hkkk – پەڕە 30 – hkkurdistan\nHome 6 hkkk (page 30)\nکێشەی حزبـەکانی بزوتنـەوەی کوردایـەتی لەگەڵ دەسەڵاتی ناوەنـدی، لەسەر بەشـی دەسەڵات و داهـات!\nكانونی یه‌كه‌م 4, 2018\t0\nنووسینی: عەبدوڵا مەحمود یەکێک لە درۆ شاخدارەکانی حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی لەگەڵ خەڵکی کوردستاندا ئەوەیە، کە هەوڵدەدەن و دەیانەوێ کێشەکانی خۆیان و خەڵکی کوردستان لە پەیوەند بە بەغداوە، بکەن بەیەک. بۆیە هەمیشە بەناوی خەڵکی کوردستانەوە دەدوێن و لێدوان دەدەن، سەردان دەکەن، پەیوەندی دروست دەکەن…تاد. لەکاتێکدا کێشەکانی خەڵکی کوردستان چ لەگەڵ دەسەڵاتی ناوەندی و چ لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکەو حزب و بزوتنەوە سیاسی …\nکۆبونەوەی جی ۲٠ بۆ بێمافکردنی زیاتری خەڵکی جیهانە!\nنووسینی: موزەفەر عەبدوڵا بڕیارە ڕۆژی ٣٠ نۆڤەمبەر و یەکی دیسەمبەر لە شاری بۆینس ئایرسی پایتەختی ئەرژەنتین دوانزەهەمین کۆبونەوەی ساڵانەی بیست دەوڵەتە زلهێزە ئابوری و سیاسی و سەربازییەکەی جیان ببەسترێت. هەڵبەت ئەمە یەکەمین کۆبونەوەیە کە لەوڵاتێکی ئەمریکای لاتین دەبەسترێت. هەر بۆیە هەموو سەرانی ئەم دەوڵەتانەو دامەزراوە زەبەلاحە ئابوری و داراییەکانیان بەدڵەڕاوکێیەکی زۆرەوە بەرەو پیری کۆبونەوەکە دەچن. ئەمەش بەهۆی ناڕەزایەتی قوڵی …\nخەڵک و ژنانی ئازادیخوازو یەکسانیخوازی تونس، بەرەی کۆنەپەرستی دەشکێنن و یاسای دژە ژنی شەریعەتی ئیسلامی وەلادەنێن!\nحکومەتی تونس موسادەقە لەسەر پڕۆژە یاسای یەکسانی ژن و پیاو لە میرات دا دەکات! ئامادەکردنی: شوان عەزیز حکومەتی تونس کۆمەڵێک یاسای گرنگ لە پەیوەند بە یەکسانی ژن و پیاوەوە دەردەکات. ئەمەش بەهەرەسێکی تر دادەنرێت بۆ بەرەی کۆنەپەرستی و دژە ژنی شەریعەتی ئیسلامی لە نێو دەستووری تونس دا. لە نێو ئەو یاسایانەدا یەکسانی ژن و پیاوە لە میرات دا. ئەمەش وەک …\nنزیکەی مانگێکە؛ بزووتنەوەیەکی بێوێنە لە فەرەنسا پەرەدەسێنێ…!\nنووسینی/ لیۆن کریمیۆ ئامادەکردنی/ ئاراس ڕەشید لە ١٧ی نۆڤەمبەرەوە، نزیکەی ٢٥٠٠ بەربەست لە چوار ڕیانی ڕێگاکان داندراون. بەپێی وتەکانی پۆلیس نزیکەی ٣٠٠ هەزار “ئێلەگی زەرد” کۆکراوەتەوە. خۆپیشاندەران ئێلەگی زەردی سەلامەتیان لەبەرکردوە( ئەو ئێلەگانە لە کاتی ئاساییدا بۆ سەلامەتی کاتی کارکردن لەبەر دەکرێن). هەفتەی دوای ئەوە، بەربەستەکان لە دەوری شارەکان و ناوچە دێنشینەکان بەردەوامی هەبوو. رۆژی شەممە ٢٤ی نۆڤەمبەر، سەرلەنوێ هەستان …\nخەڵکی ئێران هەنگاوێکی تر چوونە پێشەوە…!\nلە گۆشەیەکی ترەوە پرس و ڕای هەفتانە موزەفەر عەبدوڵا ۲٦_٦_۲٠۱۸ خەڵکی ئێران هەنگاوێکی تر چوونە پێشەوە…! ڕژێمی ئیرهاب و ئیعدام و دیکتاتۆری ئیسلامی ئێران لە دەیان ساڵی دەسەڵاتدارێتیدا تا ئێستا نەک هەر یەک رۆژ بەڵکو یەک سەعاتیش بە بێ ناڕەزایەتی کرێکاران و توێژە بێ بەش و چەوساوەکانی ترەوە تەمەنی بەڕێ نەکردووە. ئەگەرچی ئەم ناڕەزایەتیانە هەمیشە وێڕای پاشەکشە بە رژێم لێرەو …\nعەبدوڵا کارجانی؛ ڕابەری کرێکاری لە تورکیا تیرۆرکرا!\nیەکێتی نەقابەکانی نێودەوڵەتی(ITUC )، لەڕاگەیاندنێکدا ئیدانەی تیرۆرکردنی ڕابەری نەقابەی کرێکارانی تورکیا عەبدوڵا کارجانی کرد. بەپێی ڕاپۆرتێک کە یەکێتی نەقابەکانی نێودەوڵەتی لە ١٣ی نۆڤەمبەری ٢٠١٨ بەدەستی گەیشتووە؛ کەسێک بەچەکەوە تەقەی لە کۆبوونەوەیەکی کرێکارانی کارگەی دروستکردنی تایەی Goodyear کردوە کەلەوکاتەدا عەبدوڵا کارجان خەریکی قسەکردن بووە لەو کۆبوونەوەیەدا. هەر لەوێدا عەبدوڵا کاجانی گیان لەدەست دەدات و دوو رابەری کرێکاری تریش بەسەختی بریندار دەکرێن. …\nبڵاوکراوەی بۆپێشەوە ژمارە ٤١\nكانونی یه‌كه‌م 1, 2018\t0\nبۆ خوێندنەوەی بڵاوکراوەی بۆ پێشەوە کلیکی ئێرە بکە\nڕۆشنبیری فول عه‌یار!\nتشرینی دووه‌م 29, 2018\t0\nجه‌مال موحسین له كاتی سه‌ردانه‌كه‌ی مه‌سعود بارزانیدا بۆ به‌غداد ڕێگه‌ی نه‌داوه كه‌ناڵ و میدیا ’’كوردیه‌كان’‘ جگه له كه‌ناڵه حزبیه‌كه‌ی پارتی ئاماده‌یی ببێت و بیپۆشێ. له‌مباره‌یه‌وه مه‌ریوان قانع ئه‌ڵێ كه ئه‌مه هیچ پاساوێك هه‌ڵناگرێ و لێكدانه‌وه‌یه‌كی سایكۆلۆژی، خۆی وته‌نی، بۆ ئه‌كات و ئه‌م هه‌ڵسوكه‌وته‌ی بارزانی به ’’خۆ نه‌فره‌تی‘‘ ناوئه‌بات. ناوبراوی ڕۆشنبیر ته‌فسیری ئه‌مه‌ش به‌وه ئه‌كات كه به مانای’’ڕق و نەفرەتکردن لە …\nنابێ رێگا بدەین بە پاساوی نەبونی مۆڵەت، نوسینگەو بارەگای هیچ حزب و رێکخراوێک یاساغ بکرێت\nتشرینی دووه‌م 27, 2018\tلێدوان نووسین ناچالاککراوە لە نابێ رێگا بدەین بە پاساوی نەبونی مۆڵەت، نوسینگەو بارەگای هیچ حزب و رێکخراوێک یاساغ بکرێت\nلە هەفتەی ڕابردوودا جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێم! قوباد تاڵەبانی بڕیارێکی ڕاگەیاند کە ئەو حزب و ڕیکخراوە سیاسیانەی مۆڵەتی فەرمیان نیە، دادەخرێن…، نمونەی ئەم بڕیارە یەکەم جارنیەو لەڕیزی ئەو بڕیارانەیە کە دژ بە ئازادی سیاسی و ئازادی ڕێکخراوبونە، بڕیاری حزبێکی میلیشیایە کە هێزە چەکدارەکانی هیچ جۆرە مۆڵەتێک نایگرێتەوەو بەزۆر سەپێنراوە، بڕیارێکە بۆ مەبەستی بەرژەوەندی سیاسی حزبەکەیان و سەوداو مامەڵەیانە لەگەڵ ووڵاتانی …


یەکەم کۆرنسۆس 15\n<< < یەکەم کۆرنسۆس 15 > >>\n١ ئەی خوشک و برایانم، دەمەوێ ئەو مزگێنییەتان بیربخەمەوە کە پێم ڕاگەیاندن، ئەوەی وەرتانگرت و هەتا ئێستا لەسەری چەسپاون. ٢ بەهۆی ئەم مزگێنییەوە ئێوە ڕزگارتان دەبێت، ئەگەر دەستتان بەو پەیامەوە گرت کە پێم ڕاگەیاندن. ئەگینا بێ سوود باوەڕتان هێناوە.\n٣ ئەوەم پێدان کە یەکەمین و گرنگترینە و منیش وەرمگرتبوو: کە مەسیح لە پێناوی گوناهەکانمان مرد بەگوێرەی نووسراوە پیرۆزەکان* ، ٤ ئەو نێژرا و لە ڕۆژی سێیەم هەستایەوە بەگوێرەی نووسراوە پیرۆزەکان، ٥ ئینجا بۆ پەترۆس* و دوایی بۆ دوازدە قوتابییەکەی دەرکەوت. ٦ پاش ئەوە بە یەک جار بۆ زیاتر لە پێنج سەد لە خوشک و برایان دەرکەوت، زۆرینەیان هەتا ئێستا ماون، بەڵام هەندێکیان نوستوون* ، ٧ دوای ئەوە بۆ یاقوب دەرکەوت، ئینجا بۆ هەموو نێردراوان، ٨ پاش هەمووان بۆ منیش دەرکەوت، من وەک منداڵێک بووم کە لە کاتی نائاسایی لەدایک ببووم.\n٩ لەڕاستیدا من بچووکترین نێردراوم و شایانی ئەوە نیم بە نێردراو ناوببردرێم، لەبەر ئەوەی من کڵێسای خودام چەوساندووەتەوە. ١٠ بەڵام بەهۆی نیعمەتی خوداوە من ئەوەم کە هەم، هەروەها نیعمەتی ئەو بۆ من بێ سوود نەبوو، بەڵکو من لە هەموو نێردراوانی دیکە ماندووتر بووم، بەڵام من نا، بەڵکو نیعمەتی خودا بوو کە لەگەڵمدایە. ١١ ئیتر من بم یاخود ئەوان، ئاوا ڕادەگەیەنین و ئاواش باوەڕتان هێنا.\n١٢ بەڵام ئەگەر ڕاگەیەنراوە کە مەسیح لەنێو مردووان هەستێنرایەوە، ئیتر چۆن هەندێکتان دەڵێن مردووان زیندوو نابنەوە؟ ١٣ ئەگەر هەستانەوە لەنێو مردووان نەبێت، تەنانەت مەسیحیش هەڵنەستێنراوەتەوە. ١٤ ئەگەر مەسیح هەڵنەستێنرابێتەوە، ئەوسا مزگێنیدانمان بێ سوود دەبێت، باوەڕی ئێوەش هیچ سوودی نابێت. ١٥ ئێمەش دەبینە شایەتی درۆزن بۆ خودا، چونکە ئێمە سەبارەت بە خودا شایەتیمان دا کە مەسیحی هەستاندووەتەوە، بەڵام ئەگەر مردووان هەڵنەستنەوە، هەڵینەستاندووەتەوە. ١٦ ئەگەر مردووان هەڵنەستێنرێنەوە، کەواتە مەسیحیش هەڵنەستێنراوەتەوە. ١٧ ئەگەر مەسیح لەنێو مردووان هەڵنەستێنرابێتەوە، ئەوسا باوەڕتان پووچ دەبێت و ئێوە هێشتا لە گوناهەکانتاندان. ١٨ کەواتە ئەوانەی کە باوەڕیان بە مەسیح هەبوو و نوستوون* ، لەناوچوون. ١٩ ئەگەر بێتو تەنها لەم ژیانە هیوامان بە مەسیح بێت، ئەوا ئێمە نەگبەتترین خەڵک دەبین لەنێو مرۆڤ.\n٢٠ بەڵام لە ڕاستیدا مەسیح لەنێو مردووان هەستایەوە و بووە نۆبەرەی نوستووان. ٢١ هەروەک مردن بەهۆی مرۆڤێکەوە بوو، هەستانەوەی مردووانیش بەهۆی مرۆڤێکەوەیە. ٢٢ هەروەها چۆن هەموو بەهۆی ئادەمەوە دەمرن، بە هەمان شێوە هەموو ئەوانەش کە بە یەکبوون لەگەڵ مەسیحدا زیندوو دەکرێنەوە. ٢٣ بەڵام هەر یەکە بە نۆرەی خۆی: یەکەم جار مەسیح وەک نۆبەرە، ئینجا لە کاتی هاتنی، ئەوانەی هی مەسیحن، ٢٤ دوای ئەمە کۆتایی دێت، کاتێک پاشایەتییەکە دەداتە خودای باوک، پاش ئەوەی هەموو سەرکردایەتی و دەسەڵات و هێزێکی لەناوبرد، ٢٥ چونکە دەبێ پاشایەتی بکات، هەتا هەموو دوژمنانی دەخاتە ژێر پێیەوە. ٢٦ دوا دوژمن کە لەناودەبردرێت، مردنە. ٢٧ هەروەک نووسراوە پیرۆزەکان دەڵێن: [هەموو شتێکت خستووەتە ژێر پێی ئەو.]* بەڵام کاتێک دەفەرموێ [هەموو شتێکت خستووەتە ژێر پێی،] ڕوونە کە ئەمە خودی خودا ناگرێتەوە، چونکە خودا هەموو شتێکی ملکەچی مەسیح کردووە. ٢٨ کاتێک هەمووی ملکەچی کرد، ئەوسا کوڕەکەش خۆی ملکەچی ئەوە دەبێت کە هەمووی ملکەچی کردووە، تاکو خودا ببێتە هەموو شتێک لە هەموو شتێکدا.\n٢٩ ئەگینا ئەوانەی لە جیاتی مردووان لە ئاو هەڵدەکێشرێن چی دەکەن؟ ئەگەر مردووان هەرگیز هەڵناستێنرێنەوە، جا بۆچی لە پێناو مردووان لە ئاو هەڵدەکێشرێن؟ ٣٠ بۆچی ئێمە هەموو کاتێک خۆمان دەخەینە مەترسییەوە؟ ٣١ ئەی خوشک و برایانم، ڕۆژانە دەمرم، وەک بە دڵنیاییەوە شانازیتان پێوە دەکەم، بەهۆی عیسای مەسیحی گەورەمان. ٣٢ ئەگەر بە بیرکردنەوەی مرۆڤ بێت کاتێک لە ئەفەسۆس بەرەنگاری دڕندەکان بوومەوە، چ سوودێکم دەبوو؟ ئەگەر مردووان هەڵنەستنەوە:\n[با بخۆین و بخۆینەوە،\nچونکە سبەی دەمرین.]*\n٣٣ هەڵمەخەڵەتێن: «پەیوەندی خراپ ڕەوشتی جوان تێکدەدات.» ٣٤ هۆش بهێننەوە بەر خۆتان هەروەک پێویستە، گوناه مەکەن، چونکە هەندێکتان زانیاریتان سەبارەت بە خودا نییە. ئەمە بۆ شەرمەزاربوونتان دەڵێم.\nهەستانەوەمان چۆن دەبێت؟\n٣٥ لەوانەیە یەکێک بڵێت: «مردووان چۆن هەڵدەستێنرێنەوە؟ بە چ جۆرە لەشێک دێن؟» ٣٦ ئەی گێل! ئەوەی دەیچێنیت زیندوو نابێتەوە ئەگەر نەمرێت. ٣٧ ئەوەی دەیچێنیت ئەو لەشە نییە کە دەردەکەوێت، بەڵکو تەنها دەنکێکە، لەوانەیە گەنمە یاخود هەر تۆوێکی دیکە. ٣٨ بەڵام خودا ئەو لەشەی دەداتێ کە خۆی دەیەوێ، هەر جۆرە تۆوێک لەشێکی تایبەتی داوەتێ. ٣٩ هەموو جەستەیەک یەک شێوەی نییە، بەڵکو مرۆڤ جەستەیەکی هەیە، ئاژەڵ جەستەیەکی دیکە، باڵندە جەستەیەک و ماسی جەستەیەکی دیکە. ٤٠ تەنی ئاسمانی هەیە و تەنی زەویش هەیە، بەڵام شکۆیە ئاسمانییەکان شتێکە و شکۆی زەویش شتێکی دیکە. ٤١ شکۆی خۆر شتێکە و شکۆی مانگ شتێکە، شکۆی ئەستێرەش شتێکی دیکە، ئەستێرەش لەگەڵ ئەستێرە شکۆی جیاوازی خۆیان هەیە.\n٤٢ بەم جۆرەش هەستانەوەی مردووانیش: لە فەوتاوی دەچێنرێت، لە نەفەوتاوی هەڵدەستێنرێتەوە. ٤٣ لە سووکایەتی دەچێنرێت، لە شکۆمەندی هەڵدەستێنرێتەوە. لە لاوازی دەچێنرێت، لە هێز هەڵدەستێنرێتەوە. ٤٤ بە لەشی سروشتی دەچێنرێت، بە لەشی ڕۆحی هەڵدەستێنرێتەوە.\nئەگەر لەشی سروشتی هەیە، لەشی ڕۆحیش هەیە. ٤٥ ئاواش نووسراوە: [ئادەمی یەکەم بووە گیانێکی زیندوو.]* بەڵام دوا ئادەم، ڕۆحێکە ژیان دەبەخشێت. ٤٦ بەڵام ڕۆحییەکە ئەوەی یەکەم نییە، بەڵکو لەشی سروشتییە و ئەوەی دواتر ڕۆحییە. ٤٧ مرۆڤی یەکەم لە خۆڵی زەوی بوو، مرۆڤی دووەم لە ئاسمانەوەیە. ٤٨ وەک ئەوەی لە خۆڵ بوو، ئەوانەش لە خۆڵن. ئەوەش لە ئاسمانەوەیە، ئاسمانییەکان بەم جۆرە دەبن. ٤٩ وەک چۆن ئەو وێنەیەمان وەرگرتووە کە لە خۆڵ بوو، بە هەمان شێوە وێنەی ئاسمانی وەردەگرین.\n٥٠ ئەی خوشک و برایانم، ئەوەتان پێ دەڵێم: گۆشت و خوێن ناتوانێت ببێتە میراتگری شانشینی خودا، هەروەها فەوتاو نابێتە میراتگری نەفەوتاو. ٥١ ئەوەتا نهێنییەکتان پێ دەڵێم: هەموومان ناخەوین، بەڵکو هەموومان دەگۆڕدرێین، ٥٢ لە ساتێکدا، لە چاوتروکانێک، کاتێک دوا کەڕەنا لێدەدرێت. لەبەر ئەوەی کەڕەنا دەنگ دەداتەوە، مردووانیش بێ فەوتان هەڵدەستێنرێنەوە، ئێمەش دەگۆڕدرێین، ٥٣ چونکە هەر دەبێ ئەو سروشتە فەوتاوە نەفەوتاوی بپۆشێت و سروشتی مردوو نەمری بپۆشێت. ٥٤ کاتێک فەوتاو نەفەوتاوی دەپۆشێت و مردن نەمری دەپۆشێت، ئەوسا وشەی نووسراو دێتە دی:\n[مردن بە سەرکەوتن لووش دراوە.]*\n٥٥ [ئەی مردن، کوا سەرکەوتنت؟\nئەی مردن، کوا پێوەدانت؟]*\n٥٦ جا پێوەدانی مردن گوناهە، هێزی گوناهیش شەریعەتە. ٥٧ بەڵام سوپاس بۆ خودا! لە ڕێگەی عیسای مەسیحی گەورەمان سەرکەوتن بە ئێمە دەبەخشێت.\n٥٨ کەواتە، ئەی خوشک و برایانی خۆشەویستم، چەسپاو بن. جێگیر بن. خۆتان بە تەواوی بۆ کاری عیسای خاوەن شکۆ تەرخان بکەن، چونکە دەزانن ئەو ڕەنجە بەفیڕۆ ناڕوات کە ئێوە بە یەکبوون لەگەڵ عیسای خاوەن شکۆدا دەیکێشن.


میانمار، له مانگێکدا شه‌ش هه‌زار و ٧٠٠ هاوڵاتى ڕۆهینگیا کوژراون - RojNews\nمیانمار، له مانگێکدا شه‌ش هه‌زار و ٧٠٠ هاوڵاتى ڕۆهینگیا کوژراون\nبه‌پێى دواین ڕاپۆرت، له ماوه‌ى مانگێکدا له کاتى ئاڵۆزییه‌کانى میانمار، زیاتر له شه‌ش هه‌زار و ٧٠٠ هاوڵاتى ڕۆهینگیا کوژراون.\nڕێکخراوی پزیشکانی بێسنور له نوێترین ڕاپۆرتدا له‌باره‌ى کۆمه‌ڵکوژى هاوڵاتیانى ڕۆهینگیا له میانمار، ڕایگه‌یاندوه: به‌پێی ئه‌و به‌ڵگه و زانیاری و به‌دواداچوونانه‌ی که ڕێکخراوه‌که کۆى کردوه‌ته‌وه، له ماوه‌ی مانگی یه‌که‌می ده‌ستپێکردنی هێرشه‌کانی سوپای میانمار بۆسه‌ر موسوڵمانانی ڕۆهینگیا نزیکه‌ى حه‌وت هه‌زار هاوڵاتى کوژراون.\nبه وته‌ى ڕێکخراوه‌که، "له ماوه‌ی ٢٥ى ئاب تاکو ٢٥ى ئه‌یلولى ئه‌مساڵ، زیاتر له شه‌ش هه‌زار و ٧٠٠ که‌س کوژراون، له‌و ژماره‌یه‌ش ٧٣٠ که‌سیان منداڵی ته‌مه‌ن پێنج ساڵ بوون".\nهه‌روه‌ها ئاماژه بۆ ئه‌وه‌ش کراوه، که به‌پێى ئه‌و ڕاپرسیه‌ى کراوه، زیاتر له ٦٤٠ هه‌زار که‌س ئاواره بوون و له ترسى هێرشه‌کانى سوپا هه‌ڵهاتوون.\nئاماژه بۆ ئه‌وه‌ش کراوه، نیوه‌ى ئاواره‌کان منداڵن.\nڕۆهینگیا که‌مینه‌یه‌کى موسڵمانن له وڵاتى میانمار، ئه‌وان له‌لایه‌ن بودییه‌کانه‌وه ده‌چه‌وسێنرێنه‌وه، ڕۆهینگییه‌کان خه‌ڵکانى هیندۆ-ئارین له ناوچه‌ى ڕاخین له میانمار ده‌ژین، ژماره‌یان نزیکه‌ى نیو ملیۆن که‌س ده‌بێت.\nتا ئێستا ڕۆهینگییه‌کان چه‌ندین جار توشى کۆمه‌ڵکوژى و جینۆساید بوونه‌ته‌وه، به‌و هۆیه‌وه هێزى چه‌کداریان پێکهێناوه، به‌ڵام ئه‌وه‌نده به‌هێز نیین بتوانن هێرشه‌کانى سوپاى میانمار بۆ سه‌ر هاوڵاتیانى ڕۆهینگا بوه‌ستێنن.


