کورته‌یه‌ک له ژیانی خه‌باتکاری مه‌زنی کورد “میر جه‌لاده‌ت به‌درخان” – Rojpress| ڕۆژپرێس\n2011/12/17 2011/12/17 Rojpress\nکورته‌یه‌ک له ژیانی خه‌باتکاری مه‌زنی کورد “میر جه‌لاده‌ت به‌درخان”\nمیر جه‌لاده‌ت به‌درخان ناوی ته‌واوه‌تی بریتییه له(میر جه‌لاده‌ت كوڕی ئه‌مین عالی كوڕی به‌درخان پاشا)یه، له‌ڕۆژی ٢٦ی نیسانی ساڵی ١٨٩٧ له‌شاری ئیستانبوڵ له‌دایكبووه. هه‌ر له‌پایته‌ختی ئه‌وسای ئیمپراتۆریه‌تی عوسمانی خوێندنی سه‌ره‌تایی‌و ناوه‌ندی‌و فێرگه‌ی به‌رزی (یاسا)ی ته‌واوكردووه. پاش سه‌ركه‌وتنی بزووتنه‌وه‌ی كه‌مالیزم، (ئه‌مین پاشا)و سێ كوڕی ناچاربوون بچنه میسرو له‌وێ نیشته‌جێبن.\nجه‌لاده‌ت‌و كامه‌رانی برای چوونه ئه‌ڵمانیاو ئه‌و ماوه‌ی هه‌شت ساڵه‌ی ئه‌وێی به‌فێڕۆ نه‌داو خۆی فێری زمانی ئه‌ڵمانی كرد.\nجه‌لاده‌ت خۆی گه‌یانده شۆڕشه‌كه‌ی شێخ سه‌عیدی پیران‌و دوای شكستی شۆڕشه‌كه‌ش دیسانه‌وه توركیای جێهێشته‌وه. رۆژی ٢٥ی ئابی ساڵی ١٩٣٠ له‌سوریا باوكی كۆچی دوایی كرد. جه‌لاده‌ت هه‌ر له‌وێ سه‌رقاڵی ده‌ركردنی ڕۆژنامه‌و گۆڤاری كوردی بوو. له١٥ی ئایاردا گۆڤاری (هاوار)ی ده‌ركرد كه تـا پێنجی ته‌مموزی ساڵی ١٩٤٣ به‌رده‌وامبوو. پێشتریش گۆڤاری (ڕۆناهی)ی ده‌رده‌كرد كه هه‌فتانه بوو، جه‌لاده‌ت به‌ته‌نیا ئه‌م گۆڤاره‌ی به‌ڕێوه‌ده‌برد به‌نووسین‌و پیتچنین‌و چاپ‌و بڵاوكردنه‌وه‌ی.\nجه‌لاده‌ت به‌ناوی (نهێنی ـ خوازراو)ه‌وه نووسینه‌كانی خۆی بڵاوكردووه‌ته‌وه. له‌پێشه‌نگی ئه‌وكه‌سانه‌یه كه پیتی لاتینیان بۆ نووسینی كوردی به‌كار‌هێناوه، زمانه‌كانی فـارسی، توركی، عه‌ره‌بی، یۆنانی، ئه‌ڵمانی، فه‌ره‌نسی، ئینگلیزی‌و رووسی زۆر به‌باشی زانیوه.\nكتێبێكی له‌سه‌ر ڕێزمانی كوردی نووسیوه كه ته‌نیا به‌شێكی چاپكراوه‌و به‌شه‌كانی دیكه‌ی هێشتا هه‌ر ده‌ستنووسن. فه‌رهه‌نگێكی به‌كوردی‌و یه‌كێكی دیكه‌ی كوردی – فه‌ره‌نسی هه‌یه. ژماره‌یه‌كی زۆری ڕووناكبیرانی كورد، له‌ده‌وری جه‌لاده‌ت به‌درخان‌و گۆڤاره‌كانی كۆببوونه‌وه. جه‌لاده‌ت ئه‌مین عالی به‌درخان رۆژی ١٥ی ته‌مموزی ساڵی ١٩٥١ له‌شام كۆچی دوایی كرد.\nمیر جلادت بدرخان\nمیر جەلادەت بەدرخان\nPrevious رنجنامه زندانی سیاسی عثمان مصطفی پور\nNext یەڵدا بە دوو گوللە کوژرا


ئاواره، بێ له ماڵه‌كه‌ی چی دیكه‌ی نییه\nدوو شت ره‌وشی ئاواره ده‌خه‌نه روو، یه‌كه‌م: یادگه‌ی، دووه‌م: ماڵه‌كه‌ی.\nسه‌باره‌ت به یه‌كه‌میان، ئه‌و له شوێنی ئاواره‌ییه‌كه‌یدا، هه‌رچه‌ندی ده‌ستكه‌وت و خێر و بێر و خۆشیی به‌ده‌ست بهێنێت، به‌رامبه‌ر به یاده‌وه‌رییه‌كانی هیچ نین. سه‌باره‌ت به دووه‌میشیان، ئه‌و له شوێنی نیشته‌جێبوونی له ئاواره‌ییدا هه‌رچیی ده‌ست بكه‌وێت، ئه‌وه وای لێ ناكات ده‌ست له ماڵ و زێدی خۆی هه‌ڵگرێت، هه‌ر له خۆشیدا، نه‌خشه‌ی ئاینده‌ی گه‌ش و رووناكی بۆ خۆی كێشاوه.\nهه‌ڵبه‌ت، ئه‌وی دووه‌میان ده‌فه‌ری یه‌كه‌میانه، ئه‌گه‌ر یه‌كه‌میان واتا و ئاماژه بێت بۆ ناسنامه، ئه‌وا سه‌ره‌تا و كۆتای ناسنامه وابه‌سته‌ی شوێنه، ئاخۆ چ شوێنێك هه‌یه، كه كاریگه‌ری بخاته سه‌ر ده‌روون، بێ له‌و شوێنه‌ی ئه‌و تێیدا گه‌وره بوو، هه‌روه‌ها هۆش و گۆشی تێدا په‌یدا كرد و خۆی و ژینگه‌كه‌یشی ناسی؟\nهه‌ر بۆ دووپاتكردنه‌وه، یه‌كه‌مین هۆشیاریی مرۆڤ له زێدی یه‌كه‌میدا ده‌بێت، ئه‌م زێده‌ش هۆشیاری داده‌مه‌زرێنێت، یادگه‌ش هه‌ر له‌وێدا لانه ده‌نێته‌وه.\nپه‌یوه‌ست به‌م باسه، ئاواره هه‌رچه‌ندی ساڵانێك به‌سه‌ر مانه‌وه‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و شوێنه‌ی كه تێیدا له‌دایك بووه، به‌سه‌ر ببات، ئه‌وا خه‌می سه‌ره‌كیی ئه‌و هه‌رده‌م گه‌ڕانه‌وه‌یه بۆ زێدی ره‌سه‌نی خۆی.\nئاواره هه‌میشه له‌گه‌ڵ په‌نابه‌ردا جیاوازه، به‌ده‌ر له تێگه‌یشتنمان له جووته زاراوه‌یه‌ك، كه دوو واتای جیاوازیان هه‌یه، ره‌هه‌ندی هه‌ردووكیشیان جودایه. ئاواره ئه‌و كه‌سه‌یه، كه به هۆی شه‌ڕ یان كاره‌ساتێكه‌وه له شوێنی خۆی كۆچ ده‌كات، ئه‌م شته تا راده‌یه‌كی زۆر بۆ په‌نابه‌ریش هه‌ر وایه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئاواره له په‌نابه‌ر جودا ده‌كاته‌وه، ئاواره سنووری وڵاتی خۆی نابه‌زێنێت. ئاواره شوێنێكی وڵاته‌كه‌ی به‌ره‌و شوێنێكی دیكه جێ ده‌هێڵێت، به‌ڵام په‌نابه‌ر روو له وڵاتانی دیكه ده‌كات.\nجیاوازییه‌كی دیكه‌ش هه‌یه، په‌نابه‌ر له وڵاتی دووه‌مدا كۆمه‌ڵێك ده‌ستكه‌وت به‌ده‌ست ده‌هێنێت، كه‌چی ئاواره ئه‌م جۆره ده‌سكه‌وتانه‌ی نییه.\nهه‌ڵبه‌ت مافی گه‌ڕانه‌وه بۆ هه‌ردووكیان ده‌سته‌به‌ره، ئه‌گه‌ر هه‌لومه‌رجی گه‌ڕانه‌وه ده‌سته‌به‌ر بێت، هیچ ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاتێك ناتوانێ به‌رهه‌ڵستی بكات.\nمه‌رجی گه‌ڕانه‌وه ئاره‌زوومه‌ندانه گه‌ڵاڵه ده‌بێت، هه‌روه‌ها مه‌رجی ئاسایش و ئارامییش ده‌بێت ده‌سته‌به‌ر بێت.\nله دۆخی ئێمه‌ی كورددا لە رۆژئاوای کوردستان، یه‌كه‌مین ئه‌ركی هێز و لایه‌نانی سیاسی و مه‌ده‌نی ئه‌وه‌یه، كار بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره بكه‌ن، ناشڵێین په‌نابه‌ران، چونكه كاره‌كه لێره‌دا درێژه ده‌كێشێت، هه‌روه‌ها له پتر له ئاستێكیشدا كاری ده‌وێت.\nئێمه سێ شاری سه‌ره‌كیمان هه‌ن، كه خه‌ڵكیان ئاواره بوون، ناشتوانن بگه‌ڕێنه‌وه، چونكه مه‌رجی ئارامی و ئاسایشیان تێدا به‌دی نه‌هاتووه. ئه‌و هێزانه‌ی ئه‌و سێ شاره‌ی ئێمه‌یان داگیر كردووه، ئاسته‌نگ ده‌نێنه‌وه، به‌وه‌ی كه خه‌ڵك به گرتن یان سه‌رانه وه‌رگرتن یان تۆمه‌تباركردنیان به‌وه‌ی سه‌ر به لایه‌نێكی سیاسی بوون، گوشاریان ده‌خرێته سه‌ر.\nله كاتی هێرشه‌كه‌ی توركیا و داگیركردنی عه‌فرین، خه‌ڵك له ترسی زه‌بر و زه‌نگی ئه‌و چه‌كدارانه‌ی كه هه‌ر هاتنه نێو عه‌فرینه‌وه هه‌ڕه‌شه‌یان له خه‌ڵك كرد، خه‌ڵكیش ناچار ئاواره بوون، چه‌كدارانی داگیركه‌ر كه‌وتنه گرتن و راوه‌دوونان و كوشتن و رفاندنی خه‌ڵك و سه‌پاندنی هه‌لومه‌رجی سه‌خت و ئه‌سته‌م به‌سه‌ر ژیانی خه‌ڵكدا. له سه‌ریكانی و گرێ سپی، هه‌مان شێواز و رێكار گیرانه به‌ر.\nپێم سه‌یر نییه، ئاواره‌ی كورد نازانێت چی بكات، له لایه‌كه‌وه مانه‌وه‌ی له شوێنی خۆی، موڵك و سامانی ده‌خاته به‌ر مه‌ترسییه‌وه، له لایه‌كی دیكه‌وه، گه‌ڕانه‌وه‌ی بێ دڵنیایی، قورس له‌سه‌ری ده‌كه‌وێت. له‌نێوان هه‌ردوو ئه‌گه‌ریشدا، ده‌سه‌ڵاتی داگیركه‌ر له‌بنه‌چه‌وه حه‌ز به گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره ناكات، هه‌ر زووش ئه‌و ده‌سه‌ڵاتی داگیركه‌ره كه‌وته گۆڕینی سیمای شاره‌كان و ده‌سكاریكردنی ئه‌ندازه‌ی دیموگرافیای ئه‌و شوێنانه.\nهه‌ڵبه‌ت، دوو شت به لای كه‌مه‌وه، ره‌وشی ئاواره دیاری ده‌كه‌ن، یه‌كه‌میان په‌یوه‌ندیی به به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌وه‌وه هه‌یه، به‌وه‌ی ماڵه‌كه‌ی له‌ده‌ست ده‌دات و دواتر موڵك و زه‌وی و زاری، دووه‌میشیان په‌یوه‌ندیی به به‌رژه‌وه‌ندیی نیشتمانه‌وه هه‌یه، كه نه‌گه‌ڕانه‌وه واته ئاسانكردنی گۆڕینی دیموگرافیا. له‌نێوان هه‌ردوو دۆخه‌كه‌شدا، ده‌بینین ئاواره له‌به‌رده‌م ئه‌ركی قوربانیدان، یان سه‌ركێشیكردندایه، بۆیه‌ش ده‌ڵێین سه‌ركێشی، چونكه هیچ لایه‌نێكی سیاسی به كرده‌نی ئه‌رك و رێڕه‌وی گه‌ڕانه‌وه‌ی نه‌گرتوونه‌ته ئه‌ستۆ، چاودێرییه‌كی نێوده‌وڵه‌تی و نێونه‌ته‌وه‌ییش، به‌داخه‌وه بۆ ئه‌م پرۆسه‌یه نییه.\nماوه‌ته‌وه بڵێین، هێزه‌یلی سیاسیی كورد له‌به‌رده‌م ئه‌ركێكی نه‌ته‌وه‌یی و ئه‌خلاقیدان، نیشتمانیی ئه‌وه‌یه رێ له گۆڕینی دیموگرافی بگرن، ئه‌خلاقییش ئه‌وه‌یه مافی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره بۆ زێدی خۆی و پاراستنی موڵك و سامانیان مسۆگه‌ر بكه‌ن. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، ئایا هێزه‌یلی سیاسیی كورد، گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره‌یان خستووه‌ته نێو پێشینه‌ی خه‌باتی خۆیان؟\nوتاره‌كه به دوو په‌یڤ: "ره‌نگه بێ له سه‌ركێشی، هیچ بژاره‌یه‌كی دیكه‌مان نه‌بێت".


کەمکردنەوەى ژمارەى پەرلەمانتاران\nلیژنەى هەموار کردنەوەى دەستور لە سەرۆکایەتى کۆمارى عێراق کارەکانى تەواوکرد، ئەندامێکى لیژنەکەش دەڵێت، دەیانەوێت هەموارکردنە لە پەرلەمانەوە تێپەڕێت و لەگەڵ هەڵبژاردنەکەدا ئامادە بکرێت.\nلە لێدوانێکيدا بۆ ڕۆژنامەى سەباح کە "ناس کورد" بەدواداچوونى بۆ کردووە، موحسین سەعدون، ئەندامى لیژنەى هەموارکردنەوەى دەستورى (20ى کانوونى دووەمى 2021) ڕایگەیاندووە، لیژنەکە بەسەرۆکایەتى دکتۆر عەلى شوکرى، گەورە ڕاوێژکارى سەرۆکایەتى کۆمار و ئەندامێتى 25 مامۆستا و پسپۆڕى یاسایى دەستورى کارەکانى تەواوکردووە و تەنها پێداچونەوەی ماوە.\nوتیشى، لە گرنگترین ئەو مادانەى کە هەمواردەکرێتەوە مادەى تایبەت بەکەمکردنەوەى ژمارەى پەرلەمانتارانە لە 329 ئەندامەوە بۆ 180 ئەندام، سەربارى مادەى 76 کە بەشێوەى بنەڕەتى هەموارکراوەتەوە کە تایبەتە بەڕاسپاردنى کاندیدى گەورەترین فراکسیۆن بۆ پێکهێنانى کابینەى وەزیران.\nئەندامەکەى ئەو لیژنەى سەرۆکایەتى کۆمار ئەوەشى ئاشکرا کردووە، لیژنەکەیان بەباشى دەزانێت دەسەڵاتەکانى سەرۆک کۆمار زیاتر بکرێت وەکو لەوەى ئێستا هەیە کە زیاتر پڕۆتۆکۆڵییە، ئەوەش لەبرى ئەوەى بکرێتە سیستمى سەرۆکایەتى وەکو خۆپیشاندەرانى تشرین داوایان دەکرد.\nسەعدون دەشڵێت، ئاستەنگەکانى گۆڕینى سیستم لە پەرلەمانیەوە بۆ سەرۆکایەتى پێویستى بە هەموارکردنەوەى دەستورى هەیە، ئەو هەموارکردنانەش کە کردوویانە باشترینیانە لەوانەى کە پێشتر پێشکەش کراون.\nباسى لەوەش کردووە، ئیرادەیەکى سیاسى هاوبەش هەیە بۆ تێپەڕاندنى ئەو هەموارە و دەنگدان لەسەرى لە پەرلەمانەوە بۆ ئەوەى لەگەڵ هەڵبژاردانەکانیشدا هەموارکردنەوەى دەستوریش ئامادە بکرێت.


نامەی ژمارە ٢٥ ، بەشی دووهەم. وەرگێرانی کەماڵ حەسەن‌پوور – Giareng\nکاتێک کە ڕۆژ بۆوە من لێکۆڵینەوەم کرد بزانم چییان لێ دزیوم و بۆم دەرکەوت سەرجەم شتە پێویستەکانم لەکیس چووبوون. کڵاوخودە چێوپەمەیەکەم، چەکمەکانم، دەستەوانەکان، چەتری هەتاو، گۆرەوی، سەرجەم لیباسەکانی ژێرەوە کە هێندە نەبوون، گشت شانەکانم، خاولی، سابوون، مەقەست، دەرزی، دەزوو، ئەنگوستیلەی دروومان، چەند چەقوی باش کە عەزیز زۆر خوازیاریان بوو و هەموو ڕۆژێک سێ چوار جار کەڵکیان لێوەردەگیرا، دەسرەیەکی گەورەی ئاوریشم کە تەمەنی سەد ساڵ دەبوو و من بۆ خۆ پاراستن لە هەتاو بەخۆم دادەدا، ماسکەکەم، کیفی دەمانچە، کلیلە، قەڵەم، فڵچەی ڕەسم کێشانەوە، ڕەسمی کێشراوە، یادداشتی سەفەران و لیوانێک، گشتی دزرابوون. لە هەموو شتێک خراپتر ئەوە بوو کە پێنووسە زێڕەکەم، کە لە هەژدە ساڵی ڕابردوودا پێم نووسیبوو، ئەویش دیار نەمابوو. جگە لەمانە، بۆ ڕزگاربوون لە ماوەی دوور و درێژی چاوەڕوانیی هەڵدانی خێوەتەکەم، و کاتژمێرەکانی پشوودان کە ناچارم لە سەر جێگاکەم پێش خەوتن بیبەمە سەر، گوڵدۆزییەکی مەزنم لە ڕووی نەخشەیەکی کۆنی ئیرلەندی دەستپێکردبوو، نەخشی عەڕەبیی بە ڕەنگی ڕەش، نەخش و نیگاری لە ڕەنگی قەیسی، سەوزی کەمڕەنگ، پەمبەیی و شین بە کەناری زەرد. زۆر چێژم لەم کارە وەردەگرت، و بۆ پشوودانی ماوەی ئەم سەفەر حیسابم لەسەر دەکرد. ئەویش لەگەڵ گشت ئاوریشم و زێڕ وەک کۆتاکەرەوەی کارەکە بردبوویانن. ئێستا لە دوای کۆتایی مارشە درێژەکاندا هیچ شتێک نییە بیکەم، و زۆر بە سەختی دەتوانم بەو پێنووسە بنووسم و ئامرازی نیگارکێشاونەوەکانیشم لە کیس چوون، داهاتوویەکی وەڕەزکەر چاوەڕوانمە. ئەگەر شاربان سەرپێچی نەکردبا و لە پشت چادرەکەم وێستابا ئەمە نەدەهاتە پێش. ئێستا دەزانم چۆنە بۆ ئوروپاییەک کە بێ شتە “پێویستەکانی ژیان” بی و ناتوانم تا سێ حەوتووی تر قەرەبوویان بکەمەوە.\nکاروانەکە کاتژمێر ٩ هات و من زوو چوومە ناو خێوەتەکەم و زۆربەی کاتی ئەو ڕۆژم بۆ دروست کردنی کڵاوێک بە لول کردنی کەتان و لۆکە لە ناو دەستە سڕان و دروونیان وەک جۆرە شەدەیەک بە دەرزی تەبەنە و قەیتان کە لە میرزام وەرگرتبوو تێپەڕ کرد. من توانیم لە گوندییەک جووتێک کڵاشی دەستی دوو – بەکەڵکترین کەوش، کە لای سەرەوەی لە قەیتانی ئەستوورە کە لێرە ژنان دەیچنن و لە لای بەختیارییەکان پیاوان دەیچنن پێکهاتووە، و بنەکەیان پەڕۆی لێکدرواوی کوتراوە. ئەم بن و سەرەکەیان بە پڵیتە چەرمی ئەستوور لێکدرواون و لە شوێنی پاشنە و پەنجەی لاق وێکهاتوونەوە. کڵاش زۆر ڕاحەت و خۆشن و بۆ کەشوهەوای وشک و بۆ سەرکەوتنی چیا خۆڕاگرترین کەوشن. لەگەڵ ئەوەشدا دەبێ بە باشترین شێوە بەرەوڕووی ناخۆشیی لە کیس چوونی شتەکانم ببمەوە. ” گریان بۆ شیری ڕژاو بێ سوودە!.”\nڕۆژی پێشتر، کاتێک کە وەڵاغدارەکان میرزایان لەسەر وەڵاغەکەی ڕاکێشا خوار و ئەو بە ڕێککەوتننامەکە هەڕەشەی لێیان لێکرد، ئەوان وڵامیان داوە کە ئەوە درۆیە و ئەوان هیچ ڕێککەوتنێکیان جگە لە گەیاندنی من بۆ ورمێ لە ماوەی ٢٠ ڕۆژدا نەکردووە و کە ئەوان لە شازادەی حاکمی هەمەدان ناترسن، ” چونکە ئەو هەمیشە خەوتووە، و فەڕەنگییەکەش تەنیا خانمێکە.” من پەیامم بۆ ناردن کە پێم خۆشە نیوەڕۆ کوولتەپە جێهێڵم. ئەوان وەڵامیان داوە کە جووڵەی ناکەن. من لە ژێر دەسەڵاتی ئەوان دابووم، چونکە ئەوان پێشەکیی پارەی حەوت ڕۆژیان وەرگرتبوو و منیش چیتر باسی وەڕێکەوتنم نەکرد. بەڵام، لای نیوەڕۆ میرزام نارد تا ڕێککەوتننامەکەیان بۆ بخوێنێتەوە و شاربان و باوکی نەیاندەتوانی حاشا لە ڕەسەنایەتیی مۆرەکە بکەن، و کەسێکی بەتەمەنی گوندەکە کە خوێندەوار بوو شاهیدیی دا کە میرزا دروستی خوێندۆتەوە.\nئەوکات دیتیان کە خۆیان خستۆتە “چەرمەسەرییەوە” و وەڵامیان نارد کە دڵفراوانیی خۆیان بە گوتنی “لاقەکانت [کەوشەکانت] لە سەر چاوانمانە” نیشان بدەن، ڕستەیەک کە بۆ نیشاندانی دڵفراوانی دەگوترێ. من ئەوڕۆژی خۆم تێنەگەیاندن، بەڵام لە کاتی خۆرئاوابووندا ناردم بە دوای شاربان و بە میرزام گوت قسەکانم دەقاودەق وەرگێڕە و هەندێک قسەم لەگەڵ کرد. ” تۆ بەڵێنی خۆت شکاندووە، دەبێ دەرئەنجامەکەی وەئەستۆ بگری. هەڵسوکەوتی تۆ شەرمەزارانە و قیزەوەنە، هێندە ترسنۆکانەیە کە تۆ شایانی ئەوە نی کە پێت بگوترێ پیاو، ئەوە تەنیا شتێکە کە لە سەگباوکێک چاوەڕوان دەکرێ. دەتهەوێ بەڵێنی خۆت بەریە سەر یا نا؟ ئەو دەستی بە گریان کرد و دوولاهاتەوە بۆ لاقانم، بەڵام من بە دوودڵییەوە بە هەمان دەنگی ترسناکەوە پێیم گوت ” خاموش! برو!” (بێدەنگ بە، بڕۆ!)، خێوەتەکەم داخست.\nبیجار، ٢١ ی سێپتامبر، هێچ فارسێک باوەڕ بە قسەکانت ناکا، و ئەم خەڵکە هەژارەش باوەڕیان نەکرد کە من نامەی حاکمانی سەر ڕێگام پێیە. ئێستا ئەوان گەلێک ترساون، و دەبینن کە فەڕەنگیی، ئەگەرچی ” تەنیان خانمێکە،” ناکرێ بێ سزا هەڵسەکەوتی هەڵەی لەگەڵدا بکرێ. کاتێک کە گەیشذتمە ئێرە، تەنانەت پێش ئەوەی کە نامەی پێناساندنەوە بنێرم، حاکم فەڕاش باشییەکی بۆ بەخێرهاتن کردن و نیشاندانی میوانپەروەریی نارد و دوای ئەو، پاسەوانێکی بەهێز. پاشان شاربان دەستی بە پاڕانەوە کرد کە نەیبەمە لای حاکم، و ناچاری نەکەم کە ” دار بخوا”، و لە کۆتاییدا کاروانە مەزنەکە بە زرینگە زرینگ درێژەی بە سەفەرەکەی بەرەو باکوور دا و قەت نەمبینییەوە. ئەگەرچی ئەوان لە لایەکەوە بە شێوەیەکی دزێو ڕەفتاریان لەگەڵمدا کرد، سەرکێشییەکە تێکشکا و شتەکان ئێستا بە باشی دەچنە پێش، جگە لەوەی کە شاربان جارجار کەڵک لە دەرفەت وەردەگرێ و بێگوێیی دەکا. بەڕاستی من لە ترسنۆکیی کاراکتەری خۆرهەڵاتیی بێزارم کە ڕەنگبێ ئاکامی ساڵانێکی دوورودرێژی ستەمکاریی دەسەڵاتداران بێ.\nزۆر جێگای داخە کە دەبێ واز لە سیاسەتی مەتمانەکردن، کە لە هەموو شێوە سەفەرێکدا بەکەڵک بووە، بێنم و پێویستە کەڵک لە هەڵوێستێکی گوماندارانە وەرگرم. هەرچی ئوروپاییە پێی گوتووم، کە لە پاشا بەرەو خوار کەس مەتمانە بە باوک، برا، هاوسەر، کەسی سەرووی خۆی یا کەسی ژێر خۆی ناکا. هەمووکەس بە پارێزەوە و بە گومانداریی بە ناو هەزارتوێی ساختەچییەتی و درۆدا دەڕۆن. ئەگەر کەسێک پرسیارێک بکا، یا بۆچوونێک بدرکێنێ، یا باسی ڕاستییەک بکا، بە سەر شانانیدا دەڕوانێ بۆ ئەوەی کە بزانێ کەس گوێی هەڵنەخستووە. ٧١\nفارسێکی نەجیبزادە پێی گوتم، ” ئەم وڵاتە بە هۆی درۆ گەنیوە. فارسەکان پێش ئەوەی فێری قسەکردن بن درۆ دەکەن.” تەقریبەن هەموو ڕٶژێک کاتێک کە مرۆڤ ئاوات دەخوازێ کە مەتمانەکەر، میهرەبان و دڵسۆز بێ، مرۆڤ تووشی درۆی ئاشکرا، هەڕەشەی ترسنۆکانە و ساختەکاریی پلان بۆدانراو دەبێ و ناچاریی وریابوونی هەمیشەیی ماندوو و بێزارت دەکا.\nلێرە شێوە تۆڕێکیتر لە دەوری مسافیرانەوە تەنراوە. لە کوولتەپە، دوای دزییەکە داوام لە کوێخا کرد کە پاسەوانێکی شەوانەم بۆ بنێرێ و ئەو وەڵامی دامەوە کە ناتوانێ کەس بە بێ بڕیار بنێرێ و ئەو تەنیا تورکی دەزانێ، نامە فارسییەکە کە شازادەی حاکم لە هەمەدان پێی دابووم بەکەڵکی ئەو نەدەهات. دواتر، سوارێک، کە گوتی “پاسەوانی ڕێگاشە”، هات و گوتی کە ئەو تەنیا بەرامبەر بە سڵامەتیی مسافیران بەرپرسیارە و کە من ناتوانم داوا لە کوێخا بکەم کە پاسەوانێکم بداتێ، چونکە دوای خۆرئاوابوون کەس بە بێ ڕەزامەندی ئەو ناتوانێ لە دەروازەکان تێپەڕ بێ. من لە پێشدا دەمزانی کە هیچ دەروازەیەکی لێ نییە. ئەو داوای پێنج قڕانی بۆ هەر شەو کرد تا پارێزگاریی لە خێوەتەکان بکا. ( نرخەکەی قڕانێکە، و لە کاتی هەلومەرجی تایبەتییدا دوو قڕان). من پێمگوت کە بۆخۆمان زۆر باش دەتوانین پارێزگاریی لەخۆمان بکەین. ئێوارێ درەنگ پیاوێک کە وێدەچوو بەڕێز بێ هات و هۆشداریی داینێ کە زۆر هۆشیار بین، چونکە ئەم سوارە و یەکیتر بەڵێنیان داوە کە وەک تۆڵە ئەستێنیی بۆ ئەوەی کە بەکرێمان نەگرتوون، دزی لە خێوەتەکانمان بکەن. ئەم پیاوانە کە وا دەنوێنن پاسەوانی ڕێگا بن، هۆی ترس و ئازاری مەزنن بۆ خەڵک. ئەوان بەزۆری پارە لە کاروانەکان دەستێنن و خواردن بۆ خۆیان و ئەسپەکانیان لەوان دەستێنن، ” هەموو شتێک هەلدەگرن بێ ئەوەی کە پارەکەی بدەن.” خەڵکەکە هەروەها بەوە تاوانبارییان دەکەن کە هۆ، یا ئامرازی زۆرینەی تاڵانکردنەکانی سەر ڕێگان. ئەو ژنانە کە لە بەر دزرانی شتەکانم هاتبوون کە هاودەردییم لەگەڵدا بکەن ئەو پیاوانەیان تاوانبار کرد کە دزن، بەڵام ئەو کەسەی کە لە خێوەتەکەم هەڵات هەنگاوی لاوتر بوو.\nشاربان جارێ زۆر گوێڕایەڵە، و خزمەتکارەکانی لەسەر هەستن، و بۆ ئەوەی کە نیشان بدەن کە بەخەبەرن پەیتاپەیتا تەقە دەکەن. ڕێککەوتنی شەوانە لەگەڵ کوێخا ئەوەیە کە چاودێرێک دەستنیشان بکا کە هەر شەوەی دوو سێ جار بە دەوری کەمپەکەدا بگەڕێ بۆ ئەوەی کە بزانێ بەخەبەرە و کە بۆی [ئەسپی خانم] باشە، بۆ ئەوەی یەغدانەکە بپارێزم بە زنجیرێکی ئەستووری وەڵاغ و مێز و کورسییەکە کە چەند شتومەکی کە ماومن لەسەریانن بە گوریسێک لە تەختی خەوەکەمیان دەبەستم و تەنەکەیەک کە چەقوویەکی تێدا لە سەر هەر گۆشەی مێزەکەی دادەنێم تا ئەگەر کەسێک دەستی لێدان بە دەنگەکەی لە خەو هەڵستم.


