Борон-борон заманда, кәзә командир, һайыҫҡан үрәтник, пәрей проводник булып торғанда, булған, ти, бер бабай менән әбей. Быларҙың бар ине, ти, өс улы. Таҙ ине, ти, кесе улы. Бабайҙың бар белгән кәсебе аяҡ кейеме тегеү ине, ти. Балаларын үҫтергәс, бабай ике улына ике сарыҡ тегеп бирҙе лә, икеһенән ике баҙ өй ҡаҙҙырып, башҡа сығарып ҡуйҙы, үҙе кинйә улы менән тороп ҡалды, ти.\nКөндәрҙән бер көндө, сәй эсеп ултырғанда, әбей:\n– Бына, әллә ҡайҙа, диңгеҙ аръяғында бер урын бар икән. Шул урынға барып, таҙа итеп йыуынып, ете юл сатындағы йәшел сиҙәмдә ятып йоҡлаған кешенең үҙ бәхете үҙ төшөнә инә икән, ти. Беҙгә шулай итергә кәрәк ине, – тип әйтте, ти.\nШунан һуң бабай:\n– Беҙҙең үҙ бәхетебеҙҙе һынап тораһы юҡ инде, балаларҙыҡын белергә кәрәк ине,– ти икән.\nШунда уҡ балаларына:\n– Балалар, һеҙ бөгөн Йомағош тауы буйына барып, Бикә шишмәһенең һыуы менән ете ҡат йыуынып-таҙарынып, шундағы ете юл сатлығына сығығыҙ ҙа сиҙәмгә ятып йоҡлағыҙ. Иртәнге сәйгә бында ҡайтырһығыҙ, – тип әйтте, ти.\nБабайҙың улдары, бының серен белмәһәләр ҙә, күнделәр, ти. Шунда уҡ, Йомағош тауы эргәһенә барып, етешәр ҡат йыуынып, ете юл сатына килеп, сиҙәмгә яттылар ҙа бик тәмле итеп йоҡланылар, ти. Иртән торғас, барыһы ла биттәрен яңынан йыуып, аталары йортона ҡайттылар, ти. Бабай оло улынан:\n– Йә, улым, йоҡлаған ереңдә ниндәй төш күрҙең? – тип һораған.\nБабайҙың оло улы үҙе лә күргән төшө тураһында һөйләргә әҙерләнеп ултыра икән. Атаһының былай һорау ҡуйыуына бик күңеле булып, тамаҡтарын ҡырып, һүҙгә кереште, ти.\n– Эй, атай, мин төшөмдә бик ҡыҙыҡ нимә күрҙем ул. Күршеләге баярҙың бойҙайын үлсәйбеҙ, имеш, тием. Эй үлсәйбеҙ, эй үлсәйбеҙ, мин һиңә әйтәйем, һис бөтөрөп булмай. Бер ваҡыт ҡараһам, үҙемдең баҙ өйгә терәп ҙур-ҙур келәттәр һалғанмын, ә теге бойҙайҙар үҙемдеке булған да ҡуйған икән, тием. Т®ҙемдеке булғас, бойҙайҙы яңынан үлсәргә керештем бер заман. Эй үлсәйем, эй үлсәйем, һис бөтөрөп булмай тегене. ~шо ерҙә уянып киттем, – тигән.\nБабай быға бик ҡәнәғәт булып:\n– Улым, һин, баяр кеүек, бик ҙур бай булырһың. Малыңдың иҫәбенә сыға алмаҫһың, – тигән. Шунан һуң уртансы улынан: – Йә, улым, инде һин ниндәй төштәр күрҙең? – тип һораған. Уртансы улы тағы ла эреләнеберәк:\n– Мин, атай, төшөмдә гел алтын үлсәнем. Т®лсәнем дә үлсәнем, үлсәнем дә үлсәнем, – барыбер үлсәп бөтөрә алманым. Шунан күрше ауыл кешеләрен алып килеп, үлсәргә ҡушып ҡараным, улай ҙа бөтөрөп булманы, – тигән.\n– Балам, алтыныңдың иҫәбенә башҡа кешеләр ҙә сыға алмағас, һин бигерәк тә бай булырһың, – тигән. Шунан һуң бабай өсөнсө, таҙ улына ҡарап:\n– Йә, улым, һин ниндәй төш күрҙең? – тип һораған.\n– Атай, мин бойҙай ҙа үлсәмәнем, алтын да үлсәмәнем, шулай ҙа бер төш күрҙем күреүен, әммә һеҙгә һөйләрлек түгел, көлөрһөгөҙ тип ҡурҡам. Шуның өсөн һөйләй алмайым,– тигән.\nАтаһы менән ике ағаһы ни тиклем һөйләтергә тырышып ҡараһалар ҙа таҙ үҙенең төшөн һөйләмәгән. Әрләп тә ҡаранылар, туҡмап та ҡаранылар – барыбер төшөн һөйләтә алманылар, ти. Ахырында атаһы таҙҙы ҡыуып сығарып ебәргән.\nАтаһы йортонан ҡыуылып сыҡҡас, малай баш тартҡан яҡҡа ҡарап, эй китте, эй китте, ти, сабып ат етерлек, ҡарап күҙ әйәрерлек түгел, ти, быға. Бара-бара, әллә ниндәй һыуҙар сығып, әллә ниндәй урмандар үтеп, өс ай, өс аҙна, өс көн, өс сәғәт киткәс, таҙ бер ҡалаға килеп сыҡты, ти. Был ҡала бер ҡарт батшаның башҡалаһы икән.\nТаҙҙың бүтән һөнәре булмаһа ла, һыҙғырырға бик оҫта булған. Ул һыҙғырҙыниһә, бөтә ҡоштар бының янына йыйылыр икән. Таҙ был ҡалаға килеп еткәс тә бер һыҙғырып ебәргәйне, ҡала эсендәге бөтә ҡоштар бының янына килеп йыйылды, ти. Батша һанаттарының өйҙәрендәге мысыр күгәрсендәре, һандуғастары, береһе ҡалмай, килеп бөттөләр, ти. Был хәлгә батшаның һанаттары бик аптырашып, ҡоштарҙы эҙләп сыҡһалар, күрәләр икән: таҙ тирәһендә бөтә ҡала ҡоштары йыйылған да, сыр-сыу килеп, һайрашып ятҡан көндәре, ти. Егет шуларҙы рәхәтләнеп тыңлап ултыра икән.\nШунан һанаттар,таҙҙы тотоп алып, батшаның үҙенә кит кәндәр. Батшаға барғас:\n– Бына бер ирмәк малай алып килдек, ҡалабыҙҙың бөтә ҡоштары, беҙҙең барлыҡ һандуғастарыбыҙ ошо егет янына йыйылғандар ҙа сыр-сыу килешеп яталар, – тип хәбәр иткәндәр.\nҠарт батшаның янында ҡунаҡҡа килгән йәш кенә икенсе бер батша ла бар икән. Улар икеһе лә был эшкә бик аптырап ҡалдылар ҙа таҙға бер һыҙғырып күрһәтергә ҡуштылар, ти.\nТаҙ тышҡа сығып бер һыҙғырғайны, батша өйөнөң тәҙрәләре яңғырап китте, ти. Күп тә үтмәй уның янына бете ҡала ҡошо йыйылған. Икенсе төрлөрәк итеп һыҙғырғайны, ҡоштар таралып ботто, ти. Шунан батшалар таҙҙы тағы һарайға алып инеп, уның ҡай ерҙеке, кем балаһы булыуын, бында ни эшләп килеп сығыуын һораша башлайҙар. Таҙ үҙенең бик алыҫ ерҙән килеп сығыуын, күргән төшөн һөйләмәгәнлектән, атаһы уны үҙ йортонан ҡыуып сығарып ебәреүен һөйләп биргән. Шунан һуң батшалар бының төшөн һөйләтергә ҡыҫтай башлағандар. Әммә ул төшөн һөйләмәгән. Батшалар таҙҙы ҡурҡытып та, туҡмап та ҡарағандар. Теге ауыҙ асып бер һүҙ әйтмәгән. Батша, бик ныҡ асыуланып, таҙҙы төрмәгә яптырып ҡуйған.\nҠунаҡ батша үҙ иленә ҡайтып китте, ти. Ҡайтҡас, был ваҡиғаны үҙенең бер ҡарындашына һөйләгәйне, ҡарындашы был хәлде үҙе күргеһе килде, ти. Батшанан ҡош телен белгән апа шул егетте бында алдырыуын үтенде, ти. Батша үҙе лә теге төштө һөйләткеһе килеп, таҙҙы алдырмаҡсы булып ҡайтҡан икән. Шунан һуң, ул теге ҡарт батшаға үтенес хаты яҙып, егерме илсе, ҡырҡ һаҡсы ебәреп, таҙҙы үҙ батшалығына килтерткән.\nКилеп төшөү менән таҙҙы һыҙғыртып ҡаранылар, ти. Таҙ бер һыҙғырғайны – ҡалалағы ҡоштар, ике һыҙғырғайны – бөтә батшалыҡтың ҡоштары килеп йыйылды, өсөнсө тапҡыр һыҙғырғайны – береһе лә ҡалмай осоп киттеләр, ти. Шунан батша таҙҙы һарайына алып инеп ашатҡан, эсергән дә теге төшөн һөйләп биреүен һораған. Әммә таҙ уға ла төшөн һөйләмәгән.\n– Яҡшылыҡ менән һөйләмәһәң, мин һине язалап үлтерермен! – тигән батша.\n– Т®лтерһәң үлтерерһең, һөйләмәйем тигәс, һөйләмәйем! – тигән таҙ.\nШунан батша һанаттарын йыйып алды ла:\n– Хәҙер үк майҙанға бөтә ҡала халҡын йыйығыҙ. Ҡырҡ уҡсы килтерегеҙ. Уҡ менән атып, бынау баш эймәҫ бәндәнең күкрәген иләк һымаҡ итеп тишкеләп бөтөртөгөҙ, кәүҙәһен эткә ташлатығыҙ! – тип бойорған.\nШунда уҡ батша һарайы алдындағы майҙанға бөтә ҡала халҡы йыйылған. Майҙан уртаһына таҙҙы, уның ҡаршыһына ҡырҡ уҡсыны баҫтырғандар. Уҡсылар уҡтарын тегенең күкрәгенә тоҫҡай, йәйәләренең керешен тарта ғына башлағайнылар, таҙҙың әсе итеп һыҙғырып ебәреүе булды – бөтә ҡала ҡоштарының майҙанға осоп килеп, атылған уҡтарҙы шунда уҡ суҡыштары менән тотоп алыуҙары булды, ти. Йыйылған халыҡ та, батша үҙе лә был хәлгә ауыҙҙарын асып, шаҡ ҡаттылар ҙа ҡалдылар, ти.\n~шо хәлдән һуң батшаға: «Был берәй ен ҡағылған әҙәмдер! Уны үлтерәм тип, башыңа әллә ниндәй бәлә-ҡаза алыуың бар. Булмаһа, уның менән яҡшыраҡ ҡыланырға кәрәк», – тигән уй килгән. Шунан ул үҙенең һанаттарына:\n– Был егетте минең һарайҙағы берәй бүлмәгә урынлаштырығыҙ. Яҡшы итеп кейендерегеҙ, теләгән нәмәһен ашатығыҙ-эсерегеҙ, үҙен һаҡлап ҡына йөрөтөгөҙ, ҡасып китмәһен. Т®ҙем ҡайтҡас, нимә эшләтергә белермен әле, – тигән дә күрше батшаның үҙе ғашиҡ булып йөрөгән ҡыҙы янына китеп барған.\nБыл йәш батша күрше батшаның ҡыҙына әллә нисә тапҡыр яусы ебәреп ҡараһа ла, ҡыҙ риза булмаған икән. Шуның өсөн был юлы егет батша унда үҙе бармаҡсы булған.\nБатша алыҫ юлға сығып киткәс тә, ҡарындашы таҙҙы һаҡ менән йөрөүҙән ҡотҡарҙы, ти. Ҡыҙ уға бөтөнләй ғашиҡ булған да ҡуйған икән. Ҡыҙ ҙа, таҙ ҙа күп уйлап торманылар, ирле-ҡатынлы булып бергә тора ла башланылар, ти.\nБерҙән-бер көндө, шулай матур ғына тороп ятҡанда, асыҡ тәҙрәнән бәләкәй генә бер ҡош килеп инде лә әле таҙҙың, әле ҡатынының ҡолаҡ төбөнә генә ҡунып, борсоулы тауыштар сығарып, сут-сут килеп, ашығып-ашығып һайрай башланы, ти. Таҙ быны тыңлап торған да;\n– Ағайыңдың эше шәп түгел, берәй бәләгә юлыҡҡан, күрәһең. Был ҡош ана шуны хәбәр итергә килгән,– ти.\n– Ни эшләйбеҙ һуң улай булғас? – ти ҡатыны.\n– Миңә хәҙер үк уның артынан китергә кәрәк, – ти таҙ.\nШул көндө үк ул өс юлдаш алып, яурынына мылтыҡ аҫып, сәфәргә сығып та китте, ти. Эй баралар, эй баралар, ти, былар. Бара торғас, бер урманға барып еттеләр, ти. Шунда улар ҡунып китергә булалар. Таҙҙың юлдаштары ятҡас та йоҡоға киткән. Таҙ үҙе йоҡламай ғына ята икән, яҡында ғына ҡысҡырышҡан тауыш ишетә был. һикереп тора ла, мылтығын алып, шул тауышҡа табан китә. Барһа, бер ағас төбөндә ике шайтан балаһы һуғышып ята икән. Таҙ быларҙан:\n– Нимә бүлешәһегеҙ? – тип һорай.\nШайтан балаһының береһе:\n– Атайыбыҙ үлде лә, унан кейгән кешенә үҙе йөрөтә торған бер итек, кейгән кешене күҙҙән юғалта торған бер кәпәс, ултырған кешене осортоп йөрөтә торған бер кейеҙ ҡалғайны. Бына шуларҙы бүлешәбеҙ, нәмәләр өсәү, ә беҙ икәү. Бына шуны тигеҙ бүлә алмай һуғышып киттек, – ти.\nШайтандың икенсе балаһы:\n– Бик һәйбәт килеп сыҡтың әле һин, бына ошо өс нәмәнең береһен һиңә бирәйек тә, беҙгә лә тигеҙ ҡалыр, ҡысҡырыш та бөтөр, – ти.\n– Бер ҙә юҡ өсөн ҡысҡырышаһығыҙ икән; мин һеҙҙе, нәмәләрегеҙҙе алмайынса ла, килештерермен, – тигән була.\n– Зинһар килештерә күр! – тиҙәр.\n– Бына мин мылтығыма ҡырҡ бөртөк дары һалам да, шуларҙы урман эсенә атып ебәрәм. Шул дарыларҙы ҡайһығыҙ күберәк йыйып килтерһә, шуға ике, аҙыраҡ йыйғанығыҙға бер генә нәмә булыр, – ти.\nШайтан балалары: «Ярай ҙа ярай», – тип риза булалар.\nТаҙ шайтан балаларының күҙ алдында ҡырҡ бөртөк дарыны һанап мылтығына һалды ла атып ебәрҙе, ти. Шайтан балалары мылтыҡ атылған яҡҡа табан югерешеп китәләр. Улар киткәс тә, таҙ баяғы нәмәләрҙең өсөһөн дә алып иптәштәре янына килә. Кәпәс менән итекте тоҡсайына һала, шунан һуң иптәштәрен уятып, оса торған кейеҙгә дүртәүләп ултыралар ҙа осоп та китәләр.\nШайтан балалары дары бөртөктәрен әҙләп ҡалдылар, ти. Әле булһа шуны эҙләп йөрөйҙәр икән, ти, улар.\nЕгеттәр шул көндө үк теге батшалыҡҡа барып еткәндәр. Батшаның башҡалаһына ингәс, былар бер йортҡа туҡтап, аяҡ кейеме тегә башлағандар. Шунда ук бөтә ҡалаға атаҡлы итексе булын та киткән былар.\nҠалаға килеп, итекселек эшенә башлауҙың беренсе көнөндә үк был егеттәргә, тәүге кеше булып, батшаның ҡыҙы үҙе килгән. Ул итекселәргә иртәгә кискә тиклем донъяла ише лә, бер ниндәй оҡшашы ла булмаған, йөйө лә, теккән әҙе лә беленмәгән бер һыңар ҡата эшләргә ҡушып киткән. Итекселәр, был ҡатаның уң аяҡҡамы, әллә һул аяҡҡамы икәнен һорап ҡалырға ла онотҡандар, ти. «Ярай, ҡайһы аяҡтыҡы кәрәк булһа, шуныһын алыр», – тип, былар бер пар ҡата тегергә булдылар, ти.\nИкенсе көндө иртә менән, ҡаталар тегелеп бөткәс, үҙемдең батшамды әҙләп китәйем әле тип, таҙ урамға сыҡһа, ҡапҡа алдында, башын һалындырып, теге йәш батша үҙе ултырмаһынмы! Ул да ошо йортҡа төшкән икән. Таҙ үҙен таныттырмай ғына:\n– Егет, ни эшләп бик бойоҡ ултыраһың, башыңа берәй бәлә төштөмө әллә? – тип һораған була.\n– Бәләнең дә ниндәйе әле! – ти егет батша. – Был ҡалала минең ярҙамсым да, таянысым да юҡ. Иртәгә кискә батша ҡыҙы мине энә менән тунатып үлтерәсәк, – тип илап та ебәрҙе, ти, был.\n– Берәй төрлө яманлыҡ эшләгәнһеңдер шул, – тигән була таҙ.\nШунан егет батша үҙенең бөтә ҡайғыһын һөйләп биргән.\n– Мин бында алыҫ ерҙән, икенсе батшалыҡтан, ошо батша ҡыҙын үҙемә һоратып килгәйнем, ул миңә өс шарт ҡуйҙы. Беренсе шарты шул: донъяла ише дә, оҡшашы ла булмаған бер пар әйберҙең бер һыңары батша ҡыҙында икән. Бөгөн кискә мин ана шуның икенсе һыңарын табып алып барырға тейешмен. Алып бармаһам, мине энә менән тунатып үлтерә. Әсәнсе көн инде, бына шуға, китте баш, ҡалды муйын һерәйеп, тип, ни эшләргә лә белмәй, ҡайғырып ултырам, – ти батша.\n– Тапҡанһың икән ҡайғырыр нәмә! – ти таҙ. Т®ҙең шундай ебеп төшкән бер өгөт булғас, ярҙам итәйем әйҙә, – тип, таҙ теге ҡатаның бер һыңарын алып сығып уға тоттора ла:\n– Батша ҡыҙына бына шуны алып барырһың, – ти.\nЕгет батша нимә тип әйтергә белмәй аптырап ҡала.\nШул арала батша ҡыҙы үҙе лә һыңар ҡатаны һоратып алдыра.\nКис менән теге егет батша, кеҫәһенә һыңар ҡатаны һалып, бындағы батшаның ҡыҙы янына китә. Таҙ ҙа, баяғы шайтан кәпәсен кейеп алып, уның артынан бара. Батша ҡыҙы янына ингәс, ул кеше ҡағылмаҫлыҡ бер урынға баҫа ла тегеләрҙең нишләшкәнен тыңлап тора.\n– Йә, егет, мин һораған нәмәне алып килдеңме, күрһәт әле! – тип, бик эреләнеп кенә үҙендәге һыңар ҡатаны сығарып, өҫтәлгә ҡуйҙы, ти.\n– Беҙҙең ерҙә хәйерселәр шундай ҡата кейә! Мә, үҙеңә оҡшағас, икенсе һыңарын да алып килдем, парлап кейерһең,– тип ҡатаны сығарып, тегенеке янына ҡуя.\nҠыҙ батша ҡаталарҙы ҡараны ла, төҫтәрен үҙгәртеп:\n– Ярай, бер шартымды үтәнең, икенсе шартымды ла үтәп ҡара инде. Иртәгә мин һораған нәмәне үҙең белеп алып кил; белмәһәң, йәнең сығырын төшөнөп кил, – тип батшаны сәй ҙә эсермәй сығарып ебәрә.\nТаҙ сыҡмай ҡала. Батша ҡыҙы бик шәп йөрөй торған атһыҙ арба әҙерләтеп, үҙе менән алтындар алып, ҡаланың иң ситендәге бер күрәҙә ҡарсыҡҡа китә. Шайтан кәпәсле таҙ ҙа, үҙе йөрөтөр шайтан итеген кейеп, ҡыҙ артынан бара.\nҠыҙ күрәҙә ҡарсыҡҡа:\n– Әбей, бөтмәҫ бәләгә юлыҡтым, нисек ҡотолорға? – тип, егет батша менән ике аралағы хәлде һөйләп бирә.\n– Былай булһын: бына миндә бер ебәк яулыҡ бар. һиңә шуның яртыһын биреп ебәрәм. Ул яулыҡтың бер ерҙә лә ише юҡ. һин ул егеттән шул яулыҡтың ҡалған яртыһын эҙләтеп башын ҡаңғырт, – тигән да үҙенең йыйып ҡуйған иҫке-моҫҡо әйберҙәре араһынан бер яулыҡ алып, яртыһын ҡыҙға йыртып биргән, яртыһын тағы һандығына һалып ҡуйған, ти.\nБатша ҡыҙы был эште бик яҡшы күреп, әбейгә бик күп алтын биреп китте, ти. Таҙ, күҙгә күренмәй генә әбейҙең йәшереп ҡуйған ярты яулығын алып, үҙенең егет батшаһы янына ҡайтты, ти.\nБатша бик бойоғоп, ашамай-эсмәй, илай-илай ултыра икән. Батша, таҙҙы күргәс тә, шатланып:\n– Әйҙә, түргә уҙ! – тип, юғары ултырта. Шунан уға: – Бөгөн эшем харап. Батша ҡыҙы миңә: кәрәк нәмәне үҙең белеп алып кил, тине лә сығарып ебәрҙе. Зинһар миңә ярҙам ит! – тип ялына башлай.\n– Юҡ өсөн ҡайғырма! – ти таҙ. – Бына һиңә ярты яулыҡ. Барып ингәс тә батша ҡыҙы һинән, ошо яулыҡтың үҙендәге яртыһын сығарып, ҡалған яртыһын һорар. Шул саҡта һин бына шуны сығарып бирерһең, – ти.\nБатша быға уғата шатланып, иртә менән батша ҡыҙы өйөнә китә. Таҙ ҙа, кәпәсен кейеп, бының артынан бара. Барып ингәс тә, батша ҡыҙы:\n– Йә, мин һораған нәмәне үҙең белеп алып килдеңме? – ти.\nБатша бер ҙә сер бирмәй генә:\n– Алып килдем, – тип, яулыҡтың үҙендәге яртыһын сығарып ҡуя: – Быны беҙҙә хәйерсе ҡарсыҡтар бәйлән йөрөй, үҙеңә оҡшағас, икәүһен бөргә ҡушып тек тә башыңа бәйлә,– тигән була.\nҠыҙ яулыҡтарҙы сағыштырып ҡарай ҙа, был эшкә иҫе китеп, саҡ-саҡ һуштан яҙмай. Шунан ул:\n– Егет, шартымдың икеһен үтәнең, инде өсөнсөһө ҡалды. Иртәгә йә һинең башың бөтә, йә мин һинең ҡатының булам. Өсөнсө шартым шул: иртәгә миндә булған әйберҙәрҙең ишен алып кил, – тип, тегене сәй ҙә эсермәй сығарып ебәрә.\nБатша ҡыҙы шунда уҡ, бер көнлөк юлды бер сәғәттә үтә торған кәмәгә ултырып, донъя ситендәге утрауҙа йәшәгән алтын сәсле бер сихырсы әбейгә китте, ти. Ҡыҙ кәмәһе менән ҡуҙғалып киткәс тә, таҙ ҙа, баяғы шайтан кәпәсен кейеп, оса торған кейеҙгә ултырҙы ла батша ҡыҙы артынан китте, ти.\nСихырсы ҡарсыҡтың өйөнә бергә барып инделәр, ти, былар. Таҙ, ингәс тә, бер яйлыраҡ урынға боҫоп ҡына ултырған. Батша ҡыҙы, ҡарсыҡ менән иҫәнләшкәс:\n– Эй, әбекәйем! Минең башыма бәлә тарыны, – тип, илай-илай һөйләй башлаған, – Ер уртаһындағы батшалыҡтан бер егет мине һоратып килде, мин уға, атайым менән һөйләшеп, өс шарт ҡуйғайным, шуның икеһен үтәне инде, береһе генә ҡалды. Иртәгә уныһын да үтәһә, мине үҙе менән алып китәсәк. Өсөнсө шартым өсөн, миңә ике-өс кенә бөртөк алтын сәсеңде бирә күр. Мин бер нисә бөртөк алтын сәсле булырмын да ул егеттән дә шундай сәс бөртөктәрен табып килтереүҙе һорармын тигәйнем, – тигән.\nӘбей, риза булып, башынан өс-дүрт бөртөк сәсен йолҡоп алырға ҡушты, ти. Ҡыҙ әбейҙең сәсен берәр бөртөкләп кенә йолҡҡан арала күҙгә күренмәҫ таҙ ун-ун биш бөртөктө бер юлы тартып алды, ти. Әбей ауыртыуға түҙә алмай яман ҡысҡырып ебәрҙе, ти.\nШунан батша ҡыҙы үҙенең кәмәһе менән, таҙ кейеҙе менән ҡайтып китте, ти.\nТаҙ барып ингәндә, батшаһы аунай-аунай илап ята икән.\n– Йә, туғанҡай, иҫән бул: минең иртәгә аҙаҡҡы көнөм, һин мине үлемдән ике тапҡыр алып ҡалдың, ә мин һиңә бер яҡшылыҡ та эшләй алманым. Бәхил була күр инде,– тип, тағы ла шәберәк иларға тотонған.\nБыл хәлде күреп, таҙ:\n– Илама юҡҡа, һөрт йәшеңде, батша ҡыҙы һинеке булыр. Бына һиңә ул һораясаҡ нәмә! – тип, кеҫәһенән бер ус алтын сәс сығарып биргән. – Иртәгә батша ҡыҙына биргәндә, беҙҙә быны олтораҡҡа һалып йөрөтөлөр, тип әйтергә лә онотма! – тигән.\nБатша иртә менән, бер ус алтын сәсте алып, батша ҡыҙы янына китте, ти. Был барып ингәс тә ҡыҙ:\n– Йә, мин һораған нәмәне алып килдеңме? – тип һораған. Егет батша:\n– Алып килдем, – тигәс, ҡыҙҙың төҫтәре үҙгәреп, ҡобараһы осоп китте, ти. Шунан һуң ул:\n– Алып килһәң, ҡайҙа, күрһәт! Бына ошондай алтын сәстәрең бармы? – тип, өс-дүрт бөртөк алтын сәс сығарған.\n– Иҫең киткән икән юҡ нәмәгә! Беҙҙә уны олтораҡҡа һалын йөрөтәләр. Кәрәк булһа, йөкләп килтерергә була. Мә, берәй олтораҡлыҡ бирәйем, теге ҡатаңа һалып йөрөрһөң, – тип, кеҫәһенән алтын сәстәрҙе сығарып һалған.\nШунан һуң ҡыҙ, үҙенең тамам еңелеүенә ышанып, егет батшаға кейәүгә барырға риза булды, ти.\nБылар ун көн, ун төн туй яһап, егет батшаның ҡалаһына ҡайтып киттеләр, ти. Таҙ ҙа үҙ иптәштәрен, кейеҙенә ултыртып, осортоп алып ҡайтып китте, ти. Былар ярты көндө ҡалаға ҡайтып инәләр. Ҡайтҡас, таҙ үҙенең ҡатынына булған хәлде башынан-ахырынаса һөйләп, ағаһының күрше батша ҡыҙын үҙенә бисәлеккә алып, юлға сығыуын хәбәр итә.\nХәтһеҙ көндәр үткәс, тегеләр ҙә ҡайтып төшкән. Батша үҙенең ҡарындашы менән күрешеп, баштан үткән, күргән хәлдәрен берәм-берәм һөйләгән.\n– Теге ҡош телен белеүсе егеткә һуйған да ҡаплаған бер егет бик ҙур эштәр күрһәтте. Ул булмаһа, ҡыҙҙы ла алып ҡайта алмай инем, үҙемдең дә башым киҫелгән булыр ине, – ти икән.\n– һиңә ҙур эштәр күрһәткән егет беҙҙәге егеттең тап үҙе булһа, ни әйтерһең? –тип һораған.\n– Ярты батшалығымды бирергә лә риза булыр инем, –тигән.\n– Улай булһа инде, ағай, һүҙендә тор, һиңә ярҙам итеүсе, ҡыҙ алып биреүсе хас шул егет үҙе була. Ул егет хәҙер минеке, мин – уныҡы, һин үҙеңә туй яһаған кеүек, беҙгә лә шатлыҡ булһын. Ул һинең артыңдан бер ай һуң китте, бер ай элек ҡайтты. Уның оса торған кейеҙе, кешегә күрһәтмәй йөрөтә торған кәпәсе, сапҡын атты ла еткермәй торған итеге бар. Бына шулар менән ул һине бәхетле иткән, – тип һөйләп биргән.\nБыл хәбәрҙе ишеткәс, батша таҙҙы тиҙерәк саҡыртып алды да уға ярты батшалығын да, үҙенең ҡарындашын да бирҙе, ти. Өҫтәүенә уны үҙенең һанаты итеп ултыртты, ти.\nТаҙ, баш һанат булып алғас, бәләкәйерәк һанатты саҡыртты ла:\n– Хәҙер үк бынау кейеҙгә ултыр ҙа минең атайым менән әсәйемде, ике ағайымды алып кил! – тип бойорған.\nТеге һанат юлға сығып киткәс тә, таҙ ҡатынынан ҡаҙан аҫтырҙы, үҙе лә аш-һыу әҙерләшергә тотоноп китте, ти. Бер ҡаҙан картуф бешеүгә баяғы һанат таҙҙың атаһы менән әсәһен, ике ағаһын осортоп алып та килде, ти.\nТаҙ батша һарайында ҙур табын йыйып, иң түргә атаһы менән әсәһен, улар эргәһенә ике ағаһын ултыртты ла өҫтәл тултырып ҡара икмәк турап ташланы, шунан иң уртаға бер ҡаҙан картуф килтереп ҡуйҙы, ти. Ҡунаҡтарҙың алдына ҡабығы-ниһе менән бергә сабата ҡалыбы саҡлы бешкән картуф һалып сыҡты ла атаһы менән ағаларына ҡарап:\n– һеҙ мине ете юл сатлығында күргән төшөмдө һөйләмәгән өсөн өйҙән ҡыуып сығарғайнығыҙ. Мин ул төшөмдө ҡатыныма да, батшаның үҙенә лә, башҡа батшаларға ла һөйләмәй йөрөнөм. Бына хәҙер шул төштө һөйләр саҡ килеп етте, – тигән дә, шул ерҙә бер телем икмәк менән ҡалып саҡлы бер картуфты ашап алған. Шунан тағы һөйләп киткән:\n– Шулай, бынан хәтһеҙ ваҡыт элек Йомағош тауы буйына барып, Бикә шишмәһенең һыуы менән ете ҡат йыуынып-таҙарынып, шундағы ете юл сатлығына сығып, йәшел сирәм өҫтөнә ятып йоҡлағас, төшөмдә батша һарайы эсендә табын ҡороп, һеҙҙең бөтәгеҙҙе лә бөгөнгөләй йыйып алып, үҙемдең ҡатыным булған батша ҡыҙы менән бына хәҙергеләй ҡара-ҡаршы ултырып, күҙгә-күҙ ҡарашып, ошолай ҡара икмәк менән туйғансы картуф ашап ултырыуымды күргәйнем. Бына шул төшөм бөгөн килеп раҫ булды, – тигән.\nШунан таҙҙың атаһы:\n– Ҡыуып сығарғаным өсөн мине ғәфү ит инде, улым,– тигән. – һиңә шуныһы ла мәғлүм булһын: һин һанат ҡына булып ҡалмаҫһың, батша ла булырһың әле. Ни өсөн тиһәң, ҡара икмәк менән картуфтың ҡәҙерен белгән кеше хур булмай ул, – тип һүҙен бөтөргән.\nТаҙҙың ата-әсәләре, ағалары, башҡа ҡунаҡтар ҙа кара икмәк менән бер ҡаҙан картуфты ашап бөтөрөп, ете ҡат тир сыҡҡансы фамильный сәй эстеләр ҙә таралыштылар, ти.\nКүп тә үтмәне, таҙҙың атаһы әйткән һүҙҙәр дөрөҫ булып сыҡты, ти. Баяғы йәш батша ҡара икмәк менән картуфты аш итеп һанамағаны өсөн батша булып оҙаҡ ултыра алманы, ти. Таҙ үҙе батша булып алды, ә теге батша уның баш һанаты булып ҡалды, ти.


