��������������� ��������� "����������� ������������ �������������� � ����������" - Форум Технологии Безопасности, ТБ ФОРУМ\n����������� �������� �������� "����"\n����������� ������������ � ��������������, ���������� � �������������\n����������� ���������: ������������ ���������� ���������� ���������, ������������ ������������� � �������-������������� ��������� ���������� ���������, ������������, ������������ �������������� �������� ���������� ���������, ��� ������, ������������ ������� ���������� ���������, ������� ������ ��������� �� ������� � ������������, ������� ��������������� ���� �� ������������� ��������, �������������� �������� � �������������������, ������������ �����, ������������ �������� � ������������������� ������ ������, ���������� ����� � ������� ������� ������, ���� ����������������������� ������\n���������������� ���������: ���������� �������� ����, �������� ������� ����������� �������� ������� ���������� ���������� �������� ���� (����� ���), ��� "������������ ��������", ��� "������ ����� ���������", ��������������� ���������� "�������", ��������������� ���������� "���� �������� � ������������������� ������������ (��������������)", ��� "������� �����", ��� "���������������" ��� "�������"\n����������� ������������ ������� ����������������� ������������ � �������������� ������: ��������� � ����������\n������������: ��� "������������ ��������", �������� ���������� ��� "������ ����� ���������", ������-����������������� �������� ��������� � ����������� ���������� � ������� �������������� ��� "���������������" ��� "�������", �������� ������� ����������� �������� ������� ���������� ���, �������� �������������� ������������ ���.\n��� ��������� �������������, �������� ���� �� ������������ ������������, ��������������� ��������� "����������� ������������ �������������� � ����������", ���������� ����� � ������� ������� ������.\n��������� �.�., ��������� ��� "������������ ��������", �������������� ������ �� ����, ����-������������� ���\n������� �.�., �������� ����� ���, �������������� ������ �� ����, ����-������������� ���\n������� �.�., �������� ���, �������� ���\n������� �.�., ������ ��������� ��� "������ ����� ���������", ������ ������������� ����, ���������\n������ �.�., �������� ������ ������� ������ ��� "���������������" ��� "�������", ������ ����������� ����, ���������\n������������� ���������� ������ ����������� �������������� � ����������\n������������: ��������������� ��������� "����������� ������������ �������������� � ����������", ��� "��������� ����� "������", ������ �������� "�����".\n������� �.�., �������� ������������ ��������� ������������� "�������", ���� ��������� �������� �������� ������, ������������ ����������� ������ �� ����, ������ ����������� ����, ���������\n��������� �.�., ���� ������ ���������� ��� "��������� ����� "������", ����������� �������� ��� "��� "�������"\n������ �.�., �������� �� ����������� �� "�����"\nII ������������� ����� ���������� ��������������� ��������� "����������� ������������ �������������� � ����������"\n�������� �����, �� ����\n����������� ������������ �������������� � ����������


Туған тел - ӘҘИПТӘР - Ҡәҙим Аралбаев\nҠәҙим Аралбаев (1941)\nШИҒРИӘТТӘ — БЫУЫН ЯҘМЫШЫ Ҡәҙим Аралбай — бөгөнгө башҡорт поэзияһының иң алғы сафтарында атлаусы шағирҙарҙың береһе. Уның һәр яңы шиғыры йәки поэмаһы хәҙерге замандың иң ҡырҡыу милли, әхлаҡи-этик, социаль-сәйәси, рухи-мәҙәни мәсьәләләрен күтәреп сығыуы, шағирҙың үткерлеге, саялығы менән һиҫкәндерә. Ҡыйыулыҡ һәм тәүәккәллек — Ҡәҙим Аралбай шиғриәтенең хәл иткес сифаттары. Ҡәҙим Аралбай күҙ асып йомған арала танылыу алған шағирҙарҙан түгел. Алтмышынсы йылдар уртаһында тәүге шиғырҙарын баҫтырған Ҡәҙим артабан арымай-талмай ижад итте, тынғыһыҙ әҙәби хеҙмәт менән йәшәне, үҙен башҡорт әҙәбиәтенең “йөк аты” итеп танытты. Йылдар һуҙымында бер-бер артлы “Утлы кисеүҙәр” (1975), “Батыр яраһы” (1980), “Аҡ тирмә” (1982), “Гонец” (1983), “Һөйөүөм йондоҙо” (1986), “Әле һуң түгел” (1989), “Мәслихәт” (1991), “Рух яҙыуы” (1995), “Тау эйәһе” (1996), “Аҡ тирмәләр иле” (Ҡазан, 1996) китаптары донъя күрҙе. Егәрлелек, ярһыу ижади эҙләнеүҙәр оло әҙәби донъяны — Ҡәҙим Аралбай поэзияһы тигән донъяны барлыҡҡа килтерҙе. Инде хәҙер бөгөнгө башҡорт әҙәбиәтен, киң ҡатлам башҡорт уҡыусыһының күңел күктәрен ана шул донъянан башҡа күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Талант һәм ныҡышмалылыҡ менән тыуҙырылған Ҡәҙим Аралбай шиғриәтенең төп “сифат билдәләре” хәҙер тулыһынса ойошҡан, үҙ аллы йәнле донъя төҫөн алған. Шәхсиәт һәм шиғриәт Ҡәҙим Аралбай шиғриәте — етди шиғриәт. Тематик-проблематик яҡтан да, шиғри эшләнеш йәһәтенән дә. Ижады шағирҙың үҙенә оҡшаған. Ҡәҙим тормошта ла, ижадта ла еңел-елпе кеше түгел. Әле һикһәненсе йылдарға аяҡ баҫҡан саҡта ул былай тип яҙғайны: Ғүмеремдең һәр бер яңы көнө — Яңы кисеү, яңы кисереш. Шул һынауҙар минән талап итә, Көтә Хәл ителеш, сиселеш. Ҡасан ғына ярһыу хыялдарым Күтәргәйне күккә бер талай. Ауҙым! Аҡыл әйтте: “Осор өсөн Ҡанат кәрәк, шуны бел, малай!..” Остом! Тормош, бына ҡосағыңда Ҡанаттарым йәйеп гиҙәмен. Хәүефтәрең булыр, Дауылдарың... Ҡанаттарым талыр, һиҙәмен. Шуғалыр ҙа Һәр бер яңы көнөм — Яңы кисеү, Яңы кисереш. Көндән-көн был тормош талап итә Яңы хәл ителеш, сиселеш. Артта инде уйһыҙ, тәжрибәһеҙ Кәртә ярып сапҡан тай саҡтар!.. Әммә тормош төйөндәрен сисеп, Иҫ-аҡылым китә ҡай саҡта... Әле ҡойон, әле ысыҡ ярам, Әле кисәм яңы даръялар. Бер офоғом — имен, һандуғаслы, Береһендә — лаулап таң яна... Яңы көнөм — Яңы кисеүҙәрем, Ашҡынамын һеҙҙең ҡосаҡҡа. Ялҡын йотоп, ярға сығыу менән Атлыҡмамын йылы усаҡҡа. Бәхетлемен: Әгәр өҫтәй алһам Ил йәменә бер нур, бәрәкәт; Юғалтмаһам халҡым күңеленә Ситтән — әрнеү, яттан — йәрәхәт. Яңы таңдарыма талпынғанда Һынауҙарға тағы юлығам. Ҡорос та бит — кешеләргә оҡшап Уттан һыуға инеп сыныға. “Ялҡын йотоп, ярға сығыу менән Атлыҡмамын йылы усаҡҡа” — шиғырҙағы тығыҙ көсөргәнешлекте бер нөктәгә туплаған. Ана шуның һымаҡ, Ҡәҙим үҙе лә һәр саҡ көсөргәнеш менән алға уҡталған етди шәхес. Уны тормош үҙе шундай итеп тәрбиәләгән. Һуғыш һәм һуғыштан һуңғы ауыр йылдарҙа үткән бала саҡ, һуғышта һәләк булған атайҙы бары тик фотокарточка буйынса ғына белеү, әсәйҙең ауыр хеҙмәте һәм бөткөһөҙ хәстәрлектәре, армия тормошо, юғары уҡыу йорто, уҡытыусылыҡ, аспирантура, “Ағиҙел” журналы, Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһында, КПСС-тың Башҡортостан Өлкә Комитетындағы яуаплы эштәр — быларҙың бөтәһе Ҡәҙимдең шәхес булып формалашыуын билдәле бер йүнәлештә ойоштора. Был — үҙеңә талапсанлыҡ, туҡтауһыҙ тынғыһыҙ хеҙмәт, принципиаллек. Кеше менән бергә йәшәү, халыҡ өсөн көс түгеү — Ҡәҙим Аралбай шәхесенең нигеҙ таштары. Шағир былай ти: Йылыһынан Һеҙҙең йөрәктәрҙең Йылы алып ерҙә йәшәйем. “Кеше менән бергә йәшә, балам!..” — Тип өйрәтте йәштән әсәйем. Яҡтыһынан Һеҙҙең йөрәктәрҙең Йөрәгемә алам яҡтылыҡ. Йәшен уты кеүек ул көйҙөрөр, Ҡунһа әгәр миңә ят ҡылыҡ. Халҡым! Һинең күңел хазинаңдан Мин моң алам көн дә йөрәккә. “Кеше менән бергә йәшә, балам!..” — Әсәй мине шулай өйрәткән. Үҙ заманының эшмәкәр шәхесе Ҡәҙим Аралбай заман шағиры булып танылыу алды. Шул уҡ ваҡытта уның өсөн хәҙерге заман тарихтан айырылғыһыҙ. Бына ошо хәл — бөгөнгөнө тарихҡа бәйләп йә тарихты бөгөнгөгә тоташтырып фекерләү — Ҡәҙим Аралбайҙа һис шикһеҙ хәл иткес ижад концепцияһын тәшкил итә. Кәмһенмәйем һис тә — олатамдың Күкрәктәре тулы йыр булған, Ғорурланам — йыһан яңғыратып Йырлап барыр сая ир булған. Булмаһа ла храм, Китаптары, Алтын һарайҙары, ҡаҙнаһы, Уҡый белһәң әгәр, Уның йыры — Сәнғәте лә, рухи яҙмаһы!.. — тип уйҙарын бушата шағир. Бөтә ижады буйынса сал тарихҡа мөрәжәғәт итеүе лә Ҡәҙимдең үҙ шәхсиәтенә бәйләнгәндер, күрәһең. Ул бит — дала балаһы. Сал ҡылғандар тирбәлеүе уның өсөн быуат-быуат аҡҡан дәүерҙәрҙең күҙ алдынан үтеүе түгел тип кем әйтер. Сал дала, Һаҡмар, Таналыҡ Ҡәҙимдә тарихи аң тәрбиәләгәндер. Юҡҡа ғынамы ни ул “Мәмбәт ырыуы шәжәрәһе”н ентекләп өйрәнде, китап итеп баҫтырып, халыҡҡа ҡайтарҙы. Тарихи фекерләү шиғыр һәм поэмаларҙа бөгөнгөнөң үткән менән еңел, тәбиғи аралашыуын, бер-береһенә үтеп инеүен, береһенең икенсеһенә күсеүен тәьмин итә. “Күк бүре” поэмаһының төп поэтик компоненты хатта тарихи факт — ырыу атамаһына барып тоташа. Унда ошондай өҙөк бар: Һаҡмарыма ҡайтам — Бүреләргә, Бүреләрҙең бында ояһы: Баш Бүре, Һаҡмар Бүреһе, Ҡатралы Бүреһе, Наҙарғол Бүреһе, Таналыҡ Бүребайы... — Ана ниндәй өйөр булғанбыҙ! Таралғанбыҙ, донъя тулғанбыҙ! Инә Бүре алып килгән беҙҙе Күпме ара үтеп Алтайҙан... Ырыу тарихы ярылып ята бында. Тик поэма — тарихи әҫәр түгел. Сөнки шағир үҙ ырыуының бөгөнгө яҙмышы хаҡында уйлана. Тарихи фекерләү шулай уҡ Ҡәҙим Аралбай шәхсиәтенең йәнә ошондай мөһим бер үҙенсәлегенән дә килә: милләттең бөгөнгө яҙмышы өсөн тәрән борсолоу. Ер-һыуға эйә булыу хоҡуғы, телдең тиңдәр араһында тиң булып йәшәүенә хоҡуҡ, милләт азатлығы, дәүләт үҙаллылығы кеүек көнүҙәк мәсьәләләрҙе күтәрә һәм яҡлай Ҡәҙим Аралбай шиғриәтендәге тарихи фекерләү. Тимәк, тыумыштан килгән тарих тойғоһо шәхес формалашыу барышында тарихи ҡараш булып ойошҡан, нығынған һәм шиғри таланттың үҙенсәлекле асылыуына, үҫеүенә ерлек биргән. Шәхсиәт һәм шиғриәт бер-береһен шулай ҡеүәтләй. Ҡәҙим Аралбай шиғриәтендә уның үҙ шәхсиәтен генә күреү уның ижадының йөкмәтке байлығын бик ныҡ тарайтыуға килтерер ине. Ил, халыҡ тормошондағы бик күп ваҡиғалар, шәхестәр урын ала унда. Ә айырыуса тулы кәүҙәләнгән ысынбарлыҡ — үҙ тиҫтерҙәренең рухи биографияһы. Ошо асылды: “Шиғриәттә — быуын яҙмышы...”, тип дөйөмләштерергә мөмкин. Был йәһәттән Ҡәҙим Аралбай ижады Рауил Бикбаев, Тимер Йосопов, Ирек Кинйәбулатов, Риф Мифтаховтар шиғриәтенә ауаздаш. Бала сағын һуғыш уты көйҙөргән был быуын, ергә сүктерерҙәй ауырлыҡтарҙы ла еңеп өйрәнгән кешеләр, бөгөн тормош йөгөн дә, ижад йөгөн дә төпкә егелеп тарта. Был шағирҙарҙың тауышы башҡорт лирикаһында бер аҙ ҡырыҫыраҡ яңғыраған һымаҡ. Ә Ҡәҙим Аралбай шиғырҙары тағы ла ҡырыҫыраҡ кеүек. Был да шәхсиәттән киләлер. Аяуһыҙ заманалар хәҡиҡәттең күҙенә тура ҡарарға өйрәткән. Был — әсе, ай-һай әсе хәҡиҡәт. Ҡырыҫ лирика замандаштың ихтыяр көсөн тәрбиәләүгә һәләтле, изгелекте һәм матурлыҡты тәрәнерәк төшөнөргә һәм баһаларға ярҙам итә. Йәшәү бәхетен бөтә ысынбарлығында тойорға булыша. Ҡәҙим Аралбай шәхсиәте һәм шиғриәте тығыҙ бер бөтөн булып ойошҡан. Шул уҡ ваҡытта был ижадта заман ысынбарлығы, быуындың поэтик биографияһы ла киң, тулы сағылыш таба. Ысын донъянан — әҙәбиәт донъяһына Үҙе тыуҙырған геройҙары менән уҡыусы күңеленә керә яҙыусы. Ҡәҙим Аралбай поэзияһының геройҙары кемдәр һуң? Ышаныслы рәүештә әйтергә мөмкин: уның яратып йырлаған образдары һәм күренештәре инде тулыһынса асыҡланған, бик күп әҫәрҙәрҙә улар ҡабат-ҡабат күҙ алдына баҫтырылған. Ҡәҙимдең геройҙары — ысын донъянан, йәғни тормоштоң үҙенән яралған. Нәҡ ошо хәл — ысын донъянан алынған геройҙар — Ҡәҙим Аралбай поэзияһына тормошсанлыҡ, халыҡсанлыҡ рухы алып килә. Атай, Әсәй, Ер-Әсә, Заман, Тарих, Мөхәббәт — уның бөтә шиғриәте, шиғыр, поэмалары, робағиҙары буйынса ҡалҡынған төп образдар. Ә лирик герой иһә (уны күп осраҡтарҙа шағирҙың үҙе тип ҡабул итергә була) шуларҙың һәммәһен күҙенән һәм күңеленән үткәреүсе. Ата-әсәгә уллыҡ илтифатлығы һәм ихтирамы, оло һөйөү яңғырай Ҡәҙим Аралбай әҫәрҙәрендә. Әсә — изгелек, сафлыҡ символы. Ошо ракурс бик күп шиғырҙар аша үтә. Шишмә асырға яратты Ғүмер буйы әсәйем. Шишмәләреңдән, әсәйем, Ятып һыуҙар эсәйем!.. Шишмә асырға яратты Тынғыһыҙ йән — әсәйем... Мөлдөрәп аҡҡан шишмәңдән Ятып һыуҙар әсәйем... (“Әсәйем шишмәләре”) Ошондай уҡ көйҙәге йәнә бер өлгө: Кисер, әсәй, һине бәғзе ваҡыт Онотҡанда, әүрәп ваҡлыҡҡа. Күҙ алдыма килеп, ап-аҡ шәүләң Саҡыра гел шәфҡәт, сафлыҡҡа. Шул аҡ шәүләң тора оноттороп Бар хәүефте, мәкер, золомдо, Рухиәтең — һүнмәҫ яҡты сыраҡ, Яҡтыртаһың барыр юлымды. “Шул аҡ шәүләң тора оноттороп Бар хәүефте...” тигән юлдар күпте аңғарта. “Хәүеф” — һуғыш арҡаһында атайһыҙ ҡалған балалар өсөн бик тә таныш һүҙ. Аслыҡ, етемлек, ҡыйырһытылыу хәүефтәре. Ана шул хәүеф-хәтәрҙәр янаһа, әлеге шул Әсә, бахырҡай ғына, бәпкәләрен һаҡлаған инә ҡаҙ шикелле, йәнтәслимгә килеп алышҡа сыға. Күкрәп-шаулап ямғыр килгән, Саман өйҙө йәшен атҡан. Йәшен һуҡҡан өйҙә яңғыҙ Сәңгелдәктә сабый ятҡан. Шырпылай һынған антенна, Селпәрәмә килгән тәҙрә. Шауҙырлап төшкән быяла, Килеп ингәс йәшен-йәҙрә. Стеналар төтәй-төтәй Сатнаған, ти, ҡап уртаға. Өйҙә күк ҡойон уйнаған, Бала бәүелгән уртала. Йәшен уты урап сыҡҡан, Дөрләп янған ҡойма-ситән. Ҡото осоп, сәсен йолҡоп, Ҡарап торған әсә ситтән. Һәм ташланған төтәп торған Ҡырыҡ яра саман өйгә, Сабыйын тапҡан биләүҙә Тулап-илап ятҡан көйгә... (“Сәңгелдәккә мәдхиә”) Ҡәҙим Аралбай поэзияһында Әсә образы ифрат тәрән мәғәнәле: әсә сафлығы һәм паклығы бөгөн, донъяны техник революцияның төрлө зарарлы эҙемтәләре баҫҡан саҡта, кешенең күңел яраларын имләй, рухтағы ауыр юшҡындарҙы йыуа. “Әсәйҙең сәй япраҡтары” исемле шиғыр, мәҫәлән, уҡыусы күңеленә һары май булып ятырлыҡ. Нисәмә йыл үткәндә лә Беҙҙе иң аптыратҡаны: Һаман да хуш еҫен бөркә Әсәйҙең сәй япраҡтары. Күҙҙәренең нурын һирпә, Ҡулдары йылыһын һаҡлай, Хәтерләтә һыу сафлығын, Еребеҙҙең һау саҡтарын Әсәйҙең сәй япраҡтары... Әсәй әллә тылсым менән Төргәккә йән өргән микән, Бөтә төҫө-еҫе менән Ерҙең үҙен төргән микән? Үлән телен белде микән? Һаман да китә иҫтәрем... Һаҡлай алһам икән мин дә Тыуған яҡтың төҫ-еҫтәрен. Әсә тураһындағы шиғыр юлдары замандашта рәхимлелек, итәғәтлелек, күңел йомартлығы тәрбиәләүе менән ҡиммәтле. Атай ҡаны ла көслө аға шағир булмышында. Ғүмереңде, атай, дауам итәм, Бер һыҡтаныу минән ысҡынмаҫ! — Ут эсенә мин инергә әҙер, Ут эсенән тик бер ҡысҡырһаң! — тигән мөрәжәғәте бар Ҡәҙимдең. Атайҙы ул фотоһүрәте буйынса ғына белә. “Атай һүрәте ” — ана шул хаҡтағы шиғыр: Атайымдың берҙән-бер рәсемен Юғалттыҡ та, Күпме әсенеп, Эй эҙләнек!.. Бары бушҡа булды Һаҡлап алып йөрөү йәшереп... Хәтеремә һеңгән шундай һыны: Муйыл күҙҙәр беҙгә төбәлгән; Һынап ҡарай, Алмаштарын барлай — Уландарын, гүйә, теүәлләй. Үҫмер сактың үрле һуҡмағында Ошо ҡараш ҡалды сәселеп... Әммә таптым — Комсобилетымдан Баҡты миңә... атай рәсеме... Шинель кейҙем...— Хәрби билетымдан Атай күҙе миңә төбәлгән. Үткер ҡарай — Командирым поста Һалдаттарын шулай теүәлләй... Ҡәҙим өсөн яугир атай — мәңгелек поста. Ә үҙен ул һәр саҡ атайға алмаш тип иҫәпләй. Ошо тойғо уның атай хаҡындағы шиғырҙарына ҡәтғилек, пафослылыҡ сифаттары алып килә буғай, “Һынап ҡарай, Алмаштарын барлай — Уландарын, гүйә, теүәлләй” тигән юлдар ана шул хаҡта һөйләй. Әсәй, Атай — Ҡәҙим Аралбай поэзияһының айырылмаҫ юлдаштары. Әсәй менән Атай Ҡәҙим шәхесендә шәфҡәтлелек, сафлыҡ һәм яугирлыҡ рухы тәрбиәләһә, шиғриәтенә иһә улар лиризм һәм публицистик үткерлек булып күсә. Ер-әсә — йырға күсә Ер-әсә — Ҡәҙим Аралбай ижадындағы баҙыҡ образдарҙың береһе. Бер осраҡта ул шағирҙың тыуған төйәге — ҡылғанлы дала, бер осраҡта — мәғрур Урал, бер осраҡта — бөтә Башҡортостан, бер осраҡта Рәсәй булып һынлана. Бер осраҡта шағир былай ти: Ул далалар иркенлеге, ҡырҙарының киңлеге!.. Еренең киңлеге менән бер дәүләткә тиңлеге. Ул күк әрем, юшан еҫе, бал ташыған күстәре... Убаларҙа аҡ ҡылғандар — сал тарихтың сәстәре. Ул Һаҡмары — көмөш йүгән урманда айыуҙарға, Таналығы — ебәк ҡороҡ баш бирмәҫ айғырҙарға. Ул тәбиғәт ҡырыҫлығы — кешеләре йөҙөндә, Шишмәләр сыңы — ҡурайҙа, Шоңҡар ҡараш — күҙендә. Көнгә ҡарап, айға бағып, афәттәрҙән өтөлөп, Йәшәһә лә иманына һаҡлай алған өмөтөн. Ул халҡының ихласлығы, йомартлығы, әҙәбе — Барыһы ла үҙ еренән һеңгән-күскән ғәҙәте. Иген иле, тип, даланы әйтмәйҙәр бит тикмәгә, Өҫтәлдәрҙә иң тос өлөш — хәйбуллалар икмәге. Тупраҡ — зиннәт кенә түгел, алтын — ерҙең аҫты ла. Мәғдәнен ала белгәнгә ҡуйынын ер асты ла... “Ул әкиәт донъяһымы? шағир Хыялбай була...” — Тиһәләр ҙә беҙгә ожмах — Йән төйәгем, Хәйбулла!.. Ҡәҙим Аралбай — тыуған төйәгенә иң ныҡ бәйләнгән шағирҙарҙың береһе. Ул — ҡылғанлы дала йырсыһы. Был дала мең төрлө төҫ-сифаттарҙа һынлана, был дала шағирҙы берсә шатландырып, берсә моңландырып, берсә хафаларға һалып йәшәй Ҡәҙимдең йөрәгендә, мәңгелек тынғыһыҙлыҡҡа саҡыра, йәшәргә, ижад итергә илһам бирә: Ғәзиз төбәк, тим дә күккә бағам, Таҙарынам ваҡлыҡ, яҙыҡтан. Таналыҡтан әгәр ҡот алмаһам, Яҙыр ине йәнем аҙыҡтан. Тыуған яғым, тим дә күккә бағам, Шәфҡәт һорап ергә тәңремдән. Ҡаҡ даламда ямғыр бейегәндәй, Ерем моңо тулай йәнемдә. “Ҡасан килдең?” — тиҙәр... Ҡанаттарым Тыуған яҡ тип көн дә ҡағына. Килә кеше сит яҡтарға ғына, Мин бит ҡайтам тыуған яғыма. Ҡанымдан да, йәнем-тәнемдән дә Заман юшҡындарын йыуған яҡ, Мин бит һине ҡалдырғаным да юҡ — Йөрәгемдә йөрөй тыуған яҡ. Башҡортостандың башҡа төбәктәренә юл төшкәндә Ҡәҙим уларға үҙенең далаһы аша баға; ошо нигеҙҙә үҙенсәлекле тәрән сағыштырыу барлыҡҡа килә. Бөрйәнгә, Алтайға, Алатаулы Ҡаҙағстанға арналған шиғырҙар шәлкемдәрендә ошондай поэтик мәл айырыуса асыҡ күренә. “Алатау шаңдауы” исемле ҡаҙаҡ еренә арналған шиғырҙар шәлкемендә, әйтәйек, бына ошондай әҫәр бар: Мин дала улы булғанға Тауҙар — бер сихри донъя: Ҡаялары — бикле ҡәлғә, Таштары — зиннәт-улъя. Даламдың үҙ матурлығы — Үҙ еҫе, киң сәхрәһе. Тауҙарҙың үҙ хозурлығы — Аҡ болоттар сәхнәһе. Тауҙар миңә үпкәләмәҫ, Тапһам да тәнгә дауа, Әрем еҫе аңҡып ятҡан Далама ҡайтып ауам. Ҡәҙимдең шиғырҙары араһында оло мәғәнәле ошондай бер строфа осрай: Аҡ ҡылғандар, Уйҙарымдың осо Әллә ниңә һеҙҙән башлана... Йыһан гиҙеп ҡайтһа, Космонавт та Даланың сал ҡылғандарын ҡосоп, Ватан ҡосағына ташлана. Шағир һәм ил яҙмышы берлеге, тыуған төйәк һәм ил-әсә яҙмышы уртаҡлығы ни тиклем тәбиғи кәүҙәләнеш алған бында! Бер деталь-картинала бөтөн бер оло поэтик хәҡиҡәт дөйөмләштерелгән. Кескәй Ватан менән оло Ватан шағир шәхесе аша бер бөтөн булып ойоша. Ер-әсә йырға күсә. Тыуған ерҙә шағир ҡунаҡ түгел, ә уның йәмен, йәшәйешен хәстәрләүсе хужа ла. Ер-әсә күргән афәттәр өсөн тәрән кисереүе ярылып ята. “Таналығым” шиғырында рәнйетелгән төйәк өсөн асыныу әҫәрҙең төп лейтмотивына әүерелә: Тыуған яғым, дала бағы — Таналығым, Алыҫ-алыҫ тороп ҡалған балалығым. Етемһерәп, үгәйһеп тә ятаһыңсы, Бойоҡ ҡына, ойоп ҡына ағаһыңсы? Тауышыңда шатлыҡ та юҡ, көмөш тә юҡ, Ағышыңда сафлыҡ та юҡ, өмөт тә юҡ. Бысратылған, емерелгән ярҙарың да, Һындырылған, яндырылған талдарың да. Кешеләрҙәй үҙгәргәнһең, ҡартайғанһың, Сайланғанһың, һайыҡҡанһың, тартылғанһың... Атам кейәү, әсәм килен булған ерҙә, Тирҙәр түккән, ҡан ҡойған, йәш йыуған ерҙә, Ҡурсалаған, ҡалҡан булған тыуған ерҙә, Һин етемме, мин етемме, Таналығым? Беҙ кем: үгәй балаһымы замананың? Михнәттәрҙе йыуып бөтә алырһыңмы, Гел йәберле, гел ҡәҙерһеҙ ҡалырһыңмы?.. Тыуған йылғам, дала бағы — Таналығым, — Балалығым, балиғлегем, бәхиллегем. Тыуған ерҙең бөгөнгө хәүефле экологик хәле хаҡында тәрән борсолоуҙар Ҡәҙим Аралбай шиғриәтенә драматизм рухы алып килә. Шунлыҡтан бындай шиғырҙар гражданлыҡ лирикаһы төҫөн ала. Ҡәҙимдең замандашты тыуған ергә, Ер-әсәгә ысын хужаларса хәстәрлек менән йәшәргә саҡырыусы сая тауышы нисәмә йылдар буйына көслө яңғырап килә. Бөгөнгө көн өсөн ул — шағир-гражданин. Рауил Бикбаевтың “Һыуһаным, һыуҙар бирегеҙ!” поэмаһында набат булып яңғыраған Ер-әсә матурлығының вәхшиҙәрсә юҡҡа сығарылыу темаһы Ҡәҙим Аралбай ижадында һәр саҡ өҙлөкһөҙ һәм көсөргәнешле яңғырай. Ер-әсә, шул рәүешле, шағирҙы тормошҡа беркетеүсе, замана хәстәрлектәренә тоташтырыусы, илһам биреүсе, һәр саҡ көсөргәнештә тотоусы хәл иткес ысынбарлыҡ булып ҡала. (Тимерғәле Килмөхәмәтов) 1998 й.