بەرێوەچوونی رێورەسمی نەورۆز لە شاری سارپسبۆرگی وەڵاتی نۆروێژ\nوەك نەریتێكی ساڵانە، رێورەسمی نەورۆز لە شاری سارپسبۆرگی وەلاتی نۆروێژ بەشێوەیەكی بەشكۆ بەرێوەچوو.\nئێوارەی رۆژی چوارشەممە 29ی رەشەممەی 1397ی هەتاوی بەرامبەر بە 20ی مارسی 2019 بە بەشداری ژمارەیەكی بەرچاو لە كوردانی نیشتەجێی ناوچەی ئۆستفۆڵدی وەڵاتی نۆروێژ رێورەسمی ئاگری نەورۆز لە شاری سارپسبۆرگ بە شێوەیەكی بەشكۆ بەرێوەچوو.\nرێورەسمەكە لە چەند بڕگەی جیاجیای پەیامی كۆمیتەی بەرێوەبەری و شیعر و هۆنراوە پێكهاتبوو. پەیامی كۆمیتەی بەرێوەبەری ئاهەنگی نەورۆزی لە شارپسبۆرگ لەلایەن سۆران مەحمودیەوە پێشكەش كرا. لە دوای چەند هۆنراوەیەك فەرمانداری سارپسبۆرگ بەرێز سیندرا مارتینسێن بەوبۆنەوە وتارێكی پێشكەش كرد و پیرۆزبایی خۆی پێشكەش بە بەشداربووان كرد.\nلە دوای وتارەكەی سیندرا مارتینسین، چەند پارچە هۆنراوەیەكی تایبەت بە نەورۆز لەلایەن خاتوو كەژاڵ كاكەییەوە پێشكەش كرا.\nلە پاش پەیام و هۆنراوەكان ئاگری نەورۆز لەلایەن چوار كەس لە ئامادەبووان كرایەوە و بەشداربووان بە گۆڤەند و هەڵپەركێ شایی و خۆشی خۆیان بەبۆنەی نەورۆزەوە دەربری و جەژنە پیرۆزەیان بە یەكتری دەگوت.\nشایانی گوتنە ئەندامانی سازمانی خەبات لە ناوچەی ئوستفۆڵد زۆر چالاكانە بەشداری ئاهەنگی نەورۆزیان كرد.\nڕێکه‌وت: 2019-03-27 07:27:52


ئایا کۆنسۆڵی ئێرانی ڕاست دەکات کە دەڵێت ” کوردی زمان نیە و زاراوەیەکی ئێرانیە و تێکەڵەیەکە لە فارسی و عەرەبی”؟ – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / ئایا کۆنسۆڵی ئێرانی ڕاست دەکات کە دەڵێت ” کوردی زمان نیە و زاراوەیەکی ئێرانیە و تێکەڵەیەکە لە فارسی و عەرەبی”؟\nئایا کۆنسۆڵی ئێرانی ڕاست دەکات کە دەڵێت ” کوردی زمان نیە و زاراوەیەکی ئێرانیە و تێکەڵەیەکە لە فارسی و عەرەبی”؟\nگۆران حكيم 2017-12-05\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی كۆنی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئایا کۆنسۆڵی ئێرانی ڕاست دەکات کە دەڵێت ” کوردی زمان نیە و زاراوەیەکی ئێرانیە و تێکەڵەیەکە لە فارسی و عەرەبی”؟ 11,018 Views\nلەم ڕۆژانەدا کۆنسۆڵی ئێرانی لە هەرێمی کوردستان ئەم وتەیەی سەرەوەی ڕاگیاندووە. پێش ئەوەی کە وەڵامی بدرێتەوە دەبێت ئەوە بزانرێت کە کونسوڵ کەسێکی شارەزا نیە لە زمان و لە مێژوودا و زیاتر وتەکەی دەچێتە خانەی گەمەی سیاسیەوە وەک لە وتەیەکی زانستی و ئەکادیمی. سەرەڕای ئەوە لێرەدا هەوڵ دەدرێت کە بە شێوەیەکی زانستیانە شرۆڤەی ئەو وتەیە بکرێت بۆ ئەوەی بزانرێت کە تا چەند قسەکانی ڕاستە.\nپێناسەی زمان بە بەپێی فەرهەنگی ئۆکسفۆردی ئینگلیزی دەبێتە “ڕێگای گفتوگۆکردنی مرۆڤە بە شێوەی قسەکردن یان نووسین کە پێکهاتووە لە بەکارهێنانی وشەکان بەشێوەیەکی داڕێژراو و نەرێتی. هەروەها هەر ڕێگایەکی تری دەربڕین یان پەیوەندیکردنە بۆ نموونە زمانی جوڵەی لەش (body language)”\nواتە ئەو ڕێگایەی کە تاکی کورد بەکاری دەهێنێت بۆ پەیوەندیکردن، بەپێی پێناسەی زمان، زمانە و هیچ لاریەک لەوەدا نیە کە زمانی کوردی زمانە.\nئەگەر سەرنج لە چەن نموونەیەکی وشەیی سادەی فارسی و کوردیش بدەین:\nوشەی (گا) ی کوردی لە زمانی میدی و سۆمەریدا بریتی بووە لە (گو)، کەچی فارس ئەمڕۆ کردوویەتیە (گاونر). ڕەگی وشەی (ژیان) لە کوردیدا بریتیە لە (ژی) کە لە (زی) سۆمەریە هاتووە لە زمانی فارسیدا دەبێتە (زندگی). وشەی (زێی) کوردی لە (زوبی) سۆمەری هاتووە لە فاریسدا دەبێتە (رودخانە). وشەی (گەڵ) ی کورد لە (گەڵ) ی سۆمەریە هاتووە و لە فارسیدا دەبێتە (کشاله ران). وشەکان زۆرن و ئەمانە تەنها چەند نموونەیەک بوون بۆ وەڵامدانەوەی ئەو کونسوڵەی کە نە لە زمان و نە لە مێژوو دەگات.\nئەگەر کونسوڵ باس لەوە دەکات کە زمانی کوردی زمان نیە و زاراوەیە و باس لە لەیەکچوونی نێوان کوردی فارسی بکات ؛ با سەیری نموونەیەکی جیهانی بکەین. ئەمڕۆ دوو زمان هەیە کە یەکێکیان پێی دەلێن “سربی” ئەی تریان “کرواتی”؛ لە ڕاستیدا ئەم دوو زمانە بە هەموو پێوەرێک نەک دوو زاراوە نین، بەڵکو هەمان زمانن. ماگنەر دەڵێت “جیاوازییەکی گەورەتر لە نێوان ئینگلیزی بەریتانی و ئینگلیزی ئەمریکادا هەیە وەک لە نێوان کرواتی و سربیدا”. کەواتە سەرەڕای ئەوەی کە زمانەکانی کرواتی و سربی هێندە جیاواز نین، بەڵام کرواتەکان بڕیاریان داوە کە زمانەکەیان جیاوازە و ئەوان بە جیاوازی دادەنێن و جیهانیش بەو شێوەیە مامەڵەی لەگەڵدا دەکات بێ ئەوەی کە جیاوازیەکی ئەوتۆش هەبێت. لە ڕاستیدا بنەچەی زمانی کوردی زۆر لە فارسی جیاواز بووە و فارسی بەلای کوردیدا هاتووە و ئەم بابەتە بە متمانەکردنە سەر بەڵگە زمانەوانیە مێژووییەکان و لە کتێبی “کورد کێیە؟” دا بە ووردی ڕوونکراوەتەوە.\nئەمجا با بزانین مێژوونوسان چۆن پێناسەی زمانی کوردی دەکەن. مەسعودی لە سەدەی نۆیەمی زاینیدا، واتە نزیکی هەزار و دووسەد ساڵ لەمەوبەر سەبارەت کورد دەڵێت “هەر کام لە جۆری کوردەکان زمانێکی کوردی خۆیان هەیە”. واتە زاراوە کوردیەکان ڕابردوویەکی مێژوویی دێرینیان هەیە و هەموو ئەو زاراوانە بە کوردی لە قەڵەم دراون و مێژوونوسان لە ژێر خانەی زمانی کوردیدا بینیویانە.\nئەمجا بزانین زمانی کوردی لە ڕوانگەی مێژوونوسانەوە لە کام ئاستدا بینراوە. ئیبن وەحشیە نزیکی هەزار و دوو سەد ساڵ لەمەوبەر باس لە زمان و ئەلف و بێی کوردی دەکات. جا پێش ئەوەی کە بۆچوونی ئەو بخەینەڕوو، دەبێت ئەوە بزانرێت کە ئیبن وەحشیە خۆی کلدانیە و کلدانیەکان بابلیە سامیەکان بوون کە سەرچاوە مێژووییەکان بە خەڵکانی خاوەن زانست و شارستانیەت لەقەڵەمی داون.\nئیبن وەحشیە خۆی ئاماژە بە کێبڕکێی زانستی دەکات لە نێوان کورد و کلدانیدا نەک فارس و کلدانی. ئیبن وەحشیە دەڵێت “کلدانیەکان زاناترین خەڵکی سەردەمی خۆیان بوون و شارەزای هەموو زانست و هونەرێک بوون. یەکەم کەس کوردەکان بوون کە دەیانویست بگەنە هاوشانیان و کێبڕکێکەریان بن، بەڵام بە دڵنیایی جیاوازی نێوان ئەم دوو میللەتە زۆر ڕوونە. کارامەیی کوردەکان لە زانستی کشتوکاڵ و تایبەتمەندی ڕووەکدا دەردەکەوێت.” لە شوێنێکی تردا قسەکەی خۆی بە شێوەیەکی تر دووپات دەکاتەوە و سەبارەت ئەلفوبێی کوردی دەڵێت “من لە بەغدا سی  کتێبم بینی کە بەو ئەلفوبێیە نووسرابوون، لە شام دوو کتێبم لەوانە لەلا بوو، کتێبێکیان سەبارەت به ڕواندنی مێو و دار خورما و کتێبێکەی تریان سەبارەت بە کێشەکانی ئاو و چۆنێتی دەرهێنانی بوو لە ناوچە نەناسراوەکاندا. من ئەو کتێبانەم لە زمانی کوردیەوە وەرگێڕایە سەر زمانی عەرەبی بۆ ئەوەی کە مرۆڤایەتی سوودی لێ ببینێت “.\nئیبن وەحشیە لە کتێبەکەیدا بە ڕوونی دەڵێت کە دوژمنایەتی نێوان کورد و کلدانی لەسەر ئەوە بووە کە کورد خۆی بە خاوەنی سەرەتای زانست و نووسین داناوە و ئیبن وەحشیە دەڵێت ” بەڵام وانیە، بەڵکو ئەوان ئەو زانیاری و هونەرانەیان تەنها لە کلدانیەکانەوە بە دەست گەیشتووە و کلدانیەکان لەوانەدا لەوان کۆنترن، لەبەر ئەوە هەمیشە دوژمنایەتی لە نێوانایاندا بەردەوامە.” دیارە ئیبن وەحشیە وەک کلدانیەک پشتگیری لە نەتەوەکەی خۆی دەکات؛ سەرەڕای ئەوە دان بەوەدا دەنێت کە کورد لە زانستی کشتوکاڵ و تایبەتمەندی ڕووەکدا لە کلدانیەکان زاناتر بووە.\nواتە وەک روونکرایەوە بەپێی پێناسەی زمان و بەپێی بەڵگە مێژووییەکان، زمانی کوردی زمانێکی دێرینی ڕەسەنە و دێرینترە لە زمانی فارسی و زمانی زانست و هونەر بووە و هیچ کەموکوڕیەکی نیە لەوەی کە بە زمانێکی سەربەخۆ و ڕەسەن دابنرێت. هەرچەندە بەپێی پێاسە زانستیەکان دەتوانرێت بگووترێت زمانی فارسیش زمانە بەڵام ئەگەر بەپێی پێوەر و پێناسەی تایبەتی ئاغای کونسوڵی ئێرانی تەماشای زمان بکەین با بزانین فارسی خۆی زمانە؟\nئەگەر ڕستەیەکی فارسی بە نموونە بهێنینەوە بۆ نموونە:\n“تنظیم تظاهرات بە منافع ملت است”\nئەگەر سەرنج بدەین ئەو ڕستەیە جگە لە “است” و “بە” هیچ بەشێکی ئەو ڕستەیە فارسی نیە و هەمووی عەرەبیە، تەنانەت فارس هاتوون ئامرازی بەکۆکردنی (ات) ی عەرەبیشیان وەک خۆی وەرگرتووە و نەک هەر لە ڕووی وشەکاریەوە، بەڵکو لە ڕووی ڕێزمانیشەوە فارسی هەندێک لایەنی بە تەواوی لە عەرەب وەرگرتووە.\nلە ڕاستیدا فارسی نوێ زمانێکی تازەی دروستکراوە لە تێکەڵێک لە زمانی پەهلەوی و کوری و عەرەبی؛ گەر عەرەبی و پەهلەوی و کوردی لە فارسی دەربهێنین، ئەوا فارسی هەقایەتی منداڵانی سادەشی بە زەحمەت پێ دەگێردرێتەوە.\nواتە بەپێی پێناسەی ئاغای کونسوڵی ئێرانی، فارسی زمان نیە و تێکەڵێکە لە هەموو شتێک.\nگەر باس لە ئێرانی بوونی کورد بکرێت، لە ڕاستیدا ئەم بابەتەم لە کتێبەکەم و لە دوو وتاردا بە تەواوی ڕوونکردۆتەوە و دەردەکەوێت وشەکانی ئێران و ئێرانی و ئاری، تەڵە و فێڵیکی نازانستیی فارسە بۆ داگیرکردنی فەرهەنگی کوردی و سڕینەوەی هەموو مێژووی خەڵکانی ناوچەکە لە ژێر چەند دەستەواژەیەکی بێمانای نازانستیدا کە هیچ مانا نادەن.\nدەمێنێتەوە سەر فەرهەنگی فارسی. من باس لە بۆچوونی خۆم ناکەم و پەنا بۆ بەڵگەنامە مێژووییەکان دەبەم. سترابۆ نزیکی دوو هەزار ساڵ لەمەوبەر بە ڕوونی ئەم بابەتە باس دەکات و دەڵێت ” ئەوەی ئەمڕۆ پێی دەگووتڕیت تیربازی و ئەسپ سواری، فارسەکان لە میدەکانیان(کوردەکان) دزیوە و مامەڵەکردن لەگەڵ پاتشا و دابونەرێتی پاتشایی و قوربانی و خواپەرستی، فارسەکان لە میدەکانیان وەرگرتووە. ئەم ڕاستیە بە تەواوی لە جلوبەرگیاندا دەردەکەوێت. کڵاو و ستارە و کلێتە [چەند جۆرێک لە کڵاون] و شەرواڵ، بۆ ناوچەی ساردی باکور گونجاون، وەک وڵاتی میدیا و بە هیچ شێوەیەک بۆ خەڵکی باشور نەگونجاوە.”\nئەم بۆچوونە نزیکی دوو هەزار و چوار سەد ساڵی لەمەوبەر بەشێوەیەکی تر لای هیرۆدۆت دەردەکەوێت کاتێک کە سەبارەت بە فارسەکان و وەرگرتنی خوای ئەللات- ی عەرەبەکان دەڵێت ” دوایی تر دەستیان کرد بە پەرستنی Urania کە لە عەرەب و ئاشوریەکانەوە وەریان گرتووە. ئاشوریەکان ئەو خوا مێیە بە Mylitta ناو دەبەن و عەرەبەکان بە ئەللات”. هیرۆدۆت نزیکی هەزار ساڵ پێش هاتنی ئاینی ئیسلام ئاماژەی بە کاریگەری فەرهەنگی عەرەبی کردووە لەسەر فارسەکان و ئەگەر سەیری وێنە تەمەن سەد ساڵەکانیش بکەین، دەبینین ئەو بۆچوونە ڕاستە لەبەر ئەوەی کە ئافرەتی فارس لە ژێر کاریگەری فەرهەنگی عەرەبیدا لە عەرەب زیاتر خۆی پێچاوەتەوە و حیجابی کردووە (بڕوانە وێنەکان). هیرۆدۆت جارێکی تر دەڵێت “هیچ نەتەوەیەک هێندەی فارسەکان بە خێرایی دابونەریتی بێگانە وەرناگرێت. بەو جۆرە جلوبەرگی میدیەکانیان وەرگرتووە و بە جلوبەرگێکی لەوەی خۆیان بەرزتر سەیری دەکەن و لە کاتی جەنگدا زرێپۆشی لەشی میسیری بەکاردەهێنن. هەر شتێکی خۆشگوزەرانی ببیستن دەستبەجێ دەیکەنە هی خۆیان و بەو جۆرە لەو شتانەی تر، لە یۆنانیەکانەوە ئارەزوو و زەوق فێربوون. هەر یەکەیان چەند ژنیکیان هەیە و ژمارەیەکی زیاتر کەنیزەکیشیان هەیە”.\nواتە ئەمە نیشانی دەدات کە ئەم فەرهەنگە چۆن لە هەموو سەردەمێکدا کەوتۆتە ژێر کاریگەریی فەرهەنگەکانی تر و ئەمەش ئەم فەرهەنگە ڕەسەنەیە کە فارسەکان و ئاغای کونسوڵ شانازی پێوە دەکات. واتە بەپێی پێناسەی کونسوڵی ئێرانی لە هەرێمی کوردستان، فارسی زمان نیە و وەک فەرهەنگیش، فەرهەنگی فارسی ئەمڕۆ پێکهاتووە لە دزینی فەرهەنگی نەتەوە و خەڵکە ڕەسەنەکان و تۆمارکردنی لە ژێر ناوی فارس و ئێرانیدا. من گەر فارس بوومایە هەرگیز شتی لەو جۆرەم نەدەگووت لەبەر ئەوەی کە کەم زمان هێندەی زمانی فارسی کەوتۆتە ژێر کاریگەری زمانەکانی ترەوە و وشەی زمانی تری وەرگرتووە. واتە گەر بەپێی بۆچوونە نازانستی و نەزانەکانی ئەو ئاغایە بێت، ئەوا نە فارسی زمانە و نە فارس نەتەوە.\nنووسینی سۆران حەمەڕەش\n– وێنەکان لە ڕاستەوە، وێنەی یەکەم خوای ئەللاتی عەرەبە کە فارسەکان دوو هەزار و چوار سەد ساڵ لەمەوبەر پەرستوویانە و دوو وێنەکەی تر وێنەی دەستکردیی دوو ئافرەتی فارسن لە سەردەمی قاجاردا کە لە ژێر کاریگەریی فەرهەنگی عەرەبیدا هەموو گیانیان داپۆشیوە.\n– سەرچاوەی زانیارەکانی ئەم وتارە لە کتێبەکەمدا “کورد کێیە؟” هەمووی بە ووردی ڕوونکراوەتەوە، بۆیە بۆ زانیاری زیاتر پەنا بۆ ئەو کتێبە بەرە.\n– ئەمانەی ژێرەوە لینیکی دوو بابەتی منن سەبارەت بەوەی کە “ئایا کورد ئاری و ئێرانیە؟”.\nPrevious حەوت ڕاستی لەسەر دیواری بەرلین\nNext عەلی مەردان\nپاش سینۆهه گه‌ڕانه‌وه‌ی خودای ئاتون\nوێنەی یەكەم ساتەوەختی دەستپێكردنی جەنگی جیهانی دووەم بڵاوكرایەوە


