Os prezos dos billetes poderán acadar descontos de ata o 70 % sobre a tarifa xeral ao seren adquiridos en www.renfe.com, Renfe Tícket, axencias de viaxes presenciais e virtuais.\nEstes billetes estarán dispoñibles nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, venda telefónica e máquinas autovenda multiproduto, cun desconto máximo do 40 % sobre a tarifa xeral.\nIndemnización por atraso:\nOs prezos dos billetes poderán acadar descontos de ata o 65 % sobre a tarifa xeral ao seren adquiridos en www.renfe.com, Renfe Tícket, axencias de viaxes presenciais e virtuais.\nEn ambos os dous casos, cando o cambio sexa a un billete de menor contía, da cantidade para reintegrar, unha vez deducidos os gastos de cambio, de haber algún, descontarase un 15 % do devandito importe.\nEn xeral, os billetes dos trens Ave e Larga Distancia poderanse cambiar un máximo de tres veces e sempre para a mesma orixe e destino.\nEn caso de perda do tren por causas non imputables a Renfe e para aqueles clientes que se presenten cun límite máximo de 30 minutos (que se contarán desde a hora prevista da saída do tren), na estación de orixe da viaxe ofreceráselles a posibilidade de viaxar no seguinte tren con prazas libres nas condicións que Renfe determine.\nO cliente terá que aboar un 20 % do prezo do novo billete calculado sobre a tarifa xeral se este viaxase en idéntica ou inferior clase á do billete orixinal.\nO billete Flexible é unha oferta comercial só para AVE e Larga Distancia en todas as súas clases e prazas (sentadas e deitadas) que, mantendo o mesmo prezo da tarifa Xeral sen descontos, presenta atributos adicionais que permitirán ao cliente obter mellores condicións no referente a cambios, anulacións e perda do tren.\nAo billete Flexible poderánselle aplicar os descontos derivados de ser titular de familia numerosa e aqueloutros que especificamente así o indiquen nas súas condicións.\nDespachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais e virtuais, venda telefónica Renfe Contigo 912 320 320, Renfe Tícket e máquinas de autovenda multiproduto.\nO billete pode cambiarse, sen custo, dentro do seu período de validez.\nCando o novo billete sexa de menor importe, da cantidade para reintegrar, descontarase o 15 % en concepto de gastos de reembolso.\nAdmítese a anulación do billete cunha dedución do 5 % sobre o prezo do billete para devolver, en concepto de gastos de anulación.\nSen custo para o cliente sempre e cando viaxe en idéntica ou inferior clase á do billete orixinal.\nBillete de ida e volta\nEsta oferta vai dirixida a persoas que realicen unha viaxe de ida e volta, mantendo as mesmas estacións de orixe e destino nun período máximo dun ano natural, incluída a data de adquisición do billete.\nO desconto será dun 20 % sobre o prezo da tarifa Xeral/Base aplicado a cada traxecto, podendo combinar servizos AVE, Larga Distancia, Avant e Media Distancia Convencional, en todas as clases e prazas.\nA formalización da viaxe de regreso deberá efectuarse no mesmo momento da compra do billete de ida, aínda que poderá ser obxecto de cambio posterior.\nDespachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais e virtuais, venda telefónica Renfe Contigo 91 232 03 20, Renfe Tícket e máquinas de autovenda multiproduto, situadas nas estacións.\nOs billetes poderán ser cambiados, dentro do seu período de validez, sempre que se manteña esta mesma oferta, así como as orixes e destinos. Esta operación non ten custo.\nCando o cambio sexa a un billete de maior importe, o cliente deberá aboar a diferenza.\nCando o cambio sexa a un billete de menor importe, da cantidade para reintegrar, descontarase o 15 %.\nPoderán anularse cada un dos traxectos de maneira individual, cun custo do 40 % do prezo do billete anulado.\nSe se realiza unha anulación simultánea de ambos os dous traxectos, terá un custo do 15 % dos billetes anulados.\nEn caso de perda dos trens AVE e Larga Distancia por causas non imputables a Renfe e para aqueles clientes que se presenten cun límite máximo de 30 minutos (que se contarán desde a hora prevista da saída do tren), na estación de orixe da viaxe ofreceráselles a posibilidade de viaxar no seguinte tren con prazas libres nas condicións que Renfe determine. Sen custo para o cliente sempre e cando viaxe en idéntica ou inferior clase á do billete orixinal.\nAs catro prazas comercialízanse de forma conxunta cun 60 % de desconto sobre a tarifa xeral, aínda que poden ser ocupadas por un número menor de viaxeiros se o desexan, sempre que aboen o importe total da oferta.\nOs billetes poderán adquirirse nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais, venda telefónica Renfe Contigo 91 232 03 20, Renfe Tícket.\nÉ unha iniciativa pensada para os viaxeiros que utilizan o tren de xeito recorrente nos seus desprazamentos en todos os servizos AVE, Larga Distancia, Avant e Media Distancia Convencional, en todas as clases e prazas sentadas.\nO cliente poderá adquirir nunha única operación ata tres destinos e deberán coincidir o primeiro e o último.\nO desconto que se aplicará será dun 20 % para cada traxecto sobre o prezo da tarifa xeral/base establecida para cada un.\nO período de validez é dun ano, incluída a data de adquisición do billete.\nDespachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais e virtuais, e venda telefónica Renfe Contigo 91 232 03 20.\nSe se realiza unha anulación simultánea dos tres traxectos, terá un custo do 15 % dos billetes anulados.\nEn caso de perda dos trens AVE e Larga Distancia por causas non imputables a Renfe e para aqueles clientes que se presenten cun límite máximo de 30 minutos (que se contarán desde a hora prevista da saída do tren), na estación de orixe da viaxe ofreceráselles a posibilidade de viaxar no seguinte tren con prazas libres nas condicións que Renfe determine.\nSen custo para o cliente, se viaxa en idéntica ou inferior clase á do billete orixinal\nNon poderá realizarse a compra múltiple cando os puntos de orixe e destino se atopen dentro do mesmo núcleo de Cercanías.\nTodas as estacións dunha mesma cidade considéranse a mesma para o proceso de enlazado de traxectos. Polo tanto, pode realizarse indistintamente ata/desde calquera delas.\nTamén se considerarán, para estes efectos, a mesma estación:\nAntequera, Antequera – Santa Ana e Bobadilla.\nSegovia e Segovia Guiomar.\nTarragona e Camp de Tarragona.\nFigueres e Figueres Vilafant.\nVillena – Villena A.V. e Elda Petrer.\nCombinadoCercanías permite, coa compra dun billete AVE ou de Larga Distancia, obter de forma gratuíta, tanto en orixe como en destino, un billete de Cercanías (Renfe Cercanías e Feve Cercanías ou Rodalies de Catalunya) asociado ao billete inicial a través do código de barras ou contrasinal de cinco díxitos.\nO cliente poderá comezar ou finalizar a súa viaxe en calquera estación dos seguintes núcleos de Cercanías de Renfe e Feve ou Rodalies de Catalunya:\nRenfe Cercanías: Asturias, Bilbao, Cádiz, Madrid, Málaga, Murcia/Alacante, San Sebastián, Santander, Sevilla, Valencia e Zaragoza.\nFeve Cercanías: Asturias, Cartaxena, Bilbao e Santander.\nRodalies de Catalunya: Barcelona, Xirona e Tarragona.\nO billete poderá ser obtido e utilizado durante as catro horas previas á hora de saída de orixe e durante as catro horas seguintes á hora de chegada a destino do tren AVE ou Larga Distancia, sempre que os horarios de apertura e peche do servizo de Cercanías de cada núcleo o permitan, sen límite de coroas.\nObtención gratuíta dos billetes asociados\nTanto nas máquinas de autovenda como nos despachos de billetes de Cercanías/Rodalies, para obter o billete asociado cómpre a lectura do código de barras ou introducir o contrasinal de 5 díxitos que figura no billete de AVE ou Larga Distancia.\nSe non é posible obtelo por algún destes medios, o viaxeiro accederá ao tren e a bordo validarao o persoal encargado ou na estación de saída.\nEste billete de CombinadoCercanías non outorga, en ningún caso, dereito a indemnización sobre o billete AVE ou Larga Distancia por incidencias naquel servizo.\nSerán de aplicación as condicións establecidas para as ofertas comerciais coas cales se adquirise o billete AVE ou Larga Distancia, tendo en conta que:\nSe se solicita o cambio para o mesmo traxecto, día e número de viaxeiros dun billete AVE ou Larga Distancia, aínda que xa se obtivese algún billete para un servizo de Cercanías xerarase un novo localizador cos traxectos pendentes de emitir.\nSe se solicita o cambio para distinto día, traxecto ou número de viaxeiros dun billete AVE ou Larga Distancia, e xa se obtivo algún billete para un servizo de Cercanías, sumarase aos gastos de cambio que correspondan ao prezo dos billetes de Cercanías emitidos e xerarase un novo código con base nas características do novo billete.\nCando se anule un billete AVE ou Larga Distancia e xa se emitise algún billete para un servizo de Cercanías, sumarase aos gastos de anulación que correspondan o importe do billete ou billetes de Cercanías obtidos.\nAgora tamén no TRAM de Alacante\nCoa compra dun billete de AVE ou Larga Distancia, obterás de forma gratuíta un billete da rede TRAM de Alacante.\nPoderase conseguir do mesmo xeito ca os billetes do CombinadoCercanías: nas máquinas de autovenda co código de 5 díxitos que aparece no billete.\nAs liñas TRAM nas que é posible utilizar este billete combinado son:\nL4 – Luceros / Pl. A Coruña\nO billete pódese obter e utilizar\nAs tres horas antes da saída do tren AVE ou Larga Distancia cara a Alacante\nAs tres horas seguintes á chegada do tren a Alacante\nTodas as condicións correspondentes ao título de transporte de TRAM serán as que fixen os Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana en cada momento. O título de transporte de TRAM non outorgará en ningún caso dereito ou indemnización sobre o billete de AVE ou Larga Distancia.\nSerá válido durante 4 meses desde a data da compra, período no que deberá efectuarse a primeira formalización. Unha vez efectuada esta, poderase utilizar durante 4 meses, que se contarán a partir da data desa primeira formalización. Se durante o período de validez do bono se modificase o seu importe, as viaxes non utilizadas serán válidas, sen cambio de prezo, ata a súa caducidade.\nBonoAVE Preferente.: O titular do BonoAVE Preferente pode formalizar o seu billete na súa clase ou unha inferior sen dereito a ningunha compensación.\nBonoAVE Turista: O titular do BonoAVE Turista pode formalizar o seu billete en clase Turista, Turista+ e Preferente, nestas dúas últimas previo abono da diferenza de prezo respecto da tarifa Xeral AVE correspondente.\nO bono só poderá anularse sen ningún custo sempre que non se realizase ningunha operación con el.\nNos despachos de billetes das estacións poderase realizar a anulación dun BonoAVE adquirido a través de calquera canle, agás en axencias de viaxes virtuais.\nO prazo máximo para cancelar a formalización antes da hora prevista de saída do tren varía segundo a canle onde se faga a anulación:\nDespachos de billetes das estacións e axencias de viaxes presenciais: 5 minutos.\nMáquinas autovenda multiproduto: 15 minutos.\nwww.renfe.com e Renfe Ticket: 30 minutos.\nVenda telefónica: 6 horas.\nCo 20 % do prezo do novo billete calculado sobre a tarifa zeral, sempre e cando viaxe en idéntica ou inferior clase á do billete orixinal.\nO cliente deberá presentar o BonoAVE xunto coa formalización da reserva e os documentos xustificativos en vigor para a obtención doutros descontos e conservalos ata a finalización da viaxe. Igualmente, deberá presentar o documento que acredite a identidade do titular.\nAs viaxes poderanse realizar en todos os servizos AVE, así como nos servizos Larga Distancia realizados por liña de alta velocidade que sexan coincidentes con traxectos de trens AVE. O bono é válido unicamente para prazas sentadas.\nO bonoAVE FLEXIBLE ten un prezo único en función da súa modalidade. Sobre este prezo non se poderán acumular outros descontos, agás o derivado de ser titular de familia numerosa e aqueloutros que especificamente así o indiquen nas súas condicións.\nAs modalidades de bonoAVE FLEXIBLE son as seguintes:\nBonoAVE FLEXIBLE Preferente: O titular do BonoAVE FLEXIBLE Preferente pode formalizar o seu billete na súa clase ou unha inferior sen dereito a ningunha compensación.