلمێنێت زمانی ئێمەش گەر بێتوو لێزانانه مامەڵەی لەگەڵ بکرێ توانستی ئافراندنی دەقی پێشکەوتوو و جیهانی هەیه.\nلە بەشێکی دیکەی بەرنامەکەدا رومان‌نووسی بۆکانی سەید قادر هیدایەتی به خوێندنەوەی یادداشتێک وتی: ئەرکی وەرگێڕ وەبیرهێنانەوەی زمانی سەردەمانی لێک‌تێگەیشتن و زمانی سەردەمانی یەکیەتی و یەک‌بوونه. محەممەد ڕەمەزانی وەرگێڕێکە کە دووپات نابێتەوە و زمانەکەی لە ڕەچەڵەکی هێمن و هەژار و قزڵجییه.\nئه‌م ڕۆمانووسه ئاماژه‌ی دا: وەرگێڕانی هەرا و تووڕەیی تا ڕادەیەک گرنگە کە دەکرێت وەک کارگەیەکی فێرکاری زمان و کارگەیەکی فێرکاری وەرگێڕان چاوی لێ‌بکرێت.\nبەشی سێهەمی ئەم کۆڕە تایبەت بوو به پانێلی زانستی لەسەر کتێبی هەرا و تووڕەیی که ساڵح سووزەنی(شاعیر و رەخنەگری ئەدەبی)، عەتا نەهایی(رۆمان‌نووس) و دوکتور بەختیار سەجادی(مامۆستای زانکۆ و لێکۆڵەری ئەدەبی) تێیدا به‌شدار بوون.\nسەرەتا عەتا نەهایی باسی لە گرنگی ئەم وەرگێڕانه کرد کە چەند دەتوانێت ئاسۆکانی زمانی کوردی بەربڵاوتر بکات و رەهەندی نوێ لە دووتوێی وێژەی کوردیدا بێنێته ئاراوە.\nعه‌تا نه‌هایی دواتر هەوڵ و تێکۆشانەکانی محمەد رەمەزانی لە پێناو ئەم کارەدا بەرز نرخاند.\nوتاربێژی دووهەم ساڵح سووزەنی وەرگێڕانی ئەم کتێبەی به هۆی نوێ بوونی فۆرم به رووداوێکی گەورە وەسف کرد و ئاماژەی بەوەدا: بۆ من ئەم ڕۆمانه یەکێکه لە سەرچاوە مەعنەوەییەکانی خوڵقاندنی "شێعرەسات" و "به عینجه و فینجەوە چ شار". به‌ڕاستی جێگه‌ی شانازییه که ئه‌مڕۆ ده‌بینم که ئه‌م ڕۆمانه له‌سه‌ر ده‌ستی وه‌رگێڕی به‌توانای کورد، مامۆستا ڕه‌مه‌زانی کراوه‌ته کوردیی.\nدوایین وتاربێژی پانێلەکە دوکتور سەجادی لە گۆشەنیگایەکی ئاکادمیکەوە تێڕوانینی خۆی ئاراستەی ئەم کتێبه و وەرگێڕانه‌که‌ی کرد و وتی: ئه‌م کاره هه‌وڵێکی یه‌کجار پیرۆزه چون قسه کردن له فاکنێر و ڕۆمانه‌کانی قسه کردنه له ئه‌ده‌بیاتی جیهانی.\nسەجادی لە درێژەی باسەکانیدا ئاماژەی دا: ئەدەبی مۆدێرنیستی ئەساسەن کەڵکەڵەیەکی فۆرمیکه و ئەم ئامانجه به تەواوی لە کتێبی هەرا و تووڕەییدا پێکراوە و هەر ئەو خاڵەشە کە وەرگێڕان و تەنانەت شرۆڤه و تەفسیری ئەم دەقەی ئه‌ستەم کردووە. هەر بۆیه وەرگێڕانی ئەو کتێبه لە لایەن مامۆستا رەمەزانییەوە نیشانەی بەرز بوونەوەی ئاستی زمانی کوردییه لە هەمبەر هزر و ئەندێشەی مۆدێرن.\nله کۆتایی کۆڕەکه رێوڕەسمی پەردەلادان لەسەر کتێبی "هەرا و تووڕەیی" به بەشداری مامۆستایان فەتاح ئەمیری، حەمەدەمین شامحەمەدی، ناسر وەحیدی و حوسێن شێربەگی به‌ڕێوه چوو.\nشایانی باسه‌ک که ڕۆمانی هه‌را و تووڕه‌یی له لایه‌ن بڵاڤگه‌ی گوتار و به سه‌رپه‌ره‌شتی ڕه‌زا شه‌جێعی ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێب له ئێران کراوه.\nدەوڵەت هۆکاری ئاڵۆزییەکان لە وڵاتە\nتێکدەران و هۆکارانی سەرەکی بشێوییەکانی ئەم دواییە دەستگیر…\nکرماشان لە کەشێکی ئارامدایە\nعادل عەبدولمەهدی دەبێ دەست لە کار بکێشێتەوە\nمادەیەکی سەرەتایی بەرهەم هێنانی دەرمانی شێرپەنجە بەرهەم…\nجووڵەی گوماناوی داعش لە سنووری عێراق و سووریا\nهه‌سه‌ده هیچ ڕێککەوتنێکی بۆ کشانەوە لە تەل تەمر نەکردووە\nخەسار گەیاندن بە سامانی گشتی لە هەندێ شاری ئێران\nکاردانەوەی ئێران بە لێدوانی پەمپەئۆ سەبارەت بە بشێوی…