Columna / Колонна (1968) » Филми 7 Онлайн\n133 мин. 8.0 31 024\nРумъния, Германия 1968 133 мин. 8.0 http://www.imdb.com/title/tt0062814/\nкато "comandantul римски Тиберий"\nкато "Андрада, nobilă dacă"\nкато "Gerula, dacă căpetenie"\nкато "Ciungu, dacă căpetenie"\nКомпанията Amedeo Nazzari\nкато "împăratul Траян"\nкато "regele Дечебал КПР"\nКлючови думи от сюжета: древната култура\nTargets / Цели (1968)


Проверка авто ВАЗ 2115. Госномер Е807ВК46. VIN XTA21150053967987.\nОтчет по VIN номеру: XTA21150053967987\nРегистрационный номер: Е807ВК46\nНомер ЕАИСТО: 090240021907953\nНомер двигателя: 4122522\nНомер ПТС: 63МА295196\nНомер договора ОСАГО: 0087149232\nНомер договора ОСАГО: 0096118795\nVIN НОМЕР: XTA21150053967987


Завтра дома на десятках улиц останутся без воды - последние новости в Липецке и области на официальном сайте - Филиал ВГТРК "ГТРК"Липецк"\nЗавтра дома на десятках улиц останутся без воды\nКВТС АО "ЛГЭК" сообщает, что для производства работ на сетях водоснабжения 25.07.2018 будет прекращена подача питьевой воды следующим потребителям, а также возможно повышение мутности питьевой воды после окончания работ:\n1. с 10:00 до 20:00 ул. Звездная, 1, 2. 3, 4\_1, 4а, 4\_2, 4\_3, 4, 3\_1, 2\_1, 2\_2, 3\_3, 3\_4, 3\_5, 8, 7, 6, 6\_2;\nул. Космонавтов, 37, 37\_2, 37\_3, 37\_4, 37\_5, 39\_3, 39\_4, 41\_2, 41\_1, 39\_1;\nул. Филипченко, 7\_3, 7\_4, 7\_2, 11\_3, 1, 3, 5, 5\_2, 5\_3, 7, 9\_3, 8\_2, 9\_1, 11, 13, 15 для ремонта водопровода Д-200 мм по адресу: ул. Звездная, 1.\n2. с 10:00 до 17:00 ул. Ильича, 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 40, 42, 44, 46, 36а, 38а, 46а;\nпер. Театральный, 1а (д\_с №77);\nул. Коммунистическая, 27 (детский дом);\nчастный сектор: пер. 1-й Театральный, пер. 2-й Театральный, пер. Парковый, ул. Ватутина, пер. Лесной, пер. 2-й Лесной, пер. Садовый, пер. 2-й Садовый, пер. Стандартный, ул. Зеленая, пер. Моторный, пер. 2-й Моторный, пер. Линенйный, пер. Сосновый, ул. Краснодонская, ул. О. Кошевого, пер. Спортивный, ул. Севастопольская, ул. Матросова, ул. Панфилова, ул. Докучаева, пер. Ильича, ул. Социалистическая, ул. Целинная, ул. Партизанская, ул. Новоселова, ул. Лобачевского, ул. С. Ковалевой, ул. Спартака, ул. Украинская для отглушения старого водопровода Д-50 мм по адресу: пер. Ильича, 17.\nПодвоз воды: пер. Театральный, 1а (д\_с №77); ул. Коммунистическая, 27 (детский дом); по заявкам жителей.\n3. с 10:00 до 20:00 ул. Доватора, 3а, 3б, 7, 9, 5а, 2а;\nпр. Победы, 20, 70в, 72, 72а, 74;\nул. Б.Хмельницкого, 3, 3а, 10, 8, 6, 4, 2, 2а;\nул. Папина, 13, 15, 17б, 19в для врезки водопровода Д-63 мм в водовод Д-300 мм на новое здание по адресу: пр. Победы, 46.\n4. с 10:00 до 20:00 частный сектор: ул. Семенова Тян-Шанского, ул. Бабушкина, ул. Богатырская, ул. Былинная, ул. Пирогова, пер. Рахманинова, пер. Ростовский для ремонты водопровода Д-100 мм по адресу: ул. Пирогова, 22.