\nBonoAVE FLEXIBLE Turista: O titular do BonoAVE FLEXIBLE Turista pode formalizar o seu billete en clase Turista, Turista+ e Preferente, nestas dúas últimas previo abono da diferenza de prezo respecto da tarifa Xeral AVE correspondente.\nNos despachos de billetes das estacións poderase realizar a anulación dun bonoAVE FLEXIBLE adquirido a través de calquera canle, agás en axencias de viaxes virtuais.\nDespachos de billetes das estacións, Oficina de Vendas de Ceuta, www.renfe.com, Axencia de Viaxes Presenciais e Virtuais, Venda Telefónica - Renfe Contigo 912 320 320, RenfeTicket e Máquinas autovenda multiproduto.\nO cliente deberá presentar o BonoAVE FLEXIBLE xunto coa formalización da reserva e os documentos xustificativos en vigor para a obtención doutros descontos, e conservalos ata a finalización da viaxe. Igualmente, deberá presentar o documento que acredite a identidade do titular.\nAs viaxes poderán realizarse en todos os servizos AVE e Larga Distancia. O bono é válido unicamente para prazas sentadas.\nCon este bono obtense un desconto de ata o 30 % sobre o prezo da tarifa xeral en función do traxecto adquirido polo cliente. Sobre este prezo non se poderán acumular outros descontos.\nAs modalidades de bono COLABORATIVO son as seguintes:\nBono COLABORATIVO Preferente: O titular do Bono COLABORATIVO Preferente pode formalizar o seu billete na súa clase ou unha inferior sen dereito a ningunha compensación.\nBono COLABORATIVO Turista.: O titular do Bono COLABORATIVO Turista pode formalizar o seu billete en clase Turista, Turista+ e Preferente, nestas dúas últimas previo abono da diferenza de prezo respecto da tarifa Xeral AVE correspondente.\nNos despachos de billetes das estacións poderase realizar a anulación dun Bono COLABORATIVO, adquirido a través de calquera canle excepto en axencias de viaxes virtuais.\nNas axencias de viaxes presenciais poderanse anular só os adquiridos por esta canle. Os adquiridos nas axencias virtuais deberán anularse unicamente na axencia\nO cliente deberá presentar o Bono Colaborativo xunto coa formalización da reserva e os documentos xustificativos en vigor para a obtención doutros descontos, e conservalos ata a finalización da viaxe. Igualmente, deberá presentar o documento que acredite a identidade do titular.\nEste abono implica unha redución do prezo sobre a tarifa xeral/base en función do traxecto e do número de viaxes que se adquiren.\nAínda que o seu período de validez é de 6 meses desde a data da compra do abono, todas as viaxes deben realizarse nun máximo de 30 días desde a data da primeira formalización da reserva.\nDespacho de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais e venda telefónica Renfe Contigo 912 320 320.\nSó se poderá anular sen ningún custo asociado sempre que non se realizase ningunha operación sobre el.\nNo caso de facer algunha operación con el, pero non realizar ningunha viaxe, poderase anular cun custo do 15 % do prezo do devandito abono, en concepto de gastos de anulación.\nA anulación do abono adquirido a través de calquera canle poderase realizar nos despachos de billetes das estacións.\nOs abonos adquiridos en axencias de viaxes poderanse anular só a través desa canle.\nPoderá realizarse nos despachos de billetes das estacións, na oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, nas axencias de viaxes presenciais, Venda Telefónica – Renfe Contigo 912 320 320, RenfeTicket e Máquinas autovenda multiproduto.\nO cliente deberá presentar o abono Tarxeta Plus xunto coa formalización da reserva e os documentos xustificativos en vigor para a obtención dos descontos, e conservalos ata a finalización da viaxe. Igualmente, deberá presentar o documento que acredite a identidade do titular.\nAínda que o seu período de validez é de 2 meses desde a data da compra da tarxeta, todas as viaxes deben realizarse nun máximo de 8 días desde a data da primeira formalización da reserva.\nSó se poderá anular sen ningún custo asociado sempre que non se realizase ningunha operación sobre ela.\nO cliente deberá presentar a tarxeta Plus 10 xunto coa formalización da reserva e os documentos xustificativos en vigor para a obtención dos descontos, e conservalos ata a finalización da viaxe. Igualmente, deberá presentar o documento que acredite a identidade do titular.\nTarxeta Plus 10 - 45\nO seu período de uso e validez é de 45 días desde a data da compra da tarxeta.\nRenfe.com, despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, axencias de viaxes presenciais e venda telefónica Renfe Contigo 912 320 320.\nNos despachos de billetes das estacións poderase realizar a anulación da tarxeta adquirida por calquera canle.\nAs tarxetas adquiridas en axencias de viaxes poderanse anular só por esta canle.\nPoderá adquirirse en renfe.com, nos despachos de billetes das estacións, na oficina de vendas de Ceuta, nas axencias de viaxes presenciais, por venda telefónica – Renfe Contigo 912 320 320, RenfeTicket e máquinas autovenda multiproduto.\nO prazo máximo para cancelar a formalización antes da hora prevista de saída do tren varía segundo a canle onde se realice a anulación:\nO cliente deberá presentar a tarxeta Plus 10-45 xunto coa formalización da reserva e os documentos xustificativos en vigor para a obtención dos descontos, e conservalos ata a finalización da viaxe. Igualmente, deberá presentar o documento que acredite a identidade do titular.\nTarxeta Plus 10 Estudiante\nPoderá realizarse nos despachos de billetes das estacións, na Oficina de Vendas de Ceuta, axencias de viaxes presenciais, Venda Telefónica – Renfe Contigo 912 320 320, RenfeTicket e máquinas autovenda multiproduto.\nO Abono Mensual Rexional permitirache obter Puntos Renfe e beneficiarte do resto de vantaxes das que xa gozan os membros do noso programa de fidelización.\nSe aínda non pertences ao noso programa de fidelización, dáte de alta e comeza a acumular puntos que poderás trocar tanto en Renfe como nos servizos que ofrecen as empresas asociadas ao programa (estancias en hoteis, alugueiro de vehículos, subscricións a revistas etc.).\nÉ un Abono unipersoal, personalizado e intransferible, mediante o cal o viaxeiro poderá realizar viaxes ilimitadas, de ida ou volta, de forma indistinta entre dúas estacións concretas, cunha redución do prezo sobre tarifa General/Base nos servizos Media Distancia Convencional autorizados, durante o período de validez e mes aboado.\nO Abono pódese utilizar todos os días durante un mes natural desde o primeiro e ata o último día do mes, ambos incluídos. A data de validez irá impresa no título de transporte.\nO abono só se poderá anular antes do inicio do seu período de validez, cunha dedución do 15 % sobre o seu prezo.\nO cliente deberá presentar o abono mensual rexional xunto coa formalización da reserva e os documentos xustificativos en vigor para a obtención dos descontos, e conservalos ata a finalización da viaxe. O persoal encargado tamén lle poderá requirir o documento que acredite a identidade do titular do abono.\nÉ un Abono unipersoal, personalizado e intransferible, mediante o cal o viaxeiro poderá realizar viaxes ilimitadas, de ida ou volta, de forma indistinta entre dúas estacións concretas, cunha redución do prezo sobre a tarifa a General/Base nos servizos Media Distancia Convencional autorizados, durante o período de validez e mes aboado, dirixido a facilitar o acceso ás universidades.\nO Abono pódese utilizar todos os días durante un mes natural desde o primeiro e ata o último día do mes, ambos incluídos. Ambas as dúas datas irán impresas no título de transporte.\nDirixido a alumnado, profesorado e persoal de:\nuniversidades de Castela - A Mancha (campus de Cidade Real, Albacete, Toledo e Cuenca).\nDirixido a alumnado:\nPoderase emitir nos despachos de billetes das estacións, logo de presentar as credenciais.\nPódese adquirir ata dez días antes da súa data de inicio de validez.\nO cliente deberá presentar o Abono Mensual Rexional Estudantes xunto coa formalización da reserva e os documentos xustificativos en vigor para a obtención dos descontos, e conservalos ata a finalización da viaxe. O persoal encargado tamén lle poderá requirir o documento que acredite a identidade do titular do abono.\nÉ unha tarxeta unipersoal ou pluripersoal, non personalizada e transferible, mediante a cal o viaxeiro poderá realizar 6 viaxes de forma indistinta entre dúas estacións concretas, cunha redución do prezo sobre tarifa Xeral/Base nos servizos Media Distancia Convencional, durante o período de validez, entre:\nMadrid Puerta de Atocha e Badaxoz – Cáceres – Mérida – Montijo – Plasencia, e viceversa\nEste título de transporte pode ser utilizado por máis dun viaxeiro simultaneamente, sempre que todos teñan a mesma orixe-destino e que se efectúen tantas validacións como viaxeiros se acollan a el.\nA tarxeta pódese utilizar todos os días ata completar as 6 viaxes durante un mes, a contar desde a data da súa adquisición, e é válida para un traxecto e tren determinados. As datas irán impresas no título de transporte.\nNon se admite o cambio da tarxeta.\nNos despachos de billetes das estacións poderase realizar a anulación da tarxeta.\nA formalización é obrigatoria para cada viaxe.\nO cliente deberá presentar a tarxeta 6 xunto coa formalización da reserva e os documentos xustificativos en vigor para a obtención dos descontos, e conservalos ata a finalización da viaxe. O persoal encargado tamén lle poderá requirir o documento que acredite a identidade do titular da tarxeta.\nContén datos persoais e fotografía do seu propietario impresos. Está destinada a cargar nela títulos de transporte temporais individualizados:\nAbono mensual rexional.\nAbono estudantes mensual e semestral.\nTítulos con descontos: Tarjeta Dorada, familia numerosa...\nTamén se pode utilizar para outros títulos de transporte como o billete sinxelo, ida e volta ou bonotren.\nNon poden cargarse dous títulos de transporte de forma simultánea, a non ser que se trate de dous títulos iguais multiviaxe coa mesma orixe-destino.\nPara poder adquirir a tarxeta personalizada deberá cubrirse o formulario de solicitude, que se obterá ben nos puntos de venda ou a través da web de Renfe, e entregalo nas estacións de Córdoba ou Campus de Rabanales, xunto cos seguintes documentos:\nDocumentación acreditativa do beneficiario dalgún desconto se tivese dereito.\nTarxeta non personalizada\nUtilízase como soporte dos títulos de transporte que non necesitan identificación persoal: sinxelo, ida e volta e bonotren.\nPoderase adquirir en despachos de billetes, máquinas autovenda ou a bordo do tren previo pago de 0,50 €.\nCasos excepcionais: Carga na tarxeta non personalizada\nPara viaxeiros con dereito a desconto en visita esporádica sen tempo de trámite de solicitude da TSC personalizada e debidamente acreditado ao persoal de despachos de billetes, poderán cargar na tarxeta non personalizada calquera dos seguintes títulos de transporte: billete sinxelo, ida e volta ou bonotren. Tarxeta válida para un período máximo de sete días consecutivos desde a súa adquisición.\nMáis información: Estación de Córdoba - Tfno.: 957 769 215\nCondicións de validez e caducidade do Pase Renfe Spain Pass\nPeríodo de validez: 6 meses.\nPeríodo de viaxe: 1 mes a partir da primeira formalización\nIndicado para lecer de residentes no estranxeiro\nCambio de prezo do pase\nSe durante o período de validez do Pase se modificase o seu importe, as viaxes non utilizadas serán válidas, sen cambio de prezo, ata a súa caducidade.\nRecuperación do pase\nEn caso de perda, roubo ou deterioración do pase, o cliente deberá acudir ao despacho de billetes ou a www.renfe.com para que se realice a súa reemisión (actualizada co consumo realizado).\nCaracterísticas do pase\nRenfe Spain Pass é persoal e intransferible. É necesario acreditar a identidade cun pasaporte. É xusto válido para persoas con residencia fóra de España.\nRenfe Spain Pass permíteche viaxar en trens autorizados (excluíndo prazas deitadas), en función do número de viaxes escollidas.\nRenfe Spain Pass é válido durante os 6 meses seguintes á data de compra e pode utilizarse durante 1 mes posterior á primeira formalización.\nÉ preciso mercar unha reserva gratuíta para viaxar. Para acceder ao tren debes levar obrigatoriamente o billete xunto co Renfe Spain Pass.