به ڤیدیۆ.. هه‌ردی سه‌لامی كلیپه نوێیه‌كه‌ی بڵاو كرده‌وه\nهونه‌رمه‌ندی لاوی كورد "هه‌ردی سه‌لامی"، له پێگه‌ی تایبه‌تی خۆی له كه‌ناڵی یوتیوبه‌كه‌ی نوێترین كلیپی به‌ناوی (چیم دیوه) بڵاو ده‌كاته‌وه.\nبه‌پێی زانیارییه‌كانی "وشه"، گۆرانیی (چیم دیوه)ی هه‌ردی سه‌لامی له ئاوازی گۆرانیبێژی ناوداری عه‌ره‌بی (شاب خالید)وه وه‌ری گرتووه، ئه‌ویش له پێگه‌ی تایبه‌تی خۆی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی ئینستاگرام دانی پێدا ناوه.\nگۆرانییه‌كه له تێكستی هه‌ردی سه‌لامی خۆیه‌تی و كاری موزیكیش له‌لایه‌ن ئه‌فشین شوكرییه‌وه كاری بۆ كراوه، هه‌روه‌ها عه‌لی شه‌ریف زاده كاری میكس و ماسته‌ری ئه‌نجام داوه.\nكلیپه نوێیه‌كه‌ی هه‌ردی سه‌لامی ئه‌مجاره زۆر جیاوازه له كاره‌كانی پێشووی و هه‌رخۆشی تۆماری كلیپه‌كه‌ی كردووه و به‌شێوه‌ی سێڵفی به مۆبایل دیمه‌نه‌كانی گرتووه، هاوكات ئه‌م گۆرانییه به‌چه‌ند زمانێكی تر گوتراوه.\nماوه‌یه‌ك به‌ر له ئێسته هه‌ردوو گۆرانیبێژی كورد "نه‌ڤید زه‌ردی" و "هه‌ردی سه‌لامی" له ماوه‌ی ڕابردوودا گۆرانیی به ناوی (ئیشق)یان بڵاو كرده‌وه، زۆرترین ڕه‌خه‌یان ڕووبه‌ڕوو كرایه‌وه و تووشی كێشه‌ی یاساییش بوون به‌هۆی ئه‌وه‌ی پڕوپاگه‌نده‌یان كرد گوایه ئه‌وان ئاوازی ئه‌و گۆرانییه‌یان داناوه، به‌ڵام ده‌رچوو خاوه‌نه‌كه‌ی گۆرانیبێژێكی ئه‌رمه‌نییه.\nدوای ئه‌وه‌ی به شێوه‌یه‌كی یاسایی سوپه‌ر ساركۆ گۆرانیبێژی ناسراوی ئه‌رمه‌نی توانی گۆرانییه‌كه به‌و هه‌ردوو هونه‌رمه‌ند ڕه‌ش بكاته‌وه له یوتیوب، دوای ماوه‌یه‌ك گه‌یشته ڕێككه‌وتن، به‌ڵام نه‌یانتوانی كلیپ بۆ كاره‌كه‌یان بكه‌ن.\nهه‌ردی سه‌لامی له ساڵی 1987 له دایك بووه، یه‌كێكه له ده‌رھێنه‌ره ناسراوه‌كانی كورد، ھه‌روه‌ھا كاری ده‌رھێنانی ڤیدیۆ كلیپی بۆ چه‌ندین گۆرانیبێژی كورد كردووه، ھه‌روه‌ھا خاوه‌نی چه‌ند به‌رهه‌م و گۆرانییه.\nبەڤیدیۆ.. ناسراوترین مافیاكانی مێژوو\nبەڤیدیۆ.. مشكۆ بناسن


ئيمارات: خاشقچى زيندووه و له قه‌ته‌ره\nجێگرى سه‌رۆكى پۆليسى دوبه‌ى، فه‌ريق زاحى خه‌لفان، رايگه‌ياند، ئه‌گه‌رى ئه‌وه هه‌يه جه‌مال خاشقچى له قه‌ته‌ر بێت و هێشتا له ژياندا بێت.\nخه‌لفان له رێى تۆڕى كۆمه‌ڵايه‌تى تويته‌ره‌وه زنجيره‌يه‌ك تويتى سه‌باره‌ت به دۆسيه‌ى جه‌مال خاشقچى بڵاوكردوونه‌ته‌وه.\nله‌و ميانه‌يه‌دا خه‌لفان نووسيويه‌تى: ده‌توانين هاوكارى توركيا بكه‌ين بۆ لێكۆڵينه‌وه له ديارنه‌مانى جه‌مال خاشقچى و ده‌توانين له ماوه‌ى 48 كاتژمێردا راستييه‌كان ده‌ربخه‌ين.\nخه‌لفان باسى له‌وه‌شكردووه، ئه‌وان له 2010 زۆر به خێرايى توانيان ئاشكراى بكه‌ن، كه هه‌واڵگرى ئيسرائيل له پشت تيرۆركردنى مه‌حمود مه‌بحوحى سه‌ركرده‌ى كه‌تيبه‌كانى قه‌سامى فه‌له‌ستينى بوو له ئيمارات، ئێستاش ده‌توانن ئاشكراى بكه‌ن كه كێ له پشت ديارنه‌مانى جه‌مال خاشقچييه.\nجێگرى پۆليسى دوبه‌ى، فه‌ريق زاحى خه‌لفان\nئه‌وه‌شى وتووه: ده‌كرێت بزانرێت خاشقچى له كوێيه و تا ئێستا ته‌رمى نه‌دۆزراوه‌ته‌وه و ئه‌و زيندووه و هێشتا له ژياندايه.\nناوبراو پرسيارى ئه‌وه‌شى كردووه، ئه‌منى توركيا ده‌توانێت ئاماژه سه‌ره‌تاييه‌كان له لێكۆڵينه‌وه‌كانيدا ئاشكرا بكات، به‌ڵام بۆچى ده‌يان شارێته‌وه.\nخه‌لفان پشتيوانى له سعوودييه كردووه و نووسيويه‌تى: كاتێك سعوودييه ده‌ڵێت خاشقچى چووه‌ته ده‌ره‌وه‌ى كونسوڵخانه، كه‌واته سعوودييه ته‌نيا راستييه‌كه ده‌ڵێت و پێويسته له ده‌ره‌وه‌ى كونسوڵخانه بۆى بگه‌ڕێن.\nباسى له‌وه‌شكردووه، له رووى مێژووييه‌وه سعووديه سياسه‌ت و په‌يوه‌ندييه‌كانى خاڵين له عه‌نته‌ريات، چونكه ئه‌وان پادشا و خه‌ڵكێكى ره‌سه‌نى عه‌ره‌بن.\nجێگرى سه‌رۆكى پۆليسى دوبه‌ى ئه‌وه‌شى نووسيوه: هه‌موو ئيخوانچييه‌كى عه‌ره‌بى كه سامانى هه‌بێت له توركيا رووبه‌ڕووى رفاندن ده‌بێته‌وه و ره‌نگه خاشقچيش له توركياوه گواسترابێته‌وه بۆ قه‌ته‌ر بۆ ئه‌وه‌ى له‌وێ بژيت.\nجه‌مال خاشقچى ره‌خنه‌گرى ده‌سه‌ڵاتى سعووديه بوو، دواى به‌جێهێشتنى وڵاته‌كه‌ى له ئه‌مه‌ريكا گيرسابوويه‌وه. به مه‌به‌ستى مامه‌ڵه‌ى هاوسه‌رگيرى و وه‌رگرتنى به‌ڵگه‌نامه‌ى پێويست، رۆژى 2ى ئه‌م مانگه سه‌ردانى كونسوڵخانه‌ى سعووديه‌ى له ئه‌سته‌نبوڵ كردبوو، به‌ڵام دواى چوونه ژووره‌وه‌ى ئيدى كه‌س ئه‌وه‌ى نه‌بينيوه‌ته‌وه و هيچ زانيارييه‌ك له باره‌ى چاره‌نووسى بڵاونه‌كراوه‌ته‌وه و ئه‌گه‌رى ئه‌وه هه‌يه له لايه‌ن سعوودييه‌كانه‌وه كوژرا بێت و به مشار جه‌سته‌ى بڕابێته‌وه و به جانتاى ديپلۆماسى گواسترابێته‌وه بۆ سعوودييه.


بە تەقەی هێزە ئەمنییەكان، 5 كۆڵبەری ڕۆژهەڵاتی كوردستان بوونە قوربانی - تۆڕی میدیایی خەڵک\nڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو ڕایدەگەیەنێت، پێنج كۆڵبەری ڕۆژهەڵاتی كوردستان بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەكانی سەر سنوور بریندار بوون.\nڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، ڕۆژی یەك شەممە ٢٥ی نیسانی ٢٠٢١ هێزەكانی سەر سنووری قوڵقوڵە لە شاری مەریوان، تەقەیان لە كاروانێكی كۆڵبەران كردووە و لانیكەم پێنج كۆڵبەر بریندار بوون.\nئاشكراشیكرد، ئەم كۆڵبەرانە دوای ئەوەی كەوتوونەتە بۆسەی هیزەكانی سەر سنوور بریندار بوون و تا ئێستا چارەنووسی لانیكەم ٣٠ كۆڵبەری دیكەی كاروانەكە نادیارە.\nبەپێی زانیاری ڕێكخراوەكە، ئەو كۆڵبرانەی بریندار كراون گواستراونەتەوە بۆ نەخۆشخانەكانی مەریوان.\nوتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئەمریكا (پنتاگۆن) ڕایدەگەیەنێت: ئێران هۆكاری تێكدانی سەقامگیریی ناوچەكەیە. (زیاتر…)\n12 شوبات 2021 10.31 pm\nزانكۆی پزیشكی پارێزگای قەزوین لە ئێران ڕایگەیاند: یەكەمین تووشبوو بە ڤایرۆسی كۆرۆنای گۆڕاو لەو پارێزگایە گیانی…\n14 شوبات 2021 10.24 am\nخەڵك- ڕێكخراوی هەنگاو بۆ مافی مرۆڤ ڕایدەگەیەنێت، دادگای پێداچوونەوەی سنە سزای 10 ساڵ بەندكردنی زارا محەمەدی، بۆ…


بە بەشداری دەرباز کۆسرەت رەسول چلەی تێکۆشەرو پێشمەرگەی دێرین فەقێ شێخ وەسانی بەڕێوەچوو Kirkuk TV\nبە بەشداری دەرباز کۆسرەت رەسول چلەی تێکۆشەرو پێشمەرگەی دێرین فەقێ شێخ وەسانی بەڕێوەچوو\n07:43 - 2021-11-18\nئێوارەی ئەمڕۆ پێنجشەممە ١٨/١١/٢٠٢١ لە هۆڵی شەهید مەلا نەجم لە بالیسان، بە ئامادەبوونی دەرباز کۆسرەت رەسول کارگێڕی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و ژمارەیەک لە ئەندامانی سەرکردایەتی و جەماوەرێکی زۆر، ناوەندی هەولێری مەکتەبی راگەیاندنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان مەراسیمی چلەی شۆڕشگێڕو نووسەرو پێشمەرگەی دێرین فەقێ شێخ وەسانی سازکرد.\nدەستپێکی مەراسیمەکە بە کردنەوەی پێشانگایەکی فۆتۆگرافی ژیان و خەباتی فەقێ شێخ وەسانی دەستی پێکرد، دواتر مەراسیمی چلەکە بە دەقیقەیەک وەستان بۆ گیانی پاکی شەهیدان و چەند ئایەتێک لە قورئانی پیرۆز دەستی پێکردو دواتر لەلایەن کەسوکاری کۆچکردووەوە ٤٠ مۆم داگیرسێندرا.\nوتاری بەخێرهاتنی مەراسیم لەلایەن لیوا حەیدەر بەڕێوەبەری ئاسایشی رۆژهەڵاتی هەولێر پێشکەش کراو دواتر فیلمێکی دیکۆمێنتی نمایشکرا، کە بەرهەمی بەشی دیکۆمێنتاری کەناڵی هەولێری تەلەفزیۆنی گەلی کوردستان و لە ئامادەکردن و دەرهێنانی ستار محەمەد ئەمین بوو.\nوتاری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەلایەن دەرباز کۆسرەت رەسول کارگێڕی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان خوێندرایەوەو تێیدا باسی لە رۆڵی قارەمانانەی هەڤاڵ فەقێ شێخ وەسانی کرد کە لەماوەی تەمەنی خەبات و قوربانیدانی خۆی رۆڵێکی دیارو بەرچاوی هەبووە.\nدەرباز کۆسرەت رەسول گوتیشی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان حزبی تێکۆشەران و قارەمانان و کەسوکاری سەربەرزی شەهیدانەو بەڵێن دەدەین لە ئاست ئەو خەباتە گەورەو مێژووە گرنگە بین و کاربکەین بۆ سەرخستنی یەکێتیی و خزمەتکردنی خەڵکی کوردستان.\nهەر لەر مەراسیمەکەدا ژمارەیەک وتارو پارچە شیعرو پەخشان پێشکەشکران کە سەرجەمیان باسیان لە خەبات و تێکۆشان و قوربانیدانی فەقێ شێخ وەسانی دەکرد.\nوتاری بنەماڵەی کۆچکردوو لەلایەن جێگر فەقێ شێخ وەسانی خوێندرایەوە و سوپاسی ئامادەبووانی کردو تیشکی خستەسەر خەبات و قوربانیدانی باوکی و ئەو وانانەی خستەڕوو کە لێیەوە فێربوون.\nلەکۆتایی مەراسیمەکەدا کتێبی (فەقێ شێخ وەسانی) مێژووی شکۆ و شانازی لە ئامادەکردنی فەرهاد شێخ وەسانی بەسەر ئامادەبووان دابەش کرا.


