ئایا یەکێتی نیشتیمانی کوردستان ئەبێت بە هەڵم؟ ... * بەهرۆز جەعفەر\n**Published: **20 **October** 2021****\nگۆڕانی کەش و هەوا لە جیهاندا پرسێکی گرنگە، بە هۆی پێشکەوتنی سەرمایەدارییەوە کارگەو کارخانە پیشەسازییەکان گوێ نادەنە پیسبونی هەواو ژینگەو تەنها سەرمایە کەڵەگە ئەکەن!. هەمووشیان تەنها بۆ جوانکردنی وتارەکانیان و ڕازاندنەوەی کۆڕەکانیان باسی گرفتەکە ئەکەن و هەنگاوی کرداریی بۆ چارەسەر ناگرنە بەر، سەرئەنجام دۆخەکە گەیشتوە بەوەی کەمی باران و گەرمبونی گۆی زەوی و توانەوەی بەستەڵەکەکان، وەرزەکانی ساڵ بگۆڕێت لە زۆر شوێنی دونیا.\nتەنها لەم عێراقە دەریاچەی وا هەبوە هەزاران ساڵە پڕ ئاوەو دەریاچەیەو، سەدەها شاعیر هۆنراوەیان لەسەری هۆنیوەتەوەو، دەیان ئەفسانەو چیرۆکیان لەسەر ئەگێڕنەوە، کەچی لە پڕ هەمویان بوون بە هەڵم (تبخر- Evaporation) و ووشکبون و نەمان!.\nیەکێتی نیشتیمانی کوردستانیش، چل ساڵە، هەموو ساڵەکان، هەموو وەرزەکان، کێشەی ناوخۆیی هەبوەو هەرجارەی بەجۆرێک نیمچە- چارەسەرێک کراوە. بەڵام گرفتەکانی ئەم حیزبە ستراکچەرین و پێویستیان بەوەیە ئاوڕی قووڵی لێ بدرێتەوە، لەلایەک پەیوەستە بە شوناس و گوتاری فیکریی- سیاسیی- میدیایی حیزبەکەوە، لەلایەکیش پەیوەستە بەژیانی کۆی خەڵک و پرسە نیشتیمانییەکانەوە. ئێستا هەم زەمەنەکەی ووشکە ساڵییەو، هەم تەحەدداو گرفتەکانی ناو یەکێتی قورسترن !.\nلە هەڵبژاردنە پێشوەختەکەی عێراقدا، نزیکەی (٧٠) ئەندامی سەرکردایەتی ئەم حیزبە نە بانگەشەی هەڵبژاردنیان کردو، نە دەنگیشیان دا!. یەکێتی بۆتە چەند ماڵێک، گروپێک کە هەموو تاوانێکیان کردوە کەرکوکیان بە دەستەوەیەو لە دەستیشیاندا نییە!. گروپێک گەرمیانی بەدەستەوەیە و لە دەستی ئەوانیشدا نییە، گروپێک هەولێر و لە دەستیشیاندا نییە، یەک دوو گروپیش لەناو سلێمانیدا ململانێ ئەکەن!.\nئەنجامەکەی ئەوەیە، لە کەرکوکدا بە گوێرەی دەنگ یەکێتی کەوتۆتە دوای پارتی و بە بەراورد بە ساڵی (٢٠١٤) زیاتر لە (٣٠٠) هەزار دەنگی لە دەستداوە!. لە هەموو گەرمیاندا ( چەمچەماڵ، کەلار، کفری، دەربەندیخان) یەکێتی بەخۆی و بزوتنەوەی گۆڕانیشەوە کەوتونەتە دوای نەوەی نوێ و پارتیەوە و بە پلەی سێهەم و چوارەم دێن. لەهەموو حەوزەی ڕاپەڕیندا یەکێتی بەپلەی دووەم و سێهەم دێت. لەهەموو هەولێرو بادینان دا یەکێتی بە پلەی سێهەم و چوارەم دێت! لەناو سلێمانی دا یەکێتی یان دووەمە یان سێهەمە!.\nپارتی دیموکراتی کوردستانیش دەنگەکانی کەمی کردوە، ڕەنگە خروقاتیش کرابێت، بەڵام ئەو حیزبە هەم کاری کردوەو هەم ئامادەیە دوای هەڵبژاردن بە هەڵەکانی خۆیدا بچێتەوە!. نزیکەی (١٠) دە ساڵە خەڵکی چەمچەماڵ گرفتی بێ ئاویی و گەیاندنی ئاوی گۆپتەپەیان هەیە!. سەرۆکی حکومەت " مەسرور بارزانی" جاڕی داو دەستی بە چارەسەرکردنی کرد. لە گەرمیان گەورەترین پرۆژەی ستراتیجی کە سایلۆی گەنمە بە بەهای (١٦) ملیار دینار پێش دەنگدان " مەسرور بارزانی" بناخەکەی دانا. لە چەمچەماڵ توانی گەورەترین فیگەری عەشایەری سنورەکە" عەبدوڵای کوێخا موبارەک" کە نەیارێکی گەورەیان بو وەربگرێت و وەهای لێ بکات بە پەڕۆیەکی زەردەوە ئاهەنگی سەرکەوتنی پێ بگێڕێت. !.\nبەمجۆرە، سنوری بەرفراوانی چەمچەماڵ جارێکی تر دەنگ بە یەکێتی نادەن، چونکە کاندیدە یەکێتییەکەیان بە مافی خۆی کورسی پەرلەمانیی مسۆگەر کردو، کۆمسیۆنیش لە تۆماری سەرکەوتواندا ناوەکەی دانا، بەڵام بەئاشکرا ئەو مافەیان پێ ڕەوا نەبینی بەهۆی دەستەگەرییەکانی ناو حیزبەکەوە!.\nوا دیارە!. هاوسەرۆک بەڕێز " بافڵ تاڵەبانی" یش ناتوانێت ئیدارەی ئەم هەموو تەحەددایانە بکات!.\nگریمان ئەوە گرفتی بەڕێز لاهور شێخ جەنگی لەناو یەکێتی دا نەماو کۆتایی پێ هات، ئەی چۆن مامەڵە لەگەڵ چەندین دەستەو تاخمی تری ناو یەکێتی ئەکات؟. کە بە ملیۆن و ملیار دۆلاریان هەیە، فەوج و لیوایان هەیە، دەیان کەتن ئەکەن. ئەی بزوتنەوەی گۆڕان؟. ئەی نەوەی نوێ؟. ئەی ئەو (٧٠٪) ەی خەڵکی ناڕازیی کە نە چونەتە سەر سندوقەکانی دەنگدان!؟. ئەی ئەو دەیان هەزارەی دەنگەکانی خۆیان پوچەڵکردۆتەوە لە سەر سندوقەکان؟. ئەی ئەم هەموو سکرتێرو بەڕێوەبەری نوسینگەو دەوروبەرانەی خۆیان و بەرپرسان کە جەستەی حیزب و حکومەتیان داڕزاندوە!و هەموو شتێک لێیان بێزارە!. ئەی ئەم هەموو پێشهاتە ناوچەییە- ئاڵۆزەی لە ئەفگانستانەوە تا کەنداو، لە ئێرانەوە تا دەریای سپی بەڕێوەیە!؟. حیزبی قووڵ ئەبێت خەریکی پۆلێن کردنی ئەگەرەکان بێت بۆ ئایندەو لەبەرانبەریاندا بژاردەکانی ڕووبەڕووبونەوە دابنات ئەگەر ڕوویاندا!.\nیەکێتی دەیان کادیری زمانزان و بە ئەزمون و شارەزای هەیە و دەرفەتیان پێ نادات، لەبەرانبەردا بەڕێز کاک بافڵ تاڵەبانی سوور -سوور ئەزانێت (٩٠٪) ی یەکێتیەکان و سەرکردایەتی بونی " بەرهەم ساڵەح"یان بە سەرۆک کۆمار قبوڵ نییە، سور ئەزانێت لە بەغدا مالیکی و حەلبوسی و حەشدی شەعبی بەرهەم ساڵەحیان ناوێت، پارتی دیموکراتی کوردستان بەرهەم ساڵەحی ناوێت!. ئەم کابرایە ئایکۆنی نا-ئومێدکردنی دۆستەکانی خۆی و یەکێتییەکان و خەڵکی کوردستان و کەرکوکییەکانە، کەچی بۆ ئیستفزاز کردنی ئەم هەمووە نە جارێک و نە دوان دوپاتی ئەکاتەوە کە سەرۆک کۆماری ئایندەی عێراق بەرهەم ساڵەحە!. فەرموو کەرکوک و قەڵا سەوزەکەشتان پێشکەش بە پارتی و تورکیا بکەن بزانین بەرهەم ساڵەح چی کۆمەکێک بە ئێوە ئەکات!.\nمن لەوەدا دڵنیام، ئەگەر هەر ئاوها بەردەوام بن لەسەر هەڵەکان و، گرفتەکان کە دە ساڵە بەردەوامی هەیە بە کات بسپێرن، ئەوا یەکێتی ئەبێت بە هەڵم ڕۆژێکیش پیاوێکی قژ و سمێڵ قەترانی دێت ئەڵێت؛ یەکێتی کورسیشی نەبێت هەر یەکێتی یە!. ئێوە پێتان وایە خەریکی شتێکن و ئەیکەن بەڵام وادیارە لەڕاستیدا هیچ ناکەن!. من چەندین جار لە سەرکردەو کادری پێشکەوتوی یەکێتیەوە گوێم لێ بوە کە بەئەنقەست وا لەحیزبەکە ئەکەن و بێ باکن لەهەر کەس و هەر شتێک ڕووئەدا، ئەوان چوار کورسی پوختیان ئەوێت هی خۆیان بێت نەک چل کورسی هی هەموو یەکێتی بێت!.


دوور نەخستنەوەی ساری بەندە بە تێپەڕاندنی ڕێگەیەکی پڕ دڕکوداڵ – یاریگانێت\nدەستپێك/یاریگا/دوور نەخستنەوەی ساری بەندە بە تێپەڕاندنی ڕێگەیەکی پڕ دڕکوداڵ\nدوور نەخستنەوەی ساری بەندە بە تێپەڕاندنی ڕێگەیەکی پڕ دڕکوداڵ\nسه‌ربه‌ست فایق 2019/02/12\nیاریگانێت- ماوریزیۆ ساری ڕاهێنەری چێڵسی ئینگلیزی بە باشترین کاتەکانی خۆیدا تێناپەڕێت لە لەندەن و مانەوەی لە پۆستەکەی زیاتر کەوتۆتە بەر هەڕەشە دوای ئەنجامە خراپەکانی، بە تایبەت چەشتنی شکستە تاڵەکەیان لەسەر دەستی مان سیتی 6-0 لە خولی ئینگلیزی.\nبە گوێرەی ڕۆژنامەی تەلەگرافی بەناوبانگی ئەو وڵاتە، دوو هەفتە مۆڵەت خراوەتە بەردەم ڕاهێنەرە ئیتاڵییەکە بۆ باشترکردنی ئەنجامەکانی، ئەگینا داهاتووی گەڕانەوەیەتی بۆ وڵاتەکەی و سپاردنی ئەرکەکەی بە جان فرانک زولای هاونیشتیمانیی و هاوکاری.\nماوەی ئەو دوو هەفتەیەش، دوو یاری یانەکەیەتی بەرامبەر مالمۆی سویدی لە خولی یانەکانی ئەورووپا و یاریەکی تریان لەگەڵ مانچێستەر یونایتد لە جامی یەکێتی ئینگلیز. هەروەها یاری کۆتایی جامی یانە پیشەگەرەکانی ئینگلیز بەرامبەر مان سیتی لە 24ی ئەم مانگە.\nبە سێ ڕۆژ دوای ئەو یاریەش، دەگەڕێنەوە بۆ یاریەکانی پریمەرلیگ و ئەم جارەیان لەگەڵ تۆتنهامی هاوشاریان لە دێربی لەندەن.\nشینپۆشەکانی لەندەن ئەم وەرزە بە سەرەتایەکی باش دەستیان پێکرد، دواتر ئەنجامەکانیان ڕووی لە داکشان کرد و لە ئێستادا لە پلەی شەشەمی خولی ئینگلیزیەوەن.\nچێڵسی، ماوریزیۆ ساری\nڕیزبەندی 10 دەوڵەمەندترین خاوەن یانەکانی جیهان


ده‌رباره‌ی (Baby Web Server):\nدروستكردنی یه‌ك (بوخچه Folder):\nئه‌و وتاره بۆ ئه‌و كه‌سانه‌یه كه ده‌یانهه‌وێ ڕاژه‌كارێكیان هه‌بێ كه (پاڵپشت Support)ی (ASP) بكات.\nزۆر له‌وانه‌ی له سه‌ره‌تاوه ده‌ست به خوێندنی ته‌كنیكی (ASP) ده‌كه‌ن پرسیاری ئه‌وه‌یان لا دروست ده‌بێ، ئاخۆ چۆن ده‌توانم (Microsoft IIS) دابمه‌زرێنم؟ ئاخۆ ده‌توانم (Microsoft IIS) له (Windows XP Home Edition) دابمه‌زرێنم؟ ئاخۆ چی بكه‌م و چۆن بكه‌م؟ ئه‌و پرسیارانه و چه‌ندین پرسیاری تریش كه هه‌موویان پرسیاری به‌جێن زۆر ده‌كرێن. بۆیه له‌م باسه‌دا بۆ وه‌ڵامی هه‌موو ئه‌م پرسیارانه باسی (Baby Web Server) ده‌كه‌ین كه من دڵنیام هه‌تا ئێستا ئاسانترین شێوازه بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ی له سه‌ره‌تاوه ده‌ست به خوێندنی (ASP) ده‌كه‌ن، هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وانه‌ش كه شاره‌زایییان هه‌یه، چوونكه ده‌توانین (Baby Web Server) له‌سه‌ر ته‌نانه‌ت (Windows XP Home Edition)یش به‌كار بێنین.\n(Baby Web Server) پرۆگڕامێكه دروست كراوه بۆ ئه‌وه‌ی بتوانرێ له جیاتیی (Microsoft IIS) به‌مه‌به‌ستی هه‌بوونی ڕاژه‌كارێك، كه (پاڵپشتی Support) له (ASP) بكات. به‌كارهێنانی (Baby Web Server)، هه‌روه‌ها دامه‌زراندنی ئه‌و پرۆگرامه زۆر ئاسانه، قه‌باره‌ی زۆر كه‌مه، له (١٠٠) كیلۆبایت كه‌متره. هه‌روه‌ها پڕۆگرامه‌كه به‌خۆڕایییه، ئه‌گه‌ر ته‌نها بۆ به‌كارهێنان بێ. ئه‌و به‌سته‌ره ده‌نووسین بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین كرته‌ی له‌سه‌ر بكه‌ین بۆ داگرتنی ئه‌و پڕۆگرامه: (http://www.pablosoftwaresolutions.com/html/downloads.html) ، كاتێك ئه‌و پرۆگرامه داده‌گرین په‌ڕگه‌كان وه‌ك (Zip) كۆكراونه‌ته‌وه.\nله‌خواره‌وه باس له‌سه‌ر چۆنێتیی به‌كارهێنانی ئه‌و پڕۆگرامه ده‌كه‌ین:\nسه‌ره‌تا یه‌ك (بوخچه Folder) دروست ده‌كه‌ین، پاشان هه‌موو ئه‌و په‌ڕگانه كه به ته‌كنیكی ئه‌ی ئێس پی دروستیان ده‌كه‌ین، ده‌یانخه‌ینه ناو ئه‌و (بوخچه Folder)یه. لێره‌دا ئێمه یه‌ك (بوخچه Folder) به‌ناوی (Zkurd) دروست ده‌كه‌ین.\nله‌دوای دروستكردنی (بوخچه Folder)ی (Zkurd), ئێستا باسی دامه‌زراندنی پڕۆگرمی (Baby Web Server 2.7.2) ده‌كه‌ین. دامه‌زراندنی ئه‌و پڕۆگرامه زۆر ئاسانه، ئه‌وه‌ڵ ئه‌و به‌سته‌ره‌ی سه‌ره‌وه كرته ده‌كه‌ین، پاشان پرۆگرامه‌كه (Baby Web Server 2.7.2) كرته ده‌كه‌ین بۆ داگرتن. له دوای داگرتنی پڕۆگرامه‌كه، ئێمه كاتێك پڕۆگرامه‌كه‌مان داگرت، ئه‌و په‌ڕگه (Zip)ه‌ی كه په‌ڕگه‌كانی تێدا بوون كردمانه‌وه، وه‌ك ئه‌م وێنه‌یه‌ی خواره‌وه:\n پاشان دووجار كرته‌مان له‌سه‌ر (babyweb.exe) كرت، ته‌واو پڕۆگرامه‌كه خۆی كه‌وته كار. له‌دوای كرته‌كردنی (babyweb.exe) پڕۆگرامه‌كه به‌و شێوه‌یه‌ی خواره‌وه ده‌كرێته‌وه، به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین ئه‌و ڕاژ‌ه‌كاره به‌كار بێنین سه‌ره‌تا هه‌ندێ كاری دیكه‌ش ئه‌نجام ده‌ده‌ین. بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش ئه‌و كارانه‌ی خواره‌وه ئه‌نجام ده‌ده‌ین:\n١- كرته له‌سه‌ر (Settings) ده‌كه‌ین، وه‌ك ئه‌م وێنه‌یه‌ی خواره‌وه:\n٢ـ پاش كرته‌كردنی (Settings) پاشان په‌نجه‌ره‌ی (Settings) ده‌كرێته‌وه.\n٣- له‌و خانه‌یه‌ی سه‌ره‌وه كه نووسراوه (Web Pages) ئه‌و (بوخچه Folder)یه‌ی له سه‌ره‌وه دروستمان كرد ده‌نووسین، به هه‌مان شێوه، وه‌ك وێنه‌كه. له خانه‌كه‌ی سه‌ره‌وه‌دا ئێمه (بوخچه Folder)یه‌كمان هه‌یه به‌ناوی (Zkurd), له‌وێدا هه‌موو ئه‌و په‌ڕگانه‌ی تێدایه كه به ئه‌ی ئێس پی نووسراون.\n٤- له خانه‌ی (Default Page) له‌وێ هه‌ر په‌ڕه‌یه‌ك كه خۆمان پێمان خۆش بێ وه‌ك په‌ڕه‌ی سه‌ره‌تا له‌وێدا ده‌نووسین، لێره‌دا مه‌رج نییه په‌ڕه‌یه‌ك بێ كه به ئه‌ی ئێس پی دروست كرابێ.\n٥- له‌دوای ئه‌نجامدانی ئه‌م خاڵانه‌ی سه‌ره‌وه كرته له‌سه‌ر (OK) ده‌كه‌ین.\nئێستا له‌دوای ئه‌نجامدانی ئه‌و خاڵانه‌ی سه‌ره‌وه ته‌نها ماوه‌ته‌وه (Internet Explorer) بكه‌ینه‌وه و ئه‌م ئه‌دره‌سه بنووسین، (http://localhost).\nله‌سه‌ره‌وه له‌ناو (بوخچه Folder)ی (Zkurd)، دوو له په‌ڕه‌كان ئه‌مانه‌ن،  (default.asp) هه‌روه‌ها (Dilshad.asp). بۆیه ده‌توانین ئه‌دره‌سه‌كانیان به‌و شێوه‌یه بنووسین.\n(http://localhost/default.asp) هه‌روه‌ها (http://localhost/Dilshad.asp).\nوتاری ئه‌م جاره‌مان ده‌رباره‌ی چۆنێتیی به‌كارهێنانی (baby web server) بوو، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین له جیاتیی (Microsoft IIS), ڕاژه‌كارێك له (Windows XP Home Edition)دا دابمه‌زرێنین. ئه‌وه‌ش دڵخۆشكه‌ره بۆ ئه‌وانه‌ی ده‌یانهه‌وێ (ASP) بخوێنن و ڕاژه‌كارێكیان هه‌بێ.\nجاڤا سكریپت به‌شی یانزه


دروستکردنەوەی پەیکەرە لەناوبراوەکانی دەستی دەوڵەتی ئیسلامی » DidiMn\nسەرەتا / ئاڕت و دیزاین/شێوەکاری / دروستکردنەوەی پەیکەرە لەناوبراوەکانی دەستی دەوڵەتی ئیسلامی\nدیمانە لەگەڵ گولشیفتە فەراهانی\nوتووێژ لەگەڵ ئاریەن منووشکین سەبارەت بە دوایین بەرهەمی گرووپی شانۆی خۆر\nبە هۆی سەرقاڵبوون بە کاری دیکەوە، دیلان بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکەی نایەت\nپاش ساڵێک لە هێرشەکەی پاریس، موزیک لە ناو هۆڵی بەتەکلان دەنگ دەداتەوە\nدروستکردنەوەی پەیکەرە لەناوبراوەکانی دەستی دەوڵەتی ئیسلامی\nدیدی من – لۆمۆند\nلە فەڕەنسییەوە: فاتیح فروومەند\nپەیکەرێکی کۆن لە گایەکی نێر بە سەری مرۆڤەوە، هێمای هێز لە شارستانێتیی ئاسوورییەکان، شوێنی مێژوویی نەمروود، ٢٠١٣.\nنێنوس سەبیت، ١٧ ساڵان، خەڵکی شاری موسڵە و ئێستا لەگەڵ خانەوادەکەی ئاوارەی باشووری کوردستانن. ئەو گەنجە بۆ ڕاگرتنی پەیوەندیی خۆی لەگەڵ شوێنی باوک و باپیرانی، هەستاوە بە درووستکردنەوەی پەیکەرەکانی ناوچەی نەمروود، پایتەختی کۆنی ئاسوورییەکان لە ٣٤ کیلۆمەتری شاری موسڵەوە، کە لە لایەن دەوڵەتی ئیسلامییەوە وێران کراوە. ئەو ئەم کارەی خۆی ناو ناوە خەبات لە رێگەی هونەرەوە.\nساڵی ٢٠١٥ دەوڵەتی ئیسلامی ڕووخاندنی پەیکەرە گرانبەهاکانی شوێنەواری نەمروودی ڕاگایەند. یونێسکۆ ئەم بابەتەی وەک یەکێک لە تاوانکارییەکانی جەنگ هەژمار کرد. پاش ئەوەی ئەم ناوچەیە لە لایەن سوپای عێڕاقەوە وەرگیردرایەوە، دەرکەوت زیانێکی زۆر بەم شوێنە گرانبەهایە گەیشتووە.\nبۆ نێنوس سەبیت، پارچەکانی شوێنەواری نەمروود میراتی ڕاستەوخۆی کلتووری ئەوە. ئەو کە پەیکەرتاشی لە باوکییەوە فێر بووە، هەستاوە بە زیندووکردنەوەی پەیکەرە لەناوچووەکان، بەتایبەتی پەیکەری گای نێر بە سەری مرۆڤ و باڵی هەڵۆ، کە هێمای یەکێکە لە خوداوەندەکانی بەناوبانگی ئاسووری. بە پێی ڕاپۆڕتی CNN، ئەم پەیکەرەیان بۆ ئەو سەرەنجڕاکێشترینە.\n”لە عێڕاق خەڵکانێکی زۆر دەکوژرێن لەبەر ئەوەی خەریکی پەیکەرتاشی و کاری هونەرین، بەردەوامبوون لە پەیکەرتاشی پەیامێکە بۆ ئەوان تا بزانن ئێمە ناترسین.”\nلە ماوەی یەک ساڵدا، ئەو ١٨ پەیکەری ئاسووریی درووست کردووە و بەرهەمێکی نیگارکێشیی ئاو و ڕەنگیشی خوڵقاندووە. وەک کە لە هەژماری تایبەتیی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک ئاماژەی پێ کردووە، بۆ نموونە نیشانەی حامووڕابی کە دەقی یاسای سەردەمی مێزۆپۆتامیای کۆنە، دووبارە درووست کردووەتەوە.\nسنووری عێراق و سووریا، مێزۆپۆتامیای کۆن، بێشکەی یەکێکە لە کۆنترین شارستانییەتییەکان و بە جۆرێک شوێنی سەرەتای مێژووە بەپێی نووسراوەکانی. دەوڵەتی ئیسلامی بە داگیڕکردنی ئەم ناوچەیە، ئۆپەراسیۆنێکی بۆ لەناوبردنی شارستانییەتەکانی پێش ئیسلام وەڕێ خست. شوێنەواری نەمروود و هەروەها هەترا و مۆزەخانەی هونەرە جوانەکانی موسڵ، بە دەست دەوڵەتی ئیسلامی ڕووخێندرا. لە ڤیدیۆیەک کە بڵاویان کردووەتەوە، پیشان دەدات جیهادییەکان بەرهەمە هونەرییە گرانبەهاکان تاڵان دەکەن، تاکو بتوانن بیانفرۆشن و بازەرگانییەکی پڕ لە سوودیان پێ بکەن.\nلە سووریا، شوێنەواری پالمیر، لە ئایاری ٢٠١٥ بۆ ئاداری ٢٠١٦ داگیر کرا. زۆرێک لە بیناکانی پالمیر کە مێژوویان دەگەڕێتەوە بۆ ٢٠٠٠ ساڵ لەمەوپێش، لە لایەن جیهادییەکانەوە، بە تەواوی یان بەشێکیان لە ناو بردران و خالید ئەلئەسەد، بەڕێوبەری پێشووی ئەم شوێنەوارەش، کوژرا. لەو کاتەوەی ئەم شوێنە لە لایەن سوپای بەشار ئەسەدەوە وەرگیراوەتەوە و بەپێی قسەی یونسکۆ، کە توانیویتی زیانەکان هەژمار بکا، هەموو شوێنەوارەکە پارێزراوە بۆ دەرخستنی ڕاستی و درووستییەکان.\nپەیکەرتاشانی سووری هەمان بیرۆکەی نێنوس سەبیتیان هەبووە سەبارەت بە دروستکردنەوەی ٤٠ پەیکەر و بابەتی مێژوویی، کەم یان زۆر دەقاودەق وەک خۆیان.\nAssyrians, Fatih Frumand, Lumond, Ninos Sabit,