\nAplicaranse gastos de anulación a partir das 24 horas seguintes á túa compra. Non admite reembolso tras realizar a primeira viaxe.\nEn caso de perda, deterioración ou roubo do seu Renfe Spain Pass, podes volver imprimir un duplicado..\n4 viaxes: 195€\n6 viaxes: 275€\n8 viaxes: 300€\n10 viaxes: 410€\n4 viaxes: 270€\n6 viaxes: 380€\n8 viaxes: 480€\n10 viaxes: 560€\n4 viaxes: 145€\n6 viaxes: 200€\n8 viaxes: 255€\n10 viaxes: 305€\n4 viaxes: 200€\n6 viaxes: 280€\n8 viaxes: 350€\nNenos (entre 4 e 13 anos feitos; os nenos menores de 4 anos viaxan gratis se non ocupan praza).\nAnulacións do pase\nO pase pódese anular durante as 24 horas seguintes á compra sen cargo adicional, obtendo un reembolso do 100 %.\nA partir das 24 horas, aplicarase un cargo do 15 % en concepto de gastos de anulación antes da primeira utilización.\nNon é posible obter ningún reembolso despois de realizar a primeira viaxe.\nSe se realiza a viaxe nunha clase inferior á especificada no pase, non terá dereito a ningunha compensación.\nOs billetes poden anularse sen cargo mediante solicitude en renfe.com, axencias de viaxe e estacións autorizadas.\nPódese anular un billete ata 15 minutos antes da saída do tren da estación de orixe.\nUnha vez anulado, restitúese o saldo anterior do pase.\nSubstitución dun pase\nEn caso de deterioración, perda ou roubo, pódese solicitar un duplicado sen cargo nos despachos de billetes das estacións autorizadas.\nNon é posible cambiar un pase por outro de diferente tipo/clase.\nNon é posible cambiar un pase por outro con diferente período/validez.\nOs portadores do pase teñen dereito a solicitar compensacións se existe atraso na hora de chegada prevista, falta de calidade ou calquera outra causa imputable a Renfe nas mesmas condicións que o resto das tarifas, dependendo do tipo de produto e tren.\nDescontos para maiores de 60\nTarxeta que poden adquirir os maiores de 60 anos, que dá dereito a obter descontos segundo as condicións establecidas. Deben achegar documentación DNI, NIE ou pasaporte.\nA tarxeta Dorada é nominativa e intransferible, ten un prezo para o cliente de 6 euros e debe ir acompañada do correspondente título de transporte.\nÉ válida para todos os días da semana durante un período dun ano a partir da data de emisión. As emitidas por entidades financeiras poderán ter un período de validez maior.\nOs descontos da tarxeta Dorada aplícanse sobre o prezo da tarifa xeral/base en todas as clases e prazas dos servizos AVE, Larga Distancia, Avant, Media Distancia, Cercanías e Feve.\nMartes, mércores, xoves e sábado: 40 % de desconto.\nVenres, domingo e luns: 25 % de desconto.\nDe luns a venres: 25 % de desconto.\nSábados e domingos: 40 % de desconto.\n40 % de desconto todos os días\n50 % de desconto.\nA tarxeta Dorada poderase adquirir nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta e axencias de viaxes presenciais.\nSegundo o tipo de servizo, os títulos de transporte asociados a este desconto pódense adquirir nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, renfe.com, axencias de viaxes presenciais e virtuais, venda telefónica, Renfe Tícket, máquinas de autovenda multiproduto, máquinas de autovenda de Cercanías e de Feve.\nCambios dos billetes\nSe o cliente desexa cambiar o billete para outro día, aboará unha cantidade adicional equivalente ao 10 % do importe do billete cambiado en concepto de gastos de cambio.\nNos trens de Media Distancia Convencional aboarase un mínimo de 1 € por billete.\nCando o cambio sexa a un billete de menor importe, da cantidade para reintegrar, unha vez deducidos os gastos de cambio, de habelos, descontarase un 15 %.\nO cambio do billete do titular implica o cambio do billete do acompañante.\nAnulacións dos billetes\nAdmítense as anulacións dos billetes cunha dedución do 15 % sobre o prezo do billete.\nA anulación do billete do titular implica a anulación do billete do acompañante, que pode ser anulado de forma independente.\nO cliente terá que aboar un 20 % do prezo do novo billete calculado sobre a tarifa xeral/base, se este viaxase en idéntica ou inferior clase á do billete orixinal.\nDeterioración, roubo ou extravío da tarxeta Dorada\nFacilitarase duplicado sempre que se emitise ou rexistrase nos despachos de billetes das estacións con sistema de venda con reserva, agás a cargada na TSC “Renfe&Tú” personalizada; nese caso deberá adquirirse outra TSC e incorporar sen custo a Tarjeta Dorada co seu propio prazo de validez. En Feve, as tarxetas Doradas deterioradas substitúense sen custo para o cliente.\nA Tarjeta Dorada é nominativa e intransferible, ten un prezo para o cliente de 6 euros e debe ir acompañada do correspondente título de transporte.\nPensionistas maiores de 18 anos da Seguridade Social española que estean en situación de incapacidade física ou psíquica permanente total, absoluta ou grande invalidez. Deben presentar:\nDocumento acreditativo da condición de pensionista nunha das devanditas situacións.\nPensionistas maiores de 18 anos das clases pasivas civís e retirados militares que estean en situación de incapacidade permanente para o servizo ou inutilidade. Deben presentar:\nCertificado, tarxeta de discapacidade ou documento acreditativo que expida o organismo autonómico ou estatal español que o lexitime.\nMartes, mércores, xoves e sábado: 40 % de desconto\nVenres, domingo e luns: 25 % de desconto\nFin de semana: 40 % de desconto.\nMedia Distancia Convencional: 40 % de desconto.\nCercanías: 40 % de desconto.\nFeve: 50 % de desconto\nO cliente deberá presentar o billete xunto cos documentos xustificativos en vigor para a obtención dos descontos e conservalos ata a finalización da viaxe. Igualmente, o documento que acredite a identidade do titular.\nÉ unha tarxeta unipersoal, nominativa e intransferible que lles ofrece aos seus titulares un desconto sobre a tarifa xeral/base en función da antelación da compra dos billetes e/ou dos trens utilizados. Este desconto non será acumulable a outros, agás o derivado de ser titular de familia numerosa e aqueloutros que especificamente así o indiquen nas súas condicións.\nPódena adquirir os mozos que teñan entre 14 e 25 anos no momento da súa compra ou renovación. O seu prezo é de 50 €.\nA validez da tarxeta é dun ano, que se contará desde a data da compra, e pode ser renovada por anos completos. Os billetes comprados cos descontos enumerados a continuación deberán ter unha data de viaxe comprendida dentro do período de validez da tarxeta.\nA tarxeta cómprase a través de www.renfe.com e, ao pagar o importe correspondente, recíbese un "número de cliente" que serve para identificarse e para acceder ás súas prestacións. Pode ser anulada sen gastos ata dúas horas despois da súa adquisición, sempre e cando non se utilizase.\nOs billetes deben adquirirse facilitando o "número de cliente" nos despachos de billetes das estacións, Oficina de Vendas de Ceuta, en www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais e virtuais, Venda Telefónica Renfe Contigo 912 320 320, RenfeTicket, máquinas autovenda multiproduto, máquinas autovenda de Cercanías e de Media Distancia.\nSe o cliente desexa cambiar o billete para outro día, aboará unha cantidade adicional equivalente ao 20 % do importe do billete cambiado en concepto de gastos de cambio. Nos trens de Media Distancia Convencional aboarase un mínimo de 1 € por billete.\nCando o cambio sexa a un billete de menor contía, da cantidade que se vaia reintegrar, unha vez deducidos os gastos de cambio, de habelos, descontarase un 15 %.\nAdmítense as anulacións de billetes, cunha dedución do 30 % sobre o prezo do billete.\nOs clientes que adquiran a tarxeta +Renfe Joven 50 serán dados de alta automaticamente no programa de fidelización +Renfe, co que se beneficiarán del.\nPoderán obter puntos +Renfe pola compra de billetes de tren ou pola contratación dos servizos das empresas asociadas ao programa. Os puntos acumulados poderanse trocar por novos billetes de tren, noites de hotel etc. e mesmo para a súa renovación.\nO cliente deberá presentar o billete xunto cos documentos xustificativos en vigor para a obtención dos descontos, incluída a tarxeta +Renfe Joven 50 en calquera dos seus soportes, e conservalos ata a finalización da viaxe. Igualmente, deberá presentar o documento que acredite a identidade do titular.\nOferta dirixida aos clientes que teñen entre 14 e 25 anos na data da viaxe para viaxar en trens AVE, Larga Distancia, Avant, Media Distancia Convencional e rexionais Feve cun 20 % de desconto sobre o prezo da tarifa General/Base en todos os trens, clases e prazas.\nPara obter o desconto, o mozo debe ser titular dun carné xove emitido por calquera das comunidades autónomas de España ou asociado a unha tarxeta bancaria emitida por entidades financeiras colaboradoras.\nIgualmente, son válidos o European Youth Card emitido nos países asociados a EYCA (European Youth Card Association), o carné internacional de estudante ISIC (International Student Identity Card) e o carné xove internacional IYTC (International Youth Global Card), así como o carné internacional de viaxes para mozos GO 25 (IYTC).\nOs billetes pódense adquirir nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais e virtuais, venda telefónica Renfe Contigo 91 232 03 20, Renfe Tícket.\nAdmítense as anulacións dos billetes, cunha dedución do 15 % sobre o prezo do billete.\nO cliente deberá presentar o billete xunto con todos os documentos xustificativos para a obtención dos descontos e conservalos ata a finalización da viaxe. Do mesmo xeito, o documento que acredite a identidade do titular do carné.\nDescontos para nenos\nEn AVE, Larga Distancia, Avant e Media Distancia Convencional\nNenos menores de 14 anos que ocupen praza\nDesconto do 40 % sobre a tarifa xeral/base. Este desconto é aplicable todos os días en todas as clases e trens.\nEn xeral, non será necesaria acreditación ningunha, aínda que durante a viaxe, cando existan dúbidas razoables sobre a idade do neno, poderáselle solicitar ao adulto que o acompaña un documento oficial que certifique a idade do menor.\nOs nenos menores de 4 anos viaxan de balde sen ocupar asento.\nNenos menores de 4 anos que non ocupen praza\nOs nenos menores de 4 anos que compartan praza cun pasaxeiro maior de 4 anos viaxarán gratis.\nBillete gratuíto para nenos menores de 4 anos.\nEn trens AVE, Larga Distancia e Avant, os nenos menores de 4 anos que, compartindo praza, viaxan gratuitamente,deberán dispoñer do correspondente “Billete gratuíto de neno”.\nIndependentemente da idade, no caso de nenos que compartan unha praza, os asentos, camas ou liteiras só poderán ser ocupados por un máximo de dúas persoas.\nA utilización de cama turista, compartindo cama ou non, só estará permitida na modalidade familiar, é dicir, cando todas as prazas da cabina vaian ser ocupadas por persoas do mesmo grupo.\nNas canles de venda solicitaráselle a documentación necesaria ao pasaxeiro que acompañe o menor e amosaranse os datos en ambos os dous billetes.\nO “billete gratuíto de neno” deberá presentarse no control de acceso, xunto co billete do acompañante.\nAdemais, os menores de 4 anos poderán viaxar ocupando unha praza adquirindo un billete con tarifa “Neno”.\nEsta tarifa é aplicable todos os días en todas as clases e trens.\nAta 2 nenos menores de seis anos que non participen dun billete de grupo poderán viaxar gratuitamente, sempre que non ocupen praza, agás en Rodalies onde os nenos pagan a partir dos 4 anos.\nNestes trens, as condicións de acceso e comercialización determínaas a Generalitat de Catalunya, polo tanto, as normas descritas nesta páxina non son aplicables a estes.\nOs billetes con tarifa infantil admiten cambios sen custo algún. Se queres cancelar o billete, podes facelo cunha dedución do 15% sobre o seu prezo. Ademais, permiten a selección de asentos.\nDescontos para familias numerosas\nEsta tarifa facilítalles aos membros das familias consideradas numerosas, que dispoñan do correspondente título acreditativo -outorgado polas diferentes comunidades autónomas-, a posibilidade de viaxar con importantes descontos segundo a categoría, en todos os trens no seu percorrido nacional AVE, Larga Distancia, Avant, Media Distancia Convencional, Cercanías e Feve, en todas as prazas e clases.