ڕۆحی پاكی سنەوبەرەكان – Politic Press\nڕۆحی پاكی سنەوبەرەكان\nئینسان دوو منە، منێكیان پێتئەڵێ (هەموو شتێك بۆ من). منێكیان پێتئەڵێ (پێكەوەژیان لەگەڵ هەموو شتێك).\nمنی یەكەم هێزی مەرگەو ئەگەر ناوەوەت كۆنترۆڵكات، ئیتر تۆ دەرەوەی خۆت كاول ئەكەیت. منی دووەمیان هێزی ژیانەو ئەگەر لەناو تۆدا باڵادەستبێ، ئیتر دەرەوەی خۆت جوان و ئاوەدان ئەكەیتەوە.\nكێشەی ئێمە ناوەكییەو ئەوەیە كە لەسەر هەموو ئاستەكانی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئابووری، منی یەكەم قسە ئەكات. كە منی یەكەمیش حازربوو، ئیتر منی دووەم غایبە. كە منی دووەمیش غایب بوو، ئیتر سیاسییەكان لەسەر كورسی، شەڕ هەڵئەگیرشێنن و بازرگانەكان بۆ دەستخستنی زەوی، دارستان ئەسوتێنن و برایەكیش لەسەر هەمان ئەو نامەیەی كە خۆی بۆ كچێكی ئەنێرێ، خوشكەكەی خۆی ئەكوژێ!\nلەڕاستیدا ئینسان بۆئەوەی بكوژی ئەوانیتر نەبێت، ئەبێ بكوژی خۆی بێت. تۆ تا دەستت نەچێتە خۆت، ناتوانی دەس لە سەری ئەوانیتر هەڵگریت. بەدیاریكراوی، تا منی یەكەمی خۆت نەكوژیت، ناتوانی مرۆڤبیت و بە منەكەی تر، بكەویتە پەیوەندییەكی مرۆڤانەوە لەگەڵ ئەوانیتردا، دەی بە منی یەكەمیش هەر وەحشیت و هەر لە پەیوەندی جەنگەڵیدایت لەگەڵیان.\nپەیوەندی مرۆڤانەش پەیوەندی پێكەوەژیانەو پەیوەندی جەنگەڵییانەش پەیوەندی زاڵێتییە. لە مرۆڤبووندا ژیان خۆی ئامانجەو درەختێكیش وەكو تۆ بەشێكە لە ژیان و پێكەوەژیانی لەگەڵ ئەكەیت، بەمەش سەوزایی درەختەكان ئەگاتە ناو ڕۆحی تۆ. بەڵام لە جەنگەڵیبووندا ژیان وەسیلەیەو قازانج ئامانجە، ئیتر تۆش بەپێ ی قازانجی خۆت ئەو ئەسوتێنی و ڕەشایی ناوەوەی تۆ ئەگاتە گیانی درەختەكان!\nمرۆڤ لە منی یەكەمدا لە گەردوون ئەپچڕێ و لە منی دووەمدا ئەتوانێ خۆی گرێداتەوە. منی ڕاستەقینەی تۆ، هەر خۆت نیت، بەڵكو تۆیت لەناو پێكەوەژیاندا. پێكەوەژیان لەگەڵ مرۆڤ و ئاژەڵ و دارو بەردو هەواو ئاو، لەگەڵ شتی سروشتی و دەستكرد، لەگەڵ گیان و بێ گیان، لەگەڵ دیارو نادیار.\nبەڵێ مەفهومی پێكەوەژیان گشتییەو لەگەڵ هەموو وجودە، نەك تەنیا لەگەڵ مرۆڤدا. ئەگەر دابەشتكردو كورتتكردەوە لە مرۆڤدا، یەعنی مرۆڤەكان هێشتا عەقڵی زاڵێتییان تێنەپەڕاندوەو پێكەوەژیانی خۆیان لەسەر داگیركردنی سروشت و شتەكانی تر بیناكردوە، دەی هەر لەسەر ئەو داگیركردنە بەرئەبنەوە یەكترو ئەكەونەوە ناو پەیوەندی زاڵێتی!\nیەعنی لەڕاستیدا تۆ هەتا لەگەڵ دارو بەردو سەگ و پشیلەو خۆرو مانگ و گەردیلەو مەجەڕە.. نەكەویتە پێكەوەژیان، لەگەڵ مرۆڤیش ناكەویت و هەمووی یەك پاكێجە.\nیەعنی ڕۆحی تۆ هەر لەناو خۆتدانیە، بەڵكو لەناو شتەكانی تریشدایەو سنەوبەرێك جگە لە ڕۆحی خۆی، ڕۆحی تۆشی تیایەو كاتێ كە ئەیسوتێنی ڕۆحی خۆت ئەسوتێنی و كاتێ كە ئاوی ئەدەی ڕۆحی خۆت ئاو ئەدەیت.\nلەڕاستیدا ئەوەی كە سنەوبەرێك ئەمانداتێ، تەنیا جوانی و سێبەرو ئۆكسجین نیە، كە ئەمە دیوە مادییەكەیە، بەڵكو پەیوەندی ئێمەو سنەوبەر، لەوە قووڵترەو ئەوەیە كە پارچەیەكی ڕۆحی تۆی لایەو ئەتوانی خۆتی لەگەڵ گرێدەیتەوە!\nپەیوەندی تۆو جادەیەك، تەنیا پیاسە نیە، كە وەرزشێكی مادی و جەستەییە، بەڵكو ئەگەر لەو ڕێگەیە، دوو دەبەش هەڵگریتەوەو بیخەیتە تەنەكە خۆڵەكەوە، ئیتر پیاسەكە لە پیاسەیەكی فیزیكییەوە ئەبێتە پیاسەیەكی ئەخلاقی و جگە لە جەستە، ڕۆحیش تەندروستیی بۆ دێت!\nلەڕاستیدا ئەو كاغەزە ڕۆحی تۆیە لەویا كەوتووەو ئەوە تۆی بڕیار ئەدەی هەڵیگریتەوە یان پێ ی پیانێیت. ئەوە تۆی بڕیار ئەدەی لەگەڵ جادەیەكا پەیوەندییەكی ڕۆحیت هەبێ یان تەنیا جەستەیی. كاتێكیش بڕیار ئەدەی پەیوەندییەكەتان ڕۆحیی بێت، ئیتر زبڵ لە شتێكی پیسەوە ئەبێتە ئەو دۆستەی كە ڕۆحی تۆو شەقامێك بەیەك ئەناسێنێ!\nكاتێ نەمامێك ئەچێنیت، تۆ لە ڕۆحی خۆتدا چاندوتە نەك لە خاكدا، شتەكە ئەبێ ڕۆحی و خۆشەویستی بێت، نەك چاڵینج و چاولێكەری!\nكاتێ دەبەیەك هەڵئەگریتەوە، تۆ ڕۆحی خۆت پاكئەكەیتەوە نەك جادەیەك، بۆیە بە خۆشەویستییەوە هەڵیگرەوە نەك بە تووڕەیی و بە جنێودانەوە بەوەی كە فڕەیداوە!\nكاتێ پارەیەكیش ئەبەخشیت، تۆ بارێك لەسەر ڕۆحی خۆت لائەبەیت، نەك لەسەر شانی ئەو. یەعنی لەناخەوە ئەبێ تۆ سوپاسی ئەو بكەیت، نەك ئەوەی ئەو منەتباری خۆت بكەیت، ئەو سوپاسەش تەنیا بە شاردنەوەی شتەكە ئەكرێ!\nڕۆحی تۆ خۆشەویستییەو خۆشەویستیش لەناو شتەكانی تردایە، كاتێ شتەكانت خۆشئەوێ، تۆ ڕۆحی خۆتت دۆزیوەتەوەو پارچەكانی ڕۆحی خۆت كۆئەكەیتەوە.\nدواجار ئەو مافیایەی كە بۆ كەسبی سیاسی نەمام ئەچێنێ و ئەو مافیایەی كە بۆ كەسبی تیجاری نەمام ئەسوتێنێ، هەردوكیان هەمان مەعدەنن، هەردوكیان خودی نەمامەكەیان لا مەبەست نیەو تەنیا بەكاریئەهێنن بۆ ئامانجێكی تر، لەكاتێكا نەمامەكە، خۆی ژیانەو خۆی ئامانجە.\nدەروازە سنوریەکان عیراق لەهەژموونی وڵاتان رزگار دەکات؟\nنەورۆزو ئاگرەكەی كەمبوونەوەی تین و كاڵبوونەوەی ھێما؟!\nئاسایشی هەرێم هێڵی سورە!\nئێران بێلایەنێكی دۆڕاو\nئەگەر نەخۆشیەکەی ترامپ پلان بێت


یوئێن: که‌مپێکى نوێ بۆ ئاواره‌کانى موسڵ ده‌کرێته‌وه\nرێکخراوى نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان که‌مپێکى نوێ بۆ نیشته‌جێکردسنى ئاواره‌کانى شارى موسڵ ده‌کاته‌وه.\nکۆمیساریاى باڵاى کاروبارى په‌نابه‌رانى سه‌ر به نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان ڕایگه‌یاند که که‌مپى جامه‌کوورى کردووه‌ته‌وه تا بتوانرێ پێشوازیى له‌و ڕێژه‌یه‌ى ئاواره‌کان بکرێت که به‌هۆى شه‌ڕى موسڵه‌وه شاره‌که چۆڵ ده‌که‌ن.\nکه‌مپى جامه‌کوو، ٢٠کیلۆمه‌تر له ڕۆژهه‌ڵاتى موسڵه‌وه دووره، یه‌که‌م ده‌سته‌ى ئاواره‌کانیشى وه‌رگرت که له ٣٤٧ که‌س پێکهاتبوون و له ڕۆژئاواى موسڵه‌وه ئاواره بوون، هاتنى ئاواره‌کان بۆ که‌مپه‌که به‌رده‌وامه.\nزۆربوونى ژماره‌ى ئاواره‌کان بووه هۆى ئه‌وه‌ى که جگه له پڕبوونى که‌مپه‌مانى باشوور، که‌مپه‌کانى ڕۆژهه‌ڵاتى موسڵیش پێ ببن له ئاواره‌ى شاره‌که. له ئێستادا ٢١ که‌مپ له ده‌وووبه‌رى موسڵ بۆ ئاواره‌کان ته‌رخان کراون و له لایه‌ن نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کانه‌وه سه‌رپه‌رشتى ده‌کرێن.\nفرید کوسیگ، سه‌رۆکى کۆمیسیارى باڵاى کاروبارى په‌نابه‌ران له هه‌ولێر (یوئێن.ئێچ.سی.ئار) ڕایگه‌یاند ئه‌گه‌ر پێویستى کرد له ئێستادا ده‌توانن پێشوازى له هه‌زاران په‌نابه‌رى دیکه بکه‌ن، دوو که‌مپى دیکه‌ش له دروستکردندان و یه‌کێکیان به‌ر له کۆتایى ئه‌م مانگه ته‌واو ده‌بێت.\nمیوانی ماڵپەڕ : 1187


لیژنەی کاروباری دەرەوەی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا، بەهۆی کڕینی سیستەمی بەرگری موشەکی ئێس400ی رووسی لەلایەن تورکیا و ئەنجامدانی هێرشەکانی سەر رۆژئاوای کوردستان، بڕیاری سەپاندنی سزای بەسەر ئەو وڵاتەدا پەسەندکرد.\nئەمڕۆ چوارشەممە 11ی كانوونی یه‌كه‌می 2019، بە زۆرینەی دەنگ لیژنەی کاروباری دەرەوەی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا سەپاندنی سزای بەسەر تورکیادا پەسەند کرد و بڕیارە سبەینێ پێنجشه‌ممه 12ی کانوونی یەکەم، لە ئەنجومەنی پیران، بخرێتە دەنگدانەوە.\nهاوکات، بڕیارەکە بە 18 دەنگی بەڵێ و چوار دەنگی نەخێر پەسەندکرا.\nلەلایەکی دیکەوە، رۆبێرت مێنێندێز، سیناتۆرێکی دیموکراتەکانە و لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تویتەر بڵاویکردووەتەوە، "کارەکانی تورکیا لەم ساڵانەی دواییدا هەموو سنوورێکی تێپەڕاندووە، یاساش ئەمە پشتڕاستدەکاتەوە بۆ تورکیا، ئەو کارانەشی بەرامبەر سوریا ئەنجامیداون جێگەی قبوڵکردن نین".\nئاماژەی بەوەشکردووە، "کڕینی سیستەمی بەرگری موشەکی ئێس400 ی رووسیش لەلایەن تورکیاوە، شیاوی لێبووردن نییە".\nلە کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ئەمساڵدا، ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا پڕۆژەیاسایەکی بۆ سەپاندنی سزا بەسەر تورکیادا پەسەندکرد و رەوانەی ئەنجومەنی پیرانی کرد. بەپێی پرۆژەیاساکە، سزا بەسەر کەرتی ئابوری و پیشەسازی تورکیا و ئەو بەرپرسانەی رۆڵیان هەبووە لە هێرشکردنەسەر رۆژئاوای کوردستان دەسەپێندرێت.\nسزاكە بریتییە لە پچڕاندنی پەیوەندییە دیبلۆماسی و بازرگانی و پیشەسازی و سەربازییەكانی ئەمریكا لەگەڵ وڵاتی سزادراو، پێشتریش ئەمریكا ئەمجۆرە سزایەی بەسەر هەریەكە لە ئێران و كۆریای باكورو چەند وڵاتێكی دیكەدا سەپاندووە.


ڕێبەری پێشووی مالیزیا هەوڵ دەدات تاوانی تاڵانکردنی داهاتی گشتی لەسەر خۆی لابدات\nنەجیب ڕەزاق، لەسەر چەندان گەندەڵکاری گوناهبارکراوە\nڕێبەری پێشووی مالیزیا، دەستیکردووە بە داواکردنی پێداچوونەوە بەو تاوانانەی لەسەر گەندەڵی ڕووبەڕووی کراونەتەوە و هەروەهاش بڕیاری 12 ساڵ زیندانیکردنەکەی لەسەر شەرمەزارییەکانی "1 ئێم دی بی" کە دەستدرێژی کردن بووە بۆسەر دارایی گشتی و بووە مایەی هەڵوەشاندنەوەی حکومەتەکەی لە ساڵی 2018دا.\nنەجیب ڕەزاق لەو شەرمەزارییە سیاسییەدا چەندان ملیار دۆلار پارەی لە سندوقی داهاتی گشتی مالیزیا گواستۆتەوە بۆ سەر ئەژماری خۆی لە بانکدا.\nنەجیب لە ساڵی پاردا بە گوناهبار دانرا لەسەر هەموو ئەو تاوانانەی ڕووبەڕووی کرابوونەوە.\nڕێبەری تەمەن 67 ساڵی مالیزیا، بە متمانەی دارایی ئازادکرابوو، خۆیی و هاوکارەکانیشی بە دزینی چەندان ملیار دۆلار گوناهبارکراون لە پڕۆژەکانی وەبەرهێنان و تەواوی ئەو پارانەشیان لە کڕینی باڵەخانە و کاری هونەریدا خەرج کردووە.\nسەرەک وەزیری پێشووی مالیزیا، ئەمڕۆ دووشەممە دەستیکردووە بە یەکەم هەوڵی خۆی لە دادگای پێداچوونەوەدا.\nموحەمەد شافی عەبدوڵا، پارێزەری نەجیب ڕەزاق پاش کۆتاییهاتن بە پرۆسەکەی ئەمڕۆ دووشەممە بە پەیامنێرانی ڕاگەیاندووە "هەڵەیەک لە پرۆسەی دادوەرییەکەدا هەیە" و دەشڵێت دادوەری داگاییکردنەکەی پێشتر، ئەزموونی کارکردنی نەبووە لە چۆنیەتی سەروسەوداکردن لەگەڵ دۆسێکانی تاوانەکاندا.\nپارێزەرەکەی نەجیب دەڵێت "ئەمەش بەسە بۆ هەڵوەشاندنەوەی بڕیاری پێشووی دادگا."\nئەو توڕەیی و ناڕەزاییانەی پاش ئەو بە تاڵان بردنەی داهاتی گشتی، ڕۆڵێکی گەورەی هەبوو لەوەی هاوپەیمانێتی فەرمانڕەوای درێژخایەنی نەجیب ڕەزاقدا لە هەڵبژاردنەکەی ساڵی 2018دا شکست بێنێت و ئەوجاش دەستگیربکرێت و ڕووبەڕووی دەیان گوناهبارکردن ببێتەوە.


سەرۆک هەرێم کوردستان دوو بانگواز ئەرا عراقیەگان و لایەنە سیاسییەگان ئاڕاستە کەێد\nشەفەق نیوز/ سەرۆک هەرێم کوردستان، ئمڕوو یەکشەممە، پەیوەندیە سیاسیەگان لە عراق دویای جەنگ دژوە داعش دانا ک وەئاست تەما نەمان، و دوو بانگواز ئەرا عراقیەگان و گشت لایەنە سیاسییەگان ئاڕاستە کرد.\nنێچیرڤان بارزانی لە وتاریگ لە رسوومەیل رووژ شەهید ک تایبەتە وە ساڵیاد کۆچکردن محمد باقر حەکیم، ک ئمڕوو لە هەولێر ئەنجام دریا، و پەیامنێر ئاژانس شەفەق نیوز ئامادەی بوی وت: ئمڕوو ساڵیاد شەهیدەیل عراق و کوردستان گردمانەو کەێد، و لەناوایان شەهید میحڕاب محمد باقر حەکیم، و وتیش: ئاساییە ک ئمڕوو ئی ئاهەنگە لەیرا ئەنجام بیەیمن ئەرا یادکردنەوەی دەور ئی بنەماڵە لە بتەوکردن پەیوەندیەگان لەناوبەینمان.\nبارزانی ئاماژە کرد ک شەهید باقر حەکیم یەکیگ لە دامەزرێنەریل بزووتنەوەی وەرخودان ئیسلامی دژوە دیکتاتۆری بوی، و بڕوا وە پێکەوەژیان ئاشتەوایی لەناونی گشت گەلە عراقیەگان داشت، و دیاری کرد ک هەڵوێستەگەی پاڵپشت خوازینەیل گەل کورد بوی لە جیوەجیکردن داواکاریەگانی.\nوتیش: ئەیە بوی ک هیشت هەر لە سەرۆک مەسعود بارزانی و محمد باقر حەکیم لە ساڵ ٢٠٠٢ لە کۆنگرەی ئۆپۆزسیۆن لەلەندەن بنەڕەت فیدڕالیەت لە عراق دانەن، و دیاری کرد ک ئمڕوویش پێشبینی ئی هەڵوێستە لە بنەماڵەی حەکیم و ماڵە شیعەگە لە بتەوکردن پەیوەندیەگان وەگەرد گەل کورد کەیمن.\nوتیش: دویای جەنگەگەی داعش رەوشەگە ئاڵشت بوی و پەیوەندیەگان لە ئاست تەمامیلمان نیین، و هەمیش لەئاست تەمای بەشیگ لە برا شیعەگانیش نییە، و جەخت کرد ک بایەدە برا سونەگانیش لەی پەیوەندیەیلە بەشدار بکەیمن و جاریگ تر وەیکەو بنیشیمن.\nو هەمیش جەخت کرد ک ئمڕوو و ئیمە ساڵیاد شەهیدان کەیمن، بایەدە سەر ئەرا دروسکردن پەیوەندییگ برایەتی وەهێزیگ بچەمنیمن، و ئیمە ئەرا ئەوە ئامادەیمن، و دووپات کرد ک ئیمە ئەرا گفتوگۆەیلیگ راسی ئامادەیمن.\nو ئاماژە کرد؛ گشت لایەنەگان خاس زانن ک هیچ لایەنیگ وەبی ئەواکە توانای وەڕێوبەردن حکومڕانی عراق نەیرێد، و ئی ناکۆکیەیلە لە بەرژەوەنی هیچ لایەنیگ نییە.\nودیاری کرد ک وەپشتگووش خستن جارانی عراق ویران کرد، و جەخت کرد ک بایەدە هیچ لایەنیگ چەوەڕی لەناوبردن ئەو لایەنەگە نەکەێد، و هەمیش بایەدە کار ئەرا بیناکردن هەماهەنگی سیاسی ئەرا گەشەپێدان عراق بکریەێد.\nو دیاری کرد ک بایەدە ئمڕوو وەرجە سوو گردەو بویمن و چارەسەر کرفتەیلمان بکەیمن، و چەوڕی ئەنجامەیل هەڵبژاردنەگان نەکەیمن، چوونکە گەل عراق گەلیگ هووشیارە و ئەوەسا پشتگیری ئەوە کەێد ک تەقەلای بیناکردن عراق دەێد، وتیش؛ لەیراوە بانگواز ئەرا گشت عراقیەگان ئاڕاستە کەم ک سەرکەفتنەگە هالە هەماهەنگی و کار هاوبەشی.\nهەمیش وت: هەمیش بانگواز ئەرا گشت لایەنە سیاسییەگان ئاڕاستە کەیمن ئەرا خاسەوکردن ری کارە سیاسییەگە لە وڵاتەگە.\nداوزین لە نرخ خەرج دۆلار لە بەغداد وبەرزەوبوینی لە هەرێم کوردستان\nDate: 2020-10-18 08:28:39\nپارتی: هێزەیلیگ سیاسی جەخت لەبان حکومەت ئەرا رێگری لە جیوەجیکردن مادەی ١٤٠ کەن\nDate: 2021-02-18 11:19:10\nپەرلەمان هەرێم کوردستان وەزۆرینە واژوو لەبان وڵامەگان حکومەت کەێد\nDate: 2020-10-27 15:56:23\nحەلبوسی وەرەو هەولێر ئەرا باسکردن گیچەڵ هەڵبژاردەنی\nDate: 2020-09-06 09:48:00\nبەرزەوبوین كەمیگ لە نرخ خەرج دۆلار لە بەغداد وهەرێم کوردستان\nDate: 2020-11-01 08:28:28\nکازمی ئەرا مەسعود بارزانی: هەرێم کوردستان بەشیگە بنەڕەتی وتەواکریاگ لە عراق\nDate: 2020-09-10 10:45:35\nدانە: بەرزەوبوین بەرهەم گاز لە هەرێم کوردستان وە رێژەی ٦٪\nDate: 2020-11-12 09:14:16\nداوەزین نرخ خەرج دۆلار لە بەغداد وئارامیی لە هەرێم کوردستان\nDate: 2020-09-13 09:00:49


چەند شوێنێكی گەشتیاری سزادران – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/06/08 - 7:05 PM\nهەندێك شوێن بەهۆی پابەندنەبوون بەو بەڵێننامەیەی لەگەڵ گەشتوگوزاری سلێمانی واژۆیان كردبوو سزادران.\nئارام شوانی، وتەبێژی گەشتوگوزاری سلێمانی بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، هەندێك شوێنی گەشتیاری لەماوەی پێش جەژندا بەڵێنی ئەوەیاندابوو، كە لەماوەی جەژندا شوێنەكانیان بەڕووی گەشتیاراندا كراوەبن، بەڵام پابەندی ئەو بەڵێنە نەبوون و داخرابوون.\nئەوەشی خستەڕوو، بۆیە بەپێی ڕێنمایی ئەو شوێنانە بەبڕی یەك ملیۆن دینار غەرامە كراون.\nبەڕێوەبەری گشتی گەشتوگوزاری پارێزگای سلێمانیدەستەی گشتی گەشتوگوزاری هەرێمكەرتی گەشتیاری\nبەرپرسێكی هەڵەبجە: گەشبین نیم بە چوار ساڵی ئایندەی نێچیرڤان بارزانی\nگەشتوگوزاری هەرێم، ئاماری گەشتیارانی هەرێم ئاشكرا دەكات\nدەستەی گەشت وگوزار؛ لە بازگە سەرەكییەكان ئاو و شیرینی دەدرێتە گەشتیار\nبەوێنە؛ پڕۆژەی جوانكردن و خزمەتگوزاری سەیرانگای گۆڵێ تەواو كرا


