Ә атының ҡушаматы – Ирәмәл\n21 Ғинуар , 13:09\n«Урал бөркөтө» -2022 йылдың 24 ғинуарында драма Учалы филармонияһы сәхнәһендә ҡуйыласаҡ. Учалы тамашасылары легендар яҡташыбыҙҙың тормош юлын үҙенсәлекле формала яҡтыртҡан был әҫәргә битараф ҡалмаҫ, артистарҙың сығышын ҡарап, әҫәргә үҙ баһаһын бирер тип ышанғы килә.\n2021 йылда республикабыҙ күренекле дәүләт эшмәкәре, хәрби начальник, Граждандар һуғышы батыры, Башҡорт милли хәрәкәтенең актив ҡатнашыусыһы Муса Лут улы Мортазиндың тыуыуына 130 йыл тулыуҙы билдәләп үтте. Легендар комбриг башҡорт милли частәрен ойоштороусыларҙың береһе була. 1919 йылдың октябрь айынан Мортазин Төркостан фронтының Илецк хәрби төркөмөндә Уралдағы аҡ казактарға ҡаршы һуғыша, һуңыраҡ Көньяҡ- Көнбайыш фронтына ебәрелә, аҡ поляктарҙан Киевты азат итеүҙә ҡатнаша. 1920 йылдың июненән Муса Мортазин 2-се атлылар төркөмөнөң командиры була.\nГраждандар һуғышы тамамланғас, Мортазин РККА кавалерияһында яуаплы урындарҙа эшләй. 1920 йылың декабренән Муса Мортазин хәрби-диңгеҙ эштәре буйынса халыҡ комиссары итеп ҡуйыла. 1921-1922 йылдарҙа – хәрби комиссар, БашЦИК председателе, РКП (б)-ның Башҡорт обкомы ағзаһы. Ике тапҡыр Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ ордены, алтын сәғәт, көмөш ҡылыс менән бүләкләнә.\nМуса Мортазин-байтаҡ хәрби хеҙмәттәр, «Башҡортостан һәм башҡорт ғәскәрҙәре Граждандар һуғышында» китабы авторы (1927).\n1937 йылда Муса Мортазин ҡулға алына һәм атырға хөкөм ителә. 1956 йылдың 14 июлендә реабилитациялана. 1967 йылдың 11 июлендә сыҡҡанСССР Юғары Советы президиумы указы буйынса наградаларға хоҡуғы ҡабаттан тергеҙелә.\nУчалы районындағы куп башҡорт ауылдарының ир-аттары Муса Мортазин етәкселеге аҫтында хеҙмәт иткән. Мәҫәлән, Мортазин Һәйтәк ауылы аша үткәндә ике взводлыҡ кешене үҙенең полкына ҡуша. Ҡоҙаш ауылынан егеттәр иһә юлда, Наурыҙ эргәһендә, засадаға осрай һәм бер өлөшө ҡырыла. Рәсүл ауылынан Шәмиғолов Фәйзулла Ғәйфулла улы Муса Мортазинда адъютант була, аҙаҡ шуның өсөн репрессияға эләгә. Шуға ла Учалы районы халҡы өсөн М.Мортазин данлыҡлы яҡташ ҡына түгел, яҡын туған, ә Граждандар һуғышы осоронда кемдәргәлер полкташ, яуҙаш, ә ҡайһыларға, хата, дошман да булған. Болғансыҡ заман, ил тарихы өсөн ауыр ваҡыттарҙа йәшәгәнгә күрә, уның хаҡында халыҡ хәтерендә төрлө ҡапма-ҡаршылыҡлы иҫтәлектәр һаҡланған. Муса Мортазин ике тапҡыр берсә ҡыҙылдар яғына, берсә аҡтар яғына сыға. Мортазинды күреп-белгәндәр комбригтың бик ҡыйыу, үткер, талапсан, хата, ҡайһы осраҡта, аяуһыҙ булыуын иҫләр булғандар.\nПольша фронтында хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашҡан Г.Х. Камалов иҫтәлектәренән: «Беҙҙең атлылар бик етеҙ хәрәкәт итеүе арҡаһында еңелмәҫ булды. Иҫкәрмәҫтән, көтмәгәндә һөжүм итеүе менән дошмандарға сикһеҙ ҡурҡыу тойғоһо уята инек. Аҡ поляктар беҙҙе «ҡырағайҙар», «азиаттар бригадаһы» тип атанылар ».\nМуса Мортазин эсмәүе, тартмауы менән дә башҡаларҙан айырылып торған. «Һалдаттарға эсергә тыйманы, эсмәһә лә, үҙ өлөшөнән баш тартмай торғайны. Үҙенә тейеш булған араҡыны кружкаға ҡойҙороп алып, ситкәрәк китә лә, ниндәй көн торошона ҡарамаҫтан, билгә тиклем сисенеп ташлап, «тауыш көр булһын, күкрәк һыҙламаһын өсөн» тип ыуына ине».\n«Башкавбригада бер заман поляктарҙың полк оркестрын ҡулға алды. Мортазин оркестранттарҙы иҫән ҡалдырып, уларҙан «Интернационал»ды уйнатты, шулай итеп ул һуғыш алдынан үҙенең һалдаттарының хәрби рух көсөн күтәрәрергә булышлыҡ итте». Муса Мортазин үҙе лә бик матур йырлаған, музыканы бик оҫта тойған булған. Уның ҡыҙы Шәүрә атаһы тураһында шулай тип хәтерләй: «Атайыма музыканы абсолют ишетеү көсө тәбиғәттән бирелгән ине, тауышы шул тиклем матур ине ».\nКавалерия полкында шундай тәртип индерелгән булған: күптәнән килгән кадровый аттарҙы бөтәһен дә «А» хәрефенә атарға, запаста торған резерв аттарға иһә «О» хәрефенә башланған атамалар ҡушырға, яңы килгәндәренә «Ч» хәрефенә исем уйларға. Полкта булған писарь аттарҙы ҡайҙа ебәреү һәм ниндәй атама биреү өсөн дә яуаплы була.