\nPara obter o desconto, o cliente deberá presentar o título oficial de familia numerosa (libro, carné etc.), ou documento que acredite fidedignamente esa condición e a categoría na que esta se clasifica, ou ben fotocopia compulsada desta. Tamén poderán presentar os títulos caducados que estean acompañados dunha solicitude de renovación debidamente cuberta.\nO desconto efectuarase unicamente no momento da compra dos billetes, aplicándose un:\n20 % para os integrantes de familia numerosa de categoría xeral.\n50 % para os integrantes de familia numerosa de categoría especial.\nEstes descontos son acumulables a calquera outro, agás naqueles produtos/servizos/ofertas que especificamente así o indiquen nas súas condicións comerciais.\nOs títulos de familia numerosa emitidos pola Generalitat de Catalunya para familias monoparentais só serán aceptados como tales nos trens de Rodalies, cuxa administración é competencia da Generalitat de Catalunya, quen determina as súas condicións de comercialización.\nOs billetes poderanse adquirir en puntos de venda nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais, venda telefónica Renfe Contigo 912 320 320, Renfe Ticket e máquinas autovenda multiproduto.\nPoderanse efectuar cambios e anulacións se as tarifas aplicadas no billete adquirido así o admiten.\nO cliente deberá presentar o billete xunto con todos os documentos xustificativos para a obtención dos descontos aplicados e o título de familia numerosa, e conservalos ata a finalización da viaxe. Tamén se lle poderá requirir o documento que acredite a identidade do viaxeiro.\nOferta dirixida a grupos compostos por un mínimo de 10 persoas que realicen viaxe de ida ou de ida e volta, viaxando no mesmo tren, data e clase, coa mesma estación de orixe e destino. Poderán viaxar menos persoas aboando o equivalente a 10 viaxeiros.\nDescontos realizados sobre a tarifa xeral/base.\nEn AVE e Larga Distancia (1) os grupos de 10 a 25 clientes:\nIda e volta: 30%.\nEn Avant os grupos de 10 a 25 clientes: 15%.\nEn Cercanías e Feve os grupos de 10 a 25 clientes:\nIda e regreso: 40%.\nOs grupos de 10 ou máis clientes: 20%.\nOs grupos de 10 ou máis clientes pertencentes a centros de ensino, asociacións e organizacións culturais: 40%.\nEn AVE, Larga Distancia, Avant e Media Distancia Convencional, para os grupos superiores a 25 clientes solicitarase cun mínimo de 10 días antes da data da viaxe no correo do Departamento de Grupos. Teléfono de información a grupos: 91 919 15 65 (L-V, agás festivos, de 9:00 h a 21:00 h).\n(1) Podes consultar e solicitar os menús para grupos a través de www.b2in.es.\nEn AVE e Larga Distancia, poderán viaxar de forma gratuíta ata un máximo de 4 nenos menores de 4 anos sen ocupar praza por cada grupo de 25 viaxeiros.\nEn Cercanías e Feve, os compoñentes dos grupos ata 12 anos sen facer: 50%.\nOs compoñentes do grupo menores de 4 ano, poderán viaxar de forma gratuíta.\nOs grupos de 10 ou máis (nenos ata 14 anos sen facer): 40%.\nOs grupos de 10 ou máis (nenos ata 14 anos sen facer) pertencentes a centros de ensino, asociacións e organizacións culturais: 50%.\nGrupos escolares en Cercanías e Feve\nOs grupos escolares que se acrediten como tal terán dereito a un billete de balde para un profesor por cada dez viaxeiros de pagamento. A viaxe de regreso débese realizar antes dos 30 días.\nEstes descontos non serán acumulables a outros nin tampouco ao derivado de ser titular de familia numerosa.\nMadrid: A través da solicitude en liña.\nMurcia/Alacante: A través da solicitude en liña.\nValencia: A través da solicitude en liña.\nAnticipación da compra\nPara os grupos de 10 a 25 clientes, as condicións de anticipación de compra serán as establecidas por cada canle de venda. En cambio, as solicitudes de viaxe dos grupos superiores a 25 persoas determinaranse en cada caso.\nPara trens trens AVE, Larga Distancia, Avant e Media Distancia Convencional, poderanse adquirir nos despachos de billetes das estacións que dispoñan de venda electrónica, Oficina de Vendas de Ceuta, Axencias de viaxes presenciais e Venda Telefónica (1).\nPara trens Cercanías e Feve, nas estacións que dispoñan de despachos de billetes ou máquinas de autovenda.\n(1) Só grupos de 10 a 25 persoas.\nUnha vez emitido o billete, non se admiten cambios.\nSoamente se admite a anulación da totalidade das prazas, cos seguintes gastos:\nEn AVE e Larga Distancia\nCon máis de 48 horas: 15 % de dedución.\nCon menos de 48 horas: 75 % de dedución.\nAvant e Media Distancia Convencional: 15 % de dedución.\nCercanías e Feve: 15 % de dedución.\nA anulación deberá realizarse na estación de orixe e nas 2 horas posteriores á súa adquisición.\nNo caso de alugueiro da totalidade dun tren para unha data e orixe-destino concreto, estableceranse condicións de contratación, antelación da reserva e descontos, en función de cada solicitude.\nTrens Renfe-Sncf en cooperación (1)\nPrezos especiais dirixidos a grupos mínimo de 10 persoas, con descontos dun 20 % adicional para mozos menores de 26 anos.\nPódese realizar a solicitude ata cun ano de antelación, sen gastos de cancelación ou cambio ata a data de emisión do billete.\nInformación e reservas: Departamento de grupos.\nDescontos para congresos e eventos\nA «Autorización de desconto», por norma xeral, será válida dous días antes da inauguración e ata dous días despois da clausura do Congreso e Feira.\nEsta autorización estará publicada con acceso restrinxido unicamente para os participantes inscritos e seralles distribuída en formato pdf pola organización do congreso ou feira a través dos seus medios dispoñibles, necesariamente de forma individualizada por asistente e controlada baixo inscrición nesta. O incumprimento desta condición será motivo de anulación do desconto.\nEn circunstancias especiais e debido ao incumprimento dalgún ou varios aspectos por parte do organizador, Renfe reserva para si o dereito a suspender de forma total ou parcial a aplicación das condicións comerciais, independentemente do momento en que se atope a negociación entre ambas as dúas partes.\nPoderase adquirir nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais e venda telefónica Renfe Contigo 912 320 320.\nO cliente deberá presentar o billete xunto coa «Autorización de desconto» impresa ou PDF no móbil (imprescindible que esta sexa individualizada por viaxeiro) e, de ser o caso, os documentos xustificativos para a obtención do desconto de familia numerosa e conservalos ata a finalización da viaxe.\nO transporte en trens AVE, Larga Distancia, Avant, Media Distancia Convencional, Cercanías e Feve limitarase a pequenos animais de compaña, entendendo como tales, cans, gatos, furóns e aves non de curral.\nSerán tolerados para o seu transporte, se non se opón o resto de clientes nin producen molestias a estes e estarán sempre baixo control dos seus donos en todas as fases da viaxe. En caso contrario, o persoal de a bordo buscará a alternativa máis favorable para poder continuar a viaxe noutro lugar do tren e, se non fose posible, ofreceráselle ao cliente a posibilidade de viaxar noutro tren ou o reintegro do seu billete.\nO animal deberá cumprir as condicións hixiénico-sanitarias e de seguridade, e dispoñer da documentación consonte a lexislación vixente.\nNalgúns casos, poderase limitar o transporte de animais de compaña.\nOs cans guía e de asistencia poderán viaxar gratuitamente acompañando os seus donos, debidamente identificados.\nOs adestradores e axentes de socialización teñen os mesmos dereitos de acceso ca os usuarios de cans guía e de asistencia cando vaian acompañados destes durante o seu adestramento. Igualmente, deberán ir debidamente identificados.\nAdmitirase como máximo un só animal por viaxeiro. Durante a viaxe deberá situarse nun lugar discreto aos pés do dono, de tal xeito que interfira o menos posible co resto dos clientes. Deben estar suxeitos permanentemente polos seus portadores.\nServizos AVE, Larga Distancia, Avant e Media Distancia Convencional\nAdmitiranse animais cuxo peso máximo non exceda de 10 kg, sempre dentro dunha gaiola, caixa de transporte ou outro tipo de contedor pechado cuxas medidas sexan de 60x35x35 cm con dispositivo para conter e eliminar os residuos.\nEn prazas deitadas só será posible en cabina completa.\nPara clientes con billete combinado Tren + Autobús, non se admite o transporte de animais de compañía.\nOs animais viaxarán cun billete sen ocupar praza.\nEn AVE e Larga Distancia, o transporte de animais de compañía é gratuíto en clase preferente, cama preferente ou gran clase e asento gran confort. Para o resto de clases, aboarase un 25 % do prezo da clase turista e turista+.\nEn Avant e Media Distancia Convencional, o billete será dun 25 % do prezo da clase turista.\nPara clientes con billete integrado, débense adquirir a bordo do tren os billetes de animais de compañía.\nServizos Cercanías e Feve\nOs cans e furóns, se non son transportados en gaiolas, deberán viaxar provistos de bozo e cadea ou correa non extensible cunha lonxitude non superior a 1,5 m e deberán estar suxeitos permanentemente polos seus portadores.\nOs animais viaxarán sen billete e sen ocupar praza.\nPódese adquirir nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com e axencias de viaxes presenciais.\nAdmítese nas mesmas condicións ca o billete do viaxeiro que o acompaña.\nAdmítese a anulación cuns gastos do 15 % do prezo do billete que se vai devolver.\nO cliente deberá presentar os billetes nos casos sinalados e a documentación correspondente do animal de compañía e conservalos ata a finalización da viaxe.\nMenores que viaxan sós\nViaxe de menores sen acompañamento\nRenfe ofrécelles a posibilidade aos clientes de idades comprendidas entre os 6 e os 13 anos (ambas as dúas inclusive) de realizar a viaxe sós, sen a compañía dun adulto, supervisados polo persoal de a bordo durante todas as fases do transporte de orixe a destino. Non se prestará este servizo a aquelas persoas que necesiten unha atención personalizada.\nO servizo de menores sen acompañante préstase en clase preferente na maioría dos servizos AVE e Larga Distancia. Non se admitirán máis de 4 prazas por tren.\nO traxecto debe realizarse nun mesmo tren desde a orixe ata o destino do menor, cuxa hora máxima de chegada debe ser ás 22:00 horas.\nEste servizo solicitarase ao adquirir o billete nos despachos de billetes das estacións, venda telefónica, oficina de venda de Ceuta e axencias de viaxe presenciais, cunha antelación mínima de 48 horas antes da hora de saída do tren. O billete específico para o menor deberá ser comprado (tarifa neno cun 40 % de desconto sobre tarifa xeral) por un adulto responsable deste.\nAntes de expender o billete, o vendedor preguntaralle ao solicitante se desexa o menú especial infantil ou o ordinario. En todo caso, se o cliente o solicita, será informado das distintas opcións de menús especiais existentes. Se o menor tivese unha alerxia non recollida entre as opcións presentadas, non se lle subministrará nada, agás auga.\nOs menores non poderán adquirir produtos a bordo sen autorización expresa.\nAdmítese o cambio do billete sempre que o novo tren cumpra as condicións establecidas para este servizo.\nO menor e o adulto que o acompaña presentaranse 30 minutos antes da saída do tren no Centro de Servizos de Renfe ou Oficina de Atención ao Cliente de Renfe.\nO menor será levado ao asento do tren e será atendido durante a viaxe; o persoal de a bordo comprobará regularmente que se atopa na súa praza e estará especialmente pendente nas paradas do tren nas estacións intermedias.\nO neno deberá ser recollido no seu destino exclusivamente pola persoa indicada no documento e logo da súa acreditación ao responsable de Renfe, mediante a presentación de documentos orixinais do DNI, pasaporte ou carné de conducir.\nA relación das estacións onde se presta este servizo é a seguinte:\nAlbacete Los Llanos (agás ALTARIA Madrid/Murcia/Cartaxena e ALVIA Madrid Puerta de Atocha-Murcia del Carmen).\nBarcelona Sants (agás AVE Barcelona-Granada, ALVIA Barcelona-Vigo/A Coruña; ALVIA Barcelona-Bilbao/Irún; ALVIA Barcelona-Xixón e ALVIA Barcelona-Pamplona).\nBilbao-Abando (agás ALVIA Bilbao-Barcelona).\nCamp de Tarragona (agás AVE Barcelona-Granada, ALVIA Barcelona-Vigo/A Coruña; ALVIA Barcelona-Bilbao/Irún; ALVIA Barcelona-Xixón e ALVIA Barcelona-Pamplona).