هه‌مووان له ترسی باج تابلۆی به‌رده‌م دووكانه‌كانیان بچووك ده‌كه‌نه‌وه\nتابلۆی پێناسه یان رێكلامی به‌رده‌م دووكانه‌كان تا گه‌وره‌تر بن، باجی زیاتریشیان لێ ده‌ستێنرێت و هه‌ر به‌م هۆیه‌شه‌وه خاوه‌ن پیشه و ماركێته‌كان له ترسی باج تابلۆكانیان بچووك كردووه‌ته‌وه یان به یه‌كجاری لایان بردوون. زۆریان وازیان له دروشمی زیاده بۆ ناساندنی دووكانه‌كانیان هێناوه و له ئاستی توانای گیرفانیان تابلۆ هه‌ڵده‌واسن.\nبه‌گوێره‌ی یاسایه‌كی وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شتوگوزاری حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كه ساڵی رابردوو ده‌رچووه، بۆ هه‌ر مه‌ترێكی چوارگۆشه له تابلۆی به‌رده‌م دووكانه‌كان، ساڵانه 40 هه‌زار دینار وه‌رده‌گیرێت كه دووكانداران به باجی ژینگه ناویان برد. بۆ نموونه ئه‌گه‌ر به‌رده‌م دووكانێك تابلۆكه‌ی یه‌ك مه‌تر پان و دوو مه‌تر درێژ بێت، ئه‌وا ساڵانه 80 هه‌زار دینار له خاوه‌ن دووكانه‌كه ده‌ستێنرێت.\nله ماوه‌ی رابردوودا فه‌رمانبه‌رانی شاره‌وانی به بازاڕه‌كاندا سووڕاونه‌ته‌وه و داوای ئه‌و باجه‌یان له دووكانداران كردووه. پێش سه‌ردانی لیژنه‌كان هه‌ندێك دووكان خێرا رێكلامی به‌رده‌م دووكانه‌كانیان بچووك كردووه‌ته‌وه و هه‌ندێكیشیان تابلۆكه‌یان داگرتووه به‌و هیوایه‌ی له‌و جۆره باجه ببه‌خشرێن.\nهێمن كه‌ریم كه ماركێته‌كه‌یشی به‌ناوی خۆی كردووه و رووبه‌ری تابلۆی به‌رده‌م ماركێته‌كه‌ی 12 مه‌تری چوارگۆشه‌یه، ده‌بوو نزیكه‌ی نیو ملیۆن دینار باج بدات، به‌ڵام پێش گه‌یشتنی لیژنه‌ی باج بۆ تابلۆیه‌كی یه‌ك مه‌تری بچووكی كردووه‌ته‌وه.\nجگه له ناوشار، له ناوچه پیشه‌سازییه‌كانیش باجی تابلۆ ده‌ستێنرێت. پێشتر رووبه‌ری تابلۆی سه‌ر دووكانه‌كه‌ی فوئاد جامچی سه‌رووی 50 مه‌تر ده‌بوو، به‌ڵام ئێسته وازی له هه‌موو رێكلامه‌كان هێناوه و ته‌نیا ناوی خۆی و پیشه‌كه‌ی هێشتووه‌ته‌وه كه كه‌متره له مه‌ترێك رێكلام. ئه‌و به حیسابی جاران ده‌بوو ساڵانه دوو ملیۆن دینار به حكوومه‌ت بدات، به‌ڵام ئێسته به 40 هه‌زار دینار رزگاری بووه.\nهه‌ندێك دووكاندار له‌و بڕیاره‌ی حكوومه‌ت ناڕه‌زایه‌تی خۆیان ده‌ربڕی و گوتیان چ په‌یدا ده‌كه‌ن تا بیده‌ن به حكوومه‌ت، جاران كرێ دووكان و پاره‌ی شاره‌وانی و كاره‌بایان بۆ ده‌هاته‌وه، ئه‌مجاره باجی تابلۆشی هاتووه‌ته سه‌ر.\nئه‌ندازیار كاروان جه‌بار به‌ڕێوه‌به‌ری خزمه‌تگوزارییه‌كانی شاره‌وانی و ژینگه‌ی هه‌ولێر، بۆ "وشه" گوتی، ئه‌و رسووماته‌ی كه له بری تابلۆی رێكلامی دووكان و ماركێت و كۆمپانیاكان ده‌ستێنرێت، شتێك نییه شاره‌وانی له خۆیه‌وه به‌سه‌ر خه‌ڵكیدا سه‌پاندبێت، به‌ڵكو وه‌ك یاسایه‌كه له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شتوگوزار ده‌رچووه و له هه‌موو كوردستان جێبه‌جێ ده‌كرێت.\nبه گوته‌ی ئه‌و به‌رپرسه له سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانییه‌كانی شاره‌كان، لیژنه‌یه‌كی تایبه‌ت بۆ كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌و رسووماته پێكهاتووه و به بێ جیاوازی و به‌گوێره‌ی رێنوێنییه‌كه پاره له خه‌ڵك ده‌سێنن و هه‌ر كه‌سێك باجه‌كه نه‌دات، سزا ده‌درێت. بۆ ساڵی 2018 ئه‌م باجه بۆ 30 هه‌زار دینار له هه‌ر مه‌ترێكی چوارگۆشه ده‌ستنیشان كراوه.\nبه بۆچوونی كاروان جه‌بار، بڕی باجه‌كه زۆر نییه و كۆمپانیایه‌ك كه له ماوه‌ی ساڵێكدا خه‌ریكی بازرگانیكردنه و تابلۆیه‌كی له پێش كۆمپانیاكه هه‌ڵواسیوه، ئه‌گه‌ر رووبه‌ری تابلۆكه‌ی پێنج مه‌تر بێت، ساڵانه 150 هه‌زار دینار ده‌دات. بڕیاره‌كه 70 شاره‌وانیی هه‌رێمی كوردستان جگه له شوێنه‌كانی نیشته‌جێبوون، هه‌ندێك شوێنی تر ده‌گرێته‌وه.\nهۆی سه‌ره‌كیی جێبه‌جێكردنی یاسایه‌كی له‌م شێوه‌یه، بۆ دۆخی خراپی دارایی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌گه‌ڕێته‌وه و به‌گوێره‌ی هه‌ندێك یاسا و بڕیار، حكوومه‌ت كار ده‌كات بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی زۆرترین داهات و یه‌كێك له‌و هه‌نگاوانه‌شی به‌رزكردنه‌وه‌ی بڕی باج و وه‌رگرتنی هه‌ندێك رسووماتی نوێیه له هاووڵاتییان.\nرووبه‌ری هه‌موو تابلۆكانی به‌رده‌م دووكانه‌كانی كوردستان نادیاره. ئه‌گه‌ر هه‌موویان له ته‌نیشت یه‌كتر دابنرێن، له‌وانه‌یه بگه‌نه سه‌دان هه‌زار مه‌تری چوارگۆشه كه داهاتێكی گونجاو بۆ حكوومه‌ت ده‌سته‌به‌ر ده‌كه‌ن. به گریمانه‌ی نیو ملیۆن مه‌تری چوارگۆشه‌ی تابلۆ، 15 ملیار دینار ده‌چێته گیرفانی حكوومه‌ته‌وه.


دیندار زێباری: راپۆرتی ھیومان رایتس وۆچ رۆژنامەنوسانی بادینان بێ بنەمایە – لڤین پرێس\nدیندار زێباری: راپۆرتی ھیومان رایتس وۆچ رۆژنامەنوسانی بادینان بێ بنەمایە\nسەبارەت بەو پێشلکارییانەی کراون لە بەرامبەر مافەکانی مرۆڤ لە عێراق و هەرێمی کوردستان لە ساڵی 2021 ، ڕێکخراوی چاودێری مافەکانی مرۆڤ ناسرو بە ھیومان رایتس وۆچ ڕاپـۆرتی ساڵانەی خۆی بڵاوکردەوە و نوێنەری حکومەتی ھەرێمیش بە بێ بنەمای دەزانێت.\nھیومان رایتس وۆچ لە ڕاپۆرتەکەدا بە ڕاشکاوی باس لە دادگای تاوانەکانی هەولێر دەکات کە سزای زیندانی سەپاندووە بەسەر 3 ڕۆژنامەوان و 2 چالاکوان. دەڵێت ” لە ساڵی 2021، دادگای تاوانەکانی هەولێر سزای 6 ساڵ زیندانی سەپاند بەسەر 3 ڕۆژنامەنووس و 2 چالاکوان لە پرۆسەیەکدا کە پێشێلکاری جدی دادگاییکردنی عادیلانەی تێدابوو لەگەڵ دەستتێوەردانی سیاسی لە ئاستی باڵادا.”\nلەوبارەیەوە دیندار زێباری، ڕێکخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان وەڵامی ڕاپۆرتی ڕێكخراوەكە دەداتەوەو بە دەنگی ئەمریكای وتووە، “بە هیچ شێوەیەک ئەمە ڕاست نییە و هیچ بنەمایەکی نییە، حکومەتی هەرێم یاسا و حوکمڕانی خۆی هەیە.”\nدەشڵێت “هیچ کاربەدەستێکی سیاسی بۆی نییە لە هەرێمی کوردستان کەس دەستگیر بکات، نە فەرمان دەربکات و نە بە کەیفی خۆی یاسا بەسەر هەر کەسێکدا بسەپێنێت، ئەمە ئەرکی دادگاکانە.”\nباسیلەوەشكردووە، “ئێمە ڕەتیدەکەینەوە کە گشتاندن بکرێت، ئەگەر کەیسێک یان کەموکورتییەک لە شوێنێک هەبێت نابێت هەرێم بە شێوەیەکی گشتی وەها پیشانبدرێت کە ئەمە ڕەوشی گشتیە.”\nدەشڵێت “تەنها دۆسێکانی ئیمە دۆسێی ڕۆژنامەنووسێک نییە یان کەیسێکی دادگا نییە. دادگا ئازاد و سەربەخۆیە لە کوردستان، دەتوانێت مامەڵە لەگەڵ ئەو کەیسانەدا بکات، ئێمە چەندین کەیسی گەورەتر و بابەتی زۆر مەترسیدارترمان هەیە لە ئێستادا.”\nلە ڕاپۆرتەکەی ڕێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤ هاتووە کە “دادگا هەستاوە بە ڕەتکردنەوەی بانگەشەی بەرگریکاران لە ئەشکەنجەدانیان و مامەڵەی خراپ و وتی بەڵگەی پێویستیان نییە.”\nسێ کەس لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان کچێک هەڵدەخەڵيتێنن و پارەیەکی زۆری پێ دەدزن\nئاماری حەوت ساڵی رابردووی شەڕی نێوان پەکەکە و تورکیا


هەواڵ / کوردستان :: 12/09/2019 :: 151 جار بینراوە\nدادگه‌ها زاخۆ، بڕیاردا 21 خۆدانێن موه‌لیدێن كاره‌با ئه‌هلی پاره‌یێ زێده یێن ئه‌مپێرێن كاره‌بێ وه‌رگرتین پاره‌یێ وه‌لاتییان ڤه‌گه‌ڕینن.\nلیژنا بلند یا موه‌لیده‌یێن كاره‌با ئه‌هلی ل دهۆك، بۆ مه‌ها ته‌باخا ئه‌ڤ ساله، بڕیاردابوو؛ ل قه‌زا زاخۆ، بۆ هه‌ر ئه‌مپێره‌كێ كاره‌بێ 8 هزار و 500 دیناران ژ وه‌لاتییان بهێنه وه‌رگرتن، لێ 21 خۆدانێن موه‌لیدان 9هزار و 500 دینار وه‌رگرتبوون.\nده‌ر‌باره‌ی ڤێ مژارێ، ژێده‌ره‌كی ل دادگه‌ها زاخۆ بۆ دواڕۆژ گۆت:"لدووڤ سكالایا ده‌ڤه‌ردارییا قه‌زا زاخۆ ل دژی وان خۆدانێن موه‌لیدان یێن پارێن زێده وه‌رگرتین، دادگه‌هێ بڕیاردا ئه‌و كه‌س هه‌موو بهێنه گرتن".\nوی ژێده‌ری كو نه‌ڤییا ناڤێ خوه ئاشكه‌راكه‌ت زه‌لالكر:"11 كه‌س ژ خۆدانێن موه‌لیدان یێن هاتبوون دادگه‌هێ، بۆ ده‌مێ 15 ده‌مژمێران گرتن، پاشی ب بڕیارا دا‌دگه‌هێ ب كه‌فاله‌ت و مه‌رجێ ئه‌و هزار دینارێن زێده‌ر بۆ وه‌لاتییان ڤه‌گه‌ڕینن، هاتن ئازادكرن".\nلدووڤ زانیاریێن دواڕۆژ، هه‌تا ئه‌ڤرۆ، بتنێ 11 كه‌س لدووڤ بڕیارا دادوه‌ری ل داگه‌ها زاخۆ ئاماده‌بووینه و 10 كه‌سێن دی نه ئاماده‌بووینه.


رياڵ مەدريد X مانچستەريونايتد | ژمارە و ئامارەكانى هەردوو يانە پێش رووبەروو بوونەوەيان.. – كوردسپۆرت\nسەرەكى/ ئەوروپا/رياڵ مەدريد X مانچستەريونايتد | ژمارە و ئامارەكانى هەردوو يانە پێش رووبەروو بوونەوەيان..\nرياڵ مەدريد X مانچستەريونايتد | ژمارە و ئامارەكانى هەردوو يانە پێش رووبەروو بوونەوەيان..\nچاوى هەموان لەسەر كاتژمێر ٩:٤٥م ئەم شەوە و بە تامەزرۆييەوە چاوەرێى يەكێك لە ياريە بەهێزەكانى ئەوروپا دەكەن كە لە نێوان دوو پاڵەوان ئەنجام دەدرێت ئەوانيش رياڵ مەدريدى پاڵەوانى چامپيۆنزليگى وەرزى رابردوو و مانچستەريونايتدى پاڵەوانى يۆرۆپا ليگى وەرزى رابردوە و بريارە ياريەكە لە نێو ياريگاى فليپ ئەرينا لە وڵاتى مەكدۆنيا بەرێوەبچێت.\nيانەى رياڵ مەدريد كە لە مێژوى خۆيدا تەنها سێ نازناوى سوپەرى ئەوروپاى بەدەستهێناوە, هەوڵەكانى بۆ ئەوەيە ژمارەى نازنازوەكانى بگەيەنێت بە ٤ نازناو, لە بەرامبەريشدا يانەى مانچستەريونايتدى ئنگليزى دەيەوێت ژمارەى نازناوەكانى لە جامى سوپەر بگەيەنێت بە ٢ نازناو و بيسەلمێنێت كە تواناى ركابەرى كردنى هەيە لە پاڵەوانێتيە ئەوروپيەكاندا و ركابەرێكى سەر سەختە.\nئامار و ژمارەكانى هەردوو يانە پێش رووبەروو بوونەوەيان لە جامى سوپەرى ئەوروپا:\nرووبەروو بوونەوەى نێوان مانچستەريونايتدى ئنگليزى و رياڵ مەدريدى ئسپانى لە جامى سووپەرى ئەوروپى يەكەم جارە رووبدات و ١١يەمين جاريشە لە پاڵەوانێتيە ئەوروپيەكاندا رووبدات.\nئەو يانەيەى توانيبێتى نازناوى خولى يانە پاڵەوانەكانى ئەوروپا بەدەستبهێنێت توانيويەتى ٢٢ نازناو لە كۆى ٤١ نازناو بەدەست بهێنێت, وە تەنها ١٩ نازناويان لە دەست داوە.\nمانچستەربونايتد لە دواين ١١ يارى ئەوروپى لەسەر يەك دووچارى شكست نەهاتوە, لە دواى چێلسى لە ساڵى ٢٠١٣وە يەكەم يانەيە بگات بە يارى كۆتايى جامى سوپەرى ئەوروپى.\nرياڵ مەدريد نزيكە لەوەى ببێت بە يەكەم يانە كە دەتوانێت دووجار لەسەر يەك دەبێتە پاڵەوان, لە دواى يانەى ميلان كە لە هەردوو وەرزى ١٩٨٩ و ١٩٩٠ بوە پاڵەوان.\nئسپانيا ئەو وڵاتەيە كە زۆرترين جار يانەكانى بوەتە پاڵەوانى جامى سوپەرى ئەوروپى ١٣ نازناو, ئيتاليا لە پلەى دووەمە بە ٩ نازناو و ئنگلتەراش بە ٧ نازناو لە پلەى سێيەمە.\nئەو يانانەى جامى يەكێتى ئەوروپا و خولى ئەوروپيان بەدەستهێناوە توانيويانە لە كۆى ١٧ نازناو ٧ نازناو لە جامى سوپەرى ئەوروپى بەدەست بهێنن لەو كاتەوەى كە پاڵەوانێتيەكە ناوى گۆراوە.\nمۆرينيۆ وەك راهێنەر ٢ يارى كۆتايى سوپەرى ئەوروپى دۆراوە, لە ساڵى ٢٠٠٣ لەگەڵ پۆرتۆ و لە ساڵى ٢٠١٣ لەگەڵ چێڵسى, بەڵام پێشتر هيچ راهێنەرێك ٣ يارى كۆتايى سوپەر نەدۆراوە.\nبارشەلۆنە و ميلان زۆرترين جار نازناوى جامى سوپەرى ئەوروپيان بەدەستهێناوە كە ٥ نازناوە بۆ هەريەكەيان, بەڵام رياڵ مەدريد تا ئێستا ٣ نازناوى بەدەستهێناوە.\nمانچستەريونايتد بۆ جارى چوارەمە بەشدارى يارى كۆتايى جامى سوپەرى ئەوروپى دەكات, بەڵام رياڵ مەدريد جارى شەشەمە و تەنها بارشەلۆنە زۆرترين جار بەشدارى سوپەرى ئەوروپى كردوە كە ٩ جارە.\nكۆتايى جامى سوپەرى ئەوروپى تا ئێستا ٦ جار لە كاتى زيادكراودا يەكلايى بوەتەوە و دواينيان لە ساڵى ٢٠١٦ بوو كاتێك رياڵ مەدريد توانى بە ئەنجامى ٢-٣ لە ئشبيليە بباتەوە.\nلە جامى سوپەرى ئەوروپى ٤ ياريزان كارتى سورى پێدراوە, پۆڵ سكۆڵز (مانچستەريونايتد) لە ٢٠٠٨, رۆلاند و فريدى گوارين (پۆرتۆ) لە ٢٠١١, سيمۆسى كۆلۆدزيچك (ئشبيليە) لە ٢٠١٦.\nيانە ئسپانيەكان لە دواين ٣ يارى جامى سوپەرى ئەوروپى بونەتە پاڵەوان, وە لە دواين ٨ يارى تەنها ١يەك يارى دۆران لەو كاتەوەى كە رياڵ مەدريد بەرامبەر گەلەتەسەراى توركى لە ساڵى ٢٠٠٠ دوچارى شكست هات.\nلەو كاتەوەى لە ساڵى ٢٠٠٥ ليڤەرپوول بوەتە پاڵەوانى جامى سوپەرى ئەوروپى يانە ئنگليزيەكان تا ئێستا نەيانتوانيوە ئەو نازناوە بەدەست بهێنن, مانچستەر لە ٢٠٠٨ شكست هێنا, چێڵسى لە ٢٠١٢ و ٢٠١٣ شكستى هێنا.\nرياڵ مەدريد بۆ جارى ١١يەمە لە پاڵەوانێتيە ئەوروپيەكاندا روبەرووى مانچستەريونايتد دەبێتەوە, لە كاتێكدا لە ١٠ يارى رابردوو يانە ئسپانيەكە ٤ يارى براوە بوە و لە ٢ ياريش شكستى هێناوە و لە ٤ ياريەكەى تريش يەكسان بوە, تا ئێستا ٢٠ گۆڵى تۆماركردوە.\nديخيا گۆڵپارێزى شەيتانە سورەكان جارى پێنجەمە رووبەرووى رياڵ مەدريد دەبێتەوە لە سەرجەم پاڵەوانێتيەكاندا و تا ئێستا هيچ بردنەوەيەكى نيە.\nرياڵ مەدريد لە دواين ١٨ يارى لە پاڵەوانێتيە ئەوروپيەكاندا تەنها ١ يارى دۆراوە ئەويش بەرامبەر ئەتلەتيكۆمەدريد بوو لە نيوەى كۆتايى خولى يانە پاڵەوانەكانى ئەوروپاى ٢٠١٦-٢٠١٧, كە رياڵ توانى بە ئەنجامى يارى چوون و گەرانەوە بە ٤-٢ ياريەكە بباتەوە.\nمۆرينيۆ يەكەم راهێنەرە بتوانێت ٣ يانەى جياواز بگەيەنێتە جامى سوپەرى ئەوروپى, لە ساڵى ٢٠٠٣ پۆرتۆ, لە ساڵى ٢٠١٣ چێڵسى, لە ساڵى ٢٠١٧ مانچستەريونايتد.\nرياڵ مەدريد لە دواين ١٠ يارى بەرامبەر يانە ئنگليزيەكان نەدۆراوە, لەو رێژەيەش ٧ بردنەوە و ٣ يەكسان بوونى هەيە, دواين شكستى بەرامبەر ليڤەرپوول بوو لە قۆناغى ٨ى چامپيۆنزليگى ٢٠٠٦ كە ياريەكە بە ٤-٠ كۆتايى هات.\nمانچستەريونايتد لە دواين ١٠ يارى بەرامبەر يانە ئسپانيەكان تەنها ٢ يارى براوە بوە لە سەرجەم پاڵەوانێتيەكاندا, لە ٤ يارى يەكسان بوە و لە ٤ ياريش دۆراوە تا ئێستا.\nرياڵ مەدريد لە ٣ يارى كۆتايى بەرامبەر يانە ئنگليزيەكان براوە نەوە, لە ساڵى ١٩٧٠/١٩٧ لە جامى جامەكانى ئەوروپا دۆراوە بەرامبەر چێلسى دۆراوە, لە جامى سوپەرى ئەوروپى ١٩٩٨ بەهەمان شێوە بەرامبەر چێلسى دۆراوە, لە يارى كۆتايى چامپيۆنزليگى ١٩٨٠/١٩٨١دۆراوە.\nمانچستەريونايتد ٣ يارى كۆتايى بەرامبەر يانە ئسپانيەكان ئەنجامداوە كە هەمووى بەرامبەر يانەى بارشەلۆنە بوە, شەيتانە سورەكان توانيان يارى كۆتايى جامى جامەكانى ١٩٩٠/١٩٩١ براوە بن, وە يارى كۆتايى خولى يانە پاڵەوانەكانى هەردوو وەرزى ٢٠٠٨/٢٠٠٩ و ٢٠١٠/٢٠١١ دۆراون.\nرياڵ مەدريد لە جامى سوپەرى ئەوروپى شەشەم ياريە ئەندامى دەدات, ٣ بردنەوە و ٢ دۆران, بەڵام لە دواين ٣ يارى جامى سووپەر براوە بوە دواى ئەوەى بەرامبەر كە ٢ يەكەم يارى كۆتايى جامى سووپەرى ئەوروپى دۆراوە.