Кызыл, ул. Чульдум, 42\nКызыл, ул. Правобережная, 34\nЖенская консультация, Перинатальный центр Республики Тыва\nКызыл, ул. Улуг-Хемская, 17


Стоимость и срок доставки в Сочи (Краснодарский край): Автомобильная антенна Орион (Orion) 3408A\nул. Гагарина, 23А ул. Донская, 13 ул. Пластунская, 47а ул. Пластунская, 92 ул. Российская, 3 ул. Транспортная, 74/5


Previous articleАғылшынша эссе. Эссе деген не?\nNext articleАғылшынша мақал-мәтелдер аудармасымен


Черные ажурные трусики с вырезом и завязочкой купить в Оренбурге за 799 руб. — секс-шоп «BBS»\nМатериал:97% полиэстер, 3% спандекс\n799 Р0 Р\nЗакажите Черные ажурные трусики с вырезом и завязочкой в интернет-магазине «Bad Bed Shop» прямо сейчас! И мы доставим его в Оренбург в течение двух-четырёх дней. Доставка осуществляется в один из 28 пунктов выдачи (СДЭК, Pickpoint или Boxberry), курьером или Почтой России.\nАдреса пунктов выдачи в Оренбурге\nг. Оренбург, ул. Ленинская, 50\nг. Оренбург, ул. Цвиллинга, 32\nг. Оренбург, ул. Терешковой, 263/4\nг. Оренбург, ул. Салмышская, 67\nЕщё 2 ПВЗ «СДЭК» в Оренбурге\nг. Оренбург, ул. 8 Марта, 42\nг. Оренбург, ул. Чкалова, 20\nг. Оренбург, ул. Туркестанская, 149/2\nг. Оренбург, ул. Карагандинская, 22\nг. Оренбург, Дзержинского просп., 23\nЕщё 1 ПВЗ «Pickpoint» в Оренбурге\nг. Оренбург, ул. Кирова, 13\nг. Оренбург, ул. Терешковой, 27\nг. Оренбург, ул. Чкалова, 53/2\nг. Оренбург, ул. Терешковой, 56\nг. Оренбург, ул. Хакимова, 93\nЕщё 10 ПВЗ «Boxberry» в Оренбурге\n460027, г. Оренбург, ул. Донгузская, 8\n460000, г. Оренбург, ул. Кирова, 18\n460024, г. Оренбург, ул. Туркестанская, 10а\n460001, г. Оренбург, ул. Чкалова, 45\n460006, г. Оренбург, ул. Орлова, 5\nЕщё 38 отделений Почты России в Оренбурге\nОренбург, ул. 8 Марта, 36


ᛒᛈᛃ :: 23-10-1812 ::\nРейтинг 457 из 527 на основе 1 просмотров.\n23-10-1812 - Беркано\nToday is 2020-07-10 03:05:22.\n© 2016-2020 attfreya.ru 2020-07-10 03:05:22 (GMT)