\nCórdoba (agás AVE Barcelona-Granada).\nXixón (agás ALVIA Barcelona-Xixón).\nGranada (agás AVE Barcelona-Granada).\nLeón (só no produto AVE).\nLleida–Pirineus (agás AVE Barcelona-Granada, ALVIA Barcelona-Vigo/A Coruña; ALVIA Barcelona-Bilbao/Irún; ALVIA Barcelona-Xixón e ALVIA Barcelona-Pamplona).\nMadrid–Chamartín (agás ALTARIA Madrid-Murcia/Cartagena; ALVIA Madrid-Irún/Hendaya e trens ALVIA da relación Madrid-Galicia).\nMadrid–Puerta de Atocha (agás ALVIA Madrid Puerta de Atocha-Murcia del Carmen). Non inclúe Madrid–Atocha Cercanías.\nPamplona (agás ALVIA Barcelona-Vigo/A Coruña; ALVIA Barcelona-Bilbao/Irún; ALVIA Barcelona-Xixón e ALVIA Barcelona-Pamplona).\nZaragoza–Delicias (agás AVE Barcelona-Granada, ALVIA Barcelona-Vigo/A Coruña; ALVIA Barcelona-Bilbao/Irún; ALVIA Barcelona-Xixón e ALVIA Barcelona-Pamplona).\nAs relacións mencionadas nas excepcións refírense a ambos os sentidos da viaxe.\nCondicións de uso e suplementos\nO pase Interrail presentarase xunto cun documento de identidade con fotografía a calquera axente autorizado que o solicite; se non se cumpre este requisito, o viaxeiro considerarase «carente de billete».\nO Interrail é válido para a clase indicada no pase. Cun pase de 2.ª clase pódese viaxar en 1.ª clase pagando a diferenza de prezo a tarifa completa.\nOs titulares de pases flexibles deben indicar obrigatoriamente a data da viaxe antes de iniciar o traxecto no cadro correspondente; debe estar escrito cun bolígrafo de tinta indeleble negra ou azul, na forma (dd/mm); por exemplo, 7 de maio = 07/05.\nA viaxe é válida desde as 0:00 horas do día elixido. Se comeza o traxecto nun tren nocturno directo cuxa saída sexa despois das 19:00 horas e a chegada despois das 16:00 horas, só se deberá indicar a data do día de saída. Cando se use un barco incluído no Pase, seguirase o mesmo procedemento.\nNon se pode usar ningún pase antes das 0:00 h do primeiro día de validez; o dereito a viaxar caduca ás 24:00 h do último día de validez.\nO pase presentarase grampado nunha cuberta, na que se describen os puntos principais das condicións de uso xunto cun formulario para o rexistro dos datos do titular dun Global Pass e un Diario de Viaxe que debe cubrirse obrigatoriamente coa información relacionada cos traxectos realizados para a verificación do persoal de control. Unha vez esgotadas as viaxes, o cliente está obrigado a enviar o pase sen cargo ao enderezo indicado na cuberta para coñecer o seu uso detallado. Posteriormente, o cliente poderá recuperar o pase, se o solicita, recibindo ademais no seu domicilio un agasallo de Interrail.\nEn caso de viaxar cun pase coa data modificada, amosar unha fotocopia en lugar do orixinal, ser usado por unha persoa distinta ou viaxar fóra do período de validez considerarase fraude.\nNos trens ou traxectos marítimos que así o esixan, deberá adquirirse a reserva de asento, suplemento de praza deitada, uso de cabina nas compañías navieiras, taxa portuaria, etc., para iso será imprescindible a presentación do pase que sexa válido na data de viaxe solicitada.\nNon se pode emitir ningún duplicado dun pase, incluso no caso da súa deterioración, roubo ou perda.\nCondicións de emisión\nExisten unha serie de criterios obrigatorios no momento da compra.\nPara realizar a anulación, cómpre seguir unha serie de pasos.\nPódense distinguir varios supostos.\nBillete unipersoal, non personalizado e transferible, válido para unha única viaxe entre a estación de orixe e a zona tarifaria que figure no billete. O seu prezo é a tarifa Xeral/Base.\nEn Cercanías, a viaxe deberá iniciarse durante as dúas horas seguintes á súa expedición.\nAo billete poderánselle aplicar os descontos derivados de ser titular de familia numerosa e aqueloutros que especificamente así o indiquen nas súas condicións.\nOs billetes poderanse mercar nos despachos de billetes das estacións e máquinas autovenda de Cercanías.\nNon se admite o cambio de billetes.\nAdmítense as anulacións de billetes unicamente no momento da compra. Esta operación non xerará ningún custo para o cliente.\nValidación do billete\nAntes de comezar a viaxe, debes validalo obrigatoriamente de forma mecanizada nos equipos destinados para ese fin nas estacións; de non estaren dispoñibles, será o persoal encargado da intervención quen a efectúe.\nO cliente deberá presentar o billete xunto cos documentos xustificativos para a obtención dos descontos e conservalos ata a finalización da viaxe. O persoal encargado tamén lle poderá requirir o documento que acredite a identidade do titular do billete.\nIda e regreso:\nBillete de ida e regreso\nTodos os núcleos dispoñen de billetes de ida e regreso.\nDestinado a clientes que realicen 2 viaxes entre a estación de orixe e a zona tarifaria que figure no billete, o regreso non ten que ser necesariamente en sentido inverso á viaxe de ida.\nEn Cercanías, a primeira viaxe do billete deberá efectuarse durante as dúas horas seguintes á súa emisión e a segunda viaxe antes da finalización do servizo regular do mesmo día da compra.\nEstes billetes emitiranse exclusivamente para os días e relacións nos que non son válidos os billetes de ida e volta.\n* Núcleos con tarifa de ida e volta dispoñible: San Sebastián e Sevilla\nNúcleo de Cercanías de Madrid: a viaxe de regreso poderase realizar ao longo do día seguinte ao da súa emisión.\nNo núcleo de Asturias, cun título de ida e regreso, adquirido o venres ou véspera de festivo, o regreso pódese efectuar ao longo do día seguinte\nAo billete poderánselle aplicar os descontos derivados de ser titular de familia numerosa.\nO prezo equivale ao de dous billetes simples e a viaxe de regreso poderá realizarse dentro das zonas de validez do título de transporte, non sendo necesario que sexa no sentido inverso da ida.\nA ida debe realizarse dentro das dúas horas seguintes á da a súa adquisición, mentres que a viaxe de volta pode realizarse ao longo do día seguinte ao da súa emisión.\nCancelación do billete\nAntes de comezar a viaxe, debe realizarse obrigatoriamente a cancelación mecanizada nos equipos destinados para ese fin nas estacións; de non estaren dispoñibles, será o persoal encargado da intervención quen a efectúe.\nBilletes de Ida e volta\nBillete unipersoal, non personalizado e transferible, dirixido a clientes que realicen unha viaxe de ida e volta no mesmo día, mantendo as mesmas estacións ou zonas de orixe e destino.\nA viaxe de ida poderá iniciarse durante as dúas horas seguintes á expedición do billete e a viaxe de volta ata a finalización do servizo regular o día da súa emisión, de luns a venres, excluídos os festivos.\nTarifa dispoñible unicamente para os núcleos de San Sebastián e Sevilla.\nAbono unipersoal, personalizado e intransferible para realizar dúas viaxes diarias, unha de ida e outra de volta, durante o período de validez e entre o traxecto zonal ou estacións de orixe e destino abonado.\nA utilización do Abono Mensual Limitado é todos os días desde o día n (data de inicio de validez) ata o día n-1 do mes seguinte. Ambas as dúas datas irán impresas no Abono Mensual Limitado.\nPoderanse adquirir nos despachos de billetes das estacións e máquinas autovenda de Cercanías.\nO abono só se poderá anular sempre antes do inicio do seu período de utilización. Esta operación non xerará ningún custo para o cliente.\nValidación do Abono Mensual Limitado\nAntes de iniciar a viaxe deberá validarse obrigatoriamente de forma mecanizada nos equipos destinados para ese fin nas estacións; de non estaren dispoñibles, será o persoal encargado da intervención quen a efectúe. Unha vez validado, non se poderá anular.\nA primeira viaxe do abono deberá realizarse durante as dúas horas seguintes á súa validación e a segunda viaxe ata a finalización do servizo regular do mesmo día da súa validación.\nO cliente deberá presentar o Abono Mensual Limitado xunto cos documentos xustificativos para a obtención dos descontos e conservalos ata a finalización da viaxe. O persoal encargado tamén lle poderá requirir o documento que acredite a identidade do titular do abono.\nAbono unipersoal, personalizado e intransferible para realizar viaxes ilimitadas durante o período de validez e entre o traxecto zonal ou as estacións de orixe e destino abonado.\nA utilización do Abono Mensual Ilimitado é todos os días desde o día n (data de inicio de validez) ata o día n-1 do mes seguinte. Ambas as dúas datas irán impresas no Abono Mensual Ilimitado.\nPódense adquirir ata dez días antes da súa data de inicio de validez.\nA Abono Mensual Ilimitado só se poderá anular sen custo, antes do inicio do seu período de utilización.\nValidación do Abono Mensual Ilimitado\nO cliente deberá presentar o Abono Mensual Ilimitado xunto cos documentos xustificativos para a obtención dos descontos e conservalos ata a finalización da viaxe. O persoal encargado tamén lle poderá requirir o documento que acredite a identidade do titular do abono.\n*Non dispoñible para o núcleo de Madrid.\nAbono unipersoal, personalizado e intransferible, polo que só pode ser utilizado polo titular do carné de estudante do centro para realizar viaxes ilimitadas durante o período de validez e entre o traxecto zonal ou estacións de orixe e destino abonado.\nVálido todos os días durante un trimestre natural en período lectivo, agás o correspondente ao terceiro trimestre, que será válido ata o 15 de xullo. Non terá validez do 16 de xullo ao 30 de setembro. Ambas as dúas datas irán impresas no Abono Estudo.\nEstes prezos non serán acumulables a outros descontos, agás o derivado de ser titular de familia numerosa e aqueloutros que especificamente así se indiquen nas súas condicións.\nPoderanse emitir nos despachos de billetes das estacións.\nPódese adquirir ata 15 días antes da súa data de inicio de validez.\nValidación do Abono Estudo\nO cliente deberá presentar o Abono Estudo xunto cos documentos xustificativos para a obtención dos descontos e conservalos ata a finalización da viaxe. O persoal encargado tamén lle poderá requirir o documento que acredite a identidade do titular do abono.\nPara estudantes matriculados nas universidades da comunidade de Madrid e, no caso da Universidade Rey Juan Carlos, Carlos III de Madrid e da Universidade Autónoma de Cantoblanco, tamén para persoal laboral.\nO estudante e/ou persoal laboral deberá posuír un carné que o acredite como membro da Universidad de Alcalá de Henares, da Autónoma de Cantoblanco, da Universidad Carlos III de Madrid, Universidad Rey Juan Carlos e estudantes de Erasmus.\nO carné universitario permite adquirir o Cupón Trimestral (válido para trimestres naturais), co que se poderá viaxar sen límite de desprazamentos polo traxecto solicitado.\nViaxes ilimitadas todos os días, incluídos sábados, domingos e festivos; durante o seu período de validez.\nVálido para calquera percorrido dentro do núcleo de Madrid, sempre que a orixe ou destino sexa: Alcalá de Henares, Universidad de Cantoblanco, Móstoles, Móstoles-El Soto, Alcorcón, Vicálvaro, Fuenlabrada, Leganés, Las Margaritas Universidad, Villalba ou La Navata.\nVálido para trimestres naturais\nZona verde : Establécese un prezo único desde calquera zona da rede de Cercanías coa C-9, de 8,70 € por traxecto no billete simple e de 17,40 € na ida e regreso.\n(*) Nos traxectos entre a liña C-9 Cercedilla-Cotos (Zona verde) e as demais liñas do núcleo de Cercanías de Madrid, incluídos os traxectos interiores da Liña C-9, os prezos definidos polo sistema xeral de tarificación por zonas rexerán só para o Abono mensual ata un máximo de 7 zonas.\nBono unipersoal ou pluripersoal, non personalizado e transferible para realizar dez viaxes de ida e volta indistintamente, durante o período de validez e entre o traxecto zonal ou as estacións de orixe e destino abonado.\nEste título de transporte pode ser utilizado por máis dun viaxeiro simultaneamente, sempre que todos teñan a mesma orixe-destino e se efectúen tantas validacións coma viaxeiros se acollan a el (se o Bonotren está cargado nunha tarxeta sen contacto (TSC) Renfe & Tú sempre deberá viaxar o titular).\nA utilización do Bonotren é por todos os días durante un mes, desde o día n (data de inicio de validez) ata o día n-1 do mes seguinte. Ambas as dúas datas irán impresas no Bonotren.