دانیشتنی چاکبوونەوەی لە دوورەوە – چارەسەری وزەبەخش لە دوورەوە – لەگەڵ جوسێلینۆ دا لوز ٢٦هەم. حوزەیرانی ٢٠٢٢ – JucelinoLuz\n❤ بۆ هەمووتان هاوڕێیانی ئازیز ❤\nدانیشتنی چاکبوونەوەی لە دوورەوە لەگەڵ جوسێلینۆ دا لوز\nبە خۆشحاڵیەوە پێتان دەڵێین ئێستا ئۆنلاینە ساڵنامەکە بۆ ئێوە ❤\nهەروەها جوسیلینۆ دا لوز یەکێکە لە بەناوبانگترین چارەسەرکەرانی ڕۆحی بەڕازیلی. بە وزەی ڕۆحی گەردوونی کاردەکات بۆ کاری چارەسەرکردنی و ئۆپەراسیۆنە وزەبەخشەکان ئەنجام دەدات (بەبێ ئەوەی بچێتە ناو جەستە). پێشتر لە بەرازیل و هەموو جیهان چارەسەری زیاتر لە دوو ملیۆن کەسی کردووە.\nلە تەمەنی ٩ ساڵییەوە وزەی چاکبوونەوە لەڕێگەی خۆیەوە وەردەگرێت، کە لەڕێگەی دەستەکانییەوە دەیگوازێتەوە، دەست لێدان لە کەسەکە، یان لە دوورەوە، ئەنجامەکانیش سەرنجڕاکێشن. کەس لەم هەسارەیەدا ناتوانێت هەمان شت وەک خۆی بکات سەرەڕای ئەوەی کە “gif “یە کە لەلایەن گەردوونی باڵاوە وەرگیراوە و دراوە. (خوای گەورە بەخشش). ئەو ئامرازە ناتوانرێت لەلایەن کەسێکی ترەوە وەربگیرێت، بگوازرێتەوە یان بگوازرێتەوە بۆی.\nتەنانەت لە تەمەنی هەرزەکاریدا خەڵک بۆ پێشوازیکردن لێی ڕژابوون و لە یەک ڕۆژدا تا ٦٠٠ کەس چارەسەری دەکرد.\nناوبانگەکەی وەک چارەسەرکەرێکی نێودەوڵەتییە و ژاپۆنییەکان بە گەورەترینی هەموویان دەزانن.\nئەوەی کە چارەسەرەکەت لە دوورەوە ئەنجام دەدرێت، ئەو وزەیە ناگۆڕێت کە دەیگوازێتەوە!\nوە 60% خەڵک لە یەکەم چارەسەردا وزە وەردەگرن، و 40% پێویست دەبێت بۆ تەواوکردنی بازنەی 10 (دە ) چارەسەر لانیکەم بۆ هەستکردن بە ئەنجامەکان بە هەمان شێوە .\nهەموو کڕیارەکانمان، دوای دەرچوونی خانەکانی وزە، لە پەیوەندییەکانیاندا وەردەگرن کە پێشکەش دەکرێن، ئاراستەیەکی ڕۆحی چارەسەرەکە ئەنجامدراوە.\nفەرموون لینکی وەرگرتنی ئەم زانیاریانە :\nنووسینەکەت ڕاستەوخۆ لەگەڵ تیمی Jucelino Luz ́s لە ڕێگەی ئەم ئیمەیڵە: jucelinoluz44@gmail.com\nوێنەکەت بنێرە ( یان لە کێ وزەی بەرزی زانکۆی بەهێز وەردەگریت ) , ناوی تەواو , داواکارییەکەت بۆ 26th. حوزەیرانی ٢٠٢٢\nباجەکە پێکەوە بنێرن بۆ ناو تۆمارکردن ( نووسراو ) 70 یۆرۆ یان پارەدان ڕاستەوخۆ ( سێ فۆڕم هەیە بۆ گواستنەوە ) : .\nA) پەیپاڵ: jucelinoluz1@gmail.com\nب) گواستنەوەی ئەکاونت: بانکی سانتاندێر\nژمارەی ئەکاونتی نوسینگەی 0672: 01015313-7\nسویفت : SABVBRS1XXX\nلە بەرژەوەندی جوسیلینۆ نۆبرێگا دا لوز\nج) بە پێکس: 5519996793343\nکتێبی نوێ بڵاوکرایەوە – کتێبی ئەلیکترۆنی بە ٤٦ زمان\nدەتوانن لەگەڵ هاوڕێیان و لە گروپە کۆمەڵایەتییەکانتان بە هەمان شێوە بڵاوی بکەنەوە.\nتۆ تەنها ٣ یۆرۆ دەدەیت و لە ئیمەیڵەکەتدا بە شێوەی PDF یان PUB وەردەگریت، بە دڵی خۆت – داواکارییەکەت و کۆپی پسوڵەی پارەدان بنێرە + بژاردەی زمان. (لە ماوەی پێنج (5) ڕۆژدا دەنێردرێت بۆ ئیمەیڵەکەت (گەرەنتی بەکارهێنانی خوێندنەوەی بۆ ئەو کەسانەی کە پارە دەدەن – لەبیرت بێت کە هەموو کتێبە بڵاوکراوەکان، بە مافی چاپکردن پارێزراون (نەتوانن دووبارە تێپەڕێننەوە و نە ناوەڕۆکەکانی بەکاربهێنن، بەبێ پێشتر مۆڵەتی ڕاشکاوانە، لە نووسەری کتێبە ئەلیکترۆنییەکە).\nسیمینارەکانی نوێی جوسێلینۆ لوز بۆ ساڵی ٢٠٢٢\n( ڕێکخەران – پەیوەندییەکان بۆ ناو تۆمارکردن – لە ئێستاوە ڕادەگەیەنرێن )\nئاب /٢٠٢٢ – ئەڵمانیا\nئەیلوولی /٢٠٢٢ – سوید / سویسرا\nئۆکتۆبەر /٢٠٢٢ – فەرەنسا / پۆڵەندا\nتشرینی دووەم /٢٠٢٢ – بولگاریا\nکتێبەکانی جوسێلینۆ لوز و گیا\nپێوەندیی بکە بە :\nکایسا پۆستاڵ 2143\nئیمەیڵ : martincd_mosquera@hotmail.com\nپەیوەندییەکان : مۆبایل +55-62-982006505\nmartincd_mosquera@hotmail.com بۆ زانیاری زیاتر لەسەر ئەم بابەتە بنێرە\nئەگەر فەزای چارەسەریت هەیە، ناوەندێکی ڕۆحانیەت هەیە، بەشێکیت لە کۆمەڵگەیەکی ئایینی، گشتگیر، فەلسەفی، گروپێکی بەرگری ئیکۆلۆژی (ژینگە)، و دەتەوێت جوسێلینۆ لوز ببەیت بۆ سیمینارێک یان خولێک لە وڵاتەکەت، بۆ زانیاری زیاتر پەیوەندیمان پێوە بکە زانیاری (تەنها بۆ ساڵی ٢٠٢٣ بەردەستە): jucelinoluz44@gmail.com


بازرگانی ڤینیسیا ، یەکێکە لەشاکارە ئەدەبیە - فەلسەفیەکانی شکسپیر. پاڵەوانەکانی شایلۆکی بازرگانی چاوچنۆکی پارە بەسوودەری دڵڕەقی یەهودیە . لە پێچەوانەکیدا ئەنتۆنیۆی کریستیانی قوربانیە .\nئەنتۆنیۆ لە پێناو بیسیانۆی هاوڕێ ی دا کە بۆ ژنهێنانەکەی پێویستی بە سێ هەزار لیرەیە . ناچاردەبێت بچێتەلای شایلۆکی دوژمنی . ئەو پارەیەی بە قەرز لێ وەربگرێت . شایلۆک بۆ ئەوەی تۆڵە لە ئەنتۆنیۆ بکاتەوە مەرجی ئەوەی لەسەر دادەنێت ، ئەگەر لەکاتی دیاریکراودا پارەکەی نەداتەوە ، ئەوا مافی ئەوەی هەبێت ، بڕی ڕتڵێک گۆشت لە جەستەی ئەنتۆنیۆ بکاتەوە . ئەم پەیمانە لای دادوەری شار مۆر دەکەن .\nهەواڵ دەگات ، کەشتیە بازرگانیەکەی ئەنتۆنیۆ لەدەریادا نقوم بووە . سەرمایە کەی لەدەستداوە . بۆیە لەکاتی دیاریکراودا ئەنتۆنیۆ ناتوانێت پارەکەی شایلۆک بداتەوە . شایلۆک لەدادگا بەهیچ پێکهاتنێکی تر ڕازی نابێت ، تەنانەت بڕە پارەکەش قبوڵ ناکات ، جگە لە دەقی پەیمانەکەی نێوانیان نەبێت کە لێکردنەوەی ڕتڵە گۆشتەکەی جەستەی ئەنتۆنیۆیە .\nپرۆسەی دادگاییکردن و گرێ ئەخلاقی و فەلسەفیەکانی نێوان هەردوو ئایینی یەهودی و کریستیانی لەدیدی شکسپیرەوە جێدەهێڵین بۆ ئەو هەزاران لێکۆڵینەوە و پێداچوونەوانەی سەبارەت بە شاکاری بازرگانی فینیسیاکراون .\nلێرەدا وێنایەکی دیکە لەم ئەدەبەی شکسپیرەوە وەردەگرین کە چوواندنی دۆناڵد ترامپە بە شایلۆک و میرنشینە نەوتیەکانی کەنداوی عەرەبی ، بەتایبەتی سعودیەیە بە ئەنتۆنیۆ .\nدۆناڵد ترامپ لە کاتی بانگەشەی هەڵبژاردنیەوە نەیدەشاردەوە کە ئەو بە عەقڵی بازرگانێکی قازانج ویست ، دەیەوێت سیاسەتی ئایندەی ئەمریکا ئاڕاستە بکات . شایلۆک ئاسا هەرچی بەخشین و لەسەرکردنەوە سیاسی و سەربازیەکانی ئەمریکا هەیە ، ئەگەر سووی قازانجی بۆ ئەمریکا نەبێت ترامپ لە ئیدارەی ئەمریکای داهاتوودا لێ ی دەکشێتەوە . ئەم ڕاستگۆییەی ترامپ زۆرێک لە میرە عارەب و موسڵمانەکانی نیگەران کردبوو . شازادە وەلیدی کوڕی تەڵاڵ ، گەورە بزنسمانی سعودی و وەبەرهێن لە ئەمریکا ، ڕاستەوخۆ هێرشی کردە سەر ترامپ ، بەگێل و گەمژە و شەرمهێنەر ناوی هێنا . ئەوەی جێ ی سەرسوڕمانە هەرلەگەڵ ترامپ ئیدارەی ئەمریکای گرتە دەست ، شا سەلمانی سعودی ، شازادە وەلید و کەسە نزیکەکانی ئەوی دەستبەسەر کرد .\nترامپ لە بەرگی شایلۆکدا ، هەر بەوەوە نەوەستاوە ، بەهەمان سیاسەتی شایلۆک سوورە لەسەر ئەو پەیمانەی لە هەڵمەتی هەڵبژاردنەکەیدا بە خەڵکی ئەمریکای دەگەیاند . بۆ هەر پێدانی قەرز ( هاوکاری سەربازی - سیاسی ) پارچەیەک لە گۆشتی جەستەی میرنشینەکانی نەوتی کەنداوی دەوێت . ئەمەیان ڕوونتر بە سیاسەتی ئەمەریکیەوە ، لە سوریادا دیارە . ترامپ بەبێ ئەو پارچە گۆشتەی لەشی سعودیە لە سوریادا ، ئامادەنیە بەرگری لە نفوزی سعودی بکات ، ئەگەر هاتوو بە زیانی سیاسی ئەمریکا خۆشی بشکێتەوە . گرنگ ئەوەیە ئەنتۆنیۆکانی ڕکابەری مولزەم بکات بەو پەیمانە گرانبەها و قورسانەی بەسەریدا فەرزکردوون کە ئەویش بەردەوام لێکردنەوەی ڕتڵە گۆشتی جەستەی دارایی پادشا و میرەکانی نەوتی جیهانی عەرەبیە .


هەواڵ – Page 2 – Peshmergekan\nڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ١٨.١.٢٠٢٠ هەیئەتێکی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران کومیتەی ئوتریش لە سەر بانگێشتنی پارتی دیموکراتی کوردستانی سوریە بەشداری لە سمیناری مامۆستا عەبدولکەریم حاجی ئەندامی کومیتەی ناوەندی ئەو حیزبەدا کرد.\nئیمام جومعەی مەشهەد دەڵێ، ئەوانەی بەسەر پەرچەمی ئەمریکا دا ناڕۆن، دوژمنی پایە 5 (ستونی 5) ن و هەروەها سەفیری ئینگلیس دەبا لەت لەت کرابا.\nلە گۆڕستانی “بەهەشتی محەممەدی” شاری سنە، تەرمی دوکتور “ئاروین مورەتەب” و دوکتور “ئایدا فەرزانە” بە سرودی ئەی شەهیدان بە خاکسپێردران\nرۆژی چوارشەممە 2020/01/15 تەرمی 5 قوربانیانی دەستی سپای پاسداران، دوای خستنە خواری فڕۆکەی ئوکرایینی لە باغی فردوس، شاری مەهاباد بە خاک سپێردران.\nپێشمەرگەکان: لەم فیلمەدا بە جوانی دیارە، کە 2 مووشەکیان بە کەمترین کات بە فڕۆکەی ئوکرایینی وەناوە و 176 کەسیان کردە قوربانی.\nکوردستانی رۆژهه‌ڵاتیش هاوشێوه‌ی خه‌ڵكی ناڕازیی ئێران له شاری سنه، کرماشان و … دژی کۆماری ئیسلامی هاتنە سەر شەقامەکان.\nمێدیاکانی ئێران باس لە لێدانی 2 بنکەی نیزامی ئەمریکا ، لە هەولێر و عەین ئەسەد و ترامپیش دەڵێ: ئێستا هەموو شتێک باشە، ئەم ئێوارەش ترامپ بریاری سوڵحی دا تا هێرش.\nناوەندی هاوکاری لە حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران و حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان و هەروەها کۆمەڵەی زەحمەتکێشان و کۆمەڵەی شۆڕشگێڕ پێکهاتووە.\nیازدەیەمین خولی هەڵبژاردنی پەرلەمانی ئێران لە 21-2-2020 بەڕێوەدەچێت.\nبانگه‌واز و ویستێكی گشتی هه‌یه كه ڕۆژی ٥ی به‌فرانبار بكرێ به ده‌رفه‌تێك بۆ هاوخه‌می له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌ی قوربانییانی سه‌ركوتی خۆپیشاندانه‌كانی ئه‌مدواییانه‌ی ئێران، هه‌روه‌ها ده‌رفه‌تێكی دی بۆ ده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تی و به‌رده‌وامیی ڕه‌وتی خۆپیشاندانه‌كان.\nناوی ئەو کەسانەی بەداخەوە تا ئێستا گیانیان لە دەست داوە.\nئەمرۆ کۆمەلێک کوردی خۆبەخشی دانیشتووی شاری ستۆکهۆلم بە مەبەستی پشتگیری لە ڕاپەرینیەکانی رۆژهەلات دوای چەند کاتژمێر تاو تۆ کردنی چۆنێتی پشتگیری راپەرینەکە بریاری پالپشتییان دا.\nپ م نیوز: بەداخەوە ئەمرۆ کاک سەید برایم لە نەخۆشخانەی شاری ڤێسترۆسی وڵاتی سوێد کۆچی دوای کرد و خەم و پەژارەی خستە دڵی هاوسەنگەرانی.\nخۆپیشانده‌ران کارمەندانی جاسوسخانەی کۆماری ئیسلامیان راو نا و جاسوخانەکەیان ئاگردا و ئاڵای کۆماری ئیسلامیشیان لابرد و ئاڵای ئێڕاقیان لە جێگەی دانا.\nڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٢٣.١١.٢٠١٩ لە لایەن کومیتەی پشتیوانی کوردستان پێک هاتوو لە حیزب و ڕێکخراوە کوردستانیەکانی هەر چوار بەشی کوردستان خۆپێشاندانێکی لە بەر دەرکی ئوپەرای شاری وییەن بۆ پشتیوانی لە ڕاپەڕینی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دژ بە کۆماری ئیسلامی ئێران پێک هات.\nرۆژی شەممە رێکەوت ۲۰۱۹/۱۱/۲۳ کاتژمێر ۹ بۆ ۱۱ لە ستۆکهۆڵم\nپێشمەرگەکان: هەرچەند خۆپێشاندانەکان دژی نیزامی ئاخوندی لە دەیان شاری ئێران بەردەوامە بەڵام حکومەتی ئێران لە کوردستان زۆر زاڵمانەتر و بە گوللە وڵامی خۆپێشاندەران دەداتەوە.\nلە شەوی شەممە 16-11-2019 هێڵەکانی ئینتەرنێت لە ئێران بەتەواوی پچڕێندراون و زانیارییەکی ورد لەبارەی دۆخی ئێستای شارەکانی ئێران لەبەردەست نییە.\nپێشمەرگەکان: حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک) حەڤدەهەمین کۆنگرەی 17ی خۆی گرت لە ژێر ناوی “کۆنگرەی شەهیدانی 17ی خەرمانان”\nپێشمەرگەکان: هەرچەند خەتی ئینتەرنێت، لە لایەن حکومەتی ئێڕاق، داخراوە و رادەی دەقیقی کوژراوەکان دیار نیە. مێدیاکان باس لە دەیان کوژراوە و سەروی هەزار بریندار دەکەن.\nبەڕواری ٢٠١٩/٠٩/٢٤ ساعەتی ١٤ بنەماڵەی رەزا ناسری لەگەڵ باوک و دایکی دوای ٤ ساڵ چاوەرێ بوون لە وڵاتی سوئێد\nڕۆژی چوارشەممە ڕێکەوتی ١٨.٩.٢٠١٩ لە سەر بانگێشتنی ڕەسمی نوێنەرایەتی پارتی یەکیەتی دیموکراتی کوردستانی سووریە لە ئوتریش\nبەبۆنەی هاتنەوەی جێژنی قوربان لە قوڵایی دڵمەوە یادی قوربانیانی گەلەکەم وەک : شەهیدان و بنەماڵەکانیان، بەندیە سیاسیەکان و کەسوکاریان،\nPosted in مەلا برایم مەجیدپوور, هەواڵ\nPosted in هەواڵ, هوشیار ئەحمەدی\nپ م نیوز: پاش چەندین ساڵ زەحمەت و تێکۆشان و کۆکردنەوەی زانیاری لە سەر کورد و کوردستان هاوڕێ حەدادی کتێبی “Finding Kurdistan” بە زمانی ئینگلیزی لە ئەمریکا چاپ و بڵاو کردەوە.\nکوردستان میدیا: “ئاکام ڕەحیمی” کوڕی شەهید سەروان ”چەکۆ ڕەحیمی”، تێزی زانکۆی خۆی لە بەشی “ئارتیفیشاڵ ئینتێلیجێنس” (Artificial intelligence)، پێشکەش بە ڕێبازی شەهید سەروان چەکۆی نەمر کرد.\nشەوی ٣٠ی پووشپەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی، لە ئاوایی دەرێ گورزێکی قورس لە پێگەیەکی جاش و پاسدارەکان درا کە لەم هێرشەدا ئەم کەسانەی خوارەوە کە سەر بە سپای پاسداران و بەسیجن کوژران.\nباوکی شوان پەروەر ، هونەرمەندی بە تواناو شۆڕشگێڕی کوردستان بە ناوی یۆنس پەروەر لە تەمەنی 105 ساڵی دا بە هۆی پیری کۆچی دوایی کرد.\nسکرتێری "حیزبی مەشرووتەی ئێران" و "حیزبی سێکۆلار دێموکراتی ئێرانییەکان" هێرشی توندیان کردۆتە سەر کاک مستەفا هیجری\nکوردستان میدیا: دوو حیزبی بەناو دێموکرات بەڵام لە نێوەڕۆکدا دژ بە نەتەوەکانی ئێران کە ژێستی ئۆپۆزسیۆن بوونی ڕێژیمی تارانیان بەخۆوە گرتووە لە دووتوێی ڕاگەیەندراوێکدا و بە بیانووی هێرش بۆ سەر حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناخی دژبەرانەی خۆیان بەرامبەر بە نەتەوەکانی ئێران خستە ڕوو.\nئاژانسی کوردپا: دوو ئەندامی هەنگی سنووریی، لە شەڕ و تێکەڵچوونێکدا، لە شاری سەردەشت کوژران.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، کاتژمێر ١١ شەوی سێشەممە ١٥ی جۆزەردان، لە ئەنجامی شەڕ و تێکەڵچوونی چەکدارانە لە سنووری شاری سەردەشت دوو کەس لە ئەندامی هێزە ئینتزامییەکانی حکوومەتی ئێران، بە ناوەکانی “ستوان یەکەم یووسف پیرانە و ئیستوار یەکەم مەحبووب قوربانی” کوژران’.\nڤیدیۆ، ڕێوڕەسمی ڕۆژی جیهانیی منداڵان لە بنکەی سەرەکیی حیزبی دێموکرات\nرۆژی جیهانی مناڵان لە بنکەی دەفتەری سیاسی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستانی ئێران بەڕێوەچوو .\nئەمەریکا 12 مەرج بۆ لابردنی سزاکانی سەر ئێران دادەنێت\nئەمەریکا 12 مەرجی سەرەکی بۆ ئێران داناوە بۆ لابردنی سزاکانی سەری و دەسـتپـێکردنەوەی پەیوەندی دیـپـلۆماسی و بازرگانیـیەکان لەگەڵیدا و هەروەها بوژاندنەوەی ئابوریـیەکەی.\nڤیدیۆ، خۆپيشاندانی فەلەستینیەکان دژى گواستنه‌وه‌ى باڵيۆزخانه‌ی ئەمریکا  له ته‌ل ئه‌بيبه‌وه بۆ (قودس/ ئۆرشه‌ليم)\nئه‌مڕۆ 2018/05/14 باڵیۆزخانەی ئەمریکا گوزرایەوە بۆ (قودس/ ئۆرشه‌ليم) کە پێشتر ترامپ قەولی دابوو و ئاهه‌نگێکی تايبه‌ت بە بەشداری 600 کەس به‌ڕێوه‌چوو .\nرووداو – هەولێر , دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا کشانەوەی وڵاتەکەی لە رێککەوتنی ئەتۆمی ئێران راگەیاند.\nپەیامی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران، بپ پشتیوانی لە مانگرتووانی شاری بانه\nکاربەدەستان و دەزگا حکوومەتی و دەوڵەتییەکان، جگە لەوەی ئەوپەڕی بێ‌مەسئولییەتییان بەرامبەر داوا ڕەواکانی خەڵکی ئەو شارە نیشان داوە،\nئەمریکا، بریتانیا و فەڕانسە هێرشی موشەکیان کردە سەر سوریە\nبەرەبەیانی 201804014 بنکە فەرماندەیی و شوێنی دروست کردنی بۆمبە شیمایەکانی رێژیمی سوریە مووشەک باران کرا .\nچالاکێکی سیاسیی کوردی ڕۆژهەڵات لە سوید، مەترسیی ڕادەست کرانەوە بۆ ئێرانی لەسەرە\nڕێژەی ئەو پەناخوازە کوردانەی کە لە وڵاتانی ئوروپایی، مەترسیی ڕادەست کرانەوەیان لەسەرە، بە شێوەیەکی جێگای نیگەرانی بەرەو زێدەبوونە.