”بیرکردنەوە لە ئێستا“ بەشی یەکەمی وتارێکی نوێی ئاراس فەتاح و مەریوانی وریا قانعە\n”بیرکردنەوە لە ئێستا“\n”بیرکردنەوە لە ئێستا“ بەشی یەکەمی وتارێکی نوێی ئاراس فەتاح و مەریوانی وریا قانعە کە رۆژی سێشەممە لە ئاوێنەدا بڵاوکرایەوە.\nئەمەش کۆی وتارەکەیانە\nبیرکردنەوە لە ئێستا\nئاراس فەتاح – مەریوان وریا قانع\nبیرکردنەوە لە ئێستا و کردنی ئێستا بە کێشەیەکی فیکریی و تیۆریی و سیاسیی یەکێکە لە ئەرکە ھەرە سەرەکییەکانی ڕۆشنبیر، لەمەشدا ڕۆشنبیر ڕۆڵێکی پێغەمبەرانە نابینێت، بەڵکو ڕووبەر و پانتاییە گرنگەکانی بیرکردنەوە و تەحەداکردنەکان دەستنیشاندەکات. ڕۆشنبیر ئەم کارەش لە شەو و ڕۆژێکدا جێبەجێناکات، بە چاوپێکەوتنێک یان نووسینی وتارێک یاخود چاپکردنی کتێبێک کۆتایی بەکارەکانی ناھێنێت. مێژووی ڕاستەقینەی ھەر ڕۆشنبیرێک بریتییە لە مێژووی نووسین و تێکستەکانی، مێژووی ئامادەبوونی لەناو کێشە و تەحەدا سەرەکییەکانی کۆمەڵگا و سەردەمەکەی. لە ھەموو ئەمانەشدا مێژووی ھەر ڕۆشنبیرێک مێژووی چۆنیەتی گۆڕینی ئەو ئێستایە کە تیایدا دەژی، بۆ کۆمەڵێک پرسیار و کێشە و بەرخوردی تیۆریی و میتۆدیی و سیاسیی، مێژووی ھەوڵدانە بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیار و کێشانە بەشێوەیەک ئەو وەڵامانە ھاریکاری مرۆڤەکان بن، بۆئەوەی باشتر و ڕوونتر لەو دونیایە تێبگەن کە تیادا دەژین و ئەم تێگەیشتنەش یەکێک لە کەرەستە سەرەکییەکانی گۆڕان و سەرلەنوێ داڕشتنەوەی ئەو دونیایە بێت. بەم مانایە ئیشی ڕۆشنبیر ئیشی تێکەڵبوونێکی چالاک و فرەلایەنە بەو ئێستایەی لەئارادایە و ھەوڵدانی تەرجەمەکردنی ئەو ئێستایەیە بۆ کۆمەڵێک تێز و تیۆر و گریمانە و مۆدێلی ڕوانین و بەرخوردکردن.\nدۆخی ئێستاکەی ھەرێمی کوردستان دۆخێک نییە بە ڕۆشنبیران چاکبکرێت، ئێستایەک نییە ئەم یان ئەو ڕۆشنبیر لەڕێگای وتارێک یان چەند وتارێکەوە چارەسەرێکی سیحریی بۆ بدۆزێتەوە. کەڵەکەبوونی کێشە و قەیرانی چارەکە سەدەیەک لە حوکمڕانی خراپ و عەقڵیەتی سوڵتانیی بەسەریەکدا لە شەو و ڕۆژێکدا چارەسەرناکرێت. بەڵام مێژووی زیاد لە ڕۆشنبیرێک پڕە لەو شیکردنەوە و لێکدانەوە و خوێندنەوانەی کە ھەم پێشبینی ئەم ئێستا و دۆخە ترسناکەی ئەمڕۆکەی کوردستانیان کردوە، ھەم زیاد لە ڕوانین و ستراتیژ و ئاسۆیەکیان بۆ دەرچوون لەو ئێستایە پێشنیارکردوە. ئەوەی ئەمڕۆکە ڕۆشنبیر دەتوانێت ئەنجامیبدات پێداگرتنە لەسەر قووڵایی کارەساتەکان و پێداویستیی گۆڕانی ڕیشەیی و ھەمەلایەنی ئەو دونیایە. یەک شت بۆ ئێمە بەرچاو و ئاشکرایە و یەک کاریش مانادار و گرنگە، ئەویش بێدەنگنەبوون و قسەکردنی بەردەوامە لەسەر سەرجەمی ئەو مەترسیی و ھەڕەشە و کارەساتە سەرەکییانەی کە نەگۆڕینی ئەو ئێستایە دروستیدەکات. بەرگریکردنە لە مافە بنەڕەتییەکانی مرۆڤ و پێداگرتنێکی بەردەوامە لەسەر ئەخلاقی بەرپرسیارێتیی. ڕەخنەکردنی سەرجەم ئەو گوتار و تێڕوانینە سەرپێیی و خێرایانەیەشە کە ڕۆحیەتی پاشکەکشێکردن و بەزین و ھیچنەکردن و نائومێدیی و ڕەشبینیی و تەسلیمبوون بڵاودەکەنەوە و کردەی مێژویی وەک کردەیەکی مەحاڵ و خەیاڵپڵاو، نیشاندەدەن. وەکچۆن ڕۆشنبیران ئەو ھێزە نین بتوانن بەتەنھا مێژوو بگۆڕن، ئاواش ئەو ھێزە نین لەڕێگای سایکۆلۆژیای تایبەتی خۆیانەوە قوفڵ لە دەرگاکانی مێژوو بدەن. ئەگەرچی دۆخی ئەمڕۆکەی ھەرێمی کوردستان بە ڕۆشنبیران چاکناکرێت، بەڵام ڕۆشنبیران دەتوانن یەکێک لە بکەرە کۆمەڵایەتیی و مێژووییەکانی ڕووبەڕووبونەوەی ئەو دۆخە قەیراناوی و ترسناکە بن.\nئێمە لە مێژە بەرگریی لەو ئەو تێڕوانینە دەکەین کە ئەوەی لە کۆمەڵگای ئێمەدا، بەر لە ھەموو شتەکانی تر، پێویستی بە گۆڕان و داڕشتنەوە و ژێرەوژووربوونەوەیەکی ڕیشەییە، کایەی سیاسەتە. بۆچوونمان وایە بەبێ دەستکاریکردنێکی ڕیشەیی ئەم کایەیە زەحمەتە ھیچ گۆڕانکارییەکی ڕاستەقینە لەناو ھیچ کایەیەکی دیکەدا دروستببێت. کردەی دەستکاریکردنی دونیای ئێمە بە دەستکاریکردنێکی ڕادیکاڵی کایەی سیاسەت دەستپێدەکات. ئەمە ئەو یاسا سۆسیۆلۆژییەیە کە حوکمی کۆمەڵگای کوردستان دەکات. ئێستای ئێمە نابێتە ئێستایەکی ماقوڵ، بەبێ گەڕاندنەوەی مەعقولییەت بۆ کایەی سیاسەت. مەعقولیەتی سیاسیی ژێرخانی ھەموو مەعقولیەتە کۆمەڵایەتیی و فەرھەنگییەکانی ترە. کە ئەمە دەڵێین نامانەوێت ئەو ھەستە لای خوێنەران دروستببێت کە بە گۆڕین و داڕشتنەوە و ڕیفۆرمکردنی کایەی سیاسیی، ئیتر کێشەی سەرجەمی کایەکانی تری ناو کۆمەڵگای ئێمە چارەسەردەبن. ھەر ڕوانینێکی لەو بابەتە نەک تەنھا ڕوانینێکی سادە و خۆخەڵەتێنی ناڕاستە، بەڵکو وەھمێکی تەواوە و بێبەشە لە لانی ھەرەکەمی ھەر دید و میتۆدێکی زانستییانە بۆ خوێندەوەی کۆمەڵگا. گۆڕینی کایەی سیاسیی مانای گۆڕینی کایەکانی تر و گۆڕینی کتوپڕی کۆمەڵگا نییە، بەڵام بەبێ گۆڕینی کایەی سیاسەت ناتوانین و ناکرێت ھیچ کایەیەکی تری ناو کۆمەڵگای بگۆڕین و سەرلەنوێ دابڕێژینەوە. ھۆکاری ئەمەش ئەوەیە لە دونیای ئێمەدا کایەکان سەربەخۆ نین و تەواو لەژێر کۆنترۆڵ و دیسپلینی میکانیزم و فشار و جەبر و خۆسەپاندنە ترسناکەکانی ناو کایەی سیاسەتدان. سیاسەت دەستکارییەکی تەواو شێوێنەرانەی سەرجەمی کایەکان و گشتێتی کۆمەڵگای ئێمەی کردوە، سەربەخۆیی بۆ ھیچ کایەیەکی تر نەھێشتۆتەوە، لەناو سەرجەمی میکانیزمە جیاوازەکاندا ئامادەیە. بۆیە بەبێ ڕێکخستنەوەی کایەی سیاسەت لەناو سنوورەکانی سیاسەت خۆیدا، زەحمەتە بتوانین لە ھیچ بوارێکی دیکەدا گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتیی و دەزگایی و فەرھەنگیی و ڕەمزیی ڕاستەقینە پیادەبکەین.\nئەم دۆخە تایبەتە وادەکات ڕۆشنبیریی ئێمە مەحکومبێت بە بەرخوردی بەردەوام لەگەڵ ئێستا و لەگەڵ ئەو ھێزە سەرەکییەدا کە بەم ئێستایە ناوەرۆک و فۆرم و ئاراستەیەکی تایبەت دەبەخشێت، کە ھێزی سیاسەتە. لەم دیدەوە دەرگیربوونی ڕۆشنبیر لە کوردستاندا لەگەڵ سیاسەت ھەڵبژاردنێکی ئازاد نییە، خۆدزینەوە نییە لە کایەکانی خۆی، بەڵکو جۆرێک لە ناچاربوونی گوتارییانەیە و بەرپرسیارێتییەکی ئێتیکییانەیە. شێواز و چۆنیەتی ئیشکردنی کایەکان و پەیوەندی وابەستەییانەی سەرجەمیان بە سیاسەتەوە وا دەکات ڕۆشنبیری کورد ناچاربێت لە بەرخوردێکی بەردەوامدا بێت لەگەڵ سیاسەتدا. لە زۆر کاتدا وەک بکەرێکی سیاسیی ڕۆڵبگێڕێت و بنووسێت، یان لانیکەم ئامادەگیی ئەوەی ھەبێت لەسەر کێشەکانی ناو ئەم کایەیە قسەبکات و ئەو دیاردە و قەیرانانەی کایەی سیاسیی کە ھەم بۆ خۆی و ھەم بۆ کۆمەڵگا بەرھەمیدەھێنێت، تاوتوێبکات. ھەر ئەم بەرخوردەشێتی کە پێکدادان لەگەڵ دەسەڵاتدا بەرھەمدەھێنێت، بۆ بەرگرییکردن لە بەھا یونیڤێرساڵییەکانی مرۆڤ.\nگەمەکەری سەرەکیی ناو کایەی سیاسیی کۆمەڵگای ئێمە نوخبەیەکی دیاریکراوە بە کۆمەڵێک تەماح و ویست و خەون و عەقڵییەت و وێناکردن و ئامراز و دەزگاوە، کە لە ٢٥ ساڵی ڕابردوودا دروستبووە و گەشەیکردوە. دەشێت ئەم گشتە گەورەیە کە ئەم نوخبەیە دروستیکردوە لەژێر ناوی ”جیھانبینیی“دا کۆبکەینەوە. خاڵی سەرەکیی جیھانبینیی ئەم نوخبەیەش ئەوەیە کە پێیوایە ھەموو کایە کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و دینیی و فەرھەنگیی و ڕۆشنبیرییەکانی دونیای ئێمە، ھەموو دەرکەوتەکانی ئەم دونیایە، ھەموو شتەکانی ناوی، موڵکی شەخسیی ئەوانە و مافی ئەوەیان ھەیە بەو شێوەیە بەکاریبھێنن کە ئەوان دەیانەوێت. واتە ھەم سیاسەت ھی ئەوانە، ھەم ئابووریی، ھەم میدیا، ھەم ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنیی، ھەم لەشکر، ھەم دادگا، ھەم نووسەران و ڕۆشنبیران و ھونەرمەندانیش. ئەم نوخبەیە ھیچ شتێکی گشتیی لە دەرەوەی کۆنترۆڵی سیاسیی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆی خۆیدا نەھێشتۆتەوە، نەک تەنھا سەرجەمی دەسەڵاتەکانی لەناو کۆمەڵێک دەزگای تەواو کۆنترۆڵ و دسیپلینکراودا کۆکردۆتەوە، بەڵکو ھەموو شتەکانیشی لە سایکۆلۆژیای سیاسیی و شەخسیی کەسە سەرەکییەکانی ناو ئەو نوخبەیە مارەکردوە. دەشێت ھەندێک ڕەگەزی ئەم دونیابینییە مێژوویەکی دێرینتری لە ٢٥ ساڵی ڕابردوو ھەبێت، بەڵام ئەمە لەو ڕاستییە ناگۆڕێت کە لەو ٢٥ ساڵەدا جۆرە ”ھەبیتۆس“ێکی سیاسیی لای ئەم نوخبەیە دروستبووە وا مامەڵەدەکات وەک ئەوەی کۆمەڵگا موڵکی شەخسی ئەوان بێت و کوردستان و دانیشتوانەکەشی بەشێکبن لەو موڵکایەتییە تایبەتە. ئەم دۆخی ”تەمەلوک“کردنەی وڵات و ”تەمەلوک“کردنی مرۆڤەکان زۆر شتی وێرانکردوە، بەر لەھەموویان ماناکانی سیاسەت خۆی. کوشتن و سڕینەوەی سیاسەت وەک چالاکی ڕێکخستنی ژیانی گشتیی کۆمەڵگا ئەو گۆڕەیە کە ئەم نوخبەیە ھەم بۆ کایەی سیاسەت بەگشتیی و ھەم بۆ سیاسەت خۆشی وەک چالاکییەکی ئینسانیی، ھەڵیکەندوە. لە دیدی ئەم نوخبەیەدا شتێک بەناوی ژیانێکی گشتیی بابەتیی لەدەرەوەی خاوەندارێتی ئەواندا بوونی نییە، بۆیە بە ماف و ئەرکی خۆی دەزانێت لەناو سەرجەم بوارەکانی دەرەوەی کاری سیاسییشدا بە شێوەیەکی ڕەھا ئامادەبێت و و تاکڕەوانە بڕیاردەربکات.\nھەڵوەشاندنەوەی ئەم دۆخە بەوە نابێت گەشە بەو وەھمە بدەین گوایە دەکرێت ئەم یان ئەو کایە لەژێر چەپۆکی کایەی سیاسەت و لەژێر تەماح و شێوازی ئیشکردن و فشاری نوخبە سیاسییەکە داببڕین. یان پێمانوابێت دەتوانین سەربەخۆیی بۆ فڵان یان فیسار بوار بگەڕێنینەوە و بەدووریبگرین لە ستراتیژ و میکانیزمەکانی کارکردنی کایەی سیاسەت لە کوردستاندا. بەدەگمەن نەبێت ڕووبەرێکی کۆمەڵایەتی سەربەخۆ لەدونیای ئێمەدا بوونی نییە؛ زۆربەی ھەرەزرۆی ئەو ڕووبەرانەش کە ڕۆشنبیران کار و قسەی تێدادەکەن ڕووبەری کۆنترۆڵکراو و ئاراستەکراو و دیسپلینکراون، بە دەیان ھێڵی دیار و نادیارەوە بە سێنتەرەکانی دەسەڵاتی سیاسییەوە گرێدراون و پارەیان تێدا خەرجدەکرێت. بۆ نموونە گەر کۆڕێکی سادە لە زانکۆدا بکەیت، لەم یان لەو کتێبخانەدا کۆببیتەوە، بۆ ئەم یان ئەو ڕۆژنامە بنووسیت، لەم یان لەو ڤێستیڤاڵەدا بەشدارببیت، ئەم تەلەفیزیۆن یان ئەو ڕادیۆدا گفتوگۆت لەگەڵدا بکەن، بەکورتییەکەی شتێک نییە لە وڵاتی ئێمەدا بەدەیان ڕایەڵە بە کایەی سیاسەتەوە گرێنەدرابێت. بەتایبەتی ھەموو ئەو شوێنانەی کە سەرمایەی گەورەیان ھەیە کۆمەکی مادیی گەورەی نووسەران و ڕۆشنبیران دەکەن، شوێنی تەواو بەسیاسیکراون و بەشێکن لە ئامراز و ستراتیژییەتە تایبەتەکانی مانەوەی ئەو دۆخە لە کوردستاندا.\nلە دونیایەکی لەو بابەتەدا بەرگرییکردن لەم بەھای ئیستاتیکی یان دینیی یاخود فەرھەنگیی، دەشێت لە نیەتێکی پاکەوە بێت و خاوەنەکەی لە زۆرێک لە گەمە ناشیرینەکانی ناو کایەی ڕۆشنبیریی ئێمەوە نەئاڵابێت و چەندان دەمامکی لەسەرنەبێت، بەڵام ئەم بەرگرییکردنە بە دابڕاویی لە کارکردن بۆ ھەڵوەشاندنەوەی کایەی سیاسیی، یان بەبێ بەگژاچوونەوەیەکی بەردەوامی ئەو کایەیە و بەرگریکردنێکی درێژخایەن بەرامبەر بە فشارەکانی، کارێکە لە باشترین دۆخدا تەعبیر لە ڕۆمانسیەتێکی ئایدیالیستیی وەھمساز دەکات، و لە خراپترین دۆخیشدا تێکەڵبوونێکی وشیارانە یان ناوشیارانەیە بە ستراتیژییەتەکانی ھێشتنەوەی ئەو دونیایە بەو شێوەیەی کە ھەیە. ئەوەی پێمانوابێت دەتوانین وابکەین کایەیەک دروستببێت بەپێی بەھا ناوەکییەکانی خۆی کاربکات، بەبێ بچڕاندنی ئەو پەیوەندییە ژێرخانیی و بونیادییەی ئەو کایەیە بە کایەی سیاسییەوە گرێیئەدات، جگە لە خۆھەڵخەڵەتاندان و بەدحاڵیبوونێکی گەورە شتێکی دیکە نییە. ئەوەشی پێمان وابێت دەتوانین دونیای ئێمە بگۆڕین بەبێ گۆڕانی کایەی سیاسەت، نەک تەنھا درێژە بە وەھم و خۆفریودانێکی مەعرفیی و فیکریی دەدەین، بەڵکو سەرجەمی کایەی ڕۆشنبیرییش لەو وزە ڕەخنەییە بەتاڵدەکەینەوە کە دەشێت بەشێک بێت لە گشتێتی وزەی کۆمەڵایەتیی بۆ گۆڕانی دونیا. ئەم جۆرە ڕوانینە لەباشترین دۆخدا فۆرمێک لە ”سوفیزمی نوێ“ و ”سەلەفیزمی رۆشنبیریی“ دروستدەکات، کە تیایدا مرۆڤەکان لەناو ھەندێک خاڵ و پانتایی بچووک و دابڕاودا نووقمدەبن و لەسەرجەمی تەحەدا سەرەکییەکانی ناو ژیانی کۆمەڵایەتیی دادەبڕێن.\nبچڕاندنی پەیوەندیی نێوان کایەی سیاسیی و کایەی ڕۆشنبیریی لە کوردستاندا بەوە نابێت باس لە سیاسەت نەکەین و خۆمان لە ڕەخنەکردنی بەردەوامی مەترسییە سەرەکییەکانی سیاسەت بۆسەر کۆمەڵگا بەدوور بگرین، ھاوکات بەوەش نابێت لە کێشە گەورە و سەرەکییەکانی کۆمەڵگا بەدووربین و پێمانوابێت دەتوانین لەدەرەوەی سیاسەتدا دونیایەکی تەریب و سەربەخۆ بە کایەی سیاسەت دروستدەکەین و ئەگەری ئەم مەسەلەیەش ھەیە و ئامادەیە. بەڕای ئێمە قرتاندنی ئەو پەیوەندییە بەوەدەبێت بەشێکی گرنگی ھەوڵەکان تەرخانبکرێت بۆ دەستکاریکردنێکی ڕیشەیی کایەی سیاسەت و سنووردارکردنی ئەو کایەیە لە ناو ڕووبەرە ئاسایی و قبووڵکراوەکانی کایەی سیاسەت خۆیدا، بۆ رێگەگرتن لەوەی سیاسەت ببێت بە خواست و بەرژەوەندی شەخسیی، ببێت بە تاکە ئامراز، یان ئامرازی ھەرە سەرەکیی پێشکەوتنی کۆمەڵایەتیی، رێگرتن لەوەی سیاسەت بگۆڕێت بۆ تاکە ھێزێک کە دونیا دابڕێژێتەوە و دروستبکات بەو شێوەیەی دەیەوێت، ببێت بە کایەیەک کە بەبێ لێپرسینەوە و چاودێریکردن و کۆنترۆڵکردن کاربکات، ببێت بە تاکە ھێزێک بۆ دەستکاریکردنی ھەموو پنتێکی ناو کۆمەڵگا و سایکۆلۆژیا و کەسایەتیی تاکەکان، جۆرێکی ھێجگار شێواو لە سیاسەتی خودسازیی دروستبکات، کۆمەڵگا بگۆڕێت بە بازاڕێکی گەورە و لەنێوان سیاسەت و بازرگانیی و دزیکردندا ھیچ مەسافەیەک نەھێڵێتەوە. بەبێ ئەم ڕیفۆرمە رادیکاڵە سیاسییە، ڕووبەری ھەر ڕیفۆرمێکی دیکە ھێجگار بچوک و سنوردار و پەراوێزی دەبێت. بەبێ ئەم پرۆژە سیاسیی و کۆمەڵایەتییە گەورەیە، ھەموو شتێکی دیکە وەک موناجاتێکی تاکەکەسیی و وەک نەفەسێکی غەمبار و بێپەنا دەکەوێتە ناو فەزای گشتیی و ناو پەیوەندییەکانی ھێز و دەسەڵاتەوە لە کۆمەڵگای ئێمەدا. بەبۆچوونی ئێمە ئەم سەربەخۆبوونە بێوێنەیەی کایەی سیاسیی لە کوردستاندا و ئەم دابڕانەی لە ھەر چاودێریی و لێپرسینەوەیەکی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و ڕۆشنبیریی و ئەخلاقیی، کێشەی ژمارە یەکی کوردستانە لە دونیای دوای ڕاپەڕیندا. ھەر ئەمەشە ئەمڕۆکە ئەو ھەموو قەیرانە کوشندە و ترسناکانەی دروستکردوە. بۆیە بەبێ چارەسەرکردنێکی بنبڕی کێشە گەورەکانی ناو کایەی سیاسەت، زەحمەتە دابڕاوانە بیر لە چارەسەری ھیچ کێشەیەکی تری ئەم وڵاتە بکرێتەوە. ھەر ئەمەشە وامان لێدەکات بڵێین، یەکێک لە ئەرکە سەرەکییەکانی ڕۆشنبیریش لە کوردستاندا ئەوەیە کە بەشێک بێت لەم چارەسەرە.\nئێمە بڕوامان وایە سیاسەت وەک چالاکییەکی کۆمەڵایەتیی و ئینسانیی بەتوندیی پەیوەستە بە مەسەلەی ”چاکەی گشتیی“ەوە، بەشێکی بنەڕەتیی و سەرەکیی دروستکردن و ڕێکخستنی ”ژیانی گشتیی“ە لە کۆمەڵگادا، ئەو چالاکییەیە کە وادەکات بتوانین بەیەکەوە بژین و کاربکەین بەبێئەوەی ببین بە دوژمنی یەکتر و مەرگ و لەناوچوونی یەکتری بەئاوات بخوازین. سیاسەت ڕەنگە نەتوانێت بمانکات بە ھاوڕێ و دۆست و ئازیزی یەکتر، بەڵام پێویستە ڕێگە لەوەبگرێت ببینە دوژمنی یەکتر و پلان بۆ لە لەناوبردنی یەکتر دابڕێژین. ھەرکاتێکیش سیاسەت نەیتوانی ئەو چوارچێوەیە دروستبکات کە چاکەی تێدا بەرھەمبھێنرێت و ژیانی گشتیی تیایدا بەشێوەیەکی عەقڵانی ئاڕاستەبکرێت، دەبێت بە خراپەکارییەکی بەردەوام و فرەلایەن و شتێک بەناوی ژیانێکی گشتیی ئارام و ڕێکخراو و عەقڵانییەوە ناھێڵێتەوە. گەر خراپەکاریی ھاوشان بە ناعەقڵانیەت بوو بە سیستەم، ئەودەم دەبێت چاوەڕوانی دابەشبوونی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و دوژمنایەتی فرەجۆر و دزیی و جەردەیی و گەڕانەوەیەکی بەردەوام بۆ توندوتیژیی و کوشتنی ھەموو جۆرەکانی دانوسانیی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی بین. چاوەڕوانی ئەوەبین سیاسەت ببێت بە کردەیەکی وێرانکار و ماشێنێکی گەورەی بەرھەمھێنانی تاوانی گەورە و ھەمەجۆر. ئەم تێڕوانینە وامان لێدەکات کە بڵێین سیاسەت وەکو کردەیەکی ئینسانیی پێویست و گرنگ فەشەل ناھێنێت، بەڵکو وەکو پڕۆژەی دەسەڵاتدارێتی نوخبەیەک یان گروپێکی کۆمەڵایەتی یان دینیی دیاریکراو لە واقیعدا شکستدەھێنێت. سیاسەت شتێک نییە بتوانین توڕیبدەین و پشتیتێبکەین، بەڵکو ئاکتێکە دەکرێت گرنگ و ماناداری بکەین، لەبری کوشتن، ژیان بەرھەمبھێنێت. رزگارکردنی سیاسەتیش لە ھەموو کردەیەکی شکستخواردوو بەگەڕاندنەوەی ئەو مانایانە بۆ سیاسەت دەبێت کە بە مەسەلەی چاکەکاریی و ڕێکخستنێکی عەقڵانیی ژیانی گشتییەوە گرێیئەدات. ئەمەش ڕوانینێکە تیایدا ھاوڵاتیان، بە ڕۆشنبیران و ھونەرمەندان و نووسەرانەوە، تەنھا نابن بە ”تەماشاکەرێکی بێلایەن“، بەڵکو دەبن بە بەشداربوویەکی چالاکی ناو ژیانی گشتیی.\nگومانی تێدا نییە پەیوەندی نێوان ھاوڵاتیی و دەوڵەت لە ھەر وڵاتێکدا لەلایەکەوە بریتییە لە پەیمانێکی سیاسیی کە پەیوەندی نێوان خەڵک و دەسەڵات رێکدەخات. لە لایەکی تریشەوە بریتییە لەو چوارچێوە یاسایی و ئەخلاقیی و ئیدارییانەش کە سیاسەت کاریان تێدا دەکات. بەشێوەیەکی گشتیی پەیمانەکانی سیاسەت لە دونیای ئەمڕۆدا ھاوچەشنن، بریتین لە گەشەدانێکی ئابووریی تەندروست، دابینکردنی خۆشگوزەرانیی، دەستەبەرکردنی ئازادیی، زەمانەتی ئارامیی کۆمەڵایەتیی و پاراستنی ماڵ و موڵک و تەندروستیی و ژینگەی ھاونیشتیمانیان و برەودان بە کولتوور و ڕێزگرتنی جیاوازیی و… ھتد. پەیمانی سیاسیی بەشێوەیەکی گشتی بریتییە لە تێرکردنی خواستە بنەڕەتییەکان و گەرەنتیدان بە ھاوڵاتیان کە ئەم پەیمانانە درۆ نین. ھەر کاتێکیش سیاسەت نەیتوانی دڵسۆزبێت بەرامبەر بەم پەیمانانە و خواستەکانی ھاوڵاتیانی تێرنەکرد و درۆی لەگەڵدا کردن، ئەوا درزێکی گەورە دەکەوێتە نێوان خەڵک و دەسەڵاتەوە. ئەم درزەش یان بە ریفۆرم چارەسەر دەکرێت یان بە شۆڕش. ئەوەی دەستنیشانی ئەگەری ھەریەکێک لەم دووانە دەکات دۆخێکی دوو سەرەیە. لەسەرێکەوە بڕ و ئامادەگیی ئەو نوخبە سیاسییە بۆ گۆڕان و پیاداچوونەوە، لەسەرێکی دیکەوە بڕ و ئامادەگیی کۆمەڵگایە بۆ یاخیبوون.\nکۆمەڵگای ئێمە لەبەردەم ھەڕەشەی لەدەستدانی جڵەوی فەرمانڕەواتییدایە؛ فەراغێکی گەورەی سیاسیی و قەیرانێکی قووڵی ئابووریی و بێمتمانەیەکی کەموێنە بەرھەمھاتووە، کە مەترسیی کوشندەی لەسەر دواڕۆژی سیاسیی و ئاشتیی کۆمەڵایەتیی لە کوردستاندا دروستکردووە. ئەم مەترسییەش دۆخێکی تێپەڕ نییە، بەڵکو کێشەیەکی بونیادیی و قووڵی سیستەمی دەسەڵاتدارێتییە لە کوردستاندا و ڕاستەوخۆ لەناو کایەی سیاسەت خۆشیەوە دێتەدەرەوە. سادەترین ناوێک بۆ ئەم مەترسییە بەردەوامە فەشەلی تەواوی بکەرە سیاسییەکانە لە بەڕێوەبردنێکی عەقڵانییانە و شەفافانە و دادپەروەرانەی وڵاتدا. ئەم نوخبەیە بەرەو ئەوەش دەڕوات نەک نەتوانێت کۆمەڵگا کۆنترۆڵ و ئاراستەبکات، بەڵکو ئەو یەکێتییە نوخبەوییە ناوەکییەش لەدەستبدات کە ستراتیژییەتی سەرەکیی پاراستنی دەسەڵاتی خۆی بووە. بەڕای ئێمە چیدی نوخبەی دەسەڵاتداری کوردستان نەک ناتوانێت کێشە و قەیرانەکان چارەسەر بکات، بەڵکو خودی خۆی بووە بە کێشە بۆ سیاسەت و لەناو سیاسەتیشەوە بە کێشە بۆ سەرجەمی کایەکانی تری ناو کۆمەڵگا.\nلەم جۆرە حاڵەتانەشدا دوو رێگە لەبەردەم ھەم دەسەڵات و ھەم خەڵکیشدایە، یەکەمیان ئەوەیە کە سیاسەت بەمانا مادییەکەی لە فۆرمی سەرۆک و حکومەت و دەزگاکانیدا، دان بە شکستی خۆیدا بنێت و ھەڵوەشاندنەوەی خۆیان ڕابگەیەنێت و لەبری ئەمەش پەیمانێکی سیاسیی نوێ لە نێوان دەسەڵات و ھاوڵاتیاندا دروستبکرێت. ئەم خۆھەڵوەشاندنەوەیەش ستراتیژێکە بۆئەوەی کۆمەڵگا دانەوەشێت و توندوتیژیی نەبێت بە تاکە رێگایەک بۆ گۆڕانکاریی. یان ئەوەتا دەستبەرداری دەسەڵات نابێت و گوێ بە ھیچ نادات و لەڕێگای گەشەدان بە چەند گوتارێکی پۆپۆلیستیی و درۆزنانەی لە بابەتی دروستکردنی دەوڵەت، خۆی ئامادەدەکات بۆ پێکدادانێکی بەرفراوان لەگەڵ کۆمەڵگادا. ئەم دوو حاڵەتە دەشێت درێژخایەن بن و دەشێت کتوپڕیش ڕووبدەن، بەڵام لە ھەردوو حاڵەتەکەدا بە پرۆسەیەکی دژواری سیاسیی و ئابووریی و سایکۆلۆژییدا تێپەڕدەبێت و زەحمەتە بەبێ فشار و توندوتیژیی مەدەنیی دروستببێت.