زایینی: ٢٠-٠١-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١٠/٣٠ - ١٢:٠٢ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: لە درێژەی چالاکییە تەبلیغییەکانی ئەندامان و لایەنگرانی حیزب، شەوی ڕابردوو چەندین شار و گوندی کوردستان بە پووستێری تایبەتی کۆماری کوردستان ڕازێندرایەوە.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا؛ ئەندامان و لایەنگرانی حیزب لە شاری سەقز و لە ئاواییەکانی پارسانیان، تیکانلوو، قۆزڵووی سۆفیەل و چاپان، بەشێوەیەکی بەربڵاو چالاکییان بەڕێوە بردووە و تراکت و پووستێری تایبەت بەم ڕۆژەیان بڵاو کردەوە.\nهەروەها شەوی ٢٧ی بەفرانبار ئەندامان و ڕۆڵە گیان لەسەر دەستەکانی دێموکرات لە گوندی ئاڵیاوێی شنۆ، بەبۆنەی ٧٢هەمین ساڵوەگەڕی دامەزراندنی کۆماری کوردستان، چالاکی تەبلیغیان بەڕێوە برد.\nبەپێی ئەم هەواڵە لە سێ شوێنی گوندی ئاڵیاوێ، لە مزگەوتی گوند، ناوەڕاست و سەرەتای گوند سێ ئاڵای گەورەی کوردستان، هەڵکرا؛ هەروەها بە درووشمی پەیوەندیدار تەواوی کۆڵانەکانی ئاڵیاوێ ڕازێندرایەوە کە لەلایەن خەڵکەوە پێشوازییەکی کەم‌وێنەی لێکرا.\nتێکۆشەرانی دێموکرات لە شاری پاوە و لە گەڕەکەکانی هۆڵی، بلوار، سەردەرە و تەپەکووڵ تراکت و پووستێری پێوەندیدار بە ساڵڕۆژی دامەزراندنی کۆماری کوردستانیان بڵاو کردەوە.\nلەلایەکی دیکەشەوە ڕێکەوتی ٢٩ی بەفرانبار، دڵسۆزانی گەل و حیزب لە شاری بانە لەم شوێنانە بە ئەنجامدانی چالاکی تەبلیغی بەرەو پێشوازی ٢ی ڕێبەندان چوون: ڕووبەڕووی کەلانتەری ١٢، جادەی سلێمانی، تەلاری چۆپی، سەرپرد و شەقامیی سولەیمان بەگ.\nقارەمانانی دێموکرات هەروەها لە دەفتەری نوێنەرایەتی زانکوێ ئازادی ئیسلامی سنەش بەم بۆنەوە چالاکی تەبلیغییان بەڕێوە برد.


هۆكارو چاره‌سه‌ری قۆڵۆن\n17/1/2019 11:48 AM\nنه‌خۆشی گرژبوونی قۆڵۆن به نه‌خۆشی قۆڵۆن ناسراوه‌و به‌شێكی زۆر له هاووڵاتیان به‌ده‌ستییه‌وه ده‌ناڵێنن، ئه‌و خواردنانه‌ی پێویسته نه‌خورێن بۆ ئه‌مجۆره نه‌خۆشیییه چییه‌و كام جۆری خواردن گونجاوه؟\nله‌وباره‌یه‌وه د.كامه‌ران ڕه‌سوڵ ژاژڵه‌یی پسپۆڕی زانستی خۆراك و نه‌شته‌رگه‌ری گشتی به سایتی خاكی راگه‌یاند: سه‌ره‌تا نیشانه‌كانی ئه‌مجۆره نه‌خۆشییه به‌م شێوازه ده‌ستپێده‌كات:\n*ئازاری سك و پێچ هاتن به سكداو ئازاری گه‌ده‌و دڵه‌كزێ.\n*بوونی غازاتی زۆرو قۆڕه‌قۆڕی ناو سك.\n*قه‌بزی به‌رده‌وام، یان قه‌بزی له‌گه‌ڵ بوونی سكچوون بۆ ماوه‌یه‌ك، هه‌ندێكجار سكچوونی درێژخایه‌ن.\n*كه‌مبوونه‌وه‌ی ئازاری سك یان نه‌مانی دوای كردنی پیسایی.\n*بوونی لیمانێكی ڕوون له‌ناو پیسایی یان گۆڕانی ڕه‌نگ و شێوه‌و قه‌باره‌یی پیسایی.\n*نه‌خۆشه‌كه هه‌ستده‌كات پێویسته به‌په‌له بچێت بۆ ته‌والێت و هه‌ندێكجار ڕه‌نگه خۆی پیس بكات.\nئه‌م نیشانانه به‌شێوه‌ی به‌رده‌وام نین، واته نه‌خۆشه‌كه ماوه ماوه وای لێدێت و بۆ ماوه‌یه‌ك چاكده‌بێته‌وه‌و دواتر وای لێدێته‌وه‌و بڕی ئازارو نیشانه‌كانی و ماوه‌ی نه‌خۆشییه‌كه هه‌ندێكجار زۆرن یان مامناوه‌ندن یان كه‌من و له كه‌سێكه‌وه بۆ كه‌سێكی تر ئه‌گۆڕێت، تائێستا هۆكاری نه‌خۆشییه‌كه نه‌دۆزراوه‌ته‌وه، به‌ڵام پێویسته نه‌خۆشیه‌كه له‌لایه‌ن پزیشكی پسپۆڕه‌وه ده‌ستنیشان و چاره‌سه‌ر بكرێت، ڕێنمایی خۆراك به‌شێكی سه‌ره‌كییه له چاره‌سه‌ركردنی.\nباشترین جۆره‌كانی گژوگیا بۆ ته‌هیجی قوڵۆن بریتین له:\n1-نه‌عنا: نیو كه‌وچكی چا زه‌یتی نه‌عنا له‌ناو یه‌ك كوپ ئاوی گه‌رم، یان یه‌ك كه‌وچكی چێشت نه‌عنای وشكراو بخه‌ره ناو یه‌ك كوپ ئاوی گه‌رم و پاش 10 خوله‌ك بخورێته‌وه ڕۆژانه (3-4 جار)، نیو سه‌عات یان یه‌ك سه‌عات پێش خواردن یان كاتی ئازاری ناو سك.\n2-شمڵی: یه‌ك یان دوو كه‌وچكی چێشت ده‌نك شمڵی هاڕاو بخه‌ره ناو دوو كوپ ئاو، بۆ ماوه‌ی 10 خوله‌ك بیكوڵێنه، ڕۆژی دوو جار بیخۆره‌وه، یان ڕۆژانه یه‌ك یان دوو كه‌وچكی چێشت ده‌نك شمڵی هاڕاو بخۆ یه‌ك سه‌عات پێش خواردن یان كاتی ئازاری ناو سك.\n3-گوڵه به‌یبوون: سێ كه‌وچكی چێشت گوڵه به‌یبوونی وشكراو بخه‌ره ناو سێ په‌رداخ ئاو، بۆ ماوه‌ی یه‌ك چاره‌ك بیكوڵێنه، ڕۆژی دوو یان سێ جار بیخۆره‌وه یه‌ك سه‌عات پێش خواردن یان كاتی ئازاری ناو سك.\n4-یانسوون: یه‌ك كه‌وچكی چێشت ده‌نكی یانسوون بخه‌ره ناو یه‌ك كوپ ئاوی گه‌رم، یان كه‌وچكی چێشت یانسوونی هاڕاو بخه‌ره ناو دوو كوپ ئاو، بۆ ماوه‌ی 10 خوله‌ك بیكوڵێنه، ڕۆژی دوو جار بیخورێته‌وه، یه‌ك سه‌عات پێش خواردن یان كاتی ئازاری ناو سك.\n5-زه‌رده‌چه‌وه: نیو كه‌وچكی چێشت زه‌رده‌چه‌وه بخه‌ره ناو یه‌ك كوپ ئاوی گه‌رم ڕۆژی دوو جار بیخۆره‌وه، یه‌ك سه‌عات پێش خواردن هه‌روه‌ها به‌كارهێنانی له‌ناو چێشتدا سوودی هه‌یه.\n6-كۆمه‌ڵێك گژوگیای تر به‌كارهاتووه به‌ڵام تائێستا به‌ڵگه‌ی زانستی متمانه‌پێكراو نیه بۆ سه‌لماندنی كاریگه‌ریان وه‌ك :گه‌ڵای ئه‌لۆڤێرا، خه‌رشوڤ، گه‌ڵای توتڕكی ڕه‌ش.\nئه‌و خۆراكانه‌ی پێویسته نه‌خورێن له‌كاتی بوونی نه‌خۆشی قۆڵۆن:\n*پاقله‌مه‌نی، پاقله‌و نۆك و فاسۆلیاو نیسك و ماش.\n*شیر، به‌تایبه‌ت شیری چه‌ور، پێویسته شیر بێ چه‌وری یان كه‌م چه‌وری بخورێته‌وه.\n*خواردنی سووره‌وكراوه به‌تایبه‌تی ئه‌گه‌ر زۆر سووربكرێته‌وه.\n*قه‌یماغ و كه‌ره‌و سه‌رتوێژی ماست و په‌نیر (هه‌ندێك جۆری نه‌بێت كه بێ چه‌وری یان كه‌م چه‌ورییه).\n*كه‌له‌رم و قه‌ڕنابیت له‌گه‌ڵ پیازو سیر به‌تایبه‌ت پیازو سیری وشك.\n*به‌هاراتی تون له‌گه‌ڵ ترشیات.\n*ئاسكرێم و كرێمی خواردن وه‌ك كرێمی كێك و كرێمی پسكیت و شكۆڵاته.\n*ئه‌و ماجدانه‌ی بۆ شیرینكردنی خۆراك به‌كاردین وێنه‌ی خواردن و خواردنه‌وه‌ی دایت یان هه‌ندێك حه‌پی وه‌ك سۆربتۆڵ كه نه‌خۆشی شه‌كره به‌كاریده‌هێنن كاتی چا خواردنه‌وه.\n*ئه‌و خواردنانه‌ی له ئاردی سفر دروستده‌كرێن، واته دانه‌وێڵه‌كه توێكڵه‌كه‌ی به‌ته‌واوی لێئه‌كرێته‌وه.\n*قاوه‌و خواردنه‌وه گازی و كحولیه‌كان.\n-ئه‌م ڕێنماییانه بۆ ماوه‌یه‌كه‌ی دیاریكراوه‌و دواتر ئه‌و كه‌سه ئه‌توانێت ده‌ستبكاته‌وه به خواردنیان دوای باشبوونی حاڵه‌تی نه‌خۆشییه‌كه‌ی، به‌ڵام به‌بڕی كه‌م و به سه‌رپه‌ڕشتی پزیشكی پسپۆڕ.


