БоевойБурундук 2 сентября 2020 19:46 #1604970\nm_agadan 2 сентября 2020 20:17 #1604971\nBlayn85 2 сентября 2020 22:23 #1604974\ndikhlofos 2 сентября 2020 22:29 #1604977\nу летова поярче будет\nBlayn85 3 сентября 2020 02:06 #1604987\nПетр Мамонов- "корабельный пес"\nEl Coyot 3 сентября 2020 09:23 #1604989\nНа рингтон нахуй!\nzozyla 4 сентября 2020 12:49 #1605019\nШо за хуйня для слабоумных?\nm_agadan 4 сентября 2020 13:52 #1605025\nДык тебе всё хуйня, шо не гопак, толстый хохлопидор...)))\nSloupok 4 сентября 2020 14:04 #1605026\nЕсли выглядит как хуйня, запостила хуйня, это и есть хуйня, тупой ты хохлопидор\nSloupok 4 сентября 2020 14:25 #1605029\nНу так выпиши, жертва лоботомии\nSloupok 4 сентября 2020 14:37 #1605031\nТолько тебе магадан не западло гавкать из-под клона с группой пидарас\nSloupok 4 сентября 2020 16:21 #1605034\n«Я хочу попросить главу Нацбанка сбрить бороду Владимиру Великому и Ярославу Мудрому и вернуть нам наших князей в таком виде, в котором они были на оригинальных, лучших гривнах», - предложил украинский министр Олег Немчинов\nМагадан, чйо вы там, в Хохляндии бухаете?\nSloupok 4 сентября 2020 16:25 #1605036\nА всем похуй на лай пидора\nне местный 4 сентября 2020 23:30 #1605051\nSiberia 5 сентября 2020 14:24 #1605076


ул. С. Вургуна, 34 ( AF Mall)на карте(+994 12) 598-32-66La Skala\nул. У.Гаджибекова/Ф.Амирова 33/35на карте(+994 12) 561-14-17


ЕГРН: Алтайский край, Поспелихинский район, с. Николаевка, ул. Степная, 12. Кадастровый №: 22:35:030102:409\nВыписка из ЕГРН по объекту: Алтайский край, Поспелихинский район, с. Николаевка, ул. Степная, 12. Кадастровый номер: 22:35:030102:409\n№ 22-22-16/001/2009-87 от 17.01.2009 (собственность)\nадрес: Алтайский край, Поспелихинский район, с. Николаевка, ул. Степная, 12.


Подольск – – 06.07.2020 16:27 -\nСиликатная 06.07.2020 16:30 1 мин 06.07.2020 16:31 4 мин\nОстафьево 06.07.2020 16:33 1 мин 06.07.2020 16:34 7 мин\nЩербинка 06.07.2020 16:36 1 мин 06.07.2020 16:37 10 мин\nБутово 06.07.2020 16:39 1 мин 06.07.2020 16:40 13 мин\nБитца 06.07.2020 16:43 1 мин 06.07.2020 16:44 17 мин\nКрасный Строитель 06.07.2020 16:47 1 мин 06.07.2020 16:48 21 мин\nПокровское 06.07.2020 16:50 1 мин 06.07.2020 16:51 24 мин\nЦарицыно 06.07.2020 16:54 1 мин 06.07.2020 16:55 28 мин\nМоскворечье 06.07.2020 16:58 1 мин 06.07.2020 16:59 32 мин\nПерерва 06.07.2020 17:03 1 мин 06.07.2020 17:04 37 мин\nДепо 06.07.2020 17:05 1 мин 06.07.2020 17:06 39 мин\nКубанская (бывш. Люблино) 06.07.2020 17:08 1 мин 06.07.2020 17:09 42 мин\nТекстильщики 06.07.2020 17:11 1 мин 06.07.2020 17:12 45 мин\nНовохохловская 06.07.2020 17:14 1 мин 06.07.2020 17:15 48 мин\nКалитники 06.07.2020 17:16 1 мин 06.07.2020 17:17 50 мин\nМосква-Товарная 06.07.2020 17:19 1 мин 06.07.2020 17:20 53 мин\nМосква (Курский вокзал) 06.07.2020 17:26 1 мин 06.07.2020 17:27 1 ч 0 м\nМосква-Каланчёвская 06.07.2020 17:32 1 мин 06.07.2020 17:33 1 ч 6 м\nРижская (МЦД-2, бывш. Ржевская) 06.07.2020 17:36 1 мин 06.07.2020 17:37 1 ч 10 м\nДмитровская 06.07.2020 17:44 1 мин 06.07.2020 17:45 1 ч 18 м\nГражданская 06.07.2020 17:47 1 мин 06.07.2020 17:48 1 ч 21 м\nКрасный Балтиец 06.07.2020 17:51 1 мин 06.07.2020 17:52 1 ч 25 м\nСтрешнево (бывш. Ленинградская) 06.07.2020 17:53 1 мин 06.07.2020 17:54 1 ч 27 м\nПокровско-Стрешнево 06.07.2020 17:56 1 мин 06.07.2020 17:57 1 ч 30 м\nТушинская (Тушино) 06.07.2020 18:01 1 мин 06.07.2020 18:02 1 ч 35 м\nТрикотажная 06.07.2020 18:04 1 мин 06.07.2020 18:05 1 ч 38 м\nВолоколамская 06.07.2020 18:07 1 мин 06.07.2020 18:08 1 ч 41 м\nПенягино 06.07.2020 18:10 1 мин 06.07.2020 18:11 1 ч 44 м\nПавшино 06.07.2020 18:13 1 мин 06.07.2020 18:14 1 ч 47 м\nКрасногорская 06.07.2020 18:16 1 мин 06.07.2020 18:17 1 ч 50 м\nОпалиха 06.07.2020 18:21 1 мин 06.07.2020 18:22 1 ч 55 м\nАникеевка 06.07.2020 18:23 1 мин 06.07.2020 18:24 1 ч 57 м\nНахабино 06.07.2020 18:29 – – 2 ч 2 м\nЭлектропоезд двигаясь по маршруту за номером 7524/7523 Подольск - Нахабино отбывает со станции Подольск в 16 ч 27 мин и прибывает к пункту назначения ко времени 18 ч 29 мин согласно актуальному для местности временному поясу. График движения электрички уточняется каждый день.


Балалар йорттары - иң имен учреждениелар\nИлдең социаль учреждениеларында янғын осраҡтары йышайҙы. Был хәл күптәрҙе борсоуға һала. Социаль объекттарҙа янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләре нисек үтәлә? Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм прокуратура вәкилдәре ҡатнашлығында үткән матбуғат конференцияһында һүҙ ошо хаҡта барҙы.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, быға Коми Республикаһындағы фажиғә (унда 23 кешенең ғүмере өҙөлдө) социаль учреждениеларҙы - ҡарттар йорттарын һәм балалар йорттарын, дауаханаларҙы һәм интернаттарҙы пландан тыш тикшереү өсөн сәбәп булды. Был фажиғәнән һуң ил етәкселеге тарафынан быға оҡшаш учреждениеларҙа янғын хәүефһеҙлеген тикшерергә ҡарар ителде.\nБашҡортостанда ла социаль учреждениелар тикшерелә. Шулай итеп, Өфөлә балалар, пенсионерҙар һәм инвалидтар өсөн тәғәйенләнгән 60-тан ашыу учреждение, шул иҫәптән халыҡты социаль хеҙмәтләндереү буйынса ете комплекслы үҙәк, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн ике реабилитация үҙәге һәм ике социаль приют, биш балалар йорто тикшерелгән. Өфө прокурорының өлкән ярҙамсыһы Руслан Кәримов билдәләүенсә, һәр ерҙә боҙоуҙар бар. Күп учреждениеларҙа бөтөнләй янғын сигнализацияһы юҡ, йә булмаһа иҫәптәгеһе төҙөк түгел, хәбәр итеү системаһы һәм эвакуациялау планы, янғынға ҡаршы тыштан һыу менән тәьмин итеү системаһы юҡ. Ә ҡайһы бер учреждениелар янғын депоһы áèëäœëœãœí õåƒìœòëœíäåðå¼ радиусы нормативтарû сигенән тыш урынлашҡан, ул өс километрҙан алыҫ булмаҫҡа тейеш.\n- Ике балалар йортонда хәлдәр имен, - ти Руслан Кәримов.\nҮткәрелгән тикшереү һөҙөмтәләренә килгәндә, закон боҙоуҙарҙы бөтөрөү талаптары менән 60 күрһәтмә бирелгән. Социаль учреждениеларҙың етәкселәренә уларҙың законһыҙ ғәмһеҙлеген таныу тураһында 31 административ эш ҡуҙғатылған һәм судҡа 35 дәғүә ғаризаһы тапшырылған.\nРәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш идаралығының дәүләт янғын күҙәтеү бүлеге начальнигы Фәрит Абдрахманов һүҙҙәренә ҡарағанда, тикшереү күрһәтеүенсә, һуңғы йылдарҙа социаль учреждениеларҙың янғын хәүефһеҙлеген нығытыу буйынса байтаҡ эштәр башҡарылған. Шулай итеп, 3-4 йыл элек быға оҡшаш объекттарҙың 20 процент тирәһе автоматлаштырылған янғын сигнализацияһы менән йыһазландырылған булһа, хәҙер был һан 99 процентҡа етә. Тәҙрәләргә ҡуйылған металл рәшәткәләр тураһында һөйләгәндә, 1-се балалар йортонда әлегә тиклем бындай рәшәткә алынмаған.\n- Рәшәткәләр ике яҡҡа асылмалы булһа ла, ул йоҙаҡҡа бикләнгән, һәм персонал асҡыстың ҡайҙа һаҡланғанын белмәй, - ти Абдрахманов.\nКешеләр тәүлек әйләнәһенә булған объекттар тикшереүгә дусар ителде. Яҡын арала ҡотҡарыусылар һәм прокурорҙар дауаханаларҙы, поликлиникаларҙы, балалар баҡсаларын, шулай уҡ иҫке торлаҡ йорттарҙы тикшерәсәк.


Купить однокомнатную квартиру на 14 этаже, 22,38 кв.м. в Радонежском\nОднокомнатная квартира, 14 этаж, в г. Томск, ул. Береговая, 2д (КПД №3), 22,38 м2\nг. Томск, ул. Береговая, 2д (КПД №3) Срок сдачи — введен Общая площадь — 22,38 м2 Отделка — Этаж — 14\n1 544 000 / 1 467 000 * *Единовременная оплата Хочу купить\n1 576 050 Просмотреть