\nEstes prezos non serán acumulables a outros descontos, a excepción do derivado de ser titular de familia numerosa e sempre que estea incluído nunha tarxeta de contacto (TSC) Renfe & Tú. Cada membro da mesma familia deberá demostrar a súa identidade. Si se aplicarán aqueloutros que especificamente así o indiquen nas súas condicións.\nNon se admite o cambio do Bonotren.\nO Bonotren só se poderá anular sempre antes do inicio do seu período de utilización. Esta operación non xerará ningún custo para o cliente.\nValidación do Bonotren\nAntes de iniciar a viaxe deberá validarse obrigatoriamente de forma mecanizada nos equipos destinados para ese fin nas estacións; de non estaren dispoñibles, será o persoal encargado da intervención quen a efectúe. Unha vez validado, non se poderá anular e soamente será válido para realizar a viaxe durante as 2 horas seguintes.\nO cliente deberá presentar o Bonotren xunto cos documentos xustificativos para a obtención dos descontos e conservalos ata a finalización da viaxe. O persoal encargado tamén lle poderá requirir o documento que acredite a identidade do titular do bono.\nPoden dispoñer desta tarxeta os maiores de 60 anos, os pensionistas maiores de 18 anos, en situación de incapacidade física ou psíquica permanente total, absoluta ou de grande invalidez formalmente declarada, así como as persoas cunha discapacidade igual ou superior ao 33 %.\nCoa Tarjeta Dorada benefícianse dunha redución do 40 por cento no prezo dun billete simple ou de ida e regreso.\nA redución é calquera día da semana e nos trens de servizo regular.\nAs persoas cunha discapacidade igual ou superior ao 65 % poden ser acompañadas por outra que terá as mesmas condicións económicas de viaxe ca o titular. .\nÉ de carácter anual.\nPódese mercar en estacións, oficinas de venda e axencias de viaxes por un importe de 6,00 €.\nExiste a posibilidade de adquirir a Tarjeta Dorada asociada ás tarxetas de crédito e de débito emitidas por algunhas entidades bancarias.\nOs billetes deben adquirirse facilitando o «número de cliente» nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, en www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais e virtuais, venda telefónica Renfe Contigo 912 320 320, RenfeTicket, máquinas autovenda multiproduto, máquinas autovenda de Cercanías e de Media Distancia.\nSe o cliente desexa cambiar o billete para outro día, aboará unha cantidade adicional equivalente ao 20 % do importe do billete cambiado en concepto de gastos de cambio.\nAdmítense as anulacións dos billetes, cunha dedución do 30 % sobre o prezo do billete.\nOs billetes poderanse adquirir en puntos de venda nos despachos de billetes das estacións, oficina de vendas de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxes presenciais, venda telefónica Renfe Contigo 912 320 320, RenfeTicket e máquinas autovenda multiproduto.\nOs nenos menores de seis anos que non participen nun billete de grupo poderán viaxar de balde, sempre que non ocupen praza sentada e viaxen acompañados dun adulto (máximo de dous menores por adulto).\nO grupo debe estar formado por 10 persoas ou máis.\nTodos teñen que viaxar no mesmo tren e data\nCoa mesma orixe e destino\nNenos ata 11 anos cumpridos: 50% desconto.\nAdultos con idades comprendidas de 12 anos en adiante:\nUn traxecto: 30 % de desconto.\nViaxe de ida/regreso: 40 % de desconto.\nA elección da tarifa de Grupo implicará o pagamento de todos os integrantes independentemente da súa idade.\nCercanías: Tarjeta +Renfe&Tú\nTarjeta +Renfe&Tú en Asturias\nA tarxeta sen contacto +Renfe & Tú do Núcleo de Cercanías de Asturias permíteche reducir tempos de espera para acceder ou saír das plataformas, ao proporcionarche unha maior velocidade de validación.\nÉ un soporte de títulos de transporte con aspecto similar ao dunha tarxeta de crédito, que no canto dunha banda magnética contén un chip, polo que abonda con achegar a tarxeta ao lector dos controis de acceso, a menos de dez centímetros, para que se abran as portas.\nExisten dous tipos de tarxetas: Personalizada e Non personalizada.\nAmbas as dúas son reutilizables e recargables. Permiten a consulta de toda a información almacenada e non teñen caducidade como soporte.\nOs despachos de billetes e as máquinas autovenda están habilitados para as recargas, debendo validarse as viaxes que se vaian realizar antes do seu inicio nos controis de acceso, canceladoras ou a bordo do tren.\nAbono Mensual e Abono Mensual Limitado.\nTamén se pode utilizar para outros produtos como o Bonotren, o billete simple, e o de ida e regreso.\nPara poder adquirir a tarxeta personalizada deberá cubrirse o formulario de solicitude, que se obterá ben nos puntos de venda ou a través da web de Renfe, e entregarse nas estacións de Cercanías con persoal, xunto cos seguintes documentos:\nDocumentación acreditativa do beneficiario dalgún desconto, se fose o caso.\nO custo da tarxeta será de 2 €.\nUtilízase como soporte dos títulos de transporte que non necesitan identificación persoal: simple, ida e regreso e Bonotren.\nPoderase adquirir en despachos de billetes, máquinas autovenda ou a bordo do tren.\nO prezo será de 0,50 €.\nCasos excepcionais: Carga en tarxeta non personalizada.\nPara viaxeiros con dereito a desconto en visita esporádica sen tempo de trámite de solicitude da TSC personalizada e debidamente acreditado ao persoal de despachos de billetes, poderán cargar na tarxeta non personalizada calquera dos seguintes títulos de transporte: billete simple, ida e regreso ou Bonotren. Tarxeta válida para un período máximo de sete días consecutivos desde a súa adquisición.\nMáis información: en estacións do núcleo, persoal de intervención en ruta e no teléfono 985 981 441.\nTarjeta +Renfe&Tú en Bilbao\nA tarxeta sen contacto +Renfe & Tú do Núcleo de Cercanías de Bilbao permíteche reducir tempos de espera para acceder ou saír das plataformas, ao proporcionar unha maior velocidade de validación. É un soporte de títulos de transporte con aspecto similar ao dunha tarxeta de crédito, que no canto dunha banda magnética contén un chip, polo que abonda con achegar a tarxeta ao lector dos controis de acceso, a menos de dez centímetros, para que se abran as portas.\nOs despachos de billetes e as máquinas autovenda están habilitadas para as recargas, e as viaxes que se van realizar deben validarse antes do seu inicio nos controis de acceso ou canceladoras.\nAbono mensual e abono mensual ilimitado.\nTamén se pode utilizar para outros produtos como o billete simple e o de ida e regreso.\nPódese mercar de xeito presencial na Oficina de Atención ao Cliente situada na estación Bilbao Abando - Indalecio Prieto, xunto cos seguintes documentos:\nAo adquirila por primeira vez, o viaxeiro recibirá dúas viaxes gratuítas para usar nun prazo de 30 días.\nCasos excepcionais: Carga en tarxeta non personalizada\nMáis información: en estacións do núcleo, persoal de intervención en ruta e no teléfono 944 879 492.\nTarjeta +Renfe&Tú en Cádiz\nA tarxeta sen contacto +Renfe & Tú do Núcleo de Cercanías de Cádiz permite reducir tempos de espera para acceder ou saír das plataformas, ao proporcionar unha maior velocidade de validación.\nPara viaxeiros con dereito a desconto en visita esporádica sen tempo de trámite de solicitude da TSC personalizada e debidamente acreditado ao persoal de despachos de billetes, poderán cargar na tarxeta non personalizada calquera dos seguintes títulos de transporte: billete simple, ida e regreso ou Bonotren. Tarxeta válida para un período máximo de sete días consecutivos desde a súa adquisición. O desconto non é aplicable nas máquinas autovenda de Cercanías.\nMáis información: en estacións do núcleo, persoal de intervención en ruta e no teléfono 856 170 290.\nTarjeta +Renfe&Tú en Madrid\nPara viaxar nos servizos de Cercanías cómpre contar coa tarxeta sen contacto +Renfe & Tú, xa que non se emiten billetes con banda magnética.\nExisten dous tipos de tarxeta sen contacto:\nCon esta tarxeta tipo plástico poderás cargar todos os billetes e abonos de Cercanías. Para solicitala podes dirixirte ao despacho de billetes da estación ou cubrir o formulario na seguinte ligazón:\nPara cargar calquera título de transporte debes dirixirte aos despachos de billetes ou máquinas autovenda.\nDocumentos que se deben achegar:\nDocumentación acreditativa do beneficiario dalgún desconto, se tiver dereito.\nO custo é de 2 euros.\npódela adquirir nos despachos de billetes de Cercanías e nas máquinas autovenda. Admite cargar e recargar o billete Simple, Ida e regreso e o Bonotren.\nO custo é de 0,50 €.\nEn todos os casos, debe validarse cada viaxe nos controis de acceso ou máquinas validadoras.\nO billete magnético unicamente seguirá existindo para o CombinadoCercanías, título de transporte incluído nos billetes dos viaxeiros dos servizos AVE e Larga\nTarjeta +Renfe&Tú en Málaga\nA tarxeta sen contacto +Renfe & Tú do Núcleo de Cercanías de Málaga permíteche reducir tempos de espera para acceder ou saír das plataformas, ao proporcionar maior velocidade de validación.\nÉ un título de transporte con aspecto similar ao dunha tarxeta de crédito, que no canto dunha banda magnética contén un chip, polo que abonda con achegar a tarxeta ao lector dos controis de acceso, a menos de dez centímetros, para que se abran as portas.\nTarxeta non personalizada*\n* A tarxeta no personalizada en soporte plástico deixará de distribuírse e será substituída por unha en soporte de cartón. Os clientes que teñan a tarxeta non personalizada en soporte de plástico poderán seguir usándoa e recargándoa con normalidade.\nCasos excepcionais. Carga en tarxeta non personalizada:\nMáis información: en estacións do núcleo, persoal de intervención en ruta e no teléfono 952 128 079.\nTarjeta +Renfe&Tú en Murcia/Alacant\nA tarxeta sen contacto +Renfe & Tú do Núcleo de Cercanías Murcia - Alicante permite reducir os tempos de espera para acceder ou saír das plataformas, ao proporcionar maior velocidade de validación.\nGratuíta para as primeiras 1000 solicitudes.\nUnha vez esgotadas, o custo da tarxeta será de 2 €.\nGratuíta do 04/11/19 ao 30/11/19.\nA partir desta data, o custo da tarxeta será de 0,50 €.\nPara viaxeiros con dereito a desconto en visitas esporádicas sen tempo de procesamento de solicitudes da TSC\nPersonalizada e debidamente acreditado ao persoal dos despachos de billetes, poderán cargar na tarxeta non personalizada calquera dos seguintes títulos de transporte: billete simple, ida e regreso e Bonotren. Tarxeta válida para un período máximo de sete días consecutivos desde a súa adquisición.\nMáis información: en estacións do núcleo, persoal de intervención en ruta e no teléfono 912 320 320.\nTarjeta +Renfe&Tú en San Sebastián\nA tarxeta sen contacto +Renfe & Tú do núcleo de Cercanías San Sebastián, permite reducir os tempos de espera para acceder ou saír das plataformas, ao proporcionar unha maior velocidade de validación.\nOs despachos de billetes e as máquinas autovenda están habilitados para as recargas, debendo validarse as viaxes que se realizarán antes do seu inicio nos controis de acceso, canceladoras.\nPoderase mercar de xeito presencial nas oficinas de Cercanías situadas nas estacións de Donostia – San Sebastián ou Irún, xunto cos seguintes documentos:\nUtilízase como soporte dos títulos de transporte que non necesitan identificación persoal: simple e ida e regreso.\nMáis información: nas estacións do núcleo, persoal de intervención en ruta.\nTarjeta +Renfe&Tú en Santander\nA tarxeta sen contacto +Renfe & Tú do Núcleo de Cercanías de Santander permíteche reducir tempos de espera para acceder ou saír das plataformas, ao proporcionarche unha maior velocidade de validación.\nMáis información: en estacións do núcleo, persoal de intervención en ruta e no teléfono 942 018 213.\nTarjeta +Renfe&Tú en Sevilla\nA partir do 16/09/19, entrará en funcionamento a tarxeta sen contacto +Renfe & Tú do núcleo de Cercanías de Sevilla, que permite reducir os tempos de espera para acceder ou saír das plataformas, proporcionando unha maior velocidade de validación.\nUtilízase como soporte dos títulos de transporte que non necesitan identificación persoal: simple, ida e volta e ida e regreso.\nTarjeta +Renfe&Tú en Valencia\nBillete "Combinado Cercanías"\nO billete magnético unicamente seguirá existindo para o "CombinadoCercanías", título de transporte incluído nos billetes dos viaxeiros dos servizos AVE e Larga Distancia de Renfe.