Адрес: Библиотека-читальня им. А.С. Пушкина, ул. Спартаковская, д.9 (м. Бауманская)


Средний тембр. В работе с 9 до 17 мск.\nДемо основное Шанс


Вьеха красноголовая (Vieja synspila) - АКВАРИУМ от RALFA\nВьеха красноголовая (Vieja synspila)\nОтправлено 14 апр. 2016 г., 07:06 пользователем Вадим Разумов [ обновлено 14 апр. 2016 г., 07:06 ]


Объявление F-44743 снято с публикации. Воспользовавшись поиском, Вы сможете просмотреть актуальные объекты.\nДом, ул. Ягодная, Вышгород, Вышгородский район\n6 346 000* грн.\nДом, ул. Центральная, Богдановка (Броварской), Броварской район\nДом, ул. Бударина, Чайки, Киево-Святошинский район\nДом, ул. Ботаническая, Гатное, Киево-Святошинский район\n4 434 000* грн.\n44 340 000* грн.\nДом, ул. Песочная, Ирпень, Киево-Святошинский (Ирпен. горсовет)\n7 482 000* грн.\nДом, ул. Сошенко, Подольский район, Киев\nДом, ул. Ленина, Ржищев, Кагарлыкский район\nДом, ул. Береговая, Козин (Конча-Заспа), Обуховский район


→ 3шт + 1шт Батарейка Дюраселл AAА (мал.пальч.) mn 1500 *1*20 3шт + 1шт Батарейка Дюраселл AAА (мал.пальч.) mn 1500 *1*20\n3шт + 1шт Батарейка Дюраселл AAА (мал.пальч.) mn 1500 *1*20 Найдена ошибка в описании\nСообщение * в случае расхождения наименования товара и изображения товара верным считать полное наименование товара [3шт + 1шт Батарейка Дюраселл AAА (мал.пальч.) mn 1500 *1*20]


Айыҡ ауыл – сәләмәт ауыл\nӘбүләис ауылының фельдшер-акушерлыҡ пунктынан бер ҡасан да кеше өҙөлмәй. Район үҙәгенән алыҫ урынлашҡан ауыл булараҡ, йәше лә, ҡарты ла ауырыҡһынып китһә, ошонда килә. Бында уларҙы һәр саҡ тәжрибәле белгес – фельдшер Гөлнара Мусина ҡаршы ала. Гөлнара Марат ҡыҙы ауылдаштары һаулығын хәстәрләп кенә ҡалмай, ауыл Советы депутаты булараҡ, йәмәғәт тормошонда ла әүҙем ҡатнаша.\nӘбүләис ауылының фельдшер-акушерлыҡ пунктынан бер ҡасан да кеше өҙөлмәй. Район үҙәгенән алыҫ урынлашҡан ауыл булараҡ, йәше лә, ҡарты ла ауырыҡһынып китһә, ошонда килә. Бында уларҙы һәр саҡ тәжрибәле белгес – фельдшер Гөлнара Мусина ҡаршы ала.\nМалиновка ауылы ҡыҙы Салауат медицина училищеһын тамамлап, шәфҡәт туташы дипломы алғас, Иҙәш ауылында эш башлай. Күп тә үтмәй, эш урыны бушағас, тыуған ауылына ҡайтып, хеҙмәт юлын дауам итә.Шулай эшләп йөрөгәндә ул тормоштоң яңы баҫҡысына атлай –Әбүләискә килен булып төшә.Бына шунан алып, инде 30 йылдан ашыу, Гөлнара Марат ҡыҙы әбүләистәрҙең сәләмәтлеге һағында.\nЭшеңде яратмаһаң, ғүмер буйы уға тоғро булыу мөмкин түгелдер, моғайын. Гөлнара Марат ҡыҙы тап шундай – үҙ эшенә мөкиббәндәрҙән. Тәжрибә лә үҙен белдерә: бөгөн 265 кешене хеҙмәтләндергән фельдшер кемгә ниндәй дарыу килешерен дә, балаларҙың ҡайһыныһы прививканы нисек кисереүен дә белеп тора.\n– Күпселекте хаҡлы ялдағылар тәшкил итһә лә, ауыл ҡартая тип әйтмәҫ инем.Балалар баҡсаһына йөрөгән, мәктәптә уҡыған балалар байтаҡ ҡына, йөклө ҡатындар ҙа, бер йәшкә тиклемге сабыйҙар ҙа бар. Әйткәндәй, һуңғы йылдарҙа сабыйҙар тыуа, ә үлеүселәр юҡ, – ти ауыл фельдшеры.\nӘбүләис ауылы ирҙәре, башлыса, ситтә эшләй. Гөлнара Марат ҡыҙының тормош иптәше Илһам Ильяс улы һәм уландары Ирәндек менән Байрас та эшкә ҡырға йөрөй. Ә кинйәкәйҙәре – ҡыҙҙары Элина БДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалында, 1-се курста уҡый. Фельдшерҙан ситкә китеү хаҡында уйланғаны булманымы икәнлеге менән ҡыҙыҡһыныуға:\n– Әлбиттә, юҡ! Ялда йәки отпускыла берәй ҡайҙа юлланһам, хатта иптәшем: “Әбейҙәрең нимә эшләр?” – тип борсолоп тора. Үҙем дә ауылдаштарыма: “Мин ҡайтҡансы ауырышмай тороғоҙ инде!” тип китәм, – тип яуапланы.\nГөлнара Марат ҡыҙы ауылдаштары һаулығын хәстәрләп кенә ҡалмай, ауыл Советы депутаты булараҡ, йәмәғәт тормошонда ла әүҙем ҡатнаша. Быйыл әбүләистәр районда иғлан ителгән “Айыҡ ауыл” бәйгеһенә ҡушылды. Шул сара сиктәрендә үткәнағас ултыртыу, тирә-яҡты таҙартыу өмәләрендә ҡатнашып ҡалмай, түңәрәк өҫтәлдәрҙә лекциялар менән сығыш яһай, “Алкоголһеҙ тормош” исемле стена гәзите сығара. Сара – сара менән, тик һөҙөмтә барыбыр һәр кешенең үҙенән тора икәнлеген яҡшы аңлай фельдшер. Шуға ла ул кәйеф-сафа ҡороусылар менән күҙгә-күҙ ҡарап һөйләшеүҙе өҫтөн күрә. Уның теләктәре лә изге:\n– Айыҡ ауыл ғына сәләмәт ауыл була ала. Ауылдаштарым һау булһын, теләһә ниндәй яман ауырыуҙар беҙгә яҡынламаһын!


Рәсәйҙә Пушкинды иҫкә алалар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n11 февраля 2016 — 15:44\nЯҙыусы 179 йыл элек дуэльда ҡаты яраланып һәләк була. Йыл һайын 10 февралдә донъяның төрлө ҡитғаларында бөйөк рус классигы иҫтәлегенә саралар үтә. Көйөргәҙе районы Шабағыш ауылында ла был матур йолаға әүерелгән. Бында мәктәп партаһына ултырған һәр уҡыусы Пушкин шиғырҙарын яттан белә. Ябай ауыл тотошлай Пушкин рухы менән һуғарылған. Бында кесеһе лә олоһо ла рус классигы ижады менән янып йәшәй. Әҙиптең хәтер көнөндә мәктәп уҡыусылары менән осрашыуға бөтә райондан яҙыусылар йыйылды.Шабағыш ауылында республиканан ситтә лә киң билдәлелек яулаған рус классикаһы музейы эшләп килә. Бында Александр Пушкиндың йөҙәрләгән китабы, үҙ ҡулы менән яҙылған Өфө картаһы, башҡорт ҡыҙы һүрәтенең күсермәләре һәм башҡа ҡиммәтле ҡомартҡыларҙы осратырға мөмкин. Быларҙың барыһын да рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Рафиҡ Әминов 37 йыл дауамында йыйған. Ауыл музейы өсөн генә түгел Башҡортостан әҙәбиәте өсөн бай ҡомартҡы һаҡлана, бында. Пушкин әҫәрҙәренең генә 90 телгә тәржемәһен осратырға мөмкин. 40 меңгә яҡын экспонат араһында хатта Пушкин үлгәндән һуң төшөрөп алынған битлегенәң күсермәһе лә бар.Пушкин ижадын тәрәндән өйрәнеүселәргә һәм әҙәбиәт һөйөүселәргә төпкөлдәге музей яҡшы таныш. Бында хатта Төркиә, Англия, Япония, Германия, Швеция һәм башҡа илдәрҙән ғалимдар килеп рус классигы хаҡында материалдар туплай. Эргә тирәлә йәшәүсе яҙыусылар ҙа бында рухи илһам алыр өсөн йыш йыйыла. Пушкин яҙмышына бәйле яңы асыштар менән уртаҡлаша.Пушкинға арнап шиғырҙар ижад итә.Ауыл мәктәбенә билдәле скульптор Александр Козинин яҙыусының һәйкәлен эшләп бүләк итә. Башҡортостанда был берҙән бер тулы кәүҙәлә һынландырылған скульптура. Пушкин музейы менән күберәк кешеләр таныша алһын өсөн заманында уны Шабағыш ауылынан Күмертауға күсереү тураһында ла һүҙ була. Хәҙер инде Пушкин бында тамырланған, халыҡ күңеленә үтеп ингән. Ә бында килгән студенттар, профессорҙар, сит ил ғалимдары хозур тәбиғәт итәгендә урын алған музей эштәре менән танышып илһам ала.