یەکێ لە گەورە بیرمەند و مێژوو نووسەکانی هاوچەرخ بناسە، یوڤال نوح هاراری Yuval Naoh HARARI ، نووسینی: هەڵۆبەرزنجەیی – PMNews\n” پێی ناوێ مێژوو بگۆڕین،ئەگەر هیچمان لەدەست دێت، با ئێستا و دوا ڕۆژ بەرەو چاکتر بگۆڕین”. مەسعوود محەمەد\nساڵێ زیاترە بابەتێکم لە سەرچەمکی ( ئازادی) و خوێندەوە و لەوێدا بۆ یەکەمجار ناوی (یوڤال نوح هاراری) وەک بیرمەند و مێژوونووس و فەیلەسووفێکی ئیسرائیلی گەورەی هاوچەرخ بەرچاو کەوت.ئەو چەند بڕگەیەی بۆچوونەکانی لەسەر سیستەمی لیبەڕاڵی سەرنجی ڕاکێشام. هەڕەشەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا، کارێکی کرد، ئەم ماوەیەی خۆ دابڕان و خزانە نێو ماڵەوەم بۆ زۆر لە خەون و پرۆژەی نیوناچڵ و لەبەرچاو گیراوەکانم تەرخان کرد. یەکێ لەوانە ناوی هاراریم وەبیرکەوتەوە. لە ئینتەرنێت و یوتوبدا، کەوتمە سۆراخی. 3 کتێبە دیارەکەی کراون بە ئەڵمانی و بەداخەوە من دەستم پێێان ڕاناگات. بەڵام کۆمەڵێ چاوپێکەوتنی ڤیدیۆیی و نووسین و کۆڕ و سەمیناریم خوێندەوە و گوێ لێ گرت. زۆر بابەتەکان بە زمانی ئینگلیزی بوون، من تەنها توانیم سوود لە ئەڵمانیەکانی وەرگرم و ٥ـ٦ کاتژمێرێ گوێی لێ بگرم و دوو بابەتیشم لەسەر خوێندەوە.\nئەمەی بەردەستان پوختە و ناوەڕۆکی ئەو تێز و بۆچوونانەی ناوبراوە و بەندە بڕگە بە بڕگە بە تێگەیشتنی خۆم وەرم گرتووە و بەسەلیقەی خۆشم دامڕشتۆتەوە. وەک بەرکوڵێ بۆ ناسینی ئەم مێژووناسە گەورە، کە ئیمڕۆ باتەکانی بوونە جێی سەرنجی سەرۆکی دەوڵەتانی ئەوروپای ڕۆژئاوا و ئەمەریکا و سیاسەمەدار و نووسەر و ئابووریناسانی جیهان.. هاراری بەردەوام بە ڕێگاوە بە پایتەخت و ناوەندە زانستی و زانستگەدا دا، دەگەڕێ و بیروبۆچوونەکانی پێشکەش دەکات. گوێگرەکانی بەتامەزرۆوە ڕیگای دوور بە نرخی زۆر دەبڕن، تا گوێیان لە تێزەکانی بێت.\nبەداخەوە پێموایە لە دنیای ڕۆشنبیریی کوردیدا و میدیاکەیدا، باس و خواستێکی تێروتەسەلەی لەسەر ئەم دەنگ و بۆچوونانەی هاراری بەرچاو ناکەوێ. هیچ کام لە کتێبەکانی نەکراونەتە کوردی. لەکاتێکدا بازاڕی چاپەمەنی کوردی، پڕ بووە لە بابەتگەل و شتی جۆراوجۆری ئەوتۆ کە لە رەفەی ناو مۆزەخانەکانیشدا بە زەحمەت جێگایان دەبێتەوە. دیارە من ناڵێم ئەو بابەتانە نابێ هەبن، بەڵکو گەرەکمە بڵێم کتێبە هەنووکەیی و گرنگ و ورووژێنەرەکانی سەردەم لەپێشترن. دیسان بەداخەوە چاپەمەنی کوردستان سەرەتا زۆر بە حیزبی کراوە و بۆ خزمەتی مەرامە سیاسییەکان، خەسڵەت و سیفەتی ئایدۆلۆژی و ئایینی پێوە نراوە. هەردوو ئاڕاستەکەش بەشێکییان بە وەرگێڕانی سەقەت و شێواو و لەزمانی دووەم و سێیەمەوە و حیزبەکانیش بە کەسانی ناشایستە و ناکارامە مۆنۆپۆڵیان کردووە.\nHarari 3 لە کتێبە ناودارەکانی بریتین لە : ( کورتەیەکی مێژووی مرۆڤایەتی وەک مێژووی کۆن. مێژووی ئایندە و 21 وانە بۆ سەدەی21).\nیەکێ لە بۆچوون و تێزە هەرە سەرەکییەکانی ئەم بیرمەندە، ئەوەیە پێی وایە “مرۆڤایەتی لەسەر لێواری مردنە”. واتە چارەنووسی بەرەو کۆتایی دەچێ . ئەویش نەک بەو شێوەیەی وەک خۆی دەڵێ: لە فیلمی هۆڵیۆددا هەیە، ڕۆبۆرتێ دێ و هەموو خەڵکەکە دەکوژێ و ئیدی دنیا تەواو”. بەڵکو لە ئێستا لەبەردەم 3 هەڕەشە و مەترسیی گەورەدایە.\n1ـ شەڕی ئەتۆم.\n2 ـ کێشەی ژینگە.\n3 ـ گۆڕانەکانی تەکنەلۆژیا.\nنووسەر پێی وایە قەبارەی ئەم هەڕەشانە هێجگار گەورە و گلۆبالن، هەر بۆیە نەتەوە و دەوڵەتەکان بەتەنیا و لۆکالی ناتوانن بەڕەو ڕووی بنەوە و پێویستە بە چەکی گلۆبال ڕووبەڕووی بوەستنەوە. بەڵام بەداخەوە ئەوەی لەسەر زەمینی واقیع وەک دێڤاکتۆ دەیبینین ئەوەیە، هەنووکە سیاسەتی سەر شانۆی جیهانی ، بەتایبەت لەنێو دیاترینیان یەکێتی ئەوروپادا، بەدیار ناکەوێ. لەکاتێکدا ئەم یەکێتییە بۆ ئەوروپا و جیهان زۆر گرنگە لە ڕووی ئاشتی و خۆشگوزەرانی و پێشکەوتنەوە.\nمێژووی سەدەی ڕابووردوو دادەنێ، بە مێژووی فاشیزم کە شەڕی نێوان نەتەوە و دەوڵەتەکانە، لەدوای جەنگی جیهانی دووەمەوە سەرنگوم بووە. لەگەڵ مێژووی کۆمەنیزم، کە شەڕی چینەکانە. ئەویش لە کۆتایی سەدەکەدا داڕما و مێژووی لیبەرالیزم کە ململانێی نێوان تاکە ئازادیخوازەکان و ستەمکارانە، تا ئێستا 70 ساڵ زیاترە لەسەر پێی خۆی وەستاوە و هەناسە دەدات. هاراری ڕەخنە و بۆچوونی لەسەر لیبەڕالیزم، هەیە و پێشی وایە هێشتا باشترین سیستەمە. دیسان ئەم سیستەمەش هەموو خەونەکانی نەهێناوەتە دی و جێی گشت خواستەکانی مرۆڤی تێدا نابێتەوە و ئێستا لە دۆخێکی شڕدایە.\nبەم پێیە ئاماژەکان وامان پێ دەڵێ،کە مرۆڤ نائومێد بووە بۆیەشە دەبێتە دۆڕاوی یەکەمی ئەم پێشهاتانە. بە وتەیەکی تر تەکنەلۆژیا و قەڵەمبازە گەورەکانی لە بواری پێشکەوتن و کۆنتڕۆڵکردنی مرۆڤ لەلایەن سیستەمەکانەوە ـ هاراری پێی وایە لەسایەی ئەم پێشکەوتنەدا ستەمکاری و دیکتاتۆری زیاتر دەبێت و زۆر خراپتر لەوەی لەسەر دەستی هیتلەر و ستالین و مۆسۆلۆنی و فرانکۆدا ئەنجام دراـ . بۆنموونە ئاماژە بەوە دەدات لە چین، منداڵی قوتابخانەکان بازنێکی بایۆمەترییان لە مەچەک کراوە، گوایە بۆ هاوکاری فێربوون و خوێندنە، لێ لە ڕاستیدا بۆ کۆنتڕۆڵکردنی منداڵەکەیە. مامۆستا دەزانێ: چی دەکات ؟ کەی دەخەوێ؟ لەگەڵ کێ سەرقاڵە و 24 کاژێر چی دەکات؟ و…هتد.هەروەها دەڵێ: ئەم میتۆدە لەسەر سیاسییەکانیش هەمان شتە.\nهاراری پێی وایە ئێستا مرۆڤ هەرچی بکات، هۆکەی ئەوەیە خۆی وەک جاران بە بەختەوەر و ئاسوودە نابینێ. جاران باوەڕ وابوو، مرۆڤ لەلایەن دەسەڵاتی خواوەندەوە بەڕێوە دەبرێت. خواوەند پێمان دەڵێ چ باشە و چ خراپە. پاشا و سەرۆکەکانیش لە سێبەری ئەم بۆچوونەدا ساڵانێکی زۆر خۆیان بەسەر خەڵکدا سەپاند بوو. بە کورتی لێردا ئەقڵ و هۆش یەخسیری دەقەکانی تەورات و ئینجیل و قورئانە و دەرفەتی کاری سەربەخۆ و بڕیاردەر و داهێنەرانەی نییە. دواتر کە ڕینیسانس و هومانیزم سەریان هەڵدا، ئەو بۆچوونە لەق و کز بوو. مرۆڤ تێگەیشت کەوا لە خودی مرۆڤەوە دەسەڵات وەردەگرێ و خۆی بڕیار دەدات چۆن هەڵسوکەوت بکات. لەسەدەی 21 و ئایندەدا، ئەمانە هەموویان دەگۆڕێن و داتایزم/Dataisim جێیان دەگرێتەوە. واتە تەکنەلۆژیا لە ڕێگای داتاکانەوە دەبێتە هێز و سەرچاوەی دەسەڵاتی بڕیاردە بەسەر مرۆڤ دا.\nئەم مێژوونووسە پێ بە پێی ڕووداوەکان و گۆڕانکارییەکانی پەیوەست بە مرۆڤەوە هاتوو. ئەو هێند سەرقاڵی رابووردوو نییە، بە ئەندازەی ئەوەی کەوتۆتە لیکۆڵینەوە و وێڵی چارەنووسی مرۆڤە لە 2050 و سەدەکانی ئایندەدا. هاراری لە کتێبی یەکەم دا چەردەیەکی لەم مێژووە بەسەر کردۆتەوە..دواتر لە کتێبی دووەم دا Homo Deus، باسەکانی چارەنووسی مرۆڤ لە ئایندەدا دەکات و ئەوجا بە کتێبی سێیەم ئەڵقەی باسەکەی تەواو دەکات لە نێوان سێکوچکەی رابوورد و ئێستا و ئایندەدا. ئەو دەڵێ: ئێمە مێژوو لە ڕێگای مرۆڤەوە دەناسین. داتا و تەکنەلۆژیا ناتوانێ مێژوومان پێ بڵێ. هەروەها دەڵێ: ئێمە نە لە ڕابوردوودا ژیاوین و نە لە ئایندەشدا دەژین، بەڵکو ڕۆڵەی ئەم سەردەمەی خۆمانین.\nکاتێ نووسەر ڕۆژگار و ساڵی 2050 وەک نموونە دێنێتە بەرچاو، کە تێیدا ئامێری زیرەک و تەکنیکی بایەلۆژی، ڕۆڵی هەرە هەرە یەکلاکەرە و چارەنووسساز و بڕیاردەر دەگێڕن،دەڵێ: ئەوە شۆڕشی نەپساوی تەکنەلۆژیایە بەو ڕۆژەمان دەگەیەنێ.\nلە ئێستا کە نەخۆشی پەتای کوشندە ـ ئەو کاتێ کتێبەکانی نووسیوە، ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە ئاراد نەبووە ـ برسێتی و قاتوقڕی گەورە و جەنگی جیهانی گەورە بەسەر چووە. مرۆڤ بە زۆر ئاواتی خۆی گەشتووە و بەردەوامە لە دەست ڕاگەیشتنی بە دەستکەوتی تردا، کەچی هەستی ئاسوودەیی و حەسانەوەی پێویستی نییە. هەرچەندە هاراری وتەنی، مرۆڤ هەزار هێندی مرۆڤی جاران بەهێزترە بە پێداویستییەکانی سەردەم، کەچی نەیتوانیوە کۆنترۆڵی تەواوی دەوروبەری خۆی بکات. یاخود ڕوونتر بڵێم مرۆڤ دەسەڵاتی بەسەر دەرەوەی خۆیدا ناشکێ. هەربۆیە گەرەکە ئینجا ئیستێک بکات و بگەڕێتەوە بۆ خودی خۆی وڤۆکۆس بخاتەوە سەر ناوەوی خۆی و گۆڕانکاری جەوهەری لە ناوەوەی خۆیدا ئەنجام بدات. خودی خۆی لێرەدا مەبەست جەستە و مێشک/ ئەقڵە.\nلە دیدگای نووسەرەوە، ئەم نابەختەوەریی و نائاسوودەییەی مرۆڤ و گەیشتی بەم چارەنووسەی سەرەمەرگ، دەگەڕێتەوە بۆ دوو بنەما:\n1ـ دەسەڵتخوازی زیاتر. 2 ـ بەختەوەری زۆرتر.\nئالێرەدا رۆژنامەوانێک لێی دەپرسێ: جا خۆ ئەمە کتومت لیبەڕالیزمە، بە سیستەمە کاپیتالیزمەکەیەوە. ئەویش لەوەڵامدا دەڵێ: لە لیبەڕالیزمدا بەهرەدارەکان توانای زیاتریان هەیە، لە خۆشگوزەرانتر بژین، ئەگەرچی لەم سیستەمەدا بایەخ بە تاک و خێزانیش دەدرێ. حەزی دەسەڵات و بەختەوەری و خۆشگوزەرانی و بەدەستهێنان زیاتر، کاپیتالیزمە. ئیدی مرۆڤ چی لەمە زیاتر دەوێت؟. هاراری دەڵێ: ئەمە ڕاستە ، بەڵام گەر خەڵک لە کاپیتالیزم دا، ڕازی بن بەوەی پێی گەشتوون، واتە قنیات بکەن ، ئەوە مانای وایە کاپیتالیزم دەمرێ. بەڵێ ئەمە خەسڵەتی مرۆڤە، نەک کاراکتەری کاپیتالیزم، کاپیتالیزم هاتووە کاری لەسەر ئەم زەمینەیە کردووە و بەردەوام دەکات.\nهاراری پێی وایە کاتێ شۆڕشی پیشەسازی سەری هەڵدا، هەموو دەوڵەتان بەگەرمی پێشوازییان لێ نەکرد. تەنها بەریتانیا و فەرەنسا و ئەڵمانیا بە زوویی بەرو ڕووی چوون و هاوشانی هەنگاویان هەڵهێنا. دەرئەنجام دەینینین ئەمانە پێشکەوتوون و ئەوانەی دواکەوتن، بەجێمان و نەیانتوانی وەک پێویست خۆیان لەگەڵ گۆڕانکارییەکان دا بگونجێن.\nئەم یاسایە بۆ ئێستاش هەمان شتە، هەر وڵاتێ نەیەوێ لەگەڵ ئەم شۆڕشەی تەکنەلۆژیادا هەنگاو بنێ و خۆی بگونجێنێ، دوا دەکەوێ. بەواتایەکی ئەو وڵاتانە دەبنەوە کۆلۆنی ـ وەک جاری جارانی ئەفەریقا و ئاسیاـ ئەوانەی ڕابەرایەتی ئەم شۆڕشە دەکەن. ئاخر ساڵی 2050 وەک ئێستا نابێت!. باشتر بڵێم لە 100 و 200 ساڵی تردا دانیشتوانی گۆی زەوی، وەک ئێستا کە لە لایەن مرۆڤەوە داگیرکراوە، وا نامێنێتەوە. بەڵکە هەموو دەبنە نموونە بوونەوەرێکی سایبۆرگ لە شاری سایبۆرگCyborg Cities .\nنووسەر دەڵێ: سەدەی داهاتوو، بۆ مرۆڤ ئوتومبێل و چەک و خۆراک هێندە گرنگ نابێت، بەڵکو جەستە و هۆش/ مێشک ئەمانە دەبنە جێی بایەخی سەرەکی مرۆڤ. ئەمەش کتومت دەکاتە ئەوەی بەهێزەکان و ئاقڵەکان چانسی ژیانیان زیاتر هەیە.\nڕۆژنامەنووسێک لێی دەپرسێ: تۆ ڕۆڵی ئایین دەخەیتە دەرەوە، لە کاتێکدا داتاکانی ئێستا پێمان دەڵێ: رۆژبەرۆژ خەڵک زیاتر روودەکاتەوە ئایین و رێژەکەش تا ساڵی 2050 زۆر زیاتریش دەبێ.\nساڵی 2010٢٠١٠ % کریستیان، 31,4، موسڵمان 23,2 ، بێ ئایین16,4، بودایی7,1 ، ئەوانی تر 6,7، جولەکە0,2 .\nساڵی 2050 ڕێژەی کریستیان31,4، موسوڵمان29,7 ، بێ ئاین 13,2، بودایی5,2 ئەوانی تر5,5 ، جولەکە0,2\nلە وەڵامدا دەڵێ ئایین گرنگە لێ رابین و قەشە و مەلاکان، هەموو شت دەبەنەوە بۆ دەسەڵات و توانای خواوەند.ئەمانە نەک هیچیان دانەهێناوە،بگرە بەرامبەر زۆر داهێنانی نوێ بەگومانن،وا هەست دەکەن هەستیان بریندار کراوە. ئاین جاران سەرچاوەیەکی توانای داهێنان بوو، ئێستا بۆتە پەرچەکرد،لەبەرامبەر گۆڕانکارییەکاندا. ئەوەتا ژمارەی خۆکوشتن، زیاترە لە ژمارەی کوژراوی جەنگەکان.\nلە ڕوانگەی Harariوە ئەو ئالوودەیی و هۆگری و توانەوەی مرۆڤ لە ئامێرە تەکنەلۆژییەکان دا، وەک Smatphon مرۆڤی سەدەی داهاتوو، دەبێتە نیوە مرۆڤ و نیوە کۆمپیوتەری ئۆتۆماتیکی. لەگەڕانەوەدا بۆ ناوەوەی خۆمان، سەنزۆری بایۆمەتری دەبێتە بەشێک لە جەستەمان، بەشەکەی تری بەهۆی سۆشیال میدیاوە دەبنە سمارتفۆن. لەم ڕێگایەوە شت وەردەگرین و دەدەینەوە. بۆ نموونە بەهۆی ئاپێکەوەApp ێکی ناو سماتفۆنەکەتەوە، دەتوانێ کاتێ بە شەقامێکدا دەڕۆیت و مەیلی سێکست هەیە، کەسێکت دی بە دڵت بوو.دەتوانی بزانی داخۆ ئەویش خرۆشی سێکسی هەیە؟١. لەم کاتەدا کەسەکە پەستانی خوێنی زیاد دەکات و پێڵووی چاوەکانی گەورە دەبن. ئەو ئاپەی تەلەفونە زیرەکەکە ـ سمارتڤۆنەکە ئەم کارە ئەنجام دەدات.دوای ئاڵۆرگردنی داتاکان، کۆنتاکت لەگەڵ ئەو کەسەدا ساز دەدات،ئاخر ئەویش هەمان سمارتفۆنی پێیە. ئەوکات ئەگەر ئەویش مەیلی لەسەر سێکس کردن بوو، ئەوە دیدار و بە یەکگەیشتن دێتە ئاراوە. کەواتە نە مێشک ،نە چاو، نە دەم ئەم کارەی ئەنجام نەدا،بەڵکو داتاکان.\nلە باس و نموونەیەکی تردا بۆ باندۆڕی شۆڕشی تەکنەلۆژیا لەسەر ئایندەی مرۆڤ، دەڵێ: کاتێ تۆ ئوتومبێل دەئاژوویت و لە چوار ڕیانێکدا دەتەوێ بەدەستی ڕاستدا، بڕۆیت، ناڤیگەیشن/ Navigation یاخود گی پی ئێس GPS، زەنگی هۆشیاریت بۆ لێدەدات و دەڵێ: لەوێوە مەڕۆ ، گیراوە!، ترافیک زۆرە. ئەمەش دەیسەلمێنێتەوە کە تەکنەلۆژیا تابێت دەبێتە جێی متمانە و سەرچاوەی زانیاری وەرگرتن،زیاتر لە هەست و زانینی خۆمان. کەواتە مرۆڤی ئایندە لە پرۆسەی ژیان دا بە میتۆدی خواڕەزمی ئۆرگانی Algorismus پێویستی بە زانیاری تەکنەلۆژیایی و تەکنیکی زیاتر هەیە، Technical Know- how.\nبۆ ڕوونکردنەوەی ئەم باسی بڕیاردان و هەڵسەنگاندن و خەمڵاندنە ژمێریارییە خوارەزمییە دەڵێ: مەیمونێکی پاڤیان زۆر زۆری برسییەو دەچێتە دارستانێکەوە بە دوای مۆزدا دەگەڕێ. دار مۆزێ دەبینێتەوە،تەماشا دەکات شێری لە ژێردایە. مەیموونەکە دەکەوێتە بەردەم سەرکێشییەکی تێکەڵ لە ئازایەتی و ترسنۆکی. بەلام مەیموونی ناوبراو لە چرکەساتێکی کەمدا دەبێت بڕێار بدات،ئایا بچی مۆز لە دارەکە بکاتەوە؟ داخۆ مۆزەکان گەیون؟ تۆ بڵێی شێرە پێی بزانێ؟ ئایا بەم برسێتییە توانای هەڵاتنی لەبەردەم کەڵبەی شێرەکەدا هەیە؟ چەند هەنگاوی تری ماوە بگاتە دارەکە و کۆمەڵێ هێنانوبردنی دیکە. مەیموونەکە هەموو ئەم لێکدانانەوە بە هەستی خۆی دەکات،نەک بە کاغەز و قەڵەم، یاخود هەژماردنی خوارەزمییەوە.\nهەرچەندە هاراری بایەخ و حەزی زیاتر بۆ کۆمەڵایەتی و سیاسەت و فەلسەفەیە و زۆر بە دنیای تەکنەلۆژیا و بایەلۆژییەوە سەرقاڵ نییە،لەگەڵ ئەوەشدا شرۆڤە و لێکدانەوەکانی لەسەر ئەو بنەمایانە دەکات و دەڵێ: دەبێ خۆمان باشتر بناسین، هەروەک سوکرات و فەیلەسووفەکانی تر داوامان لێ دەکەن. ئیدی دەسەڵات لە خواوەند و هومانیزمەوە دەگاتە دەست داتایزمDataismus/\nداتاکان دەبنە بزوێنەری و فەرمانمان پێ دەدەن. هەڵبەت ئاماژەش بەوە دەکات کە تەکنەلۆژیا خاڵی لاوازی هەیە، ئەویش ئەوەیە کە ڕۆح و هەستی نییە، دەنا هەموو کارەکانی مرۆڤ دەیکات ئەو باشتر ئەنجامی دەدات.\nخاڵێکی تری سەیرو سەمەرە ئەوەیە دەڵێ: مرۆڤەکانی ئایندە دەتوانن زیاتر بژین… دەوڵەمەندەکان ماوەیەکی زۆر بە گەنجی بمێننەوە. ئەمەش نرخ و تێچووی زۆر و گرانە.!. بەڵام ئەم دۆخە دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی کێشەی کۆمەڵاتی گەورە، چونکە هەژارەکان ناتوانن بێدەنگ و رەزامەند بن. شایانی ئاماژە پێدانە دنیای تەکنەلۆژیای زیرەکی دەستکرد و تەکنەلۆژیای بایەلۆژی، مرۆڤ دەخاتە بەردەم دنیایەکی کراوە و بێ کۆتایی،بە هەزاران هەزار ئەگەری کراوەوە. ڕنگە ئەکاتە کەمرۆڤ کۆنترڵێ دەوروبەری لەدەست خۆی دەدات،ئیدی ئاماژە ترسناکەکان سەرهەڵ بدەن. ئەوە نییە هاراری دەڵێ: سێ شت وا دەکەن براوەی ئایندە لە ڕێگایانەوە مەیسەر بێت: باشترکردنی جیناتەکان، ئەمەش شتێکی زەحمەت نییە. لە ڕووی تەکنیکەوە سایبۆرگ خۆمان باشتر تەیار بکەین و ببینە نیوە ئامێرێک و بەکارهێنەرانی زیرەکی دەستکردەوە.\nدواجار دوو مەرجی سەرەکی باس دەکات، کەپێویست و کاریگەرن بۆ مرۆڤی ئایندە:\n1ـ تێگەیشتن لە بایۆلۆژیا. 2 ـ توانای بەکارهێنانی کۆپیوتەر.\nلە وەرامی پرسیارێکی لۆژیکیدا،ئایا دڵخۆشی لەو ژیانەی سەدەی ئایندە،کە مرۆڤ پێی دەگات بژیت؟ دەڵێ: گرنگترین پرسیار مەسەلەی ” پەرۆش و خەمباری و ئازاچەشتنە”. سەدەئ21 بە هۆی ئەو شتانەی باسمان کرد،یەک جۆر ئایندەمان ناداتێ، بەڵکو ئاسۆی جۆراوجۆرمان لەبەردەمدا دەکاتەوە…لەسەر خۆمان وەستاوە، چۆن ڕەفتار دەکەین. ئایا شۆڕشی تەکنەلۆژی ئەم پەڕۆش و ئازارچەشتنە گەورە دەکات، یاخود بچووکی دەکاتەوە؟ با نموونیەک لەسەر ئاژەڵ بهێنمەوە کە دەزانین گیانلەبەرانی وەک مانگا و مریسک و بەراز، چ ئازار و قوربانییەک دەچێژن. ئێمە دەزانین کایەی بازرگانی و شیرەمەنی و گۆشت ملیاردەها پارەی تێدەچێ. هەر یەک لەو ئاژەڵانە بە خەرجییەکی زۆر بۆ گۆشتەکەیان بەخێو دەکرێن. تەکنەلۆژی بایەلۆژی دەتوانێ ئەم پەڕۆشە گەورە بکات و ئەو ئاژەڵانە بە خێراترین شێواز ئالیک بدات،تا گۆشتی زۆرتر بە زووترین کات بگرن و قازانج زیاتر بەدەست بهێنن. چا ئەو ئاژەڵانە چ ئازار و ناڕەحەتییەک دەچێژن بۆ خاوەن کۆمپانیاکان هیچ گرنگ نییە. بەڵام دیسان لە ڕێی تەکنەلۆژی بایەلۆژییەوە دەتوانرێ،خانەیەکی گۆشت بەخێو بکرێ هێندەی گۆشتی ستێکێک Stek و بخورێت. کەواتە پێویست ناکات بۆ خواردنی ستێکێک گایەک بەخێو بکرێ و سەر ببڕدڕێ،بەڵکو لەم ڕێگایەوە ئەنجام بدرێ. پێش چەند ساڵێ پارچەیەک ستێکی دروستکراو بە 300,000$ دۆلار بوو، ئێستا بە دەوری 11$. لە ئایندەدا دەکرێ خواردنی مەکدۆناڵ هەرزانتر بفرٶشرێ.\nبەڕێزان، ئەمە پوختە ئەو تێز و بۆچوونانەی هارارین، کە لە زۆربەی ڤیدیۆ و چاوپێکەوتنەکانیدا جەختی لەسەر کراوەتەوە. لێرەدا ئاماژە بەو هەڕەشە و مەترسییانە دەبێ بکرێ، کە دەرکەوتنی چین وەک زلهێزێکی زەبەلاحی ئابووری و تەکنەلۆژی نوێ ، سەرچاوەی بەشێکی ئەو ترس و هەڕەشانەیە کە هاتوونەتە بەردەم مرۆڤ.\nچونکە کۆمەڵگای تەندروست ئەوەیە، لە رووی سیاسییەوە خاوەنی سیستەمێکی دیموکراسی بێت، بە هەموو ڕەهەندەکانییەوە. لە ڕووی ئابووریشەوە دەرفەتی بازاڕی ئازاد فەراهەم بکات و مرۆڤەکان لە سایەیدا خۆشگوزەران و بەختەوەر بن. دیارە ئەوەش ڕاستە کە مرۆڤ هێشتا لە تێکوشاندایە بۆ گەیشتن بە بەختەوەری کۆتایی. ئەمەش واتای وەستانی ژیانە…مرۆڤ دەستەوسان دەبێ و لە داهێنان دەکەوێ. بۆیە مانەوەی زەمینەیەکی فراوان و بە ڕوومەت بۆ ململانێ و پێشبڕکێکان بە تەندروستی زۆر پێویستە.\nمن پێم وایە لیبەڕالیزم لەگەڵ ئەوەشدا هەنووکە ڕووبەڕووی ئاستەنگ و هەڕەشەی گەورە بۆتەوە، دیسان تا ئێستا سەرباری کەموکوڕییەکانیشی، ـ دەکرێ و پێویستە چاکتر بکرێن ـ باشترینە کە مرۆڤ پێی گەشتووە. هاراریێ ددان بەم ڕاستییەدا دەنێ و هێنری کیسنجەریش لە دوا وتاریدا بەبۆنەی مەترسییەکانی ڤایرۆسی کۆڕۆناوە، داوا دەکات لە ئەمەریکا بە هەموو هێز و توانای خۆیەوە پارێزگاری لە لیبەڕالیزم بکات.\nئەم تێزانەی هاراریش وەک گەلێک لەوانەی پێش خۆی، هەر لە چوارچێوەی هیپۆتێزەدا دەمێننەوە. بەڵام ئەوەش ڕاستە لە هەنووکەدا شۆڕشی تەکنەلۆژیا بە هەموو تەوژم و هێزی خۆیەوە سەرکردایەتی مرۆڤ بەرەو جیهان و گەردونێکی زۆر سەیر و نادیار دەکات.\nمن دەڵێم گەر مرۆڤ وەک بوونەوەر لەم ژیانەدا دەستەوسان کرا، ئەوە هەموو چەمک و تێگەیشتن و شێوازەکانی ژیان سەرەوبن دەبنەوە و دەبێتە حەشر و قیامەتە گەورەکە.مرۆڤ تا ئێستا بە کردەوە باش و خراپەکانییەوە، باڵا دەستی و سەروەری بەسەر دەوروبەری خۆیدا هەبوو. دەکرێ بەردەوام کار بۆ چاکردنی هەڵە و کەموکوڕییەکان بکەین،لێ ناکرێ مرۆڤ بکرێتە کۆیلەی ئاغاگەلێکی تر. گەر بەو وێستگەیە گەشتین هەرچی ترسناک و نادیارە مرۆڤ دەبێت خۆ بۆ ئاماد بکات.\nکەواتە پێویست و گرنگە هەر هەنگاوێکی گەشەکردن و بەرەوپێشچوون و پێشکەوتن،هەیە و دێتە پێشمان، گەرەکە هاوشانی وردی هەنگاوەکانی مرۆڤ بێت و بە سوودی بەرژەوەندییەکانی تێکڕای مرۆڤایەتی کۆتایی بێت. نەک دەستەوتاقمێکی بەهرەمەند و دەوڵەمەند و جەستە بەهێز و چاوچنۆک و زاڵم هەموو دەسەڵات و مافێکیان هەبێت جیهان دادۆشن. بە دوا وتەی مامۆستا مەسعوود محەمەد ” لاپەڕەی مێژوو و کۆمەڵایەتی بەوە دادەخرێتەوە،مرۆ لە بوونێکدا لابەری و تەنها غەریزە تیایدا فەرمانڕەوا بێ”. دەست لەم بابەتە هەڵدەگرم. ئاخر کورد وتەنی: ئەم هەوریرە ئاو زۆر دەخوا.\nبە هیوای ئایندەیەکی تژی لە ئازادی بۆ نەتەوەکان و بێ چەوساندنەوە و دادۆشین و خۆشی و ئارامی و داهێنانی نوێ و ژیانێکی پڕ لە ڕوومەت و دادپەروەرانە بۆ تاکی مرۆڤ.