سه‌روه‌ر پێنجوێنی - : ئیسلامیەكانی كوردستان و كۆپیكردنی فەتوا وەههابیەكان ـ عەلی باپیر و فەتوای قەدەغەكردنی تێكەڵاوی، وەك نمونە\nئیسلامیەكانی كوردستان و كۆپیكردنی فەتوا وەههابیەكان ـ عەلی باپیر و فەتوای قەدەغەكردنی تێكەڵاوی، وەك نمونە\nئیسلامیەكانی كوردستان و كۆپیكردنی فەتوا وەههابیەكان\nعەلی باپیر و فەتوای قەدەغەكردنی تێكەڵاوی، وەك نمونە\nئیسلامیەكانی كوردستان، زادەی گەشەكردنێكی ناوخۆیی و خۆماڵیی بیری ئیسلامی نین، بەڵكو كۆمەڵێك پەل‌وپۆی جیاوازی تەوژمە ئیسلامیەكانی كۆمەڵگای عەرەبی-ئیسلامین، هەر لایەكیان درێژبونەوەی تەوژمێكی ئیسلامیی ئەو كۆمەڵگا عەرەبیانەی دەوروبەرمانن، و لەگەڵ خۆیاندا هەمو ئاڵۆزی و كێشە فیكری و مەزهەبیەكانی ئەو تەوژمانە دەگوێزنەوە بۆ كۆمەڵگای كوردەواری. ئەوەی هەمو لایەنە ئیسلامیەكانی كوردستان كۆ دەكاتەوە و گەڕانەوەیشیان بۆ تەوژمە ئیسلامیە عەرەبیەكان دوپات دەكاتەوە؛ ئەوەیە هەمویان ـ بە پلەی زۆر و كەم ـ باكگراوندێكی (وەههابی) ـیان هەیە و لە بیروباوەڕی ئیسلامی و لە یاسا و ڕێسا ئیسلامیەكاندا ئینتیمایان بۆ ئەو ڕێبازە وەههابیە هەیە. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی ئەو بزوتنەوە وەههابیە سەرەتا و بنەمای بیری ئیسلامیی نوێیە و بزوێنەری هەمو تەوژم و بزوتنەوە و ئاڕاستە ئیسلامیە نوێیەكانە. جارێكی تریش گەشەكردنی دامەزراوەی ئایینیی وەههابی لە سەعودیە و پەل‌وپۆ و باڵ و لەتبونەكانی، سەرچاوەی ڕاستەوخۆی باڵە جیاوازەكانی ئیسلامیەكانی كوردستانە. هەر بۆیە ئیسلامیە جیهادیەكانی كوردستان؛ لە لایەنی ئایدیۆلۆجیایی و جیهانبینیەوە درێژبونەوەی ئیسلامیە جیهادیەكانی سەعودیەن، سەلەفیەكانی كوردستان؛ هەر ڕاستەوخۆ درێژبونەوەی سەلەفی (ـە مەدخەلی) ـەكانی سەعودیەن، و بەگشتی ئیسلامیەكانی كوردستان كاریگەریی تەوژمی (ڕابون) (الصحوة) یان لەسەرە كە قوتابخانەیەكی فیكریی ئیسلامیە لە سەعودیە و گەشەكردن و نوێبونەوەیەكی دامەزراوەی ئایینیی سەلەفیە لە سەعودیە و لە هەمان كاتیشدا وەكو قوتابخانەی پێگەیاندنی جیهادیەكانیش وایە.\nئێمە لە گەلێك ئاستدا هەست بەو پاشكۆییەی ئیسلامیەكانی كوردستان بۆ ئاڕاستە جیاوازەكانی وەههابیەتی سەعودی، دەكەین.. هەم لەسەر ئاستی بیروباوەڕ و ـ بە زاراوەی خۆیان ـ (عەقیدە)، و هەم لەسەر ئاستی فیقهـ و یاسا ئیسلامیەكان و ڕێسای هەڵس‌وكەوت و داب‌ونەریتە ئیسلامیەكان. هەڵوێست و لێدوان (تەصریح) ـەكانیان؛ بەڵگەی باشمان دەخەنە بەر دەست بۆ سەلماندنی ئەو پاشكۆییە.\nبۆ نمونە: هەمو نەورۆزێك، بەشێكی زۆر لە ئیسلامیەكانی كوردستان دەكەونە كۆپیكردنی فەتوا وەههابیەكان لەسەر جەژنە نائیسلامیەكان، كە لە بنەڕەتدا فەتوای قەدەغەكردنی بەشداریكردنی مرۆڤی موسوڵمانە لە جەژنە ئایینیەكانی شوێنكەوتوانی ئایینەكانی تردا، بەڵام وەههابیەكانی ئێستە بۆ شێوەی میللی و دنیایی ئەو جەژنانە كە وەكو جەژنی ئایینی نەماون ئەو فەتوا كۆنانە دوبارە دەكەنەوە، و هەندێك لە ئیسلامیەكانی كوردستانیش ـ بە حوكمی پاشكۆیی مەزهەبییان ـ هەمان ئەو فەتوایانە كۆپی دەكەنەوە، بەبێ ئەوەی ڕەچاوی جیاوازیی بارودۆخ و كۆمەڵگاكان و قۆناغە كولتوریەكان بكەن.\nنمونەیەكی تر، بابەتی تێكەڵاوی (اختلاط) ـە، كە خۆی لە خۆیدا لە كۆمەڵگایەكی عەرەبی ـ ئیسلامیی وەكو سەعودیەدا مشت‌ومڕێكی ئایینی و كۆمەڵایەتیی زۆری لەسەرە، و هەمیشە لەوێش كێشەیەكی دامەزراوە ئایینیەكان و لەنێوان پیاوانی ئایینیی هەتاكو وەههابییشدا جێی مشت‌ومڕە، بەڵام زۆرینەیان پێیان وایە تێكەڵاویی نێر و مێ لە ئیسلامدا ناڕەوایە و قەدەغەیە. ئەم مشت‌ومڕە بە هۆی كاریگەریی دامەزراوە ئایینیە سەعودیەكان و پەل‌وپۆیەكانیان لە وڵاتانی ئیسلامیی تردا؛ پەڕیوەتەوە بۆ شوێنانی تر، بۆ نمونە: هەمان مشت‌ومڕی توند پەڕیوەتەوە بۆ میسریش بە شێوەیەك دەزگای (ئیفتا‌ء) ی میسریی هێنایە وەڵام كە فەتوا وەههابیەكەی ڕەت كردەوە و موفتیی میسر (عەلی جومعە) تێكەڵاویی ـ بۆ نمونە ـ زانكۆی لە فەتوایەكی ڕەسمیدا بە دروست دانا. لێرە لە كوردستانیش، (عەلی باپیر) ئەمیری (كۆمەڵی ئیسلامی) كە ناونیشانێكە كۆمەڵێك سەركردە و ئەندامی تەوژمێكی سەلەفی-جیهادیەكانی كوردستانی لەژێردا جێ بوەتەوە. هەرچەند ناوبراو هەندێك جار هەوڵ دەدات حیزبەكەی لە دورەپەرێزی بهێنێتە دەرەوە و هەژمونی ئەو گوتارە سەلەفی و سەلەفی-جیهادیەی بەسەردا زاڵ نەبێت، وەكو لە هەڵوێستەكەیدا لەسەر نەورۆز و بۆنە و ئاهەنگەكان بینیمان كە تێڕوانێنێكی تا ڕادەیەك كراوەی خستە ڕو لەو بارەیەوە كە خستیە بەر هەڵمەتی ناڕەزایی و ڕەخنەی ئایینیی ئەندامە سەلەفی و سەلەفی-جیهادیە توندەكانی حیزبەكەی. بەڵام ئەم جارە ناوبراو هەمان ئاڕاستەی توندی گرتەبەر لە بابەتێكدا كە سەلەفی و سەلەفی-جیهادیەكان ناسراون بەوەی لەو بابەتەدا توندن، ئەویش بابەتی تێكەڵاوی (اختلاط) ی نێر و مێیە، بۆ نمونە لە بواری خوێندندا. ناوبراو لەنێو دیمانەیەكدا كە گۆڤاری (سپی میدیا) لە ژمارە (١) یدا لەگەڵیان ئەنجامی داوە، لە وەڵامی پرسیارێكدا كە لێی دەپرسن ڕای چیە لەسەر تێكەڵكردنی قوتابیانی كوڕ و كچ لە قوتابخانەكاندا، ئەویش لە وەڵامدا ـ هەرچەند بە زمانی فەتوا و شەرعەوە قسە ناكات بەڵام هەمان فەتوای قەدەغەكردنی تێكەڵاوی دەخاتە گەڕ و بە زمانێكی تر دەریدەبڕێت كە لە ناوەڕۆكدا هەمان عەقڵیەتە ـ دەڵێت: "لە قۆناغی سەرەتاییدا پێش ئەوەی هەستی سێكسی لە منداڵەكاندا بجوڵێت؛ تێكەڵكردنیان ئاساییە، بەڵام لە قۆناغەكانی دواییدا زۆر نازانستیە تێكەڵكردنیان"! بەم شێوەیە و بە زمانێكی پەردەپۆشكراو كار بە فەتوای حەرامكردنی تێكەڵاوی (اختلاط) دەكات، و بە كەمێك گۆڕانكاری لە دەستەواژەدا لێمان ناگۆڕێت چونكە عەقڵیەتەكە و بیانو بەڵگەكانی ئاشكران و ئینتیمایان دیارە!\nوەكو پێشتر ئاماژەم دا؛ هیچ سەیر نیە عەلی باپیر تێكەڵاوی (اختلاط) بە حەرام بزانێت، چونكە مەرجیعیەتی ئایینیی ناوبراو هەر ئەو ڕێبازە وەههابیە و ئەو تەوژمە سەلەفیە ـ جیهادیەیە كە لە زۆربەی بابەتەكاندا بیروڕا و هەڵوێستی توندی هەیە. ئەم ڕێبازە وەههابیە هەمان ڕێبازی حەنبەلیی كۆنە لە بیروباوەڕدا، لەگەڵ نوێكردنەوە و موتوربەكانی (ئیبن عەبدولوەههاب) ـدا، لە لایەنی فیقهییشەوە هەر هەمان ڕێبازی حەنبەلیە بە نوێكردنەوە و بنەما زیادكراوەكانی (ئیبن تەیمییە) و فەقیهە حەنبەلیە دوایینەكانەوە، بەتایبەتی (فیقهی حەديث) كە دیمەنێكی نامەزهەبیی پێ بەخشیوە. ەم ڕێباز و تەوژمە ئیسلامیە توندە بە داخەوە زاڵ بوە بەسەر بیری ئیسلامیی نوێدا، و لە هەمو كەلەپوری ئیسلامییشدا توندترین بنەما و یاسای هەڵابژاردوە و كردویەتی بە دیاریی دەستی بۆ كۆمەڵگای نوێ. لەمانە بنەمای (سد الذرائع) كە پێشتر تەنها ڕێبازی ئیمام (مالیك) بوە و لای ئیمامەكانی تر نەبوە بەڵام لە ڕێگەی پەسەندكردنی (ئیبن تەیمییە) وە گواستراوەتەوە بۆ ڕێبازی حەنبەلیی نوێ واتە وەههابیەت و لێرەشەوە گواستراوەتەوە بۆ بیری ئیسلامیی نوێ و ئیسلامیەكانی لای خۆیشمان. بەپێی ئەم بنەمایە ئیسلامیەكان شتێك بە حەرام دەزانن كە خۆی شتێكی ناڕەوا نیە بەڵام لەبەر ئەوەی وایە سەر دەكێشێت بۆ شتی ناڕەوا. جگە لە بنەمای (سد الذرائع)، ئەو فەتوایە ڕیشەیەكی تری هەیە، ئەویش ئەوەیە هەمیشە وەههابیەكان ئەو حوكمانەی لە قورئاندا دەربارەی ژنەكانی پێغەمبەر هاتون (وەكو: ئەوەی دەبێت لە ماڵی خۆیاندا بمێننەوە و نەچنە دەرەوە، و نابێت نامەحرەم بیانبینێت و دەبێت هەمیشە پەردە "حجاب" ێك لەنێوان ئەوان و پیاوی نامەحرەم دا هەبێت) بەسەر هەمو ژنێكی موسوڵماندا دەسەپێنن، هەر بۆیە بەشێك لە بەڵگەكانی وەههابیەكان بۆ حەرامكردنی تێكەڵاوی ئەو دەقە قورئانیانەن كە حوكمی تایبەتییان تێدایە دەربارەی ژنەكانی پێغەمبەر! كە لێرەدا بوارمان نیە زیاتری لەسەر بڕۆین و لە بەڵگەكانی تریان بدوێن.\nبۆیە قسەكانی ناوبراو لەسەر تێكەڵاوی (اختلاط)؛ هەوڵێكن بۆ وەفاداری بۆ بنەماكانی ئەو تەوژمە سەلەفیە، و كۆپییەكی ئەو فەتوا وەههابیانەیە كە دەڵێن كچ و كوڕ كە پێگەیشتن نابێت تێكەڵاو ببن، بۆیە ناوبراویش پێی وایە بۆ خوێندنی بنەڕەتی تێكەڵاوی دروستە و بۆ قۆناغەكانی دواتر دروست نیە. ئەم هەڵوێستەیشی یان ڕەنگدانەوەی ئەوەیە خۆی سەر بەو تەوژمە سەلەفیەیە، یان ئەنجامی پەستانی ئەندامە سەلەفیەكانی حیزبەكەیەتی كە ناچارە بەو هەڵوێستە ڕازییان بكات و دەزانێت شلگیریی لەو بابەتەدا لـێ قبوڵ ناكەن.\nئەم هەڵوێستەی ناوبراو دیارە لە عەقڵێكی ئایینیەوە سەرچاوەی گرتوە و تەنها (ئامۆژگارییەكی پەروەردەیی)(!) نیە. ئەم هەڵوێستەی ئەو جیاوازە لە واقیعی سیستەمی پەروەردەی كۆمەڵگای ئێمە لە قۆناغی ناوەندی و ئامادەییدا كە لەم دو قۆناغەدا خوێندكاری كوڕ و كچ جیا دەكرێنەوە و تەنها لە قۆناغی سەرەتایی و زانكۆدا تێكەڵن. پاساوی ئەم كارە لای ئەوانەی ئەم سیستەمەیان لا پەسەندە؛ ئەوەیە كە لە قۆناغی ناوەندی و ئامادەییدا خوێندكاران لە قۆناغی هەرزەكاری (مراهقة) دان و ترسی لادانیان لەسەرە ئەگەر تێكەڵ بن. هەرچەند ئەمەش لە ڕوانگەی میتۆدی پەروەردەی نوێوە ڕاست نیە و دەبێت سیستەمەكە خۆی لەو ئاستەدا بێت كە خوێندكارانی كچ و كوڕ بە شێوەیەكی دروست ئاڕاستە بكات، بەڵام هەڵویستی عەلی باپیر لەم بابەتە نیە، و بەڕونی دیارە تەنها تێڕوانینێكی فیقهیی مەزهەبیی تایبەتیە و (فەتوا) یەك لە پشتیەوە هەیە، چونكە پێی وایە هەر كاتێك خوێندكاران گەیشتنە تەمەنی باڵقبون؛ دەبێت جیا بكرێنەوە، و ئیتر بەپێی ئەم بیركردنەوەیە تێكەڵاویی زانكۆ خراپتریشە!\nئەو فەتوایە كە ناوبراو كۆپیی كردوە و بەڕواڵەت بە زمانی (پێم وایە، و پێم وا بێت، و نازانستیە) بۆ واقیعی ئێمەشی دەگوازێتەوە؛ تەنها ڕێبازێكی توندڕەوی ناو ئیسلامە و بنەما و بەڵگەی نیە، ئەوەی كە هەیەتی خۆیان سازیان كردوە، چونكە فەتواكە بە پلەی یەك پشت دەبەستێت بە بنەمای (سد الذرائع) كە بریتیە لە حەرامكردنی شتێك لەبەر ئەوەی ڕەنگە سەر بكێشێت بۆ حەرامكردنی شتێكی حەرام، ئەوانیش دەڵێن تێكەڵاویی كوڕ و كچ لە خوێندندا حەرامە چونكە ـ گوایە ـ سەر دەكێشێت بۆ حەرام وەكو پەیوەندیی سێكسی. كە ئەم بنەمایە وەكو وتم ڕێبازی ئیمام (مالیك) و دواتر (ئیبن تەیمییە) و وەههابیەكانە، ئەگەرنا لای شافیعیەكان و حەنەفیەكان و حەنبەلیە كۆنەكان پشتی پێ نابەسرێت. لەبەر ئەوە فەتواكەیان بنەمایەكی چەسپاوی لە خودی ئیسلامیشدا نیە. هیچ دەقێكیش نیە، وەكو ئایەتێك یان حەدیسێك، تێكەڵاویی نێر و مێ، یانی كۆمەڵێك كچ و كوڕ یان ژن و پیاو پێكەوە لە شوێنێكدا دابنیشن، بەگشتی قەدەغە بكات. تەنها ئەوە نەبێت كە هاتوە كە لە مزگەوتی پێغەمبەردا ڕیزی نوێژكەرانی پیاو و ژن جیا بوە، و لە كاتی دەرچونیشدا پیاوان خۆیان دوا خستوە هەتا ژنان دەڕۆنەوە، ئەمەش زیاتر لەبەر ئەو خۆپاراستنە زیاترە بوە كە بۆ كەشی خواپەرستیی مزگەوت بە پێویست زانراوە، ئەگەرنا لە هەمان كاتیشدا دەبینین لە كاروبارەكانی ژیاندا لە كۆمەڵگای پێغەمبەریشدا ژن و پیاو تێكەڵ بون و پێكەوە بەشداریی گەلێك چالاكی و كاروباریان كردوە، . جا ئەگەر ئیسلام بە هەمو شێوەیەك تێكەڵاویی قەدەغە كردبێت؛ ئیتر بۆچی دەڵێت بە ئارەزوەوە مەڕوانە بۆ ڕەگەزی بەرامبەر؟ دیارە تێكەڵاوییەك هەیە بۆیە دەڵێت بە ئارەزوەوە مەڕوانە.\nئەوەی لە ئیسلامدا هەیە، قەدەغەكردنی تەنیاكەوتنەوەی ژن و پیاوێكە كە بەتەنها خۆیان بن، یانی (خلوة)، هەندێك حەدیس هەن ئەمە قەدەغە دەكەن، بەڵام هەر بەپێی ئیسلام ئەگەر ئەو ژنە ژنێكی تری لەگەڵدا بێت؛ ئیتر دانیشتنەكە دروستە. هەر بۆیە لە فیقهی ئیسلامیدا وتراوە: ژن و پیاوێك كە نامەحرەم بن بە یەكتر؛ دروست نیە پێكەوە بن، بەڵام ئەگەر دو ژن یان چەند ژنێك بن لەگەڵ پیاوەكەدا؛ دروستە (وەكو نەواوی لە "المجموع" دا دەڵێت: "والمشهور هو جواز خلوة رجل بنسوة لا محرم له فیهن لعدم المفسدة غالبا لأن النسا‌ء یستحین من بعضهن بعضا فی ذلك"). جا ئێمە دەبینین لە قوتابخانە و زانكۆكاندا نەك دو كچ بەڵكو ئەو هەمو خوێندنكار و مامۆستا و بەڕێوەبەر و چاودێرە پێكەوەن، ئیتر بە چ بەڵگەیەك عەلی باپیر فەتوا دەدات تێكەڵاویی خوێندنكار نادروستە؟ توندڕەویی خۆت نابێت بە بەڵگە.\nئینجا ئەم فەتوایە كە عەلی باپیر كۆپیی دەكات و تێكەڵاویی نێر و مێ بە یەكتر قەدەغە دەكات؛ شتێكە جێبەجێكردنی نەك هەر زەحمەتە بەڵكو هەر نەكردەنیە و ناكرێت. ئەگەر ئەوان بتوانن لە خوێندنگاكان قەدەغەی بكەن؛ لە كۆمەڵگا بەگشتی و لە بازاڕ و شوێنە گشتیەكان و فەرمانگە و دام‌ودەزگا حكومیەكان و كۆڕ و كۆبونەوەكان و سەردان و یەكتربینینە خێزانیەكاندا؛ ناكرێت ڕێی لـێ بگیرێت و تێكەڵاوی هەر ڕو دەدات. بۆیە ئەو فەتوایە هەر بیركردنەوەیەكی ناواقیعییشە. هەر بۆ نمونە: با ئیسلامیەكان بۆ كاروباری خۆیان نەچنە فەرمانگەیەكی حكومیەوە چونكە لەوێش هەمان تێكەڵاوی هەیە! یان ئەگەر عەلی باپیر بە كۆپیكردنی فەتوای وەههابیەكان بە حەرامكردنی تێكەڵاوی دەیەوێت تێكەڵاویی خوێندنكارانی ـ بۆ نمونە ـ زانكۆ قەدەغە بكات؛ دەی ئەو فەتوایە هەمو تێكەڵاوییەك دەگرێتەوە، دەی با عەلی باپیر نەچێتە هۆڵی پارلەمانەوە چونكە لەوێش تێكەڵاوی هەیە و هەمان ئەو بارودۆخە لەوێش پێك هاتوە كە بەپێی فەتوای حرامكردنی (اختلاط) نادروستە! ئەوەش لە فیقهدا ناخوات كە مادەم مامۆستا عەلی باپیرە و ئەمیری جەماعەتی ئیسلامیە ئیتر بۆ ئەو دروستە و بۆ خەڵكی كەمئایین یان خەڵكی ئاسایی نادروستە! یان بۆ ئەو دروستە بەڵام بۆ كوڕوكاڵی مێردمنداڵ و نەوجوان نادروستە! بەڵكو ڕەنگە گەنجی خوار تەمەنی (١٨) ساڵ كەمتر (تەكلیف) ی ئایینی لەسەر شانیان بێت یان هەر نەبێت. یان ناوبراو كە بۆ منداڵی خەڵكی ڕەوا نابینێت لە خوێندنگەی تێكەڵ بخوێنن؛ با بۆ منداڵی خۆیشی هەمان شت جێبەجێ بكات، لە كاتێكدا ئێمە دەزانین كوڕی ئەو لە زانكۆیەكی ئەمێریكایی (ئەمەش یانی تێكەڵ!) خوێندویەتی و وێنەیشی هەیە كە لەگەڵ خوێندكاری كچی ناداپۆشراو هەستان و دانیشتنی هەیە!\nبەڵگەیەكی تری وەههابیەكان ئەوەیە دەڵێن ئیسلام هه‌ڵ‌ڕوانین (نظر) ی قەدەغە كردوە، ئیتر چۆن تێكەڵاوی دروستە كە لە سەیركردنی یەكتر زیاترە. بەڵام ئەمەش هەر بەڵگەهێنانەوەیەكی لاوازە، چونكە مەرج نیە هەمو تێكەڵاوییەك ئەو سەیركردنە ناشەرعیەی لـێ بكەوێتەوە و ئەوە دەكەوێتەوە سەر خودی كەسەكە، دوای ئەمەش ئەگەر بەو پێودانگەی ئەوان بێت دەبێت لە هیچ ماڵ و بازاڕ و گۆڕەپانێكیشدا ژن و پیاو لە یەكتر دیار نەبن، كە ئەمە بۆ خێڵێكی خێوەتنشینیش ناچێتە سەر!\nئەوەی كە زۆر بەلامەوە سەیروسەمەرە بو لە قسەكانیدا؛ ئەوە بو كە دەڵێت تێكەڵاویی خوێندكارانی كچ و كوڕ لە قۆناغەكانی دوای سەرەتاییدا؛ زۆر "نازاستی" ـە..! زۆر سەیرە توندترین فەتوا بە ناوی زانستەوە بازاڕی بۆ گەرم بكرێت! ئەمە هەر نازانێت زانست چیە ئەگەرنا زانست پەیوەندیی بەم باسەوە چیە؟ زانست هەر لە خۆیدا باسی ئەوە ناكات لە ڕوی هەڵس‌وكەوتەوە چی چاكە و دەبێت بكرێت و چی خراپە و دەبێت نەكرێت، ئیتر ئەم زاراوەی "نازانستی" ـەت لە كوێوە هێنا؟ دوای ئەوە بۆچی نازانستیە كچ و كوڕ پێكەوە بخوێنن؟ بۆچی لە كۆمەڵگەدا نێر و مێ پێكەوەن بەڵام لە خوێندندا جیا بكرێنەوە؟ دەڵێت: كچ و كوڕی خوێندكار لەبەر خۆجوانكردن و خۆدەرخستن نایانپەرژێتە سەر خوێندنەكەیان! جارێ ئەمە پێش هەمو شتێك نابێتە بنەمایەك بۆ فەتوا، و دوای ئەوەش لە هەمو زانكۆكانی جیهان كچ و كوڕ تێكەڵاون و بەزرترین پلەش بە دەست دەهێنن، ئەی بۆ زانكۆكانی هارڤارد و ئۆكسفۆرد و كەیمبریج و سۆربۆن لە پێشەوەی زانكۆكانی دنیاوەن؟ بەم پێودانگەی ئەوان بێت دەبێت زانكۆكانی سەعودییە لەپێش ئەو زانكۆ جیهانیانەوە بن!\nئینجا عەلی باپیر و هەمو ئەم ئیسلامیانە مرۆڤ لە غەریزەی سێكسدا كورت دەكەنەوە، ئەوەتا ناوبراو كچ و كوڕ بە (ئاگر و بەنزین) ناو دەبات و تێكەڵاویی كچ و كوڕ لە خوێندندا بە (دانانی ئاگر و بەنزین بەتەنیشت یەكەوە) دەزانێت! دیارە ئەمانە هیچ نرخ و حسابێك بۆ لایەنەكانی تری مرۆڤ ناكەن و مرۆڤ لە پاڵنەرە سێكسیەكەدا دەبیننەوە. ئەم مەسەلەی سێكسە لای ئیسلامیەكان ئامڕازێكە بە دەستیانەوە بۆ سەپاندنی بەندوباوەكانی خۆیان، هەر بۆیە لای ئەوان مەسەلەیەكی زۆر هەستیارە، و بون بە چاودێر و فەرماندار بەسەر ژیانی تایبەتیی خەڵكیشەوە، و هەمو هەڵسەنگاندنێكیشان بۆ مرۆڤ هەر لەو لایەنەوەیە. لە ڕاستییشدا هەر خۆیانن كە زۆر هەستیار و ئاڵۆزن لەگەڵ ڕەگەزی بەرامبەردا، و كاتێك لەگەڵ ژنێكدا ڕوبەڕو دەبنەوە؛ یەكسەر سێكس دێت بە خەیاڵیاندا وەكو خەیاڵێكی چەپێنراو كە هەمیشە لە نەستدا قوت دەبێتەوە بەڵام هەستە ئایینیەكیان هەمیشە سەركوتی كردوە، هەر بۆیە زۆر هەستیارن بەم مەسەلەیە. هەر بۆیە تێكەڵاویی كچ و كوڕیش وەكو بوارێك بۆ سێكس دێتە خەیاڵیانەوە، چونكە ئەوە خەیاڵە چەپێنراوەكەی خۆیانە كە لە ناخەوە بیری لـێ دەكەنەوە بەڵام بەڕواڵەت سەركوتی دەكەن. هەر بۆیە زۆر جار ئەگەر پاساوی شەرعی هەبێت؛ هیچ لایەنێكی ئینسانی لێك نادەنەوە، ئاگادارین كە مامۆستای ئیسلامیی وا هەیە كچە خوێندكاری منداڵكاری هێناوە كە قوتابیی خۆی بوە، كە ئەمە جۆرێكە لە ئیستغیلالكردنی پەیوەندیی مامۆستا و قوتابی و لە كۆمەڵگا پێشكەوتوەكان كارێكی ناشیرین و ناپەسەندە. هەر پاساوە شەرعیەكە هەبێت؛ ئیتر بوركانی سێكسیی مرۆڤی ئیسلامی دەتەقێتەوە!\nپاساوێكی تری عەلی باپیر و هەمو ئیسلامیەكان بۆ قەدەغەكردنی تێكەڵاویی كچ و كوڕ لە خوێندندا؛ ئەوەیە دەڵێن: با ئێمە شتە باشەكانی خۆرئاوا بگوازینەوە بۆ كۆمەڵگای خۆمان نەك شتە خراپەكانیان. جارێ كەس بیری لەوە نەكردوەتەوە تاوانكاری و شتە نایاساییەكان (وەكو مارەكردنی كچی نەوجوان!) بگوازێتەوە! دوای ئەوەش ئەو كۆمەڵگا خۆرئاواییە كە كۆمەڵگایەكی پێش كەوتوە و ماف و ئازادیەكانی مرۆڤی تێدا دابین كراوە بە مرۆڤی ئایینداریشەوە؛ بە شتە باشەكان و بەو شتانەشەوە كە ئیسلامیەكان بە خراپیان دادەنێن بوەتە ئەو كۆمەڵگایە. ئەو كۆمەڵگایە بە دەستەبەركردنی ئازادی پێش كەوتوە و توانا زانستی و فیكریەكانی مرۆڤی تەقاندوەتەوە، تێكەڵاویی خوێندنیش بەشێكە لەو ئازادیە و ئەنجامێكیەتی. لەبەر ئەوە ئەو شارستانێتیە بەشبەش ناكرێت، هیچ كۆمەڵگایەكی تریش تەنها بە موتوربەكردنی هەندێك لایەنی پێش ناكەوێت.\nلە كۆتاییدا حەز دەكەم ئاماژە بۆ ئەوە بكەم كە ناوبراو (عەلی باپیر) بە نوسینەكانی سەلماندویەتی لە ئاستی ئیجتیهاد و فەتواداندا نیە. كەسێك لەو ئاستەدایە كە شارەزای هەمو زانستە ئیسلامیە تەقلیدیەكان بێت و خەریكی زانستە ئیسلامەكان بێت و كەسێكی سەربەخۆ بێت و جگە لە فیقهـ و ساخكردنەوەی بابەتە ئیسلامیەكان كارێكی تری نەبێت. بەڵام ئایا ناوبراو لەو ئاستەدایە؟ بێ گومان نەخێر. ئەمەش شتێكی شاردراوە نیە لای خودی ئیسلامیەكانیش، تەنها چاوخشاندنێك بە نوسینەكانیدا ئەوەمان بۆ دەسەلمێنێت. لێرەدا تەنها نمونەیەك دەهێنمەوە بۆ ئەوەی دەربكەوێت شارەزایی لە زانستە ئیسلامیەكان لە چ ئاستێكدایە:\nعەلی باپیر لە نامیلكەیەكیدا بە ناوی (لێكۆڵینەوەیەك لە بارەی هەبوون و نەبوونی نەسخ لە قورئاندا)، كە تەرخانە بۆ كێشەی (نەسخ) یاخود (ناسیخ و مەنسوخ) لە قورئاندا كە مشت‌ومڕی زۆری لەسەرە، كە دێتە سەر ڕاڤە و وەرگێڕانی دەقە قورئانیەكە (ما ننسخ من آیة أو ننسها؛ نأت بخیر منها أو مثلها..) (البقرة: ١٠٦)، بەم شێوەیە وەریدەگێڕێت: (هیچ ئایەتێك لانابەین یاخود لە بیری نابەینەوە.. مەگەر یەكی لە خۆی چاكتر یان وەك خۆی دادەنێین..) (چاپی "التفسیر". ٢٠١١. لاپەرە ٢٧، ٣٥). بەم وەرگێڕانەدا دەردەكەوێت كە ناوبراو وشەی (ما) ی دەقەكە بە ئامڕازی (ما) ی نەفیكەر (نافیة) حاڵی بوە بۆیە دەڵێت (لانابەین یاخود لە بیری نابەینەوە)، لە كاتێكدا ئەو ئامڕازە ئامڕازی (ما) ی مەرجی (شرطیة) ـە بۆیە فرمانی (ننسخ) ی جەزم كردوە (واتە بزوێنی كۆتایی لـێ بڕیوە) و دواتریش فرمانی (نأت) ی وەكو وەڵامی مەرج (جواب الشرط) بە هەمان شێوە جەزم كردوە. هەر بۆیە ئەو دەقە بە وەرگێڕانی كوردی بەم شێوەیەیە: (هەر ئایەتێك لا ببەین یان لە بیری بەرینەوە؛ وەك خۆی یان لە خۆی باشتر دەهێنینە جێی). جا كەسێك نەتوانێت دو جۆری سادەی ئامڕاز لە عەرەبیدا جیا بكاتەوە و لە وەڕگێڕانێكی سادەی دەقەكەدا هەڵە بكات؛ بێ گومان ئەهلی فەتوادان و ئیجتیهاد و تەفسیر و قسەكردن لەسەر بابەتەكانی فیقهـ و شەریعەتی ئیسلامی نیە، و بێ گومان بەرژەوەندیی ڕاستەقینەی خەڵك و ئایینەكەشی نازانێت. زانایانی ڕاستەقینەی ئیسلامیش دەزانن ئێمە مەبەستمان چیە و بۆچی عەرەبیزانینی تەواو مەرجە بۆ قسەكردن لەسەر ئیسلام و بابەتە ئیسلامیەكان.