Friday, 08.06.2021, 16:16\nلە دوایین سەفەریی رەوانشاد قازی محەممەد بۆ شاری باکوودیدار دەگەڵ باقرئۆف کە ئەوکات دەبیریی یەکەمی حیزبی کومونیستیی ئازەربایجان بوو، بە ڕاشکاوی بە قازی محەممەدی گووت، تۆ داوات لە ئەڕتەشی سوور کردوە دەوڵەتی کوردیتان لە کوردستانی ئێڕان بۆ دامەزڕێنێ! ئەو کارە بە ئێمـە ناکرێ وهیچ زلهێزێکیش رازی نابێ. بڕۆن وەدووی خودموختاری کەون و کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد هەڵوەشێنن و حیزبی دیمۆکراتی کوردستان دامەزرێنن و دەگەڵ دەوڵەتی ناوەندیی بسازێن. کاتێك قازی گەڕایەوە مهاباد ئەو بابەتەی دەگەڵ جەماوەر باس کرد، خەڵکیش گووتیان هەر چێ قازی بیڵێ ئێمە قەبوڵی دەکەین!\nئەوەبوو بەکورتیی چۆنیەتی دامەزراندنی حیزبی دیمۆکراتی کوردستان لەو بەشە لە وڵات. پاشان دروشمی دیمۆکراسی بۆ ئێڕان وخودموختاری بۆ کوردستان هەڵدرا و لەسەر ئەو دروشمە هەڵەیە هەزاران مرۆڤی بێ تاوانی کورد بە کوشت چون! خودموختاری بە بێ دامەزراندنی دیمۆکراسی مانای نییە،ناوەرۆکی پڕۆسەی دیمۆکراسیش بە بێ پێدانی خودموختاری بۆ گەلانی سەرخاکی ئێڕان بەدی ناکرێ. لاوازیی ئەو دروشمە بێ ناوەرۆکە لێرەدایە.\nلە ئاست کۆمەڵەکانی ناوکەمپەکانی زڕگوێزەڵەش دەکڕێ بڵێن کە جەلال تاڵەبانی رۆلێکی بەرچاوی هەبووە لە دروستکردنی کۆمەڵەی ئەوکات لە سەر رێبازیی مائۆییزم و دروشمی بێ واتای (یان کوردستان یان نەمان). تاقمێک گەنجیی ساویلکە روویان لە شاخ کرد و هۆگریی خۆیان بۆ تاڵەبانی نیشان دا و ئەویش کۆمەڵەی (کۆمەڵەکان) دەباوەشی رۆژهەڵاتی کوردستان هاویشت کە تا ئەوڕۆ لە نەهامەتی زیاتر هیچیان بۆ خەڵك دەباران دانەبووە.\nلە کتێبی دیداری تەمەندا تاڵەبانی بەڕاشکاوی دەڵێ: حیزبی دیمۆکرات جەماوەری خۆی هەیە، بەڵام کۆمەڵە شۆڕشگێڕترە و بابەتێکی جودا لە حیزبی دیمۆکراتە، کەچی کۆمەڵەکان نزیکە چوار دەیەی کە لە ناو کەمپەکاندا خەریکی داڕشتنی قسەی قۆڕ و بێ واتان.\nئەو چەند رستەیەی سەرو وەبیرهێنانەوەیەک بوو بە کورتی لە سەر بارودۆخی کۆمەڵەکانی زڕگوێزەڵە و دیمۆکراتەکانی کۆی سەنجەق.\nلاهوری شێخ جەنگی چی گووت؟\nکاری سیاسەت ڕۆیشتنە لە تاریکیدا و بینینەوەی ئەو بابەتانەن کە مرۆڤی ئاسایی نایبینن و نایزانن. لە کورتە ویدئۆیەکدا گوتنەکانی لاهوری شێخ جەنگیم بیست. سرنجڕاکێش بوون. ئەو بار و دۆخەی کە لە زۆنی سەوز بە فیتی بنەماڵەی بارزانی پێکهاتوون، سەرانسەری بۆ چارەسەری کێشەی کورد نییە. گرفت دەسەڵات و پارە و دزین وفرۆشتنی نەفت وتاڵانکردنی ژێر خانی ئابووری ئەو گەڵە بە (دیل ) گیراوەیە لە باشووری کوردستان. کەسانێکیش کە لایەنگری لە لاهورجەنگیی دەکەن بۆ ئەوەی کە دژایەتی خۆیان لە ئاست خائینەکانی بنەماڵەی بارزانی دەرببڕن. لە سیاسەتدا بەو ئاکارا دەڵێن: بێ ئەخلاقیی. داهاتووی باشووری کوردستان بەرەو داڕمان وناهۆمێدیی دەڕوات جگە لەوانەش کاریگەری زۆر خراپیش دەکاتە سەر بەشەکانی دیکەی وڵات!\nلە بەشیک لەو کورتە ویدئۆیەدا لاهوری شێخ جەنگی دەڵێ: ئیمە یارمەتی رۆژئاوای کوردستانمان داوە، یارمەتی کوردەکانی تورکیامان داوە، هەروەها کەمپەکانی کۆی و زڕگوێزەڵەمان کردۆتە شوێنی حاوانەوەی حیزبە براکانمان، کە هی بەشی کوردستانی ئیڕانن! باسی زیندانییەکانی کوردستانی تورکیە بەتایبەت دەمیرتاشمان کردوە بۆیە ڕێگامان لێدەگرن و دەخوازن لە کاری سیاسی دوورمان بخەنەوە. بەتایبەت چەند وێنەشی دەگەڵ بەرێز مەزلوم کۆبانیی بڵاوبۆتەوە و چەند لایەنی نیگەران کردوە.\nلێرەدا پرسێکی دیرۆکی دەردەکەوێ کە مرۆڤ ناتوانێ خۆی لە بەر لادا و باسی لێوە نەکات. ئێستێ PKK و پژاک لە قەندیلن، قەندیلیش بۆتە ناوەندی تیكۆشان بارودۆخی رۆژئاواش لەبەر چاوانە کە تێکۆشانێکی مەزن و پیرۆز لە ئارادایە. هەرکەسیش دەزانێ لە هەر شار و شارۆچکەیەکی رۆژهەڵاتی کوردستان وێنەی قەندیل شوێنی ژیان و تیکۆشان و ئەشکەوت و کانیاو و جێگای خۆ حەشاردانی لێیە. ئەدی بۆ حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان ناگەڕێنەوە سەر ئەو شوێنانە و بەیارمەتیی خەڵک دەست بکەنەوە بە تێکۆشان دژی کۆماری ئیسلامی؟\nئەگەر بەگووتنی لاهوری شێخ جەنگی بێ کەمپەکان بوونەتە شوینی حاوانەوە و خۆ مەڵاسکردن! ئەدی خەبات وتیكۆشان چی بە سەر دێ؟\nلە لاهوری شێخ جەنگی دەپرسم، ئەگەر PKK و پژاک و. پێ. یە. دە. لە ناو کەمپەکانی باشووری کوردستان زەمینگیر کرابایەن و دیمۆکراتەکان و کۆمەڵەکان لە قەندیل بوایەن، بەئاشکرا پشتیوانیت لێدەکردن؟ وای دانی دەتوانی پشتیوانیان لێ بکەی ؟. ئەدی ئێستێ بۆ حەول نادەی یارمەتیان بدەی تا لە کەمپەکان بڕۆنە دەرێ و روو لە چیاکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بکەن و دژی کۆماری ئیسلامی دەست بکەن بە تێکۆشان؟ بەڵام تۆ یەک شت باس تێگەیشتووی ئەویش ئەوەیە دەزانی پ،ک،ک و پژاک و پێ،یە،دە خاوەنیی هێز و باوەڕن و پشتیان بە گەلەکەیان بەستووە تا ئەو ساتەش نەبوونە دەستەمۆی هیچ داگیرکارێک.\nهەر هێزێکی کوردستانی فێڕی کەمپنشینیی بوو، هێدی هێدی وەک داری درنگ وەختە سیخواری پاییزیی گەڵا گەڵا هەڵدەوەرێ و بەرەو داڕمان هەنگاو دەنێ.\nمن ئەو قسەیەی تۆ بە باش نابینم کە گووتت: حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان جگە لە (پژاک) لە کەمپەکاندا شوێنی حاوانەمان پێداون. ئەوەش پەیامێکی نەرمی تۆیە بەو شێوە زارە بۆ کۆماری ئیسلامی کە جارێ ئەو حیزبانەتان بۆ دەحاوێنینەوە بۆ ئەوەی نیگەران نەبن. بار و دۆخی باشووری کوردستان سەری خەڵكی بەش مەینەتی ئەو بەشە لە وڵات دەخوات. شەڕلە سەرچارە سەری کێشەی کورد نییە، شەڕ بۆ پاراستنی کورسی و پلە و پارە وچەکداریی گوێ لە مستە. لەداهاتوویەکی نزیکدا زۆر بابەت روون دەبنەوە. با چاوەڕوان بین.\nسەرچاوەی قسەکانی لاهوری شێخ جەنگیلەو لینکەدا ببیسن:\nHtt PS://L. mee/WLLATMED\nئەوەی لە رۆژئاوای کوردستان روویداوە شۆڕشە؟


نرخی دۆلار و ئاڵتون لە بازاڕەكانی هەرێم شكان - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلەگەڵ ڕاگەیاندنی بڕیاری بانكی ناوەندی بۆ زیاتركردنی بڕی خستنەبازاڕی دۆلار، بەهای ئەو دراوە ئەمریكییە بەرامبەر بە دینار دابەزینی تۆماركرد و هاوكات نرخی ئاڵتونیش لە بۆڕسەی جیهانی و هەرێم دابەزی.\nخاوەنی نووسینگەیەكی ئاڵوگۆڕی دراو بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، دوای ئەوەی دوێنێ بەهای 100 دۆلار گەیشتە 149 هەزار و 500 دینار، بەیانی ئەمڕۆ نرخەكەی بۆ 148 هەزار و 800 دینار دابەزی.\nوتیشی، “دوای ئەوەی بانكی ناوەندی ڕایگەیاند دۆلاری زیاتر دەخاتە بازاڕەوە دووبارە دوانیوەڕۆ نرخەكەی شكا و دابەزی بۆ 148 هەزار و 250 دینار و لە بۆڕسەی بەغدا دابەزیوە بۆ 147 هەزار و 500 دینار”.\nلای خۆشیەوە، دانا وەرنی، خاوەنی زێڕنگەری ئازوورا لە هەولێر بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، چەند ڕۆژێكە بەهای زێڕ لە بەرزبوونەوەدابوو، بەڵام دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ بەهاكەی دابەزی و نرخی یەك ئۆنسە بوو بە 1743 دۆلار.\nئاماژەی بەوەشكرد، بەو هۆیەوە نرخی یەك لیرە دابەزیوە بۆ 375 دۆلار و نرخی یەك مسقاڵ زێڕی عەیارە 21 بە 365 هەزار و عەیارە 18 بە 313 هەزار دینارە.


لابردنی ته‌جاوه‌ز له فه‌قیره‌كانی به‌رده‌م مزگه‌وتی گه‌وره‌وه ده‌ست پێ ناكات له دزه گه‌وره نیشتمان فرۆشه‌كانه‌وه ده‌ست پێده‌كات ...\nلابردنی ته‌جاوه‌زات له‌سلێمانی له‌ده‌ستفرۆشه هه‌ژاره‌كانه‌وه ده‌ستی پێكردووه!\nماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێكه له‌شاری سلێمانی قایقمامیه‌ت و پارێزگای سلێمانی ده‌ستیان كردووه به هه‌ڵمه‌تی لادانی ده‌ستگێڕو عه‌ره‌بانه‌و مێز، بۆ ڕێكخستنی ناوبازاڕ، بۆ لادانی ته‌جاوه‌ز.\nئه‌مه‌ش نیگه‌رانی خه‌ڵكێكی هه‌ژارو كه‌مده‌ستی لێ كه‌وتۆته‌وه كه بژێویان ته‌نها له‌سه‌ر ئه‌و كاره‌یه.\nڕاسته ناوبازاڕ قه‌ره‌باڵغ كراوه، زۆركات له‌و دۆخه‌دا دزی كراوه‌و گێچه‌ڵ به ئافره‌تان كراوه، به‌ڵام ئه‌م دیاردانه ته‌نها له‌م كاته‌دا ڕوینه‌داوه.\nڕاسته بازاڕ ڕێكخستنه‌وه گرنگه‌و لابردنی زیاده‌ڕۆیی ئه‌ركی قایمقامیه‌ت و شاره‌وانی و پارێزگاره، به‌ڵام بۆ له‌فه‌قیره‌وه ده‌ست پێده‌كه‌ن؟ ئایا لابردنی زیاده‌ڕۆیی له داگیركردنی زه‌وی و ڤێلای نایاسایی له‌سه‌ر زه‌وی كشتوكاڵیه‌وه ده‌ست پێده‌كات یان له‌ده‌ستگێڕو و ده‌ستفرۆشی ناو بازاڕه‌وه؟\nحكومه‌ت به‌و جۆره موچه‌و مافی خه‌ڵك بدات، خه‌ڵكێك له‌بری دزی و ده‌رۆزه ده‌ستفرۆشی بكات پێی ڕه‌وا نابینن ؟ چه‌كدار ده‌نێرن و شه‌قی تێهه‌ڵه‌ده‌ن و ئه‌یانگرن و كه‌لوپه‌له‌كه‌ی ده‌شكێنن؟ بۆ هێنده دوژمنی فه‌قیرن ؟\nبه‌ڕێز كاك سه‌رداری پارێزگار به‌وه‌كاله‌ت كه هه‌موو قومارخانه‌كانت پێ داناخرێ بۆ یه‌خه‌ی عه‌ره‌بانه‌چی ده‌گری؟\nكه ئه‌و هه‌موو زه‌ویه داگیركراوه كشتوكاڵیه‌ی كراوه به‌باخ و ڤێلا ئه‌و زه‌ویانه‌ی ئێسته‌و له‌م كاته‌دا داگیرده‌كرێ و ده‌فرۆشرێ پێتان ڕاناگیرێ و وه‌رناگیرێته‌وه بۆ ده‌چنه سه‌ر خه‌ڵكی هه‌ژار كه بژێویه‌كه‌ی له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه ؟\nله‌گه‌ڵ ڕێكخستنه‌وه‌ین له‌گه‌ڵ شوێن بۆ دابین كردنین، فه‌رموو شوێنه‌كه‌یان بۆ دابینكه‌ن ئه‌وكات نانبڕاویان بكه‌ن.\nئه‌زانی به‌شێكی ئه‌وانه ده‌نگده‌ری ئێوه‌و ئێمه‌ن؟ ئه‌زانی به‌شێكیان ئه‌وانه‌ن كه‌به‌سه‌ر دیوارو عاموده‌وه‌بوون شه‌وو ڕۆژ له‌بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كاندا و هه‌ندێكیشیان چاودێری سندوقه‌كان بوون؟\nده‌س خۆش جیاوازی نیه هه‌مووان بۆ فه‌قیر یاسا جێبه‌جێكه‌رن به‌ڵام بۆ دزو گه‌نده‌ڵ و مافیا حه‌یف بێده‌سه‌ڵاتن.\n6815 جار خوێندراوەتەوە


بێباوکیی منداڵەکانی، دڵنیای کردە تاقە چایچیی کەرکوک |\nHome سەرەکی بێباوکیی منداڵەکانی، دڵنیای کردە تاقە چایچیی کەرکوک\nبێباوکیی منداڵەکانی، دڵنیای کردە تاقە چایچیی کەرکوک\non: ئاب 16, 2018 In: سەرەکی, کۆمەڵایەتیNo Comments\nپێشتریش کرێکار بووە\nئاژانس – عیماد جەباری\nلەناو ژاوەژاوی بازاڕی گەورەی كەركوكدا ژنێك دەبینرێت سەرقاڵی پێشەیەكە كە لەمەوپێش هیچ ژنێك لە شارەكەدا تاقیی نەكردووەتەوە.\nدڵنیا دڵشاد تەمەن (33ساڵ) بۆ شكاندنی كۆتوبەندەكانی كۆمەڵگە دەستی نەداوەتە چایچێتی بەڵكو نەهامەتیی ژیان و دابینكردنی پێداویستیی منداڵەكانی ناچاری كردووە پشت بە خۆی ببەستێت.\nدڵنیا دڵشاد لەدایكبوی 1985، خاوەنی دوو منداڵە بە ناوەكانی مەلەك (تەمەن 3 ساڵ) و هەردی (تەمەن 12 ساڵ)، ماوەی ساڵێكیشە هاوسەرەكەی بە هۆی نەخۆشییەوە كۆچی دوایی كردووە.\nسەرەتا هاوسەرەكەی دڵنیا لە كۆمپانیایەكی ئەهلیی نەوتدا فەرمانبەر دەبێت و بە هۆی مووچەی مانگانەكەیەوە ژیانێكی خۆش دەگوزەرێنن، بەڵام دوای سەرهەڵدانی داعش و داخستنی كۆمپانیاكە سەرەتای ناخۆشییەكانی ئەو خێزانە دەست پێ دەكات.\nدڵنیا دەڵێت: «هاوسەرەكەم لە ڕێگەی عەرەبانەیەكەوە دەستی دایە پاقلەوافرۆشتن بەڵام زۆری نەبرد دووچاری نەخۆشییەكی كوشندە بوو، كە دوای چەند ساڵێك بە هۆی ململانێ لەگەڵ نەخۆشییه‌كەی گیانی لە دەست دا «.\nئەو كاتەی هاوسەرەكەی نەخۆش دەبێت و توانای كاركردنی نامێنێت، دڵنیا لە دوكانێكی دەرمانی کورده‌واریدا دەستبەكار دەبێت و لەو كاتەیشەوە بەبێ دابڕان كار دەكات و هەموو ئیشێكی قورسیشی تاقی كردووەتەوە.\nدڵنیا بە هۆی وریاییەكەیەوە لە زۆر ئیشوكاردا پشتی پێ دەبەسترێت و تەنانەت لەنێو خزمەكانیشیدا جێگەی باوەڕە.\nئەمەیش وا دەكات ماڵە خزمێكی پشتی پێببەستن لەناردنە دەرەوەی لەگەڵ كچەكانیدا بۆ چارەسەر بەڵام بە هۆی زۆریی مۆڵەتەكەیەوە لەسەر كارەكەی دوور دەخرێتەوە.\nسەرەتای كاركردنی دڵنیا بۆ ماڵی باوكی دەگەڕێتەوە كە هەر لە هەڕەتی لاوێتییەوە بۆ دابینكردنی پێداویستییەكانی خۆی دەستی داوەتە كاری بەرگدروویی.\nئەمجارەیان دڵنیا دەبێتە كرێكار لە لای چەند ناسیاوێكی خۆی و دەست دەكات بە ئیشكردن و ڕۆژانەش خەفتە دەگرێتەوە و لەژێر دەستی وەستای بلۆك کار دەكات.\nئەو دەڵێت: «ڕۆژێك لەگەڵ وەستاكەمدا كە چووینە سەر خانوویەك ئیش بكەین، خاوەن ماڵەكە یەكەمجاری بوو ببینێت ژنێك سەرقاڵی كرێكارییە، بۆیە گەلێك منگەمنگی دەكردە سەر وەستاكە، بەڵام دوای نیوەڕۆ كاتێك بینی ئیشەكەی خۆم و یەكێكی دیكەی كرێكارەكانیش دەكەم تووشی شۆك بوو».\nدڵنیا دڵشاد لە كاتی جموجۆڵەكانیدا بە تەواوەتی لەشی مرۆڤێكی وەرزشوان دەكەوێتە بەرچاوت، ئەوەیش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە بۆ ماوەی 6 ساڵ لەگەڵ كاركردنەكەیدا ڕاهێنانی تایكواندۆی كردووە و لە ڕیزی یانەی سۆلاف دووەمی سەر ئاستی كوردستانی بە دەست هێناوە و تاوەكو پشتێنی ڕەشیش چووە.\nئەو ژنە كۆڵنەدەرە ئەوەش دەخاتە ڕوو كە دواجار بە هۆی دۆزینەوەی ئیشی چایچێتییەوە بڕیار دەدات چیتر دەستبەرداری كرێكاری ببێت كە بە تەواوەتی ماندووی دەكات.\nدڵنیا ماوەی چەند مانگێكە لەناو بازاڕی میللی كەركوكدا سەرقاڵی چایچێتییە و دوكانێكی بچووكی بە دەستەوەیە كە وەكو خۆی دەڵێت بە هۆی ڕازیبوونی دوكاندار و ئەو خەڵكەی چای لادەخۆن، ئێستا بە تەنها خۆی توانای بەڕێوەبەردنی دوكانەكەی نییە و ناچار بووە كەسێكی دیكەیش بۆ هاوكاریكردنی دابنێت.\nدڵنیا ڕۆژانە لە ماڵی خۆیانەوە كە لە گەڕەكی كوردستانە (فەیلەقی پێشوو) بە پایسكل دەچێتە سەر كارەكەی و وەكو خۆیشی دەڵێت (شۆفێری ماتۆرسكیلیش) دەزانێت.\nئاماژە بۆ ئەوەش دەكات كە هەرگیز خۆی بە جیاواز نەزانیوە لە پیاوان و لەو كەسانەیش تووڕە دەبێت كە بەزەییان پێیدا دێتەوە و چەندین جاریش حاڵەتی بەسەردا هاتووە و نیگەرانی كردووە.\nدڵنیا دەڵێت: «كەم كەس هەیە لە ئێستادا جلی جەژنی بۆ منداڵەكانی كڕیبێت، كەچی من لە ئێستاوە بەر لە هەموو شتێك جلم بۆ هەردوو منداڵەكەم كڕیوە و ئامادەیانم كردووە بۆ جەژن تاوەكو هەست بە بێنازیی باوك نەكەن».\nگوندنشینانی خانەقین كەس نایانپارێزێت\nسابات و ساوێن گۆرانییەکی عاشقانە دەڵێن\nئیسلام وه‌ك شارستانییه‌تێكى فره‌ڕه‌نگ\nمه‌سعود حه‌یده‌ر: پشتكردنه به‌غدا و ڕووكردنه توركیا ده‌رئه‌نجامه سلبییه‌كانى ڕوونه