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ХАЛҠЫБЫҘ ФОЛЬКЛОРЫ МЕНӘН СИТ ИЛ ТАМАШАСЫЛАРЫН ДА ЯУЛАЙБЫҘ - 2016 - Мәҡәләләр\nХАЛҠЫБЫҘ ФОЛЬКЛОРЫ МЕНӘН СИТ ИЛ ТАМАШАСЫЛАРЫН ДА ЯУЛАЙБЫҘ\nМәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһе нисек кенә юғары үҫешкән, академик, классик алымдар юғары баһаланған, сит ил, сит тел мәҙәниәте өлгөләрендә дан яуланған, мәртәбә алған хәлдә лә, беҙ, ябай тамашасы, барыбер ҙә халыҡсанлыҡҡа ынтылабыҙ. Ни өсөн шулаймы? Сөнки ул беҙгә яҡын, ул - үҙебеҙҙеке, беҙ ундағы һәр һүҙҙе, һәр ымды аңлайбыҙ, тоябыҙ. Халыҡсанлыҡ бер ваҡытта ла иҫкереүгә дусар булмаған төшөнсәләрҙең береһе. Был төшөнсәнең атамаһы иһә - фольклор, халҡыбыҙҙың милли фольклоры.\nӨфө ҡалаһының "Мираҫ" фольклор йыр һәм бейеү ансамбле тап ошо иҫкермәҫ һәм һайыҡмаҫ тереһыуҙы тапҡан да инде. Улар был рухи мираҫ менән республикабыҙҙы ғына түгел, сит илдәрҙе лә хайран итеп ҡуя. Был хаҡта һәм башҡа ижади эшмәкәрлек хаҡында уларҙың үҙҙәренән ишетәйек. Редакциябыҙ ҡунаҡтары: "Мираҫ" фольклор йыр һәм бейеү ансамбленең етәксеһе, Башҡортостандың халыҡ артисы Илүзә НОҒМАНОВА, ансамблдең ир-егеттәр труппаһы репетиторы, хореограф Марат СОЛТАНОВ һәм вокал буйынса солист Салауат МӨХӘМӘТЙӘНОВ.\nБөгөнгө көндә шундай ҙур һәм көслө коллективтарҙың береһе булған "Мираҫ" ансамблен Бөйөк Британияла беләләр, ә үҙебеҙҙең республикала артыҡ танып еткермәйҙәр. Был ансамблдең Өфө ҡалаһыныҡы булыуы менәнме, әллә сағыштырмаса йәш коллектив булыуығыҙ менән бәйлеме, әллә башҡа сәбәптәр бармы?\nИ. Ноғманова: Әлбиттә, был беҙҙең баш ҡаланыҡы булыуыбыҙға ла бәйлелер. Күберәген баш ҡаланың, республика кимәлендәге сараларҙың уртаһында булабыҙ. Әммә шул уҡ ваҡытта сит өлкә, сит ил тамашасыһына ла яҡшы танышбыҙ инде хәҙер. Үҙендә бер нисә ижади төркөмдө туплаған һәм 120 артистан торған берҙән-бер ансамбль ул "Мираҫ". Бейеүселәр, хор, оркестр һәм халыҡ инструменттары ансамбле дөйөм бер олуғ көс, камил театр булып тора. Ансамблебеҙ йәш, уның ойошторолоуына быйыл ун йыл була. Заманында халыҡ традицияларын табыу, йыйыу, үҫтереү һәм йәш быуынға тапшырыу маҡсаты менән ойошторолған коллектив бөгөн дә үҙ бурысын шул маҡсатҡа ярашлы атҡара. Уның исеме лә - "Мираҫ", йәғни үҙеңдән һуң килгәндәргә тапшырыр, ҡалдырыр ҡиммәт, тигәнде аңлата бит.\nМ. Солтанов: "Мираҫ" баш ҡалабыҙҙы, республикабыҙҙы сит өлкәләрҙә, илдәрҙә юғары кимәлдә күрһәтә һәм таныштыра ала торған бер матур өлгө ул. Уның репертуарында етмештән артыҡ номер бар. Һәм был номер ябай йыр йәки бейеү генә түгел, ә башҡорт халҡының, шулай уҡ төрлө милләт вәкилдәренең фольклор нигеҙендәге тормош-көнкүреш күренеше лә. Ысынында, беҙҙе беләләр һәм таныйҙар ул, Өфөлә үткән концерттарҙа залда алма төшөр урын булмай. Сөнки бөгөнгө фольклор йола күрһәтеү генә түгел, ә халыҡтың рухи хазинаһын, фәлсәфәһен сағылдырыусы юғары сәнғәт тә.\nЫсынлап та, "фольклор" тигән һүҙ ҡайһы бер тамашасыны өркөтөргә мөмкин. Һәм күп осраҡта шулай була ла. Беҙ был һүҙҙән, нисек кенә оят булмаһын, боронғолоҡ, ялҡытҡыс оҙайлы йолалар сынйырын көтәбеҙ, ә күңел "шоу" һорай һәм шул сәбәпле касса төбөндә торған тамашасы икенсе концертты һайлап та ҡуя. Ә һеҙҙә "алма төшөр урын булмай", тиһегеҙ. Сер нимәлә бында? Ниндәй яңы алымдар ҡулланаһығыҙ халыҡты йәлеп итеү, тамашасыға ҡыҙыҡлы булыу өсөн?\nИ. Ноғманова: Заманға ярашлы бөтә алымдарҙы ла ҡулланабыҙ. Халыҡ йырҙарын яңыса аранжировкалайбыҙ, көйҙәрҙе асылын боҙмайынса эшкәртәбеҙ, йолаларҙы лирик биҙәлештәр менән байытабыҙ, костюмдарыбыҙҙың сағыу булыуына өлгәшәбеҙ, бейеүҙәребеҙҙең йыр менән оҙатылыуы ла бер илаһи күренеш тыуҙыра. Хатта ҡурайҙы ла беҙ үҙебеҙсә яңғыратабыҙ, тиергә мөмкин.\nС. Мөхәмәтйәнов: Фольклор нигеҙендә башҡарылған тамашалар ысынында тулыһынса бер театрлаштырылған тамаша булып китә ул, заманса биҙәлештәр, бер аҙ стилләштереүҙәр менән тулыландырылып, үҙенсәлекле шоу төҫөн ала. Ике сәғәттән ашыу ваҡыт эсендә халыҡты ялҡытмау һәм икенсе концертҡа килерлек теләк тыуҙырыу өсөн уның рухи зауығын ҡәнәғәтләндерергә тырышабыҙ. Бында ул йыр ҙа тыңларға, бейеү ҙә күререгә, оркестр башҡарыуын да ишетергә, башҡа мәҙәниәттәр донъяһын да өйрәнергә һәм донъяуи мәғәнәгә торошло фәһем алып ҡайтырға ла тейеш. Эйе, күңел асып ҡына түгел, ә нимәлер белеп, эске донъяһын байытып ҡайтырға тейештәр беҙҙең концерттарҙан. Беҙ бит бөгөнгө тамашасыны үҙебеҙҙең үткән йәшәйеш, тарих ептәре менән тоташтырып торабыҙ.\n"Этно" тигән һүҙ модаға инеп китте. Һәм шул шауҡымға эйәреп, фольклорҙы боҙоп, танымаҫ хәлгә индереп сәхнәгә сығарған күп кенә төркөмдәр барлыҡҡа килде. Һеҙҙә фольклорҙың төп нөсхәһенән ситләшмәү эштәрен кем контролдә тота?\nМ. Солтанов: Беҙҙә фольклорға нигеҙләнгән бер номер ҙа тикшереүһеҙ үтмәй. Ә ул тикшереүҙе, әлбиттә, бары тик был өлкәлә белеме булғандар ғына үткәрә. Был йәһәттән беҙ уңдыҡ: методик бүлек етәксеһе Юлай Ишбулды улы Ғәйнетдиновтың әле "Хазина" тапшырыуын алып барғандан тупланған иҫ киткес бай фольклор архивы бар. Ул заманында был мираҫты ауылдар буйлап йөрөп йыйып алған. Тимәк, халыҡтың үҙенән яҙҙырып, һөйләтеп, уйнатып ҡаралған өлгөләр былар. Ул өлгөләрҙе тотоп ҡына уйлап сығарып булмай.\nИ. Ноғманова: Фольклорҙы артыҡ стилләштереүгә мин үҙем дә ҡаршымын. Стилләштерҙеңме, фольклор колоритын, оригиналлеген юғалта. Бында бик һаҡ булырға кәрәк. Тамашасы арбалһын да, шул уҡ ваҡытта боронғолоҡ менән бәйләнешкә инеүен дә аңлаһын. Бына ошо бәйләнеш ята ла инде "этно" төшөнсәһендә лә.\nС. Мөхәмәтйәнов: Эйе, бөгөнгө тамашасыға ҡыҙыҡлы булыу өсөн һәр кем үҙ алымдарын ҡуллана һәм шул сәбәптән фольклорҙы боҙоуға барғандар ҙа бар. Вокал өлкәһендә лә юҡ түгел ундайҙар. Тик беҙҙең тамашасы бик уяу. Улар шундуҡ тауыш күтәрә, башҡарыусының күҙенә тура ҡарап әйтергә лә мөмкин. Барыбер ҙә халыҡ араһында белемле, халыҡ ижадын аңлаған, өйрәнгәндәр күп, оло быуын вәкилдәрен дә алдап булмай. Шунлыҡтан, фольклорға үҙ белдеге менән тотонорға ҡыйыулыҡ итеүселәр һирәгәйҙе хәҙер. Етмәһә, яһалмалыҡ менән алдырып та булмай бит ул.\nҺуңғы ваҡыттағы сәфәрегеҙ - Бөйөк Британия. Унда ҡайһылай барып эләктегеҙ, ситтә һеҙҙе нисек ҡабул иттеләр, беҙҙең фольклор нисегерәк баһалана? Башҡаларҙа бармы ул "фольклор" тигән төшөнсә? Ҡыҫҡаһы, сәфәр тәьҫораттары менән бүлешәйек әле.\nИ. Ноғманова: Иң башта ЮНЕСКО-нан Мәскәү ҡалаһына саҡырыу булды. Мәскәүҙә Рәсәйҙе күрһәтә алырҙай фольклор коллективын һайлап алырға кәрәк ине. Төрлө рус коллективтары араһынан беҙҙе һайланылар. РФ Мәҙәниәт министрлығы етәкселәренең беҙҙең сығыштарҙы ҡарағаны бар ине, былтыр улар Мәскәүҙә сығыш яһағанда ла килгәйнеләр. Беҙ бит башҡорт халҡының милли фольклорынан тыш, башҡа халыҡтарҙың да милли мәҙәниәтен пропагандалайбыҙ. "Мираҫ"тың шулай универсаль, күп яҡлы репертуарын баһалап та, шундай ҙур һәм яуаплы сәфәргә ебәрҙеләр ҙә инде.\nМ. Солтанов: Беллингемдың (Бөйөк Британия) йыл да үтә торған Донъя бейеүҙәре фестивалендә ҡатнаштыҡ беҙ, был сара илдә икенсе тапҡыр үткәрелә. Беҙҙе унда яҡшы таныштарын ҡаршы алғандай ҡабул иттеләр. Сөнки фестивалде ойоштороусылар беҙҙең ижад менән интернет аша танышып, үҙҙәре лә беҙҙе һайлап, сараға саҡырырға ниәтләгән булғандар икән. Бары тик туранан-тура сыға алмай, Мәскәү аша саҡыртҡандар. Англия, Франция һәм Германия илдәре беҙҙе "бүлешә" алмай, йәрәбә тартҡан һәм йәрәбә буйынса Англияға эләккәнбеҙ.\nС. Мөхәмәтйәнов: Фестивалдә Мартиника, Мексика, Чили, Бөйөк Британия, Рәсәй, Корея һәм Төньяҡ Кипр илдәре үҙ фольклоры менән сығыш яһаны. Әлбиттә, һәр береһенең сығышы үҙенсәлекле булды, әммә беҙгә еткәне булманы. Быны беҙ тамашасының нисек ҡабул итеүенән генә лә әйтә алабыҙ. Хатта башҡа илдәрҙең артистары үҙҙәре лә беҙҙе эркелешеп килеп ҡарай торғайнылар. Ә зал инде беҙҙе һәр ваҡыт аяғүрә баҫып ҡаршыланы, шулай уҡ алҡыштарға күмеп оҙатты. Хатта киләһе йыл Чилиҙа сығыш яһарға саҡырып ҡалдылар.\nИ. Ноғманова: Башҡорт бейеүҙәренән "Тирмә янында", "Йәшлек" кеүек күмәк бейеүҙәрҙе алып барҙыҡ. Рәсәй вәкилдәре булараҡ, рус мәҙәниәтен дә күрһәттек. Шулай уҡ башҡорт халыҡ йырҙары, башҡорт ҡурайы таң ҡалдырҙы инглиздәрҙе. Мин сәхнә артынан тамашасының реакцияһын, күҙ ҡараштарын күҙәтеп торҙом һәм уларҙың әҫәрләнеп, онотолоп ултырыуын аңғарҙым. Етмәһә, ҡурай үләнен алып сығып, күҙ алдарында унан музыка ҡоралы яһап алып уйнап та күрһәтте Юнир Һағынбаев. Ышанмайынса, сығып тотоп ҡарайҙар. Хатта сәхнә артына ла эҙләп килеп, костюмдарыбыҙҙы, биҙәүестәребеҙҙе тикшереп сыҡтылар. "Башҡорттар ҡайҙа йәшәй ул?" тип һорайҙар, "Уралда", тиһәк, аңлағандай булып баш һелкәләр.\nМ. Солтанов: Фестивалдә ҡатнашыусы һәр коллектив бер кисте ниндәйҙер сара ойошторорға тейеш ине. Беҙ был юлы ла һәр кемдең иҫендә ҡалырлыҡ эш башҡарҙыҡ - һабантуй үткәрҙек. Башҡорт һабантуйы сиктәрендә милли уйындар, уҙышмаҡтар, башҡорт көйҙәренә бейеүҙәр, уйын-көлкө яһап, барыһын да ҡатнаштырып, һөйөүҙәрен яуланыҡ.\nС. Мөхәмәтйәнов: Фестивалдең ойошторолошо бик юғары кимәлдә булды. Хатта бер мәл мине тетрәндерҙе лә. Ямғыр башланып киткәс, асыҡ һауалағы концерт кисектерелде лә, тиҙ генә ҙур ҡыуыш ҡоролоп, эсенә сәхнә һәм эскәмйәләр теҙеп, хәҙер инде халыҡты түләүле концерҡа саҡырҙылар. Был ойоштороусыларҙың тамашасыһына шундай иғтибарлы, ихтирамлы, ә тамашасының мәҙәниәтле булыуын күрһәтте. Берәү ҙә түләүле концертҡа инмәйем, тип торманы. Һәр береһе "инглиз кимәлен" тотто. Афариндар!\nШундай ҙур коллективҡа костюм мәсьәләһен хәл итеү ҙә еңел түгелдер. Тамашасы хәҙер иҫ киткес матур, күркәм, бай сәхнә кейемдәрен күрергә өйрәнгән. Ауырмы улар талабын ҡәнәғәтләндереү?\nИ. Ноғманова: Беҙҙең костюмдарыбыҙ ҙа бик яҡшы ул. Уларға ҡытлыҡ тойғаныбыҙ юҡ. Яңы бейеү йәки йыр тыуа икән, уға мотлаҡ кейем тектерелә. Өфө ҡала округы хакимиәте ул йәһәттән беҙҙең талаптарҙы үтәй, уларға рәхмәтебеҙ сикһеҙ. Дөрөҫ билдәләнегеҙ, оло коллективҡа, етмәһә, универсаль коллективҡа кейенеү еңел эш түгел. Костюмдар уңайлы булырға тейеш. Ул бейеүсегә ҡатмарлы хәрәкәттәр яһарлыҡ, музыкантҡа үҙ ҡоралында уйнарлыҡ, шул уҡ ваҡытта зауыҡлы ла, заманса ла һәм тарихилығына ла тура килергә тейеш. Әгәр бейеү ун бишенсе быуаттыҡы икән, уның шул ун бишенсе быуаттыҡына тап килеүе мөһим. Был юҫыҡта ла беҙ төрлө өлкә белгестәре менән кәңәшләшеп эшләйбеҙ, уларҙы саҡырабыҙ, кәңәштәрен тыңлайбыҙ. Был бик яуаплы эш.\n"Мираҫ" ансамбле башҡорт фольклорынан тыш, төрлө милләт фольклорын да сәхнәгә сығара. Репертуарығыҙҙағы шундай номерҙарҙы һанай башлаһаң, ҡул бармаҡтары етмәҫ. Бындай киң эшмәкәрлектең зарурлығы бармы?\nС. Мөхәмәтйәнов: Ансамблдең төп репертуары - башҡорт милли фольклоры. Һәр концерттың тәүге өлөшө башлыса үҙебеҙҙең халыҡ ижадына бағышлана, икенсе бүлектә иһә, тамашасы зауығын ҡәнәғәтләндереү, уларҙың ҡыҙыҡһыныуын уятыу һәм милләт-ара дуҫлыҡты нығытыу маҡсатында башҡа милләт уйындары, бейеүҙәре сығарыла.\nИ. Ноғманова: Күптән түгел бер ойошманан шылтыратып, улар ойошторған сарала немец, мари бейеүҙәрен башҡарыуыбыҙҙы һоранылар. "Ғәфү итегеҙ, - мин әйтәм, - "Мираҫ" ансамбленең төп репертуары башҡорт бейеүҙәре-йырҙары, уларһыҙ беҙ бер ҡайҙа ла сығыш яһамайбыҙ..." Ризалаштылар, сығыштарыбыҙ башҡорт бейеүе менән башланды һәм тамамланды, бик ҡәнәғәт ҡалдылар.\nРепертуарыбыҙға башҡа милләт фольклорын да индереүебеҙ беҙҙең профессиональ артистарыбыҙ башҡаларҙың мәҙәниәтен дә шундай юғары кимәлдә башҡара ала икәнде күрһәтеү ҙә ул. Беҙ башҡа халыҡтарҙың бейеүен дә бейей алабыҙ, ә бына башҡорт бейеүен һәр кем бейей алмай. Унан һуң, республикабыҙҙа төрлө милләт халҡы йәшәй. Һәм улар беҙҙең концерттағы шул үҙ милләтенең бейеүен ҡарарға, йырын тыңларға ла килә бит. Был уларҙың күңелендә беҙҙең халыҡҡа ҡарата хөрмәт, рәхмәт тойғоһо уята. Мәҫәлән, сит өлкәләрҙә йөрөгәндә лә, үҙ милләтенең фольклорын күреп, күңеле тулған кешеләр: "Ниндәй талантлы халыҡ был башҡорттар!" - тип килеп ҡулдарҙы ҡыҫа. Беҙҙең өсөн был ҙур мәртәбә.\nМ. Солтанов: Әле мексикандар менән һөйләшеүҙәр алып барылды. Улар беҙгә үҙҙәренең бейеүен һалырға теләй. Ә беҙ уларҙың беҙҙең башҡорт бейеүен өйрәнеүен шарт итеп ҡуйҙыҡ. Бик теләп риза булдылар. Уларға беҙ ҙә, беҙҙең мәҙәниәт тә ҡыҙыҡлы. Шулай уҡ Англияла саҡта ла оҫталыҡ дәрестәре күрһәттек, ҡатнашыусылар һыу буйы булды. Тик бер юлы ҡулдарҙа һығылмалыҡ, аяҡтарҙа ҡырҡыу тыптырлау тотоу һәм бөтөн тән корпусының эшләп-уйнап тороуы улар өсөн ауыр. Бер хәрәкәтте өйрәнгәнсе, хәлдән тайҙылар. Иманым камил, грузиндар бер ваҡытта ла башҡорт бейеүен башҡара алмаясаҡ, шул уҡ мексикандар ҙа уны төрлөлөк өсөн генә аласаҡ, ә беҙҙең егеттәр иһә, ҡандай итеп бейей грузиндыҡын да, башҡаныҡын да. Шунлыҡтан, беҙҙең бейеүҙәрҙең ситтәрҙә булмауына мин аптырамайым.\nБөгөнгө ансамблдәр бейеү ҡуйыусыларға мохтаж, шулай бит? Һеҙҙә был мәсьәлә нисек хәл ителә? Бөгөнгө бейеүҙәргә артыҡ стилләштереү, модернизациялау хас кеүек. Бер мәл килеп халыҡсан бейеү һалыусыларһыҙ ҡалып ҡуймаҫбыҙмы икән? М. Солтанов: Эйе, бындай хәүеф юҡ түгел. Әммә халыҡсан бейеү ҡуйыусыларыбыҙ ҙа бар әле, улар таштар араһындағы гәүһәр кеүек кенәләр, әммә бар. Үкенескә ҡаршы, тарихты, фольклорҙы, халыҡ ижадын ентекле өйрәнеп, костюмдар буйынса оло тикшеренеүҙәр алып барып, һәр хәрәкәтте, ымды, мимиканы еренә еткерә белеүсе оҫталарыбыҙ олоғайып китте. Ә беҙ бары тик шундай оҫталар менән генә эшләп өйрәнгәнбеҙ. Һуңғы бейеүҙәребеҙҙе шундай оҫталар - Риф Ғәбитов, Валерий Степанов, Динислам Исҡужиндар ҡуйғайны.\nИ. Ноғманова: Йәш бейеү һалыусыларға тап ана шул эҙләнә белеү, хатта рух етмәй. Сөнки рухы булған кеше мотлаҡ үҙенең тарихы һәм халыҡ ижады менән ҡыҙыҡһынасаҡ. Ә былар барыһы ла ғаилә тәрбиәһенән килә. Атай-әсәй бәләкәйҙән балаһының күңеленә тыуған илгә, милләткә, уның йәшәйешенә һөйөү орлоғо һалырға тейеш. Йәштәргә улар сәнғәт һәм мәҙәниәттең төп асылын, уны мәңгелек итеү серҙәрен төшөнһөн өсөн ошондай темаларға семинарҙар, тренингтар үткәрергә ине...\nҒаилә тәрбиәһе, тигәндән, һеҙҙе кемдәр былай рухлы итеп тәрбиәләне? Ниндәй юлдар алып килде ошо өлкәгә?\nИ. Ноғманова: Минең атай-әсәйем йырсы һәм гармунсы булды. Баймаҡтың Кәкре ауылындағы бер өмә йәки мәжлес тә уларһыҙ үтмәй ине. Элек бит кешелә кемделер аҡсаға яллап эшләтеү тигән төшөнсә булманы. Һәр оло эш байрам шикелле итеп, өмә менән үтте. Ул өмәләр аҙаҡ йыр-бейеүле мәжлес артында ризаландырылды. Мин иһә ҙур ғаиләләге кинйәкәү. Ә кинйәкәүҙәргә атай-әсәй артынан эйәреп йөрөү хоҡуғы бирелә. Шулайтып, ололар мәжлесенә йөрөй торғас, уларға ҡушылып йырлап-бейеп, әртис булып киттем. Аҙаҡҡараҡ әсәйем мине уҡытыусы йә бухгалтер итергә ныҡышты. Әммә һуң ине инде, улар үҙҙәре лә уйламайынса, миндә сәнғәткә һөйөү тоҡандырғайны.\nС. Мөхәмәтйәнов: Мин дә Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы кеүек бәләкәйҙән һабантуйҙарҙа, концерттарҙа йырлап йөрөнөм. Ағайымдың табындарҙа йырлағанын ауыҙ асып тыңлап, "Юлдаш" каналы йырсыларын, алып барыусыларын ҡабатлап, йырсы булырға хыялланып үҫтем. Әсәйемә лә рәхмәт, ул миндәге был һәләтте баҫманы. Әгәр ул шул саҡ: "Егет кешегә заманға ҡулайлы һөнәр һайларға кәрәк", - тиһә, бәлки, мин икенсе юлдан китеп, күңелемде һындырған да булыр инем. Ул инде, киреһенсә, төрлө конкурстарға йөрөттө, минең уңыштарым өсөн һөйөндө. Шунлыҡтан, башҡа юл йәки һөнәр хаҡында уйлағаным да булманы. Тик шуныһы: Өфөгә театр артисы булырға тип килгәйнем. Ул йылда сәнғәт институтында был бүлек ҡабул итмәй булып сыҡты һәм мин вокал бүлегенә инеп киттем...\nМ. Солтанов: Мәктәпте тамамлайһы йылда уҡытыусылар "Кем булаһың?" тигән һорауҙы йыш бирә ине. Һәр береһенән һорап киләләр ҙә, мине төшөрөп ҡалдыралар һәм минең фамилия тәңгәленә "Марат - культпросвет", тип яҙып ҡуялар. Ә минең географияны өйрәнге килә, шул тиклем оҡшай торғайны ошо фән. Тик барыһы ла мине артист итергә тырышты. Хатта әсәйем дә "географ булам" тигәнемде "хореограф булам" тип аңлаған булған. Һәм мине атайым Стәрлетамаҡ мәҙәниәт ағартыу техникумына алып килде. Мин инде атай-әсәй теләген үтеп, шунда уҡырға тороп ҡалдым...\nАнсамблдә эшләү үҙе бер айырым донъялыр ул. Бейеүселәрҙең, театр актерҙарының репетицияларында ултырғаным бар. Режиссер артистарҙы шундай бер сиктә тота, уның бар иреген, теләктәрен сикләй кеүек. Артистар тик уның әйткәндәрен, ҡушҡандарын ғына үтәп, үҙенең шәхес үҙенсәлектәрен бөтөнләй үлтерә кеүек. Кем аңлата ала бындай эш алымын?\nИ. Ноғманова: Дин һәм башҡа төрлө фәлсәфәләрҙең барыһының да нигеҙендә, юғарыға күтәрелеү өсөн иң беренсе үҙеңдәге ғорурлыҡты бөтөрөү фарыз, тигән төшөнсә ята. Был мәңгелек фәлсәфә, уны шәхес булып формалашыу процесында ниндәйҙер уңышҡа өлгәшкән, бейеклектәр яулаған кешеләрҙең барыһы ла үтә. Сынығыу юлы был. Артист буйһонорға, ҡушылғанды теүәл үтәргә, үҙ эмоцияларын баҫып, икенсе тулҡынға инергә өйрәнә. Бының өсөн ул үҙен тулыһынса "онтап" ташлай һәм яңынан "әүәләй". Уйлап ҡарағыҙ, ниндәй эске көс талап ителә бының өсөн.\nМ. Солтанов: Ансамблдә бейеү, мәҫәлән, бер тәртипкә буйһоноу, синхронлыҡ, башҡаларҙан айырылмау, әммә шул уҡ ваҡытта үҙ индивидуаллегеңде юғалтмау ул. Айҙар, йылдар дауамындағы ҡатмарлы хеҙмәт. Бында, Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы әйтмешләй, иң беренсе эске көс кәрәк. Эстән көслө булмаған кеше был тәртипкә күнә лә алмай - китә. Йәғни, тәбиғи һайлап алыу процесы бара. Үҙ-үҙен йәлләмәгәндәр генә мин-минлеген баҫа, камиллаша, сәнғәт бейеклегенә күтәрелә ала. С. Мөхәмәтйәнов: Йырсыларҙа ла шулай уҡ: һин хорҙың бер күҙәнәге икәнһең, уның сифатлы сығышы өсөн тырыш. Өйрәткәнде тыңлай һәм ҡабул итә белеү ҙә фарыз. Тәнҡитте ҡабул итә белмәйһең икән - уңышһыҙлыҡ көт. Өйрәтеүселәр һине шулай эшкәртеп, ҡағып-һуғып, әүәләп, һинән аҫылташ яһай. Шул хәҡиҡәтте онотмаҫҡа кәрәк. Үҙеңде тейешле эш тәртибенә күндерә белеү йәшәйештә лә ярҙам итә ул. Һин башҡаларҙы тыңлай белергә, улар фекерен ҡабул итергә лә өйрәнәһең. Был үҙенә күрә бер мәктәп.\nӘйткәндәй, кемдәрегеҙ өйҙә башҡортса һөйләшә? Эштә ниндәй телдә аралашаһығыҙ?\nМ. Солтанов: Коллективта башҡорттар үҙ-ара тик башҡортса ғына аралашабыҙ. Мин бала саҡта рус телле ауылда үҫтем, әммә әсәйгә "мама" тигән өсөн дә мөйөшкә баҫҡаным булды. Бөгөн туған телеңде белеү йәштәр араһында модаға инде, тиһәм дә, арттырыу булмаҫ. Рус теленән тыш, туған телен белгәндәрҙе хөрмәт итәләр, ҡалай ҙа.\nС. Мөхәмәтйәнов: Бәләкәс улыбыҙ өйҙә әсәһе менән үҙ-ара русса һүҙҙәр ҡыҫтырып ебәрһәк: "Эй, ниңә русса һөйләшәһегеҙ?"- тип тыйып ҡуя. Бына шундай быуын үҫтерәбеҙ, Аллаға шөкөр. Башҡорт йырҙарын, башҡорт телен пропагандалап та, үҙем башҡортса һөйләшмәһәм, бөтөнләй оят булыр ине.\nИ. Ноғманова: Эштә лә, өйҙә лә, урамда ла башҡортса аңлағандайға һәр ваҡыт башҡортса өндәшәм. Был беҙҙең тел, уны бөтөрһәк тә - беҙ генә бөтөрә, йәшәтһәк тә - беҙ генә йәшәтә алабыҙ. Икенсе милләт килеп уны йәшәтә лә, ҡыҫа ла, ҡырҡа ла алмай. Шунлыҡтан, ҡалайтһаҡ та туған телебеҙ өсөн үҙебеҙ генә яуаплы.\nЕмешле ижад итеү, милли идеяларға хеҙмәт итеү һәм киләсәк быуындарға мираҫ булыу маҡсатындағы ижади тормошоғоҙҙа үҙегеҙгә нимәләр теләр инегеҙ? Ниндәй хыялдар бар әле һеҙҙең?\nИ. Ноғманова: Ансамблдең етәксеһе булараҡ, мин "Мираҫ"тың үҙ бинаһы булыуын теләр инем. Ул инде күптән айырым театр, айырым зал тоторлоҡ кимәлгә еткән, үҫешкән. Үҙаллы гастролдәр ойоштороу өсөн транспорт та кәрәк. Әлбиттә, беҙ былай ҙа республикабыҙ, ҡалабыҙ етәкселегенең хәстәрен тойоп йәшәйбеҙ, әммә үрҙә һанап үтелгәндәргә беҙ мохтаж.\nМ. Солтанов: Ысынлап, беҙҙең һәләтле көслө коллектив та, бай репертуар ҙа, урап сыҡҡыһыҙ фольклор базаһы ла, яулап алынған тамашасы ла бар. Шундай байлыҡты беҙ нисек тә тарҡатмаҫҡа, үҫтерергә һәм халыҡ мәнфәғәтендә ҡуллана белергә генә тейеш. Мин үҙебеҙгә шул бәхетте теләр инем.\nОшо көндәрҙә "Мираҫ" фольклор йыр һәм бейеү ансамбле үҙенең ун йыллығын билдәләй. Уларға иҫәнлек-һаулыҡ һәм милли үҙаңына тоғро тамашасылар ғына теләйбеҙ, ә ҡалғанын улар үҙҙәре лә башҡарыр. Һәләтле бит улар!\nЯҙылған: 17.10.16 | Ҡаралған: 814