لە گرێبەستەوە بۆ هەمیشەیی؛ 25 هەزار فەرمانبەر لە چاوەڕوانیدان - پەرەگراف\nخۆپیشاندانێكی فەرمانبەرانی گرێبەست بۆ داوای بە هەمیشەیی كردنیان. وێنە؛ ڕۆژنیوز\nفەرمانبەرانی گرێبەست، ساڵانێكە بە موچەی كەم و ئومێدی دامەزراندنی هەمیشەیییەوە كات بەڕێدەكەن، لە ئێستاشدا بەدیهێنانی ئەو خەونەیان كەوتۆتە سەر ڕەزامەندی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم.\nزیاتر لە 25 هەزار فەرمانبەری حكومی لە هەرێم، بە شێوەی گرێبەستی كاتیی دەوام دەكەن و تێیاندایە چەندین ساڵە لە دڵەڕاوكێی دامەزراندنیدا ماوەتەوە بە هەمیشەیی، بۆیە زیاد لە جارێك بۆ ئەو داواكارییە گردبونەوەی ناڕەزاییان ئەنجامداوە.\nدۆسیەی بە هەمیشەییكردنی فەرمانبەرانی گرێبەست، بووەتە جێی مشتومڕی هەردوو دەسەڵاتی یاسادانان و جێبەجێكردن؛ لە ئێستادا پەرلەمانی كوردستانیش، هاوشێوەی فەرمانبەران چاوەڕێی ڕەزامەندی حكومەتە، تا بە بڕیارێك دامەزراندنەكەیان بۆ پەسەند بكات.\n"زۆربەمان زیاتر لە سێ ساڵ خزمەتمان هەیە و لە قەیرانی داراییشدا بەشخوراوترین چینی فەرمانبەران بووین، چونكە موچەمان بۆ نیوە كەمكرایەوە، بەڵام هەر بەردەوام بووین لە دەوام" ستار سەعید وای وت.\nئەو كە ساڵانێكە فەرمانبەری گرێبەستەو نوێنەرایەتییان دەكات بۆ گەیاندنی داواكارییەكانیان، بۆ پەرگراف باسی لەوەكرد ژمارەیان دەگاتە زیاتر لە 25 هەزار كەس، تەنیا داواكارییان ئەوەیە بكرێن بە هەمیشەیی.\nبەپێی بەدواداچونەكانی پەرەگراف، لە نێو فەرمانبەرانی گرێبەستدا هەیە زیاتر لە 10 ساڵە خزمەت دەكات و نەكراوە بە هەمیشەیی، بەوهۆیەوە بێبەشە لە مافەكانی دەرماڵەی خێزان، منداڵ، جوگرافی و خانەنشینی.\n"لە كەلار، سەیدسادق و ڕانیە خۆپیشاندانمان كردووە، یاداشتمان داوەتە حكومەت و فراكسیۆنە جیاوازەكان و ئەنجومەنی پارێزگا، بە زارەكی پەرلەمانتارەكان بەڵێنی پشتیوانییان پێداوین، ئەگەر ئەنجامیشی نەبێت هەڵویستی ترمان دەبێت" ستار وادەڵێت.\nهەڵكشانی ناڕەزایی فەرمانبەرانی گرێبەست دوای ئەوەهات، ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، لە 6ی تشرینی دوەمی ئەمساڵدا، بڕیاریدا بە دامەزراندنی تەواوی مامۆستایانی گرێبەست لەسەر میلاكی پەروەردە.\nدوای ئەو بڕیارە، پەرلەمانی كوردستان، پڕۆژە بڕیارێكی بۆ دامەزراندنی فەرمانبەرانی گرێبەستیش گەڵاڵە كرد، لە ئێستادا تەنیا خوێندنی یەكەمی بۆ كراوە و دیارنیە كەی پەسەند دەكرێت.\nجەلال محەمەد ئەمین، بڕیاردەری لیژنەی یاسایی لە پەرلەمانی كوردستان بۆ پەرەگراف وتی "پێش خوێندنەوەی یەكەم بۆ پێشنیارەكە، حكومەت لە ڕووی داراییەوە ڕەزامەندیی داوە بۆ ئەوەی بكرێن بە هەمیشەیی، دواتر خوێندنەوەی یەكەم بۆ پڕۆژە پێشنیارەكە كرا و جارێكیتر ئاڕاستەی حكومەت كرایەوە".\nپەرلەمانی كوردستان، 17ی ئەم مانگە لە نوسراوێكدا بۆ حكومەت، داوای دیراسەتكردنی پێشنیاری بڕیاری بە هەمیشەییكردنی فەرمانبەرانی گرێبەستی كردووە.\n"دوو هەفتە مۆڵەتی حكومەت بوو، دەبێـت وەڵام بدەنەوە و بەشێوەیەكی گشتیش هەموو فراكسیۆنەكان لەگەڵ ئەوەدان ئەو فەرمانبەرانە بكرێن بە هەمیشەیی".\nجەلال محەمەد وتیشی "حكومەت بڕیارە كاری لەسەر بكات، بە چەند قۆناغێك بەشێكی زۆریان بكرێن بە هەمیشەیی، لەوانە تەمەنی لە 40 ساڵ كەمتربێت و سێ ساڵ خزمەتی هەبێـت و شوێنەكەی پێویست بێت".\nبەپێی پڕۆژە بڕیارەكەی حكومەت، هەر فەرمانبەرێكی گرێبەست سێ ساڵ بەسەر گرێبەستەكەیدا تێپەڕبووبێت دەكرێت بە هەمیشەیی، ئەوانەیشی تەمەنی دامەزراندنی هەمیشەییان تێپەڕیوە و خزمەتی 15 ساڵیان هەیە، ئەوا لە خانەنشینیدا مامەڵەی فەرمانبەری هەمیشەییان لەگەڵدا دەكرێت.\nئەحمەد عەبدولرەحمان، وتەبێژی وەزارەتی دارایی و ئابوری حكومەتی هەرێم بۆ پەرەگراف وتی "لە ئێستادا ئێمە سەرقاڵی پڕۆسەی ئامارین، لەڕێی فۆڕمێكەوە تاوەكو داتا و زانیاری ورد لەسەر ژمارەی فەرمانبەر و ساڵانی خزمەت و بڕوانامە و ئەو دەرماڵانەی دەیانگرێتەوە و لە چ بوارێكدا كاریان كردووە بزانرێت".\nهێشتا هەموو وەزارەت و دەستەكان ئەو فۆڕمەیان بۆ وەزارەتی دارایی نەگەڕاندووەتەوە.\nبەوتەی ئەحمەد ئەو زانیارییانەی كۆدەكرێنەوە؛ دەنێردرێن بۆ ئەنجومەنی وەزیران، دواتر بڕیاری بە هەمیشەییكردنی فەرمانبەران لە دەستی ئەواندایە و پەیوەندی بە وەزارەتەوە نییە.\nئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان، 13ی تشرینی دوەمی ئەمساڵ، لە كۆبونەوەیەكدا بڕیاریداوە بە پێكهێنانی لیژنەیەك بۆ بەدواداچوونی بارودۆخی كارمەندانی گرێبەست، بەبێ دیاریكردنی وادەی كۆتایی كاری ئەو لیژنەیە و وەڵامدانەوەی داواكاریی پەرلەمان بۆ تاوتوێی پڕۆژە بڕیاری بە هەمیشەییكردنی فەرمانبەرانی گرێبەست.\nپەرەگراف پەیوەندیكرد بە جوتیار عادل، وتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە و وەڵامی پەیوەندییەكەی نەدایەوە، دواتر لە ڕێگەی كورتە نامەی مۆبایلەوە لەسەر بەهەمیشەییكردنی فەرمانبەرانی گرێبەست تەنیا وتی "دیراسەت دەكرێت".\nلە هەرێمی كوردستان، كە لە 2014وە بە قەیرانی سەختی داراییدا تێپەڕی و هێشتا بە تەواوی كۆتایی نەهاتووە، چەندین ساڵە دامەزراندن لە كەرتی گشتیدا ڕاوەستاوە و دیارنییە كەی دەرگای دامەزراندن بەڕووی هەزاران دەرچووی زانكۆ و پەیمانگاكاندا دەكرێتەوە.