9/17/2019 10:32:13 PM\n11861 جار خوێندراوەتەوە\nجارێکیتر چارەسەری پرسی کورد لە تورکیا کەوتۆتە رۆژەڤەوە. ھاوکات لەتەک ئەم پرۆسەیە دوو دیاردە شانەبەشانی یەکتر بەرێوە دەبردرێت. لە لایەکەوە دیدار لەتەک ئۆجەلان، ھەرچەند بە بەردەوامی نەبێت، لە ئارادایە و لەلایەکیترەوە لەسەرکار لابردنی سێ سەرۆک شارەوانی لە باکووری کوردستان لە لایەن دەوڵەتەوە ھاتۆتە ئاراوە و رۆژانەش شەڕ لە نێوان گەریلاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان و دەوڵەتی تورک روو دەدەن.\nلێرەدا ئەو پرسیارە دێتە ئاراوە کە ئەگەر پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا زیندوو بکرێتەوە، لەسەر کام بنەماکان ئەو پرسە تاوتوێ دەکرێت و لەسەر کام بنەما بەرەوە چارەسەر دەبردرێت؟ پرسیاری دووھەم ئەوەیە کە خاڵە ھاوبەشەکانی ھەر دوولا لە پرۆسەی ئاشتیدا کامانەن و ئایا ئەم خاڵە ھاوبەشانە دەتوانن رێکەوتنێکی ستراتێژیک لە نێوان کورد و دەوڵەتی تورکی لێبکەوێتەوە؟ بۆ نرخاندنی ئەم پرسیارانە و گەیشتن بە وەڵامەکان سەرەتا بە کورتی باس لەسەر ئەو بنەمایانە دەکەین و ھەڵوێستی لایەنەکانی بەشدار لەم پرسەدا دەنرخێنن.\nپەیمانی میساقی میللی و رەوشی دەوڵەتی تورک ناسیۆنالیستەکانی تورکیا پەیمانی میساقی میللی وەک یەکێک لە شکستە گەورەکانی مێژووی دەسەڵاتداری تورکی تەماشا دەکەن. لە دوای کۆتایی ھاتنی شەڕی جیھانی یەکەم، پەیمانی ئاگربەستی مۆندرۆس لەلایەن ھێزەکانی ھاوپەیمان (ئیتالیا، فەرانسە و بریتانیا) و دەوڵەتی عوسمانی واژۆ کرا.\nبەپێی ئەو رێککەوتنە دەبوایە ھەموو ھێزەکانی لەشکەری لە شوێنی خۆیان بمینەوە ھەتا پەیمانی ئاشتی واژۆ دەکرێت. لەو قۆناخەدا شاری موسڵ لە ژێر دەسەڵاتی سەربازانی عوسمانی بوو.\nبەریتانیەکان کە لە ستراتێژیک و ژێئۆپۆلیتیکبوونی موسڵ گەیشتبوون، ئاگربەستی مۆندرۆس-یان پشتگوێ خست و پەلاماری موسڵ-یان داو و ئەو شارەیان لە دەستی سوپای عوسمانی دەرھێنا. لە دەرئەنجامدا سەرەتا پەیمانی سێڤر و دواتر پەیمانی میساقی میللی لە رێکەوتی ٢٨ ژانویەی ساڵی ١٩٢٠ لە مەجلیسی نوێنەرانی دەوڵەتی عوسمانی پەسەند کرا و بەو پێیە شەڕی جیھانی یەکەم لە پەیوەندی لەتەک دەوڵەتی عوسمانی کۆتایی ھات.\nپەیمانی میساقی میللی لە ٦ خاڵ پێکدەھات. پەیمانی میساقی میللی ئەم خاڵانە لەخۆوە دەگرێت:\nخاڵی یەکەم: داھاتووی ئەو بەشانەی خاکی دەوڵەتی عوسمانی – بەتایبەت ئەوانەی زۆرینەی دانیشتووانی عەرەبن – کەلەدوای ئاگربەستەکەی ٣٠ی ئۆکتۆبری ١٩١٨دا لەژێر داگیرکاریی ئەرتەشی وڵاتانی دوژمندا ماونەتەوە، پێویستەبەدەنگدانێک دیاری بکرێت کەدەربڕی ڕای ئازادانەی خەڵکی ئەوێ بێت. لە چوارچێوەی سنوورەکانی ناوەوەو دەرەوەی ئەم ئاگربەستەدا، ھەموو ئەو خەڵکانەی کەبەزۆرینە لەژێر دەسەڵاتی ئیسلامیی عوسمانیدا ژیاون و لەڕووی ئایینی، نەژادی و ئیدەئالەوەپەیوەندییەکیان لەگەڵ یەکتر ھەیەو‌رێز لەپەیوەندییەکی نەژادی و کۆمەڵایەتیی دەگرن کەھەڵگری ھەستی رێزگرتن و لەخۆبوردوویی دوولایەنەیە، پێکھاتەیەکی گشتین کەبەھیچ ئیرادەو بڕیارێک لێک ھەڵناوێردرێن.\nخاڵی دووەم: قبوڵی دەکەین ھەر سێ ویلایەتی قەرس، ئەردەھان و باتوم کەلەدوای گەیشتنیان بە ئازادی، بەدەنگدانی گشتیی خەڵکەکەیان ھاتوونەتەوەناو دایکی نیشتمان، ئەگەر پێویست بێت دووبارەلەوێ دەنگدانی گشتی بەڕێوەبچێتەوە.\nخاڵی سێیەم: دیاریکردنی بارودۆخی یاسایی رۆژئاوای تراکیا کەتا بەستنی ئاشتییەک لەگەڵ تورکیا بەھەڵپەسێردراوی دەمێنێتەوە، پێویستەلەسەر بنەمای دەنگدانێک بێت کەدەربڕی ڕای ئازادانەی خەڵکەکەی بێت.\nخاڵی چوارەم: ئاسایشی دەریای مەڕمەڕەو شاری ئەستەنبوڵی مقەڕی خیلافەتی ئیسلام و پایتەختی سەڵتەنەت و ناوەندی حکومەتی عوسمانی، دەبێ لەبەرانبەر ھەر جۆرەھێرشێک پارێزراو بێت(پارێزبەندیی ھەبێت). بە مەرجی لەبەرچاوگیرانی ئەم بنەمایەو بۆ کرانەوەی گەرووەکانی دەریای سپی و دەریای ڕەش بەڕووی ھاتوچۆ و بازرگانیی جیھانیدا، کار بەو بڕیارانەدەکرێت کەئێمەو دەوڵەتانی پەیوەندیدار لەسەریان رێکدەکەوین.\nخاڵی پێنجەم: لەچوارچێوەی بنەماکانی رێککەوتتنامەکانی نێوان دەوڵەتانی ھاوپەیمان لەگەڵ دوژمنان و ھەندێک لەھاوبەشەکانیان، مافی کەمینەکان لەلایەن ئێمەوەدەدرێت و گەرەنتی دەکرێت، بەم ھومێد و تێڕوانینەی کەخەڵکانی مسوڵمانیش لەوڵاتانی دراوسێدا خاوەن ھەمان ماف بن.\nخاڵی شەشەم: بۆ دەستەبەرکردنی ئیمکاناتی پێشکەوتنی نیشتمانی و ئابووری و بۆ سەرخستنی ئەمە لەرێی مودیرییەتێکی سەردەمیانەو رێکوپێکەوە، وەک ھەموو دەوڵەتێک، لای ئێمەش گەیشتنمان بەئازادی و سەربەخۆییەکی تۆکمەوەک وەدیھێنەری مەرجەکانی پێشکەوتنمان، پرێنسیپی سەرەکیی بوون و داھاتوومانە. بەم ھۆکارە، ئێمەدژی ھەموو ئەو بەربەستانەین کەپێشکەوتنمان لەبوارەکانی سیاسی، دادوەری، دارایی و ھاوشێوەیاندا سنووردار دەکەن.\nدانەوەی ئەو بڕەقەرزانەشمان کەدیاری بکرێن، لەگەڵ ئەم بنەمایەناکۆک نابێت. سنوورەکانی نیشتمانی تورک کە بەپێی پەیمانی ئاگربەستی مۆندرۆس لە ٣٠ی ئۆکتۆبری ١٩١٨دا دیاریکراوە و سەربازانی تورک دەیپارێزن، ناھێڵین بە ھیچ شێوەیەک دەسکاری بکرێن و پارچە بکرێن. ئەمە لەکاتێکدایە کە لە قۆناخی ئاگربەستدا شارەکانی موسڵ، کەرکووک، رەققە و حەڵەب لەژێر دەستی ھێزەکانی فەرانسە و بریتانیادا بوون.\nواتە بەپێی خاڵی یەکەم ئەو ھەرێمانە ئیتر ھی تورکەکان نین. ئەمە لە کاتێکدایە کە جوگرافیای دەسەڵاتداری عوسمانی لە ساڵی ١٦٩٩ ھەتا پەیماننامەی کارلوفیتز، ٢٤ میلیۆن مەتری چوارگۆشە بووە. دواتر بەپێی پەیمانی کارلوفیتز کە لە ساڵی ١٩١٤دا واژۆکراوە سنوورەکانی دەوڵەتی عوسمانی بۆ ٥.٢ ملیۆن مەتری چوارگۆشە و دواتر بەپێی رێکەوتنی میساقی میللی و پەیمانی لۆزان ـکە لەسەر بنەمای میساقی میللی واژۆکرا)، جوگرافیای تورکیە بۆ ٧٨٠ ھەزار مەتری چوارگۆشە بچووک کرایەوە. ئەم دۆخی بچووکبوونەوەیەی جوگرافیای دەسەڵاتداری تورکیە، ھەمیشە جێگای نارەزایی گەنجە ناسیۆنالیستەکانی تورک بووە و ھەمیشە خەونی گەڕانەوەی ھەرێمەکانی موسڵ، کەرکووک، حەڵەب و رەققە بەشێکی دانەبڕاوی ئەم ھێڵە بووە لەناو سیاسەتی تورکیە.\nلە سەرەتای قەیرانی سوریە لە ساڵی ٢٠١١، ئەحمەد داود ئۆغڵوو کە ئەو کات وەزیری دەرەوەی حکومەتی ئاکەپە بوو، رایگەیاند کە دەوڵەتی تورکیە لەتەک ئەو گەلانەی کە لە سەدەی رابردوودا لە تورکیە دابڕاون، جارێکیتر یەکدەگرنەوە. ئەردۆغانیش پەیتاپەیتا لەم چوارچێوەیەدا لێدوانیداوە ھەتا ئەوەی ئەو مژارە کاردانەوەی ئێرانی لێکەوتەوە و وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە رێکەوتی ٢٠ مانگی ئۆوتی ٢٠١٦ سەفیری تورکیای لە تاران بانگھێشتکرد و نارەزایەتی و نیگەرانی ئێرانیان لەمەڕ پرسی میساقی میللی و لێکەوتەکانی، بە تورکیا راگەیاند.\nئێستاکە لە تورکیە ھاوپەیمانیەک لە نێوان ئاکەپە و مەھەپە لە ئاردایە. ئەو ھاوپەیمانیە نوێنەرایەتی ئەو ھێڵە لە نەژادپەرەستی تورکی دەکات کە بەردەوام خەونی بەرفراوانبوونی خاکی تورکیە و گەڕانەوەی حەڵەب، رەقە، موسڵ و کەرکووک بۆ ژێر دەسەڵاتی تورک دەبینێت. لەم سۆنگەیەوە دەتوانین تێبگەین کە مەھەپە و ئاکەپە لەسەر کۆمەڵێک مژاری ستراتێژیک گەیشتوونەتە ئەو ھاوپەمانییە.\nبەڵام ئێستاکە ئەم ھاوپەیمانییە لەژێر مەترسی لەناوچووندایە. ھاوپەیمانی تاکتیکی ھەدەپە و جەھەپە لە گەورەشاری ئیستامبووڵ، مەترسی لەسەر داھاتووی ھاوپەیمانی و دەسەڵاتی سیاسی مەھەپە و ئاکەپە درەست کردوە. ھەتا ئاستێک کە ئەنجامی ھەڵبژاردنەکانی ئیستامبووڵ وەک سەرەتای خۆرئاوابوونی دەسەڵاتی ئاکەپە-مەھەپە ناوزەد کراوە.\nلێرەدا ئۆجەلان بۆ جاری چەندەم وەک رزگاریدەری قەیرانی تورکیە دێتەوە مەیدان. لەم کۆنتێکستەدایە کە جارێکیتر ئاکەپە- مەھەپە روو لە دورگەی ئیمراڵی دەکەن و پرسی پرۆسەی ئاشتی دەخەنەوە رۆژەڤ. پرۆسەیەک کە ھەر لە سەرەتاوە لەسەر بنەمای میساقی میللی بووە و تەنانەت ئەو کۆریدۆرەی کە تورکیە وەک کۆریدۆری ئاشتی بە درێژایی ٣٠ کیلۆمەتر دەیھەوێت لە باکووری سوریە سازی بکات، رێک جوگرافیای میساقی میللیە کە ھەتا رەققە درێژ دەبێتەوە.\nئۆجەلان و میساقی میللی لە ساڵانی نەوەدەکان، پرسی میساقی میللی سەرەتا لە لایەن جەلال تاڵەبانی و دواتر عەبدوڵا ئۆجەلانەوە خرایە رۆژەڤەوە. ھەر دوو سەرکردە لە ھەوڵی ئەوەدابوون کە لە قۆناخی دەسەڵاتداری ئۆزاڵ-دا، ئەم بابەتە وەک تەوەرێکی ستراتێژیک بۆ پەیوەندی لەتەک دەسەڵاتدارانی تورکیە و چارەسەری پرسی کورد لە تورکیە و ئێراق بەکاربھێنن.\nجەلال تاڵەبانی لە دژی پارتی دیموکرات کە ئەو کات ھاوپەیمانی ستراتێژیکی ئێران بوو، خۆی لە تورکیە نزیک دەکردەوە و ھەڵگری ئەو پەیامە بوو کە ئەگەر بێت و دەوڵەتی تورک ھەنگاوی ستراتێژیک لەتەک کوردانی ئێراق ھەڵبھێنێت، ئەوا کورد دەتوانن لە جیاتی مانەوە لەناو قەوارەی سیاسی ئێراق، لەتەک تورکیە تێکەڵ ببن.\nبەڵام ئەو پرۆژەیەی جەلال تاڵەبانی کێشەیەکی جیدی ھەبوو.\nچونکە بە بێ چارەسەرکردنی پرسی کورد لە تورکیە، ناتوانرێت کورد لە عێراق جیابکرێتەوە و بە تورکیاوە بلێکندرێت. ھەر بۆیە لەلایەن جەلال تاڵەبانیەوە ھەوڵی نێوەندگێڕی لە نێوان پارتی کرێکارانی کوردستان و دەوڵەتی تورک ھاتە ئاراوە.\nتەنانەت ئەوکاتە پرسی گۆڕینی ناوی کۆماری تورکیا بۆ کۆماری ئانادۆڵی لەلایەن ئۆزاڵ-وە وروژێندرابوو. ئیتر ھەموو لایەک چیرۆکی تێداچوونی ئۆزاڵ و ئاکامەکانی ئەو قۆناخە دەزانن. دواتر لە دوای گیرانی رێزدار ئۆجەلان، ناوبراو چەندین جار ھەوڵی چارەسەری پرسی کوردی لە رێگەی سیاسیەوە داوە. ھەوڵەکانی ئۆجەلان ھەمیشە لە چوارچێوەی ئەو پرۆژەیەدا بووە کە کاتی خۆی لەتەک ئۆزاڵدا دارێشترابوو.\nئۆجەلان لە قۆناخی ئاگربەست لە ساڵی ٢٠١٣، رایگەیاند کە کورد دەتوانێت جارێکیتر پرسی میساقی میللی زیندوو بکاتەوە. شەرتی ئۆجەلان بۆ ئەو مژارە ئەوە بووە کە سەرەتا دەوڵەتی تورک گۆڕانکاری دیموکراتیک لە یاسای بنەڕیتیدا بکات و مافە سیاسی، ئابوور و کۆمەڵایەتیەکانی کوردان بەفەرمی لەناو دەستووردا جێگیر بکات.\nدواتر پێویستە ھاوپەیمانیەکی ستراتێژیک لە نێوان کورد و تورک بێتە ئاراوە. ئۆجەلان لەو مژارەدا باس لەوە دەکات کە ئەو ھاوپەیمانێتیە دەبێت کوردی ھەر چوارپارچە لەخۆ بگرێت. واتە بە قەبووڵکردنی کورد و مافەکانی لەلایەن دەوڵەتی تورکیەوە، کورد دەتوانێت لەسەر بنەمای میساقی میللی ببێتە بە بەشێک لە خاکی تورکیە. ئۆجەلان لە جڵدی پینجەمی پارێزنامەکەی کە ناوی پرسی کورد و چارەسەری نەتەوەی دیموکراتیک-ە، لە بەشی تاوتوێ کردنی چارەسەری پرسی کورددا میساقی میللی وەک ژێرخانی ئەو چارەسەرییە نیشان دەدات.\nلە ئێستاشدا وادیارە کە رێزدار ئۆجەلان ھیچ متمانەیەکی بەو ھاوپەیمانیەی نێوان رۆژئاوای کوردستان و ئامریکا نییە و ھەست بە مەترسی رێککەوتنێک لە نێوان ئامریکا و تورکیا دەکات کە لەناوچوونی پشتگیری رۆژئاوای کوردستانی لێبکەوێتەوە. لێدوانەکەی ترامپ لەمەڕ کشاندنەوەی ھێزەکانی ئامریکا لە سوریە باشترین بەڵگەیە بۆ نەبوونی پرۆژەیەکی جدی سیاسی ئامریکا بۆ چارەسەری پرسی کورد لە رۆژھەڵاتی ناوەراستدا.\nھاوکات ئۆجەلان دەترسێت بمرێت و مێژوو و ئەزموونی سەرکردە کلاسیکەکانی کورد دووبارە بکاتەوە. تایبەتمەندی سەرکردایەتی سیاسی کورد ھەمیشە ئەوەبووە کە شۆڕشیان بەرپا کردوە بەڵام بەبێ بەئەنجام گەیاندنی شۆڕش یان مردوون و یان بەجۆرێک لەناو بردراون.\nلەگەڵ نەمانی سەرکردەکانیشدا شۆرشی کورد نەک ھەر نەگەیشتۆتە ئامانج بەڵکو پرسی کورد ھەر وا بەبێ چارەسەری ماوەتەوە. ئۆجەلان بە ھەستکردن بەو ئەرکە مێژوویە دەیھەوێت پێش مردن ئەو پرسە چارەسەر بکات. خوێندنەوەی پارێزنامەکان و دەقی دیداری چاوپێکەوتنەکان ئەو راستیە نیشان دەدات و دەیسەلمێنێت.\nمیساقی میللی و پەکەکە پەکەکە ھەتا قۆناخی ساڵانی ٢٠١٣ ھیچ کێشەیەکی لەتەک ھەوڵی رێکەوتنێکی ستراتێژیک لەسەر بنەمای میساقی میللی لەتەک تورکیە نەبوو. بەڵام لە دوای فەشەڵی پرۆسەی ئاشتی کە ئەردۆغان ھۆکاری سەرەکی تێکچوونی ئەو پرۆسەیەی ساڵی ٢٠١٣ بوو، سەرکردایەتی پەکەکە بریاری شکاندنی ئاک-پارتی دەرکرد.\nپەکەکە گەیشتە ئەو قەناعەتە کە ئامانجی ئاکەپە لەناو بردنی پەکەکە و یاری بە پرسی کوردە. ئەو مەترسیە بەباشی لە لایەن ئۆجەلانیشەوە دەبینرا. ئەو کات ئۆجەلان لەگرتووخانە لە دیدار لەتەک ھەیئەتی ئیمراڵی گوتبووی،" بڕۆن بە جدی بۆ سەرخستی ئاشتی کار بکەن. ئەگەر ئەم جارە ئاشتی سەرنەکەوێت، جومعە گۆپاڵێک دەگرێتە دەست و وەدوامان دەکەوێت." ئەم دەربڕینەی ئۆجەلان پەیامێکی راستەوخۆ بۆ دەوڵەتی تورک بوو.\nواتە ئەگەر بێت و پرۆسەی ئاشتی سەرنەگرێت ئیتر بۆ ئۆجەلان چەتوون دەبێت کە سەرکردایەتی پەکەکە بۆ ئاشتی رازی بکات. ئاکەپە لوتکەی فاشیزمی تورکی لە ٥٠ ساڵی رابردوودایە.\nتەنھا حکومەتێکە کە توانیوێتی نزیکەی ٢٠ ساڵ دەسەڵاتی سیاسی بگرێتە دەست و ھەموو جومگەکانی دەسەلات و ناوەندە حقوقی و لەشکەریەکان بگرێتە ژێر رکێفی خۆی و ھەم بە ئایدیۆلۆژیای تورکچێتی و ھەم بە ئیسلامی سیاسی پەلاماری کۆمەڵگا بدات. لەو چوارچێوەیەدا دەتوانین بڵێن کە ھیچ یەک لە حکومەتەکانی تورکیە لە ٤٠ ساڵی رابردوودا نەیانتوانیوە وەک ئاکەپە، پەکەکە تەنگاو بکەن.\nلە ھەمان کاتیشدا پەکەکە تەنھا ھێزێکی کاریگەر بووە کە توانیوێتی گەورەترین ئاستەنگی و چەڵەمە لەبەردەم پرۆژەی نێئۆعوسمانی ئاکەپە ساز بکات.\nئەو گورزەی پەکەکە لە سوریە لە تورکیەی خستووە، ھەتا ئێستاکە ھیچ ھێزێک بەسەر ئەو وڵاتەی نەھێناوە. تەنانەت سیاسەتەکانی پەکەکە لە سوریە بۆتە ھۆی تێکچوونی ھەموو پەیوەندیە دیپلۆماسییەکانی تورکیە لەتەک ھاوپەیمانە ستراتێژیکەکانی. بەڵام ئێستاکە پەکەکە کە ھیچ متمانەی بە ئاکەپە نەماوە ناتوانێت خۆی لە قەرەی پرۆژەی میساقی میللی بدات.\nپرۆژەی میساقی میللی ھەموو ھێلکەکانی پەکەکە دەخاتە سەبەتەی تورکیەوە و لەھەمان کاتیشدا ھەموو پەیوەندیەکانی پەکەکە لەتەک دونیای دەرەوە تێکدەدات و گۆشەگیری دەکات. پرۆژەی میساقی میللی لەم قۆناخەدا گەورەترین گورز لە پێگەی ئامریکا لە سوریە و رۆژھەڵاتی ناوەراست دەدات و رۆژئاوای کوردستان تەواو مەجبووری تورکیا دەکات و ئەمەش گەورەترین ریسکی سیاسی مێژووی پەکەکە-ی لێدەکەوێتەوە. ھاوکات پەکەکە رێک دێنێتە بەرامبەری ئێران و دەوڵەتی ئێراقیش.\nھەر بۆیە پەکەکە زۆر بە گوومانەوە تەماشای ئەو دۆخە دەکات. لەو چوارچێوەیەشدایە ھەتا ئێستا پەکەکە نایھەوێت ئەو بابەتە بکەوێتە ناو راگەیاندن و ئاشکرا بکرێت.\nچونکە بە درێژایی ٢٠ ساڵی رابردوو دوژمنانی پەکەکە بەردەوام ھەوڵی ئەوەیان داوە کە لە نێوان پەکەکە و ئۆجەلاندا ناکۆکی ساز بکەن. پەکەکە توانیوێتی لەو قۆناخەدا وەفاداری خۆی بۆ ئۆجەلان نیشان بدات و ئەو وەفادارییەش بە بەھێزی بیھێڵێتەوە.\nپەکەکە لە چوارچێوەی لەناوبردنی گۆشەگیری سەر ئۆجەلان خەباتێکی مەزنی مانگرتنی راگەیاند. لە ئەنجامدا ٩ کەس شەھیدبوون و مانگرتن بە دونیادا بڵاوبۆوە. دواتر دەوڵەتی تورک لەژێر زەختی دەوڵەتی ئامریکا و ئەو چالاکیانە، گۆشەگیری سەر ئۆجەلانی لابرد و دیدار لەتەک پارێزەران دوای چەندین ساڵ ھاتە ئاراوە.\nبەڵام لە دوای سێ حەوتوو ھیچ زانیاریەک لەسەر رێزدار ئۆجەلان و ناوەرۆکی دیدارەکان بڵاو ناکرێتەوە. لە سەرەتای مانگی ٦ ھەتا مانگی ٨، پرسی دیدار لەتەک ئۆجەلان لە رۆژەڤی راگەیاندندا کەم رەنگ بۆوە.\nبە گشتی لەو ماوەیەدا لە ٢ و ٢٢ مانگی پێنج و ھاوکات لە ١٢ و ١٨ مانگی شەش دیدار لەتەک ئۆجەلاندا سازدراوە. ئەنجامی دیداری ١٨ی مانگ کە سەبارەت بە ھەڵبژاردنەکانی ئیستانبوڵ بوو، ئاشکرا نەکرا.\nئەمە وەھای کرد کە دەوڵەتی تورکیە مەجبوورما دوو رۆژ دواتر دوکتور کەماڵ ئۆزجان بنێرێتە دیدار لەتەک ئۆجەلان و لە زمانی ئەوەوە داواکاری ئۆجەلان لە پەکەکە و ھەدەپە بڵاو بکاتەوە. سەرەڕای ئەمانەش ئەگەر ھەموو ئەو لێدوانانەی پارێزەرەکان کۆبکەیتەوە ٢٠ دێڕ قسەی ئۆجەلانیان بڵاو نەکردۆتەوە. لەبەر ئەم ھۆکارە رای گشتی نازانێت کە تێڕوانین و پەیامی ئۆجەلان بۆ پەکەکە و رای گشتی کوردستان و تورکیە چیە و ئەو پرۆسە ئاشتیەی کە ھەنووکە باسی لێوە دەکرێت لەسەر کام بنەماکان دەبێت.\nمیساقی میللی و پدک- ئێراق سەرچاوەی ھێز و دەسەڵاتی پدک-ئێراق و ماڵە بارزانی لەو دۆخە سەرچاوە دەگرێت کە کورد تێیدایە. واتە دۆخی داگیرکاری لە کوردستان دەرفەتی ئەوەی خوڵقاندوە کە ئەم لایەنە بتوانێت لەچوارچێوەی ھاوکاری و ھاوپەیمانی سیاسی- ئابووری لەتەک دەوڵەتانی ھەرێمی و جیھانی، پەرە بە دەسەڵات و ھێزی خۆی بدات. پدک- ئێراق لە چارەسەری پرسی کورد لە پارچەکانیتر دەترسێت.\nئەو لایەنە لە چارەسەریەک دەگەرێت کە بتوانێت ھێز و پێگەی بنەماڵەی بارزانی لەداھاتوودا مسۆگەر بکات. ھەر بۆیە بە ساڵانە پدک-ئێراق لە چارەسەری ئاشتیانەی پرسی کورد لە باکووری دەترسێت.\nکاتێکیش باس لە چارەسەری دەکات بەردەوام ھەوڵی ئەوە دەدات کە حیزبی دەستەمۆ بۆ شەریکایەتی لە دەستکەوتەکان ساز بکات. ئەنەکەسە لە رۆژئاوا، سازکردنی دەیان رێکخراوی مەدەنی و سیاسی لە باکوور و دەستەمۆکردنی چەند حیزبێکی رۆژھەڵاتی باشترین نموونەن.\nدروشمی پدک-ئێراق ئەوەیە کە ھەر پارچەیە بەخۆی پرسی خۆی چارەسەر بکات و لەتەک حکومەتی ناوەندی خۆی رێکبکەوێت. ئەوە زۆر جیاوازە لەتەک ئەو پرۆژەیەی کە ھەوڵ دەدات ھەموو یانخود زۆربەی جوگرافیای کوردستان لە چوارچێوەی تەرحێکدا بەیەک ببەستێتەوە و چارەسەریەکی لە چەشنی میساقی میللی ساز بدات.\nپدک- ئێراق و بنەماڵەی بارزانی لە دژی پرۆژەی میساقی میللی ئۆجەلانن. ئەوان پێیان وایە ئەو پرۆژەیەی ئۆجەلان دەبێتە ھۆی ھێز و وزەیەکی زۆری سیاسی بۆ پەکەکە و لاوازبوونی پدک-ئێراق. یەکێک لە ھۆکارە سەرەکیەکانی ھاوپەیمانێتی سیاسی- ئابووری ئەو بنەماڵەیە لەتەک دەوڵەتی تورکیە لەسەر بنەمای دوژمنایەتیکردنی پەکەکە بووە.\nرێککەوتن و چارەسەری ئەو پرسە لە گرینگی پێگەی بنەماڵەی بارزانی کەم دەکاتەوە. ھاوکات میساقی میللی ھەتا ئاستی زۆر پێگەی دەسەڵاتی پدک-ئێراق لە جوگرافیای کوردستان لەبەرامبەر پەکەکەدا لەناو دەبات. لەو چوارچێوەیەدا پدک نیگەرانی ھاتنە ئاراوەی چارەسەرییەک لەسەر بنەمای میساقی میللی-یە.\nبەڵام رۆژانە لە رووی نەزانینەوە گەورەترین خزمەت بە سیاسەتەکانی دەوڵەتی تورکیە لە چوارچێوەی وەدیھێنانی میساقی میللیدا دەکات. رێفراندۆمی باشووری کوردستان باشترین بەڵگەیە بۆ ئەو بابەتە. چونکە پرسی رێفراندۆم لە باشووری کوردستان بەپێی پەیمانی میساقی میللی، ئەو مافە بە دەوڵەتی تورک دەدا کە ھەرێمی باشووری کوردستان داگیر بکات و بە خاکی تورکیەوە بلکێندرێت.\nلە دوای ھاتنە سەرکاری مەسرور بارزانی، ئەو ترسە زیاتر دەبیندرێت. ھەر بۆیە ناوبراو لە لایەک سەرقاڵی لاوازکردنی پەکەکە و لەلایەکیتریشەوە سەرقاڵی ئەوەیە کە خۆی زیاتر لە بەغدا نزیک بکاتەوە. بە پیی ھەواڵەکان پدک-ئێراق پرۆژەی چەکدارکردنی عەشیرەتەکانی ھەرکی و زێباری لەتەک حکومەتی مەرکەزی دەست پێکردوە.\nئەوە دەتوانێت یەکێک لە تەدبیرەکانی پدک-ئێراق بۆ ئەگەرەکانی رێککەوتنی پەکەکە و دەوڵەتی تورکیا لەچوارچێوەی پرۆژەی میساقی میللی-دا بێت. بە درێژایی ساڵانی ھاوپەیمانێتی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق و تورکیە، پدک ھەمیشە دەستێکی بە ئێرانەوە بووە. پاراستن و بەھێزکردنی پەیوەندیەکان لەتەک ئێراندا وەک دەرگای قووتاربوون لە تەنگانە و سازدانی ھاوسەنگی لەنێوان تورکیە و ئێران بووە.\nئەنجام دەتوانین بڵێین کە پەکەکە لەو بڕوایەدایە کە لە دوای قۆناخی رزگاری کۆبانی، رۆژئاوای کوردستان دەربازی قۆناخێکی جیاواز بووە. بە دەربازبوونی رۆژئاواش بۆ قۆناخێکی نوێ، پرسی کورد بە گشتی لە ھەرێمەکەدا تێپەڕی قۆناخێکی نوێ بووە. لە راستیدا پەکەکە بۆ گەیشتن بەم قۆناخە لە رۆژئاوا باجی گەورەی داوە.\nبۆیە گەڕانەوە بۆ پەیمانی میساقی میللی بەپێی قۆناخی پێش کۆبانی بۆ پەکەکە مایەی قەبووڵکردن نیە. ئۆجەلان دەیھەوێت تەماحی بەرفراوانکردنی دەسەڵاتداری تورکیە لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاست بە چارەسەری پرسی کوردەوە گرێ بدات. ئۆجەلان ئەو پەیامە بە تورکیە دەدات کە بەھێزبوونی دەوڵەتی تورکیە لە رۆژھەڵات ناوەراست و زیندووکردنەوەی پەیمانی میساقی میللی بە دەرگای چارەسەری پرسی کورد و ھاوپەیمانی لەتەک کورداندا، تێپەڕ دەبێت... بەڵام ئۆجەلان لەو بڕوایەدایە کە ئەم دۆخەی لە دوای قۆناخی کۆبانی ھاتۆتە ئاراوە، جێگەی متمانە نیە و ھەست بە مەترسی کۆمەڵکووژی کوردان بەدەستی دەوڵەتی تورک دەکات.\nئۆجەلان پێی وایە کە ئەم دۆخەی رۆژئاوا، گرێدراوی ھەبوونی ئامریکا لە ھەرێمەکەدایە و لە ھەمانکاتیشدا ئامریکا جێگەی متمانە نیە. ئۆجەلان شیمانەی ریکەوتنێک دەکات کە لە ئەنجامدا کورد بێ پشتگیری بمینێتەوە و لە دەرئەنجامدا چارەنووسی عەفرین ببێتە چارەنووسی ھەموو رۆژئاوای کوردستان. تێداچوونی رۆژئاواش بە واتای ئیفلاسی خەبات و تێکۆشانی بزاڤی ئازادیخوازی کورد دێت. لەم چوارچێوەیەدایە کە ئاکەپە پەلاماری شارەوانیەکانی باکووری کوردستان، ھێزەکانی گەریلا لە قەندیل، ئاسۆس و خواکورک دەدات. ئاکەپە دەیھەوێت پەکەکە مەجبووری پاشەکشە بکات. پاشەکشەیەک کە ئەنجامەکەی پاسیڤکردنی پەکەکە و داسەپاندنی پرۆژەی خۆیەتی. ئەمە لە کاتێکدایە کە دەوڵەتی تورک بۆ رازیکردنی کورد بۆ ئەم پرۆژەیە ھەتا ئێستاکە ھیچ ھەنگاوێکی بۆ چەسپاندنی مافەکانی گەلی کورد لە یاسای بنەڕەتی ئەو وڵاتەدا نەناوە.