تره‌مپ: خه‌ڵکى خواخوایانه بازرگانى له‌گه‌ڵ بن لادنه‌کاندا بکه‌ن\nئا: بارام سوبحى\nبۆچى بنه‌ماڵه‌ى بن لادن له یه‌مه‌نه‌وه گه‌یشتنه سعودییه؟ چۆن بوون به ملیاردێر؟ په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌ى شاهانه‌ى سعودییه‌و سه‌رۆکه‌کانى ئه‌مه‌ریکادا چۆن بووه؟ ئوسامه چۆن بووه که‌سێکى جیهادى؟ کتێبى بنه‌ماڵه‌ى بن لادن به‌دورو درێژى وه‌ڵامى ئه‌م پرسیارانه ده‌داته‌وه.\nکتێبى بنه‌ماڵه‌ى بن لادن: خێزانێکى عه‌ره‌ب له‌سه‌ده‌یه‌کى ئه‌مریکى دا، نوسینى نوسه‌رو رۆژنامه‌نوسى ئه‌مه‌ریکى ستیڤ کۆڵه، گروپى وه‌رگێڕانى سه‌نته‌رى نیشتیمانى بۆ لێکۆڵینه‌وه‌ى جێنده‌ر کردویانه‌ته کوردى‌و ئه‌کادیمیاى هۆشیارى‌و پێگه‌یاندنى کادیران له‌دووتوێى (660) لاپه‌ڕه‌دا چاپ‌و بڵاویان کردۆته‌وه.\n(گا)و نه‌وت‌و چاره‌نوسى بنه‌ماڵه‌یه‌ک\nعه‌وه‌زى باپیرى ئوسامه سێ کوڕو سێ کچى هه‌بوه، محه‌مه‌دو عه‌بدوڵاو سێیه‌میان به‌منداڵى مردوه، له حه‌رزه‌مه‌وت له باشورى یه‌مه‌ن ژیاون، که ناوچه‌یه‌کى بیابانى ره‌ق‌و ته‌ق بووه، به‌مه‌به‌ستى کارکرد، گایه‌ک به‌قه‌رز له که‌سێک وه‌رده‌گرێ، به‌ڵام له به‌دبه‌ختیدا گایه‌که مردار ده‌بێته‌وه و به‌هۆى نه‌دارییه‌وه قه‌رزه‌که‌ى پێنادرێته‌وه، بۆیه به‌ناچارى و له‌ترسى تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه لێى، ناوچه‌که جێده‌هێڵێت‌و په‌ناده‌باته به‌ر هۆزى کینده، لێره‌ش زۆر ناژێت و ده‌مرێت.\nمحه‌مه‌دى باوکى ئوسامه به‌مه‌به‌ستى ژیاندنى خێزانه‌که‌ى له ته‌مه‌نى چوارده ساڵیدا، ده‌بێته کرێکارى کارگه‌یه‌کى بیرهه‌ڵکه‌ندنى نه‌وت، به‌ڵام ئه‌م کاره بژێوى دابین ناکات، بۆیه به‌ره‌و سعودییه کۆچ ده‌کات. سه‌ره‌تا له شارى جه‌ده ده‌گیرسێته‌وه‌و وه‌کو کۆڵکێشێک له بازرگانى حه‌جدا ده‌ست به‌کارکردن ده‌کات، پاشان دوکانێکى له‌فه‌فرۆشى داده‌نێت.\nله‌گه‌ڵ دۆزینه‌وه‌ى نه‌وت له سعودییه، محه‌مه‌د ده‌چێته شارى زه‌هران‌و له کۆمپانیاى ئارامکۆ وه‌کو وه‌ستاى خشت‌و بیناکارى کارده‌کات، له ساڵانى (1929- 1930)و له‌ماوه‌ى هه‌ڵاوسانى ئابورییدا، ده‌ستده‌داته کرێکارى بیناسازى‌و له‌وێوه بۆ وه‌ستایى‌و به‌ڵێنده‌رى ده‌ڕوات، به‌هۆى لێهاتووییه‌وه ده‌بێته جێگه‌ى متمانه‌ى بنه‌ماڵه‌ى پادشاى سعودییه‌و له ئه‌نجامدا ده‌بێته خاوه‌نى کۆمپانیایه‌کى بیناسازى.\nمحه‌مه‌دى باوکى ئوسامه له ژیانیدا (22) ژنى خواستوه، کۆى گشتى خاوه‌نى (29) کچ‌و (25) کوڕ بووه. به‌رده‌وام چوار ژنى هه‌بووه، هه‌ر کاتێک ویستبێتى ژنێکى تر بخوازێت، له‌هه‌ر ژنێکى ناڕازى بووبێت ته‌ڵاقى داوه‌و خانوو ماڵى له کۆمه‌ڵگه نیشته‌نییه‌که‌ى خۆى بۆ دروستکردووه، کوڕو کچه‌کانى له‌و ژنه وه‌ک هه‌ر منداڵێکى تر سه‌رپه‌رشتى کردوه‌و خه‌رجى بۆ دابینکردوون. ئه‌گه‌ر ژنه‌که‌شى گه‌نج بوبێت خۆى مێردێکى لایه‌قى بۆ دۆزیوه‌ته‌وه‌و هه‌ر له‌کۆمه‌ڵگه‌که‌ى خۆى نیشته‌جێیکردوه‌و له کۆمپانیاکانیدا کارى پێداوه.\nمحه‌مه‌د رۆژى (3/9/1967) به‌هۆى که‌وتنه خواره‌وه‌ى فڕۆکه‌که‌ى گیانى له‌ده‌ستدا، له‌وکاته‌دا ته‌مه‌نى نزیکه‌ى شه‌ست ساڵ بوو. دواى ته‌واوبوونى پرسه‌که‌ى، پادشاى سعودییه هه‌ندێک له کوڕه گه‌وره‌کانى بن لادنى بانگهێشتکردو پێیوتن: له‌ئێستاوه من باوکى ئێوه‌م. له‌لایه‌ن خۆشیانه‌وه حکومه‌تى ئه‌مه‌ریکا له‌ڕێگاى باڵوێزخانه‌که‌یانه‌وه به‌رده‌وام بوون له هه‌وڵه‌کانیان، بۆ وه‌رگێڕانى مردنى بن لادن بۆ هه‌لى بازرگانى بۆ کۆمپانیایه‌کى ئه‌مه‌ریکى.\nدایکى ئوسامه ناوى عالیه غه‌نیم بوو، خه‌ڵکى سوریا بوو، له‌کاتى له‌دایکبوونى ئوسامه‌دا ته‌مه‌نى پازده ساڵ بوو، پێش ئه‌وه‌ى ته‌مه‌نى بگاته هه‌ژده ساڵى، محه‌مه‌د ته‌ڵاقى دا، بۆیه تاکه منداڵى عالیه بوو. دواتر شوى به محه‌مه‌د ئه‌لعه‌ته‌س کرد که به‌ڕێوه‌به‌رێکى پله مامناوه‌ندى یه‌کێک له کۆمپانیاکانى بن لادن بوو، خه‌ڵکى یه‌مه‌ن بوو. له‌م مێرده‌ى چوار منداڵى بوو.