ڕێکخراوە جەماوەریەکانی چینی کرێکار … و:کاوە عومەر – Dengekan\nbyKawa Omar\tOctober 6, 2019\tGeneral, Opinion\nکۆمۆنیست: لە بەشی یەکەمی بڕیارنامەکەدا ئاماژە بەوە دەکرێت کە چینی کرێکاری ئێران بەدرێژایی مێژوو بێ بەش بووە لە ڕێکخراوەی جەماوەی ئاشکرا. گرنگترین هۆکارەکانی بەردەم ئەم بێ بەشییە چیە؟ ئێستا پرسیارەکە ئەوەیە کە لەگەڵ هەبونی ئەم هۆکارانە پێکهێنانی شورا چۆن گونجاوە بتوانێت بە شێوەیەکی فراوان پێکبێت وە بەشێوەی بەردەوام درێژە بەبوون وکارو چالاکیەکانی بدات؟ ئایا جیاوازی ڕێکخراوەی شورایی لەگەڵ بەدیلە ڕیکخراوەییە جەماوەریەکانی تردا بەو ئاستە جدیە کە ئەم ڕیگرییە واقعیانە لەبەرامبەریدا پوچەڵ دەبێتەوە؟ ئایا ڕێکخرای شورایی خۆی لە خۆیدا بەرگری زیاتری لەبەرامبەر سەرکوتگەریەکانی بۆرژوازیدا هەیە؟\nمەنسور حیکمەت: رێگام بدە سەرەتا ئەوە بڵێم کە نابێت “بێ بەشبوونی مێژویی” چینی کرێکاری ئێران لە ڕێکخراوەی جەماوەری بە شێوەیەکی ڕەها نیشان بدەین. سەردەمانێک لە مێژوی بزوتنەوەی کرێکاری ئێراندا بوونی هەبووە، وەکو سەردەمی پێش سەرکوتی ڕەزاخانی، سەردەمی پاش جەنگی جیهانی دووهەم هەتا کودەتای ٢٠ ئاپ( ٢٨ مردا) و بەکورتی سەردەمی شۆڕشی ٧٩، کە گەواهی دەدەن لەسەر پێکهاتن وپەرەسەندن لە شێوازە جیاوازەکانی ڕێکخراوەی جەماوەری هێنابووە دەرەوە، بەڵام بەهەرحاڵ ئەگەر ٢٠-٣٩ ساڵی دوای (واتە ئەزمونی یەک تا دوو نەوەی ئەم دواییانەی کرێکاران) وەک بنەما دابنێین، سەیر دەکەین چەند جیاوازییەکی جدی هەیە لە ئاستی ڕێکخراوکردنی جەماوەری کرێکاران لە ئێران و تەواوی وڵاتان، وە نەک تەنها وڵاتانی سەرمایەداری پیشکەوتوتردا، بەڵکو زۆریک لە وڵاتانی ژێردەسەڵاتی ئیمپریالیزم دەبین.\nئەم بارودۆخە هۆکاری جۆراوجۆری هەیە کە لە ئاستی جیاوازدا دەتوانیت لەبارەیانەوە قسە بکەین. یەکەمین هۆکار کە بەبیردێنەوە ئەوانەن: یەکەم گۆڕانی خێرای پێکهاتەی چینی کرێکارە پاش چاکسازی زەوی دەیەی چل و هاتنە ناوەوەی بەشێکی زۆر گەورەی دانیشتوانی دیهاتەکان بۆ مەیدانی کاری بەکرێ لەشارەکاندا، ئەمە هەم ململانی ناوخۆی چینی کریکاری توندکردەوە (ململانێیەک کە تەنها لە ناوەڕاستی دەیەی ٥٠ ی هەتاویدا لەگەڵ چوونە سەری داهاتی نەوت زۆربوونی ئاستی کارکردنی کەمکردوە) وە هەم کاریگەریشی لەسەر ئاستی خۆهوشیاری چینی کرێکاری ئێران دانا. ئەزمونی خەباتی سەندیکایی ڕابردوی هاوپیشە و پیشەوەرانێکی دیاریکراودا ئەبێت، وەکو ڕستنەکان، پیشەی چاپ و هتد، کە لە دەیەی ٤٠ و٥٠ کان، پێگەی خۆیان لە بەرهەمهێنانیش و بەڕادەیەکی زۆریش لە کارکردنی کرێکاراندا لەدەستداوە. نەوەی نوێی کرێکارانی بەکرێی ئێران هاوڕێ لەگەڵ پێشەسازی نوێدا، تەکنەلۆجیای جیاوازو بەشەنوێیەکانی بەرهەمهێناندا گەشەیان کرد. سونەتە ڕێکخراوەییەکانی دەیەکانی ڕابردو، کە ئیتر هێندە بەهێزو درێژە کار نەبوو.\nلەم بارودۆخەدا لاواز بووە. چینی کرێکارێکی تازە پێگەیشتو کە پێی ناوەتە مەیدان کە بەشی زۆریان لەگەڵ سونەتی خەباتی ڕێکخراوەی کرێکاریدا ڕانەهاتبوو وە لە مێژوچەی خەباتی ڕێکخراوەیی کرێکاری کاریگەری جدی وەر نەگرتبوو. هۆکارێکی تربوونی کەم تا زۆر سەرکوتی توندی سیاسی ودەسەڵاتی ڕژێمە سەرکوتگەرە پۆلیسیەکانە لە ئێرانی سەدەی بیستدایە کە تەنها لە ماوەی قۆناغ گەلێکی دیاریکراو، لە بارودۆخی تەنگژە سیاسیەکان، لە دامێنەی ئەودا داشکاوەتەوە. هەوڵەکانی بزوتنەوەی کریکاری لە ئێران بۆ ڕێکخراوبوون وڕێکخراومانەوە بەردەوام لەگەڵ توندترین سەرکوتی پۆلیسیدا ڕووبەڕوبووە و ڕابەران وهەڵسوڕاوانی بزوتنەوەی کرێکاریان لەژیر توندترین چاودێریدا داناوە.\nئەمانە ئەو هۆکارە گشتیانەن کە پێکهاتن وبەردەوامی ڕیکخراوە کرێکاریەکانیان لە ئێراندا دژوار کردووە، بەڵام بیرهێنانەوەی ئەمانەش بەڕێکی وەڵامی کێشەکە ناداتەوە. پرسیارەکە دەتوانرێت بەم شێوەیە بێت کە بۆچی بزوتنەوەی کرێکاری نەیتوانیوە بەسەر ئەم گیروگرفتانەدا سەرکەوێت؟ لێرەدا ئەبێت هەندێک تایبەت تر قسە لە’ڕێکخراوەی جەماوەری” بکەین. وە ئەمە پەیوەندی بە بەشی دوهەمی پرسیارەکەتانەوە ئەبێت. لەوجێگایەدا کە باس لە شوراو، سەندیکا، وەکو “ئەلگۆکانی” ڕێکخستنی جەماوەری بیردێنیتەوە. ڕاستیەکەی ئەوەیە کە شورا، سەندیکا، کۆمیتەکانی کارگە وهیتر… تەنها “ئەلگۆکانی”ڕێکخراوی جەماوەری نین، ئەو ئەلگۆیانەی کە گوایە وەڵام بە پێوستیەک ئەدەنەوە وە کرێکاران سەرپشکن کە ئەم ئەلگۆ یان ئەو ئەلگۆیە بۆ خۆیان هەڵدەبژێرن. سەندیکاو شورا بەدیلەکانی بزوتنەوە کۆمەڵایەتیە جیاوازەکانن لە ناو بزوتنەوەی چینایەتیدا.\nبەدەستەواژەیەکی تر نابێت ئەوانە بەشێوەی پێشنیار وئەلگۆکانی ڕێکخراوی تەجریدی ولە دەرەوەی کات و شوێن وبەبێ پێشینەو ناوەڕۆکی کۆمەڵایەتی و مێژویی دیاریکراو وەربگرین.\nبزوتنەوەی سەندیکایی وبزوتنەوەی شورایی و بزوتنەوەی کۆمیتەی کارگەکانیش و هیتریش، بزوتنەوە جیاوازن لەناو دەرونی چنی کرێکاردا. ئەوبزوتنەوانەی کە ناوەرۆکی سیاسی وئاسۆ و کردەوەیەکی جیاواز نونەرایەتی دەکەن وە تەنانەت کاریگەریان لە توێژە جیاوازەکانی چینی کرێکاردا وەک یەک نییە. بەم پێیە ئەبێت ئەم پرسیارە بەشێوەی دیارتر بخرێتەڕوو. هۆکاری سەرنەکەوتنی بزوتنەوەی سەندیکالیستی و تریدۆنیۆنی لە ئێراندا چی بووە؟ وەیان، بزوتنەوەی شورایی بەیاریکراوی بۆچی نەیتوانیەوە وەڵامدەرەوەی پێویستیە ڕێکخراوەیەکانی جەماوەری کرێکار بداتەوە؟ لێرەدایە کە ئیتر ئەبێت لەباسی ڕێگری وئاستەنگە گشتیەکان واوەتر بچین و وەڵام بە دینامیزمی جوڵانی ئەم بزوتنەوە دیاریکراوانە وکێشەکانیان لە ئێران بدەینەوە.\nئەگەر کێشەکە بەو جۆرە لەبەرچاو بگرین، یەکسەر ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە بزوتنەوە واقیعیەکان بۆ ڕێکخستنی جەماوەری کرێکاران، بەشێکن لە بزوتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی فراوانتر کە نەک تەنها لەبەرامبەر بە ڕێکخراوەی کرێکاران، بەڵکو لەپەیوەند بە هەموو بارودۆخی ئابوری وساسیەوە لە کۆمەڵگەدا ئەڵتەرناتیڤی خۆیان نیشان ئەدەن. بزوتنەوەی سەندیکایی یان بزوتنەوەی شورایی، بەشیکن لە جوڵانەوەیەکی فروانتر بۆ گۆڕینی هەموو کۆمەڵگە لە لایەنێکی تایبەتدا. ئەبێت ئەو بۆچونە ساویلکە سونەتیانەی چەپ بخەینە لاوە کە گوایە حیزبە سیاسیەکان خەباتی وشیارانەو ئامانجدارانەی سیاسی نوێنەرایەتی دەکەن وڕێکخراوە کرێکاریەکان کارو کاردانەوەی “خۆبەخۆی” کرێکاران بۆ باشکردنی بارودۆخیان پێچەوانە دەکەنەوە.\nڕاستیەکەی ئەوەیە کە تریدیۆنیزم وبزوتنەوەی سەندیکالیستی بەهەر ئەندازەیەکیش کە لە هەنگاوەکانی یەکەمی خۆیدا لەسەدەی ڕابردودا بزوتنەوەیەکی “خۆبەخۆ” بووبێت (کەنەبووە)، دەیان ساڵە بەشێکی جیانەکراوەیە لە ڕێبازێکی گشتی کۆمەڵایەتی، واتە ڕیفۆرمیزم وسۆسیال دیموکراسی. تریدیۆنیزم، ئەڵتەرناتیڤی دیاریکراوی ڕیفۆرمیزم و سۆشیال دیموکراسیە وەک بزوتنەوەیەکی دیارو پێناسەکراوی سیاسی و چینایەتی بۆ ڕیکخستنی کرێکاران. ئەم ئەڵتەرناتیڤە زۆر زیاتر لە چوارچیوەی کرێکاری و پێکهێنانی یەکێتیەکان تێدەپەڕێ. لەگەڵ ئەمەشدا، ئاسۆیەکی دیاریکراوی سەبارەت بە شێوەی دەوڵەت بەگشتی، گرفتی شێوەکانی بڕیاردانی ئابوری و تەنانەت تیئۆریەکان و بەرنامە کاری ئابوری دیاریکراو دەخرێتەڕوو. ئەگەر ئێوە بەشەکانی ئەم ئەڵتەرناتیڤە کۆمەڵایەتی-ڕیفۆرمیستی وسۆسیال دیموکراسیە، خەت بکێشن، ئەوکاتە سەندیکالیزم” نەقابەگەری” خۆی لەخۆیدا توانای بوونی بە جوڵانەوەیەکی فراوانی کۆمەڵایەتی نییە. بزوتنەوەی نەقابی، باڵێکی کرێکاری جوڵانەوەیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتیە کە بەشەکانی تری وەک ڕابەران وحیزبە سیاسیەکان، ئەڵتەرناتیڤە ئابوریەکانیان بۆ هەموو کۆمەڵگە، سیستەمی ئابوری تایبەت بەخۆی و هیتریش داوادەکات وە پێویستی پێیەتی، هۆکاری بێبەشی کرێکاری ئێرانی لە نەقابە تەنها ئەوە نییە کە بۆرژوازی ڕیگری پێکهێنانی نەقابەکان بووە، بەڵکو لەبنەڕەتدا لەوەدایە کە لانی کەم لە پاش ٢٠ئاپ(٢٨مرداد)وە ڕیفۆرمیزم لە ئێران گەیشتە کۆتایی سەردەمێکی چارەنوس سازی خۆی وە لەدوای ئەوکاتەوە جێگایەکی گرنگ لە مەیدانی سیاسی لە ئیراندا داگیر ناکات.\nهەر ئەو مەسەلەیە لەبارەی بزوتنەوەی شواریشەوە دروستە. ئەویش تەنها نموونەیەک نییە، بەڵکو ئەڵتەرناتیڤیکی بزوتنەوەیەکی تایبەت و مەیلێکی تایبەت لەناو چینی کرێکاردایە بۆ ڕێکخستنی کرێکاران. ئەگەرچی لەڕوی مێژویەوە بەڕێژەیەکی زۆر شوراکان جێگای سەرنجی ئانارشیستەکان بووە، بەڵام دەمێکە کە بەشێوەیەکی روولەگەشە لەگەڵ کۆمۆنیزم هاتۆتەوە و لەگەڵی لێکهەڵپێکراوە. ئەزمونەکانی وەکو کۆمۆنەی پاریس و شۆڕشی ئۆکتۆبەر، بیرۆکەی شوراکان و ڕێکخستنی شورایی کرێکارانی بەتیئۆری کۆمۆنیزم وسیاسەتی کۆمۆنیستیەوە جۆشدراون. بزوتنەوەی شورایش بەم ڕیزبەندیە بەشێکە لە جوڵانەوەیەکی جیاواز، بە ئاسۆ و دورنمای سیاسی، ئابوری و بەڕیوەبەری تایبەت بەخۆی. بارودۆخی بزوتنەوەی شوراییش بەتەواوەتی پەیوەست ئەبێتەوە بە بارودۆخی کۆمۆنیزمەوە لە ئێران.\nئەوەی کە بیرۆکەی شورا لە شۆڕشی٥٧(٧٩م)زاڵ بوو بەسەر بیرۆکەی سەندیکاییدا لەناو چینی کرێکاردا، ڕەنگدانەوەی بێ پایەیی و لاوازی ڕیفۆرمیزم و سۆشیال دیموکراسی و سەرکەوتنی گشتی بیری کۆمۆنیستی وسیاسەتی ڕادیکاڵ لەنێو کرێکاراندا بوو. (لەژێرسایەی بارۆدۆخی شۆڕشگێڕانەدا).وە ئەوەش کە ئەم بزوتنەوەی شوراییە نەیتوانی ئەو هێزو پەرەسەندنە بەدەست بهێنێت لە سنورداری فکری وکردەیی تایبەتی کۆمۆنیزمی ئێرانەوە لەوسەردەمە دیاریکراوەدا سەرچاوە دەگرێت.\nبەکورتی باسی شوراو سەندیکا، باسێک نییە بۆ هەڵبژاردن لەنیوان یەکێک لە”نمونە”کانی ڕێکخراوبونی جەماوەریدا. ئەمە ڕەنگدانەوەی کێشمەکێشی ئەڵتەرناتیڤەکانی دوو مەیلی بنەڕەتیە لەناوخۆی چینی کرێکاردا. مەیلی کۆمۆنیستی و ڕادیکاڵ ومەیلی ڕیفۆرمیستی وسۆسیال دیموکراسی. ئەگەر شوراکان (لەبەراورد لەگەڵ… یەکێتیەکاندا)بە باوەڕی ئیمە، لە پایەیەکی مادی زۆر گونجاوتر لە بۆ پێکهاتن وگەشە لە ئێراندا بەهرەمەندن، تەنها بەهۆی گونجاوی نمونەی ڕیکخراوەیەکەیانەوە نییە… بەڵکو لە کارامەیی زۆرتریش سەرچاوەی گرتوە لە… سەرکەتنی مەیلە ڕادیکاڵەکان لەناو کرێکارانی پێشڕەو و ڕابەرانی عەمەلیدا، وە بەهێزتربوونی زەمینە مادیەکانی هەژمونی سیاسەتی کۆمۆنیستی لەدەرونی بزوتنەوەی چینی کرێکار لە بەراورد لەگەڵ سیاسەتەکانی سۆسیال دیموکراسی و ڕیفۆرمیستیدا. ئەزمونی شۆڕشی٥٧(١٩٧٩)، شێوە کارکردی کرێکارانی پیشڕەو، بارودۆخ و هەواڵی جوڵانەوەی سەندیکالیستی لەبەراورد بە جوڵانەوە شوراییەکانی ئەمڕۆش دەوری روولەگەشەی کۆبونەوە گشتییە کرێکارییەکان لە خەباتی ئیستای کریکاراندا بەڵگەی ئەم راستیەن.\nپێویستە بڵێم کە ئەم قسەیە ئەوە ناگەیەنێت کە کۆمۆنیستەکان لەسیاسەتی خۆیاندا جێگایەک بۆ نەقابە قایل نین، و، نابێت ببنە هەڵسوڕای یەکیەتیەکان و لە مێژوشدا نەبوون، باسەکەی من ئەوەیە کە هەمیشە کۆمۆنیستەکان نەقابەکانیان وەک ڕاستیەکی بابەتی لە بزوتنەوەی کرێکاریدا، وەک بەرئەنجامی کاری مەیلە کۆمەڵایەتیە نا کۆمۆنیستیەکانی بینیوە لەنیوان کرێکاراندا وە بوونیانی بە فەرمی ناسیوە. هەر بۆیەشە کە ئێمە هەمیشە لە ئەدەبیاتی کۆمۆنیستیدا لەگەڵ کێشەی “شێوە مامەڵە”ی کۆمۆنیستەکاندا لەگەڵ بزوتنەوەی تریدیۆنیستی ڕووبەڕوو دەبینەوەو کەمتر لەگەڵ وەڕێخستنی بزوتنەوەی تریدیۆنی لەلایەن کۆمۆنیستەکانەوە. (ئەزمونی سەندیکا سورەکانی کۆمینترنیش هەوڵیک بوو لە پێناو پێکهێنانی ئەڵتەرناتیڤێکی ڕادیکاڵ لەبەرامبەر تریدیۆنیزمیکدا کەلەژێر کاریگەری سۆشیال دیموکراسی) دا بوو.\nباسەکە ئەوەیە کە تریدیۆنیزم ئەڵتەرناتیڤی تایبەتی کۆمۆنیزم نییە بۆڕێکخراوکردنی کرێکاران. ئەم ئەڵتەرناتیڤە تایبەتیەی کۆمۆنیزم بزوتنەوەی شوراییە. لەگەڵ ئەوەشدا کۆمۆنیستەکان لەزۆر دۆخدا لەژێر کاریگەری بارودۆخێکی دیاریکراودا، لەگەڵ ئەرکی بەشداری کاریگەر لە یەکیەتیە کرێکاریەکان وە یان تەنانەت هەوڵ لە پێناو دامەزراندنی یەکێتیدا ڕووبەڕوو دەبنەوە. کۆمۆنیستەکان هەمیشە توخمی کاریگەری بزوتنەوەی یەکێتیەکان بوون، بەڵام مێژوییەن بزوتنەوەی کرێکاری پیشانیداوە کەلە هەر جێگایەک سیاسەتی کۆمۆنیستی بووبێتە سیاسەتیکی سەرکەوتو لەبزوتنەوەی کرێکاریدا، شوراکان سەریان دەرهێناوەو پەرەیان پێداوە.\nدواتر بەرگری ئێمە لەشورا تەنها سەرچاوەی لەوەوە نەگرتوە کە ئەم نمونەیە شانسی زۆرتری بۆ پیادەکردن هەیە، وەیان لەبەرامبەر سەرکوتگەریەکانی بۆرژوازیدا باشتر بەرگری دەکات، ئەگەر بەو شێوەیەش نەبێت ئەبێت کارێک بکەین کە بەوشێوەیەی لێبێت. ئێمە ئەمانەوێت، وەک کۆمۆنیست، ئەڵتەرناتیڤی بزوتنەوەی خۆمان بۆ ڕێکخستنی چینەکەی خۆمان جارێکی تر دەخەینە ڕوو. ئەلێین جارێکی تر، چونکە مێژوی کرێکاری بەردەوام مەیدانی ڕوبەڕوبونەوەی ئەڵتەرناتیڤی کۆمۆنیستی وڕیفۆرمیستی مەیدانی ڕێکخستن وکاری کرێکاری بووە. ئەوەی کە یەکێتیەکان لە وڵاتانی سەرمایەداری پیشکەوتودا گۆڕدراون بەشێوەیەکی بەردەوامتر بۆ یەکگرتنی کرێکاران (ئەڵبەت بە ئاسۆ و سنورداریەکانی یەکیەتیەکان)، بەو دەلیلە نەبووە کە کرێکاران چونەتە بنج وبناوانی و لە سودەکانی ئەم”نمونا”نەیان لێکداوەتەوەو سەندیکایان بەگونجاوتر دیاریکردوە، بەڵکو بەو دەلیلە بووە کەسیاسەتی ڕادیکاڵ بەشێوەی گشتی، بەسەرنجدان لە سەقامگیری سەرمایەداری لەدوای شەڕی جیهانی دووهەم. بەسەرنجدان لە پشتیوانی چەپی بۆرژوازی لەئەو وڵاتانە لە ڕیفۆرمیسم پاشەکشەی کردوە.\nئەم کێشمەکێشەی نێوان ئەم ڕێبازەدا لە بارودۆخی شۆڕشگێڕانە و تەنگژاویەدا باشتر دەبینین. لەدوای شۆڕشی ئۆکتۆبەر، ڕوبەڕوبونەوەی یەکیەتیەکان لەگەڵ شوراکان وکۆمیتەی کارگەکاندا توندبۆوە. هەر ئەمڕۆش ئەبینین کە چۆن لەگەڵ لاوازبوونی بزوتنەوەی سەندیکایی لە ئەورپای ڕۆژئاوادا، هەوڵدان بۆ دامەزردانی ئەڵتەرناتیڤی کرێکاری لەپێناو ڕێکخستنی جەماوەر لەدەرەوەی بونیادی یەکیەتیەکاندا فراوان بۆتەوە.\nئێمە ئەڵتەرناتیفی تایبەتی خۆمان جارێکی تر دەخەینەڕو، بەبێ ئەوەی پشت بکەینە بزوتنەوەی سەندیکایی (ئەگەر هەبێت) وەیان زەرورەتیان (بەلەبەرچاوگرتنی بارودۆخی ئیستا کرێکارانی ئێران) نکوڵی لێبکەین. بەدڵنیایی ئەگەر سەندیکاکان، تەنانەت بەگریمانەی ئەوەش کە ئەگەر ڕیفۆرمیستیش بوونایە، لەئێرانی ئەمڕۆدا بوونیان هەیە، ئەمە وەک خاڵێکی بەهێزی جدی بۆ چینی کرێکاری ئێران هەژمار دەکرێت. بەدڵنیایەوە کۆمۆنیستەکان بەفراوانی بەشداریان دەکرد، بەدڵنیاییەوە بارودۆخی کڕێکاران لەوە باشتر دەبوو. بەڵام تەواوی کێشەکە لەسەر هەر ئەو “ئەگەرە”یە.\nکەبزۆتنەوەی سەندیکایی لەئێران زۆرتر دورترە لەبزوتنەوەی شورایی بۆ ئەوەی بگۆڕدرێت بەبوونێکی مادی. لەبارودۆخێکی وادا هۆکارێک نییە بۆئەوەی کە کرێکاری ڕادیکاڵ وسۆسیالیست ئەڵتەرناتیڤی خۆی نەخاتەڕوو، ئەڵتەرناتیڤێک کەبەهۆی بارودۆخی تایبەتی ئێرانەوە، کە لەبڕیارنامەکەدا باسی لێکراوە تەنانەت پێشوازی گشتی کرێکاران بۆ ئەو زیاترە وە ئێستاش ماتریاڵێکی زۆر بۆ پێکهێنانی ئەوە پەیدابووە. ئێمە دەڵێن شوراکان ڕێگایەکی چینایەتی تر بۆ ڕێکخستنی چینی کرێکار نیشان ئەدەن ئیرادەی ڕاستەوخۆی کرێکاران باشتر دەرئەخات، یەکگرتویەکی قوڵتر دێنێتە ئاراوە، کەلێنی دەستەو تاقمی لەنێوانیاندا قایمتر ناکاتەوە،. کەمتر ڕێگا بە کاریگەری بۆرژوازی ئەدەن، چوارچێوەی باشترن بۆ نیشاندانی ڕادیکاڵیزمی کرێکاری، لەم ڕوەوە خۆمان بە هەڵسوڕاوی بزوتنەوەی شورایی لە ئێران هەژمار دەکەین وکرێکاران بانگەوازی کرێکاران دەکەین بۆ خەباتکردن بەرەو پێکهێنانی شوراکان.\nکۆمۆنیست: ئەزمون نیشانی داوە کە تەنانەت کاتێکیش کە ڕێکخراوە کرێکاریەکان خۆیان بەسەر بۆرژوازیدا ئەسەپێنن و دەوڵەتەکان ناچار ئەبن کە بوونیان بە فەرمی بناسن، هەوڵێکی ڕێکخراو بەڕێدەخرێت بۆ ئەوەی لەناوەوە ملکەچیان بکەن و ئیتر نەتوانن وەسیلەیەکی سەربەخۆی کرێکارانبن. ئایا ناکرێت کە ڕێکخستنی شورایی کرێکارانیش توشی هەمان چارەنوس ببێت هەر وەک چۆن هەندێک لە یەکێتیەکان لە ئەمریکاو ئەوروپا دوچاری بوون؟\nمەنسور حیکمەت: ئەزمون ئەوەی لەبارەی یەکێتیەکانەوە نیشانداوە، بەڵام نمونەی ئەو شورایانە زۆرکەمن کە لە”ناوەوە” ملکەچ کرابن و درێژەیان بەتەمەنی خۆیان دابێت. شوراکان، ئەگەر هەربەوشێوەیەی کەجێگەی مەبەستی ئێمەیە چوارچێوەی کاری ڕاستەوخۆی کرێکاربووبن، بەگشتی لەگەڵ سەرکەوتنی بۆرژوازیدا سەرکوت ولەکاردەخرێن. ئەڵبەت دەرکرێت کەبتوانی بارودۆخێک بسەپێنیت کە شوراکان بە ناوەرۆکی واقیعی خۆیانەوە ئامادەببن. بەڵام لێرەدایە کە بۆ بۆرژوازیش شورا تەنها شێوازێکی ڕێکخراوەی کرێکاران نیە، بەڵکو بزوتنەوەیەکی ڕادیکاڵ و واقعییەو ئەبێت سەرکوت بکرێت، بەشێوەیەکی باو لاوازی شوراکان و سەرکەوتنی کۆنەپەرستی لەشکست پێهێنان وداخستنیان و کێش دەبێت بۆ دامەزراندنی شێوازی پارێزگارانەترو جێگەی کۆنترۆڵتری ڕێکخستنی کرێکاران.\nوەرگێرانی بۆ کوردی: کاوە عومەر\nچاوپێداخشاندنەوەو هەڵەبڕی: بۆپێشەوە\nPrevious برێگزت و درێژەی قەیرانی بۆرژوازی دەسەڵاتدار لە بەریتانیا … نوری بەشیر\nNext كتێبی_ فه‌لسه‌فه و فه‌یسبووك یان فه‌لسه‌فه‌ی فه‌یسبووك … سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی


خۆكوژێـك له عێراق خۆی و ئۆتۆمبیلێـكی بۆمبڕێژكراو ده‌ته‌قێنێته‌وه و 7 كه‌س ده‌كوژێت\nپـۆلیسی عێراق ده‌ڵێت به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌ی كرده‌وه‌یه‌كی خۆكوژی له ڕێـگای ئۆتۆمبیله‌وه كه له شـاری بێجی له باكوری وڵات ڕوویداوه لایه‌نی كه‌م 7 كه‌س كوژراون و 13 ی دیكه‌ش بریندارن.\nپـۆلیس ده‌ڵێت خۆكوژه‌كه به ئۆتۆمبیلێـكه‌وه خۆی به نێو خانووبه‌ره‌یه‌كی ناوچه‌كه‌دا كرد و چه‌ند ماڵـێـكیش له ته‌قیه‌نه‌وه‌كه‌ی ڕۆژی شه‌ممه‌دا زیانیان پـێـگه‌یشتووه كه له ناوچه‌یه‌كی شوێنی دانیشـتووان له 250 كیلۆمه‌تری به‌غدا هه‌ڵـكه‌وتووه. بێجی گه‌وره‌ترین پاڵاوگه‌ی نه‌وتی وڵاته‌كه‌ی لێـیه و خاڵێـكی سه‌ره‌كی بۆ ناردنه ده‌ره‌وه‌ی نه‌وتی خاوی عێراقه.\nله لایه‌كی دیكه‌وه بۆی هه‌یه بۆمبێـك یان موشه‌كێـك ڕێبه‌رێـكی خۆجێی جوڵانه‌وه‌ی مه‌لای توندڕه‌وی شیعه موقته‌دا ئه‌لسه‌دری كوشتبێت. كاربه‌ده‌سـتانی عێراق ده‌ڵێن عوده‌ی حامید و خێزانه‌كه‌ی و دوو منداڵی له ته‌قینه‌وه‌یه‌كدا له ماڵه‌كه‌ی خۆی له نوعمانیـیه‌ی باشوری به‌غدا گیانیان له‌ده‌ستداوه.\nڕۆژی هه‌ینیش به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌ی 2 بۆمب به جیا له پارێزگای پـڕ له ئاژاوه‌ی دیاله، كه ئه‌ویش هه‌ر له باكوری عێراق هه‌ڵـكه‌وتووه، 26 كه‌س كوژراوه و 30 ی دیكه‌ش برینداربوون.\nبه شـێوه‌یه‌كی زیا له‌شـكری ئه‌مریكا ده‌ڵێت هێزه‌كانی هاوپه‌یمانان 12 یاخیبوویان كوشتووه و 13 گومان لێـكراویان گرتووه، ئه‌ویش ڕۆژی شه‌ممه له ماوه‌ی چه‌ندین هورژمدا كه دژی كاری تێرۆری ئه‌لقاعیده له ناوه‌ند و باكوری عێراق به‌ڕێوه‌یان بردووه.\nله‌شـكری ئه‌مریكا ده‌ڵێت هێرشه‌كانی یاخیبووان له باكور بۆ سه‌ر گروپه‌كانی سوننی زیاتر بووه كه له دژی ئه‌لقاعیده له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی ئه‌مریكا و عێراق هاوكاری ده‌كه‌ن.\nله هه‌واڵه‌كانی تریش ئاژانسی په‌ناخوازانی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ده‌ڵێت گه‌لێـك له به‌شـه‌كانی عێراق هێشتاش بۆ هه‌زاران عێراقی كه له ده‌ره‌وه ده‌ژین مه‌ترسـیداره بۆ ئه‌وه‌ی بگه‌ڕێنه‌وه وڵات. ئاژانسه‌كه هۆشداری ده‌دات كه ڕێـگای ده‌ست ڕاگه‌یشـتن به خزمه‌تگوزاریـیه‌كی سالم و قانونی و ئاوی خاوێن و خوارده‌مه‌نی و په‌ناگای پـێویست نیـیه.\nسه‌باره‌ت به هه‌واڵی دیكه‌ی عێراق په‌یامنێرامان سـروه عه‌بدولواحد له به‌غدای پایته‌خته‌وه ڕاپـۆرتێـكی ئاماده‌كردووه و ده‌توانن گوێبیسـتی بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه.