فەرمی: رۆبینهۆ پەیوەندی بە یانەیەکی کوردستانەوە کرد\nئامار : خراپترین وەرزی کریستیانۆ لە کۆمەڵەکانی چامپیۆنسلیگ !\nلەلایەن کاروان فاخر لە 2018/01/22 ئەمریکای باکوور/باشوور, ئەوروپا, بازاری گواستنەوە, تۆپ, جیهانی, کوردستان\nرۆبینهۆی برازیلی دوای کۆتایی هاتنی گرێبەستەکەی لەگەڵ یانەی ئاتلەتیکۆ مینیەرۆی وڵاتەکەی بە شێوەیەکی فەرمی پەیوەندی بە یانەی سێواس سپۆرباکووری کوردستانەوە کرد.\nپێگەی یانەی سێواس سپۆری باکووری کوردستان بڵاویکردەوە کە بە شێوەیەلی فەرمی لەگەڵ یاریزانی پێشووی هەڵبژاردەی برازیل و یانەکانی ریال مەدرید و مان سیتی رۆبینهۆ گەیشتنە رێکەوتن و ئەو یاریزانە بریاروایە سبەی بۆ واژۆ کردنی گرێبەستەکەی سەردانی باکووری کوردستان بکات.\nسەرچاوەکانی تورکیا ئەوەیان بڵاوکردۆتەوە کە هێرشبەری 33 ساڵی برازیلی ئامانجیەتی کە یانەکەی باکووری کوردستان بکرێتەوە. سێواس سپۆر وەرزی ئەمساڵی خولی سوپەری تورکیا دوای ئەنجامدانی هەژدە یاری بە کۆکردنەوەی 27 خال لە پلەی هەشتەمی ریزبەندی دەبینرێن.\nتۆتی ریزەکانی رۆما جێدێلێت یانەیەکی روسیا داوای پیلیگرینی دەکات لازیۆ گفتوگۆ لەگەڵ راھێنەرێکی ئارجانتینی دەکات ئیبراھیمۆڤیچ یانەکەی وەرزی داھاتووی ئاشکرا دەکرێت هاوسەری رۆدریگێز ھەموو شتێک ئاشکرا دەکات یوڤێنتوس گرێبەستێکی خەیالی رەتدەکاتەوە هیگواین هەواڵێکی خۆش بە هاندەرانی دەدات پاتۆ ناگەرێتەوە برازیل سیمیۆنێ لەسەر پێشنیارەکەی فرانسیەکان ھاتە دەنگ Sport: بارسێلۆنا لەگەڵ یاریزانێک گەیشتە رێکەوتن پیرلۆ دەیەوێت لە بایرن میونشن بەردەوام بێت ناوەراستکارێکی رۆما ریزەکانی یانەکەی جێدێلێت بارسێلۆنا بەمزووانە بەرگریکارێک بۆ ریزەکانی دەگوازێتەوە رۆما بەرگریکارێکی مانچێستەر سیتی بۆ ریزەکانی دەگوازێتەوە فەرمی: فێرناندینهۆ گرێبەستەکەی لەگەڵ مانچێستەرسیتی درێژ کردەوە\nبابەتی پێشووگۆڵپارێزی یانەی ڕیاڵ بیتیس وەسفێکی سەیری مێسی دەکات\nبابەتی دواتر یـوڤـێنـتـوس X جه‌نه‌وا … ئاماره‌كانی پێش یاریه‌كه


سەربازانی عێراق لەسەر سنووری سوریا رێنمایی وەردەگرن وەك لەم وێنەیەدا دەردەکەوێت کە 22 ئاب بڵاوکرایەوە. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی بەرگری عێراق]\nهێزەکانی عێراق چالاکییە سەربازییەکانیان بەدرێژایی سنوور لەگەڵ سوریا زیادکردووە، بەرپرسێکی عێراق وتی پێنجشەممە (27 کانوونی دووەم)\nلەودیو سنووره‌وه لە پارێزگای دێرەزوور، هێزەکانی سوریای دیموکرات پێشڕەوی نوێیان کردووە دژی دوا شوێنەکانی ژێردەستی چەکدارانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش).\nسەرۆکی لیژنەی ئەمنی له پارێزگای ئەنبار، نەعیم که‌عود بە دیارونای وت: "هێزەکانمان دەستیانکردووە بە پتەوکردنی پێگه‌كانیان لە نزیك سنوور."\nوتی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی جەزیرە و فیرقەی حەوتی سوپا پلانیان هەیە هەندێك لە هێزە ناوخۆییەکانی ئەنبار پاشەکشە پێبکەن بۆئەوەی بیاننێرن بەرەو سنوورەکە.\nئۆتۆمبیلێکی سەربازیی عێراق دەورییە دەکات بەدرێژایی ناوچەیەکی تەلبەندکراو لەسەر سنووری سوریا وەك لەم وێنەیەدا دەردەکەوێت کە 21 تشرینی دووەم لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکرایەوە. [خاوەنی وێنە: پاسەوانانی سنووری عێراق]\nوتی ئەمەش هێڵه‌كانی ژێر کۆنترۆڵیان و توانایان زیاددەکات بۆ دۆزینەوەی ئەوانەی دزەدەکەن و ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد كه یەکە سەربازییەکان بەپشتیوانیی ئۆتۆمبیلە سەربازییەکان گەیشتوونەتە ناوچە سنوورییەکە و لەو شوێنە دامەزراون.\nکه‌عود وتی زیادکردنی چالاکییە سەربازییەکان زنجیرەیەك رێکاری ئاگاداربوونەوە لەخۆدەگرن، جگه له زیادکردنی ژمارەی هێزەکان لەسەر سنوور، ئەمەش بۆ ئەوەیە ئه‌و ناوچانه بگرن کە دەکرێت هەوڵی دزەکردنیان لێوە بدرێت.\nوتی: "ئێستا تەلبەدنی دڕکاویمان هەیە کە ئەمڕۆ بەدرێژایی 15 کیلۆمەتر لەسەر سنوورەکە درێژبۆتەوە" لە شارۆچکەی قائیم لە رۆژئاوای ئەنبار. "کارەکانیش بەڕێوەن بۆ درێژکردنەوەی بەرەو باکور تا دەگاتە ناوچەکانی پارێزگای نەینەوا، هاوسنوور لەگەڵ سوریا."\nوتیشی هێزکان بەردەوامن لە بەکارهێنانی کامێرای چاودێری کە لە دووریی 40 کیلۆمەترەوە دەبینن لەگەڵ دانانی تاوەر بەدووری یەك کیلۆمەتر لە سنوورەکە، جگە لە هەڵکەندنی خەندەق و دانانی تەپۆڵکەی خۆڵ.\nدۆزینەوەی پاشماوەکانی داعش و ئەوانەی دزەدەکەن\nکه‌عود وتی چالاکیە تایبەتە ئەمنییەکان لە بیابانەکە بەردەوامن، هاوشانی ئەو رێکارانە.\nوتی: "هێزەکانمان رۆژانە ئەرکە سەربازییەکانیان ئەنجامدەدەن بۆ دۆزینەوەی شوێنی تیرۆریستەکان و شانەکان و راوەدوونانی ئەوانەی دزەدەکەن،" وتیشی چالاکییەکان بەپێی چاودێریکردنەکان و زانیارییە هەواڵگرییەکان ئەنجامدەدرێن.\nوتیشی لە هەمانکاتدا فڕۆکەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی کۆمەکی باشیان ئەنجامداوە بۆ هەوڵەکانی پاراستنی سنوورەکە لەڕێی پێکانی شوێنی پاشماوکانی داعش بۆ پشتیوانیکردنی هێزەکانی عێراق.\nهه‌روه‌ها، بێئه‌وه‌ی ورده‌كاریی زیاتر بدات، وتی: "سێ رۆژ لەمەوبەر فڕۆکەکانی هاوپەیمانان چەندین حەشارگەی تیرۆریستەکان و گروپه چەکدارەکانیان کردە ئامانج نزیك لە بنکەی هێزی ئاسمانیی سەعد (باکوری روتبە)، کە بووە هۆی لەناوبردنی ئەندامانیان."\nكه‌عود وتی سەرکردە ئەمنییەکان و دانیشتووانەكه دڵنیایی خۆیان دەربڕیوە لەسەر ئەمنییەتی سنوورەکە و توانای هێزەکانی عێراق بۆ پاراستنی لە دژی هەر جۆرە دەستدرێژییەك و ئەگەری پێشێلکاری.


زایینی: ٠٦-٠٢-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/١٨ - ١٧:٢٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: کۆمیتەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، یادی ٧١ـەمین ساڵڕۆژی دامەزرانی کۆماری کوردستانی لە پاریس بەڕێوەبرد.\nڕۆژی شەممە، ڕێکەوتی ١٦ی ڕێبەندانی ١٣٩٥ی هەتاوی، کۆمیتەیحیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە فەڕانسە، بە بۆنەی ٧١ـەمین ساڵوەگەڕی ڕاگەیاندنی کۆماری کوردستان، ڕێوڕەسمێکی بۆ ئەندامان، دۆستان و لایەنگرانی حیزبی دێموکرات پێکهێنا.\nسەرەتاڕێوڕەسمەکە بە سرودی نەتەوەیی "ئەی ڕەقیب" و خولەکێک بێدەنگی بۆ یادی شەهیدانی ڕێگای ڕزگاریی کوردستان دەستی پێکرد.\nپاشان دوکتور "خوسرەو عەبدوڵڵایی"، ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و نوێنەری حیزبی دێموکرات لە دەرەوەی وڵات، باسێکی لە سەر گرینگی و مێژووی ٢ی ڕێبەندان پێشکەش کرد.\nعەبدوڵڵایی لە قسەکانیدا لە چەند ڕەهەندەوە زەرورەتی ڕاگەیاندنی کۆماری کوردستانی لەو سەردەمەدا بە پێویست زانی و باسی لە چۆنیەتی و هۆکاری کۆتایی‌هاتن بە تەمەنی کورتی کۆمار کرد.\nپاشان، "خەبات قوربانی" بەرپرسی کۆمیتەی کاتیی فەڕانسە، پەیامی دەستەی بەڕێوەبەریی کۆمیتەی بە بەشداربووان ڕاگەیاند.\nقوربانی باسێکی تێروتەسەلی سەبارەت بە پێویستیی چالاکبوونی کۆمیتەی حیزبی دێموکرات لە فەڕانسە پێشکەش کردو بەرنامەو ئامانجەکانی ئەم بابەتە گرینگەی بۆ بەشداربووان شی کردەوە.\nڕێوڕەسمەکە بە پێشکەش‌کردنی چەند گۆرانی کۆتایی پێهات.