\nئوسامه حه‌ڤده‌هه‌مین کوڕى محه‌مه‌د بووه، که‌سایه‌تییه‌کى شه‌رمنى هه‌بوه. له ته‌مه‌نى سیازده ساڵى ده‌خرێته خوێندنگه‌یه‌کى نمونه‌یى‌و لێره‌وه تێکه‌ڵ به گروپه‌کانى ئیخوان موسلمین ده‌بێت. له گه‌نجیدا یارى دووگۆڵى‌و ئه‌سپسوارى له‌گه‌ڵ کوڕه دراوسێکانیدا ده‌کات. هه‌موو هاوینێک بۆ سه‌ردانى که‌سوکاره‌کانى دایکى ده‌چووه سوریا. ساڵى (1976) له زانکۆى شاعه‌بدولعه‌زیز له جه‌ده وه‌رگیراو به‌پێى به‌ڵگه‌نامه‌کان خوێندنى زانکۆى ته‌واونه‌کردوه.\nله سه‌ره‌تاى ساڵى (1980) داهاتى ئوسامه دواى لێده‌کردنى باج له‌ساڵێکدا له (150) هه‌زار دۆلار تێده‌په‌ڕى. له (1993 - 1994) ته‌واوى پشک‌و به‌شى خۆى له خێزانه‌که دابڕاندو به‌ته‌نها که‌وته سه‌رمایه‌گوزارى، له‌کاتى دانانى پاره‌کانى له‌بانکه ئه‌وروپى‌و جیهانییه‌کاندا وه‌رگرتنى سوى به حه‌رام نه‌زانیوه.\nکاتێک ئوسامه ده‌چێته پاکستان‌و دواتر ئه‌فغانستان‌و ده‌بێته سه‌رۆکى رێکخراوى قاعیده، وه‌کو نوسه‌ر ده‌ڵێت: به‌رده‌وام بایه‌خى به پڕۆژه‌کانى میدیا ده‌دا، ئه‌وانه‌ى وایانده‌کرد خۆى‌و شوێنکه‌وتوه‌کانى له‌لاى بینه‌رى عه‌ره‌ب شیرین بن. خۆى به‌نوسه‌ر و ده‌رهێنه‌رو به‌رهه‌مهێنى جیهاد ده‌هاته پێش چاو. به‌رده‌وام پاره‌ى ده‌دا به فیلمسازێکى میسرى به‌ناوى (عیسام دیراز) که شوێنى که‌وتبوو بۆ ناو به‌ره‌کانى جه‌نگى جه‌لال ئاباد.\nکاتێک ئوسامه له ئه‌فغانستان ده‌گیرسێته‌وه‌و ده‌بێته میوانى مه‌لا عومه‌رى سه‌رۆکى تاڵیبان، خاوه‌نى یانزه کوڕو سێ ژن‌و کۆمه‌ڵێک کچى بچوک بووه که هیچ له هاوکاره‌کانى نه‌یانتوانیوه بیانژمێرن.\nله‌گه‌ڵ سه‌رۆکه‌کانى ئه‌مه‌ریکادا\nله‌م کتێبه‌دا نوسه‌ر زۆر به‌وردى باس له په‌یوه‌ندییه‌کانى بنه‌ماڵه‌ى بنلادن‌و بنه‌ماڵه‌ى شاهانه‌ى سعودییه‌و شێوه‌ى ژیان‌و رابواردن‌و ناکۆکییه‌کان‌و موڵک‌و ماڵه‌کانیان ده‌کات، هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندى بن لادنه‌کان‌و حکومه‌ت‌و کۆمپانیاکانى ئه‌مه‌ریکا ده‌خاته‌ڕوو.\nنوسه‌ر ده‌ڵێت: هه‌تا ئوسامه خۆى وه‌ک تیرۆریستێکى نێوده‌وڵه‌تى راگه‌یاند، خێزانه‌که‌ى زۆر زیاتر له ئه‌مه‌ریکا کارى وه‌به‌رهێنانیان ده‌کرد، جۆرج بۆش‌و جیمى کارته‌رو شازاده چارلسیان وه‌ک هاوڕێى خێزانه‌که سه‌یر ده‌کرد‌و له‌گه‌ڵ سه‌رۆکى ئێستاى ئه‌مه‌ریکا تره‌مپ وتوێژیان ده‌کرد.\nنوسه‌ر له‌هه‌مبه‌ر جیاوازییه‌کانى بنه‌ماڵه‌ى بن لادن، ده‌نوسێت: ئوسامه مۆبایله سوره‌یاکه‌ى بۆ په‌ڕینه‌وه له زه‌ریاى هیندى‌و پێکانى ئامانجه ئه‌مه‌ریکییه‌کان بۆ کۆنتڕۆڵى دوور به‌کارهێنابوو. زڕبراکانیشى وه‌به‌رهێنانیان له ته‌له‌فۆنى مانگى ده‌ستکردا له واشنتن ده‌کرد، ئوسامه‌ش هه‌مان ته‌کنه‌لۆجیاى بۆ په‌لاماردانى باڵیۆزه‌کانى واشنتن له ده‌ره‌وه به‌کارده‌هێنا.\nله‌باره‌ى په‌یوه‌ندى له‌گه‌ڵ سه‌رۆکه‌کانى ئه‌مه‌ریکا، نوسه‌ر ده‌ڵێت: جۆرج بۆشى کوڕ له ساڵى (2000) سه‌ردانى سعودییه‌ى کردو چاوى به بن لادنه‌کان که‌وت، سوپاسنامه‌ى میهره‌بانى بۆ میواندارییه‌که‌یان نوسى. له ئه‌یلولى هه‌مان ساڵدا به‌کرى براى ئوسامه چوه ئه‌مه‌ریکاو چاوى به‌سه‌رۆکى پێشوتر جیمى کارته‌ر که‌وت، بڕى یه‌ک ملیۆن دۆلارى پێ به‌خشى بۆ سه‌نته‌ره‌که‌ى به‌مه‌به‌ستى رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى هه‌ژارى‌و نه‌هامه‌تى.