هه‌لبژاردنی کوردستان له‌ژێر تارمایی گه‌مارۆ و ده‌ستێوه‌ردانی پارتی ده‌سه‌ڵاتداردا – Denegkan\nbyشاخه‌وان\tAugust 8, 2009\tگشتی\nله‌م وتاره‌دا سه‌رنجێکی ره‌خنه‌گرانه ده‌ده‌ینه هه‌ندێ لایه‌نی پرۆسه‌ی هه‌لبژاردن له هه‌رێمی کوردستاندا که له 25ی ژولای 2009 دا ئه‌نجامدرا.\nچه‌ند تێبینه‌یه‌کی سه‌ره‌تایی\nله‌م هه‌لبژاردنه‌دا کورده‌کانی ناوچه کوردستانییه دابرێنراوه‌کان له مافی ده‌نگدان بێبه‌ش بوون، به‌پێی رێککه‌وتنی ده‌سه‌ڵاتی پارتی و یه‌کێتی له‌گه‌ل به‌غدا ئه‌وانه له‌باری ئێستادا سه‌ر به هه‌رێمی کوردستان نین. بۆیه دانیشتوانی ئه‌م ناوچانه بۆیان نییه له ده‌نگدانی هه‌رێمی کوردستاندا به‌شدار بن. ئه‌و ریککه‌وتنه‌ش یه‌کێ له دۆڕانه‌کانی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌یه که سه‌باره‌ت به ناوچه کوردستانیه‌کانی ژێرده‌ستی به‌غدا کردوویه‌تی. ئه‌م خاکه‌ی ئه‌وانی تێدا دژی لای ئه‌وان و خه‌ڵکی کوردستان کوردستانه، وه کورده‌کانی ئه‌م ناوچانه خۆیان به به‌شێکی دانه‌براوی نه‌ته‌وه‌ی کورد ده‌زانن. ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمی کوردستان له‌سه‌ر چاره‌نوسی ئه‌م خه‌ڵکه و ناوچانه دانوستان ده‌کات و ڕێککه‌وتن ده‌کات. ئه‌م فاکته‌رانه مافی ده‌نگدان بۆ ئه‌م خه‌ڵکه ره‌وا ده‌که‌ن، به‌پێچه‌وانه‌وه رێگه‌گرتن له مافی ده‌نگدان و بوونی کاریگه‌ریان له‌سه‌ر ده‌سه‌لاتی هه‌رێمی کوردستان پێشێلکردنی مافی ئه‌م خه‌ڵکه‌یه. بۆیه ئه‌وانه‌ی گوایه نوێنه‌ری ئه‌وانن، ئه‌گه‌ر له لایه‌ن ئه‌وان خۆیانه‌وه هه‌لنه‌بژڕدرێن ناتوانن خۆیان وه‌کو نوێنه‌ری ئه‌وان بناسێنن و دوان له‌سه‌ر چاره‌نوسی ئه‌وان بکه‌ن. کوشندیی هه‌ڵه‌ی ده‌سه‌ڵاتی پارتی و یه‌کێتی له‌م رووه‌وه باشتر ده‌رده‌که‌وێت. ئه‌وه بابه‌تێکه په‌یوه‌ندی به به‌رژه‌وه‌ندی ناسیونالیستانه‌ی کوردستانه‌وه هه‌یه، که به‌داخه‌وه هه‌ژاری تێگه‌یشتن له‌باره‌یه‌وه هه‌یه.\nله‌م هه‌لبژاردنه‌دا کورده‌کانی هه‌نده‌ران و دووره‌وڵات مافی ده‌نگدانیان له ده‌ره‌وه‌ی کوردستاندا نه‌بوو، بۆیه به ده‌یان هه‌زار ده‌نگی ئه‌م کوردستانیانه پشتگوێخران و له مافی بریاردان له‌سه‌ر ره‌وشی رامیاری کوردستان بێبه‌شکران. ده‌سه‌ڵات هیچ په‌رۆشیه‌کی له‌م باره‌یه‌وه نه‌نواند و هیچ هه‌وڵێکی بۆ ره‌خساندنی ده‌نگدان بۆ ئه‌م هاوڵاتیانه له‌و وڵاتانه‌ی لێی ده‌ژین نه‌دا. ئه‌وه مافی ئاسایی هاوڵاتیانی ده‌ره‌وه‌یه، بۆیه ده‌سه‌ڵات له‌م بێبه‌شکردنه‌دا به‌رپرسیاره. له هه‌لبژاردنی ساڵی 2005 ی ئێراقدا ئه‌م بواره بۆ ده‌نگده‌رانی دووره‌وڵات ره‌خسێندرا، ئه‌وسا ده‌سه‌ڵات ئه‌و ده‌نگانه‌ی پێویست بوو و کێشه‌یه‌کی له‌گه‌ل ئه‌م مافه‌دا نه‌بوو. به‌ڵام له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا له‌به‌رئه‌وه‌ی ده‌نگده‌رانی هه‌نده‌ران ره‌خنه‌گرانه و ئازادانه سه‌یری ده‌سه‌ڵاتی کوردستان ده‌که‌ن، به‌ئه‌گه‌ری زۆر ده‌نگی ئه‌وانه له قازانجی ده‌سه‌ڵاتدا نه‌ده‌بوو، واپێده‌چێ بۆیه ده‌سه‌ڵات گرنگی پێ نه‌دا. به‌رژه‌وه‌ندی ده‌سه‌ڵات و ئێراق به‌گشتی هه‌رچی بێت، ناتوانێ پاساو بۆ به‌لاوه‌نانی مافی ده‌نگدانی کورده‌کانی هه‌نده‌ران بێنێته‌وه. ئه‌مه کارێکی ناره‌وا بوو و پێشێلکردنی مافی ئه‌م خه‌ڵکه بوو له ده‌نگداندا.\nهه‌لمه‌تی هه‌لبژاردن: که‌موکوری، جودارکاری و په‌راوێزکردن\nجێگه‌ی سه‌رنجه له‌م هه‌لبژاردنه‌ی هه‌رێمی کوردستاندا ده‌زگایه‌کی راگه‌یاندنی نیشتیمانی سه‌ربه‌خۆ نه‌بوو، که له رێگه‌یه‌وه هه‌موو لیست و کاندیده‌کان به‌بێجیاوازی بتوانن په‌یام و به‌رنامه‌کانی خۆیان له ئاستێکی فراواندا له‌م که‌ناڵه‌وه به خه‌ڵک بگه‌یه‌نن، خه‌ڵک به توانا و به‌رنامه و په‌یامی ئه‌وان ئاشنا بێت. نه‌بوونی ئه‌م ده‌زگا بێلایه‌نه ناسیوناله، جارێکی دیکه راستی نه‌بوونی ده‌سه‌لاتێکی نیشتمانی سه‌رووی پارت ده‌خاته‌وه‌ڕوو.  \nله‌هه‌ر ولاتێکدا که به‌خۆی بلێ دیموکراسی له‌سه‌ریه‌تی یارمه‌تی و هاوکاری دارایی بۆ کاندید و لیسته‌کان به بێ جیاوازی و به یه‌کسانی ته‌رخان بکات. ئه‌وه له باشوری کوردستاندا نه‌بوو. هه‌رچی توانای ده‌سه‌ڵات هه‌بوو هه‌مووی بۆ لیستی سه‌ر به‌ده‌سه‌لات چوو. بۆ لیست و کاندیده‌کانی رکابه‌ری ده‌سه‌ڵات هیچ یارمه‌تی و هاوکاریه‌ک نه‌بوو.\nکۆمیسیۆنی هه‌لبژاردن که له‌لایه‌ن فه‌رج حه‌یده‌ریه‌وه سه‌رۆکایه‌تی ده‌کرا، کۆمیسیۆنێکی سه‌ربه‌خۆ و ده‌ست پاک نه‌بوو، له‌ژێر کاریگه‌ری پۆلیتیکی ئێراقیدا بوو و بریاره‌کانیان له تۆمارکردنی لیست و کاندیده‌کاندا بێلایه‌ن نه‌بوو. هه‌روه‌ها له‌ژێر کاریگه‌ری ده‌سه‌ڵاتی پارتی و یه‌کێتی دابوون. کۆمیسیۆن به‌لای ئه‌وانیدا شکانده‌وه. ئه‌وجا ئه‌وانه كڕاون وه‌کو گۆته‌کان ئاماژه‌ی بۆ ده‌که‌ن یا نا، ئه‌وه‌ی بیندرا کومیسیۆنی ئێراقی له پیشێلکاریه‌کان چاوی پۆشی و پرۆتستۆی خه‌ڵکی پشتگوێخست. دوای ئه‌م هه‌موو به‌زاندن و پێشێلکرایه‌ی که کراوه هه‌لوێستی نییه و پێیوایه هه‌لبژاردن زۆر به باشی به‌ڕێوه‌چووه.\nله‌هه‌ر ولاتێکدا به‌خۆی بڵێ دیموکراسی له‌سه‌ر کاندیده‌کانی پۆستی سه‌رۆکایه‌تییه، که بێن له دوو یا سێ رووبه‌رووبوونه‌وه‌ی ته‌له‌ڤزیۆنیدا که بۆ هه‌موو خه‌ڵک کراوه بێت، په‌یامه‌کانی خۆیان رابگه‌یه‌نن، ره‌خنه له به‌رنامه و کاری یه‌ک بگرن، روونی بکه‌نه‌وه و بیسه‌ڵمێنن بۆ به‌رنامه و په‌یامی ئه‌وان بۆ خه‌ڵک و ولات باشه و سوودبه‌خشه. له کوردستاندا ئه‌وه نه‌کرا، ده‌زگایه‌کی ستاتی کوردستانی نه‌بوو، ئه‌م داواکارییه وه‌کو مه‌رج به‌سه‌ر کاندیده‌کاندا بسه‌پێنێ و ناچاری رووبه‌رووبوونه‌وه‌ی گشتی و ئاشکرایان بکات.\nهه‌رچه‌نده له لایه‌ن د. که‌مال میراوده‌لی و کاندیده‌کانی دیکه‌وه ئه‌م داوایه کرا و راسته‌خۆ نامه بۆ مه‌سعود بارزانی سه‌رۆکی ده‌سه‌ڵاتی ئێستای کوردی له‌مباره‌یه‌وه ناردرا. ئه‌و نه‌ک هه‌ر ئاماده‌یی پیشان نه‌دا به‌لکو هه‌ر وه‌ڵامیشی نه‌دانه‌وه. له ئێرانی ئیسلامیست و دژه ئازادی سه‌رۆکه‌کان له کاتی هه‌لمه‌تی هه‌لبژاردندا رووبه‌روو بوونه‌وه و خه‌ڵک له ناوه‌وه و ده‌ره‌وه‌دا ره‌خنه و گفتوگۆکانی ئه‌وانی بینی. له ئه‌فغانستانی کۆنه‌پاریز و دواکه‌وتوودا سه‌رۆکه‌کان رووبه‌رووی یه‌ک بوونه‌وه و دوانیان له‌سه‌ر به‌رنامه و په‌یامه‌کانیان کرد. به‌لام ده‌رکه‌وت سه‌باره‌ت به‌مه دیموکراسیه‌تی سه‌رۆکه‌که‌ی کوردستان و ده‌سه‌ڵاته‌که‌یان به‌قه‌د ئێران و ئه‌فغانستانیشیان تێدا نه‌بوو.\nله‌کاتی هه‌لمه‌تی هه‌لبژاردندا، لیستی کوردستانی سه‌ر به ده‌سه‌ڵات و کاندیده‌کانیان هه‌موو ئه‌و پشتگیری و سه‌رچاوه‌یه‌یان بۆ ره‌خسێندرا که له‌به‌رده‌ستی ده‌سه‌ڵاتدا هه‌بوون. داموده‌زگاکانی ده‌سه‌لات هاوکاری لیسته‌که‌یان کرد و یارمه‌تیاندان. هه‌رشوێنێک کاندیده‌کانی ده‌سه‌ڵات بیانویستایه ده‌یانتوانی بێ کێشه ریکلام و بانگاشه‌ی هه‌لبژاردنی خۆیانی تێدا بکه‌ن. ده‌سه‌لات به‌هۆی توانای دارایی بێسنوریان په‌نایان بۆ زۆر رێگه‌ی نادیموکراسی برد، به‌رتیل و به‌خشینه‌وه، کڕین و رازیکردنی ده‌نگه‌ده‌ران و توێژه‌کانی کۆمه‌ڵگه به راکشاوی بیندران. هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵی شوێندا هه‌ره‌شه‌ی راسته‌وخۆ یا ناراسته‌خۆ له‌ده‌نگده‌ران کرا و مه‌ترسیان خسته‌دڵی ئه‌وانه‌ی مه‌به‌ستیان هه‌بوو ده‌نگ به لیستی ده‌سه‌ڵات نه‌ده‌ن. دیاره له‌به‌ر بوونی بیروباوه‌ری جیاواز به‌سه‌دان که‌س له کاره‌کانیاندا ده‌رکران و وه چاوه‌روان ده‌کرێ له ئه‌گه‌ری ئاشکرابوونی هه‌لوێستیاندا ده‌ربکرێن.\nله‌گه‌لێ شارۆچکه‌و ناوچه‌دا به‌تایبه‌تی ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی پارتی ته‌نها لیست و کاندیده‌کانی سه‌ربه‌ده‌سه‌لات مافی ریکلامکردن و بانگاشه‌ی هه‌لبژاردنیان هه‌بوو، لیست و کاندیده‌کانیتر ئه‌م ئازادی و رێگه‌یه‌یان نه‌درایه که بتوانن بچنه هه‌موو ئه‌م ناوچانه و ریکلامی خۆیان بکه‌ن. دیاره ده‌سه‌ڵات بانگاشه‌ی ئازادی و پرۆسه‌یه‌کی ره‌وای هه‌لبژاردنی ده‌کرد، به‌ڵام به‌کرده‌وه لیست و کاندیده‌کانی دیکه له زۆر شوێن یا په‌راوێزخران، یا هه‌ر ڕێگه‌یان پێنده‌درا بگه‌نه خه‌ڵکه‌که. له زۆر شوێن پۆسته‌ر و دروشمه‌کانی لایه‌نه‌کانی ئۆپۆزیسیۆن له‌لایه‌ن هه‌وادارانی ده‌سه‌ڵاته‌وه لێکرانه‌وه و فرێدران. پێشگرتن به بانگاشه‌ی هه‌لبژاردن له هۆڵ و شوێنه‌کانی کۆڕ وکۆبوونه‌وه بۆ کاندیده‌کانی دیکه ئه‌نجامدران. به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی هه‌ره‌شه‌بوون بۆ مه‌سعود بارزانی به‌تایبه‌تی د. که‌مال میراوده‌لی به‌پێی توانای ده‌سه‌ڵات له شوێنه جیاجیاکان کۆسپیان بۆ دروستکرا. د. که‌مال میراوده‌لی که به‌هێزترین کاندیدی دژ به مسعود بارزانی بوو، ته‌نها له‌شوێنه گشتیه‌کاندا ڕیگه‌یدرا ریکلام بۆ خۆی بکات، له رۆژه‌کانی کۆتایی هه‌لبژاردندا له که‌نالێ KNN ی ئۆپۆزیسیۆندا بواری درایه هه‌ندێ له په‌یامه‌کانی خۆی له رێگه‌ی ته‌له‌ڤزیۆنه‌وه بگه‌یه‌نێت. به‌پێچه‌وانه‌وه بۆ مه‌سعود بارزانی له هه‌موو شوێنێکدا ده‌رگا هه‌میشه له‌سه‌ر پشت بوو و هه‌موو داموده‌زگاکانی ده‌سه‌ڵات له خزمه‌تیدابوون.  هه‌موو که‌ناڵه‌کانی راگه‌یاندنی سه‌ر به ده‌سه‌ڵات که هه‌مووی به پاره‌ی گه‌ل دامه‌زراون، ته‌نها له خزمه‌تی بانگه‌شه‌ی لیستی سه‌ر به ده‌سه‌ڵات و مه‌سعود بارزانیدابوون. وینه‌ی مه‌سعود بارزانی له ماوه‌ی یه‌ک مانگدا له‌سه‌ر رووپه‌خشی که‌ناله ئاسمانی و ناوخۆییه‌کاندا به‌بێ وه‌ستان سورایه‌وه.\nناوچه‌کانی ژێرده‌ستی پارتی که‌ژماره‌یه‌کی زۆری دانیشتوانان ده‌گرنه‌خۆیان، خه‌ڵکه‌که له ژێر گه‌مارۆ و ریکلامی داسه‌پێنه‌رانه‌ی پارتیدا بوون. ئه‌وانه‌ی که بژێوی ژیانیان به جۆرێ له جۆره‌کان به فه‌رمانگه‌کان یا دامه‌زراوه گشتیه‌کانه‌وه به‌نده یا جۆره موچه‌یه‌کیان بۆ براوه‌ته‌وه هه‌مووی له‌ژێر جۆره مه‌ترسیه‌کی ده‌سه‌ڵاتی پارتیدا بوون. له‌ژێر جۆره گوشارێکی سایکۆلۆژیانه‌دا بوون و ئه‌وه‌یان له‌به‌رچاو بوو که ئه‌گه‌ر ده‌نگ به پارتی و بارزانی نه‌ده‌ن، ده‌بێ ره‌چاوی ئه‌نجامه‌که‌شی بکه‌ن. له‌کار ده‌رکردن بۆ هه‌موو که‌س ئاسان نییه، به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی ته‌نها سه‌رچاوه‌ی ژیانیان کاره‌که‌یانه. هه‌روه‌ها مه‌ترسی سه‌رله‌دوونانی رامیاری و گه‌مارۆ و په‌راوێزکردنی به‌رامبه‌ر به‌م خه‌ڵکه بیروباوه‌ر جیاوازه هه‌بوو. ده‌نگده‌ران به ئازادی نه‌یانده‌وێرا به‌ئاشکرا هه‌لوێستی خۆیان سه‌باره‌ت به ده‌نگدانه‌که بڵێن له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هه‌لوێستی زۆرینه‌ی خه‌ڵک به‌دیاری دژی ده‌سه‌ڵات بوو، ئه‌وه‌ی مه‌به‌ستی وابوو ده‌نگ به لیستی گۆران یا که‌مال میراوده‌لی بدات، ئه‌وه ده‌بوایه نهێنییه‌ک بێت لای خۆی بمێنێته‌وه.\nله ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی یه‌کێتیدا ئه‌م گه‌مارۆییه به‌زیندووی هه‌بوو و گه‌لێ خه‌ڵک له‌سه‌ر بیروباوه‌ری جیاواز پێش هه‌لبژاردن له کاره‌کانیاندا ده‌رکران، بۆیه ئه‌مه کاریگه‌ری له‌سه‌ر ده‌نگده‌ران هه‌بوو، به‌ئه‌گه‌ری زۆر خه‌لكێکی زۆر به ئاره‌زووی یه‌کێتی و جه‌لال تاڵه‌بانی ده‌نگیاندا، به‌ڵام له‌به‌ر بوونی ئاستی جۆره ئازادیه‌کی زیاتر و تایبه‌تمه‌ندی رامیاری ئه‌م ناوچانه به به‌راورد له‌گه‌ڵ ناوچه‌کانی ژێر ده‌ستی پارتی، وه کاریگه‌ری لیستی گۆڕان و پاڵپشتیکردنی له‌لایه‌ن زۆرینه‌ی خه‌ڵکی ئه‌م ناوچانه‌دا، بۆ ده‌نگده‌ر پشتگیری و یارمه‌تی بوون له ئاستی ئازادی ده‌نگدانیدا. ئه‌م هه‌ڵمه‌ته دیاره‌ی به‌ره‌ی ئۆپۆزیشیۆن که له ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی یه‌کێتی هه‌بوون، له ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی پارتیدا نه‌بوون. مه‌ترسی سزای ده‌سه‌لات له ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی یه‌کێتی کاریگه‌ریه‌کی سنورداری نواند. مه‌ترسی سزای ده‌سه‌ڵات له ناوچه‌کانی ژێر ده‌ستی پارتی کاریگه‌ری خۆی نواند. خه‌ڵکی ئه‌م ناوچانه‌ی ژێرده‌ستی پارتی له‌ژێر تارمایی ڕیکلام و خۆگیفکرنده‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی پارتیدا چوون ده‌نگیاندا.\nشاری هه‌ولێر که وه‌کو پایه‌ته‌ختی هه‌رێمی کوردستان داندراوه، ململانێی لیسته رکابه‌ره‌کان به راکشاوی و ئازادانه له‌وێ نه‌بیندران، جگه له ژماره‌یه‌کی که‌می پۆسته‌ر و دروشمی لایه‌نه‌کانی ئۆپۆزیسیۆن لێره و له‌وێ مابوون، پۆسته‌ر و دروشمه‌کان به‌شێوه‌یه‌کی سه‌ره‌کی هی ده‌سه‌ڵات بوون. له هه‌ولێر لیست و کاندیده‌کانی دیکه په‌راوێز کران و پێشگریان بۆ دروست کرا. له‌زۆر شوێن رێگه به‌لیست و کاندیده‌کانی دیکه نه‌درا به‌ئازادانه ریکلام بکه‌ن. ئه‌وه‌ی زۆر به‌زاڵی بیندرا لیست و کاندیده‌کانی ده‌سه‌ڵات بوون، ریکلامی زۆر و هه‌ڵمه‌ته‌کانی هه‌لبژاردنیش بۆ ئه‌وان بوون. ئه‌وه‌بووه هۆی ئه‌وه‌ی که به‌شێکی خه‌لك له ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی پارتی جگه له لیستی سه‌ربه ده‌سه‌ڵات و کاندیده‌کانی سه‌ر به ده‌سه‌ڵات که‌سیتر و لیستی تر نه‌ناسن. زانیاریان له‌سه‌ر لیستی تر و کاندیدی دیکه نه‌بوو.\nله رۆژی ده‌نگداندا ئه‌و ترومبێل و ئۆتۆبوسانه‌ی ده‌نگده‌رانیان ده‌گوازته‌وه وێنه و لیستی سه‌ر به ده‌سه‌ڵاتیان پێوه بوو، له زۆر شوێندا ته‌نها که‌سانی سه‌ر به لیستی ده‌سه‌ڵاتیان گواسته‌وه. بنکه‌کانی ده‌نگدان له ژێر کاریگه‌ری ترسی ده‌سه‌ڵاتدا بوون و ئه‌م کارمه‌ند و چاودیڕانه‌ی که هه‌بوون، ئه‌گه‌ر سه‌ربه‌خۆش بووبن توانای ململانێی ده‌ستێوه‌ردانه‌کانی ده‌سه‌ڵاتیان نه‌بووه. له‌زۆر شوێندا چاودێر و سه‌رپه‌رستیکه‌ری بنکه‌کان سه‌ر به‌ده‌سه‌ڵات بوون. چاودێره‌کانی سه‌ر به‌لیستی لاینه‌کانی ئۆپۆزیسیۆن له هه‌ندێ شوێن دوورخرانه و ده‌رکران.\nله‌گه‌لێ له بنکه‌کاندا هێزه میلیتسه‌کانی سه‌ر به ده‌سه‌ڵات (ئه‌وانه‌ی له‌ژێر ناوی ئاسایش، پێشمه‌رگه و زێره‌ڤاندا هه‌ن، ئه‌وانه به پارته‌وه به‌ستراونه‌ته‌وه و هی پارتن، بۆیه ئه‌وانه هێزی میلیتسن و هێزی نیشتیمانی بێلایه‌ن نین)، له نزیک بنکه‌کانه‌وه وه‌ستان، به‌مجۆره مه‌ترسیه‌کی ده‌روونیان بۆ خه‌ڵک دروست کرد، وه‌کو گوشارێک له‌سه‌ر ده‌نگده‌راندا هه‌بوون.\nبه‌شێکی زۆر له ده‌نگده‌ران له‌ژێر تارمایی مه‌ترسیه‌کانی ده‌سه‌ڵات و بوونی گه‌مارۆکان هاتن ده‌نگیاندا. وه‌کو پێشتر گوترا، هه‌ره‌شه‌ی له‌کارده‌رکردن، موچه‌برین یا سزای دیکه، به‌رتیل و به‌خشینه‌وه، کڕین و راکێشانی ده‌نگده‌ر یا به‌ستانه‌وه‌ی بژێوی هاوڵاتی به‌ڕێگه‌ی دیکه ئه‌وانه هه‌مووی ده‌چنه‌خانه‌ی ئه‌م گه‌ماڕۆیانه‌ی که به‌ر له رۆژی هه‌ڵبژاردن هه‌بوون، بۆیه ده‌نگده‌ر که هاتووه ده‌نگی داوه، له‌ژێر ئه‌م گه‌مارۆ و گوشاره‌وه هاتووه ده‌نگی داوه. هه‌موو ئه‌و ده‌نگده‌رانه‌ی به‌ر ئه‌م گوشاره به‌جۆرێ له جۆره‌کان که‌وتن له ده‌نگداندا نائازادبوون. ده‌نگده‌ر کاتێ ئازاده ئه‌گه‌ر جۆری ده‌نگدان و هه‌ڵوێسته‌که‌ی هیچ گوشارێکی له‌سه‌ر باری ئابوری، رامیاری و کۆمه‌ڵایه‌تی بۆ دروست نه‌کات. به‌مشێوه‌یه نابێ جۆری ده‌نگدان کار له ستاتوس و ژیانی ده‌نگده‌ر بکات.\nجێگه‌ی سه‌رنجه چاودێری ده‌ره‌کی ئه‌گه‌ر هه‌بن، زۆر سه‌خته بتوانن له‌م نائازادییه‌ی ده‌نگده‌ر بگه‌ن، یا ئه‌م گه‌مارۆ و گوشاره‌ی ده‌سه‌ڵات ببینن. چاودێر راوه‌ستاوه و سه‌یر ده‌کات ده‌نگده‌ر به‌پێی خۆی دێت و ده‌نگی خۆی ده‌دات و ده‌ڕوات، هیچ پێشگریه‌ک یا کێشه‌یه‌ک به‌دی ناکات، بۆیه پێیوایه ده‌نگدانه‌که بێ کێشه و پێشێلکاری به‌ڕێوه ده‌چێت. بۆیه ئه‌م گوشار و نائازادییه‌ی ده‌نگده‌ر نابینێ و هه‌ستی پێ ناکات. ده‌سه‌ڵات ئه‌مه بۆ ره‌وایه‌تی پرۆسه‌که به‌کارده‌هێنێت و بانگاشه‌ی پاکی پرۆسه‌که ده‌کات. چاودێری ده‌ره‌کی ئه‌گه‌ر له کێشه‌کانی کۆمه‌لگه، شێوه‌ژانی و باری رامیاری کۆمه‌ڵگه زانیاری پێویستی نه‌بێت، ناتوانێ به‌ته‌واوی له دروستی و نادروستی پرۆسه‌ی هه‌لبژاردن بگات.\nله ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی یه‌کێتی و به‌هۆی تایبه‌تمه‌ندیه‌که‌ی، به‌هۆی به‌هێزی لیستی گۆڕان و ئۆپۆزیسیۆن به‌گشتی له‌م ناوچانه‌دا، به‌شێکی زۆری خه‌ڵکه‌که ده‌نگیان به‌پێی هه‌لوێستیاندا، به‌بێ گوێدانه ئه‌نجامه‌کانی دوای هه‌لبژاردن. له ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی پارتی، سه‌ره‌رای گوشاره جۆراوجۆره‌کانی پارتی له‌سه‌ر ده‌نگده‌ردا، خه‌ڵکێکی زۆر (به‌پێی هه‌ندێ سه‌رچاوه زۆرینه‌ی خه‌ڵک) به‌تایبه‌تی له شاری هه‌ولێر ده‌نگیان به مه‌سعود بارزانی و پارتی نه‌دا.\nشایانی گرنگی پێدانه به‌شێکی دیاری خه‌ڵک له ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی پارتیدا له‌به‌ر بێمتمانه‌ییان به ده‌سه‌ڵات و پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن به‌گشتی، بایکۆتی ده‌نگدانیان کرد. له گه‌لێ بنکه‌ی ده‌نگداندا رێژه‌ی به‌شداران زۆر که‌م بووه و له خوار نیوه‌دا بووه.\nتا به‌ره‌به‌ری کاتژمێری سێی دوای نیوه‌رۆ ده‌نگدان به‌مشێوه‌یه بوو که ئاماژه‌مان بۆ کرد. به‌لام دوای کاتژمیر سێ و به‌تایبه‌تی دوای درێژکردنه‌وه‌ی کاتی هه‌ڵبژاردن باری پرۆسه‌که ته‌واو گۆڕا، له‌م ماویه‌دا هه‌موو داموده‌زگاکانی سه‌ر به پارتیی ده‌سه‌لاتدار ناوچه و ریکخستنه‌کان، هێزه‌ناوخۆییه‌کان و تایبه‌ته‌کان ده‌ستیان به‌سه‌ر باره‌که‌دا گرت و به به‌ربڵاوی ده‌ستکرا به ساخته‌کاری و ده‌نگدانی ساخته له‌شیوه‌ی ده‌نگدان له جیاتی خه‌ڵکی دیکه و پڕکردنه‌وه‌ی فۆرمی ده‌نگدان به‌کۆمه‌ل، دووباره و ده‌باره ده‌نگدانه‌وه. ئه‌مه به‌تایبه‌تی پاریزگای هه‌ولێر و دهۆک و زاخۆی گرته‌وه، واته ناوچه‌کانی ژێر ده‌ستی پارتی گرته‌وه. له زۆر له بنکه‌کاندا سه‌رپه‌رشتیکارانی بنکه‌کانیان نارده‌وه ماڵ، ئه‌ندامان و هێزه‌کانی پارتی که‌وتنه جێبه‌جێکردنی ساخته‌کاری و گۆڕین یا له‌ناوبردنی ده‌نگه‌کان. ئه‌م ده‌ستێوه‌ردان و ساخته‌کارییه ئه‌نجامی هه‌لبژاردنی گۆڕی و به‌لای ده‌سه‌ڵاتدا شکاندیه‌وه. هێزه‌کانی سه‌ر به پارتی ده‌سه‌لاتدار وه‌کو هێزه‌کانی سه‌رده‌می رژێمی به‌عس دیکتاتۆرانه ماسولکه‌کانیان ده‌رپه‌راند و ویستی خۆیان سه‌پاند.\nکوردستانیانی هه‌نده‌ران و ناوچه دابڕیندراوه‌کان له ده‌نگدان بێبه‌شکران و مافیان پیشێلکرا. لیست و کاندیده‌کانی دیکه په‌رواێزکران و کۆسپ و پێشگریان بۆ دروستکرا. ده‌زگای راگه‌یاندنی نیشتیمانی و بێلایه‌ن نه‌بوو که لیست و کاندیده‌کان بتوانن له ریگه‌یه‌وه په‌یامی خۆیان به‌بێ جیاوازی به‌خه‌ڵک بگه‌یه‌نن. یارمه‌تی و هاوکاری لیست و کاندیده‌کانی ئۆپۆزیسیۆن له‌لایه‌ن ستاته‌وه نه‌درا و نه‌کرا. کۆمیسیۆنی هه‌لبژاردن جێگه‌ی بروا نه‌بوو و سه‌ربه‌خۆ نه‌بوو، به‌لای به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی پارتی و یه‌کێتیدا شکانده‌وه. هه‌موو ده‌زگا و تواناکانی ده‌سه‌ڵات بۆ لیست و کاندیده‌کانی ده‌سه‌ڵات ته‌رخان کران. خه‌ڵک له ده‌نگدانا نائازاد بوون و خرانه ژێر گه‌مارۆ و هه‌ره‌شه‌ی ناراسته‌وخۆ و راسته‌وخۆی پارتی ده‌سه‌ڵاتدار. زۆر که‌س له‌سه‌ر جیاوازی بیروباوه‌ر له کار ده‌رکران یا موچه‌یان بڕا. هێز و داروده‌سته‌کانی پارتی ده‌سه‌ڵاتدار به‌تایبه‌تی له ناوچه‌کانی ژێرده‌ستی پارتی ساخته‌کاری به‌رفراوانیان ئه‌نجامدا، زۆر ده‌نگیان له‌ناوبرد و زۆر ده‌نگی ساخته‌یان دروست کرد.\nله‌به‌ر رۆشنایی ئه‌م فاکته‌رانه‌دا ده‌کرێ بڵێین، پرۆسه‌ی هه‌لبژاردنه‌که ئازاد و ره‌وا نه‌بوو و ساخته‌ی به‌رفراوانی تێدا ئه‌نجامدرا. له‌لایه‌کی دیکه پێشیلکاریه‌کانی ناو پرۆسه‌که پیشانی دایه‌وه که ده‌سه‌ڵاتیکی نیشتیمانی بێلایه‌ن بوونی نییه، پارتی ده‌سه‌ڵاتدر ده‌ستی به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگه‌دا گرتووه و چۆنی ئاره‌زوو بکات واده‌کات. پرۆسه‌که پیشانیدا ده‌سه‌ڵاتی پارتی و یه‌کێتی برویان به ئازادی نییه، بروایان به ده‌ستاوده‌ستی ده‌سه‌لات له‌رێگه‌ی پرۆسه‌ی هه‌لبژاردنی دیموکراسیانه‌وه نییه، بۆیه نه‌یاتوانی له ئاستی داواکاریه‌کانی ئه‌م پرۆسه‌یه‌دابن. به‌مجۆره هه‌لبژاردنی ئه‌مجاره‌ش له باشوری کوردستاندا وه‌کو هه‌لبژاردنه‌کانی پێشوو که‌وته‌ژێر ده‌ستێوه‌ردان و فرتوفێلی ده‌سه‌ڵات. بۆیه ئه‌نجامه‌که ناتوانێ وێنه‌ی هه‌لوێست و ویستی راسته‌قینه‌ی خه‌ڵکی کوردستان بکات.\nPrevious فه‌رهاد پیرباڵ و ژینۆسایدی ئه‌ده‌بیی …. فه‌رشید شه‌ریفی\nNext گه‌نجان و فه‌رهاد پیرباڵ …حه‌مه کاکه‌ڕه‌ش