Катынь енәйәте — Башҡорт Википедияһы\n54°46′24″ с. ш. 31°47′20″ в. д.\nСССР эске эштәр халыҡ комиссариаты[d]\nПольша ҡоро ер ғәскәрҙәре[d]\nКатынь енәйәте Викимилектә\nКатынь енәйәте (пол. zbrodnia katyńska) — 1940 йылдың яҙында башҡарылған хәрби енәйәт, поляк граждандарын, башлыса поляк армияһының әсирлеккә эләккән офицерҙарын массауи үлтереү. Атыуҙар СССР НКВД-һының махсус «тройкаһы» ҡарары менән 1940 йылдың 5 мартындағы ВКП(б) Үҙәк Комитеты Политбюроһы ҡарарына ярашлы башҡарыла. Халыҡҡа иғлан ителгән архив документтарына ярашлы бөтәһе 21 857 кеше атып үлтерелгән.\n«Катынь атып үлтереүе» термины башта Катынь урманындағы (Смоленск өлкәһе) поляк офицерҙарын язалау ваҡиғаһына ҡарата ҡулланыла. Поляк граждандарының күмәк ҡәберлектәре, ә шулай уҡ атыуҙарҙы раҫлаған совет архив документтары табылғандан һуң «Катынь атып үлтереүе», «Катынь енәйәте» терминдары 1940 йылдың апрель-майында үткәрелгән бөтә атып үлтереүҙәргә ҡарата ҡулланыла башлай. Поляк граждандары СССР НКВД-ының төрлө лагерҙарында (Козельск, Старобельск, Осташков), ә шулай уҡ Украина һәм Белорус ССР-ының көнбайыш өлкәләрендәге төрмәләрҙә тотолалар.\nКатынь урманында табылған күмәк ҡәберлектәр тураһында тәүге тапҡыр 1943 йылда «Үҙәк» герман армиялар төркөмө етәксеһе Рудольф-Кристоф фон Герсдорф хәбәр итә. Германия ойошторған халыҡ-ара комиссия экспертиза үткәрә һәм атып үлтереүҙәр 1940 йылдың яҙында НКВД тарафынан башҡарыла тигән һығымтаға килә. Советтар Союзы үҙ сиратында әлеге ваҡиғаға үҙенең ҡатнашлығын инҡар итә.\nСмоленск ҡалаһын совет ғәскәрҙәре азат иткәндән һуң Николай Бурденко комиссияһы ойошторола, әлеге комиссия тикшереү үткәрә һәм поляк граждандары 1941 йылдың көҙөндә Катындә немец оккупацион ғәскәрҙәре тарафынан атылған тигән һығымта яһай. Ошо һығымта СССР-ҙа һәм Варшава Килешеүе Ойошмаһы илдәрендә 1990 йылға тиклем һәм СССР етәкселеге НКВД-ының әлеге енәйәттә яуаплылығын рәсми рәүештә танығанға тиклем рәсми ҡараш булып тора.\n2004 йылда Рәсәй Баш хәрби прокуратураһы тикшереүҙе тамамлай һәм «НКВД тройкаһы» 14 542 поляк хәрби әсиренә үлем язаһын сығарылғанын раҫлап, 1803 кеше юҡ ителеүен һәм улар араһынан 22 кешенең шәхесен асыҡлай.\nКатынь атып үлтереү темаһы оҙайлы йылдар дауамында поляк-рәсәй мөнәсәбәттәрен ҡатмарлаштыра. 2010 йылда Рәсәй Президенты Д. А. Медведев, Катынь фажиғәһе И. Сталин һәм уның ҡуштандары енәйәтенең һөҙөмтәһе булып тора һәм был проблемаға Рәсәй хөкүмәтенең позицияһы үҙгәрешһеҙ ҡала, тип билдәләй.\n2010 йылдың 26 ноябрендә Рәсәй Дәүләт думаһы «Катынь фажиғәһе һәм уның ҡорбандары тураһында», белдереүҙе иғлан итә, әлеге документта Катындә поляк граждандарын атып үлтереү Сталин һәм башҡа совет етәкселәренең тура күрһәтмәһе буйынса башҡарыған һәм Сталин режимы енәйәте булып тора, тип яҙыла.\n2012 йылдың апрелендә ЕСПЧ Катынь атып үлтереүен хәрби енәйәт булараҡ раҫлай.\n1 Поляк офицерҙарын әсирлеккә алыу\n1.1 Польшаны бүлгеләү\n1.2 Офицерҙарҙы һәм полиция хеҙмәткәрҙәрен үлтереү\n1.3 Әсирҙәр һәм тотҡондар\n2 Атып үлтереү\n3 «Юғалған» офицерҙар проблемаһы\n4 Катынь фажиғәһен тикшереү\n4.1 Немец тикшеренеүе\n4.2 Совет тикшереүе\n4.3 Нюрнбергта Катынь эше\n4.4 АҠШ Конгресы комиссияһы (1951—1952)\n4.5 Ике илдең тарихын өйрәнеү буйынса совет-поляк комиссиһы\n4.6 Милли хәтер институты тикшеренеүе\n4.7 СССР һәм Рәсәй Федерация Баш хәрби прокуратураһы тикшереүе\n5 Совет яғының Катынь енәйәтен рәсми таныуы\n5.1 ТАСС белдереүе\n5.2 1-се пакетты иғлан итеү\n6 Катынь поляк-рәсәй мөнәсәбәттәре контексында. (XXI быуат башы)\n6.1 Суд тикшереүҙәре\n6.2 Рәсәй Федерация властарының рәсми позицияһы\n7 Ваҡиғаларҙың тәүге совет версияһына теләктәшлек күрһәтеү\nПоляк офицерҙарын әсирлеккә алыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПольшаны бүлгеләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nДуҫлыҡ һәм СССР һәм Германия араһында сик буйы тураһындағы килешеүенә ярашлы Польшаны бүлгеләү картаһы, Сталин һәм Риббентроп тарафынан ҡул ҡуйылған.\n1939 йылдың 23 авгусында Мәскәүҙә СССР һәм Германия араһында һөжүм итмәү тураһында Килешеү төҙөлә, уға ҡараған йәшерен протоколдарҙа Польшаны Нарва-Висла-Сан һыҙаты буйлап бүлеү раҫлана.\n1939 йылдың 1 сентябрендә Германия Польшаға һөжүм итә.\n1939 йылдың 3 сентябрендә Бөйөк Британия һәм Франция Польша алдындағы бурыстарын үтәү сиктәрендә Германияға һуғыш иғлан итәләр. Был һуғыш «Сәйер һуғыш» исеме аҫтында билдәлелек ала, сөнки 110 француз һәм инглиз дивизиялары 23 немец дивизияһына ҡаршы бер ни ҡылмайҙар.\n17 сентябрҙә Польша территорияһына РККА көстәре бәреп инә. Рәсми нотала Мәскәү был ғәмәлдәрҙе поляк дәүләтенең ҡолатылыуы һәм был өлкәләрҙә көн күргән украин һәм белорус халыҡтарын яҡлау кәрәклеге менән аңлата. Польшаға совет ғәскәрҙәрен индереү Германия һәм Советтар Союзы араһында һуғыш башламау тураһындағы Килешеүгә өҫтәлгән Йәшерен протокол буйынса башҡарыла.\nҠыҙыл Армия Көнбайыш Украина һәм Көнбайыш Белоруссия территорияларын биләп ала, улар 1921 йылғы Рига солох килешеүе буйынса — Польша составына, ә 1917 йылға тиклем Рәсәй һәм Австро-Венгрия империяһы (Гродно, Волынь һәм башҡа губерналар, Галиция) составына инәләр.\n28 сентябрҙә Мәскәүҙә СССР һәм Германия араһында дуҫлыҡ һәм сик тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйыла, уның сиктәрендә ҡабул ителгән йәшерен протоколдарға ярашлы СССР Висланың көнсығышҡа табан поляк ерҙәренән баш тартыу ҡарала, улар урынына совет зонаһына Литва индерелә.\n1938 йылда СССР сит ил эштәре наркомы урынбаҫары В. П. Потемкин киләсәктә «Польшаның дүртенсе бүлгеләнеүе» мөмкинлеге тураһында әйтеп һала. Бындай ваҡиға өсөн сентябрь-октябрь 1939 йылда Хәҙерге тарих фәнендә ҡайһы берҙә 1939 йылдың сентябрь-октябрь ваҡиғаларына ҡарата ошо термин ҡулланыла.\nОфицерҙарҙы һәм полиция хеҙмәткәрҙәрен үлтереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПоляктарға ҡаршы плакат: ҡыҙылармеец Аҡ бөркөттө үлтерә, алғы планда азат ителгән украин һәм белорус\nСоветтар бәреп ингән саҡта әсирлеккә алынған офицерҙарҙы, полиция хеҙмәткәрҙәрен һәм сик буйы һаҡсыларын күпләп язалайҙар. Ҡайһы бер осраҡта граждан халҡы, шул иҫәптән ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар, ҡорбан булыуы билдәле. Ошо уҡ ваҡытта совет пропагандаһы «синфи һуғыш» риторикаһын ҡуллана, революция һәм Граждандар һуғышы традицияларына мөрәжәғәт итә. Командарм Тимошенко поляк һалдатарына үҙ офицерҙарын үлтереүгә өндәй: «Офицерҙар һеҙҙе мәғәнәһеҙ һуғышҡа ҡыуалар. Улар һеҙҙе һәм һеҙҙең ғаиләләрегеҙҙе күрә аалмай. (…) Офицерҙарығыҙға ышанмағыҙ. Офицерҙар һәм генералдар — һеҙҙең дошмандарығыҙ, улар һеҙҙең үлемде теләй! Һалдаттар, офицер һәм генералдарҙы үлтерегеҙ! Офицерҙар бойороҡтарына буйһонмағыҙ. Үҙ ерегеҙҙән уларҙы ҡыуығыҙ.» 22 сентябрҙә Гродно ҡалаһын алғандан һуң 300-гә яҡынәсирлеккә эләккән офицерҙар, курсанттар, ябай һалдаттар һәм хатта уҡыусылар атып үлтерелә Шул уҡ көндө совет танк отряды тарафынан үҙ автомобилендә «Гродно» оператив төркөмө командующийы генерал Юзеф Ольшина-Вильчинский тотоп алына һәм отряд комисары Григоренко бойороғо буйынса соңҡаһына атып үлтерелә (уның менән адъюданты ла). 21 сентябрҙә Львовты ҡамауға алған 6-сы армияның хәрби шураһы 10 кешене атып үлтереү буйынса ҡарар сығара. Бойороҡ нигеҙендә һәм «тәғәйенләнгән лимит иҫәбенә» Злочевта 10 полиция хеҙмәткәре ҡулға алына һәм атып үлтерелә; 6-сы армияла үҙ белдеге менән атып үлтереүҙәр башлана. Язалауҙарҙы йыш ҡына политруктар һәм махсус бүлектәр вәкилдәре ойоштора. Юғары власть башбаштаҡлыҡ менән көрәш алып барырға маташа, мәҫәлән, 15-се танк корпусының махсус бүлеге начальнигы иванов Гроднолағы атып үлтереүҙәр өсөн 15 тәүлеккә ҡулға алына (һылт).\nӘсирҙәр һәм тотҡондар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠыҙыл Армия ҡулға алған поляк әсирҙәре\n1939 йылдың 19 сентябрендә СССР эске эштәр халыҡ комиссарының 0308-се бойороғона ярашлы СССР НКВД ҡарамағында хәрби әсирҙәр һәм тотҡондар эштәре буйынса Идаралыҡ һәм поляк хәрби әсирҙәрен тотоу өсөн 8 лагерь ойошторола. Идаралыҡ начальнигы итеп Берия секретариатында эшләгән майор Петр Сопруненко тәғәйенләнә.\nҠыҙыл Армия хәрәкәте ваҡытында барлығы ярты миллионға яҡын поляк гражданы әсирлеккә алына Уларҙың күпселеген тиҙҙән азат ителә, һәм НКВД лагерҙарына 130 242 кеше эләгә улар араһында поляк армияһының хәрби хеҙмәткәренән тыш Советтар Союзы Польша бойондороҡһоҙлоғона ынтылған башҡа кешеләр ҙә була.\nВКП(б)Үҙәк Комитеты Политбюроһының 1939 йылдың 3 октябрендәге ҡарарына ярашлы, СССР-ға күсерелгән Польша территорияһында йәшәүсе ябай һалдаттар һәм унтер-офицерҙар өйҙәренә ҡайтарыла, Көнбайыш һәм Үҙәк Польшаның яҡынса 40 мең кешеһе Германияға тапшырыла. Ҡалған хәрби әсирҙәр ошо рәүештә бүленгән:\nОфицерҙар составы Старобельск лагеры (Луганск өлкәһе) 4 000 кеше.\nОфицерҙар составы Козельск лагеры (Оптин сүллеге) 5 000 кеше\nЖандармдар, полицейскийҙар һәм башҡалар Осташков лагеры (Нил-Столбы сүллеге) 4 700 кеше\nРядовойҙар һәм кесе комсостав Новоград-Волынск — Львов юлын төҙөү 18 000 кеше\nРядовойҙар һәм кесе комсостав Наркомчермет — Кривой Рог бассейнына эшкә яҡынса 10 000 кеше\nБөтәһе яҡынса 41 700 кеше\n1940 йылдың апрель-майынан алып Осташков, Козельск һәм Старобельск лагерҙарында тотолған офицерҙарҙан хатта килеүҙән туҡтай, быға тиклем хаттар ғаиләләренә Халыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре аша даими рәүештә килә.\nАтып үлтереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСталиндың Берияға яҙмаһы\nВКП(б) Үҙәк Комитеты Политбюроһының 1940 йылдың 5 мартындағы ҡарарының беренсе экземпляры.\n1992 йылда асылған документтар буйынса, 1940 йылдың 3 мартында эске эштәр наркомы Л. П. Берия ВКП(б)Үҙәк комитеты Политбюроһына тәҡдим итә:\n«СССР-ҙа хәрби әсирҙәр өсөн НКВД лагеҙарында һәм Украина һәм Белоруссияның көнбайыш өлкәләре төрмәләрендә хәҙерге ваҡытта поляк армияһының бик күп офицерҙары, поляк полицияһының һәм разведкалау органдарының элекке хеҙмәткәрҙәре, поляк милләтсел контрреволюцион партиялары, фашланған контрреволюцион баш күтәреүселәр ойошмалары ағзалары, дошман яғына ҡасып сығыусылар һәм башҡалар тотола. Улар бөтәһе лә совет ҡоролошона нәфрәт менән һуғарылған совет власының мәңгелек дошмандары.\nхәрби әсирҙәр лагерҙарында (һалдат һәм унтер-офицерҙарҙан тыш) бөтәһе 14 736 элекке поляк офицеры, чиновнигы, алпауыты, полицейскийы, жандармы, төрмә һаҡсыһы, ҡамаусылары һәм разведчиктаыр тотола, милләте буйынса 97%-тан ашыу — поляктар.\nУлар бөтәһе лә совет власының мәңгелек, төҙәлмәҫлек дошман булыуынан сығып, СССР НКВД-һы киләһе сараларҙы кәрәкле тип таба:\nЛагерҙарҙа тотолған хәрби әсирҙәр — 14 736 элекке поляк офицеры, чиновнигы, алпауыты, полицейскийы, жандармы, ҡамаусылар һәм төрмә һаҡсылары, ә шулай уҡ Украина һәм Белоруссияның көнбайыш өлкәләре төрмәләрендә тотолған ҡулға алынған 11 000 төрлө контрреволюцион шпион һәм диверсион ойошмалары ағзаларының, элекке алпауыттарҙың, фабриканттарҙың, элекке поляк офицерҙарының, чиновниктарҙың һәм дошман яғына ҡасып сығыусыларҙың эштәрен — махсус тәртиптә ҡарап, уларға юғары язалау сараһы — атып үлтереүҙе — ҡулланырға».\n5 мартта Политбюро тейешле ҡарар ҡабул итә:\n«Эштәрҙе <…> махсус тәртиптә ҡарарға һәм уларға юғары язалау сараһы — атып үлтереүҙе — ҡулланырға. Эште ҡулға алынғандарҙы саҡырмайынса һәм ғәйепләүҙе, тикшереүҙең тамамланыуы тураһында һәм ғәйепләү хөкөмөн иғлан итмәй ҡарарға. <…> Эштәрҙе ҡарау һәм ҡарар сығарыу бурысын В. Е. Меркулов, Б. Кобулов һәм СССР НКВД 1-се махсус бүлеге начальнигы Баштаков иптәштәр составындағы тройкаға йөкмәтергә.\nМарт аҙағында НКВД-ла лагерҙарҙан поляк хәрби әсирҙәрен сығарыу буйынса планды әҙерләү буйынса эштәр тамамлана, уларҙы атып үлтереү урындарына ташый башлайҙар. Бөтә украин төрмәләренән тотҡондарҙы атып үлтереү өсөн — Киев, Харьков һәм Херсон ҡалаларына, белорус төрмәләренән Минск ҡалаһына алып киләләр.\nОсташков лагеры тотҡондарын юҡ итеү өсөн Калинин ҡалаһында төрмә әҙерләнә , уны алдан уҡ башҡа тотҡондарҙан бушаталар. Ошо уҡ ваҡытта Калининдан яҡын урынлашҡан медное ҡасабаһында экскаваторҙар менән бер нисә ҙур соҡор ҡаҙыла. осташков лагерында поляк офицерҙарын атып үлтереү менән й В. М. Блохин етәкселек итә.\nАпрель башынан алып эшелондарҙа 350—400 кеше атыу урындарына оҙатыла. Иреккә сығаралар тип өмөтләнгән тотҡондарҙарҙың кәйефтәре бик күтәренке була. „Катынь лабиринты“ хеҙмәтендә В. Абаринов 1940 йылдың 7 апрелендә Козельск лагерындан этап буйынса оҙатылған поляк хәрби әсире, майор Адам Сольскийҙың көндәлегенән аҙаҡҡы юлдарын килтерә. Герхард Бутцтың комиссияһы тапҡан көндәлектә ошондай һүҙҙәр бар:\n»20 апрель. Сәғәт 12-нән Смоленскиҙа запас юлда торабыҙ.\n21 апрель. Төрмә вагондарында подъём һәм сығыуға әҙерлек. Беҙҙе ҡайҙалыр машиналарҙа алып баралар. Артабан нимә? Таңдан көн нисектер сәйер башлана. Бокстарҙа ташыйҙар, «ворона» (ҡурҡыныс). Беҙҙе ҡайҙалыр урманға алып килделәр, дача урынына оҡшаған. Ентекле тентеү. Минең никах балдағым менән ҡыҙыҡһындылар, һумдарҙы, билдекте, бәкене, 6.30 минутты күрһәткән сәғәтте тартып алдылар…"\nБерҙән-бер иҫән ҡалған поручик, Вилена университетының профессоры Станислав Свяневич, 29 апрелдә Меркуловтың шәхси күрһәтмәһе буйынса Мәскәүгә оҙатыла; НКВД хеҙмәткәрҙәре уны Гнездовта вагондан сығаралар һәм лубянка төрмәһенә ебәрәләр Һуңынан ул Козельск лагерында тотолған офицерҙар яҙмышын асыҡлау буйынса иң мөһим шаһиттарҙың береһе була:\nСвяневич тасуирлаған тотҡондарҙы ташыған «Мерседес» немец автобусы. А. Вайданың «Катынь» фильмын төшөргәндә ҡулланыла.\nПоезд алдында бер аҙ үлән баҫҡан тигеҙ урын. (…)Майҙансыҡты тығыҙ түңәрәк менән НКВД формаһындағы һалдаттар уратып алған. Улар мылтыҡҡа кейҙерелгән штыктар менән тулы әҙерлектә торалар. Ошо штыктар шундуҡ минең күҙҙәремә ташланды (…) белеүемсә, тыл хеҙмәте шарттарында штыктарҙы мылтыҡтарға кейҙереү тик бирелгән заданиеның мөһимлегенә ишара, шунан да артыҡ түгел. (…) Ошо ваҡытта автобус килеп туҡтаны. Дөйөм алғанда, был бер нәмә менән дә айырылмаған пассажир автобусы ине, бәлки, беҙ үҙебеҙҙең ҡалаларҙа күнеккән автобустарҙан бер аҙ йәтешерәк кенә ине. Автобус яҡынса утыҙ кеше һыйҙыра, инә торған урыны арттан, тәҙрәләре аҡ буяу менән буялған.(…) автобус арт яғы менән күрше вагонға яҡынланы һәм, әсирҙәр уға, ергә аяҡ менән баҫмай, туранан-тура вагондан инерлек итеп, туҡтаны. Ике яғынан да уны энкеведешниктар уратып алды. Автобус яңы зэктар партияһы артынан ярты сәғәт һайын килеп торҙо. Шуға мин, уларҙы беҙҙең торған урындан бигүк алыҫ ергә алып бармайҙар, тигән һығымтаға килдем. Әлеге һығымта тура һорау тыуҙыра ине: ни өсөн, маршрут оҙон булмағас, зэктарҙы шундай ҡатмарлы ысул менән ташырға кәрәк булды икән, ни өсөн, элек эшләнгән кеүек, конвой оҙатыуында алып бармаҫҡа? \nОҡшаш хәл Харьковта Старобельск лагеры тотҡоно поручик Анджей Булгак менән була — ул этаптан алына һәм Грязовцы лагерына ебәрелә, был лагерға ниндәйҙер сәбәптәр буйынса атып үлтереүгә дусар ителмәгән поляктар оҙатыла (шунда уҡ Прибалтика илдәренән тотолған поляк офицерҙары ебәрелә).\n«Walther» РР" пистолеты — төп атып үлтереү ҡоралы\nКатындә иһә атып үлтереү алдынан тотҡондарҙың ҡулдарын бәйләйҙәр (ҡайһы берҙә шулай уҡ башына шинель бөркәндерәләр), соҡорға терәп ҡуйғандан һуң пистолеттан кешенең соңҡаһына аталар. Харьков һәм Калинин ҡалаларында НКВД төрмәләрендә аталар. 1991 йылда Осташков лагеры тотҡондарын атыу нисек ойоштолороуы тураһында Баш хәрби прокуратураһында ул осорҙа Калинин УНКВД начальнигы вазифаһын биләгән Дмитрий Токарев бәйән итә. «Операция» тураһында Токарев март айында Мәскәүҙә Меркуловтан ишетә, шунан эске төрмәлә әҙерлек эштәре үткәрелә, унан ваҡытлыса башҡа тотҡондарҙы ситкә сығаралар, тауыш ишетелмәһен өсөн бер камераны кейеҙ менән көпләйҙәр. Операция менән етәкселек итеү өсөн Мәскәүҙән НКВД-ының комендан бүлеге начальнигы Блохин, дәүләт именлеге майоры Синегнубов һәм конвой ғәскәрҙәре начальнигы комбриг Кривенко ебәрелә. Блохин үҙе менән бер сумаҙан «Вальтер» немец пистолеттарын алып килә, шулай уҡ Токаревты бик ныҡ ғәжәпкә ҡалдырған йәлләт махсус кейемен: терһәктән бейегерәккрагалы перчаткалар һәм оҙон алъяпҡыс. Атып үлтереү командаһы 30 кеше тәшкил итә. хөкөм ителгәндәрҙе бер-бер артлы «Ленин бүлмәһенә» индерәләр, тиҙ арала шәхесен асыҡлағандан һуң атып үлтереү бүлмәһенә алып китәләр. Таңға ҡарай мәйеттәрҙе Медное ҡасабаһындағы полигонға алып баралар һәм бульдозер ярҙамында күмәләр. Шундай уҡ күренеште Харьков УНКВД эске төрмәһенең элекке хеҙмәткәре М. В. Сыромятников тасуирлай, бер генә айырма менән: Харьковта атыу командаһын урындағы комендант Куприй етәкләй, ә Мәскәү вәкилдәре (уларҙың етәксеһе дәүләт именлеге капитаны Иван Безруков була) бары тик тәртип һаҡлауҙы күҙәтәләр\nЯзалауҙар 1940 йылдың апрель башынан алып май уртаһына тиклем «лагерҙарҙы бушатыу буйынса операция» сиктәрендә дауам итә.\nКГБ рәйесе А. Н. Шелепин (1959 йылда) мәғлүмәттәре буйынса бөтәһе 21 857 кеше атып үлтерелә, шул иҫәптән Катындә 4 421 кеше, Харьковта — 3 820, Калининда — 6311, Көнбайыш Украина һәм Көнбайыш Белоруссия төрмәләрендә һәм лагерҙарында 7305 кеше.\nШелепиндың «Яҙмалары…» мәғлүмәттәре буйынса атып үлтереү урыны\nКатынь урманында (Смоленск өлкәһе) 04 421\nСтаробельск лагерында (Луганск өлкәһе) 03 820\nОсташков лагерында (Калинин өлкәһе) 06 311\nКөнбайыш Украина һәм Көнбайыш Белоруссияның башҡа лагерҙарында һәм төрмәләрендә 07 305\nБөтәһе 21 857\nЯзаланғандар араһында кадр офицерҙары (шул иҫәптән Харьковта үлтерелгәнбилдәле кинорежиссер А. Вайданың атаһы Якуб Вайда) һәм хәрби осоро офицерҙары — мобилизацияланған адвокаттар, инженерҙар, уҡытыусылар, табиптар һәм башҡалар була, шул иҫәптән университет профессорҙары (Козельск лагерында ғына 20 кеше тотола) . Иң билдәле ҡорбандар араһында — Катындә үлтерелгән ҡатын-ҡыҙ — осоусы Янина Левандовская һәм Харьковта язаланған генералдар Станислав Халлер, Брест ҡәлғәһен обороналау етәксеһе Констатнтин Плисовский һәм Львовты обороналау етәксеһе Францишек Сикорский.\nЯзалауҙа башлыса 7, 65 (аҙ дәрәжәлә 6, 35) калибрлы «Браунинг» һәм «Вальтер» пистолеттары ҡулланыла.. Токарев фекеренсә, совет нагандарының йыш атыуҙан ҡыҙып китеүенә күрә «вальтерҙарға» өҫтөнлөк бирелә. 1943 йылда Катындә эксгумация ваҡытында башлыса немец патрондары табылғанға күрә, оҙайлы ваҡыт Катынь енәйәтендә гитлерсыларҙы ғәйепләйҙәр. Хәҙерге ваҡытта НКВД -ла сит ил пистолеттары бик йыш ҡулланыла, быға дәлилдәр бик күп.\n«Юғалған» офицерҙар проблемаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСовет-поляк декларацияһына ҡул ҡуйыу (Сталин артында торалар: Сикорский, илсе Станислав Кот, генерал Андерс)\nВ мае 1940 йылдың май айында, Катындә әле атып үлтереүҙәр дауам иткән саҡта, европала хәрби-сәйәси хәл бик ныҡ үҙгәрә. Франция ҡолатыла, һәм германия континентта тулыһынса хужа булып ала. Германия һәм СССР араһында мөнәсәбәттәр бик ныҡ киҫкенләшә, һәм Мәскәүҙә тиҙ арала Германия менән хәрби бәрелештәр булыу мөмкинлеген иҫәпкә ала башлайҙар. Килеп сыҡҡан хәлдә немецтарға ҡаршы булған поляктарҙы ҡулланыу һәм махсус поляк частарын булдырыу идеяһы барлыҡҡа килә (ҡайһы бер тарихсылар, Сталин поляк частарын «Польшаны поляктар үҙҙәре азат итә» фикцияһын превентив һуғышта ҡулланырға плалаштыра, тигән фекерҙә)).\nОсенью 1940 йылдың көҙөндә Грязовцы лагерында тотолған һәм советтарға ҡаршы булмаған поляк генераль штабы офицерҙарын Мәскәүгә күсерәләр. Юзеф Чапский хәтерләүенсә, улар Бутырка төрмәһенә һәм Лубянкаға ултыртыла, ә һуңынан Мәскәү тирәһендәге дачаға күсерелә. Унда Берия һәм Меркулов поляктарҙы Поляк Ҡыҙыл Армияһы үҙәген ойоштороу мәсьәләһе буйынса саҡыралар. Дискуссиялар барышында был поднят вопрос и о пропавших из Козельск, Старобельск һәм Осташковтан юғалған офицерҙар тураһында мәсьәлә күтәрелә. Юзеф Чапский үҙенең «Кешелекһеҙ ерҙә» исемле хәтирәләр китабында артабанғы һөйләшеүҙе ошолай тасуирлай:\n«1940 йылдың октябрендә — совет-герман һуғышы башланыуҙан һигеҙ ай элек — большевиктар Мәскәүҙән бик алыҫ булмаған махсус лагерға беҙҙең штабтың бер нисә офицерын алып киләләр, улар араһында подполковник Берлинг була, һәм уларға, немецтарға ҡаршы һуғышыу өсөн, поляк армияһын ойошторорға тәҡдим яһайҙар. Берлинг был тәҡдимде хуплап ҡаршы ала, әммә шул уҡ ваҡытта бер өҫтәмә индерә — был армияға сәйәси ҡараштарына ҡарамайынса бөтә офицерҙар һәм башҡа поляк хәрби хеҙмәткәрҙәре инергә тейеш. Осрашыуҙа Берия һәм Меркулов ҡатнашалар.