\nله‌م کتێبه‌دا نوسه‌ر باس له دۆناڵد تره‌مپى سه‌رۆکى ئێستاى ئه‌مه‌ریکا ده‌کات‌و ده‌ڵێت: باڵیۆزى ئه‌مه‌ریکا له سعودییه سالمى براى ئوسامه‌ى به دۆناڵد تره‌مپ ناساند، پێکه‌وه باسیان له ئه‌نجامدانى چه‌ند پڕۆژه‌یه‌کى ته‌لارسازى گه‌وره کرد. له دیداره‌که‌یاندا تره‌مپ وتى: خه‌ڵکى خواخوایانه بازرگانى له‌گه‌ڵ بن لادنه‌کاندا بکه‌ن، له‌به‌رئه‌وه‌ى پێویستیان به‌وه نییه پاره بده‌ن، تاوه‌کو یه‌کێک کاریان له‌گه‌ڵدا بکات.\nستیڤ کۆڵ له‌ساڵى (1958) له‌دایکبووه، له‌ساڵى (1985) وه‌ک رۆژنامه‌نوس له رۆژنامه‌ى واشنتۆن پۆست ده‌ستى به‌کارکردوه. له (1998 - 2004) بووه‌ته به‌ڕێوه‌به‌رى نوسینى رۆژنامه‌که. ساڵى (2005) له‌سه‌ر کتێبى (جه‌نگى خێوه‌کان) که باس له‌مێژوى نهێنى (CIA)و شه‌ڕى ئه‌فغانستان‌و بن لادن هه‌ر له داگیرکارى سۆڤیه‌ته‌وه تا (10/ئه‌یلول/2001) ده‌کات، خه‌ڵاتى پۆلیتزه‌رى به‌ده‌ستهێناوه.\nسه‌باره‌ت به‌سه‌رچاوه‌کانى نوسینى کتێبه‌که‌ى، نوسه‌ر ده‌ڵێت: ئه‌م باسه به‌رمه‌بناى زیاتر له (150) چاوپێکه‌وتنه له سعودییه‌و یه‌مه‌ن‌و ئه‌مه‌ریکاو به‌ریتانیاو ئه‌ڵمانیاو ئیسرائیل‌و میسرو لوبنان‌و حه‌وت وڵاتى تر، جگه‌له ئه‌رشیفى تایبه‌تى حکومه‌ته‌کانى سعودییه‌و ئه‌مه‌ریکاو به‌ریتانیاو ئه‌ڵمانیاو ئیسرائیل‌و تۆمارنامه‌کانى دادگا. به‌ڵام ئه‌ندامانى خێزانى بن لادن ئاماده‌نه‌بوون چاوپێکه‌وتنیان له‌گه‌ڵدا بکرێت. هه‌رچه‌نده بۆ ماوه‌ى زیاتر له سێ ساڵ داوام لێکردن، هۆکاره‌که‌شیان گه‌ڕانده‌وه بۆ ترسانیان له‌بوارى داخوازییه مه‌ده‌نییه‌کان له‌لایه‌ن بنه‌ماڵه‌ى قوربانیانى هێرشه‌کانى یانزه‌ى ئه‌یلوله‌وه.


پراکتیکی کرانی فڕۆکە بێ فڕۆکەوانە نوێکانی هێزی زەوینیی ئێران - SAHAR KURDISH (Sorani)\nشوبات 09, 2019 18:14 Asia/Tehran\nفەرماندەری هێزی زەوینیی ئەرتەشی کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕایگەیاند: فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکانی ئەو هێزە لەم بەینەدا لە مانۆڕێکی سەربازیی پراکتیکی کران و کەڵکیان لێ وەرگیرا.\nبەپێی ڕاپۆری هەواڵدەریی ئیرنا؛ سەرتیپ "کیومەرس حەیدەری" فەرماندەری هێزی زەوینیی ئەرتەشی ئێران ئەمڕۆ شەممە وتی: لە مانۆڕێکدا کە هێزی زەوینی مانگی ژانڤییە لە ئیسفەهان(ناوەندی ئێران) بەڕێوەی برد، توانا نوێکانی یەکەکانی ئەو هێزە پەردەی لەسەرلادرا.\nحەیدەری وتی: بەلەبەرچاوگرتنی ئەو گۆڕانکارییانەی لەهێزی زەوینیی ئەرتەشدا بەدیهاتووە، توانای یەکەکانیش زیادی کردووە لەوێنەی ئەو تواناگەلە دەکرێ ئاماژە بکرێ بە چوونەسەری هێزی جوڵەو هێرشبەریی هێزی زەوینیی ئەرتەش.\nفەرماندەری هێزی زەوینیی ئەرتەش ڕایگەیاند: لەو مانۆڕەدا ، فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی نوێی هێزی زەوینیی ئەرتەش پەردەی لەسەرلادراو ئەو فڕۆکانە خرانەبواری کەڵک وەرگیران.\nبەقسەی ئەمیر حەیدەری، تواناو پتانسێلە نوێکانیش خرایە سەر کۆپتەرەکانی هێزی زەوینی وتۆپخانەیی کە ئەوانیش پەردەیان لەسەرلادراو بەپراکتیکی کران.\nهێزی زەوینیی ئەرتەشی کۆماری ئیسلامیی ئێران ٢٥و ٢٦ی ژانڤییە مانۆڕی باڵادەستیی٩٧یان لەناوچەی گشتیی مانۆڕی ئیسفەهان بەڕێوە برد.\nهێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە سی ژانڤییە، فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکانیان لەوان، فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی ئاڕ کیو١٧٠، مەهاجر، شاهدی١٢٩، کەرار، ئەبابیل، ساعقەو ئینتحاریان لە پێشانگاکانی توانای هێزە چەکدارەکان پێشانداو پەردەیان لادا لە دوو نموونەی نوێ.