کوردانی ئەوروپا کۆماری ئیسلامی ئێرانیان شەرمەزار کرد – پەژاک\nکوردانی ئەوروپا کۆماری ئیسلامی ئێرانیان شەرمەزار کرد\nلە رۆژانی ۲۸، ۲۹ و ۳۰ی مانگی ئۆکتۆبر لە چەندین وڵاتی ئەوروپا گەلی کورد هەڵوێستی توندی لە بەرامبەر لە سێدارەدانی دوو ئەندامی پەژاک حەبیبوللا گوڵپەریپور (هەڤال باهۆز سنە) و رەزا ئیسماعیلی (هەڤال ئیلهام مامەدی) و هەر وەها لە سێدارەدانی بە کۆمەڵی گیراوانی سیاسی بەلوچ نیشان دا.\nگەلی کورد بە چوونە بەر دەم سەفارەتی ئێران لە ئەم وڵاتانە بێزاری خۆی لە سیاسەتەکانی دژە مرۆڤانەی کۆماری ئیسلامی ئێران دەڕبری و نارەزایەتی خۆیان لە بەرامبەر شەهادەتی هەڤالانمان نیشان دا. چالاکییەکان بە ئەم شێوازە بوون:\nدوشەممە ۲۸/۱۰/۲۰۱۳ کاتژمێر ۱۴:۳۰ − لە وڵاتی سوێد چەندین رێکخراوەی مەدەنی، پارتی گەلی بەلوچستان وێرای کۆمیتەی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان لە بەر دەم سەفارەتی کۆماری ئیسلامی ئێران چالاکییەکیان بەڕێوە برد. لە ئەم چالاکییەدا ئەندامی کۆردیناسیۆنی پەژاک ئەمیر کەریمی پەیامی پارتی ژیانی ئازادی کوردستانی پێشکێش کرد.\nئەم چالاکیە بە بەشداربوونی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان، پارتی گەلی بەلوچستان، مەجلیسی گەل لە سوێد، رێکخراوی ژنانی ئازەرمێهری کوردستان، ناوەندی فەرزاد کەمانگەر و کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کورد بەڕێوە چوو.\nدوشەممە ۲۸/۱۰/۲۰۱۳ کاتژمێر ۱۳:۳۰ − لە ئۆسلۆی پایتەختی نۆروێژ چالاکییەک لە لایان کۆمیتەی پەژاک لە ئەم وڵاتە لە بەر دەم بالوێزخانەی کۆماری ئیسلامی ئێران بە ڕێوە چوو، چەندین رێکخستن و لایانی سیاسی وەک پارتی ژیانی ئازادی کوردستان، پارتی سووری نۆڕوێژ (Rødt Party)، کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان (KNK)، پارتی سەربەستی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، پارتی ئازادی کوردستان، بزوتنەوی گۆڕان، پارتی سەربەستی کوردستان، گەنجانی کورد (Ung Kurd)، ڕێکخراوی الاحواز ئامادە بوون و دوا بە دوای پارتی ژیانی ئازادی کوردستان پەیامی خۆیان پێشکەش کرد.\nلە ئەم چالاکییە دا گەلی کورد توڕەیی خۆی لە سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران بە ووتنی دروشم هێنایە زمان.\nدوشەممە ۲۸/۱۰/۲۰۱۳ کاتژمێر ۱۳:۰۰ − کوردانی دانیشتوی وڵاتی فینلەند لە هێلسینکی پایتەختی ئەم وڵاتە لە بەر دەم بالوێزخانەی کۆماری ئیسلامی ئێران میتینگێکی نارەزایەتیان پێک هێنا. لە ئەم چالاکییە دا ئەهوەن چیاکۆ، ئەندامی بەڕێوەبەری پەژاک لە ئەوروپا پەیامی پێشکەش کرد و لە ووتەکانی دا ئاماژەی بەوە کرد کە پەژاک ئەم سیاسەتانەی ئێران بێ وەڵام ناهێلێتەوە.\nدوشەممە ۲۸/۱۰/۲۰۱۳ کاتژمێر ۱۴:۰۰ − کوردانی دانیشتوی وڵاتی دانمارک بە مەبەستی نارەزایەتی دەڕبرین لە بەرامبەر ئێعدامی 2 ئەندامی پەژاک و چالاکانی سیاسی بەلوچ میتینگێکی نارەزایەتیان لە بەر دەم بالوێزخانەی کۆماری ئیسلامی پێک هێنا. لە ئەم میتینگەدا کوردان و بە تایبەت گەنجان بە ووتنی دروشم بێزاری خۆیان لە کوردەوەکانی کۆماری ئیسلامی دەڕبری و لە میتینگەکەدا پەیامی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان خوێندرایەوە. هەر وەها لە ئەم میتینگەدا بزوتنەوەی عەرەبی ئازادیخوازی ئەلئەحواز بەشدار بوون و پەیامی خۆیان پێشکەش کرد.\nدوشەممە ۲۸/۱۰/۲۰۱۳ کاتژمێر ۱۴:۰۰ − لە بروکسلی پایتەختی بلژیک کۆمیتەی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان لە ئەم وڵاتە میتینگێکی نارەزایەتی پێک هێنا و لە ئەم میتینگەدا پەیامی پەژاک خوێندرایەوە و گەلی کورد نارەزایەتی خۆی لە بەرامبەر سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی لە دژی گەلی کورد و گەلانی ئێرانی دەڕبڕی.\nسێشەممە ۲۹/۱۰/۲۰۱۳ کاتژمێر ۱۵:۰۰ − لە فرانکفۆرتی ئاڵمانیا چالاکییەکی نارەزایەتی لە لایان کۆمیتەی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان لە ئەم وڵاتە بەرێوە چوو. لە ئەم چالاکییەدا وێرای پارتی ژیانی ئازادی کوردستان، مەجلیسی گەل لە فرانکفۆرت و کۆمەلی مافی مرۆڤی کورد بەشداریان لە چالاکییەکە کرد.\nپەیامی پەژاک لە لایان کۆمیتەی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان لە ئەم وڵاتە خوێندرایەوە و بەشداربووان بە دروشم نارەزایەتی خۆیان لە بەرامبەر شەهادەتی هەڤالانمان هێنایە سەر زمان.\nچوارشەممە ۳۰/۱۰/۲۰۱۳ کاتژمێر ۱۳:۰۰ − لە مانچەستێری بریتانیا کۆمیتەی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (PJAK)، پارتی یەکەتی دیموکراتیک (PYD) و پارتی چارەسەری دیموکراتیک (PÇDK) میتینگێکی نارەزایەتیان پێکهێنا. لە ئەم میتینگەدا لێدوانی پەژاک، پەیەدە و پەچەدەکە خوێندرایەوە و دە کۆتایی دا لە لایان کۆمیتەی ئامادەکار راپۆرتی ئەحمەد شەهید سەبارەت بە پێشێلکاریەکانی مافی مرۆڤ لە ئێران خوێندرایەوە.\nچوارشەممە ۳۰/۱۰/۲۰۱۳ کاتژمێر ۱۶:۰۰ − لە ویانای پایتەختی ئۆتریش دوا بە دوای چالاکی هەفتانەی “عەداڵتمان دەوێت”، گەلی بەشدار بوو لە ئەم چالاکییەدا بە مەبەستی شەرمەزار کردنی لە سێدارەدانی 2 ئەندامی پەژاک بەرەو سەفارەتخانەی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ئەم وڵاتە رێپێوانیان کرد. گەل بە دروشم نەفرەتی خۆیان لە سیاسەتی لە سێدارەدان لە ئێران دەڕبری.\nلە سەرجەم ئەو چالاکییانەدا پارتی ژیانی ئازادی کوردستان پێداگری لە سەر وەڵام دانەوەی هێرشەکانی کۆماری ئیسلامی کرد. لە پەیامەکانی پەژاک دا پێویستی تێکۆشانی هاوبەشی هەموو گەلان و هەروەها لایانە سیاسیەکان لە دژی سیاسەتی کۆمەڵکوژی کۆماری ئیسلامی ئێران جەختی لە سەر کرابوو. رێکخستنەکانی پەژاک لە ئەوروپا هەر وەها بڕیاری خۆیان بۆ بەردەوام کردنی چالاکییەکان لە هەموو وڵاتانی ئەوروپا دەڕبڕی.\nلە ئەم چالاکییانەدا گەل بە بەرز کردنەوەی پلاکارد و وێنەی چالاکانی سیاسی لە سێدارەدراو و هەر وەها بە ووتنی دروشم داژەیەتی خۆیان لە بەرامبەر کۆماری ئیسلامی ئێران نیشان دا. گەلی کورد بە دروشمی «گەریلا، تۆڵە!» خوازیاری بێ وەڵام نەهێشتنەوەی هێرشەکانی کۆماری ئیسلامی بوون.


شارباژێر.. ڕووداوێكی هاتووچۆ 11 قوربانی لێكەوتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2021/01/02 - 9:41 PM\nڕادیۆی فەڕمی بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانی بڵاویكردەوە، ڕووداوێكی هاتووچۆ لە ناوچەی شارباژێری سەر بە پارێزگای سلێمانی 11 كەس بوونەتە قوربانی.\nڕادیۆی ترافیك ئێف ئێم كە سەر بە بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانییە لە لاپەڕەی فەڕمی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك بڵاویكردەوەـ لە ڕووداوێكی هاتووچۆدا لە ناوچەی شارباژێر نۆ كەس برینداربوون و دوو كەسیش گیانیان لەدەستداوە.\nئاماژە بەوەشدراوە، ڕووداوەكە لە گوندی گاپیڵۆنی سەر بە شارباژێر بووە.\nلەوبارەیەوە، كامەران عەبدوڵا بابەكر، بەڕێوەبەری شارەدێی گاپیڵۆن بە ترافیك ئێف ئێم-ی ڕاگەیاندووە، ئۆتۆمبێلێك لە جۆری پڕادۆ كە گەشتیاری عەرەب بوون لە شارەدێی گاپیڵۆن وەرگەڕا و بەهۆیەوە هەشت سەرنشین برینداربوون و دوانی تریش لە سەرنشینەكان گیانیان لەدەستدا.\nوتیشی، لەڕێگەی ئۆتۆمبێلی پۆلیسەوە بریندارەكان بۆ نەخۆشخانەی فریاكەوتنی سلێمانی گواسترانەوە.\nبەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانیڕووداوى هاتووچۆسلێمانیشارباژێرگاپیڵۆن\nلە هەولێر ڕووداوێكی هاتووچۆ تاوانكارییەكی ئاشكرا كرد\nدهۆك.. لە ڕووداوێكی هاتووچۆدا 5 كەس بوونە قوربانی\nڕووداوێكی هاتووچۆ لە هەولێر 6 قوربانی لێكەوتەوە\nسلێمانی: تەقەكەرێك دەستگیركرا