\nҺалдаттар араһында шундай хәбәрҙәр ҙә йөрөгән: «Морттазинға эштә, һуғышта ғына түгел, хатта ат һайлауҙа ла уңыш йылмая». Ирәмәл ҡушаматлы ат Мусаның ысынлап та хәрби дуҫы була. Мортазиндың тәмәке тартмауына ла аты сәбәпсе булған тиҙәр: Ирәмәл тәмәке еҫен яратмаған икән. Дошман килгәнен аты әллә күпме саҡрымдан да тойор булған. Ул бышҡырып, ҡалтыранып, тыпырсынып, ҡурҡыныс килеүен алдан белгерткән, һәм Муса кисекмәҫтән полкты яуға күтәргән...\nҠаты һәм талапсан булһа ла, Мортазин яу уҙғас үҙенең яуҙаштарына бик иғтибарлы булған тиҙәр. «Муса һалдаттар менән үҙен тиң тота ине, - тип иҫләгән каптенармус Миңлейәр Баймөхәмәтов. - Ул һәр саҡ егеттәр менән бергә булды, йыш ҡына улар менән бер котелоктан ашаны». Муса Мортазиндың бөтә поход ауырлыҡтарын һалдаттар менән тиң тартыуы хаҡында Дунаевтың «Һуғыш ветерандары» статьяһында ла әйтеп үтелә: «Муса Мортазин ҡыҙыҡлы, ҡыйыу, аҡыллы хәрби начальник ине, ул Суворовты бик ихтирам итә ине һәм үҙен дә нәҡ Суворовса тота ине: уңайлыҡтарҙан баш тартып, ябай һалдаттар менән бергә ашап йөрөй торғайны. Тап ошо Суворов принциптары уға һуғышта ярҙам итә ине».\nБашкавбригада частәре менән берлектә Муса Мортазин Бөрйән-Түңгәүер кантонында башланған халыҡ восстаниеһына бәйле килеп тыуған сәйәси аңлашылмаусанлыҡты хәл итеүҙә лә ҡатнаша. Нәҡ уның ҡатнашыуы күпләп ҡан ҡойошто туҡтатырға булышлыҡ итә лә инде.\nРепрессияға дусар ителгән комдивтың ғаиләһендә алты бала була. Уларҙың һәр ҡайһыһының яҙмышы бик аяныслы. Былар инде айырым һөләшеү өсөн тема.\nМуса Мортазиндың яҙмышы яҙыусылар, художниктар, драматургтар ижадында ла ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Яҡташыбыҙҙың тормошона арнап байтаҡ китаптар яҙылған: Раиса Устинованың «Розы и шипы комбрига Муртазина», Рәүф Насировтың «Ҡылыс ҡында килешә», Азат Ярмуллиндың «Муса Мортазин», Рәүеф Шаһиевтың 2020 йылда «Халыҡ улы Муса Мортазин» исемле китаптары, «И совесть, и жертвы эпохи» исемле китапта Ғәзим Шафиҡовтың «Для ратных дел рожденный» исемле ҙур очеркы һәм башҡалар. Легендар комбриг исеме Сибай, Баймаҡ, Учалы ҡалаларында, Учалы ауылындағы урамдарға бирелгән. Муса Мортазиндың тыуған ауылы Көсөктә уның шәхси һәм хәрби тормошона арналған музей асылған, бында билдәле яҡташыбыҙҙың документтары һәм шәхси әйберҙәре ҡәҙерләп һаҡлана. Учалы районында уның исеменә арналған премия булдырылған.\nМуса Мортазин, Фәттәх Ибраһимов һәм Башкавбригаданың башҡа командирҙары образы билдәле совет художнигы Василий Яковлевтың «Красные командиры» тип аталған картинаһында (1928) һынландырылған. Был картина күп тапҡыр выставкаларҙа ҡатнашҡан, бөгөнгө көндә РФ Хәрби көстәре Үҙәк музейында һаҡлана.\n2021 йылдың аҙағында Сибай дәүләт драма театры сәхнәһендә Наил Ғәйетбаев пьесаһы буйынса режиссер, БР атҡаҙанған артисы С.Ғ. Әфләтүнов ҡуйған «Урал бөркөтө» исемле драматик версияың премьераһы булып үтте. Был сәхнә әҫәре легендар яҡташыбыҙҙың данлы ла, фажиғәле лә яҙмышы тураһында һөйләй. 2022 йылдың 24 ғинуарында иһә драма Учалы филармонияһы сәхнәһендә ҡуйыласаҡ. Учалы тамашасылары легендар яҡташыбыҙҙың тормош юлын үҙенсәлекле формала яҡтыртҡан был әҫәргә битараф ҡалмаҫ, артистарҙың сығышын ҡарап, әҫәргә үҙ баһаһын бирер тип ышанғы килә.\nФәнүр Шаһиев, тыуған яҡты өйрәнеүсе.


ХикәйәӘле февраль айы ғына булыуға ҡарамаҫтан, ҡояш, нурҙарын ап-аҡ ҡарҙа сағылдырып, күҙҙән йәштәр ағыҙа. Сағыу нурҙар өй тәҙрәләренән эскә эркелә, тәҙрә төбөндә үҫкән шау сәскәле гөлдәрҙе наҙлай, ҡулдан һуғылған балаҫ йәйелгән ағас иҙәндең таҡталарын йылыта, шул йылыға ылығып, бесәй кирелеп-кирелеп аунай.Ишек алдында малдар нурға ҡойона. Башмаҡ, күҙен йомоп, һағыҙ сәйнәгәндәй көйшәй; кәзәләр, ҡарҙа ғына тороуҙы үҙһенмәй, һарай башына өйөлгән, инде яртылаш кәмегән бесән өҫтөнә баҫып, серем итә.Сәрбиямал инәй баҡса яғына сығып, көҙҙән ҡалдырылған үрсетмә өсөн тупраҡ һалынған күнәген өйгә индерҙе һәм йылы мейес алдына ҡуйҙы. Усаҡҡа яғып ебәрҙе. Келәттән бер киҫәк ит алып инеп, уны йыуҙы һәм аш һалды.\nӨйөнә газ үткәрелгән, плитәһе ла бар барлығын, тик әллә нишләп шул ҡаҙанда бешкән аш уға тәмлерәк тойола, ит тә йомшағыраҡ төҫлө. Өлкәнәйгәс ни, тештәр ҙә насар, күҙҙең күреүе лә әллә ни шәптән түгел.