حەوت وانە لە قاسملوو بۆ رێبەرانی داهاتوو\nسێ شەممە, 15. 7. 2014\tمەجید حەقی ـ فینلاند\nهەر کۆمەڵگایەک، هەر حیزب و رێکخراوێک و بنەماڵەیەکی سەرکەوتوو لە یەک تایبەتمەندیدا هاوبەشن: هەموویان، خاوەنی رێبەر یان بەرێوەبەرێکن کە بنەماکانی رێبەری و بەرێوەبەری دەزانن. رێبەرێک کە لە هەلومەرجی دژوار و هەستیاردا هەست بە گۆرانکاریەکانی کەشو هەوا دەکات و هەوڵ دەدات بە خۆرێکخستن و سازماندانی نوێیەوە سەرەرای بەلەمی رێکخراوەکەی بەرەو مەنزڵگای خۆی رێبەری بکات. لە کردنەوەی ئێوارە خوانی کۆنگرەی زانستی کوردستان لە ئۆکتۆبری 2012دا خاتوو کارۆڵ پرۆنهۆبێر نووسه‌ری " خولیا و مه‌رگی قاسملووی کورد'' وتی: "قاسملوو لێرە نیە تا ببینێت خەونەکانی بۆ نەتەوەی وەدی هاتووە. کۆنگرەی وا لە کوردستانێکی ئازاد، خەونی قاسملوو بوو، قاسملوو خەونی پێشڤەچوونی بە وڵاتەکەی دەبینی و خۆزگەی دەخواست گەلەکەی لە زانست و رۆشنبیریدا پێشکەوێت". چیرۆکی ژیانی قاسملوو چیرۆکی ژیانی مرۆڤێکە کە لە رێگای سەرکەوتن و بەرەوپێشچووندا زۆر هەوراز و نشێوی پێواوە. بەڵام هەندێک تایبەتمەندی قاسملوو بوونەتە هۆی ئەوەی کە بەسەر کەندۆکۆسپەکاندا سەرکەوێت و ناوی خۆی لە ریزی گەورە مرۆڤانی جیهانی مرۆڤایەتی و کوردوکوردستاندا تۆمار بکات. ئەوەی خوارەوە کورتەیەک لە حەفت تایبەتمەندی قاسملوون کە ئەوی کرد بە رێبەرێکی بێهاوتا لە ناو بزاڤی نەتەوایەتی کورددا. لەو تایبەتمەندیانەدا مرۆڤ دەتوانێت لە گەڵ ئەستوونەکانی بنەمایی گۆران و خۆپێگەیاندن، هەڵگرتنی بەرپرسایەتی، راستگۆیی و پشتیوانی گرووپی ببینێ و هەست پێ بکات:\n1. بیری داهێنەرانە\nهۆکاربوون یان دەسپێشخەری واتایەکی بەرینی هەیە. دەستپێشخەری بە واتای ئەوەی کە مرۆڤ بەرپرسایەتی کردەوەکانی خۆی بە ئەستۆ دەگرێت و بڕیاری رێبەر لە سەر بنەمای پرەنسیب و بایەخەکانەوە بنیانتراوە و پێوەرەکانی هەستی لەنەکاوی و هەلومەرجی رۆحی یان پێوەندی تاکەکەسی ئەو لە گەڵ دەوروبەری نیە. ئالبێرت ئەنیشتاین دەڵێت: "جیهانێک کە خوڵقاندوومانە، بەرهەمی جۆری بیرو ئەندێشەی ئێمەیە". هیچ شتێک لە داهاتوودا بە بێ بیروئەندێشەی نوێ گۆرانی بەسەردا نایەت. رێبەران گەر بیانهەوێ جیهانێکی نوێ بخوڵقێنن دەشێ جۆری بیرکردنەوە زەمینەکانی بیروئەندێشەی خۆیان گۆرانکاری بەسەردا بێنن. 80%ی خەڵک بەشێوەی دژکردەوە بیر دەکەنەوە. ئەوان زەحمەت دەکێشن تا کەموکۆریەک یان کێشەیەک چارەسەر بکەنەوە. 20% دیکە بیرمەندانی داهێنەرن کە کاردەکەن بۆ خوڵقاندنی شتێکی نوێ. بیرمەندانی داهێنەر لە پرسیاری " چ شتێک مومکینە؟" پێش دەکەون. بیرمەندانێک کە دژکردەوەیی و بە شێوەی ریاکسیۆن هەڵسوکەوت دەکەن بیر لەوە دەکەنەوە "کە چ شتێک هەڵەیە؟" یا خود "چ کەسێک دەبێ سزا بدرێت؟" ئەوان هەڵسوکەوتیان دژکردەوە بە ژینگەی خۆیانە. بەڵام بیرمەندانی لە چەشنی قاسملوو بەرینتر لە ژینگەی خۆیان بیر دەکەنەوە. رێبەرانی داهێنەر ئاگاداری چوار دیاری تایبەتی مرۆڤ واتە خۆئاگاداری، ویژدان، هێزی خەیاڵ و ئیرادەی سەربەخۆ و هەروەها فەلسەفەی لە ژوورەوە تەماشای دەرەوە کردن بە سەر هەموو کردەوەکانیان و هەلسوکەوتیان زاڵن. رێبەرانی دەستپێشخەر دەیانهەوێ لە ژیانی خۆیاندا ببنە هێزی داهێنەر. ئەمەش بنەماییترین شتێکە کە هەر کەسێک دەتوانێت لە ژیانی خۆیدا بڕیاری لەسەر بدات.\n2. بینینی ئامانجی گەورە\nهەمووشتێک دووجا دەخوڵقێندرێت. یەکەم لە جیهانی بیرو ئەندێشەدا و دووەم لە مەیدانی کردەوە. رێکخراوی سەرکەوتوو بۆ خوڵقاندنی وێنەیەکی خەیاڵی و ئامانجی دوارۆژ بۆ هەر پلان و پرۆژەیەک رووداوەکانی داهاتووی ژیانی خۆیان دەنووسن. ئەوان بە بێ ئەوەی کە ئامانجێکی دیاریان هەبێت ناژین. بەڵکوو بە پێچەوانەوە لە رووی ئەندێشەوە گرینگترین ئەسڵەکان، بەها و بایەخەکان، پێوەندیەکان و ئامانجیان دەناسن و بەکردەوە پابەندن بەو بنەما ئەخڵاقیانە. هەڵبژاردنی رەساڵەت و ئەرکی تایبەتی بەرزترین جۆری خەڵاقیەت و داهێنانی بیری مرۆڤ لە رێکخراوەدایە. خوڵقاندنی فەرهەنگ و چاندێک کە ئامانجەکان، بیروبۆچوون و نرخ وبەها هاوبەشەکان پێکەوە گرێ بدات، دووربینی و بنەمای رێبەری پایەبەرزی لە چەشنی قاسملوون.\n3. ئامادەیی بۆ گۆران\nرێبەرێک کە ئامادەیی هەیە بۆ گۆران، پێشوازی دەکات لە گۆرانکاری. ئەوان ئاگاداری قۆناغەکانی گۆرانکاری و کاردانەوەیان لە سەر کەسانی ژێر رێبەریان هەیە و دەزانن چۆن کەسانی دیکە لەو گۆرانکاریەدا بەشدار بکەن. سروشتیە کە هەندێک لە ئەندامان و کادرەکان بەرهەڵستی گۆرانکاری دەبن، چونکە گۆرناکاری ئەوانە ناچار دەکات لە گۆشەی بێدەنگی خۆیان دەرکەون. رێبەرێکی کارامە دەزانێت چۆن هاورێیانی لە گۆشەی بێدەنگی و بازنەی ئارامی خۆی دەربێنێت و پێبەپێی خۆی گەورەیی و رێزی پێببەخشێت. رێبەری وا یارمەتی هاورێیانی دەدات بۆ پێکهێنانی تێگەیشتنی هاوبەش لە رابردوو و هۆی گۆرانکاری بزانن. ئەوجار بە نیشاندانی وێنەیەکی ئەرێنی لە داهاتوو و بەو چالاکیانەی کە هەموو لایەک تیدا بەشدار بن، رێبەری بزاڤەکە دەکات بەرەو گۆڕان و باشتر بوون.\n4. پێکهێنانی ئاسۆی دوور\nئەرکی سەرەکی رێبەرە کە ژینگەیەکی زیندوو پێک بێنێت کە پێی دەوترێت فەرهەنگی رێکخراوەیی. چاندو فەرهەنگی رێکخراوەیی واتە گرێدراوەیی و دەروەست بوون. رێبەر دامەزرێنەرێکی بەتوانای کولتووری رێکخراوەیە. ئەو شێمای ژینگەی سیاسی و رێکخراوەیی حیزب ساز دەکات. ئەندامان و کادرەکان هان دەدات بۆ ئەوەی چاکتر لەوەی کە هەن ببن. رێبەری داهێنەر دەزانێت کە توانایی دهێنانی ژینگەیەکی بەلێگەر و بە چالش بۆ گەشەکردن و پێگەیاندنی ئەندامان گرنگتر لە تواناییەکانی تەکنیکی دیکەیە.\n5. پێشتر تێبگەین دوایە دوای تێگەیشتن لە خەڵک بکەین\nدکتۆر قاسملوو گوێگرێکی باش بوو. ئەو بەرلەوەی کە وەڵام بداتەوە یا بەشداری لە باسێک بکات، تەنانەت لە پلینۆمەکانی حیزبیش دا پێشتر گوێ لە هەموو قسە و بیروراکان رادەگرت ئەوکات بیرورای خۆی باس دەکرد. کاتێک مرۆڤ بە ئامانجی تێگەیشتن لە قسەکانی خەڵکانی دیکە گوێ دەگرێت نەک بە نیازی وەڵامدانەوە بەوان، بناغەی پیوەندیەکی تەندوروستی دارشتووە. کاتێک مرۆڤی بەرامبەر هەست بکات کە دەمانهەوێ بەرلە هەمووشت لیی تێبگەین، ئەو خۆی بە کەسێکی خاوەن رێز و جێی بڕوا دەزانێت. ئەمەش بەواتای رێز لە کەڕامەتی مرۆڤی ئەو کەسە گرتنە. لە ئاکامدا لە رەوشی بەرگری کردن لە خۆی دەردەکەوێت و قووڵترین بیروهزرەکانی خۆی ئاشکرا دەکات. ئەو کات هەلومەرجێک دەخوڵقێت تا ئەو بەربەستانەی کە بەرگری لە یەکگەیشتن و تێگەیشتن لە یەکتر دەکەن لەناو بچن. دلۆڤانی و بوێری دەوێ تا مرۆڤ هەوڵ بدات وێک بگات و بتوانێت هاوسەنگی لە نێوان لەیەک گەیشتن و وێکگەیشتن پێک بێنێت.\n6. پێکهێنانی هێزی کۆمەڵ\nکۆکردنەوەی هێزی کۆمەڵ بەرهەمی رێگای سێهەمە. نەک رێگای من یان رێگای تۆ. رێگا چارەسەری سێهەم لە رێگا چارەسەری هەردووک لایەنی بەرامبەر چاکترە. هێزی بەکۆمەڵ بەرهەمی رێز و حورمەتی دوولایەنەیە. بەرهەمی تێگەیشتن و رێزلێنان لە جیاوازیەکانی یەکتر و لە چارەسەری کێشەکان و بەهرەمەند بوون لە هەلەکانی هاوبەش. ئەو گرووپ و رێکخراوانەی کە هێزی بەشداری و هاوکاری کردن لە ناوخۆیداندا گەشە پیدەدەن، دەبنە هۆی گەشەپیدانی تواناییەکانی تاکەکەسی بە شێوەیەک کە کۆی هێزی ئەوان لە کۆی هێزی دانە دانەیان زیاتر بێت. کەسانی وا خۆیان لە ژێرپێنانی مافی یەکتر دەپارێزن. ئەوان تەنیا لە رووی ناچاریەوە پێکەوە ناسازێن یا خود هاوکاری یەکتر ناکەن، بەڵکوو بیر لە هاوکاری داهێنەرانە دەکەن کە لەودا هێزی سێهەم جێگای هەردوو هێزەکە بگرێتەوە.\n7. گەشەپێدانی بەردەوام\nیەکێک لە ئەرکەکانی رێبەری گەشەپیدانی بەردەوامی هێزی فیزیکی، رۆحی، مانەوی، کولتووری و عاتفی رێکخراوە. ئەو تایبەتمەندیە کاتێک جێبەجێ دەکرێت کە مرۆڤ لە ئاستی تاکەکەسی دا بۆ گەشەکردن و پەروەردەی خۆی هەوڵی بێوەستان بدات. ئەم تایبەتمەندیە دەبێتە هۆی پێشکەوتنی بەردەوام، ژیانەوەی رێکخراو و تاکەکەسانی ناو رێکخراو و بەرگری لەوە دەکات کە رێکخراو وەک ئاوی مەنگ راوەستاو بێت و بەرەو داڕزان و لەناوچوون بروات. رێبەر چ وەک مامۆستا بێت چ وەک رێنوێن، دەشێ هەوڵ بدات کەشی ناو رێکخراو بەشێوەیەک کراوە بێت کە مەجالی هەستی گەشەکردن بە کەسان بدرێت. رێبەرێک کە ئەرکی خۆی جێبەجێ دەکات دەبێتە هۆی ئەوەی کە ئەندامانیش بڕوا بەوە بکەن دەتوانن ئەرکی خۆیان بە جوانی ئەنجام بدەن. رێبەران دەشێ یارمەتی ئەندامان و کادرەکان بدەن بۆ ئەوەی کە پرسەکان لە روانگەی دیکەشەوە ببیندرێن. پرسیارێک بخوڵقێنن کە ئەندامان و کادرەکان هان بدرێن بۆ فێربوون. دیارە کە رێبەرانی سەرکەوتوو و دووربین لە کۆکردنەوەی پۆتانسیەلی مرۆڤ سەرکەوتوون. رێبەرێکی ئاسۆبین بۆ ئەوەی کە وزەکان ئامانجدار بن، ناوەند پێک دێنێت. هەروەک بەپێکهێنانی کمیسۆنەکانی ناو حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێراندا، قاسملوو ویستوویەتی ناوەندگەلی جۆراوجۆر لە پێوەندی لە گەڵ بەرێوەبردنی خەباتی هەمەلایانەی نەتەوەی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا پێکبێنێت و وزەکان کانالیزە بکات. هەرکام لەو کومیسیۆنانە خاوەنی ئەرک و ئامانجی روون بوون و لەو چوارچێوەیەدا ئەندامانی بەشەکان بڕیاراتی خۆیان دەدا و جێبەجێیان دەکرد. ئەمرۆ پێویست بە شێوازی نوێی رێبەری دەکات. دەشێ پێداچوونەوە بکرێت بە شێوازی رێبەری و بەرێوەبەری رێکخراوەکان و رێبەری حیزب بۆ وەڵامدانەوە بەهەلومەرجی نوێی خەبات دابرێژرێتەوە.\nبزاڤی کورد سەردەمی قەیرانی "بڕوا" تێپەر دەکات. بۆیە دەشێ سەرمایەگوزاری بکرێت لە سەر بەرزکردنەوەی ئاستی بڕوا و پێکهێنانی هێزی لەیەک گەیشتن. ئاستی بڕوا نیشانەی رادەی بڕوایەکە کە ئەندامانی حیزب لە ناوخۆ بەیەکتر هەیانە و بە پێی هەو لە گەڵ دەورەبەر دەجۆڵێنەوە. رادەی بڕوا بە زمانێکی سادە وەک رادەی حیسابی ماڵی یان رادەی داراییەکە کە لە بانک یان شوێنێک پاشکەوتمان کردووە. کاتێک حیسابە بانکیەکان خاڵی دەکرێن و پاشکەوتەکان بەکار دەبردرێن، ئیتر مرۆڤ خاوەنی بڕوای دارایی نیە. بە هەمان شێوە خاڵی کردنی پاشەکەوتی هەستیش دەبێتە هۆی لە ناو چوونی بڕوا. کردەوەگەلی وەک با پێشتر تێبگەین ئەوکات تێ بگەیەنین، دلۆڤانی، وەفاداری بە قەوڵ و پەیمانەکان، راستگۆیی و دەروەست بوون لە کاتی بڕیاردان و جێبەجێ کردنیان دەبنە هۆی بەرزبوونەوەی پاشەکەوتی هێزی بڕوامان. بە پێچەوانەوە هەڵاواردن، ناوچەگەرایی، تایفەگەرایی و خزمگەرایی و جیاوازی خستنەوە لە نێوان ئەندامان و کادرەکان دەبێتە هۆی کەمبوونی رادەی بڕوا و خوڵقاندنی قەیرانی بڕوا.\nبۆ ئەمەش پێویستە چاویلکەی بڕیار و قەزاوەتی پێشوەخت و هەڵسەنگاندنی لە سەر بنەمای "زێهنیەتی" پێشدا دیاری کراو هەڵگیرێت و بەجیاتی ئەو هەوڵ بدرێت تێگەیشتن و ئاستی وێک گەیشتنی نێوان ئەندامانی رێکخراوە گەشە پێبدرێت. ئەمەش لە رێبەریەوە دەست پێ دەکات.


پێشمەرگە لەسەنگەرە و خێزانەكەی بە تەنەكە خەڵووز دەمرن - تۆڕی میدیایی خەڵک\nپێشمەرگە لەسەنگەرە و خێزانەكەی بە تەنەكە خەڵووز دەمرن\nپێشمەرگە لەسەنگەردا بەرگریی لە نیشتمانێكی خاوەن هەزاران بەرمیل نەوتی خاوی رۆژانە دەكات، بەڵام بەرمیلێك نەوتی بۆ زستان نادرێتێ، تا منداڵەكانی بە خەڵووز نەمرن\nهەمووان دەڵێن پێشمەرگەن، هەمووان دەڵێن ئەركی پێشمەرگایەتی پیرۆزە، هەمووان دەڵێن وەك پێشمەرگە بەرگریكاری نیشتمانین، بەڵام كێ وەك پێشمەرگە لە سەنگەرێكی رووت و رەجاڵ و بێ مووچەدا بەرگری لە خاكی نیشتمانێكی خاوەن هەزاران بەرمیل نەوتی خاوی رۆژانە دەكات، كە هەرزانفرۆشی وڵاتانی نزیك و دوورەدەست دەكرێت و داهاتەكەشی كەس نازانێت چی لێ دێت، پێشمەرگەش بەرمیلە نەوتێكی بەرناكەوێت كە بنەماڵەكەی پێ گەرم بكاتەوە و لە سەرما و بەفری زستاندا بە تەنەكە خەڵووز كۆمەڵكوژ نەبن.\nشەوی رابردوو لە گوندێكی شاری ئاكرێ سەر بە پارێزگەی دهۆك لە دەڤەری بادینان لە باشووری كوردستان، دایكێك و چوار منداڵەكەی كە خێزانی پێشمەرگەیەكن بەكاریگەری دووكەڵی تەنەكە خەڵووز مردن، كە بۆ خۆ گەرمكردنەوە بەكاریانهێنابوو.\nرووداوێك لەبەرەبەیانێكی سارد و بەفراو و باراناوی دواین مانگی 2021 هەمووانی داخوورپاند، هەمووانی خەمبار كرد، كاتێك خێزانی پێشمەرگەیەك لەبەر سەرمای زستاندا و بەهۆكاری خەڵووزەوە دەمرن.\nوەزیری سامانە سرووشتییەكانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان دەنگوڕەنگی نییە ماوەیەكە، ئەو پێشتر گوتبووی سەردانی سەرجەم گوندە دوورە دەستەكانی كوردستان دەكات تا بزانێت بەشە نەوتیان وەرگرتووە یا نا.\nحكوومەتی هەرێمی كوردستان هێشتا هاوین بوو چەندین بەڵێنیدا كە ئەمساڵ لە ئۆكتۆبەرەوە نەوت دەدەن بە هاووڵاتیان، بەڵام زستان هات و بنەماڵەی پێشمەرگەش تێداچوو نەوت هەر نەبوو.\nئەو بانگەشە و هەڵایەی بۆ دابەشكردنی نەوتیش درووستكرابوو وەك بەشەخۆراك و بەنزین و مووچە و زۆر شتی دیكە ئی بەغدا بوو، كە هەمیشە حكوومەتی هەرێمی كوردستان چاولەڕێی بەغدایە، بەڵام دڵی بەغداشیان بۆ رازی ناكرێت تا نەوت و بەنزین و مووچەكەیان بێ كێشە بۆ بنێرێـت.\nحكوومەتی هەرێمی كوردستان بەپێی زانیارییەكان دەوروبەری 500 هەزار بەرمیل نەوتی رۆژانە رەوانەی دەرەوە دەكات و بە نرخی كەمتریش دەیفرۆشێت.\nبەشێكی زۆری ئەندام پەرلەمان و شارەزایی دارایی و ئابووری و تەنانەت بەرپرسانی حیزبی فەرمانڕەواش دەڵێن داهاتی نەوت دیار نییە.\nحكوومەتی هەرێمیش ماوەی چەند ساڵە ئامادە نییە ساڵانە تەنها یەك بەرمیل نەوتی سپی بداتە هاووڵاتیان جگە لەوەی بەغدا دەینێرێت كە ئەوەش سوودی دەخرێـتە سەر بە ناوی گواستنەوە و لەسەر هاووڵاتیان گران دەكرێت.\n٧ شتی جیاواز کە دەڵێن بۆ تەندرووستیت خراپە، بەڵام خۆی سوودی هەیە


حکومەتی کوردستان بەکام شەرعیەت پێکبهێنرێت؟\nهەواڵ / چاوی تۆ :: 19/12/2018 :: 390 جار بینراوە\nڕێبوار محمد ئەمین\nنزیکەی سێ چارەکە سەدەیە لە باشوری کوردستان ململانێیەکی تا ئاستی سڕینەوە هەیە لە نێوان لایەنە سیاسیەکانی کوردستان بۆ بەڕێوەبردن و دەستبەسەراگرتنی جومگەکانی بڕیاردان لە کوردستان.\nئەم ململانێیە چ لە قۆناغی شاخ و چ لە قۆناغی شار و حکومداریی، چەندین ململانێ و پیاهەڵپژان و خوێنڕشتنی بەخۆیەوە بینیوە و دواتریش دانوستان بۆ ماوەیەک و تاڕادەیەک ئارامی کردووه‌تەوە.\nلە دوای ڕاپەڕینەوە چەندین جۆری بەڕێوەبردن تاقیکرایەوە، لەوانە دەسەڵاتی بەرەی کوردستانی، حکومەت و پەرلەمانی پەنابەپەنجا، دووئیدارەیی و دووحکومەتی. پاش رووخانی بەعس گەڕانەوە بۆ پەنجابەپەنجا و دواتر دروستبوونی ئۆپۆزیسیۆن، پاشتر حکومەتی بنەکەفراوان. هەموو ئەم ئەزموونانە جگە لە ماڵوێرانی و گەندەڵی و بەرتەسکبوونەوەی دەسەڵات بۆ بنەماڵە و خێزان و نەمانی بنەماکانی سەروەریی یاسا و دەستبەسەراگرتنی هەر ناوچەیەک لەلایەن بەرپرسێکەوە و نەمانی هیچ بەهایەکی مرۆڤایەتی لەم وڵاتە و تا نانبڕین و مووچە پاشەکەوتکردن کە لە مۆزەمبیق-یش نییە. بەکوردیەکەی و بەکورتییەکەی بێڕێزیی نەماوە بە تاکی ئەم نیشتمانە نەکرێت.\nقسە لەسەر پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستانە و مشتومڕ لەسەر چۆنیەتی پێکهاتەکەیەتی. بە بۆچوونی من شەرعیەتی دیموکراسی ناتوانێت فاکتەری یەکلاکەرەوە بێت بۆ دامەزراندنی کابینەکە، کە رێژەی کورسییە، چونکە هەموومان دەزانین لە ساڵی1991هیچ ئامارێکی فەرمیی نییە بۆ هەڵبژاردن تابزانرێت بەڕاستی ڕێژەکە چۆنە، سندوقەکانی دەنگدان و پرۆسەکە هەمیشە لەژێر پرسیاردایە، هەرهێزێک لەهەر شوێنێک باڵادەستی تەواوی هەبێت رێژەکە بەلای ئەودا دەشکێتەوە، لە بەرزترین رێژە و بە پێچەوانەوە سفرە، کەواتە شەرعیەتی هەڵبژاردن و کورسی ناتوانێت یەکلاکەرەوە بێت.\nشەرعیەتی شۆڕشگێڕیی، ئەم فاکتەرەیش ناتوانێت یەکلاکەرەوە بێت چونکە هەردوو هێزە سەرەکییەکە هەریەکە خۆی لەو بەپێشتر دەزانێت و حکومەتی پێ پێکنایەت.\nشەرعیەتی جوگرافیا، هەردوو هێزە سەرەکییەکە وەکو یەک خاکیان لەبەردەستە و ئەوی تریان ناتوانێت هیچ هەنگاوێک بنێت بێ ئەویتر.\nفاکتەری هێزی سەربازیی، هەردوولا هێزی پ.م و ئاسایش و پۆلیس و دژەتیرۆری تایبەت بەخۆیان هەیە و مل بۆ یەک نادەن و بەبێ رێککەوتن هیچ بڕیارێک جێبەجێ نابێن.\nفاکتەری ئابوری، هەردوو هێزە سەرەکییەکە سەرچاوەی دارایی تایبەتی خۆیان هەیە و هەرلایەک چەندین دەروازەی گومرگی و داهاتی ناوخۆی خۆی هەیە. هەروەها زیاتر لە نیوەی نەوت و غازی هەریم لە سنووری یەکێتی-دایە و ئەمە جگەلەوەی یەکێتی لە کەرکوک یەکەمە و پارتی غائبە و لە بەغدا-یش یەکێتی پۆستی سەرکۆماری بەدەستە و لەلایەنە بەهێزەکانیش نزیکە. ئه‌وه‌تا لەگەڵ لیستی سائرون فەشەلی بە کۆبوونەوەی پەرلەمان هێنا و نەیهێشت دەنگدانی وەزیرەکان تەواو بێت.\nتایبەتمەندییەکی تری پارێزگای سلێمانی، کە یەکێتی زۆرینەیە، ئەوەیە بەهیچ شێوەیەک ملکەچی دەسەڵاتی پارتی نابن. مێجەرسۆن لەیاداشتەکانیدا نووسیویەتی شاری سلێمانی لەگەڵ هەرهێزێک بن ئەو هێزە حاکمی باشوری کوردستانە و پێچەوانەکەی هەرهێزێک سلێمانی لەگەڵ نەبێت ناتوانێت حکومداری سەرەکیی بێت.\nلەکۆتایدا پێویستە ئەوە بڵێین کە دەبێت هەردوو هێزەکە مەنتقی عەقڵ و هاوسەنگیڕاگرتن هەڵبژێرن و لەسەر بنچینەی هاوبەشی وەکویەکی حکومەت دابمەزرێنن و باشترە بەشێک لە دامودەزگاکانی حکومەت لە هەولێر-ەوە بێتە سلێمانی و ئەگەر بکرێت دووساڵ دووساڵ پۆستە سەرەکییەکان پێکەوە بەڕێوەببەن بۆ ئەوەی هەم خۆیان بەردەوام بن لە حکوم و هەم خەڵکی کوردستان ئەوەندەی تر تووشی کارەسات نەبێت.\nئەوەی دەمێنێتەوە بۆ هێز و لایەنەکانی تر ئەوەیە، بە تێگەیشتنی من، هەڵبژاردن و دیموکراسی جگە لە سیناریۆیەکی کارتۆنی و شەرعیەتدانەوە بە بەردەوامی، هیچیتر نییە. بە قەناعەتی من ئەو لایەنانەی تر مادام فاکتەری هێز و جوگرافیا و ئابورییان بەدەست نییە، زۆرینەی پەرلەمانیش بەدەستبهێنن ناتوانن حکوم بکەن. رابردوو ئەمەی سەلماند و باشترە بیر لە رێگای گونجاو بکەنەوە.\n* ماستەر لە یاسا و پسپۆڕ لە گرێبەستی نەوت و گاز


لەیادی ڕۆژنامەگەریی کوردییدا خەڵاتی ڕێزلێنان بەخشرایە پەیامنێرانی ڕۆژنیوز - RojNews\nبەبۆنەی یادی ١٢٠ ساڵەی ڕۆژنامەگەریی كوردییەوە، ژمارەیەک پەیامنێری ڕۆژنیوز خەڵاتی ڕێزلێنانیان پێبەخشرا.\nئێوارەی ئەمڕۆ، ئەنجومەنی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان، بە هاوکاری دەزگای ئایدیا بۆ فکر و لێکۆڵینەوە، تۆڕی دیالۆگ و ئەکادیمیای میدیا و زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی، لە ئەمنەسوورەکەی شاری سلێمانی، مەراسیمێکیان بەبۆنەی یادی ١٢٠ ساڵەی ڕۆژنامەگەریی کوردیی ئەنجامدا.\nلە مەراسیمەکەدا، هەریەکە لە ڕێزان محەمەد، دانا عومەر و جیھاد ھەورامی، پەیامنێرانی ئاژانسەکەمان (ڕۆژنیوز) خەڵاتی ڕێزلێنانیان پێبەخشرا.\nهەر ئەمڕۆ، ڕێکخراوی ماڵی خەونەکان لە شارۆچکەی سەیدسادق-ی سەر بە شاری سلێمانی، خەڵاتی ڕێزلێنانی بەخشییە هاوکار مستەفا، پەیامنێری ڕۆژنیوز لە سەیدسادق.\nئەمڕۆ، ٢٢ی نیسان، ١٢٠ ساڵ تێپەڕبوو بەسەر دەرچوونی یەکەمین ڕۆژنامەی کوردیی، ئەم ڕۆژەش لە هەموو ساڵێکدا بە ڕۆژی ڕۆژنامەگەریی کوردیی دیاریکراوە.\nئاژانسی هەواڵی ڕۆژنیوز، لە ١ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٤ بەدروشمی "خستنەڕووی ڕاستییەکان ئەرکی ئێمەیە" وەشانی دەستپێکردووە، بە هەرسێ زمانی کوردی (سۆرانی، کرمانجی)، عەرەبی و تورکی، ڕووماڵی ڕووداو و بابەتەکانی کوردستان و ناوچەکە و جیهان دەکات.