دۆعای کۆمەڵێک پێشمەرگە و شیکارییەکی بەندە! … جیهاد موحەمەد – Dengekan\nدۆعای کۆمەڵێک پێشمەرگە و شیکارییەکی بەندە! … جیهاد موحەمەد\nbyJihad Muhamad\tOctober 29, 2017\tGeneral\nهەندێک ڕووداوی گاڵتەجاڕیی بەسەرماندا تێدەپەڕێت بێ ئەوەی ئاوڕێکی جددی لێبدەینەوە، وای لێکدەدەینەوە کە تەنها بۆ پێکەنینە، لە ڕاستیدا ئەو جۆرە لە پێکەنین و گاڵتەجاڕییە پرس و مەسەلەی زۆر جددی لە پشتەوەیە، دەمەوێت بڵێم، کە یەکێک لە ڕەهەندەکانی پێکەنینە و پێکەنینەکەش بۆ داپۆشینی جددیەتەکەیەتی، وەکو تر چەندین ڕەهەندی تری سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و فەرهەنگی هەیە، کە پیویستە بە گوێرەی توانا خوێندنەوەی بۆ بکرێت و هەروا بە سانایی بەسەرماندا تێنەپەڕێت.\nیەكێک لەو پێکەنین و گاڵتەجاڕییانە، پێکەنین و گاڵتەجاریی دۆعا و تکای پۆلێک پێشمەرگەی هەژارە لەو خواوەندەی بە دڵ و دەروونێکی پاکەوە بڕوایان پێیەتی، ئەم پۆلە پێشمەرگەیە یەکێکیان دۆعاکان دەکات و ئەوانیتر دەستیان بەرزکردۆتەوە و “ئامین” یارب العالمین ی بۆ دەکەن. بە پێویستم زانی بە گوێرەی توانا و سەلیقەی خۆم شیکارییەک بکەم لەسەر ڕەهەندە سیاسیی و کۆمەڵاییەتیی و چینایەتییەکانی ئەم پێکەنین و گاڵتەجاڕییە، تا بزانین بەڕاست ئەم پۆلە پێشمەرگەیە تەنها بۆ پێکەنین و خۆشییەکی ڕووت ئەم دۆعا و نزایە دەکەن یان پاڵنەرێکی دیکەی لە پشتەوەیە.\nبە بڕوای من و وەک هەمووشمان دەیزانین وتە و قسەکردن و دەربڕینەکانی هەرچ مرۆڤێک یان کۆمەڵە مرۆڤێک دەربڕینی بیر و ئەندێشەیە، دیارە هەرچ مرۆڤێک بە گوێرەی پاشخانە هۆشیاریی و ڕۆشنبیرییەکەی خۆی گوزارشت لە بیر و ئەندێشەی خۆی دەکات. زۆر جار مرۆڤە سادەکان، دەربڕینی زۆر قووڵ و گرنگ و بەهێزیان هەیە، وەلێ بە زمانێکی سادە و ساکار دەریدەبڕن، بە داخەوە گرنگی بەو زمانە سادەو ساکارە نادرێت و هەروا بە سانای بەسەرماندا تێدەپەڕێت. زۆربەمان کاک (عەبدوڵلە)مان لە شاری سلێمانی دەناسی، کە بە داخەوە لە پڕ بە جەڵدەی دڵ گیانی لە دەستدا، ئەم پیاوە بەڕێزە، ڕۆژانە لە داخی هەژاریی و داماویی و بێکاری دەیان دۆعای لە خەڵکی هەژار دەکرد و بە گاڵتە جاڕیەیوە دیەوت:” خوایە هەرچی فەقیەرە نانی بە ئاوی نەگات، خوایە دەوڵمەندەکان دەوڵمەندتر بکات”\nئەمەی لێردە دانراوە، لینکی دۆعاکردن و نزا و پاڕانەوەی ئەو پۆلە پێشمەرگەیەیە کە وەک ئاماژەم پێدا، لە فەیسبووکدا بۆ پێکەنین و خۆشی خەڵک بۆ یەکتری دەنێرێت. تکایە بە وردی گوێ لە دۆعا و نزاکانییان بگرن پێش ئەوەی شیکارییەکەی من بخوێننەوە!\nیەک یەک دۆعاکانیان دەنووسمەوە و بە گشتی قسەیان لەسەر دەکەم:\n١/ “یاڕەبی خوایە هەرچی ئاڵتون و ئەڵماس هەیە گشتی بکەیت بە تەنەکە”.\n٢/ “یاڕەبی خوایە هەرچی پارە و دۆلار هەیە گشتی ببێت بە قاقەز”.\n٣/ “یاڕەبی خوایە هەرچی باخ هەیە ببێت بە دڕک و داڵ”.\n٤/ “یاڕەبی خوایە هەرچی عیمارە و ڤێللە و قەسری بەرز هەیە ببێت بە کەپری حەسیر وەک ئەم کەپرە حەسیرەی ئێمە”.\n٥/ “یاڕەبی خوایە هەرچی بۆریە نەوت و نەوت هەیە هەمووی ببێت بە چڵکاو”.\n٦/ “یاڕەبی خوایە هەرچی سەیارەی مۆدێل بەرز و وەنەوشە و مۆنیکا هەیە ببێت بە (کەریم کابان)”…. (لەگەڵ ڕێزمدا بۆ مامۆستا کەریم کابان، من لێرەدا قسەکەی ئەوان دەنووسمەوە).\nئەگەر بە وردی لە دۆعاو نزاکانییان وردبیینەوە، ئەم پۆلە پێشمەرگەیە کە نموونەی هەزاران پێشمەرگەی هەژار و داماو و کەمدەستن، لە بێچارەییدا ڕق و کینەیان لە هەموو دەوڵمەندەکان و خاوەن باخەکان و پاردار و خاوەن دۆلارکان و خاوەن ڤێللە و قەسەرەکان و خاوەن سەیارە مۆدێل بەرزەکانە. بەو پەڕی ڕاستگۆییەوە دژایەتی هەموو ئەمانە دەکەن لە ناخی خۆیاندا، ڕقیان لە هەموویانە، کەچی لە هەمان کاتدا چەکی پێشمەرگایەتییان هەڵگرتووە و پێیان دەوترێت پێشمەرگە ئازا و قارەمانەکان، بۆ بەکارهێنانیان ڕۆژانە لە تیڤییەکانەوە و لە رۆژنامەکانەوە لە ڕادیۆکانەوە جگە لە خەڵکی گشتی بەسەر زاری بەرپسانەوە بەوپەڕی ڕێزەوە ناویان دەهێنن و بە پاڵەوان و بە ئازا ناویان دەبن. تەنانەت لەسەر قسەیەکی کاک عەدانان عوسمان کە تەنها ئەوەندی وت کە ئەم هێزە چەکدارانە هێزی میلییشیایین، مەسعود بەرزانی گوایە زۆر ڕێز لە پێشمەرگە دەگرێت و زۆر پێشمەرگەی خۆشدەوێت هەڕەشەی لێکرد و ڕایگەیاند کە ئەوانەی ناوی پێشمەرگە بە میلیشییایی دەبن لە کوردستاندا جێگەیان نابێتەوە!، لە کاتێلدا کە کاک عەدان عوسمان ئەو کاتە ئەندام پەرلەمان بوو.\nهەمووشمان ئەو ڕاستییە دەزانین و چەندین جار لە خودی تیڤیەکانی پارتی و یەکێتیشەوە ئەو پێشمەرگانەی کە بە ناچاری و بە دەم گریانەوە بەرماڵی سواڵییان دادەخست لەبەردەم مزگەوتەکان و سەرشەقامەکاندا پیشاندەدران. کە بە بەڕوای من ئەمە شکۆشکاندن و بێڕێزییە کە بە پێشمەرگە دەکرا، کە بە دوومانگ جارێک ـ جگە لەو ماوەیەی کە ئەمریکا موچەی بۆ پێشمەرگە دەنارد ـ ٥٠٠ هەزار دیانر دەدار بە پێشمەرگە. بەردەوام پێشمەرگە بەدەست کەمی موچەکەیەوە هاواری بوو. لەهامانکاتدا ئەفسەرکانیان و بە تایبەتی ئەفسەرە پلەدارەکانییان موچەی چەندین ملوێنییان وەردەگرت، ئەوان پۆشتەوپەرداخ و ئەمانیش هەژار و داماو، ئەوان بە کاروانی ئوتومبیلی مۆدیل بەرزەوە هاتوچۆیان دەکرد وئەمانیش زۆر جار بۆ کرێی سەیارەی هاتووچۆی بەرەی جەنگەکان دادەمان. ئەوان ژن و کچەکانیان تا نێوەی گەردن و قۆڵ و باڵیان لە ئاڵتون هەڵکێشراو، ئەمانیش کچ و ژنەکانیان ڕووت و قوت و لە ساڵێکدا دوو دەست جلی بۆ نەدەکڕدرا. ئەوان پڕ باخەڵیان لە دینار و دۆلار و ئەمانیش باخەڵیان خاڵی. ئەوان نەوت و گازەکەیان دەدزیی و دوکەڵ و پیسییەکەشی بۆ ئەمان.\nکەواتە ئەم دۆعاکردن و پاڕانەوەیە لە خوا لە ڕق و کینەیەکی ڕەوایانەوە هاتووە بەرامبەر بە بەرپرسەکانییان و بەرامبەر بە دەوڵەمەندەکان. ئەم ڕق و کینەیە ڕق و کینەیەکی چینایەتییە. چینە هەژارەکان ئەگەر هیچیان پێنەکرا و بێ دەسەڵات بوون لە بەگژاچوونەوەی چینە چەوسێنەرکان خۆ هیچ نەبێت ئەوەیان پێدەکرێت کە ڕقیان لێیان بێت و بەم جۆرە بە گاڵتەجاڕییەوە ڕق و کینەکانییان هەڵڕێژن.\nهەڵڕشتنی ئەم ڕق و کێنەیە، لە لایەک ئارامییان پێدەبخشێت، لە لایەکی تریش چونکە بە گاڵتەجاڕیی و پێکەنینەوەیە ناکەونە بەر لێپرسینەوە و سزادان لە لایەن بەرپرسە دڵڕەقەکانییانەوە.\nدەربڕینی ئەم ڕق و کینەیە، ئەوەمان پێدەڵێت، کە چەوساندنەوەی چینایەتی بنەمای هەموو چەوساندنەوەکانە، لە هەموو چەوساندنەوەکان بە ئازارتر و گەورەترە.\nبەڵام ڕەهەندێکی تری ئەم ڕق و کینە چینایەتییە، ئەوەیە کە هەژارانی کوردستان زیاتر لە سەد ساڵە بەوە گۆشدەکرێن کە چەوساندنەوە و زوڵم و زۆر و بێدەرتانیی و کەمدەستیی و ماڵوێرانی تەنها لە چەوساندنەوەی نەتەوەییەوە هاتووە، ئەگەر ئەم چەوساندنەوەیە بسڕێتەوە چیتر خەڵک ناچەوسێتەوە و هەژار و داماو نابێت!. ئەم پەروەدەکردنە کارێکی کردوە کە ڕاستی ئەوە لە بیرهەژارن بەرێتەوە کە لە پێش چەوساندنەوەی نەتەوەیی و گەورەتر لە چەوساندنەوەی نەتەوەیی چەوساندنەوەی چینایەتیە کە مرۆڤەکان دەهاڕێت. هەژارانی وڵاتی ئێمە بەوجۆرە پەروەردەیەکی شۆڕشگێڕیی نەکراون کە لە یەککاتدا دەتوانرێت بە گژ هەموو جۆرەکانی چەوساندنەوەدا بچێتەوە و دنیاییەکی بەختەوەر و یەکسان و دادپەروەر بۆ خۆی بێنێتە ئاراوە. ئەم پەروەدەیە لە لایەن هێزە ناسیۆنالیستەکانەوە کاری لەسەر کراوە، بۆ ئەوەی بتوانرێت گەورەترین هێزی بۆ دروستبکرێت و لە هەمانکاتدا بۆ ئەوەی ئەم هێزە دنیایی چەوسێنەران و دەوڵەمەندەکان تێکنەدات. ئەم پەروەدەیە لەهەموو شۆڕس و بە ناو بزووتنەوەکانی ڕزگاری خۆازییدا هەروا بووە.\nبۆرجوازیەتی دواکەوتوی کوردستان بەم پەروەردە سەقەتە ناسیۆنالیستیی و دینییە، توانیویانە خەڵکێکی زۆری پێهەڵبخەڵەتێن و بیانکەن بە هێزێکی گەورە بۆ مانەوەی دنیا پڕ لە نایەکسان و نادادپەروەر و نا مرۆڤییەکەی خۆیان. ئەگەر وردبینەوە لە ماوەی ٢٦ ساڵی حوکمڕانی ئەم حیزبە دەسەڵاتدارە ناسیۆنالیستیی و دینییانەدا، بەردەوام خەڵکی هەژار و داماو بوون بە پارێزەرییان و هەرچ کاتێکیش ویستبێتیان وەک ڕانە مەڕ مۆڵیان داون، یان ڕاپێچی بەرەی جەنگەکانییان کردوون. ئەم خەڵکە هەژارە بەردەوام بە هاژاری و داوماویی ماونەتەوە و حیزبەکان و مەکتەب سیاسییەکانیان و سەرکردەکانیان و بنەمالەکانیان و کەسوکارەکانییان و هەندێکیش لە بازرگانە چاوچنۆکەکان بە دەمەوڵەمەندی ماونەتەوە.\nئەم پەروەردەیە، لە بنەڕەتەوە پەروەردەی خێزانەکانە، چونکە خێزانەکانی وڵاتانی دواکەوتوو پەروەدەیەکی ترادسیۆنیی و کولتوورێکی دواکەوتویی بەسەرچوویان هەیە. دوای خێزانیش، هەمان پەروەردە لە باخچەکانی ساوایان و قوتابخانەکان و تەنانەت زانکۆکانیشدا منداڵ و مێرد منداڵ و خوێندکارەکانی پێ گۆشدەکرێت. کەواتە ئەم پەروەدەیە فەرهەنگێک دێنێتە ئاروە کە بریتییە لە فەرهەنگی چەوساندنەوە و ژێردەستەیی، بریتیە لە فەرهەنگی بێدەسەڵاتیی، بریتیە لە فەرهەنگی نەزانین و نەخوێندەاری، بریتیە لە فەرهەنگێکی پڕ لە نادیموکراتیی و نا یەکسانیی و نا دادپەروەریی.\nبۆیە پێشمەرگە هەژارەکان، یان سەربازە هەژارەکان و زۆربەی زۆری خەڵکی گشتی هەژار و بەشمەینەت نازانێت چۆن شۆڕشگێڕانە شۆرشی خۆی بەرپا بکات دژی هەموو جۆرە چەوساندنەوەکان. ئەم پۆلە پێشمەرگەیە، بێ دەسەڵات و ناچارن، چونکە گۆشنەکراون بە پەروەردە و فەرهەنگێکی شۆرشگێرانە و ئازایانە. لە هەمانکاتدا پڕ لە ڕق و کینەن بەرامبەر بە چەوسێنەران، لە مزگەوتەکانەوە فێری ئەوە کراون کە خواوەند حەقی بزنی کۆڵ لە شاخدار دەکاتەوە، بۆیە ئەمانیش لە خوا دەپاڕێنەوە کە ماڵ و موڵکی هەموو دەوڵەمەندەکان وێرانبێت، لە جیاتی ئەوەی شۆرشێک بەرپابکەن بۆ دنیاییەکی پڕ لە بەختەوەری و یەکسانی و دادپەروەری بۆ هەمووان.\nPrevious كۆیله‌ی میدیا … ئاری زیندینی\nNext پشتی کەوالیس و دیوی شاراوەی ڕوداوەکان بەرەو کوێمان دەبەن … بەختیار نامیق\nفلز ویتلی پیتەرس یەکەمین ژنە شاعیری کۆیلە لەمێژووی ئەمریکا.. لە ئینگلیزییەوە: عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ)\nفیلمی مێشه‌وانه‌که (Der Imker)  یان چیرۆکی خه‌باتی کوردێک بۆ ژیان و ئازادی\nDec 5, 2019\tClosed\nئايا تۆ ئەچی بۆ هەڵبژاردن؟! … عوسمان محەمەد\nچاوپێکەوتنی کۆمەڵە تیڤی لەگەڵ گۆران عەبدوڵڵا سەبارەت بە بارودۆخێ ڕۆشنبیری لە کوردستان – بەشی یەکەم و دووەم\nخۆناسی و داگیرکەر و دوژمنناسی … هەڵۆ بەرزنجەیی\nنوشیرواننیزم…. ئامانج کەریم\nMay 28, 2017\tClosed\nچەند سەرنجێک دەربارەی پەرتووکی لێتدەپرسن حزب چییە؟… گه‌نجۆ ژیندا\n(کارینا)، رۆمانی دەستنوسە خوێناوییەکان! .. هێرش رەسوڵ\nNov 24, 2020\tClosed


ل دەستپێکێ دڤێت مەزن پەروەردێ وەربگرن – ARTICLE رۆژ\nدەمەکی تنێ بچویك پێتڤی ب پەروەردێ بوون. لێ نوکە بچویك و مەزن پێدڤی ب پەروەردێنە. ل هەمی دەم و جهان دهاتە گۆتن هەوە ئاگەهـ ژ پەروەردەیا جیلێ بهێت هەبیت. لێ ئەڤە هەمی ژ قەستا بوو و هەمی بێ مفابوو و بتنێ گۆتن بوو بێ کریار. چونکی ئەم یی پەروەردەیا جیلێ نوی دبینن کا چەند پەروەردەیەکا ساخلەمە! ئەم بەحس ل گشتی ناکەین، لێ ئەم بەحس ل بەهرا پتر دکەین. نوکە ل تیکتۆکی کور ژ کچان جوانتر سەمایێ دکەن و کچ ژ کوری پتر حەژ شەڕ و ئاریشان دکەت. ما تۆ دبێژی کورەك کو ل بەر چاڤێن کۆمەکا مرۆڤان سەمایێ بکەت ل داهاتووی شۆرەشان بگێرت؟ یان ئەو کچا کارێ وێ ڤەکرنا لایڤان و خرڤەکرنا خەلکی ل دۆر خۆ ئەو دێ شێت هندەك زارۆکێن باش پەروەردە کت؟ دڤێت ژێدەرێ زارۆکان، ئانکو مەزن پەروەردێ وەربگرن، پاشی زارۆکان پەروەردە بکەن. دڤێت ئەو ژێدەرە بهێتە پەروەردە کرن یێ زارۆکێ خۆ ژ شیرەتان ئازاد کری. ئەو بهێتە پەروەردە کرن یێ پەروەردەکرنا زارۆکێ خۆ هێلایە ب هیڤیا سۆشیال میدیایێڤە. بلا ئەو بهێتە پەروەردەکرن یێ کو وەسا تێگەهشتی ناڤداربوون هەمی تشتە گرنگ نینە ب چ رێک بیت.\nدڤێت شانازی ب وی زارۆکی نەبت ئەو زارۆکێ ڤالا دهێتە مەزن کرن. نوکە هێشتا زارۆك د تەمەنەکێ بچویك دا دایك و باب باشترین مۆبایل یان ئایپاد ددەنە دەستی. هندەك ئەکاونتان ژی بۆ دروست دکەن، دێ بێژن بتنێ دا ژ مە ڤەبیت و پێڤە مژویل ببیت. ئەرێ تۆ دزانی ئەو ئەکاونتە چ پەروەردە نیشا زارۆکێ تە ددەت پشتی ئەو زارۆك مەزن دبیت و بگەهیتە تەمەنەکی کو گوهداریا دەیك و بابان نەکەتن، دێ دایك و باب دەست ب لۆمەکرنا زارۆکێ خۆ کن و دێ بێژن مانێ ژ من ناترست و گوهداریا من ناکەت. بێگومان گوهداریا تە ناکت، چونکو تە ئەو فێر نەکریە گوهداریا تە بکەت. ئێدی دڤێت تێبگەهین ئەگەر مە بڤێت زارۆکەکی پەروەردە بکەین، دڤێت ل دەسپێکێ کەسانێن ژ وی مەزنتر و دەوروبەرێ وی ئانکو ژێدەرێ پەروەردەیا وی پەروەردە بیت. ژبەرکو زارۆك ژی چاڤ ل مەزنان دکەت. زارۆك پەروەردەیا دەستێ مەزنایە.\nگووتار یاهاتیە خواندن: 242


كۆرۆنا رێگریی لەسەدان کرێکاری ئێزیدی دەكات بگەڕێنەوە ناو كەسوكارییان\nكرێكارێك لەكاتی كاركردندا لەسەر پڕۆژەیەك لە شاری كەركوك فۆتۆ: ئەرشیفی كەركوك ناو\nعه‌مارعه‌زیز - نه‌ینه‌وا\nسەدان کرێکاری ئێزیدی له پارێزگاكانی ناوه‌ڕاست و خواروی عیراق گیریان خواردووە و ناتوانن بگەڕێنەوە ناو كەسوكاریان، ئەوەش بەهۆی بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆوە.\nئەو كرێكارانە كەژمارەیان لەنێوان 300 بۆ 500 كەسە، بەر لە بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆ لە ناوەڕاستی مانگی ئازار لە بەغداو پارێزگاكانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان كاریان دەكرد، لە ئێستادا رێگەیان لێگراوە و بۆ گەڕانەوە داوای هاوكاریی دەكەن.\nئه‌یسه‌ر مدور شلۆ، دانیشتوی کۆمه‌ڵگەی بابیرێ له ده‌شتی نه‌ینه‌وا و خێزانداره، دەڵێت 40 رۆژە لەبەغدایە و نەگەڕاوەتەوە، "كرێكاریم دەكرد و لە ئۆتێل دەمامەوە، كاتێك بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆ درا نەمتوانی بگەڕێمەوە و ئێستا 40 رۆژە لەبەغدام".\nئەیسەر، ئێستا كاری نەماوە و ئەو پارەیەی لەماوەی ئەو 40 رۆژەدا دەستیكەوتووە، وەك خۆی دەڵێت خەریكە هەموی خەرجبكات.\n"مانه‌وه‌مان له‌ئوتێل و خواردن هه‌موی لەسه‌ر حسابی خۆمانه، ناچاربوین بچینه ئۆتێلێکی هه‌رزان و پێنج كەس لەیەك ژورداین، بارودۆخمان زۆر خراپە و ئه‌گه‌ر چارەسەرمان بۆ نەكەن و ماوه‌ی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ درێژبكرێتەوە، ئەوا ناتوانین پاره‌ی ئوتێل و خواردن بده‌ین".\nناچاربوین بچینه ئۆتێلێکی هه‌رزان و پێنج كەس لەیەك ژورداین،\nهەردوو حكومەتی فیدراڵ و هەرێمی كوردستان لە ناوەڕاستی مانگی ئازارەوە بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆیاندا لەچوارچێوەی رێنماییەكان بۆ خۆپاراستن لە بڵاوبونەوەی كۆرۆنا.\nبڕیارەكە جگەلە هاتوچۆی نێوان پارێزگاكان، تەنانەت لەناو شارەكانیش بەچڕی جیبەجێدەكرێت.\nئەیسەر وتی "لەڕێی (كەركوك ناو)ەوە داوادەكەین پەلەبكەن لە دۆزینەوەی چارەسەرێك و ئامادەین لەكاتی گەڕنەوەشماندا 14 رۆژ كەرەنتین بكرێین لەهەر شوێنێك بێت".\nئه‌یاس نه‌زیز سیسو، دانیشتوى گۆندی دۆغاتا سه‌ر به ناحیه‌ی ئه‌لقوش به (که‌رکوک ناو)ی وت "شه‌ش مانگه له چێشتخانه‌یه‌کی به‌غدا كاردەكەم، پێش قەدەغەی هاتوچۆ 25 رۆژ جارێك دەگەڕامەوە و هەفتەیەك لەناو خێزانەكەم دەبوم، بەڵام ئێستا گیرمخواردووە".\nئەیاس 20 رۆژە چێشتخانەكەی بەبڕیاری حكومەت بۆ خۆپاراستن لە كۆرۆنا داخراوە و ئەویش بێكار بووە، خەرجی رۆژانەشی لەسەر ئەو پارەیەیە كە پێشتر پەیدای كردبوو.\n"بارودۆخی ئێمه زۆر خراپه، منداڵه‌کانم چاوه‌ڕێی من ده‌که‌ن، تاوەكو بڕێک پاره‌یان بده‌مێ، جگه له‌م ئیشه هیچ موچه‌یه‌کم نییه. خێزانه‌که‌م پاره‌یان قه‌رزکردووه تاوه‌کو خواردن و پێداویستی تر بكڕن". ئەیاس وایوت.\nنه‌ینه‌وا، ئاداری 2020، هه‌ڵمه‌تی رشتنی ده‌رمان و پاككردنه‌وه له ناوه‌ندی قه‌زای شنگال بۆ خۆپارێزی له ڤایرۆسی كۆرۆنا فۆتۆ: ئیبراهیم ئێزیدی\nحكومەتی هەرێمی كوردستان 72 كاتژمێری دیاریكردووە بۆ گەڕانەوەی ئەو كەسانەی لە خێزانەكانیان دابڕاون لەنێوان پارێزگاكاندا. بەڵام ئەو بڕیارە تەنیا بۆ پارێزگاكانی هەرێمی كوردستانە و عیراق ناگرێتەوە.\nفارس عیسا، نوێنه‌ری حکومه‌تی هه‌رێم له به‌غدا به (که‌رکوک ناو)ی وت "چه‌ند کرێکارێکی ئێزیدی په‌یوه‌ندییان پێوە كردوین، ئێمه‌ش داوای ناوی هەموو كرێكارەكانمان كردووە تا بتوانین هاوكارییان بكەین بۆ گەڕانەوەیان".\nبەپێی وتەی فارس عیسا ژمارەیان لەنێوان 300 بۆ 500 كرێكار دەبێت.\n"ئه‌و کرێکارانه هه‌ر یەكە و خه‌ڵکی شوێنێکن، بۆیه گواستنه‌وه‌یان تاڕاده‌یه‌ک له‌مکاته‌دا قورسە"، نوێنه‌ری حکومه‌تی هه‌رێم له به‌غدا وایوت.\nئه‌و کرێکارانه هه‌ر یەكە و خه‌ڵکی شوێنێکن، بۆیه گواستنه‌وه‌یان تاڕاده‌یه‌ک له‌مکاته‌دا قورسە\nزیاتر وتی "هه‌رکاتێک لیستی ناوه‌کان بگاته ده‌ستمان، به‌فه‌رمی داوا له حکومه‌تی عیراق و هه‌رێم ده‌که‌ین رێگه‌چاره‌یه‌ک بۆ گەڕانەوەیان بدۆزنەوە، به‌ڵام پێشئه‌وه‌ی بچنه نێو که‌سوکاریان ده‌بێت له شوێنێک بۆ ماوه‌ی 14 رۆژ که‌ره‌نتین بکرێن".\nپۆستی پارێزگاری كه‌ركوك لایه‌نه عه‌ره‌بییه‌كان به‌گژ یه‌كدا ده‌كات