В Туле вновь меняется схема движения трамваев\n10:45 В России стоимость зарубежного вина может возрасти 10:27 Как идет строительство домов «Су-155» в Туле 10:15 Житель Суворова ударил прохожую кулаком в лицо и отнял сумку 10:00 Двадцать минут горел дачный дом в Тульской области сегодня ранним утром 9:45 Росавтодор запустит мобильное приложение для автомобилистов 9:30 На ул. Советской в Туле – ДТП: из «Пролетарки» затруднено движение 9:15 Глубокой ночью в центре Тулы сгорел «Фольксваген» 9:00 В Скуратове "комлекс зданий для бомжей" наводит ужас на местных жителей. РЕПОРТАЖ 8:40 Куда звонить тулякам, если дома еле теплые батареи 8:20 Создать коллаж в стиле Пабло Пикассо смогут туляки В Туле вновь меняется схема движения трамваев В понедельник, 12 августа, с 21:00 МСК в связи с началом проведения 4-го этапа капитального ремонта трамвайных путей (угольника) на пересечении улицы Фридриха Энгельса и улицы Советской...\nНовости 12 августа | 18:41 В понедельник, 12 августа, с 21:00 МСК в связи с началом проведения 4-го этапа капитального ремонта трамвайных путей (угольника) на пересечении улицы Фридриха Энгельса и улицы Советской, движение трамваев на участке дороги по улице Советской от улицы Коминтерна до улицы Фридриха Энгельса будет закрыто.\nНа период проведения ремонтных работ движения трамвайных маршрутов будет осуществляться по изменённой схеме:\n№ 3 – ул. Щегловская засека – ул. Кирова – ул. Кутузова – ул. Марата – ул. Епифанская – Демидовский путепровод – ул. Советская – ул. Коминтерна;\n№ 12 - проспект Ленина - ул. Станиславского - ул. Н. Руднева - ул. Агеева - ул. Тимирязева - ул. Михеева - ул. Кауля - ул. Оборонная - ул. Советская - ул. Пролетарская - ул. Демидовская плотина - ул. Октябрьская - ул. М. Горького;\n№ 5 - Одоевское шоссе - ул. Тихмянова - ул. Воздухофлотская - Павшинский путепровод – Ф. Смирнова - ул. Коминтерна - Демидовский путепровод – ул. Пролетарская - ул. Советская – ул. Оборонная - ул. Кауля – Перекопский переулок;\n№ 14 – проспект Ленина – ул. Болдина – ул. Оружейная – ул. Ф Энгельса – ул. Советская – Чулковский мост – ул. Демидовская плотина – ул. Коминтерна – Павшинский путепровод – ул. Воздухофлотская – ул. Тихмянова – Одоевское шоссе.\nДвижение трамваев по маршруту № 13 будет осуществляться по основной схеме.


Похожие статьи: Церемония вручения Премии Стартап года 2013 Премия «Стартап года» 2013 принимает заявки! Стали известны номинанты на Премию «Стартап года» 2013! Стали известны претенденты на Премию Стартап года 2013! Пост-релиз по премии «Стартап года» 2013 ТегиMoscow Seed Fund Бизнес-инкубатор НИУ ВШЭ лучшие столичные проекты пермия поощрение победителей РВК Стартап года Стартап года 2013 Центр инновационного развития Москвы


Улар йөк аты булған\n8 Май 2019, 12:29\nБеҙ атайһыҙ үҫтек.\nОлоғая төшкәс, үткән тормошто иҫкә төшөрөп, туған-тыумасаларҙы, эш дәүерен иҫкә алып үҙеңсә һығымта яһайһың. Бына мин дә ошо күҙлектән сығып үҙемдең яҡындарымды, атайһыҙ иткән яҙмышым, уның ниндәй кеше булғаны тураһында бәйән иткем килә.\nАтайыма – Зәбихулла Исмәғил улы Теүәлевкә – “атай”, ә уға миңә ҡарата “улым” тип әйтергә насип булмаған. Ул үлгәндән һуң 16 көн үткәс, мин донъяға тыуғанмын. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, уның тураһында белгән кешеләрҙең иҫтәлектәре, һөйләүҙәре, эше өсөн үҙен фиҙа ҡылып йәшәгәне менән ғорурланам.\nУның тураһында ниндәйҙер яҙма документтар, ҡулъяҙмалар эҙләһәм дә, таба алманым. Бәлки, йәш сағымда иғтибар ҙа итмәгәнмендер. Әсәйем дә, алты балалы еҙнәһенә кейәүгә сығып, етенсегә минән дүрт йәшкә оло Зәйнетдин ағайымды алып, мине үҙенең атаһына ҡалдырып китте. Уның ҡатыны, йәғни өләсәйем, әсәйем Хәйернисаның әсәһе булмаған. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ул мине үҙенең балаһылай яҡын күрҙе. Телем асылғанда беренсе һүҙем “өҙәй” (өләсәй) булған.\nАтайымдың үлеме лә бик фажиғәле булған. Бер ваҡыт (ул ваҡытта Хәйбулла районының Вәлит ауылында йәшәй инем) Целинный ҡасабаһына ҡайтырға бер осраҡлы машина булмаҫмы икән тип торам. Шул саҡ минең янға килеп баҫҡан бер өлкән генә кеше: “Һин Зәбихулланың улы түгелме?” – тип һораны. Быға тиклем бер ҙә күрмәгән, белмәгән кешенең һүҙҙәре мине аптырауға ҡалдырҙы. “Мин Әбделнасир ауылынан, ҡайтырға һинең кеүек берәр машина булмаҫмы тип көтөп торам”, – тине ул. “Эйе, мин уның улы булам” тигәс, ағай түбәндәгеләрҙе һөйләне:\n– Һуғыш йылдарында тракторсы булып эшләнем. Ырымбур өлкәһендәге Сара станцияһынан 60-70 километрҙа ятҡан районыбыҙға тракторҙа яғыулыҡ, запчасть ташый торғайныҡ. Был ваҡиға апрель айында булды. Ҡайтып килешләй тракторым боҙға уйылып төшөп һүнде. Күпме генә сығарырға маташһам да, булдыра алманым. Һинең атайың МТС-тың өлкән механигы ине. Беренсе булып мин төштөм. Икенсегә – һинең атайың. Шулай итеп, икешәр тапҡыр төшкәс, минең өсөнсөгә сират килеп етте. Мин төшмәнем. Ә һинең атайың, боҙло һыуға төшөп, тракторҙы тоҡандырып алып сыҡты. Шул арҡала аяғына һыуыҡ тейҙереп, гангрена башланды. 1945 йылдың 26 авгусында, дүрт ай сирләгәс, мәрхүм булды. Бик үҙ һүҙле ине. Баймаҡҡа алып барып аяғын киҫтерергә лә әйтеп ҡарағандар. Ризалыҡ бирмәгән. Хатта һуғыштан бер аяғын ҡалдырып ҡайтҡан бер туған ҡустыһы Ғаязетдин ағайҙың миҫалы ла өлгө булмаған. Тракторҙар боҙолһа, носилкаға һалып алып барып күрһәтә торған булғандар.\nУл заманда махсус белемле кешеләрҙең аҙ икәнлеге аңлашылалыр. Ә минең атайым Бәләбәй ауыл хужалығы техникумының механика бүлеген “бишле”гә генә тамамлаған. Хатта ҡайһы саҡта берәй деталь эштән сыҡһа, уны үҙе яһаған: деталде балсыҡҡа һалып киптергәс, уны алған һәм урынына ҡайнап торған тимер ҡойған.\nАтайым эшкә мөкиббән бирелгән генә түгел, йәмәғәт эшендә лә әүҙем ҡатнашҡан. Бер генә йыйылыш йәки осрашыу ҙа унһыҙ үтмәгән. Совет иленә тоғро хеҙмәт иткән. Бына бер миҫал. Бер ваҡыт Баймаҡ районының Юлыҡ ауылына йыйылышта сығыш яһарға тип барған. Сатлама һыуыҡ. Йыйылыш башланыр алдынан уға бер кеше килеп:\n“Зәбихулла, һине бында үлтерергә йыйыналар! Клуб артында санаға егелгән ат тора. Сәхнәнән урамға сығырға ишектең келәһе асыҡ булыр. Беҙ һиңә ишара яһарбыҙ. Шул ваҡыттағы ығы-зығыны файҙаланып, сыҡ та санаға ултырып ҡас”. Клубта бер генә шәм. Ул да булһа сәхнәлә яна. Шунда ултырған бер кеше “яңылыш” шәмгә тейә. Быялаһы онтала. Шул ҡараңғылыҡтан файҙаланып, атайым сәхнәләге ишектән сығып атҡа ултырып ҡасып китә. Ул-был иткәнсе, үлтерергә йыйынған кешеләр ниәтенә ирешә алмай. Артынан бер нисә һыбайлы эҙәрлекләй, ләкин ҡыуып етә алмайҙар. Шулай итеп, ул бер үлемдән ҡотолоп ҡала.\nБаймаҡ ҡалаһын электрлаштырыуҙа әүҙем ҡатнашҡан, был эштә уның роле ҙур булған, тиҙәр. Өләсәйем Хәйерниса был турала йыш телгә ала ине, ул 100 йәшкә етеп донъя ҡуйҙы.\n“Мин халыҡ дошманы түгел...”\nБынан 20-25 йыл элек бер туған ҡустыһы Сабирйән ағайҙың һүҙе мине шаҡ ҡатырҙы: “Һинең әсәйең атайыңдың икенсе ҡатыны булған. Ул беренсе тапҡыр кулак ҡыҙына өйләнгән, шуға күрә: “Һин уны айыр, әгәр шулай эшләмәһәң, һине төрмәгә ултырталар йә Себергә һөргөнгә ебәрәләр”, – тип ҡурҡытҡас, ул айырылышырға мәжбүр булған”. Был ағай әйткәнгә ышанып барманым, сөнки минең Зәйнетдин ағайым 1941 йылда тыуған, ә золом ҡорбандары 1937 – 1938 йылдарға тап килә бит. Артабан мин ЗАГС идаралығында атайым тураһында ҡайһы бер мәғлүмәттәргә тап булдым. Архив материалдарына таянып, никах тураһындағы китапта Теүәлев Зәбихулла Исмәғил улының 1938 йылдың 13 авгусында 25 йәштә булғанын белдем.\nБеренсе ҡатынының исемен дә, уның яҙмышын да белмәйбеҙ. Күрәһең, уларҙы Себергә һөргәндәрҙер. Һөйләүҙәре буйынса, ул ҡатын атайымды бик яратҡан. “Шул арҡала ҡайғынан үлгән” тип тә һөйләйҙәр. Ул уны ҡарғаған. Мин ышанмаҫ та инем ҡарғышҡа. Осраҡлымы, әллә шул ҡарғыштанмы, Зәйнетдин ағайым Башҡортостан ауыл хужалығы институтының механика факультетын тамамлап, Өфөнән Хәйбулла районына запчастар алып ҡайтып килгәндә, машина кюветҡа ауған. Водитель иҫән ҡалған, ә ағайым 30 йәшендә, ете айлыҡ берҙән-бер улын ҡалдырып, вафат булған.\nФәүзиә еңгәйем ике-өс йыл кейәүгә сыҡмай йөрөгәндән һуң, ғаилә ҡороп, икенсе ире үҙенә ҡул һалып донъя ҡуйҙы, бер нисә айлыҡ балаһы етем ҡалды. Шалҡан кеүек таҙа булһа ла, 31-32 йәшендә кинәт кенә ауырып, бер ай эсендә мәрхүм булды.\nБыл ҡарғыш беҙҙе лә урап үтмәне. Минең өлкән улым Рөстәм тыуғас, өсөнсө көндә үк сирен таптылар. Табиптар: “Ул йәшәрлек түгел, балаларығыҙ тағы булыр әле, ҡалдырығыҙ дауаханала”, – тип әйтһә лә, ҡатыным Флорида риза булманы. Улым – икенсе төркөм инвалиды. Күптән түгел 47 йәше тулды. Беҙҙең менән йәшәй.\nҠартатайым Исмәғил дә бик абруйлы кеше, бөтәһе лә уны ихтирам иткән. Коллективлаштырыу осоронда ауылға уполномоченныйҙар килеп, колхозға инергә өгөтләп йөрөгән, ләкин бер нисә тапҡыр килһәләр ҙә, бер кем дә мал-тыуарын колхозға бирергә теләмәгән. Ҡыҫымдың артыуын күреп, ауылдаштары уға: “Йә, Исмәғил, һин нимә тип әйтәһең, беҙ шулай эшләйбеҙ”, – тигән. Ул берҙән-бер һыйырын етәкләп колхоз аҙбарына беренсе булып алып барған. Башҡалар ҙа ҡушылған. Көтөүҙән ҡайтҡан саҡта һыйыры йорт ихатаһына инер булған. Ә ҡартатайымдар, ҡыуалап, гел генә колхоз һарайына алып барған.\nҠартатайым менән өләсәйемдең ете улы булған. Иң өлкәне – 1913 йылда тыуған атайым Зәбихулла. Ауылда тиҫтерҙәр йыйылышып һөйләшеп ултыра торған булған. Быны кемдәрҙер хилаф күреп: “Совет власына ҡаршы эш алып баралар”, – тип НКВД-ға еткергән. Унан килгән кеше һәр береһенән һорау алған. Сират ҡартатайыма ла килеп еткән. Уларҙың һорауҙарына: “Өлкән улым Зәбихулла, япондарға ҡаршы һуғышта ҡатнашып, батырлыҡтар күрһәтеп, өлкән лейтенант булып ҡайтты. Улымдың икәүһе Ҡыяметдин, Сәмиғулла немец-фашист илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса һуғышып, һәләк булғандары тураһында “ҡара ҡағыҙ” килде, Сабирйәнем Сталинградтан “госпиталдә ятам” тип хат яҙған, ә Ғаязетдинем һуғыштан бер аяҡһыҙ ҡайтып инде. Мин нисек халыҡ дошманы булайым?” – тигәс кенә, уны эҙәрләүҙән туҡтағандар.\nАтайымдың тыуған ауылы тураһында ла бик ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр бар. Хәҙерге Йылайыр районының Матрай ауылынан ике-өс саҡрым йыраҡлыҡта Ҡарағас ауылы булған. Ул ауыл 1930 йылдар аҙағында юҡҡа сыҡҡан, халҡы Матрайға, Юлдыбайға күсеп киткән. Ә архив материалдарында уны “Динмөхәмәт” тип яҙғандар. Теүәлевтәр тураһында мәғлүмәттәрҙе лә осратырға тура килде.\nАуылда 1926 йылда 197 башҡорт йәшәгән. 1895 – 1916 йылдарҙа алған танытмаларҙа йыш ҡына Теләүкәевтәр, Сәйфуллиндар, Арғыновтар, Кәлимуллиндарҙың фамилиялары осрай. “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамын үткәргәндә, күптәр туғандарын, нәҫел-нәсәбен осратыр ине.


10. Тырнаҡтар – Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант\nБүлеүсе тыныш билдәләренең береһе – тырнаҡтар, улар парлы тыныш билдәләре иҫәпләнәләр.\nТырнаҡтар – график билдә, текстың элементтарын бүлеү, билдәләү өсөн ҡулланыла. Улар үҙҙәренең эсенә алынған телмәр элементтарының ғәҙәти түгеллеген, йәғни сит, ят күренеш булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алыу маҡсатында ҡуйыла.\n1. Тура телмәрҙәр тырнаҡтар эсенә алына. Мәҫәлән: Н.Нәжми: “Шағир – йәмғиәттең бер эшмәкәре, тормоштоң уйлана һәм моңлана торған ағзаһы”.\n2. Берәй текст эсендә бирелгән һөҙөмтәләр, халыҡ мәҡәлдәре, әйтемдәре тырнаҡтар эсенә алына. Мәҫәлән: Үҙе тыуып-үҫкән ерҙең «гөл сәскәләй болондары», «балдай татлы һыуҙары» илһамландыра шағир күңелен.\n3. Һөйләм эсендә килгән газета, журнал, әҫәр, китап, предприятие, фабрика, завод, йыр, миҙал, машина атамалары булған шартлы исемдәр тырнаҡтар эсенә алынып яҙыла. Мәҫәлән: Башҡорт ҡурайының тарихында быуын-быуындан килгән халыҡ музыканттары араһында йәнә «Буранбай», «Ялан Йәркәй», «Һыр», «Сәлимәкәй», «Иркутск» һымаҡ классик йырҙарҙың авторы иҫәпләнгән Буранбай Йәркәй Ҡотдосов (1781-1868), Ишмөхәммәт Мырҙаҡаев (1768-1878) сәсәндәр, С.Г. Рыбаковтың «Урал мосолмандарының музыкаһы һәм йырҙары» китабы буйынса билдәле Иван Лоҡманов, Ислам Моратов, Мәғәфүр Ҡараҡаев, Толомғужа Ғөбәйҙуллин, Бирғәле тигән ҡурайсыларҙың исемдәре айырылып тора.\n4. Иронияны, юморҙы, сатираны, сарказмды, кире мәғәнәне, дуҫтарса көлөүҙе, ғөмүмән, берәй тойғоно, мөнәсәбәтте аңлатыусы һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр тырнаҡтар эсенә алына. Мәҫәлән: Мәжитов «яраланған» самолетты тыңлата-буйһондора алмай яфаланды.\nПредыдущаяПредыдущая запись:9. ЙәйәләрСледующаяСледующая запись:11. Күп нөктәләр


Магазин Нижневолжская набережная д.5\_2 ул. Комсомольское шоссе, 3б ул.Суздальская 70, линия "А", секция 28,30 ул. Деловая, 7 ул. Ванеева, 209А ул. Голубева, д. 7 ул. Карла Маркса, 60в ул. Коминтерна, 39 ул. Фучика, д. 36 ул.Переходникова, д.28/1 ул. Светлоярская, д. 23а ул. Дьяконова, 2г ул. Гаугеля 2А/2 пр. Гагарина, 37б ул. Удмуртская, 10 ул. Патриотов, 49а ул. Юбилейная, 16а 3 + 2 =


Нитки «PolyArt» №20 (хаки 0619, длина 1500 м.) в Адлере — belais ✔\nНитки «PolyArt» №20 (хаки 0619, длина 1500 м.) в Адлере