\n— Әлбиттә, шулай, — тинеләр улар, — төрлө сәйәси ҡарашлы поляктарҙың был армияға инергә хоҡуҡтары була.\n— Бик яҡшы, — тип яуаплай Берлинг, — Козельскиҙа һәм Старобельскиҙағы лагерҙарҙа был армия өсөн иҫ киткес шәп кадрҙар бар находятся прекрасные кадры для этой армии.\n— Юҡ, былар түгел. Беҙ улар менән бик ҙур хата эшләнек, — тип яуапланы».\nӘммә поляк яҙыусыһы Ромуальд Свёнтек поляк полковнигы Е. Горчинскийҙың 1943 йылда яҙылған рапортын телгә ала (Катындә эксгумация көндәрендә был фраза башҡасараҡ рәүештә килтерелә):\n"Беҙ Берияға, әүҙем хеҙмәткә һәләтле иң яҡшы офицерҙарҙың күбеһе Старобельск һәм Козельск лагерҙарында тотолалар, тип әйткәс, ул: «Исемлектәрен төҙөгөҙ, әммә уларҙың бик әҙе иҫән ҡалды, сөнки беҙ уларҙың күпселек өлөшөн немецтарға тапшырып, бик ҙур хата эшләнек», — тине.\nГермания СССР-ға һөжүм иткәндән һуң, хәлдәр үҙгәрә. 1941 йылдың 30 июлендә Лондонда Сикорский-Майский Килешеүе төҙөлә, уға ярашлы һөргөндәге поляк хөкүмәте меннә дипломатик мөнәсәбәттәр булдырыла һәм поляктарға амнистия ҡарала, улар иҫәбенән поляк хөкүмәте армияһы ойошоторолоу ҡарала. 8 августағы указға ярашлы әсирлеккә һәм тотҡонлоҡҡа эләккән һполяк граждандарына амнистия иғлан ителә. Андерс Поляк Армияһын ойоштора башлай. 1941 йылдың 3 декабрендә Сталин һәм Молотов поляк хөкүмәте башлығы генерал Сикорский һәм генерал Андерс менән осраштылар. Ошо уҡ ваҡытта улар араһында ошондай диалог була (поляк рәсми яҙмаһы буйынса):\nСИКОРСКИЙ: Мин һеҙгә, президент әфәнде, амнистия буйынса һеҙҙең ҡарарығыҙ үтәлмәй. Беҙҙең кешеләрҙең күпселеге, өҫтәүенә армия өсөн айырыуса ҡиммәтле кешеләр, һаман да лагерҙарҙа һәм төрмәләрҙә тотола.\nСТАЛИН (яҙып ултыра): Был мөмкин түгел, сөнки амнистия барыһына ла ҡағыла, һәм бөтә поляктарҙа азат ителде. (Аҙаҡҡы һүҙҙәре Молотовҡа әйтелә. Молотов уның һүҙҙәрен йөпләп тора.)(…).\nСИКОРСКИЙ: Совет хөкүмәтенә беҙҙең кешеләрҙең теүәл исемлеген биреү беҙҙең эш түгел, иулы исемлектәр лагерҙар коменданттарында бар. Минең янымда мәжбүри рәүештә алып кителгән һәм хәҙерге мәлдә төрмәләрҙә һәм лагерҙарҙа тотолған 4000 офицерҙың исемлеге бар, һәм хатта ошо исемлек тә тулы түгел, сөнки унда иҫләп әйтелгән фамилиялар ғына. Мин, улар Польшала түгел микән, тип тикшерергә ҡуштым. Унда уларҙың береһе лә булмай сыҡты; шулай уҡ германиялағы хәрби әсирҙәр лагерҙарында ла. Был кешеләр бында. Улар араһынан бер кем ҡайтмаған.\nСТАЛИН: бының булыуы мөмкин түгел. Улар ҡасып киткәндәр.\nАНДЕРС: Ҡайҙа улар ҡаса ала?\nСТАЛИН: Мәҫәлән, Маньчжурияға.\nАрхивтар асылғандан һуң Сталин Берияға Сикорский һәм Андерс тәҡдим иткән исемлекте тикшерергә ҡуша. Исемлектә 3825 кеше теркәлә.Тикшереү һөҙөмтәләрен Берия 26 декабрҙә хәбәр итә: 408 кеше «юғалған», 56 кеше «поляк армияһына тапшырылған», 33 кеше, башлыса поляк разведчиктары, һуғышҡа тиклем үк лагерҙарҙан тикшереү үткәреү маҡсатында УССР һәм БССР-ҙың көнбайыш өлкәләренә оҙатыла, уларҙың хҙәҙерге ваҡытта ҡайҙа булыуы билдәһеҙ, 5 кеше контрреволюцион эшмәкәрлек өсөн хөкөм ителгән, 3 кеше үлгән һәм, ниһайәт, 3320 кеше, «һеҙгә билдәле булған 1940 йылдың 5 мартындағы ҡарарға ярашлы» атып үлтерелгән. Ошо уҡ ваҡытта СССР территорияһында поляк армияһы етәксеһе булып киткән Андерс «юғалған» офицерҙарҙы табыу өсөн барыһын да эшләй, хатта ошо маҡсат менән үҙенең ҡул аҫтындағы рәссам һәм яҙыусы Юзеф Чапскийҙы командировкаға ебәрә (Чапский элегерәк Старобельск лагерында ултыра, әммә Грязовцы лагерына күсерелә). Һуңынан Андерс үҙенең мемуарҙарында ошолай хәтерләй:\n«Мине борсолоу баҫҡандан баҫа барҙы. Совет властары яғынан — тынлыҡ йәки икеле-микеле формаль яуаптар. Шул уҡ ваҡытта юғалғандарҙың яҙмышы тураһында ҡурҡыныс хәбәрҙәр таралды. Уларҙы Поляк түңәрәге аръяғындағы төнъяҡ утрауҙарына алып киткәндәр, уларҙы Аҡ дингеҙҙә батырып үлтергәндәр һәм башҡа имеш-мимештәр.\n1940 йылдың яҙынан алып 15 000 юғалған әсирҙәрҙең береһе тураһында бер ниндәй хәбәр булмауы һәм улар араһынан бер кем дә табылмауы — ысынбарлыҡ.\nТик 1943 йылдың яҙында ғына бөтә донъяға ҡурҡыныс сер фаш ителде, бөтә донъя ҡот осҡос Катынь һүҙен ишетте».\nКатынь фажиғәһен тикшереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nНемец тикшеренеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1943 йылғы немец аэрофотосъемкаһы (эксгумацияланған ҡәберлектәр — урманда асык участка\nПроф. Оршош мәйетте тикшерә. Уның янында проф. Марков (Болгария) һәм проф. Арно Саксен (Финляндия)\nКатынь ҡәберлегендә эксгумация\n1941 йылдың көҙөндә Козьи Горы исемле урында НКВД-ының элекке дачаһында 587-се немец элемтә полкы штабы уранлаша, ул «Үҙәк» армиялар төркөмө штабы менән бәйләнеш булдыра; ноябрҙән алып уны оберст-лейтенант (подполковник) Фридрих Аренс етәкләй. Аренс ниндәйҙер һалдат ҡәберлектәре тураһында мәғлүмәттәр ала, был ҡәәберлектәр уның штабы эргәһендә табыла һәм ул «Үҙәк» армиялар төркөмөнөң разведка начальнигы фон Герсдорфты әлеге мәғлүмәт менән таныштыра, әммә шуның менән эш тамамлана. 1942 йылдың май айындТодта исемле немец төҙөлөш ойошмаһы эшселәре (поляктар) Парфен Киселевтың күрһәтмәһе буйынса бер ҡәберлекте асалар, унда улар поляк хәрби кейемендәге ҡалдыҡтарҙы табалар һәм уның тапҡырына ҡайын тәреләре ҡуялар. 1943 йылдың февралендә немец ялан полицияһы урындағы халыҡтың крһәтмәләре буйынса ҡәберлектәрҙе тикшереү эштәрен башлай; эксгумация 29 мартта башлана, ә 13 апрелдә Берлин радиоһы НКВД тарафынан атып үлтерелгән поляк офицерҙарының ҡәберлектәре табылыуы тураһында хәбәр итә. Шау-шоулы пропагандистик кампанияны геббельс шәхсән үҙе етәкләй, һәм Мәскәү 16 апрелдә «Немец-фашист ҡатилдарының уйҙырмалары» исеме аҫтында аңлатма баҫтыра: йәнәһе, 1941 йылдың йәйендә ҡорбандар Смолнескиҙан көнбайышҡа табан төҙөлөш эштәрендә ҡатнаша һәм шунда немецтар ҡулынан атып үлтерәләләр. Нацист етәкселеге ныҡышмал рәүештә тикшереү өсөн Халыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре тарафынан бойондороҡһоҙ комиссия булдырырға һәм комиссияға совет эксперттарын да индерергә тәҡдим итә. Сит илдә көн күргән Польша хөкүмәте был тәҡдимде хуплай. Яуап итеп, Сталин Халыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре ойошмаһына совет территорияһында ниндәй булһа тикшеренеүҙәр үткәрергә рөхсәт бирмәй һәм поляк хөкүмәте менән бәйләнештәрҙе өҙә. тНемецтар уларға союздаш илдәре вәкилдәренән комиссия төҙөүгә өлгәшә, уны Швейцариянан бер табип етәкләй. Эксгумацияла Поляк Ҡыҙыл тәре бик әүҙем ҡатнаша, комиссияла 9 кеше була, уларҙың күпселеге Ҡаршылашыу менән бәйле булалар Поляк вәкилдәре Люфтваффе биргән самолетта осоп киләләр. Профессор Герхард Бутц етәкләгән эксгумация Катындә 7 июнгә тиклем дауам итә, уның һөҙөмтәләре буйынса киләһе һығымталар яһала:\n8 ҡәберлектән 4143 мәйет сығарыла һәм ерләнә. Мәйеттәрҙең 70 % асыҡлана. 1 — 7 ҡәберлектәрҙәге бөтә мәйеттәр ҡышҡы кейемдә ерләнгән. 8-се ҡәберлектән йәйге кейемдәге мәйеттәр сығарыла. 1-7 ҡәберлектәрҙә 1940 йылдың март-апрель айҙарҙа сыҡҡан гәзиттәр таблған, ә 8-се ҡәберлектә — май башы гәзиттәре. Мәйеттәрҙе һыуыҡ ваҡыттарҙы ерләү мәйеттәрҙә бөжәктәр күҙәтелмәүе лә дәлилләй.\nГәзиттәренән тыш, башҡа документтар һәм шәхсән әйберҙәр ҙә табыла. Йыш ҡына ҡорбандарҙа ҡулдан эшләнгән тәмәке һауыттары табыла, улар араһында яңы тултырылғандар, ағастан эшләнгән һәм көмөш портсигарҙар, шулай уҡ уйып эшләнгән монограммалы, 1939 йәки 1940 һандары һәм «Козельск» тип яҙылған мундштуктар. Әлеге лагерҙа үлтерелгән офицерҙарҙың күпселеге тотҡонлоҡта була, ҡорбандарҙа табылған хаттар ҙа быны раҫлай.\nМәйеттәрҙең торошо вафат булыу ваҡытын билдәләргә мөмкинлек бирмәй, әммә 1940 йылғы документтар офицерҙар 1940 йылдың яҙында юҡ ителеүенә дәлил булып тора.\nБөтә язаланғандар «Geco 7,65 D» маркалы һәм 7,65 калибрлы (нем. Gustav Genschow & Co., Карлсруэ, Германия), немец пулялары менән атылған. Әлеге патрондар 1922—1931 йылдарҙа эшләнгән һәм 1928 йылға тиклем Польша, Прибалтика илдәренә һәм Советтар Союзына экспортлана. Хөкөм ителгән кеше ҡәберлектән ситтә йәки ҡәберлектең ситендә атып үлтерелгән, кеше торған килеш атылған, ике яҡтан уны ҡултыҡ аҫтынан тотоп торғандар.\nҠорбандарҙың ҡулдары 3-4 мм ҡалынлыҡтағы үрелгән бау менән бәйләнгән. Элмәк ысҡындырмаҫлыҡ булып эшләнгән. Ҡайһы бер башлыса йәш ҡорбандарҙың баштары шинель йәки мундир менән ҡапланған. Ҡайһы бер ҡорбандарҙа совет дүрт ҡырлы штыҡ менән һуғылған эҙҙәре күҙәтелә .(һылт) Күп осраҡтарҙа ҡорбандар йоҙроҡ йәки винтовка приклады менән һуғылған (һыңған эйәк).\nПоляктар һәм халыҡ-ара комиссия Бутцтың һығымтыларын хуплай.\nПоляк комиссияһы ла немецтарҙың һығымтаһын хуплай һәм был хаҡта Лондаонда һөргөндә булған поляҡ хөкүмәтенә еткерә. Отчетҡа ярашлы. комиссия ағзаларына соҡорҙарҙы һәм документтарҙы ҡарарға рөхсәт ителә. Әлбиттә, немецтар поляктарға үҙаллы документтарҙы тикшерергә бирмәйҙәр, әммә поляктар енәйәт урынында табылған документтарҙа шикләнмәйҙәр. Мәҫәлән, поляктар, немецтар ҡайһы бер язаланғандарҙың йәһүдлеге йәшермәгенен билдәләйҙәр. Барыһы Катындә 3184 документ (хаттар, открыткалар, көндәлектәр, гәзит йыртыҡтары) табыла, уларҙың бөтәһендә лә 1940 йылдың 6 майынан алдағы дата тора. Гәзит йыртыҡтарын немецтар урман эсендә ташлайҙар, һәм поляктар уларҙы йыйып алалар; башлыса йыртыҡтар 1940 йылдың яҙында баҫтырылған поляк телендәге совет «Głos Radziecki» гәзитенән булып сыға. Поляктар урындағы халыҡ менән иркен аралаша, бында барыһы поляк офицерҙарын большевиктар атып үлтереүен раҫлайҙар. Быға оҡшаш яҙыуҙар һәм хикәйәләр поляк яҙыусыһы һәм эксгумацияла ҡатнашыусы Юзеф мацкевичтың китабында килтерелә.\nКомиссия һығымталарына ярашлы, поляктар 1940 йылдың апрель-май айҙарында үлтерелгә. Шул уҡ ваҡытта немецтар үҙҙәренең отчетында пуляларҙың немец сығышлы булыуын йәшерергә тырышалар, әммә поляк комиссияһы НКВД хеҙмәткәрҙәре төрлө ҡорал ҡуллана алған, тип һанай.\nСовет тикшереүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1943 йылдың октябренән алып Смоленск өлкәһендә НКВД һәм КГБ вәкилдәренән торған комиссия эшләй башлай, комиссия Ғәҙәттән тыш дәүләт комиссияһы ҡарарына ярашлы төҙөлә. Комиссия алдында немецтар тикшермәгән ҡәберлекте эҙләү, ялған документтар һәм бигерәк тә ялған шаһиттар табыу бурысы тора. Комиссияның эшмәкәрлеге тураһында рәсми отчет буйынса 95 шаһиттан һорау алынған, 17 ғариза тикшерелгән, эшкә ҡағылышы булған төрлө документтар ҡаралған, экспертиза -ткәрелгән, Катынь ҡәберлектәренең урындары тикшерелгән. Артабан отчетта күп төрлө шаһиттар күрһәтмәләре килтерелә һәм Смоленскиҙан көнбайышҡа табан махсус тәғәйенешле 3 лагерь (ОН-1, ОН-2 и ОН-3) булыуы раҫлана. Әлеге лагерҙарҙа тотолған әсирҙәр юл һалыу эштәрендә ҡатнаша. 1941 йылдың йәйендә әлеге лагерҙарҙы эвакуациялап өлгөрмәйҙәр, һәм әсирҙәр немецтар ҡулына эләгә. Улар элеккесә юл эштәре меннән булышалар, 1941 йылдың август-сентябрендә атып үлтереләләр. Атып үлтереү менән обер-лейтенант Арнес етәкселегендәге 537-се төҙөлөш батальоны шөғөлләнә. Был хәрби учреждение НКВД-ының элекке дачаһында (Козьи Горы) урынлаша. 1943 йылдың яҙында немецтар ҡәберлектәрҙе ҡаҙалар һәм унан 1940 йылдың яҙынан һуңыраҡ даталы бөтә документтарҙы алып ташлайҙар, ә ҡәберлектәрҙе ҡаҙған совет әсирҙәрен атып үлтерәләр. Урындағы халыҡ ҡурҡытыу һәм көсләү саралары ярҙамында ялған шаһитлыҡҡа күндерелә.\nШулай итеп, был «бөтөнләй йәшерен» отчетта ваҡиғалар версияһы һәм артабан киң билдәле дәлилләү системаһы тасуирлана (шаһиттарҙың күрһәтмәләре һәм башҡалар), һуңынан әлеге отчетҡа рәсми «Бурденко комиссияһы» таянып эш итә.\n1990-сы йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының Баш хәрби прокуратураһында иҫән ҡалған шаһиттарҙың күбеһе1943 йылғы үҙ күрһәтмәләренән баш тарталар. Совет документтарында әсирҙәр өсөн лагерҙар рәүешендә Вяземлаг системаһындағы реаль өс лагерь (ябай холоҡ төҙәтеү лагерҙары) тасуирлана), был лагерҙар тотҡондары ысынлап та юл төҙөлөшө менән шөғөлләнә..\n1944 йылдың 12 ғинуарында Ғәҙәттән тыш комиссия Катынь урманында поляк офицерҙарын атып үлтерелеүе буйынса махсус комиссия төҙөй, комиссия рәйесе итеп Ҡыҙыл Армияның баш хирургы, академик Н. Н. Бурденко тәғәйенләнә. 14 ғинуарҙа ҡыҙыу эштәре башлана, комиссия ағзалары5 көн дауамында (17-23 ғинуар) үҙҙәре эксгумация эштәрен һәм шаһиттарҙҙан һорау алыуҙы алып бара. 925 мәйет тикшерелә. Комиссия раҫлауынса, мәйеттәрҙең кейемдәрендә 1940 йылдан һуңыраҡ ҡуйылған даталы бер нисә документ табыла. Һуңынан Рәсәй федерацияһының Баш Хәрби прокуратураһы тикшеренеү тура фальсификациялау емеше булыуын дәлилләй. Меркулов-Круглов һәм Бурденко комиссияларының эш барышында кполяк ҡәберлектәренең бер өлөшө (шул иҫәптән генералдар ҡәберлектәре һәм немецтар тарафынан тулыһынса ҡаҙып бөтөрөлмәгән 8-се ҡәберлек) юҡҡа сығарыла; баш һөйәктәрҙең бер өлөшө Бурденко тарафынан «коллекция өсөн» алына, ә башһыҙ мәйет ҡалдыҡтары тәртипһеҙ рәүештә ятып ҡала.\n26 ғинуарҙа Бурденко комиссияһы йомғаҡлау отчетын баҫтыра, ул башлыса, хатта хаталы фамилияларға тиклем, «органдар» комиссияһы отчетының тексын ҡабатлай.\nНюрнбергта Катынь эше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nМенән 20 ноябрь 1945 йылдың 20 ноябренән алып 1 946 йылдың 1 октябернә тиклем Нюрнбергта Халыҡ-ара хәрби трибуналда төп хәрби енәйәтселәргә суд процесы үтә. Совет яғы тәҡдиме буйынса Катынь эпизоды трибуналдың баштағы ғәйепләү һығымтаһына индерелә баш ҡалала халыҡ-ара хәрби трибунал 23 өҫтөндә хәрби енәйәтселәр (МВТ). Тәүге талабы буйынса ғәйепләү һығымтаһын индерелгән эпизод булып трибунал яҡтан совет катынский.\nКатынь енәйәтен Советтар Союзы, трибунал рәсми тикшеренеү комиссияһының мәғлүмәттәрен ҡабаттан тикшермәйенсә ҡабул итеүенә өмөтләнеп, Герингтың әсирҙәргә ҡаршы енәйәттәре араһына индерә. Әммә 1945 йылдың көҙөндә хәрби Гитлерға ҡаршы ике фетнәлә ҡатнашыусы Фабиан фон Шлабрендорф Катынь атып үлтереүе Советтар эше икәнлегендә инандырыуға өлгәшә һәм төп ғәйепләүсе Роберт Джексон немец шаһиттарын саҡырырға рөхсәт итә.\n1946 йылдың 14 февралендә баш совет ғәйепләүсеһе урынбаҫары полковник Ю. В. Покровский Катынь эше буйынса енекле ғәйепләү тәҡдим итә, ул Бурденко комиссияһы материалдарына нигеҙләнә. Әммә суд был ғәйепләүҙе тикшереүһеҙ ҡабул итеүҙән баш тарта һәм һәр яҡтан өсөшәр шаһит тыңларға ҡарар итә. 1946 йылдың 1-2 июлендә тыңлауҙар үтә. Ғәйепләү шаһиттары булып Смоленск обер-бургомистры урынбаҫары профессор-астроном Б. В. Базилевский, профессор В. И. Прозоровский (эксперт-медик) һәм халыҡ-ара комиссияһы һығымтаһына ҡул ҡуйған болгар эксперты М. А. Марков тәғәйенләнәләр. марков, Болгарияла коммунистик режимы урынлаштырғандан һуң, ҡулға алына, һуңынан азат ителә һәм Катынгә ҡарата үҙ ҡараштарын үҙгәртә; процеста ул ул халыҡ-ара комиссияһының һығымталарын инҡар итергә тейеш була. Базилевский судта НКВД-НКГБ комиссияһында биргән күрһәтмәләрҙе ҡабатлай. Төп яҡлау шаһиты булып 537-се элемтә полкының элекке командиры полковник Фридрих Аренс тәғәйенләнә, уны «органдар» комиссияһы һәм Бурденко комиссияһы атыуҙарҙың төп ойоштороусыһы тип иғлан итә. Адвокаттар Аренс Катындә 1941 йылдың ноябрендә ғына барлыҡҡа килеүен иҫбат итәләр. Аренстың күрһәтмәләрен шулай уҡ Райнхарт фон Айхбор һәм генерал-лейтенант Ойген Оберхойзер дәлилләйҙәр. Трибунал совет күрһәтмәләрен иҫәпкә алмайһәм приговорҙа Катынь эпизоды индерелмәй Был факт ысынында совет яғының Катынь өсөн ғәйебен таныу тип ҡабул ителә.\nАҠШ Конгресы комиссияһы (1951—1952)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1951 йылда АҠШ Конгресы комиссияһы төҙөлә, рәйесе — Р. Дж. Мэдден.\nКомиссия түбәнге билдәләр буйынса СССР-ҙы Катынь атып үлтереүҙә ғәйепле итеп таный:\n1943 йылда Халыҡ-ара комиссияның эшенә ҡамасаулаудың МКК ҡаршы тикшереү.\n"Бурденко комиссияһы"ның эше барышында нейтраль күҙәтеүселәрҙе саҡырырға теләмәү.\nНюрнбергта немецтарҙың ғәйебен дәлилләү өсөн етерлек дәлилдәр килтерә алмау.\nКонгресс тикшеренеүе менән хәҙмәттәшлек итеүҙән баш тартыу.\nӨс лагерь тотҡондарының, медицина эксперттары һәм күҙәтеүселәрҙең бәхәсләшергә урын ҡалдырмай торған шаһитлыҡтары.\nСталин, Молотов һәм берияның 1943 йылдың яҙына тиклем Катындә табылған ҡәберлектәр буйынса поляктарға яуап бирмәү факты.\nСССР-ҙа Конгресс тикшеренеүенә ҡаршы ойошторолған көслө пропагандистик кампания. Комиссия тикшеренеү һөҙөмтәләрен асыҡ бәхәсләшеү һәм Халыҡ-ара трибуналды саҡырыу маҡсатында Берләшкән Милләттәр Ойошмаһына сығарырға ҡарар итә, әммә Аҡ йорт был башланғысты хупламай.\n2012 йыда асылған документтарға ярашлы, Аҡ йорт Катынь енәйәтендә Советтар Союзының ғәйебен баштан уҡ белә, әммә сәйәси сәбәптәр арҡаһында бер ниндәй аҙымдар эшләмәй. 1943 йылда уҡ Черчилль британ тикшеренеүе һөҙөмтәләрен ала, уны һөргөндәге Польша хөкүмәтенә ҡараған Бөйөк Британия илсеһе Оуэн О' Мэлли үткәрә һәм СССР-ҙың ғәйебен раҫлай. 1944 йылда Рузвельт үҙенең махсус эмиссары Джордж Эрлға тикшеренеү үткәрергә ҡуша. Эрл шундай уҡ һығымталарға килә, әммә уның доклады баҫтырылмай. Шулай уҡ 1945 йылда әсирлектән ҡайтҡан американ хәрбиҙәренең отчеттары (уларҙы немецтар Катындәге тикшереүҙәргә йәлеп итәләр) йәшерелә.\nИке илдең тарихын өйрәнеү буйынса совет-поляк комиссиһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСССР-ҙа үҙгәртеп ҡороу осоронда киҫкен мәсьәләләр буйынса совет-поляк комиссияһы эшләй башлай. Баштан уҡ комиссияның поляк өлөшө Бурденко комиссияһының версияһын ҡаты тәнҡиткә тота һәм өҫтәмә материалдарҙы талап итә. Яңы мәғлүмәттәр юҡлығына һылтанып, совет комиссияһы өлөшө элекке рәсми версияны үҙгәртергә теләмәй. Шуға ҡарамаҫтан, комиссия эше (май 1987—1990 ғинуар)Поляк Халыҡ Республикаһы матбуғатында бөтә ошо мәсьәләләрҙе асыҡтан-асыҡ тикшереүгә сығара, һәм НКВД-ының ғәйебе тураһында версия киң таралыу таба.\nКомиссия туранан-тура СССР-ҙың ғәйебениҫбат итә алмай, әммә 1987 йылдың декабрендә Үҙәк Комитеттың поляк секторында, комиссия эше һөҙөмтәһендә, «дүрт кеше яҙмаһы» әҙерлән, был яҙмала Сталин режимының ғәйебен таныу кәрәклеге тураһында яҙыла. Уға Үҙәк Комитеты Политбюроһы ағзалары А. Н. Яковлев, В. А. Медведев, сит ил эштәре министры Э. А. Шеварднадзе һәм оборона министры маршал С. Л. С. Соколов ҡул ҡуялар. Әммә ул саҡтаяҙма көн тәртибенә индерелмәй һәм Политбюрола ҡаралмай.\n1989 йылдың яҙ-йәйендә табылған документтар раҫлауынса, СССР НКВД-һының махсус кәңәшмәһендә поляктар эше ҡаралған. Өс лагерҙа тотолған поляктар НКВД-ының өлкә идаралыҡтарына оҙатыла һәм артабан статистик отчеттарҙа күрһәтелмәй. 1989 йылдың 21 июлендә тарихсы Юрий Зоря (прокурор Н. Д. Зоряның улы, Нюрнберг процесы барышында асыҡланмаған сәбәптәр арҡаһында вафат була) — Козельск лагерынан Смолнеск НКВД-һы ҡарамағына оҙатылған поляктар исемлеген (1940 йылдың яҙында) немецтарҙың «Аҡ китабы» исемлектәре менән сағыштыра һәм ике исемлектә лә бер үк кешеләр булыуын иҫбатлай. Зоря КГБ начальнигы В. А. Крючковҡа доклад ебәрә, әммә Крючков тикшеренеүҙе дауам итеүҙән баш тарта. Әлеге документтарҙың баҫтырылыуы перспективаһы СССР етәкселеген рәсми рәүештә Катын енәйәтен танырға мәжбүр итә. 1990 йылдың 13 апрелендә махсус ТАСС белдереүе баҫтырыла.\nМилли хәтер институты тикшеренеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1991 йылдан алып Катынь атып үлтереү менән бәйле материалдарҙы Польшалағы Поляк халҡына ҡаршы енәйәттәрҙе тикшереү комиссияһы шөғөлләнә (1998 йылдан — Милли хәтер институты).\nСССР һәм Рәсәй Федерация Баш хәрби прокуратураһы тикшереүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1990 йылдың 3 мартында Харьков «Новая Смена» исемле йәштәр гәзитендә бер хат баҫтырыла, унда автор һуғыш алдында НКВД машина йөрөтөүсеһе булып эшләгән кешенең һөйләгәнен бәйән итә. Урындағы халыҡҡа электән билдәле булған факттар рәсми рәүештә гәзиттә баҫтырыла. 1969 йылда уҡ Пяихатка аыуылы мәктәбе уҡыусылары урманда поляк офицерҙарының ҡәберлектәренә юлығалар һәм «сувенирҙар» (хәрби төймләр, айырыу билдәләре һәм башҡалар) эҙләй башлайҙар. Властар ҡабаттан ҡәберлектәрҙе йәшерергә һәм юҡ итергә маташалар, әммә халыҡ хәтерен юйып булмай. 1989 йылдың аҙағында КГБ-ла был хәл тикшерелә. 22 мартта Харьков өлкәһендә үҙ башланғысы менән урман-парк территорияһында табылған совет граждандарының күмәк ҡәберлектәр буйынса енәйәти эш ҡуҙғатыла. Кисекмәҫтән Пятихаткала поляктар ерләнеүе тураһында шаһитлыҡтар барлыҡҡа килә. 20 августа ошо эш сиктәрендә Берия, Меркулов, Сопруненко, Мережков һәм башҡа НКВД хеҙмәткәрҙәренә ҡарата енәйәти эш асыла. 