كوردستانی نوێ لە سەرەتاوە تائێستا\nرۆژی 12/1/1992 ژمارە سفری رۆژنامەی كوردستانی نوێ چاپ‌و بڵاوكراوەیەوەو بووە یەكەم رۆژنامەی رۆژانەی دوای راپەڕینەكەی خەڵكی كوردستان لەئاداری 1991 كە تائێستاش بەردەوامە لەدەرچوون، كە بۆئەوێ رۆژێ دەركردنی رۆژنامە بەواتای رۆژنامەی هەواڵ و بەدواداچوونی رۆژنامەگەریی، كارێكی ئاسان نەبوو.\nئەگەرچی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەمێژووی سیاسی و پێشمەرگایەتی و رۆشنبیریی و رۆژنامەگەریی خۆیدا خاوەنی سەدان نەبەردی و بەرهەمی داهێنەرانەو كاری دەستپێشخەرییانەو داهێنانە، بەڵام بۆ دەركردنی رۆژنامەیەكی رۆژانە دوای پرس و رایەكی زۆرو وەدەستخستنی وەڵامی دەیان پرسیار، ئینجا بڕیاریدا كە گەڵاڵەنامەكانی سەر كاغەز بۆ كاری پراكتیكی بگوازێتەوە.\nهەر لەگەڵ رۆژەگەرم و بەجۆشەكانی راپەڕینی 1991دا ئەو بیرۆكەیە خرایە سەر كاغەز تابەشێوەیەكی عەمەلی ئیشی بۆ بكرێت، بۆ ئەمەش بەگوێرەی رێنمایی و دوای بروسكەیەكی هەڤاڵ مام جەلال بڕیاری جێبەجێكردنی درا، لەهەولێرو سلێمانی دەست بەكۆبوونەوە كرا. لەهەولێر دوو دانیشتنی فراوان كرا، یەكێكیان بەسەرپەرشتی كاك كۆسرەت رەسوڵ عەلی و كۆبوونەوەی دووەمیش بەسەرپەرشتی كاك ئەرسەلان بایز، لەهەردوو كۆبوونەوەكەدا كۆمەڵێك ئەدیب و نووسەرو شارەزای بواری هونەری ئامادەیبوون. لەشاری سلێمانیش بۆ هەمان مەبەست چەند دیدارێك رێكخرا.\nدوای ئەوەی ستافێك بۆ رۆژنامەكە دیاریكرا، رۆژی 12/1/1992 ژمارە سفری رۆژنامەی كوردستانی نوێ خرایە ژێرچاپ و بڵاوكرایەوە كە لێی نووسرابوو (كوردستانی نوێ، یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەریدەكات) و شاری هەولێر بووە بنكەی سەرەكی رۆژنامەكەو چاپخانەی رۆشنبیری دەسنیشانكرا بۆ چاپكردنی رۆژنامەكە.\nدەركردنی ژمارە سفر تاقیكردنەوەیەكی سەخت بوو، زۆربەی هەرە زۆری ستافی رۆژنامەكە رۆژیان لەچاپخانە كردەوە، دوای 14 رۆژ پشوو بۆ دابەشكردنی كاروبارەكان بەكاری ئیداریشەوە، رۆژی 26/1/1992 ژمارە(1) لەڕۆژنامەی كوردستانی نوێ چاپ و بڵاوكرایەوەو وەك رۆژنامەیەكی رۆژانە بەردەوام بوو.\nكوردستانی نوێ یەكەمین رۆژنامەشە كە دوای مۆڵەتی دەركردنی لەوەزارەتی رۆشنبیری حكومەتی هەرێمی كوردستان كردووەو وەزارەتیش مۆڵەتی ژمارە یەكی بە رۆژنامەكە داوە.\nلە ژمارەسفر تاكو ژمارە 81، رەنگی رۆژنامەكە رەش و سپی و سوورە. لەژمارە 82 تا 94 رەنگی رەش و سپی و سەوز بەكارهاتووە. لەژمارە 95 تا 102 رەنگی رەش وسپی و سوور بەكارهاتۆتەوە. پاش مـاوەیەك، زیاتر كـار لەسەر رەنگی سەوزكراوە وەك سیمبولی رەنگی یەكێتیی نیشتمانیی كـوردستان كە تاكو ئێستاش بەكارهێنانی ئەو رەنگە بـەردەوامە، واتەرەنگی زاڵ، رەنگی سەوزە. بــەڵام لەبۆنە تایبەتییەكاندا لاپەڕەكانی یەكەم و دوالاپەڕە كراونەتە رەنگاوڕەنگ. ئێستا (2015) شەش لاپەڕەی كوردستانی نوێ رەنگاو رەنگە (1-3-5-12-14-16). سەرەڕای دەركردنی پاشكۆی ئەدەب و هونەر كە لاپەڕە (1-4)ی رەنگاوڕەنگە.\nلەمانگی كانوونی دووەمی ساڵی 1992 تا رۆژی 31/8/1996 ئۆفیسی سەرەكی رۆژنامەكە لەشاری هەولێر بوو، لەو مێژووەوە تائەمڕۆ ئۆفیسی سەرەكیی لەشاری سلێمانییەو لەشارەكانی تریش نووسینگەی هەیە.\nلەژمارە سفری رۆژی 12/1/1992 سكرتاریەتی رۆژنامەكە بەم شێوەیە لەسەر رۆژنامەكەدا نووسراوە:\nسەرنووسەر: ئەرسەلان بایز، سكرتێری نووسین: ئازاد جندیانی\nلەژمارە 116ی رۆژی 16/6/1992 ناوی فریاد رواندزی وەك بەڕێوەبەری نووسین خراوەتە سەر رۆژنامەكە.\nلەژمارە 164ی رۆژی 13/8/1992- ەوە ئازاد جندیانی بۆتە جێگری سەرنووسەر.\nدوای ئەوەی پەرلەمانی كوردستان رەزامەندی لەسەر یاسای چاپەمەنییەكان دەربڕی، رۆژنامەی كوردستانی نوێ یەكەمین رۆژنامە بوو كە داوای مۆڵەتی رەسمی لەوەزارەتی رۆشنبیری حكومەتی هەرێمی كوردستان كـــرد، مۆڵەتی ژمارە یەكی پێدراو د.فوئاد مەعسوم بووە خاوەن ئیمتیازو ناوی لەسەر رۆژنـــامەكە دانرا، ئەمـەش لەژمارە 451ی رۆژی 2/8/1993 جێبەجێكرا.\nلەژمارە 543ی رۆژی 23/11/1993 فەرەیدون عەبدولقادر لەجێگای ئەر‌سەلان بایز بۆتە سەرنووسەری رۆژنامەكەو جێگری سەرنووسەرو بەڕێوەبەری نووسین وەكو خۆیان ماونەتەوە.\nرۆژی 23/1/1994 ناوی ئازاد جندیانی لەسەر رۆژنامەكە نەماوە.\nلەژمارە 596ی رۆژی 25/1/1994 ناوی فریاد رواندزی لەسەر رۆژنامەكە نەماوە. ناوەكان بەمجۆرە ماونەتەوە:\nخاوەنی ئیمتیاز: د.فوئاد مەعسوم، سەرنووسەر: فەرەیدون عەبدولقادر\nلەژمارە 1251ی رۆژی 1/4/1996 گۆڕانكاریی لەسكرتارییەتی نووسیندا بەم شێوەیە كراوە:\nخاوەن ئیمتیاز: د.فوئاد مەعسوم، سەرنووسەر: فریاد رواندزی، جێگری سەرنووسەر: دڵشاد عەبدوڵڵا\nلەژمارە 1853ی 5/5/1999 گۆڕانكاری بەم شێوەیە كراوە:\nخاوەنی ئیمتیاز: د. فوئاد مەعسوم، سەرنووسەر: فریاد رواندزی، جێگرانی سەرنووسەر: دڵشاد عەبدوڵڵا- ستران عەبدوڵڵا، بەڕێوەبەری نووسین: كاوە محەمەد.\nلەژمارە 1886 ی رۆژی 21/6/1999 ناوی دڵشاد عەبدوڵڵا لەسەر رۆژنامەكە نەماوە.\nلەژمارە 2188ی رۆژی 3/7/2000 سەرنووسەری رۆژنامەكە گۆڕاوەو ستافی سكرتارییەتی نووسین بەم شێوەیە نووسراوە:\nخاوەن ئیمتیاز: د. فوئاد مەعسوم، سەرنووسەر: مەحمود مەلاعززەت، جێگری سەرنووسەر: ستران عەبدوڵڵا.\nبەڕێوەبەری نووسین: كاوە محەمەد.\nلەژمارە 2723ی رۆژی 7/4/2002، ناوی كاوە محەمەد وەك سەرنووسەر چۆتە سەر رۆژنامەكەو جێگری سەرنووسەریش شێركۆ مەنگوڕی. پێشتریش كاوە محەمەد جێگری سەرنووسەرو شێركۆ مەنگوڕی بەڕێوەبەری نووسین بوون.\nلەژمارە 4938ی رۆژی 31/7/2009 ناوی كاوە محەمەدو شێركۆ مەنگوڕی لەسەر رۆژنامەكە نەماوە. لەو ماوەیەی كە كاوە محەمەد سەرنووسەر بووە ناوی: كەژاڵ ئەحمەد، توانا ئەحمەد، جەمال عەبدوڵڵا، عەدالەت عەبدوڵلا وەك سكرتێری نووسین چـــۆتە سەر رۆژنامەكە. بەڵام لەماوەی جیاوازدا.\nلەژمارە 4940ی رۆژی 2/8/2009، ناوی ستران عەبدوڵڵا وەك سەرنووسەر چـۆتە سەر رۆژنامەكەو دوای سێ رۆژیش دوای ئەوە واتە رۆژی 5/8/2009 سكرتارییەتی نووسین بەم شێوەیە نووسراوە: كاروان عەلی، شیرین.ك، محەمەد كەریم.\nدواتر لە 1/6/2019، محەمەد كەریم وەكو جێگری سەرنووسەرو هەریەك لەمانەش وەكو سكرتاریەتی نووسین ناویان چۆتە سەر رۆژنامەكە: ئیسماعیل مەحمود، مەریوان مەسعود، جەمال ئارێز، هەڵكەوت زەنگەنە.\nلە 22/4/2020، ستران عەبدوڵڵا وازی لە سەرنووسەری هێنا، بەڵام لە ژمارە 8247 لە 20/12/2020 ، ناوی لەسەر رۆژنامەكە نەماوەو محەمەد كەریم وەكو سەرنووسەر لە شوێنی دانراوەو سكرتاریەتی نووسینیش وەكو خۆیەتی و تا ئێستا بەردەوامن.\nكوردستانی نوێ، بەدرێژایی مێژووی دەرچوونی كە زیاتر لەبیست و حەوت ساڵەی بەبەردەوامی دەردەچێت، چەندین پاشكۆی دەركردووە، كە هەندێكیان بەردەوام بوون و هەندێكیان یەك ژمارە یان چەند ژمارەیەكیان لێ دەرچووە. لێرەدا ئەو پاشكۆیانە دەخەیەنەڕوو كە ئێستا بەردەوامن لەدەرچوون:\nرۆژی 28/1/1993 یەكەم ژمارەی پاشكۆی ئەدەب و هونەر بەچوار لاپەڕەی هەفتانە دەرچووە، لەقەبارەی تابلۆیددا بوو، لەناو رۆژنامەكە دادەنرا بەڵام بەخۆڕایی بوو، ریزبەندی لاپەڕەكانی سەربەخۆ بوو، بەشێك نەبوو لەریزبەندی لاپەڕەكانی رۆژنامەكە، ئەم حاڵەتە تا ژمارە 20ی پاشكۆكە بەردەوام بوو. بۆ ماوەیەك وەستاو پاشان دەستی بەدەرچوون كردۆتەوە. جارێكی تر وەستاوەتەوەو پاشان دەستی بەدەرچوونكردۆتەوە. بەگشتی دەكرێت تەمەنی ئەم پاشكۆیە بەسەر چوار قۆناغدا دابەشبكرێت. لەخوولی یەكەم و دووەم و سێیەمدا 174ی ژمارەی لێدەرچووە. لەخوولی چوارەم رۆژی 30/3/2000 بە 8 لاپەڕەی سەربەخۆ دەرچۆتەوەو ژمارە 175 یپێدراوەو تائێستاش بەردەوامە. بەڵام ئێستا (2015) چوار لاپەڕەیە.\nسەر‌پەرشتیاری ئەم پاشكۆیە لە هەولێر، سەعدوڵڵا پەرۆش بووەو دوای ئەوەی رۆژنامەكە چۆتە سلێمانی، شیرین.ك بـۆتە سەرپەرشتیار، پاشان سیامەند هـادی و مەریوان مەسعود سەرپەرشتیاری پاشكۆی ئەدەب و هونەر بوون. ئێستاش راستەوخۆ لەلایەن محەمەد كەریم كە هاوكات سەرنووسەریشە سەرپەرشتی دەكرێت.\nسەرەتا وەك پڕۆڤەیەك، بۆدەركردنی پاشكۆیەكی هەفتانە، رۆژنامەی كوردستانی نوێ، (3) ژمارەی تایبەتی پاشكۆی (ستادیۆمی پەروەردە)ی دەركردووە كە تایبەت بوو بەخولە وەرزشییەكانی نێوان هەڵبژاردەكانی پەروەردەی هەرێم. ئەو (3) ژمارەیەش، بەم شێوەیە بڵاوكـــراوەتەوە: رۆژی (16/3/2002) ژمارە یەك. رۆژی (30/3/2002) ژمارە دوو رۆژی (1/5/2002) ژمارە سێ.\nدواتر رۆژی (21/7/2002) یەكەم ژمارەی وەك پاشكۆیەكی هەفتانە بڵاوكرایەوەو (29) ژمارەی بە قەبارەی (A4) لێدەركرا، دوا ژمارەی لەڕۆژی (18/2/2003)دابوو، بەهۆی هاتنە پێشەوەی پڕۆسەی ئازادی عیراقەوە وەستێنرا.\nپاشان هەر بەهەفتانە درێژە بەدەركردنی پاشكۆكە درایەوەو رۆژی (15/6/2005) ژمارە (30)ی لێدەركرا، ڕۆژی (22/5/2007)، ژمارە (75) ی لێدەركراوە.\nلە‌ژمارە (76)داو لەڕۆژی (1/6/2006)دا كراوە بە‌ڕۆژانەو تا (31-3-2014) بەردەوام بووە. ستافەكەی پێكهاتبوون لەسەرپەرشتیار: ئیسماعیل مەحمود، جێگری سەرپەرشتیار: سەنگەر زرار، بەڵام پاشان تەنیا ناوی ئیسماعیل مەحمود وەك سەرپەرشتیار لەسەر پاشكۆكە مایەوە. لە (1-6-2014) بووە بەدوو لاپەڕە لەناو كوردستانی نوێ-دا واتە لاپەڕە (12-13).\nپاشكۆیەكی هەفتانەی تایبەتە بەبوارەكانی زانست و زانیاری نوێ، ژمارەی یەكەمی لەڕۆژی 11/10/2011 دەرچووە 4 لاپەڕە بووە. سەرپەرشتیارانی: هێرۆ جەزا، تارا شێخ عوسمان بوون. لەمانگی (3)ی 2014 ەوە وەستاوە. ماوەیەن بەهاوبەشی لەگەڵ پاشكۆی خێزاندا لاپەڕە 14ی كوردستانی نوێی پێدراوە، جارێكیتر لە ساڵی 2017ەوە بووەتەوە بە پاشكۆیەكی سەربەخۆ و بابەتە زانستی و كۆمەڵایەتییەكانی لەخۆگرتووە و لەلایەن ئالان رەئوف-ەوە سەرپەرشتی دەكرێت و بەردەوامە لە دەرچوون.\nئەم پاشكۆیە لە ساڵانی 2013-2015 قۆناغی یەكەمی دەرچووە كە لەشكر حەمە ساڵح سەرپەرشتیی كردووەو گرنگیی بە راپۆرت و بابەت و دۆسێ گەرمە نێودەوڵەتییەكان داوە، بەڵام لە 2015 بۆ 2017 وەستاوەو لە ساڵی 2017-ەوە بە هەفتەی دووجار بە قەبارەی چوار لاپەڕە دەستیپێكردووەتەوە و ئێستاش هەفتانە یەك جار دەردەچێت و لەلایەن ئیدریس جەبار-ەوە سەرپەرشتیی دەكرێت.\nپاشكۆیەكی هەفتانەی كوردستانی نوێیەو بایەخ بە ژیانی لادێ و كەلەپورو رەسەنایەتی كوردەواری دەدات و هەر لەسەرەتای دەرچوونییەوە لەلایەن ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد سەرپەرشتی دەكرێت.\nپاشكۆیەكی هونەرییە، تایبەتمەندە بە هەموو هونەرەكانی شێوەكاری و هەفتانە دەردەچێت و دیزاینێكی تایبەتی هەیەو لەلایەن هونەرمەند بەختیار سەعید-ەوە سەرپەرشتی دەكرێت.\nزنجیرەی كتێبە چاپكراوەكانی كوردستانی نوێ\nرۆژنامەی كوردستانی نوێ هەر لەگەڵ ساڵی یەكەمی دەرچوونیدا دەستی بەچاپكردن و دەركردنی كتێب و نامیلكە كردووە. یەكەمین كتێب كە چاپیكردبێت، راپۆرتی سیاسی بوو، كە هەڤاڵ مام جەلال لەكۆنگرەی گشتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا ساڵی 1992 پێشكەش بە ئەندامانی كۆنگرەی كرد. دووەم كتێب، نامیلكەیەك بوو لەنووسینی مام جەلال كە بانگەوازێك بوو بۆ حزب و دەستەو رێكخراوو گروپە چەپەكان بۆ یەكگرتنەوەیان لەگەڵ یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا، و ئەو كاروانەی كوردستانی نوێ لە چاپكردنی كتێب بەردەوامەو تا ئێستا دەیان كتێبی چاپ و بڵاوكردۆتەوە.\nئەم ساڵۆنە بریتییە لە هۆڵێكی رازاوە بە كەلوپەلی كوردەواری و تایبەتمەندكراوە، بۆ ئەو كۆڕو سیمینارانەی كوردستانی نوێ رێكیان دەخات، یان رووناكبیران رێكی دەخەن و ساڵۆنی كوردستانی نوێ هاوكارییان دەكات و بەردەوامە لە چالاكی.\nراگەیاندراوی سەرۆکایەتیی هەرێم\nکچی تێکۆشەرێکی دێرینی یەکێتی، دوای خوێندنی یاسا، کولێژی سەربازیی قەڵاچوالانیشی تەواوکرد\nخشتەی تاقیکردنەوە گشتییەکانی پۆلی دوازدەی ئامادەیی بڵاوکرایەوە\nبافڵ جەلال تاڵەبانی لە قەڵاچوالان پێشوازیی لە نێچیرڤان بارزانی کرد\nرێوڕەسمی خولی 16ی کۆلێژی سەربازیی قەڵاچوالان بەڕێوەچوو\nپێشبینی کەشوھەوا و خۆڵبارین راگەیەندرا\nبه ئاماده‌بوونی بافڵ جه‌لال تاڵه‌بانی رێوڕه‌سمی ده‌رچووانی كۆلێژی سه‌ربازیی قه‌ڵاچوالان به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nداوەرانی ژن مۆندیال بەڕێوەدەبەن


A pedestrian walks over an illustration to draw attention to domestic violence against women, on International Women's Day in central Istanbul, Turkey, March 8, 2013.\nچوارشه‌مه 25ی نوامبر ڕۆژی جیهانی پێشگیری کردن له توند و تیژی دژی ژنانه. به پێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان یه‌ک له هه‌ر سێ ژن له جیهاندا له درێژایی مێژووی خۆیدا ده‌بێته قوربانی توند وتیژی و هه‌ڵاواردنی ڕه‌گه‌زی و له وانه‌ش، ژماره‌یه‌کی سه‌رسووڕهێنه‌ر له ژنان ده‌بنه قوربانی ده‌ستدرێژی سکسی.\nڕێکخراوی ته‌ندروستی جیهانیش ده‌ڵێت که له ده‌رئه‌نجامی یه‌که‌مین لێکۆڵینه‌وه‌ی جیهانی خۆیدا به ئه‌و ئه‌نجامه گه‌یشتووه که له هه‌ر 18 چرکه دا یه‌ک ژن ده‌بێته ئامانجی هێرش یان توند وتیژی. واتا توند و تیژی دژی ژنان نه‌به‌ستراوه‌ته‌وه به وڵات یان ئاین و کولتورێکی تایبه‌ته‌وه.\nله ووتووێژێکی ڕاسته‌وخۆدا ئه‌م بابه‌ته‌مان له گه‌ڵ به‌ڕێزان کاکه شه‌هاب ئه‌دین شێخی، ڕۆژنامه‌وان و چالاکی مافه‌کانی ژنان وخاتوو ناهید مۆکری، چالاکی مافه‌کانی ژنان تاوتۆکردووه.\nوتووێژی ڕۆژی پێشگیری له توندو تیژی دژی ژنان


نرخی نەوتی بەشێوەیەكی بەرچاو رووی لە دابەزین كرد – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2018/12/06 - 3:39 PM\nنرخی نەوت بەشێوەیەكی بەرچاو رووی لە دابەزین كرد و بە رێژەی زیاتر لە 3% بەر لە كۆبوونەوەكەی ئۆپیك دابەزی، ئەمەش لەكاتێكدایە كە چاوەڕوان دەكرێت وڵاتانی ئەندام لە رێكخراوى ئۆپیك، بۆ كەمكردنەوەی ئاستی خستنەڕووی نەوت لە بازاڕەكان، بەرهەمەكانیان كەمبكەنەوە.\nنرخی بەرملێك نەوتی خاوی برنت دوو دۆلار كەمی كرد، و بۆ 59.60 دۆلار رووی لە دابەزین كرد، بە هەمان شێوە نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی ئەمریكایی 1.61 كەمیكرد و بۆ 51.27 دۆلار دابەزی.\nدابەزينی نرخی نەوت بەوتەی شرۆڤەكاران، بۆ لاوازیی بازاڕە داراییەكانی جیهان دەگەڕێتەوە، بە تایبەت كە لەمڕۆدا بازاڕی پشكەكان رووی لە دابەزین كردبوو.\nلە سەرەتای تشرینی یەكەمی رابردووەوە، نەوت نزیكەی 30%ی بەهاكەی لەدەستداوە، ئەمەش لە سایەی زۆری خستنەڕووی نەوت لە بازاڕەكان و مەترسی خاوبوونەوەی ئابوری و پاشەكشەكردنی ئاستی داواكارییەكان لەسەر سوتەمەنی.\nوابڕیاڕە ئەمڕۆ پێنج شەممە، ئۆپیك لە بارەگای خۆی لە ڤیەننا كۆببێتەوە، تا بڕیار لەسەر سیاسەتی بەرهەمهێنان بدات.\nنرخی نەوت بەرزترین ئاستی لەمساڵدا تۆماركرد\nتڕەمپ باری نائاسایی ڕادەگەیەنێت


راگرتنی ئاوێنەو خۆشبەختی دەسەڵات - ئاوێنه\n11:42 am | ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران: موچەی مانگانەی پەرلەمانتار 7 ملیۆن دینارە\n“موچەی یەک ساڵی پەرلەمانتاران 208 ملیار دینارە”\nئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران: موچەی مانگانەی پەرلەمانتار 7 ملیۆن دینارە\nراگرتنی ئاوێنەو خۆشبەختی دەسەڵات\nکارکردنی میدیای ئازادو قەڵەمە ئازادەکان لەم ناوچەی ئێمەدا زۆر گرانە، دەسەڵات کە جۆرێکە لە سیستەمی کلیپتۆکڕاسی و خۆسەپێن وەک تۆڕێک دەوری میدیا ئازادەکان دەدات، لاوازیان دەکات و ناچار بەڕاگرتنیان دەکات لەژێر فشاری ماددیدا.\nلێرە کارکردن لەمیدیای ئازاد وەک چونە ناو کێڵگەی مین وایە، بەردەوام بەهۆی ئازادییەوە دەبێت بەسەر مینەکاندا بڕۆی و سڵ لە ترس نەکەیتەوە. لە میدیای ئازاد کاتێک کاردەکەیت و دەنوسیت نابێت سڵ لەمردن بکەیتەوە. گەورەیی میدیای ئازادو کاریگەرییەکەیەتی لەسەر دەسەڵات کەبەردەوام قەڵەمە ئازادیخوازەکان ڕوبەڕوی لێدان و تیرۆرکردن بونەتەوە.\nڕۆژنامەی ئاوێنە ماوەی دوازدە ساڵە بەشێوەیەکی ئازادو ئازایانە ناشیرنیەکانی دەسەڵاتی نیشانداوەو بەردەوام ماسکەکانی شکاندووە، ئاوێنە پەنجەرەیەکی گرنگ بوو بۆ بینینی ڕاستیەکان و بێترس دەستی بۆ مەلەفە گەندەڵیەکان بردووەو ئاشکرایکردوون. ئاوێنە جێگای نوسینە ڕەخنەییەکان بوو، بەردەوام دەرفەتی دەدا بەنوسەرە تازەکان تا لەیاریگای میدیادا بیروڕای خۆیان بڵاوبکەنەوە. ڕاگرتنی ئاوێنە لەدوای دوازدە ساڵی زەحمەت مایەی خۆشحاڵی دەسەڵاتە، ئەم دەسەڵاتە بەهێزی نەوت و دۆلار دەیان میدیای سێبەری دروستکردووە. ئاوێنە بەردەوام ماسکەکانی هەڵداوەتەوەو پشتەوەی ڕوداوەکانی نیشانداوە. بەردەوام نیشانی دەدا کە سێبەرەکانی ئەشکەوتەکەی ئەفلاتون حەقیقەتی ڕاستی نین، بەڵکو سێبەری حیزبەکانن. ئەو سێبەرانەی کە بونەتە ماکیاجی دەسەڵاتە ناشیرنەکە.\nڕاگرتنی ئاوێنە شەرمەزاریەکی ڕۆشنبیرییە بۆ کۆمەڵگاو دەسەڵات، کۆمەڵگایەک تا ئێستاش ناتوانێت ڕۆژنامەیەکی ئازاد ڕابگرێت لەڕێگەی کڕینی یەک ڕۆژنامەی هەفتانە! دەسەڵاتێک خۆشبەختە کەبەردەوام مردنی میدیای ئازاد دەبینێت، ئەم دەسەڵاتە بەردەوام دوژمنی میدیای ئازادبووەو لەم پێناوەدا دەستی سوربووە بەخوێنی چەند ڕۆژنامەنوسێکی ئازاو ئازاد. میدیا نەوتاوی و پڕ لەدۆلار و سێبەرەکان هەر چەندە بەهێزبن بێ فکرترن، ئەوانەی لەوێ کاردەکەن بۆپارەیە نەک فکر، ئاوێنەش دەیتوانی پارە وەرگرێت و نەوەستێت، بەڵام چونکە خاوەن فکرە تەسلیم نابێت. ئاخر مەرگی خاوەن فکر زۆر باشترە لە مانەوەیەک بەبێ فکر. میدیا سێبەرەکانی دەسەڵات حەقیقەت ناڵێن و دیوە ڕاستەکەنین، بەڵکو بەردەوام کۆمەڵگا ئاڵۆزدەکەن بە حەقیقەتی شێواو. دەلاقەکەی ئازادی وەستاو دەسەڵاتیش خۆشبەختە، بەڵام هەرگیز قەڵەمە ئازاکان ناکەون، ئەو قەڵەمانەی لە قوتابخانەی ئاوێنەدا فێری ئازادی و تەسلیم نەبوون بوون. دەلاقەکە داخراوە بەڵام قەڵەمەکان تیژتر دەبن. هەمووان قەرزاری ئاوێنەین.\nبڵاوكراوه‌ته‌وه له 08-06-2018