\nTarjeta +Renfe&Tú en Zaragoza\nA tarxeta sen contacto +Renfe & Tú do núcleo de Cercanías Zaragoza permite reducir tempos de espera para acceder ou saír das plataformas, ao proporcionar unha maior velocidade de validación.\nMáis información: en estacións do núcleo, persoal de intervención en ruta e no teléfono 976 764 648.\nTodos os trens de Renfe Viaxeiros dispoñen de garantía de enlace entre dous traxectos.\nEsta garantía lévase a cabo cando, entre a hora teórica de chegada do primeiro tren e a saída do segundo, exista un intervalo horario de 60 minutos (se o cambio de tren se realiza na mesma estación) ou de 90 minutos (se o cambio de tren se realiza entre dúas estacións do mesmo concello).\nNon se garante o enlace entre os servizos de AVLO, Cercanías e Feve entre si, nin destes co resto de servizos.\nNos billetes con enlace garantido, o traslado entre estacións da mesma cidade será por conta do viaxeiro, a non ser que exista servizo de trens ou servizo alternativo de Renfe como é o caso de Valencia, en cuxo caso, os billetes serán válidos para realizar o desprazamento entre ambas as dúas estacións.\nAnte unha posible perda de enlace imputable a Renfe Viaxeiros, o cliente terá dereito a obter un billete para o seguinte tren sen ningún custo, ademais da indemnización por atraso á chegada ao destino que corresponda. Se o cliente renuncia a continuar a viaxe, terá o regreso gratuíto ao seu lugar de orixe e o reintegro do importe do billete.\nPara ter dereito á garantía de enlace, o viaxeiro deberá ir provisto de billetes desde a orixe ata o destino final de cada unha das viaxes.\nEstes billetes poderanse adquirir nos despachos de billetes das estacións, oficina de venda de Ceuta, www.renfe.com, axencias de viaxe presenciais e venda telefónica - Renfe Contigo 912 320 320.\nAs condicións para efectuar cambios ou anulacións serán as establecidas especificamente para as tarifas aplicadas nos billetes.\nO cliente deberá presentar os billetes, xunto cos documentos xustificativos en vigor para a obtención doutros descontos, e conservalos ata a finalización da viaxe. Igualmente, deberá presentar o documento que acredite a identidade do titular.\nEsta norma é aplicable ás compras realizadas dentro do acordo comercial con Iberia para o tráfico aéreo internacional que comeza ou finaliza a súa viaxe nos trens de Renfe.\nOs servizos AVE, Larga Distancia e Avant que se determinan a partir das seguintes relacións:\nCórdoba - Madrid Pta. Atocha ·\nMálaga - Madrid Pta. Atocha ·\nSevilla - Madrid Pta. Atocha ·\nValladolid - Madrid Chamartín ·\nZaragoza - Madrid Pta. Atocha ·\nPuertollano – Madrid Pta. Atocha ·\nCiudad Real – Madrid Pta. Atocha ·\nToledo – Madrid Pta. Atocha ·\nLeón – Madrid Chamartín ·\nSegovia – Madrid Chamartín ·\nCuenca-Madrid Atocha ·\nALBACETE-MADRID Atocha ·\nCLASES E TRENS\nSon susceptibles de comercializarse todas as clases e trens dos devanditos servizos mencionados. O produto intermodal terá dúas posibles clases de confort:\nBusiness. A viaxe en tren efectuarase en clase Preferente ou en clase Turista Plus.·\nEconómica. O traxecto ferroviario realizarase en asentos de clase Turista.\nSempre están asociados ás condicións da tarifa aérea aplicada e unicamente se poden realizar a través das canles que Iberia determine. Pódese solicitar información sobre estas operacións e, se é o caso, mesmo formalizalas a través do número de teléfono 901 111 500 de Serviberia. Estas operacións non se realizarán en ningún caso nos puntos de venda de Renfe.\nPERDA DO TREN POR CAUSA DO CLIENTE\nNon ten este beneficio e, polo tanto, non se aplicará en ningún caso o disposto na Tarifa Especial n.º 3 "Perda do tren". Non obstante, informarase ao cliente da posibilidade de dirixirse ao número de teléfono 901 111 500 no caso de que a tarifa aérea aplicada ao billete intermodal permita algún tipo de cambio, anulación ou adiamento.\nPROLONGACIÓN DE PERCORRIDO E MELLORA DE CLASE\nOs billetes intermodais Renfe-Iberia non permiten efectuar en ruta a ampliación do seu percorrido ferroviario nin tampouco a mellora da clase do traxecto en tren.\nActualmente, a adquisición deste billete intermodal non permite beneficiarse do programa de fidelización de Renfe.\nA tarifa aérea aplicada ao billete intermodal será asimilada no traxecto ferroviario aos seguintes niveis de tarificación:\n· Flexible (adulto e neno). A lenda da tarxeta de embarque Renfe é\n· Standard (adulto e neno). A lenda da tarxeta de embarque Renfe é\n· Promo (adulto e neno). A lenda da tarxeta de embarque Renfe é\n“IB_PROMO”. Non se admiten grupos.\nPara estes billetes intermodais, a efectos de ocupación de prazas e aplicación de descontos, establécense os seguintes grupos de tarificación:\n- De 0 a 2 anos aínda non feitos na data da viaxe. Gratuíto sen ocupar praza. Ocupando praza pagarán coma nenos de 2 anos feitos.\n- De 2 a 11 anos feitos. Disporán dun desconto en función das condicións do voo para realizar. Ocuparán asento.\nEn todos os casos, deberán ser portadores do seu correspondente billete intermodal nominativo.\nAs compañías aéreas establecen certas restricións ou normas para a viaxe con acabados de nacer, ocupación de asentos por menores de 2 anos ou nenos que viaxan sós. Así mesmo, segundo o país de orixe ou destino da viaxe en avión, establécense uns requisitos específicos e necesidade de documentación particulares que o viaxeiro será responsable de coñecer e responder.\nPara as viaxes en tren aplicarase o disposto na normativa relativa en canto a ocupación de prazas compartidas con nenos: máximo 2 persoas por asento.\nNon se facilitará servizo de viaxe de menores sen acompañante nin para a viaxe en tren nin para a viaxe en avión.\nO produto intermodal non admite o transporte de mascotas.\nPara este tipo de viaxes, o contrato de transportes, tanto do pasaxeiro coma da mascota, debe adquirirse de forma independente en cada compañía fóra deste Acordo de Código Compartido.\nFORMALIZACIÓN DE PRAZAS\nPara poder viaxar en cada medio, o cliente deberá estar en posesión da correspondente tarxeta de embarque e, no seu caso, do billete de tren de Cercanías:\nGarántese o enlace aos viaxeiros deste billete intermodal, nos termos previstos nestas condicións. No suposto de que, como consecuencia do atraso na viaxe nun dos servizos, o viaxeiro non puidese utilizar o tramo do outro servizo, esta última compañía facilitará, a través dos medios que considere oportunos, a viaxe contratada sen custo adicional.\nCando o cliente non poida realizar o enlace previsto en tren, como consecuencia dunha incidencia no servizo de avión, Renfe proporcionará sen ningún custo unha nova reserva no primeiro tren con prazas dispoñibles. A nova reserva farase na mesma clase ou nunha clase superior, segundo a dispoñibilidade de prazas, a través da tarifa 444.\nEn caso de perda do enlace, o viaxeiro terá dereito á asistencia en canto a transporte, aloxamento, comidas, etc. prevista na normativa do transporte aéreo.\nEn canto ao servizo ferroviario, aplicaranse as indemnizacións previstas no Regulamento da Lei do Sector Ferroviario, agás en caso de forza maior.\nNon se aplicarán os compromisos voluntarios de puntualidade.\nCada empresa será responsable do tratamento e resposta das reclamacións, dependendo do servizo onde se orixinase a incidencia.\nO cliente poderá presentar a súa queixa/reclamación ben a través do Formulario de Atención ao Cliente na páxina web de Renfe ou no Libro ou Folla de reclamacións ao seu dispor a bordo do tren, Centros de Servizo e\nOficinas de Atención ao Cliente, nun prazo de dous anos para a presentación desde a data de finalización da viaxe.\nTodas as reclamacións presentaranse por escrito e non se poderá utilizar o sistema de indemnizacións automáticas.


ANPA AGROMAR AGOLADA: Estudantes do Campus de Pontevedra premiados pola súa app para o fomento da participación en UNICEF\nEstudantes do Campus de Pontevedra premiados pola súa app para o fomento da participación en UNICEF\nCinco estudantes da Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación veñen de converterse nos gañadores do concurso internacional XMINT Project. A súa achega foi unha aplicación para móbiles dirixida a fomentar a implicación da cidadanía con UNICEF a través dunha “estratexia de gamificación”. O proxecto, destinado polo tanto a fomentar a captación de socios por parte da ONG, veu da man de Iago Souto, Alba Martín, Isabel Rey, Marta Caeiro e Ángel Rey. Este grupo de alumnos do Campus de Pontevedra (procedentes de Publicidade e Relacións Públicas e Comunicación Audiovisual) competiron no concurso XMINT Project (coordinado pola universidade belga Karel de Grote), con equipos semellantes procedentes das universidades de Grenoble (Francia), Northumbria (Reino Unido), Katowice (Polonia) e Charlemain (Bélxica). Na tarde deste venres presentaron as súas campañas na sede de UNICEF en Bruxelas. O reto de todas elas: deseñar a mellor campaña publicitaria crossmedia para a organización humanitaria.\nNo caso do grupo pontevedrés, o reto tivo como elemento central unha aplicación para móbiles destinada a fomentar ás doazóns a esta organización e que “a través dunha estratexia de gamificación”, incrementase a concienciación dos usuarios. “Tratábase dunha aplicación para potenciar as doazóns, na que se facía unha equivalencia entre cousas ás que podías renunciar na túa vida e o que podías achegar a UNICEF”, explica Vicente Badenes, un dos profesores encargados de asesorar este proxecto, no que “os alumnos competiron con universidades moi potentes”. Badenes salienta que “fixeron un gran traballo en pouco tempo e a verdade é que é un proxecto destes que nos enche de orgullo”. Outro dos profesores, Xabier Rolán, salientou “o alto nivel” dos proxectos de todas as universidades, que foron avaliados por un xurado composto por tres representantes de UNICEF e un de cada unha das universidades participantes, que non podían votar polo seu propio equipo.\nOs profesores Oswaldo García, Mabel Míguez, Vicente Badenes e Xabier Martínez Rolán foron os encargados de coordinar o traballo deste grupo de alumnos, que desde o mes de xaneiro veñen desenvolvendo un proxecto que, en primeiro termo levounos a estudar campañas previas, tanto desta organización como doutras ONG, así como á realización de enquisas e a análise de diferentes estudos. A partires de aí, informa a Universidade de Vigo, os estudantes comezaron a traballar no deseño dunha campaña na que fan uso de diferentes soportes, desde medios gráficos e audiovisais ata redes sociais.


O proxecto, que suporá un investimento de preto de 77.000 euros, eliminará os problemas de encharcamento da explanada e recuperará este espazo para uso veciñal coa colocación de bancos e pavimento de granito\nO pleno da Deputación da Coruña aprobará mañá venres un convenio co Concello da Baña para o financiamento das obras de mellora e humanización do adro da igrexa de Santa Cristina de Marcelle. O custo total da obra é de 76.848 euros, dos que a Deputación financiará o 71% (57.000 euros).\nOs traballos pretenden, en primeiro lugar, solucionar os problemas de acumulación de auga e empozamento que se producen habitualmente na explanada que rodea a igrexa e a casa reitoral, un lugar usado como zona de ocio e celebración de actividades lúdico-recreativas da veciñanza.\nPara isto, dotarase a zona dunha capa filtrante de grava sobre a que instalará terra vexetal e céspede. Así mesmo, construiranse unha serie de ramais de drenaxe soterradas que permitirán recoller a auga e canalizala ata un pozo existente nas marxes da calzada que linda co adro.\nA zona dotarase tamén de nova pavimentación de acceso tanto peonil coma para vehículos, ambas a base de lousas granito silvestre con acabado abuxardado e xuntas verdes para lograr unha integración acorde co contorno. Os tramos peonís darán acceso tanto á igrexa como á zona do cruceiro.\nFinalmente, dotarase o adro dunha bancada que permita a reunión e descanso dos veciños na zona. A bancada instalarase no muro que delimita o predio e será cunha estrutura de aceiro negro liso con esmalte metálico sobre a que se instalarán unha serie de listóns de madeira, permitindo tamén unha axeitada integración no contorno.