نرخی بەنزین گران كرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nجارێكی دیكە نرخی بەنزین لە بەنزینخانەكانی هەرێم و بەتایبەەتی سلێمانی گران كرایەوە و خاوەنی بەنزینخانەیەكیش دەڵێت: “بەهۆیی بەرزبوونەوەی نەوتی خاوەوەیە”.\nخاوەنی بەنزینخانەیەك لە سلێمانی بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، بەرزبوونەوەی نرخی بەنزین پەیوەندی بە بازاڕی جیهانی نەوتی خاوەوە هەیە و بەهۆی ئەوەی نرخەكەی بەرزبۆتەوە، نرخی بەنزینیش گران دەكرێت.\nوتیشی، “ئەمڕۆ نرخی لیترێك بەنزینی نۆرماڵ بەرزكراوەتەوە بۆ 575 دینار و موحەسەن بۆ 625 دینار و سوپەر بۆ 725 دینار”.\nبۆ بەدواداچوونی ئەو پرسە (خەڵك) پەیوەندی كرد بە د. هەڤاڵ ئەبوبەكر، پارێزگاری سلێمانی-یەوە، “كە لە ماوەی ڕابردوودا بە كۆبوونەوەی لەگەڵ خاوەنی بەنزینخانەكان چەند جارێك نرخی بەنزین هەرزان كرا”، بەڵام وەڵامی پەیوەندییەكەی نەدایەوە.\nگران كردنی نرخی بەنزین لە هەرێم لەكاتێكدایە، كە نرخی سووتەمەنی بە گشتی لە عیراق جێگیرە و بەرزی و نزمی نرخی نەوتی خاو هیچ كاریگەری لەسەری نییە بەهۆی پاڵپشتی حكومەتی عیراق بۆ سووتەمەنی، بەڵام حكومەتی هەرێم ماوەی چەند ساڵێكە پاڵپشتی خۆی بۆ نرخی سووتەمەنی ڕاگرتووە.\nدامەزراوەی GFPی جیهانی تایبەت بە ڕیزبەندی كردن ئاشكرایكرد، لە ڕیزبەندی ئەو وڵاتانەی زۆرترین نەوتی یەدەگیان هەیە، عیراق لە ڕیزبەندی پێنجەمدا دەبینرێت.…\n10 نیسان 2021 2.45 pm\nخەڵك- ڕۆژ بەڕۆژ نرخی بەنزین لە بەنزینخانەكانی هەرێم و بەتایبەتی سنووری پارێزگای سلێمانی گران دەبێ و بەرپرسانی…\n21 شوبات 2021 9.54 pm\nدامەزراوەی GFPی جیهانی تایبەت بە ڕیزبەندی كردن ئاشكرایكرد، لە ڕیزبەندی ئەو وڵاتانەی زۆرترین نەوتی یەدەگیان هەیە،…


جێگری سەرکۆماری یەمەن: ڕێژیمی ئێران و حوسییەکان شەڕیان دەوێ نەک ئاشتی\n14:39 - 30 خەزەڵوەر 2717\nکوردستان میدیا: ژنراڵ عەلی موحسن الاحمر، جێگری سەرکۆماری یەمەن ڕایگەیاندووە: ڕێژیمی ئێران وێرانی و خوینڕشتنی پێ باشترە نەک ئاشتی.\nجێگری سەرکۆماری یەمەن لە سەردانێک بۆ بەرەکانی شەڕ لە سەنعا، باسی لە شەڕخوازی ڕێژیمی ئێران و پاڵپشتی کردنی لە چەکدارە حوسیەکان و جەختی کردەوە کە هێرشە مووشەکییەکان بۆ ریاز و مەککە کاری ڕێژیمی ئێران بووە و لە کولتوری یەمەنیەکاندا نییە.\nدەوڵەتی یەمەن بە بەردەوامی باس لە دەستێوەردانەکانی ئێران لە وڵاتەکەیان دەکات و زۆرجار هۆشداریان بە ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی داوە کە پاڵپشتی گرووپە چەکدارەکان لە یەمەن و ناوچەکە نەکات.\nهەروەها ژنرال الاحمەر، هۆشداری توندی داوەتە حیزبی کۆنگرەی نەتەوەیی و وتوویەتی کە ڕێژیمی ئێران و حوسییەکان کوشتن و بڕینیان پێ باشترە و ئاشتیان ناوێ و گرووپە چەکدارەکان بوونەتە چنگەکانی ئێران لە یەمەن و دورگەی عەرەب.\nڕێژیمی کۆماری ئیسلامی، میلیشیاکانی خۆی لە ڕۆژهەڵاتی نێوڕاست بۆ بەرەوپێش‌بردنی سیاسەتە دژە مرۆڤانەکانی بڵاوە پیکردووە و بۆ گەیشتن بە ئامانجە ناڕەواکانی لە زۆربەی گرووپە تێرۆریستییەکان لە ناوچەکە پاڵپشتی دەکات.


باراک ئۆباما دووباره سوێندی سه‌رۆکایه‌تی ده‌خواته‌وه\nسه‌رۆکی دادگای باڵای ئه‌مه‌ریکا جۆن ڕۆبه‌رتس بۆ دووهه‌مین جار سوێندی به سه‌رۆک ئۆباما خوارده‌وه بۆ ڕاسـتکردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌یه‌ک که له میانه‌ی مه‌راسیمی سـوێندخواردنی ڕۆژی سێشه‌ممه‌دا ڕووی‌دابوو.\nبه‌ڕێز ئۆباما له دره‌نگانێـکی ڕۆژی چوارشه‌ممه سه‌رله‌نوێ سوێندی خوارده‌وه بۆ وه‌رگرتنی ده‌سه‌ڵات له کۆشـکی سـپـیدا که به گوێره‌ی ڕاگه‌یاندنێـکی کۆشـکی سـپی سه‌رله‌نوێ سوێندخواردنه‌وه‌که‌ی بۆ ئیحتیاط بووه.\nسه‌رۆک ئۆباما یه‌که‌مین ڕۆژی ده‌سـتبه‌کارکردنی به ته‌واوی له نووسینگه‌که‌ی به‌سه‌ربرد بۆ تاوتوێـکردنی هه‌ندێـک له کێشه سه‌خته‌کانی ڕووبه‌ڕووی وڵاته‌که بوونه‌ته‌وه، وه‌ک قه‌یرانه‌کانی دارایی و هه‌روه‌ها شه‌ڕه‌کان له عێراق و ئه‌فغانسـتاندا.\nبه‌ڕێز ئۆباما له‌گه‌ڵ ڕاوێـژکارانی ئابووری و ڕۆبه‌رت گه‌یتسی وه‌زیری به‌رگری و ڕاوێژکارانی تری له‌شـکریدا وتووێـژی کرد.\nسه‌رۆکی نوێ هه‌روه‌ها به‌رنووسی فه‌رمانێـکی باڵای خسته به‌رده‌سـتیان که واده‌ی یه‌ک سـاڵ بۆ داخسـتنی گرتووخانه‌ی گوانتانامۆ به‌ی له کوبا دیاری‌ده‌کات. یاریده‌ده‌رانی ده‌ڵێن وا چاوه‌ڕوان ده‌کرێت له ئه‌مڕۆ پـێـنجشه‌ممه‌دا مۆری بکات.