تەختەکلیلی چاوگ - چاوگ\nپێداچوونەوی ١٦:٤٩، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ لە لایەن Aras (لێدوان | بەشدارییەکان) (←تەختەکلیلەکە)\nتەختەکلیلی کوردی نوێ لەسەر هەردوو سیستەمی XP و Vista\nلەوانەیە سەرنجی ئەوەت دابێ کاتێک دەنووسیت "مه‌کۆ" پەنجە بە چوار کلیلدا دەنێیت لەسەر تەختی کلیلەکان (Keyboard) وە ڕووکەش کە دەیبینیت تەنها لە چوار پیت پێکهاتووە، بەڵام کە دەیسڕیتەوە ئەبێت ٥ جار پەنجە بنێیت بە کلیلی Backspace تا هەموو پیتەکان بسڕێنەوە. ئایا بۆ؟\nلە دواترین وەشانی تەختەکلیلی کورد ئایتی گروپ بۆ ویندۆز پیتە بزوێنی خڕ بەم شێوەیە پێناسە کراوە "پیتی هاء(ه)+nonjoiner "nonjoiner بریتییە لە جیاکەرەوەیەکی نەبینراوی وەک "|" کە لە پاش پیتی "ه" دێت تا نەهێڵێت پیتی هاء بە پیتی پاش خۆیەوە بلکێت بەو شێوەیەش وەک پیتە بزوێن دەردەکەوێت. کەواتە کاتێک پیتی بزوێن دەنووسیت لە دوای پیتی هاء، nonjoiner دێت. بە هەردوو پیتی هاء و nonjoiner پیتی بزوێن پێکدەهێنن. هەر ئەم nonjoiner ـەش هۆکاری ئەوەیە کە لە هەندێک پڕۆگرام ناتوانین پیتی بزوێن بنووسین.\nبۆ پیتی "کاف" ـیش دوو پیتی جیاوازمان هەیە کە هەریەکەیان بە جۆرێک پێناسە کراون و بە جۆرێک دەردەکەون لە کۆتاییدا، بۆ نموونە وشەی "پاک، پاك" بەڵام لە سەرەتا و ناوەڕاستدا وەک یەکن، بۆ نمونە لە وشەی "کورد، كورد". بەڵام سەرەنجام هەر یەک لەو دوو پیتە یونیکۆدیان جیاوازە و وەک دوو پیتی جیاواز هەژمار دەکرێن.\nجیاوازیی تەختەکلیلی کوردی\nهەموو ئەمانە لە ویندۆز، بەڵام لە لینوکس لەسەر تەختەکلیلی کوردی پیتیە بزوێنی خڕ بە دروستی پێناسە کراوە و هیچ کێشەیەکی نییە. کەواتە لێرەدا دوو پیتی بزوێنمان هەیە لە ڕوواڵەتدا وەک یەکن بەڵام بە دوو شێوەی جیا پێناسە کراون.\nگەڕان لە بزوێنەری گەڕانەکاندا\nبوونی دوو پیت بە دوو شێوازی جیا زۆر کێشەدارە کە لە بزوێنەری گەڕانەکاندا وەک دوو پیتی جیاواز چاویان لێ دەکرێت ئەمەش ئەبێتە هۆی ئەوەی کە ئەنجامەکان بە دروستی نەدۆزرێنەوە. بۆ نموونە تۆ زانیاریت پێویستە دەربارەی کۆمپیوتەر بۆیە لە گووگڵ بە دوای وشەی "کۆمپیوتەر" دەگەڕێیت، ئەو وشەیەی تۆ بە شێوەیەک نووسیوتە کە پیتی کاف تیایدا بریتیە لە "ک" و پیتە بزوێنی خڕی دروست بەکاردەبەیت (واتە "ـە" نەک "ـە|") بەڵام کەسێک کە لە ماڵپەڕەکەی خۆی ئەو وشەیەی بە تەواوەتی بە پێچەوانەی تۆوە نووسیوە ("ك" لەگەڵ "ـە|") لەم کاتەدا ئەو بابەتە وەک ئەنجامێک بۆت نادۆزرێتەوە. تەماشای ئەم دوو ئەنجامە جیاوازەی گەڕان بکە لە گووگڵ بۆ وشەی "کۆمپیوتەر":\nبەستەری یەکەم، پیتی "ک" + "ـە"\nبەستەری دووەم، پیتی "ك" + "ـە|"\nچۆنیەتی دامەزراندن لە ویندۆز ڤیستا و ٧\nچاوگ تەختەکلیلێکی نوێی دروستکردووە کە ئەو پیتە بزوێنەی پێناسەکراوەی لەسەر جێگیرکراوە. پیتە بزوێنەکە لە ویندۆزی XP ـدا لەگەڵ هەندێک فۆنتی وەک Tahoma و Arial و ...هتد کێشەیەکی هەیە کە بە پیتی پێش خۆیەوە نالکێت، بەڵام لەگەڵ فۆنتەکانی یونیکورد بێ کێشەیە. ئەوەی مایەی خۆشحاڵییە لەسەر ڤیستا و ویندۆز ٧ لەگەڵ هیچ فۆنتێکی نووسینی ئاساییدا کێشەی نییە و بە پیتەکانەوە دەلکێت. لە وێنەکەی سەرەوە ڕوونتر دەردەکەوێت کە بە فۆنتی تەهۆما لەسەر XP و Vista پیتە بزوێنە خڕەکان بە چ شێوەیەک دەردەکەون.\nتەختەکلیلەکە بە دوو شێواز دروستکراوە یەکێکیان لەسەر بنەمای تەختەکلیلی ئینگلیزی ئەوی تریان لەسەر بنەمای تەختەکلیلی عەرەبی تا نەبێتە کێشە بۆ ئەوانەی بە هەر کام لەو تەختەکلیلانە دەنووسن.\nداگرتن و دامەزراندن\nلە خوارەوە کرتە لە داگرتنی تەختەکلیل بکە. لە نێو پەڕگە پەستێنراوەکەدا پەڕگەیەکی setupی تیادایە، لە دوای دامەزراندنی پەڕەیەکت بۆ دەکرێتەوە کە دیمەنی تەختەکلیلەکانی تیادایە. پاش دامەزراندن لە Task bar کرتەی ڕاست لە language bar بکە پاشان Settings (یان لە Control Panel ـدا Regional and Languages بکەرەوە پاشان تابی Keyboard and Languages و کرتە لە Change Keyboards بکە یان لە ویندۆز xp کرتە لە Details بکە) دواتر وەک ئەوە بکە کە لە وێنەکەدایە (ئەگەر تەختەکلیلەکە لە لیستە بچووکەکەدا نەبوو، کرتە لە show more بکە بۆ پیشاندانی لیستی هەموو تەختەکلیلەکان.\nبۆ دروستکردنی تەختەکلیلی دڵخوازی خۆت دەتوانی سەرچاوەی تەختەکلیلەکە دابگریت و بە پڕۆگرامی Microsoft Keyboard Layout Creator دەستکاری بکەیت و وەشانێکی تری لێ بەرهەم بهێنیت.\nگەر سیستەمەکەت ٦٤ بیتە و تەختەکلیلەکان کار ناکەن، تکایە ئەم وەشانەی تەختەکلیلەکە دابگرە تا ئەو کاتەی وەشانی کۆکراوەی ٦٤ بیت دروست دەکرێت.\nچارەسەر لە XP\nهۆکاری ئەو پێکەوە نەلکانە دەگەڕێتەوە بۆ وەشانی فۆنتەکان. ئەتوانیت بە دامەزراندنی وەشانی نوێتری فۆنتەکان ئەو کێشەیە نەهێڵیت. لێرە یان لێرەوە وەشانی ڤیستای هەردوو فۆنتی Tahoma و Arial دابگرە. پاشان پڕۆگرامی AMP Font Viewer دابگرە بۆ گۆڕینی فۆنتەکان. کاتێک پڕۆگرامەکە دەکەیتەوە لە تابی installed fonts ـدا هەردوو فۆنتی Tahoma و Arial بسڕەوە (کرتەی ڕاست لە فۆنتەکە بکە و پاشان کرتە لە Uninstall Font بکە). بۆ فۆنتی Tahoma کاتێک دەیسڕیتەوە، تەنها Tahoma دیاری بکە، نابێت Tahoma Bold بسڕیتەوە. پاشان بجۆ تابی Not installed Fonts ـەوە، شوێنی فۆنتە نوێیەکان دیاری بکە و کرتە لە Install selected font بکە.\nئەتوانیت هەر فۆنتێکی تر بە هەمان ڕێگا دابمەزرێنیت.\nئەتوانیت دەستکارانە لە بوخچەی ./windows/fonts فۆنتی Arial نوێبکەیتەوە بەبێ پێویستبوون بە هیچ پڕۆگرامێک.\nوەرگیراو لە «https://chawg.org/w/index.php?title=Chawg_Keyboard_Layouts&oldid=1558»


شەپۆلی نوێی فرۆشتنی ڕۆمانی تاعوونی ئەلبێرت کامۆ » DidiMn\nسەرەتا / کتێب/هەواڵ / شەپۆلی نوێی فرۆشتنی ڕۆمانی تاعوونی ئەلبێرت کامۆ\nشەپۆلی نوێی فرۆشتنی ڕۆمانی تاعوونی ئەلبێرت کامۆ\nلە ئینگلیزییەوە: سیڤان ئەرسەلان\nتاعوونەکە بڵاو دەبێتەوە. خەڵکانێک دەمرن. هەموان فەرمانیان پێ کراوە لە ماڵەکانیان بمێننەوە لە کاتێکدا دکتۆرەکانیش بە درێژایی میلی کاتژمێر کار بۆ چارەسەری تووشبووەکان دەکەن. لێرەدا ڕەفتاری چاونەترسی و ڕەفتاری هەست بە شەرمەزاریکردن هەیە و کەسانێکیش هەن تەنها لە بیری خۆیاندان، هەندێکیش خۆیان تەرخان کردووە لەپێناو کاری باشدا. مرۆڤایەتی بارودۆخێکی بێمانا و ناجێگیری هەیە.\nئەمە بە تەواوی بارودۆخەکەی ناو ڕۆمانی تاعوونە، ڕۆمانە کلاسیکەکەی ئەلبێرت کامۆ کە لە ساڵی ١٩٤٧دا بڵاو کرایەوە و لە ئێستادا خوێنەری نەوەی نوێی بە لای خۆیدا ڕاکێشاوە.\nکاسرینی کچی کامۆ تەمەنی چواردە ساڵ بوو کاتێک ڕۆمانی ”تاعوون”ی خوێندەوە، ئەوەیش بە دوو مانگ پێش ئەوەی باوکی لە ڕووداوی هاتوچۆدا کۆچی دوایی بکات.\nئەو دەڵێت: ”پەیامەکەی تاعوون زەنگی حەقیقەتی ئەمڕۆیە وەک چۆن لە زوودا کاریگەریی خۆی هەبووە، بە هەمان شێوە لە داهاتوویشدا کاریگەریی دەبێت. دڵخۆشم کە کەسانی تێگەیشتوو دووبارە دەستیان بە خوێندنەوەی کردووە ئەگەر بڕگەیەک هەبێت لە کتێبەکەدا قسە بۆ خوێنەر بکات و هیوایان پێ ببەخشێت، ئەوە گرنگترین شتە.”\nکامۆ لەگەڵ کاسرینی کچیدا\nکاسرینی حەفتاوچوار ساڵ، لە خانووەکەیدا لە گوندی لۆرمارین لە لوبێروندا ئەم قسانەی کرد، ماوەی سی ساڵ لەوێدا ژیانی بەسەر بردووە، خانووەکە لە لایەن باوکیەوە کڕاوە، بەو پارەیەی کە لە وەرگرتنی خەڵاتی نۆبێڵ بۆ ئەدەب لە ١٩٥٧دا بە دەستی هێنا.\nئەلبێرت کامۆ لە جەزائیر لە دایک بووە، ”تاعوون” یەکێکە لە هەرە بەناوبانگترین کتێبەکانی و لە ١٩٦٠دا لە تەمەنی چل ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە، بە ڕووداوێکی هاتوچۆ، لە کاتێکدا دەگەیەنرایە ماڵەوە لە لایەن بڵاوکەرەوەی نووسینەکانیەوە، بە ناوی مایکڵ گالیمارد. سەیارەکە بە خێراییەکی زۆر لە ڕێگە دەردەچێت و خۆی دەدات بە دوو درەختدا، کامۆ ڕێک لەوێدا گیان لە دەست دەدات.\nهۆکاری ڕووداوەکەی سەر ڕێگە درێژ و ڕێکەکە، تا ئێستایش بە ناڕوونی ماوەتەوە و چەندین گومانی لەسەر وتراوە. لەو کتێبەدا بە ناوی ”مردنی ئەلبێرت کامۆ”، نووسەری ئیتاڵی و ئەکادیمیای جیۆڤانی گاتێل دەڵێن کەوا کامۆ لە لایەن ئەنجوومەنی ئاسایشی دەوڵەتەوە کوژراوە، پاش ئەوەی دژایەتیی خۆی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت ڕاگەیاند.\nکاسرین بۆ ماوەی چل ساڵ سەرپەرشتیی بەڕێوەبردنی سپاردە ئەدەبییەکەی باوکی بووە، کۆنتڕۆڵکردنی مافی بەچاپگەیاندن، بڵاوکردنەوەی نامەکانی و هێشتنەوەی تروسکایی باوکە ئازیزەکەی بە ڕووناکی لە کاتێدا خۆی وەک سێبەرێک لە پشتیەوە مایەوە، وەک خۆی دەڵێت: ”لێرەدا بم پێم باشترە. ڕەنگە بە مانەوەمان لە ماڵدا بیرمان بۆ ئەوە بچێت کە چ شتێک حەقیقەتە و چ شتێک گرنگە و زیاتر ببینە مرۆڤ. لە ساڵی ١٩٤٦دا کاتێک باوکم کتێبەکەی نووسی، سەرمایە پێوەرێکی جیاوازی هەبوو بەراورد بەمڕۆ، کاتێک خەڵکی بە ئاشکرا بە دوای ئاڵتووندا ڕادەکەن و مرۆڤەکان وەک بازاڕێکی ئازادیان لێ هاتووە بۆ کڕین و فرۆشتنی کەلوپەل، ئێمە لە شتێکەوە بۆ شتێکی دیکە باز دەدەین. هەموو کەس پێی وایە خۆی ڕاستە و ئەوەی لە بیر چووە کە واتای ژیان چییە، پرسیارەکەیش ئەمەیە.”\nبڵاوکراوەی ڕۆمانی ”تاعوون”، پەنگوین کلاسیکی بەڕیتانی، دەڵێت کە بەجێگەیاندنی هەموو داواکارییەکان، وەک بەردەستخستنی کتێبەکە بۆ هەموو خوێنەران لە کاتی خۆیدا، کارێکی گرانە. ئیزابێل بلەیک، بەڕێوەبەری بڵاوکراوەکە دەڵێت: ”گەیاندنی داواکارییەکانمان لە سەد نوسخەوە گەیشتووەتە زیاتر لە هەزار.” لە شوباتی ساڵی پارەوە بە هەزاران کۆپیی ”تاعوون” لە بەڕیتانیادا فرۆشراوە و ڕۆژانە لە بەرزبوونەوەدایە. هەروەها دەڵێت: ”ئەمانە زیاتر لە ڕێگەی کتێبخانە سەربەخۆکانەوەن، وەک ئەمازۆن، کە بۆ چەند خولەکێکیش لە کارکردن وەستا. ئەمە لە کاتێکیشدا لەم ساڵدا دوو جار چاپ کراوە.”\n”تاعوون” لە ڕۆژێکی بەهاردا دەست پێ دەکات کاتێک دکتۆرێک لە شاری ئەلجیریا لە ئۆران جرجێکی مردوو لە پێش دەرگای ماڵەکەیدا دەدۆزێتەوە، پاشان چەند جرجێک دەبینێت، جرجی مردوو و زیندوو، لە هەموو شوێنێک.\nکاتێک خەڵکی بە هۆی تاعوونەوە گیان لە دەست دەدەن، حکومەتیش فەرمان دەدات خەڵکی لە ماڵەکانیان بمێننەوە. لە ڕێی کارەکتەرەکانەوە، کامۆ هەڵسەنگاندن بۆ ئەوە دەکات کە خەڵکی بەرپەچدانەوەی وەک تاکێک یاخود وەک بەشێک لە کۆمەڵەیەک چۆن دەبێت، لە ئازارچەشتن و مردندا. ئەمە دەبێتە ئەزموونێکی تاکەکەسی، یان ئەزموونێکی کۆمەڵایەتیی هاوبەش، هیچ کەس کەمتەرخەم نابێت.\nڕۆمانەکە ساڵی ١٩٤٠ نووسرا، بەڵام بە گشتی ڕوداوەکانی باس لە کۆلێراکەی ساڵی ١٨٤٩ دەکەن، پاش داگیرکارییەکەی فەڕەنسا لە جەزائیر. کامۆ خۆی وتوویەتی: ”ڕۆمانەکە دەتوانرێت لە چەندین ئاستدا بخوێنرێتەوە، هەروەها ئاماژەیە بۆ بەرگریکردنی فەڕەنسییەکان بەرامبەر وێرانکاریی نازییەکان و داگیرکاری ئەڵمانیا لە جەنگی جیهانیی دووەمدا. خەڵکی لە کۆتاییدا توانییان سەربەخۆ بن، هەرگیز ئەو ساتە ناخۆشانە لە بیر ناکەن کە وای لێ کردن ڕووبەڕووی بێهیوای لە بوونی خۆیان و مەترسییەکانی سەر بارودۆخی مرۆڤ ببنەوە. چ شتێک لە هەبوونی هەموو ئەو خراپەکارییانە ڕاستە ئەوا لە تاعوونیشدا بە هەمان شێوە، یارمەتیی پیاو دەدات لە ئێستای باشتر بێت.”\nکاسرین کامۆی ٧٤ ساڵ\nکاسرین کامۆ دەڵێت، ئەمە لە چەندین نامە دەربارەی کارەکانی باوکی پێی گەیشتووە، هەمو کارە ناوازەکانی کۆ کردووەتەوە لای خۆی بە هۆکاری، پیاوەکە لە ناو کتێبەکەدایە: ”هەمان ئەو پرسیارەی کردووە کە خەڵکی دەیکات و ئاماژەی بە هەمان ئازار و ناخۆشی داوە کە خەڵکی هەیانبووە. ئەو باوەڕی بە پەیامی ڕۆمانەکە هەبووە کە دەڵێت ئێمە بەرپرسیاری کردارەکانمانین. ئێمە بەرپرس نیین لە ڤایرۆسی کۆرۆنا، بەڵام دەتوانین بەرپرسیار بین لەوەی کە چۆن بەرپەرچی دەدەینەوە. باوکم هەوڵی دەدا قسە بۆ ئەو کەسانە بکات کە قسەیەکی تایبەت بە خۆیان نییە. ئەو بە شێوەیەکی فیزیکی خۆی تەرخان کرد بۆ بەرهەڵستیکردن لە درۆ، باوەڕی بەوە بوو کە کاتێک دەبیتە نووسەر، ناتوانی درۆ بکەیت. شتێکی بێوێنەیە کە نەوەی نوێ دووبارە کامۆیان دۆزیوەتەوە و هیوادارم لە بێدەنگیی پاراستنی وتەکانی دەنگدانەوەی هەبێت.”\nهەروەها کاسرین کامۆ گوتی کە خەڵکی پێی دەڵێن ڕەنگە زۆر خۆشحاڵ بێت کە ئەو هەموو پارەیەی بە دەست هێناوە، بەڵام ئەو ئەو تێڕوانینە پڕخەمەی دووپات کردەوە کە ئێمە هەمومان بووینەتە ڕۆبۆتێکی پارەپەرست: ”بێگومان پارە یارمەتیدەرە، بەڵام گرنگترین شت نییە، باوکم پێویستی بە یارمەتی و بانگەشە بۆ کردن نییە بۆ فرۆشتنی کتێبەکانی، کارەکانی خۆیان کاریگەرن، ئەوەی نووسیوە کە دەبوو بیوتایە و ئەوەیشی کرد لە ئاستێکی زۆر بەرزدا.”\nAlbert Camus, Book, Coronavirus, the plauge,


کڕینی پێشوەختی هۆژین بە بۆنەی ڕۆژی جیهانیی زمانیی دایکییەوە | ڕێکخراوەی زانستی فەرهەنگیی هۆژان\nکڕینی پێشوەختی هۆژین بە بۆنەی ڕۆژی جیهانیی زمانیی دایکییەوە\nکڕینی پێشوەختی تایبەتیی ژمارە ۸ی گۆڤاری زانستیی ھۆژین بە بۆنەی ڕۆژی جیھانیی زمانی دایکییەوە بە ٢٠% داشکاندنەوە.\nژمارەی ۸ی گۆڤاری زانستیی ھۆژین خەڵاتی نەورۆزانەی ئێمەیە بۆ کۆمەڵگای کوردستان. ھۆژین گرینگترین و سەرنجڕاکێشترین بابەتەکانی دنیای زانست لە زمانی پسپۆڕانەوە و بە زمانێکی سادە دەڵێتەوە.\nلەم ژمارەدا وتووێژێکی تایبەتمان هەیە لەگەڵ بەڕێز ئیبراهیم کەریمی، پڕۆفیسۆری بەناوبانگی کوانتەمی لە زانکۆی ئۆتاوای کانادا. وتووێژێکی چڕوپڕمان هەیە لەگەڵی لەسەر ژیانی تاکەکەسی و پیشه‌یی ئه‌و بیرمه‌نده کورده. کوانتەم باسی ڕۆژە. لێمان پرسیوە کە کوانتەم چییە و بە چ که‌ڵکێک دێت؟\nهەروەها ئەم پرسیارانە وڵام دەدەینەوە. بیتکۆین چییە و ڕەمزپارە لە کوێوە هاتووە؟ گۆڕانی کەشوهەوا و گەرمبوونی زەوی بەرەوە کوێمان دەبات؟ یوڤال هەراری کێیە و بۆچی بیرمەندێکی بەناوبانگە؟ مێژووی مرۆڤ چۆن دەگێڕێتەوە؟ داهاتووی مرۆڤ چۆن دەبینێت؟ جینی مرۆڤ بۆ خۆویستە؟ لە جوانییەکانی قووڵایی ئاسمان چۆن وێنە دەگرین؟ نەرمامێری سەرچاوەکراوە چییە؟ چۆن لەشێکی ماسوولکەییمان هەبێت؟ چۆن لەژێر زەوی کەڵک وه‌ربگرین؟ و دەیان پرسیاری گرینگ و سەرنجڕاکێشی تر.\nلە دنیای فەرهەنگدا، ئه‌م ژمارەیه چاوێکمان خشاندووه بەسەر کار و چالاکییەکانی دوو ڕێکخراوەی فەرهەنگیی کوردستان: پاژین و ڤەژین! هەروەها گەشتێکمان هه‌بووه بۆ سەر بارودۆخی ویکیپیدیای کوردی.\nبە کڕینی پێشوەختی هۆژین دەکرێت دوابەدوای چاپبوونی هۆژین، هۆژین لەبەر دەستتاندا بێت و بیخوێننەوە.\n❇کڕینی پێشوەختی ھۆژین پشتیوانییە بۆ درێژەدانی ڕۆژنامەگەریی زانستیی کوردی.❇\nبۆ وەرگرتنی گۆڤاری ھۆژین دوو بژاردە ھەیە:\n۱. لەڕێگەی پۆستەوە (۵ھەزار تمەن تێچووی پۆست)\n۲. وەرگرتن لە بنکە تایبەتەکان شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان.\n❤ ڕۆژی جیهانیی زمانی دایکی پیرۆز بێت.❤\nکڕینی پێشوەختی ژمارەی هەشتی هۆژین:\nکڕینی پێشوەختی ژمارەی ٨ ی هۆژین\nسەبارەت بە شەکرە زیاتر بزانین؛ بە بۆنەی ڕۆژی جیهانیی شەکرەوە ئەمڕۆ ١٤ی نۆڤەمبر/٢٣ی گەڵاڕێزان بە…