دکتۆر کەمال میراودەلی: دەربارەی بووجەو بووجەدانان و جەهالەت و ناپاکیی بووجەیی گەندەڵخانەکەی هەرێم. – WTARIKURD\nپرسی بووجە گرنگترین پرسی سیاسیی و جەوهەریی سیاسەتەکان و پرۆسەکانی بەرێوەبردنی وڵات و دیاریکردنی فەلسەفەو ئامانج و ئاقاری گەشەسەندنی کۆمەلایەتیی و نەتەوەیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتییە. ئەمە بابەتێکی هێندە سەخت نییە بۆ تێگەیشتن و کارپێکردن، بەلام وەک پرۆسەو میکانیزمی دارایی رەوشێکی ماتماتیکی و ستاتیکی ئاڵۆزەو پێویستی بە شارەزایانی تایبەتی هەیە. چونکە، لە ئاخریدا، هەموو فەلسەفەو سیاسەت و راستییەکان بە ژمارە دەردەبردڕین و بە ژمارە حیساب دەکرێن و دەخرێنە کار و چاوەدێرییان دەکرێ.\nبووجە چییە ؟ (ˈbʌdʒɪt budget )\nتێگەیشتنی هەر بابەتێک بە ناوو پێناسەی ناوەکە دەست پێدەکات. تا ئێستا وشەکە لە کوردیدا ساغ نەکراوەتەوە: هەم وەک ( بودجە ) دەنووسرێ هەم وەک بوجە. پێناسەکەشی وا نەکراوە هاوولاتی ئاسایی لێی حاڵی بێت. ئەم ئاسانکارییە گرنگە تا ئەم زانیارییە گرنگەی بابەتی بووجە ببێتە بەشێک لە تێگەیشتنی گشتی و لە ئەنجامدا لە کەلتوری سیاسی و دارایی هاووڵاتییان.\nلە پێشەوە من لە جیاتی بودجە بووجە دەنووسم. راستە پیتی [ د ] لە وشە ئینگلیزییەکەدا هەیە، بەلام ناخوێندرێتەوە. لە ئینگلیزیدا دەوترێ [ بەجێت ] لە فەرەنسیدا دەوترێ : [ بوجێ ]. لە بنجی وشەکەش لە لاتینی و فەرەنسی و ئینگلیزی کۆندا، وەک دوایی دەبینین ، پیتی [ د ] نییە.\nئایا وشەی بووجە ( بوخچە) یان ( بڵق ) ی کوردییە . گەر لە رەگی بنەڕەتی وشەکەشدا نەبێ لە مانادا وشەی ( بووجە ) مانای وشەی ( بوخچە ) ی کوردی هەیە واتە توورەکەیەک بۆ هەڵگرتنی شتی نایاب و بە نرخ. بنچینەی وشەی ( بەجێت) ی ئینگلیزیی ، وشەی بولجەی گالیکی ( فەرەنسییە ) bulge بە مانای توورەکە یان جانتا. بە تایبەتی بە کیسەی چەرم وتراوە یان ئەوەی ئێمە پێی دەڵیین ( جزدان) یان کیسە باخەڵێکی چەرم . گرنگ لێرەدا دەورو ئەرکەکەیەتی نەک چییەتی شتەکە: واتە بۆ هەلگرتنی پارە بەکار هاتووە . دوایی لە فەرەنسیدا بۆتە [ بوگێت] bougette کە رەوشی چووککردنەوەی وشەکەیە واتە (بوخچۆکە). وشە ئینگلیزییەکە لە ئەمەوە وەرگیراوەو budget مانای [ جانتای دەستی چەرم ] ی وەرگرتووە. جانتا چەرمە سوورەکەی وەزیری دارایی بەریتانی کە هەموو ساڵیک بەر لە خوێندنەوەی راپۆرتی بوجەکەی لە پەرلەمانی بەریتانیدا لەبەر دەرگای داونینگ ستریت – دا نیشانی دەدا ، نەریت و رەمزێکی گرنگی حکومەتی بەریتانییە .\n[ بەڵج ] ی لاتینی و [ بڵق] ی کوردیی\nبنچینەی وشەی بووجە وشەی [ بەڵج ] ی لاتینی یە کە بەرامبەر وشەی [ بڵق ] ی کوردییە . جگە لە هاوبەشی وشەی بووجەو بوخچەی کوردی لە ماناو مەبەستدا، رەگی لاتینی وشەکەش کە [ بەڵج ] ە هەمان رەگ و مانای وشەی [ بڵق] ی کوردییە، واتە هاوسانێکی خڕ . جا چ بلقی پێست بی یان هی ئاو ، شەپۆل،و … هتد.\nلە فەرهەنگی ئینگلیزیدا ئەم مانایانە بۆ وشەی بەلج نووسراون :\n1- A swelling or an outward curve\n2 – A sudden increase in number or volume\n3 – a rising in small waves on the surface of a body of water,caused by the action of a fish or fishes\n[ بەلج ] وەک ناو بریتییە لە\n1 – هاوسان یان لۆچێکی دەرەوەیی .\n2 – زیادکردنیکی خێرا لە ژمارەو قەبارەد ا.\n3 – سەرکردنی شەپۆلی بچووک لە رووی جەستەیەکی ئاو بە هۆی جووڵانی ماسییەوە. وەک کرداریش: بە مانای هاوسان بەرەودەرەوە دێ. دیارە ئەمانە هەموو مانای [ بڵق ] دەگەیەنن.\nوشەی [ بڵق] ی ئینگلیزی [ بەبڵ ] ئێستا وەک زاراوەیەکی ئابووری سیاسیی بەکاردێ بۆ ئاماژەکردن بە زیادکردنێکی خێراو نائاسایی سەرمایە یان قازانجی کەرتێکی ئابووریی یان کۆمپانیایە کە کەم خایەنەو دوایی وەک بڵق دەتەقێ و هەرەس دێنێ. بۆ نموونە: زیادکردنی خێرای نرخی خانوو زۆر جار وەک ( بڵقی/ بەبڵی خانوو) باس دەکرێ چونکە دوایی لەگەڵ نەمانی هەلومەرجی هاوسانی پارەدا نرخی خانوو تووشی داشکانێکی خێراو گەورە دەبێ هەر وەک لە ٢٠٠٨ دا لە ئەمریکاو بەریتانیاو زۆر ولاتی سەرمایەداریی رۆژاواییدا روویداو تا ئێستاش بەردەوامە .\nمانای زاراوەیی بووجە\nبەراستی دەتوانین هەر وشەی بوخچە کە وشەیەکی کوردی رەسەن و نایاب و جوانەو هاودەنگ و هاوواتای بووجەیە بە کاربێنێن و هەموو ساڵێ داوا لە وەزیری دارایی بکەین : فەرموو چی لە بوخچەکەتا هەیە بۆمانی هەڵڕێژە . دیارە بوخچەی بووجەی کوردی هیچ کات بوخچەیەکی نەکراوە نابێ چونکە پێشتر دەستیان تێوەرداوەو دەستی خۆیان لێوەشاندووەو ئەوی نایابە بردوویانەو ئەوەی پێمان دەڵین لە نیوەی راستیش کەمترە\nبووجە وەک زاراوەیەکی ئابووریی سیاسیی\nلەمەوە دێینە سەر مانای بووجە وەک زاراوەیەکی ئابووری سیاسیی و سیاسەتی دارایی دەوڵەت .\nمانای زاراوەیی بووجە پێوەندی بە [ پارە] وە ، وەک ئامرازی نرخ و بەهاو ئالوگۆڕو حیسابکردنەوە هەیە . واتە بوونی پارەو قەبڵاندنی هەموو بنمایە [ وەکو ئەرزو خانوو – و پارەی نەوت و باج و کەرەسەی کارو دەستی کار کە بە شێوەی جۆریی هەن و بە شێوەی کاش نین بەلام هەر کاتێ دەتوانرێ بە پارە بگۆڕدرێنەوە یان بفرۆشرێن ) و سەرمایە و بەهاکان وەک پارە یارمەتیمان دەدا بە ئاسانی بووجە دابنێین . بووجە بە عەرەبی بە وشەی [ میزانیە ] تەرجەمەکراوە . ئەمە زاراوەیەکی باش و دروستە بۆ دەربڕینی ماناو مەبەستی بووجە ‘ میزانیە یانی [ تەرازووکردن ] یان وردتر بڵێێن : هاوسەنگی کردن ئەو هاوسەنگیکردنەیە کە جەوهەری مانای فەرمی بووجە دەردەبرێ . وەک چۆن تەرازوو دوو [ تا ] ی هەیە کەبەهۆیانەوە کێشەکان هاوتا دەکرێن یان جیاوازییان دەردەکەوێ ، ئاواش بووجە دووتای هەیەو ئامانجی بەکارهێنانی وەک میکانیزم دروستکردنی هاوسەنگییە لە نێوان دوو تایەکەدا.\nدوو تایەکانی بووجە\nبا بۆ ئاسانکاری لە بووجەی کەسییەوە دەست پێبکەین گەرچی بووجەکردن یان هاوسەنگکردنی دارایی نەبۆتە نەریت و کەلتوور لە ئاستی تاکە کەس یان خێزانی کوردا ، گەرچی بەشێوەی نافەرمی یان ئاسایی هەموو کەسێ یان خێزانێ ناراستەوخۆ بووجەکاریی دەکا. واتە هەوڵ دەدا دوو تایەکانی بووجە هاوسەنگ بکا.\nئەو دوو تایانە بریتین لە\n1 – داهات : واتە ئەوەی دەستت دەکەوێت .\n2 – خەرجیی : ئەوەی خەرجی دەکەیت .\nئەمانە وەک وتمان بە پارە حیساب دەکرێن و ماوەیەکی زەمەنیشی بۆ دادەنرێ . واتە لە ماوەی مانگێکدا یان ساڵیکدا داهاتت بە پارەی کاش چەندەو خەرج و مەسرەفیشت چەندە . سەرەتای بووجەدانان ئەو زانیارییەیە بەبێ ئەوە بووجە بە مانای زانستی دروست دانانرێ و بەکار ناخرێ . واتە بەبێ ئەوەی بە وردی بزانی سەرچاوەی داهاتەکان و قەبارەیان چییەو چەندەو لەچ کاتیکدا دێنە دەستت و خەرجییەکانت چین و لە چیداو ، کەی و ، بۆچی سەرف دەکرێن . یەکەم هەنگاو بەرەو بووجەکردن فەشەل دێنێ و لە جوغزێکی تاریکدا دەمێنێتەوە . بووجەدانان بۆ کەسان ، کۆمپانیاکان ، کاسبکاران ، و حکومەت پێوسیتییەکی جەوهەرییە بۆ بەکارهێنانی دروستی داهات و پارەو وەلامدانەوەی پێوسیتییەکان و دوورکەوتنە لە کێشەی دارایی و زامنکردنی هاوسەنگیی و زیادکردنی داهات و سامان و دوورکەوتنەوە لە قەرزداری و هەرەسهێنانی دارایی .\nبۆ خوێندنەوەی تەواوی بابەتەکە کلیک بکەرە سەر ــ دەربارەی بووجەو بووجەدانان و جەهالەت و ناپاکیی بووجەیی


پاراستنی بنەماڵەی بارزانی کۆسرەت " ڕەسوڵ عەلی "یان تەزویر کردو " نەوشیروانپۆست "یشیان کردە " باسەڕە پۆست "!\nبنەماڵەی بارزانی لە ڕێگای دەزگای تیرۆریستی پاراستنەوە نەخشەی جەهەنمی، بەڵام گەمژانەو گێلانە دژ بە نەیارەکانیان دادەڕێژن!.\nپلانگێڕانی پاراستن دەزانن کێ دەکەنە نیشانە و بۆچیش دەیکەنە نیشانە. ئەو کەسانەی کە پاراستنی بنەماڵە دەیانکاتە نیشانەی تیرهاویشتنەکانی خۆی، لە سەدا سەد، بنەماڵەی بارزانی لێیان دەترسێت، جا ئەو ترسە سیاسیی و فیکری، یان سەربازی و ئابوریی بێت.\nمن یەکەمین نووسەری دژی بنەماڵە بووم کە لە ساڵی ٢٠٠٤دا دەزگای پاراستن کردمییە نیشانەی تیر هاویشتنەکانی خۆی. ڕەنگە هیچ کەسێک ئەوەندەی من شارەزایی لە پلانە جەهەنەمی و گەمژەکانی پاراستندا نەبێت، ئەویش بەهۆی ئەوەوە کە لە ململانێیەکی سەخت لەگەڵ ئەو دەزگایەدا، توانیم لە ئەقڵی پلانگێڕی تێبگەم و بەووردی پلانەکانی دژ بە خۆم و بە نەیارەکانی بخوێنمەوە.\nهونەری جەهەنەمی بوونی پلانەکانی پاراستن بۆ تیرۆرکردنی کەسایەتی نەیارەکانی بنەماڵەی بارزانی لەوێدا ئاشکرا دەبێت کە پەنا بۆ میکانیزمێک دەبات کە زۆر بە ئاسانی لەلایەن خەڵکی ساویلکەو گەمژەوە باوەڕی پێدەکرێت!. گەمژەیی پلانە جەهەنەمییەکانیشی لەوێدا ئاشکرا دەبێت کە کەسانی ووردبین بە ئاسانی دەتوانن فێڵ و ساختەکانی چوارچێوەی پلانەکە ببین و بخوێننەوە.\nسەرنج بدەن، من لە ساڵی ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٤ لە دژی مەسعود بارزانی و جاشقەڵەمەکانی وەک حەمەسەعی حەسەن نووسیم، ئەوان هیچ کاردانەوەیەکیان نەبوو، بەڵام ساڵی ٢٠٠٤ کە کێشەی فایلدارەکانی بەعس بووە جێگای مشت و مڕی ناوەندی میدیای کوردی و خەڵک نەفرەتی لەفایلدارەکان دەکرد، پاراستن بە هاوکاری حەمەسەعی حەسەن و هەفتەنامەی " باسەڕە - کە فەلەکەالدین کاکەیی خاوەن ئیمتیازی بوو"، زرم فایلێکی تەزویری " بەعسی "یانەیاندا بە تەنگامداو کردمیان بە [ بەعسی - بۆ خوێندنەوەی هەموو کاردانەوەکانی من لەسەر ئەو فایلە کلیکی ئێرە، یان لینکەکانی خوارەوەی ئەم وتارە بکە]. ئەمە لە کاتێکدا بوو کە خوێنەرێکی زۆر نووسینە ڕەخنەییە تووندەکانی منیان دژ بە پارتی دەخوێندەوە. پاراستن بۆ ئەوەی کە بەر بەو پرۆسە ڕەخنەگرییەی من بگرێت و ڕەخنەکانی من لای خوێنەر بێ نرخ بکات، پەنای بردە بەر تەزویرکردنی فایلێکی بەعسیانە لە دژم!.. پاراستن لە ڕێگای ئەو فایلە تەزویرەوە ویستی من دەمکوت بکات و بە خوێنەرەکانیشم بڵێت " گوێ بۆ قسەی کۆنە بەعسییەک لە دژی مەسعود و بنەماڵە مەگرن !"، بەڵام پاراستن تەزویرەکەی ئەوەندە ناشیانە کردبوو ئەو مەجالەی بۆ منکردەوە تا بە تووندتر دابەزمە سەر مەسعود بارزانی،دەزگای پاراستن و حەمە سەعی حەسەن. ئەو ململانێ تووندەی من و پاراستن، بووە هۆیەک بۆ ئەوەی کە سایتی کوردستانپۆست ( نەوشیروانپۆستی ئێستا ) خوێنەرێکی زۆری لێکۆبێتەوە، چونکە لەو سەردەمەدا تەنها نووسەر بووم کە بە وێنەی خۆمەوە دژایەتی دەسەڵاتی خێڵەکی بنەماڵەی بارزانی و پاراستن و جاشقەڵەمەکانیانم دەکرد. ئەم ڕووداوەم وەک پاڵەوانبازییەک لە سیاسەت و کاری نووسیندا باسنەکرد، بەڵکو لەم ئەزموونە سیاسییەوە ویستم ئەو ڕاستییە بخەمە مێشکی گەمژەکانەوە کە دەزگای پاراستن چۆن نەخشەی جەهەنەمی، بەڵام جاهیلانەو گەمژانە دژ بە نەیارەکانی بنەماڵەی بارزانی دادەڕێژن!. هەمان سیناریۆی فایل دروستکردنی بەعسیانەی پاراستن بۆ من، بە جۆرێکی دیکە بۆ کۆسرەت ڕەسوڵ عەلیان دووبارە کردۆتەوە، بەڵام ئەمجارە نەک لە ڕێگای ناوزڕاندنی بە " بەعسیکردن" و لەڕێگای " فایلی نووسراوەوە، بەڵکو لە ڕێگای " کامێرا وئەکتەر و قومارەوە !" کۆسرەت ڕەسوڵ تەزویردەکرێت. پاراستن ئەمجارە نەک لەڕێگای هەفتەنامەی بە گۆڕ سپێردراوی" باسەڕە "وە، بەڵکو لەڕێگای سایتی " نەوشیروانپۆست"ەوە کۆسرەت ڕەسوڵ تەزویر دەکات!.\nقومار، هونەری تەزویرکردنەکەی کۆسرەت ڕەسوڵ عەلییە لەلایەن پاراستنەوە!.. بۆچی قومار ؟ چونکە پاراستن دەزانێت کە کەسانی قومارباز لە ڕوانگەی گشتی کۆمەڵگەی کوردستانەوە، کەسانێکن کە ڕێزیان لێناگیرێت و بە چاوێکی نزمەوە سەیر دەکرێن. ئەم دیاریدەیە، واتە قومار، لە وڵاتانی ئەوروپی و ئەمریکیدا پێوەری پێوانەکردنی چاک و خراپی کەسایەتی کەسە قوماربازەکان نییە، بەڵکو قومار وەک جۆرێک لەسەرگەرمی و یاریکردن و تەنانەت پیشەش سەیری دەکرێت، بەڵام لە کۆمەڵگە ئیسلامییەکان و لە کۆمەڵگەی کوردیدا، قومار دیاریدەیەکی قێزەونە و قوماربازەکانیش بە مرۆڤی بێ کەسایەتی و خراپ حیسابیان لەسەر دەکرێت. من نە لە نزیک و نە لە دوورەوە کۆسرەت ڕەسوڵ ناناسم و نازانم قومار دەکات یان نا، بەڵام لە سەداسەد دڵنیام ئەو گرتە ڤیدیۆیەی کە دەزگای پاراستن بۆ سایتی نەوشیروانپۆستی ناردووە، کۆسرەت ڕەسوڵ عەلی و کوڕەکەی نییە، بەڵکو یەک سیناریۆ و تەزویری بە ئاشکراو گەمژانەیە کە کۆسرەت ڕەسوڵ عەلی تێدا کراوەتە ئەکتەر!. ئەم تەزویرە ناشیانەی پاراستن لەسەر کۆسرەت، فیلمێکی ئەنیمەیشنی قوباد تاڵەبانی بیرخستمەوە کە سێکس دەکات. ئەو کەسەی کە ئەو گرتە ئەنیمەیشنەی بۆ من نارد پاراستن نییەو کەسێکی شەریفە، بەڵام دەمزانی کە دەستی پاراستن لە پشتی دروستکردنی ئەو فیلمەوە هەیە. کاتێک سەیری گرتە ڤیدیۆیەکەی قوباد دەکەیت، هەست دەکەیت ڕاستییە، بەڵام کەسانێک کە لە کاری ئەنیمەشندا شارەزان، هەست دەکەن ئەوە دروستکراوە. بە کورتی، من لەوەڵامی ئەو هاوڕێیەدا وتم " من هەرگیز ئەو شتانە، تەنانەت ئەگەر ڕاستیش بن، بڵاو ناکەمەوە، چونکە ئەوە دەرچوونە لە ئەخلاقی ڕۆژنامەگەری ". بۆیە ئاماژەم بەو ئەزمونەی خۆمدا، ویستم ئەوە بەبیری هەموو لایەک بهێنمەوە کە چۆن سایتەکەی نەوشیروان و کەمالی جەمال موختار کراوەتە زبڵدانێک کە هەرچی گەندو گوی پاراستن، زانیاری و گردەکە هەیە تێیدەڕژێنرێت. ئەو گرتە ڤیدیۆییە، کە بە حساب کۆسرەت ڕەسوڵە، بەشێکە لەو گەندو گووەی پاراستن، کە بە ترشوخوێی کەمالی جەمال موختارەوە لەو سایتە بێنرخەدا نمایش دەکرێت.\nپاراستن بۆچی کۆسرەت ڕەسوڵ عەلی تەزویرکردووە؟\nکۆسرەت ڕەسوڵ یەکێکە لەو کەسانەی ناو یەکێتی کە بنەماڵەی بارزانی و شەخسی مەسعود ڕقی لێیەتی. بۆچی بنەماڵە ڕقیان لە کۆسرەتە؟ وەڵامێکی سێ سەرە بۆ ئەو پرسیارە هەیە؛ لەسەرێکەوە دەڵێن گوایە کۆسرەت لە کاتی شەڕی ناوخۆدا مەسعود بارزانی لە سەری ڕەشدا بە بیجامەوە دەستگیرکرووە [ سوپەرمانە ! ] و لەسەر داوای تاڵەبانی هیچی لێنەکردووە!.. لەسەرێکی دیکەشەوە ئاشکرایە کە کۆسرەت لە شەڕی نێوان جەلالی و مەلاییەکاندا گورزی گورچبڕی لە هێزەکانی مەسعودداوە. لەسەری سێهەمیشەوە، کۆسرەت لایەن بەشێکی زۆر لە خەڵکی هەولێرەوە خۆشەویستە. پاراستن دەزانێت کە خەڵکی هەولێر، خەڵکێکی دینین، لە دینی ئیسلامیشدا قوماربازەکان نەفرەتیان لێکراوە، لەلای خەڵکی هەولێر بە چەکی قومار لە کۆسرەت دەدات.\nپەردەپۆشکردنی قوماربازی کوڕانی مەسعود بە تەزویرکردنی قوماربازی کۆسرەت\nلەم ساڵدا دوو سکانداڵی پارە بەهەدەردانی خەڵکی کوردستان لەلایەن دوو کوڕی مەسعودەوە بوونە کارەستەو خۆراکی میدیا کوردی و عەرەبییەکان؛ مەنسورە فەندی کوڕی ٢ ملیۆن دۆلاری لە قومارخانەیەکی دوبەیدا بەشەوێک دانا و ئەوی دیکەشیان[ کە تا ئێستا ناوی ئاشکرا نەکراوە ] لە هوتێڵێکی پایتەختی ئیسپانیادا ٤ ملیۆن دۆلاری لێدەدزرێت!. ئەم کێشانەی کوڕەکانی مەسعود بارزانی لەلایەک و لەلایەکی دیکەشەوە مقۆ مقۆی چەند کەسێکی ناو یەکێتی [ لەوانەش خودی کۆسرەت ] لەسەر ئەوە کە مەسعود بارزانی لە دروستکردنی ئەنجومەنی نا ئاسایشەکەی هەرێمدا کڵاوی کردۆتە سەر یەکێتی، دوو فاکتەری سەرەکین بۆ ئەوە کە کۆسرەت ڕەسوڵ بە قومار تەزویر بکەن و لە ئەنجامیشدا یادەوەری تاڵی ٣١ ئاب لە مێشکی خەڵکدا بسڕنەوە.\nلینکی تەفسیرە گەمژانەکەی " نەوشیروانپۆست لەسەر گرتەی ڤیدیۆییە کۆسرەتە تەزویرەکەی پاراستن\nڤیدیۆ ناشیانەکەی پاراستن\nتێبینییەک لەسەر ئەو لینکانەی لای خوارەوە:\nئەو لینکانە، لینکی ئەرشیفی ئەنتەرنێتی کوردستانپۆستی ساڵی ٢٠٠٤ و هەموو وتارەکان و بەڵگەنامەکان بە پی دی ئێف کراون. بۆ یە دەبێت کەمێک چاوەڕێ بکەیت تا فایلەکان دەکرێتەوە.\nلینکی وەڵامەکانی نووسەری ئەم بابەتە بە تەزویرەکەی پاراستن و هەفتەنامەی باسەڕە لە ساڵی ٢٠٠٤دا :