O reitor e o alcalde das Pontes asinan un acordo para establecer unha sede permanente da UDC no concello pontés\nA Coruña, 11 de xaneiro de 2019.-. O reitor da Universidade da Coruña, Julio Abalde, e o alcalde do Concello das Pontes, Valentín González Formoso, asinaron onte un acordo de colaboración para establecer unha sede permanente da entidade académica neste concello.\nEsta sede promoverá actividades de formación e información da Universidade da Coruña, segundo avanzou o reitor, quen cualificou este acordo de “fito importante” xa que é a primeira vez que a UDC sae da súa área xeográfica da Coruña e Ferrol cunha sede estable que achegará actividades universitarias a toda a veciñanza do concello pontés. Pola súa banda, para o alcalde este acordo supón “un paso histórico en prol de que As Pontes sexa capaz de sacar cabeza nun mundo cada vez máis tecnolóxico e no que concellos tan industriais como As Pontes, con vocación de diversificar o seu tecido produtivo poidan ter o seu papel, xogando a Universidade da Coruña un rol vital para axudarmos a ser unha referencia, apostando pola formación vencellada á sustentabilidade”.\nEste acordo entre ambas institucións ten como obxectivo facilitar o acceso da veciñanza de As Pontes á formación académica regrada e non regrada impartida pola UDC, promover actividades de investigación, divulgación e transferencia científica e actividades de extensión universitaria nos ámbitos cultural e deportivo así como calquera outra iniciativa orientada a espertar nos rapaces e rapazas da vila as vocacións tecnolóxicas científicas.\nOs representantes de ambas as dúas institucións remarcaron que se trata da única aula de extensión universitaria da comarca e a segunda da provincia da Coruña e quixeron agradecer á veciñanza de As Pontes o esforzo para o seu mantemento, xa que “é unha gran aposta, que nos permitirá ler o futuro do ámbito enerxético, como socios colaboradores, coa mirada posta nas novas xeracións, para que se vencellen profesionalmente a sectores que se poidan establecer na comarca e contribuír a fixar poboación”.\nA primeira colaboración entre a UDC e o Concello de As Pontes chegará da man da Vicerreitoría de Oferta Académica e Innovación Docente, coa posta en marcha do proxecto de democratización do coñecemento "Compartir experiencias e coñecemento" da Universidade Sénior da UDC. A vicerreitora de Oferta Académica, Nancy Vázquez Veiga, así como a directora da Universidade Sénior, Matilde García, explicaron onte nas Pontes o programa deste curso dirixido a persoas maiores de 50 anos.\nTrátase dun ciclo formativo, que se desenvolverá entre os meses de xaneiro e abril, dividido en tres módulos centrados en aspectos relacionados coa eficiencia enerxética e a sustentabilidade social e económica, dentro de ámbitos como a historia, a sociedade, a bioloxía ou a educación, e a promoción de hábitos saudables, a prevención de riscos, a nutrición e a actividade física.\nCada seminario incluirá tres sesións teóricas, impartidas por profesores de la UDC, e unha sesión práctica que incluirá visitas a diferentes espazos de interese tales como Sargadelos ou o Lago das Pontes, e unha clase práctica para aprender a controlar a tensión.\nAs persoas interesadas neste curso, que comezará o próximo 23 de xaneiro, xa poden formalizar a matrícula a través da web https://udcsenioraspontes.wordpress.com/ ata o 20 de xaneiro ou no Concello. A matrícula é de balde.


[Outras cidades] Copenhague, as vantaxes dunha vila nunha cidade moderna | Cambados(tk)\nArtigos de opinión, Cambados, global, Outras cidades\n[Outras cidades] Copenhague, as vantaxes dunha vila nunha cidade moderna\nPosted by Óscar ⋅ 01/06/2010\nCopenhague é, como anticipo e como resumo do que se vai dicir aquí, unha cidade para vivir. Deseñada a través dos anos para iso, para vivir con comodidade.\nSe ben é certo que o seu tamaño non é tan xigantesco como o doutras capitais europeas, Copenhague pode ser escollido como exemplo entre as cidades nórdicas, postas ao servizo do cidadán. E toda esta palabrería, en que se traduce?\nPara comezar, a zona máis céntrica de Copenhague é camiñábel. E éo non só polo seu relativo pequeno tamaño, que permite andar desde unha punta a outra. Senón porque ademais desde os anos sesenta apostaron por peonalizar rúas e prazas no mesmísimo centro facendo que hoxe conten co Strøget, a rúa comercial peonil máis longa de Europa (cun percorrido de máis de tres quilómetros).\nÉ curioso ler a historia de como crearon esta cultura peonil. Comezou case como un accidente, cando pecharon un par de días unhas rúas ao tráfico para celebracións de Nadal. Entón, descubriron o interesante que é poñer a disposición do cidadán de a pé (nunca mellor dito) as principais áreas dunha cidade, e decidiron mantelo e máis tarde amplialo. E é curioso ler as principais críticas que se lle facían a este proxecto novidoso: espantaría aos clientes desa zona que xa era comercial pola prohibición da entrada de vehículos.\nIso ocorría nos anos sesenta e a dous mil quilómetros da nosa vila, Cambados. E precisamente o mesmo argumento empregaron tradicionalmente quen se opuxo a que a Praza e a zona de Fefiñáns se cortase ao tráfico e fixeran que hoxe os vehículos de motor aínda poidan seguir accedendo a calquera recuncho do noso centro histórico.\nPero Copenhague é máis que rúas peonís, en Copenhague (e no resto do país) a bicicleta é o primeiro medio de transporte. E a cidade adaptouse en consecuencia brindando aos cidadáns quilómetros e quilómetros de carrís bicis separados da calzada que permiten a calquera empregar este medio sen ningún tipo de perigo e dispoñendo de aparcamento en todo lugar.\nOs edificios no mesmo centro son baixos, non pasan case nunca das catro alturas e o transporte público é de moita calidade (e tamén caro, incluso tendo en conta o nivel de vida) e permite moverse sempre sen dificuldades entre dous puntos da cidade por tren, metro, bus ou barco, con total garantía de chegar a tempo.\nAs aforas son moi extensas, contando en grande medida con barrios residenciais formados por vivendas unifamiliares. Isto fai que tendo en conta a poboación da área metropolitana, 1.6 millóns, a extensión que ocupa sexa enorme, case dous mil quilómetros cadrados. Poñendo estes datos a carón dunha gran cidade máis próxima (digamos Barcelona) obsérvase claramente que coa metade de poboación Copenhague ocupa un terreo até tres veces máis extenso.\nEvidentemente as comparacións a estabelecer entre a capital de Dinamarca e Cambados son máis ben escasas. Pero como é obxectivo deste pequeno artigo subliñar características positivas doutros modelos, é preciso dicir que si que sería posíbel na nosa vila ollar a unha pequena gran cidade como esta e defender xeitos diferentes de ver as cousas; por exemplo, apostando pola peonalización (que Fefiñáns en 2010 siga aberta ao tráfico é vergoñento) e pola mellora do tranporte.\nMáis anotacións na serie Outras cidades:\nO exemplo de Allariz\n« Outras cidades, nova categoría en CTK\nParéntese en Cambados(tk) até o vindeiro martes »


«O himno galego cantouse en Madrid antes de soar na Habana en 1907»\nCarballo: «O himno galego cantouse en Madrid antes de soar na Habana en 1907»\nO musicólogo Fernando López-Acuña está elaborando un estudo sobre a composición de Veiga e Pondal\nO académico Fernando López-Acuña leva tempo traballando nun estudo sobre o himno galego no que vén a matizar, se non a desmentir, algúns feitos tomados ata o de agora como certos, entre eles o da data e o lugar da estrea de himno: «Hai moitos aspectos que, aínda estudados moitas veces, son descoñecidos para o gran público. Entón estanse cometendo erros continuamente», explicou recentemente nunha conferencia organizada por O Facho. Tema que, dende logo, interesa moito nesta comarca, en tanto que o bardo Eduardo Pondal, nado en Ponteceso, é o autor da letra dese símbolo galego.\n-Onde fixamos entón a orixe do himno?\n-Nace no 1890, época na que hai un clima do rexionalismo moi propicio. Nese ano, no que se celebra o concurso para a creación do himno, xorde en Santiago a Asociación Rexionalista Galega, da que Pascual Veiga vai ser vogal da comisión da Coruña. O concello pídelle a Veiga que se encargue dos certames musicais que van ter lugar nas festas da cidade, e decide crear un gran certame de composición e interpretación. Entre os premios fai un específico para un himno a Galicia. Era un rexionalista convencido, e na súa correspondencia con Pondal explica que quere que Galicia teña un himno propio, para o que lle pide un texto.\n-O poema non foi escrito antes da música de Veiga?\n-Ese é un erro que circula moito. E vén de que se pensa que o texto Os pinos do noso himno vén de Queixume dos pinos, e non é así. Queixume dos pinos é de 1886 e Os pinos é escrito expresamente para servir de base nese certame de composición en 1890. É máis, Pondal escribe unha primeira versión do texto que non deixa satisfeito a Veiga por razóns de acentuación técnico-musical, e que Pondal corrixe.\n-Chegou a soar o himno nese certame?\n-Non. O programa do certame vai firmado por Pascual Veiga como presidente e preséntanse na modalidade de marcha rexional galega dez composicións. Veiga, como presidente do xurado, non podía presentarse ao certame, pero establece nas bases que no peche das festas, nun gran festival na praza de touros, se interpretaría a obra gañadora, e que, de non haber ningunha, interpretaríase a súa. Houbo un premiado e non se interpretou o de Veiga, e isto non lle gustou nada, así que abandonou a dirección do Orfeón Coruñés número 4 e pouco despois, en 1892, marcha a Madrid, onde é nomeado profesor da Escola Nacional de Música.\n-Di que o himno se interpretou antes en Madrid que na Habana.\n-Claro, porque en Madrid, ademais dos labores docentes, dirixe orfeóns que cantan as súas composicións, entre elas o himno galego. De modo que antes de cantarse na Habana en 1907, o himno xa o cantaban os orfeonistas galegos emigrados a Madrid nos orfeóns de Veiga.\n-E de onde vén iso de que estreou en Cuba o 20 de decembro de 1907?\n-En 1906 Fontenla Leal escríbelle unha carta a Veiga pedíndolle que lle mande o himno para que o poidan gravar alí, que sae moito máis barato. Veiga mándao o 1 de xullo de 1906, e o día 12 morre. Cando chega o sobre coa partitura chega tamén a noticia do pasamento. Na Arxentina xorde entón a idea de xuntar fondos para trasladar os restos do cemiterio da Almudena en Madrid ata Mondoñedo, idea que foi acollida na Habana, onde deciden celebrar un festival en honor de Veiga, que ten lugar nesa data que se dá como a da estrea do himno. E un ano máis tarde, Fontenla solicita no centro galego que o himno sexa oficializado, o que é aprobado polo centro e pola sociedade iniciadora e protectora da RAG. Así que podemos dicir que este ano celebramos os 110 anos da oficialización do himno, pero non da súa estrea.\n«A Coruña foi fundamental na oficialización de ‘‘Os pinos’’, grazas ás Irmandades»\nAínda que, como afirma López-Acuña, o himno galego se estreou antes en Madrid que na Habana, o certo é que aínda tardaría en chegar ata Galicia.\n-Cando chega o himno a interpretarse en Galicia?\n-A partir de que na Habana sexa himno oficial, aparece por primeira vez impreso nun libro, aínda que con moitos erros -algúns aínda discutidos, como o de que si di clan en vez de chan-. Isto chega aos principais diarios de Galicia e aos centros galegos de todo o mundo, e en 1910 xa vemos que existen as primeiras interpretacións do himno en Galicia. Hai un feito fundamental, que é o traslado dos restos mortais de Veiga a Mondoñedo. Acode moita xente e a Banda de Isabel la Católica interpreta ante a casa do compositor o himno. E en 1915 o alcalde da Coruña Manuel Casás pide que se interprete o himno na cidade, por exemplo, na inauguración do monumento de Concepción Arenal. A Coruña foi fundamental na oficialización do himno.\n-E iso por que?\n-Polo papel das Irmandades da Fala. Antón Vilar Ponte pide desde a prensa que o himno se interprete máis, vaise espallando pola cidade coas interpretacións da banda e dos distintos orfeóns. As Irmandades da Fala collérono como himno propio. Tanto é así que en 1918 empezan a imprimir o himno nunhas tarxetas que reparten entre a xente. Son os que lle dan finalmente o sentido de himno de Galicia, aínda que fose rapidamente admitido por todos aqueles con conciencia de país, sendo cal fora a súa ideoloxía política. Aínda que cando as irmandades perden o seu carácter rexionalista para converterse en nacionalistas comeza a haber diferenciacións, porque o reivindican como algo propio, algo seu.\nPonteceso Mondoñedo Pascual Veiga Eduardo Pondal RAG