RUWANGE |----------------| ڕوانگه: November 2010\nمن قەحبەم- باران میلان\nمن هەرچییەک لەو دنیایەدا بێ\nدەستی دەگەڵ تێکەڵ دەکەم.\nدەست دەگەڵ خەمی نان تێکەڵ دەکەم،\nدەست دەگەڵ بێوڵاتی تێکەڵ دەکەم،\nساڵانێکە دەست تێکەڵ دەکەم.\nدەگەڵ چڵکی جلەکانت،\nدەگەڵ ئاشپەزخانە دەست تێکەڵ دەکەم.\nمن دەگەڵ قەڵەم دەست تێکەڵ دەکەم،\nدەگەڵ ئەو خەونانەی دەیاننووسمەوە،\nدەگەڵ کتێبی شێعرم، دوور لە چاوی تۆ،\nدەست تێکەڵ دەکەم.\nدەگەڵ تۆ کە خۆشم ناوێی،\nلە من قەحبەترت لێ هەڵناکەوێ.\nمن دەگەڵ گوڵەیاسەکان،\nدەگەڵ بۆنی باغ،\nدەگەڵ ئیستیکانی چا،\nتکایە ئیمزایەک لێرە،\nنا، نا، ئیمزایەک لەوێ،\nبە تیزتر لە ڕۆژان.\nتۆ سەری چاک و پیران ئیمزای کەن!\nتۆ سەری پێغەمبەران ئیمزای کەن!\nمن کە دین سەنگبارانی کردووم،\nکە ئایین دە کیسەی ئاخنیوم،\nپێش ئەوەی درەنگ بێ.\nهەموو ڕۆژێ خەنجەرێکم لە سەر ئەوکە،\nهەموو ڕۆژێ کوتکێک بەرەو سەرم دادەهێڵدرێ،\nهەموو ڕۆژێ بەردێک وە کاژەلاکی سەرم دەکەوێ،\nهەموو ڕۆژێ شەڕەف دەمکووژێ،\nهەموو ڕۆژێ نامووس لێمدەدا.\nلە هەموو ڕۆژێک قەحبەترم ئەمڕۆ.\nهێندە دەگەڵ تەنیایی دە نوێنێکدا بووم،\nهیچ لە شەڕافەتت نەماوەتەوە،\nهێندە دەگەڵ بیری ئەوینێک\nکە لێت زەوت کردووم دەستم تێکەڵ کردووە،\nئەگەر هەموو ڕۆژێ بمکووژی دیسان بێشەڕەفی.\nهێندەم باری کۆڵم لە سەر سنووران\nدە ئامێز گرتووە کە ئیتر\nئامێزم بۆ تۆ ناکرێتەوە.\nهێندەم خۆ داپۆشیوە کە ئیتر\nجوانیم دە خەوێش نایە.\nمن ڕۆژ دەگەڵ ڕۆژێ قەحبەترم.\nمن هەموو ڕۆژێ قەحبەیەکم.\nمن دەگەڵ غەمی کۆرپە، دەگەڵ قۆنداغەکەی،\nدەگەڵ قۆنداغەی تفەنگی تۆ،\nدەگەڵ بێ داهاتووییمان،\nدەگەڵ کیفی بەتاڵی قوتابخانەی قوتابییەکەم،\nدەگەڵ دەرد، دەگەڵ برین،\nدەگەڵ خەونی خۆشییەکان،\nدەستم تێکەڵ کردووە.\nلە من قەحبەتر،\nلە ژنی کورد قەحبەترت لێ هەڵناکەوێ.\nبڕوانە چاوە ماندووەکانم!\nبێزارم لە شەڕەفی خوازراوت،\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 1:44 PM 3 comments Links to this post\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 6:10 AM 0 comments Links to this post\nدەساڵ لەمەوبەر لە ڕۆژێکی ئاوا دا ئێمە دۆست ، هونەرمەند، شاعیر ، گۆرانیبێژ و پارێزەرێکی مافی مرۆمان لە دەست دا. ئەمن لە ژیانم دا ئەو ڕۆژە قەت لە بیر ناکەم کاتێک دوکتور پێی گوتم ئیدی هیچی لە دەست نایە و ئەحمەد ناژی. ئەحمەد لە ئاویلکەدان دا دەستی دە دەستی گویلتەن و کچەکەی دا بوو. ئەمن بە بەرچاومەوە دوادەمی ژیانی پارێزەرێکی مافی مرۆم دەدی کە لە ماوەی ژیانی دا بوێرانە بۆ پاراستنی مافی کەمایەتییەکان و ئازادییان لە هەر شوێنێک خەباتی دەکرد. ئەحمەد کایا دەیزانی گەلی کورد زوڵمی گەورەی لێ کراوە و دەیەویست ئاڵوگۆڕێکی بنەڕەتی بە سەر شێوەی فەرمانڕەوایی لە ووڵاتەکەی دابێ، ئەو لەو کوشتوبڕە بە کۆمەڵەی کە ئەڕتەشی ترکییە بە دژی کوردەکانی کردبوو ئاگادار بوو، دەیزانی منداڵانی دێرسیم بە ساوایی کوژراون،دەیزانی خەڵک بە کۆمەڵ لە زێدی خۆیان دوور خراونەتەوە و ئەڕتەشی ترکییە گوندی کوردانی خاپوور کردووە و بە هەزاران کەسی دڵڕەقانە لە زیندانان دا توند کردووە.\nئەمن یەکەم جار بە دەم کۆنفڕانسێکی چاپەمەنییەوە لە پاریس لە گەڵ ئەحمەد ناسیاویم پەیدا کرد و ئەوە بووە سەرەتای دۆستایەتییەک کە هەتا سەر بەردەوام بوو. پێش ئەحمەدیش من یەڵماز گونەییم ناسی و ئەویش لە غەریبایەتی لە سێپتامبری ١٩٨٤ سەری نایەوە.توانایی و مرخی ئەحمەد لە گۆرانیبێژێکی ئاسایی، لە شاعیرێکی ئاسایی زیاتر بوو. ئەو لە ماوەیەکی کورت دا زۆر کاری گەورە گەورەی لە بواری موسیقا دا پێشکێش کرد. نێوەرۆکی شێعری گۆرانییەکانی کە زۆربەی بۆ خۆی دەینووسین چیرۆکی ناعەداڵەتی دەگێڕنەوە؛ چەمکێک کە ئەو قەت نەیدەویست سەری لە بەر دانەوێنێ و بەردەوام خەباتی بەدژی دەکرد. ئەو داوخوازی ئەوە بوو بتوانێ بە زمانی بە ناحەق قەدەغە کراوی خۆی ، کوردی، بچڕێ.لە ساڵی ١٩٩٨ کە خەڵاتی باشترین گۆرانیبێژی ساڵی پێ بەخشرابوو لە ڕێوڕەسمی وەرگرتنی خەڵاتەکە دا کاتێک ڕایگەیاند لێبڕاوە بە کوردیش گۆرانی بڵێ و کلیپێک بڵاو بکاتەوە، دڵڕەق و خێرنەخوازان هەر لەو ڕێورەسمەدا هێڕشیان کردە سەری و هەڕەشەی کوشتنیان لێ کرد.\nئەو بۆ ئەوەی هەر وا بە خۆڕایی نەکەوێتە زیندان و بەر ئەشکەنجەی نامرۆیانە، بە نابەدڵی ناچار بوو ووڵاتی خۆی بە جێ بهێڵێ. ئەگەر ماباوە وەک زۆر هونەرمەند و نووسەری دیکە بە پێی مادەی ٣٠١ی قانوونی سزا بە تاوانی "خیانەت بە وولات " حوکم دەدرا. ئەحمەد زۆریش دڵپەشێوی ئەندامانی بنەماڵەکەی بوو. لە ساڵی ١٩٩٩ ترکییەی بە جێ هێشت و لە دوای ناسیاویمان تا ١٨ مانگ بەردەوام لە گەڵی دە پێوەندی دا بووم. ئەمن لە ئەحمەد کایا دا ئینسانێکی گەورەی ووشیارم بەدی کرد کە دڵێ بۆ ووڵاتەکەی لێی دەدا و هەمیشە لە بیری ئەوە دابوو ڕۆژێک زووتر بگەڕێتەوە ووڵاتی خۆی. کاتێک یەکتریمان ناسی نە ئەو کوردی باش دەزانی و نە ئەمن ترکییەکەم تێری دەکرد بەڵام دوای ماوەیەک بە هاسانی لە یەکتری تێدەگەیشتین. لەو ماوە کورتەی دا کە لەهەندەران بوو لە سوید، سویس، دانمارک، ئینگلیستان و ئەڵمان چەند کۆنسێرتی پێشکێش کرد. دەساڵ لەوەپێش لە ڕۆژێکی وەک ئەمڕۆ لە ١٦ی نۆڤامبری ساڵی ٢٠٠٠ لە سەعات ٧ی بەیانی ئەمن لە نەخۆشخانە لە لای بووم کە دوکتوران هەرچی حەولیان دا نەیانتوانی ڕزگاری کەن و گیانی پاکی ئەسپارد. دوای ئەوە ئەمن واقم وڕمابوو، باوەڕم نەدەکرد ئەحمەد وا زوو بمرێ.دەمدی ئەوە گەلی کورد ڕۆڵەیەکی بە ئەمەگی خۆی لە دەست داوە. ئێستا ئەحمەد لە نێومان دا نییە ببینێ کە لە سایەی تێکۆشانی هونەرمەندی وەک ئەو ئیتر چبڕ گۆرانی گوتن بە کوردی قەدەغە نییە و خەباتی ئەو گەڵە بۆ داوخوازە ڕەواکانی هەر بەردەوامە.\nڕوو‌هه‌ڵماڵاوی سیاسی ئاکه‌په\nهاوپرسه‌کی گوینه‌ش ئوێنساڵ هه‌واڵنوسی دیها له ئه‌سته‌نبووڵ\nله گه‌ڵ دوکتور عه‌بباسی وه‌لی مامۆستای زانکۆی بۆغازیچی له ئه‌سته‌نبووڵ\nئه‌و هاوپرسه‌کییه ڕۆژی چوارشه‌مۆ 3ی نۆڤامبری 2010 له ڕۆژنامه‌ی یێنی ئوزگویرپۆلیتیکا دا به زمانی ترکی بڵاو کراه‌وه‌ته‌وه\nوه‌رگێڕان له ترکییه‌وه بۆ ئینگلیسی: ئوێزله‌ما غالیب،حه‌سه‌نی قازی\nله ئینگلیسییه‌وه بۆ کوردیی سۆرانی: حه‌سه‌نی قازی\nبەپێی قسه‌ی پرۆفێسۆر دوکتور عەبباسی وەلی ، بەڕێوە چوونی هەموو شتەکان بە بێ کوردەکان نێشانه‌ی ڕووهه‌ڵماڵاویی سیاسی ئاکەپە یە لە ئاست کوردەکان.ئاکەپە بە تەواوی لە سەر بنەمای لێ تێگەیشتنی خۆی دەجووڵێتەوه و دەیەوێ ڕێسا و چوارچێوەی خۆی بەڕێوەبەرێ. ئەوە خۆپەسندیی و خۆبەزل زانی سیاسییە،کە بە تایبەتی سەرۆکوەزیر پێشی دەخا\nلە سەرەتای مشتومڕ سەبارەت بە " کرانەوەی دێمۆکڕاتیک"، پرۆفێسۆر دوکتور وەلی کە ئەندامی کۆڕی وانەبێژانی بەشی زانستی سیاسی و پێوەندییە نێو نەتەوەییەکانە لە زانکۆی بۆغازیچی لە نێو کۆڕو کۆمەڵی ڕووناکبیری دا سەبارەت بەو بابەتە بۆچوونی لە مەڕ خۆی هەبوو ئەویش ئەوە بوو" هەمو لایەک بۆچوونی خۆی دیاری بکا" لە گەڵ ئەوەشدا، ئێستا زۆر بەتوندی ڕه‌خنه له‌و که‌سانه دەگرێ کە خۆیان وەک ڕادیکاڵ پێشان دەدن و هیچ ناکەن وجگە لەوەی بە نێوی کوردەکان قسە بکەن و هەر وەک حکوومەت خۆ لە بابەتی ئەسڵی لادەدەن\nپرۆفێسۆر دوکتور وەلی کە لە مەهاباد لە دایک بووە و پسپۆری زانستی سیاسی و پێوەندییە نێونەتەوەییەکانە، لە قسەکردنەکانی بەرایی دا سەبارەت بە پێواژۆی " کرانەوەی دێمۆکڕاتیک" ڕایگەیاند ئەو پێواژۆیە لەوانەیە بەرەو دوا هەڵگەڕێتەوە و پێویستە حکوومەت هەتا زووە بڕیار بدا سەبارەت بەولایەنانەی وا دەبێ بەشداری تێدا بکەن. لەو قۆناخە دا ، ئێمە سەبارەت بە مەسەلەی ئەوەی کە دەبێ کێ لە گوتوبێژەکاندا بەشدار بێ، شێوەی چارەسەری، بۆچوونی حکوومەت و هەر وەها بۆچوونی میدیا چاوپێکەوتنمان لە گەڵ کرد\nلە دوایین چاوپێکەوتن دا کە لە گەڵ ئێوەمان هەبوو " کرانەوەی دێمۆکڕاتیک" هەر تازە دەستی پێکردبوو و ئێوە ڕاتانگەیاند کێشەکان دەبێ قسەیان لە سەر بکرێ بەڵام کەشوهەوای لەبار و پۆزیتیڤ دەکرێ لەپڕ نەمێنێ و بگۆڕێ. ئێوە مەسەلەی کورد و ئەو ئاڵوگۆڕە سیاسییانەی لەوی ڕۆژێوە تا ئێستا لە هەرێم دا هاتوونە گۆڕێ چۆن هەڵدەسەنگێنن و بۆچوونتان لەمەڕ ئەو پێواژۆیە چییە؟\nگۆڕینی سیاسەت دەگاتە ئەوەی عەسکەریش سیاسەتی خۆیان بگۆڕن لە پێواژۆی چارەسەرکردنی کێشەکە دا ئه‌وان ده‌که‌ونه پله‌ی خوارتره‌وه . ئیدی نیزامییه‌کان نه ده‌توانن له هه‌رێم دا به شێوه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆیانه هه‌ڵسوکه‌وت بکه‌ن و نه له هه‌ڵوێستێکی ئاوا دان بتوانن قه‌یرانییه که به‌شێوه‌یه‌کی ئاوا به‌ڕێوه به‌رن که له به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌وان دا بێ. وێده‌چێ چیدی خه‌بات و به‌ربه‌ره‌کانی به دژی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه له ژێر حاکمییه‌تی نیزامیان دا شتێکی شیاوی قه‌بووڵ کردنیش نه‌بێ. بەڵام هێشتا هەمان ڕێباز وەبەرده‌گیرێ، ئەگەر تائێستا ڕێگە چارەسەری نیزامی شکستی هێناوە، لە جیاتیان دەبێ چارە سەرییەک لە سەر بنەمای سیاسی ببیندرێتەوە، کە جێی پەسندی هەموو لایەک بێ و بتوانێ کۆتایی بهێنێ بە چارەسەری نیزامی بۆ هەمیشە بەڵام ئەو چارەسەرییە " بەو جۆرەی ئەوان بۆخۆیان دیاریی دەکەن" دەبێ بش توانێ مەسەلەی کورد چارەسەر بکا، بەڵام داخودا حکوومەت چ دەکا؟ بۆ دیاریی کردنی نێوەرۆکی کێشەی کورد، لێبڕاوانە ئەوان چوارچێوەیەکی ئەوپەڕی بەرتەنگ دەکار دەهێنن و، هەر چارەسەرییەک لە تێگەیشتنێکی ئاواوە بکەوێتەوە ده‌بێته هۆی بەرته‌نگ بوونی چارەسەرییەکە. هەر بۆیەش بزووتنەوەی کورد ئەوە قەبووڵ ناکا\nیەکەم شتی، کە کوردەکان پێی ڕازی نابن ئەوەیە کە ئەو مافانە دەستەبەر نەکراون، هەر شتێک بە بێ بەشداری کوردەکان خۆیان بریتییە لە خۆپەسندی و ڕووهه‌ڵماڵاویی ئاکەپە لە ئاست کوردەکان. ئاکەپە، لە سەربنەمای ئەو لێتێگەیشتنەی خۆی سەبارەت بە کێشەکە هەیەتی، دەیەوێ بە پێی ڕێساکانی خۆی لێکاڵای کاته‌وه و جێ بە جێی بکا. ئەوە هەتا بڵێی سەیرە چونکە ئەتۆ لەم پێڤاژۆیە دا بۆ چارەسەری کێشەکە کەس و لایەنێکی تێدا نابینی کە خاوەنی ڕاستە قینەی کێشەکەیە و ئەوەش ڕووهه‌ڵماڵاوییه‌کی ڕاستەقینەی سیاسییە. ئەمن پێم وایە سەرۆکوەزیر سیاسەتێکی ئەوتۆ پێش دەخا. تا ئەو جێگایەی ئەمن دەزانم، لە نێو پارتییەکەی دا، کەسانی زۆر هەن به‌و خۆ بەزلزانییەی ئەردۆغان شەمزاون. لە نێو ئاکەپە دا، کەسانی ئاوا هەن لایەنگری پێک هاتنن و بۆچوونێکی نەرمیان هەیە سەبارەت بە مەسەلەی کورد بەڵام ئەردۆغان دەستی بەستوون. ئاکەپە دەڵێ ئێمە بۆ چارەسەری کێشەکە لە گەڵ پ.ک.ک دانانیشین، ده‌ی بڵێێن با دانەنیشن، دوایە دەڵێن ئێمە لە گەڵ جیاوازیخوازانیش گوتوبێژ ناکەین، باشە بابڵێین ئەوەش ئاوا بێ، بەڵام قسە لە سەر ئەوەیە چۆنە حکومەت ناتوانێ لە نێو 20 میلیۆن کورد دا نوێنەرێک ببینێتەوە کە بتوانێ لە گەڵ حکوومەت دانێشێ و قسەی لەگەڵ بکا؟ هەتا ئەو خۆپەسندی و خۆ بەزلزانیینە بەردەوام بێ، ئەو پێواژۆیەش بەردەوام دەبێ و چارەسەرییەک نادۆزرێتەوە، بۆ نموونە، حکوومەت جەماعەتێکی گۆیا ڕووناکبیر لە دەوری یەکتری کۆ دەکاتەوە بۆ ئەوەی سەبارەت بەو کێشەیە بدوێن بەڵام لە ڕاستیدا ئەوان گشتیان پشتیوانانی حکومه‌ت بۆخۆنی. لە تافی لاوێنی منەوە لە ماوەی 30 ساڵی ڕابردوو دا، ئه‌و ڕووناکبیرانه له سه‌ر شانۆ بوون و قسه‌یان له‌و کێشه‌یه کردووه به‌ڵام هێشتا نه‌گه‌یشتوونه‌ته چاره‌سه‌رییه‌ک و ئه‌وه‌ی ده‌یبینین ئه‌وه‌یه که حکوومه‌ت ده‌ستوپێوه‌ندی خۆی هه‌ڵده‌بژێرێ ته‌نانه‌ت له بواری ڕووناکبیری و کولتووریش دا.\nبه‌ڕێزت به باسکردنی سازان و ڕێککه‌وتنی ڕێبازی نێوه‌ند- چه‌پ به ووردی ده‌ته‌وێ چ بڵێی؟\nڕۆژنامه‌گه‌ریی سه‌ر به ڕێبازی نێوه‌ند-چه‌پ بۆچوونی له مه‌ڕ خۆی هه‌یه سه‌باره‌ت به کێشه‌ی کورد. بۆ وێنه، ئه‌وان ده‌ڵێن حکوومه‌ت ئیدی ناتوانێ به ڕێگای نیزامی پ.ک.ک. تێک بشکێنێ و یان ته‌نانه‌ت ناتوانێ به‌و شێوه هه‌ڵسوکه‌وته ڕۆژهه‌ڵاتی دنیاش به‌ره‌و لای خۆی ڕاکێشێ. ئه‌وانه خاڵی گرینگن و ده‌بێ ڕه‌چاو بکرێن، به‌ڵام ئه‌وان دیاره سنووری له مه‌ر خۆشیان هه‌یه. ئه‌گه‌ر که‌سێک یه‌کێک له‌خۆیان نه‌بێ و ڕه‌خنه له حکوومه‌ت و له‌و ڕۆژنامه‌گه‌رییه‌ی ڕێبازی نێوه‌ند-چه‌پ بگرێ، ئه‌وه‌یان پێ خۆش نییه. ئه‌من لێره دا نموونه‌یه‌ک باس ده‌که‌م. ته‌نێ دوو ڕۆژ به‌ر له داخرانی پارتیی ده‌ته‌په،له سه‌ر داوای ڕۆژنامه‌ی ته‌ڕه‌ف چاوپێکه‌وتنێکی دوورودرێژم له‌گه‌ڵ کردن. له‌و چاوپێکه‌وتنه دا ئه‌من نه‌ک هه‌ر به توندی ڕه‌خنه‌م له حکوومه‌ت گرتبوو به‌ڵکوو ڕه‌خنه‌م له میدیای ڕێبازی نێوه‌ند-چه‌پی نیوه ئاژۆش گرتبوو له به‌ر بۆچوونه‌کانیان سه‌باره‌ت به مه‌سه‌له‌ی کورد. به‌ڵام ئێدیتۆری ته‌ڕه‌ف ئه‌و چاوپێکه‌وتنه‌ی چاپ نه‌کرد، هیچ هۆیه‌کیشیان باس نه‌کرد. سانسۆر کردنی ئاوا بۆ پاراستنی یه‌کپارچه‌یی پێکهاتنی ڕێبازی نێوه‌ند- چه‌په. له چاوپێکه‌وتنه‌که دا پێم گوتبوون دیتنی ئێوه له سه‌ر پرسی کورد باشییه‌که‌ی هه‌ر له‌وه دایه ئه‌گه‌ر له گه‌ڵ باشبوونی چاره‌سه‌ری حکوومه‌ت سه‌باره‌ت به کێشه‌ی کورد به‌راورد بکرێ.له‌به‌ر ئه‌و قسه‌یه سانسۆر به‌ره‌نگارم بوو. ئه‌وه سانسۆر کردنی له چه‌شنی سانسۆرکردنی حکوومه‌ته، که به پێی عه‌قڵییه‌تێکی دیکه ده‌کرێ. ئه‌گه‌ر ئه‌توو بڕیار بده‌ی ده‌ست له خۆ به‌زلزانین و مه‌یلی پچووکی – ناوچه‌یی ڕادیکاڵی خۆت به‌رانبه‌ر مه‌سه‌له‌ی کورد به‌ر ده‌ی و ئه‌وه ببینی که له نێو کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی دا که‌سانی ئه‌وتۆ هه‌ن که وه‌کوو تۆ بیرناکه‌نه‌وه و ئه‌گه‌ر ئه‌و ڕاستییه قه‌بووڵ بکه‌ی، ئه‌وان زۆر شتیان پێیه که بۆت باس بکه‌ن.\nمه‌به‌ستت ئه‌وه‌یه که هه‌ر که‌س ڕۆژه‌ڤ و به‌رنامه‌ی خۆی هه‌یه بۆ چاره‌سه‌ری، به‌ڵام هیچ که‌س گوێ ناداته کوردان؟\nبه‌ڵێ به دڵنیاییه‌وه وایه. هه‌ڵبه‌ت دیاره هه‌موو که‌س مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه ڕۆژه‌ڤێکی هه‌بێ، به‌ڵام له به‌ره‌ی نێوه‌ڕاست دا بارو دۆخه‌که ئاوایه، له نێوه‌ند دا نه‌خۆشییه‌ک هه‌یه و هه‌موو که‌س بێ ئه‌وه‌ی هیچ شتێک له نه‌خۆشه‌که بپرسێ خاوه‌ن ڕایه و ده‌رمانێکی بۆ ده‌گرێته‌وه. که‌س له نه‌خۆشه‌که ناپرسێ کوێت ژان ده‌کا و گرفتت چییه؟ ئه‌من پێم وایه نه حکوومه‌ت و نه ئه‌و به‌شه‌ی ئه‌من وه‌ک ڕێبازی پێکهاتنی نێوه‌ند – چه‌پ نێوه‌زه‌دم کرد ده‌یانه‌وێ کورده‌کان به‌شێک بن له چاره‌سه‌ری ئه‌گه‌رچی ئه‌وان هه‌رکامه‌یان تێخوێندنه‌وه و هه‌ستی له‌مه‌ڕ خۆیان هه‌یه سه‌باره‌ت به مه‌سه‌له‌ی کورد.ئه‌گه‌ر وابێ، ده‌بێ له گه‌ڵ گه‌لی کورد دانیشن و قسه بکه‌ن. له گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، ئه‌و که‌سانه نایانه‌وێ له گه‌ڵ کوردان قسه‌بکه‌ن و دیالۆگیان ناوێ. له ماوه‌ی 30 ساڵی ڕابردوو دا ئه‌و پێواژۆ کولتوورییه‌ی که پێکهاتنی نێوه‌ند – چه‌پ له چاپه‌مه‌نی دا سازی کردووه " هه‌لوێست و تێکه‌ڵاویی بڕیقه‌دار" بووه. باشه ڕۆشنکردنه‌وه‌ی ڕووناکبیریی و سیاسیی له کوێیه؟ مه‌سه‌له شێوه‌ی بیرکردنه‌وه‌ی ترکی له ماوه‌ی کرده‌وه‌ی 30 ساڵی ڕابردوویان دا ده‌کرێ زیاتر شی بکرێته‌وه. ئێستا ئه‌گه‌ر ئێمه چاو له لایه‌نی باشی ئه‌و ڕێگا چاره‌سه‌رییه‌ی بکه‌ین که ڕێبازی نێوه‌ند- چه‌پ له ترکییه بۆ مه‌سه‌له‌ی کوردی هێناوه‌ته گۆڕێ له ماوه‌ی 20 ساڵی ڕابردوو دا، ده‌بینین بنه‌مای کۆمه‌ڵناسانه و کۆمه‌ڵایه‌تی ئابووری خه‌ریکن ده‌گۆڕێن. ئه‌و گۆڕانانه کارهاسانی ده‌کا بۆ ڕه‌خنه‌گرتن له که‌مالیزم. ڕه‌خنه‌گرتن له که‌ماڵیزم و کارێکی ئه‌وتۆ کردن 20 ساڵ له‌مه‌و پێش هه‌ر هه‌مان مانایه‌ی نه‌بوو که ئه‌مڕۆ هه‌یه‌تی\nباشه ئه‌وان چییان که‌مه ؟\nئەوەی ڕێبازی نێوەند- چەپ بۆ چارەسەری لە بیری کردووە تێڕوانینە لە چوارچێوەیەکی بەربڵاو دا. ترکییە پێداویستی بەوەیە لەو ڕووەوە بۆ چوون و دیتنی کوردانیش بە هێند بگرێ و بیانهێنێتە نێو گەمەکە. ئەو دەستە و تاقمانە نێوی خۆیان ناوە کۆڕ وکۆمەڵی ڕادیکاڵ لە ناوچەی بەرتەسک و بە دیدی خۆیان. ئەو ڕوانگەیە ، کە هەتا بڵێی نەریتییانە و کۆنە پێویستی بەوەیە کە لە مافی کوردانی زیاتر تێپەڕێنێ. وەک ڕۆژنامەی تەڕەف کە خۆی بە ڕادیکاڵ پێشان دەدا و دەتوانێ سانسۆریش بکا. ئەوان گشتیان دەبێ لەقاو بدرێن . کوردەکان گه‌لێکی خاوه‌ن کولتوور، خاوه‌ن ناسێنه، خاوه‌ن مێژوون\nهه‌ر ئه‌گه‌ر سه‌رده‌می مۆدێڕن له به‌رچاو بگرین له ماوه‌ی 100 ساڵی ڕابردوو دا ته‌جروبه‌ی سیاسی زۆر قووڵیان وه‌سه‌ریه‌ک ناوه. زۆر پارتیی سیاسی له‌و سه‌رزه‌وییانه دا ژیاون.به کورتی کورده‌کان کۆمه‌ڵه‌یه‌کی زیندوو و ئۆرگانیزمێکی بیرکردنه‌ویان هه‌یه. ئه‌و شێوه بیرکردنه‌وه مێکانیزمی له مه‌ڕ خۆی هه‌یه،که ده‌توانێ بیرو ڕای ئه‌وتۆی لێ بزێته‌وه که به مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ری دێنه گۆڕێ. ئه‌گه‌ر ئه‌و مێکانیزمه هیچ کاتێک له زه‌مینه‌ی سیاسی دا له ده‌وڵه‌تی ترک یان کولتووری ترکی دا به‌شداری نه‌کردووه،بۆچی سازانی ڕووناکبیری نێوه‌ند- چه‌پی ترک حه‌ول ده‌دا ئه‌وه بکا؟ ئه‌من هێشتا له‌و باوه‌ڕه دام هێندێک له ڕووناکبیرانی ترک پشتیوانی له پارتییه کورده‌کان ده‌که‌ن و، به‌شداری کردن له چالاکییه‌کاندا بۆیان گرینگه. به‌ڵام به داخه‌وه ئه‌و جۆره که‌سانه ده‌گمه‌نن. به ووته‌یه‌کی دیکه ئه‌و جۆره که‌سانه ترکی کلاسیک نین\nبۆچوونت سه‌باره‌ت به پێواژۆی داهاتوو چییه؟\nئێستا، زۆر له چاپه‌مه‌نی و میدیا له ترکییه ئه‌و پێواژۆیه به پێواژۆی ئیرله‌ندی باکووری ده‌شوبهێنن و له گه‌ڵ ئه‌وێ به‌راوردی ده‌که‌ن و نموونه‌ی چاره‌سه‌ری له وێنده‌رێ وه‌ک شێمانه‌یه‌ک چاو لێ ده‌که‌ن. له‌وێ حکوومه‌تی پادشایی یه‌کگرتوو دیالۆگێکی له گه‌ڵ گێری ئادامس ده‌ست پێکرد. ئه‌ڕته‌شی کۆماریخوازی ئیرله‌ند ئاماده‌یی خۆی بۆ چاوپێکه‌تنی حکوومه‌ت نیشان دا، ئای ئار ئێی په‌سندی کرد ده‌ست له چه‌ک به‌ردا. به‌ڵام شتێکی که لێره چاپه‌مه‌نی ناتوانن یان نایانه‌وێ باسی بکه‌ن ئه‌وه‌یه که حکوومه‌تی بریتانیا به‌ر له ده‌ستپێکردنی گوتوبێژ زۆر شتی باش ڕوون کردبووه‌وه. به‌ر له هه‌موو شت ئه‌وان زۆرچاکیان ده‌زانی گێری ئادامس سه‌ر به ئه‌ڕته‌شی کۆمارخوازیی ئیرله‌نده، به‌ڵام قه‌ت پێیا‌ن نه‌گوت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌تۆ سه‌ر به ئای ئار ئێ ی ئێمه ناتوانین له‌گه‌ڵت دانیشین. حکوومه‌تی ترکییه ئه‌وه ناکا. ئه‌وان قه‌ت له گه‌ڵ به‌ده‌په یان پارتییه‌کانی پێشووتر دانانیشن چونکه پێیانوایه ئه‌وان سه‌ر به پ.ک. ن. دووه‌م سه‌رۆکوه‌زیری ئه‌وده‌می بریتانیا تۆنی بلێر دوو شتی هه‌ڵسووڕاند، ئه‌و هه‌موو پێشنیازه‌کانی له گه‌ڵ گێری ئادامس هێنا سه‌ر مێزی وتووێژ و ڕایگه‌یاند ئاماده‌یه له‌سه‌ر هه‌موو بابه‌تێک دانوستاندن بکا جگه له سه‌ربه‌خۆیی ئیرله‌ندی باکووری نه‌بێ. داوخوازی سه‌ربه‌خۆیی ئیرله‌ندی باکووری بۆ حکوومه‌تی بریتانیا هێڵی سوور بوو. ئه‌رته‌شی کۆماریخوازی ئیرله‌ند هه‌نگاوێکی به‌ره‌و دواوه ناوه و له گوتوبێژه‌کاندا ئه‌وه نه‌هاته گۆڕێ. ئه‌من پێم وایه ئێستا له ترکییه‌ش کورده‌کان داوخوازی سه‌ربه‌خۆیی ناکه‌ن. که وابوو پرسی سه‌ربه‌خۆیی له گۆڕێ دا نییه هه‌تا بهێنرێته سه‌ر مێزی گوتوبێژ.جا بۆیه هیچ هۆیه‌ک له گۆڕێ دانییه بۆ ئه‌وه‌ی لایه‌نه‌کان به ده‌وری مێزه‌وه دانه‌نیشن و گوتوبێژ نه‌که‌ن\nداخودا ده‌توانین بڵێین که خۆدزینه‌وه و پێ دزیلکه‌ی حکوومه‌تی ترک و بۆچوونه‌کانی که هه‌ر ده‌م ده‌گۆڕێن پێشی به پێواژۆیه‌که گرتووه؟\nبه‌ڵێ ، ئه‌وه هه‌ر ئه‌و قسه‌ی من داده‌گرێته‌وه که باسم کرد. ئه‌من پێم وایه ئاکه‌په هه‌ڵڵا و بگرێکی زۆری ساز کردووه به‌ڵام سیاسه‌تی کوردی له مه‌ر خۆی هه‌یه. له‌وه دا به بڕیار نییه له گه‌ڵ کێ دابنیشێ . داخودا عه‌بدوڵا ئوێجاڵان به به‌رده‌نگ دا بنێ یان دانه‌نێ . ستراتێژی ئه‌وان هه‌میشه به بارودۆخی ڕۆژه‌وه به‌ستراوه‌ته‌وه\nئاکه‌په پێشتر حه‌ولی ده‌دا پ.ک.ک. له نێو به‌رێ و نه‌خشه و پلانی به‌و پێیه داده‌ڕشت،. پێشتر باسی ئه‌وه‌مان کرد. پێت واهه‌یه بارودۆخێکی ئه‌وتۆ واته له نێوبردنی پ.ک.ک. هه‌ڵسووڕێ؟\nسیاسه‌ت له چوار چێوه‌ی ئه‌گه‌ر و ده‌رفه‌تاندا ده‌کرێ. ئه‌و ئه‌گه‌رانه به‌پێی ئه‌زموونی ڕاسته‌قینه‌ی پێواژۆیه‌که و به پێی ڕاسته‌قینه‌ی ده‌سته‌ڵات و هێز دیاریی ده‌کرێن. ئاکه‌په باش ده‌زانێ ته‌سفیه کردنی پ.ک.ک. له هه‌ڕێمه‌که‌دا یه‌کێک له‌و ئه‌گه‌رانه نییه. ئه‌من له‌و باوه‌ره دام ئه‌وانه‌ی برێاری سیاسی داده‌ڕێژن به دڵنیاییه‌وه پێیان وانییه که بکرێ پ.ک.ک. له ڕووی جه‌سته‌ییه‌وه له نێو بچێ. ئه‌وانه‌ی که له چوارچێوه‌ی ئه‌گه‌ره سیاسییه‌کاندا هه‌ڵده‌سووڕێن ده‌زانن ده‌ره‌تانێکی ئه‌وتۆ نییه. ئه‌گه‌ر کارێکی ئه‌تۆیان پێ کرابا، له‌مێژ بوو کردبوویان و گوێشیان به قسه‌ی که‌س نه‌ده‌بزووت\nداخودا پێت وانییه هه‌ر له ترکییه نا، به‌ڵکوو ده‌وڵه‌ته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا، ووڵاتانی ڕۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕاست، ووڵاتانی یه‌کێتی ئوڕووپاش له‌و باوه‌ڕه دابن که ئه‌گه‌ری له نێو بردنی هێزه‌کانی پ.ک.ک. له هه‌رێم دا نییه؟\nهه‌ڵبه‌ت ، ئه‌وانیش بێر له‌وه ده‌که‌نه‌وه و، پێکهاتن و سازانی ئاکه‌په و بزووتنه‌وه‌ی کورد ده‌رفه‌ت و ده‌ره‌تانێکی گرینگ ده‌ئافرێنێ. که‌لک وه‌رگرتن له‌و ده‌رفه‌تانه ده‌توانێ به‌دیڵێک بێ بۆ شه‌ڕ. جگه له‌وه ئه‌من پێم خۆشه ئاماژه‌ی پێ بکه‌م یه‌کێتی ئوڕووپا و ئه‌مریکایه‌کان و هێزه مه‌ده‌نی و نامه‌ده‌نییه‌کانی دیکه مه‌سه‌له‌ی چاره‌سه‌ر کردنی کێشه‌ی کورد له چوارچێوه‌ی مافی مرۆ دا ده‌بینن.به‌ڵام کورده‌کان ده‌بێ ووشیار بن و قه‌ت بۆچوونێکی هه‌له‌ی ئه‌وتۆ قه‌بووڵ نه‌که‌ن. ناسینی کوره‌ده‌کان وه‌کوو نه‌ته‌وه‌یه‌ک هه‌ر له چوارچێوه‌ی مافی مرۆ دا هه‌ڵناسێنگێندرێ. هه‌ڵبه‌ت مافی مرۆ زۆر گرینگن به‌ڵام به ده‌زگایی کردن و ناسینی گه‌لی کورد وه‌کوو نه‌ته‌وه‌یه‌ک زۆر له داوخوازی مافی مرۆی زیاتر تێده‌په‌ڕێنێ. ئه‌من له‌و باوه‌ڕه‌م دام بزووتنه‌وه‌ی کورد ده‌بێ ووشیارانه ئه‌و هه‌لومه‌رجه بنرخێنێ و به‌ره‌و پێشه‌وه‌ی به‌رێ. دواجار، مه‌سه‌له هه‌بوونی ناسێنه‌یه‌کی سیاسییه و له‌و چوارچێوه‌یه دا ئه‌وه ده‌بێ له به‌رچاو بگیرێ\nئێمه سه‌باره‌ت به گێری ئادامس قسه‌مان کرد. ده‌کرێ هێندێک زیاتر باسی بکه‌ی، به‌له‌به‌رچاوگرتنی بارو دۆخی ترکییه وکورده‌کان، گێری ئادامس ی کورده‌کان کێیه؟\nله سه‌رئه‌و خاڵه، ئه‌من نامه‌وێ به لێبڕاوی شتێک بڵێم. به چاولێکردنی ڕابردووی گێری ئادامس ده‌کرێ هێندێک ئه‌نجام ده‌رخرێ. گێری ئادامس ناسیۆنالیستێکی مارکسیست بوو. بە ساڵان لە زیندان دا بوو، ئەو رێکخەر و خولقێنەری زۆر چالاکییان بوو. و پاشان ئەو کاتەی کە ئەندامێکی چالاکی ڕێکخراوەکە بوو، هاتە نێو پارلمان. هەمووکەس دەیزانی ئەو ناسینەی چییە و ئەو بۆخۆی قەت تێ نەکۆشا ئەوە بشارێتەوە. حکوومەتی بریتانیاش دەیزانی کە خەڵکی ئیرلەندی باکووری گێری ئادامسیان وەک نوێنەری خۆیان بۆ پارلمان هەڵبژاردووە و دەنگیان پێداوە و لارییان لەوە نەبوو له‌گه‌ڵ ئه‌ویش وه‌ک نوێنەرانی دیکەی پارلمانی بریتانیا هەڵسوکەوتی بکه‌ن. لە سەر و بەندی دەستەڵاتی مارگارێت تاچر دا ئەو ڕێگەی نەدەدا ووتار و قسەی گێری ئادامس و مارتین مەک گێنیس لە تێلێڤیزیۆنەوە خەڵک گوێیان لێ بێ. کاتێک ئەوان لە تێلێڤیزیۆن دەردەکه‌و تن هەر سەروپۆتەراکیان دیار دەکەوت و قسەکانیان نەدەبیسترا چونکە تاچر دەیگوت:" تێرۆڕیستان بۆیان نییە دەنگیان هەبێ". ئەوە سیاسەتێکی زۆر گەوجانە و هەروەها کۆنەپەرستانە بوو و بووە هۆی ئەوەی ئینگلیستان بەساڵان توندوتیژی ناپێویست تەجرەبە بکا و خەساری زۆری وێ بکەوێ. پاش ئەوەی گێری ئادامس بوو بە بەردەنگێکی ئاشتی ئەو جار ئەوان لێی گەڕان قسە بکا.خەسڵەتەکانی دیکەی، کە ئادامس حاشای لێ نەدەکرد نەبوو بە کەندو کۆسپ لەو گوتوبێژانە دا. ئادامس وەک ئەندامێکی ئیرلەندی پارلمان لە هەموو جێیەک دەیگوت ئەو ئیرلەندێکی یەکگرتووی دەوێ. دواتر گێری ئادامس ڕایگەیاند " هەم بزووتنەوە و هەم من زۆر بەوە گەشاوینەتەوە کە بەشێک بین لە ئاشتی. " ئێمە بە ساڵان لە یەکتریمان کوشت، بەڵام ئێستا ئاشتیمان دەوێ، دەمانەوێ کۆمەڵگەکەمان به‌ره‌وپێش به‌رین ". بەو پێیە 20 ساڵ له‌وه‌پێش کێشه‌که‌ی هێنا نێو ڕۆژه‌ڤی سیاسییه‌وه له گه‌ڵ به‌رده‌نگه‌کانی. گوتنی ئه‌وه‌ی که " ئاشتیم ده‌وێ " هیچ کاتێک بە مانای کۆتایی هاتنی خەباتی سیاسی نه‌بوو و قەت نابێ ئاوا بێ. بەڵام لێرە دا خاڵی سەرەکی ئەوەیە کە حکوومەتی پریتانیا قەت نەیگوت: " ئێمە قەت ناهێڵین ئەو بێتە نێو پارلمان" ، لە بەر ئەوەی ئادامس لە خەباتی نەتەوەیی دا توندو تیژی بەکارهێنابوو. دواجار ئەو ئەندامێکی پارلمان بوو کە لە بەشێکی پادشایی یەکگرتوو هەڵبژێردرابوو\nڕەنگە پادشایەتی یەکگرتوو ( بریتانیا) ناسیۆنالیستی توندئاژۆ و میدیای وەک ترکییەی نەبووبێ؟\nنا، هەڵبەت لەوێش هەبوو، بەڵام ئەوە پێشی بە حکوومەتی بریتانیا نەگرت قسە لە گەڵ گێری ئادامس بکا.لەوەش دەرچێ، کوردەکان بە ڕاستیش جیاوازیخواز نین، ئەوی کە هەمێشە گوتوویانە ئەو ڕاستییەیە کە هەمێشە ویستوویانە یەک لە بەشە سەرەکییەکانی ترکییە بن. تەنیا شتێکی کە دەیانەوێ ئەوەیە مافە دێمۆکڕاتیکەکانیان لە ترکییە بە ڕەسمی بناسرێ.ئەوە حکوومەتی ترکییەیە کە جیاوازیخوازی دەکا. وولاتانی هاوپەیمانی ترکییە لە دنیا، ئەندامانی یەکێتی ئوڕووپا، دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پ.ک.ک. بە ڕێکخراوێکی تێڕۆریستی دادەنێن. حکوومەتی ترکییە تەنانەت پێش بە نییەتی چاکەی بێگانان دەگرێ بۆ پێکهێنانی کەشوهەوایەکی دیالۆگ و تەنانەت دەستپێشخەری بۆ ئاشتیش بەربەست دەکا. دەبێ ئەوە باش بزاندرێ چ زوو، چ درەنگ دەبێ گوتوبێژ لە گەڵ کوردان بکرێ و هەر کە ئەوە دەستیپێکرد ئیدی مۆری تێڕۆریزمیش نامێنێ. هەر وەک ئینگلیستان، بەڵێ یەکتریمان کوشت، شەڕی یەکترمان کرد، بەڵام لێرە دا تێڕۆریزم ڕووداوێکی سیاسییە و کاردانەوەی کولتووری هەبووە و بە لێبڕاوی ئاستەنگێکە لە سەر ڕێی پێشوەچوون. یای تاچر بەساڵانی درێژ بووە هۆی به فیڕۆ ڕژانی خوێنێکی زۆر. لە سیاسەت دا، هێندێک جار لە کەشوهوای تایبەتی دا، دەستبردن بۆ توندوتیژی لەوانەیە خۆلێنەبوێر بێ، جار جار بە پێچەوانە. لە ڕاستیدا ئەو نیشانانەی کە بە ووردی سنووری سیاسەت و توند وتیژی لە یەکتری دەکەنەوە هەمیشە دەگۆڕێن. ئەمن پێم وایە ئەگەر چاوێک بە ڕاستییەکانی ڕابردوو دا بگێڕێن دەبینین هەمیشە توندو تیژی بەکار هاتووە، لە گەڵ ئەوەشدا ئه‌وه هەر سیاسەت بووە.ئێستاش دەتوانین درێژە بە سیاسەت بدەین بەڵام بە بێ توندو تیژی. ئەمن پێم وایە لێرە دا باسێکی دیکە دەست پێدەکا ئەویش ئەوەیە کە ئەو سیاسەتە تەنێ دەتوانێ بەڕێگای گوتوبێژی بەئاوەز و بە دوور لە وێژمانی توندوتێژی بەرەو پێش ببردرێ. ئەمن قەتم پشتیوانی لە توندوتێژی نەکردووە و قەت پشتیوانی لێ ناکەم، بەڵام ئەو تۆوە توندو تیژەی کە جار جار لە سیاسەت دا هەیە، هەمیشە ناکرێ بە تێڕۆریزم نێوزەد بکرێ. ڕوانگەی ئاوا زۆر بەرچاو تەنگانەیە. ڕۆژنامەنووسان، ڕووناکبیران، پارتییە سیاسییەکان دەبێ چاو لەو نموونە سیاسییانە لە جیهان دا بکەن کە مۆری تێڕۆریان لێ دراوە.\n" تێڕۆریستان" ی پێشوو ئێستا نوێنەرانی ئاشتین. لە بەر ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ی له ساڵی 1984 له گۆرێ دابوو ، سیاسه‌تی کۆن ڕه‌چاو کرا. سیاسه‌ت و توندو تیژی قه‌ت له یه‌کتری نه‌کرانه‌وه به‌ڵام ئه‌وه ڕۆیی، ئه‌وه ساڵی 1984 بوو. ئێستا ئێمه له ساڵی 2010 داین و ئه‌و هه‌لومه‌رجی ده‌وان ساڵان دا هه‌بوون بۆ سه‌روبه‌ندی ئێستا له گۆڕێ دا نین. ئه‌گه‌ر ئێمه له ڕوانگه‌ی مێژووییه‌وه لێی بڕوانین ده‌ڵێین بارودۆخی سیاسی گۆڕاوه به‌ڵام ئێمه به وه‌ی ڕابردوو ناڵێین تێڕۆریزم. ئێمه‌ش گۆڕاوین. هه‌ر وه‌ها ئه‌و هه‌لومه‌رجانه‌ش که بۆ گوتوبێژ پێویستن گۆڕاون.هیچ که‌لکی نییه ئه‌و ڕووداوانه‌ی له ڕابردوو دا قه‌وماون به تێڕۆریزم نێوزه‌د بکرین. وه‌ک بریتانیاییه‌کان ده‌ڵێن، ئێمه به هێندێک له ڕێبه‌رانی ئه‌فریقایی و ئاسیاییمان ده‌گوت تێڕۆریست، به‌ڵام کاتێک ئه‌وان به ئامانجی خۆیان گه‌یشتن و سه‌رکه‌وتن، مه‌له‌که بانگهێشتنی کردن بۆ شێوی شه‌وێ. ئيمه له گه‌ڵ تێڕۆریستانی دوێنی دانیشتین خوارد‌مان و شه‌رابمان فڕ کرد. ئه‌وه‌ش ڕێگایه‌که بۆ ڕوانین له ڕووداوه‌که له لایه‌نێکی مێژوییه‌وه. ماندێلا نموونه‌یه‌که که هه‌موو که‌س ده‌یناسێ.هه‌مووکه‌س ده‌زانێ که ماندێلا له سه‌رتاسه‌ری سه‌رده‌می خه‌بات دا توند تیژی به‌کار هێنا. بزووتنه‌وی ڕزگاریخوازی ئه‌فریقا ژماره‌یه‌کی زۆر له سه‌ربازان و پۆلیسی ئه‌فریقای خوارووی له تێکهه‌ڵچوون و شه‌ڕان دا کوشت، ئێستاش ماندێلا پیاو و ڕه‌مزی ئاشتییه و له ماڵه خۆی دانیشتووه. ئه‌و قه‌ت نکووڵی له‌وه نه‌کردووه پشتیوانی له خه‌باتی چه‌کدارانه کردووه و هه‌میشه گوتوویه ئه‌من خه‌باتکارێکم که ده‌بێ ئه‌وه‌ی که پێویسته بیکا. ئێستا هه‌لو مه‌رج گۆڕاوه. بۆیه، ئێمه هه‌میشه پێویستیمان به هه‌بوونی تێڕاونینێکی مێژوویی یە\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 12:16 AM 0 comments Links to this post\nلێکۆڵینه‌وه‌ی زمانیی کوردی، ڕابردوو و ئێستا: پێداچوونه‌وه‌یه‌کی گشتی\nمامۆستا ئەمیری حەسەنپوور له کاناداوه بە تەله‌فون له کۆنفڕانسی زمانی کوردی لە لوس ئانجلیس (جومعە 5ی نۆڤامبری 2010) به‌شداری کرد و پوخته‌ی باسه‌که‌ی بۆ ڕوانگه‌ش ناردووه و لێره‌دا وه‌رگێڕاوه‌که‌ی ده‌خوێننه‌وه.\nئه‌م یه‌که‌م کۆنفڕانسه سه‌باره‌ت به لێکۆڵیینه‌وه له زمانی کوردی گرینگه، نه‌ک له به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وه یه‌که‌م کۆنفڕانسه له مه‌ڕ زمانناسیی کوردی له ئه‌مریکای باکووری به‌ڵکوو له به‌ر ئه‌وه‌ش ئه‌و بابه‌تانه‌ی پێشکێش ده‌کرێن زۆربه‌یان سه‌باره‌ت به لایه‌نه‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی، سیاسی و کولتووری زمانی کوردین. کۆنفڕانس، کۆنفڕانسێکه له مه‌ڕ زمانناسیی کۆمه‌ڵایه‌تی، کۆمه‌ڵناسیی زمان و زمانناسیی ئێتنیکی کوردی.لێکۆڵینه‌وه له سه‌ر زمانی کوردی که‌م کراوه و پێویسته درێژه‌ی پێ بدرێ. گرینگی ئه‌و کۆنفڕانسه له به‌ر ئه‌وه‌شه چونکه زمانی کوردی هێشتا هه‌ڕه‌شه‌ی له سه‌ره و له مه‌ترسی دایه. ئه‌و زمانه تا ئێستاش له ترکییه،ئێران و سوورییه چاوه‌ڕوانی مه‌رگ و نه‌مان ده‌کا.قسه له سه‌ر به زیندوو هێشتنه‌وه‌ی ئه‌م زمانه‌یه. کوردی چله‌مین زمانی گه‌وره‌ی دنیایه، به‌ڵام له‌و ووڵاتانه‌ی باس کران ئاخێوانی بۆیان نییه وه‌ک زمانی دایکی به‌و زمانه په‌روه‌رده ببینن و ئه‌و مافه‌یان لێ زه‌وت کراوه.له هه‌لومه‌رجێکی ئاوا دا، لێکۆڵینه‌وه له زمانی کوردی کارێکی زیادی نییه، به‌ڵکوو هه‌ر جۆره باس کردنێکی وه‌بیر هێنانه‌وه‌ی مان و نه‌مانێتی.به دڵنیاییه‌وه، کوردی زۆر نیشانه‌ی چاوڕاکێشی تێدایه بۆ زمانناسان و کوردستانیش مه‌کۆی دیمه‌نێکی زمانی سه‌رنجڕاکێشه، کوردستان له‌و چه‌ند شوێنه که‌مه‌یه که زمانانی ئارامیی نوێی تێدا ماوه‌ته‌وه که ئاسۆرییه‌کان، جووله‌که‌کانی [ڕۆژهه‌ڵات] و هه‌رمه‌نییه‌کان قسه‌یان پێده‌که‌ن،له ژێنۆسیدی 1915 دا هه‌رمه‌نییه‌کان و ئاسۆرییه‌کان به کرده‌وه خاشه بڕ کران و دواتر جووله‌که‌کانیش له کوردستانه‌وه کۆچیان کرد و له ڕووی زمانییه‌وه کوردستان زیاتر بوو به شوێنێکی یه‌کده‌ست. زمانی کوردی خۆشی به‌ده‌ست زمانکوژییه‌وه ناڵاندوویه‌تی.\nهێندێک له‌وانه‌ی له سه‌ر زمانی کوردیان کۆڵیوه‌ته‌وه له مه‌ڕ ئه‌و زمانکوژییه‌ی به سه‌ر کوردی هاتووه بێ ده‌نگه‌یان لێ ڕاکردووه. ئه‌و بێده‌نگی و وسکوت بوونه کرده‌وه‌یه‌کی سیاسییه.له ڕووی ڕه‌وشتی لێکۆڵینه‌وه‌وه،ئه‌وه کارێکی نابه‌رپرسانه بووه له مه‌ڕ کوشتنی بابه‌تێک که لێکۆڵینه‌وه‌ی زمانه‌وانی له سه‌ر کراوه، واته زمانی کوردی بێده‌نگی هه‌ڵبژێردرێ و هیچ نه‌گوترێ. سه‌ده‌ی 21یه‌که‌م سه‌ده‌ی زمانکوژییه و وا ته‌خمین ده‌کرێ نیوه‌ی زمانانی دنیایێ تا کۆتایی ئه‌م سه‌ده‌یه نه‌مێنن.\nلێکۆڵینه‌وه هه‌ره به‌راییه‌کان سه‌باره‌ت به زمانی کوردی له ڕۆژئاوا له سه‌ده‌ی هه‌ژده‌هه‌م له لایه‌ن میسیۆنێره‌کانه‌وه (واته، گارتزۆنی )، دیپلۆماتانه‌وه ( واته، ژابا ، یۆسف زیائه‌دینی خالیدی) و، زمانه‌وانان ( واته، ئۆسکار مان) ده‌ستی پێکرد. ئه‌وان خزمه‌تی گه‌وره‌یان به لێکۆڵینه‌وه‌ی زمان کرد. کێشه‌یه‌کی گه‌وره‌ی بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی له ئوڕووپا له زمانیان ده‌کۆڵییه‌وه ئه‌وه بوو ده‌بوو زانیاریده‌ر یان ئاخێوی بوومی به زمانه‌که ببیننه‌وه. ئه‌مڕۆکه و له‌م ڕۆژگاره دا شوێنی لێکۆڵینه‌وه گۆڕاوه.له‌م کۆنفڕانسه دا بۆ نموونه، ئاخێوانی بوومی و نابوومی ئاماده‌نه و قسه ده‌که‌ن.له ڕابردوو دا هه‌ر پیاوان له زمانی کوردییان ده‌کۆڵییه‌وه ( جگه له ڕێزپه‌ڕی یه‌کێتی سۆڤییه‌ت نه‌بێ)، به‌ڵام ئێستا له کۆنفڕانسێکی ئاوا دا هه‌م ژنان و هه‌م پیاوان به‌شدارن. هه‌ر وه‌ها وه‌چه‌یه‌کی نوێی کوردان له ترکییه، ئێران، عێڕاق و سوورییه و هه‌نده‌ران سه‌رهه‌ڵ دێنن و به کاری لێکۆڵینه‌وه‌ی زمانییه‌وه خه‌ریکن. ئه‌وه خۆی هه‌لومه‌رجی لێکۆڵینه‌وه له زمانی کوردی گۆڕیوه.\nساڵی 1991 نوخته وه‌رچه‌رخانێکی گرینگه له بواری لێکۆڵینه‌وه‌ی زمانی کوردی دا. له‌و ساڵه دا ترکییه هێڵای کورده‌کان له ژیانی تایبه‌تی خۆیان له نێوماڵان و له کووچه و کۆڵانان به کوردی قسه بکه‌ن. هه‌ر له‌و ساڵه له عێراق، کۆنتڕۆڵی حکومه‌تی نێوه‌ندی به سه‌ر زۆربه‌ی به‌شه‌کانی کوردستانی عێڕاق دا نه‌ما و حکوومه‌تێکی هه‌رێمی کوردستان دامه‌زرا. پێشوه‌چوونێکی دیکه له‌و ساڵه‌دا هه‌ڵوه‌شانی یه‌کێتی سۆڤییه‌ت بوو که تێێدا هێندێک پشتیوانی له زمانی کوردی ده‌کرا و به نه‌مانی یه‌کێتی سۆڤییه‌ت ئه‌و پشتیوانییه‌ش نه‌ما.\nده‌سته‌ڵات به‌ده‌سته‌وه گرتن و دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تێکی نیوه سه‌ربه‌خۆی کوردی له ڕووی زمانییه‌وه هێندێک ناکۆکی خولقاندووه. ئه‌من له‌و کاته کورته‌ی لێره دا هه‌مه،ته‌نێ به کورتی ئاماژه به سێ بابه‌ت ده‌که‌م،\n1) بزووتنه‌وه‌ی ناسیۆنالیستی کورد هێزی سه‌ره‌کی بووه بۆ خوڕاگری له هه‌مبه‌ر زمانکوژی دا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، ئێستا که له کوردستانی عێڕاق ده‌سته‌ڵاتی به ده‌سته‌وه گرتووه بۆچوونێکی نادێمۆکڕاتیکی وه‌به‌رگرتووه له مه‌ڕ کێشه‌ی زمانی ڕه‌سمی،له‌هجه‌ی ستاندارد و نکووڵی ده‌کا له ته‌بیعه‌تی جووتستاندارد و فره له‌هجه‌یه‌تی زمانی کوردی. 2) سیاسه‌تێکی تیژپه‌ڕی په‌تیگه‌ری له گۆڕێ دایه که کۆڵه‌ی زمانی کوردی کوتاوه. به دڵنییایه‌وه ئه‌وه سیاسه‌تێکی ڕه‌سمی ده‌وڵه‌ت نییه ئه‌گه‌رچی له هه‌موو ئاسته ڕه‌سمیه‌کان دا به‌ڕێوه ده‌چێ و جێی ئاماژه‌یه ئه‌و په‌تیگه‌رییه به‌ر له دامه‌زرانی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و له ساڵانی 1920کانه‌وه ده‌ستی پێکردووه.3) حه‌ول دان بۆ پلان داڕشتنی زمانی چڵ و نیوه‌چڵ و بێ که‌لکن.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 8:03 AM 0 comments Links to this post\nپوخته‌ی به‌شێک له ووتاره‌کانی کۆنفڕانسی زمانی له زانکۆی کالیفۆرنیا – لوس ئانجلیس\nڕۆژی جومعه 5ی نۆڤامبری 2010 کۆمه‌ڵه‌ی ئه‌مریکایی کوردی په‌روه‌رده له ئه‌مریکای باکووری به‌یارمه‌تی کۆمه‌ڵێک له داوده‌زگای زانکۆیی و کولتووری کۆنفڕانسێکی سه‌باره‌ت به زمان و کولتووری کوردی له زانکۆی کالیفۆرنیا له لوس ئانجلیس به به‌شداری ژماره‌یه‌کی زۆر له زانایانی کورد و لاوه‌یی پێک هێنا. کۆمه‌ڵه‌ی ئه‌مریکایی کوردی په‌روه‌رده کورته‌ی هێندێک له‌و ووتارانه‌ی به‌ر له کۆنفڕانسه‌که به زمانی ئینگلیسی له ماڵپه‌ڕه‌که‌یان دا بڵاو کردووه‌ته‌وه.  به‌شێک له هه‌لێنجاوه‌ی ئه‌و باسانه‌م وه‌رگێڕاوه و بۆ ئاگاداری هۆگرانی زمانی کوردی له ڕوانگه دا بڵاویان ده‌که‌مه‌وه.\nجەعفەری شێخەلئیسلامی، زانکۆی کارلتن، مەدرەسەی زمانناسی و سیاسەتی زمانی، کانادا\nزمانی کوردی و سیاسەتی زمانی لە ئێران\nئەم ووتارە لە پلەی زمانی کوردی لە چوارچێوەی سیاسەتی زمانیی ئێران دەکؤڵێتەوە لە وەتا پێکهاتنی ڕێژیمی پاشایه‌تی" مۆدێرن کەرەوە"ی پەهلەوی لە ساڵی 1925 تا ساڵی 2010. دوای ناساندنی نەخشەی زمانی ئێران بە کورتی، لە بابەتە کەدا باسی سیاسەتی ڕەسمی دەکرێ لە ئاست زمانە کەمایەتییەکانی وەکوو کوردی.ووتارەکە لە گەڵ ناساندنی زمانی کوردی لە ئێران جەخت لە سەر چلۆنایەتی بەکارهێنان و پاراستنی دەکا وەک زمانی کۆمەڵگەی کوردی، لە پەروەردە و لە میدیا دا، هەم لە ئێران و هەم لە دەرەوەی سنوورەکانی ئێران.بە پێی ئەم لێکۆڵینەوەیە، هەم لە سەردەمی ڕێژیمی پاشایەتی و هەم لە سەروبەندی دەستەڵاتی رێژیمی ئیسلامی دا سیاسەتی (ئا) فرە زمانێتی بە هەڕەشەیەک بۆ سەر یەکپارچەیی خاک و یەکێتی نەتەوەیی داندراوە، (ب) بە کار هاتنی زمانانی نا فارسی بەرتەنگ کراوە و،(پ) زمانی فارسی سەر خراوە و بەکار هاتووە وەک ئامرازێک بۆ داڕشتن و یەکگرتنی سیاسەتێک بە ئامانجی یەکدەست کردنی ئێتنیکی و زمانی . لە کاتێکدا بەردەوامی ئەو سیاسەتە زمانییە ی هەر دوو ڕێژیمەکان بە ئاشکرایی بە دەرەوەیە، جیاوازییەکانیشیان سەرنجیان دەدرێتێ بە تایبەتی لە چوارچێوەی ئەو گۆڕانانەی لە جوگرافیای زمانی دا ڕوویانداوە. بۆ نموونە ئەو دەستکەوتەی زمانی کوردی لە هەرێم دا وەدەستی هێناوە وەک زمانی ڕەسمی لە عێراق لە ساڵی 2005 ەوە و هەر وەها کەمتر بوونەوەی گوشار و سیاسەتی زمانکووژی ترکییە لە وەتا ساڵی 1991. تیکنۆلۆژی نوێی پێوەندی و هەر وەها تۆڕی پێوەندی کۆمەڵایەتی و زمانی نێو کوردەکان بە تێپەڕاندنی سنووران له نێوان هەموو کوردەکان لە سەرتاسەری کوردستان دادەوروپشتی زمانی گۆڕیوە بەڵام هێشتا جێگەی بە سیاسەتی ڕەسمی " یەک نەتەوە/ یەک زمان" چۆل نە کردووە و ئەو سیاسەتە هەر ماوە. فارساندنی گەلە نافارسەکان هێشتاش وەک بەردی بناخەی سیاسەتی زمانی ڕێژیمی ئیسلامی درێژەی پێ دەدرێ.\nکریستیان سینکلێر، زانکۆی ئیکسێتر\nترکییە: سیاسەتی زمانی . میدیا و ، زمانی کوردی.\nمەبەست لە پلان داڕشتنی زمانی تێکۆشانی زانایانە و نەخشە دانانی بە تەکووزە بۆ کار تێکردن یان گۆڕینی ئاکاری زمانی ئەوانیتر،ئامانجی ئەو پلانە دەتوانێ کۆمەڵگەیەکی زمانی بە تەواوی بێ یان دەستەیەک بێ لە نێو ئەو کۆمەڵگەیە دا ( O’Laoire, 2000) . لە ترکییە، وێژمانی ڕەسمی بریتییە لە، یەک نەتەوە، یەک ئاڵا، یەک زمان و ئەوەش هیچ جێیەک ناهێڵێتەوە بۆ هیچ جۆرە دەربرینێک بە کوردی. سەرەڕای بە دەیان ساڵ زۆرداریی زمانی لە کوردان، حکوومەتی ترکییە لە ژانڤییەی 2009 کاناڵێکی کوردیی کردەوە (TRT6 ). لە 13ی نۆڤامبری هەمان ساڵدا ئانکارا گشت ئەو لەمپەرانەی لابرد کە لە سەر رێی بەکارهێنانی زمانە کەمایەتییەکان لە بڵاو کردنەوەی میدیایی دا مابوون. لەگەڵ ئەوەشدا ئەوە بە مانای ئەوە نییە میدیا لە چوارچێوەی دەوڵەتی ترک دا ئازاد بێ بۆ باس کردنی بابەتی لە مەر کوردان.میدیای کوردی تا ڕادەیەک ڕێگای پێ دەدرێ ، بەڵام هەر جۆرە بابەت و پەیامێکی لایەنگری لە کورد بە توندی بەرتەنگ دەکرێ. ئەم ووتارە لە هۆکارە نێوخۆیی و دەرەکییەکانی ئەو بڕیارانە دەکۆڵێتەوە؛ چەند نموونە لە کارتێکەرییەکانی نێوخۆیی و دەرەکی بریتین لە پارتییە سیاسییە کوردییەکان لە چوارچێوەی ترکییە دا، ئاکەپە ، ڕۆژ تیڤی، یەکێتی ئوڕووپا و پەیدا بوونی حکوومەتی هەرێمی کوردستان.ئەو نووسینە هەر وەها چاولە زۆرداریی مێژوویی زمانی دەکا لە لایەن دەوڵەتانەوە و ئەو هۆکارانەی کە هێشتاش دەگەنە بەرتەنگی و ڕاو نان لە بەر بەکارهێنانی کوردی لە میدیا دا.\nئۆپنگین ئەرگین، زانکۆی 3ی پاریس / سۆربۆنی نوێ\nبارودۆخی زمانی کوردی له ترکییه لە ڕووی زمانناسیی کۆمەڵایەتییەوە: لێکدانەوەیەکی شیکاریانە لەمەڕ هۆکاره‌سیاسییە کۆمەڵایەتییەکان و کردە زمانییەکان\nزمانی کوردی لەترکییە، سەرەڕای ئەوەی ژمارەی ئاخێوانی یەكجار زۆرە ( بە تەخمین دەوری 15 - 20 میلیۆن کەس) و تێکەڵاوی مێژوویی خۆی لە گەڵ زۆر لە زمانەکانی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست ، زۆر بە دەگمەن بووه‌ته بابەتی لێکۆڵینەوە و باس لێوە کردن لە ڕووی زمانناسیی کۆمەڵایەتییەوە. مەبەستی ئەم ووتارە ئەوەیە ڕەهەندەکانی کۆمەلایەتی سیاسی بار و دۆخی زمان لە هەرێمی کوردیی ترکییە بە ووردە ڕیشاڵ ڕابخرێتە بەرچاوان و هێندێک دەرئەنجام پێشکێش بکرێن سەبارەت بە کردەوەی زمانی ڕۆژانەی ئاخێوان. لەم لێکۆڵینەوەیە دا بیرۆکەی جۆرناسی ئێدواردس دەکار هێندراوە بۆ شیکردنەوەی هۆکارە کۆمەڵایەتی سیاسییەکان. ئێدواردس یازدە مەقوولە/ هۆکار پێشنیاز دەکا وەکوو لایەنی حەشیمەت ناسی، کۆمەڵایەتییانە، زمانەوانیانە و هتاد. هەر هۆکارەی بە پێی " ئاخێو" ، "زمان" و " چوار چێوە" شی کراوەتەوە؛ بەم پێیە، ئەو مۆدێلە بە گشتی 33 گۆڕەر پێشنیاز دەکا بۆ ئەوەی شیکردنەوەیەکی هەموو لایەنە بڕەخسێ. ئێدواردس دەڵێ شیکردنەوەی ئەو هەموو ڕەهەندانە دەتوانێ لایەنی زەق و دەرفەتەکانی بارودۆخێکی تایبەتی زمانی بە دەستەوە بدا. لەم لێکۆڵینەوەیە دا زانیارییەکانی لەمەڕ کردەوەی زمانی بە ڕێگای پرسیارنامەک کۆ کرانەوە کە بۆ ئەم لێکۆڵینەوەیە گەڵاڵە کرابوو و نموونەی ووڵامی 76ئاخێو لە سێ چوارچێوە دا وەرگیران، واتە لەبەستێنی شارنشین بوون، نیوە شارنشین بوون و لادێ نشین بوون دا. لە ووڵامەکاندا، تەمەن، جینسی کۆمەڵایەتی و چوارچێوە کۆنتڕۆڵ کران؛ لە لێکدانەوەکە دا ئەوان وەک گۆڕەری سەربەخۆ لە بەرچاو گیران لە گەڵ ئاستی خوێندەواری زانیاریدەرەکان. بنەما تێۆرییەکانی پرسیارنامەکە لە سەر چەمکی وەک دوو زارێتی و شیکردنەوەی بواری جاشوا فیشمەن ( 1967 ، 1968 ) و زیندوویه‌تی زه‌ینی ئێتنیکی زمانی بۆرهیس و هاوکارانی (1981) داندراوه. له ڕوانگه‌ی جاشوا فیشمه‌نه‌وه (1967 ، 1968) سه‌بات و ڕۆنیشتنی بارودۆخی دووزارێتی هه‌لومه‌رجێکی گرینگه بۆ پاراستنی زمان. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، بێتوو دۆخی سه‌بات و ڕۆنیشتن له ئاکامی گۆڕانی ده‌سته‌به‌ندی کۆمه‌ڵایه‌تی له هه‌لومه‌رجی زمانه‌کانی ژێر لێکۆڵینه‌وه دا هه‌ڕه‌شه‌ی لێبکرێ، ئه‌زموونی زمانی باڵاده‌ست جۆره‌یه‌که که بادانه‌وه که له ڕووی توانایه‌کییه‌وه ده‌توانی بگاته گۆڕانی هه‌لومه‌رجه‌که. کاری بۆرهیس و هاوکارانی ( 1981)، مۆدێلێکه  له‌سه‌ر بنه‌مای تیۆری زیندوویه‌تی ئێتنیکی زمانی گیلز و هاوکارانی هه‌ڵنراوه (1977)، ئه‌و مۆدێله حه‌ول ده‌دا له بۆچوونه‌کانی ئه‌ندامانی گرووپه‌که بگا له هه‌مبه‌ر گۆڕه‌ره زه‌قه‌کانی زیندوویه‌تی ئێتنیکی زمانی دا. شیکردنه‌وه‌ی ڕه‌هه‌ندکانی فاکتی له سه‌ر بنه‌مای ئه‌ده‌بییاتی به‌رده‌ست و ڕاپۆرتی کۆمه‌ڵناسانه‌ی ده‌ستی یه‌که‌م که له لایه‌ن نێوه‌ندی لێکۆڵینه‌وه و ڕێکخراوه نا حکوومه‌تییه‌کان له ترکییه و نووسراوه‌ی نێو گۆوار و بلۆگان سه‌باره‌ت به‌هه‌رێمی کوردستان ئاماده کرابوون به‌ڕێوه چوون. شێکردنه‌وه‌که ده‌یسه‌لمێن چه‌ندین ڕه‌هه‌ندی کۆمه‌ڵایه‌تی سیاسی زیندوویه‌تی ئێتنیکی زمانی کۆمه‌ڵگه‌ی زمانی ڕاده‌هێزێنن.بۆ نموونه، هه‌لکه‌وتی جوگرافیایی که‌مایه‌تی کورد، که به گشتی له ڕووی حه‌شیمه‌ته‌وه له هه‌رێمه‌که دا زۆربه‌یه، ئه‌و کارانه‌ی که له سه‌ر داڕشتنی په‌یکه‌ره‌ی زمانی کوردی کراون که تاراده‌یه‌ک بووه‌ته هۆی ده‌سته‌به‌ر کردنی ستاندارد بوونی کوردیی نووسراو، چالاکییه‌کانی کولتووری و سیاسی له سه‌ر ته‌وه‌ری ئێتنیکی که  بووته هۆی ده‌سته‌به‌ر کردنی ددان پێداهاتن و ناسینی به کرده‌وه‌ی ئه‌و گه‌له و زمانه‌که‌ی،هتاد. له کاتێکدا، له لایه‌کی دیکه‌وه، له جێدا پله‌و هه‌ڵکه‌وتی زاره‌کی بوونی زمانی کوردی له سه‌رتاسه‌ری سه‌ده‌کانی پێشوو دا، هه‌نگاو‌ی زۆر توند و تێژ هه‌ڵێنان بۆ به‌رته‌نگ کردنی به‌کارهاتنی زمانه‌که له بورای گشتی دا و فت کردن و ده‌رهاویشتنی ره‌های ئه‌و زمانه له سیستمی په‌روه‌رده،ئه‌و ئاڵوگۆڕانه‌ی که شارنشینی له نێو کوردان دا سازی کردوون و هتاد، ئه‌و هۆکارانه‌ن که گه‌یشتوونه ته/ ده‌گه‌نه ئه‌و جێیه‌ی  ئه‌و زمانه له هه‌مبه‌ر زمانی سه‌ر ده‌ست دابڕووخێ و هه‌ر وه‌ها به‌رته‌نگکرانی به‌کار هێنانی ته‌نێ له چه‌ند بواران دا. شیکردنه‌وه‌ی کرده‌وه‌کانی زمانی که لێره دا له به‌ر که‌می کات ته‌نێ چه‌ند ده‌رئه‌نجامێکیان نیشآن دراوه ، ده‌یسه‌لمێنن ئیدی کوردی چبڕ زمانی پێوه‌ندی نییه له نێو ئاخێوانی دا و ؛ ئه‌وه‌ی که ئاخێو هه‌تا گه‌نجتر، په‌روه‌رده‌دیتووتر، خوێنده‌وارتر بێ و له ده‌ره‌وه‌ی چوار چێوه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی دا بێ زمانی کوردی که‌متر به کار ده‌هێنێ  ؛ ئه‌وه‌ی که زمانی سه‌رده‌ستی ترکی له ئه‌و جۆره بوار و هه‌لومه‌رجی پێوه‌ندییانه دا که له ڕووی نه‌ریتییه‌وه کوردی یان تێدا به‌کارهاتووه هه‌بوونی خۆی تا ڕاده‌یه‌کی به‌رچاو داسه‌پاندووه. له کۆتاییدا ئه‌م لێکۆڵینه‌وه‌یه به‌و ئاکامه گه‌یشتووه که هه‌لومه‌رجی زمانی کوردی له ترکییه وێده‌چێ نموونه‌یه‌ک بێ له " دوو زمانێتی به بێ دوو زارێتی" به پێی زاراوه‌ی جاشوا فیشمه‌ن و به‌و پێیه، پێواژۆی گۆڕانی زمانی به‌رده‌وامه. \nهاشمی ئه‌حمه‌دزاده، مامۆستای لێکۆلینه‌وه‌ی کوردی، ڕۆژهه‌ڵاتناسی، زانکۆی ئێکسێتر، بریتانیا.\nبه‌کارهاتنی زمان له ڕۆمانه کوردییه‌کان دا\nله‌ساڵی 1935 به‌م لایه‌وه ڕۆماننووسانی کورد سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش که زمانه‌که زمانی په‌روه‌رده نه‌بووه ڕۆمانه‌کانی خۆیان به‌و زمانه به‌رهه‌م هێناوه.75 ساڵ له دوای بڵاو بوونه‌وه و چاپ بوونی یه‌که‌م ڕۆمانی کوردی و به‌ره‌وپێشجوونی ڕیشه‌یی له‌و ژانره ئه‌ده‌بییه واته له ڕۆماننووسی دا، به تایبه‌تی له ماوه‌ی بیست ساڵی ڕابردوو دا، مرۆ ده‌کرێ له خۆی پرسێ چۆنه ڕۆمانی کوردی پێی کراوه نێشانه و پێداویستییه زمانییه‌کانی جێ به جێ بکا، له کاتێکدا زمانی کوردی، جگه له به‌شێکی کوردستان نه‌بێ، نه له سیستمی په‌روه‌رده دا به کار هاتووه و نه بۆ کارو باری ئیداری. ئه‌م نووسینه‌ی لێره پێشکێش ده‌کرێ تێده‌کۆشێ ئه‌و ڕازه‌ی ڕۆمانی کوردی وه ڕوو بخا و بناسێته‌وه، به له به‌رچاو گرتنی ئه‌وه‌ی که ژانری ڕوماننووسی کوردی هاوشانی یه‌کتری به سێ دیالێکتی کوردی به‌ره‌و پێش ده‌چێ. له‌وه‌ش ده‌رچێ، ووتاره‌که ئامانجی ئه‌وه‌یه ڕوونی کاته‌وه داخودا به‌کارهاتنی زمان له ڕۆمانه کوردییه‌کاندا توانیویه توانایی خۆی بۆ ساز کردنی زمانی له‌بار بۆ هه‌رکام له که‌سایه‌تییه‌کانی بدۆزێته‌وه؟ به گێڕانه‌وه‌ی ژماره‌یه‌ک نموونه له ڕۆمانه جێاوازه‌کان و، شێوازی خۆ ده‌ربڕین و قسه‌کردنی که‌سایه‌تی جیاواز له ڕۆمانه‌کان دا، ئه‌م ووتاره ده‌ڵێ نێشانه و خه‌سڵه‌ته‌کانی شێواز له ڕۆمانه کوردییه‌کان دا زۆر له‌وه دوورن که بتوانن هه‌رکام له‌و که‌سایه‌تیانه‌ی له ڕۆمانه‌کانیان دا جێ ده‌گرن به زمانی تایبه‌تی خۆیانه‌وه پێشکێش بکه‌ن. له ڕاستییدا، له نیشانه تایبه‌تمه‌نده‌کانی ئه‌و زمانه کوردییه‌ی که له زۆربه‌ی ڕۆمانه کوردییه‌کان دا به کارهاتوون ده‌رده‌که‌وێ له ڕۆمانه‌کان دا به شێوه‌ی سه‌ره‌کی که‌سایه‌تییه‌کان " که‌سایه‌تی پانن" و، " که‌سایه‌تی خڕ" نین. ووتاره‌که هه‌ر وه‌ها چاوی له‌وه‌ش کردووه له ڕۆمانه‌کاندا ئه‌و زمانه‌ی به‌کار هاتووه له ڕووی شێوه‌ی وتووێژه‌وه چۆنه و هه‌ر وه‌ها له ئاستی به‌ر له قسه کردن دا واته له‌و کاته دا که ڕۆماننووس حه‌ول ده‌دا بۆ شیکردنه‌وه‌ی بیری که‌سایه‌تییه‌کان به‌ر له‌وه‌ی وه‌قسه‌یان بهێنێ.\nیۆنا سابار، زانکۆی کالیفۆرنیا، لوس ئانجلیس\nکاردانه‌وه‌ی زمانی کوردی له سه‌ر زمانی ئارامیی نوێ\nته‌نانه‌ت ئارامی نێو ئینجیلیش کاردانه‌وه‌یه‌کی خه‌ستی فارسی به‌سه‌ره‌وه دیاره، به‌تایبه‌تی له ڕووی په‌یڤه‌وه. له‌هجه‌کانی مۆدێرنی ئارامیی نوێی ڕۆژهه‌ڵاتیش به توندی که‌وتوونه‌ته به‌ر کارتێکه‌ری فارسی و کوردییه‌وه، نه‌ک هه‌ر له به‌ر ئه‌وه‌ی که ووشه‌یه‌کی زۆری خوازراوه‌یان ( له‌وانه ووشه‌ی که دیسان خوازراونه‌ته‌وه) له گشت بواری مانا ناسی دا تێدایه ، به‌ڵکوو کارتێکه‌ری ڕێزمانیش، له‌وانه ده‌نگسازی، ووشه ڕۆنان و سینتاکس. ئه‌و کارتێکردنانه له هێندێک بواری زمانی پسپۆڕی دا زیاترن تا ئه‌وانیتر، بۆ نموونه له مۆرفۆلۆژی ناوان دا. له ناوچه‌ی جووله‌که‌نشینی کوردستان دا ،هه‌موو که‌س کوردی ده‌زانی، کوردیی زمانی پێوه‌ندی دوو کۆمه‌ڵگه‌که و زمانی کڕین و فڕۆشتن بوو، له گه‌ڵ زمانی هاوبه‌شی جووله‌که‌یی یان مه‌سیحی ئارامیی نوێ. زۆربه‌ی موسیقا و فۆلکلۆر به گشتی کوردی بوو و به‌وشێوه‌یه کارتێکه‌ری خه‌ستی به سه‌ر ئارامیی نوێوه به‌رچاو بوو.\nمکاییل ل. شایه‌ت ، کتێبخانه‌ی کۆنگره‌ی ئه‌مریکا\nخه‌ونی من له مه‌ر سیستمی په‌روه‌رده‌ی کوردی\nقسه‌کانم له مه‌ڕ خه‌ونی منه سه‌باره‌ت به سیستمی په‌روه‌رده‌ی کوردی که تێیدا هه‌م کورمانجی و هه‌م سۆرانی هه‌ردووکیان فێری منداڵه مه‌دره‌سه‌یی کورد بکرێ. چه‌مکی ڕێزی دوولایه‌نه له نێوان ئه‌و دوو له‌هجانه دا و هه‌ر وه‌ها له‌هجه و زمانه‌کانی دی له کوردستان دا به‌شێکه له پێواژۆی نه‌ته‌وه دروستکردنی کوردی...\n(ئه‌وانه بۆچوونی منن و نوێنه‌رایه‌تی هه‌ڵوێستی خاونکاره‌که‌م واته کتێبخانه‌ی کۆنگره‌ی ئه‌مریکا ناکه‌ن)\nهشیار ئوێزسۆی، زانکۆی تێگزاس له ئاوستین\nتیپه سه‌رهه‌ڵداوه‌کانی W،X،Q و لایه‌نی پێگریان و پێکه‌نیناوی سه‌رکوتکردنی زمانی کوردی له ترکییه\nمشتومڕی سیاسی سه‌باره‌ت به زمانی کوردی له ترکییه به تایبه‌تی دوای ده‌ستپێکردنی حه‌ول دانی ترکییه بۆ هاتنه نێو یه‌کێتی ئوڕووپا له ساڵی 1999 وه و، هه‌ر وه‌ها شوێن وه‌ده‌ستهێنان له ئاستی ئیداره‌ی ناوچه‌یی له هه‌رێمی کوردی دا له لایه‌ن پارتی لایه‌نگری کوردی هاده‌پ هه‌ر له هه‌مان ساڵ دا  خه‌سڵه‌ت و گورجییه‌کی جیاواز و تایبه‌تی داوه به مشتومڕی له مه‌ڕ زمان . له ساڵی 2001 حکوومه‌تی ئیتیلافی ترکییه ماده‌ی 42ی قانوونی بنچینه‌یی هه‌موار کرد که پێشتر ئه‌و ماده‌یه به‌کار هێنانی کوردی له په‌روه‌رده‌ی ڕه‌سمی دا قه‌ده‌غه ده‌کرد.له ساڵی 2002 وه پارتیی داد و گه‌شه پێدان که هێشتا له سه‌ر ده‌سته‌ڵاته ئه‌و هه‌موار کردنه‌ی وه‌ک چاکسازییه‌ک نیشان داوه و ڕێگه‌ی داوه به به‌ڕێوه‌چوونی هێندێک مافی به‌رته‌نگی زمانیی کوردی؛ وه‌کوو په‌روه‌رده‌ی کوردی به ڕێگای کردنه‌وه‌ی ده‌وره‌ی خوسووسی،کاناڵی تێلێڤیزیۆنی ته‌ڕه‌ته شه‌ش.کردنه‌وه‌ی ئه‌نیستیتوویه‌کی زانکۆیی که له‌وێ دا زمانی کوردیش له گه‌ڵ زمانی دیکه ده‌خوێندرێ و، به ڕه‌سمی لابردنی قه‌ده‌غه له سه‌ر به‌کارهێنانی زمانی کوردی له کاتی سه‌ردانی زیندانیان له لایه‌ن خزمه‌کانیانه‌وه، به‌لانی که‌مه‌وه له‌سه‌ر کاغه‌ز. له گه‌ڵ ئه‌وه‌ش دا زۆر له کوردان ڕه‌خنه له‌و حه‌ولانه ده‌گرن و به هه‌نگاوی که‌میان داده‌نێن و پێیان وایه بۆیه کراون بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگه‌ی ترکییه بۆ ئه‌ندامه‌تی له یه‌کێتی ئوڕوه‌پا دا خۆش بکرێ و، داوخوازی زۆر ڕێفۆرمی ڕیشه‌یی تر ده‌که‌ن به‌ره‌و په‌سند کردنی ڕه‌سمی په‌روه‌رده به زمانی دایکی و به کارهاتنی ته‌واوی کوردی له خزمه‌ته‌کانی شاره‌داری و ژیانی گشتی و سیاسی دا.ئه‌من له‌م ووتاره دا به پشت به‌ستن به لێکۆلینه‌وه‌ی مه‌یدانی خۆم که‌له نێوان ساڵانی 2005 و 2008 له دیاربه‌کر (ئامه‌د) کردم بۆ وه‌رگرتنی ده‌ره‌جه‌ی دوکتورایه‌که‌م، لێره کورته‌ی ئه‌و مشتو مڕانه له‌سه‌ر زمانی کوردی ده‌گێڕمه‌وه، به تایبه‌تی شوێنگێڕی ئه‌و زۆردارییه جێی گریان و جێی پێکه‌نینه‌ی ده‌که‌م که ده‌وڵه‌تی ترک ده‌رحه‌ق به زمانی کوردی کردوویه و ووڵامدانه‌وه‌ی کورده‌کان به‌و زوڵمه به‌ڕێگای سیاسه‌تی نافه‌رمانی مه‌ده‌نییه‌وه. یه‌كیك له جه‌خته سه‌ره‌کییه‌کانی من له‌م ووتاره دا ئه‌وه ده‌بێ که چۆن به کارهێنانی تیپه‌کانی W،X و Q له نووسین دا – ئه‌و تیپانه‌ی که له ئه‌لفوبێی ترکی دا نین و له ڕووی قانوونییه‌وه وه‌ک " تیپی تاوانکار" ڕاو ده‌نرێن – خه‌سڵه‌تێکی سه‌رهه‌ڵداوانه‌یان په‌یدا کرد.گاڵته جاڕییان به ده‌وڵه‌تی ترک کرد، که هه‌تا ئێستاش پشت ده‌به‌ستێ به چه‌مكێکی تاکانه‌ی کولتووری، زمانی و ناسێنه‌یی وه‌ک به‌ردی بناغه‌ی کۆماری ترکییه. جا بۆیه ئه‌من باسی ئه‌و ورووژان و هه‌ڵچوونانه ده‌که‌م که به کار هێنانی تیپی W،X و Q نایانه‌وه وه‌کوو چاویلکه‌یه‌کی ڕه‌خنه‌گرانه بۆ وورد بوونه‌وه له‌هه‌لومه‌رجی ئێستای مافی زمانی کوردی و خه‌باتی به‌رده‌وامی کورده‌کان له پێناو به‌کارهێنان و ده‌وڵه‌مه‌ندکردنی زمانه‌که‌یان له ترکییه.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 4:51 PM 0 comments Links to this post