لە سەر شەقامێکی سەرەکی نیویۆرک، سواڵکەرێک لەسەر پارچە مقەبایەک ئەم دێڕەی نوسیوە و سەرنجی خەڵکی بۆخۆی ڕاکێشاوە( ئەگەر پارەم پێنەدەی، دەنگ بە دۆناڵد ترامپ دەدەم). ئەم وێنەیە ڕەنگە لە ناوەرۆکدا سادە و ئاسایی دەربکەوێ، بەڵام لەناوەخدا جۆێک لە ڕاستی لەگەڵ خۆیدا هەڵگرتووە و حیکمەتێک لە نوسینی ئەم دروشمەدا هەیە.\nیەکەم: بەو مانایە دێت زۆرینەی خەڵک لەو شارە و زۆرینەی ئەوانەی بە شەقامەکەدا دەڕۆن دەنگدەری ترامپ نین و دەیەوێ زۆرترین پارە بەوە پەیدا بکا کە سۆزی ئەو خەڵکە بۆلای خۆی ڕابکێشێ کە دەنگ بە دۆناڵد ترامپ نادەن.\nدووەم: دەسەڵاتی ئەمریکا لەماوەی ئەم چوار ساڵەدا ئیشکالی گەورەی لەگەڵ خۆی هەڵگرتووە و دۆتاڵد ترانپ مۆدێلێکی خراپی حوکمڕانی بوو لەسەر ئاستی ئەمریکا و جیهان. ئەم چوار ساڵەی ترامپ سومعەی ئەمریکای وەک گەورەترین بلۆکی سیاسی لە جیهاندا بە جۆرێک لەکەدار کرد کە لە مێژووی سەرکردەکانی ئەمریکا سەرکردەی وەک ترامپ گاڵتەجاڕی بەخۆوە نەبینیوە.\nمۆدێلی حوکمڕانی ترامپ لەم چوار ساڵەدا چەندین قەیرانی گەورەی بەدوای خۆیدا هێنا و چەندین تێبینی لەسەر ترامپ دروست بوو کە لەماوەی ئەم چوار ساڵەدا بۆ گەلی ئەمریکا جۆرێک سەریەشەی دروست کرد لەوانە:\nیەکەم:لەسەر ئاستی ناوخۆیی قەیرانی ئابوری و هەلی کار و کێشەی بێکاری و باج زۆر زیادی کرد و ئەم چوار ساڵە بۆ ئەمریکیەکان زۆر سەخت بوو.\nدووەم: هاتنی نەخۆشی کۆرۆنا بۆ ئەو وڵاتە و چارەسەرنەکردنی بۆ ئەمریکیەکان سەخت بوو وە زۆرێک بە لاوازی دەسەڵاتی ترامپی دەدەنە قەڵەم.\nسێیەم: وێنەی ترامپ لە کۆنگرە ڕۆژنامەنوسیەکاندا و جیاوازی قسەکانی و ڕەفتاری لەگەڵ ڕۆژنامەنوسان بۆ خەڵکی ئەمریکا سەخت بوو بەوەی کە ناکرێ کەلتوری ئەمریکی ئەم جۆرە لەسەرکردە بەرهەم بێنێ.\nچوارەم: کوشتنی جۆرج فلۆید وەک ڕەشپێستێکی ئەمریکی لەلایەن پۆلیسێکەوە لەم ساڵدا، ناڕەزایی گەورەی بەدوای خۆیدا هێنا و ئەمەش بە تۆخکردنەوەی ڕەگەزپەرستی لە ئەمریکا نیشان درا و دەسەڵاتی ترامپ وەک سەرکۆکی ئەمریکا لەم نێوەندەدا بە لاواز بینرا.\nپێنجەم: مەسەلەی پەنابەران و ڕۆڵی ترامپ لەم نێوەندەدا شایەنی ڕەخنە و لەسەر وەستان بوو.\nبۆیە چوارساڵی دەسەڵاتی دۆناڵد ترامپ تەواو سەخت بوو بۆ ئەمریکیەکان و هەر چۆنێک بێت پڕ بوو لە هەڵبەز و دابەز و پڕ بوو لە ناڕەزایی. کەلتوری ترامپ بۆ ئەمریکیەکان گرنگە لەم هەڵبژاردنەدا چۆن لەسەر ئەم کەلتورە بەردەوام دەبن یان دەنگی تر و مۆدێلی تر و کەلتورێکی تر تاقی دەکەنەوە کە ئەویش سەرکردەیەکی ترە بۆ ئەمریکا.


یوڤانتۆس لە دوو جەمسەرەوە هەوڵی توندوتۆڵکردنەوەی ناوەندی پێکهاتەکەی دەدات – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/04/12 - 6:00 PM\nبەرپرسانی یانەی یوڤانتۆسی ئیتاڵی ئامادەکارییەکانیان بۆ گواستنەوەی هاوینەی ٢٠٢٠ دەستپێکردووە و خواستیان لەسەر کڕینی دوو ناوەندکاری بەتوانایە.\nماڵپەڕی “کالچیۆ میریکاتۆ”ی ئیتاڵی بڵاویکردۆتەوە، ماوریسیۆ ساری ڕاهێنەری یانەی یوڤانتۆس دەیەوێت سود لە بارودۆخی نگۆلۆ کانتی لە یانەی چێڵسی وەربگرێت و بیگوێزێتەوە بۆ ڕیزەکانی یانەی یوڤانتۆس.\nڕاهێنەرە ئیتاڵییەکە لەپێشوودا لەگەڵ کانتی کاریکردووە و توانیویەتی باشترین ئاست پێشکەش بکات، لەئێستادا هەمان ڕاهێنەر دەیەوێت بەدرێسی یانەی یوڤانتۆسەوە لەگەڵیدا یەکبگرێتەوە.\nکێشەی گەورەی یانە گەورەکەی ئیتاڵیاش بوونی یانەکانی ڕیاڵ مەدرید و پاریس سانت جێرمانە لەناو هاوکێشەکەدا، ئەو دوو یانەیەش بەهەمان شێوە دەیانەوێت کانتی دابین بکەن و ئامادەییان نیشانداوە بڕی پارەی زیاتر و موچەی باشترین بۆ تەرخان بکەن.\nلەلایەکی دیکەوە ماڵپەڕی “موندۆ دیپۆرتیڤۆ”ی ئیسپانی نوسیویەتی، فابیۆ پاراتیچی بەڕێوەبەری وەرزشیی یوڤانتۆس لەلایەن خۆیەوە هەوڵەکانی بە ئاڕاستەی دانی سیبالۆسی ئیسپانی یاریزانی یانەی ڕیاڵ مەدرید دەستپێکردووە، کە ماوەی وەرزێکە بەشێوازی خواستن بۆ ئارسیناڵ یارییدەکات.\nبەپێی سەرچاوەکە، ئیدارەی یوڤی ڕەزامەندی بەرامبەر تەواوی مەرج و داواکارییەکانی یانەی ڕیاڵ مەدرید نیشانداوە و ئامادەن بڕی ٣٥ ملیۆن یورۆ بۆ یاریزانەکە پێشکەشبکەن، هەروەها بەڵێنی (٤.٤) ملیۆن یورۆیان وەک موچە بەیاریزانەکەداوە.\nبەرپرسانی ڕیاڵ دەیانەوێت وەرزێکی تریش بەشێوازی خواستن بەردەوامی بە یاریزانەکەیان لە ئارسیناڵ بدەن، بۆیە تاڕادەیەک کۆسپیان لەبەردەم گفتوگۆکاندا دروستکردووە.


موقتەدا سەدر.. مناڵە لاسارەکەی عێراق\nدوانەی دۆست و دوژمن\nماڵپه‌ری پۆله‌تیك 2020.02.09 10:38 AM\nکۆمەڵێک پرسیارم لەسەر دۆخی ئێستای عێراق لەلاین خوێنەرانمەوە لەسەر موقتەدا بۆ هاتوە و چەند پرسیارێکیش لەسەر یەکگرتووی ئیسلامی. پێموایە ئەوەی کە لە ئێستا گرنگە بۆچونی خۆمی لەسەر دەرببڕم زیاتر یەکەمیانە، چونکە لە ڕابوردودا شرۆڤەی دۆخی یەکگرتوم کردوە و خوێنەران دەتوانن بگەڕێنەوە بۆ ئەو بابەتانە.\nمن پێموایە بەبێ تێگەشتن لە موقتەدا ئەستمە ئێمە بتوانین بە دروستی لە عێراقی پاش سەدام حوسین تێبگەین. ئەو یەکێکە لە ئیشکالیەتە گەورەکانی ئەم دەوڵەتە. من هەوڵدەدەم ئەو چوارچێوە شیکاریەی کە بۆ تێگەیشتن لەم ئەکتەرە پێشنیاریدەکەم، لەم خاڵانەی خوارەوەدا کورتبکەمەوە:\n1. موقتەدا ئەو ئەکتەرەیە کە ژیانی سیاسی لەگەڵ داگیرکردنی عێراق لە ۲٠٠۳ وە دەستپێدەکات و بەبێ ئەم داگیرکردنە ئیحتیمالی دروستبوونی شتێک بەناوی موقتەدای ئێستا زۆر لاوازە. واتە موقتەدا مناڵێکی شەرعیی ئەو ڕژێمەیە کە پاش سەدام حوسەین دروست ئەبێت.\n2. لە نێو ئەم ڕژێمەدا موقتەدا هەمیشە لە پەیوەندیەکی بیناکراو لەسەر دوانەی دۆست و دوژمندا بوە. دۆست بەمانای ئەوەی کە بەشداری ڕاستەوخۆی کردوە لە ئیدارەدانی هەموو جومگەکانی ڕژێمدا، لە هەمانکاتدا دوژمنی سەرسەختی هەمان ئەو ڕژێمە بوە. شەو نەبوە خەونی پێوە نەبینێت، ڕۆژ نەبوە لێی توڕە نەبێت.\n3. ئەو لەیەککاتدا خەبات لە پێناوی دادی کۆمەڵایەتیدا دەکات و فڕۆکە تایبەتەکەشی بیست و پێنج ملیۆن دۆلارە.\n4. ئەو حیکایەتی ناسیۆنالیزمی عێراقیمان بۆ دەگێڕێتەوە، بەڵام لە قوم بەشێکی ژیانی بەسەر دەبات.\n5. ئەو باسی هاوڵاتیبون دەکات، بەڵام میلیشیاکانی سوپای مەهدی و سەرایای سەلامت بۆ دروستدەکات.\n6. بەدیوێکی دیکەدا، بەشێکی زۆر لەگۆڕانە بەردەوامەکانی سەدر پەیوەندی بە هەژموونکردن بەسەر کێڵگەی سیاس شیعەدا هەیە، چونکە ئەو ئەزانێ هەژموون بەسەر شیعەدا یەکسانە بە هەژموون بەسەر عێراقدا.\n7. لە سەرەتاکانی داگیرکردنی عێراقدا موقتەدا نوێنەرایەتی نەوەی نوێی دەکرد، حەڤدە ساڵ دواتر موقتەدا چیتر نەک هەر گەنجە خوێنگەرمەکەی ۲٠٠۳ نیە، بەڵکو لە چاوەڕوانی و خەونەکانی ئەو نەوەیەش تێناگات کە لە کۆڵانەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانادا گەورە بووە. موقتەدا خاوەنی حیکایەتێکی گەورەیە، بەڵام نەوەی نوێ جگە لە حیکایەتی ژیانێکی کەرمەتدارانە هیچ حیکایەتێکی دیکەی نیە.\n8. موقتەدا، ئەکتەری کلیلی دەرگا داخراوەکان، مەحکومە بە گرەوە جێۆپۆلیتیکەکانی وڵاتانی سیستمی ناوچەیی و جیهانی و ناتوانێت لەدەرەوەی ئەو گرەوانە بڕیاربدات.\n9. موقتەدا، مناڵە لاسارەکەی ڕژێم، یەکێکە لەو ئەکتەرانەی کە پێیوایە دەستێکی شاراوە لە پشت پەردەکانەوە سەرگەرمی دروستکردنی پیلانێکی جیهانیە دژی شیعە و ئەو دەستە دەبێت ببڕدرێت.\n10. لە سەر ئاستی ئیدۆلۆژیش، سەدر دەوڵەت وەک فیگەری باوکێ دەبینێ کە ئەبێ بە ڕەحمبێ لەگەڵ مناڵەکانیدا، نەک وەک دەزگایەکی نیشتمانی لە خزمەتی هاوڵاتاندا.\nهەڵبژاردنەکانی ئێران.. پرسی رەوایەتی و ترسی دەوڵەت\nعه‌لاویی.. له به‌رده‌م ته‌حه‌دای گۆرینی ئه‌زمونى حوكمرانیى دوای 2003


◄ ئەنجام: 709 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 71 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئەو سەرکردەیەی بە ڕاست ئینس [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 3 ✔ 82% ✍ ز.س. 9/25/2019 4:13:46 PM\nئەمساڵ ئینتیخاب کەوتە باحورا زۆر کەس دەروونی ئاگر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 96% ✍ ز.س. 9/22/2019 8:26:57 AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئاخ خۆزگە کەسانی خوێندەو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 6 ✔ 82% ✍ ز.س. 9/22/2019 8:27:35 AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئەم پەندە باسی دوو سیفەت [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 92% ✍ ز.س. 9/22/2019 8:25:41 AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد وەرزەکانیش ساڵی چوارجار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 82% ✍ ز.س. 9/25/2019 4:14:21 PM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد دز چونکە زیاتر لەکاتی شە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 3 ✔ 82% ✍ ز.س. 9/23/2019 9:40:26 PM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئاو لە وەرزی پایزدا سارد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 6 ✔ 82% ✍ ز.س. 9/22/2019 11:47:45 AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئەم پەندە بۆ کاتێک بە کا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 2 ✔ 96% ✍ ز.س. 9/22/2019 8:26:55 AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 72% ✍ ز.س. 9/23/2019 3:44:58 PM


ئومێد خۆشناو: دەزانم و نازانم\nئەندامێکی لیژنەی یاسایی لە ئەنجومەنی پارێزگای هەولێر پیشبینی دەکات ناوەڕاستی هەفتەی داهاتوو دەنگ بدرێت بۆ دیاریکردنى پارێزگارى نوێ، دواى ئەوەى ئومێد خۆشناو لەلایەن پارتى یەوە بۆ وەرگرتنى پۆستەکە دیاریکرا.\nغازی عەلی لە لێدوانێکدا بۆ "ناس کورد" (3ی شوباتی 2021) ڕایگەیاند، بە نوسراوی سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای هەولێر لە ئەمڕۆوە دەرگای خۆ پاڵاوتن بۆ پارێزگاری هەولێر کراوەتەوەو هەر کەس مەرجەکانی تیدا بێت دەتوانێت سیڤی خۆی ڕەوانەی ئەنجومەنی پارێزگای هەولێر بکات.\nباسی لەوەشکرد، چاوەڕواندەکرێت لە ناوەڕاستی هەفتەی داهاتوو دانیشتنی ئەنجومەنی پاریزگای هەولێر بکرێت و تێدا دەنگدان لەسەر دیاریکردنی پارێزگاری نوێی هەولێر بکرێت، بۆ ئەوەش پارتی کاندیدی خۆی دیاریکردووەو ئەگەر سیڤی دیکەش ڕەوانە بکرێت دەنگدانیان لەسەر دەکریت و کاندیدی براوە دەبێتە پارێزگاری هەولێر.\nسەبارەت بەوەی هیچ کاندیدێکى دیکە هەیە، غازی عەلی وتی، "بەفەرمی هیچ کەس و لایەنێک داواکاری پێشکەش نەکردووەو بەپێی ئەو یاسای ئەنجومەنی پاریزگاکانیش لایەنەکانی دیکە و هاوڵاتیانیش ئەگەر مەرجەکانیان تێدابێت دەتوانن سیڤی خۆیان ڕەوانە بکەن و بەشداربن لە پرۆسەکەدا".\nدوێنێ سێشەممە پارتى دیموکراتى کوردستان کاندیدى پارێزگارى هەولێرى یەکلایى کردەوە و ئومێد خۆشناوى بۆ وەرگرتنى پۆستەکە کاندیدکرد.\nئومێد خۆشناو ئەمڕۆ لە لێدوانێکدا بۆ ڕۆژنامەنوسان (3ی شوباتی 2021) وتی، "وەکو کاندیدی پارتی بۆ وەرگرتنی پارێزگاری هەولێر یەکلایی بومەتەوەو لە ئەمڕۆوە دەست بەڕێکارە یاساییەکان دەکرێت".\nبەپێی رێکارەکان دواى دەنگدان لەسەرى ناوى ئومێد خۆشناو لە ئەنجومەنی پارێزگای هەولێرەوە ڕەوانەی وەزارەتی ناوخۆو لەوێشەوە بۆ سەرک وەزیران و دواتر سەرۆکی هەرێم دەکرێت و وادەیەک بۆ سوێندخواردنی یاسایی دادەنرێت.\nئومێد خۆشناو وتی، "لە داهاتوو بێگومان پلانی خۆمان دەبێت بۆ پارێزگای هەولێرو لە ئێستادا نازانم چی دەکەم، بەڵام دەزانم ئەوەی دەبێتە مایەی نیگەرانی خەڵک نایکەم".