"کوێستان محمدی وەزیری گۆڕان رێگا نادات چالاکان حوکمدراوانی بادینان ببینن".. "ئەوە لە دەستەڵاتی پارتییە"\nهەواڵی / 17/9/2021 931 جار بینراوە\n"من تێناگەم هەبونی گۆڕان مانای چییە لەو کابینەیەدا"؟\nکەمال چۆمانی،چاودێری سیاسی رایده‌گه‌ێنێت، کوێستان محەمەدی وەزیری گۆڕان ستەم لە حوکمدراوانی بادینان دەکاتدوای ئەوەی چالاکانی مەدەنی داوا لە کوێستان محەمەد، وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، سەر بە بزوتنەوەی گۆڕان، دەکەن بۆ ئەوەی دەرفەتیان بدات تا زیندانیکراوانی حوکمدراو ببین، کە مافی هەردولایە و لە دەستەڵاتی کوێستان خان دایە،رەتیکردۆتەوە.\nچۆمانی راشیگه‌یاندوه، چالاکان گلەیییان بردۆتە لای عومەری سەید عەلی، رێکخەری گشتیی، ئەویش لەگەڵ کوێستان محەمەد قسەیکردوە. کوێستان محەمەدیش زۆر بەڕاشکاوی بە عومەری سەید عەلی گوتوە <<ئەوە لە دەستەڵاتی پارتییە و پارتییەکان رێنادەن.>>\nده‌شڵێت، من تێناگەم هەبونی گۆڕان مانای چییە لەو کابینەیەدا؟ ئەگەر پارتییش حیسابتان بۆ ناکات، وازبێنن لەو کورسییە نەک ببنە هۆی جارێکی تریش ستەمکردن لەو ئازادیخوازانە.\nکوێستان محەمەدی وەزیری گۆڕان ستەم لە حوکمدراوانی بادینان دەکات\nدوای ئەوەی چالاکانی مەدەنی داوا لە کوێستان محەمەد، وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، سەر بە بزوتنەوەی گۆڕان، دەکەن بۆ ئەوەی دەرفەتیان بدات تا زیندانیکراوانی حوکمدراو ببین، کە مافی هەردولایە و لە دەستەڵاتی کوێستان خان دایە، رەتیکردۆتەوە.\nچالاکان گلەیییان بردۆتە لای عومەری سەید عەلی، رێکخەری گشتیی، ئەویش لەگەڵ کوێستان محەمەد قسەیکردوە. کوێستان محەمەدیش زۆر بەڕاشکاوی بە عومەری سەید عەلی گوتوە <<ئەوە لە دەستەڵاتی پارتییە و پارتییەکان رێنادەن.>>\nمن تێناگەم هەبونی گۆڕان مانای چییە لەو کابینەیەدا؟ من لەوە تێدەگەم کوێستان محەمەد لە ناخەوە دەیەوێت چالاکان ئەو بەناهەق-حوکمدراوانە ببین، دەشزانم بۆی بکرێت ئازادیشیان دەکات چونکە دەزانێت ستەمیان لێ کراوە. بەڵام من دڵی باشی کوێستان محەمەدم پێویست نییە، من پێویستم بەوەیە کوێستان محەمەد دەستەڵاتی شەرعیی خۆی بەکاربێنێت بۆ گێڕانەوەی ماف بۆ مافخوراوان. کوێستان محەمەد ئەرکیەتی بەرپرسیارێتیی خۆی جێبەجێبکات لە بەرانبەر بەناهەق-حکومدراوان، نەک جارێکی تریش ستەمیان لێ بکات.\nئەگەر پارتییش حیسابتان بۆ ناکات، وازبێنن لەو کورسییە نەک ببنە هۆی جارێکی تریش ستەمکردن لەو ئازادیخوازانە.


سالار مه‌حمود - 24-01-2018 - 4923 جار خوێندراوەتەوە\nکورد پشتی بەخۆی ببەستێ دەتوانێ وەک کۆبانێ مێژوو بنوسێتەوە. ئیرادەیەک کەلتورێک وەک مرۆڤ سەیری ژنی کورد بکات مەحاڵ بۆ دونیا دێنێتە بوون، لە رۆژئاوا نمونە زیندوەکەی ببینن. ئەی دونیای کەڕو لاڵ ئەی کوردی خۆخۆری تر، لە خۆ بپرسن ئەو ئیرادەیە چییە لە عفرین کە سنگی کچان بووەتە قەڵغانی تانک و فڕۆکەی داگیرکەری کوردستان!\nرووداو بۆ پەندە مرۆڤیش گەر ھۆشی نەبێ لە رستەی مرۆڤایەتی دەکەوێ. تاکەی ئەی زلھێزانی سەردەست بەرژەوەندیتان بەستەمکاریەوە دەبەستنەوە، کوا جاڕنامەی گەردونیتان؟ ئەی کوا پرەنسیپەکانی پەیمانی مەدەنی و سیاسی و کۆمەڵایەتی نێودەوڵەتی؟. دروشمی سەر تابلۆی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاری پێناکرێ؟ چاوتان بۆ تەمی بەرژەوەندی تەڵخی کردوە؟ ئەی دونیای سەردەست ئیدی بەس نییە خوێن رشتنی کورد، ئیتر بەس نییە ئاوارە کردن، ئیدی کەی ئەم ستەمە بەکۆتا دەگا؟\nکەی تێر دەبن لە دیمەنی\nدەربەدەری کورد، کۆڵکێشی کورد..\nئەم جەھەنمە چییە بەکام پێوەرو یاسا لەسەرخاکی خۆی بۆی حەشر دەکەن؟\nکوردە تۆش کەی دەردی بێ ئیتفاقی بەرت دەدا، کەی خۆت یەکدەخەی کەی؟ ببینە لەدوای ئەنفال و کیمیباران لەھەزاران مینبەرەوە جاڕی لەناوبردنت لێ دەدرێ. چ چەرخێکە دەبوو ھەموو دونیا لەشەرمی ژنان و کوڕانی عفرین ھەڵوێستیان یەک جار لەمێژوودا بەرەو لای کورد بچەرخانایە..\nدەنا ھەقە ئەم چەرخە بەجۆرێک بچەرخێ ئاسمان و زەمینی تێدا نووقمی فەنابوون ببێ..\nگەشبینم بە نوسینەوەی ئەم مێژووە عفرینییە بە پەنجەی پشت بەخۆ بەستووی لاوی کورد.\nپەستم لەو بێباکییەی دونیای بەناو ئیسلام، دونیای بەناو مافی مرۆڤ و دادو دیموکراسیی.\nعفرین مێژوو دەنوسێتەوە سالار مەحمود کورد پشتی بەخۆی ببەستێ دەتوانێ وەک کۆبانێ مێژوو بنوسێتەوە. ئیرادەیەک کەلتورێک وەک مرۆڤ سەیری ژنی کورد بکات مەحاڵ بۆ دونیا دێنێتە بوون، لە رۆژئاوا نمونە زیندوەکەی ببینن. ئەی دونیای کەڕو لاڵ ئەی کوردی خۆخۆری تر، لە خۆ بپرسن ئەو ئیرادەیە چییە لە عفرین کە سنگی کچان بووەتە قەڵغانی تانک و فڕۆکەی داگیرکەری کوردستان! رووداو بۆ پەندە مرۆڤیش گەر هۆشی نەبێ لە رستەی مرۆڤایەتی دەکەوێ. تاکەی ئەی زلهێزانی سەردەست بەرژەوەندیتان بەستەمکاریەوە دەبەستنەوە، کوا جاڕنامەی گەردونیتان؟ ئەی کوا پرەنسیپەکانی پەیمانی مەدەنی و سیاسی و کۆمەڵایەتی نێودەوڵەتی؟. دروشمی سەر تابلۆی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاری پێناکرێ؟ چاوتان بۆ تەمی بەرژەوەندی تەڵخی کردوە؟ ئەی دونیای سەردەست ئیدی بەس نییە خوێن رشتنی کورد، ئیتر بەس نییە ئاوارە کردن، ئیدی کەی ئەم ستەمە بەکۆتا دەگا؟ کەی تێر دەبن لە دیمەنی دەربەدەری کورد، کۆڵکێشی کورد.. ئەم جەهەنمە چییە بەکام پێوەرو یاسا لەسەرخاکی خۆی بۆی حەشر دەکەن؟ کوردە تۆش کەی دەردی بێ ئیتفاقی بەرت دەدا، کەی خۆت یەکدەخەی کەی؟ ببینە لەدوای ئەنفال و کیمیباران لەهەزاران مینبەرەوە جاڕی لەناوبردنت لێ دەدرێ. چ چەرخێکە دەبوو هەموو دونیا لەشەرمی ژنان و کوڕانی عفرین هەڵوێستیان یەک جار لەمێژوودا بەرەو لای کورد بچەرخانایە.. دەنا هەقە ئەم چەرخە بەجۆرێک بچەرخێ ئاسمان و زەمینی تێدا نووقمی فەنابوون ببێ.. گەشبینم بە نوسینەوەی ئەم مێژووە عفرینییە بە پەنجەی پشت بەخۆ بەستووی لاوی کورد. پەستم لەو بێباکییەی دونیای بەناو ئیسلام، دونیای بەناو مافی مرۆڤ و دادو دیموکراسیی.


بۆچی جیهان شۆڕشگێڕانی كوردی سوریە لەبەرچاو ناگرێ؟ – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / بۆچی جیهان شۆڕشگێڕانی كوردی سوریە لەبەرچاو ناگرێ؟\nبۆچی جیهان شۆڕشگێڕانی كوردی سوریە لەبەرچاو ناگرێ؟\nپێنج شه‌ممه 9 تشرینی یه‌كه‌م 2014\tوتار 72 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nنووسەر: دەیڤید گرابێر\nوەرگێڕان بۆ فارسی: ئەحمەد سەیف\nوەرگێڕان بۆ كوردی: فیروز مامۆیی\nلە ساڵی 1937ی زایینی باوكم وەكوو خۆبەخشێك ئامادەبوو تا لە “بریگارد”ی نێودەوڵەتی بۆ بەرگری لە دەسەڵاتی كۆماریی لە ئسپانیا شەڕ بكات. كودتایەكی بە رواڵەت فاشیستی، بە شێوەی كاتیی بە راپەڕین و بەرەنگاریی كرێكاران بە رێبەریی ئانارشیستەكان و سۆسیالیستەكان پێشی پێگیرا. لە بەشێكی بەرین لە ئسپانیا شۆڕشێكی راستەقینەی كۆمەڵایەتی لەحاڵی جووڵەدا بوو، كە بووە هۆی ئەوەیكە شارگەلێكی زۆر كەوتە ژێر چاودێری راستەوخۆی بەڕێوبەرایەتی دێمۆكراتیك. پیشەسازی لە ژێر چاودێری كرێكاران بوو و ژنانیش بە شێوەیەكی رادیكاڵ هێز و وزەیان گرتبوو.\nشۆڕشگێڕانی ئیسپانیا هیوادار بوون بیرۆكەیەكی نوێ لە كۆمەڵگایەكی ئازاد پێك بهێنن كە لە باقی وڵاتانی جیهان كەڵكی لێ وەربگیردرێت. بەڵام زلهێزانی جیهانی سیاسەتی “دەستێوەرنەدان”یان گرتە بەر و تەنانەت كاتێ كە هیتلێر و موسولینی بە واژۆ كردنی رێككەوتننامەی دوولایەنە بۆ پتەوكردنی بەرەی فاشیستەكان چەك و سەربازیان بۆ سپانیا بەڕێكرد، بەربەستێكی جیددیان بۆ كۆماریخوازەكان پێكهێنا. ئاكامی ئەم كردەوەیە درێژەكێشانی شەڕی ناوخۆیی بۆ چەند ساڵێك و لە ئاكامدا سەركوتی شۆڕش و یەكێك لە خوێناویترین كوشتارە بەكۆمەڵەكان لەو سەدە لە خوێن گەوزاوەدا بوو.\nهیچكات بیرم نەدەكردەوە كە لە كاتی ژیانمدا بینەری پارت بوونەوەی دۆخێكی هاوشێوە بم. بێ گومان هیچ رووداوێكی دووبارە لە راستیدا پارت نابێتەوە. لەو رووداوانەی كە لە ساڵی 1936 لە ئسپانیا هاتە ئاراوە و ئەوەیكە لە رۆژئاوای كوردستان ئێستاكە لە حاڵی قەوماندایە، بە هەزاران جیاوازی بوونی هەیە. بەڵام تایبەتمەندیگەلێكی هاوشێوە و سەرسوڕهێنەر و دڵتەزێن هەست پێ دەكەم، كە من وەكوو كەسێ وا سیاسەت لە نێو بنەماڵەمدا بە شێوەگەلێكی جۆراوجۆر لەگەڵ شۆڕشی ئسپانیا پێناسە دەكرێت ئەركی سەرشانمە رابگەینم، كە ئێمە ناهێڵین داهاتووی كوردانی شۆڕشگێڕیش بەو ئاقارەدا بڕوات.\nناوچەی خۆبەڕێوەبەری رۆژئاوا، بەو شێوازەی كە ئەمڕۆكە بوونی هەیە، یەكێك لە نموونە درەوشاوە و گەلێ هەڵكەوتوو لە گۆڕانكارییەكانە، كە لە تراژێدی شۆڕشی سوریە هەڵقوڵاوە. كاتێ دەستوپەیوەندەكانی رژیمی “ئەسەد”یان لە ساڵی 2011 لەم ناوچەیە وەدەرنا و وێڕای دژایەتی هەموو دراوسێیەكان، نە تەنیا رۆژئاوا سەربەخۆیی خۆی پاراست بەڵكوو نموونەیەكی مەزن لە ئەزموونێكی دیمۆكراتیكە. شورا خەڵكیەکان وەكوو ئەو دامەزراوانەن كە دوایین بڕیار دەردەكەن. شوراكان بە سەرنج و تێبینیەكی ورد بە راگرتنی باڵانسی رەگەزی لە ناوچەكە هەڵدەبژێردرێن ( لە هەر ناوچەیەكدا شارەدار بۆ نموونە لە 3 ئەندام دەبێ یەكێكیان كورد، یەكێكیان عەرەب و كەسە سێهەمیەكەشیان یان ئاسووری یان ئەرمەنی بێت و لانیكەم یەكێك لە نوێنەرە باڵاكان دەبێ ژن بێت). شوراكانی ژنان و لاوان بوونی هەیە و لە رەنگدانەوەیەكی بەرچاو و سەرسوڕهێنەر لە”ژنە ئازادەكان”ی ئیسپنیا و ئەرتشی فێمێنیستی، هێزە چەكدارەكان یان هێزەكانی پاراستنی ژنان “یەكینەكانی پاراستنی ژنان”بە ئەستێرەیەكی درەوشاوە لە سەر ئاڵاكەیان، كە بەشێكی بەرچاو لە خەباتی چەكداری لەگەڵ چەكدارانی “دەوڵەتی ئیسلامی”یان گرتووەتە ئەستۆ . (ئەو ئەستێرەیە ئاماژەیەكە بە خوای سەردەمی كۆنی ناوچەی میزیۆپۆتامیا یان Ishtar).\nچلۆن دەبێ وەها رووداەوێك بێتە ئاراوە و لە لایەن كۆمەڵگای نێودەوڵەتی و تە نانەت زۆربەی هەرە زۆری چەپی ئێنتێرناسیۆناڵ لەبەرچاو نەگیردرێت؟\nوادیارە هۆكاری بنەڕەتی ئەوەیە كە پارتی شۆڕشگێڕی رۆژئاوا (پەیەدە) لەگەڵ پارتی كرێ:ارانی كوردستان_توركیە (پەكەكە) بزووتنەوەیەكی چریكی ماركسیستی كە لە دەیەی 1970 وە دژی دەوڵەتی توركیە خەبات دەكات، پێكەوە هاوپەیمانن. ناتۆ، ئەمریكا و یەكیەتی ئوروپا پارتی كرێكارانی كوردستان_توركیە بە شێوەی فەرمی وەكوو “رێكخراوێكی تێرۆریستی” ناو لێدەبەن و هێزە چەپەكانیش ئەوان بە “ئێستالینیست” ناولێدەبەن و بەرانبەریان كەمتەرخەمن. بەڵام پارتی كرێكارانی كوردستان كە لە سەرەتاوە حیزبێكی بەتەواوەتی لێنێنیستی بوو، ئیتر بەو چەشنە نیە. پێگەیشتنی ناوخۆیی و ئاڵوگۆڕی لیركردنەوەی دامەزرێنەرەكەی واتە “عەبدوڵڵا ئۆجەلان” كە لە ساڵی 1999ی زایینیەوە لە زیندانی دەوڵەتی توركیەدا بەند كراوە، بووتە هۆی ئاڵوگۆڕ لە ئامانج و تاكتیكەكانی ئەو حیزبە. حیزبی كرێكارانی كوردستان رایگەیاندووە كە، ئیتر تەنانەت نایهەوێ دەوڵەتێكی كوردی بنیات بنێ. لە بەرانبەردا تا رادەیەك لە ژێر كاریگەریی روانگەی خۆبەڕێوەبەریی ئازاد شاری و ئانارشیستی “مورای بوكچین” بەرنامەیەكی درێژخایەنی “سیستمی ئیدارەی ئازیخوازانە” قبوڵ كراو داوا لە كوردەكان دەكات، كۆمەڵگا ئازاد و خۆبەڕێوبەرەكان بە پێ بنەماكانی دێمۆكراسی راستەوخۆ پێكبهێنرێت كە دواتر بۆ ئیدارەی سنوورە میلیەكان دەگەنە رێكەوتن و هاوپەیمانی ساز دەكەن و هۆمێدوارە كە لە درێژخایێن دا سنوورە میلیەكان لەنێو بچێت. بەم پێیە، دەیانهەوێ تا خەباتی كوردەكان بە شێوەی ئاوێنەیەكی باڵانوێنی جیهانی بۆ پێكهێنانی دێمۆكراسی راستەقینەی، ئابووریی تەعاونی و بوروكراسی دەوڵەت_نەتەوە وردە وردە لەنێو بچێت.\nلە ساڵی 2005ەوە پارتی كرێكارانی كوردستان بە نەشئەت گرتن لە ستراتیژی شۆڕشگێڕە زاپاتیستەكان لە چیاپاس رێكەوتنی یەكلایەنەی كۆتایی هێنان بە شەڕ و تێكهەڵچوون لەگەَ دەوڵەتی توركیەی راگەیاند و ئێستاكەش هەموو هێزی خۆی بۆ پەرەپێدانی پێكهاتەی دێموكراتیك لە ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی خۆی خستووەتە گەڕ. هەندێ كەس ئەم هەوڵانە بە گومانەوە سەیر دەكەن. بە بڕوای هەندێ كەسیش پاشماوە نادێموكراتیكەكان هێشتاكە بوونیان هەیە، بەڵام ئەوەیكە لە رۆژئاوا تێدەپەڕێ، ناوچەیەك كە شۆڕشی سوریە بۆ كوردەكانی لەبار كرد تا لە ناوچەیەكی بەرین بڕواكانی خۆیان بخەنە گۆڕەپانی تاقیكردنەوە، دەریدەخات كە ئەوەی وا روویداوە گاڵتەجاڕانە و بێ بنەما نیە. شوراكان، لیژنەكان و هێزی چەكدار پێكهێنراون. داراییە دەوڵەتیەكان لە ژێر چاودێری تعاونیەكان كەوتووەتە ژێر سەیتەرەی كرێكاران و هەموو ئەمانە وێڕای هێرشە بەردەوامەكانی هێزە تونئاژۆە راستیستەكانی دەوڵەتی ئیسلامی هێشتاكە درێژەی هەبوو و پێی گرت. بەتایبەت كاتێ كە هێزە هاوبەشەكانی پارتی كرێكاران كوردستان لە باكوور و رۆژئاوا پاش هەڵهاتنی پێشمەرگەی باشووری كوردستان، تەداخولیان لە شەڕی شەنگالدا كرد و لە ناوچەكانی ژێر ركێفی دەوڵەتی ئیسلامی هەزاران پەنابەر و ئاوارەی ئێزیدیان رزگار كرد. ئەم عەمەلاتە لە ناوچەیەك بە فراوانی پێشوازی لێكرا، بەڵام سەیر ئەوەیە كە راگەیاندنەكانی ئوروپا و ئەمریكا هیچ ئاماژەیەكیان پێ نەدا.\nئێستا دەوڵەتی ئیسلامی بە كۆمەڵێ تانكی ئەمریكایی و چەكی دیكەوە كە لە ئەرتشی عێراق بە دەستكەوت وەریگرت گەڕاوەتەوە تا تۆڵە لە شۆڕشگێڕانی كۆبانی بكاتەوە و ئامانجی خۆیشی راگەیاندووە. كوشتاری بەكۆمەڵ و بەكۆیلە كردنی كۆبانی، بەڵێ بەكۆیلە كردنی هەموو خەڵكی سڤیل و مەدەنی. لە هەمان حاڵدا ئەرتشی توركیە لە سنوورەكان جێگای خۆش كردووە و ئیزن نادات هێزی یارمەتیدەر و كەلوپەل بگاتە دەستی پارێزەرانی كۆبانی. فڕۆكە ئەمریكاییەكانیش زۆرتر سەیركەر و تماشاكەرن و جاروبار بە شێوەیەكی زۆر كەم و كورت هێرش دەكەنە سەر هێزەكانی دەوڵەتی ئیسلامی، تا بەو چەشنە بڵێن لە بارودۆخێكدا كە دەوڵەتی ئیسلامی پارێزەرانی ئەوموونی مەزنی دێمۆكراتیك كوشت و بڕ دەكەن، ئەوان تەنیا بینەر و تەماشاكەر نەبوون. ئەگەر بمانهەوێ بۆ فاڵانژە بێ ئەخلاقە مرۆڤ كوژەكان و بە رواڵەت بە بیرو بڕوا “فرانكۆ” بەدیلێكی ئەوڕۆیی بدۆزینەوە، نموونەیەكی گونجاوتر لە دەوڵەتی ئیسلامی بوونی نیە. لە هەمان كاتدا ئەگەر بمانهەوێ بۆ “ئەرتشی ئازادی ژنان”ی ئیسپانیا بەدیلێكی ئەوڕۆیی بدۆزینەوە چ ژنێك باشتر و لەبارتر لە ئەو ژنانەی كە لە سەنگەرەكانی بەرگریی لە كۆبانی دان؟\nئایا جیهان و لێرەدا بە شێوەی شەرمەزار چەپی نێودەوڵەتی_ دەیهەوێ بە چاوپۆشی و كەمتەرخەمی ئیزن بدات تا مێژوو دووپات بێتەوە.\nئەو بابەتەی سەرەوە وەرگێڕدراوی بابەتی نێو ئەم لینكەی خوارەوەیە:


پارەی ئێران لە ڕیاڵەوە بوو بە تمەن\n14:17 - 18 سەرماوەز 2716\nئاژانسی کوردپا: بە بڕیاری دەوڵەتی ڕوحانی سفرێک لە یەکەی دراوی ئێران کەم دەکرێتەوە و لە ڕیاڵەوە دەبێتە تمەن.\nهەیئەتی دەوڵەتی یازدەیەمی کۆماری ئیسلامی لە دانیشتنی ڕۆژی چوارشەممە ڕێکەوتی ١٧ی سەرماوەزی خۆیدا گەڵاڵەی پێشنیاری بانکی ناوەندی لەمەڕ لابردنی سفرێک لە دراوی ڕەسمی ئێرانی پەسند کرد و بەم پێیەش یەکەی دراوی ئێران بریتی دەبێت لەگەڵ ١ تمەن.\nجێبەجێ کردنی ئەم بریارەی دەوڵەت پێویستی بە تەئیدی مەجلیس و شۆرای نیگەهبان هەیە.\nئەم بڕیارە نوێیەی کابینەی یازدەیەم هەڵوێست و دژکردەوەی جۆراوجۆری کارناسانی ئابووری لێکەوتۆتەوە؛ بەشێک لە پشتیوانانی ئەم گەڵاڵەیە دەڵێن کەمکردنەوەی سفر لە دراوی \_"میللی\_" هیچ نەبێ تێچووی چاپی دراومان لە کۆڵ دەکاتەوە.\nلەبەرامبەریشدا بەشێک لە کارناسانی ئابووری کە دژ بەم بڕیارەی دەوڵەت وەستاونەتەوە دەڵێن: بەسەرنجدان بە بارودۆخی نائاسایی و هەڵاوساوی ئابووری و سیاسی لە ئێران، جێبەجێ کردنی ئەم گەڵاڵەیە دەبێتە هۆی زیادبوونی ئاڵۆزییەکان و لەباتی قازانج، زیان بە ئابووری دەگەیەنێت.\nسەعید لەیلاز لەمبارەوە دەڵێ: لابردنی سفر لە دراوی میللی، لە ئابوورییەکی سڵامەت کە دوور بێت لەو کێشە ئابوورییانەی ئێمە تووشی بووین دەتوانێ کاریگەری پۆزەتیڤی ڕەوانی دابنێت چوونکە هەستی بایەخداربوونی دراو ساز دەکات، بەڵام بۆ بارودۆخی ئێستای ئێمە نەگونجاوە؛ بەباوەڕی ناوبراو ئەوەیکە ئێستا پێویستە بکرێت ئازادکردنی ئابووری و لەوەش گرینگتر سازکردنی کەشێکی ئارام بۆ ئابوورییە کە لە ڕاستیدا ئەمانە پێشمەرجەکانی گەیشتن بە دەسکەوتی پۆزەتیڤی لابردنی سفری دراوەکانە کە لە ئێراندا نابیندرێت.\nیەکەمین جار پێشنیاری گۆڕینی ڕیاڵ بۆ تمەن لەسەردەمی مەحمود ئەحمەدی نژاددا هاتە ئاراوە.\nئەم گەڵاڵەیە لە کاتێکدا چاوەڕوانی جێبەجێ کردنە کە ناوی ئێران هاوتەنیشت لەگەڵ وڵاتانیکی وەک ڤێنزۆئێلا، ئۆکراین، قێرقیزستان، ئەرمەنستان و جامائیکا لە بیاڤی ئابووریدا جێی گرتووە.