Incest-Games-Reddit нимә ул?\nIncest-Games-Reddit - был донъяла иң ҙур ҡалаларының береһе менән берләшмәһенең иң яҡшы уйындарының түләүһеҙ порноигра придачу! Incest-Games-Reddit көн һайын меңләгән кеше килә, өйрәнергә беҙгә төрлө сценарийҙар өсөн, бөтә енси һәм енси настроить беҙҙең бушлай квесты персонаждар үҙе башҡарырға тырыша.\nМин түләргә тейеш-юҡ, уйнау өсөн Incest-Games-Reddit?\nҺәр саҡ бушлай булды һәм булып ҡала Incest-Games-Reddit. уйнап уйнаным. Беҙҙең команда тәьмин итеү бурысын үҙ өҫтөнә ала, модель булыу өсөн беҙҙең тотош тематизировать freemium тирә-яҡ атамаларына, әммә был мәжбүри тулыһынса һатылып бөтә. Ҡыҫҡа ғына әйткәндә, һеҙгә кәрәк булған нәмәләр һатып алманы, әммә беҙ һеҙҙең хупларға мөмкин, әгәр теләһәгеҙ.\nБеҙ бурыслы кешене төрлө органдарының лицензия буйынса беҙҙә 18 йәштән өлкәнерәктәр генә уйынға бирелеү, уйын менән бөтә донъя буйынса. Кеше бәлиғ булмағандар менән көрәшеү өсөн, тырышырға бирергә Incest-Games-Reddit, бөтә йәштәгеләр өсөн беҙ кредит карталарын ҡулланып уникаль уйынсы аутентификация системаһын тикшереү.\nIncest-Games-Reddit уйынсыһына реаль эсендә булғанығыҙ бармы?\nБәлки, многопользовательский Incest-Games-Reddit һеҙҙең кеүек уйнаны, сөнки был форматтарҙың һәм яңғыҙ! Беҙҙең тәжрибә ҙур өлөшө тейешле иғтибар однопользовательский булмай, әммә беҙ был бигүк алыҫ киләһе турын да яҡшыртыу өсөн яңы инструменттар һәм функциялары өйөмдәрҙе сығарырға планлаштырыла многопользовательский раят – күҙәтеп яңыртыу!\nД. Шулай уҡ План һәм ios ярҙамында, шулай уҡ мөмкинлегенә эйә кулланыусылар өсөн android мобиль яйланма Incest-Games-Reddit өсөн уйнай. Әлегә һеҙгә инергә булдыҡ Chrome, Firefox Safari йәки, теләсә ниндәй төҙөлөшө менән тәьмин Incest-Games-Reddit һеҙҙең ярҙам менән проблемалары булған, улары һеҙҙең ихтыярҙа. Был фантастик әйбер – был ысынлап та шулай!\nШул уҡ үрҙә телгә алырға, теләһә ниндәй уйындар Incest-Games-Reddit мөмкинлектәре әлеге ваҡытта кулланыусылар тоташтырылған, уның әгәр Firefox булып, Chrome Safari йәки теләсә ниндәй төҙөлөшө.\nД. Incest-Games-Reddit ашырыу буйынса протокол HTTPS кереште. Шулай уҡ һеҙҙең электрон почта адресы беҙ генә һаҡлана, һәм ҡулланыусы исеме пароль хеш был яҙмалар – бына барыһы да.\nЮҡ, кәрәкмәй миңә,-тип ҡуйҙы, уйнау өсөн Incest-Games-Reddit?\nЮҡ. Firefox браузеры сездә бар әлегә, йәки Safari Chrome, Incest-Games-Reddit һеҙгә уйнай алмайым, үҙең бер нәмә лә ҡоролмаған.


Общежитие №2 ул. Никитина, 19 тел.: 79-67-33 3048,2 кв.м 174\nОбщежитие №3 ул. Гагарина, 6 тел.: 74-94-74 3802,6 кв.м 252


effect-cause analysis 🎓²\n«effect-cause analysis» в словарях и энциклопедиях | перевод «effect-cause analysis»\nаналіз методом «наслідок-причина»\nСмотреть что такое "effect-cause analysis" в других словарях:\nroot cause analysis — Gen Mgt a technique used in problem solving to identify the underlying reason why something has gone wrong or why a difficulty has arisen. The root cause of a problem may be identified by repeatedly asking the question “Why?”, by examining… … The ultimate business dictionary\nRoot Cause Analysis Handbook, Lee N. Vanden Heuvel, This Global Classic Is the Most Complete, All-in-One Package of Book, Toolkit Download, Diagnostic Map, and Online Resources Currently Available for Root Cause Analysis (RCA) It offers the… Категория: Статистика Издатель: Книга по Требованию, Подробнее Купить за 13150 руб\nImplementation of Lean Concepts to increase OEE of Critical Machines, Richesh Kolhar, In today's competitive world, Companies expect the improvements for growth with SMART (Specific, Measurable, Achievable, Realistic, Timed) objectives. Many KPI's have been developed among… Категория: Научная литература Подробнее Купить за 8727 руб\nDance Education - Adding Writing to Your Dance Curriculum as an Expressive Process, Andrew Schlegelmilch, Writing about traumatic or stressful experiences has been shown to have physical and mental health benefits. This book describes two studies that were designed to test the hypothesis that… Категория: Книги Издатель: Книга по Требованию, Подробнее Купить за 6852 руб\nДругие книги по запросу «effect-cause analysis» >>


[quote author=4D60646C6D7B6665090 link=1147741024/9#9 date=1158270000][quote author=Forum Admin link=board=new;num=1147741024;start=0#8 date=1158265000] Раньше это была ссылка, на другой сайт, где этот снимок и был, но, к сожалению, эта ссылка не работает, и я вставил то что нашел сейчас. Покопаюсь по архивам, попозже, вроде я сохранял...[/quote]Я тогда скопировал сам снимок, могу скинуть. [/quote]


Ете һаны оҙата бара...\nСәнғәт кешеһе бит мин, сәхнә – йәшәү мәғәнәм.\nКүптәр көтөп алған “Йырым булһын бүләгем” тапшырыуы бара. “Бәхетлемен, эйе, маҡтанмайым, һин минеке генә булғанға, мин бит һинән бер ни һорамайым, тик бул ғына һәр саҡ янымда”. “Бәхетлемен” тигән моңло йыр яңғырай. Таныш тауыш, үҙенсәлекле көй, әлбиттә, уны бүтән бер кем менән дә бутау мөмкин түгел. Дөрөҫ, ул – эстрада йырсыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Венера Юлгилдина.\nЙоланан өҫтөн булыу мосолмандарға, бигерәк тә башҡорттарға, хас сифат түгел. Коллектив менән төрлө байрамдарҙы ҡаршылауҙы ла онотмайбыҙ. Яңы йыл байрамын билдәләгәндә бихисап ҡунаҡ саҡырҙыҡ, шулар араһында йырсы Венера Самат ҡыҙын күреү айырыуса шатлыҡлы булды. “Һин – мөхәббәтем”, “Сәскәләр уянды”, “Һандуғас”, “Һөйөүҙәр һүрелмәһен”, “Оҫта баҫа”, “Йыйҙым еләк” һәм башҡа дәртле йырҙар башҡарып, иҫ киткес матур ял бүләк итте ул. Әлбиттә, халыҡ йырҙарын да тыңланыҡ.\nБөгөн “Йома ҡунағы”нда – эстрада йырсыһы Венера ЮЛГИЛДИНА.\n– Йыш түгел, әммә ҡайһы бер осраҡта артистар тураһында, уларҙың ата-әсәһе лә йырсы йәки бейеүсе булғандыр, тиҙәр. Һин ниндәй ғаиләлә буй еткерҙең?\n– Беләһеңме, Илдар, мин бит өләсәй һәм ҡартатайҙарға бай ғаиләлә иркәләнеп үҫтем. Ни өсөн тиһеңме? Әсәйемдең әсәһе Мәфтүхә Фәтхетдин ҡыҙы менән атаһы Әхәт Ҡәйүм улы – икеһе лә уҡытыусы тигән юғары исемде лайыҡлы йөрөттө. Уҡымышлыларҙан һабаҡ алғандар ҡайҙа ғына эшләмәне, ниндәй генә вазифа биләмәне! “Уҡыу – энә менән ҡойо ҡаҙыу”, “Уҡыған уҙыр, уҡымаған туҙыр”, “Уҡыған ете ҡат ер аҫтындағын күрә, уҡымаған ер өҫтөндәген дә күрмәй” һәм башҡа шуның ише ғилемлелеккә өндәгән мәҡәл-әйтемде яҡын кешеләремдән ишетеп кенә түгел, ә күңелемә һеңдереп үҫтем.\nАтайымдың атаһы Мөхәмәтзәки Мостафа улы менән әсәһе Фәниә Муса ҡыҙы тураһында ла йөрәк түремдә тик йылы иҫтәлектәр һаҡлайым. Тәүгеләренән айырмалы, улар ябай ауыл кешеләре булһа ла, шул хәтлем күпте белде, тәрән фекерләне, ниндәй ҙә яңылыҡҡа булһынмы йәки бүтән күренешкәме һәр саҡ үҙҙәренең ҡарашын белдерҙе, ҡыҫҡаһы, күптәргә өлгө булып ғүмер итте. Улай ғына ла түгел, уңғанлыҡтары менән тирә-яҡта хөрмәт ҡаҙанған кешеләр. Егәрленең ҡулы ете, тигәндәй, иркен баҡсаларындағы тигеҙ генә итеп теҙелгән умарталары әллә ҡайҙан күренеп ултырҙы, ә инде умарталыҡтағы бал тирә-яҡҡа хуш еҫ таратты, ырыҫлы был ер бал ҡорттарының тауышынан гөжләп торҙо. “Ашатҡан да, кейендергән дә бал”, — тип ҡабатлағандары кисәгеләй күҙ алдымда.\nӘсәйем Фәнүзә Әхәт ҡыҙы – уҡытыусы, а атайым водитель булды. Ғаиләлә Зөлфирә һылыуым, Айбулат ҡустым менән үҫтек.\n– Венера, социаль селтәрҙә: “Алыҫ бала сағымда бейергә яраттым, хыялым – оҫта итеп бейеү, әммә тормош шулай ҡоролған, йырсы булып киттем”, — тип яҙғанһың. Күңел төбөндә үкенес көйөгө йөрөмәйме?\n– Шөкөр, яҙмышыма тамсы ла үпкәм юҡ. Өләсәйемдәрҙең теле менән әйткәндә, бер ҡасан да үткәндәргә үкенергә ярамай. Сәнғәт кешеһе бит мин, сәхнә – йәшәү мәғәнәм, мин яратҡан һәм мине яратҡан тамашасыларым бар.\n– Бейеүҙән һис кенә лә йыраҡ китмәгәнһең, һин – “Мираҫ” йыр һәм бейеү ансамбле солисы.\n– “Мираҫ” ансамбленә 2007 йылда эшкә алындым, шунан бирле ошонда. 15 майҙа 12-се ижад миҙгелен яптыҡ, тамаша залында алма төшөрлөк тә урын юҡ ине, билеттар алдан уҡ һатылып бөткәйне. Сәнғәт өлгөләрен киләсәк быуынға мираҫ итеп ҡалдырыу – төп бурыстарҙың береһе.\n– Әгәр ҙә сер булмаһа, ни өсөн йырсы һөнәрен һайлауыңды әйт әле. Кемдәрҙер “бәләкәйҙән йырланым”, ә бүтәндәр “бала саҡ хыялым” ти...\n– Өйөбөҙҙөң түрендә, стенала дүртмөйөш формаһында бәләкәй генә радио оҙаҡ эленеп торҙо. Ошо серле ҡумта беҙгә барыһын да еткерҙе – иң беренсе булып яңылыҡтарҙы унан ишеттек, башҡа төрлө хәбәрҙәрҙе белдек. Тапшырыуҙар башланһа, тышҡа сыҡмаҫҡа тырыштыҡ, шул уҡ ваҡытта төшкө концерт тыңлап кинәндек. Төрлө саҡ булды, уға өлгөрмәй ҡалһаң, нисектер күңел китек кеүек хис итәһең. Халҡыбыҙҙың күп йырҙарын бәләкәйҙән ишетеп үҫтем. Хәйер, ҡартатайым оҫта йырсы булды, уны тыныс күңел менән тыңлау мөмкин түгел ине.\nЯҡташтарымдан уңдым, шуларҙың береһе – Башҡортостандың халыҡ артисы Әлфиә Юлсурина. Уның сәхнәгә килеп сығыуы үҙе ни тора! Хис-тойғоға бирелеп йырҙар башҡарыуын телгә алыу артыҡ. Әлфиә апайҙан “Абдрахман”, “Зөбәйҙә”, “Шәүрә”, “Төйәләҫ” кеүек халыҡ йырҙарын өйрәндем. Оло быуын артистарын Флүрә Килдейәрованың, Рәйлә Аҙнаҡаеваның йырҙарын тыңлап үҫтем.\nРадио хаҡында һүҙ сыҡҡас, был да ҡыҙыҡлы булыр. Ҡабул итеү төрлөсә бит, күреүгә ҡарағанда, миндә ишетеү һәләте ныҡ үҫешкән, тиҙәр.\n– Әлфиә апай тинең, икегеҙ ҙә бер райондан, хатта район үҙәгенән дә. Юлсурина, Юлгилдина – фамилияларығыҙ ҙа оҡшаш. Туғандарһығыҙҙыр, бәлки...\n– Әлфиә Мырҙабулат ҡыҙы шикелле тыумышым – Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылынан, уның ҡарауы, ҡыҙ фамилиям – Ураҙаева. Ул бер нисек тә беҙгә нәҫел-нәсәп килеп сыҡмай. Әммә фекерҙәр уртаҡлығы, сәнғәткә ғашиҡ булыу беҙҙе берләштерҙе, яҡынайтты.\n– Бөрйән ҡыҙы Венера Өфө тарафтарына нисек килеп сыҡҡан?\n– XI класты тыуған ауылында тамамлаған йәш ҡыҙ баҙнатһыҙ ғына Өфөгә юлланған. Бында тормоштоң бүтәнсә ҡоролошона тәүҙә ныҡ аптыраған, ҡаланың тау башында урынлашыуына, бейек йорттарға, төрлө автомобилдәргә, кешеләрҙең күплегенә һәм шәп йөрөүенә ғәжәпләнгән, әкренләп инде уныһына ла күнгән. Йәш ҡыҙ тигәнем үҙем булам инде.\nТәүҙә Өфө дәүләт сәнғәт училищеһына уҡырға индем, йыр бүлегендә Әлфиә Мәсәлимова класына эләктем. Оҡшаны, әҙме-күпме сынығыу алдым, кем әйтмешләй, хәҙер ныҡлы баҫып йөрөй башланым. Унан инде ҡыйыу итеп Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының “ишеген шаҡыным”, был уҡыу йортонда белемемде арттырыуыма бәхетем сикһеҙ. Вокал дәрестәрен Башҡортостандың халыҡ артисы Рәйлә Аҙнаҡаеванан алдым. Башҡортостандың халыҡ артисы Радик Хәбибуллинға ла сикһеҙ рәхмәтлемен. Остаздарым сәнғәт тормошомда ҙур роль уйнаны, оло сәхнәгә сығырға булышлыҡ итте.\nӨфө “өф” тип өрмәгән ергә ултыртмаһа ла, унда йылылыҡ тойҙом, бындағы үҙенсәлекле йәшәйештән йәм таптым, шаулап торған сихри сәнғәт донъяһына сумдым.\n– Ә бына ҡыҙыңдың сәнғәт кешеһе булып китеүен теләмәнеңме? Нисек уйлайһың, һандуғастан һандуғас тыуамы?\n– Ирем Тимур, әйткәндәй, сәнғәт академияһында ҡурай класын тамамланы, уның менән Лиана исемле сәскәләй ҡыҙ үҫтерәбеҙ. Ул Фатима Мостафина исемендәге Өфө ҡала башҡорт гимназияһында уҡыны, әле Өфө дәүләт нефть техник университеты студенты, I курсты тамамлаясаҡ. Уны бәләкәй сағында бейеү түңәрәктәренә йөрөттөм, йырҙы ла ҡалдырманы. Ҙур үҫкәс инде, һөнәр һайлау алдында торғанда, ҡайҙа уҡырға барырға икәнен үҙе һайланы. Әлбиттә, беҙҙең менән кәңәшләште, төрлөсә уйланы. Мәртәбәле юғары уҡыу йорто студенты булыуына ғорурлана, уҡыу уға еңел бирелә, сөнки теүәл фәндәрҙе ярата. Шулай уҡ вуз тормошондағы бихисап сараларҙың уртаһында ҡайнап йәшәй. “Иң күп ваҡыт студентта, һағындыра ул күңелле саҡтар аҙаҡтан, уның ҡәҙерен бел”, тибеҙ. Бер яҡшы ҡыҙ ете улға торошло тигән әйтемде лә онотмайыҡ.\nКешелә талант йә бар, йә юҡ, әгәр ҙә ул йоҡлап ята икән, уны уятырға кәрәк. Ошо фекер менән тулыһынса килешәм.\nТормош юлдашым тураһында һорарыңды һиҙеп ултырам. Мөхәббәт уты тамуҡ утынан ете өлөш артыҡ булыр.\nМоғайын да, гәзит уҡыусылар ҙа көтәлер, ғәзиз кешем хаҡында ла кәлимә һүҙ еткермәксемен. Тимур Юлгилдин – Йылайыр районының Ҡашҡар ауылынан, шаулы студент осоронда “пятачок”та таныштыҡ та оҙаҡҡа һуҙмай ғына өйләнештек. Ул сәнғәт кешеһе булһа ла, бүтән тармаҡта – янғын һүндереү идаралығында эшләй. Ошоғаса ҡулынан ҡурайын төшөргәне юҡ, өҙҙөртөп уйнай башлаһа, йырламай түҙер әмәлең юҡ. “Эштә ҡурай төркөмө астым, көй-моңдан ситләшмәгән егеттәрҙең булыуына шатланам”, – тип Тимур бер көндө әйтмәһенме! Уның өсөн бик тә шатмын.\n– Артистар ниндәй халыҡ ул? Шәхсән һеҙ йондоҙнамәгә, бүтән берәй көстөң барлығына ышанаһығыҙмы?\n– Кемгә нисектер, әммә 7 һанын үлеп яратам, ул минең өсөн барыһы ла. 1977 – тыуған йылым. 77 һаны күпте һөйләй. Ҡыҙыҡ, автомобиль һатып алһаҡ, дәүләт теркәү номерында мотлаҡ рәүештә 7 һаны була. Фатир, подъезд йәки йортобоҙ ҙа 7 менән бәйле. Күпселек осраҡта берәй концертта етенсе булып сығыш яһайым.\nБер көн магазинға индем дә сиратҡа баҫтым. Артист халҡы ла сират тороп әйбер ала, алға күҙ һалдым, бәй, етенсе булып баҫып торам икән.\n– О, йырсы Венера Юлгилдина бит был, әйҙәгеҙ, сиратһыҙ үткәрәйек, тимәйҙәрме?\n– Беҙҙең халыҡ шул тиклем иғтибарлы, урамда ла, шул уҡ магазинда ла таныусылар осрай. Тәүҙәрәк уңайһыҙланыу кисерә инем, хәҙер өйрәнелде.\n– Сит илдәргә йыш йөрөгәнегеҙҙе беләм. Ниндәй төбәктәрҙә булдығыҙ тип түгел, ә, ҡайһыһында булманығыҙ, тип һорау урынлы яңғырар, шулаймы?\n– “Юлда йөрөгән – май имер, өйҙә ултырған тилмерер” тигән шикелле, Төркиәгә йыш барҙыҡ концерт менән. Бынан тыш, Европа илдәрен дә арҡырыға-буйға кистек. Бөтәһе лә сағыштырыуҙа асыҡ сағыла бит. Аралашыу мәҙәниәте, менталитет бүтәнсә, хеҙмәтләндереү ҙә иғтибарҙы йәлеп итә. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, барыбер ҙә Башҡортостаныбыҙға бер нәмә лә етмәй. Тыуған төйәгебеҙҙе һағынып ҡайтыу ҙа бәхеттер, тим. Сит кешеләр беҙ кейгән балҡып торған зауыҡлы костюмдарҙы ҡат-ҡат тотоп ҡарай. Улар “Катюша”, “Подмосковные вечера” һәм башҡа шуның һымаҡ йырҙарҙы иҫтәре китеп тыңлай.\n– Венера, ҡыҙыҡлы әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт! Уңыштар һеҙгә!


Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы аномаль эҫелек тураһында иҫкәртә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n15:12, 14 июля 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы аномаль эҫелек тураһында иҫкәртә Фото: Ксения Калинина\nТәүлек дауамында аяҙлы-болотло булыуы фаразлана. Яуым-төшөмһөҙ. Ел көньяҡ-көнсығыштан, көньяҡтан секундына 2-7 метр, көндөҙ көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 19-24 градус, урыны менән 14-кә тиклем, көндөҙ 34-37, урыны менән 38-40 градус эҫе.\nАвтомобиль юлдарында күреү мөмкинлеге һәйбәт.\nӨфөлә аяҙлы-болотло булыуы көтөлә. Яуым-төшөмһөҙ. Ел көньяҡ-көнсығыштан, көньяҡтан секундына 2-7 метр, көндөҙ көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 18-20, ҡала үҙәгендә 23-кә тиклем, көндөҙ 35-37.


ЖК Перлина Полісся ᐉ Вараш — цены и отзывы — купить квартиру от застройщика | ЖК.com.ua\nул. Соборная / ул. Инженерная,Вараш\n45.99 - 64.08 м2 площадь квартир\nАдрес: ул. Соборная / ул. Инженерная\nДетский сад 400м\nЖК Перлина Полісся на карте\nОбновление 5 июня 2020 в 16:17\nКоличество квартир: 48\nДокументы ЖК Перлина Полісся\nДекларация о начале выполнения строительных работ ЖК Перлина Полісся\nТехнические условия теплоснабжения ЖК Перлина Полісся\nТехнические условия водоотведения ЖК Перлина Полісся\nОднокомнатная квартира. Площадью 48.99 м2\n2-комнатные квартиры вЖК Перлина Полісся\nДвухкомнатная квартира. Площадью 64.08 м2\nЖК Парковый городок\nул. Небесной Сотни,Вараш\n1-ком 36 - 50 м2 450 000 грн\n2-ком 52 - 71 м2 675 000 грн\n3-ком 80 - 91 м2 1 000 000 грн\n2-уров. 90 - 169 м2 1 220 000 грн\nул. Тараса Боровца, 1,Вараш\n1-ком 49 - 50 м2 599 000 грн\n2-ком 72 м2 876 000 грн\n3-ком 95 м2 1 160 000 грн\nЖК Стырская Башня\nул. Правика / ул. Рыночная,Вараш\nFD Group (ФД Групп)\n1-ком 46 - 47 м2 509 000грн\nЖК по просп. Победы, 64\nЖК Святой Николай\nЖК Перлина Полісся - ул. Соборная / ул. Инженерная,Вараш


Подпункт "б" пункта 2 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 3 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 4 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 5 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 6 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 7 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 8 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 9 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 10 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 11 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).\nПункт 12 статьи 13 вступает в силу с 1 февраля 2008 года (статья 14 данного документа).


��§ҹ : ��÷�������� 0 - 0 ��ʶ��� ����150-��к��� www.siamsport.co.th/ThaiPremierLeague\nDate : 20/06/2013 ������ ��͹����\n��÷�������� 0 - 0 ��ʶ��� ����150-��к���\n�ѹ��� : 07 �á�Ҥ� 2012 ���� : 17:00 �.\nʹ���觢ѹ : ᾷ ������� ��Ҫ� : 0\n"�ԧ����ҷ��" ��÷�������� �ŧķ�������͡ ������ѧ�ա�ͺ���������͡Ѻ "��ѧ����" ��ʶ��� ����-150 ��к��� �Ẻ���ʡ��� 0-0 ������§ 1 ��� ���ѧ����� 10 �� 㹪�ǧ������ ��ѧ ��Ѱ �عԹ��칾��� ⴹ�����ͧ��� 2 ����͡�ҡʹ��� ��֡�١˹ѧ���ա ������ѹ��� 7 �.�. ����ҹ�� ����觢ѹ�ص���ʻ͹���� �¾���������ա 2012 �š�á �Ѵ��Ш��ѹ������� 7 �.�. 2555 ��÷�������� 0-0 ��ʶ��� ����-150 ��к���\n���ʹ�� ᾷ ������� "�ԧ����ҷ��" ��÷�������� �����觺���������� ����� �� 3 �����Ѻ������ѹ�Ѻ 14 �Դ��ҹ���Ѻ "��ѧ����" ��ʶ��� ����-150 ��к��� ����ѹ�Ѻ 12 ����Ҷ������� �Է�Ծ� �������� �ѻ�ѹ��� ���Դ��ẹ ��ǹ������͹ ����� �ѵê�� �صþ�� �ѧ�������纡�Ѻ�������� ������������á �ҷշ�� 8 ��ѧ���� ����鹡�͹�ҡ �ɮ� ���ǹФس�� �Դ�ҡ��� ���� �ҹ����� ���ҹ��Դ��͹ ����� ����� ��·�����ҷ�� ��ⴹ����������仪���ǹ�´�ҹ�͡��ѧ� ���������ʶ��� ����-150 ��к��� ����ѧ���ᴹ��ҧ��ա��� �鹢�鹷ҧ��Һ���� �ҷշ�� 21 ��������ա���駨ҡ�١��դԡ�ҧ��ҹ��� ����� �ع�þ����� ��� ����� �غ�͡�� �ɮ� �����������״ ��Һ�ҹ������ͧ ���ѧ�Ҩѧ����ǹ��Ѻ ������¤������Ǣͧἧ˹�� �ҷշ�� 28 ����ز� ����ԭ ˹աѺ�ѡ���˹�ҡ�Ъҡ��ԧ�ҧ�����ش����ͧ �ա 4 �ҷյ���� ���� �ҹ����� �ͧ��ҧ��ѧ����仧Ѵ�Ѻ ���õ���ԭ ���ͧ�ҹ ��������鹴�ҹ��� ���Ū�� ྪ���� ��ͧ��������ͧ�ЧѺ������ ��������ʶ��� ����-150 ��к��� �����ʡ����á�ա˹ ���ǹ���� �ҵ��� �����Ԫ� ��Ъҡ�Ѵ�ҡ���������ԧ���«��� �����Թ�����ҹ �� 45 �ҷ��á ����ͧ����ѧ���͡ѹ���� 0-0 ������ѧ ��ʶ��� ����-150 ��к��� ���պᴹ��ҧ���Ƿ����ء��ѧ��ͧ��е��á����� �ҷշ�� 62 ����� ���·�������� �ٴ�� ��Ъҡ��ԧ���᤺���˹�ҵ�ҧẺ������� ��÷���������ѧ��ѧ���紨ҡ ���Ϳ �ѵ�ѹ �����ش�����ѧ����ҹ���Ѻ�ͧ������͹ ���ҧ�á��� ����ѧ�����Ф��ʶҹ��ó����˹�͡��� �������ҧ��ä�ѧ������ͧ�Դʡ����Ѻ����� ��ǧ���¡����� ��ҷ�� ����顴�ѹ��ҧ�ҡ�������� ��͹������� 3 �ҷ� ����� ��Ъҡ�ҧ���� ��Ѱ ��ͧ�Ѵ�Թ��Ǻ��������ᴧ �ҡ�����ͧ��� 2 �ҡ�١��դԡ �ɮ� ��� �ٴ�������ʪ��Ѻ ����� ��Ż���仪�����״���е٪�� ���ҧ������´�� ��������ͧ������͡ѹ� 0-0\n���ŷ�ص����¾���������ա 2012 ��÷�������� 0 - 0 ��ʶ��� ����150-��к���\n�����ɳ� �áó� �Ԩ��쳳ç�� �� �Ҫ��������� ��ѧ���� ��ʶ��� ����150-��к��� 0 - 0\n�����ɳ� ��è�� ����Ѳ���š �ع�����ʶ��� ����-150 ��ѧ���� ��÷�������� 0 - 0


на ул. Летная на ул. Юбилейная Статьи


Суши - «Планета вкуса» - доставка суши, пиццы, азиатской, итальянской кухни. Заказать еду с бесплатной доставкой. - Заказать еду в Астане.\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, креветка\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, угорь, нори.\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, лосось.\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, копченый лосось.\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, соус спайс, копченый лосось, нори.\nСпайс суши Сяке кунсей\nРис, соус спайс, копченый лосось, нори.\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, икра лосося, нори.\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, угорь, соус спайс, нори.\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, соус спайс, лосось, нори.\nСпайс суши Сяке\nРис, соус спайс, лосось, нори.\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, водоросли чука, нори.\nКафе «Планета вкуса»\t30 мин. 30 мин. Рис, икра летучей рыбы, нори.\nСпайи суши Тобика\nСпайс суши Икура


Нәшриәттә йәш шағирә Миңлегөл Тайсинаның бәләкәстәргә «Ҡыуаныс» исемле өр-яңы китабы донъя күрҙе\nҠәҙерле бәләкәстәр! Һөйөнсө! Һеҙҙең өсөн «Китап» нәшриәтендә йәш шағирә Миңгегөл Тайсина апайығыҙҙың «Ҡыуаныс» исемле яңы китабы сыҡты. Ике телдә – башҡорт һәм рус телдәрендә – донъя күргән китапҡа ғаилә, бала саҡ, зирәк һәм күҙәтеүсән кескәйҙәрҙең тормош күренештәре, мажаралары, уй-хистәре сағылдырылған шиғырҙары тупланған.\nКескәй дуҫтарыбыҙ, һеҙ китап уҡырға яратаһығыҙмы? Бына нимә тип өндәшә һеҙгә шағирә апайығыҙ: «Гүзәл Башҡортостаныбыҙҙа йәшәгән һәр баланың да тоғро дуҫы – китаптыр, тип уйлайым. Туған телебеҙҙә баҫылған китаптарҙы уҡығыҙ, шиғырҙар ятлағыҙ! Телебеҙҙең нескәлектәрен, һүҙ байлығын күберәк белергә, ваҡытығыҙҙы файҙалы үткәрергә тырышығыҙ, өлкәндәрҙе ихтирам итегеҙ!».\nМиңлегөл Тайсинаның балалар өсөн яҙылған шиғырҙары еңел уҡыла, кәйефте күтәрә, хәтерҙә тиҙ ҡала. Әсәйҙәр, атайҙар, өләсәйҙәр, ҡәрсәйҙәр, ҡартатайҙар тураһында яҙылған шиғырҙары бигерәк тә күңелгә ята, дәртләндерә. Башҡортостан, тәбиғәт хаҡындағы шиғырҙарына иһә балалыҡ хистәре, бөтмәҫ ҡыуаныстар һибелгән төҫлө.\nЙәш шағирә үҙе лә дүрт балаға ғүмер бүләк иткән һөйөклө әсәй! «Шиғырҙарҙы мин йыш ҡына балаларымдың ҡыҙыҡлы уй-фекерҙәренән сығып яҙам», - ти ул.\nӘйҙәгеҙ, «Ҡыуаныс»тан ҡыуаныстар «ауыҙ итәйек»:\nӘсәйем балалар өсөн\nМатур шиғырҙар яҙа,\nҺүҙҙәрҙең серле көсөнән\nТылсым сылбырын һуҙа.\nҠыҙыҡлы ла үҙҙәре.\nҺәр юлында сәпәкәйләп\nБейеп тора һүҙҙәре.\nШиғырҙарҙан гәлсәр тамсы,\nҠояш нуры түгелһен.\nӘйҙә, улар биҙәп торһон\nҺәр баланың күңелен! («Әсәйем шиғырҙары»);\nУрыны һәр саҡ түрҙә.\nСал Ватанды һаҡлап ҡалғас,\nГөл-сәскә үҫә ерҙә.\nБары яҡшылыҡҡа өндәй,\nФәһемле кәңәштәр биреп,\nБатырлыҡ – ярты бәхет, ти,\nЕгет булһаң, батыр бул!\nТик ҡыйыуҙар, аҡыллылар\nТыуған илде һаҡлай ул! («Олатайым кәңәше»);\nКиң күңелле, саф йөрәкле,\nИң уңған, иң мөләйем,\nБеҙҙең яҡты ҡояшыбыҙ –\nӨҫтәлеңдән һис өҙөлмәй\nТәмлекәстәр, һөтлө сәй.\nБеҙҙең менән берге-бергә\nОҙаҡ йәшә, өләсәй! («Өләсәйем»);\n- Әсә, ҡара, светофор ҙа,\nБейсболка кейеп алған.\nНиңә икән яңғыҙ ғына\nЮлда аҙашып ҡалған?!\nБелдем, белдем, Ул бит шулай\nТәртип һағында тора.\nМин юл аша сыҡҡан саҡта,\nИкенсе яҡҡа бора;\nМама, мам! Посмотри!\nСветофор в бейсболке.\nНо зачем он тут стоит?\nПозабыл я только...\nЗнаю, знаю! Ведь сейчас\nНадо перейти нам.\nЗначит – будет красный свет,\nИли «стоп» машинам. («Светофор»).\nХөрмәтле ата-әсәйҙәр һәм кескәй дуҫтарыбыҙ! «Ҡыуаныс»тан ҡыуаныслы хәбәрҙәр уҡығығыҙ килһә, нәшриәттең магазинына килегеҙ. Яңы китап һатыуға сығарылды. Адресыбыҙ: Октябрь проспекты, 2; телефоныбыҙ: 8 (347) 246-09-55.