ڕۆژی سەربەخۆیی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا\nئەمڕۆ ڕۆژی سەربەخۆییە لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا. لەم ڕۆژەدا خێزانە ئەمەریکاییەکان لە دەوری یەک کۆدەبنەوەو ئاهەنگی تایبەت دەگێڕن و چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدەن لەوانە نومایشتی یارییە ئاگرینەکان. سەرۆک ترامپیش وتارێک پێشکەش دەکات.\nفیستیڤاڵی 4 ی مانگی 7 یادی ڕاگەیاندنی سەربەخۆی ئەمەریکایە لە بەریتانیا لە ساڵی 1776. لە واشنتنی پایتەختی وڵات سەدان هەزار کەس کۆدەبنەوە بۆ بینینی نومایشتی یارییە ئاگرینەکان.\nلەمساڵدا ترامپ ڕێوڕەسمێکی بەناوی "ڕێزلێنان لە ئەمەریکا" ڕاگەیاند بۆ نیشاندانی هێزی لەشکری ئەمەریکا و پێشکەشکردنی وتارەکەی لەسەر پیلیکانەکانی یادگارگاکەی لینکن.\nسەرۆک ترامپ ڕۆژی چوارشەممە لە تویتێکدا ڕایگەیاند " ئەمە نومایشتێکی بێوێنە دەبێت!"\nوەزارەتی بەرگری پشتڕاستی کردەوە کە وەزیری بەرگری بە وەکالەت مارک ئەسپەر و ئەفسەری باڵاکانی لەشکری ئەمەریکا سەرۆکی ستونە هاوبەشە لەشکرییەکان جۆسف دەنفۆرد دەستپێشخەرییەکەی سەرۆکیان بۆ فیستیڤاڵەکانی ڕۆژی پێنجشەممە پەسەند کردووە.\nچەند ئەفسەرێکی پلەبەرزی تری بەرگری لە ناویاندا جێگری وەزیری بەرگری بە وەکالەت، بەرپرسی هێزی دەریایی، بەرپرسی هێزی ئاسمانی بە وەکالەت بەشداری ئەم ڕێوڕەسمە دەکەن.\nجگە لەمە وەزارەتی بەرگری ڕایگەیاند کۆشکی سپی 5 هەزار بلیتی تری ناردووە بۆ کەسایەتییەکانی تری لەشکری ئەمەریکا و خێزانەکانیان.\nوەکو بارێکی باو سەرۆکی ئەمەریکا لە ڕۆژی سەربەخۆییدا زۆر دەرناکەوێت و ڕەخنەگرانی ترامپ نیگەرانیان دەربڕیوە لەسەر ئەوی کە ئەم بۆنە نیشتمانییە وەکو کۆبونەوەی جەماوەری هەڵمەتی هەڵبژاردن لێدەکات لە کاتێکدا خۆی بۆ هەڵمەتەکانی هەڵبژاردنی ئامادە دەکات.\nکۆشکی سپی دەڵێت ترامپ دوور دەبێتە لە سیاسەتەوە و بە تەواوەتی کۆبونەوەیەکی نیشتمانی دەبێت.