Снесен, Москва, ул.Ельнинская, дом 27 к. 1\n► ВСЕ РЕГИОНЫ ► Москва регион\t► город Москва\t► ул Ельнинская :\nгород Москва, улица Ельнинская, д.27 корпус 1\nПаспорт дома - ул. Ельнинская, 27 корпус 1\nОписание улицы Ельнинской\nСоседние дома : ул. Ельнинская 17, ул. Ельнинская 19, ул. Ярцевская 28, ул. Ярцевская 27, к. 2, ул. Ярцевская 29, к. 1, ул. Ярцевская 34, к. 4, ул. Ярцевская 34, к. 3, ул. Ярцевская 27, к. 1, ул. Ельнинская 27 к. 4, ул. Ельнинская 27 к. 5,\nОтзывы и комментарии к дому по адресу: Москва, ул. Ельнинская, 27 корпус 1


HANKOOK Ventus S1 evo2 K117 215/65 R17 99V от магазина ГРОСТА\nHANKOOK Ventus S1 evo2 K117 215/65 R17 99V в Оренбурге\nВ магазине: Оренбург, ул. Шевченко, д. 205: 4 шт.


��� �������ʿ ������������ ����� ������� ������� ���� ���� ������� ������ ����� ��� ��� ����� ��� ����� ������ ����� ������ ��������������������� ������� ��� sMiLe ������������ ��������� �� ������� ������ ������ ������ɡ ��� ���� �� �� ���ߡ ��� ������ ���� ����� ����� �� ������ ������� �������� ����������� �� ����� ���� 1 �� 2 1 2 > LinkBack ����� ������� ���� �� ������� ����� ��� ������� #1 28-09-2005, 12:46 AM\n] ��������������������� ��������������������� ������� ��� sMiLe ������������ ��������� �� ������� ������ ������ ������ɡ ��� ���� �� �� ���ߡ ��� ������ ���� ����� ����� �� ������ ������� �������� ����������� �� ����� ������� �������� ����ɡ ������ɡ �����. ���������� ����� �� ������� ������ ��� ��� �� ������ ������� ��� ������ ����� �� ����� �� ��� ����..... ��� �� �������� ���� ���� ������ ���� ��� ������.. ============================================== ��������� �������: ��� ��� �� ������ ���� ��� �� ������� ������� ��������.. ��������� ��������: ������ ����� ����� ��� �����..\n��������� ��������: ������ ����� ��� ���� � ����� �������\n�������.. ��������� �� ����� ��� ����� ������: ������ ����� �����\n�������... ��������� �� ���� ����� ������� ��� ����: ������ ���� ������\n��� ��� ������ ����� ��� ������� �����.. ��������� ������: ����� ������� � ������� ������ ������� �����\n��� ������ ����� ��� ���� ���������.. ��������� �������: ��� ���� ������� ��� ���� ���� �������\n�����... ��������� ��������: ��� ������� ��������� ������� ������ ��� ��\n������... ���� ��� �������߿�������: ����� �����hghfjsJJJJJJJJhlJJJJm ������ ��� ���� �� Digg Del.icio.us Technorati Twitter ������ ����� ������ : 220 ������� ������� �\n: 0.00 ����� ���������� ������ ���� ������ ����� �� �� ������� ���������� 28-09-2005, 04:38 AM\n] ������� : 10 SMS ~ ������ ���� ������ ���� ������ : Cadetblue ���� ����� ���� ������ ��������� �� ���� ����� ������� ��� ����: ������ ���� ������\n��� ��� ������ ����� ��� ������� �����.. ������ ��� ���� �� Digg Del.icio.us Technorati Twitter ���� ������� : 4287 ��� ���� ������� : ������ ����� ������ : 583 ������� ������� �\n: 1.60 ����� ��� ����� ������ ���� ������ ����� �� �� ������� ��� ����� 28-09-2005, 04:49 AM\n] ������� : 10 SMS ~ ������ ���� ������ ���� ������ : Cadetblue [align=center]��� �������� :21ar: ���� ������ ��������� ����� ������ ��� ��� ����� ���� ������ �� ������� ���� ����� ��� ����� ���� : ���������������[/align] ������ ��� ���� �� Digg Del.icio.us Technorati Twitter ���� ������� : 4146 ��� ���� ������� : ������ ����� ������ : 2231 ������� ������� �\n: 1.35 ����� ������������� ������ ���� ������ ����� ���� ������������� ������ ����� �� �� ������� ������������� 28-09-2005, 04:52 AM\n] ������� : 10 SMS ~ ������ ���� ������ ���� ������ : Cadetblue ��������������� ���� ������ ������ ��� ���� �� Digg Del.icio.us Technorati Twitter ���� ������� : 4067 ��� ���� ������� : ������ ����� ������ : 370 ������� ������� �\n: 0.36 ����� ���� �������� ������ ���� ������ ����� �� �� ������� ���� �������� 28-09-2005, 05:43 AM\n] ������� : 10 SMS ~ ������ ���� ������ ���� ������ : Cadetblue [align=center]������� ������ ��� ������� ������ �� ��� ������ ������ �� : ��������� �� ���� �� ����� ���� ����� �������� ������ �� ����� ������[/align] ������ ��� ���� �� Digg Del.icio.us Technorati Twitter ���� ������� : 4267 ��� ���� ������� : ������ ����� ������ : 127 ������� ������� �\n: 0.01 ����� ������ ������ ���� ������ ����� �� �� ������� ������ ���� 1 �� 2 1 2 > ����� ����� (�������) Facebook Twitter Google Digg « ������������������������������������������������\n���� ������� (�������) » ����� ������� ���� �� ������� ������ ���� ����� ������� ���� ��� ������� ��� ���� ���� �� �������: ����� ������� ����� ��� ������� ����� ������ �������� ��� ����� ������� �������� ��� ����� ������ ��������������������� RSS RSS 2.0 XML MAP HTML ������ ���� 12:17 AM. ������� ��� -


23 июля 2019 г. вторник, 08:45:29\nСегодня, 23 июля, с 8.00 до 17.00 в связи с плановыми ремонтными работами прекращена подача электроэнергии в домах на ул. Садовая, 43, пр. Новгородский, 172, а также в районе, ограниченном улицами: ул. Шабалина - ул. Северодвинская – ул. Стрелковая, 8 проезд – ул. Тимме.\nС 9.00 до 17.00 электричества нет на пр. Никольский, 88, 90, 92, 94, а также в районе, ограниченном улицами: ул. Кедрова – ул. Советская – ул. Мещерского. С 9.00 до 16.00 без света находятся дома по ул. Машиностроителей, 7, 10, 11, ул. Трудовая, 3, 4, 5, 7, ул. Дружбы, 16, 18, 22, 27, 29, 31, 35, 37, ул. Прибрежная, 28, 30, 32, 34, ул. Лермонтова, 31, 33, ул. Кузнечная, ул. Песчаная. С 9.00 до 15.00 подача электричества прекращена на ул. Добролюбова, 30, с 9.00 до 18.00 – на пр. Ломоносова, 251, ул. Гайдара, 21, 21/1.\nС 15.00 до 18.00 свет будет отсутствовать на Лахтинском шоссе, 4-135\nС 9.00 до 17.00 из-за ремонтных работ отключено водоснабжение в районе, ограниченном улицами: ул. Малиновского – ул. Ильича – ул. Конзихинская – ул. Партизанская – ул. Орджоникидзе.\nДата публикации документа: 23.07.2019 08:45:29\nПоследнее изменение: 23.07.2019 08:58:05