وتار/ 14/03/2019 69 جار بینراوە\nیەکەم: گرنگە حکومەت پابەندی بڕیارەکەی ببێت و موچەی فەرمانبەران سی ڕۆژ جارێک و لەکاتی دیاریکراوی خۆیدا بدرێت و جارێکی دیکە موچەخۆران دووچاری ماڵوێرانی نەبنەوە.\nدووەم:گرنگە حکومەت کونترۆڵی نرخەکانی بازاڕ بکات و شتومەک بەخواستی بازرگانەکان و سەرمایەداران و چاوچنۆکان گران نەبن و چاوێکی لەسەر کۆنتڕۆڵی نرخەکانی بازاڕ بێت و کۆنترۆڵی نرخەکان هێندەی لابردنی پاشەکەوت گرنگە و پێویستە بەجدی ئاگاداری ژیانی هەژاران بێت.\nسێیەم:گرنگە موچەخۆر ژیانی ئابوری خۆی ڕێک بخات و ئیسرافی زۆر نەکات و کۆنترۆڵی داهاتی خۆی بکات، چونکە هەندێک لەنەهامەتیەکانی سەردەمی نیوە موچەمان بەهۆی ئەوەوە بوو ژیانی ئابوری خێزانیمان ڕێک نەخستبوو.\nچوارەم:گرنگە خێزان بۆماوەی چەند مانگێکی دیکە یان زیاتر خۆی لەسەر سیستەمی نیوە موچە ڕابهێنێت و کەمێک پارەی پاشەکەوتی لەماڵەوە هەبێت و خێرا نەهامەتیەکانی ڕۆژانی پێشووی بیرنەچێتەوەو شات و پات بەموچەی مانگانەی نەکات و دوای دە ڕۆژێک وەک سڵق سیس ببێت!!!.\nپێنجەم:گرنگە دوای نەمانی پاشەکەوت خێرا دەست نەکرێتەوە بەماڵ گۆڕین و مۆدێل گۆڕین و دوای مۆدێلات نەکەوین،چونکە مۆدێل گۆڕینی بێ سەروبەرە و بێسود قۆڕی کرد بەسەر خێزانی کورددا،هەندێک خێزان باجی مۆدێل گۆڕین و قەرز و قیستی مانگانەیان دەداو نەیان دەزانی چۆن لێی دەرچن.\nشەشەم: گرنگە ئافرەتان پەندێک وەربگرن و ڕوونەکەنەوە بازاڕ و قەیسەری و دوای مۆدێلاتی گران بەها نەکەون،چونکە چەندە گرنگیدان بەخۆڕازاندنەوە گرنگە لەوەش گرنگتر ڕێکخستنی سیستەمی ئابوریی و عەقڵی ئیداریە،وەک وتراوە ئافرەت عەقڵی ئیداری و گەنجینەی ماڵە .\nحەوتەم: گرنگە منداڵەکان واڕابهێنین کەهێشتا نیوە موچە کاریگەری زۆری ماوەو خێرا مۆدێلیان بۆ نەگۆڕین و موبایل و ئایپادیان بۆ نەکڕین دوای دوو ڕۆژ بیشکێنن و بیانوی مۆدێلی دیکە بگرن.\nهەشتەم: گرنگە خێزان لەگەورە تابچوک نەهامەتی و چەرمەسەریەکانی پێشووی نیوەموچەی لەیادنەچێت، چونکە وتراوە تێگەشتن لەبارودۆخی پێشوو باشترکردنی بارودۆخی ئێستایە، پێویستە واز لە چاولێکەری بهێنین و وەک خۆمان بژین\nنۆیەم:گرنگە خێزان نەگەڕێتەوە پێش سەردەمی پاشەکەوتی موچە. وەک پێشوو!! دەستنەکاتەوە نان و خواردنی زیادە ڕشتن بۆ ناو سەلەی شەخەڵ و خەتی بناغە بەئارد نەڕێژێت وەک کرا،چونکە خودا ئیسرافکارانی خۆش ناوێت و تاقیکردنەوەکانی بەردەوامن.\nدەیەم: پێویستە ئەندامانی خێزان لەحاڵ و دەروونی پێشووی باوک تێبگەن، کەباوک ژیان و بارودۆخی دەروونی چۆن بوو لەسەردەمی نیوە موچەدا،چونکە زۆرترین ئازاری نیوەموچە بەر دەروونی باوک کەوت.\nیازدەیەم: پێویستە ئیتر بەخۆماندا بچینەوە و وانەیەک لەنەهامەتیەکانی ساڵانی پاشەکەوتی موچە وەربگرین و پێویستە بەجدی خودامان لەیادبێت و هەمیشە سوپاسی بکەین، چونکە زۆربەی خەڵکی لەو بارودۆخە ناخۆشەدا لەنەخۆشی و بەڵایی خودای بەدووربوو، چونکە باش دەمان زانی نیوە موچەکەمان بەشی دوو عەیادەی نەدەکرد.\nدوازدەیەم: ئەوەی ڕوویدا لەپاشەکەوتی موچە و هاتنە پێشەوەی ئەو بارودۆخە تاقیکردنەوەیەک بوو، پێویستە هەمیشە لەبەرچاومان بێت پەندی لێوەرگرین و غەڕا نەبینەوە،چونکە بەڕاستی خەڵک غەڕابوو!!! کەوتە ئیسراف و مۆدێل گۆڕین و لەدەرەوە نانخواردن و ماڵگۆڕینی زیادە،تەنانەت غەڕابوونمان گەشتبویە ئاستێک خەریک بوو خەڵک خوداو نیعمەتەکانی خودایی لەبیر دەچویەوە.\nهەمیشە دەڵێین( الحمد لله)\nکە ئێمەت لەو قۆناغە تاڵ و دژوارەدا پاراست و بەهای مرۆڤایەتی خۆمان لەدەست نەداو شیرازەی خێزانیمان بەهۆی میهرەبانی تۆوە پارێزراو دوچاری ماڵ وێرانی و سەرگەردانی نەبوین و لەهەموو ناخۆشی و تاقیکردنەوە قورسەکان دەردەداران فەقیر و هەژارانت لەیاد نەکرد و هەمیشە چاوی سۆز و میهرەبانیت لەسەرمان بوو،چونکە میهرەبانیەکەی اللە نەبوایە ئێمەی مرۆڤ بەرگەی کەمترن و بچوکترین تاقیکردنەوەکانی ڕۆژکارمان نەدەگرت و دونیاو دواڕۆژمان لەدەست دەدا.\nسوپاس خودای مرۆڤایەتی سوپاس بۆ میهرەبانیەکەت.


كار و چالاكییەكانی چاوی كورد لە مانگی شوبات/2021\n"ناوه‌ندی چاوی كورد بۆ په‌ره‌پێدانی سیاسی" مانگی شوبات 2021 ــی به كۆمه‌ڵێك كار و چالاكی به‌رێكرد، چالاكییه‌كان هه‌مەچه‌شنن، له چوارچێوه‌ی پرۆژه‌ی كار و ستراتیژییه‌تی ناوه‌ندایه و پێكهاتوون له؛ دیدار، گفتۆگۆ، پانێڵ و سه‌ردانیكردنی ڕێكخراوه‌كان و، پرۆژه و كاری پێكه‌وه‌یی.\nدیدار، گفتۆگۆ، پانێڵ و سه‌ردانیكردنی ڕێكخراوه‌كان و، پرۆژه و كاری پێكه‌وه‌یی لە دریژەی کارو چالاکیەکانی (ناوەندی چاوی کورد) بۆ مانگی شوبات/2021 دابووە.\n1- لەسەر بانگهێشتی فەرمی "یەكێتیی هاوردە و ناردنكارانی كوردستان" تیمی پەیوەندییەكانی "ناوەندی چاوی كورد" ڕۆژی 2/2/2021 بەشداربوون لە ناساندن و بڵاوكردنەوەی كتێبی"بوژانەوە". كەلە لایەن ڕێكخراوی ناوبراوەوە لە كارگەی جگەرەی سلێمانی ڕێكخرا.\n2- سەرۆکی ناوەند بەدەم بانگهێشتی ڕێکخراوی "دیالۆگ و کلتور" ڕۆیشت کە ساڵانە مەراسیمێک بۆ پێکهاتەکانی کوردستان لە سلێمانی ساز دەکات. پاشان بۆردی ئەكادیمی "ناوەندی چاوی كورد" ڕۆژی 3/2/2021 دیدارێكی فراوانی بۆ هونەرمەندان و مامۆستایانی زانكۆ لەبواری "هێزی نەرم و هێزی نەرمی كورد" لە هۆڵی سیمینارەكانی ئۆفیسی ناوەند سازكرد، لە سیمینارەكەدا؛ ژمارەیەكی زۆر لە هونەرمەندانی كورد بەشدارییان كردوو، گفتوگۆیەكی تێروتەسەلكرا سەبارەت بە شێوازی بەكارهێنانی هێزی نەرمی كورد، لەبەرانبەر ئەو هێزە نەرمەی كە وڵاتانی دەووروبەر لەدژی كورد و هەرێمی كوردستان بەكاری دێنن.\n3- لەسەر بانگهێشتی فەرمی "ناوەندی ڕۆشنگەری چاودێر" ڕۆژی 6/2/2021 تیمی پەیوەندییەكانی "ناوەندی چاوی كورد" بەشداری دیالۆگێكی فراوانیان كرد بەناوی" كاریگەری لۆژیك لەزانستە ئیسلامییەكاندا" بۆ "پرۆفیسۆر سەباح بەرزنجی" سازكرابوو.\n4- ڕۆژی 9/2/2021 تیمی پەیوەندییەكانی "ناوه‌ندی چاوی كورد" بەشداری یادكردنەوەی مامۆستا "ئازاد حەمدی" كرد، كە یەكێك بوو لەفراوانترین مەراسیمەكانی ساڵ.\n5- ڕۆژی 13/2/2021 لەسەر بانگهێشتی فەرمی دەزگای " ڕوانگەی نوێنەرایەتی ئێراق –مەدارك" تیمی پەیوەندییەكانی "ناوەندی چاوی كورد" بەشداریكرد لە خستنە ڕووی ڕاپۆرتێك سەبارەت بە" ئەنجومەنی نوێنەرانی ئێراق" كە تیایدا گفتوگۆی فراوانكرا سەبارەت بە كارو ئەدای ئەنجومەنی نوێنەرانی ئیراق لەم خولەی ئیستایدا.\n6- ڕۆژی 17/2/2021 لەسەر داوای فەرمی "پەرستگای زەردەشتییان" تیمی پەیوەندییەكانی "ناوه‌ندی چاوی كورد" بەشداری لە كۆڕێك كرد كە بۆ "ئاسرەوان قادرۆك" سازكرا، كۆڕەكەش بەبۆنەی "جەژنی ژنانی زەردەشتیی" یه‌وە سازكرابوو.\n7- ڕۆژی 17/2/2021 ستافی كارگێڕی "ناوه‌ندی چاوی كورد" سەردانی كەناڵی سلێمانی كرد، بەبۆنەی كردنەوەی نوسینگەی نوێی كەناڵەكەوە، بڕیار لەكاری پێكەوەیی و هاوبەش درا. لەئایندەی نزیكدا پرۆژەی هاوبەش ئەنجام دەدرێت.\n8- ڕۆژی 20/2/2021 لەسەر بانگهێشتی فەرمی "ڕێكخراوی ڕۆشنبیرانی كورد – بەریتانی" تیمی پەیوەندییەكانی "ناوه‌ندی چاوی كورد" بەشداری لە كۆڕێكی شیعر خوێندنەوە كرد، كە بۆ شاعیر "سەروەر غەمبار" سازكرا، هاوكات مەراسیمی ناساندن بۆ كتێبی "قسەی خەڵك" ئەنجامدرا كەلە نوسینی "هامنۆ بەختیار" بوو.\n9- ڕۆژی 20/2/2021 تیمی پەیوەندییەكانی "ناوه‌ندی چاوی كورد" بەشداریكرد لە دەستپێكی وەرزی نوێی كاركردنی "پلاتفۆرمی دابڕان" كە بە سیمینارێك بەناونیشانی" لۆژیك و فەلسەفە لە جیهانی ئیسلامیدا" بۆ تویژەر" دكتۆر نەوزاد جەمال" دەستی پێكرد.\n10- ڕۆژی 22/2/2021 لەسەر بانگهێشتی فەرمی "ڕێكخراوی زامی كوردستان" تیمی پەیوەندییەكانی "ناوه‌ندی چاوی كورد" بەشداریكرد لە سیمینارێكی فراوان سەبارەت بە "ڕۆڵی میدیا لە تێكشكاندنی بەهاكانی كۆمەڵگەدا" كەلە دەزگای ڕۆشنبیری جەمال عیرفان بەڕێوەچوو.\n11- ڕۆژی 24/2/2021 بۆردی ئەكادیمی "ناوه‌ندی چاوی كورد" لەهۆڵی سیمینارەكانی ناوەند، سیمینارێكی فراوانی سازكرد بەناوی" هێرشە موشەكییەكانی سەر هەولێر" لەو سیمینارەدا زۆرێك لە سەرنووسەری سایتەكانی سلێمانی و مامۆستایانی زانكۆ بەشداربوون و، دید و سەرنجی خۆیان خستە ڕوو.\n12- ڕۆژی 27/2/2021 لەسەر بانگهێشتی فەرمی "بنكەی ڕوناكبیری گەلاوێژ" تیمی پەیوەندییەكانی "ناوه‌ندی چاوی كورد" بەشداربوون لە سیمینارێكی ئەدەبی بەناوی "لەنێوان خەوما و مەسەلەی ویژدان" كە بۆ "ئازاد تۆفیق" ڕێكخرابوو.\nئه‌م بابه‌ته 349 جار خوێنراوه‌ته‌وه


وانه‌ی هونه‌ر بێ مامۆستای هونه‌ر! … سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی – Dengekan\nbySadiq Said Rwandze\tFebruary 22, 2020\tGeneral, Literature\nئه‌گه‌رچی، وانه‌ی هونه‌ر وه‌ك هه‌ر بابه‌تێكی دیكه‌ی خوێندن، له خشته‌ی وانه‌كانی هه‌فته‌دا هه‌یه، له بازنه‌ی یه‌كه‌م له هه‌فته‌یه‌ك دوو وانه و له بازنه‌ی دووه‌م، ده‌بێ هه‌فته‌ی وانه‌یه‌ك بخوێنرێت، وه‌لێ له زۆربه‌ی هه‌ره زۆری قوتابخانه‌كانی ئێمه‌دا، ئه‌و وانه‌یه، به وانه‌یه‌كی لاوه‌كی داده‌نرێت و په‌راوێز ده‌خرێت. یان وانه‌كه ناخوێنرێت، یاخود به‌شه وانه‌ی بابه‌تی هونه‌ر، به بابه‌تی تر پڕده‌كرێته‌وه.\nبێگومان هۆكار زۆرن بۆ پشت گوێخستنی وانه‌ی هونه‌ر له قوتابخانه‌كان، كه ڕه‌نگه ده‌رفه‌ت نه‌بێت لێره‌دا باسی هه‌موویان بكه‌ین. وه‌لێ یه‌كێك له هۆكاره دیاره‌كانی بایه‌خ نه‌دان به وانه‌ی هونه‌ر، بۆ نه‌بوونی مامۆستای پسپۆڕی هونه‌ر له قوتابخانه‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه. چونكه نابێ ئه‌وه‌مان بیربچێت، كه هونه‌ر پسپۆڕایه‌تی و تایبتمه‌ندییه. وه‌ك چۆن هه‌موو مامۆستایه‌ك ناتوانێت به نموونه وانه‌ی ئینگلیزی بڵێته‌وه، به هه‌مان شێوه‌ش، مامۆستا ناتوانێت وانه‌ی هونه‌ر به قوتابییان بڵێت و فێری وێنه كێشان و هونه‌ره‌كانی دیكه‌یان بكات، ئه‌گه‌ر پسپۆڕییه‌كه‌ی ئه‌و بواره نه‌بێت.ئه‌گه‌رچی، قوتابی به‌هره‌مه‌ند، لێهاتوو له ڕووی هونه‌رییه وه به‌شێوه‌یه‌كی خۆرسك بوونییان هه‌یه، وه‌لێ ئه‌گه‌ر ئه‌و په‌هره و توانا خۆرسكییانه په‌روه‌رده نه‌كرێن، بێگومان سه‌ره‌نجام ده‌پووكێنه‌وه.بۆیه ئێمه پێویستیمان به‌وه‌یه، به شێوه‌یه‌كی دیكه گرنگی به وانه‌ی هونه‌ر بده‌ین. شێوه‌یه‌ك كه ڕێگه و میتۆدێكی ئاسان له خۆ بگرێت.\nبۆ ئه‌وه‌ی مامۆستا بتوانێت ئه‌گه‌ر پسپۆڕییه‌كه‌شی هونه‌ر نه‌بێت، زانیارییه‌ك بداته قوتابییان.لێره‌وه‌ش ده‌بێت میتۆدێكی ئاسان و ساكار هه‌بێت، تاكو له‌گه‌ڵ هزرو تێگه‌یشتنی قوتابییانی پۆلی یه‌كه‌می بنه‌ڕه‌تی و قۆناغه‌كانی دواتر بگونجێت. نه‌ك میتۆدێك بخرێته به‌رده‌ست مامۆستا،كه چه‌ندین بابه‌ت و زانیاریی وردو ئاڵۆزی تێدابێت و نه‌توانرێت بگه‌ینرێته قوتابییان و خوێندكاران.\nله‌و ڕوانگه‌یه‌وه، كتێبی(په‌روه‌رده‌ی هونه‌رپۆلی یه‌كه‌می بنه‌ڕه‌تی) كه وه‌ك ڕێبه‌رێك بۆ مامۆستایان داندراوه، میتۆدێكه، بابه‌تی قوڕس و ئاڵۆزی تێدایه كه ئه‌سته‌مه قوتابی و خوێندكارانی پۆلی یه‌ك بتوانن سوودی لێببینن. ئه‌م كتێبه كه(مخه‌لیل عه‌لی عه‌بدوڵا) ئاماده‌ی كردووه، وه‌ك ڕێبه‌رێكه تاكو مامۆستا بتوانێت له پۆلی یه‌كه‌می بنه‌ڕه‌تی، بیكاته نه‌خشه ڕێگایه‌ك و به هۆیه‌وه وانه‌ی هونه‌ر به قوتابییان بڵێته‌وه.ڕه‌نگه ئاماده‌كاری كتێبه‌كه، بیری چووبێت كه به هه‌زاران قوتابخانه‌ی ئێمه، مامۆستای پسپۆڕی هونه‌رییان نییه. ئیدی چۆن ده‌توانن به‌و میتۆده زانستی و هه‌مه‌لایه‌نه هونه‌ر بڵێنه‌وه.\nله‌و كتێبه‌دا، چه‌ندین چه‌مك و ده‌سته‌واژه باسكراون، كه تێگه‌یشتنیان بۆ قوتابی قۆناغی یه‌كه‌می بنه‌ڕه‌تی قوڕسه.ته‌نانه‌ت بۆ خودی مامۆستایه‌كیش ئه‌گه‌ر پسپۆڕییه‌كه‌ی هونه‌ر نه‌بێت هه‌ر قوڕسه. بۆنموونه:بابه‌ته‌كانی(پێكه‌رڕه‌سه‌نایه‌تینه‌رمكێشیجوانناسی ده‌ربڕینخوازی هێلكاری ئازادمۆنۆتایپكاری ده‌ستیكۆلاژداوكاریهه‌ویركاریڕیساكلینئستاتیكاگرووپكاری_تایبتمه‌ندی)ئه‌مانه و چه‌ندین چه‌مكی تر.\nئاخۆ مامۆستایه‌ك ئه‌گه‌ر پسپۆڕییه‌كه‌ی هونه‌ر نه‌بێت، ده‌توانێت ئه‌و بابه‌تانه بڵێته‌وه؟ مامۆستا چۆن و به‌چ شێوه‌یه‌ك چه‌مكی(ئستاتیكا)و(ده‌ربڕینخوازی)به نموونه بۆ قوتابییان شیبكاته‌وه. له‌كاتێكدا، هونه‌رمه‌ندێك دوای ساڵانێكی زۆرله كاری هونه‌ری، ئه‌وكات به‌ره و هونه‌ری ده‌ربڕینخوازی ده‌چێت. ئه‌م كتێبه، كه وه‌ك ڕێبه‌رێك بۆ مامۆستای هونه‌ر داندراوه، كتێبێكی ئاڵۆزه، ناتوانرێت به پێی ناوه‌ڕۆكی ئه‌و ڕێبه‌ره، هونه‌ر به قوتابییان بگوترێته‌وه ئه‌گه‌ر مامۆستا ده‌رچووی نێوه‌ندێكی هونه‌ری و پسپۆڕی هونه‌رنه‌بێت.\nقوتابی پۆلی یه‌كه‌می بنه‌ڕه‌تی، نه‌ك هه‌ر له مانای ئه‌و وشانه ناگات، بگره نازانێ هونه‌ر یانی چی. من خۆم وانه‌ی هونه‌ر ده‌ڵێمه‌وه، ئه‌گه‌رچی پسپۆڕییه‌كه‌شم كوردییه. هه‌ركاتێك باسی هونه‌ر ده‌كه‌م، قوتابییه‌كان یه‌كڕاست( قه‌ڵه‌م ڕه‌نگ و تێنووسی وێنه‌كردن) ده‌رده‌هێنن. واتا لای ئه‌وان، هونه‌ر ته‌نها به مانای دروستكردنی وێنه.\nبگره هه‌ندێكییان ڕه‌نگه‌كانیش ناناسن و پێیه‌وه ئاشنا نین وه‌ك(ئه‌رخه‌وانی و سلڤه‌روجه‌رگی) وته‌نانه‌ت سه‌وزو شینی كاڵیش.ئیدی نازانم، مامۆستا چۆن ده‌توانێت به‌و ڕێبه‌ره وانه بۆ قوتابییان بڵێته‌وه؟.بۆیه پێشنیار ده‌كه‌م، له بازنه‌ی یه‌كه‌می بنه‌ڕه‌تی، وانه‌ی هونه‌ر، ته‌نها ناسینی ڕه‌نگه‌كان ودروستكردنی چه‌ند وێنه‌یه‌كی ساده‌و ئاسایی بێت، دواتر ورده ورده‌و له قۆناغه‌كانی دیكه، قوتابییان فێری ئه‌و چه‌مكانه بكرێن.\nزۆربه‌ی قوتابخانه‌كانی ئێمه، مامۆستای هونه‌ریان نییه، بۆیه ده‌بێت ڕێبه‌رێك بۆ چۆنیه‌تی وتنه‌وه‌ی وانه‌ی هونه‌ر له قوتابخانه‌كان دابنرێت، كه له‌گه‌ڵ ئاستی زانیاریی وتوانای تیۆریی و پراكتیكی مامۆستایان بگونجێت. نه‌ك میتۆدێك دابنرێت، باسی هونه‌ر به شێوه‌یه‌كی مه‌عریفی و ئه‌كادیمی و پسپۆڕی بكات. كه ته‌نها ده‌رچووانی به‌شی هونه‌ر له كۆلیژو په‌یمانگاكان، بزانن مه‌به‌ست له ناوه‌ڕۆكی بابه‌ته‌كان چییه. هیوادارم،هونه‌رمه‌ندان و مامۆستایانی پسپۆڕی هونه‌ر، له دانانی هه‌ر كتێبێكی خوێندنی وانه‌ی هونه‌ر، واقیعی په‌روه‌رده‌یی و كۆمه‌ڵایه‌تی و تواناو لێهاتوویی مامۆستایانیان له به‌رچاوبێت. نه‌ك له ڕوانگه‌ی خۆیانه‌وه كه هه‌موو شتێك له باره‌ی هونه‌ره‌وه ده‌زانن، كتێب بۆ مامۆستایان و قوتابییان دابنێن!!.\n*ئه‌م بابه‌ته له‌ڕۆژنامه‌ی(هه‌ولێر)ژماره(3255)له 2/2/2020بڵاوكراوه‌ته‌وه..\nPrevious تیرۆرکردنی سەرکردەی سۆسیالیست ئەحمەد فەقێ ڕەش چۆن و لەبەرچی؟ … شاخەوان شۆڕش\nNext ده‌قی ئه‌ده‌بی له نیگاری كاریكاتێریدا … به‌شی (2) … هه‌ندرێن خۆشناو