\nҒүмер баҡый кәзә аҫыраны Сәрби, колхоз эшенән ҡайтҡас, көнө-төнө шәл бәйләне. И-их, улар һәр һатып алыусының иҫен китәрә ине: шәлдәрен ҡара-күкһел кәзә мамығынан алтын балдаҡ күҙенән үтә алырлыҡ еп-еңел итеп, ситенә төрлө-төрлө мөғжизәле биҙәктәр һалып, телдәрен матур итеп тартып бәйләне, ә "паутинкалары" ҡушылған ебәгенән дә, ап-аҡ дебетенән дә йылҡылдап торор ине. Айына бер нисә шәлде кәрәген биреп бәйләй ҙә ҡуя, кәзәһен үҙе тарай, дебетен аялай, тетә, үҙе иләй, аҙаҡ сирата, шәлдең бер ситен берәйһенә ултырмаға килгәндә бөтөрөп тә ҡайта. Яңғыҙ үҫтерһә лә, балаларын ас-яланғас итмәне. Ай-й-й, көнө-төнө эш булһа ла, бик күңелле йәшәлгән икән дә. Эшкә бесәнгә булһынмы, ырҙын табағына сыҡһынмы, фермаға һыйыр һауырға барһынмы - гел йырлап йөрөнө лә ул. Аяҡта - сабата, гел дебет эше менән булышһа ла, үҙенә түберҙән булһа ла башалтай бәйләп кейергә форсат теймәне, барыһы ла, балалар ас йөрөмәһен тип, һатыуға китеп торҙо. Ни хәл итәһең бит, ирһеҙ ғүмер – парһыҙ аҡҡош, тип юҡҡа ғына әйтмәгәндәрҙер. Ире бик тырыш кеше ине, һуғыш башланыр алдынан ғына гөрләтеп алты мөйөшлө өй һалдылар, һарай тулы мал. Ҡәһәр һуҡҡан һуғыш башланып, бар донъяның аҫтын-өҫкә килтерҙе...\n... Ырымбур баҙарына барып шәл һатып ҡайтҡас, Ғиззәтуллаһы ҡуйынынан бер төргәк сығарып йәш ҡатынына тотторҙо:\n– Сәрбиямалым, баҙарға барған һайын һиңә күлдәклеккә ошо тауарҙы алып ҡайтырға ҡыҙыға инем... Бына, ниһәйәт, теләгем тормошҡа ашты. Ташкенттан килгән берәү бөтә шәлдәрҙе тулайым ғына һатып алды ла ҡуйҙы, рәхмәт төшкөрө.\nӨйгә инеп төргәкте тағатып ебәргәс, Сәрби аһ итте:\n– Был тиклем дә матур тауар булыр икән, Хоҙайым! Зәңгәр ерлеккә төшкән аллы-гөллө шау сәскә! Тауарының елберләп тороуы иҫ-аҡылды килтерерлек. Әллә крепдешин инде?!\n– Әлбиттә, крепдешин. Алғас-алғас инде, тәнеңде иркәләп-наҙлап торһон, тинем.\n– Ай, Алла, үҙеңә, балаларға кейемгә аҡса ҡалдымы һуң? Сәй-шәкәр тигәндәй...\n– Булды-булды. Балаларға ла, үҙемә лә ваҡ-төйәк алдым. Юл уңышлы булды, шөкөр.\nАллы-гөллө тауарҙан күлдәк тегеп кейергә яҙманы. Һуғыш сығыуҙың түге көндәрендә үк Ғиззәтен повестка менән һуғышҡа алдылар. Күлдәк тектереү ҡайғыһымы ни?! Көн-төн эш. Ирҙәр китеп бөткәс, тракторға ултырҙы Сәрбиямал, ҡайһы саҡ ҡулдары тракторға ҡуша туңа торғайны. Һыйырҙан яҙҙылар. Һәр малға түләп бөткөһөҙ һалым, тауығың йомортҡа һалыу менән уны хөкүмәткә тапшырырға кәрәк. Дебет кәзәһен генә ҡалдырып, бәрәсенең ауыҙынан өҙөп тигәндәй, уның әҙ-мәҙ һөтөн сәйлек кенә булһа ла һауып йәшәнеләр. Кәзә тигәс тә, кәзә аҫырарға ла көс кәрәк - туғайлыҡтар буйлап йөрөп, ураҡ менән үлән ураһың, уны йөкмәп ташып киптерәһең, лапаҫ башына өйәһең. Ҡайҙа ғына йөрөһә лә, урағы үҙе менән булды, ағас төбө булһынмы, ташлы-суғырмаҡлы урын булһынмы, әҙләп-әҙләп шулай бесән әҙерләне, етмәй ҡалған ваҡыттарҙа һаламға ҡайнар һыу менән көрпә һибеп ҡыш сығарҙы мал-тыуарын. Сабатаһына ҡуша туңған аяҡтарын саҡ һөйрәп ҡайтып инә, өйҙә шыҡһыҙ һыуыҡ. Балалар бер-береһенә һырышып мыш-мыш килеп йоҡлайҙар. Ара-тирә һыҙырып алынған ҡайын туҙын кеҫәһенән алып усаҡ аҫтына һала, өйөлгән көлдө тәртешкә менән болғап, ҡуҙҙы дәртләндереп ебәреү менән гөлтләп ут ҡабына. Инде һыуынып бөткән ҡаҙандағы һыуға әҙ-мәҙ йылы инә. Йылымыс ҡына һыуҙы эсеп әҙерәк хәл алғас, һандыҡты асып, Ғиззәтуллаһының бүләген тағата һәм, елкәһенә һалып, көҙгө алдына баҫа. Быҫҡып ҡына янған шәмдең яҡтыһы әллә ни булмаһа ла, туҡыманың сағыу төҫө йәш ҡатындың һылыулығына тағы ла сибәрлек өҫтәгәндәй була.\nҠайтманы Ғиззәтуллаһы – хәбәрһеҙ юғалды. Күлдәклек тауары ла насип булманы. Һуғыш йылдарында эвакуацияға байтаҡ ҡатын-ҡыҙ килде ауылға. Шуларҙың береһе, сәскәле тауарҙы күреп ҡалып, ай-вайына ҡуймайынса, кирза итеккә алмаштырырға өгөтләне Сәрбиҙе:\n– Сабата менән аяғың силғауыңа ҡуша туңып йөрөй, әйҙә алмашайыҡ, өр-яңы итек, бер ҙә кейелмәгән, – тип йәбеште лә ҡалдысы.