کات 31/03/1386 263 بازدید\nمه‌به‌ست له نووسینی ئه‌و بابه‌ته شرۆڤه‌کردنی چه‌مکه‌کانی” دیموکراسی‌و شه‌ڕ” ه که له سه‌رده‌می گلوبالیزم‌و هه‌زاره‌ی سێهه‌مدا وه‌کوو بابه‌تیه‌لێکی گرنگ‌و هه‌ستیار بووه‌ته جێگای لێکوڵینه‌وه‌ی پسپۆران‌و شاره‌زایانی بواری زانستی سیاسی.\nمن له‌و بابه‌ته‌مدا هه‌وڵده‌ده‌م به پشتبه‌ستن به کۆمه‌ڵێک فاکتی زانستی‌و ئه‌کادیمی ئانالیزی ئه‌و پرسیاره‌رانه‌ی سه‌ره‌وه بکه‌م. هه‌رچه‌ند تاکوو هه‌نووکه به هه‌زران کتێب، نووسراوه‌و نامیلکه له‌مه‌ڕ ئه‌و وته‌زانه‌ی سه‌ره‌وه چاپ‌و بڵاوبوونه‌ته‌وه، به‌ڵام بێگومان تاکوو ئێستاش هه‌ردووکی ئه‌و چه‌مکانه جێگای خوێندنه‌وه‌و شیکاری زیاترن‌و ده‌کرێ مرۆڤ روانینی تازه و توکمه‌تری هه‌بێ له ئاست کارکردو ناوه‌رۆکی دێموکراسی‌و شه‌ڕ وه‌کوو دوو ئیلیمنتی پێکه‌وه‌گرێدراو و له هه‌مان کاتیشدا ناته‌با له گه‌ڵ یه‌کتردا.\nدێموکراسی وه‌کوو هه‌ر ڕه‌هه‌ندێکی دیکه‌ی فیکری، هیچ کات زاده‌ی ئیده‌یه‌کی ڕه‌ها یان موتله‌ق نه‌بووه. له لایه‌کی دیکه‌وه دێموکراسی چه‌مکێکی رێژه‌ییه. واته شتێک نیه که کۆمه‌ڵگایه‌ک سه‌داسه‌د هه‌یبێ، یان کۆمه‌ڵگایه‌کی دیکه هیچی نه‌بێت. هه‌ڵبه‌ت وڵاتێک ده‌توانێ بانگه‌شه‌ی دێموکرات بوون بکات که حکومه‌ته‌که‌ی له رێگای ململانی هه‌ڵبژاردنه‌وه ده‌سه‌ڵاتی به ده‌سته‌وه گرتبێ.\nجیرمی بینتهام، بیرمه‌ندی یاساناسی به‌ریتانیایی پێ وایه که یه‌کێک له گرنگترین فاکته‌ره‌کانی پارێزگاری له دێموکراسی ئه‌وه‌یه که، حکومه‌ت ڕه‌چاوی ئه‌سڵی به‌رابه‌ری له هه‌ڵبژاردندا بکات. واته به‌پێی ئه‌و ئه‌سڵه حکومه‌ت پێویسته رێز له هه‌موو که‌مایه‌تیه‌کان‌و بیروباوه‌ڕه جیاوازه‌کان بگرێت.\nله یه‌کێ له نومایشنامه‌کانی ئوریپید، یه‌ک له ئاتێنه‌کان ده‌ڵێ:\n“لای ئێمه سامان نابێته هۆی پێکهێنانی ده‌سه‌ڵاتی تایبه‌تی، بیرورای هه‌ژارانیش هه‌ر ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی هه‌یه”.\nئه‌سلێکی دیکه که له دێموکراسیدا گرنگه مه‌سه‌ڵه‌ی پلۆرالیزمه، واته ئه‌سڵی قبوڵکردنی بیرورای جیاواز و هه‌روه‌ها هه‌لسۆکه‌وتی شارستانی له گه‌ڵ ململانێ سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان له کۆمه‌ڵدا. رێزگرتن له چووکه‌ترین ده‌نگ له کۆمه‌ڵدا ده‌بێته هۆی پارێزگاری راسته‌قینه له بناغه‌کانی خودی دێموکراسی. به مانایه‌کی شه‌فافتر، دێموکراسی زامنی پاراستنی ئازادییه سه‌ره‌تاییه‌کانی مرۆڤه که ئه‌مه ده‌بێته هۆی راکێشانی کۆمه‌ڵگا به‌ره‌و مه‌ده‌نیه‌ت‌و د‌ه‌سه‌ڵاتی شایسته سالاری که خودی خه‌ڵک دینامیزمی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ن.\nمێژووی سه‌رهه‌ڵدانی بیری دێموکراسی:\nبیری دێموکراسی بۆ یه‌که‌مجار له سه‌ده‌کانی چوارو پێنجی زاینی له ئاتێن شکڵی کڵاسیکی گرت.\nئه‌وه بوو له سه‌ده‌ی پێنجه‌م به‌ملاوه، هه‌موو تاکێکی ئاتێنی له پارلماندا بوونه خاوه‌نی مافی به‌رابه‌رو یه‌کسان له ده‌نگدان له‌مه‌ڕ یاسا‌و سیاسه‌ته‌کانی په‌یوه‌ندیدار به کۆمه‌ڵه‌وه.\nده‌کرێ بڵێن که ئه‌مه به یه‌که‌مین ئه‌زموونی سه‌رکه‌وتووی دیمۆکراسی له مێژوودا ناوزه‌د کراوه.\nئه‌گه‌ر چی تا نیزیکه‌ی سه‌ده‌ی بیسته‌م زۆربه‌ی وڵاتانی رۆژئاوایی خاوه‌نی سیسته‌می پارلمانی بوون، به‌و حاڵه‌ش پاوانخوازیی ده‌سه‌ڵاتی پێوه دیاربوو، واته ئه‌و ئه‌سڵه‌ی که سه‌رچاوه‌ی ده‌سه‌لاتی سیاسی ده‌بوایه جه‌ماوه‌ر بووایه و زاده‌ی شۆرشی فه‌رانسه بوو، که‌چی دوچاری جۆرێک له جۆره‌کانی پاوانخوازی ببوو.\nله لایه‌کی دیکه‌وه به پێ لێکۆلینه‌وه تازه‌کانی شاره‌زایانی بواری زانستی سیاسی، ته‌نیا له سه‌ده‌ی ئێستادایه که سه‌رجه‌م ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵ له وڵاتانی رۆژئاواییدا، مافی ده‌نگدانی به‌رانبه‌رو وه‌ک یه‌کیان هه‌یه.