Хәбәрҙәр: Халыҡ-ара мигрант көнө: 2015 йылда Европала миллион ҡасаҡ.\nХалыҡ-ара мигрант көнө: 2015 йылда Европала миллион ҡасаҡ.\n18 декабрҙә 2000 йылда БМО Генассамблеяһы иғлан иткән халыҡ-ара мигрант көнө билдәләнә. Миграция буйынса халыҡ-ара ойошма (IOM) мәғлүмәттәре буйынса Европаға йыл башынан алып 991 мең самаһы ҡасаҡ һәм мигрант килгән, шуларҙың яртыһы- сүриәлеләр. 800 меңдән ашыуы Грецияға Төркиә аша килгән.\nIOM вәкиле Жоэль Милман Женевалағы матбуғат конференцияһында былай тип белдерҙе:\n“Беҙҙең прогноздар буйынса, йыл аҙағына ҡәҙәр Европаға килеүселәр иҫәбе миллиондан ашып китәсәк- был уҙған йыл менән сағыштырғанда 5 тапҡыр күберәк. Йәнә шуны ла әйтеп үтергә теләйбеҙ: күмәк миграция, айырыуса декабрҙәгеһе, үлем осраҡтарының артыуы менән айырылып тора. Был бигерәктә Урта диңгеҙҙең көнсығыш өлөшөнә ҡағыла, быйыл унда, кәм тигәндә, 760 кеше һәләк булған.”\nЙома көн Грецияның Лесбос утрауындағы Пирей портына сираттағы карап килде, уның бортында 1650-нән ашыу ҡасаҡ һәм мигрант ине. Үткән шаршамбыла Эгей диңгеҙендәге Греция утрауҙарына 4 мең кеше килеп төштө.\n“Сүриәнең Хомс ҡалаһынан ҡастыҡ. Беҙ, әлбиттә, Европа сик буйҙарындағы проблемаларҙан һәм һалҡындар башланыуҙан ҡурҡабыҙ.”\n“Мин булған бөтә аҡсаларымды тотоноп бөттөм. Ҡайҙа барырбыҙ, ғаиләбеҙ менән ҡайҙа төпләнербеҙ тип бик ҡайғырам. Афғанстанда һуғыш бара. Унда эш юҡ.”\nКөн элгәре баҫылып сыҡҡан Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы (ILO) докладында әйтелгәнсә, эшләүсе мигранттар һаны 150 миллиондан ашыу, хеҙмәт эшмәкәрлегендә ҡатнашыу кимәлдәре уларҙы ҡабул иткән ил халҡыныҡынан байтаҡҡа юғары: 72,7% һәм 63,9%.\nАвторы: Ирина Шелудкова


Мәскәүҙә «Боронғо Рәсәй» күргәҙмәһенә Өфө фотографтарының эштәре ҡуйылған // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nМәскәүҙә «Боронғо Рәсәй» күргәҙмәһенә Өфө фотографтарының эштәре ҡуйылған\n14:02, 27 января 2016 Мәҙәниәт\nМәскәүҙәге Рәссамдарҙың үҙәк йортонда «Боронғо Рәсәй» күргәҙмәһе асылды. III Дөйөм Рәсәй фестивалендә Өфөнән дүрт фотограф — Андрей Пестрецов, Рәмил Йосопов, Олег Меньков һәм Андрей Коротнев үҙҙәренең эштәрен тәҡдим итә. Экспозицияла Башҡортостан тәбиғәтенең матурлығын сағылдырған ете ижади эш урын алған.\nРәсәй тәбиғәтенә арналған фотокүргәҙмә фестиваль майҙансығында төп урынды биләй. Күргәҙмәгә Байкалда, Ҡалмыҡстанда, Соловецк утрауҙарында, Алтайҙа һәм Арктикала төшөрөлгән фотоһүрәттәр ҡуйылған. Быйыл ойоштороусылар Волга йылғаһына ҙур иғтибар бүлгән. Фестивалдең абруйлы ҡунаҡтары — Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединский, Федерация Советы башлығы Валентина Матвиенко ҡатнашыусыларҙың һөнәри кимәле юғары булыуын билдәләне.\nКүргәҙмә 25 февралгә тиклем эшләй.


Бендеры ҡәлғәһе — Башҡорт Википедияһы\n46°50′15″ с. ш. 29°29′06″ в. д.HGЯO\nҠәлғәнең көньяҡ яғынан күренеш\nИл Ҡалып:В ПМР\nНигеҙләүсе Ғосман империяһы\nБеренсе тапҡыр 1538\nТөҙөлөшө 1538—1540 йылдар\nСтатус XVI быуат архитектура һәйкәле, Мемориаль комплексы\nБөгөнгө хәле өлөшләтә һаҡланған, реконструкция бара\nБендеры ҡәлғәһе Викимилектә\nҺеҙ ниңә Википедияла теркәлеп эшләмәйһегеҙ ул?Айсар (әңгәмә) 19:29, 13 ғинуар 2017 (UTC)\nБенде́ры ҡәлғәһе (молд. Cetatea Bendér (Tighína), укр. Бенде́рська фортеця) — XVI быуат архитектураһы һәйкәле. Днестр буйы Молдова Республикаһында (Молдавия), Днестр йылғаһының уң яғында, Бендеры ҡалаһы эргәһендә урынлашҡан.\nҠәлғәне төҙөү эштәре 1538 йылда, Бендеры Осман империяһына ҡушылғас, төрөк зодчийы Синан проекты буйынса башлана.\n2008 йылдан алып бөгөнгәсә, Днестр буйы Молдова Республикаһының Эске эштәр министрлығы етәкселегендә ҡәлғәнең цитаделен реконструкциялау эштәре бара. 2013 йылда ҡәлғәнең Изге кенәз Александр Невскийҙың православие сиркәүен реставрациялау тамамлана.\nҠәлғәне төҙөү эштәре 1538 йылда, Бендеры Осман империяһына ҡушылғас, төрөк зодчийы Синан проекты буйынса башлана. Ул бастион тибындағы көнбайыш европа ҡәлғәләре өлгөһөндә була. Бер ҡасан да һыу тулмай торған тәрән соҡор һәм бейек итеп өйөлгән текә ҡалҡыулыҡ менән уратып алына. Ҡәлғәнең өҫкө һәм аҫҡы өлөштәрҙән, шулай уҡ цитаделдән тора. Дөйөм майҙаны — яҡынса 67 га. Ҡәлғәнән көньяҡ-көнбайыш яҡлап тышында, һөнәрселек һәм сауҙа нөктәләре урынлаша. Днестр йылғаһының Ҡара диңгеҙгә ҡойған еренән алыҫ түгел, бейек ярҙа булғанлыҡтан, ҡәлғә төрөктәрҙең Рәсәйгә ҡаршы көрәш осоронда, терәк нөктәләрҙең береһе булып, хеҙмәт итә. Бендеры ҡәлғәһе «осман ерҙәрендә иң яҡшы нығытма»тип иҫәпләнә. Уның тураһында беҙгә килеп еткән мәғлүмәтте төрөк сәйәхәтсеһе һәм яҙыусыһы Эвлия Челеби яҙып ҡалдырған. Ҡәлғәне баҫып алыу маҡсатынан ойошторолған һөжүмдәр күп йылдар буйына ҡабатлана килә. 1540 йылдың ҡышында Александр Корень етәкселегендәге молдаван яугирҙары Бендеры ҡәлғәһен уратып ала, әммә уны ҡулға төшөрә алмай. 1574 йылда господарь Ион Водэ Лютый гетман Иван Сверческийҙың казактары менән бергә Бухаресты баҫып алғандан һуң, Бендерыға яҡынлашып, уның ҡамап ала. . Төрөктәр өсөн был көтөлмәгән хәл була. Молдаван казактарынан торған ғәскәр ҡала ситендәге районды баҫып алһа ла, нығытманың диуарҙары бирешмәй. Ғәскәр арығанлыҡтан, господарь ҡәлғәнең баҫып алған төньяҡ-көнбайышындағы бейеклектә лагерь ҡорҙора. Ләкин молдаван яугирҙары штурмға күсмәй тора, сөнки тап шул ваҡытта Аккермандан төрөктәргә ҙур ғына ярҙам көтөлә. Ион Водэ дошмандарын юҡҡа сығара, ләкин төрөк солтаны ҡырым ханына, ғәскәрен йыйып, Дунайға табан боролорға әмер бирә. Быны ишеткән Ион Водэ Бендеры ҡәлғәһен ҡамауҙан баш тарта. 1584 йылда төрөктәр молдаван господаре Петр Хромойҙан Бендеры ҡәлғәһен төҙөкләндереүҙе талап итә. 1594 йылда запорожье казактары гетмандар Григорий Лобода һәм Северин Наливайко етәкселегендә ҡәлғәне яулап алырға ныҡыша. Ҡәлғә эргәһендәге һөнәрселек һәм сауҙа нөктәләре бөткәнсә яндырыла, әммә нығытма бирешмәй. Төрөктәрҙең иң яҡшы нығытмаларынан һаналған был ҡәлғәне яулап алырға молдавандарҙың да, казактарҙың да көсө етмәй. Уларҙың береһенең дә ҡәлғәне штурмға алырлыҡ артиллерияһы булмай. 1709 йылда Бендерыла швед короле Карл XII менән бергә Полтава һуғышынан бирле йәшәгән украин гетманы Иван Мазепа вафат була. 1713 йылда Бендерыла Карл XII ғәскәре менән тәүҙә уға һәм Мазепаға ҡасыр урын биреп, ә аҙаҡтан үҙҙәрен аманатҡа алырға ниәтләгән төрөктәр араһында яу сыға.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Бендеры_ҡәлғәһе&oldid=644385 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:29 13 ғинуар 2017 үҙгәртелгән.


Квартиры на сутки в Минске Мясникова ул., снять квартиру посуточно\nКвартиры на сутки Мясникова ул.\n2-й Полиграфический пер. Кропоткина ул. Малый Тростенец пер. Науменко Ивана ул. Заречанский пер. Зенитный пер. Колядная ул. Азгура ул. Лесопарковая ул. Боровецкий пер. Октябрьская ул. Славянская ул. Антоненко ул. 2-й Тиражный пер. Вирская ул. 1-й Тимошенко пер. Якубовского ул. Ошмянская ул. 1-й Земледельческий пер. Ждановичская ул.