\nҮҙе өсөн алмаша буламы Сәрби?! Исмаһам, малайымдың мәктәпкә йөрөргә аяғы бөтөн булыр, тип ризалашты ла ҡуйҙы. "Ғиззәтулламдың башы иҫән-һау булһа, күлдәклектең әллә ниндәйҙәрен алып бирер әле", – тип уйланы. Байтаҡ йылдар үтеп, балалары аяҡҡа баҫҡас, тауарҙың ниндәйҙәрен генә ташыманылар әсәләренә, тик Ғиззәтуллаһы алып ҡайтҡан тауарға оҡшағаны бөтөнләй булманы. Ҡыҙҙары:\n– Әсәй, ниндәйерәк тауарҙан күлдәк тектерәйек?– тип һораһалар:\n– Атайығыҙ һуғыш башланыр алдынан алып ҡайтҡан гүшней төҫөндәге тауарҙан күлдәк кейгем килә, – ти ҙә ҡуя.\n– Уныһы ниндәй була һуң?– тип аптырай ҡыҙҙары.\nҮзбәкстандан Ҡытай ебәге туҡымаһын да алып ҡайтып ҡаранылар, күҙ яуын алып торған гөл-сәскәле ситсаһын да ташынылар. "Матур, матур, һүҙ юҡ, тик атайығыҙ алып ҡайтҡан гүшней түгел. Быларынан үҙегеҙ күлдәк тектерегеҙ. Һеҙ йәш. Йәштәргә сағыу төҫ килешә. Ә атайығыҙ алып ҡайтҡан төҫлө гүшней тауар күрһәм, үҙем алып тектерермен..."\nИҫәндәр ҡайтты... Аяҡһыҙ-ҡулһыҙ булһа ла ҡайтһын ине, тип өмөтлөнеп көттө ҡатын. Хәбәрһеҙ юғалғас, хөкүмәттән бер тин дә ярҙам булманы. Балалар ни, үҫте лә китте, өсөһө лә ҡалаға юлланды.\nИке ҡыҙы Үзбәкстанға ҡыҙыҡты ҙа ҡалды:\n–Унда йылы, ҡыш бик ҡыҫҡа. Кейем дә күп кәрәкмәй, – тип әсәләрен күптән ҡоҙалайҙар Ташкентҡа күсергә.\n– Әллә тағы, йылы тип ни, бында ла кеше йәшәй. Утының булһа, өйөң йылы була инде.\nСәрбиямал йорт-ҡураһын матур итеп тотто. Яҙ етеү менән балсыҡ килтертеп, уны йөкмәп ташыған иҫке һаламға ҡушып баҫа, бер нисә әхирәтенә әйтеп, өйөн күмәкләп һылайҙар. Тыштан матур булып кипкәс, аҡ балсыҡ ҡаҙып алып ҡайта, өйөн гөлдәй итеп эстән дә, тыштан да ағартып ҡуя.\n...Ҡояш нуры, өҫтәлдә торған фотоһүрәттең быялаһына төшөп, күҙен сағылдыра башланы.\n– Эй-й-й, Ғиззәтуллаҡайым, һин дә шатланаһыңмы яҙ еткәнгә?! – тип, ейәне хеҙмәт дәресендә үҙ ҡулдары менән эшләп алып ҡайтҡан ҡыҫанға ҡуйылған иренең фотоһын ҡулына алды. – Ай, Аллам, аяҡһыҙ-ҡулһыҙ булһаң да, ҡәһәр һуҡҡан шул һуғыштан ҡайтҡан булһаңсы, мин дә был тиклем өҙгөләнмәҫ, ыҙаланмаҫ инем. Ҡуй инде, аталы булып үҫһәләр, балалар ҙа нигеҙ ташлап, анау тиклем ергә олаҡмаҫ ине. Ә хәҙер нимә инде?! Миңә лә, яҙғы быҙау шикелле, ҡойороҡто һыртҡа һалып, улар артынан сабырға ҡалған көнмө ни, ә, Ғиззәтуллам?! Аяҡ-ҡулың булмаһа ла, баш-күҙең ғәрипләнгән булһа ла, ҡайтһаңсы, Хоҙайым. Үҙ ҡулдарым менән күтәреп тә йөрөткән булыр инем... Ана бит, күрше ауылдан Батман бабайҙы ҡатыны ғүмер баҡый йөкмәп йөрөттө. Күҙҙәрең күрмәһә, етәкләп кенә йөрөтөр инем... Сәстәреңдән һыйпап тарар инем. Сәсеңдең ҡуйылығы, ай-һай, тараҡ тығырлыҡ түгел ине лә баһа. Ялтас башлы булһаң, башыңа һары май һөртөп кенә үҙем тәрбиәләр инем бит... Һин яратҡан һалмалар бешереп, үҙем ҡалаҡ менән генә ашатыр инем, ҡоймаҡтар ҡойор инем. Бигерәк тә һин яратҡан тары ҡоймағы шул тиклем уңа торғайны шул. "Ҡоймағың бигерәк тәмле инде, һинең кеүек бындай ҙа оҫта ҡоймаҡ ҡойоусы юҡ", – тиер инең... - Сәрбиямал иренең фотоһүрәтенә битен терәп илап ебәрҙе. – Ҡәһәр һуҡҡыр Гитлер, ғүмер буйы тамуҡта янһаң ярар ине! Күпме кешене зар илаттың, күпмеһен көлгә әйләндерҙең!.. Эй-й, нишләп былайтып ултырам әле?! Ҡана, Ғиззәтуллам яратҡан тары ҡоймағы ҡойоп алайымсы. Күрше Разифа әбейҙе ла сәй эсмәгә саҡырайым. Донъя хәлен белеп булмай, бәлки, ысынлап та, Ташкент тарафтарына ла юлланып ҡуйырмын, балалар өҙмәй ҙә ҡуймай бит, – тип, тиҙ генә кәзәһен һауып инде лә ҡоймағын туғып та ҡуйҙы.\nКөн кискә ауышҡас, күршеһе Разифаны саҡырҙы. Икәүләшеп сөкөрҙәшә-сөкөрҙәшә һалмалы аш ашанылар, майлы тары ҡоймағы менән баллап, ҡаймаҡлап еҙ самауырҙа ҡайнаған сәй эстеләр. Ҡаймағы инде лавканыҡы. Хәҙер һыйыр малын әллә ни аҫыраусы юҡ: колхоз булмағас, бесәнлек биреүсе юҡ, барыһы ла фермерҙар ҡулында, хатта еләккә сығырлыҡ та урын ҡалманы. Ҡайҙа ҡарама – "Инергә ярамай, шәхси биләмә" тигән яҙыу ҡуйғандар. Хәс революцияға тиклемге тормош хаҡында яҙылған хикәйәләрҙәге һымаҡ инде.\n– Бигерәк татлы инде самауыр сәйе!\n– Ғиззәтуллам да шул тиклем яратыр ине еҙ самауыр сәйен. "Асыҡтырып китте бит әле, Сәрбикәйем, ҡуйып ебәр әле шул еҙ самауырыңды, сәй эсеп алайыҡ", – тиер ине. Бына бит ул минең Ғиззәтуллам, – тип күршеһенә фотоһүрәтен тотторҙо. - Фотоһы тоноҡланып та бөттө инде. Балалар яңыртырҙар әле, Аллаһы бойорһа.