www.komalah.org - بەشداری نوێنەرایەتی کۆمەڵه له کۆنفرانسێک سەبارەت به بارودۆخی کوردستانی ئێران\nلاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی | نوێنه‌رایه‌تی | بەشداری نوێنەرایەتی کۆمەڵه له کۆنفرانسێک سەبارەت به بارودۆخی کوردستانی ئێران\n2017-09-18 | ۱۳۹۶-۰۶-۲۷\nلە سەر بانگهێشتی كۆنگرەی نەتەوەیی كورد (ك . ن. ك .) لە رۆژانی 16 و 17 ی مانگی سێپتامبری 2017، كۆنفرانسێكی راوێژكاری سەبارەت بە بارودۆخی ئێستای كوردستانی ئێران و گرینگترین بابەتەكانی پەیوەندیدار بەم پرسە، لە شاری ستوكهوڵم بەڕێوە چوو. لەم كۆنفرانسە دا نوێنەرانی چەندین حیزب و رێكخراوی سیاسی و مەدەنی و ژومارەیەك لە كەسایەتییە سیاسییەكانی كوردستان بەشدار بوون. لە رەوتی باس و لێكۆڵینەوكانی ئەم كونفرانسە دا ڕا و بۆچونی جیاواز سەبارەت بە بارودۆخی كوردستانی ئێران لە لایەن بەشداربوانەوە خرایە رو. نوێنەرایەتی كۆمەڵە ( رێكخراوی كوردستانی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران) لەدەرەوەی وڵات لەم كۆنفرانسەدا بەشداری کرد و چ لە كۆبونەوە ڕەسمییەکانی كونفرانسەكەدا و چ لە چەند پانێل و چاوپێكەوتنی مێدیایی دا ڕاوبۆچوونی کۆمەڵە سەبارەت بە دەستوری كاری كۆنفرانسەكە بەیان کرا كە خاڵە سەرەكییەكانی بریتی بوون لە:\n* تەئكید لە سەر مەسەلەی كورد وەكوو یەكێك لە كێشە چارەسەرنەكراوەكانی رۆژهەڵاتی ناوەراست، * لێكۆڵینەوەی بارودۆخی سیاسی و ئابووری ئیران بە گشتی و كاریگەری ئەو بارودۆخە لە سەر كوردستانی ئیران.\n* دەست نیشان كردنی جیاوازییەكان و خالە هاوبەشەكانی مەسەلەی كورد لە كوردستانی ئیران لە گەڵ پارچەكانی تر.\n* تەئكید لە سەر تایبەتمەندیەكانی بارودۆخی سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتی ئیستای كوردستانی ئێران.\n* خالە سەركییەكانی سیاسەتی ستەمكارانەی کۆماری ئیسلامی بۆ دواكەوتوو ڕاگرتنی ئابوری كوردستان.\n* خەبات و خۆراگری جەماوری خەڵكی كوردستان و رەهەندەكانی.\nلە سەر بنەمای ئەو لێكدانەوەیە لە سەر چەند خاڵی سەرەكی لە ستراتێژی كۆمەڵە لە بزوتنەوەی شۆرشگیرانەی كوردستاندا تەئكید كرا. پوختەی ئەو خاڵانەش بریتی بوون لە:\n١ـ بزووتنەوەی خەڵكی كوردستان بۆ نەهێشتنی ستەمی نەتەوایەتی و بە دەست هێنای مافی دیاری كردنی چارەنووس، بە واتای مافی پێكهێنانی دەوڵەتی سەربەخۆ، مافی بێ ئەملاو ئەولای خەڵك كوردستانە. ئەم مافە لە كاتێدا دەتوانێت بەدی بێت كە كۆمەڵانی خەڵك هەردەم لە گۆرەپانی خەبات دا بن و له بڕیار له سەر دیاریکردنی چارەنووسی خۆیان نەکونە پەراوێزەوه.\n٢ـ بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانەی کوردستان به مەبەستی مسۆگەرکردنی سەرکەوتن پێویسته هاوخەبات بێت له گەڵ بزووتنەوه پێشکەوتووخوازەکانی تر له ئاستی ئێراندا، وەک بزووتنەوەی کرێکاری و بزووتنەوەی ژنان.\n٣ـ پێداگری له سەر پاراستنی بزووتنەوەی شۆڕشگیڕانەی کوردستان له بوون به پاشکۆی پڕۆژەی زلهێزانی ناوچەیی و جیهانی.\n٤ـ- بە رەسمی ناسینی مافی خەڵکی کوردستان بۆ پاراستنی بەرژەوەندی و دەستکەوتەکانیان له رێگای خەباتی چەکدارییەوه. لە هەمانكاتدا خۆ پاراستن لە بەكار هێنانی ئەم ئامرازی خەباته لە كات و شوێنی نەگونجاودا كە دەتوانێت زیان بە بزووتنەوەی جەماوەری بگەیەنێت.\n٥ـ بە هێزكردنی پەیوەندی و هاوخەباتی نێوان بەشەکانی کوردستان.\n٦ـ پێداگری له سەر بە دەست هێنانی پشتیوانی نێونەتەوەیی بۆ خەباتی ڕەوای خەڵكی كوردستان.\n٧ ـ- بەهێزكردنی زەرفییەتی خەباتی ئاشكرا و مەدەبی و قانوونی بە مەستی ئامادەسازی بۆ كارو خەباتی بە كۆمەڵ و ڕێكخراو بە شێوەیەك که لە ناوبردنی بۆ دوژمن ئەستەم بێت.\n٨ـ- بە هێزكردن و پەرەدان بە فەرهەنگی ئازادیخوازی و تەحەمولگەرایی لە ناو كۆمەلانی خەڵك دا و شەرمەزاركردنی توند و تیژی و دەستبردنی بۆ چەك وەك ئامرازی خەبات و جەدەلی سیاسی لە ناو كۆمەڵگای كوردستان،\n٩ ـ- هاوكاری و هاوئاهەنگی نێوان حیزبە سیاسییەكانی چالاك لە كوردستان له هەندێک بواری دیاریکراودا به مەبەستی یەکڕیز کردنی خەباتی خەڵکی کوردستان له دژی ڕژیمی ئیسلامی و پوچەڵکردنەوەی پیلانەکانی ئەم ڕژیمه له دژی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانی کوردستان.\n١٠ـ پێداگری له سەر نەگرتنی پەیوەندی هیچ لایەنێک به نهێنی و له نوێنەرایەتی خەڵکی کوردستانەوه له گەڵ کۆماری ئیسلامی یا هیچ هێزێکی تر.\n١١ ـ ڕێزگرتنی بێ شەرت و مەرج له مافه دیموکراتیکەکانی کۆمەڵانی خەڵک و به ڕەسمی ناسینی حاکمییەتی جەماوەری وەکوو میکانیزمی دەسەڵات.\n١٢ـ به ڕەسمی ناسینی چینایەتی بوونی کۆمەڵگای کوردستان و بوونی مەیل و بۆچوونی جیاوازی فیکری لەو کۆمەڵگایەدا.\n١٣ـ وەكوو پرسێكی سیاسی تایبەت لە ئێستادا سەربەخۆیی هەرێمی كوردستان لە دەولەتی عێراق بۆتە پێویستییەكی هەنوكەیی. کۆمەڵه پشتیوانی له پێك هاتنی دەوڵتی سەربەخۆی كوردستان لەو هەرێمە دەکات به پێویستی دەزانێت ئەم مافه ڕەوایه به كەم ئێش و ئازارترین شێوەی مومكین دەستەبەر بکرێت. هاوکات ئەو زەخت و گوشارانەی كە لە لایەن دەوڵەتانی سەركوتگەری خەڵكی كوردستان و زلهێزانەوه بۆ دژایەتی كردنی ئەو مافە له ئارادایه مەحكوم دەكەین.\nنوێنەرایەتی کۆمەڵه له دەرەوەی وڵات\n١٧ سپتامبری ٢٠١٧


سووده‌كانی قاچ خستنه ناو سركه‌ی سێو\n26/2/2019 10:33 AM\nسركه‌ی سێو یه‌كێكه له‌و مادده خۆراكییانه‌ی جگه له سووده‌كانی بۆ جه‌سته له زۆر بواری جیاوازی دیكه‌دا وه‌ك جوانكاری و ته‌ندروستی سوودی لێوه‌رده‌گیرێت.\nماڵپه‌ڕی سكای نیوز ئاماژه‌ی به پێنج سوودی قاچ خستنه ناو سركه‌ی سێوی خستووه‌ته‌ڕوو له‌ڕووی ته‌ندروستی و جوانكارییه‌وه، به‌مجۆره:\n*لێبوونه‌وه‌ی پێستی زیاده: سركه‌ی سێو یارمه‌تیده‌ره له لێكردنه‌وه‌ی ئه‌و پێسته مردووانه‌ی به قاچه‌وه‌ن و وشكبوونه‌ته‌وه، یان به‌هۆی پێڵاوه‌وه دروستبوون.\n*بۆنی قاچه‌كان خۆشده‌كات: كه‌سانێكی زۆر كێشه‌ی بۆنی ناخۆشی پێیه‌كانیان هه‌یه به‌هۆی كارلێكی ئاره‌ق له‌گه‌ڵ به‌كتریادا، سركه‌ی سێو ئه‌م كێشه‌یه چاره‌سه‌ر ده‌كات له‌ڕێگه‌ی ئه‌و مادده ترشه‌ی له پێكهاته‌یدا هه‌یه.\n*جوڵه‌ی په‌نجه‌كان باشتر ده‌بێت: سركه‌ی سێو ئه‌و كه‌ڕووانه له‌ناوده‌بات كه له‌نێوان په‌نجه‌كاندا دروستبوون و بوونه‌ته هۆی ئازارو ڕێگه له جوڵه‌یان ده‌گرن.\n*نینۆكه‌كان به‌هێزده‌كات: هه‌ندێك جۆری كه‌ڕوو له‌ژێر نینۆكه‌كاندا گه‌شه ده‌كه‌ن و واده‌كه‌ن نینۆكه‌كان ئه‌ستوور ببن یان زۆر لاوازببن و زوو بشكێن، سركه‌ی سێو ئه‌و كه‌ڕووانه له‌ناوده‌بات و نینۆكه‌كان به‌هێزده‌كات.\n*پێستی پێیه‌كان نه‌رم ده‌كات: كه‌سانێكی زۆر كێشه‌ی وشكبوون و قڵیشانی پێستی بنی پێیه‌كانیان هه‌یه، سركه‌ی سێو واده‌كات ئه‌و پێسته مردووانه لێببێته‌وه‌و قڵیشاوییه‌كان كه‌مببێته‌وه‌و پێستی ئه‌و ناوچه‌یه نه‌رم ببێت.


نادیە موراد، کچە چالاکی ئێزدی و باڵیۆزی نیازپاکی نەتەوەیەکگرتووەکان ڕایگەیاند، لەکاتی کۆمەڵکوژی ئێزدییەکان نە حکومەتی هەرێم نە حکومەتی عێراق بەهانایانەوە نەچوون و بەرگرییان لێ نەکردوون.\nئەمرۆ شەممە (6ی شوباتی 2021)، لە ڕێورەسمێکدا ڕوفاتی 104 کەس لە قوربانیانی گوندی کۆجۆ دوای پشکنینی دی ئێن ئەی، گەڕاێندرانەوە گوندەکەیان و لە زێدی خۆیان بەخاک سپێردران.\nلە وتارێکدا نادیە موراد، کچە ڕزگاربووی دەستی داعش و چالاکوانی ئێزدی و هاوکات باڵیۆزی نیازپاکی نەتەوەیەکگرتووەکان ڕایگەیاند، ھیچ لایەنێک ئێزدییەکانی لە ھێرشی داعش نەپاراست، "دەبوایە لەم ڕێورەسمەدا سەرکۆماری عێراق و سەرۆکی ھەرێمی کوردستان ئامادەبوونایە".\nوتیشی، "ئامادەنەبوونی سەرۆکى هەرێم و سەرۆک کۆماری عێراق مانای وایە کە دەڤەری شنگال نائارامە و ژیان تێیدا زەحمەتە و ئێزدییەکان ناتوانن بگەڕێنەوە."\nنادیە موراد باسی لەوەشکرد کە "ڕاستە ھێزی سوپا لە ناوچەکەدا بوونی ھەیە، بەڵام لە رووی ئەمنییەوە کەمتەرخەمی ھەیە."\nهاوکات نەوزاد هادی، نوێنەری سەرۆکی ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، کوردانی ئێزدی لەسەر جیاوازیی ئاینیی کۆمەڵکوژکران و وتی، "کۆمەڵکوژی گوندی کۆجۆ بۆ ئێمە، رووداوێکی خەمبار و سامناک بوو".\nنەوزاد ھادی وتیشی، ئەوەى بەرامبەر ئێزدییەکان کراوە ئامانج لێی تێکدانی پێکەوەژیان بوو و "ڕێگری لە دووبارە کۆمەڵکوژی کوردانی ئێزدی دەکەین".\nلای خۆیەوە دیندار زێباری، نوێنەری سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ئاماژەی بەوەدا کە بەڵگەی زۆریان لەسەر کومەڵکوژی کوردانی ئێزدی پێشکەش بە ناوەندەکانی نێودەوڵەتیی کردووە.\nدیندار زێباری ئەوەشی وەبیرھێنایەوە کە ژمارەیەکی زۆری پێشمەرگە لە شەڕی دژبە داعش شەھید و برینداربوون و وتی: "رێگری لە دووبارە کۆمەڵکوژی کوردانی ئێزدی دەکەین".\nکەسوکاری ئەو قوربانیانە پێشتر بە ھاوکاری وەزارەتی کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوان و دەزگای شەھیدانی حکومەتی فیدڕال، ئامادەکاریی تایبەتییان بۆ بەخاکسپاردنی روفاتی قوربانیان ئەنجام دابوو.\nرێکخراوی داعش لە ساڵی 2014 ھێرشێکی بەرفراوانی بە مەبەستی کۆمەڵکوژی کوردانی ئێزدی بۆ سەر ناوچەکانی دەشتی نەینەوا ئەنجامدا و دانیشتوانی گوندی کۆجۆ بەرەورووی گەورەترین کۆمەڵکوژی لە لایەن ئەو رێکخراوە بوونەوە.\nگوندی کۆجۆ بە دووری 25 کیلۆمەتر دەکەوێتە باشوری قەزای شنگال و بە گەورەترین گوندی ئێزدییەکان و دوا سنووری ناوچەکانی نیشتەجێی ئێزدییەکان دادەنرێت. دانیشتوانی گوندی کۆجۆ بەر لەو کارەساتەی بەرامبەریان ئەنجام بدرێت، 780 خێزان بوون و لە عەشیرەتی "مەنتکان"ی ئێزدییەکانن.\nڕێکخراوی داعش ھەزار و 200 کەس لە دانیشتوانی گوندەکە رفاند و بە پێی ئامارە نافەرمییەکان، لەو ژمارەیە، 700 کەسیان کۆمەڵکوژ کراون کە تا ئێستا رووفاتی 246 قوربانی لە لایەن حکومەتی فیدڕاڵەوە بە ھەماھەنگیی لەگەڵ وەزارەتی کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوان دۆزراونەتەوە و رەوانەی پزیشکی دادی بەغدا کراون کە لەو ژمارەیە تەنیا 104 کەسیان ناسراونەتەوە.


هەفتەی رابردوو هەفتەیەكی پڕهەوراز و نشێو بوو بۆ بازاڕی نەوت و لە ناوەندی هەفتەكە نرخی نەوت تا نزیكەی ٥٤ دۆلار بەرز بووەوە كە بەرزترین نرخی بوو لە ماوەی ١٢ مانگی رابردوو، لە كۆتای هەفتەكەش بە نزیكەی ٥٢ دۆلار داخرا كە هەمان نرخی سەرەتای هەفتەكە بوو و دواجار لە ئاستی بازاڕی هەفتانەدا نرخی نەوت بە رێژەیەكی كەم گەشەی كرد.\nهەڵبەت ئەو نرخەی نەوت بەراورد بە مانگی رابردوو زۆر گونجاوە، چونكە نرخی نەوت لە ٢٨ی ئەیلوول تا نزیكەی ٤٥ دۆلار دابەزی. لە كۆبوونەوەكە وڵاتانی ئەندامی ئۆپێك كە رێك لەو رۆژەدا ئەنجام درا، وڵاتان لەسەر ئەوە رێككەوتن ئاستی بەرهەمهێنانی رۆژانەی نەوت لە ٣٣ ملیۆن و ٤٧٠ هەزار بەرمیلەوە دابەزێنن بۆ خوارووی ٣٣ ملیۆن بەرمیل. هۆكاری دووەم بۆ بەرزبوونەوەوی نرخی نەوت بریتی بووە لە دابەزینی ئاستی نەوتی كۆگەكانی ئەمەریكا كە كاریگەریی بۆ سەر زیاتر داخوازی نەوت هەیە و دەبێتە هۆی بەرزكردنەوەی نرخی نەوت لە بازاڕەكانی دنیا.\nبەرزبوونەوەی نرخی نەوت لە ناوەندی هەفتەی رابردوو بۆ نزیكی ٥٤ دۆلار پێوەندی بەو كۆنگرە جیهانییەی وزە هەبوو كە لە ئیستانبۆڵ بەڕێوە چوو. لە میانەی كۆبوونەوەكە كاتێك ڤلادیمێر پوتین سەرۆكی رووسیا گوتی، هاوكاریی وڵاتانی ئۆپێك دەكات لە دانانی سنوورێك بۆ بەرهەمهێنانی نەوت، یەكسەر كاریگەریی خستەسەر بازاڕی نەوت و نرخەكەی بەرەو ٥٣ دۆلار و ٧٠ سەنت هەڵكشا.\nبڕیار بوو لە كۆنگرەكە وەزیرانی نەوتی چەند وڵاتێكی بەرهەمهێنەری نەوت كۆ ببنەوە و تاوتوێی دانانی سنوورێك بۆ بەرهەمهێنانی نەوت بكەن، بەڵام كۆبوونەوە فراوانەكە بەڕێوە نەچوو و هیچ بڕیارێكی گرنگیش لەو رووەوە دەرنەكرا و رەنگە هەر ئەوەش هۆكار بێت بۆ دابەزینی دۆلار و نیوێك لە نرخی نەوت لە كۆتای هەفتەدا. جگەلەمە هەندێك هەواڵ بڵاو بوونەوە كە رووسیا بە پراكتیكی هاوكاری دابەزاندنی بەرهەمهێنانی نەوت ناكات و ئەوەش كاریگەریی بۆ سەر دابەزینی نرخی نەوت هەبوو.\nبەرزبوونەوەی نرخی نەوت، بەسوودی هەموو وڵاتانی بەرهەمهێنەری نەوتە كە لە دوو ساڵی رابردوو دابەزینی نرخەكەی گوشارێكی زۆری ئابووری خستووەتە سەریان. لە هەرێمی كوردستان كە سەرووی ٩٥%ی داهاتی حكوومەت پشت بە فرۆشتنی نەوت دەبەستێت، بەرزبوونەوەی نرخی نەوت كاریگەریی دەبێت بۆسەر بەرزكردنەوەی بڕی داهات و سووكتركردنی باری تەنگژەی دارایی كە لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٤ەوە بەرۆكی هەرێمی كوردستانی گرتووە.\nنرخی نەوت پێش سەرهەڵدانی داعش سەرووی ١١٥ دۆلار بوو، بەڵام لە حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٤ەوە رووی لە دابەزین كرد و لە سەرەتای ئەمساڵ تا ٢٧ دۆلار دابەزی. مەترسیی ئەوە هاتە ئاراوە نرخی نەوت بگاتە خوارووی ٢٠ دۆلار و ئەمەش هۆشدارییەك بوو بۆ وڵاتانی بەرهەمهێنەری نەوت، هەوڵەكانیان بەگەڕ بخەن و هاوكاری یەكتر بكەن لە رێگەگرتن لە بەرهەمهێنانی زیادەی نەوت.\nگۆڕانكاری رۆژانەی نرخی نەوت\nگۆڕانكاری هەفتانەی نرخی نەوت\nگۆڕانكاری مانگانەی نرخی نەوت


فەیلەسووفانی ئیوونی/ مەلەتی\n1/12/2020 07:17 PM\nبەپێی زۆرینەی سەرچاوەکان، تالێس یەکەم بیرمەندی فەلسەفەی یۆنانە و ئەوە کە بۆ یەکەم جار بە بێ کەڵک وەرگرتن لە خودایان هەوڵ دەدا وڵامی پرسیارە گرینگەکەی "فەلسەی پێشاسوقڕاتی" بداتەوە، واتە "ئارخە چییە؟". وڵامی تالێس بۆ ئەم پرسیارە ئاوە. دیارە ئەم وڵامەی تالێس پەیوەندی بە کانتێکستی کۆمەڵایەتی یۆنانی کەوناراوە هەیە کە لەوێدا "ئاو" جێگەیەکی پیرۆزی هەبوو. هەڵبەت ئەم بیرۆکەیە بەگشتی بیرۆکەیەکی هێندوئەوروپاییە. ئەرەستوو لە "مێتافیزیک"ـدا دەڵێ لەوانەیە هانەی سەرەکی تالێس بۆ ئەم وڵامە ئەوە بووبێت کە سروشتی هەموو شتەکان شێدارە و گەرماش لە شێ‌وە ساز دەبێت. هەروەها ئەوەی کە شاری ئیونیا لە ناوچەی مەلەتییە لە کەناری دەریا بووە و تا چاو هەتەری بکردایە هەر دەریا بووە، لەوانەیە کاریگەری لەسەر وڵامەکەی تالێس بووبێت. ئەوەش دەبێ بزانین کە تالێس زۆر خۆی بە شرۆڤە کردنی ئەوەی کە جیهان چۆناوچۆن لە ئاوەوە ساز بووە ماندوو نەکردووە، بەڵام بیرمەندانی پاش ئەو تا ڕادەیەک خۆ لەم باسەش دەدەن.\nدووهەم فەیلەسووفی ئیوونی کە دەگوترێ شاگردی تالێس بووە "ئاناکسیمێندێر/ ئاناکسیمێندروس"ـە. ئاناکسیمێندێر دەیگوت ناکرێ ئارخە ئاو بێت، چونکە ئاو خۆی یەکێک لە "ئەزداد"ـە. بە بڕوای ئەو ئارخە دەبێ شتێکی بێ فۆرمی ناجێگیر بێت. ئاناکسیمێندێر ئەم شتەی دەگوت "ئاپایرۆن" واتە شتێکی بێ فۆرم. کەوابوو وڵامی ئارخە لەم بیرمەندا ئیتزاعی دەبێتەوە. ئاناکسیمێندێر هەروەها هەوڵ دەدا چۆنیەتی دروستبوونی جیهان لە "ئاپایرۆن" شرۆڤە بکات. ئەو دەڵێ زەوی لە ناوەندی فەلەکدا جێگیر بووە و مەودای لەگەڵ هەسارەکانی دیکە لە هەموو بارێکەوە بە یەک ئەندازەیە و کەوابوو هیچ هۆکارێک بۆ بەربوونەوە و ئەوەی کە بکەوێت بە لایەکدا نییە. ئاناکسیمێندێر دەیگوت زەوی هاوشێوەی کەرێکە کە لە نێوان دوو باخە وێنجە دایە و باخەکانیش مەودایان لەگەڵ کەرە بە یەک ئەندازەیە و کەوابوو کەرە نازانێ سەر بۆ لای کامیان بسووڕێنێت و تا هەمیشە لە چەقی ئەم دوو باخەیەدا دەمێنێتەوە و عاقیبەت دەمرێ. ئەگەر سەرنج بدەین ئەم هەوڵەی ئاناکسیمێندێر بە جۆرێک یەکەم هەوڵە بۆ لێکدانەوەی هێزی ڕاکێشانی هەسارەکان.\nسێهەمی فەیلەسووفی ئیوونی ئاناکسیمێنێسە. ئەم بیرمەندە لای وایە ئارخە "هەوا"ـیە. کەوابوو بەنسبەت ئاناکسیمێندێر کە وڵامەکەی ئیتزاعییە، ئاناکسیمێنێس هەڵدەگەڕێتەوە بۆ لای تالێس و دەست لەسەر یەکێک لە "ئەزداد" دادەنێ وەکوو ئارخەی جیهان. ئاناکسیمێنێس دەیگوت هەموو شتێک دەرەنجامی تراوبوونەوە و خەست‌بوونەوەی هەوایە. هەوا کە خەست بۆوە دەبێتە خاک و کە تراو بووەوە دەبێتە ئاور. لە ئەندیشەی ئاناکسیمێنێسدا بۆ یەکەم جار چۆنایەتی بەپێی چەندایەتی لێک دەدرێتەوە. ئەوەش دەبێ بزانین کە ماکەی هەوا لە فەرهەنگی یۆنانیدا جێگەیەکی گرینگی هەیە. هەوا مایەی ژیانە.\nبەکورتی بیرمەندانی مێلێتووسی/ ئیوونی یەکەم ڕوخسارەکانی جیهانی ئەندیشەن کە لە ئوستوورەکان جوێ دەبنەوە و هەوڵ دەدەن بەشێوەیەکی ئاوەزمەندانە جیهان لێک بدەنەوە. نازناوێکی دیکە کە دەیدەنە پاڵ فەیلەسووفانی مێلێتووسی نازناوی "ماتریالیست" بوونە. بەڵام ئەم ماتریالیزمە لەگەڵ ماتریالیزمێک کە بۆ ئێمە ناسراوتر وهاوچەرخترە جیاوازی هەیە. بەپێی تێگەیشتنی هەنوویەکی ئێمە ماتریالیست کەسێکە کە لە نێوان دووانەی مادە-ڕۆحدا لایەنی مادە دەگرێ و لەگەڵ ماتریالیست بوونی فەیلەسووفانی مێلێتووسی جیاوازی هەیە و ئەوان لەنێوان دووانەی ئاماژە پێ کراودا قەتیس نەمابوون. کەوابوو دەبێ کاتێک یۆنان دەخوێنینەوە لەگەڵ تێرمینۆلۆژییەکەیشی ئاشنا بین ئەگینا تووشی سەرلێشێوان دەبین.