بەهۆی تەقینی تەباغەوە، ئافرەتێك سووتا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی گەرمیان ڕایدەگەیەنێت، بەهۆی تەقینی تەباغەوە، ئافرەتێكی تەمەن 31 ساڵ سووتا.\nعەلی جەمال قدوری بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی پۆلیسی گەرمیان ڕایگەیاند، نیوەڕۆی ئەمڕۆ سێ شەممە، لەگەڕەكی شەهیدانی قەزای كەلارەوە ئافرەتێك هێنرایە بەشی فریاكەوتنی شەهید هەژار كە بەشێكی جەستەی سووتا بوو.\nئاشكراشیكرد، بەوتەی كەسوكارەكەی، “ئەو ئافرەتەی سووتاوە لەدایكبووی 1990 و لەكاتی داگیرساندنی تەباغ غازی پێدا تەقیوەتەوە”.\nڕوونیشیكردەوە، دوای چارەسەری پێویست بۆ ئافرەتەكە، بەهۆی زۆری ڕێژەی سووتانەكەیەوە ڕەوانەی نەخۆشخانەی سلێمانی كرا.\n“بەریتانیا ڕۆڵی تێكدەرانە لە پرسی كورددا دەگێڕێت”\n10 حوزەیران 2021 11.20 am\nخەڵك- وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی مەرجەكان بۆ وەرگرتنی پۆستی زانكۆی كۆیە ڕایدەگەیەنێت.\n25 تەموز 2021 1.43 pm\nخەڵك- وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، 11631 پشكنین بۆ هاووڵاتیان ئەندام دراوە. وەزارەتی…