\n– Хоҙайым, бигерәк йәш тә инде,– ти Разифа, яҡшыраҡ күрер өсөн һарғайған һүрәтте күҙенә терәп тиерлек.\n– Аһ, йәш булмайса теге – ун һигеҙҙә өйләнештек, егерме ике йәшендә һуғышҡа алынды. Хоҙай тәғәлә инде балаларға, ейәндәргә һуғыш афәттәре күрһәтмәһен. Тәүбә-тәүбә!\n– Эйе ләбаһа. Ауылдың барлыҡ ир-егеттәре һәләк булып бөттө тиерлек. Шуға күрә хәҙер ҡайҙа ҡарама - гел әбей-һәбей...\nКис мал-тыуарын йыйыштырып ингәс, телевизорын тоҡандырып ебәрҙе Сәрбиямал. Ҡайҙалыр тағы һуғыш бара.\n–Эй, Хоҙайым, нишләп кешегә һаман ҡан ҡойош кәрәк икән, – тип уфтана Сәрбиямал ятырға урын-түшәк әҙерләгәндә.\nМарт баштарында ҡайтып төштө ҡыҙы.\n– Балаҡайым, нисек был ваҡытта, юл өҙөлгәндә, ҡайтырға баҙнат иттең?! – тип аптыраны әсәһе.\n– Әсәй, мин һине бөтөнләйгә Ташкентҡа күсереп алып китергә ҡайттым, – тип әсәһен шаҡ ҡаттырҙы ҡыҙы.\n– Алданыраҡ хәбәр итһәң ни була, исмаһам... Мин әҙерләнеберәк тә торор инем.\n– Нәмәһен әҙерләнәһең инде... Һинең алам-һаламыңды Ташкентҡа төйәп алып барыуҙан фәтүә юҡ, сығараһың да ташлайһың. Ә бына йортто мотлаҡ һатырға кәрәк. Ҡарауһыҙ ҡалһа, янғын-фәлән сығып китеүе бар. Хужаһыҙ өй үҙенән-үҙе ишелә лә башлай..\n– Алам-һаламыңды, тип ни. Ғүмер баҡый ҡулланған әйберҙәремде, донъямды тиктомалға сығарып ырғытмам инде.\n– Ырғытмаһаң, күрше-күләнгә бирерһең, уларға кәрәк булһа. Хәҙер әйберҙең ниндәйе генә юҡ, һинең Батый хан заманынан ҡалған һауыт-һабаң кемгә кәрәк инде, әсәй?!\n–Атаҡ, нишләп кәрәкмәһен?! Мин, ана, үҙемдең әсәйемдән ҡалған ҡоштабаҡты һаман тотонамсы...Ҡәйнәмдең суйын табаларында икмәк һалам. Атайың һуғышҡа китер алдынан яһаған өҫтәл бына тора лаһа. Ултырғыс та атайыңдың ҡулы менән эшләнгән.\nҠыҙы хахылдап көлөп ебәрҙе:\n– Әсәй, килептереп ауыр өҫтәл, бер аяғы икенсе төрлө. Балта менән ватҡыслап, күптән мейескә яғырға ғына кәрәк быны.\n– Аһ-аһ, нишләп яға ти. Ул бит ныҡ итеп, яҡшы ағастан эшләнгән. Бер аяғы икенсе төрлө, сөнки һуғыш сығып, атайың дүртенсе аяғын семәрләп өлгөрмәне. Ярай, дүртенсеһен ҡайтҡас та эшләп бөтөп ҡуйырмын, әлегә шулай тотоноп торорһоғыҙ инде, тине. Атайыңдың төҫө ләбаһа, нишләп утҡа яға, ти?! – тип бот сапты әсәһе. - Ә йортто нишләп һатмаҡсыһың?! Бәлкем, кире ҡайтырға тура килер, донъя хәлен белеп булмай ҙаһа.\n– Эй, әсәй, шундай кәйеф менән барһаң, ҡайтаһың инде. Таш булып шунда һеңергә яҙһын, тип бар! Һин бит кеше яратаһың, унда беҙҙең халыҡ етерлек. Үзбәктәр ҙә ихтирамлы, ҡунаҡсыл, тиҙ эйәләшерһең дә китерһең.\n– Уныһын уйлаған юҡ та ул. Балаларым янымда булғас, башҡаһы әллә ни ҙә түгел.\nМал-тыуарының ҡайһыһын һуйып, ит итеп һаттылар, ҡайһыһын күрше-тирә һатып алды. Бигерәк тә дебет кәзәләрен талашып тигәндәй алды ла бөттөләр. Шау сәскә атып ултырған гөлдәре лә таралды. Тәҙрә ҡорамалары алынды, өйҙө уртаға бүлеп торған шаршау иҙәнгә теҙләнеп илаған килендәй һығылып төштө – уныһын инде ҡыҙы, ваҡ-төйәк әйберҙе төйнәргә кәрәк булыр тип, ситкәрәк һалып ҡуйҙы. Һүҙ әсәһенең бәләкәй генә мәһәр һандығына барып терәлде.\n– Теләһә нишлә, балаҡайым, мәһәр һандығымды ҡалдыраһым юҡ! – тип ҡырт киҫте лә ҡуйҙы әсәһе. – Һин бит үҙең гел генә ошо һандыҡ өҫтөндә ҡурсаҡ уйнаның. Үҫә төшкәс, шунда ултырып китап уҡының... Минең барлыҡ затлы әйберем уның эсендә – олатайыңдан ҡалған әфтиәктәр, Ҡөръән китабы, әсәйемдең намаҙлығы, өләсәйеңдең Ҡазандан алдырған сигеүле затлы ситеге... Үлемтегем дә шунда әҙерләнеп, хәйер-саҙаҡа менән бергә төрөп һалынған – нисек ташлап ҡалдырмаҡ кәрәк?! – тип аптырай әсәһе. – Ул ниткән эш ул, барлыҡ донъяңды туҙҙыр ҙа кит инде, ә?!\nИнде бушап ҡалған тәҙрә төбөндәге ағас йәшниктәрҙә ҡалҡып килгән помидор үҫентеләре күреп, ҡыҙының асыуы тағы ҡабарҙы:\n–Һуң ул рассаданы нимәгә тип ултырттың инде, әсәй? Әллә эшһеҙ бер генә минут ултырып сыҙай алмайһыңмы?!\n– Әллә инде, орлоғом да булғас, ерен дә көҙ үк әҙерләп ҡуйғайным, ғәҙәткә ингәс ни, сәстем дә ҡуйҙым шул. Һуң, мин булмаһам, күрше-тирә бар ҙаһа. Уларға кәрәге тейер әле. "Ҡасып китһәң дә, сәсеп кит", тиҙәр бит әле.