کوردیپێدیا - هەپەگە: 24 سەربازی تورکیا لە خواکورک و سەرحەد کوژران\n📝 هەپەگە: 24 سەربازی تورکیا لە خواکورک و سەرحەد کوژران | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nهەپەگە: 24 سەربازی تورکیا لە خواکورک و سەرحەد کوژران\nناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەکانی پاراستنی گەل (هەپەگەهەپەگە) دەربارەی چالاکیی گەریلاکان لە ئامەدئامەد، خواکورک و سەرحەد راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە. تیایدا هاتووە، لە خواکورک بەرخۆدانێکی مێژوویی لە ئارادایە دژبە هێزەکانی داگیرکەر.\nهێزەکانمان لە دژی جموجۆڵی داگیرکاریی دەوڵەتی تورک کە لە خواکورک دەستی پێکردووە، بە بەرخۆدانێکی مێژوویی تێدەکۆشن. سوپای تورکی داگیرکەر لە خواکورک تا سەرحەد گورزی تووند دەخوات بەڵام زانیارییەکان لە ڕای گشتی دەشارێتەوە. هێزە داگیرکەرەکان کە هەموو دەرفەتەکانی خۆیان خستووەتەگەڕ لە بەرانبەر گەریلا شکست دێنن.\nلە سێ قۆڵەوە لە داگیرکەرانی خواکورک درا؛ 4 سەرباز کوژران\nسوپای تورکی داگیرکەر لە خواکورک دەستی بە جموجۆڵێکی داگیرکاری کردبوو. هێزەکانیشمان لە ناوچەکە دەستیان بە هەڵمەتی شەهید باگەر و شەهید ڕۆنیا کردبوو و نیوەڕۆی 11ی حوزەیران\_21ی جۆزەردان لە دۆڵی ئەرمووش یەکینەیەکی ئۆپەراسیۆنیان خستە ژێر چاودێرییەوە. هێزەکانمان کاتژمێر 15 لە سێ قۆڵەوە لە هێزەکانی داگیرکەران دا. لەم چالاکییەدا 4 سەرباز کوژران و سەربازێکیش بریندار بوو. سوپای تورک دوای چالاکییەکە بە کۆپتەری هێرشبەر و ئۆبوس و هاوەن هێرشی کردووەتە سەر ناوچەکە ئێوارەش کوژراو و بریندارەکانی بردووەتەوە. هێزەکانمان کە ئەم چالاکییەیان کردووە، بەسەلامەتی گەڕاونەتەوە بنکەکانی خۆیان.\nلەسەر ڕێگەی ئیدر و بازید لە کاروانی سەربازی درا؛ 20 سەرباز کوژران\nلە چێوەی هەڵمەتی سەرکەوتنی شۆڕشگێڕی کە لە هەرێمی سەرحەد بەردەوامە، هێزەکانمان لەسەر ڕێگەی بازید و ئیدر یەکینەیەکی دوژمنیان خستووەتە ژێر چاودێرییەوە و کاتژمێر 6:30ی ڕۆژی 11ی حوزەیران\_21ی جۆزەردان لە پانزێرێک و کامیۆنێکیان داوە که 30 سەرباز لە کامیۆنەکەدا هەبوون. کامیۆنەکە لەناوبراوە و گورزیش بەر پانزێرەکە کەوتووە. لەم چالاکییەدا 20 سەربازی دوژمن کوژران و 15 سەربازیش بریندار بوون.\nسوپای تورکی داگیرکەر دوای چالاکییەکە بە ئۆبوس و هاوەن هێرشی کردووەتە سەر ناوچەکە و بە چەندین ئامبولانس سەربازە کوژراو و بریندارەکانی گواستووەتەوە. هێزەکانی ئێمە؛ هەپەگە، یەکینەکانی ژنی ئازاد (یەژا ستار) و هێزەکانی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕیی یەکگرتووی گەلان (HBDH) ئەم چالاکییەکیان ئەنجام داوە و دواتر بەسەلامەتی گەڕاونەتەوە بنکەکانی خۆیان.\nدانانی خاڵی پشکنینی ڕێ لە ئامەد\nڕێکەوتی 9ی حوزەیران\_19ی جۆزەردان کاتژمێر 19:20 هێزەکانمان لە یەکینەیەکی سوپای تورکی داگیرکەریان داوە کە ئاسایشی بەنداوی فارقینی لە ئەستۆ بوو. لەم چالاکییەدا هێزەکانمان قولەی سەربازانیان کردووەتە ئامانج. ژمارەی کوژراو و بریندارەکانی هێزەکانی دەوڵەتی تورکی داگیرکەر ڕوون نەبووەتەوە.\nڕێکەوتی 10ی حوزەیران\_20ی جۆزەردان کاتژمێر 19 تا شەو، هێزەکانمان لەنێوان ناوچەی پاسووری ئامەد و شاری مووش خاڵی پشکنینیان داناوە. لەم چالاکییەدا هێزەکانمان ئۆتۆمبێلی ڕێبوارانیان ڕاگرتووە و دەربارەی قۆناغی نوێ زانیارییان بە گەل داوە.\nڕێکەوتی 12ی نیسان کاتژمێر 7 فڕۆکە جەنگییەکانی سوپای تورکی داگیرکەر ناوچەی خنێرە-ی خواکورک-ی سەر بە هەرێمەکانی پاراستنی مەدیایان بۆردومان کردووە. له و بۆردومانەدا هیچ زیانێک بە هێزەکانمان نەگەیشتووە.\n#هەپەگە | #ئامەد | #12-06-2019 |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 13 2019 10:04AM تۆمارکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 43 KB Jun 13 2019 10:49AM هاوڕێ باخەوان


ڕاوەماسی قەدەغە كرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستانی پارێزگای سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، لە سبەینێوە ڕاوكردنی ماسی بەهەموو شێوەیەك قەدەغە دەكرێت و ماوەی سێ مانگ دەخایەنێت.\nلە نووسراوێكدا كە واژۆی حسێن حەمەكەریم بەڕێوەبەری گشتی سامانی ئاژەڵ و ڤێتێرنەری لەسەرە ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، ساڵانە و لەسەرەتای دەستپێكی وەرزی بەهاردا ڕاوكردنی ماسی بەهەموو شێوەیەك قەدەغە دەكرێت و ماوەی سێ مانگ دەخایەنێت، چونكە ئەو ماوە دیاریكراوە بە وەرزی گەرادانان و زۆربوونی ماسی.\nهەر بەپێی نوسراوەكە، لە سبەینێوە 15-3-2021 ڕاوكردنی ماسی بەهەموو شێوەیەك قەدەغەدەكرێت و ئەو ماوەیەش بەردەوام دەبێت تاكو بەرواری 14-6-2021.\nلای خۆشییەوە هێمن كەمەرخان ئەفەندی بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستان و ژینەگەی سلێمانی ڕاگەیاند، بڕیارە لەبەرواری 15\_3\_2019ەوە تاكو بەرواری 15\_6\_2019 واتە بۆ ماوەی سێ مانگ ڕاوە ماسی قەدەغەبكرێت.\nئاماژەی بەئەوەشدا، لەم ماوەیەدا وەرزی دانانی گەرای ماسییە، هەموو ساڵێك لەم ماوەیەدا قەدەغەی ڕاوەماسی دەكەن.\nباسی لەئەوەشكرد، هەر كەسێكیش بەم بڕیارەوە پابەند نەبێت، ئەوا سزای یاسایی دەدرێت.\nساڵانە ڕاوەماسی بۆ ماوەی سێ مانگ لەهەرێمی کوردستان قەدەغەدەکرێت، بەهۆی ئەوەی کاتی گەرادانانی ماسییە، ئەمەش هەنگاوێکە بۆ پاراستنی سامانی ماسی.


بارزانی وەك بارزانی دەكات؟\nهەینی, 30 تشرینی دووەم 2018 16:47\nسەردانەكەی بارزانی بۆ بەغدا گەلێك مشتومڕی لە ناوخۆ لێكەوتەوە. ناكۆكییەكان هەرچییەك بن، ئەو سەردانە دەتوانێت پێگەی بارزانی بەهێزتر بكاتەوە. پرسیار ئەوەیە كە ئەم هێزدارییە تازەیەی بارزانی چ كاریگەرییەك لەسەر سیاسەتی ناوخۆ بە تایبەت دانوستاندنەكانی پێكهێنانی كابینەی نوێ دادەنێت؟\nلە سەرەتای حەفتاكاندا، "بارزانیی نەمر" لەڕێی ریككەوتنێكەوە لەگەڵ بەغدا پێگەیەكی بەهێزتری پەیداكرد. ئەمەیشی نەكردە ئامرازێك بۆ ئەوەی ركابەرە ناوخۆییەكانی تەفروتوونا بكات.\nبەپێچەوانەوە دەرگای رێككەوتنێكی كوردی- كوردیشی كردەوە و بە وتەی د. مەحموود عوسمان، "بە هەردوو دەست دەنگی بۆ گەڕانەوەی مام جەلال و هاوڕێكانی دا". بیرهینانەوەی ئەو رووداوە مێژووییەش بۆ ئێستای هەرێمی كوردستان گەلێك واتادارە.\nبارزانی لە كاتێكدا سەردانی بەغدای كرد كە لە دوای گشتپرسییەوە تا ئێستا لە بەهێزترین پێگەیەكدایە توانیویەتی بەدەستی بێنێتەوە. چونكە:\nبەپلەی یەكەم لەبەر ململانێی دوو كوتلەی گەورەی شیعی، هێشتا حكوومەتی عێراق نوقسانە و عادل عەبدولمەهدیش "نامەی دەستلەكاركێشانەوەكەی لە گیرفاندایە." حیزبەكەی بارزانی كە بەپێی ئەنجامی دوو هەڵبژاردنی دوای یەك لە بەغدا و لە هەولێر كورسییەكی زۆری بردووەتەوە، دەتوانێت هاوسەنگییەكان بە قازانجی یەكێك لەو كوتلانە بشكێنێتەوە. بۆیە هەموویان خوازیاری پەیوەندین لەگەڵیدا.\nسەردانەكە لە وەختێكدا كرا كە نزیكەی دوو هەفتە دوای دەستپێكردنی بەشی دووەمی گەمارۆكانی ئەمریكا لەسەر ئێران، پرۆژەی ناردنی نەوتی كەركووك بە تەنكەر بۆ ئێران فەشەلی هێنا و بەغدا، جارێكی دیكە لەڕێی بۆری نەوتی كوردستانەوە دەستی بەناردنی نەوتی كەركووك بۆ توركیا كردەوە. ئەمەش دەتوانێت سەنگی هەرێمی كوردستان سەبارەت بە گرفتەكانی دابەشكردنی داهاتی نەوت لە عێراق- بودجە و تەنانەت بابەتی ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمیش زیاتر بكات.\nلەم وەختانەدا ئەگەرەكانی سەرهەڵدانەوەی داعش، جارێكی دیكە بایەخی هێزی پێشمەرگەی كوردستان زیاتر دەكەن، ئەمەش لە گوتاری هەندێك لە سەركردەكانی عێراقدا بەتایبەتی هادی عامری رەنگیدایەوە كە جەختی لە پێویستی رۆڵگێڕانی حەشدی شەعبی و پێشمەرگە كرد.\nسەردانەكەی بارزانی بۆ بەغدا و پێشوازی سەركردە عێراقییەكان، جارێكیتر ئەو گریمانەیەیان بەهێزكردەوە كە بارزانی لە قۆناغی داهاتوودا رۆڵ و پێگەكەی زیاتر دەبێت، تەنانەت ئەگەر پۆستێكی رەسمیشی نەبێت.\nلەبارەی سەردانەكەوە، پرسیار لێرەدا ئەوەیە كە بارزانی بۆچی چووە بەغدا؟ بێشك پشتیوانیكردن لە حكوومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی، تەنها یەكێك لە وەڵامەكانی ئەم پرسیارەیە و دەكرێ لە سیاسەتی ناوخۆی هەرێمدا بەدوای وەڵامەكانی دیكەیدا بگەڕێین.\nسەردانەكەی بارزانی بۆ بەغدا دەتوانێت كاریگەری لەسەر دانوستاندنەكانی پێكهێنانی كابینەی نوێ و ئەدای حكوومەتی داهاتووی هەرێم دابنێت كە دەشێ بە كابینەی پارتی+هێزەكانی دیكە ناوببرێت.\nلە پێكهێنانی حكوومەتی نوێدا گرفتیك سەبارەت بە چۆنیەتی مامەڵەكردنی هێزە براوەكان لەگەڵ یەكتری هەیە. ئەوەش ئەوەیە كە ناكۆكی هەیە سەبارەت بەوەی ئایا بەپێی ژمارەی كورسییەكان یان بەپێی واقیعی بوونی هێزی چەكدار و دەسەڵات لە سنوورە جیاجیاكان تەعامول بكرێت؟ تا بەر لە سەردانەكەی بارزانی بۆ بەغدا، تەعامول بەپێی ژمارەی كورسییەكان دەیتوانی مەترسیی دوو ئیدارەییەكی نوێ لە هەرێمی كوردستان زیندوو بکاتەوە. بەڵام دوای سەفەری بارزانی، پارتی لەگەڵ ئەوەی كە ناتوانێت تایبەتمەندییەكانی یەكێتی رەچاو نەكات، رەنگە دەستی ئاوەڵاتربێت بۆ ئەوەی كە بۆچوونەكانی خۆی سەبارەت بە كابینەی نوێ سەربخات. پەیوەندی باشی بارزانی و حیزبەكەی لەگەڵ بەغدا دەتوانێت لە كاریگەرییەكانی پەیوەندیی یەكێتی- بەغدا لەسەر سیاسەتی ناوخۆی هەرێم كەمبكاتەوە.\nخاڵێكی دیكەش ئەوەیە كە رەنگە كابینەی تازەی حكوومەت زیاتر وەك كابینەی پارتی+هێزەكانی دیكە بێت. ئەمە واتای ئەوە دەدات كە شكست یان سەركەوتنی كابینەی داهاتوو لە ملی پارتیدایە. بۆ سەركەوتنی كابینەی حكوومەتیش بەردەوامیی هاتنی بودجە و كەمبوونەوەی تەنگژەكان لەگەڵ بەغدا بایەخێكی زۆری بۆ پارتی هەیە. "هەڵدانەوەی لاپەڕەیەكی نوێ" لەگەڵ بەغدا، دەتوانێت پێگەی هەرێمی كوردستان بەهێزتر بكات و بەمەش لە قەبارەی كێشە و گرفتە ناوخۆییە ئابووری و سیاسییەكان كەمبكاتەوە. رەنگە بارزانیش لە بەغدا بەدوای ئەمەوە بووبێت.\nبەگشتی دەتوانین بێژین سەردانەكەی بارزانی بۆ بەغدا دەتوانێت رێگایەك بۆ هەستانەوەی كوردستان بێت كە دوای گەلەكۆمەیەكی ناوچەیی لە پاش گشتپرسی، تووشی گرفتێكی زۆر ببوو.\nكوردستان خەریكە جارێكە دیكە بەهێز دەبێتەوە و پێویستییەكانی بەغداش بە هەولێر زیادیان كردووە. بەغدا دەتوانێت نیوەی رێگای بەهێزبوونەوەی كوردستان بێت كە دروشمی پارتی دیموكراتی كوردستان بوو لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستاندا، بەڵام كوردستان\nخۆی سەرەتای رێگاكەیە.\nدوای ئەو هەوڵەی كە لە ئاستی عێراق بۆ ریككەوتنێكی تازە دای، لە جێی خۆیدایە كە بارزانی دەستپێشخەری رێككەوتنێكی ناوخۆیی كوردیش بێت وەك ئەوەی بارزانی نەمر لە سەرەتای حەفتاكاندا كردی.


داوای فرۆشتنی ویلایەتێکی ئەمریکا دەکرێت\nنوێترین زانیاری لەبارەی بودجە و مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم\nهەواڵ / جیهان :: 23/02/2019 :: 407 جار بینراوە\nئەمریکا لە بەشێکی زۆری قەرزەكانى دەربازدەکات\nتاگ :: ئەمریکا جیهان\nترامپ فاشیزم په‌ره پێ ده‌دات\nفۆڕین پۆلیسى: ئه‌ردۆغان ئه‌مجاره‌ش ترامپى هه‌ڵخه‌ڵه‌تاند\nجیهان :: 6 رۆژ پێش ئێستا\nنیویۆرك تایمز: زیانه ئابوورییه‌كانى درۆ به‌رده‌وامه‌كانى ترامپ\nهەزاران هاووڵاتی ئەمریکی، بەشداری واژۆکردنی داوایەکی ئەلیکترۆنیان کرد، کە تیایدا پێشنیاری ئەوەکراوە ویلایەتێک بە کەنەدا بفرۆشرێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەی قەرز لە ئەمریکا.\nگۆڤاری تایمی ئەمریکی ئاشکرایکردووە: 12 هەزار واژۆ کۆکراوەتەوە بۆ فرۆشتنی ویلایەتی مۆنتانا بەرامبەر یەک تریلیۆن دۆلار بە کەنەدا.\nبەپێی هەواڵەکەی گۆڤاری تایم، ئەو کەسانەی واژۆیان لەسەر داواکە کردووە، پێیانوایە فرۆشتنی ویلایەتی مۆنتانا سودێکی زۆری دەبێت و ئەمریکا لە بەشێکی زۆری ئەو قەرزە دەرباز دەکات کە لەم مانگەدا ژمارەی پێوانەیی تۆمارکردووە و گەیشتووەتە 22 تریلیۆن دۆلار.\nلە ناوەڕۆکی داواکەدا هاتووە: "قەرزێکی زۆرمان لەسەرە و ویلایەتی مۆنتانا هیچ سودێکی نییە، جگە لە ئاژەڵی مشکەکوێرە هیچی دیکەیان نییە".\nویلایەتی مۆنتانا کە دەکەوێتە باکوری رۆژئاوایی ئەمریکاوە، بە "وڵاتی ئاسمانی گەورە" و "ویلایەتی گەنجینە" ناسراوە، سەرەڕای ئەوەی قەبارەکەی گەیشتووەتە 380 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە، بەڵام ژمارەی دانیشتوانەکی کەمێک لە ملیۆنێک هاووڵاتی زیاترە.\nپێشتر مۆنتانا بە زەوییەکی بە پیت و خاوەن سەرچاوەی سروشتی ناسرابوو لەوانە ئاسن و ئاڵتون و زیو و بەهۆیەوە بەشێکی زۆری دەوڵەمەندەکان لەوێ نیشتەجێبوون، بەڵام لەئێستادا نەوت دیارترین سەرچاوەی دارایی ویلایەتەکەیە.


عێراق قەرەبووی ئەو خاوەن ماڵانە دەکاتەوە کە زیان بەر خانوەکانیان کەوتووە لە ئۆپەراسیۆنەکانی دژی تیرۆریزمدا\nحکومەتی عێراق زیاتر لە 47 ملیار دیناری (40 ملیۆن دۆلار)ی دابەشکردووە لەسەرەتای 2018ەوە به‌سه‌ر ئەو هاوڵاتیانەدا كه زیان بەر خانوەکانیان کەوتووە لە ئۆپەراسیۆنەكانی دژی تیرۆریزمدا، حکومەتی عێراق پێنجشەممە (تەمموز) رایگەیاند.\nبەیاننامەیەکی حکومەت رایگه‌یاند: "فەرمانگەی بودجەی وەزارەتی دارایی راوێژی بە حکومەت داوە بۆ دابینکردنی قەرەبووەکان بۆ ئەو هاوڵاتیانەی زیان بەر خانوەکانیان کەوتووە."\nراشیگەیاند: "سەرجەمی بڕی ئه‌و قەرەبووانه‌ی لە 2 کانونی دووەمەوە بۆ 30 حوزەیران تەرخانکراون گەیشتۆتە 47.2 ملیار دینار."\nبەیاننامەکە رایگەیاند: "زیاتر لە 36 ملیار دینار (30 ملیۆن دۆلار) بۆ پارێزگاکانی نەینەوا و سەڵاحەدین و ئەنبار تەرخانکرابوو."\nراشیگەیاند: "زۆربەی ئه‌م بڕه بەسەر ئەو هاوڵاتیانەدا دابەشکرا کە زیان بەر خانوەکانیان گەیشتووه، بۆ یارمەتیدانیان لە بنیاتنانەوەی ماڵەکانیان و دەستپێکردنەوەی ژیانی ئاساییدا لە ناوچەکانیان."\nخێزانە ئاوارەکان دەگەڕێنەوە بۆ ره‌بیعەی نەینەوا\nیەکەم گروپی 48 خێزانیی ئاوارەی داعش گەڕانەوە بۆ گوندی کشتوکاڵیی قیسیە لە سەرەتای ئەیلولدا.