\nڕۆسۆ بیرمه‌ندی سیاسی سه‌ده‌ی هه‌ژده‌یه‌م ئاوا تاریفی دێمۆکراسی ده‌کات:\n” له سیسته‌مه پارلمانیه‌کاندا ته‌نیا له کاتی هه‌ڵبژاردندا، له ئازادی که‌ڵک وه‌رده‌گرن‌و پاشان ده‌گه‌رێنه‌و‌ه بۆ هه‌ڵکه‌وتی به‌ستراوه‌یی و په‌یڕه‌وی له‌و جۆره یاسایانه، جگه له کۆیله‌تی شتێکی باشتر نیه”.\nڕۆسۆ به‌و ڕه‌خنانه‌ی له سیسته‌می ده‌سه‌ڵات له رۆژئاوادا له‌و زه‌مانه‌دا گرتوویه‌تی، په‌رده‌ی له سه‌ر ئه‌و حه‌قیقه‌ته هه‌ڵماڵی که، ده‌سه‌ڵاته‌کانی دێموکراسی رۆژئاوایی زیاتر ده‌ستور و بڕیاردان به سه‌ر خه‌ڵکه‌وه جێبه‌جێ ده‌که‌ن، تاکوو هه‌وڵدان به مه‌به‌ستی دیمۆکراتیزه‌کردنی ده‌سه‌ڵات‌و به‌شدار کردنی خه‌ڵک وه‌کوو سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌کی له به‌رێو‌بردنی پرۆسه‌ی دێموکراسیدا.\nشه‌ڕ وه‌کوو وته‌زایه‌کی به‌رانبه‌ر دێموکراسی و ئاشتی ده‌توانێ خاوه‌نێ چ په‌یامێک بێ، یان داخوا هه‌موو شه‌رێک ڕه‌وایه یان هه‌موو جۆره شه‌رێک ده‌چێته خانه‌ی “ده‌ستدرێژیی سه‌ربازییه‌وه”. به گشتی ئایا هیچ شه‌رێک توانیوویه‌تی ببێته هێزی رزگاریده‌ری مرۆڤه‌کان له سه‌رده‌مه جۆراوجۆره‌کاندا؟\nله راستیدا چه‌مکی شه‌ڕ، له رووی زانستی سیاسی‌یه‌و‌ه زیاتر گوزارشت له ته‌جاوزی سه‌ربازی ده‌کات که له ناو کۆمه‌ڵێک پرسیاری هه‌ستیاردا ده‌خولێته‌وه که په‌یوه‌ندییه‌کی زۆری به باری سایکۆلۆژی مرۆڤه‌کانه‌وه هه‌یه.\nچه‌مکی شه‌ر له گه‌ڵ سه‌رده‌مه‌کاندا ئاڵۆگۆری به سه‌ردا هاتووه‌و ته‌نانه‌ت زۆر جار شه‌ڕ وه‌کوو که‌ره‌سته‌یه‌ک به مه‌به‌ستی کۆتایی هێنان به کێشه‌کان که‌ڵکی لێ و‌ه‌رگیراوه. بۆ وێنه له دوای شه‌ری سارد له سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌کاندا، نه‌خشه‌ی جیهان له ژێر ناوی بانگه‌شه بۆ دێموکراسی گۆرانی قوڵی به سه‌ردا هات، که بوو به هۆی گۆرینی هاوسه‌نگی‌و مه‌عادڵاته سیاسه‌کانی جیهان.\nئێستا وڵاته زلهێزه‌کانی جیهان و له سه‌ره‌وه‌ی هه‌موویان وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا وه‌کوو تاکه جه‌مسه‌ری ده‌سه‌ڵات له جیهاندا، له شه‌ڕ وه‌کو ئێلمنتێکی کارساز بۆ مه‌به‌ستی هیومه‌نیتی که‌ڵکی لێ وه‌رده‌گرێت.\nشه‌ڕی ئێستای جیهان به سه‌رپه‌ره‌شتی ئه‌مریکا ته‌نیا شه‌ڕێک نیه له ژێر بیانوی دێموکراسیدا هه‌وڵی بۆ بدرێت، به‌ڵکوو دوای کاره‌ساته‌که‌ی 11ی سیپتامبری ،2001 ئه‌مریکا پرۆژه‌ی به‌ربه‌ره‌کانی له گه‌ڵ “تیرۆریزمی جیهانی” داهێنا‌و و‌ه‌کوو مانیفستێکی نوێ له سیسته‌می جیهانیدا بانگه‌شه‌ی بۆ کرد.\nپاش دوو شه‌ڕی جیهانی و پاش شه‌ڕی سارد، شه‌ڕی دژی تیرۆریزمی وه‌کوو پرۆژه‌یه‌کی ئه‌مریکایی و هه‌رو‌ه‌ها وه‌کوو فنومنتێکی کۆمه‌ڵگا بووه‌ته چه‌مکێکی گرنگ که زۆربه‌ی لێکۆلینه‌وه‌ران‌و پسپۆرانی فه‌لسه‌فه‌و سیاسه‌تی ناچارکردووه که خوێندنه‌و‌ه‌یه‌کی تازه‌تریان هه‌بێ له باره‌ی وته‌زاکانی شه‌ڕ.\nهه‌ڵبه‌ت نابێ ئه‌و راستیه‌مان له بیر بچێ که که شه‌ڕ ده‌توانێ خاوه‌نی دوو پێناسه‌ی جیاواز بێت. یه‌که‌م شه‌ڕی ڕه‌وا، دووه‌م شه‌ری ناڕه‌وا. شه‌ڕی ڕه‌وا ئه‌و شه‌ڕه‌یه که زۆر وڵات له پێناوی به‌رگری کردن له خۆ که‌ڵکی لێ وه‌رده‌گرن. ئه‌م بنه‌مایه، په‌یره‌وی ده‌کات له په‌یماننامه و ستروکتوره په‌سه‌ندکراوه‌کانی رێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان له پێناوی پاریزگاری له خۆ کردن به پێی هه‌ندێک مه‌رجی یاسایی و قبوڵکراو. به پێی بنه‌ماکانی رێکخراوی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان له پێوه‌ندی له گه‌ڵ شه‌ڕدا، هه‌موو جۆره شه‌رێک مه‌حکوومه، جگه له‌و شه‌ڕه‌ی نه‌بێ که وڵاتێک یان لایه‌نێک له پێناوی پاراستنی بوونی خۆیدا که‌ڵکی لێ وه‌رده‌گرێت.