17:52, 1 июль 2020 версияһы\n68 байт алынған , 1 год назад\n17:07, 1 июль 2020 версияһы (төҙәтеү)\n17:52, 1 июль 2020 версияһы (төҙәтеү) (кире алыу)\n– Әһли Сөләймәнов... – тигәнде ишетеп ҡалдым да ҡырт туҡтаным. Аяҡ осонда ишеккә килеп тыңлайым. - Әһлиҙең йырға тауышы матур. Оҫта, асыҡ итеп йырлай! Бейегәндә инде профессиональ башҡара! Мандолинаға ҡарағанда скрипкала оҫта уйнай! Бармаҡтар ниндәй хәрәҡәт яһай! Әйтергә кәрәк, тәбиғи музыкант! Әле ул бәләкәй, әгәр яҡшы скрипкаала уйнаһа, бөтөнләй башҡа булыр ине! Тәртибен дә уҡытыусылар маҡтай! Феноменальный слух, память! Әгәр беҙ уны алмаһаҡ, кемде алырбыҙ? Беҙ бит тап ошондай балалар эҙләйбеҙ! Һис һүҙһеҙ уны алырға кәрәк! – ти береһе.\n– Мин Мея- Мей. Атам поляк, - тип миңә һырлығып, яурыныма ҡулын һалды ла: Һинең яратҡан ҡыҙың бармы? Армияға. Һуғышҡа китәһеңме?- тип төпсөнә башланы.\nИртәнге туғыҙҙа Сараҡташ станцияһына киттек. Кискә саҡ килеп еттек. Кемдең квартираһы бар, барырға рөхсәт иттеләр. Әсәйем менән Миңлеғәленең әсәһе килеп еттеләр, беҙҙе осратып, күмәкләп апай-еҙнәйҙәргә килдек. Иртәгеһен кискә тиклем көттөрҙөләр. Бына киттек поезд менән. Тимер юлында һанһыҙ туҡталыш! Өсөнсө көн генә 90 км үтеп Ырымбурға килеп еттек.\nЫрымбур аша Тоцк хәрби лагергә килтерҙеләр. Лагерь яҡын, йәйәүләп барабыҙ, тинеләр. Стройға ла теҙмәнеләр. Ҡапҡанан сыҡҡанда мал һанаған кеүек һанап үткәрҙеләр ҙә, йәйәү киттек. 7-8 км үткәс, бер оҙон землянкаға индек. . Ике ҡатлы урындыҡ ситән һалам ябылған.\nОшонда ун-ун биш көн йәшәнек. Һалам араһы шытырҙай эре-эре ап-аҡ беттән. Ныҡ беткә сумдыҡ. Мунсаға барҙыҡ. Тышта ҡаты һыуыҡ. Йылымыс һыу менән йыуынып сығыуға хәрби кейем кейҙек. Беребеҙҙе икенсебеҙ танымай. Башта йондоҙло кәпәс, брезент бушлат, күлмәк-ыштан, ботинкалар, обмотка... Үҙ кейемдәребеҙҙе тоҡҡа һалдыҡ. адресын ҡағыҙға яҙып.\nИкенсе баракка ҡайттыҡ. Бында яҡты, йылы. Ике пар одеял менән ҡапланған. Икенсеһе ябынырға. Ашау хөрт. Маршовый рота төҙөлә, тинеләр. Беҙҙең күбебеҙ эләктек. Поезд менән алып киттеләр. Ҡайҙа - белгән юҡ.\nМин Шәмислам, Ғәлиәхмәт, Миңлеғәлеләрҙән айырылдым. Улар ҙа бер-береһенән айырылғандар. Тоцкиҙа айҙан ашыу булғанмындыр. Бер заман фамилия менән саҡырып алып киттеләр. Лагерҙың икенсе өлөшөндә шундай уҡ землянкала тора башланыҡ. Бында күп ташламалар. Мунсанан һуң яңынан кейендереп, строй менән Ырымбур вокзалына килдек. 2-3 көн бында булдыҡ. Тағыла поезд менән киттек.\nОкоп, окоп, окоп\nПоезда товарный вагондарҙа барабыҙ. Уртала – тимер мейес – буржуйка. Гел генә яҡһаң, тиҙ ҡыҙҙара. Ҡурҡыныс. Аҙ яҡһаң – һыуыҡ. Консерва, сухари – аша. Һыу – эс. Йыуыныуҙы оноттоҡ. Ҡайсаҡ бик оҙаҡ яланда торабыҙ. Ҡайсаҡ шәп барабыҙ.Бер тапҡыр беҙҙең ҡаршыға эшелон килеп туҡтаны. Унан раненныйҙар сығалар-инәләр. Һуғыштан инвалид булып ҡайтып баралар.\n-\tҺинең шинелең өр-яңы! Мин ҡайтып барам... Шинелдәрҙе алмаштырайыҡ! Һин фронтҡа бараһың, әллә нисә шинель осрар! Бир инде – тип инәлә бит бер ҡаҙаҡ. Бирҙем.\nАуыл, станцияларҙа туҡтау юҡ. Гел ҡырҙа. Бер иртәлә вагондарҙан төшөрөп бер урман ҡырлауына килдек. Окопаться! Соҡор ҡаҙып, төшөп ултырҙыҡ. Һәр окопта ике кешебеҙ. Полевая кухня йылы аш килтереп яҡшы туйындырҙылар. Арытҡан. Окопта ултырған килеш бер ни белмәй йоҡлайбыҙ. Бер уянғанда – төн. Тынлыҡ. Барыһы ла йоҡлай. Обед килде. Күп кеше йөрөмәйбеҙ. Сират менән котелоктарға һалдырып алдырабыҙ. Көтмәгәндә команда: всем! Боевым маршем вперед! Снарядтар гөргөлдәгән яҡҡа – алғы һыҙыҡҡа барабыҙ. Артиллерия подготовкаһы туҡтамай беҙҙеке ата. Катюша ла ата. Уның снаряды күренеп оса! Ул бик көслө ҡорал. Яндыра, емерә! Шәп! Беҙгә лә ҡыуаныс. Унан – наступлениегә! Шуныһы ҡыуаныслы: бер генә отступление күрелмәне! Отступление – ҡурҡыныс хәл! Яраланып йығылған, әммә госпиталдә дауаланғас, йәшәрлек кешеләр йығылып ятып ҡала. Уларҙы фашистар атып үлтереп үтерҙәр ине!\nБына ошолай 1943 йылдың яҙы ла, йәйе лә булды. Июль-август. Эҫе! Каскаларҙы, артыҡ нәмәләрҙе вещмешоктан ташлап бөттөк. Шинель-скат ҡамыт кеүек муйынға эленгән. Шинелдәрҙе лә ташлап киттек. Алдағы көндәрҙә ней кейербеҙ – күҙ алдына килмәй.\nНемецтар отступать иткәс, беҙ, һалдаттар, иркенерәк эркелешеп алға барабыҙ. Гел генә һуғыш – атыш булмай. “Воздух” тревогаһы алдан уҡ хәбәр ителә. Һәр беребеҙ йәшеренергә урын эҙләйбеҙ. Отбой – тағыла атлайбыҙ. Бына привал. Яҡын ғына ҡыуаҡлыҡ. Аранан бер ағастан ҡып-ҡыҙыл! Эре, бешкән алмалар күренә. Берәү ҙә бармай, алмай. Ял иткеһе килә. Мин ҡыҙығып, ағастан күҙ алмай өҫкә ҡарап ағасға барып еттем. Алмаға ынтылып , өҫкә күтәрелдем. Гимнастерканы салбарға тығып, иҙеүҙән эскә тыға башланым. Бер алма төшөп китте. Түбән ҡараһам – рогаткаларға арҡыры ағас ҡуйылған котелок эленгән. Өҫтө ап – аҡ күперек. Ут бик аҙ ғына янған да һүнгән. Ике яғынан ике һалдат ята! Улар икеһе лә үле. Эре йәшел себен, ҡуңғыҙҙар мәйеттәрҙе ҡаплаған.\nУларҙы күреп, мин ағас башынан мәйеттәр эргәһенә ҡолап төштөм. Нисек өҫтәренә йығылмағанмын! Тырмашып торҙом да йүгереп иптәштәр янына килеп, гимнастеркамды күтәрҙем дә алмаларҙы тупырҙатып ҡойолдорҙом. - Теләһәгеҙ, ашағыҙ, - тип көскә әйтә алдым. Комроты ла бында икән, уға һөйләнем күргәнемде. Ул санитарҙарға әйтергә кәрәк тигәйне лә, ошо моментта алға китергә команда булды. Ике һалдат ятып ҡалды. Хәбәр итеүсе булманы. Бына былар “бе вести пропавшие” лар списогына эләктеләр тип фараз итергә генә ҡала.\n'''Окоп, окоп, окоп'''\nФашистар сигенгән саҡта, беҙгә произвольно барырға рөхсәт ителә, тик ҡалышмаҫҡа, ныҡ таралышмаҫҡа. Алдан фашист самолетының килеүен иҫкәртеп торалар. Беҙ ҡалай етте шулай йәшенәбеҙ.: яр, соҡор, кювет, ағас араларына. Украин ере тигеҙ күренә, әммә тәрән, оҙон-оҙон бейек, текә ярлы валдар ҙа осрай. Беҙ вал буйлап киләбеҙ. Привал. Ял. Валдың иң төбөндә ҡояшҡа ялтырап баян ята. Берәү ҙә төшөргә теләмәй. Тәрән. Шул саҡ теүәккәләп төшөп киттем.\nЯрты вал төшкәс, ҡоро ҡыҙыл балсыҡ ҡом шикелле ишелеп мин шыуып килеп төштөм. Өр-яңы баян. Ҡайыштары ла файҙаланмаған. Төймәләрҙән тауышты тикшереп, арҡаға аҫтым да күтәрелмәксемн. Балсыҡ шыуа. Бик текә яр. Мин ҡат-ҡат тәгәрләп төшәм. Яр башында ҡарап торған һалдаттар минән көлә. Ахыры өҫкә киттем. Текә, өңөлөп торған яр аҫтында үлтерелгән, иҫәпһеҙ күп, кешеләр ята! Себен, ҡуңғыҙ шаулай, мыжлай. Ҡортлағандан гәүҙәләр ҡыбырлай Ҡурҡыныс! Ауыр еҫ!\nТүбән йүгерҙем. Төшкән урында, өҫтә һалдаттар һаман тора. Минән хахылдап көләләр. Түбән төшһәм, тағын шундай урын, үлектәр! Ҡурҡыныс! Ҡара тир булып төшкән урынға килеп өҫкә үрмәләүҙән башҡа сара юҡ!\n– Һинең шинелең өр-яңы! Мин ҡайтып барам... Шинелдәрҙе алмаштырайыҡ! Һин фронтҡа бараһың, әллә нисә шинель осрар! Бир инде – тип инәлә бит бер ҡаҙаҡ. Бирҙем.\nБер офицер ремендәрҙе һалдырып, ялғатып оҙон бау эшләп төшөрҙөләр. Уның осона сытырмандай йәбешеүем булды, өҫкә, яр ситенә, һәй№№өйрәп тә сығарҙылар! Минең һөйләрлек тә хәл юҡ! Мин күргәндәрҙе һөйләгәс, көлөү ҡасты! Бер команда төшөп, тикшереп сыҡҡас:\n-\tСобраться на митинг! – тигән приказ булды.\nҠыҫҡа ғына фашистарҙың ҡанлыһығыҙын һөйләнеләр. Ҡыҫҡа ваҡытлы митинг үткәрҙеләр. Күргәндәрҙе һөйләп, бына ниндәй йыртҡыслыҡ эшләп киткән фашистар! Туған ил өсөн уларға бер ниндәй мәрхәмәтлек юҡ! Балаларҙы ла йәлләмәгәндәр, ҡәбәхәттәр!\n-\tБаянды сығарғас, уйна инде, - тиҙәр.\nМин уйнай белмәйем. Баянист тә бик тиҙ табылды, баяғы баянда өҙҙөрөп уйнап ебәрҙе. Унан бейеү көйҙәренә күсеү менән һалдаттар беләләрме-юҡмы, бейергә керештеләр. Шулай, арыу- йонсоуҙы оноттороп, сихри музыка барыһында ла дәрт уятты. Ҡыҙыу бейешеү барғанда:\n- Воздух! - тип тревога күтәрелде.\nТырым-тырағай һә тигәнсә бөтә һалдаттар юҡ булды. Фашист самолеттары күренеп, тиҙ арала килеп тә еттеләр. Инде бомбаға тоторҙар, ахыры! Шул саҡ беҙҙән алыҫ түгел минометтан шквальный күмәк зениткаларҙан ут астылар. Тәү тапҡыр шартлаған, яна-яна барып төшкән самолеттарҙы күрергә тура килде! Был беҙгә ҙур ләззәт, рәхәтлек, шатлыҡлы тын алыу бирҙе!\nУларҙы күреп, мин ағас башынан мәйеттәр эргәһенә ҡолап төштөм. Нисек өҫтәренә йығылмағанмын! Тырмашып торҙом да йүгереп иптәштәр янына килеп, гимнастеркамды күтәрҙем дә алмаларҙы тупырҙатып ҡойолдорҙом. - Теләһәгеҙ, ашағыҙ, - тип көскә әйтә алдым. Комроты ла бында икән, уға һөйләнем күргәнемде. Ул санитарҙарға әйтергә кәрәк тигәйне лә, ошо моментта алға китергә команда булды. Ике һалдат ятып ҡалды. Хәбәр итеүсе булманы. Бына былар “без вести пропавшие” лар списогына эләктеләр тип фараз итергә генә ҡала.\nФашистар сигенгән саҡта, беҙгә произвольно барырға рөхсәт ителә, тик ҡалышмаҫҡа, ныҡ таралышмаҫҡа. Алдан фашист самолетының килеүен иҫкәртеп торалар. Беҙ ҡалай етте шулай йәшенәбеҙ.: яр, соҡор, кювет, ағас араларына. Украин ере тигеҙ күренә, әммә тәрән, оҙон-оҙон бейек, текә ярлы валдар ҙа осрай. Беҙ вал буйлап киләбеҙ. Привал. Ял. Валдың иң төбөндә ҡояшҡа ялтырап баян ята. Берәү ҙә төшөргә теләмәй. Тәрән. Шул саҡ теүәккәләп төшөп киттем\n– Собраться на митинг! – тигән приказ булды.\n– Баянды сығарғас, уйна инде, - тиҙәр.\n– Воздух! - тип тревога күтәрелде.\nКире ҡайтҡан самолеттар 3-4 – ҙән артманы.\n- Отбой, вперед! - командаһы булғас, бер кемдең иҫе китмәй, баян янынан атлап үтәләр. Юлдың саңына ла иҫе китмәгәндәй, юл уртаһында һерәйеп гордо баян тороп ҡалды. Хәҙер уның бер кешегә лә кәрәге юҡ!\n– Отбой, вперед! - командаһы булғас, бер кемдең иҫе китмәй, баян янынан атлап үтәләр. Юлдың саңына ла иҫе китмәгәндәй, юл уртаһында һерәйеп гордо баян тороп ҡалды. Хәҙер уның бер кешегә лә кәрәге юҡ!\nТүҙмәнем. Баянды арҡама йөкмәм алдым. Һуңынан мин был баянды поварға биреп киттем. Айырылмаҫ инем дә, мөмкин түгел! Ауыр шул!\nЯҡтырғас, беҙҙекеләр ололар араһынан ауылдаштары, туғандары менән осрашалар. Шул саҡ беҙҙең эшелон һалдаты Муллануров:\n-\tУрта Муйнаҡтан бер кеше, Ейәнсуранан, Муйнаҡ ауылынан берәйһе юҡмы тип һораша, - тине.\n-\tМин– Ейәнсура! Мин - Урта Муйнаҡтан! Былбер кеше, эргәһенә минеЕйәнсуранан, алыпМуйнаҡ бар,ауылынан -берәйһе юҡмы тип ҡысҡыраһораша, - һалдымтине.\n– Мин Ейәнсура! Мин - Урта Муйнаҡтан! Был кеше эргәһенә мине алып бар, - тип ҡысҡыра һалдым.\nБарҙыҡ. Баяғы һорашыусы Урта Муйнаҡ ауылы уҡытыусыһы, скрипкасы Таһир ағай Ҡарабулатов булып сыҡты! Беҙ – ауылдаштар! (Ҡарабулатов Әнәс – уның улы, педагог, ул да скрипкасы. Хәҙер Өфөлә йәшәй. Уларҙың туғаны, Таһир ағайҙың бер туған ҡустыһы Рафиҡтың улы - билдәле музыкант Ҡарабулатов Рәсүл).\nТаһир ағай миңә еҙнәй тейешле ине. Ағай тип әйтергә өйрәнгәс, ағай тинем дә ҡуйҙым. Бына ошондай мәхшәрҙә, һуғыш ваҡытында, туғандар осрашһын әле! 1943 йылдың май аҙағы – июнь баштарында... Яҡтыра башланы. Минең борсаҡ концентратынан бутҡа беште. Сәй ҡайнатып, ашап-эсеп алдыҡ. Эй, һүҙҙәрҙең күплеге! Ҡыҫҡа-ҡыҫҡа хәтирәләр, ҡайһы бер ҡыҙыҡтарҙы иҫкә төшөрөп, көлөшөп алдыҡ.\nАшап-эсеп бөтөүгә мин ағайға бер пакет борсаҡ концентраты бирҙем, ә ул миңә күп итеп көнбағыш колбаһы бирҙе! Колба- май сығартҡан ерҙә көнбағыш майын һығып, баҫым менән ҡыҫып сығарып алынған көнбағыш түпрәһе. Икмәк кеүек тәмле, майлы ашамлыҡ!\nТаһир ағай менән ошо осрашыу аҙаҡҡыһы булған икән. Мин уны осратҡандан һуң ағай ҡаты яраланып, госпиталдә ятҡан, шунан ҡабаттан передовойға ебәргәндәр. Һуңынан инде, һөжүм ваҡытында, яу яланында ятып ҡалған. Был 1943 йылдың ноябре була. Ул гел фронтта, передовойҙа йөрөгән!\nБеҙ передовойға ингәнсә, оҙаҡ ҡына урманда йәшәнек. Беҙҙән ауылдар, станция алыҫ булды. Яҙыу ҡыҫҡа булһын тип туҡталып тормайым. Тик шуныһы ғәжәп: ниндәй күп халыҡ араһында осраштыҡ! Һаман ошо осрашыуҙы онотоп булмай. Мөғжизәле осрашыу!\nТаһир ағай ҡайта алманы...\nАвгуст айы. Эҫе. Һыу! Һыу! Тамаҡ ҡатты... Ҡайһы бер ауылдар тулыһынса емерелгән, яндырылған. Нигеҙ, мейес торбалары ғына һерәйешеп торалар. Ҡайһы бер ауылдар осрай ҡурсаҡ кеүек матур, бөтөн, төҙөк ! Бындайҙар элекке помещиктарҙың ауылдары. Хәҙер фашистар менән бергә ҡасҡандар. Украина ере, билдәле, уңдырышлы. Эшкәртелмәгән урын юҡ. Бөтә нәмә өлгөргән мәл. Ҡарбуз, ҡауын, помидор, ҡыяр, кәбеҫтә, кишер-шалҡан, картуф! Яланда кукуруза, арыш, арпа, борсаҡ, ҡара бойҙай. Эре-эре башлы көнбағыш. Айырым ҙур-ҙур майҙйндарҙа шылтырап ултырған мәк! Уларҙы күреп беҙ ғәжәпләндек. Фашистар опиум эшләү өсөн үҫтерткендәр!\nАлда ҙур ауыл күренде. Ҡыуандыҡ! Һыу була, тип. Ауылға килеп ингәс, ҡоҙоҡ янына туҡтаныҡ. Оҙон сынйырлы ағас күнәк. Һыу сығарҙылар ҙа, алдағылар ҡоҫоп, төкөрөнөп ситкә йүгерҙеләр. Баҡһаң, фашистар тере кешеләрҙе баштүбән ошо ҡоҙоҡҡа ташлағандар! Килгән ауыл кешеләре фашистарҙың был вәхшиллеген һөйләй алмай, иланылар! Бына шулай фашист ҡанһыҙлығының сиге юҡ!\nФашистарҙы ҡыуалап киләбеҙ. Улар машина, мотоциклда ла, йәйәү ҙә һыпырталар. Был да шул 1943 йылдың август айында. Ауылға инеп киләбеҙ. Берәүҙәр ура ҡысҡыра, икенселәре йырлай, өсөнсөләре илап ҡаршы алалар. Квас, һыу сығаралар. Бер өйҙөң алдында ҡатын-ҡыҙ ике ҡулын алға һуҙып, беләктәренә арҡыры һалған үлек балаһын күтәреп тора. Үҙе бик әсе күҙ йәше түгеп, ҡысҡырып һөйләнеп, аҡырып та ебәрә, илай.