پێشنیارە تەندروستییەکان لەماوەی ڕەمەزاندا - helsenorge.no\nپێشنیارە تەندروستییەکان لەماوەی ڕەمەزاندا (Sorani)\nئەو کەسانەی کە هەندێک نەخۆشی و گرفتی تەندروستیی دیاریکراویان هەیە پێشنیاریان پێ دەکرێت ڕۆژوو نەگرن. لێرە هەندێک پێشنیار پێشکەش دەکرێن کە یارمەتیت دەدەن لەماوەی ڕەمەزاندا تەندروست بمێنییەوە.\nکۆڤید 19 و ڕەمەزان\nهەروەها دەبێ لەماوەی ڕەمەزاندا ڕێنماییەکانی حکومەت بۆ پێشگرتن لە بڵاوبوونەوەی کۆید 19 لەبەرچاو بگیرێن.\nکۆبوونەوە کۆمەڵایەتییەکان و ڕووداوەکان\nدەبێ هەموو کەس پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی سنووردار بکات، و هەموو ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان وەدوا بخات یان هەڵیانبوەشێنێتەوە.\nئەو شارەوانییانەی کە ڕێژەیەکی بەرزی تووشبوونیان هەیە ڕێسا و پێشنیاری تووندتریان لەو سارەوانییانە هەیە کە ڕێژەیەکی کەمتری تووشبووانیان هەیە. هەروەها ڕەنگە لەماوەی ڕەمەزاندا ڕێسا و پیسنیارییەکانیش بگۆڕدڕێن. بۆ زانیاریی لەبارەی ڕێسا و پێشنیارەکان سەردانیی ماڵپەڕی شارەوانییەکەت بکە.\nپیسنیار و ڕێسا نیشتمانییەکان\nلەگەڵ ئەندامانی خێزانەکەت، نابێت زیاتر لە دوو میوانت لە ماڵەوە هەبێت. ئەمەیش هەردووک ژینگەی ژوورەوە و ژینگەی دەرەوەیش لەناو بەغچەکەت دەگرێتەوە.\nبۆ سنووردارکردنی ژمارەی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانت، دەبێ خۆت لە پەیوەندیی لەگەڵ ژمارەیەکی زۆری خەڵک (ی جیاواز) لە ماوەی هەفتەیەکدا بپارێزی.\nلێرە زانیاریی زیاتر لەبارەی کۆبوونەوە تایبەتییەکان بخوێنەوە.\nهەموو ڕووداوەکان و کۆبوونەوە تایبەتییەکان دەبێ وەدوابخرێن یان هەڵبوەشێندرێنەوە.\nهەندێک ڕێکار بۆ شوێنە گشتییەکان داندراوە، و سەرپێچیی لەم ڕێکارانە ڕەنگە سزای دارایی بەدواوە بێت.\nسەیری ڕێساکانی ڕووداوەکان بکە لێرە.\nپیسنیارەکان بۆ ئەو گروپانەی کە مەترسیی بەرزیان لەسەرە\nهەندێک گرووپ مەترسییەکی زیاتری سەرهەڵدانی نەخۆشیی قورسیان بەهۆی ڤایرۆسی کۆڕۆنا لەسەرە. هەر بۆیە ئەم کەسانە بە گرووپی مەترسی بەرز دادەندرێن. تاکەکانی سەر بە گرووپەکانی مەترسیی بەرز دەبێ ببرێنە شوێنی تایبەت، ئەگەر شوێنی ژیانیان لەژێر هەڕەشەی پلەی بەرزی تووشبوون دابێت. زانیاریی زیاتر لەبارەی گرووپەکانی مەترسیی بەرز و چۆنیەتیی مامەڵەکردن لەگەڵ کۆڤید 19 لێرەدا بخوینەوە.\nئەگەر دڵنیا نی ئاخۆ تۆ لەناو گروپی مەترسیی بەرزدا جێ دەفری یان نا، پەیوەندی بە پزیشکەکەتەوە بکە.\nژمارەیەکی زۆری مسوڵمانەکان لە ڕەمەزاندا پێیان خۆشە بەڕۆژوو بن. زۆربەی گەورەساڵە تەندروستەکان دەتوانن بۆ ماوەیەکی سنووردار بەڕۆژوو بن، بەو مەرجەی کە ەماوەی نێوان ڕۆئاوابوون و ڕۆژهەڵاتندا خۆراکێکی باش بخۆن و ئاو بخۆنەوە.\nئەو منداڵ و کەسانەی کە نەخۆشیی دەروونی و مێشکیان هەیە ڕۆژووگرتن نایانگرێتەوە. هەمان شت لەبارەی ئەو کەسانەدا ڕاستە کە ڕۆژووگرتن دەتوانێ نەخۆشییەکەیان زیاتر بکات و ماوەی نەخۆشییەکەیشیان درێژ بکاتەوە. هەروەها ڕەنگە لەهەندێک دۆخی ژیانی دیاریکراودا (بۆ نموونە تەمەنی زۆر، دووگیانی یان شیردان)، و لەهەندێک بارودۆخی دیاریکراودا (بۆ نموونە گەشتی دوورودرێژ، کاری جەستەیی قورس، خزمەتی قورسی سەربازی یان قەیرانی بەڕێوەبەریدا) ڕۆژووگرتن وەدوابخەی یان نەیگری.\nنەخۆشی و بەکارهێنانی دەرمان\nئەگەر نەخۆشی، لەماوەی ڕەمەزاندا ڕۆژووگرتن ناتگرێتەوە، ئەگەر ئەو ئەگەرە هەبێت کە ڕۆژوو نەخۆشییەکەت خراپتر بکات یان ماوەکەی درێژ بکاتەوە. ڕەنگە ڕۆژوو بەو دەرمانانەی کە دەبێ قوت بدرێن یان لەڕێگەی لووتەوە بدرێن بشكێ. ئەگەرچی، ئەگەر وەرنەگرتنی دەرمانەکانت مەترسییەکی گەورەیان بەدواوە بێت، دەتوانی ڕۆژوویەکەت وەدوا بخەی یان ڕۆژوو نەگری.\nهەربۆیە، ئەگەر نەخۆشی یان هەندێک دەرمانی زۆر پێویست بەکار دەهێنی خۆت لە ڕۆژووگرتن بپارێزە. ئەمە هەندێک لە نەخۆشییەکان دەگرێتەوە وەکوو پەستانی بەرزی خوێن، نەخۆشی دەروونی، شەکرە، ئاسم، COPD، HIV، و ژمارەیەکی زۆری نەخۆشی دیکە.\nهەمان شت لەبارەی ئەو کەسە بەساڵاچووانەدا ڕاستە کە کێشەی تەواوکردنی ماوەی ڕۆژوویان هەیە، ئەگەر پەستانی نزمی خوێنیان هەبێت و گەر بۆ ماوەی ڕۆژێکی تەواو ئاو نەخۆنەوە گێژ بن.\nئەگەر پێت خۆشە بەرۆوو بی ڕاوێژ بە پزیشکەکەت بکە\nئەو کەسانەی برینی گەدە، دڵەکزە، ئاوەسانی گەدە و فیتقی کراوەیان هەیە دەبێ ئەگەر پێیان خۆشە بەرۆژوو بن ڕاوێژکاریی بە پزیشکێک بکەن.\nئەنجوومەنی ئیسلامیی نەرویج – ڕێنماییەکانی ڕەمەزان و کۆڤید 19\nڕێنماییەکانی تۆڕی وتووێژی مسوڵمانان لەبارەی ڕەمەزان و کۆڤید 19\nشەکرە و ڕەمەزان\nڕۆژوو دەتوانی بۆ ئەو کەسانەی کە نەخۆشییشەکرەیان هەیەمەترسیدار بێت. ئەگەر هەر گرفتێکی تەندروستیت هەیە کە ڕەنگە بەهۆی ڕۆژووگرتنەوە خراپتر بێت، پێویستە خۆت لە ڕۆژووگرتن بپارێزی.\nڕەنگە بکرێ بەرۆژوو بی تەنانەت گەر نەخۆشیی شەکرەشت هەبێت، بەڵام، ئەمە پێویستی بە هەوڵی یەکجار زۆر و پلانی گونجاو هەیە، و پێویستە بەبەردەوامی لەگەڵ پزیشکەکەت ڕاوێژکاری بکەی.\nهەندێک ڕێنمایی و پێشنیار بۆ ئەو کەسانە هەیە کە نەخۆشیی شەکرەیان هەیە بۆ ئەوەی لەماوەی ڕەمەزاندا پێش لە گرفتی تەندروستی بگرن ئەگەر بڕیاڕیان دا سەرەڕای نەخۆشییەکەیان بەڕۆژوو بن. ئەم پێشنیارانە بەهاوکاریی لەگەڵئەنجوومەنی نەخۆشیی شەکرەی نەرویجی و ئەنجوومەنی ئیسلامیی نەرویج ئامادە کراون:\nئەگەر سەرەڕای نەخۆشیی شەکرە بڕیاڕت داوە بەڕۆژوو بی، دەبێ ئەم کارە بە ڕاوێژکاری لەگەڵ پزیشکەکەت ئەنجام بدرێت.\nپێویستە بەبەردەوامی ئاستی شەکری خوێنت بپشکنی. ئەمە ڕۆژوویەکەت ناشکێنێ.\nئەو خواردن و خواردنەوانە هەڵبژێرە کە کاتی ڕۆژووشکاندنی بەربانگ بەخێرایی ئاستی شەکری خوێنت بەرز ناکەنەوە.\nئەگەر بۆ کەمکردنەوەی شەکری خوێنت دەرمان وەردەگری، و ئەمە لە ژێر ئاستی پێشنیارکراودایە، پێویستە ڕۆژوویەکەت بشکێنی.\nئەنجوومەنی نەخۆشیی شەکرەی نەرویجی (diabetes.no) ڕێنمایی باشی بۆ پلاندانانی ڕەمەزان هەیە. سەیری Diabetesforbundet (diabetes.no)، بکە بۆ ڕینمایی باش لەسەر پلاندانانی ڕەمەزان.\nنەخۆشیی شەکرە، ڕەمەزان و کۆڤید 19\nنەخۆشیی شەکرە یەکێک لەم نەخۆشییانەیە کە مەترسییەکی گەورەی ببێتە هۆی سەرهەڵدانی نەخۆشیی جدی بەهۆی ڤایرۆسی کۆڕۆناوە لە گەورەساڵاندا. بەتایبەتیش ئەمە کاتێک ڕاستە کە بەشێوەیەکی لاواز ماماڵە لەگەڵ نەخۆشیی شەکرە بکرێت، و ئەگەر هۆکارە مەترسیدارەکانی دیکەیش هەبون، وەکوو:\nتەوژمی پەستانی بەرزی خوێن\nنەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان\nنەخۆشیی درێژخایەنی سییەکان\nبەتایبەتی ئەوەی گرینگە کە دڵنیا ببیەوە لە ڕێسا گونجاوەکانی نەخۆشیی شەکرە ئێستا لە کاتی پەتای کۆڤید 19دا.\nهەربۆیەیش پیشنیارەکانی خۆبورادن لە ڕۆژووگرتن بۆ ئەو کەسانەی کە نەخۆشییە درێژخایەنەکانیان هەیە (وەک نەخۆشیی شەکرە) ئەمساڵ زۆر گرینگن.\nئەو کەسانەی نەخۆشیی شەکرەیان هەیە پێشنیاریان پێ دەکرێت خۆ لە ڕۆژووگرتن بپارێزن، چونکە ئەمە مەترسییەکی بەرزی سەرهەڵدانی نەخۆشیی جدیی بەهۆی ڤایرۆسی کۆڕۆناوە پێوەیە.\nلەبەر ئەوەی تەمەنی بەرز مەترسیی نەخۆشیی جدی بەهۆی ڤایرۆسی کۆڕۆنا زیاتر دەکات، وادادەندرێت کە مەترسییەکە بۆ ئەو کەسانەی کە نەخۆشیی شەکرەیان هەیە و تەمەنیشیان بەرزە زیاترە. هەربۆیە ئەو کەسانەی تەمەنیان 65 ساڵ یان زیاترە و نەخۆشیی شەکرەیان هەیە بە توندی پێشنیاریان پێ دەکرێت خۆیان لە ڕۆژووگرتن بپارێزن.\nدووگیانی و شیردان لە ڕەمەزاندا\nئەگەر تۆ دووگیانی یان شیر دەدەی،نابێ بەڕۆژوو بی. دەتوانی ڕۆژووەکانت بۆ پاش لەدایکبوونی منداڵ، و بۆ کاتێک کە منداڵەکەت لەشیر بۆوە، وەدوا بخەی. بۆ منداڵەکە باشتر وایە کە تۆ خواردنی بەسوود بخۆی و بەبەردەوامی ئاو بخۆیەوە. لێکۆڵینەوەکان هێشتا نەیانسەلماندووە کە ڕۆژووگرتن لە ڕەمەزاندا دەبێتە هۆی تووشبوونی کۆرپەلە بە نەخۆشیی جدی، بەڵام ئێمە بەڵگەی پێویستمان بەدەستەوە نییە کە بیسەلمێنێ بەڕۆژوو بوون لەکاتی دووگیانی و شیرداندا کارێکی سەلامەت و بێ زیانە.\nئەگەر بڕیاڕ دەدەی بەڕۆژوو بی، دەبێ دڵنیا ببیەوە کە لەنێوان بەربانگ تا پارشێو خواردنی باش دەخۆی و بەپێی پێویست شلەمەنی دەخۆیەوە. لەماوەی ڕۆژدا خۆت لە چالاکیی جەستەیی ناپێویست بپارێزە. ئەگەر هەستت کرد کۆرپەلەکەت کەمتر دەجووڵێتەوە، یان هەستت بە گێژی، شەکەتی، ڕشانەوە یان دڵتێکەڵهاتن کرد دەبێ ڕۆژوویەکەت بشکێنی. ئەگەر پێت خۆشە بەڕۆژوو بی ڕاوێژ بە پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە لابرەی خووەکانی خواردنی باش لەکاتی دووگیانیدا لێرە.\nئەو نیشانانەی کە دەبێ لەکاتی ڕۆژووگرتندا دەبێ لێیان ئاگادار بی\nڕەنگە لەکاتی ڕۆژووگرتندا هەست بە نائاسوودەیی بکەی. دەبێ ئاگاداریی هەندێک نیشانەی دیاریکراو بی کە ڕەنگە نیشانەکانی نەخۆشی بن.\nئەگەر هەست بە ماندوویی یان گێژی دەکەی، ئەمە دەتوانی نیشانەی پەستانی نزمیی خوێن بێت، و پێویستە پزیشکەکەت ببینی.\nئەگەر دەرشێیەوە یان هەست بە گێژی دەکەی، و کێشەی تەرکیزکردنت هەیە، ئەمە دەتوانێ نیشانەیەکی وشکبوونت و کەمبوونەوەی ئاوی جەستەت بێت. دڵنیا بە لەوەی کە لەنێوان بەربانگ و پارشێودا بەژیرەی پێویست خواردنەوەکان دەخۆیەوە.\nئەگەر لە ڕەمەزاندا بە پێی پێویست ئاو ناخۆیەوە، ئەمە دەتوانێ مەترسیی تووشبوون بە بەردی گورچیلەت تێدا زیاتر بکات.\nتووشبوون بە قەبزی، هەرەسکردنی لاواز و دڵەکزە لەکاتی ڕۆژووگرتندا زۆر باوە. بۆ پێشگرتن لەمە، خواردنی تەندروست بخۆ، لەنێوان بەربانگ و پارشێودا خۆراکی سەلامەت بخۆ.\nزۆر کەس لەکاتی ڕۆژووگرتندا تووشی ژانەسەر و میگرێن دەبن. ئەگەر تووشی ژانەسەری قورس یان بەردەوام بووی پەیوەندی بە پزیشکەکەتەوە بکە.\nئەگەر پێت خۆشە لەکاتی ڕۆژووگرتندا وەرزش بکەی، پێشنیارت پێ دەکرێت تا کۆتایی ڕۆژەکە، بڕێک پێش بەربانگ کە دەتوانی بخۆی و بخۆیەوە، ڕاوەستی.\nSist oppdatert چوارشەممە, 07 نیسان, 2021