6 июндә Калинин өлкәһе прокуратураһы шулай уҡ үҙ башланғысы менән Осташков лагерында тотолған поляк хәрбиҙәре яҙмышы тураһында енәйәти эш ҡуҙғата. Мәғлүмәттәр матбуғатта баҫтырылғандан һуң, поляк яғы тикшеренеүгә һәм эксгумацияға рөхсәт һорай башлай. Килеп тыуған хәлдә СССР-ҙың Баш прокуратураһы Баш хәрби прокуратураһына тикшереүҙе үҙ өҫтөнә алырға ҡуша.\n1990 йылдың 27 сентябрендә Баш хәрби прокуратура поляк офицерҙарын үлтереү буйынса енәйәти эште (159-сы) тикшереүҙе башлай. Эш барышында СССР-ҙың вазифалы кешеләренең ғәмәлдәре 1926 йылғы РСФСР Енәйәт Кодексына ярашлы 193-17 статьяһының «б» пункты буйынса ғәйепле тип табылалар. Тикшереү ваҡытында «тройка» ҡарары буйынса 1803 поляк хәрбиҙәре юҡ ителеүе раҫлана, улар араһында 22 кешенең исеме асыҡлана.\n2004 йылдың 21 сентябрендә Рәсәй Федерацияһының баш хәрби прокуратураһы ғәйепленәүселәрҙең вафаты айҡанлы «Катынь атып үлтереү „буйынса енәйәт эште туҡтата.\nПольша етәкселеге башланғысына ярашлы тикшеренеү барышында 1940 йылдың яҙындағы ваҡиғалар ваҡытында поляк халҡы геноциды версияһы тикшерелә. Баш хәрби прокуратураһы әлеге версияны иҫәпкә алмай һәм геноцил билдәләре буйынса енәйәти эш шулай уҡ туҡтатыла.\n183 томдан поляктарға 167 том тапшырыла, сөнки хәрби прокурорҙың һүҙҙәренсә, ҡалған 116 том дәүләт йәшерен мәғлүмәттәрен үҙ эсенә алған. 2011 йылдың 26 ғинуарында Рәсәй Юғары суды әлеге ҡарарҙы законлы тип таба һәм «Мемориал» үҙәгеялыуын ҡәнәғәтләндермәй. Шул уҡ ваҡытта материалдар яйлап халыҡҡа еткерелә һәм уларҙың күсермәләре поляк яғына тапшырыла бара (мәҫәлән, 2010 йылда 137 томдың күсермәләре тапшырыла).\nСовет яғының Катынь енәйәтен рәсми таныуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТАСС белдереүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1990 йылдың 22 февралендә КПСС Үҙәк комитетының Халыҡ-ара бүлеге мөдире В. Фалин М. С. Горбачев исеменә яҙма юллай, унда яңы архив табыштар (башлыса Ю. Зоря тапҡан документтар) тураһында хәбәр ителә. В. Фалинды әлеге материалдарҙың баҫтырылыуы совет етәкселегенең абруйын ҡаҡшатыуы борсой һәм ул Ярузельскийға Катынь енәйәтенең теүәл датаһын һәм конкрет ғәйепләнеүселәр исемдәрен атау өсөн туранан-тура шаһитлыҡтар юҡлығы тураһында еткерергә, әммә булған . мәғлүмәттәр нигеҙендә Катынь тирәһендәге поляк офицерҙарын үлтереү — НКВД һәм шәхсән Берия, Меркуловтың эше тип һығымта эшләргә тәҡдим итә.13 апреля 1990 года, во время визита в Москву Ярузельского, было опубликовано заявление ТАСС о катынской трагедии, гласившее:\n«Барыһы бергә табылған архив материалдары, Берия, Меркулов һәм уларҙың әшнәләре Катынь урманындағы енәйәттәре өсөн туранан-тура яуаплы, тигән һығымта эшләргә мөмкинлек бирә.\nСовет яғы, Катынь фажиғәһе менән бәйле тәрән үкенеүен белдереп, ул сталинизмдың иң иң ауыр енәйтәренең береһе булып тора, тип белдерә».\nГорбачев Ярузельскийға Козельск, Осташков һәм Старобельск лагерҙарында тотолған поляк офицерҙарының НКВД тарафынан төҙөлгән исемлектәрҙе тапшыра.\nБынан һуң Баш хәрби прокуратураһы Катынь атып үлтереү факты буйынса тикшереүҙе башлай.\n1-се пакетты иғлан итеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСовет һәм поляк тарихсылары Катынь буйынса документтарҙы эҙләгән саҡта, Катынь менән бәйле булған мөһим документтар КПСС ҮҘәк Комитеты Архивының Махсус папкаһында (һуңғараҡ Президент Архивы) һаҡлана; М. С. Горбачев уларҙың барлығы тураһында белә. Б. Н. Ельцин әлеге документтарҙы шәхсән Горбачевтың ҡулынан ала. 8 ай үткәс, 1992 йылдың 24 сентябрендә, Катынь менән бәйле документтар һаҡланған 1-се пакет асыла. 14 октябрҙә был документтарҙың күсермәләрен Дәүләт архив хеҙмәте етәксеһе Рудольф Пихоя Польша президенты Лех Валенсаға тапшыра; бер үк ваҡытта улар «Тарих мәсьәләләре» журналында баҫтырыла. Хәҙерге ваҡытта был документтар ысын фәнни документтар тип ҡабул ителә.\nКатынь поляк-рәсәй мөнәсәбәттәре контексында. (XXI быуат башы)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКатынь атып үлтереү темаһы даими рәүештә поляк һәм рәсәй матбуғатында яҡтыртыла. Лех Качиньский, ул поляктарҙың милли тарихи хәтерендә мөһим урын биләй, тип белдерә шул ваҡытта Рәсәй халҡының күпселеге, ФОМ һорау алыу һөҙөмтәләренә ярашлы, уны актуаль тип һанамай.\nСуд тикшереүҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n2008 йылдың 24 октябрендә Мәскәүҙәге Хамоничи суды Баш хәрби прокуратураһының һәләк булғандарҙың сәйәси реабилитацияһында атып үлтерелгән офицерҙарҙың туғандарының ялыуын кире ҡаға. Бынан һуң 12 һәләк булған офицерҙың 15 туғаны Кеше хоҡуҡтары буйынса халыҡ-ара судына Рәсәй Федерацияһына ялыу бирәләр. 2012 йылдың 16 апрелендә ЕСПЧА Палатаһы әсирлеккә эләккән НКВД тарафынан офицерҙарҙы атып үлтереүҙе хәрби енәйәт итеп таный. Был мәсьәлә буйынса төп тикшереү ғәмәлдәре Рәсәйҙә Кеше хоҡуҡтары яҡлау буйынса Европа Конвенцияһы көскә ингәнгә тиклем үткәрелгәнгә күрә, палата Катынь енәйәте тураһында мәсьәләне ентекләп ҡарамай, сөнки Конвенция кире көскә эйә түгел. Шулай уҡ Палата 1940 йылға тиклем тыуған ғариза биреүселәргә ҡарата Рәсәй властары Коевенцияның 3-сө статьяһына ярашлы кешелекһеҙ мөғәләмә күрһәтеүен һыҙыҡ өҫтөнә ала. Һөҙөмтәлә Палата ҡарары буйынса Рәсәй 15 дәғүәсенең һәр бер ун дәғүәсеһенә 5000 евро түләргә тейеш була.\nРәсәй Федерация властарының рәсми позицияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nВ. В. Путин президент һәм Рәсәй премьер-министры статусында бер нисә тапҡыр Катынь атып үлтереүен Сталин режимы енәйәте итеп белдереү яһай, шуның менән бергә Катынь атып үлтереүе Сталиндың совет-поляк һуғышында (1920 йыл) еңелеүе өсөн «үс алыу теләге» тип үҙ «шәхси фекерен» белдерә. Шундай уҡ белдереүҙәрҙе президент Д. А. Медведев та эшләй һәм, артабанғы тикшеренеүгә саҡырып, Рәсәй позицияһының даимилығын баҫым яһай, 18-19 апрель, 2010 йыл.28 апреля 2010 года, по просьбе Д. А. Медведева, документы «пакета № 1» были официально опубликованы на сайте Росархива. Поляк яғына енәйәт эше материалдарын асыу һәм тапшырыу буйынса даими эш алып барыла; 2011 йылға ҡарата енәйәт эшенең 183 томынан 35 томы, ә шулай уҡ 2004 йылда Баш хәрби прокуратураһының енәйәт эшен ябыу тураһындағы ҡарары тексы асылмаған булып ҡала. Поляк киң матбуғат сараларына биргән белдереүҙә Медведев шулай уҡ «махсус папка» документтарын шик аҫтына ҡуйырға маташыуҙарҙы шелтәләй":\n«Әлеге документтарҙы шик аҫтына ҡуйыу, уларҙы кемдер тарафынан уйлап табылған тип һөйләү — был бөтөнләй етди түгел. Былар беҙҙең илдә билдәле бер осорҙа Сталин булдырған режим асылын аҡларға тырышыусылар тарафынан эшләнә».\n2010 йылдың 26 ноябрендә Рәсәй Дәүләт думаһы, КПРФ фракцияһы яғынан ҡаршылыҡҡа ҡарамаҫтан, «Катынь фажиғәһе һәм уның ҡорбандары тураһында»ғы белдереү ҡабул итә, әлеге белдереүҙә , Катынь атып үлтереүҙе Сталиндың һәм башҡа совет етәкселәренең туранан-тура күрһәтмәһе буйынса башҡарылған енәйәт тип таный һәм поляк халҡына мәрхәмәтлек күрһәтә:\n2011 йылда шулай уҡ Рәсәй рәсми кешеләре атып үлтереү ҡорбандарының реабилитацияһы тураһында мәсьәләне ҡарарға әҙер булыуы тураһында белдерә.\nВаҡиғаларҙың тәүге совет версияһына теләктәшлек күрһәтеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Үрелгән аҡ бауҙар» (Бурденко комиссияһының тасуирламаһы буйынса)\nСССР-ҙың ғәйебен рәсми рәүештә танығандан һуң СССР Оборона министрлығы тарихсылары совет версияһын яҡлап маташалар әммә СССР ҡолатылыуы һәм 1-се пакет документтарын баҫтырыу менән совет ғәйебе мәсьәләһе фәнни йәмәғәтселектә һәм ижтимағи-публицистик киңлегендә ҡабат күтәрелмәй. 1995 йылда Юрий Мухин үҙенең «Катынь детективы» исемле китабында был мәсьәләгә ҡабаттан иғтибарын бүлә. 2000 йылда был тема тағы күтәрелә, с матбуғатта совет версияһын яҡлап алты тарих фәндәре докторы сығыш яһайҙар: Жуков Ю. Н., Колесников А. Н., В. А. Сахаров, Плотников А. Ю., П. И. Осадчий һәм В. П. Зимонин. 2010 йылдың 19 апрелендә КПРФ «Катынь — сәйәси һәм хоҡуҡи аспекттары» темаһына түңәрәк өҫтәл ойоштора. Уның һөҙөмтәләре буйынса Рәсәй Президенты Д. А. Медведев исеменә В. И. Илюхин хат яҙа.\nСовет версияһын яҡлаусыларҙың фекере буйынса, Катынь эшенең төп документтары ХХ быуат тарихында Иосиф Сталиндың һәм СССР ролен боҙоп күрһәтеү маҡсатында уйлап табылған (һылт)\nШулай уҡ , «Мемориал» эксперттары күрһәтеүенсә, совет версияһы Медное ҡаласығындағы ҡәберлектәрҙе бөтөнләй иҫәпкә алмай, ә унда эксгумация тик 1991 йылда үткәрелә. Унда ерләнгән хәрби әсирҙәр немец ғәскәрҙәре тарафынан юҡ ителә алмай, сөнки Медное немец оккупация аҫтында булмай.\nБутц инглиз төркөмөнә ҡәберлектәрҙә табылған әйберҙәрҙе күрһәтә\nХөкүмәт илсеһе Виши генералдар Мечислав Сморавинский һәм Бронислав Богатыревичтарҙың ҡәберлектәрен тикшерә, 1943 йыл\nПарфён Киселёв профессорҙар Оршош һәм Марков менән әңгәмә ҡора\nА. Вайданың «Катынь» фильмы (2007).\n«Энигма» китабында һәм уның буйынса ҡуйылған фильмда (2001) Катынь ҡәберлеге — төп сюжет.\nНателла Болтянскаяның «Өҙөлгән полонез» йыры.\n↑ Sanford, George Katyn And The Soviet Massacre Of 1940: Truth, Justice And Memory — Routledge, 2009. — 268 p. — (Basess/ Routledge Series on Russian and East European Studies; Book 20). — ISBN 978-0415545945.\n↑ Massaker von Katyn (нем.). beck-shop.de. Тәүге сығанаҡтан архивланған 29 ғинуар 2013. 23 ғинуар 2013 тикшерелгән.\n↑ 4,0 4,1 Шишлин, Владимир Новый ход катынскому делу. Интерфакс (2008-06-10). 11 март 2019 тикшерелгән.\n↑ Письмо из Генпрокуратуры России обществу Мемориал по Катынскому расстрелу. Общество «Мемориал» (2006). 11 март 2019 тикшерелгән.\n↑ Кара-Мурза, Владимир Следует ли продолжать борьбу за реабилитацию жертв Катынской трагедии после сегодняшнего поражения потерпевших в Верховном суде России?. Радио «Свобода» (2009-01-30). 11 март 2019 тикшерелгән.\n↑ КПРФ назвала фальсификацией официальную версию Катынского расстрела. РБК (2010-10-20). 11 март 2019 тикшерелгән.\n↑ Дума признала расстрел в Катыни преступлением Сталина. Русская служба Би-би-си (2010-11-26). 11 март 2019 тикшерелгән.\n↑ ЕСПЧ признал расстрел польских офицеров в Катыни военным преступлением. Forbes.ru (2012-04-16). 11 март 2019 тикшерелгән.\n↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 Н. С. Лебедева Четвёртый раздел Польши и катынская трагедия (рус.). — «Другая война. 1939—1945», Российский государственный гуманитарныый университет, 1996, с. 237—295. Тәүге сығанаҡтан архивланған 27 август 2012. 8 май 2021 тикшерелгән.\n↑ Mariusz Filipowicz, Edyta Sawicka Zbrodnie sowieckie na obrońcach. Grodna 1939 r. C.18. Polskie Towarzystwo Historyczne (2005).\n↑ День красного карателя. Поляков расстреливали «по лимиту»\n↑ Катынь. Пленники необъявленной войны. Документы — М.: МФ «Демократия», 1999. — ISBN 5-89511-002-9., Документ № 11, Приказ Народного комиссара внутренних дел Союза ССР 19 сентября 1939 года № 0308\n↑ Уинстон Черчилль Вторая мировая война Том 3. Часть 42 Архивная копия от 28 сентябрь 2007 на Wayback Machine В шести томах. Книга вторая. Том 3—4. «Военное издательство», 1991 ISBN 5-203-00706-3\n↑ 32,0 32,1 Документы из «пакета N 1». Архивы России Архивная копия от 1 май 2010 на Wayback Machine\n↑ 35,0 35,1 Вопросы истории", 1993, № 1, стр. 7—22\n↑ 38,0 38,1 И. С. Яжборовская, А. Ю. Яблоков, B.C. Парсаданова Катынский синдром в советско-польских и российско-польских отношениях ПРИЛОЖЕНИЕ: Заключение комиссии экспертов Главной военной прокуратуры по уголовному делу № 159 о расстреле польских военнопленных из Козельского, Осташковского и Старобельского спецлагерей НКВД в апреле—мае 1940 г, ISBN 5-8243-0197-2\n↑ Цит. по: Абаринов В. Катынский лабиринт. Архивная копия от 18 июнь 2008 на Wayback Machine — М.: Новости, 1991 год.\n↑ Убиты в Катыни. Книга памяти польских военнопленных-узников Козельского лагеря. М., о-во Мемориал, издательство «Звенья», 2015, стр. 80\n↑ ВЫПИСКА из протокола допроса единственного оставшегося в живых свидетеля кровавой трагедии в Харькове 1940 года Сыромятникова М. В.//Заворотнов С. М. Харьковская Катынь.// Конвейер смерти НКВД. — Харьков: «Консум». — 2004, стр. 94-98\n↑ Л. Головкова и др., Бутовский полигон: 1937—1938. В родном краю; документы, свидетельства, судьбы, вып. 8, 2004, с. 75.\n↑ Книга памяти жертв политических репрессий. Российская Федерация. Ульяновская область. Под общей редакцией Ю. М. Золотова. 1996, Ульяновск, «Дом печати»; том 1, стр. 807\n↑ Сергей Романов. К вопросу об использовании НКВД «несоветских» калибров для расстрелов\n↑ B. V. Sokolov, "Did Stalin intend to attack Hitler?"The Journal of Slavic Military Studies11, no. 2 (1998), р. 134.\n↑ И. С. Яжборовская, А. Ю. Яблоков, B.C. Парсаданова. Катынский синдром в советско-польских и российско-польских отношениях. Глава 2. — М., РОССПЭН, 2001. ISBN 5-8243-0197-2\n↑ 57,0 57,1 Ромуальд Святек Катынский лес (рус.). — Публикация и перевод редактора «Военно-исторического журнала» капитана 2 ранга В. Ф. Патрушева, ВИЖ № 9, 1991. Тәүге сығанаҡтан архивланған 27 февраль 2021. 7 май 2021 тикшерелгән.\n↑ В советской записи этот момент выглядит так: «(Сикорский) К сожалению, до сего времени не все еще реализовано из тех мероприятий, которые нужно было бы провести в СССР в соответствии с советско-польским договором. Много поляков находится еще в тюрьмах и в лагерях, где они растрачивают свои силы и здоровье вместо того, чтобы служить нашему общему делу. Сикорский и польский посол не могут представить точных списков этих лиц, но такие списки имеются у начальников концентрационных лагерей. Тов. Сталин отвечает, что все поляки, бывшие в заключении, освобождены по амнистии. Может быть, некоторые из них еще до освобождения куда-либо сбежали, например, в Манчжурию.» // Документы внешней политики СССР, т.24 М., «Международные отношения», 2000, стр. 466.\n↑ 61,0 61,1 С.Романов. Катынь и анти-Катынь: критический анализ современных общественных дискуссий//Трагедия войны. Гуманитарное измерение вооруженных конфликтов XX века, М., 2021, с. 292—358.\n↑ 67,0 67,1 Мацкевич, Юзеф Мои катынские открытия // Катынь / Перевод с польского Сергея Крыжицкого — «Заря», 1988. — ISBN 0-920100-22-8.\n↑ Абаринов, Владимир Лжеэксперты // Катынский лабиринт — Новости, 1991. — 208 б. — ISBN 5-7020-0374-8.\n↑ Мацкевич, Юзеф Исповедь Ивана Кривозерцева // Катынь / Перевод с польского Сергея Крыжицкого — «Заря», 1988. — ISBN 0-920100-22-8.\n↑ Катынь. Свидетельства, воспоминания, публицистика: сборник статей = Katyń: relacje, wspomnienia, publicystyka / Перевод с польского Ксении Старосельской и Сергея Ларина — М.: Текст, 2001. — 240 б. — ISBN 5-7516-0262-5.\n↑ 73,0 73,1 73,2 73,3 И. С. Яжборовская, А. Ю. Яблоков, B. C. Парсаданова Катынский синдром в советско-польских и российско-польских отношениях — М.: Российская политическая энциклопедия, 2001. — 568 б. — ISBN 5-8243-0197-2.\n↑ 75,0 75,1 75,2 И. С. Яжборовская, А. Ю. Яблоков, B.C. Парсаданова Катынский синдром в советско-польских и российско-польских отношениях Глава 6 ISBN 5-8243-0197-2\n↑ Нюрнбергский процесс. Сборник материалов / Под ред. К. П. Горшенина и др — 2-е изд., испр. и доп. — М.: Государственное издательство юридической литературы, 1954. — Т. I. — 936 б.\n↑ Меньшагин Б. Г. Воспоминания. Смоленск… Катынь… Владимирская тюрьма… — Париж: YMCA-Press, 1988. — 247 б.\n↑ Немцы в Катыни. Документы о расстреле польских военнопленных осенью 1941 года / Ричард Косолапов, В. Першин, С. Рыченков, Валентин Сахаров — ИТРК, 2010. — 280 б. — ISBN 978-5-88010-266-2.\n↑ Annette Wieviorka Le procès de Nuremberg — Editions Ouest-France, 1995. — P. 92. — 208 p. — (Seconde guerre mondiale). — ISBN 978-2737315770.\n↑ Катынь. Март 1940 г. – сентябрь 2000 г.: Расстрел. Судьбы живых. Эхо Катыни. Документы: сборник / сост. Н.С. Лебедева и др. — М.: Издательство «Весь Мир», 2001. — Б. 438. — 656 б. — ISBN 978-5-7777-0160-2.\n↑ 85,0 85,1 Яжборовская и др. Катынский синдром… Глава 4\n↑ Харьков 1940—2000\n↑ 90,0 90,1 90,2 90,3 90,4 Письмо начальника управления надзора за исполнением законов о федеральной безопасности В. К. Кондратова от 24 марта 2005 года\n↑ “1. Уголовное дело не может быть возбуждено, а возбуждённое уголовное дело подлежит прекращению по следующим основаниям: … 4) смерть подозреваемого или обвиняемого, за исключением случаев, когда производство по уголовному делу необходимо для реабилитации умершего;»\n↑ Ч. Мадайчик Катынь Архивная копия от 26 август 2006 на Wayback Machine Опубликовано в книге Другая война. 1939—1945, «Российский государственный гуманитарный университет», 1996, с. 225—236\n↑ Статья «Массовое убийство в Катыни» из «Энциклопедии Британника», русский перевод Архивная копия от 28 август 2006 на Wayback Machine\n↑ Encyclopaedia Columbia Katyn Архивная копия от 11 март 2007 на Wayback Machine\n↑ 118,0 118,1 Infox.ru: «Коммунисты настаивают: Катынь устроили фашисты», 28 апреля 2010\n↑ Виктор Баранец. Известный историк Юрий Жуков: Расстрелы в Катыни - сомнения остаются, Комсомольская правда (29 март 2011). 18 май 2014 тикшерелгән.\n↑ Материалы «круглого стола» по теме «Катынская трагедия: правовые и политические аспекты», проведённого 19 апреля 2010 года в Государственной Думе федерального Собрания Российской федерации / В. И. Илюхин — М., 2010. — 200 p. — 2010 экз.\n↑ Синяя земля (рус.). Новая газета - Novayagazeta.ru (2019-04-24). 3 май 2019 тикшерелгән.\nКосолапов Р. И., Першин В. Е., Рыченков С. Ю., Сахаров В. А. [www.katyn-books.ru/library/nemtsi-v-katiny.html Немцы в Катыни. Документы о расстреле польских военнопленных осенью 1941 года] / Ответственный за выпуск С. А. Ложкин — М.: Издательство ИТРК, 2010. — 280 б. — 3000 экз. — ISBN 978-5-88010-266-2.\nЛебедева Н. С., Петросова Н. А., Вощинский Б., Матерский В. Пленники необъявленной войны. Документы и материалы / Под ред. Р. Г. Пихои, А. Гейштора, Отв. ред. Г. И. Резниченко — М.: Международный фонд «Демократия», 1999. — 608 б. — (Россия. XX век. Документы). — 2000 экз. — ISBN 5-89511-002-9.\nКатынь. Март 1940 — сентябрь 2000 года. Расстрел. Судьбы живых. Эхо Катыни / Отв. составитель Н. С. Лебедева — М.: Весь Мир, 2001. — 688 б. — 2000 экз. — ISBN 5-7777-0160-4. Архивная копия на Wayback Machine\nН. С. Лебедева, Н. А. Петросова, Б. Вощинский, В. Матерский. Пленники необъявленной войны. Документы и материалы / Под ред. Р. Г. Пихои, А. Гейштора, Отв. ред. Г. И. Резниченко — М.: Международный фонд «Демократия», 1999. — 608 p. — 2000 экз. — ISBN 5-89511-002-9.\nКатынь. Март 1940 - сентябрь 2000 года. Расстрел. Судьбы живых. Эхо Катыни / Отв. Составитель Н. С. Лебедева — М.: Весь Мир, 2001. — 688 б. — 2000 экз. — ISBN 5-7777-0160-4. Архивная копия на Wayback Machine\nЗаворотнов С. М. [www.katyn-books.ru/kharkov/kharkovkatyn.htm Харьковская Катынь] — Харьков: Консум, 2004. — 140 б. — 1000 экз. — ISBN 966-7920-44-5.\nЛебедева Н. С. Катынь: преступление против человечества — М.: Прогресс, 1994. — 348 б. — ISBN 5-01-003510-3.\nЛебедева Н. С. Четвёртый раздел Польши и катынская трагедия // Другая война, 1939-1945 / Бушуев В. Г. — М.: Российский государственный гуманитарныый университет, 1996. — Б. 237—295. — 487 б. — ISBN 5-7281-0053-8.\nСемиряга М. И. Тайны сталинской дипломатии 1939—1941 — М.: Высшая школа, 1992. — 302 б. — 50000 экз. — ISBN 5-06-002525-X.\nЯжборовская И. С., Яблоков А. Ю., Парсаданова В. С. [www.katyn-books.ru/syndrome/Docs/intro.html Катынский синдром в советско-польских и российско-польских отношениях] / В. Т. Веденеева — 2. — М.: Российская политическая энциклопедия, 2009. — 517 б. — ISBN 978-5-8243-1087-0.\n[www.katyn-books.ru/drama/drama.html#010 Катынская драма: Козельск, Старобельск, Осташков: судьба интернированных польских военнослужащих] / под ред. Яснова О. В. — М.: Политиздат, 1991. — 240 б. — 50000 экз. — ISBN 5 - 250 - 01410 - 0.\nИнститут национальной памяти — Комиссия по расследованию преступлений против польского народа (пол.) (инг.)\nВидеофрагменты допроса бывшего начальника Главного управления НКВД СССР по делам о военнопленных и интернированных майора (впоследствии генерал-майор) П. К. Сопруненко\nВидеофрагменты допроса бывшего начальника Калининского УНКВД генерал-майора Д. С. Токарева.\nНюрнберг процесы видеоматериалдары\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Катынь_енәйәте&oldid=1086305 ҡабул ителгән\n1940 йыл СССР-ҙа\nПольшала 1940 йыл\nИкенсе донъя һуғышында СССР-ҙың хәрби енәйәттәре\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:04 20 октябрь 2021 үҙгәртелгән.