\n– Һин, әсәй, ғүмер баҡый шул күрше күңелен күрәм тип йәшәнең инде. Уларҙан һиңә ни ярҙам тейҙе һуң?\n– Ҡуй, балам, улай тимә. Сабый сағығыҙҙа һеҙҙе сәй эсереп, ҡараштырап тороусы Разифа инәйең булды лаһа. Зәлифә күршеләр, үҙебеҙҙең һөт булмағанда, яртышар ыстаканлап булһа ла, һеҙҙең ауыҙҙан һөт-ҡатыҡ өҙҙөрмәнеләр. Ыумас ыуғанымды күреп ҡалыу менән: "Сәрбиямал, ҡатыҡ ойоттом, инеп ал, аҡһыҙ ыумастың тәме буламы ни", – ти ҙә тора торғайнылар. Ҡуй-ҡуй, балам, күрше хаҡы – Тәңре хаҡы. Ауыҙыңдан ел алһын. Аллам һаҡлаһын, күрешеһеҙ торорға яҙмаһын!\nҺандыҡ мәсъәләһе шулай итеп ыңғай хәл ителде.\nАрзанға ғына булһа ла, йорт-ҡура ла һатылды. Сәрбиямалдың йөрәген кемдер һурып алғандай булды. Төнөн йоҡлай алмай ыҙаланды. Нишләп кенә риза булды әле ғәзиз донъяһын һатырға?! Кире ҡайтырға тура килһә, нишләмәк кәрәк?!\n...Һуғыш башланыр алдынан өмә әйтеп ҡыйыҡ япҡандары иҫкә төштө. Ниндәй күңелле ине ул саҡта! Сәрбиямал ҡәйнәһе менән ҡаҙан аҫып, өмәселәргә аш-һыу әҙерләй, бала-сағаһын күршеләге өлкәнерәк балалар ҡараша, аталары яһап биргән сығырға ултыртып, жыулатып урамда уйнаталар. Ул ваҡытта ни, урамда машинаны аҙнаһына бер күрмәҫһең. Ара-тирә генә Йылайырҙан урман ташыусы берәй машина үтеп барһа, бала-сағаға оло ваҡиға инде.\nӘле бер, әле икенсе яғына әйләнә лә тулғана ҡарсыҡ: "Ҡуй инде, туҡһанға етеп барғанда нисек ер-һыу алмаштырмаҡ кәрәк, йә?!" – тип уфтана. Таң менән тороп, ишек алдына сыҡты, нигеҙ таштарын ҡалтыранған ҡулдары менән һәрмәне, бүрәнә араларын һыйпаштырҙы. Йә Хоҙай, ошо йортто һалғанда ҡасандыр уны һатырға тура килер, тип кем уйлаған?! Ғиззәтуллаһының күҙ нурҙары ҡалған, ҡул йылыһы һалынған ошо өйҙөң һәр бер бүрәнәһе ғәзиз ине бит. Кем уйлаған?! Кем уйлаған?! Сәрбиямал, түҙмәй, теҙләнеп Ғиззәтуллаһы үҙе Семиколенканан алып ҡайтып һалған нигеҙ ташын үпте, ҡайнар күҙ йәштәре, үҙҙәренән-үҙе тәгәрәп, әле боҙо ла иреп бөтмәгән һалҡын ташты сыбарланы. Илап туйғас, өйгә инеп мәһәр һандығын асып байҡаны: һәр таҫтамал, һәр туҡыма эсенә әрем һалынғайны. Уларҙы еҫкәп-еҫкәп, көйә-маҙар төшмәне икән, тип ҡарарға ярата торғайны Сәрби. Һандыҡ эргәһенә йәйелеп ултырып, балалары бүләккә тип алып ҡайтҡан өр-яңы таҫтамалдарҙы барланы, һәр береһенең эсенә матур яулыҡ, берәр киҫәк еҫле һабын һалды. Ҡыҙ балаларға - ейәнсәрҙәре кескәй саҡта өләсәләренә бүләккә тип алып ҡайтҡан сулпы-мәрйенде, малай-шалайға дәфтәр, ручка-маҙар әҙерләне. Улары ла байтаҡ йыйылып киткән икән. Ауыл халҡы таңға юлдаш, ҡыҙы торғалағансы, барыһын да етеҙ генә ауылдаштарына таратып сыҡты.\nОҙатырға йәше лә, ҡарты ла йыйылды. Кемдер юлға тип сәк-сәк бешергән, ҡайһыһы тултырылған тауыҡ тотоп килгән, муйыллы ҡорот, һары майына тиклем килтергәндәр. Уларынан инде баш тартманы ҡыҙы. Юл аҙабы - гүр ғазабы, тиҙәр. Барасаҡ юл оҙон. Әле Ырымбурға етергә кәрәк. Унан поезда өс тәүлек тигәндәй ҡаҙаҡ далалары буйлап ... Юлда асыҡтыра ул.\nИнде йөк машинаһына төйәлгәс, Сәрбиямалдың күҙҙәренән йәштәре үҙҙәренән-үҙҙәре аҡты, тамағына ниндәйҙер төйөр төйөлдө – тын да алып алып булмай. Ҡуйын кеҫәһенә төйөнсөккә төйнәп һалып алған әсе әремде еҫкәп-еҫкәп саҡ-саҡ әҙерәк тынысланды...\nЫрымбур тарафтарында ҡар тамам иреп бөткән дә баһа. Сәрбиямал бала саҡта үҙенең һамаҡлағанын иҫкә төшөрҙө:\n– Ала һыйыр тороп китте, ҡара һыйыр тороп ҡалды, йәшел үләнгә күмелде тирә-яҡ та ишек алды... Ҡара һин уны, күпме генә юл үттек, ә донъя бөтөнләй икенсе. Ай-һай, Аллаһы тәғәләнең ҡөҙрәте...\n– Әсәй, ҡаҙаҡ далаларында инде тамам иҫең китер, шундай гүзәллек унда...\n– Гүзәллек үҙебеҙҙең яҡта ла етерлек ул, күрә белһәң, – тип кенә ҡуйҙы әсәһе.\n– Юк, әсәй, мин яманлағандан әйтмәйем, беҙҙә лә яҙ, йәй матур килә. Тик бында бер генә мәл була ундай матурлыҡ, йәй, эҫе мәл башланғас, ҡамғаҡ-ҡылғандан башҡа әйбер күрмәҫһең.\nЫрымбур, Соль-Илецк тарафтарын үткәс, поезд яйлай төштө лә, тороп тороғоҙ әле, мин дә әҙерәк ял итеп алайым, тигәндәй тамам туҡтарға уйланы. Ҡыҙы эҫе аш килтерер өсөн ресторан вагонына китте.