بۆچی دەنووسین (٢٩) - قەڵەم\nما 915 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم\nبۆچی دەنووسین (٢٩)\nتاریخ ایجاد در سه شنبه, 03 تیر 1399 11:41\nنووسین دەستەمۆکردنی پووچگەراییە و گەڕانە لە کەلێن و کونەبەرەکانیدا بە مەبەستی دۆزینەوە و سازکردنی مانا. دەنووسین چونکە خودی نووسین مانای ژیانە و رووبەڕووبوونەوەیە لەگەڵ مەرگ. نووسین رەوتی بەردەوامی بەرهەمهێنانی مانایە لە بەرامبەر بەردەوامیی پووچگەرایی.\nچەمکی 'خوا' هەمیشە دەربڕی هێزێکی میتافیزیک بووە بانتر لە هێز و لە شوێنی مرۆڤ. هێزێکی سەرچاوە ئەوەتەی زەین و بیرەوەری مرۆڤ ئیزن دەدا هەبووە و مرۆڤ وەک نیازێکی دەروونی، رۆحی و بگرە وەک تەفسیرێک بۆ زەروورەتی 'بوون' و بۆ لێکدانەوەی لێی رووانیوە. بەڵام هاوکات لە گەڵ هەبوونی ئەم چەمکە، رەوتێکیش هەبووە کە بوونی رەتکردووەتەوە و وەک زەروورەتێک لێی نەڕوانیوە. چەمکی خودا لە دەق دا هەبووەو هەیە و جا بە گوێرەی جۆری دەق و پیلۆتەکەی، ئەم هەبوونە لە نووسەرەوە بۆ نووسەری تر دەگۆڕدرێ.\nزۆر کەس هەن خودا بە بەرهەمی مرۆڤ دەزانن نەک بە پێچەوانەوە. خودا ئەو چەمکەیە مرۆڤ لە رێگای بەخشینی وزەکانی و خەیاڵەکانی خۆی بەو دەیخوڵقێنێ و بەم شێوەیە خودا دەبێ بە وێنای خەیاڵیی مرۆڤ لە خۆی لە جیهانێکدا وا مرۆڤ گیرۆدەی لاوازی و بێدەرەتانییەکانی خۆیەتی.\nخودا وەک چەمکێکی خەیاڵی و پارادۆکساڵ دەرفەتی باش بۆ نووسەر دەخوڵقێنێ کە بتوانێ بە کەڵک لێوەرگرتنی مانا و وێنەی نوێ بخوڵقێنێ. چەمک یاخود هێزێکی ئەوەندە بەهێز کە مرۆڤەکان هەر جارەو و بە جۆرێک لە دەقە ئایینییەکاندا تەعبیری لێدەکەن دەتوانێ ئیلهامبەخشی نووسەریش بۆ چێکردنی مانا و وێنای تازە بێت لێی.\nخودا چەمکێکە هەم هەڵگری مانا گشتییەکانە و هەم وەک خودابوونی خۆی دیاردەیەکی کۆنکرێتیە. لە مانا گشتییەکانیدا دەتوانێ بابەتی دەقی ئایینی و فەلسەفە بێت و لە مانا کۆنکرێتییەکانیشی بابەتی دەقی چیرۆک و رۆمان. خودا وەک بوونەوەرێکی میتافیزیکی چونکە لە دووامانادا بوونێکە لەدەرەوەی بوون و لە راستیدا بوون هەبوونی خۆی لەوەوە وەردەگرێ، بۆیە کەسایەتییەکی سەربەخۆیە و ئەم سەربەخۆبوونە ئیزنی ئەوەی پێدەدا وەک کاراکتێرێک خاوەن شوێنی خۆی لە ناو دەقدا بێت. زۆر نووسەر هەن لە دەقەکانی خۆیاندا لە خودا وەک کاراکتێرێک کەڵکیان وەرگرتووە.\nدیارە یەکەمین کەڵک وەرگرتنەکان لە چەمکی خودا لە دەقدا لە چیرۆکە ئایینییەکاندایە. خودا لەم دەقانەدا هەم وەک خۆی و هەم وەک بەستێنی چیرۆکەکە حوزوری هەیە. بەڵام کەڵک وەرگرتن لە خودا لە چیرۆکی مودێڕندا بەتەواوی جیاوازە لە چیرۆکە ئایینییەکان. لەم جۆرە دەقانەدا خودا شوێنی موقەدەسی خۆی جێدێڵێ و مامەڵەیەکی تری لەگەڵدا دەکرێ.\nئەم شوێنە تازەی خودا پێش لەهەر شتێک پێوەندی بە دەقی مودێڕنەوە هەیە و دەربڕی ئەوەیە کە چلۆن ئەم دەقانە دەیانەوێ مامەڵەیەکی نوێ و سەردەمیانە لەگەڵ چەمکە کلاسیکییەکان بکەن بە مەبەستی تیشک خستنە سەریان لە بەستێنێکی تەواو جیاوازدا. دیارە نیگای کلاسیکیانە لای وایە ئەمە بێ رێزییە بە چەمکە کلاسیکی و موقەدەسەکان. ئەمە ئەوە نیشاندەدا ئەوان لە هەوێن و لە فەلسەفەی چیرۆکی نوێ ناگەن و نازانن کە مرۆڤەکان هەمیشە لە هەوڵی تازەگەری لە هەموو بوارەکاندان بە مەبەستی خوڵقاندنی وێنای نوێ، نەک بە مانای بێ رێزیکردن پێیان.\nخودا چونکە بەرهەمی خەیاڵە، دەتوانێ بەم هۆیەوە یەکێک لە باشترین کاراکتێرەکانی ناو دەق بێت. خەیاڵی بوونی خودا باشترین دەرفەت بۆ خەیاڵی نووسەر دەخوڵقێنێ. بۆ وێنە نووسەر ئەوەندە بەسە بە ئەم بۆچوونەی ناو دەقە ئاینییەکان بزانێ کە خودا جیهانی لە شەش رۆژدا خوڵقاند. گەر نووسەر لە دەقێکی خۆیدا بیر لەوە بکاتەوە ئەگەر جیهان لە چوار رۆژدا خوڵقێندرابا، یاخود لە دە رۆژدا جا ئەوجا دەتوانرا لەگەڵ چ جیهانێکی تر رووبەڕوو بین. دەق دەتوانێ لە رێگای خەیاڵەوە رەوتی خوڵقاندنی دونیا لە دەقە ئایینییەکاندا سەر لە نوێ بگۆڕێتە سەر بەستێنێکی تر و بەم شێوەیە خڵقەتێکی تر لە بوون (واتە حیکایەتێکی تر) پێشکەش بکا!\nسەردەمانێک نیچە گوتی خودا مرد! جا با دونیایەک بێنینە بەرچاوی خۆمان کە بەرییە لە خودا. داخۆ وەها جیهانێک خاوەنی چ تایبەتەندییەکە؟ مرۆڤەکان لە وەها کۆمەڵگایەکدا چلۆن دەژین و چلۆن هەڵسوکەوت دەکەن؟ وەک دەبینین بەستێنێکی لەم چەشنە دەتوانێ بزوێنەری گەلێک شت بێت. یان خودایەک بێنینە بەرچاوی خۆمان کە کتوپڕ لە خڵقەتی جیهان پەشیمان بووەتەوە، یان رێک لە ناوەڕاستی پلانەکانیدا بڕیاردەدا واز لە هەموو شتێک بێنێ و چیتر لە رەوتی رووداوەکاندا دەخالەت نەکا. داخۆ ئەمە خۆی لە خۆیدا ناتوانێ بزوێنەری گەلێک خەیاڵی جوان و نایاب لە نووسەر بە مەبەستی خوڵقاندنی دەق بێت؟\nگەر خودا خوڵقێنەری هەموو شتێکی ئەم دونیایە بێت، ئەوا بیری نەبوونی خودا لە مێشکی مرۆڤەکانیشدا هەر خوڵقێندراوی دەستی خۆدا خۆیەتی. بۆیە ئەم بیرە بەپێچەوانەی رای بەشێکی مرۆڤە ئایینییەکان، نەک کوفر نیە بەڵکو بەشێک لە پێویستیی ژیانە و بگرە باوەڕداران لەم بۆچوونەوەیە دەتوانن هێز وەربگرن. وەک دەگوترێ ئارگیومێنت لە رەتکردنەوەی ئارگیومێنتی بەرامبەری خۆیدایە دەتوانێ ببێتە ئارگیومێنت. باوەڕمەندبوون بە خودا لە جەوێکدا وا هەموو باوەڕیان بە خودایە، چەمکی خودایش بەرەبەرە بەرەو لەبیرکردن دەبا و تەنیا 'هیچ' جێگای دەگرێتەوە.\nدەقی مودێڕن بە جیاکردنەوەی چەمکی خودا لە بەستێنی ئایینی و کلاسیکی، ئەو دەرفەتە دەخوڵقێنێ کە خودا لە گۆشەنیگای ترەوە و لە بەستێن و لە پەیوەندی لەگەڵ چەمک و بواری تردا بکەوێتەوە بەر لێکدانەوە و لێڕوانینەوە. بەم شێوەیە خودا خۆی نوێ دەکاتەوە و بە زمان و بە فۆڕمی ئەمڕۆ دێتەوە ناو جیهانی مرۆڤ.\nدیارە ئەم گۆڕانە دەبێتە هۆی ئەوەی خودا تەقەدوسی نەمێنێ، بەڵام داخۆ پێوەندی ئێمە لەگەڵ خودا دەبێ بەردەوام موقەدەسانە بێت، یان سەرئەنجام دەبێ بکەوینە ناو بواری دیکەیشەوە؟ پێدەچێ توانای ئەقڵی و توانای ئەدەبی و هونەری مرۆڤ (بە گوێرەی دەقە ئاینییەکان ئەمانەیش لە خوداوە هاتوون) ئەم دەرفەتە بەگشتی بۆ مرۆڤ دەخوڵقێنن کە ئیزنی پێداچوونەوەی بەردەوامیان هەبێ. رەنگە خودایش لە دوومانادا نەیارە ئاقڵەکانی خۆی لە دۆستە گەمژەکانی خۆشتر بووێت و شوێنێکیشی لە بەهەشت بۆ ئەوان دانابێ. ئەو نەیارە ئاقڵانەی وا هەمیشە دنەدەری دۆستە گەمژەکانن بۆ بیرکردنەوە.\nدەق پانتایی ئازادی و دیمۆکراسییە. لە وەها پانتاییەک خودا دەرفەتی ئەوە پەیدا دەکا شوێنی باوکسالارانەی خۆی جێ بێڵێ و بۆ ماوەیەکیش بێت وەک خوڵقێنراوەکانی دەستی خۆی هەڵسوکەوت بکا. لە وەها شوێنێکدا ئیتر تەنیا شەیتان نیە بێ ئەمری دەکا، بەڵکو مرۆڤەکانیش راستەوخۆ دەکەونە هەڵسوکەوت و مامەڵە لە گەڵ خودا و بەم شێوەیە سەرلەنوێ خودا تامی شکست و سەرکەوتنەکانی خۆی دەکاتەوە. ئەمە ژیانبەخشینەوە بە میتافیزیایە لەناو دەقدا. زەمینی کردنی چەمکە هەست پێنەکراوەکانە.\nئەو نووسەرەی دەتوانێ لەسەر خودا بنووسێ و خودا بکا بە یەکێک لە کاراکتێرەکانی خۆی کە خاوەن کەسایەتییەکی ئازاد بێت. وەک چۆن خودا لە خەیاڵ و لە گەمەیەکی ئازادانەدا جیهانی خوڵقاند، نووسەریش دەبێ بچێتە شوێن و پێگەیەکی وەها بە مەبەستی خوڵقاندنی دەق. خودا ئێمەی کردە کاراکتێرەکانی رۆمانی خڵقەتی جیهان و نووسەریش لە دژکردەوەیەکدا خودا دەکاتە کاراکتێری رۆمان و چیرۆکی خۆی بۆ ئەوەی بە خودای نیشان بداتەوە کە هەڵەی نەکردووە مرۆڤی لە شکڵ و شێوازی خۆی دروستکردووە.\nهەڵبەت دەربازبوون لە بڤەکانی خودا وەک دەربازبوون نیە لە بەربەستە دەرەکییەکان. ئەم دەربازبوونە زیاتر لە رزگاربوون لە بەربەستە دەروونییەکان دەکا و بۆیە رەنگە لە توانای هەموو کەسێکدا نەبێت، بەڵام بەهەرحاڵ ئەو نووسەرەی خودا دەکا بە یەکێک لە کاراکتێرەکانی دەقی مودێڕن (یان بەستێنی ئەم جۆرە دەقە)، دەبێ لەوەها بەربەستێکدا لە گەمە و لە بیرکردنەوەیەکی مەعریفیانە و ئەدەبیانەی نامودێڕن رزگاری بووبێ و کەوتبێتە جۆرێکی تر لە مامەڵە لەگەڵ ئەم چەمکە گرینگە.\nنووسین جورئەتی بە جۆرێکی تر نووسینەوەی خڵقەتی دونیایە. بەکاراکتێرکردنی خوڵقێنەری ئەم جیهانە و مامەڵەیەکی بەرامبەرە لەگەڵیدا بە بێ قایلبوونی هیچ شوێنێکی موقەدەس بۆی. ئێمە دەنووسین لەبەر ئەوەی دەتوانین ئەو چەمکە گشتییانەی وا بەشێوازی کۆنکرێتیش خۆیان نیشاندەدەن، بکەین بە پاڵەوانی چیرۆکەکانمان. نووسین لاساییکردنەوەی خودایە، یاخود سەلماندنی لاساییکردنەوەی خودایە لە مرۆڤ.\nپووچگەرایی بریتییە لە جیهانێک بە بێ مانا، بە بێ هیوا و بە بێ داهاتوو. مرۆڤ لە وەها دۆخێکدا هەست بە هیچ چەشنە پێوەندییەک لەگەڵ دەورووبەری و لەگەڵ بوون ناکا. هەموو شتێک تا ئەوپەڕی خۆی بێ بنەما و لەرزۆکە. هەست بە هیچ چەشنە زەوییەکی رەق لە ژێر قاچەکانیدا ناکا. پووچگەرایی دانیشتن لە ژوورێکی رووت و قووتە بە جووڵەیەکی کەمەوە. هەموو شتێک تا ئەوپەڕی خۆی ئارام و ئەهوەن دەبێتەوە و ساتەکان لە بێ جووڵەترین ئاستی خۆیاندا تێدەپەڕن. لە پووچگەراییدا مەرگ وەها بەرجەستە دەبێتەوە کە ژیان بەگشتی دادەپۆشێ. گەر بەلێنە رۆژێک لە رۆژەکان بمرین، گەر قەرارە لە دووای مەرگ هیچ شتێک نەبێ و 'هیچ' هەموو شتێک داگیربکا، ئیتر چ شتێک مانای دەمێنێ؟ پووچگەرایی لە راستیدا شیوەنی فەلسەفی و دەروونیی مرۆڤە بۆ کاتی بوونی ژیان و بۆ ئەوەی کە مرۆڤ تێدەگا لەگەڵ ماناکان لەدایک نابێ. تازە ئەگەر لەگەڵ ماناکانیش لەدایک بێت ئەوا ئەم مانایانە لە ئاست کورتی ژیان و حەقیقەتی مەرگدا ئەوەندە بچووکن کە هیچ گارانتی و هیچ چێژێکی ئەبەدی نابەخشن. پووچگەرایی ئەو حاڵەتەیە کە لە دووای خوێندنەوەی باشترین دەقەکانیش دەتوانین لەخۆمان بپرسین "کەچی؟"، "ئەی دووای ئەوە؟" دووای ئەوەیش کە جوان چاوهەڵدێنین و دوورتر دەڕوانین دەبینین مەرگە و کۆتاییە و،... ئیتر هیچ.\nلەوەها حاڵەتێکدا هەموو شتێک لامان وەک یەکی لێدێت. پاشا بیت یان گزیر، لە کاخدا بژیت یان لە کۆخدا،... فەرق ناکا. پووچگەرا لە ئیستادا نوقم دەبێ و داهاتوو مانای خۆی لەدەستدەدا. ئیستایش چونکە تیژتێپەرە و دەستەمۆناکرێ کەواتە بێ مانایە. رابردوویش کە جیهانێکی یەکجار دوورە. جیهانێک کە بە زیادبوونی بەردەوامی چرکەکان هەتا دێت قەبارە و بارستاییەکەی زیاتر دەبێت و ئەوەندەی تر باری سەر شانمان قورستر دەکا. رابردوویەک کە قەت دەستمان پێی راناگاتەوە.\nمرۆڤی پووچگەرا کاتێک پێوەندییەکانی لەگەڵ زەمەن و لەگەڵ ماناکان لەدەستدەدا ئەوەی بۆی دەمێنێتەوە تەنیا زەرفێکی بەتاڵە. ئەو ناوەڕۆک لەدەستدەدا، بەڵام زەرف و چوارچێوە نا. 'بوون'یش بە هەر دوو بوارەکەی، واتە هاوکات لەگەڵ هەبوونی ناوەڕۆک و فۆڕم مانا وەردەگرێ. ونکردنی ناوەڕۆک دەمانکا بە فۆڕمێکی بەتاڵ کە ئەگەرچی دەکرێ بە هەر شتێک پڕبکرێتەوە، بەڵام لە راستیدا پڕناکرێتەوە. کەواتە پووچگەرایی بەرجەستەبوونی فۆڕمە. فۆڕمێک کە تەنیا وەک فۆڕم ژیانی بەسەردا سەپاوە، ژیانێک کە دەکرێ هەر چرکەساتێک لە رێگای خۆکوژییەوە لەناوببرێت.\nبۆیە پووچگەرایی دراوسێی خۆکوژییە. گەر ماناکان بزربوون و هومێد نەما، مرۆڤ بۆ دەبێ بژی؟ بۆیە پووچگەرا لەو مەرگەی وا ژیان و بوونی لە مانا بەتاڵ کردووەتەوە هەتا دێت نزیکتر دەکەوێتەوە و بەشێوەی دەستکرد رەوتەکەی خێراتر دەکا. ئەو چاوەڕوانی مەرگ نامێنێتەوە. دەیەوێ پووچی لە رووبەڕووبوونەوەی خێراتر لەگەڵ مەرگ دەستەمۆبکا، دیارە بە قازانجی هەمان پووچی.\nبەڵام بەڕاستی دەکرێ مرۆڤ ئاوەها لە ماناکان و لە هومێد بەتاڵ بکرێتەوە؟ بێگومان نا. لۆژیکی ژیان وەهایە هەتا هەبی ئەوا بوونەکەت بەجۆرێک لە جۆرەکان دراوسێی مانا و هومێدە. پووچگەرایش لەمە بەتاڵ نیە، تەنیا ئەوەیکە ئەو لەم دوو چەمکەدا هیچ داهاتوو و هیچ گۆڕانکارییەکی ئەوتۆ بە قازانج نابینێ. لای ئەو ماناکان و هومێدیش لە دوواماندا بێکەڵکن. تەنیا دڵخۆشکردنێکی کاتین و ئەوەندەی پێناچێ تەواودەبن و لە دەور دەچنەدەرەوە.\nرەنگە بە شێوەیەک لە شێوەکان پووچگەرایی بانگهێشتکردنەوەی ماناکان بێت لە رێگای رەتکردنەوەیان. داواکردنە لێیان گەر دەیانەوێ هەبن، دەبێ بەڕاستی هەبن و ئەوەندە دڕدۆنگی نەبەخشن و ئەوەندە لەگەڵ خۆیان و لەگەڵ دەورووبەریان درۆنەکەن. گەر ماناکان مانان لەبەر ئەوەی دیوی بەرامبەری پووچگەرایین، کەواتە پووچگەراییش لە خۆیدا هەڵگری مانایە بە پێچەوانەی ناوەکەی و بە پێچەوانەی رواڵەتی فەلسەفەکەی. بۆیە پووچگەرا دەتوانێ خاوەن تەعبیری جوان لە هەموو ماناکان بێت لە عەینی بێ باوەڕی پێیان. پووچگەرایی دەتوانێ شێواز و سەبکێکی باش بێت بۆ شۆڕبوونەوە و قووڵبوونەوە بە ماناکاندا. لەبەر ئەوەی بەخشێنەری جۆرێک لە بێ دەربەستییە و ئەمە هەڵگری ئازادی و بێباکییەکە وا دەتوانێ لە دەربڕینی رادا و لە بەرینکردنی سنوورەکانی بیرکردنەوەدا ئازاترمان بکا.\nپووچگەرایی هەروەها دەتوانێ تەژی بێت لە مانا و، خاوەن بنەمای فەلسەفیش بێت. بێهۆ نیە جگە لە ئەدەب و لە هونەر، رەوتێکە لە ناو فەلسەفەیشدا و دەبێتە دراوسێ وجوودگەرایی و نیهیلیزم. پێداگریی وجوودگەرایی (بوونگەرایی) لە سەر ئەوەی بوون پێش زات دەکەوێ و هەروەها پێداگرتن لە سەر ئازادیی مرۆڤ، لە راستیدا پێداگرتنە لەسەر ئەوەی لە ژیاندا بەشێوەی خۆبەخۆ مانا بوونی نیە و ئەوە ئەرکی مرۆڤە ئەم مانایە دابهێنێ. نیهیلیزمیش لە رێگای رەتکردنەوەی ئۆبژەبوونی بایەخەکان پێ لەسەر سوبژەبوونیان دادەگرێ و لێرەوە خودی مرۆڤ دەوری سەرەکی لە داهێنانیاندا دەگێڕێ. پارادۆکسی پووچگەرایی لەوەدایە لە عەینی رەتکردنەوەی مانا، بەڵام بۆ ئەم رەتکردنەوەیە پێویستی بە داهێنانی مانایە! لە بەرامبەر ئەو هەموو رێچکە فەلسەفی و ئەدەبی و هونەرییەدا گەر ئەم کارە نەکا ئەوا ناتوانێ ببێ بە رەوتێکی گرینگ و جێی سەرنج و بۆیە دەبێ زۆر خێرا شوێن چۆڵکا.\nئاڵبێرت کامۆ لای وایە لە بەرامبەر پووچگەراییدا مرۆڤ دەتوانێ سێ شت بکا: یان ملکەجی بێت و دەستبداتە خۆکوژی، یان ئایینێک هەڵبژێرێ، یاخود لەناو خودی ئەم چەمکەدا مانایەک بدۆزێتەوە. بێگومان زۆربەی مرۆڤەکان دەستدەدەنە هەڵبژاردنی ئایین، بەشێکی گرینگیش خۆدەکوژن و بەشێکیش هەوڵدەدەن لەناویا مانا بدۆزنەوە. وادەردەکەوی کە بەشی سێهەم واتا دۆزینەوەی مانا دژوارترین کار و هەڵبژاردنی ئایین ئاسانترینیان بێت. لەبەر ئەوەی دۆزینەوەی مانا ئەرکێکی یەکجار تاقەتپڕوکێنە و مرۆڤ دەبێ لەسەر قاچەکانی خۆی بۆ ئەم مەبەستە راوەستێ و هەڵبژاردنی ئایینیش چونکە هەڵبژاردنی هەڵبژاردەی خەڵکیە و پێویستی بە بیرکردنەوەی زۆر نیە، دەبێتە خۆلەگەڵ خستنێکی هەڕەمەکی. لە ئایین دا مرۆڤ شتێک هەڵدەبژێرێ کە زۆرینەیەک لەوە پێش هەڵیانبژاردووە و ئەوەی لە باشترین حاڵەتدا بۆی دەمێنێتەوە ئەوەیە ئەم هەڵبژاردنە لای خۆی بە شێوەیەک لە شێوەکان پاساوی (بە جۆرێک ئەقڵانی) بداتەوە. دیارە کەسەکە ناچار نیە بەمە. لەبەر ئەوەی بۆ زۆر کەس لەپاڵ زۆرینەبووندا هەمیشە دڵنیایی دەبەخشێ و ئیتر زۆر نیاز بە بیرلێکردنەوە ناکات.\nبەڵام ئەوەی لەم قسەیەی کامۆدا زیاتر گرینگە هەمان بەشی سێهەمەیە، واتە دۆزینەوەی مانا لەناو خودی چەمکەکەدا. ئەمە ئەوە دەگەیەنێ کە پووچگەرایی دەتوانێ وەک بەستێنێکی گشتی سەرچاوەی مانا (ماناکان) بێت. خودی ئەم چەمکە ئەوەندە جێی سەرنج و یاخی و قووڵە کە دەتوانێ ببێتە دەستپێکی گەلێک مانا. جا رەنگە لەبەر ئەمەیە ئێمە پێویستمان بەوە هەیە بۆ یەک جار لە ژیانیشماندا بێت (لانیکەم)، پووچگەرا بین. لە مانایەکی هیگلیانەدا پووچگەرایی دەتوانێ لەگەڵ خۆمان، لە رەوتی بیرکردنەوەدا، بمانخاتە ناو سیانەی 'تێز، ئانتی تێز، سەنتێز'ەوە و بەم شێوەیە لە پرۆسەی گەشەی دیالیکتیکیانەوە بچینە ئاستێکی بەرزترەوە. بەهێزترین ماناکان ئەوانەن وا بە باشترین شێواز دەتوانن ئارگیومێنت لەدژی پووچگەرایی بەکاربێنن.\nهەڵبەت دەبێ ئەوەیش ئیزافەبکەین کە دۆزینەوەی مانا لە ناو بەستێنی خودی پووچگەراییدا بەمانای هەڵوێستی سەداسەد دژ لەبەرامبەر ئەم بیرۆکەیەدا نیە. رەنگە ئێمە هەمیشە بە جۆرێک لە جۆرەکان پووچگەرا دەمێنێنەوە، تەنیا لەبەر ئەوەی ماناکان بەشێوەی زاتی لە جیهاندا بوونیان نیە و لە راستیدا خوڵقێندراوی دەستی مرۆڤن؛ یاخود لەبەر ئەوەی مەرگ وەک راستییەکی تاڵ بوونی هەیە و ئێمە جێناهێڵێ. بەڵام گرینگ ئەوەیە بتوانین بەردەوام مانا لە ناو ئەم بەستێنە ترسناکەدا بەرهەم بێنینەوە و بەم هۆیەوە ئاراستە بە ژیانمان بدەینەوە.\nئێمە دەنووسین لەبەر ئەوەیکە نووسین سەرەکیترین شێوازی چێکردنی بیر و مانایە لە جیهانێکی بێ مانادا. نووسین دەستەمۆکردنی پووچگەراییە و گەڕانە لە کەلێن و کونەبەرەکانیدا بە مەبەستی دۆزینەوە و سازکردنی مانا. دەنووسین چونکە خودی نووسین مانای ژیانە و رووبەڕووبوونەوەیە لەگەڵ مەرگ. نووسین رەوتی بەردەوامی بەرهەمهێنانی مانایە لە بەرامبەر بەردەوامیی پووچگەرایی. جگە لە ئامرازی بەرهەمهێنان و کار، نووسین بوارێکی تری داهێنانی مرۆڤ و زیادکردنی بوونێکی ترە بە جیهان.\nژاک و ئاغاکەی\nژاک و ئاغەکەی\nنووسەر: میلان کۆندێرا\nو: رەند زارعی