چەند بەکارهێنانێکی جیاواز بۆ مایۆنیز کە پێشتر هەر خەیاڵیشت بۆی نەچووە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nچەند بەکارهێنانێکی جیاواز بۆ مایۆنیز کە پێشتر هەر خەیاڵیشت بۆی نەچووە\nئەمەی خوارەوە چەند بەکارهێنانێکی جیاوازە بۆ مایۆنیز کە پێشتر هەر خەیاڵیشت بۆی نەچووە:\n– دەتوانیت بۆ ماوەی ٥ خولەک نینۆکەکانت بکەیتە مایۆنیزەوە، جوان و سافی دەکات\n– مایۆنیز بدە لە سوتانەوەی پێست بە خۆر، چارەسەری دەکات!\n– بە ئیسفنجێک مایۆنیز بدە لە نوسینی سەردیواری منداڵ و دواتر بە پەڕۆیەک بیسڕە، پاکی دەکاتەوە.\n– گەر لەزگەی کەرەستەکان لێنەبویەوە، مایۆنیززی لێبدە دواتر بە ئاسانی لێیدەکاتەوە.\n– کەوچیک مایۆنیز لەگەڵ زەیتی زەیتون تێکەڵبکە و بیدە لە ڕوخسارت، جوان و گەشاوەی دەکات.\n– گەر بنێشت بە قژتەوە نوسا کەمێک مایۆنیزی لێبدە، دواتر بە ئاسانی لێیدەکاتەوە.\nخوێندكاران لەگەڵ بافڵ تاڵەبانی كۆدەبنەوە


چه‌ندین زانیاریی سه‌رنجراكیش سه‌باره‌ت به زمانی ئینگلیزی | پایگاه اطلاع رسانی کوردستان\n18 ژوئن 2021 ساعت [ 12:55 ]\nیه که هه وال سبا نیوز: ئینگلیزی به‌ناوبانگترین زمانه له‌سه‌رتاسه‌ری جیهانداو به زمانی زاست و ته‌كنۆلۆجیاو هێز ناسراوه. ئه‌مانه‌ی خواره‌وه چه‌ند زانیارییه‌كی سه‌رنجڕاكێشن سه‌باره‌ت به‌و زمانه جیهانییه: ئینگلیزی زمانی جیهانیی ئاسمانه‌كانه. به چاوپۆشین له‌وڵات و ئه‌و زمانه‌ی خۆیان له‌بنه‌ڕه‌تدا قسه‌ی پێده‌كه‌ن، هه‌موو فڕۆكه‌وانه‌كان پێویسته له‌سه‌ریان فێری ئه‌م زمانه ببن و قسه‌ی پێبكه‌ن. زمانی […]\nئینگلیزی زمانی جیهانیی ئاسمانه‌كانه. به چاوپۆشین له‌وڵات و ئه‌و زمانه‌ی خۆیان له‌بنه‌ڕه‌تدا قسه‌ی پێده‌كه‌ن، هه‌موو فڕۆكه‌وانه‌كان پێویسته له‌سه‌ریان فێری ئه‌م زمانه ببن و قسه‌ی پێبكه‌ن.\nزمانی ئینگلیزی بۆ گوزارشتكردن له “سه‌رخۆشبون” سێ هه‌زار وشه‌ی هه‌یه.\n۳٫به‌گشتی هه‌ر قه‌ڵه‌م ره‌ساسێك ده‌توانرێت هێڵێك كه درێژییه‌كه‌ی نزیكه‌ی ۵۶ كیلۆمه‌تر بێت یان نزیكه‌ی ۵۰ هه‌زار وشه‌ی ئینگلیزی پێبنوسرێت.\nرسته‌یThe quick brown fox jumps over a lazy dog سه‌رجه‌م ۲۶ پیته‌كه‌ی زمانی ئینگلیزی له‌خۆده‌گرێت.\nژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی له نایجێریا به ئینگلیزی قسه‌ده‌كه‌ن له هی شانشینی یه‌كگرتوو زیاتره.\nله‌سه‌دا ۲۵ی هه‌موو ئه‌و تێكستانه‌ی به ئینگلیزی ده‌نوسرێن بریتین له‌م وشانه:\nله‌ناو ئه‌و وڵاتانه‌ی دانیشتوانه‌كه‌ی به زمانی ئینگلیزی قسه‌ده‌كه‌ن، ته‌نها ئه‌مه‌ریكا پیتیz به زیی گۆده‌كات نه‌ك زێد!\nپیتی جه‌ی یه‌كێكه له‌و پیتانه‌ی ئینگلیزی كه بنه‌ڕه‌تی نین و دواتر بۆ ئه‌بجه‌دیی ئینگلیزی زیادكراون.\nته‌نها له ئه‌مه‌ریكا، ۲۴ دیالێكتی جیاوازی ئینگلیزی هه‌یه. بۆیه ئه‌گه‌ر جارجاره له‌كاتی سه‌یركردنی فیلمێكی ئه‌مه‌ریكیدا، مێشكت ته‌قه‌ی هات و هیچ وشه‌یه‌كی ئه‌وتۆی لێ تێنه‌گه‌یشتیت، دڵ له‌دڵ مه‌یه، ئاساییه.\nله‌سه‌دا ۸۹ی خه‌ڵكی سوید، به ئینگلیزی قسه‌ده‌كه‌ن.\nدرێژترین وشه‌ی باوی ئینگلیزی كه پیتی بزوێنی تێدا نه‌بێتrhythmsه.\n۱۲ له‌سه‌رتاسه‌ری جیهاندا، یه‌ك ملیار كه‌س به ئینگلیزی قسه‌ده‌كه‌ن. واته یه‌ك كه‌س له‌هه‌موو حه‌وت كه‌سێكی كۆی دانیشتوانی سه‌رزه‌وی.\nئه‌گه‌ر له‌ژماره یه‌ك تا ۱۰۰ی ئینگلیزی به‌خێرایی ئاسایی و ده‌نگی به‌رز بژمێریت، ئه‌وا ۷۵ تا ۸۰ چركه‌ت پێده‌چێت.\n۱۴٫ته‌نها به‌شی ئینگلیزی ماڵپه‌ڕی ویكیپێدیا، ۳۶ ئه‌وه‌نده‌ی ئینسایكلۆپیدیای بریتانیكا، زیاتر مادده‌ی تێدایه.\n۱۵٫ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی له چین به زمانی ئینگلیزی قسه‌ده‌كه‌ن، له‌وانه زیاتره كه له‌ئه‌مه‌ریكا به‌و زمانه قسه‌ده‌كه‌ن.\nهه‌ر كه‌سێكی ئاسایی كه به زمانی ئینگلیزی قسه‌ده‌كات، نزیكه‌ی په‌نجا هه‌زار وشه له‌مێشكیدایه‌و به‌گشتی له‌ماوه‌ی نزیكه‌ی ۶۰۰ میللـی چركه‌دا، وشه‌ی راست له‌ناو ئه‌و په‌نجا هه‌زاره‌دا ده‌دۆزێته‌وه.\nهه‌موو ۹۸ خوله‌كێك، وشه‌یه‌كی ئینگلیزیی نوێ دروستده‌كرێت، واته نزیكه‌ی ۱۵ وشه‌ی نوێ له‌هه‌ر رۆژێكدا.\nئاڵۆزترین وشه له‌زمانی ئینگلیزیدا،setه. ئه‌م وشه بچكۆلانه‌یه زیاتر له ۴۳۰ مانای هه‌یه‌و پێناسه‌ی ماناكانی ۶۰ هه‌زار وشه‌ی پێویسته، ئه‌مه‌ش له‌فه‌رهه‌نگی ئینگلیزیی ئۆكسفۆرددا ۲۴ لاپه‌ڕه‌ی گرتووه.\nزمانی ئینگلیزی به‌و هه‌موو شان و شه‌وكه‌ته‌وه، ته‌نها پێنج وشه‌ی هه‌یه كه ته‌نها له‌پیتی بزوێن پێكهاتبێت و پیتی نه‌بزوێنی تێدا نه‌بێت. ئه‌وانیش بریتین له: (aa, ae, ai, oe, eau).\nبه‌گوێره‌ی لێكۆڵه‌رانی زانكۆی وۆرویك، هه‌زه‌لیترین ۱۰ وشه له‌زمانی ئینگلیزیدا ئه‌م وشانه‌ن:\n۲۱٫وشه‌ی good له‌زمانی ئینگلیزیدا، به به‌راورد به هه‌ر وشه‌یه‌كی تر، زۆرترین مورادیفی هه‌یه. ئه‌م وشه‌یه ۳۸۰ مورادیف واته هاومانای هه‌یه.\nئه‌گه‌ر به نوسین بینوسین نه‌ك به ره‌قه‌م، ئه‌وا یه‌كه‌م ژماره كه پیتیaی تێدایه، thousandه كه به‌مانای هه‌زار دێت. هیچ یه‌كێك له‌ژماره‌كانی پێش هه‌زار، ئه‌و پیته‌یان تێدا نیه.\n۲۳٫درێژترین وشه‌ی ئینگلیزی كه بتوانرێت به ته‌نها چوار پیتی جیا دروستبكرێت، senselessه كه چه‌ند مانایه‌كی هه‌یه له‌وانه: بێهۆش، بێمانا، هتد…\nتا ئێستا هیچ كه‌سێك نازانێت بۆچی پیته‌كانی ئه‌بجه‌دیی ئینگلیزی به‌و ریزبه‌ندییه ریزكراون كه باوه.\nرێزمانزانێكی ناودار هه‌یه به‌ناوی دۆمینیك بۆر كه خه‌ڵكی فه‌ره‌نسایه. كۆتاقسه‌ی ژیانی ئه‌م براده‌ره ئه‌وه بووو كه وتی: ئه‌گه‌ر بته‌وێت به ئینگلیزی بڵێیت من خه‌ریكه ده‌مرم، ئه‌وا هه‌ردوو رسته‌ی\nزۆر خه‌فه‌تیش مه‌خۆ كه نازانیت به ئینگلیزییه‌كی فول قسان بكه‌یت، ئه‌وه‌تا ته‌نانه‌ت له ئینگلته‌را به‌و هه‌موو شان و شه‌وكه‌وته‌وه، ۷۷۰ هه‌زار كه‌س هه‌ن كه ناتوانن به باشی به ئینگلیزی قسه‌بكه‌ن.\nرێژه‌ی خه‌ڵكی هۆڵه‌ندا كه به ئینگلیزی قسه‌ده‌كه‌ن له‌ڕێژه‌ی ئه‌و هاوڵاتییه كه‌نه‌دییانه زیاتره كه به هه‌مان زمان قسه‌ده‌كه‌ن. نزیكه‌ی له‌سه‌دا ۹۰ی خه‌ڵكی هۆڵه‌ندا به ئینگلیزی قسه‌ده‌كه‌ن، له‌كاتێدا ته‌نها له‌سه‌دا ۸۵ی كه‌نه‌دییه‌كان به ئینگلیزی قسه‌ده‌كه‌ن.\nنیشانه‌ی& كه له‌بری and واته “و” به‌كارده‌هێنرێت، له‌بنه‌ڕه‌تدا ۲۷هه‌مین پیتی زمانی ئینگلیزی بووه.\nکلیدواژه : اقلیمزمانی ئینگلیزیسبا میدیاسبا نیوزصبا مدیاصبانیوزکوردستان


4/19/2021 12:49:00 PM 175 جار خوێندراوەتەوە\nبە داخەوە دەتوانم بڵێم ئەنفال ڕوداوێکی بیرلێنەکراوەیە. بیرمەندی گەورەی ئۆگەندی مەحمود مەمدانی، کە یەکێکە لە باڵاترین بیرمەندەکانی دونیا لە بارەی توندوتیژی سیاسییەوە، کاتێک لە کتێبەکەی دەربارەی ڕواندا ئەرکی ئەوە بە خۆی دەدات کە جێنۆسایدی ڕواندا بکاتە بابەتی بیکردنەوە؛ دێت مێژو و جوگرافیا و سیاسەت پێکەوە گرێدەدات. مەحمود هەمان کار لە سەر دارفوریش دەکات. لە پرۆسەیەکی جینالۆجیادا ڕێچکەی ئەو تراژیدیایەمان بۆ ڕون دەکاتەوە. هەندێکجار ڕەگی جینۆسایدێک چەندین سەدە پێشتر دەستی پێکردوە. ووردە ووردە گەشەی کردوە. ئێمە هەتا ئێستا کاری لەو جۆرەمان نیە. کاتێک لە ڕەگی ئەو تاوانە تێناگەین ئەستەمە لە داهاتوشی تێبگەین. ئەمەشە وەهایکردوە کە ئەنفال لە میانەی ڕوداوی ڕۆژانەدا بەکارببرێت. وەک ئەوەی وەسفێک بێت بۆ کردارێک، هەندێکجار خەڵكی وەک میتافۆریش بەکاری دەبەن.\nئەگەر ڕەهەندی مێژویی و جوگرافی و سیاسی تاوانی ئەنفال ڕوون نەبێت، ئەوا ڕەهەندە کردارییەکی هەر باسی لێوەنەکراوە. کێیە ئەوەی کە بە ئەنفال هەستاوە؟ ئەم پرسیارە ناکرێت. کاتێکیش دەکرێت لە بەر ئەوەی عەقڵی دەوڵەتی ئامادەیی نیە، ئەوا ئەنفال وەها دەبینرێت کە وەک ئەوە وەهایە کە ڕوداوێکی هاکەزاییە. بەردەوام ئەنفال وەها دەبینرێت کە بەرئەنجامی هەڵە و پەرچەکردار و هەڵچونی ئەم سیاسی و ئەو سیاسیی بێت. ئەنفال وەک جینۆساید کاری دەوڵەتە. جیونۆساید تاوانێکی هێندە گەورەیە تەنها لە توانای دەوڵەتدایە کە کاری وەها ئەنجام بدات. جینۆساید پێویستی بە پلانڕێژی چەند ساڵە هەیە، پێویستی بە بەکاربردنی هێز و سوپا و بەکرێگرتەی زۆرە. هەروەها پێویستی بە توانایەکی دارایی زەبەلاح هەیە. لە سەروی هەمویەوە پێویستی بە ئامراز و تەکنەلۆجیا و سیستەمی پڕوپاگەندە و پشتیوانی نێودەوڵەتیی و زۆر شتی تر هەیە.\nئەمە هەر ئەوەنیە کە تەنها دەوڵەت دەتوانێت بەو کارە هەستێت. بەڵکو لە زۆرجاردا جینۆساید یەکێکە لە پێداویستییەکانی دەوڵەت، بۆ دەوڵەت. دەوڵەتی ئەم سەردەمە ئەو جۆرە دەوڵەتەیە کە پێی دەوترێت دەوڵەت نەتەوە. ئەم جۆرە دەوڵەتە دوو مێژوی هەیە؛ یەکێکیان مێژویەکی لیبرالە کە دەگەڕێتەوە بۆ وێستڤیلیا. ئەویتریان مێژویەکی کۆلۆنیالە کە مەمدانی دەیگەڕێنێتەوە بۆ نیمچە دوورگەی ئایبیریا. دەوڵەتەکانی دەرەوەی ئەوروپا بە تایبەتی، بە زۆری بەرهەمی کۆلۆنیالیزمن و لە سەر بنەمای کۆلۆنیالی دامەزراون و پەیوەندی و مامەڵەیان لە گەڵ خەڵکەکەیاندا پەیوەندییەکی کۆلۆنیالیانەیە. دەوڵەتی عێراق کە کۆلۆنیالیزمی بەریتانی دایمەزراندوە لە سەرەتاوە وەک دەرەکیەک دژ بە خەڵکی عێراق دروست بوە و هەمیشە هەوڵی ئەوەبوە کە خۆی بە سەر خەڵكدا بسەپێنێت و خەڵك بەو جۆرە دابڕێژێت کە بەشێک بن لە خواستەکانی ئەو. ئەم دەوڵەتانە، کە مۆدێرنەیەکی زۆڵن، زۆڵ لێرەدا بە مانای ناڕەسەن بەکاردەبەین، کۆمەڵێک خەسڵەتی تایبەتیان هەیە کە بینینی ئەوان بۆ دونیا دادەڕێژێت. بینین وەک دەوڵەت یەکێکە لە کتێبە هەرە گرنگەکانی ئەم بوارە کە جەیمس سکۆت نوسیویەتی.\nلەم ڕوانگەیە دەبێت ئەنفال چۆن ببینرێت. یەکەم، ئەنفال کردارێکی جینۆسایدە کە لە لایەن دەوڵەتی عێراقەوە، بۆ مەبەستی بونیادی دەوڵەتی عێراقی ئەنجامدراوە. لەم ڕوانگەیەوە دەبێت دەوڵەت وەها دابڕێژرێتەوە کە ئەم مەترسییەی تیایدا بن بڕ بکرێت. کەواتە جینۆساید کاری هەڵەی چەند کەسێک و سەرکردەیەک نیە بە تەنها. دیارە بێگومان کەسانی باڵا لە دەوڵەت بەو کارە هەڵدەستن، بەڵام ئەگەر دەوڵەت و توانا و ئامراز و پێداویستییەکانی نەبێت ئەوان ناتوانن ئەو کارە ئەنجام بدەن. ئەمەشە بونی ناوەندێکی وەک دادگای تاوانەکانی نێودەڵەتی ICC، هەرگیز نابێتە مایەی ڕێگریی لە جینۆساید.\nوەک کردارێکی دەوڵەتیی ئەوە دەوڵەتە کە دەبێت تاوانەکە لە ئەستۆ بگرێت. پەیوەست بە ئەنفالەوە، دەبێت دەوڵەتی عێراقی لە ڕێگای نوێنەرەکەیەوە، کە سەرۆک کۆمارە، داوای لێبوردن لە تاوانی ئەنفال بکات. هەتا ئەم هەنگاوە نەنرێت بە نێودەوڵەتی بونی ئەنفال مەحاڵە.\nلە باسی نێودەوڵەتیدا، تاوانی جینۆساید، تاوانێکی سیاسییە، بۆیە هەمیشە کات و زەمینە گونجاونیە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بۆ ناساندنی جینۆساید. ئەمە بۆ ئەنفالیش ڕاستە. بۆیە کاتێک کە هەست دەکرێت لە ئاستی نێودەوڵەتی کاتی گونجاوە، ئەوا دەبێت دەستوبردی لێبکرێت. چونکە وەک گوتمان هەمیشە کات گونجاونیە. بۆ نمونە ڕەنگە دوو تاوانی هاوشێوە لە هەمانکاتدا لە دوو شوێنی جیاواز ڕوبدەن، کۆمەڵگای نێودەوڵەتی ئامادەبێت بە یەکێکیان بڵێت جینۆساید و بە ئەویتریان بڵێت شەڕی ناوخۆ، بۆ نمونە عێراق و سودان، شەڕی ناوخۆ بە مانای ئەوەی کە هیچ بەرپرسیارێتییەکی نێودەوڵەتی نیە لە تاوانەکاندا.\nئەوەی جێگای سەرنجە لە ئەدەبیاتی ئەنفال و بیرکردنەوە لە ئەنفالدا، چوارچێوەی کوردایەتی یان ناسیونالیزمی کوردی زۆر زاڵە. بۆ نمونە داواکردن بۆ سزادانی تاوانباران، بە تایبەتی کوردە بەشداربوەکان، بە جاش و ناپاک ناوبردنیان، داواکردن بۆ دادگاییکردنیان. ئەم دیدە لەو ڕوانگەیەوە هاتوە کە کورد نابێت خیانەت لە کورد بکات، ئەگەر هاتوو کردنی ئەوا دەبێت سزا بدرێت. ئەم دیدە لایەنی باش و لایەنی خراپیشی هەیە. پێش ئەوەی بێینە سەر لایەنی باش و خراپی دەمەوێت سەرنجی ئەوە بدەم کە بە گشتی هیچ ئاگاییەک لە ئارادانیە کە خەڵکی لە هەناو کوردایەتی یان ناسیونالیزمی کوردیدا بیر لە ئەم پرسە دەکەنەوەو وەهای دەبینن کە کورد یەکن و دەبێت ناپاکەکانیان سزا بدرێن. دیارە ئەمڕۆ بازرگانیی و گەڕەلاواژەیی زۆر بە کوردایەتیوە دەکرێت لە بازاڕی کوردیدا.\nلایەنی باشی ئەم بیرکردنەوە ئەوەیە کە لە نەستی خەڵکدا ئەو دیدە هەیە کە کورد نابێت خیانەت لە کورد بکات، ئەگەر کردی ئەوا دەبێت سزا بدرێت، ئەگەر هاتوو سزا نەدرا ئەوا بێڕێزی بە ئەنفالکراوان و کورد دەکرێت. لایەنی خراپی ئەم دیدە ئەوەیە کە ئەنفالی ناوەکی کردوە، بە جۆرێک وەک ئەوەی کە ئەنفال تەنها جاشەکان ئەنجامیان دابێت. جاش ڕۆڵی هەبوە لە ئەنفالدا، بەڵام تەنها وەک ئامرازێک. ئەمە تەنها کاتێک تاوانە کە کوردانە یان کوردایەتیانە بیربکەیتەوە. مەبەستمان لە کوردایەتی بونی سیاسی کوردە لە دونیادا. هەرکەسێک باوەڕی بە ئەوە هەبێت کە کورد دەبێت خاوەن بونێکی سیاسی بێت چ لە ئاستی تاک و چ لە ئاستی کۆ، ئەوا کوردایەتی دەکات. لە کتێبی هۆمۆ ساکەردا ئەگامبین جیاکاری لە نێوان ژیانی سیاسی و ژیانی ناسیاسی دەکات. ژیانی ناسیاسی زوە،zoe ژیانی سیاسی بایوس.bios ژیانی ناسیاسی ژیانێکی مرۆڤانە نیە، بەڵکو زیاتر ئاژەڵانەیە.\nلە کاتێکدا دەبێت کوردە بەشداربوەکان لە ئەنفالدا سزا بدرێن، بە تایبەتی ئەمە وەک بەشێک لە پرۆسەی سارێژبون و گێرانەوەی ڕێز و کەرامەت بۆ قوربانیان، لە هەمانکاتدا نابێت ئەمە تەنها لایەنی ئەم پرسەبێت.\nبە بیرنەکردنەوە لە ئەنفال، ئەنفال دەمرێت. چونکە تەنها لە میانەی بیرکردنەوەدا توانای بەردەوامی دەبێت. ئەمە بە تایبەتی کاتێک ئەنفال بە زۆری بە سەر خەڵكێکیدا هاتوە کە شاری نین. شار هەمیشە لانکەی دەسەڵاتە و دەسەڵات هەمیشە شار دۆستە. بۆیە نوخبەی کوردی کە شارنشینە ناتوانێت نوێنەرایەتی ئەم تاوانە بکات. لە بەر ئەوە زۆرجار بە بابەتیی دەکات. دیارە پرسی نوێنەرایەتی لێرەدا پرسێکی ئێجگار ئاڵۆزە. بۆ ئەوەی لە ئێستادا بیر لە ئەنفال بکەینەوە، بتوانین لە داهاتودا بیر لە ئەنفال بکەینەوە، پێویستمان بە داتا و مەتریاڵە، وەک ئەرشیف، یادەوریی، ئەزمون، ووردە مێژوو و زۆر بواری تر. هەتا ئێستا لە کوردستان وەها بیر لە ئەنفال دەکرێتەوە کە تاوانێکە بەرامبەر توێژێک لە کۆمەڵگا کراوە، بۆیە دەبێت بە نازەوە لە گەڵ ئەو قوربانیانەدا مامەڵە بکەین، نەک وەک ئەوەی کە تاوانێک بەرامبەر مرۆڤایەتی کرابێت، لە لایەن دەوڵەتەوە لە میانەی پرۆسەیەکی فرە لایەنی ئاڵۆزدا.