Ҡара ҡайғыбыҙ һин беҙҙең, Чернобыль... (Чернобыль АЭС-ындағы фажиғәгә - 30 йыл) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Ҡара ҡайғыбыҙ һин беҙҙең, Чернобыль... (Чернобыль АЭС-ындағы фажиғәгә - 30 йыл)\n25.04.2016 Ҡара ҡайғыбыҙ һин беҙҙең, Чернобыль... (Чернобыль АЭС-ындағы фажиғәгә - 30 йыл)\n26 апрелдә бар донъя ысын мәғәнәлә ҡара датаны билдәләйәсәк. 30 йыл элек, 1986 йылдың тап ошо көнөндә Советтар Союзының иң ҡеүәтле атом электр станцияһында – Чернобыль АЭС-ының 4-се энергоблогында шартлау яңғырай.\nБыл һәләкәт тураһында күп һөйләргә була. Уның барлыҡҡа килеү версиялары ла байтаҡ – ғилми-фантастик күҙлектән башлап блокта булыусыларҙың биргән рәсми аңлатмаларына тиклем. Чернобыль. “Черная быль, черная боль” – исеме ҡурҡыныс яңғыраған, ләкин тәбиғәттең бик матур урынында, Украинаның Полесьеһында, Припять йылғаһы буйында атом сәнәғәте предприятиеһы төҙөү үҙе ҙур хата булып тора.\nХристиандарҙың изге китабы Библияла Чернобыль АЭС-ындағы фажиғә булыуы алдан иҫкәртелгән. Мистика тип уйларһығыҙ. Ләкин бына дәлил – дини китаптың өлөшө – Новый Заветта “Откровение Иоанна Богослова” тигән йыйынтыҡ бар. Унда ошо юлдар яҙылған:\n“Третий Ангел вострубил, и упала с неба большая звезда, горящая подобно светильнику, и пала на третью часть рек и на источники вод. Имя сей звезде “полынь”; и третья часть вод сделалась полынью, и многие из людей умерли от вод, потому что они стали горьки” (Откровение св. Иоанна Богослова, 8).\nЙыйынтыҡ икенсе төрлө “Апокалипсис” тип тә йөрөтөлә. Исеме үк дәһшәтте, тамуҡты аңлатҡан китапта кешеләрҙең иңенә төшәсәк һынауҙар тураһында яҙылған. Ә ЧАЭС менән нимә бәйләйме? Текста яҙылғанса, “Полынь йондоҙо” әремде аңлата. Ә әрем үләне русса “полынь”, ҡайһы бер төбәктәрҙә һәм Украинала уны шулай уҡ “чернобыль, чернобыльник” тип йөрөтәләр. “Источники вод” – Припять йылғаһы, станция шуның тамағында урынлашҡан.\nКүрәҙәсе Нострадамус та үҙенең шиғырында Чернобыль тураһында яҙған, тип баралар:\nСтремятся в безумном страхе из недр\n“Многие будут ждать пришествия ангелов\nЗвезду Откровения неся на хвосте,\nИ воспылает Земля страшным огнём,\nИ тёмный ангел ударит в Хранилище\nСловно ад изыдет из Четвёртых Врат!”.\n“Звезда Откровения” – “полынь” йәки, украинса, чернобыль. Борисфен – Днепр йылғаһының боронғо исеме. Комета – Галлей кометаһы. Ул Ер шарына 1986 йылдың апрелендә яҡынлашҡан һәм теүәл ике аҙнанан 4-се энергоблок шартлаған.\nРадиоактив бысраныу, Украина, Белоруссия һәм илебеҙҙең башҡа төбәктәренән тыш, бар Европа илдәренә лә хәүеф менән янай. Шуға күрә лә фажиғә эҙемтәләрен бөтөрөүгә Советтар Союзынан меңәрләгән кеше йәлеп ителә. АЭС, атомсылар ҡалаһы Припять менән Чернобыль ҡасабаһын уртала ҡалдырып, 30 саҡрымлыҡ ситләтелеү зонаһы (ЧЗО) барлыҡҡа килә, ул сәнскеле тимерсыбыҡ менән уратыла. Радиация менән зарарланған башҡа ерҙәрҙән кешеләр тиҙ арала ситкә күсерелә. Был ваҡиғанан һуң утыҙ йыл ваҡыт үтте. Ҡеүәтле дәүләт – Советтар Союзы юҡҡа сыҡты, төрлө реформа илебеҙҙе дер һелкетте, донъяла ла тарихта ҡалырлыҡ ваҡиғалар булып торҙо.\nЛәкин, атом сәнәғәте ышаныслы ҡулдарҙа, тигән уй 2011 йылдың март айындағы Япониялағы ер тетрәү һәм цунами менән бергә юҡҡа сыҡты. “Фукусима” АЭС-ы фажиғәһе Чернобылде ҡабатланы. Бар донъяны радиациянан ҡурҡыу – радиофобия биләне.\nБеҙ, кешеләр, был ике фажиғәнән етди һабаҡ алырға бурыслы. Кеше бар тәбиғәткә хужа була алмай, уның байлыҡтарына һаҡсыл ҡарарға тейешбеҙ. Тиҫтәләрсә йылдар үтһә лә, Чернобыль фажиғәһе беҙҙең күңелдәрҙе әрнетәсәк, бер ҡасан да тынмаған хәүеф булып торасаҡ. Радиоактив матдәләр үҙенең зарарлы тәьҫирен меңдәрсә йыл һаҡлай. Шуға күрә лә, Чернобыль АЭС-ындағы шартлау, уға тиклем булған Силәбе өлкәһендәге “Маяҡ” берекмәһе һәләкәте тарихта ғына ҡалды, хәҙерге тормошта булмаясаҡ, тип бер ҙә әйтә алмайбыҙ. Кешеләргә 26 апрелдә һәм башҡа ваҡытта ла атом ҡорбандарын иҫләргә, Чернобыль фажиғәһе бер ҡасан да ҡабатланмаһын, тип йәшәргә кәрәк.\nРеакторҙың шартлауына нимә сәбәпсе?\nЧернобыль АЭС-ындағы фажиғәгә күп фактор сәбәпсе. РБМК – 1000 атом реакторының конструкцияһы, идара итеү системаһы, хеҙмәтләндереүсе персоналдың хаталы эш итеүе – сәбәптәр бик күп.\nЯбайыраҡ әйткәндә, РБМК – “Реактор большой мощности канальный” – диаметры 20 метр, бейеклеге 7 – 8 метр булған ҙур самауыр кеүек ҡоролма. Эсенә графит кирбестәр тултырылған һәм уларҙың буйынан-буйына ТВС йылылыҡ бүлеүсе йыйылмалары урынлаштырыла. Был блоктар эсендә ядро яғыулыҡлы ТВЭЛ торбалары ҡуйыла. Улар каналдар эсенән үткән торбаларҙағы һыуҙы ҡайната һәм быуға әйләндерә. Юғары баҫымлы һәм ныҡ ҡайнар быу иһә машиналар залында торған турбиналарҙы хәрәкәткә килтерә. Турбина вал менән генераторға тоташҡан. Генератор электр тогы етештерә.\n1986 йылдың апрель аҙағында яңы ғына, 1984 йылда сафҡа индерелгән 4-се энергоблокта ППР (планлы иҫкәртеү ремонты) үткәрергә ҡарар ҡабул итәләр. Турбогенератор роторының өйрөлөү режимын тикшереү ҙә бер һынау булып торған. Был режим мәлендә реактор туҡтатыла, ҡайнар пар килеүе ябыла һәм турбина менән бергә тоташҡан генератор үҙенән-үҙе, инерция буйынса өйрөлөп, электр тогы етештерә. Шунан был ток тышҡы селтәргә бирелмәй һәм станцияның үҙенең кәрәк-ярағына тотонола. Атап әйткәндә, уның ярҙамында ПЭН (туҡландырыу электр насостары) һәм ГЦН (төп циркуляция насостары) хәрәкәткә килә. Улар реакторҙы һыуытҡан һыуҙы һурҙыра һәм туҡтарға тейеш түгел.\n25 апрель. Һынау өсөн реакторҙың ҡеүәте 22 – 31 процентҡа, 700 – 1000 мегаватҡа тиклем төшөрөлөргә тейеш. Төнгө сәғәт 4 тула тигәндә (аварияға тиклем бер тәүлектәй ваҡыт бар) ҡеүәт 50 процентҡа, 1600 мегаватҡа тиклем кәметелгән. Программаға ярашлы, САОР (реакторҙы авариялы һыуытыу системаһы) һүндерелгән.\nМиллион ватлыҡ блок электр энергияһын етештереүҙе һиҙелерлек рәүештә кәметкәс, көндөҙгө сәғәт 2-ләр тирәһендә “Киевэнерго” диспетчеры ҡеүәтте артабан төшөрөүҙе тыя. Был бойороҡ төнгө сәғәт 11-гә тиклем дауам итә.\nЯртылаш ҡеүәттә, 1600 мегаватта ете сәғәт буйы эшләгән реактор эсендә “ксенондан ағыуланыу” барлыҡҡа килгән. Төптә ксенон газының радиоактив изотобы тупланған, һәм ҡеүәтте кире күтәреү өсөн 1 – 2 тәүлек көтөргә кәрәк. Төнгә ҡарай “ағыуланыу” тамамланып, операторҙар ҡеүәтте төшөрә башлағас, реактор төпкөлөндә тағы ла ксенон барлыҡҡа килгән – йәнә “ағыуланыу” башланған. ОЗР (оператив реактивлыҡ запасы) кәмеп, кире күтәрелгән.\nИке сәғәт буйы реакторҙың ҡеүәте, программаға ярашлы, 700 мегаватҡа тиклем төшөрөлгән. Аҙаҡ ни өсөндөр тағы ла 500 мегаватҡа тиклем кәмегән. Төнгө сәғәт 1-се ярты тирәһендә ЛАР (локаль автоматик регулятор) системаһынан автоматик дөйөм ҡеүәт регуляторына күскән саҡта СИУР (реактор менән идара иткән баш инженер) режимды тота алмай. Һөҙөмтәлә реактор ҡеүәте бик түбәнгә – 30 мегаватҡа төшкән.\nИнженерҙар реакторҙың эшен ҡабат тергеҙергә ниәтләй һәм идара итеүсе йотоусы стержендарҙы күтәрә башлай. Һөҙөмтәлә ҡеүәт арта, ул 160 – 200 мегаватҡа барып етеп, тигеҙләнә. Ә реактор эсендә ксенон артып, ОЗР (оператив реактивлыҡ запасы) кәмегән. РР-ҙы (ҡул менән идара итеү стержендарын) күтәреү дауам иткән.\n200 мегаватт ҡеүәт мәлендә өҫтәмә рәүештә ГЦН (төп циркуляция насостары) ҡабыҙылған һәм бөтәһе һигеҙ агрегат һыуҙы этәрә башлаған.\nҺигеҙ ГЦН насосы ҡыуған һыу реактор аша үткәс, пар барлыҡҡа килеү кәмегән. Аппарат 200 МВт ҡеүәттә эшләгәс, актив зонаға һалҡын һыу урынына ҡайнары үтә башлаған.\nШартлауға конструктив етешһеҙлек сәбәпсе\n1:23:04. Эксперимент башланған. Насостар тышҡы селтәрҙән эскеһенә, туҡтатыла башлаған генераторға тоташҡан. Ошо сәбәпле, актив зона аша үткән һыу ҙа кәмегән. Пар реактивлыҡ коэффициентының ыңғайлашыуы һөҙөмтәһендә реакторҙың ҡеүәте үҙенән-үҙе артҡан.\n1:23:39. СИУР пульттағы АЗ – 5 (авариянан һаҡланыу) төймәһенә баҫа. Был мәлдә идара итеүсе йотоусы стержендар реактор төбөнә шылып, реактор туҡтарға тейеш булған. Ләкин стержендарҙың уңышһыҙ конструкцияһы һәм оператив реактивлыҡ запасының (ОЗР) кәм булыуы һөҙөмтәһендә АЗ – 5 тап киреһен эшләй – реакторҙың ҡеүәте ҡапыл арта. Был автомобилдә барғанда тормоз урынына газ педаленә баҫҡан кеүек була.\nШаһиттар әйтеүенсә, бер-ике көслө гөрһөлдәү теркәлгән һәм сәғәт телдәре 1:23:47 – 1:23:50 ваҡытты күрһәткәндә, реактор тулыһынса юҡҡа сыҡҡан.\nШартлау һөҙөмтәһендә реакторҙың өлөштәре – графит кирбестәр, уран яғыулығы – ТВС һәм ТВЭЛ торбалары, идара итеү стержендары, РЗМ машинаһы, күперле кран, ҡыйыҡ, стенаны хасил иткән тимер-бетон плита ярсыҡтары тирә-яҡҡа һибелә. Өсөнсө блоктың ҡыйығы һәм машиналар залының өҫтө яна башлай. Ни өсөндөр АЭС биналары ҡыйығына битум йәйелгән булған. Ҡыҙған ядро яғыулығы тәьҫиренән ул гөлт итеп ҡала. Машиналар залы бөтә энергоблоктарға берҙәм булғас, бөтә АЭС-тың ут аҫтында ҡалыу ҡурҡынысы килеп тыуа.\nВаҡиға урынына төнгө сәғәт 2-се 28 минутта ЧАЭС хәрби янғын һүндереү ҡарауылынан лейтенант Владимир Правиктың, Припяттан лейтенант Виктор Кибеноктың янғын һүндереүселәре юл тота. Улар реактор урынында ҡыҙғылт-һары, күгелйем ут күрә. Бынан тыш, машиналар залы өҫтөн дә ялҡын ялмаған була.\nПравик, тиҙ генә урындағы хәл-торошто баһалап, бар көстө ут һүндереүгә йүнәлтергә фарман бирә. Кибенок иһә разведкалауҙы үҙ өҫтөнә ала. Әйткәндәй, янғын ҙур бейеклектә сыға. 70 метрҙа һәм унан аҫтараҡ һигеҙ урында ҡыйыҡ яныуы теркәлә.\nБер аҙҙан Припять ҡалаһынан ВПЧ – 26 начальнигы, майор Леонид Телятников килеп етеп, идара итеүҙе үҙ ҡулына ала...\n28 кеше үҙҙәренең ҡайҙа барыуын асыҡ аңлап эш иткән. Уларға ябай янғын урынына радиация утын һүндерергә тура килгән.\nЯнғын һүндереүсе Василий Игнатенконың ҡатыны Людмила хәтерләүенсә: “Среди ночи слышу какой-то шум. Выглянула в окно. Он увидел меня и сказал: “Закрой форточки и ложись спать. На станции – пожар. Я скоро буду”. Самого взрыва я не видела. Только пламя. Все словно светилось... Все небо... Высокое пламя. Копоть. Жар страшный. А его все нет и нет. Копоть от того, что битум горел, крыша станции была залита битумом. Ходили, потом вспоминал, как по смоле. Сбивали пламя. Сбрасывали горящий графит ногами... Уехали они без брезентовых костюмов, как были в одних рубашках, так и уехали. Их не предупредили, их вызвали на обыкновенный пожар...”.\nЯнғын һүндереүселәрҙе тиҙ арала Киевҡа оҙаталар. Унан һуң – самолет менән Мәскәүгә. Ике аҙна эсендә улар радиациялы тән бешеүҙән һәм киҫкен нурланыу ауырыуынан мәрхүм була. Бөтәһе лә “Митино” зыяратында ерләнә.\nТәүге үлем осраҡтары\nСәғәт 2-се ярты тирәһендәге шартлау мәлендә ГЦН-ды (төп циркуляция насостарының) торошон тикшергән машинист Валерий Ходемчук Чернобылдең тәүге ҡорбаны тип һанала. Уны бергә эшләүселәр һәм БЩУ операторҙары эҙләп ҡарай, ләкин емереклектәр, эҫе һыу, ҡайнар пар, радиоактив саң һәм ҡаты гамма-нурланыш быға ирек бирмәй. Ходемчуктың кәүҙәһе 4-се энергоблок аҫтында ҡалған, тип иҫәпләнә.\nБлоклы идара итеү щитында булыусы операторҙар, инженерҙар тәүҙә албырғап ҡала. Улар ҡот осҡос авария булыуын, уның күләмен тәүҙә аңлап етмәй. Өҫтәүенә, радиацияны үлсәүсе дозиметрҙар бик көслө нурланыш арҡаһында эшләмәй, сафтан сыға, йә шкалалары етмәй (“зашкал”) һәм күләмде теркәй алмай. Бөтәһенең дә тиреһе ҡара янып сыға – ядро эритемаһы барлыҡҡа килә. Тауыштары ултыра, күреү һәләте юғала, өҙлөкһөҙ ҡоҫа башлайҙар – быларҙың барыһы ла киҫкен нурланыш ауырыуын күрһәтә.\nХодемчуктан тыш, реакторҙың туҡландырыу узелы (питательный узел) аҫтында дежурҙа булыусы оператор Владимир Шашенок ҡайнар парға ныҡ ҡына бешә һәм өҫтөнә ауған емереклектәрҙән умыртҡаһы һына. Ул таңғы сәғәт 5 тирәһендә Припяттың МСЧ – 126 дауаханаһында йән бирә.\n“Ерән урман” феномены\nАвария һөҙөмтәһендә станция янындағы ҡарағай урманы ҡаты нурланыуға дусар була. 10 квадрат саҡрым майҙандағы ҡарағайлыҡ йәшелдән ҡыҙғылт-һары төҫкә инеп, ҡыуара. Уны “ерән урман” (“рыжий лес”) тип атайҙар.\nЯҙ, апрель аҙағы – ағастарҙың шәп үҫкән, йоҡонан уянған мәле. Радиация тиҙ бүленгән күҙәнәктәрҙе үлтерә һәм шуға ла ҡарағайҙар айырыуса ныҡ бирешкән.\nШаһиттар белдереүенсә, апрель аҙаҡтарында үлгән ағастар төндә яҡтылыҡ бүлеп сығарған. 1986 йылдың йәйендә “ерән урман”дың ағастарын бысалар һәм ИМР (инженер юл һалыу) машиналары менән бер урынға – обваловкалы траншеяларға өйөп күмәләр. Урман аша юл үтә һәм бында радиация кимәле бик юғары була, ҡоро ҡарағайҙарҙың янып китеү хәүефе лә һаҡланған. Был иһә реакторҙың икенсегә шартлауына бәрәбәр булыр ине.\nӘлеге ваҡытта “ерән урман” урынында ултыртылған ҡарағайҙар үҫеп килә. Урман аша тик юлдан ғына хәрәкәт итергә рөхсәт ителә, туранан үтергә ярамай – радиация көслө.\n“Ҡалала радиация бик көслө. Кешеләрҙе ситкә күсерергә кәрәк...”\n1986 йылда Украинала апрель айы бик йылы килә. 26 апрелдә лә көн эҫе тора. Шәмбе, бөтәһе лә ял итә. Күптәр атом станцияһынан күккә күгелйем төтөн күтәрелеүенә иғтибар итә. Шаһиттар белдереүенсә, был көндө саманан тыш эҫе торған һәм ҡайһы берәүҙәр, йорт ҡыйыҡтарына менеп, ҡояшта ҡыҙынған.\nТик ҡала кешеләре үҙҙәренең һаулығына ныҡ зыян килеүен бер ҙә аңламаған. Реакторҙан осҡан радиоактив матдәләрҙең ваҡ ҡына өлөштәре – радионуклидтар һәм гамма-нурланыш үҙенең ҡара эшен башҡарырға өлгөргән. Граждандар оборонаһы хеҙмәтенән иҫкәртеү ҙә булмай, йодлы препараттар ҙа таратылмай.\nБыл көндө Припятта тиҫтәгә яҡын туй үтә, ресторан-кафелар эшләй, балалар урамда уйнай. Төшкә ҡарай ҡала урамдарын йыуа башлайҙар. Бар ерҙә хәрбиҙәр дозиметрҙар менән разведка үткәрә.\nКискә ҡарай радиация кимәле ҡапыл арта һәм айырым урындарҙа сәғәтенә йөҙләгән микрорентгенға барып етә. Ҡала халҡын ситкә күсерергә ҡарар ҡабул ителә.\nАвтобустар ҡулайлыраҡ була\n27 апрелгә ҡараған төндә ҡала милицияһының участка инспекторҙары паспорт өҫтәле хеҙмәткәрҙәре менән йорттарҙы урап сыға. Һәр подъезд тикшерелә, кешеләр һаны карточкаларға теркәлә. Һөҙөмтәлә 160 йортта 540 подъезд һәм 47 мең кеше булыуы (улар араһында 17 мең бала һәм 80 кеше түшәктә ятып ауырый) асыҡлана. Бөтә ҡала алты секторға бүленә, уларға хоҡуҡ һаҡлаусылар ебәрелә. Һәр подъезда бер нисә милиционер тәртип һаҡлай.\nОшо уҡ төндә ҡаланан ситтәрәк юлдарҙа һәм Чернобыль ҡасабаһы янында Киевтан һәм башҡа урындарҙан 1200-ҙән ашыу автобус килтерелә. Нимәһе ҡыҙыҡ – баштары эшләгән начальниктар үҙҙәренең предприятиеларынан иҫкерәк ЛиАЗ, ПАЗ, ЛАЗ автобустарын ебәрә. Ә бына “Икарус”, “Чавдар”ҙарҙы бирмәйҙәр.\nМәңгелеккә һау бул, Припять...\n27 апрелдә милицияның ҡала бүлегендә эвакуация секторҙары начальниктарына инструктаж үткәрелә һәм бойороҡ милиционерҙарға еткерелә.\nТөшөн урындағы радио аша Припять ҡалаһы башҡарма комитетының эвакуациялау тураһындағы хәбәре яңғырай. Милиция һәм власть органдары әҙерләгән план шунда уҡ тормошҡа ашырыла башлай. Инспекторҙар фатирҙарҙы йөрөп сыға, ҡағиҙәләрҙе аңлата. Улар ишектәрҙе, тәҙрәләрҙе ябырға, электрҙы, һыуҙы, газды һүндерергә, үҙҙәре менән документтарҙы, ҡиммәтле әйберҙәрҙе алырға ҡуша. Янов станцияһында йәшәүселәр ҙә иҫкәртелә.\nБер аҙҙан кешеләр подъезд төптәренә йыйыла һәм автобустарға ултыра. ГАИ машиналары оҙатыуында транспорт ҡуҙғала һәм Киев өлкәһенең Иванков, Вышгород һәм башҡа райондарындағы ПуСО – санитар эшкәртеү пункттарына йүнәлә. Кешеләр ауылдарҙа, санаторийҙарға, лагерҙарға йәшәргә урынлаштырыла.\nКискеһен хоҡуҡ һаҡлаусылар йорттарҙы тикшерә, йәшенеп ҡалыусыларҙы асыҡлай. Бер нисә фатирҙа фалиж һуҡҡан ҡарттарҙы табалар, уларҙы балалары ташлап киткән була.\nПрипятта коммуналь хеҙмәттәр, хоҡуҡ һаҡлаусылар ғына ҡала. Улар ҡала хужалығын консервациялай, ситкә күсереүгә әҙерләй.\nБер нисә көндән Припять һәм станция янындағы ауылдарҙан кешеләр күсерелә. Май байрамдарынан һуң Чернобыль халҡы ла эвакуациялана. 1986 йыл дауамында 188 мең кеше торған ерҙән (Припять менән бергә) 116 мең кеше ситкә күсә. 30 саҡрымлы ЧЗО зонаһынан 60 меңдән ашыу баш малды ситкә алып китәләр.\nТәүге көндәрҙә халыҡ араһында бик ныҡ буталыш була. Ата-әсәләр балаһын таба алмай, туғандар аҙаша. Кейемһеҙ, бер нәмәһеҙ ҡалған кешеләргә тиҙ арала бар кәрәк-яраҡ тапшырыла, документтар эшләнә. Өйҙәшлеккә таратылған хужаларҙың да төрлөһө осрай. Ҡыҫҡаса әйткәндә, 1986 йылдың йәйе Полесье халҡы өсөн бик ҡыҙыу һәм аяныслы үтә...\nСиткә күсерелгән кешеләр йәйгә ҡарай йәшенеп кире ҡайта башлай. Һаҡ хеҙмәте дежур итһә лә, ҡайһы бер фатирҙарҙы мародерҙар ҙа таҙартып өлгөрә. Ошонан һуң ҡала халҡын фатирҙарына ҡайтарып, әйберҙәрен күсереү ойошторола. Махсус автомашиналар бүленә, 17263 фатирға кешеләр ҡайта. Был хәл 25 октябргәсә дауам итә.\nИке йылдан һуң ЧАЭС-тан 50 саҡрымда Славутич тигән ҡала төҙөйҙәр. Эшселәр станцияға поезд менән йөрөп эшләй. Шулай уҡ Чернобыль ҡасабаһында кешеләр вахта менән йәшәй. Әйткәндәй, унда 2011 йылда, ЧАЭС фажиғәһенә 25 йыл тигәндә, “Звезда Полынь” мемориаль комплексы булдырылды. Унда элекке “Украина” кинотеатрында һәләкәт зонаһынан киткән кешеләрҙең әйберҙәренән йыйылған музей, Хәтер аллеяһы һәм “Трубящий ангел” һәйкәле ҡуйылған.\nӘлеге ваҡытта Припять ҡалаһы ниндәй хәлдә?\nАвария мәленә Припятта 180 меңдән ашыу кеше йәшәгән күп ҡатлы биналар төҙөлгән булған. Улар араһында дөйөм ятаҡтар ҙа бар. Припять халҡы күбеһенсә элекке проект буйынса төҙөлгән 50-нән ашыу биш ҡатлы йортта йәшәгән.\nТашландыҡ ҡала йорттарының төп проблемаһы – фатир тәҙрәләренең бер яҡҡа ғына сығыуы. Уларҙы тейешенсә елләтеп булмай һәм стеналарҙан ҡатламлап обойҙар һыҙырыла, штукатурка ҡойола, иҙән, тәҙрә һәм ишек яҡтауҙары серей. Тәҙрә быялалары һаҡланған осраҡта фатир аквариумға әйләнә һәм емерелеү процесы ла бик тиҙ бара.\n9 – 12 ҡатлы йорттарҙа фатирҙарҙың торошо бик яҡшы хәлдә. Ҡайһы берәүҙәрендә һаман да мебель ҡалдыҡтары бар – шкафтар, диван-карауаттар, стенкалар. Дөйөм әйткәндә, йорттарҙың һаҡланыуында һәм емерелеүендә һыуҙы ситкә сығарыу – ямғыр канализацияһы системаһының хәле ҙур роль уйнай. Әгәр ҙә ул төҙөк булһа, ямғыр-ҡар һыуы бина ҡыйығында тотҡарланмай, ағып төшә.\nПрипяттағы емерелеүҙәр биналарҙың дөйөм ныҡлығы юғалыуына йәки уларҙың иң мөһим терәк элементтарының сафтан сығыуына бәйле. Балкондар емерелә, фатирҙарҙа, бүлмәләрҙәге артыҡ дымлылыҡ, ҡышҡы һыуыҡ арҡаһында фасадтарҙа сатнауҙар барлыҡҡа килә, стена панелдәре ауырлыҡҡа сыҙамай. Айырыуса түбәнге ҡаттарҙың зыян күреүе хәүефле.\n2005 йылда тәүге емерелеү теркәлә – 1-се мәктәптең һул яҡ ҡанаты харабаларға әйләнә. 2011 йылда Энтузиастар урамындағы “Китаптар” магазинының ҡыйығы ишелә. Сәбәбе – ямғыр һәм ҡар һыуы йыл әйләнәһенә ҡыйыҡта һәм түшәм плиталарында тупланған һәм фасад яғындағы тәҙрә араһындағы кирбестәрҙе ашаған.\nӘлеге ваҡытта туристар араһында бик популяр “Аҡ йорт” та киҫкен хәлдә. Ул үҙәк майҙан янында урынлашҡан. Бинаның беренсе ҡатын “Радуга” магазины биләй. Ямғыр һыуы канализацияһы эшләмәгәс, йорттоң терәге – мөйөштәге 3, 4-се подъездар емерелеү хәлендә. Ямғыр, ҡар һыуы баҫҡыстар буйлап аға, фатирҙарҙа, подвалда туплана, тышҡы стеналарҙағы кирбестәр ҡойола. Тәҙрә төбө генә емерелеү етә – бөтә подъезд кәрт өйө кеүек ҡойолоп төшәсәк.\nӘлеге мәлдә ҡалаға экскурсия турҙары ла үткәрелә. Туристар Чернобыль ҡасабаһын, станцияны, Припятты ҡарай. Бындай ял итеү экстремаль һанала һәм унда ҡатнашыусылар айырым ҡағиҙәләр буйынса ғына йөрөй.\nӘйтергә кәрәк, 30 саҡрымлы зона эсендә кешеләр булмағас, тәбиғәт яйлап үҙенең тәүге хәленә ҡайта. Хатта “Ҡыҙыл китап”ҡа индерелгән Пржевальский аттары, төрлө ҡош һәм йәнлек үрсей. Припятта ла ҡырағай хайуандарҙы тап итергә мөмкин. Ҡыҫҡаһы, Припять яйлап ҡына джунглиға әйләнеп бара. Урамдарҙа ағастар үҫә, улар канализация, һыу үткәргестәрҙе емерә. Ҡабандар, төлкөләр үрсегән, уларҙы бүреләр баҫтыра.\nЧернобыль күгендәге ҡаһарманлыҡ\nЧернобыль АЭС-ындағы 4-се энергоблок шартлағас, уның эҙемтәләрен бөтөрөүҙә иң тәүҙә вертолеттар ҡатнаша. Бының өсөн иң оҫта, афған һуғышын үткән летчиктар саҡырыла. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ут-үлем күргән, имен ҡотолған юғары класлы осоусылар радиацияның мәкерле ялҡынында утҡа эләккән күбәләк кеүек яна... Тоғро “дуҫтары” – вертолеттар ҙа ҡабат ҡулланылмаҫлыҡ хәлгә етә һәм зарарланған техника отстойниктарына илтеп ҡуйыла.\nВертолеттар ярҙамында тикшереү шуны асыҡлай: реактор юҡҡа сыҡҡан, уның емереклектәре ҡот осҡос радиация бүлеп сығара, төптә ағыулы графит яна һәм төтөн менән бергә тирә-яҡҡа радиоактив матдәләр тарала. Ғалимдар тәҡдиме буйынса, утты һүндереү һәм активлыҡты туҡтатыу өсөн, харабаларға вертолеттар менән ҡом, ҡырсынташ, доломит, бор кислотаһы, ҡурғаш ташлайҙар.\nТәүҙә ҡомдо тоҡтарға тултырып, вертолетҡа тейәгәндәр. Унан һуң реактор өҫтөнә осоп, 150 метр бейеклектә, селтәрле торба янындараҡ бер урында туҡтағас – һауала “эленгәс” (“зависание”), экипаждың бушыраҡ ағзаһы, ғәҙәттә, борт технигы ишекте асып, тоҡтарҙы ҡул менән тышҡа эткән йәки асып һипкән. Реакторҙан күтәрелгән ағыулы төтөн, йылы һауа ағымдары вертолетты сайҡай, бер урында эленеп торорға әмәл бирмәй – ләкин летчиктар барыһын да эшләгән.\nАҙаҡ эште ҡулайлаштырғандар. Таҡта алып, ҡомло тоҡтарҙы уның буйынса шыуҙырыу, иҫке парашюттарҙы төйөнсөк һымаҡ бәйләп, эсенә ҡом, доломит, ҡурғаш тултырып, уны тыштан вертолетҡа элеү һәм реакторға ташлау яҡшы һөҙөмтә бирә.\nВертолет экипаждары радиация тураһында белгән һәм мөмкин булғанса һаҡланырға тырышҡан. Ҡайһы бейеклектә һәм күпме ваҡыт осоу, нисә килограмм йөк алыу – барыһын да ентекле иҫәпләгәндәр. Иҙәнгә ҡурғаш түшәгәндәр, ултырғыстарға һалғандар, респиратор кейгәндәр.\nТиҙҙән реакторға бейеклектән ҡом-доломит-ҡурғаш ташлауҙы туҡтатҡандар.\nАҙаҡтан вертолеттарҙы дозиметрик разведкалауҙа ҡулланғандар. Улар станция янынан махсус полимер шыйыҡса – барда һиптергән. “Бардольер” вертолеттарҙан төшкән был матдә ергә эләккәс, бөтә радиоактив саңды үҙенә туплап ҡата. Аҙаҡтан уны һыҙырып алырға һәм могильникта күмергә генә ҡала.\nРадиация һәләкәте эҙемтәләрен бөтөргәндә самолеттар ҙа ҡулланылған. Улар киҫкен торошло ауырыуҙарҙы эвакуациялаған. Бынан тыш, улар ярҙамында, 1986 йылдың йәйендә ЧАЭС һәм 30 саҡрымлыҡ зонала ямғыр болоттарын ҡыуғандар. Ҙур бейеклектә самолеттар йодлы көмөш һипкән, һәм ямғыр радиация менән бысранған ерҙән ситтә яуған. Ни өсөн тиерһегеҙ – яуым-төшөмдөң радионуклидтарҙы Припять йылғаһына, аҙаҡ Киев һыу һаҡлағысына, Днепрға ағыҙып төшөрөүе хәүефе булған.\nПрипять ҡалаһын радиациянан таҙартыу\nАвариянан һуң Припятҡа уңыш йылмайған тиергә мөмкин – 26 апрелдә ел ҡаланы ситләтеп иҫкән. Ошо сәбәпле көслө радиация ағымдары төньяҡтан һәм көнбайыштан киткән. Аҙаҡтан уларҙы Төньяҡ һәм Көнбайыш эҙҙәре тип исемләгәндәр. Әгәр ҙә ел ҡалаға туранан-тура иҫһә, 26 апрелгә ҡараған төндә үк ҡала халҡы нурланыш ауырыуына дуҫар булып, тиҙ арала ҡырылыр ине.\n26 апрель кисенә табан фон (радиация) сәғәтенә 1 рентген тәшкил иткән. Был иһә тәбиғиҙән 70 – 100 мең тапҡырға артыҡ.\nКешеләр ситкә күсерелгәс, Припять ябыҡ тораҡ пункты статусын ала.\nҠаланы уратып, тимер сымдарҙан кәртә һәм сигнализация ҡуйыла. Эскә үтер өсөн КПП аша документ күрһәтергә кәрәк. Сит кеше Припять биләмәһенә инә алмаған.\nАҙаҡтан ғына, Советтар Союзы тарҡалғандан һуң, тәртип яғы аҡһай башлай. Мародерҙар йөк машиналары менән инеп, металл артынан һунар итә башлай. Әле лә был күренеш дауам итә.\nҠалалағы дезактивация эштәрен ике төргә бүлергә мөмкин – биналарҙы радиоактив саңдан йыуып таҙартыу һәм тупраҡ ҡатламын алыу. Бынан тыш, фатирҙарҙағы әйберҙәрҙе махсус күмеү урындарына – могильниктарға оҙатыу ҙа булған.\nБиналарҙы янғын һүндереү машиналары менән йыуғандар. Ҡайһы берҙә ябай һыу ҡулланылған, тигеҙ урындарҙа махсус полимер состав һиптерткәндәр. Уны, кипкәнен көтөп, һыҙырып алғандар – радиоактив өлөшсәләр пленкаға эйәреп сыҡҡан.\nБетон һәм кирбес радиацияға бирешмәй, өҫтөн генә йыуыу етә. Ә бына металл уны үҙенә һеңдерә һәм уға дезактивация үткәреп булмай.\nЯнғын һүндереү машиналары менән биналарҙы йыуғандар. Һыу ағымы 9 ҡатлы йорттоң өҫкө ҡаттарына барып етерлек көс менән һиптерелә. Аҫҡы ҡаттарға кәмерәк көс ҡулланылған – сөнки һыу бар тәҙрә быялаларын ярған.\nБиналарҙы йыуғандан һуң сираттағы этап башланған. Радиоактив саң ҡунған тупраҡты һыҙырып алыу эше байтаҡҡа күләмлерәк булған.\nҠайһы бер урында бульдозерҙар эшкә ҡушылған. Ул көрәге менән тейешле ҡалынлыҡта – күп осраҡта 30 – 40 сантиметр – тупраҡты ҡырған һәм өйгән. Шулай ҙа күбеһенсә тупраҡты һыҙырыу кеше көсө менән башҡарылған.\n1986 йылдың көҙөндә фатирҙарҙы таҙартыу эше үтә. Йорт буйына трактор арбаһы йәки йөк машинаһы ҡуйыла, тәҙрәләрҙән әйберҙәрҙе ташлайҙар. Аҙаҡтан улар могильниктарға алып барып ерләнгән. Фатирҙарҙа диван-стенка, шкаф кеүек мебель генә ҡалған.\nОло бәләгә ҡаршы көрәш\nҺәләкәт эҙемтәләрен бөтөрөүгә күптәр йәлеп ителә. Беренсе көндәрҙә үк ул ваҡытта төҙөлөп ятҡан Башҡорт атом электр станцияһына ла төркөм тупларға йәшерен бойороҡ бирелә. Унда махсус бригада төҙөлә һәм май баштарында ЧАЭС-ҡа оҙатыла. Тәүҙә Чернобылдә атом сәнәғәте белгестәре эшләй. Аҙаҡтан төрлө министрлыҡтарҙан килә башлайҙар, хәрби комиссариаттарҙан запаста булыусылар – “партизандар” ҙа саҡырыла. Ҡораллы көстәр ҙә йәлеп ителә.\nПрипять ҡалаһын кәртәләү, биналарҙы йыуыу, эшкәртеү, Припять йылғаһы буйына дамба төҙөү, ныҡ зарарланған ауылдарҙы күмеп, ҡәберлектәр яһау, Чернобылдә дезактивация уҙғарыла. Бар ерҙә лә дозиметрсылар тикшереүе ойошторола.\nИң ҙур эштәр станцияла башҡарыла. 4-се блок янындағы емереклектәр алыҫтан идара ителгән бульдозерҙар һәм башҡа техника менән йыйыла. Ҡыйыҡтарҙы таҙартыу ҙа ҡатмарлы була. Сит илдән һатып алынған махсус роботтар ҙа, СССР-ҙыҡылар ҙа әллә ни эш ҡыйрата алмай. Һөҙөмтәлә ҡыйыҡтарҙы, бейектәге конструкцияларҙы махсус кейемле “партизандар”, һалдаттар көрәк, лом менән таҙарта. Шартлаған реактор һәм емереклектәр өс ай эсендә махсус көмбәҙ – саркофаг менән ябыла.\nӘлеге ваҡытта Чернобыль АЭС-ында электр тогы етештерелмәй. Унда халыҡ-ара ойошмалар тарафынан “Яңы арка” проекты тормошҡа ашырыла. Станция тулыһынса махсус көмбәҙле ҡыйыҡ – арка менән ҡапланасаҡ һәм 2050 йылға тиклем уның аҫтындағы биналар һүтеп алынасаҡ.\nЧернобыль фажиғәһе тураһында ентекләберәк танышыу өсөн гәзитебеҙ сайтына инегеҙ. “Бәйләнештә”ге төркөмгә лә ҡуйылды. Эҙләү өсөн хэштег –