ڕوسیا دەڵێت گفتوگۆکان لەسەر ئۆکرانیا گەیشتوونەتە کۆتاییەکەی داخراو و پۆڵەنداش هۆشداری دەدات لەسەر مەترسی جەنگ\nباڵیۆزی ڕوسیا بۆ هاوپەیمانێتی ناتۆ ڕوسیا ئالیکساندەر لوکاشێڤیچ\nوەزیری دەرەوەی پۆڵەندا دەڵێت ئەوروپا لە مەترسی جەنگدایە لەکاتێکدا ڕوسیا دەڵێت پێی وانیە درێژکردنەوەی گفتوگۆکان سوودی هەبێت و شارەزایانی سەربازیی ڕوسیا بژاردەکان دەخەنە بەردەم پوتن لەکاتێکدا ئەگەر گرژییەکان لەسەر ئۆکرانیا چارەسەر نەکرێن.\nباڵیۆزی ئەمەریکا بۆ هاوپەیمانێتی ناتۆ مایکڵ کارپێنتەر دوابەدوای گفتوگۆکان لەگەڵ ڕوسیا لە ڤییەنا بە ڕۆژنامەنووسانی وت ڕۆژئاوا دەبێت ئامادەکاری بکات بۆ ئەگەری زیادبوونی گرژییەکان لەگەڵ ڕوسیادا، وتی " دەنگی دەهۆڵی جەنگ بەرزتر بۆتەوە و لێدوانەکانیش تیژ و بەرزتر بوونەتەوە."\nڕوسیا دەڵێت گفتوگۆکان بەردەوام بوون بەڵام گەیشتوون بە کۆتاییەکی داخراو، ئەمە لەکاتێکدا ڕوسیا هەوڵیدەدا هاوپەیمانێتی ناتۆ ڕازی بکات ڕێگە نەدەن ئۆکرانیا ببێتە ئەندام تیایدا و ناتۆ فراوانبوونی بەرەو ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا ڕابگرێت.\nباڵیۆزی ڕوسیا بۆ هاوپەیمانێتی ناتۆ ڕوسیا ئالیکساندەر لوکاشێڤیچ دوای کۆبوونەوەکەی ڕوسیا لەگەڵ ڕێکخراوی ئاسایش و هاریکاری ئەوروپادا وتی " لەم قۆناغەدا بەڕاستی نائومێدییە."\nهۆشداریشیدا لەسەر " دەرەنجامێکی کارەسات " ئەگەر هەردوولا ڕێنەکەون لەسەر داواکارییەکانی ڕوسیا و هێڵە سوورەکانی، بەڵام ڕوسیا دەڵێت دەستبەرداری دیبلۆماسی نەبووە و خێراتریشی دەکات.\nئەم لێدوانانەی ڕوسیا لەسەر ئەوەی دەیەوێت بەردەوامی بە دیبلۆماسی بدات هاوکاتە لەگەڵ ئەوەی داواکانی ڕۆژئاوا ڕەت دەکاتەوە بۆ کشاندنەوەی هێزەکانی لە نزیک سنووری ئۆکرانیا و هۆشداری دەدات لەسەر ئەوەی ئەگەر داواکارییەکانی جێبەجێ نەکرێن ئەوا ئەوروپا ڕووبەڕووی دەرەنجامێکی نادیار دەبێتەوە.\nلە ماوەی ڕابردوودا وەزیری دەرەوەی پۆڵەندا ڕاو زبیگنیو وتی " وادیارە مەترسی هەڵگیرسانی جەنگ لە ناوچەی هاریکاری و ئاسایشی ئەوروپا لە ئێستادا زۆر زیاترە لە ماوەی 30ساڵی ڕابردوودا."\nڕاو ئاماژەی بەوەدا کۆبوونەوەکەی نێوان ڕوسیا و ڕێکخراوی ئاسایشی و هاریکاری ئەوروپا هیچ ئەنجامێکی یەکلاکەرەوەی نەبووە.\nجێگری وەزیری دەرەوەی ڕوسیا سێرگەی ڕیابکۆڤ وتی کۆبوونەوەکانی پێشوو دەریانخست کە " کۆتاییەکی داخراو یاخود بۆچوون و هەوڵی جیاواز هەیە." وتیشی مۆسکۆ پێی وایە هیچ هۆکارێکی دیکەی نیە بۆ ئەوەی لە ڕۆژانی داهاتوودا دووبارە دابنیشێتەوە و هەمان گفتوگۆ ئەنجام بداتەوە.\nوتیشی شارەزایانی سەربازیی ڕوسیا بژاردەکان دەخەنە بەردەم سەرۆکی ڕوسیا ڤلادیمێر پوتن، لە حاڵەتێکدا ئەگەر ڕەوشەکەی دەوروبەری ئۆکرانیا خراپتر ببێت، بەڵام ڕێگەی دیبلۆماسی دەبێت هەلێکی دیکەی بدرێتێ، وتیشی " دەبێت جەخت لەوە بکەمەوە گفتوگۆکان هێشتا لەسەر کۆمەڵێک ئاست و ئاڕاستە بەردەوامن."\nلەسەر لێدوانەکانی ڕیابکۆڤ، دراوی ڕوسی بۆ زیاتر لە سەدا 2 بەرامبەر دۆلار دابەزی. بازرگانێک لە بانکێکی گەورەی ڕوسیا بە ڕۆیتەرزی وت بازاڕ کاردانەوەی هەبووە بۆ لێدوانەکانی ڕیابکۆڤ لەکاتێکدا وتوویەتی ناتوانێت ئەگەری ڕەوانەکردنی هێزی سەربازی ڕوسی بۆ کوبا و ڤەنزوێلا پشتڕاست بکاتەوە یاخود بەدووری بزانێت.\nوەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ئەنتۆنی بلینکن بە کەناڵی MSNBC وت " ئێستا چاودێران لەسەر ئەوەن بزانن ڤلادیمێر پوتن چی بژاردەیەک هەڵدەبژێرێت، ئایا ڕێگەی دیبلۆماسی و گفتوگۆکردن هەڵدەبژێرێت بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشانە یاخود بژاردەی ڕووبەڕووبوونەوە و دوژمنکاری هەڵدەبژێرێت؟"\nوەزیری بەرگری ئەمەریکا لوەید ئۆستن لە پەیوەندییەکی تەلەفونیدا لەگەڵ هاوتا ئۆکرانیەکەی ئۆلیکسی ڕێزنیکۆڤدا تاوتوێی زیادبوونی هێزەکانی ڕوسیای کرد لەسەر سنووری ئۆکرانیا. وەزارەتی بەرگری ئەمەریکا دەڵێت دوو لەسەر سێی هێزەکانی ڕوسیا لەنزیک ئۆکرانیا لە ناوچە جیاوازەکانی ڕوسیاوە ڕەوانەی سنوورەکە کراون.\nوەزیری دەرەوەی ئۆکرانیا دمیتری کولیبا وتی " باوەڕم وایە تەنها ڕێگە بۆ ئەوەی ڕوسیەکان پشتڕاستی بکەنەوە کە نیازییان نیە لەڕێی بەکارهێنانی هێزەوە کێشەکان چارەسەر بکەن ئەوەیە کە بەردەوام بن لە گفتوگۆکان."\nڕوسیا ڕەتی دەکاتەوە پلانی داگیرکردنی ئۆکرانیای هەبێت، بەڵام زیادبوونی هێزەکانی لەسەر سنووری ئۆکرانیا ئەمەریکا و هاوپەیمانەکانی ناچار کردووە گفتوگۆی لەگەڵدا بکەن.\nڕوسیا دەڵێت فراوانبوونی ناتۆ بەرەو سنوورەکانی هەڕەشەی بۆ سەر وڵاتەکە دروستکردووە. دەیەوێت هێڵێکی سوور بکێشێت بۆ ئەوەی هاوپەیمانێتیەکە ڕێگە نەدات ئۆکرانیا ببێتە ئەندام تیایدا.\nئەمەریکا ئەم داواکارییانەی ڕوسیای ڕەت کردۆتەوە بەڵام دەڵێت ئامادەیە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی بڵاوبوونەوەی چەک و موشەک و گرتنەبەری کۆمەڵێک ڕێوشوێنی متمانەپێکراو بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان لە پەیوەندییەکانی نێوان ڕوسیا و ڕۆژئاوادا.\nباڵیۆزی ڕوسیا لوکاشێڤیج لە کۆبوونەوەکەیدا لەگەڵ ڕێکخراوی ئاسایش و هاریکاری ئەوروپادا وتی تاوەکو ڕوسیا وەڵامێکی بونیادنەرانەی دەست نەکەوێت " ئەوا ناچارین سەرجەم ڕێوشوێنە پێویستەکان بگرینەبەر بۆ ئەوەی دڵنیا ببینەوە لە هاوسەنگی ستراتیژی و لەناوبردنی هەر هەڕەشەیەکی قبوڵنەکراو بۆ سەر وڵاتەکەمان."


سوسیالدیمۆکراته‌کان له ڕۆژی یه‌کی ئایاردا - Radio Sweden Kurdish - Radyoya Swêdê - ڕادیۆی سوید | Sveriges Radio\nسوسیالدیمۆکراته‌کان له ڕۆژی یه‌کی ئایاردا\nبڵاو کرایه‌وه fredag 2 maj 2008 kl 15.40\nدروشمی سوسیالدیمۆکراته‌کان له خۆپێشاندان و کۆبوونه‌وه‌ی یه‌کی ئایار، ئه‌وجار وه‌ک ساڵانی ڕابردوو، هاوکاری و هاوخه‌می واتا سولیداریتێت نه‌بوو. ئه‌مساڵ ئه‌وان له ئازادی ده‌دوان. مۆنا سالینیش له قسه‌کانی خۆیدا ئه‌م ئازادییه‌ی له ڕوانگه‌ی سوسیالدیمۆکراته‌کانه‌وه شی کرده‌وه:\n”یه‌کی ئایار، ڕۆژی ئازادییه، به‌ڵام نه‌ک هی ده‌سه‌ڵاتداران، نه‌ک هی ئیمتیازداران، نه‌ک هی ئه‌وانی باشیان بۆ ده‌ڕواته پێش، به‌ڵکوو هی خه‌ڵک.”\nزۆرتر له‌وه باسی ئازادی له وتاردانه‌که‌ی مۆنا سالیندا نه‌کرا به‌ڵکوو زۆرتر ره‌خنه‌ی باو له حوکوومه‌تی ئالیانسی ڕاست، ئاڵوگۆڕ له سندووقی بیمه‌ی بێکاری و فێرگه‌ی گه‌وره‌ساڵان (کۆمڤووکس)، هه‌ندێکێسش پلارتیگرتن له ماتس ئودێل وه‌زیری دارایی.\nسه‌رۆکی پارتی سوسیالدیمۆکراتی سوید مۆنا سالین، جارێکی دیکه به‌ڵێنیی خۆی له سه‌ر گه‌ڕاندنه‌وه‌ی یارمه‌تیی سندووقی بیمه‌ی بێکاری بۆ ئاستی هه‌شتا له سه‌دی مووچه‌ت مانگانه، دووپاتکرده‌وه، بێتوو له هه‌ڵبژاردنی ساڵی ٢٠١٠دا سه‌رکه‌ون.\nمونا سالین ئه‌م قسانه‌ی له به‌رامبه‌ر هه‌زاران که‌س بیسه‌ر له ڕێوڕه‌سمی یه‌کی ئه‌یار، ڕۆژی جیهانیی کرێکاران له گۆڕه‌پانی توێتاپلاتسن (Götaplatsen) له باژاری یوێتێبوریدا کرد. ئه‌و هه‌روه‌ها ڕه‌خنه‌ی حیزبه ڕاسته‌کانی ده‌سه‌ڵاتدار کرد به تایبه‌ت له بواری سیاسه‌تی که‌مکردنه‌وه‌ی ماڵیات (زه‌ریبه) و ئه‌هلیکردنی ناوه‌نده‌کانی نه‌خۆشه‌وانیدا. هه‌روه‌ها پێشنیارێکیشی هێنایه گۆڕێ له سه‌ر بیمه‌ی توانایی (kompetensförsäkring) له بازاڕی کاردا.\nوتاردانی مۆنا سالین له ڕێوڕه‌سمی ئه‌کی ئا‌یاردا هه‌واڵیکی نوێشی تێدا بوو:\nئه‌و گوتی ئێمه ده‌مانه‌وێ هه‌روا له سه‌ر به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌و سیاسه‌ته سوور بین که هه‌ندێ به‌شی دایره‌ی کاردۆزی که به شێوه‌یه‌کی کۆن و سوننه‌تی کار ده‌کات، بگۆڕدرێ و ببێته نێونجییه‌ک بۆ دۆزینه‌وه‌ی لێهاتوویی (kompetensförmedling) که فره‌چه‌شنیی خوێندن و خواستی پێگه‌یشتن و لێهاتوویی، به دروستی به‌کار دێنێت.\nسوسیالدیمۆکراته‌کان هه‌روه‌ها ده‌یانه‌وێ بیمه‌یه‌کی لێهاتوویی که تێیدا ده‌وڵه‌ت و خاوه‌نکاران، قه‌ره‌بووی ئیمکانات و تواناییه‌کان ده‌که‌نه‌وه، به‌ره‌و پێشه‌وه ببه‌ن. ئێمه ده‌مانه‌وێ له‌گه‌ڵ شه‌ریکه‌کانمان له بازاڕی کاردا هاوکارییمان هه‌بێ. هه‌موو ئه‌وانه‌ی له بیمه‌ی بێکاریدا هه‌ن، ده‌بێ مافیان له بواری پێشکه‌وتنی لێهاتووییدا ده‌سته‌به‌ر کرابێ.\nمۆنا سالین سه‌رۆکی پارتی سوسیال دیمۆکراته‌کان پاش وتاردانه‌که‌ی له‌م ڕێوڕه‌سمه‌دا له وتووێژێکدا له‌گه‌ڵ ڕاپۆرت، به‌شی ده‌نگوباسی تله‌فزیۆنی سوید، له وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره دا که ئایا ئه‌مه به مانای ئه‌وه‌یه که داواکاری باجێکی زۆرترن، گوتی:\nلانی که‌م به‌و مانایه‌یه که زه‌ریبه‌کان دانه‌شکێنن. من ئه‌مڕۆ له قسه‌کانی خۆمدا باسم لێوه کرد به‌ڵام له به‌رنامه‌ی حیزبه‌که‌مان له سه‌ر باج له پاییزێدا زیاتری له سه‌ر ده‌دوێین.\nله قسه‌کانی مۆنا سالیندا هیچ پشتیوانییه‌ک له مانگرتنی په‌رستارانی وڵات له هه‌فته‌ی دووهه‌میاندا نه‌کرا، له ناو به‌شدارانیشدا ئه‌و پشتیوانییه زۆر به‌رچاو نه‌بوو. دوو له به‌شداران:\nمۆنا سالین خۆی له‌مباره‌دا وه‌های گوت:\nمن گوتم که ئێمه پشتیوانیی په‌رستارانمان ده‌وێ، من گوتم کاتی هه‌ڵبژاردنه له نێوان که‌مکردنه‌وه‌ی باج و سه‌رمایه‌گوزاری له سه‌ر نه‌خۆشه‌وانی که جێی مووچه‌ی زیاتریشی تێدا ده‌بێته‌وه. به‌ڵام دیاره من نامه‌وێ خۆم بخه‌مه ناو کێشه‌ی چۆنه‌تیی ڕێککه‌وتنه‌کان.\nیۆران یوانسۆن، به‌ڕێوه‌به‌ری کۆمۆنی یۆتێبۆری له حیزبی سوسیالدیمۆکرات (کۆمۆنالرۆد)، ده‌ڵێ ئه‌وه‌ی که مۆنا سالین نایه‌وێ زۆر کێشه‌ی سیاسی بێنێته گۆڕێ، یه‌کێ له باشترین به‌شه‌کانی وتاردانه‌که‌ی ئه‌وه.


ئەمڕۆ ٣٠حوزەیرانی ٢٠١٣ دووبارە بوەوە\n5/8/2019 10:59:57 PM\n5189 جار خوێندراوەتەوە\nکوفرەکانی دەستوور و سیستمی پارلەمانی و دیموکراسی کە لەکۆبوونەوەکەی ئەمڕۆی پەرلەماندا ئەنجام درا !؟؟\n١/ھەناسەبڕکێ یانە بەدوای بەغدادا کەچی لەوێ دەسەڵاتی سەرۆک تەشریفاتیە و لێرەش ڕەھا، ئەمە کوێی پابەند بوونە بەو دەستورەی شەو و ڕۆژ بالۆرەی سەر زمانی ھەندێکە.\n٢/دەنگ دان بۆ سەرۆکی ھەرێم لەنھێنیەوە کرایە ئاشکرا ، چونکە متمانەیان نییە بە نھێنی ھەموان پابەند بن.\n٣/ بڕوانامە پێویست نییە بۆ سەرۆکی ھەرێم، لەھەرێمێک خاوەنی سەدان ھەزار قوتابی زانکۆ و پەیمانگا و دەیان ھەزار بەکالۆریۆس و دەیان ھەزار ماستەر و دکتۆرا و ئەندازیار و یاساناس و پارێزەر و پزیشک بیت کەچی سەرۆکی ھەرێمەکەت ھەڵگری بڕوانامەی زانکۆیی نەبێت.\n٤/ بەھیچ شێوەیەک سیستم نەبووەتە پەرلەمانی چونکە دەسەڵاتەکان دەسەڵاتی سەرۆکایەتین نەک پارلەمانی.\n٥/سەرۆک لەھەموو دونیا بۆئەوەی بەھێزبێت پێویستە بە ٢/٣ ببێتە سەرۆک نەک بەدەنگی رەھا واتە نیوە +١.\n٦/ئەم دەسەڵاتدارانەی ھەرێم ئیمتیازی بێ مەسئولییەتیان دەوێ بۆیە سەرۆک بەھیچ شێوەیەک ملکەچ نیە بۆ لێپرسینەوەی پەرلەمان.\n٧/تەنانەت دەنگیان بەو بڕگەش نەدا کە دەبێت سەرۆک ھی ھەموان بێت و وەک نەریتێکی دیموکراسی دەست لەحزبەکەی بکێشێتەوە لەماوەی سەرۆکایەتیەکەی دا.\nبەڵام ئەمە مێژووە، ئۆباڵەکەی لە ئەستۆی ئەوانەی تێیان پەڕاند، ئەمڕۆ ٣٠حوزەیرانی ٢٠١٣ دووبارە بوەوە.\nقەسەم بەزاتی اللە حزبەکەشم لەحکومەتا بوایە دەنگم نەدەدا خوای دەکرد دەریان دەکردم ، موچە و ناوی پەرلەمانتاری ئەوە ناھێنێ خۆت زەلیل بکەی و پێچەوانەی پرەنسیپ ومەبدەئەکانت دەنگ بدەیت و ببیتە بوکەڵە و بوکە شوشە.\nئەمڕۆ لەگەڵ ھاوڕێیانم لەنەوەی نوێ و کۆمەڵ فراکسیۆنی یەکگرتوو ئەو شەرەفەی پێ بڕدرا کە دەنگی بەکۆی یاساکە ومادە بەمادەی نەدا، چونکە سیستمی پارلەمانی لەگۆڕنرا و کرایە قوربانی پۆست و کورسی و سەفقەی پارە و ئیمتیازات.


" سیاسەت بەو جۆرە عەقڵیەتەوە ناکرێت" دیسانەوە پاشگر\nئەبێ لەسەرەتاوە بڵێم کۆنگرەی چوارەمی کۆمەڵی دادگەری بەبەشدار نزیکەی نۆسەد ئەندام کۆنگرە بەستراوە کە زۆربەیان ئاست و ئەزموونێکی باشیان لەکاری حیزبیدا ھەبووە.\nلە کۆنگرەدا کۆمەڵێک بڕیاری گرنگ درا، لەوانە گۆڕینی ناوی سەرۆکی حیزب و ناوی حیزب بوو، گۆڕانکارییەکانیش بەزۆرینەی باڵای بەشدار بوان بووە، واتە نزیک لە ٨٠% و زیاتر، سروشتی کۆنگرەش وایە بڕیارەکان بە زۆرینە یەکلا ئەکرێنەوە.\nبەڕاستی لەناوکۆمەڵدا ناو گۆڕین وەکو بابەتێکی ستراتیژی ئاماژەی پێکراوە تا بە ھەڵەی ستراتیژی ھەژمار بکرێت؟\nئەوەی وای لێکردم ئەم چەند سەرە قەڵەمە بنوسم، نوسراوی کەسێک بوو کە بەقەناعەتی تەواو ناو گۆڕینی بە ھەڵەی ستراتیژی لە قەڵەم دابوو، منیش ئەم پرسیارەم لە لادروست بوو بەڕاستی لەناوکۆمەڵدا ناو گۆڕین وەکو بابەتێکی ستراتیژی ئاماژەی پێکراوە تا بە ھەڵەی ستراتیژی ھەژمار بکرێت؟\nیان ناو پەیوەندی بە ھەل و مەرج و بارودۆخی ناوخۆیی وناوچەیی و ھەرێمایەتی ئەو حیزبەوە ھەیە؟\nبۆ وڵامی ئەم پرسیارە ئەبێ بگەڕێینەوە بۆ پەیڕەوی نێوخۆ و ھێڵە گشتیەکانی حیزب، ئەم سەرو ئەو سەریان بکە ناو گۆڕین نە ھێڵی سوورەو نە پێچەوانەی ستراتیژییەتی حیزبە، بەڵکو بابەتێکە ھەر کات سەرکردایەتی و کادێرە باڵاکانی ئەوحیزبە بە پێویستیان زانی گۆڕانکاری تێدا دەکەن، ئەگەر ڕووپێوێکی پارتە ئیسلامیەکان بەتایبەتی پارتەکانی جیھانی ئیسلامی بکەیت، زۆرینەیان پاشگری ئیسلامیان پێوە نیە، بەپێوەری نوسەری ئەو مەقالەیە بێت ئەوانیش ھەموویان خاوەنی ھەڵەی ستراتیژین، کە زۆربەی سەرۆک و سەرکردەکانیان کەسانی زۆر خوێنەوارو شارەزان لە فیکری ئیسلامی وسیاسەتی شەرعی و زانستی سیاسیدا، بەتایەتی ئەمرۆ کەسیاسەت بووە بەزانستێکی سەربەخۆ پێویستی بەپسپۆڕی وشارەزایی زیاترە!\nیان ئەگەر مەبەستی لە ھەڵەی ستراتیژی بێت لە فیکرو فیقھو سیاسەتی شەرعیدا، ئەبو ڕوونی بکردایەتەوە ناو گۆڕین پێچەوانەی کام ئایەت و کام فەرمودەی پێغەمبەرە (درودی خوای لەسەر)، کە دەلالەتەکانیان یەکلا کەرەوە بێت، یان پێچەوانەی کام بنەمای شەرعی نەگۆڕە؟\nخۆ لە ئەگەرێکدا دامان نا ناو گۆڕین بابەتێکی ستراتیژییە ئێ خۆ زۆرینەی ھەرە زۆری کۆنگرە ناوەکەیان گۆڕیوە، ئەگەر لەوە پێش ئەو خەڵکە ئەو ناوە ستراتیژییەتیان بوو بێت، ئەوە لەکۆنگرەدا گۆڕیویانەو سترتیژییەتێکی تریان بۆ خۆیان دیاری کردووە!. بۆیە ئەڵێم سیاسەت بەو جۆرە عەقڵیەتەوە ناکرێت کە جیاوازی نێوان ستراتیژیەتی دینی و ڕێکخراوەیی نەکات، یان جیاوازی نەکات لە نێوان بابەت گەلێکی ستراتیژی و ناستراتیژیدا، یان ئەکرێت چارەنوسی ئومەتێک بدرێت بەدەست ئەم جۆرەکەسانەوەو متمانەیان پێ بدرێت؟\nلۆژیکی نیە تۆ دەم لەسیاسەت بکوتی و لەساڵێکدا دوو کتێب لەوبوارەدا نەخوێنیتەوە\nبۆیە پێشنیارم بۆ ئەو کەسانەی دەم لەم جۆرە بابەتانە ئەکوتن ئەوەیە:\nئەبێ شارەزاییەکی باشیان لەبوارەکانی سیاسەتی شەرعیدا ھەبێت و ساڵانە چەندین کتێب لەو بوارانەدا بخوێننەوە ، چونکە لۆژیکی نیە تۆ دەم لەسیاسەت بکوتی و لەساڵێکدا دوو کتێب لەوبوارەدا نەخوێنیتەوە، پاشان مەرج نیە ئەگەر کەسێک پۆستێکی باڵای لە حیزبێکدا ھەبوو لەسیاسەتیشدا شارەزا بێت، یان لەوانەیە کەسێک خوێندنەوەی ھەبێت، بەڵام خوێندنەوەکەی لەبواری سیاسیدا نەبێت ، بەڵکو لە بابەت گەلێکی تردا بێت، لە دوورو نزیک پەیوەندییان بەسیاسەتەوە نەبێت، بۆیە ئەبێ ئەوکەسانەی قسە لەم بوارانەدا ئەکەن، ئاگاداری سەرچاوەکانی سیاسەت بن، بەتایبەت لەم سەردەمەدا کە ساڵانە کەسانی پسپۆڕ و شارەزا دەیان کتێب لەو بوارانەدا بە چاپ ئەگەیەنن و ئەیخەنە یازاڕەکانەوە. قسەی تریشمان لەم بارەیەوە ماوە.\n" سیاسەت بەو جۆرە عەقڵیەتەوە ناکرێت" دیسانەوە پاشگر \nناو گۆڕین نە ھێڵی سوورەو نە پێچەوانەی ستراتیژییەتی حیزبە