\nСәбәбе: уның улы, алты-ете йәшлек малай немец телен белгән, уларса йырлағанда хатта. Бына был машиналарына тейәлеп үтеп барған фашистарға көтмәгәндә: Һеҙ Мәскәүҙе алдыҡ тип тә ҡысҡыраһығыҙ, Мәскәүҙе баҫып алыу түгел, уны күрмәнегеҙҙә! Ха-ха-ха! Хәҙер ҡуян кеүек ҡасаһығыҙ! – тип ҡысҡырып ебәргән. Кинәт машинаны туҡтаттылар ҙа бер фашист һикереп төшөүе булды, улым ишек алдына, унан һарайға ҡасты... Мин бер һүҙ әйтергә лә өлгөрмәнем, фашист һарайға инеүе булды, атыу тауышы ишетелде! Улымды атып ултереп, йүгереп барып машинаға менеүе булды, ҡуҙғалып та киттеләр! Ҡәһәрҙәр! Шулай һөйләнә-һөйләнә улын ҡосаҡлап, йәнөҙгөс тауыш менән илай башланы. Уны өйөнә индереп киттеләр, ә беҙ ары киттек.\nНаступлениеға барабыҙ. Артиллерия, “катюша”ларҙан һуң танктар ҙа ҡыуып етте! Фашистарҙы беҙ – пехота – уратып пленгә алдыҡ. Һөйләп-яҙыуы оҙон һымаҡ. Был бик тиҙ эшләнде. Пленныйҙарҙы ниндәйҙер отряд көтөү һымаҡ эркелдереп алып та китте. Саң-томан һауаны ҡапланы. Ҡояш ҡыҙарып ҡына яҡтырта. Әйтерһең дә, кис була башланы. Ошо саҡ беҙ фашистарҙың брустверына һикереп төштөк. Уның бейеклеге кәм тигәндә 1,5 метр.\nБлиндажға иң тәүге булып керҙем. Фашистар бөтә нәмәһен ташлап ҡасҡан. Траншеяла ерҙән “тумбочка” ҡалдырылған. Өҫтө ебәк салфетка менән ябылған. Беҙҙең яҡҡа ҡараған траншея стенаһына ҙур ғына көҙгө батырылып ҡуйылған. Бер яғындағы кәштәлә - ҡырыныу приборҙары, икенсе яғында – помазок, һабын. Фашист офицерына һуғышта ла комфорт, привилегия!\nТумбочка янында яҫы ҡайышлы кортик. Кортиктың һабында, ҡынында алтын менән ниҙер яҙылған, именной! Мин үҙ ҡайышымды ташлап, быныһын быуып алдым. Кортик яҫы, яҡшы сталдән. Өр-яңы кеүек. Бер урында целлофан пакеттарға һауа инмәҫлек итеп йәбештерелгән икмәк буханкалары ята. Икмәккә “1939 бешерелгән” тип яҙылған. Шунда уҡ сынаяҡ аҫты ҙурлыҡта, һары-көрән төҫтә, түңәрәк һауыттар. Быларҙың һәр береһендә лә икмәк кеүек һыйыр майы тултырылған да печать ҡуйылған. Көс еткәнсә икмәк, май алып үҙ отделением барып, иптәштәргә бирҙем. Улар тиҙ генә тағы ла барып килделәр. Шпик, бөтөн сусҡа ҡабырғаһын да онотмағандар. Барыла 1939 йылда консервировать ителгән, бы4аса күрелмәгән целлофан пакеттарҙа.\n1943 йылдың августы. Аҙаҡҡы ваҡыт беҙҙең ғәскәрҙәр сигенеү белмәне. Һуғышта иң ауыры - пехотала. Пехота үтмәгән ер-ауыл, ҡала фашистарҙан азат ителгән тип һаналманы. 25 августа Харьковты алдыҡ, унан бер туҡтамай алға киттек. Фашистар алдан әҙерләнгән рубеж – оборонаһына етеп ҡаршы торорға әҙерләнә, ләкин беҙҙең ғәскәрҙәр уларға тын алырға бирмәй тар-мар итә, алға, наступление менән баҫа киләбеҙ. Йүнәлеш - Полтава ҡалаһын азат итеү.\n31 август. Иртәнге сәғәт 9 – ҙан артподготовка 40-45 минут барҙы. Унан наступление. Фашистар - ҡалҡыулыҡта, ә беҙ өҫтәл кеүек тигеҙ яланда үтеп, уларҙың оборонаһын йығырға тейешбеҙ. Беҙ оборона линияларын алып, туҡталмай фашистарҙың артынан йүгерәбеҙ.\nҺуғыш ҡыҙғандан- ҡыҙа! Танктар менән бергә йүгерәбеҙ. Фашистҡа нәфрәттең сиге юҡ! Ниндәй яза бирһәңдә, аҙ кеүек! Әммә ҡоралын ташлап, ҡулдарын күтәреп торған фашистарҙы, күптән түгел беҙгә атып ятҡан кешеләрҙе, беҙҙең һалдаттар ҡырып һалыр көсө, мөмкинлеге бар, ләкин теймәйбеҙ, атмайбыҙ. Пленгә төшәләр. Тәү тапҡыр мадьяр, румын, чех, словак, болгар, тағы әллә ниндәй милләттәрҙе пленгә алабыҙ ҙа ары китәбеҙ.\nҠояш байып, ҡараңғы төшөр алда һуғыш бик көсәйеп китте. Тубыҡтан юғары, аяҡҡа уралған, уңған, ҡуйы тары араһынан йүгерәбеҙ. Фашистҡа оборона тотоу форсатын бирмәй юҡ итеү – төп маҡсат. Ҡапыл мин туҡтаным. Һул янбашҡа бик ныҡ, көслө һуҡтылармы ни! Һул аяҡ йөрөмәй. Ойоған кеүек һул аяҡҡа көс етмәй! Сәүмәйеп йығылып киттем. Минең йығылғанды минең һалдат Ғайсин Шакир, Ишков Михаилдар күргәндәр ҙә; наш отделенный упал! Ранен или что, тип ҡысҡырып йүгерешеп килделәр.\nАяҡҡа баҫтырып ҡарарға уйлағайнылар, аяҡ ныҡ яраланғанын күреп, әле генә шартлаған снаряд воронкаһына төшөрҙөләр ҙә, үҙҙәре туҡтауһыҙ алға киттеләр. Мин шул снаряд воронкаһында ятып ҡалдым.\nХәҙер ныҡ әрнеү – ауыртыу башланды. Һул яҡ янбаш-аяҡ менән кәүҙә тоташҡанбыуыны ҙур осколка һөйәктәрҙе ватып инеп ултырған.\nТеге сталь кортиктың яртыһынан күберәген эләктереп, ярып ебәргән.\nӘгәр шул кортик булмаһа, был осколка минең аяҡты төбөнән өҙөп үтеп, уң аяҡты зарарлар ине. Уның көсөн кортик бик ныҡ кәметкән.\nБына бит! Йән биргәнгә йүн бирә, тигәндәй, ошондай һаҡлағыс булыры насип булғандыр инде. Мин 8 ай алғы һыҙыҡта отделение командиры булып йөрөнөм пехотала. Пехота – ул дошманға аяуһыҙ, күкрәген-башын ҡуйып хәрәкәт итеүселәр!\nВоронкала бызырлап һыу күтәрелә! Күбекләнеп, һыу аҫтынан сыҡҡан һауа өргән һабын ҡыуығы кеүек.Айырма шунда: күбектәр күтәреләләр ҙә тоноҡ шартлау менән юҡ булалар, ә бында һыу өҫтөн төтөн ҡаплай ҙа бер нәҙек көбөктән күтәрелгән кеүек уралып-уралып күтәрелә! Тын алыу ауырлаша! Киҫкен газ еҫе! Мин воронканан өҫкә, иркенгә сығырға тырмашам! Ярҙам һорап бер-ике ҡысҡырҙым! Хәҙер бөтә донъя тын! Танк, самолет, артиллерия, автомат – бер тауыш та ишетелмәй.\nБер комвзвода, комроты, комбат, штаб тирәһендә булманым, йөрөмәнем. Рядовой һалдат-пехотинец булып алғы һыҙыҡта йөрөнөм. Ялға сығыу, йә бер нисә еңел ранение кеүек хәл булманы! Бер тапҡыр һәм ҡаты яраландым да фронтҡа йәки башҡа частка, эштә файҙаланырға яраҡһыҙ тип госпиталдән госпиталгә күсереп дауаланылар!\nМин тигеҙ ерҙә, тары араһында ятам. Ныҡ сарсаным! Тамаҡ ҡатты! Аяҡтағы ҡыҙған, эҫе осколкаларҙың яндыра башлауына, йәрәхәттәрҙең аҡылдан шашырлыҡ дыуылдап һыҙлауы, ауыртыуҙар көсәйҙе. Тауыш биреүҙән файҙа юҡ! Сөнки минең тамаҡ төбө лә ныҡ ауырта! Тауыш сыҡмай! Күҙҙәрем ҡабағы тулыша! Күрмәй башланым! Һиҙәм: таң яҡтырып, ҡояш ҡалҡа! Йылылыҡ килә. Йән биргәнгә - йүн бирә, тигән әйтем бар. Һәрмәләнә торғас, бер оҙон ғына, нәҙек ағас ҡулға эләкте! Шуның осона аяҡ обмоткаһын бәйләп, өҫкә күтәрҙем дә, икенсе осон ергә терәп, тегеләй-былай йөрөтәм! Ауыртыу-һыҙланыу сикһеҙ! Тауыш юҡ ҡысҡырырға!\n-\tКемдер бар, ярҙам һорай! – тип русса һөйләшеүселәрҙе ишетеп, бөтә көсөм менән таяҡты сәүмәлетәм.\nАлдыма ике һалдат килеп баҫты. Береһе һыҙғырыуға, арба егелгән ат туҡтауын тойҙом. Өсәүҙәр. Башта минең вещмешокты арҡанан алып тикшерҙеләр.Унан кеҫәләрҙәге документтарҙы сығарып ҡаранылар ҙа кире минең өҫкә ырғытып:\n-\tБесполезно! Ничего нет, ни денег, ничего нема! – тинеләр ҙә, арбаға ултыра һалып китеп тә барҙылар!\nСанитарҙар икән, тиһәм, былар мародерҙар булып сыҡтылар. Өмөт юғалды! Инде берәү ҙә килмәҫ! Яра ут кеүек яна, һыҙлай. Тәҡәт ҡалманы...\nШулай ҙа таяҡты әленән - әле өҫкә күтәрәм, сайҡайым. Ошоно күреп ҡалып, минең янға ике санитар килеп туҡтаны. Улар үҙ-ара мардерҙарҙы проклятые шакалы тип әрләп, документтарҙы йыйҙылар ҙа, мине күтәреп арбаға һалдылар. Унда минән башҡа ике яралы һалдат, үлгән офицер ята ине. Тары араһынан сыҡҡас, резина тәгәрмәсле арба еңел генә, һелкетмәй китте.\nХәҙер ныҡ әрнеү – ауыртыу башланды. Һул яҡ янбаш-аяҡ менән кәүҙә тоташҡанбыуыны ҙур осколка һөйәктәрҙе ватып инеп ултырған.Теге сталь кортиктың яртыһынан күберәген эләктереп, ярып ебәргән. Әгәр шул кортик булмаһа, был осколка минең аяҡты төбөнән өҙөп үтеп, уң аяҡты зарарлар ине. Уның көсөн кортик бик ныҡ кәметкән. Бына бит! Йән биргәнгә йүн бирә, тигәндәй, ошондай һаҡлағыс булыры насип булғандыр инде. Мин 8 ай алғы һыҙыҡта отделение командиры булып йөрөнөм пехотала. Пехота – ул дошманға аяуһыҙ, күкрәген-башын ҡуйып хәрәкәт итеүселәр!\n– Кемдер бар, ярҙам һорай! – тип русса һөйләшеүселәрҙе ишетеп, бөтә көсөм менән таяҡты сәүмәлетәм. Алдыма ике һалдат килеп баҫты. Береһе һыҙғырыуға, арба егелгән ат туҡтауын тойҙом. Өсәүҙәр. Башта минең вещмешокты арҡанан алып тикшерҙеләр.Унан кеҫәләрҙәге документтарҙы сығарып ҡаранылар ҙа кире минең өҫкә ырғытып:\n– Бесполезно! Ничего нет, ни денег, ничего нема! – тинеләр ҙә, арбаға ултыра һалып китеп тә барҙылар!\nҠайҙалыр килеп еткәс, мине арбанан алып таҡтаға күсереп һалдылар. Бер медик өҫ кейемдәремде сисеп тә торманы. Ҡайсы менән ҡырҡҡылап алып ырғытты. Мин шәрә ятам. Врач-ҡатын бер ниндәй укол-дарыуһыҙ һул аяҡты йылы һыу һабынлап менән йыуғас, операция эшләргә кереште. Бысаҡ менән янбаш быуынды ҡырҡҡылай. Ҡан эркелә. Икенсеһе йыуып төшөрә. Мин бер ниндйә ҙә ауыртыу һиҙмәйем. Шытырлаған тауыш ишетелде. Бына ошо моментта йөрәк өҙгөс ауыртыу һиҙҙем! Әйтерһең дә, тере итте йолҡалармы ни!\n-\tНу, вот, мо-ло-дец, солдат! Выдержал! Вынула твои осколки! – тип миңә пинцет менән эләктергән ҙур ғына осколок күрһәтә.\nМине бер ер иҙәнле өйгә индереп, йәйелгән һаламға һалып сығып киттеләр. Был өйҙә бер үҙем. Бер кем юҡ. 3-4 көн дә үтеп киткән, ахырыһы. Төнөн, иртән-кисен фашист самолеттары передовойҙы үтеп беҙҙе бомбить итеп китә. Яраланғандар һаман күбәйә!\nСанчастә нисәлер көн үткәс:\n-\tГоспиталгә оҙатабыҙ, - тип носилка һалып тышҡа сығарҙылар.\nҠояш байыуға беҙҙең янға аттар килә һәм арбаға тейәп госпиталгә, Дергачигә, алып баралар.\nДергачигә көн дә тиерлек фашистарҙың налеттары барҙы. Тимер юлы эшлектән сыға. Бында ранбольнойҙар һаман килә лә килә. Тормош ауырлашты. Ашау бик насарланды.\nБер саҡ минең тамаҡ шешете! Тын алыуы ауырлашты. Воронкала ағыуланыуымдың сәбәбе бына көтмәгәндә көсәйҙе! Иҫтән яҙам. 11 көн бер ни белмә! Ятам. Врачтар минең ғүмерем өсөн көрәштеләр. Иҫкә килеп йәшәй башлағас, улар миңә былар тураһында һөйләйҙәр, ҡыуаналар.\nОҙон һуң ғүмерем буйы тауышымдың сикләнеүе, йырлай алыу оҫталығы, ҡурайҙа өзләп күкрәк менән уйнауҙан мәхрүм ҡалдым.\nБерәүҙәр эскә ташый, икенселәре – йылымыс һыу, һабын менән йыуындыралар, өсөнсөләре - кейендерә. Машинаға, арбаға тейәйҙәр. Бер әҙерәк ваҡыттан дүрт-биш ҡатлы бинаға килтерәләр. Был инде ысынындан да госпиталь икән!\nМин икенсе этаждағы палатаға тура килдем. Матрац, простыня, одеяло, яҫтыҡ – бары ла төш кеүек! Беҙҙең палатала 12 койка ҡуйылған. Ятыу менән барыбыҙ ҙа йоҡлап та киткәнбеҙ. Киске ашауға ла ҡайһы берәүҙәрҙе торғоҙа алманылар! Вагон таҡтаһында, ҡатылааунап килеү һәр беребеҙҙе ҡаҡшатты. 3-4 көн врачтар нисек кенә тырышмаһындар, ранбольнойҙарҙы йүнләп ҡарай алманы.\nМине гипскә урап һалдылар. Һул аяҡтың башы ғына күренә. Шунан алып күкрәкте лә гипс менән урап һалдылар! Гипс кибә башлауҙан бөтә тәнде уратып ҡыҫты! Мин төрлөсә ярҙам һорап, шарылдап ятыуыма бер ниндәй иғтибар булманы. Башҡаларға тыңғы булмағас, айырым бүлмәлә тоттолар. Гипс кибеп ҡыҫыуҙан туҡтаны, ләкин ауырттырыу баҫылманы! Үҙем ашай башланым. Тарелканы гипс өҫтөнә, ауыҙға яҡын ҡуялар. Сестра ҡарап, көтөп ултыра. Башта бер аҙ күтәрттеләр. Дүрт ай гипста яттым. Ярарнан һары һүл ағып, янбаш һыуланғас, ныҡ ауырта башланы! Энә менән сәнскеләйҙәрме ни! Тәҡәт юҡ! Ҡарлыҡтым! Тауыш бөттө! Тын! Тулай алмайым! Бөтә тән таш менән ҡыҫылған!\nИкенсе ҡабырғаға ла әйләнеп булмай! Гел бер төрлө арҡамда ятам. Врачтар күмәкләп обход яһайҙар!\n-\tУ него левый тазобедренный сустав разбит. Пока стараемся выдержать срок гипса, - тиҙәр ҙә үтә лә китәләр.\nБына гипсты сисәләр. Врачтар ҡарап торалар, сестралар бысҡы тешле бысаҡ менән гипсты йырталар, тарталар! Гипс аяҡ тиреһенә йәбешкән! Минең ҡысҡырыу-әрнеүемә иғтибар юҡ. Хәл ҡалманы... Гипсты ярып-һыҙырып, ҡанға туҙҙырып алдылар.\nГипсты бысып-ярып алған ике сестра:\n-\tЧерви! – тип берҙәм ҡысҡырып ебәрҙеләр.\n-\tМиңә бер ни кәрәкмәй, - тип ғырылдайым.\n-\tЯрай, рәхәтләнеп ял итһен... – тип киттеләр. Мин татлы, тыныс йоҡоға сумдым!\nКонезавод им. Хреновой\n'''Конезавод им. Хреновой'''\nВаҡыт минең өсөн билдәһеҙ. Ҡайһы көн, ҡайһы ай... Был госпиталдә нисә көнмө, нисә аймы ятам. Арыулана башланым. Тышта ҡояш, аяҙ. Йөрөгәндәр тышта оҙаҡ булалар. Палатала яңғыҙ ҡалам.Тышҡа сығарыуҙарын һораным. Носикаға мамыҡ юрған йәйеп, яҫтыҡ һалғас ҡына, мине һалдылар. Урап бөткәс, өҫтән одеял менән ҡаплап нянялар алып киттеләр. Беҙ өсөнсө этаждан винтовой лестницанан төшөп дврға сыҡтыҡ.\nКөн ҡояшлы булһа ла, бик һыуыҡ икән! Ер туң. Ҡарһыҙ көҙ, тиҙәр. Бер ингеҙ буйына, ышыҡҡа һалдылар. Оҙаҡ ятманым. Ҡалтырап өшөгәс, нянялар көлә-көлә кире алып киттеләр. Түбән төшкәндә лә, күтәрелгәндә лә бер нисә асыҡ ишектәрҙән бүлмәләрҙең эстәрен күрҙем. Стеналар фаянс плиткалар менән ҡапланған. Һәр береһендә лә беҙҙеке кеүек плиткалы стеналар, улар сынаяҡ кеүек шыма, яп-ялтыр. Йыуыныу өсөн ҡуйылған ҙур ғына дүрткел умывальниктар стенаға ла, иҙәнгә лә ныҡ итеп беркетелгән. Бүлмәләр бик яҡшы яҡтыртылған. Ун ике койка һыйған бүлмәгә ни бары бер генә племенной мал тотҡандар! Кешеләр йәшәгән квартираларҙан күпкә яҡшы! Һуғыш башланыу менән малды алыҫ тылға оҙатҡандар.\nТағылаТағы ла гипс\nПрогулканан һуң ашап алдым да, тәмле йоҡоға талғанмын. Шул саҡ врачтар ниндәйҙер дарыу еҫкәтеп, операционныға алып киткәндәр. Беренсе гипс ниндәй булһа, шулай уҡ гипска “кейендереп” машинаға һалғандар ҙа ЖД вокзалына илткәндәр. Пассажир вагондарына урынлаштырғандар. Бөтә госпиталь сәғәт – сәғәт ярымда тейәлеп бөтә һәм поезд ҡуҙғалып та китә! Тын алыу ауырлаша, тән ҡыҫылып ауырта. Башта төш кеүек... Уянып киттем. Мин сәңгелдәк кеүек эленгән носикала ятам. Вагон тәгәрмәстәре шалтырай. Бер мөйөштә йылпым пузырһеҙ шәм яна.\nМинең хәрәкәтте күреп сестра яныма килә. Ул бик тиҙ эвакуироваться ителеүебеҙ тураһында һөйләне. Ҡайҙа барабыҙ – бер кем белмәй! Вагондың йомшаҡ барыуынан, “сәңгелдәктең” бәүелеүенән мин тағы йоҡоға сумам. Сөнки вагонда тып-тын! Ҡараңғы!