Кларк (гуо, Висконсин) — Википеди\nКларк (гуо, Висконсин)\nКларк (инг. Clark County) — АЦШ Висконсин штатера гуо. Центр – гӀала Нилсвилл.\nGeorge Rogers Clark[d]\n▲34 659 стаг (2020 шеран 1 апрель)\nТейлор (гуо, Висконсин), Марафон[d], Вуд (гуо, Висконсин), Джексон (гуо, Висконсин), О-Клэр (гуо, Висконсин), Чиппева (гуо, Висконсин)\n3157 квадратан километр\nNational Register of Historic Places listings in Clark County, Wisconsin[d]\n12 914 ± 171\n25 472 $\n34 690 ↘34 684 ↗34 742 ↘34 521 ↗34 615 ↘34 445 ↗34 659\nГуон майда 3149 км².\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кларк_(гуо,_Висконсин)&oldid=5076737»


Операционная касса №8612/0456\nОперационная касса №8612/0456 Сбербанка России на карте Уржума\nКировская область, г. Уржум, ул. Рокина, 23\nКировская область, г. Уржум, ул. Рокина, 7\nВсе отделения и банкоматы Сбербанка России в городе Уржум


geographic_facet:"Европейская часть СССР" topic_facet:"[* TO *]" topic_facet:"Науки о Земле" topic_facet:"ЧЕТВЕРТИЧНЫЙ ПЕРИОД" topic_facet:"Европейская часть СССР" author_facet:"Академия наук СССР. Институт географии"\nГеология 1 Европейская часть СССР ЛЕДНИКОВЫЕ ОТЛОЖЕНИЯ 1\nRegion: Европейская часть СССР Suggested Topics: *-* Suggested Topics: Науки о Земле Suggested Topics: ЧЕТВЕРТИЧНЫЙ ПЕРИОД Suggested Topics: Европейская часть СССР Author: Академия наук СССР. Институт географии


PHILIPS (3) BORK (1) Polaris (8) VITEK (3) Dyson (1) Stadler Form (2) BONECO (5) Kambrook (1)\n60 990 тг. 67 990 тг.\nНаличие в магазинах: Склад г. Нур-Султан (Астана)\tул. Каныша Сатпаева, 13\t2 шт. ул. Е 10\t2 шт. пр. Кабанбай батыра, 21\t3 шт. ул. Ш. Косшыгулулы, 24\t1 шт. ул. Амман, 14\t1 шт. ул. Куйши Дина, д. 31\t1 шт.