ئەیچ تی ئێم ئێڵ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nئەیچ تی ئێم ئێڵ\n(ڕەوانەکراوە لە ئێچ تی ئێم ئێڵەوە)\nئەیچ تی ئێم ئێڵ (بەئینگلیزی: HTML، کوردەکرێتەوە بۆ ھتمل) کە کورتکراوەی HyperText Markup Language زمانێکی پیشاندانی پەڕەکانی سەر وێبە کە بەکاردێت بۆ نووسینی ھەر پەڕەیەک لەسەر وێب. پەڕگەی ھتمل تەنھا پێکھاتووە لە دەق، کە ئەویش پێکھاتووە لە کۆمەڵێکی زۆر لە تاگ و توخم و نووسراوی ناو پەڕەکە. ئەم تاگانە بە وێبگەڕ دەڵێن کە چۆن نووسین و وێنەکان یان ناوەڕۆکی پەڕەکە دەربکەوێت.\nلۆگۆی هتمل ٥\nنموونەیەکی سادە لە کۆدی هتمل\nھتمل زۆر ئاسانە بۆ فێربوون بە ڕادەیەک کە کەسێکی دوور لە ئایتی ئەتوانێت لە ماوەیەکی کەمدا فێری ھتمل ببێت و بینووسێت و دەستکاری بکات. ئەوانەی کە ھتمل دەنووسن پێیان ناوترێت پڕۆگرامنووس بەڵکو نووسەر لەبەرئەوەی کە زمانێکی پڕۆگرامین نییە بەڵکو زمانێکی پیشاندانە و لە ھاوپۆلی جاڤا و +++سی و بەیسک نییە.\n١ مانای ھتمل\n٢ توانای ھتمل\nHyperText مەبەست لەوەیە کە تۆ بە ناو وێبدا دەگەڕێیت لە ھەر کاتێکدا و بۆ ھەر شوێنێک کە بتەوێت بە کرتەکردن لەو بەستەرانەی لە لاپەڕەکاندا دەیانبینیت نەک بە شێوەیەکی ڕێک و یەک لە دوای یەک.\nMarkup بریتییە لە کاری تاگەکان لەسەر نووسراوی ناو پەڕەکە وەک (تۆخکردن، لارکردن، ھێڵبەژێرداھێنان،...) ـی ھەر دەقێک.\nLanguage واتە زمان. HTML زمانە وەک ھەموو زمانە جیاوازەکانی تر چونکە کۆد و ڕستەکاری ھەیە.\nھتمل بۆ دروستکردنی ماڵپەڕێکی سادە و تاکەکەسی دەست ئەدات یان بۆ ھەر جۆرە ماڵپەڕێک کە نوێکردنەوەی زۆر نەبێت. ئەتوانرێت بە سی ئێس ئێسەوە بلکێنرێت بۆ پێدانی شێوازێکی جوانتر و ئاسانتر لە ڕێکخستنیدا. بە پێچەوانەوە ھتمل بۆ ماڵپەڕێکی بزۆک، فراوان و بازرگانی دەست نادات کە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە چونکە ھتمل زمانێکی جێگیرە. داڕشتن و نوێکردنەوەی ئەو ماڵپەڕە گەورانەی کە بە ھتمل دەنووسرێن کارێکی زۆر گران و کاتبەرە.\nئێکس ئێم ئێڵ\nسی ئێس ئێس\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئەیچ_تی_ئێم_ئێڵ&oldid=620724»\nدواجار لە ١٩:١٧ی ٢٧ی ئایاری ٢٠١٩ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:١٧ی ٢٧ی ئایاری ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