\n– Балам, ҡаты морондан бешерелгән аш ала күрмә, әләйһәң мин сәй генә эсер ҙә ҡуйырмын, –тип ҡалды әсәһе. – Әллә нишләп башым әйләнеп тик торасы...\nПоезд ҡапыл туҡтаған ыңғайы Сәрбиямалдың күңеле болғанып китте, күҙ алдары ҡараңғыланды. Ул һәрмәнә-һәрмәнә ишек яғына ыңғайланы.\n– Юл бирегеҙ, әбекәйгә юл бирегеҙ, – тип бер ир заты Сәрбиямал инәйгә ергә төшөргә ярҙам итте.\nТынсыу вагондан саф һауаға сыҡҡас, башы тағы ла нығыраҡ әйләнде. Ҡуйынындағы әремде танауына яҡыныраҡ килтереп еҫкәп ҡараны, ул да ярҙам итмәне.\n– Кеше ҡайнап торған ерҙә ҡоҫоп ебәрмәйем, ситкәрәк китәйем, – тип томаланған күҙҙәрен асырға тырышып атланы ла атланы.\nӘбейҙең вагондан алыҫлашыуын, поездың бер нисә тапҡыр сигнал биреп ҡуҙғалып китеүен абайлаусы булманы ла. Кем иғтибар итһен инде – кемдер балыҡ һата, кемдер дөйә ҡымыҙын, ҡайнар ҡаҙаҡ һалмаһын тәҡдим итә. Бәғзеһе, алаһы әйбере булмаһа ла, ҡыҙыҡ күреп аяҡ араһында бутала, тәмәке көйрәтә.\nСтанса ситенә килеп сыҡҡас, әбей уҡшып-уҡшып ҡоҫто. Башы әйләнде, аҙашты. Алдында – өйкөм-өйкөм булып үҫкән гөл-сәскәле дала.\n– Бына, бына лабаһа Ғиззәтулламдың алып ҡайтҡан туҡымаһы! – тип һаташты. – Бына бит ул – гүшней, гүшней ошо бит ул! Бына ошо минең күлдәклегем, хәс үҙе бит!!!\nАна, Ғизәтуллаһы үҙе килә ләһә ҡаршыһына! Иҫән-һау, анау хәтлем һағыныуға, көтөүгә ҡайтмай буламы һуң?! Йылдар уҙһа ла, төҫкә-башҡа һис үҙгәрмәгән Ғиззәтуллаһы, йәйрәп ятҡан гөл-сәскәле даланы, оло ебәк туҡыма итеп, ҡатынының алдына килтерҙе. Сәрбиямал ошо хуш еҫ аңҡып торған аллы-гөллө туҡыма өҫтөнә, һөйгәненең ҡосағына ауҙы...\n...Ҡыҙы ресторан вагонында юл таныштары менән бер аҙ гәпләшеп торғандан һуң ҡайнар аш алып вагонына килһә - әсәһенән елдәр иҫкән. Ары һуғылды, бире һуғылды, кешеләрҙән һорашты. Вагондаш күршеләре әсәһе ҡыҙы янына ресторанға киткәндер, тип уйлаған икән. Хәйер, кемдең ҡайҙа юл тотоуы кемгә кәрәк инде. Киләһе стансала төшөп ҡалды ла ул төшөп ҡалыуын, теге мәл поезд оҙаҡ ҡына туҡтап торған ергә барып еткәнсе ике-өс көн үтеп тә китте. Һораша торғас, ошо тирәлә көтөү көткән ҡаҙаҡ ғаиләһенең бер әбейҙе табып алып ерләүҙәре хаҡында ишетте, тик ғаилә көтөүҙәре менән алыҫ тарафтарға киткән булып сыҡты. Таба алманы Сәхип әсәһенең эҙен...\n...Бына тағы ошо тарафтарҙан китеп бара, поезы ла шул уҡ тиерлек, тик замансараҡ. Барыһы ла автоматлаштырылған, хатта интернет селтәренә тиклем бар. Заманалар үҙгәрҙе, хәҙер үзбәк халҡы Рәсәйгә урынлашырға ынтылып ята. Әле Үзбәкстан тарафтарынан Башҡортостанға юлланды ул. Бөтөнләйгә. Бала-сағаһы Төркиәлә төпләнде, һеңлеһе күптән вафат, ҡустыһы ҡатынынан әллә ни уҙа алмай, аралашырға бик ынтылып бармай. Яңғыҙы сит тарафта ни эшләһен. Ире лә үлем түшәгендә ятҡанда:\n– Минән васыят, сит кешеләр араһында этелеп-төртөлөп көн күргәнсе, ҡайт үҙебеҙҙең яҡҡа, – тип туҡыны.\nӘсәһенең: "Өйҙө һатма, балам, ҡайтырға кәрәк булыр бит! – тип әйткәне, ялбарғаны әле лә күҙ алдында тора ла бит, аҡыл һуң килде. Хәҙер ҡайтып морон төртөр урын да юҡ, дөрөҫөн әйткәндә. Берәй яйы табылыр әле, тип ҡайтып килеү инде.\nӘсәһе юғалған стансала төшөп ҡалырға булды Сәхип. Берәй еп осо килеп сыҡмаҫ микән? Бирәм тигән ҡолона - сығарып ҡуйыр юлына, тиҙәр бит әле. Шулай килеп сыҡты ла. Теге мәлдә ҡуй көтөүе көткән ғаилә стансаға яҡын ғына урында йәшәй икән дә.\n– Эйе, бер оло ҡатынды далала табып алдыҡ, – тип һөйләне көтөүсе. - Кейеме буйынса мосолман икәнен төҫмөрләнек. Милиция-ғәләмәткә хәбәр итеп торманыҡ, сөнки ныҡ эҫе ине, ул мәлдә милицияһын табыу ҙа үҙе бер ҙур бәлә булды. Йыуып, аҡ кәфенгә төрөп ерләнек, жаназасы уҡылды. Жылын да уҡыттыҡ урындағы мулланы саҡырып, хәйерен да тараттыҡ. Ҡортҡаның ҡулында бер төйөнсөк ине, эсенә әрем орлоғо һалынған, буғай. Уныһын ерләнгән урынға бағанаға элеп ҡалдырҙыҡ.\nБалтабай исемле икән хужа. Хоҙай ҡунағын, ҡатын-ҡыҙға бик барырға ярмаһа ла, әсәһенең ҡәберенә алып барҙылар. Йыртылып бөткән тоҡсайҙан әрем орлоҡтары ҡойолоп тирә-йүнгә һибелгән дә, ҡәберҙе уратып үҫкән. Ҡыуырылып кипкән әрем әкрен генә иҫкән елдә әсәһе булып шыбырлағандай булды:\n– Әйттем бит, балам, тыңламаның... Тыңламаның....