Наличие в магазинах: ТРЦ "Asia Park", пр. Кабанбай батыра, 21\t1 шт. ул. Сыганак, 3 (Е-10)\t3 шт. пр. Республики, 45 (на витрине)\t1 шт.\nСерия — Пираты\nКоличество деталей, шт — 840\nГабариты устройства (ВхШхГ), см — 54.5х42.5х7\nНаличие в магазинах: пр. Республики, 45\t2 шт. ул. Сыганак, 3 (Е-10)\t1 шт.\nНаличие в магазинах: пр. Республики, 45\tпр. Богенбай батыра, 39\t3 шт. ул. Куйши Дина, д. 31\t5 шт. ул. Каныша Сатпаева, 13\tул. Амман, 14\t4 шт. ТРЦ "Asia Park", пр. Кабанбай батыра, 21\tТЦ "Euromall", ул. Ш. Косшыгулулы, 24\tул. Сыганак, 3 (Е-10)\t2 шт. ТРЦ "Sauran" ул. Алматы, 3\t1 шт. ул. Ілияс Есенберлин, 2/1\nНаличие в магазинах: пр. Республики, 45\t1 шт. 4 шт. ул. Сыганак, 3 (Е-10)\t1 шт. ул. Амман, 14\t3 шт. ТЦ "Euromall", ул. Ш. Косшыгулулы, 24\t4 шт. ул. Ілияс Есенберлин, 2/1\tТРЦ "Sauran" ул. Алматы, 3\t3 шт.\nКонструктор AUSINI 25806 Космос, Космодром\nСерия — Космос\nКоличество деталей, шт — 560\nНаличие в магазинах: ТЦ "Euromall", ул. Ш. Косшыгулулы, 24\tул. Каныша Сатпаева, 13\t2 шт. пр. Республики, 45\t1 шт. ул. Куйши Дина, д. 31\tул. Сыганак, 3 (Е-10)\t1 шт. ул. Амман, 14\t1 шт. 4 шт. ул. Ілияс Есенберлин, 2/1\tТРЦ "Sauran" ул. Алматы, 3\t5 шт.\nНаличие в магазинах: ТЦ "Euromall", ул. Ш. Косшыгулулы, 24\t5 шт. пр. Республики, 45\t2 шт. ул. Куйши Дина, д. 31\t3 шт. ул. Сыганак, 3 (Е-10)\t4 шт. 4 шт. ул. Ілияс Есенберлин, 2/1\tТРЦ "Sauran" ул. Алматы, 3\nНаличие в магазинах: пр. Кабанбай батыра, 21 (на витрине)\t1 шт. ул. Амман, 14 (на витрине)\t1 шт. ул. Ш. Косшыгулулы, 24 (на витрине)\t2 шт. ул. Сыганак, 3 (на витрине)\t1 шт.\n35 690 тг. 41 990 тг.\nНаличие в магазинах: ул. Амман, 14\tТРЦ "Asia Park", пр. Кабанбай батыра, 21\tул. Каныша Сатпаева, 13\t3 шт. ул. Куйши Дина, д. 31\t2 шт. ТЦ "Euromall", ул. Ш. Косшыгулулы, 24\t4 шт. ул. Сыганак, 3 (Е-10)\t5 шт. пр. Республики, 45\t5 шт. ТРЦ "Sauran" ул. Алматы, 3\t4 шт. ул. Ілияс Есенберлин, 2/1\t3 шт.\nПаровой удар — 220 гр.\n28 990 тг. 33 990 тг.\nНаличие в магазинах: ул. Куйши Дина, д. 31\t3 шт. ул. Амман, 14\t2 шт.\nСмарт часы GARMIN Fenix 5S Plus (Белые, с ремешком цвета морской пены)\nНаличие в магазинах: пр. Республики, 45\tул. Куйши Дина, д. 31\t3 шт. ул. Амман, 14\tТЦ "Euromall", ул. Ш. Косшыгулулы, 24\tТРЦ "Asia Park", пр. Кабанбай батыра, 21\t4 шт. ул. Сыганак, 3 (Е-10)\tул. Каныша Сатпаева, 13\t1 шт. 2 шт. ТРЦ "Sauran" ул. Алматы, 3\tул. Ілияс Есенберлин, 2/1\t5 шт.\nНаличие в магазинах: ул. Амман, 14 (на витрине)\t1 шт. пр. Кабанбай батыра, 21 (на витрине)\t1 шт. пр. Республики, 45 (на витрине)\t1 шт. ул. Сыганак, 3 (на витрине)\t1 шт. ул. Каныша Сатпаева, 13 (на витрине)\t2 шт. ул. Ш. Косшыгулулы, 24 (на витрине)\t2 шт.\nдо 1 027 бонусов\nНаличие в магазинах: ул. Амман, 14\t4 шт. пр. Республики, 45\t3 шт. ул. Сыганак, 3 (Е-10)\t2 шт.\nНаличие в магазинах: ул. Каныша Сатпаева, 13\t3 шт. ул. Амман, 14\tпр. Республики, 45\tул. Куйши Дина, д. 31\tул. Сыганак, 3 (Е-10)\tпр. Богенбай батыра, 39\t3 шт. ТРЦ "Asia Park", пр. Кабанбай батыра, 21\t4 шт. Склад г. Нур-Султан (Астана)\tТРЦ "Sauran" ул. Алматы, 3\t3 шт. ул. Ілияс Есенберлин, 2/1\nДиагональ экрана — 3 дюйм (7,5 см)


Купить насос на RENAULT\nНасосы на RENAULT\nПрименяется: показать Артикул: 7701478018 все Артикулы доп.: VKPC86415 Код для заказа: 628543\n2 423 ₽ Есть в наличии\nНасос водяной RENAULT Premium KORTEX\nПрименяется: показать Артикул: TR16128 все Артикулы доп.: 27723/462588/31568, 4572000801/5001857427/5001858484/630004/630008 Код для заказа: 424518\nПрименяется: показать Артикул: GWN-86A все Артикулы доп.: 21010-6N20A Код для заказа: 960640\n1 572 ₽ Есть в наличии\nПрименяется: показать Артикул: 21988 все Артикулы доп.: VKPC86415, 7701478018 Код для заказа: 412389 Бренд: FEBI\nПрименяется: показать Артикул: LWP0982 все Артикулы доп.: 60922144, 7701479043 Код для заказа: 966659\nПрименяется: показать Артикул: KPW0062 все Артикулы доп.: 210101302R Код для заказа: 427875\nНасос водяной RENAULT Megane (96-) (1.9 D),Laguna (95-) (1.8/2.0) GMB\nПрименяется: показать Артикул: GWR-12A все Артикулы доп.: 7701463397 Код для заказа: 960642\nПрименяется: показать Артикул: R-135 Код для заказа: 717334 Бренд: DOLZ\nПрименяется: показать Артикул: KPW0063 все Артикулы доп.: 7701478018 Код для заказа: 427876


АЗС ОККО на Милославская 2а - г. Киев, ул. Милославская, 2а | ТОП СТО — каталог автосервисов Киева\nАЗС ОККО на Милославская 2а\nВы сейчас здесь: Главная / Автосервисы / АЗС / АЗС ОККО на Милославская 2а\nг. Киев, ул. Милославская, 2а


Памятник архитектуры, Москва, ул.Поленова, дом 16\nгород Москва, улица Поленова, д.16 (район Сокол, Северный АО)\nПаспорт здания - ул. Поленова, 16\nДоп. описание улицы Поленова\nСоседние дома : ул. Врубеля 8, ул. Врубеля 10, ул. Врубеля 5/10, ул. Врубеля 7/13, ул. Врубеля 9, ул. Врубеля 10, к. 2, ул. Шишкина 2, ул. Шишкина 3, ул. Шишкина 3/1, ул. Шишкина 4,\nОтзывы и комментарии к дому по адресу: Москва, ул. Поленова, 16


ЭВА-ПЛЮС ООО - г. Орша\nАдрес: 211388, Витебская обл., г. Орша, ул. Ленина, 221Б\nТелефон: тел. (0216) 21 96 19\nтел. (0216) 21 96 19


4 декабря, 21:55 Вход\nСаратовская область, г. Энгельс, ул. Колотилова, 84\nСаратовская область, г. Энгельс, ул. Энгельс-1, 16\nСаратовская область, г. Энгельс, ул. Энгельс-1 57\nСаратовская область, г. Энгельс, ул. Марины Расковой, 12


Баймаҡ районында урман яна // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n12:05, 28 июля 2021 Йәмғиәт\nБаймаҡ районында 27 июлдә 1,7 гектар майҙанда янғын сыҡҡан, ти хәбәр иттеләр республиканың Урман хужалығы министрлығынан.\n«Әлеге ваҡытта уттың таралыуына юл ҡуйылмаған, ләкин янғын һүндерелмәгән. Унда 12 кеше эшләй, дүрт берәмек техника йәлеп ителгән», — тип белдерҙеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә.\n15 апрелдән 28 июлгә тиклем республикала бөтәһе 229 урман янғыны теркәлгән. Шуның 105-енә тәбиғәт факторҙары, 84-енә — ут менән һаҡһыҙ эш итеү, 38-енә — башҡа категория ерҙәренән күсеү сәбәпсе, икәүһе — техноген объекттан.\nХәҙерге ваҡытта урман янғындары үткән дөйөм майҙан — 2727 гектарҙан ашыу.\nБөгөн Башҡортостанда урмандарҙа беренсе-өсөнсө класлы янғын хәүефе фаразлана.\nТеги: урман янғындары


Памятник ликвидаторам Чернобыльской катастрофы - г. Канск, ул. Ленина на портале ВДПО.РФ\nг. Канск, ул. Ленина\nОткрытие памятника, посвященного жителям - ликвидаторам аварии на Чернобыльской АЭС, состоялось в день празднования 380-летия Канска (14 августа 2016 года) – одного из самых старинных городов Сибири.


д. Трошева - ул. Мира - Индекс - Карта\nд. Трошева, ул. Мира\nАдрес ул. Мира, д. Трошева\nКЛАДР ID 59032000291000100\nКарта проезда ул. Мира, д. Трошева, Кудымкарский район\nРасположению ул. Мира, д. Трошева, Кудымкарский район, Пермский край соответствует почтовый индекс 619547. Напоминаем, что эта информация носит исключительно справочный характер и может являться неактуальной.\n• ул. Береговая • ул. Дружбы\n619547 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44


Адель (певица) Википедия\nангл. Adele Laurie Blue Adkins\n5 мая 1988(1988-05-05)[…] (32 года)\nавтор-исполнитель, певица, гитаристка, пианистка, барабанщица, музыкант, студийная исполнительница\n↑ Two-time Grammy® Award winner Adele to perform on CBS Архивировано 27 ноября 2011 года. (недоступная ссылка с 05-09-2013 [2781 день] — история, копия) CBS Radio Retrieved February 23, 2011\nApple Music · Deezer · Google Play Music · Instagram (англ.) · Last.fm · SoundCloud · Spotify · Яндекс.Музыка · YouTube (англ.)\nAllMusic · AllMusic · AlloCiné · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz\nBIBSYS: 12046547 · BNC: a11706351 · BNF: 15749533d · GND: 135515459 · GTAA: 213751 · ISNI: 0000 0001 2314 4259 · LCCN: no2008088179 · NKC: xx0134490 · NLA: 57437286 · NLP: A25850672 · NTA: 307916901 · NUKAT: n2012145932 · LIBRIS: 354717 · SUDOC: 157759938 · VIAF: 21955977 · WorldCat VIAF: 21955977