گه‌ڵاڵه‌ی داخوازینامه بۆ ره‌سمیکردنی کرمانجی خواروو\nکوردی وه‌ک زمانێکی جووت – ستاندارد:\nتێبینی سه‌باره‌ت به\nگه‌ڵاڵه‌ی داخوازینامه بۆ ره‌سمیکردنی "کرمانجی خواروو"\nد. ئه‌میر حه‌سه‌نپوور- زانکۆی تۆرۆنتۆ، کانادا\nداخوازینامه‌یه‌ک گه‌ڵاڵه‌کراوه بۆ ئه‌وه‌ی داوا له حکوومه‌تی هه‌رێم بکا که "کرمانجی خواروو" (سۆرانی) وه‌ک زمانی ستانداردی کوردی به‌ره‌سمییه‌ت بناسرێ. له ئه‌و داخوازینامه‌دا، داواکراوه: یه‌که‌م: به یاسایه‌ک بڕیار بدرێ له‌سه‌ر به‌فه‌رمی‌ناسینی شێوه‌زاری کرمانجی خواروو وه‌ک بناغه‌ی زمانی ستانده‌ردی کوردی، له‌هه‌رێمی کوردستانی عێراقدا. دووه‌م: به‌یاسایه‌کی هاوپێچ (مرفق) بڕیار بدرێ له‌سه‌ر دامه‌زراندنی ئینستیتیوتێکی نه‌ته‌وه‌یی له کوردستاندا، بۆ لێکۆڵینه‌وه و ساغکردنه‌وه و ئارشیفکردنی هه‌موو شێوه‌زاره‌کانی زمانی کوردی و پێشکه‌شكردنی پێشنیارو لێكوڵێنه‌وه‌ی به‌رده‌وام بۆ موتووربه‌کردنی زمانی فه‌رمی به‌وشه و فره‌ییز و زاراوه‌ی هه‌موو شێوه‌زاره‌کانی تر.\nئه‌و داخوازییه ده‌یه‌وێ یه‌کێک له‌سێ له‌هجه ئه‌ده‌بییه‌کانی کوردی، ئه‌وه‌ی که ناوی "سۆرانی"، "کوردی ناوه‌راست" یان "کرمانجی خواروو"ی لێندراوه، به‌زه‌بری قانوون و ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی، بکرێت به‌زمانی ره‌سمی و ستانداردی کوردی. ده‌وری له‌هجه‌کانی تریش (کرمانجی ژووروو، هه‌ورامی....) ئه‌وه‌بێ که خزمه‌ت بکه‌ن به ده‌وڵه‌مه‌ندکردنی ئه‌و زمانه ستاندارده. ئه‌و داخوازییه، ئه‌گه‌ر به‌پێوانه زانستییه‌کانی زمان هه‌ڵیسه‌نگێنین، به‌هه‌ڵه‌چووه و له‌باری سیاسییه‌وه تووشی هه‌ڵه‌یێکی گه‌وره‌تر بووه. زۆر به کورتی:\n1. زمانی کوردی، وه‌ک زمانی هه‌رمه‌نی، ئالبانی و نۆروێژی، زمانێکی جووت- ستاندارده: دوو ستانداردی هه‌یه، کرمانجی و سۆرانی (من لێره‌وپاش، له‌به‌ر هاسانکردنه‌وه‌ی نووسین ئه‌و دوو ناوه ده‌کاردێنم). له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌ورامی ئه‌ده‌بییاتێکی کۆنی هه‌یه، وه‌ک دوو له‌هجه‌که‌ی تر پرۆسه‌ی ستانداردبوونی ده‌ست‌پێ‌نه‌کردووه؛ له‌هجه‌ی دملی یان زازاش بۆ نووسین زۆر که‌م ده‌کار هێندراوه.\n2. زۆربه‌ی گه‌لی کورد به کرمانجی قسه ده‌که‌ن: ته‌واوی کوردی سوورییه، ته‌واوی کوردی هه‌رمه‌نستان، زۆربه‌ی کوردی تورکییه، به‌شێک له کوردی ئێران و عێراق کرمانجی زمانن. سۆرانی ته‌نیا له کوردستانی عێراق و ئێران، ئه‌ویش ته‌نیا له ناوچه‌کانی ناوه‌راست قسه‌ی پێده‌کرێ.\n3. له روانگه‌ی زمانناسییه‌وه، هیچ له‌هجه‌یێک له‌هجه‌یێکی تر باشتر نییه. هه‌ر له‌هجه‌یێک ده‌توانێ ببێته زمانی ستاندارد. ستاندارد بوونپێوه‌ندی به باروودۆخی غه‌یری- زمانی (واته ئابووری، کۆمه‌ڵایه‌تی، سیاسی...) هه‌یه. نووسین و ئه‌ده‌بیات له‌پێشدا به‌هه‌ورامی و کرمانجی ده‌ستی‌پێکرد. سۆرانی زۆر دره‌نگتر، نزیکه‌ی سێ سه‌ده دوایه، بۆ نووسین ده‌کارهات، به‌ڵام له باروودۆخی دوای شه‌ڕی جیهانی یه‌که‌م هه‌لی بۆ ره‌خسا که ستاندارد بکرێ.\n4. پرۆژه‌ی ستانداردبوونی زمانی کوردی، له‌به‌ر دابه‌شکرانی کوردستان له‌ناو چه‌ند ده‌وڵه‌تدا و به هۆی سیاسه‌تی زمانکوژی، به‌شیوه‌یێکی ئاسایی وه‌ڕێ نه‌که‌وت و درێژه‌ی نه‌بوو. ئه‌و پرۆسه‌یه کاتێک ده‌ستی‌پێکرد که گه‌لی کورد له نێوان ئێران و عوسمانیدا دابه‌ش ببوو وبه‌شێکی که‌میش له رووسییه بوون. ستانداردکردن له سه‌ره‌تاوه خۆڕسکی بوو، واته به‌بێ به‌رنامه‌یێکی له‌پێشدا گه‌ڵاڵه‌کراو و به‌بێ تیۆری و زانستی زمانناسی. ئه‌و پرۆژه‌یه به بڵاوبوونه‌وه‌ی روژنامه‌ی کوردستان له 1898 ده‌ستی پێکرد، کاتێکی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تیی کورد له ئارادا نه‌بوو. کوردستان زۆرتر به کرمانجی بوو له‌به‌رئه‌وه‌ی بڵاوکه‌ره‌وه‌که‌ی، به‌درخانییه‌کان، کرمانجیزمان بوون. رۆژنامه‌گه‌ری دوای 1908 هه‌م به کرمانجی بوو و هه‌م به‌سۆرانی به‌ڵام کرمانجی زاڵ بوو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خوێنده‌وار و رۆشنبیر و خوێنه‌ره‌وه زۆرتر کرمانجیزمان بوون.\n5. دوای شه‌ری جیهانی یه‌که‌م، به‌شی عوسمانی کوردستان، که به‌شی هه‌ره گه‌وره بوو، دیسان دابه‌شکرا و ئه‌و دابه‌شییه پێوه‌ندی نێوانله‌هجه‌کانی گۆڕی. به رووخانی ده‌وڵه‌تی عوسمانی (1923-1918) و دامه‌زرانی کۆماری تورکییه (1923) به تایبه‌تی دوای 1925، کرمانجی به شێوه‌یێکی دڕندانه سه‌رکوت کرا. له سوورییه‌ش، که فه‌رانسه دایمه‌زراند (1946-1918)، رێگه نه‌درا کرمانجی له خوێندندا ده‌کاربێ و رۆژنامه‌گه‌ریش ته‌نیا له 1932 هه‌تا 1935 و له‌ساڵانی شه‌ڕی جیهانی دووه‌م "ئازاد" بوو. دوای شه‌ری جیهانی یه‌که‌م (1918-1914)، ته‌نیا له عێراق (له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئینگلستاندا) و یه‌کێتی سۆڤێت (1921 به‌و لاوه) زمانی کوردی له خوێندن و نووسین و چاپه‌مه‌نی و رادیۆ ده‌کارهات و پرۆژه‌ی ستانداردکردن هاته‌گۆڕێ. له‌عێراقێ، ستانداردکردن بێ به‌رنامه‌بوو، واته رۆژنامه‌نووس و نووسه‌ر و بڵاوکه‌ره‌وه‌ی کتێب و وه‌رگێڕه‌کان بۆچوونی جیاوازیان هه‌بوو؛ به‌ڵام له ئه‌و بێبه‌رنامه‌ییه‌شدا، یه‌کده‌نگی به‌دیده‌کرا (بۆ وێنه له وشه‌ڕۆنان، په‌تیکردن، گۆڕین یان چاککردنی ئه‌لف وبێ). پرۆژه‌ی ستانداردکردنی زمانی کوردی به سۆرانی، ئه‌ویش له‌سه‌ر بنچینه‌ی بن- له‌هجه‌ی سلێمانی، به‌ڕێوه‌ده‌چوو نه‌ک له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و بن ـ له‌هجه‌یه له ئه‌وانی تر باشتر بوو به‌لکوو له به‌ر ئه‌وه‌ی شاری سلێمانی ناوه‌ندی بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی بوو، خوێنده‌وار و رۆشنبیری زۆرتر بوو و ناوچه‌ی بادینان زۆرتر عه‌شیره‌یی بوو و شاری گه‌وره‌ی نه‌بوو. ته‌نیا له یه‌کێتی سۆڤێت، بۆ ستانداردکردنی زمانی کوردی رێباز و به‌رنامه دیاریکرا ( کۆنگره‌ی 1934 ی یێره‌وان)، به‌ڵام کوردی سۆڤێت به‌ژماره زۆر که‌م بوون، و له‌قه‌فقاز و ئاسیای ناوه‌ندی بڵاوببوونه‌وه، و له 1937 هه‌تا دوای شه‌ری جیهانی دووه‌م سه‌رکوتکران، و ده‌وڵه‌تانی ناوچه رێگه‌یان نه‌ده‌دا پێوه‌ندی له‌نێوان ئه‌وان و پارچه‌کانی تری کوردستان هه‌بێ. له ئه‌و باروودۆخه‌دا، بن-له‌هجه‌ی سلێمانی له کوردستانی عێراق پرۆسه‌ی ستانداردبوونی به‌رده‌وام بوو، تا راده‌یه‌کیش له کوردستانی ئێران. سه‌رباقی ئه‌وه‌ی زمانی کوردی له ئێران سه‌رکوت ده‌کرا، هێزی پێده‌درا (به‌تایبه‌ت به‌درێژایی ته‌مه‌نی کورتی کۆماری کوردستان.)\n6. داخوازینامه داوا ده‌کا سۆرانی "له هه‌رێمی کوردستانی عیراقدا" به‌ره‌سمییه‌ت بناسرێ. به‌ڵام ئه‌گه‌ر شتێکی وا بکرێ (جوێکردنه‌وه یان دابڕانی له‌هجه‌کان، له‌توکوتترکردنی پرۆسه‌ی ستاندارد بوون، و سه‌پاندنی ۆه‌ر کوته‌ی له ناو سنووری ده‌وڵه‌تێکدا) دیسان به‌رنامه‌یێکی وا سه‌رناکه‌وێ و زیانێکی سیاسی زۆری ده‌بێ. ئه‌گه‌ر له‌رابردوودا سۆرانی له‌عێراق و کرمانجی له سۆڤێت ده‌یانتوانی، بێ خۆهه‌ڵقوتاندن له‌یه‌کتر، ستاندارد بن، ئێسته ئه‌و پێوه‌ندییانه گۆڕاون، په‌رژینی سنووره‌کان نزمتر بوون، پارچه‌کان تیکه‌ڵاوتر بوون، تێکنۆلۆژی راگه‌یاندن (تلڤیزیۆنی ساتلایت، ئینترنێت، ته‌له‌فۆن...) سنووره‌کانی شێواندووه. قورسایی له‌هجه‌کانیش وه‌ک جاران نه‌ماوه، هه‌ر بۆیه هه‌وه‌ڵ تلڤیزیۆنی ساتلایت کرمانجیزمانه‌کان دایانمه‌زراند و زۆرتر به کرمانجی بوو تا سۆرانی. کرمانجیزمانه‌کان له‌تورکییه، به‌خه‌باتی خۆیان، مافی بڵاوکردنه‌وه به‌زمانی خۆیان ئه‌ستاندووه و ده‌وڵه‌تی تورکییه‌یان وا لێکردووه که به‌و زوانه رادیۆ و تلڤیزیۆنی ساتلایت به کرمانجی ده‌ست‌پێ‌بکا. له کوردستانی عێراقیش، بادینان چیتر مه‌ڵبه‌ندی عه‌شیره‌ت و ورده‌شاران نییه.\n7. دوای وه‌لاچوونی ده‌سه‌ڵاتی ریژیمی به‌عس له‌سه‌ر به‌شێک له کوردستان له1991 ، کرمانجیزمانه‌کان له کووچه و کۆڵانان و له دووکان و ئیداره‌کاندا به‌نووسین و به ئاخاوتن کرمانجییان ده‌کارهێنا و سۆرانی زمانه‌کانیش وه‌ک جاران ده‌کارهێنانی له‌هجه‌ی خۆیان درێژه‌پێدا. دیاره سۆرانی هێشتا ده‌سه‌ڵاتی زۆرتره، ئه‌وه‌ش له‌به‌ر پێوه‌ندی نابه‌رابه‌ری نێوان دوو له‌هجه‌که‌یه له کوردستانی عێراقدا، نه‌ک له به‌ر ئه‌وه‌ی سۆرانی له کرمانجی پێشکه‌وتووتره، یان سۆرانی ستانداردبووه و کرمانجی نه‌بووه. راسته که چاپه‌مه‌نی زۆرتر به سۆرانی بووه به‌ڵام هیچبابه‌تێک نییه که بکرێ به سۆرانی باسی بکرێ و به کرمانجی نه‌کرێ. ره‌سمیکردنی له‌هجه‌یێک ده‌سه‌ڵات ده‌دا به له‌هجه‌که و به ئه‌وانه‌ی به‌و له‌هجه‌یه قسه‌ده‌که‌ن و له هه‌مانکاتدا ئاخێوه‌رانی له‌هجه‌کانی تر له‌و ده‌سه‌ڵاته بێبه‌ش ده‌کا. ئه‌وه‌ش کێشه‌که ده‌کا به‌کیشه‌ی ماف و دێمۆکراسی.\n8. کوردی زمانێکی جووت-ستاندارده و ئه‌گه‌ر قه‌رار بێ بکرێته تاقه-ستاندارد، به‌بێ زه‌بروزه‌نگی ده‌وڵه‌تی سه‌رناگرێ و ئه‌و زه‌بروزه‌نگه‌ش به ئامانجی خۆی ناگا و ناکۆکی قووڵتر و به‌رینترده‌کا. ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستی داخوازینامه ئه‌وه‌یه که نه‌ته‌وه یه‌کبگرێ و جیاوازی دوو له‌هجه‌که نه‌بێته سه‌رچاوه‌ی لێکهه‌ڵبڕانیان، ره‌سمیکردنی سۆرانی پرۆسه‌ی جیابوونه‌وه خێراتر ده‌کا. ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست ئه‌وه‌یه نه‌ته‌وه‌ی کورد وه‌ک سرب و کروات یان چێک و سلۆواک لێکهه‌ڵنه‌بڕن، ره‌سمیکردنی سۆرانی به‌رنامه‌یێکی وا وه‌دی دێنێ.\n9. جیاوازی زمان و له‌هجه وه‌ک نوقسان و دواکه‌وتوویی و لێقه‌ومان چاوی لێکراوه به‌ڵام ده‌کرێ وه‌ک ده‌وڵه‌مه‌ندیی و جوانی و هه‌ڵکه‌وتوویی دابندرێ. ئه‌و بۆچوونانه‌ش له بواری دوو جیهانبینی و دوو ئیده‌ئۆلۆژی و دوو سیاسه‌تی لێکجیاواز سه‌ریان هه‌ڵێناوه. کێشه‌ی ماف و دێمۆکراسی له ناخی ئه‌و ناکۆکییه‌دا ماڵی کردووه.


(تێد پۆ) و ئێران.\nئاماده‌کردنی: محه‌مه‌د حه‌کیمی\n"تد پۆ" یاسادانەری کۆماریخواز، کە بەتازەگی لە ئێراق گەراوەتەوە دەڵێت: ئێران بە دەستێوەردانەکانی خۆی لە نێو کاروباری عێراقدا تێدەکۆشێت تا بارودۆخی ئەو وڵاتە بخاتە ژێر چاوەدێری خۆیەوە. ناوبراو کۆماری ئیسلامی بە بەرپرسی هێرشی چەکدارە توندرەوە شیعەکان بۆ سەر هێزە ئەمریکاییەکان دەناسێنێت و دەڵێت: رژێمی ئیسلامی ئێران تێدەکۆشێت بۆ ئەوەی حکومەتی عێراق بخاتە ژێر چاودێری و کونترۆڵی خۆیەوە. ئەم پرسە زۆر جێگەی داخە و من لە سەر ئەو باوەرەم کە ئەم هێرشانە لە لایەن ئێرانەوە رێک دەخرێن. لە رۆژانی ڕابردوودا، دەریاساڵار "مایک مولن"سەرۆکی ستادی هاوبەشی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکا و "لئون پانێتا" وەزیری بەرگری ئەو وڵاتە، لە مەڕ هەناردە کردنی کۆمەڵێک چەکی پێشکەوتوو بۆ چەکدارە شیعەکانی عێراق لە لایەن رژێمی ئیسلامیەوە هۆشداریدا. "پانێتا" لە رۆژانی ڕابردوودا رایگەیاندبوو کە ئەگەری ئەوە لە ئارادایە کە ئەمریکا بە تەنیا هێرش بکاتە سەر ئەو هێزانە. "تد پۆ" لەمبارەوە دەڵێت: ئێمە وەکوو وڵاتێکی ئازاد ناتوانین دەستێوەردانەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران قەبووڵ بکەین. بەڵام بریارگرتن لە مەڕ ئەو چەکدارانەوە، ئەرکی دەوڵەتی ئەمریکایە.\nئەمە لە حاڵێکدایە کە 45 هەزار سەربازی ئەمریکایی بە پێی ڕێککەوتنی نێوان ئەمریکا و عێراقیەکان دەبێ تا ئاخری ئەمساڵ ئەو وڵاتە چۆڵ بکەن، مەگەر ئەوەی ئەمریکا داوا بکات کە ماوەی مانەوەی بەشێک لەو هێزانە درێژتر بکرێتەوە. کۆمەڵێک لە پسپۆران لە سەر ئەو باوەرەن کە گەراندننەوەی هێزەکانی ئەمریکا لەم کاتەدا، ئەگەری ئەوەی لێدەکەوێتەوە کە بۆشاێیەک دروست بێت و رژێمی ئیسلامی ئێرانیش ئەو هەلە بقۆزێتەوە و زیاتر دەست لە کاروباری نێو خۆی ئەو وڵاتە وەر بدات. هەر لەو پێوەندەدا نوێنەری ئیاڵەتی تگزاس دەڵێت: وابزانم تا ئەو کاتەی هەست نەکەین کە هێزەکانی عێراق دەتوانن ئەمنیەتی وڵاتەکەیان بپارێزن، نابێ ئەو وڵاتە چۆڵ بکەین و دەوڵەتی عێراقیش دەبێت بە پێی توانایی خۆیی بتوانێت لە بەرانبەر وڵاتێک وەکوو کۆماری ئیسلامی بوەستێت. بە بروای من ئەحمەدی نژاد دیکتاتۆرە و کردەوەکانی نیشاندەری ئەوەن کە دەیەوێت دەستێوەردانەکانی خۆی لە جیهان پەڕە پێبدات و هەرچەن عێراق جێگەی نیگەرانی ئێمەیە، بەڵام من وا هەست دەکەم کە ئەحمەدی نژاد چاوی برێوەتە ئەو وڵاتە.\nئەمە لە کاتێکدایە کە کۆمەڵێک لە بەرپرسان و نوێنەرانی ئەمریکا لە سەفەری خۆیان بۆ عێراق و لە وتووێژ لە گەڵ بەرپرسانی عێراقی دەڵێن: ئەگەری ئەوە لە ئارادایە کە بەشێک لە هێزەکانی ئەمریکا لەو وڵاتە بمێننەوە، بەڵام گرۆپەکانی عێراقی لەم بارەوە ناکۆکن، دەوڵەتی ئەمریکا هیوادارە کە بەشێک لە هێزەکانی خۆی لە عێراق بهێلێتەوە بۆ ڕاهێنانی هێزە ئەمنیەتییەکانی ئەو وڵاتە. هەر لەو حاڵەدا "تد پۆ" لە مەڕ سوریە دەڵێت: من لە گەڵ قسەکانی "هیلاری کلینتون" دام کە دەڵێت "بەشار ئەسەد" بایەخ و توانایی بۆ بەرێوە بردنی وڵاتی نەماوە. ناوبراو لەر درێژەدا دەڵێت: "بەشار ئەسەد" بۆ سەرکوتی نەیارانی خۆی رێکارێکی زۆر وەحشیانەی گرتوەتە بەر و هێرش کردنە سەر سفارەتی ئەمریکاش بە هاوئاهەنگی دەوڵەتی سوریە و بە کەلک وەرگرتن لە هەوادارنی خۆی ئەنجامیان داوە. نوێنەری ئیاڵەتی تگزاس لە درێژەدا دەڵێت: ئەگەر شاڕۆمەندانی سوریە دەیانتوانی مافی هەڵبژاردنیان هەبێت، ئەسەدیان لە کار لادەبرد، بەڵام لە حکومەتێکی دیکتاتۆرییدا وەها خاڵێک بوونی نیە.\n"تدپۆ" جەخت لە سەر ئەوە دەکاتەوە کە باشترین خاڵ بۆ سوریە گۆڕانی سیستم و دەسەڵاتە لەو وڵاتە و جیهان. جێگەی ئاماژەیە "تد پۆ" یەکێکە لە لایەنگرانی خەڵکی ئێران و زۆرترین رێژەی پەنابەرانی ئێرانی لە حەوزەی نوێنەری ئەودا دەژین. ئەو لە مەڕ ئێرانییەکان دەڵێت: ئێرانیەکان خەڵکێکی زۆر باش و گەورەن و دەبێ ئەوە بزانن کە زۆربەی خەڵکی جیهان، بە تایبەتی ئەمریکاییەکان و نوێنەرانی ئەم وڵاتانە بەرگری لە بەرخودانی ئازادیخوازانەی شارۆمەندانی ئێران دەکەن. هەروەها دەڵێت: ئێرانیەکان بە زووترین کات بە ئازادی دەگەن و دەوڵەتێکی ئازادیان دەبێت نە دەوڵەتێکی دیکتاتۆر کە بەوان بڵێت چۆن بژین و دەبێ چی بکەن.


دابەشکردنی بەنزینە هەرزانەکەی عێراق لەناوشاری سلێمانی ڕاگیرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nدابەشکردنی بەنزینە هەرزانەکەی عێراق لەناوشاری سلێمانی ڕاگیرا\nهەواڵ بڵاوکراوەتەوە: 28/11/2021\nئەمڕۆ یەک شەممە هیچ بەنزینخانەیەکی ناو شاری سلێمانی بەنزینە هەرزانەکەی لێ دابەشناکرێت.\nبەپێی زانیارییەکانی (خەڵک)، ئەمڕۆ لەناو شاری سلێمانی هیچ بەنزینخانەیەک بەنزینە ٦٩٠ دینارییەکەی حکومەتى عێراقی لێ دابەشناکرێت.\nبەڕێوەبەرایەتی نەوت و کانزاکانی سلێمانی ڕایگەیاند، بۆ ئەمڕۆ یەک شەممە بەنزینی عێراقی لەدەرەوەی شاری سلێمانی لەبەنزینخانەکانی (بەنزینخانەى مەریوان لە پێنجوێن، بەنزینخانەی پشدەر لە قەڵادزێ، بەنزینخانەى دووکان لەدووکان، بەنزینخانەى خانزادی میر لە چەمچەماڵ) دابەشدەکرێت.\nهەر بەپێی زانیارییەکان، بەنزینە عێراقییەکە ڕۆژانە بەبڕی جیاواز دەگاتە پارێزگای سلێمانی، بەجۆرێک ڕۆژ هەیە چوار تەنکەری سێ هەزار و ٦٠٠ لیتری دەگاتە سلێمانی، ڕۆژ هەیە پێنج تەنکەر یان ١٢ تەنکەر.\nئەمە لەکاتێکدایە لیترێک بەنزین لەبەنزینخانەکان بەنزیکی هەزار دینارە و ئەم بڕە پارەیەش لای هاوڵاتییان زۆرە و لەماوەکانی ڕابردوودا چەندجارێک خۆپیشاندان بۆ دابەزاندنی نرخەکەی کرا، بەڵام کاریگەری نەبوو.\nشەپۆلێكی بەهێزی بەفر و سەرما باكووری كوردستانی گرتەوە\nبۆ ئامادەكردنی بودجە، دارایی چاوەڕوانی سامانە سروشتییەكانە\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه كانونی دووه‌م 2022 (1328) كانونی یه‌كه‌م 2021 (1511) تشرینی دووه‌م 2021 (1638) تشرینی یه‌كه‌م 2021 (1644) ئه‌یلول 2021 (1652) ئاب 2021 (1644) ته‌مموز 2021 (1583) حوزه‌یران 2021 (1594) ئایار 2021 (1622) نیسان 2021 (1648) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (1454) كانونی یه‌كه‌م 2020 (61)