8 декабря, 00:21 Вход\nСмоленская область, г. Гагарин, ул. Красноармейская, 73\nФКУ ФМС России (База МТР, г. Гагарин), КПП\nСмоленская область, г. Первомайский, ул. Советская, 1


Полная база новостроек в Ленинском районе от ведущих застройщиков | Avaho.ru\nБаза всех новостроек в Ленинском районе\n2-комн. 34 млн ₽\n3-комн. 47 млн ₽\n1-комн. 15,2–21 млн ₽\n1-комн. 7,6–9,9 млн ₽\n2-комн. 10,8–15,7 млн ₽\n3-комн. 14,5–21 млн ₽\n1-комн. 15,2–17,6 млн ₽\n2-комн. 19,3–29 млн ₽\n3-комн. 26–40 млн ₽\n4+-комн. 40–46 млн ₽\n1-комн. 18 млн ₽\n2-комн. 25 млн ₽\n3-комн. 33 млн ₽\n4+-комн. 53 млн ₽\nСобранная в каталоге полная база новостроек в Ленинском районе поможет выбрать квартиру из 17 объектов. Средняя цена жилой недвижимости по данным застройщиков - от 92 313 за м² до 211 050 ₽ за м².


Izvēlēties citu datumu MOMO!!! / МОМО!!! - Pk 27.05.2022 19:00 - Mihaila Čehova Rīgas Krievu teātris MOMO!!! / МОМО!!! - Sv 29.05.2022 18:00 - Mihaila Čehova Rīgas Krievu teātris MOMO!!! / МОМО!!! - Se 23.07.2022 18:00 - Mihaila Čehova Rīgas Krievu teātris MOMO!!! / МОМО!!! - Se 06.08.2022 18:00 - Mihaila Čehova Rīgas Krievu teātris\nPirkt MOMO!!! / МОМО!!! PopulārsPopulārsMOMO!!! / МОМО!!! Pk 27.05.2022Pk\nMai19:00 Mihaila Čehova Rīgas Krievu teātris, Latvija € 10.50 - 30.00\nPirkt MOMO!!! / МОМО!!! PopulārsPopulārsMOMO!!! / МОМО!!! Sv 29.05.2022Sv\nMai18:00 Mihaila Čehova Rīgas Krievu teātris, Latvija € 10.50 - 30.00\nPirkt MOMO!!! / МОМО!!! PopulārsPopulārsMOMO!!! / МОМО!!! Se 23.07.2022Se\nPirkt MOMO!!! / МОМО!!! PopulārsPopulārsMOMO!!! / МОМО!!! Se 06.08.2022Se


Юридическая консультация онлайн в г. Йошкар-Ола\nКомсомольская, 125, оф. 523 +7 (8362) 47-55-66, 8 (800) 505-13-95www.avtourist.info\nАдвокатская Палата РМЭ Но\nЙошкар-Ола, ул. Зарубина, 35 +7 (8362) 72-57-54\nЙошкар-Ола, просп. Гагарина, 10а +7 (8362) 42-64-15\nАдвокатский кабинет Ерошкин В.С.\nЙошкар-Ола, ул. Петрова, 21 +7 (8362) 99-83-11\nЙошкар-Ола, Бульвар Чавайна, 36, оф. 305 +7 (8362) 99-46-14\nЙошкар-Ола, ул. Панфилова, 39, оф. 312 +7 (960) 094-43-05www.mari-advocat.ru\nЙошкар-Ола, ул. Красноармейская, 49 +7 (8362) 63-02-54\nЙошкар-Ола, ул. Красноармейская, 118 +7 (960) 091-45-75\nЙошкар-Ола, ул. Кремлевская, 27 +7 (927) 680-74-65\nЙошкар-Ола, ул. Кремлевская, 26, оф. 18 +7 (8362) 65-21-43\nЙошкар-Ола, ул. Кирова, 3а +7 (967) 756-03-60\nЙошкар-Ола, ул. Ураева, 3 +7 (8362) 22-14-45\nЙошкар-Ола, ул. Комсомольская, 117 +7 (987) 707-85-47, +7 (917) 715-61-21advokat12.ru\nЙошкар-Ола, ул. Чехова, 70, оф. 311 +7 (937) 111-17-77volkovpartners.ru\nАдвокат Головенкин О.Ю.\nЙошкар-Ола, ул. Комсомольская, 117 +7 (9061) 37-09-68\nЙошкар-Ола, ул. Якова Эшпая, 154 +7 (8362) 65-09-84rzilberman.narod.ru\nАдвокат Мельникова М.А.\nЙошкар-Ола, ул. Комсомольская, 117 +7 (927) 684-67-73www.mari-melnikova.ru\nАдвокат коллегия адвокатов РМЭ Ваш\nЙошкар-Ола, ул. Советская, 120/36, оф. 306 +7 (8362) 39-46-10, +7 (8362) 92-00-56vashadvokat12.ru\nЙошкар0-Олинская Коллегия Адвокатов Президиум\nЙошкар-Ола, пл. Революции, 5 +7 (8362) 45-01-89\nЙошкар-Ола, ул. Прохорова, 37б, оф. 106 +7 (8362) 63-61-32\nКоллегия адвокатов республики Марий Эл Центральная\nЙошкар-Ола, пл. Революции, 5 +7 (8362) 42-93-38\nЛо-Райт Консалтинг Правовое агентство\nЙошкар-Ола, ул. Советская, 132 +7 (8362) 12-66-27\nЙошкар-Ола, ул. Гагарина, 21 +7 (8362) 41-76-34\nЙошкар-Ола, просп. Гагарина, 2, оф. 238 +7 (8362) 20-01-01, +7 (8362) 77-37-79закон12.рф