Конспект мероприятия "Кто хочет получить пятерку по башкирскому языку?\nИнфоурок › Технология ›Конспекты›Конспект мероприятия "Кто хочет получить пятерку по башкирскому языку?\nМостай Кәримдең тормош юлына, ижадына бағышланған кисә (уйын).\n- уҡыусыларҙың Мостай Кәримдең тормошо, ижады тураһында алынған белемдәрен тикшереү, нығытыу;\n- уҡыусыларҙың фекерләү һәләтен, аң кимәлен, һөйләм телмәрен үҫтереү;\n- Мостай Кәримдең ижадына һөйөү, уның шәхесенә ихтирам тәрбиәләү.\nЙыһаҙландырыу: Мостай Кәримдең портреты, китаптар күргәҙмәһе, презентация, компьютер, графпроектор, интерактив таҡта.\nКисәнең (уйындың) барышы:\nКүңелле көй яңғырай. Сәхнәгә (синыф уртаһына) Белмәҫйән менән Буратино йүгереп сығалар. Ҡулдарында башҡорт телендә яҙылған әҙәби китаптар, дәреслектәр. Геройҙар үҙ- ара нимәлер һөйләшәләр, көлөшәләр, китаптарҙы ҡарайҙар.\nБуратино: Беләһеңме, Белмәҫйән ,башҡортса китаптар бик күп икән. Уларҙы уҡый башлаһаң.....\nБелмәҫйән. Әйе, беҙгә каникулдар ваҡытында уҡытыусы апай Мостай Кәрим ижады тураһында башҡортса китаптар уҡырға кушҡан ине, уҡыныңмы?\nБуратино: Ә ниңә уҡырға, мин былай ҙа күп нимә беләм...\nБелмәҫйән: Ә нимә беләһең һуң? Әйҙә әле, һине һынап ҡарайыҡ.\nБелмәҫйән: Ә нисек? Мин бер кем дә күрмәгәндә шпаргалкалар яҙам да, шунан күсерәм.... (Көлә)\nБуратино: Белмәҫйән, оноттоң мени, уҡытыусы апай каникулдарҙан һуң Мостай Кәрим ижады буйынса ярыш була тиигән ине, бында нисек шпаргалка күсереп була һүң ул?\nБелмәҫйән: Миңә берәйһе ярҙам итер әле. Мин бит бөтәһе менән дә дуҫ. Мин һәр ваҡыт класташтарымды кәнфит менән һыйлайым. Мине дуҫтарым ихтирам итәләр, кәрәк булһа, ярҙам итәләр.\nБуратино: Ярай, хәҙер ҡарарбыҙ әле, нисек һинең кәнфиттәрең ярҙам итерҙәр икән. Әйҙә, мин һине бе мәктәптә бөгөн буласаҡ ярышҡа саҡырам. Бында «Кем «бишле» алырға теләй?” ярышы буласаҡ. Был ярышта белемле, аҡыллы, тапҡыр, зирәк уҡыусылар көс һынашасаҡ. Беҙҙе лә был ярышҡа алырлармы икән?\n(Күңелле көй яңғырай. Геройҙар сығып китәләр).\n(Башҡорт теле һәм әҙәбиәте конкурсы. Уҡыусылар кабинетты биҙәгән. Таҡтаға һуңғы атрибуттарҙы эләләр. Кисә башланырға һаналған секундтар ғына ҡалған. Класка Буратино менән Белмәҫйән ашыға – ашыға килеп инәләр)\nИкеһе бер юлы: Һаумыһығыҙ, һаумыһығыҙ! Бында Мостай Кәримгә бағышланған ярыш буламы? Беҙгә лә ҡатанашырға яраймы?\nАлып барусы (уҡытыусы):\nҺаумыһығыҙ, ҡаҙерле ҡунаҡтар. Рәхим итегеҙ. Һеҙ кем булаһығыҙ , ҡайҙан килдегеҙ?\nБеҙ Буратино һәм Белмәҫйән булабыҙ. ... мәктәптән килдек. Бөгөнгө ярышта ҡатнашырға теләйбеҙ.\nЯҡшы. Беҙ килгән ҡунаҡтарға бик шатбыҙ. Рәхим итегеҙ. Һеҙгә ҙур уңыштар теләйбеҙ.\nӘйҙәгеҙ, бөгөнгө ярышты башлап ебәрәйек. Беҙҙең ярыш «Кем бишле алырға теләй» тип атала. Башта һайлап алыу туры үткҺаумыһығыҙ, балалар! Мин һеҙҙе күреүемә бик шатмын. Бөгөнгө көндө файҙалы, күңелле үткәрербеҙ тип ышанам. Һеҙҙе бөгөн мин --- “Кем «бишле» алырға теләй? ” уйынына саҡырам.\nШулай итеп уйын шарты.\n(Уҡыусылар карточкалар ярҙамында тауыш бирәләр, ғөмүмән, уйын буйына бар төркөмдө шул карточкалар ярҙамында уйнатырға) мөмкин).\nСиныфҡа һайлап алыу һорауҙары тәҡдим ителә.Уҡыусылар карточкалар ярҙамында тауыш бирәләр. Тиҙ һәм дөрөҫ яуап биргән уҡыусы уйынсы креслоһына саҡырыла.\nУйын өс турҙан тура тора. Һәр тур үҙ эсенә биш һорауҙы алған:\nI тур “3”билдәһенә , II “4”билдәһенә ,\nУйынсы һәр этапта ла уйындан сығыу мөмкинселегенә эйә. Шулай уҡ өс ярҙам алыу хоҡуғы ла бар.\n(Уҡыусыларҙың иғтибары экранға йүнәлтелә).\nҺайлап алыу туры.\nМостай Кәрим уҡыған белем усаҡтарының хронологик тәртибен тергеҙегеҙ.\n(таҡтала өс яуап бирелә, шуларҙы дөрөҫ тәртиптә күрһәтергә кәрәк) (4- се слайд)\n(Уҡыусылар карточкаларын күтәрәләр. Дөрөҫ яуап биргән уҡыусылар билдәләнә. Карточкаһын беренсе күтәргән уҡыусы 1 – се турҙа ҡатнаша)\nБеренсе турға ..... сыға. Уйынсы урынына рәхим итегеҙ.\nҮҙегеҙ менән танышытырып китегеҙ. Һеҙ буш ваҡыттарығыҙҙа нимә менән шөғөлләнәһегеҙ?\n(Уҡыусының яуабы тыңлана)\n- 1 се тур («3» лө билдәһенә) һорау:\nМостай Кәримдең тыуған ауылы? ( 8 – се слайд)\n(Уҡыусы яуап бирә. Әгәр ҙә дөрөҫ яуап бирһә, киләһе турға уҙа).\nМ.Кәрим ҡасан тыуған? (9-сы слайд);\nШағирҙың тыуған районын атағыҙ (10 – сы слайд);\nШағир ниндәй факультет студенты? (11 –се слайд)\nМостай Кәримдең автобиографик әҫәре? (12 – се слайд)\nРәхмәт. Яуаптарығыҙ өсөн. Киләһе турға рәхим итегеҙ.\nӘ хәзер ял итеү минуты иғлан итәбеҙ. Реклама.\n(Уҡыусылар М .Кәримдең әҫәрҙәрен сәхнәләштерәләр).\nРәхмәт, уҡыусылар. Ә Беҙ ярышыбыҙҙы дауам итәбеҙ.\n“4” ле билдәһе өсөн һорауҙар:\nМостай Кәрим Еңеү көнөн — 1945 йылдың 9 Майын — ул ҡайҙа ҡаршылай? (13 – сө һорау).\nМостай Кәримдең тәүге китабы нисек атала? (14 се слайд)\nМостай Кәрим йылдарҙа яҙа башлай ? (15 – се слайд)\nӘ хәҙер музыкаль паузаға рәхим итегеҙ. Һеҙҙең өсөн ҡыҙҙар башҡарыуында Мостай Кәрим һүҙҙәренә яҙылған «Уҡытыусыма» йыры яңғырай.\nӘ хәҙер икенсе турҙы башлайбыҙ. Был турҙа “5 ” ле билдәһен алыр өсөн һорауҙар бирелгән.\nМ. Кәрим нисәнсе йылдан бирле Яҙыусылар союзы ағзаһы? (17 – се слайд)\nБыл юлдар ниндәй шиғырҙан:\nҠулыма алған һайын,\nБилетҡа тамған ҡанын\n(18 – се слайд)\n- Әҙиптең әҫәрҙәрен рус теленә кем тәржемә иткән?\n(19- сы слайд)\nНисәнсе йылда Мостай Кәримгә Башҡортостандың халыҡ шағиры тигән ҙур исем бирелә.\nӘ хәҙер, ҡәҙерле уҡыусылар һеҙгә әҙәби күстәнәс бүләк итәбеҙ (шағирҙың шиғырҙары яңғырай).\nАфарин , уҡыусылар. Беҙҙең бөгөнгө ярышыбыҙ тамам. Һеҙгә нимәләр оҡшаны? Тағы ла нимәләр күрергә, белергә теләр инегеҙ? Килгән ҡунаҡтарыбыҙ нимәләр әйтергә теләй?\n(Белмәҫйән менән Буратино тәисораттары менән алышалар).\nУҡыусылар ,һеҙҙең алдығыҙҙа төрлө смайликтар ята. Улар төрлө кәйефте белдерәләр. Ошо смайликтарҙы таҡтаға элеп ҡуяйыҡ (таҡтаға смайликтар элеү, тәисораттар менән алышыу).\nӘ килгән ҡунаҡтарға киләсәктә уңыштар, яҡшы белемдәр алыуҙы теләйбеҙ. Һау булығыҙ.\nНефтекама ҡалаһы 16 – сы урта дөйөм белем биреү мәктәбе\nКем «5» ле алырға теләй?\n(Мостай Кәрим ижадына бағышланған уйын – ярыш)\nТөҙөүсе : Халикова Лариса Финат ҡыҙы,\nНефтекама – 2014\nДанный конспект внеклассного мероприятия предназначен для 7 -8 классов по предмету "Башкирский язык и литература". Мероприятие посвящено 95 - летию народного поэта Республики Башкортсотан Мустаю Кариму. Мустай Карим является поэтом, писателем, драматургом. Он писал как для взрослых, так и для детей. Мусай Карим является лауреатом имени Салавата Юлаева, Г. Х. Андерсена и других многочисленных наград. Так же Мустай карим является участником Великой Отечественной войны. Он сам испытал на себе все трудности и видел своими глазами ужасы войны. Через уроки родных языков, внеурочную деятельность, мы, учителя родных языков, стараемся прививать нашим обучающимся любовь к творчеству Мустая Карима, интерес к его личности, произведениям. Мы инсценируем его произведения, учим его стихи, пишем творческие работы, составляем альбомы, презентации, посвященные его творчеству. Надеюсь, такие мероприятие пробудят в сердцах наших обучающихся интрес и любовь к его произведениям.\nНомер материала: 375503


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӘСИРЛЕКТӘ ҮЛГӘН ЯҠТАШЫМА АҠ СИРЕНЬ ГӨЛЛӘМӘҺЕ... - 2015 - Мәҡәләләр\nӘСИРЛЕКТӘ ҮЛГӘН ЯҠТАШЫМА АҠ СИРЕНЬ ГӨЛЛӘМӘҺЕ...\nКесе Ватаныма - Пермь өлкәһендәге Барҙымыма ҡайтҡан һайын мәсеткә инмәй ҡалмайым. Унда мине һәр саҡ оло йөрәкле, ихлас имам Нәзир хәҙрәт Кучуков ҡаршылай. Ул эштәрем, сәйәхәтем, сәләмәтлегем менән ҡыҙыҡһына, башланғыстарымды, проекттарымды хуплай, кәңәштәрен бирә.\nСираттағы ҡайтҡанымда ул миңә бер ҡағыҙ бите күрһәтте. Ул СССР Оборона министрлығының Үҙәк архивы справкаһы ине. Хәрби хеҙмәткәрҙе эҙләү, яҙмышын асыҡлау, ерләнеү урыны тураһындағы запроста Сотанай ауылынан яҡташым Ҡаҙанбаев Гәрәй Моталлап улының мәғлүмәттәре теркәлгәйне. Унда 1908 йылда Сараши ауылында тыуған Гәрәй Ҡаҙанбаевтың 1941 йылдың 24 авгусында әрме хеҙмәтенә алыныуы яҙылған. Уның менән бәйләнеш 1942 йылдың апрелендә өҙөлә. Ә справканың аҙағында ҡот осҡос хәбәр: 1942 йылдың 5 апрелендә Германияла әсирлектә үлә. Икенсе биттә уның һәләк булған урыны тураһында мәғлүмәт бирелә: "Шталаг 304. Цайтхайн".\nНәзир ағай шул ваҡытта миңә: "Нәсүр улым, һин төрлө ерҙәрҙә йөрөйһөң, төрлө илдәрҙәге кешеләр менән аралашаһың. Әгәр яҡташыбыҙҙың эҙен табыу мөмкинлегең тыуһа, изге эш башҡарыр инең", - тине. Мин документты үҙем менән алдым һәм был һөйләшеүҙе бер ваҡытта ла иҫемдән сығарманым. Һәм бына эҙләнеүҙәрем мине быйыл 9 майҙа элекке концентрацион үлем лагеры Цайтхайнға алып килде. Цайтхайн ситендәге 169-сы федераль трасса буйында урынлашҡан был ҡыҙыл гранит менән көпләнгән биш метр бейеклегендәге мемориал.\n1941 йылдың 22 июнендә Советтар Союзына һөжүм итер алдынан вермахт юғары командалығы совет әсирҙәрен урынлаштырыу өсөн яңы 60 лагерь төҙөргә бойора. Уларҙың һәр береһендә 30 мең әсирҙе һыйҙырыу күҙаллана. Ул ваҡытта лагерҙар, башҡалары кеүек үк, Польшаның һәм СССР-ҙың оккупацияланған территорияларында төҙөлөргә тейеш була, 14 лагерға Германияның үҙендә ер бүленә. Уларҙың береһе Цайтхайн полигоны территорияһында була. 1941 йылдың апрелендә бында төҙөлөш эштәре башлана. 1941 йылдың июлендә беренсе әсирҙәр килтерелә. Теркәлгәндән, исем өсөн медицина тикшереүе һәм гигиеник таҙартыу үткәндән һуң, улар башта асыҡ һауа аҫтында йәшәй. Территория бары тик ике ҡат сәнскеле сымдан торған ҡойма менән уратыла. Хәрби әсирҙәрҙе урынлаштырырға барактар ҙа, палаткалар ҙа булмай. Әсирҙәр тәбиғәт көйһөҙлөгөнән йәшенеү маҡсатынан үҙҙәренә землянка ҡаҙып ала. Барактар, аш-һыу урыны төҙөү, ҡоҙоҡтар ҡаҙыу эше бының өсөн етерлек күләмдә әсирҙәр тупланғас ҡына башлана. Былай ҙа етерлек кимәлдә ризыҡ менән тәьмин ителмәгән әсирҙәр һыуҙы күләүектәрҙән эсергә мәжбүр була. Бындай шарттарҙа аслыҡтан шешенеү, зәңге, хроник эс китеү киң тарала һәм былай ҙа ауыр һуғыштарҙан, оҙайлы этаптан хәлһеҙләнгән әсирҙәрҙе тағы ла көсһөҙләндерә.\n1941 йылдың декабренән 1942 йылдың мартына тиклем сабыртмалы тиф эпидемияһы һөҙөмтәһендә лагерь карантинда була. Әгәр карантин башланғанға тиклем унда 10 677 әсир иҫәпләнһә, карантин бөткәндә, 1942 йылдың апрелендә, был һан ни бары 3729-ға ҡала. Лагерь ҡабул итеү-бүлеү урыны булып хеҙмәт итә. Әсирҙәрҙе бер туҡтауһыҙ килтерәләр һәм алып китеп торалар: кемде эшкә, кемде фашистар тарафынан оккупацияланған икенсе илдәргә, кемде үлемгә... Мәҫәлән, 1941-1942 йылдарҙа, Дрезден гестапоһының өс криминалисынан торған оперкоманда тарафынан Цайтхайн лагерынан Бухенвальд концлагерына оҙатырға 1 мең самаһы әсир "һайлап алына". Улар килтерелеү менән ат һарайында махсус рәүештә совет хәрби әсирҙәрен юҡ итеү өсөн йыһазландырылған камерала атыла. Һуңынан кәүҙәләре крематорийҙа яндырыла. Цайтхайнда барлығы 23 мең совет хәрби әсире юҡ ителә. Улар араһында яҡташыбыҙ Ҡаҙанбаев Гәрәй Моталлап улы ла бар.\nЛагерҙа дүрт зыярат урынлашҡан. Унда яҡташымдың исем-шәрифен оҙаҡ эҙләнем. Мемориал хеҙмәткәрҙәре биргән мәғлүмәт буйынса, Гәрәй Моталлап улының 2-се зыяратта ерләнеүен белдем. Урман араһында йөрөй торғас, ниһайәт, ҡайындар араһындағы зыяратҡа килеп сыҡтым. Уртала ҡыҙыл мәрмәр һәйкәл тора. Ерләнеүселәрҙең исем-шәрифе яҙылған 24 тимер стела. Йөрәк һыҙа... Таныш исемде эҙләйем. Һәр стелала ваҡ ҡына хәрефтәр менән 3888 кешенең исем-шәрифе яҙылған. Барыһын да уҡып сыҡтым, әммә яҡташымдың исемен тапманым. Кис тә етеп килә...\nЗыяраттан сыҡтым да үләнгә ултырҙым. Тирә-яҡта бер кем юҡ. Бары тик ҡоштар ғына һайраша һәм ҡайындарға елдәр сер һөйләй. Уйланып, оҙаҡ ултырҙым... Һуңынан Мәккә яғына боролдом да, намаҙ уҡып, ҡабаттан зыяратҡа индем. Был юлы стелаларҙың һуңғыһынан башларға булдым. Эй, Хоҙайым, 10 минуттан таныш фамилияны күрҙем - Ҡаҙанбаев... Уны ҡабат-ҡабат уҡыным. Юҡ, хаталанмайым, яңылышмайым: ингән яҡтан алтынсы стела, уң яҡтағы рәттә өҫтән 32-се фамилия. Әсирҙәр барыһы бергә оҙонлоғо - 60, киңлеге 1,8 метрлыҡ траншеяла ерләнгәндәр. Ҡәберҙәр өҫтөндә йылы май еленә аҡ, тумалаҡ башлы бәпембәләр эйелеп-бөгөлә. Уларға оҙаҡ итеп ҡарап торҙом. Әйтерһең дә, хәрби әсирҙәр ҡәберҙәренән таҡыр итеп ҡырылған баштарын сығарып: "Кешеләр, беҙ бында! Беҙ Тыуған илебеҙҙе һаҡланыҡ! Онотмағыҙ беҙҙе... Зинһар, онотмағыҙ беҙҙе!" - ти. Күҙ йәштәре аша яҡташымдың исеме эргәһенә алып килгән аҡ сирень гөлләмәһен урынлаштырҙым һәм ҡәбер траншеяһы ҡаршыһына ултырып, тағы бер тапҡыр белгән доғаларымды уҡыным. Яҡташымдың туғандарына тапшырырға тип ҡәберҙән бер ус тупраҡ һалып алдым.\nҮҙәк зыяраттағы килеүселәр өсөн булдырылған журналға түбәндәге юлдарҙы яҙып ҡалдырҙым: "2015 йыл, 9 Май. Мин Рәсәйҙән (Пермь крайы, Барҙа ауылы) Нәсүр Йөрөшбаев. Бында яҡташым, 1942 йылдың 5 апрелендә Цайтхайн лагерында һәләк булған Ҡаҙанбаев Гәрәй Моталлап улының иҫтәлеген хөрмәтләргә килдем. Уға һәм фашизм тотҡондарының барыһына ла мәңгелек дан. Беҙ һеҙҙе бер ваҡытта ла онотмабыҙ! Тыныс йоҡлағыҙ, ҡәҙерле туғандар! Барҙа халҡы исеменән - Нәсүр Йөрөшбаев".\n1945 йылдың 23 апрелендә Ҡыҙыл Армия частары Цайтхайн лагерын азат итә. Азат ителгәндән һуң бихисап айҙар үткәс тә элекке әсирҙәрҙең күптәре әсирлек эҙемтәһенән вафат була...\nЯҙылған: 01.06.15 | Ҡаралған: 903