رێکخراوی ئاشتی، بۆ مافەکانی مرۆڤ گرنگی و بایەخی مافەکانی مرۆڤ - رێکخراوی ئاشتی، بۆ مافەکانی مرۆڤ\nلەمڕۆدا مەسەلەی مافەکانی مرۆڤ لە سەرتاسەری جیهاندا، بووەتە یەکێک لە گرنگترین ئەو مەسەلانەی پێویستی بە قسە لەسەرکردن و چاودێری و بەدواداچوونی ورد هەیە. لەسەرەتای سەدەی بیست و یەک و بە هۆی هەڵکشان و فراوانبوونی گروپ و دەستەو تاقمی تیرۆرستییەوە، بەهۆی شەپۆلی ناڕەزایی جەماوەرەوە، بە تایبەت لە وڵاتانی عەرەبی و هاتنەئارای ئەوەی پێیدەوترێت بەهاری عەرەبی کە روخانی کۆمەڵێک سیستمی سیاسی لێکەوتەوە، کردەوەی تیرۆرستی و کوشتن و بڕین، لە زیادبوون و پەرەسەندنێکی بەرچاودایە. سەرهەڵدانی جەنگی ناوخۆو دروستبوونی پەشێوی و ناسەقامگیری لەو وڵاتانەی سیستمە سیاسییەکەی روخا یان لە لێواری روخاندایە، وایکرد پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ بە رادەیەکی بەرچاو زیادببێت و تا ئاساتێکی زۆر بە زەقی دەبینرێت. پێشێلکارییەکان شێوەو روخساری جۆراوجۆری وەرگرتووە، لە گرتن و رفاندن و زیندانیکردن، بۆ دەرکردنی زۆرەملێ لە زێدی باو باپیران و بوون بە ئاوارە لە نێو کۆمەڵێ چادرگەدا کە زۆر بە زەحمەت سەرەتایی ترین پێداویستییەکانی ژیانی تێدا دەستدەکەوێت، بۆ سوکایەتی پێکردن و تێهەڵدان و شکاندنی کەرامەت، بۆ تاشینی سەروقژ بە شێوەیەک کە لێوان لێوە لە سوکایەتی و زەلیلپیشاندانی ئەو کەسە.\nمافەکانی مرۆڤ بایەخ بە هەموو لایەنەکانی ژیانی مرۆڤ دەدات، لەوانە لایەنی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئابوری، کەلتووری، دەروونی، جەستەیی. مرۆڤ هەر کە دێتە دونیاوە، وەک بوونەوەرێکی خاوەن ماف لەدایکدەبێت. بگرە هەندێک لە شارەزایانی ئەم بوارە، باس لەوە دەکەن ئینسان لەساتەوەختی دروستبوونییەوە لەناو رەحمی دایکی، خاوەنی کۆمەڵێ مافەو نابێت لێی بێبەش بکرێت، وەک ئارامی خێزانی، خۆراکی باش بۆ دایکەکە، ئامادەکردنی جێ و رێی شایستە بۆ ئەو کۆرپەلەیەی بەیانی لەدایکدەبێت. لە راستیدا مرۆڤ بۆ ئەوە نایەتە دونیاوە کە مافەکانی پێشلبکرێت، ژیانی لە نەبوونی و نەهامەتیدا بەسەر بەرێت، زیندانی بکرێت، بنێردرێت بۆ بەرەکانی جەنگ و بکوژرێت یان یەخسیر بکرێت، مرۆڤ بۆ ئەوە لە دایکنابێت خەڵکانی دیکە سوکایەتی پێبکەن، ملکەچی بکەن، مافەکانی زەوت بکەن، ژیانی لێتێکبدەن. نا نەخێر مرۆڤ بۆیە دێتە ئەم دونیایە، تا ژیانێکی خۆش و شایستە بژی، جیهان ئاوەدانبکاتەوە، بەشداربێت لە پێشکەوتن و گەشەکردنی مرۆڤایەتی، بێ رەچاوکردنی رەگەز و نەژادو ئاین. مرۆڤ سەر بە هەر نەتەوەو ئاینزاو خێڵ و وڵات و کیشوەرێک بێت، مرۆڤ لە هەر کۆمەڵگایەکدا بژی، لە هەر پارچە زەویەکی سەر ئەم هەسارەیەو لە هەر پانتاییەکی جوگرافی بەرتەسک یان فراواندا بێت، سپی پێست بێت یان رەش پێست، دەوڵەمەند یان هەژار، نەخۆش یان لەشساخ، خوێندەوار یان نەخوێندەوار، پاشا یان گەدا بێت، خاوەنی کۆمەڵێک مافی جیاوازەو نابێت لەژێر هیچ پاساو یان بیانوویەک، زەوتبکرێن.\nبە مانایەکی دی، مافی مرۆڤ مافێکی ناوخۆیی یان ناوچەیی نییە، واتە تایبەت نییە بە وڵات و کەلتورو کیشوەرێکی دیاریکراو، بەڵکو مافێکی گەردونی و سنوربەزێنە. لە راستیدا شتێک نییە ناوی مافی مرۆڤی کوردی یان عەرەبی، فارسی یان تورکی، ئینگلیزی یان فەرەنسی، ئەمریکی یان ئەڵمانی بێت. مافێک نییە پێیبوترێت مافی مرۆڤی رۆژئاوایی و مافی مرۆڤی رۆژهەڵاتی، مافی مرۆڤی ئیسلامی و مافی مرۆڤی مەسیحی، مافی مرۆڤی هیندۆسی و مافی مرۆڤی جوولەکە، مافی مرۆڤی جیهانی سێیەم و مافی مرۆڤی جیهانی ئەوروپی. ئەوەی هەیە کۆمەڵێک مافە، بۆ سەرجەم مرۆڤەکانە لە هەرکوێیەکی ئەم دونیایەدابن. مرۆڤی نێو جەنگەڵە چڕەکان و مرۆڤی نێو شارە رووناک و پێشکەوتووەکان، یەک مافیان هەیەو لە رووی مرۆڤبوونەوە هیچ جیاوازییەکیان نییە. لە ئێستاداو لەم رۆژگارەدا، مافی مرۆڤ بووەتە ئەو پێوانەیەی گەشەکردن و پێشکەوتنی وڵاتانی پێدەپێورێت. تەنانەت دیدێک هەیە پێیوایە گرنگ نییە بە چ سیستمێکی سیاسی حوکم دەکەیت، بەڵکو گرنگ ئەوەیە تا چەند هاوڵاتییەکانت خاوەنی مافەکانی مرۆڤن و تا چەند سودیان لەو مافانە وەرگرتووە؟ ئەو مافانە رۆژانە تا چ ئاستێک لە ژیانی سەرجەم چین و توێژەکاندا رەنگیداوەتەوەو لە سایەیدا ژیانێکی شەرافەتمەندانە دەژین؟\nبەڵام بۆ ئەوەی مرۆڤ بتوانێت مافەکانی بەدەستبێنێت، بەرگریان لێبکات، بە رێگای یاسایی هەوڵی بەدەستهێنانیان بدات، بێدەنگ نەبێت لەو پێشێلکاریانەی بەرامبەر بە مافەکانی دەکرێت، مافەکان بە حەقی رەوای خۆی بزانێت و وەک بەشێک لە پێداویستییە هەرە سەرەکییەکانی ژیان تەماشای بکات، سڵنەکاتەوە لە دواکردنیان و کۆڵنەدات بۆ وەرگرتنیان، لەم پێناوەشدا هەمو جۆرە خەباتێکی مەدەنی و ئاشتیانە بگرێتەبەر، ئا لێرەوە پێویستە لەسەر مرۆڤ زانیاری تەواوی لەسەر مافەکانی هەبێت: مافەکانی چین؟ ناوەرۆکیان چییە؟ سنوری مافەکانی تا کوێیە؟ چۆنیەتی پارێزگاریکردن و چۆنیەتی زامنکردنیان…هتد.\nئەم نووسینەی ئێمە، هەوڵێکی سادەیە بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارانەی سەرەوە، خستنەڕوی کۆمەڵێ زانیاری گشتییە لەسەر مافەکانی مرۆڤ، ئەمەش بۆ خاتری ئاگاداربوونە لە مافەکان، بۆ ئەوەیە بزانین ئەم مافانە چین و چۆن و بە چ شێوەیەک لە ژیانی رۆژانەماندا سودیان لێوەربگرین. ئەمە سەرەڕای ئەوەی بوونی زانیاری و مەعریفە لەسەر مافەکانی مرۆڤ، ئاگاداربوون لێیان، گرنگییەکی هێجگار گەورەی هەیە بۆ بیناکردنی سیستمی سیاسی دیموکراسی. بۆچی؟ چونکە سیستمە دیکتاتۆری و سەربازییەکان، چ لە کۆندا و چ لە ئێستادا، کار لەسەر ئەوە دەکەن مرۆڤ ئاگاداری مافەکانی نەبێت، قسەوباسیان لەسەر نەکات، شارەزایی لەبارەیانەوە نەبێت. نەک هەر ئەوە، لە ئەدەبیاتی ئەو سیستمانەدا، شتێک نییە ناوی مافی مرۆڤ و هاوڵاتیبوون بێت، ئەوەی هەیە سەرکوتکردن و پێشێلکردنێکی زەق و زۆپی مافەکانە، بگرە هەموو توانای خۆیان بۆ ئەوە بەکاردەهێنن کە ئەو مافانە زەوتبکەن. ئەو سیستمە دیکتاتۆری و میلیتاریانە، تەواو لەو باوەڕەدان ئەگەر بێت و رەزامەندی لەسەر جاڕنامەی مافەکانی مرۆڤ دەرببڕن، هاوڵاتیانی وڵاتەکەیان ئاشنیایەتی لەگەڵ مافەکانیان پەیدابکەن، ئەو مافانە بخرێنە بەرنامەی خوێندن و لە قوتابخانەکاندا باسبکرێن، نامیلکە و گۆڤاری تایبەتی بۆ تەرخانبکرێت و میللەت لەبەرامبەر مافەکانی هۆشیارو بەئاگابێت، ئەوا باشدەزانن بەو کارەیان، تۆوی لەناوچونی خۆیان دەچێنن، پەتی مەرگی خۆیان دەدەنە دەست میللەت. لێرەوە یەکێک لەو فاکتەرە گرنگانەی وا دەکات سیستمە دیکتاتۆرییەکان، بەردەوامبن لەمانەوەیان، بریتییە لە غیابی مافەکانی مرۆڤ، بریتییە لە نەبوونی زانیاری لای هاوڵاتیان سەبارەت بە مافە رەواکانی خۆیان. کەواتە پەیوەندی نێوان مافەکانی مرۆڤ و سیستمە دیکتاتۆرییەکان، پەیوەندییەکی پێچەوانەیە، بەو مانایەی ئامادەبوونی یەکەمیان، تا رادەیەک مانای ئامادەنەبوونی ئەوی دووەمیانە. لە کوێدا مافەکانی مرۆڤ بوونی هەبوو، لەوێدا ئەگەری بوونی سیستمی دیکتاتۆری لاوازە. لە کوێدا خەڵک لەسەر مافەکانی هاتەدەنگ، لە رێگەی ئەنجامدانی چالاکی مەدەنی جیاواز جیاوازەوە داوای مافەکانی کرد، هۆشیاری سەبارەت بە مافەکانی هەبوو، دەرکی بە گرنگی مافەکانی کرد بۆ ژیانێکی شایستە، هەستی کرد ئەو مافانە حەقێکی رەوای خۆیەتی و نابێت لێیان بێبەش بێت، لەوێدا مرۆڤ کەرامەتی پارێزراودەبێت و دەسەڵات ناچاردەبێت بێتە ژێر باری فەراهەمکردنی ئەو مافانە. ئامانجی تێکڕای مافەکان بەسەریەکەوە، بریتییە لە دابینکردنی ژیانێکی شایستەو ئارام بۆ خەڵک و رەتکردنەوەی هەموو جۆرە جەنگ و شەڕو کوشتارو ماڵوێرانییەک کە تێیدا سەرجەم مرۆڤایەتی، لە رووی مرۆیی و مادییەوە زەرەرمەند دەبێت.\nپێناسەی مافەکانی مرۆڤ\nلە راستیدا زۆرێک لە شارەزایانی ئەم بوارە، پێیانوایە، زەحمەتە مافەکانی مرۆڤ پێناسە بکرێت، ئەستەمە بە دێڕێک یان دوو دێڕ بڵێین ئەوەیە مافەکانی مرۆڤ، یان لە پەرەگرافێکی کورتدا دەستنیشانی مافەکان بکرێت. بۆچی؟ چونکە ئەم مافانە تەواو پەیوەستن بە خودی ژیانی مرۆڤەوە، مافەکان زۆر لەوە بایەخدارو بەهادارترە کە بکرێت لە پێناسەیەکدا جێگای بکرێتەوە. وەک چۆن ژیان، گەردون، ئاسمان پێناسە ناکرێت، بە هەمان شێوەش مافەکانی مرۆڤ پێناسە ناکرێت. بەڵام لەگەڵ هەمو ئەو راستیانەدا، شارەزایان بە ناچاری و تەنها بۆ تێگەشتن، پێناسەی مافەکانی مرۆڤیان کردووە و دەڵێن: مافەکانی مرۆڤ بریتییە لە کۆمەڵێ ماف کە لەگەڵ لەدایکبوونی هەر مرۆڤێک، مرۆڤەکە دەبێتە خاوەنی ئەو مافانە. لە هەر شوێنێکدا مرۆڤ هەبێت، لەوێدا پێویستە مافەکانی مرۆڤ هەبێت. مافەکان رەگێکی قووڵیان لەناخی مرۆڤەکاندا هەیە، بێ لەبەرچاوگرتنی رەگەزو رەچەڵەک و زمان و ئاین. مرۆڤ مافی ئەوەی هەیە بێ هیچ جیاکارییەک، ببێتە خاوەنی ئەو مافانە. مافەکانی مرۆڤ یەکەیەکی گشتییە و پارچە پارچە ناکرێت، لێکجیاناکرێنەوە، لە رێگەی یاساکانی وڵات و پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان و پرنسیپە جیهانییەکانەوە گوزارشتیان لێدەکرێت. مافەکانی مرۆڤ خەسڵەتێکی گەردونی هەیە و تایبەت نییە بە شوێن و جوگرافیایەکی دیاریکراوە. مافەکانی مرۆڤ پێدراوێکی سروشتییە، بەو مانایەی لەسەروی ئاین و نەتەوەو ئایدۆلۆژیاوەیە، هەموو ئەوانە پێویستە لە خزمەت مافەکانی مرۆڤدابن نەک بە پێچەوانەوە. زەوتکردنی مافەکانی مرۆڤ لەلایەن هەر دەسەڵات و حیزب و گروپێکەوە بێت، تاوانێکە لێخۆشبوونی بۆ نییە.\nگەشەکردنی مێژویی مافەکانی مرۆڤ\nسەرەتا پێویستە جیاکاری بکەین لە نێوان مافەکانی مرۆڤ و مومارەسەکردنی ئەو مافانە، مافەکانی مرۆڤ وەک ئاماژەمان پێدا پێدراوێکی سروشتییە و پەیوەستە بە بوونی مرۆڤەوە، هەر لە سەرەتای لەدایکبوونییەوە تا ئەو کاتەی ماڵئاوایی لە ژیان دەکات. بەڵام مومارەسەکردنی ئەو مافانە، لە سەردەم و قۆناغێکەوە بۆ سەردەم و قۆناغێکی دی، لە سیستمێکی سیاسییەوە بۆ سیستمێکی سیاسی دیکە جیاوازە، بەپێی ئەو دەستورو یاساو تەشریعاتانەی کاری پێدەکرێت، گۆڕانی گەورەی بەسەردا هاتووە. بایەخدان بە مومارەسەکردنی مافەکانی مرۆڤ، لەسەر هەردوو ئاستی سیاسی و کۆمەڵایەتی، بە چەندین قۆناغی گەشەی مێژویدا تێپەڕیوە، لە هەر قۆناغێکدا بە بڕو و ئاستی جیاواز، گەشەی کردووەو پیادەکردنی بەرفراوانتر بووە. لە خوارەوە زۆر بە کورتی و بە خێرایی ئاماژە بەهەندێک لەو قۆناعانە دەدەین.\nیەکەم: مافەکانی مرۆڤ لە یۆنانی کۆندا\nلە رۆژگاری دێرینی یۆناندا، بیرمەندە یۆنانیەکانی ئەو سەردەمە، هەوڵیانداوە لە نووسین و بەرهەمەکانیاندا، هەندێک بایەخ بە مرۆڤ و بە مافەکانی بدەن. ئەمەش لە میانەی ئەو وتەیەی بیرمەندی یۆنانی سۆفۆکلیس، کە 2500 ساڵ پێش زاین وتوویەتی: مرۆڤ مەزنترین موعجیزەی سەر ئەم گۆی زەوییەیە. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا شارستانیەتی یۆنانی، بەدەر نەبووە لە کۆمەڵێ پێشێلکاری گەورە کە بەرامبەر بە مرۆڤی ئەو چاخە کراوە، لەوانە بوونی کۆیلە، ئیشکردنی زۆرەملێ بەم کۆیلانە لە پێناو خۆشگوزەرانی چینی دەسەڵاتداران و فەرمانڕەواکان. هەروەها باوک لە ناو خێزاندا دەسەڵاتێکی رەهای بەسەر منداڵەکانییەوە هەبووە، بۆی هەبوو منداڵەکانی بفرۆشێت یان بیانکوژێت یاخود فڕێیان بدات و وازیان لێبێنێت. دۆخی ئافرەت هیچی ئەوتۆی لە دۆخی کۆیلە زیاتر نەبووە، ئافرەت بە تەواوی لە مافە مەدەنییەکانی بێبەش کرابوو، وەک موڵکی پیاو یان وەلی ئەمری تەماشای دەکرا. جگە لەوانە کۆمەڵگای یۆنانی لەسەر بنەمای چینایەتی دابەشببوو، ئەم دابەشبوونە بیرۆکەی یەکسانی و دادپەروەری نێوان دانیشتوانی لەناوبردبوو.\nدەرکەوتنی ئاینە ئاسمانییەکان، بە تایبەت ئاینی جوولەکە و مەسیحی و ئیسلام، بە خاڵێکی وەرچەرخان دادەنرێت لە گۆڕینی دیدی کۆمەڵگا بۆ مرۆڤ. ئاینە ئاسمانییەکان بانگەشەیان بۆ رێزگرتن لە مرۆڤ دەکرد، مرۆڤی وەک بەهایەکی گەورە لەقەڵەمدەدا، بەهای یەکسانی و دادپەروەی بەرز رادەگرت.\n3-راگەیاندنی سەربەخۆیی ئەمریکا\nدوای ئەوەی ئەمریکا توانی سەربەخۆیی بەدەستبێنێت و لەژێر دەستی بەرتانیای مەزن رزگاری ببێت، لە ساڵی 1776 راگەیاندنی سەربەخۆیی ئەمریکای بڵاوکردەوە و تێیدا جەخت لەسەر پرنسیپی ئازادی مرۆڤ و مافەکانی مرۆڤ بۆ هەموو ئینسانەکان کراوەتەوە، بێ بوونی هیچ کۆت و بەندو مەرجێک.\n4-شۆڕشی فەرەنسی و راگەیاندنی مافەکانی مرۆڤ\nدوای سەرکەوتنی شۆڕشی فەرەنسی و گرتن و روخاندنی باستیل لە ساڵی 1789، لە مانگی ئابی هەمان ساڵدا، جاڕنامەی مافەکانی مرۆڤ راگەیەندرا. ئەم جاڕنامەیە لە هەمو ئەو جاڕنامەی دیکە کە لە بارەی مافەکانی مرۆڤەوە راگەیانرابوون، بە تایبەت لە ئینگلتەرە، جیاوازترو باشترو بەرفراوانتر بوو. یەکەم جاڕنامە بوو تا ئەو رۆژگارە بە شێوەیەکی گرنگ بایەخی بە مافەکانی مرۆڤ بدات و رەهەندێکی جیهانی وەرگرت. چونکە کاریگەری سنوری فەرەنسای تێپەڕاند و پەڕییەوە بۆ وڵاتانی دیکەی ئەوروپاو بووە کۆڵەکەیەکی سەرەکی بۆ هەمو ئەو دەستورانەی دوای شۆڕشی فەرەنسی نووسرانەوە. ئەم جاڕنامەیە چوار پرنسیپی بنچینەیی لەخۆگرتبوو کە بریتین لەمانەی خوارەوە:\n*خەڵکی بە ئازادی لە دایکدەبن و لە مافەکاندا یەکسانن.\n*ئازادی بیروڕاو گوزارشتکردن.\n*مافی هاوڵاتیان لە ئیدارەدانی وڵاتەکەیان.\n*هاوسەنگی لە نێوان مافەکانی تاک لەگەڵ بەرژەوەندی کۆمەڵگا/ بەرژەوەندی گشتی.\nئەم جاڕنامەیە لە پێشەکییەک و حەڤدە ماددە پێکهاتبوو، دوای بڵاوبوونەوەی بووە بنەمایەکی سەرەکی بۆ نووسینەوەی دەستورەکانی فەرەنسا، لە دەستوری کۆماری یەکەم ساڵی 1793 بۆ دەستوری کۆماری پێنجەم ساڵی 1958. بەڵام ئەم دەستورەی دواییان، جگە لە جاڕنامەی مافەکانی مرۆڤی ساڵی1789، چەندین ماددەی دیکەی بۆ زیادکرا کە پەیوەستبوون بە ئازادییە گشتییەکانەوە، ئەم زیادکردنە لە ئەنجامی گەشەکردن و پێشکەوتنی کۆمەڵگای فەرەنسی هاتەئاراوە. هەمو ئەو قۆناغانەی مافەکانی مرۆڤی پێدا تێپەڕی، رێگایان بۆ ئەوە خۆشکرد مافەکانی مرۆڤ ببێتە مەسەلەیەکی جیهانی و گەلانی جیاواز جیاوازی دونیا لە دەوری کۆببنەوە. وەلێ روودانی هەردوو جەنگی جیهانی یەکەم و دووەم، کوشتن و کەم ئەندام بوونی مەلاین مرۆڤ و ئاوارەبوونی بێ شوماری خەڵک لە ئەنجامی ئەو دوو جەنگە، وێرانبوونی سەدان و هەزاران شارو شارۆچکەو گوند و تێکچوون و خراپبوونی بەشی هەرە زۆری رێگاوبانەکان و خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکانی ژیان. بینینی رۆژانەی ئەو کوشتن و وێرانبوونەی جەنگ دەیخستەوە، ترسێکی گەورەی خستە دڵی دانیشتوانی جیهانەوە، بە تایبەت دانیشتوانی ئەو وڵاتانەی هەم بەشداربوون لە جەنگەکەداو هەم وڵاتەکانیان ببوون بە گۆڕەپانی جەنگ و رۆڵەکانیان لەبەرەکانی شەڕ وەک گەڵای دار هەڵدەوەرین. ئەمە وڵاتانی ئەوروپای ناچارکرد، بەجۆرێکی دیکە بیربکەنەوەو سنورێک بۆ ئەو هەمو مەرگە بە کۆمەڵەی مرۆڤەکان دابنێن. لێرەوە پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکانی ساڵی 1945 لە سان فرانسیسکۆ هاتەئارا، لەم پەیماننامەیەدا رێزگرتن لە مرۆڤ و کەرامەتی و مافەکانی، بە روونی و ئاشکرایی رەنگیدایەوە. هەر ئەم پەیماننامەیە بوو رێگای بۆ دەرکردن و بڵاوکردنەوەی جاڕنامەی جیهانی مافەکانی مرۆڤ لە 10 دێسەمبەری ساڵی 1948 خۆشکرد.\n5-جاڕنامەی جیهانی مافەکانی مرۆڤ ساڵی 1948\nدەرکردنی جاڕنامەی جیهانی مافەکانی مرۆڤ، خاڵێکی پرشنگدارە لە مێژوی مرۆڤایەتیدا، خاڵێکە تێیدا کۆی هەوڵ و تواناکانی بیرمەندان و فەیلەسوفان و تێکۆشەرانی مێژوو، لە پێناو بەدیهێنانی مافەکانی مرۆڤ، تێیدا بە جۆرێک لە جۆرەکان بەشداربوون. نەتەوە یەکگرتووەکان بە دەرکردنی ئەو جاڕنامەیە، هەنگاوێکی هێجگار گەورەی نا بەرەو چەسپاندنی مافەکانی مرۆڤ، لەسەرتاسەری جیهان. هەر دەوڵەتێک ئەم پەیماننامەیەی واژۆ بکردایە، پێویست بوو چیتر رێز لە مافەکانی مرۆڤ بگرێت و بیپارێزێت و سزای هەر کەسێکیش بدات دەستدرێژی دەکاتە سەر مافی خەڵکانی دیکە. ئەم جاڕنامە نێودەوڵەتییە جیهانییە کە لە سی ماددە پێکهاتووە، لە مادەی یەکەم و دەستپێکیدا دەڵێت: هەموو مرۆڤەکان بە ئازادی لەدایکدەبن و لە کەرامەت و مافدا یەکسانن. لە راستیدا ئەو مادەیە کۆڵەکەی سەرەکییە بۆ یاسای نێودەوڵەتی و بەردی بناغەکەیەتی. جاڕنامەکە جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە مافەکانی مرۆڤ- چ مافی سیاسی یان مەدەنی، مافی کۆمەڵایەتی یان ئابوری، هەموویان پێکەوە یەکەیەکی گشتگیرو بەناویەکدا چوو پێکدەهێنن و بەیەکەوە بەستراون، بە هیچ شێوەیەک لێکجیانکرێنەوە.\nجۆرەکانی مافی مرۆڤ\nیەکێک لە خەسڵەت و تایبەتمەندییەکانی مافی مرۆڤ ئەوەیە بەردەوام لە گەشەکردن و لە حاڵەتی جووڵەدایە، واتە جێگیرو سابت نییە. جگە لەوە فرەجۆرو هەمەڕەنگە، ئەم جێگیرنەبوون و فرەجۆرو هەمەڕەنگییە، دەبێتە سەرچاوەیەکی دەوڵەمەندە بۆ مافەکان. ژمارەیەک لە شارەزایان پێیانوایە ناکرێت مافێک بدرێت و مافێکی دیکە نەدرێت. بەشێک لە مافەکان دابینبکرێت و کاریان پێبکرێت، بەشەکەی دیکە دابین نەکرێت و دوابخرێت بۆ کاتێکی دیکەی نادیار. مافەکان گشتێکی کۆین و سەرجەمیان پێکەوە کاریان پێدەکرێت. مافەکانی مرۆڤ لەبەر زۆری ژمارەی و بۆ تێگەشتنی زیاترو ئاسانتر، بە پێی چەندین پێودانگ پۆلێندەکرێت، لە خوارەوە هەندێک لەو پۆلێنبەندییە دەخەینەڕوو:\nمافە بنەڕەتییەکان: بریتین لەو مافانەی کە زۆر پێویستن بۆ بەردەوامبوونی ژیان، مرۆڤ بە حوکمی ئەوەی مرۆڤە، پێویستە ئەو مافانەی هەبێت و بێبەش نەبێت لێیان. ئەو مافانە کۆڵەکە هەرە سەرەکییەکانی ژیان پێکدەهێنن و نابێت بە هیچ جۆرێک دەستدرێژیان بکرێتەسەرو زەوتبکرێن، دابینکردن و فەراهەمکردنی ئەم مافە بنەڕەتیانە، مەرجی سەرەکی و پێشینەییە بۆ بەدیهێنانی مافەکانی دیکەی مرۆڤ. نموونە بۆ مافە بنەڕەتییەکان: مافی ئازادی و ژیان، مافی دابینکردنی لاینی هەرە کەمی بژێوی و پارێزگاری لە کەرامەتی مرۆڤ.\nمافە نا بنەڕەتییەکان: ئەمە مافەکانی دیکەیە کە پەیوەستن بە رەفاهییەتی و بەختەوەری مرۆڤەوە، واتە ئەو مافانەی ژیان جوانترو خۆشتر دەکەن، زیندەگییەکی شایستەتر بۆ مرۆڤ بەدیدەهێنن. لەو مافانە: مافی ئازادی بیروڕاو گوزارشتکردن، مافی ئازادی دروستکردنی حیزب و پارت و سەندیکاو گروپ.\nمافە تاکە کەسییەکان: ئەو مافانەیە پێویستە مرۆڤ وەک تاک/ فرد بەدەستیان بێنێت. ئەم مافانە، تاک، لە بەرامبەر دەستوەردانی ناڕەواو دڵڕەقانەی دەوڵەت دەپارێزێت. هەروەها بەدیهێنانی ئەم مافانە وا دەکات تاک هەست بە سەربەزی و سەربەخۆیی خودی خۆی بکات. لەوانە مافی بەندنەکردن و ئەشکەنجەنەدان، مافی بیرکردنەوە، مافی خوێندن، مافی کارکردن، مافی ئینتیما.\nمافی دەستەجەمی: ئەمە ئەو مافانەیە کە دەکرێت گروپێک پێکەوە ببنە خاوەنی و کاری پێبکەن، واتە تایبەت نییە بە تەنها یەک تاک/ فرد. لەوانە مافی پێکهێنانی کۆمەڵە و رێکخراو.\nمافە مەدەنییەکان:مافی ئەمن و ئاسایش، مافی ئازادی هاتوچۆو نیشتەجێبوون، مافی رێزگرتن لە مرۆڤ،\nمافە سیاسییەکان:مافی کۆیلەنەبوون، مافی بەشداری سیاسی، مافی دروستکردنی حیزب و پارتی سیاسی، مافی ئەشکەنجەنەدان\nمافە ئابوری و کۆمەڵایەتییەکان: مافی خواردن و خواردنەوە، مافی چاودێری تەندروستی، مافی خوێندن، مافی بیمەی بێکاری، مافی ئاستێکی باشی ژیان.\nمافە کەلتوریی و ژینگەییەکان: نموونە بۆ ئەم جۆرە مافانە مافی پۆشینی جلوبەرگ، مافی یادکردنەوەی بۆنە نەتەوەیی و کلتوورییەکان، مافی ئەنجامدانی هەڵپەڕکێی میللی، مافی ژیان لە ناو ژینگەیەکی پاک و تەندروست، مافی بوونی ژینگەیەکی خاڵی لە وێرانکاری.\nوەزیفەی مافەکانی مرۆڤ لە کۆمەڵگادا چییە؟\nوەزیفە یان کاری سەرەکی مافەکانی مرۆڤ لە کۆمەلًگادا، بریتییە لە جڵەوکردنی ئەو کەسەی هێزی بەدەستەوەیەو رێگریکردن لەوەی ئەو هێزە بە خراپی بەکاربهێنێت، رێگریکردن لەوەی دەسەڵاتدار دەسەڵاتەکەی نەبێتە مەترسی بۆ سەر ژیانی خەڵکی. چونکە خراپ بەکارهێنانی هێز و دەسەڵات و لەبیرکردنی مافەکانی مرۆڤ و پشتگوێخستنیان، رێگەیان بۆ دەیان و سەدان کاری هەمەجی خۆشکرد کە ویژدانی مرۆڤایەتی ئازاردا. بوونی مافەکانی مرۆڤ لە کۆمەڵگادا، وا دەکات ئەو کۆمەڵگایە ببێتە ژینگەیەکی لەبارو گونجاو بۆ ژیانی مرۆڤەکان، ژینگەیەک شایەنی ئەوەیە مرۆڤ تێیدا دانیشێت و هەست بە ئارامی و ئاسودەیی بکات. ژینگەیەک وا دەکات مرۆڤەکان بتوانن بە ئازدی عەقڵیان بخەنەگەڕ و ئامانج و غایەتی خۆیان لە ژیان دیاری بکەن و ئەو رێگایانەش دەستنیشان بکەن کە دەیانگەیەنن بە ئامانج و غایەتەکانیان، بەو مەرجەی گەیشتن بە ئامانجەکان لەسەر حسابی بەرژەوەندی گشتی نەبێت و زەرەری گشتی لێنەکەوێتەوە. لێرەدا ئەم پرسیارە دێتەپێشەوە: لە چ کۆمەڵگایەکدا پەیڕەوی لە مافەکانی مرۆڤ دەکرێت؟ یاخود ئەو کۆمەڵگایە کامەیە کە مافەکانی مرۆڤی تێدا پەیڕەودەکرێت؟ بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە، دەتوانین بڵێن ئەو کۆمەڵگایە مافەکانی مرۆڤ پەیڕوەو دەکات کە تێیدا:\n1-هەموو مرۆڤێک لە مرۆڤەکانی دیکە پارێزراوە، بەو مانایەی مرۆڤە خاوەن هێز و دەسەڵاتدارەکان، بۆیان نییە مرۆڤەکانی دیکە بچەوسێننەوەو لەپێناو بەرژەوەندی شەخسی و تایبەتی خۆیان، پێشێلی مافی مرۆڤەکانی دیکە بکەن.\n2-هەمو مرۆڤێک خاوەنی ئازادی خۆیەتی، دەتوانێت بە ئاسانی ئامانجە شەخسییەکانی خۆی دیاری بکات و کار بۆ بەدەستهێنانیان بکات.\n3-بەدیهێنانی ژینگەیەکی کۆمەڵایەتی دیموکراسی، واتە ژینگەیەکی ئازاد تێیدا مرۆڤەکان بتوانن بەشداربن لەو بڕیارانەی پەیوەندییان بە چارەنووس و ژیان و ئایندەیانەوە هەیە. لەم ژینگەیەدا کەسی خاوەن دەسەڵات و فەرمانڕەوا ناتوانێت بە تەنها هەر خۆی بڕیاری چارەنوسساز بدات. تراژیدیای جەنگی جیهانی یەکەم و دووەم، ئەوەی فێرکردین کە نابێت بڕیاردان لە چارەنووسی جیهان یان میللەتان، بە ویست و حەزی تاکە کەسەکانەوە بێت، بە تایبەت ئەو تاکە کەسانەی خاوەنی هێز و دەسەڵاتن. چونکە هیچ دوور نییە ئەو هێزو دەسەڵاتە بۆ کۆمەڵکوژی و ماڵوێرانی و جەنگی ناوخۆیی و جیهانی بەکاربهێنرێت. لە راستیدا بیرۆکەی مافەکانی مرۆڤ ئا لێرەوە سەریهەڵداو داوای ئەوە دەکات هەموو خاوەن هێز و دەسەڵاتێک، پارێزگاری لە مافەکانی مرۆڤ بکات و پێشێلیان نەکات.\nتایبەتمەندییەکانی مافەکانی مرۆڤ\nدەکرێت ئەم تایبەتمەندیانەی خوارەوە بۆ مافەکانی مرۆڤ دەستنیشان بکەین:\n*مافەکانی مرۆڤ نە دەکڕدرێت نە دەفرۆشرێت و نە بە میرات دەمێنێتەوە. زۆر بە سادەیی مافەکانی مرۆڤ موڵکی سەرجەم مرۆڤەکانە و رەگوریشەی لە هەموو تاکێکدا داکوتیوە.\n*مافەکانی مرۆڤ بۆ سەرجەم ئینسانەکان یەک شتە، بێ رەچاوکردنی رەگەز یان ئاین یا بیروڕای سیاسی یا ئەسڵ و فەسڵی سیاسی و کۆمەڵایەتی و نەژادیی. خەڵکی هەموویان بە ئازادی لەدایکدەبن، بۆیە هەمویان خاوەنی مافەکانی مرۆڤن و لە وەرگرتنیدا هیچ جیاوازییەکیان نییە. بە مانایەکی وردتر مافەکانی مرۆڤ جیهانییەو بۆ هەموو کەسێکە.\n*مافەکانی مرۆڤ نابێت و ناکرێت پشێلبکرێت یان لە مرۆڤ وەربگیرێتەوە. هیچ کەسێک مافی ئەوەی نییە کەسێکی دیکە لە مافەکانی بێبەش بکات.\n*مرۆڤ بۆ ئەوەی بە کەرامەتەوە بژی، مافی ئەوەی هەیە ئازاد بێت و ئەمن و ئاسایش و ژیانێکی شایستەی بۆ دابینکرابێت. واتە مافەکانی مرۆڤ یەکەیەکی یەکگرتووەو لەیەکتر جیاناکرێنەوە.\nتاگەکان : ئازادی ئاشتی پرسی ئازادی گرنگی و بایەخی مافەکانی مرۆڤ ماف مافی مرۆڤ


◄ نتیجه: Found 32, page 1 of 4 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📅 زمان اضافه کردن Apr 22 2015 8:58PM\n👁 اێ بەخشە 4,551 گل سئرکریائە(دێینە)\n... [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 22-4-2015 20:58:20\n📅 زمان اضافه کردن Sep 4 2016 11:48AM\n👁 اێ بەخشە 5,092 گل سئرکریائە(دێینە)\nبەردی مەڕمەڕی وەنەوشەیی یان (سور) کە بەرهەمی چیاکا [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 3 1 ✔ 84% ✍ م.ب. 4-9-2016 11:48:52\n📅 زمان اضافه کردن Jan 5 2010 7:54PM\n👁 اێ بەخشە 7,888 گل سئرکریائە(دێینە)\nیەکەم بەرهەمی کارگەی دەرمانی ئاوامێدیکای کوردییە ل [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 5-1-2010 19:54:26\n📅 زمان اضافه کردن Jul 6 2017 2:16AM\n👁 اێ بەخشە 9,652 گل سئرکریائە(دێینە)\nرووداو - هەولێر پێشانگەی کاری دەستی لە بازاڕی د [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 14 1 ✔ 99% ✍ ئـ.ئـ.ف. 6-7-2017 2:16:27\n📅 زمان اضافه کردن Sep 2 2017 8:06PM\n👁 اێ بەخشە 3,253 گل سئرکریائە(دێینە)\nلە یەکێک لە گوندەکانی سنووری قەزای پێنجوێن، دروستک [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ ئـ.ئـ.ف. 2-9-2017 20:06:00\n📅 زمان اضافه کردن May 25 2020 5:42PM\n👁 اێ بەخشە 87 گل سئرکریائە(دێینە)\nڕەشک یەکێکە لە بەرهەمە گرنگەکانی کەلتور و نەریتی د [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 98% ✍ ج.ع.ئـ. 25-5-2020 17:42:37\n📅 زمان اضافه کردن Jan 22 2019 4:48PM\n👁 اێ بەخشە 2,035 گل سئرکریائە(دێینە)\n... [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 62% ✍ هـ.ب. 22-1-2019 16:48:12\n📅 زمان اضافه کردن Sep 4 2016 3:07PM\n👁 اێ بەخشە 13,279 گل سئرکریائە(دێینە)\nقەزوان لەکوێستانەکانی کوردستان بەتایبەتی سنووری پا [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 8 ✔ 84% ✍ ن.ئـ. 4-9-2016 15:07:56\n📅 زمان اضافه کردن May 27 2015 4:25PM\n👁 اێ بەخشە 4,000 گل سئرکریائە(دێینە)\nکارگەی جگەرەی زەلی شاور یەکێک لە کۆنترین جگەرە و پ [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 2 1 ✔ 99% ✍ م.ب. 27-5-2015 16:25:00\n📅 زمان اضافه کردن Sep 18 2018 10:37AM\n👁 اێ بەخشە 3,358 گل سئرکریائە(دێینە)\nباسوق چیە ؟ باسوق شیرینیەکی سروشتی کوردەواری زۆر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 3 0 ✔ 84% ✍ م.ب. 18-9-2018 10:37:29