Пирометр пистолет - инфракрасный термометр AE320, с лазерным указателем (от -50 до +390) купить за 1302 руб.\nПирометр пистолет - инфракрасный термометр AE320, с лазерным указателем (от -50 до +390)\n—Пирометр пистолет - инфракрасный термометр AE320, с лазерным указателем (от -50 до +390)\nБесконтактный термометр нужен для замера температуры поверхности любых объектов без соприкосновения с ними. Это может быть труба отопления, двигатель автомобиля, кулер компьютера, жидкость. Диапазон измеряемой температуры: от -50°С до + 390°С\n1. Диапазон измеряемой температуры: от -50°С до + 390°С\n2. Точность: ± 1% от размера шкалы


Любляница — Башҡорт Википедияһы\nЛюбляница (слов. Ljubljanica) — Словенияла йылға, Сава йылғаһы ҡушылдығы.\nIška[d], Gradaščica[d], Besnica[d], Q12785913?, Borovniščica[d] һәм Mala Ljubljanica[d]\n5 Археологик тикшеренеүҙәр\n6 Иҫтәлекле урын\nЙылға исеменең килеп сығышында аныҡ аңлатма юҡ. Версияларҙың береһе буйынса йылға исеме немец теленән нем. Laibach(«әкрен һыу») тигәнде аңлата, башҡа фекерҙәр буйынса йылға исеме шәхси Любовид исеменән, йылға ярҙарында ауылдарға нигеҙ һалыусы кеше исеменән барлыҡҡа килгән. Ә инде баш ҡала Любляна атамаһы йылға исеменән сыҡҡан.\nРим империяһы дәүерендә йылға һәм ауыл хәҙерге Врхника урынында Навпорт (лат. Nauportus) тип аталған. Урта быуат сығанаҡтарында йылға латин һәм немец Leybach атамалары менән (1254 йыл), Laibacus (1260 йыл), Leybach (1265 йыл), Laybach (1314, 1443 йылдар) йөрөтөлә. Словен исемен беренсе тапҡыр Вальвазор ҡуллана.\nЙылға Профиль Любляница\nЙылға үҙенең дауамында ете тапҡыр карст йырындарында юҡҡа сыға һәм ҡабаттан өҫкә сыға һәм шул уҡ ваҡытта исемен үҙгәртә. Үҙ ағымының башында ул Трбуховица (слов. Trbuhovica) тип атала, һуңынан Обрх (слов. Obrh), Стржень (слов. Stržen), Рак (слов. Rak), Пивка (слов. Pivka), Уница (слов. Unica) һәм тик Врхника ҡалаһынан түбәндә генә Любляница исемен ала.\nЙылғаның оҙонлоғо Врхника ҡалаһынан алып Сава йылғаһына ҡойған урынға тиклем 41 км. Бассейндың һыу йыйыу майҙаны 1890 км². Йылға киңлеге 25-30 м, максималь тәрәнлеге 12 м тиклем.. Ағымының яҡынса 20 км уның ер аҫты карст мәмерйәләре аша аға. Любляница һыу йыйыу сиктәрендә карст бифуркацияһы табыла, уларҙа һыу бер участканан бер үк ваҡытта төрлө яҡҡа аға. Любляницала, уның Сава йылғаһына ҡойған урындан 10 км алыҫлыҡта Словенияның баш ҡалаһы Любляна урынлашҡан. Һыу сығымы 4,3 алып 132 м³/с тиклем үҙгәрә һәм уртаса 39 м³/с тәшкил итә.\nЛюбляница янында Фузин\nЙылға бассейнының ҙур өлөшө эзбизташ аҡбур һәм юра һәм триас доломиттары осороноң ҡеүәтле ҡатламынан тора. Шулай уҡ дүртенсел ултырмалары бар, уларҙың ҡеүәте Планин яланында 25 метрға етә, ә уртаса 5 метр тәшкил итә.. Бассейндың Врхникаға тиклем көньяҡ өлөшө динар карсттан тора, ул башлыса эзбизташтан. Төньяҡ-көнбайышта Альп алды йәки доломиттан текә битләүҙәр менән карст өлкәһе урынлаша. Һыу йыйыуҙың ҙур өлөшө йырғыланған карст һыу алып килеүсе горизонттарҙан тора, ул ер аҫты һыуҙарының сығанаҡтары (Любляна һаҙлыҡтары) кеүек файҙаланылыусы ҙур булмаған һыу алып килеүсе горизонттар барлыҡҡа килтерә. Һыу йыйыу бассейнының төньяҡ өлөшө Сава йылға башынан алыҫ түгел урынлашҡан.\nЛюбляница башы һәм Планин яланы араһындағы участкала, яҡынса 150 км² майҙанда 800-ҙән ашыу мәмерйә билдәле.\nЙылға бассейнында йылына ямғырлы 100-150 көн иҫәпләнә, ошо ваҡыт эсендә 1300 мм алып 3000 мм-ға тиклем яуым-төшөм яуа. Рекордлы тәүлек һаны 300 мм тәшкил итә. Оҙайлы ямғырҙарҙан һуң ҡышҡы һәм көҙгө ташҡын була. Яҙғы ташҡындар юғары таулы яйлаларҙа ҡар иреү арҡаһында була.\nXIX быуат аҙағында Любляница йылғаһында Карел Дежман тарафынан водолаз археологик тикшеренеүҙәр башлана. Тимер ҡорал һәм бронза һауыттар табыла.\nЛюбляница аша Аждаһа күпере үтә.\n↑ Snoj M. Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen. Založba Modrijan — Ljubljana :: Založba ZRC, 2009. — Б. 238–241. — 978-961-241-360-6 б.\n↑ Torkar S. O nastanku in pomenu krajevnega imena Ljubljana in njegove nemške oblike Laibach (словен.) // Glasilo Mestne občine Ljubljana. — 2008. — Т. XIII. — № 8, 9. — С. 1318—797X.\n↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Bonacci O. Karst hydrogeology/hydrology of dinaric chain and isles (инг.) // Environmental Earth Sciences. — 2015. — В. 1. — Т. 74. — С. 37–55. — ISSN 1866-6299&f=1003&t=1&v1=&f=4&t=2&v2=&f=21&t=3&v3=&f=1016&t=3&v4=&f=1016&t=3&v5=&bf=4&b=&d=0&ys=&ye=&lng=&ft=&mt=&dt=&vol=&pt=&iss=&ps=&pe=&tr=&tro=&cc=UNION&i=1&v=tagged&s=0&ss=0&st=0&i18n=ru&rlf=&psz=20&bs=20&ce=hJfuypee8JzzufeGmImYYIpZKRJeeOeeWGJIZRrRRrdmtdeee88NJJJJpeeefTJ3peKJJ3UWWPtzzzzzzzzzzzzzzzzzbzzvzzpy5zzjzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzztzzzzzzzbzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzvzzzzzzyeyTjkDnyHzTuueKZePz9decyzzLzzzL*.c8.NzrGJJvufeeeeeJheeyzjeeeeJh*peeeeKJJJJJJJJJJmjHvOJJJJJJJJJfeeeieeeeSJJJJJSJJJ3TeIJJJJ3..E.UEAcyhxD.eeeeeuzzzLJJJJ5.e8JJJheeeeeeeeeeeeyeeK3JJJJJJJJ*s7defeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeSJJJJJJJJZIJJzzz1..6LJJJJJJtJJZ4....EK*&debug=false 1866-6280, 1866-6299. — DOI:10.1007/s12665-014-3677-8\n↑ Bezlaj F. Slovenska vodna imena, 1. knjiga. — Ljubljana: Slovenska Akademija Znanosti in umetnosti, 1956. — Б. 349–351.\n↑ 6,0 6,1 6,2 Sapač K., Rusjan S., Šraj M. Assessment of consistency of low-flow indices of a hydrogeologically non-homogeneous catchment: A case study of the Ljubljanica river catchment, Slovenia (инг.) // Journal of Hydrology. — 2020. — Т. 583. — С. 124621. — DOI:10.1016/j.jhydrol.2020.124621\n↑ Blaž Lesnik, Radio Ognjišče. Reka sedmerih imen (словенск.). Radio Ognjišče. Дата обращения: 3 января 2021.\n↑ Blaž Lesnik, Radio Ognjišče. Reka sedmerih imen (словенск.).Radio Ognjišče.Дата обращения: 3 января 2021.\n↑ Ljubljanica.ksh.fgg.uni-lj.si.Дата обращения: 3 января 2021.\n↑ 11,0 11,1 Gaspari A. Archaeology of the Ljubljanica River (Slovenia): early underwater investigations and some current issues (инг.) // The International Journal of Nautical Archaeology. — 2003. — В. 1. — Т. 32. — С. 42–52. — DOI:10.1006/ijna.2003.1080\n↑ Blatnik M., Mayaud C., Gabrovšek F. Groundwater dynamics between Planinsko Polje and springs of the Ljubljanica River, Slovenia (англ.)// Acta Carsologica.— 2019.— Vol. 48, iss. 2.— ISSN 0583-6050 1580-2612, 0583-6050.— doi:10.3986/ac.v48i2.7263.\n↑ Blatnik M., Mayaud C., Gabrovšek F. Groundwater dynamics between Planinsko Polje and springs of the Ljubljanica River, Slovenia (инг.) // Acta Carsologica. — 2019. — В. 2. — Т. 48. — ISSN 0583-6050&f=1003&t=1&v1=&f=4&t=2&v2=&f=21&t=3&v3=&f=1016&t=3&v4=&f=1016&t=3&v5=&bf=4&b=&d=0&ys=&ye=&lng=&ft=&mt=&dt=&vol=&pt=&iss=&ps=&pe=&tr=&tro=&cc=UNION&i=1&v=tagged&s=0&ss=0&st=0&i18n=ru&rlf=&psz=20&bs=20&ce=hJfuypee8JzzufeGmImYYIpZKRJeeOeeWGJIZRrRRrdmtdeee88NJJJJpeeefTJ3peKJJ3UWWPtzzzzzzzzzzzzzzzzzbzzvzzpy5zzjzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzztzzzzzzzbzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzvzzzzzzyeyTjkDnyHzTuueKZePz9decyzzLzzzL*.c8.NzrGJJvufeeeeeJheeyzjeeeeJh*peeeeKJJJJJJJJJJmjHvOJJJJJJJJJfeeeieeeeSJJJJJSJJJ3TeIJJJJ3..E.UEAcyhxD.eeeeeuzzzLJJJJ5.e8JJJheeeeeeeeeeeeyeeK3JJJJJJJJ*s7defeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeSJJJJJJJJZIJJzzz1..6LJJJJJJtJJZ4....EK*&debug=false 1580-2612, 0583-6050. — DOI:10.3986/ac.v48i2.7263\n↑ Ерёмина Л.М. Все столицы мира: Популярный справочник — Москва: Дрофа, 2001. — Б. 66—68. — 304 б. — ISBN 5-7107-3085-8.\nCondition of Ljubljanica. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 март 2016.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Любляница&oldid=1037038 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 27 май 2021 в 19:44\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:44 27 май 2021 үҙгәртелгән.


Областное совещание руководителей образовательных учреждений | ГУК ТО «ОЦРИНКиТ»\n1.7468 sdatabase тел: (4872) 70-43-55 300028, г. Тула, ул. 9 Мая, д. 1А,Б ock@tularegion.ru


В Кривом Роге 4 дня не будет света (список улиц) - 0564.ua\nВ Кривом Роге 4 дня не будет света (список улиц)\nКриворожские городские электрические сети ПАО «ДТЭК Днепрооблэнерго» сообщают, что для проведения ремонтных работ в период с 15 апреля по 19 апреля возможны временные (с 9:00 до 17:00) отключения электроэнергии на таких улицах Кривого Рога:\nул. Авроры - 20-26, 38, 92-126, 88, 90;\nул. Аглостроевская — 2-52;\nул. Алуштинская - магазин «Астра», ЮКОМ;\nул. Ангарская - 73-129, 66-120;\nул. Аральская - 9, 11, 12, 14, 3-7, 2-10;\nул. Басова - 1-7; 2-12, 11, 19;\nул. Бунина - 2, 1-9, 4-10;\nул. Ватутина — 24, 22, 28, 21-ателье, магазин «Ренессанс», склады универмага, 26-универмаг, ЗАО «Телесистемы Украины», 22/1-магазин «Цветы»,ПриватБанк, ДК «Богдана Хмельницкого», кафе;\nул. Вахрушева - 2-8, 11, 12, 13, 15, 17, 24, 28, 29, Аптека № 16, амбулатория, сберегательная касса, магазин «Татьяна»;\nул. Вересаева - 1-27, 2-40;\nул. Вокзальная - 81, 83, 91;\nул. Гомера - 1-27, 2-46;\nул. Горбаченко — 2-6, 1-9;\nул. Горького - 1, 2, 3, 4, 6, 8;\nул. Громовой - 3-9, 15, 16, 36, 38, 65-93, 95, 97;\nул. Груни Романовой - 18, 20, 22, Шкаф СПМ;\nул. Зализоводская - 1-79, 12-80;\nул. Живописная — 1-7, 9/1, 9/2, 2-14;\nул. Индустриальная - 1, 10, 12, 7-11;\nул. Интернациональная - 1-73, 6-72, 2, 4;\nул. Каховская - 1, 1а, 2, 2а, 2б, 4, 6;\nул. Кимовская — 39-55;\nул. Клары Цеткин - 1-47, 2-76;\nул. Кошута - 52а, 52б;\nул. Кропивницкого - общежитие, лицей № 14, мастерские;\nул. Лени Голикова - 4-20, 1-17;\nул. Лепешинского - 1-35, 2-62, 37-55, 64, 66, 66а, 68;\nул. Летчиков — 15-27, 14-70, 71, 72, 74, 1-13, 2-12;\nул. Листа — 1-35;\nул. Лумумбы - 47, 49, 1-45, 3-36;\nул. Лысенко - 23-71, 24-70;\nул. Майкопская - 3-35, 8-44;\nул. Молодежная — 1а, 4а, 2-34;\nул. Обнорского — 1-9, 2-4, 4а, 6-52, 56-64, 70;\nул. Отечественная - 1-61а, 2-68;\nул. Панаса Мирного - 2, 4, 6;\nул. Песочная - 1-43, 2-22, 26-40, 44-56, 53, 55, 61-65, 62-66;\nул. Подлепы - 26, 28, 39, 24, 37, 41, 43, 47, 49, магазин «Таврия»;\nул. Попова - 1-39; 2-58;\nул. Потеряева - 1-5, 2-8, 13, 14, 16;\nул. Пролетарская - 2-30, 1-23;\nул. Савицкого - 1, 3, 5;\nул. Салтыкова-Щедрина - 3-39, 2-38, 43, 45, 46, 55-63, 56-62;\nул. Севастопольская — 1-47, 2-46;\nул. Славянска — 1-23, 2-30;\nул. Содружества - 72, 74, 81, 83, Молочный магазин, Магазин «Интер Спорт»;\nул. Тамбовская — 2, 1-29, 2-40, 31/3, 31/4, 42-44;\nул. Темиртауская - 2-24, 1-25;\nул. Томского - 25, 25а, 31, 33;\nул. Тополиная - 3, 13, 15, сарай, гараж, прод. маг., ООО Иванчук;\nул. Украинская - 193, 193а, 195, 197, 201, 203, 203а, 209;\nул. Упита — 1-33, 2-52, 68, музыкальная школа;\nул. Уткина — 1-15;\nул. Черкасова - 1а, детский сад, 2, 6, 7, 8, 9;\nпр. Южный - 19, 23, 17А магазин «Стройматериалы», 17 магазин «Соцторг», швейная мастерская, 21а, 17, магазин «Мебель», магазин «Гелиос», магазин «Копейка».


Эфатон ОО БелТИЗ ПЧУП - г. Новогрудок\nЭфатон ОО БелТИЗ ПЧУП\nАдрес: 231400, Гродненская обл., г. Новогрудок, ул. Октябрьская, 19\nТелефон: тел. (01597) 2 73 98\nтел. (01597) 2 73 98


ул. Тенистая, 15 (г. Одесса, Приморский район) - Сдается квартира в новостройке, 15000 грн. - АСНУ\nул. Тенистая, 15 — Сдается квартира в новостройке\nТенистая / ЖК «Титаник», 4/15 эт., сдам квартиру в престижном новом кирпичном доме, 127/76/20 кв.м, кухня-столовая (20 кв.м) и просторная гостиная (26 кв.м) и две спальни (27 кв.м и 23 кв.м), два с/у (один с ванной, второй с душевой кабиной), большая гардеробная, три «раскрытых» лоджии, вся мебель и бытовая техника, включая посудомоечную и стиральную машины, духовой шкаф, СВЧ-печь, кондиционеры, Wi-Fi, все новое и в отличном состоянии, во дворе свое парковочное место, территория огорожена и особо охраняется, просторная, светлая и очень комфортная квартира в тихом уютном районе элитной Аркадии!\nПожаловатся на объект «ул. Тенистая, 15 (г. Одесса, Приморский район)»


Библия, Евангелие, поиск по Библии. Иеремия, глава 16 - Твоя Библия\nкнига господь будут будуть голос цьому земли ваших синів иоанна царств говорить пошлю землю познають батьки промовляє глава библии месте місці поиск завет говорит господь иоанна книга царств книга говорить господь промовляє господь вивів синів ізраїлевих вывел сынов израилевых который вывел сынов господь который вывел\nБиблия, Евангелие, поиск по Библии. Иеремия, глава 16