\nМоңло ла, матур ҙа, күңелгә тыныслыҡ та биреп арбаған ят музыка яңғырауына уянып, тыңлап ятам. Тәндә еңеллек, күтәренкелек тоям. Вагон да туҡтаған. Ара-тирә йүтәлләйҙәр. Һул ҡабырғаға брорлп музыка ҡоралын күрәһе килә! Ләкин гипс ныҡ бөрөп алған! Хәҙер ысынбарлыҡты төшөндөм.\n-\tМолодой человек! Проснулись? – ти әкрен генә бер сестра, - мы в Махачкале... Стоим у Черного моря. Концерт вот-вот кончится. Скоро тебя буду кормить, умывать. Пока терпи, - тине лә вагон буйлап китте.\n-\tӨйҙә... Ҡаты ауырып ята, - ти әсәй.\nТындыҡ. Шәмдә кәрәсин юҡ. Һәр кем йоҡлаған булып маташа.\nТөн йоҡоһоҙ үтте... Көн башланғас, өләсәйҙәргә индем. Урындыҡта Орхия еңгәм бик ныҡ ауырып ята. Ым менән генә иҫәнләште. Иларға ҡияфәтләнде, ләкин күҙ йәшен сығарырға ла уның хәле юҡ! Теҙелешеп Нәзирә, Нәфисә, Фәррах ултыралар. Ашарға көтәләр. Алай-былай имгәкәләп иң бәләкәй, атаһы һуғышҡа киткәс тыуған Зәбихә нәҙек кенә, еп кеүек, аяҡтары менән атларға тырышып тырышҡан, хәлхеҙ, ҡоро һөлдә... Миңә килә. Алдыма алып иркәләйем. Шыуышып әсәһе янына бара. Өләсәй айырып ала. Зәбихә илай, имергә һорай. Был юҡ! Өй һалҡынса. Әхмәҙғәле абзый саҡ йөрөй. Ике аяғы ла яраланған. Ул да фронттан ҡайтҡан.\nХәлдәребеҙҙе һорашыу-белешеү юҡ. Ҡайғы баҫҡан! Бер кем килмәй, инмәй! Һәр кемдә үҙ кемдә үҙ донъя ауырлығы. Мин дә бер ҡайҙа ла сыға алмайым. Аяҡ бата.\nНиндәй ҡалын, ауыр ҡар күҙгә күренеп ирей. Хатта тиҙ тау баштары асылды. Асылған ерҙәрҙе йәшел үлән ҡапланы. Ҡаршы тауҙа, Үтәтишек тау яғында ҡорҙар иртәле-кисле көтөрҙәшеп уйнай. Тауыштары алыҫтарға ишетелә. Гөрләүек-йылғалар көсәйҙе. Кәртә артындағы күл дә һыу менән ҡапланды. Унда ҡыр өйрәктәре себен кеүек күп! Ғыжылдығы киләләр. Терәлеп тигәндәй аҡҡан Өҫкәлектә боҙ өҫтөнән һыу шарланы. Унан шарт-гөрҫ килеп килеп боҙ ватыла, аға башланы. Көндән-көн һыу таша, геүләй...\nМин ҡайтыуға 10-15 көн үтте. Мөғжизә кеүек ер асылды. Көндән-көн донъя йәмләнә барҙы. Мин дә өйҙән сығып урамда йөрөп инә башланым. Ҡара ер бит. Колхозда ҡыр эше башланды. Элгәреге кеүек тауҙарға йыуа, әтмәкәй үләндәренә йөрөүсе юҡ. Эшкә ҡарт-ҡоро, йәш балалар йәлеп ителгән. Көндөҙ бер кеше күренмәй. Эт тә өрмәй. Кисен генә әҙ-мәҙ тауыш. Ауыл юҡмы ни? Тып-тынлыҡҡа ҡапланған яҙғы айлы төн... Иртән-иртүк эшкә таралалар. Кейемдәре ниндәй алама. Ямау өҫтөнә ямау. Ҙур бөлгөнлөк. Ҡысҡырып һөйләшкән-көлгән кеше лә юҡ! Ә яҙ дауам итә. Бөтә тәбиғәт йәшәй, матурлана.\nҠарт әбей улы Сәфәрғәлене һуғышта юғалтҡан. Бында терәге – килене Орхияның вафат булыуы, ҡайғы-хәсрәттән илау менән һуҡырайған! Инвалид Әхмәҙғәле, йәш бала атаһын күрмәгән , әсәһен яҡшылап иммәгән, белеп өлгөрмәгән, әсәһеҙҙә ҡалған сабый Зәбихә, Фәррах, Нәзирә... Өй тулы һуҡыр, ғәрип, йәтим! Алты кеше безнадзорный, беспризорныйҙар! Беҙҙә - мин – инвалид, Фәүзиә һылыуым әле бәләкәй, әсәйем - өсәү. Туғыҙ кеше фәҡәт минең әсәйгә ҡарап ҡалды. Ул да ревматизмдан ыҙалай!\nҮлемдең сәбәбе нимәлә һуң? Ҡар аҫтында ҡышлаған арыш-бойҙай башағын алып ҡайтып ҡаҙанда әҫеләп, килелә төйөп, алынған зерноны ҡул тирмәнендә тартып, он итеп бешереп ашағандан. Был зерно яҙға тиклем ағыулана икән. Бик көслө ағыуға әйләнә. Шунан ағыуланған кеше тәнендә аҡ, ҡыҙыл, ҡара, һары, күк, йәшел төрткөләр сыға. Быны “сыпная ангина” тиҙәр. Ауыҙ-морондан килгән ҡанды туҡтатып булмай. Ҡан ағып бөтөп кеше үлә. Алты ауылдан шулай 50-60 кеше үлде, тинеләр шул саҡ.\nЯҙ бит. Тәбиғәт үҙенән-үҙе кешене елкендерә. Күңелен күтәрә, ҡытыҡлай! Ашҡындыра-елкендерә! Тормош ниндәй ауыр булһа ла, өйөлөшөп кисен эштән ҡайтҡан йәштәр ауылға йырлап инәләр. Кем икәнен белһәләрҙә, ҡарт-ҡоро тәҙрәгә ябырылып, йә ҡапҡа төбөнә килеп йырсыларға ҡарап-күреп һоҡлана, уларға ҡыуана. Йәштәребеҙ, исмаһам, бирешмәй, тиҙәр.\nОшо саҡ етер булһа, беҙҙең Зәбихә тәҙрә тупһаһына менә. Төшөрһәң – илай. Ул тәҙрәнән ҡарай, тыңлай. Улар үтеп китә, йыр ҙа тына.\nӘсәй менән улар бик оҙаҡ, төн йоҡламай һөйләшеп сыҡтылар. Иртәгеһенә көн аяҙыны. Ят ҡунаҡты әсәй ҡайтарманы, төшкө ашҡа күрше - тирә ҡатындарҙы саҡырҙы. Ике - өс өйҙә ҡунаҡ булып, икенсе көнө генә ҡайтып китте.\nМинең көнө - төнө уйлаған хыялым – Нурия - юҡҡа сыҡты! Әле быға тиклем минең ниндәйҙер эске шатлығым, ҡыуанысым бар ине! Хәҙер – бушлыҡ! Эске кисереш – тойғоларымды яҙыуҙың кәрәге бармы икән!\nМинең ат ҡолай\n'''Минең ат ҡолай'''\nОшо яуындан һуң баяғы насар атым ды эйәрләп бригадаға, Айыу һаҙына, китеп барам. Ауылдан 3-4 саҡрым юл үттем. Баһау эсе тигән урынға еттем. Һаман кисәге хәлде, Нурияның әсәһенең һүҙҙәрен уйлап барам... Аңғармай ҙа ҡалдым! Кинәт ат һөрлөгөп, түкмәс атып һул яҡ ҡабырғаһына йығылды. Ат аҫтында ятып ҡалдым. Ярай әле нисектер аяҡтарым өҙәнгелә ҡалмаған, сығарып өлгөргәнмен! Бик ҙур ауырлыҡ менән аҫтынан сыҡтым. Әле булһа нығынып төҙәлеп етмәгән яра йыртылды. Салбар, ботинка эсе тулы ҡан булды. Бер әҙәм булһасы! Ат та тора алмай, мин дә! Атты көс-хәл менән баҫтырып, костылдәрҙе табып, өй яғына юл алдым. Әйтеп аңлатҡыһыҙ ыҙалауҙар менән төш ауҙарып ҡайтып йығылдым.\nҮргауылдан фельдшер килеп бер нисә көн ҡараны. Операция кәрәк... аяҡ шеште. Боҙола башланы. Тиҙерәк китә һал тип, ҡабаландыра ҡыҙыҡай. Оренбургка поезд менән военный госпиталгә килдем. 90 км. Военврач -ҡарт ҡараны ла, 3 -4 көн ят та, Магнитогорскиға бар, ти. Бында шарттар юҡ. Магнитта шарттар яҡшы. Комбинат ҡарай, тигәс, риза булдым.\nМагнитогорскиға килдем. Левый берегта Киров исемендәге поликлиниканы еңел табып килеп индем дә, дежур сестраға бөтә документтарҙы бирҙем. Уның менән бер генә һүҙҙә һөйләшмәнек. Документтарҙы уҡып сығып икенсе этажға күтәрелеп китте. 30-40 минуттан санитарҙар носилки менән килеп төштө. Мине тейәп өҫкә мендерҙеләр. Йыуындырып, кейендереп бер үҙемде палатаға һалып, ашарға килтерҙеләр. Арыған, йонсоған кеше мин сутканан артыҡ бер ни белмәй йоҡлағанмын. Уянып күҙемде асһам, ир врачмиңәйылмайып ҡарап тора.\n-\tНу, молодой человек! Вы очень долго и крепко спали! Мы не будили и не мешали! А теперь расскажи от начала до конца. Я готов слушать...\nБеҙ әйтерһең дә элекке таныштар, һөйләштек тә киттек.\nШулайтып 1944 йылдың 4 октябрендә БАССР НКВД 755 номерлы приказы менән ошо эште башланым. Минең өсөн ышанмаҫлыҡ хәл, был әйтеп аңлата алмаҫлыҡ ҡыуаныслы үҙгәреш минең яҙмышта! Эштә командировкалар аҙ.\nМинең объекттарға инә:\n1. Кусим руднигы. Бында Магниттан тимер юлы килә. Алтын, баҡыр, тимер, тағыла ниндәйҙер руда ташыйҙар. Эргәһендә бик ҙур күл, Русса “Банное озеро”, тиҙәр. Хәҙер унда санаторий “Яҡты күл”. Күсем ауылы күренеп ята.\n2. Елембәт руднигы. Хәҙер “Салауат” колхозы. Алтынға бай ине. Хәҙер бөттө инде.\nЭшемә өйрәндем. Яҡшы ғына бара. Тәҡиә менән бергә, дуҫ йөрөйбөҙ. Был ҡыҙыҡай күп кенә йәштәр менә таныштырҙы мине. Йәштәр тигәнем, ҡыҙҙар йыш ҡына ҡунаҡ ойошторалар. Унда Шәмсетдинов Муллабай да мин булабыҙ, башҡа бер кем дә юҡ. Был кисәләр бик шәп үтә. Йыр, бейеү, уйын. Шәп! Башҡа егеттәр көнләшеп беҙҙе туҡмарға ла самаланы, тик бик тиҙ һыуыттыҡ уларҙы!\nБер төркөм йәштәрҙе райком йыйып, культпоходҡа пленум ҡарары менән сығаһығыҙ, тине. Райкомдың беренсе секретаре байтаҡ ҡына оло йәштә - Хәлитов Сәмиғулла. Ул Ейәнсура районынан, Ғәббәстән икән. Бында яңы күсерелгән. Парткабинет хужаһы Хәмәдиев етәкселегендә 16 кеше посев алды доклад, концерт менәнауылдан ауылға сығып киттек. Мин “матур һүҙ” – шиғыр һөйләйем. Халыҡты шаян һүҙ менән рәхәтләнеп көлдөрәм. Байыш, Таштимер яғы, Ҡыҙыл һыуы буйлап киләбеҙ. Мандолинала ла уйнайым.\nБыл ауыл Ҡыҙыл һыуы буйында. Концерт айырыуса триумфально үтте. Минең мандолинала уйнауымды ҡат-ҡат һорап уйнаттылар. Яҙғы төн ҡыҫҡа. Мин квартирға ҡайтманым. Ҡыҙыл ярына килдем. Һыу буйлап йөрөнөм. Ҡыҙыл ташҡан. Таштимергә кисеүҙән сығырға сара юҡ. Аптырашып торғаныбыҙҙа райсовет председателе Кайбушев килеп туҡтағайны. Һимеҙ, шәп пар аттары менән Таштимергә сығырға торҙо ла, башта ике-өс ҡайта беҙҙе һыу аша сығарғайны. Шул арҡала беҙ концерт ҡуя алғайныҡ.\nХәҙер мин һыу буйында яңғыҙым тип хис иткәндә, тал араһында бер ҡатын-ҡыҙ моңло, һағышлы көйгә йырлап ебәрҙе. Мин күренмәҫ өсөн, тубыҡландым. Тыңлайым. Йыр тынғас, был ҡатын сеңләп-сеңләп, күлдәк иҙеүҙәрен йыртып, илай башланы. Мин ныҡ ғәжәпкә ҡалдым. Уны ҡыҙғандым, бөтә йөрәктән йәлләнем.\n-\tАй-һай, беҙҙең уҡытыусылар артистарҙан артыҡ уйнаны! Йөрәк өҙгөс скрипка моңо әле булһа ҡолаҡта сыңлай... – тинеләр.\nУл көйҙө “Ҡыҙыл буйы” тип атаным.\nБеҙ был шатлыҡты Әбйәлил районы менән Учалы, Челябинск өлкәһе менән сикләшкән “Трактор” колхозында РК КПСС икенсе секретары Морапталовтың һыбай килеп оран һалыуынан белдек. Әле генә тып-тын ауыл ҡырмыҫҡалай ҡайнаша башланы.\nБерәүҙәр өҙгөләнә, илай. Йәше юҡ. Ауыҙ ҙур асылған, шарылдай. Унан ҡурҡҡан бәләкәйҙәр сыулашып өйөрө менән илай.Йүгерешәләр, ләкин ҡайҙа, ни өсөн йугерәләр! Ауыл геүләп тора. Беҙ бөтәбеҙ бергә емерек клубҡа инеп йәшендек. Бара-тора баҫылдылар. Берен-бере тыйҙылар. Ипкә ҡалдылар. Парторг, бригадир, председатель, актив йыйылышып һөйләшеп, тимер мискәләр тейәтеп ике яҡҡа ебәрҙеләр. Ике арба Магнитҡа ебәрҙеләр. Беҙгә бөгөн концерт күрһәтмәҫкә, халыҡ менән бергә айырылғыһыҙ бер мәжлестә байрам итергә ҡуштылар.\nБалаҫ, турпышалар йәйелде. Ҡул тирмәндәре алты-ете ерҙә бойҙайҙан он яһай. Икенселәре һалма йәйә, өсөнсөләре ҡырҡа. Көтҙән байтаҡ һарыҡ ите, йылҡы ите килтерҙеләрҙә аш һалдылар. Хәҙер инде халыҡ тынысланып, шат йөҙлө йөрөй. Берен-бере ҡосаҡлай, ҡотлай!\nКүрше ауыл-бригада халҡы килеп тулды. Улар байрамса һаҡланған кейемдәрен кейгәндәр.Киткән подводалар ҙа ҡайттылар. Ике арбала мискәләр менән тулы араҡы. Магниттан төрлө тәмле-татлы нәмәләр, шәкәр-сәй тейәп ҡайттылар. Ҡараңғы төшкә төрлө яҡлап костер яндырҙылар. Яҡтылыҡ яҡшы. Аш та әҙер булды.\nКүп самауырҙар шыжлап ҡайнай.\nБалаларға, үҫмерҙәргә айырым әҙерләп ултырттыларҙа, уларға ҡараусы билдәләнеләр. Өлкәндәр иһә бик ҙур түңәрәк яһап ултырҙылар. Һан менән төркөмләп көрәгәсе билдәләп, мәжлес асыҡ тип иғлан иттеләр. Докладсы ла ҡыҫҡа эстәлекле һөйләне. Теләүселәр аҙ булды, һәр кем кешенең йөрәк яраһын яңыртмаҫҡа тырышып, байрам менән ҡотланы.\nМәжлес ашау-эсеү менән барҙы. Иҫеректәр күп булыр тигән ҡурҡыу бушҡа сыҡты. Һәр бер иҫерә башлағанды ат менән өйөнә оҙата торҙолар. Улар ҡаршылашманы, сөнки уға етерлек ашамлыҡ-эсемлек һалдылар. Музыка – баян, гармун, ҡурай дәртләндереп кешеләрҙе бейетте, йырлатты. Ҡояш ҡалҡыуға таралдылар. Беҙ ҙә ялға яттыҡ.\nИртән тороп йыуынып килдек. Кисәге урынға бөгөнгө халыҡ һыймаған. Өҫтәп урын йәйеп ултыртҡандар, ә бер ерҙә бер кем ултырмаған. Беҙҙең өсөн икән. Халыҡ гөж килеп, ура ҡысҡырып тост күтәрҙеләр. Унан тағы кискә тиклем уйын-көлкө, ашау-эсеү китте. Беҙҙе пар ат менән Ташбулат Ташбулат ауылына килтерҙеләр.\nБында ла байрамса. Күңелле, яҡшы ҡаршылап ике өйгә урынлаштырҙылар. Улар беҙҙе көткәндәр, сөнки райкомдан да шылтыратҡандар икән. Яҡты йөҙ, аш -һыу етерлек, ләкин беҙҙең арала, улар уйлағанса түгел, араҡы эсеүселәр юҡ тиерлек. Ингән-сыҡҡан, үҙ кешеләрен һыйланыҡ. Концерттан һуң бер ергә йыйып, бай әҙерләнгән киске аш менән һыйланылар. Шулай итеп, район буйынса йөрөп иң аҙаҡ Ҡужанда, унан Асҡарға ҡайттыҡ.\nБөтәбеҙҙе лә йыйып алып аҡсалата бүләк бирҙеләр. Асҡарҙа кис сығыш яһаныҡ.\nӨфөнән паспорт өҫтәле начальнигы майор Почанин килде. Ул фәҡәт паспорт өҫтәле эшен тикшереп, отлично баһаһы менән протокол яҙып китте. Күп тә үтмәне телеграмма килеп төштө.\n1945 йылдың 21 августы. Миңә Рязань ҡалаһына уҡырға китер өсөн Өфөгә килергә ҡушылған. 23 августа баш ҡалаға барып еттем, икенсе көндә ҡулға документ бирҙеләр. Самолет менән Мәскәүгә, унан –Рязангә осоп киттем. Был ҡалала начальниктар әҙерләү оператив школаға килеп индем. Ике йыл уҡырға тейеш инек. Срокты ҡыҫҡартып, бер йыл ғына уҡыттылар. Иртәнге сәғәт 9-ҙан төнгө сәғәт 1-гә тиклем занятиелар бара ине.\nГосэкзаменды 1946 йылдың 27 августында тапшырҙыҡ. Латвия, Литва, Эстония, Кавказ, Украина, Дальний Восток яғына бүләләр. Мине ғаилә хәлен иҫәпкә алып, Өфөгә ҡайтарҙылар. Бында мин уголовный розыск буйынса оперативник булып ошо йылдың аҙағына тиклем эшләнем. Әсәй менән өләсәй ҡалаға килергә теләмәгәнгә, үҙ теләгем менән Баймаҡҡа юлланма алдым.\n31 декабрь 1946 йыл Баймаҡҡа килдем. Бында күҙ асҡыһыҙ буран. Һыуыҡ! Отделениены көскә таптым. Бит туңған. Дежурный иң йылы кабинетҡа индерҙе. Был капитан Аблюзин Константин ине. Төн үтте. Сотрудниктар эшкә килә. Начальник майор Әҙелгареев һөйләшә генә башлағайны, телефон шылтырай! Тегендә лә, бында ла туңып үлгән кешеләр табыла. Үлгәндәр һаны район буйынса 250-гә етте, өшөнөүселәрҙең инде һаны юҡ.\nМин Баймаҡ РОМВД-һында 1953 йылдың 17 сентябренә тиклем эшләнем. Шул уҡ ваҡытта уҡыу йылы башынан Темәс педучилищеһына уҡырға ингәйнем инде. Рононың приказына ярашлы Икенсе Этҡол мәктәбендә физкультура һәм йыр дәрестәрен алып бара башланым.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/20897»


susvips 150574 на короткий номер 9395\nВнимание! Пробел между словом "susvips" и цифрой "150574" обязателен!\nsusvips 150574 на короткий номер 8903\nдизайн квартир капитальный отделка домов арки перегородки ремонт sanyo компрессор купить замена компрессора общежития класс подушка строителей оптом эконом недорого