گێرترود بێڵ: شاژنی سەرەتای عێڕاق - Yalla\nئەو لە دەشت و بیابانەکانی عێراق بە (خاتوون) ناسرابوو، کە بە هەڵە وەردەگێڕایە ئینگلیزی بۆ “شاژنی بیابان”. ئەمەش ناونیشانی فيلمێکی (وێرنەر هێرزۆگ)ـی ٢٠١٥یە کە ئەستێرە (نیکۆل کیدمان) رۆڵی تێدا دەگێڕێت.\nبۆ جیاکردنەوەی ئەو قسانەی کە دەڵێن ئەو لە کارکردن زیاتر پەیوەندی لەگەڵ مەلیک فەیسەڵ هەبووە، ئەو ناونیشانە رێزی “خانمی حاکم”ـی پێدراوە کە ئەمەش تێگەیشتنێکە بۆ ئارەزووی ئەو لە کاروباری دەوڵەتە نوێیەکە.\nئەو ئافرەتە (گێرترود بێڵ) بوو و حکوومەتی بەریتانی کاتێک ویستی دەوڵەتی نوێی عێراق دابمەزرێنێت لە سەرەتای ساڵانی بیستەکان رووی لەو کرد. چیرۆکە خۆشەویستییەکانی ئەو لە چەندین پەڕتوکی ژیانی ئەودا باسکراون، هەروەها لە فلیمەکەی ساڵی پێشووش بە باشی باسکراوە. بەڵام خۆشەویستی راستەقینەی بێل تەنها ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەراست بووە.\nئەو لە باوکە دەوڵەمەند و خاوەن کۆمپانیای پیشەسازی پاڕایەوە کە لە کارە زەحمەتەکانی ئینگڵتەرا دووری بخاتەوە هەر کە خوێندنی لە زانکۆی (ئٶکسفۆرد) تەواو کرد. ئەویش پاباند بوو و ناردی بۆ تاران تا لەگەڵ مامی ئیش بکات لە ١٨٩٢. ئەو لە ناوچەکەدا گەشتی زۆری کرد. لە ناوچەی عەرەبییە چای لەگەڵ شێخەکاندا دەخواردەوە (ئەو پێشبینی بەهێزبوونی بنەماڵەی ئال-سعودی کردووە)، لەگەڵ سەرکردەی دروزەکان لە سوریا کۆبووەوە و سیاسەتی خێڵەکی لە ناو خێمەی (بەدوینەکان)ـی تاوتوێ کردبوو. لە ماوەی چەند ساڵێکدا ئەو بووە بەرپرسی باڵای حکوومەتی بەڕیتانیا لە عێراق و سەرکردەی پرۆژەی دامەزراندنی دەوڵەتەکەی ئەمرۆ بوو. جەختی کردەوە کە شیعە لادێنشینەکان و سوننە شارنشینەکان دەتوانرێت لە ژێرەسەڵاتی مەلیک فەیسەڵ لە سوریا پێکەوە کۆبکرێنەوە بەڵام دروست نەبوو. لە ساڵی ١٩٢٠ بۆ باوکی نووسی: “هەرچییەک سیاسەتی داهاتوومان بێت ئەوەیە کە ناتوانین ئێستا ئەم وڵاتە بەجێ بهێڵین لەم دۆخە بێسەروبەریدەدا کە دروستمان کردووە، کەس ناتوانێت سەرکردایەتی بکات ئەگەر ئێمە نەتوانین بیکەین.”\nلە دوایین ساڵەکانیدا، گێرترود مارگەرێت لواتیان بێل، خۆی سەرقاڵ کرد بە بنیاتنانی مۆزەخانەی عێراقەوە. بەر لە ماوەیەک لە خۆکوشتنی لە ٢٦ـی تەمووزی ١٩٢٦ ئەو مۆزەخانەیە کرایەوە. بەشێکی ئەو مۆزەخانەیە بە ناوی ئەوەوە کراوە.\nshort URL: https://yallairaq.com/ku/HzFcn\nئەو ئەکتەرەی بوو بە خاوەنی زۆرترین داهات لە بۆکس ئۆفیسدا


یەکێک لە مەرجەکانی هەڵبژاردنی دیمۆکراسیانە ئەوەیە دەوڵەت دەبێ مڵکی هیچ حیزب و لایەنێک نەبێ. واتە دەوڵەت وەک دامەزراوەیەک، خاوەن دام و دەزگای خۆی بێت لە دەرەوەی دەسەڵاتی حیزب و ئەوسا حیزبەکانی ناو گۆڕەپانی کۆمەڵگا لە رەوتی هەلبژاردندا رقابەت بکەن لەسەر ئەوەی کێ بۆ ماوەی چوارساڵی تر دەستی بەسەردا بگرێ و بەڕێوەی ببات. لەو وڵاتانەی جیاوازییەک لە نێوان دەزگای دەوڵەتی و حیزب دا نیە، لە راستیدا هەڵبژاردن، هەڵبژاردن نیە و تەنیا دەگاتەوە دووپاتکردنەوەی بەردەوامیی دەسەڵاتی پێشوو.\nجۆرێکی تر لەم شیوازە هەیە کە تێیدا لە راستیدا دەوڵەت بوونی نیە، بەڵام حیزب خۆی رۆڵی دەوڵەت دەگێڕێ و لە رێگای قۆرخکردنی هەموو دام و دەزگاکان (بۆ وێنە هێزە چەکدارەکان و کارمەندەکان) دیسان لە رێگای هەڵبژارندەوە دەسەڵاتی خۆی بەرهەم دێنێتەوە.\nرەنگە بپرسین بۆچی وەها حیزبگەلێک دەچنەوە ناو پرۆسەی هەڵبژاردن؟ وەڵام ئاسانە، چونکە بە گوێرەی مێژوو و قسەکانیان گوایا ملکەچی وەها پرەنسیپێکن. کەواتە بە رواڵەت ملکەجی رەوتی هەڵبژاردن دەبن، بەڵام بە ناوڕۆک نا. هەربۆیە وڵات بە تووش رەوتێکەوە دەبێ لە کۆمێدیای هەڵبژادن.\nئەمانە لە دیکتاتۆرەکان دیکتاتۆرترن. لە بەر ئەوەی، لە ناوەوە رەوەتەکە لە مانا بەتاڵ دەکەن.\n٢٠ مەی ٢٠١٨\nوەک "عاموس عوز" نووسەری ئیسرائیلی دەڵێت: "فەناتیک تەنیا ئەوە نیە کە بە ردێنی درێژ و سمێڵی تاشراوەوە لە بەر شاشەی تەلەفزیۆنەکان دەردەکەون و، بە مستی گریکرداو هەڕەشە لە مرۆڤایەتی دەکەن." بەڵکو فەناتیک دەتوانێت بە زۆر شێوازی جۆراوجۆر و لە زۆر جل وبەرگی رەنگاورەنگدا خۆی بنوێنێت.