\nبۆ وێنه هێرشی ئه‌مریکا بۆ سه‌ر ئه‌فقانستان له ساڵی2001 دا، له روانگه‌ی رێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌گرتووه‌کانه‌وه، جۆرێک داکۆکی له خۆکردن بوو به‌رانبه‌ر به هێرشی تیرۆریستی تالیبان‌و رێکخراوی ئه‌لقاعیده به دژی ئه‌مریکا. به‌ڵام شتی جێگای سه‌ر سوڕمان ئه‌وه‌یه که بۆچی تاکوو ئێستا شه‌ڕی چیچان، فه‌له‌ستین، تامیله‌کانی سریلانکا‌و خه‌باتی کورده‌کانی ژێر ده‌ستی تورکیا ، له روانگه‌ی رێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کانه‌وه وه‌کوو مافی داکۆکی له خۆ کردن په‌سه‌ند ناکرێت؟!\nله لایه‌کی دیکه‌وه شه‌ڕی ناڕه‌وا ئه‌و شه‌ڕه‌یه که وڵاتێک به بیانوی گه‌یشتن به هه‌ندێک به‌رژه‌و‌ندی کاتی‌و درێژخایه‌ن هێرش ده‌کاته سه‌ر وڵاتێک که له باری لوژیستیکیه‌وه یان خود له باری ژئوپولۆتیکه‌وه پته‌نسیلی به‌رگری له خۆکردنی نیه. که دواتر نێوی چه‌ند دانه له‌و شه‌ڕانه ئاماژه پێ ده‌کرێت.\nئایا ئه‌مریکا ئێستا که بانگه‌شه‌ی دیمۆکراتیزه‌کردنی رۆژهه‌ڵاتی نێوه‌راست ده‌کات، شه‌ڕی ئه‌و له پێناوی سڕینه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی توتالیتاریه، یاخود دابین کردنی سیسته‌مێکی دێمۆکراتیکه؟\nچونکه زۆربه‌ی شه‌ڕه‌کانی ئێستا زیاتر له پێناوی پاراستنی به‌رژه‌وندییه‌کانی وڵاتانی زلهێزدایه تاکوو هه‌وڵدان بۆ پێکهێنانی ریفۆرم له ده‌سه‌ڵاته‌کانی ناگه‌لیدا.\nبه بڕوای من کورد وێڕای باس‌و خواستی زۆری له سه‌ر دێموکراسی، تاکوو هه‌نووکه نه‌یتوانیوه به جیدی خۆی له قه‌ره‌ی دێموکراسی بدات. ئه‌وه به‌و مانایه‌یه که کورد نه‌یتوانیوه له سه‌ر بنه‌مای لێکوڵینه‌وه‌ی بابه‌تیانه‌و زانستیانه، چه‌مکی دێموکراسی بخوێنێته‌وه. به‌ڵکوو پتر وه‌کو دژکرده‌وه‌یه‌ک له به‌رانبه‌ر رووداوه‌کاندا خۆی ده‌رخستووه. له لایه‌کی دیکه‌وه ئێمه وه‌کوو کورد هێشتا نه‌بووینه‌ته خاوه‌نی بۆچوونێکی ڕه‌خنه‌گرانه له سه‌ر دێموکراسی. هه‌روه‌کوو پێشتر باسمانکرد، دێموکراسی چه‌مکێکه که په‌یوه‌ندی ڕاسته‌وخۆی به کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی‌و مافی هاووڵاتییه‌وه هه‌یه، به‌ڵام به‌داخه‌وه ئێمه نه‌ک نه‌بووینه‌ته خاوه‌نی ڕاڤه‌یه‌کی خودی له سه‌ر دێمۆکراسی، به‌ڵکوو ته‌نانه‌ت تا ئێستاش نه‌مانتوانیوه له شه‌ڕ وه‌کوو که‌ره‌سته‌یه‌ک بۆ گه‌یشتن به سیسته‌می خودی و گه‌لی که‌ڵک وه‌ربگرین. ئه‌وه‌تا ده‌بینین له سه‌رده‌می ئێستا کورد وه‌کو کارتێکی سیاسی به ده‌ستی ئه‌مریکاوه‌یه ته‌نیا بۆ ئه‌وه‌ی سه‌ربازی ئه‌مریکی که‌متر له شه‌ڕ‌ه‌کاندا بکوژرێت. ئه‌گینا ئه‌مریکا تاکوو ئێستا ئاماده نه‌بووه ته‌عه‌هودێکی ئه‌خڵاقی به‌رانبه‌ر به کورد دروست بکات. واته ئه‌مریکا له گرتنه‌به‌ری شه‌ڕ به مه‌به‌ستی هیومه‌نیتی، هیچ پرنسیپێکی ئه‌خڵاقی و فه‌لسه‌فی نیه به‌رانبه‌ر به کورد وه‌کوو یه‌کێک له قوربانیه‌کانی شه‌ڕ.\nله کۆتایدا به مه‌به‌ستی توکمه‌کردن بابه‌ته‌که‌م، به پێویستی ده‌زانم ئاماژه به نێوی کۆمه‌ڵێک له‌و شه‌ڕانه بکه‌م که بوون به هۆی کوشتنی ملیونها مرۆڤی سیڤیل‌و بێ تاوان له جێهاندا.\nبه‌رچاوترین شه‌ڕه‌کانی جیهان له نێوان ساڵه‌کانی 2003- 1914\nشه‌ڕی یه‌که‌می جیهانی 1914\nهیروشیما‌و ناکازاکی 1945\nشه‌ڕی دووهه‌می جیهانی 1945\nشه‌ڕی که‌نداو یان عێراق 1991\nشه‌ڕی ئه‌فقانستان 2001\nشه‌ڕی عێڕاق‌و رووخانی حکومه‌تی سه‌دام 2003\nOrättfärdiga krig / Karin Aggestam 2004\nKrig och fred / Kim Gabrielson 2003\nدێموکراسی چیه؟ نووسینی: دێڤید بیتهام و کێڤین بویل. وه‌رگێرانی له فارسییه‌وه: که‌ریم حسامی 2000. لاپه‌ڕه‌کانی: 17،18،19،23.