Здание дома культуры, Буда-Кошелевский район, д. Дербичи, ул. Гомельская, 14а\nНаименование объекта: Здание дома культуры, Буда-Кошелевский район, д. Дербичи, ул. Гомельская, 14а


23 мая 2014 в 07:25\nРешением комиссии по планированию и организации пассажирских перевозок администрации Улан-Удэ, схема маршрута № 24 сокращена\nНовый путь следования укороченного маршрута № 24 сообщением «Улан-Удэнская птицефабрика - база «Буркоопсоюза» следующий: ул. Псковская - ул. Пугачева - ул. Гармаева - ул. Пугачева - ул. Лебедева - ул. Ключевская - ул. Тулаева - ул. Кольцова - ул. Шумяцкого - ул. Жердева - ул. Калашникова - пр. Строителей - ул. Боевая - ул. Терешковой - ул. Бабушкина - ул. Балтахинова - ул. Куйбышева. График отправления автобуса с Улан-Удэнской птицефабрики: 07:30, 09:15, 11:30, 16:30, 18:00.\nКроме этого, изменяется схема маршрута № 42 в центре города в направлении Октябрьского района. С 26 мая путь маршрута будет пролегать через ул. Ленина - ул. Почтамтская - ул. - Профсоюзная (ТЦ «Сибирь») - ул. Коммунистическая - ул. Балтахинова, в обратном направлении - без изменений.\nИзменение схем принято в целях поддержания стабильной работы маршрутов и улучшения транспортного обслуживания микрорайонов, обслуживаемых ими, сообщает телеканал «Тивиком».\nмаршрутки Общество Спорт транспорт УланУдэ\nИз-за коронавируса больницы и поликлиники Бурятии будут работать иначе


Контроль качества домов Борский муниципальный район\nВ список «"Борский муниципальный район"» включено 0 объектов на контроле:\nп. Новоборский, ул. Специалистов, д. 13 24.06.2015 0 3 0\nп. Новоборский, ул. Специалистов, д. 14, стр. 3 02.12.2016 0 1 0


Обувь | Информационный каталог Обнинска и его окрестностей\nАдрес: г. Обнинск, ул. Курчатова, 55 (ТЦ "Обними")\nАдрес: г. Обнинск, ул. Аксёнова, д. 6Б (ТЦ "Планета")


«Мәктәпкә барырға ярҙам ит»\nРеспубликала ауыр тормош хәлендә ҡалған ғаиләләргә ярҙам маҡсатында ойошторолған акция аҙағына яҡынлаша. Уның барышында, район-ҡалаларҙағы комплекслы социаль ярҙам үҙәктәренә мәкәтәп-кәрәк яраҡтары тупланды. Улар барыһы ла, исемлеккә ярашлы мохтаждарға бушлай таратыласаҡ. Һәр йылдағыса республика халҡы акцияға битараф ҡалманы. Сара барышында быйыл Украина ҡасаҡтарының балалары өсөн дә ярҙам тупланды.\nҒәлиә Булгакова, Ленин районының комплекслы социаль ярҙам үҙәге етәксеһе: «Бөгөн 15 ғаилә саҡырылды. Аҙна дауамында ярҙамға мохтаждарҙың барыһыла беҙҙең үҙәктән үҙҙәренә тәғәйен әйберҙәрҙе аласаҡ. Был категорияға 26 ғаилә ҡарай».


Отделения и банкоматы: Североуральск\nБанкомат Сбербанка России на карте Североуральска\nСвердловская область, г. Североуральск, ул. Мира, 10\nСвердловская область, г. Североуральск, ул. Мира, 20\nСвердловская область, г. Североуральск, ул. Мира, 3\nСвердловская область, г. Североуральск, ул. Мира, 4\nВсе отделения и банкоматы Сбербанка России в городе Североуральск


30 мин. 1 0 2183\n20 мин. 1 0 8535\n30 мин. 1 0 18125\n10 мин. 1 0 12814


Снять квартиру Уфа улица Юматово без посредников | Аренда квартир Уфа улица Юматово недорого\nАбдулово Абзелиловский район Абызово Авиаторская ул. автодорога Урал Агидель СНТ Агиртамак Адзитарово Адмирала Макарова22 Аитово Айгулево Айская Айская ул. Айская улица Аканеево Акбердино Акбердино Вилледж Алатор Алаторка Александра Невского д.34 Александра Невского улица Алексеевка Алексеевское шоссе Алкин Алкино Алкино-2 Альшеевский район Амзя Ангасяк АО Нефтехимремстрой Новый Юрмаш садовое товарищество Апас ауылы Арамелевка Аргамак Арлан ауылы Армет-Рахимово Арово Аровский сельсовет Арсланово Архангел Архангельский район Архангельское Архитектурная ул. Асавбашево Аскинский район Атняш Аульная ул Аургазинский р-н Ахтырская улица Ахуново Ашинский район аэропорт Уфа имени Мустая Карима\nб-р Хадии Давлетшиной Б.Бикбая Баженово Базилевка Базилевское садовое товарищество Базилеевское Байгузино Байкальская улица Байки Баймак Байрак Бакалдинское Бакалинская ул. Бакалинская улица Бакалы Балажы Баланово Балканская улица Балтачевский район Балтика Балышлы Баранцево Баргузинская улица Бардовка Барсуанбашево Батырская улица Бахчи Башкортостан Баязита Бикбая ул. Баязита Бикбая улица Беговая улица Бедеева Поляна Бекетово Белебеевский район Белебей Беломорская Д 23 Белорет районы Белорецк Белорецкий район Белорецкое шоссе Белый Аист СНТ Бельское Бердышла Береговая ул Березниковская улица Березовка Беренсе Май Биологическая ул Биологическая улица Бирский тракт Благовар Благоварская ул. Благоварский район Благовещенск Благовещенский район Блохино Блюхера 25/2 Блюхера ул Богатырская улица Богдана Хмельницкого урамы Боголюбовка Богородский Богородско-Уфимский храм Богородское Большая Чукотская улица Большая Шелководная улица Большой Куганак Борисоглебская улица Боровая улица Бочкарёвка Братьев Кадомцевых Буздякский район Буздякский район село Сарайгир Бузовьязы бул. Ибрагимова бул. Славы бул. Тухвата Янаби бул. Тюлькина Булаж Булгаково Булгаково с. Булгаковский сельсовет бульвар Давлеткильдеева бульвар Ибрагимова бульвар Плеханова бульвар Славы бульвар Тухвата Янаби бульвар Хадии Давлетшиной Буровик СНТ Бурцево\nВагонная ул. Валентиновка Верхнеарметово Верхнетимкино Верхнечерекулево Верхние Услы Верхний Авзян Веселая ул. Винницкая улица Вишерская ул. Владивостокская ул. Владивостокская улица Владимировка Воецское Вокзальная ул. Волков Волково Вологодская Вологодская ул. Вологодская улица Воронежская ул. Воскресенск Воскресенское Восход Высоковольтная улица Высотная ул Вязовка\nг. г.Уфа г.Уфа ул Менделеева 173/1-138 Габдуллы Амантая Газовик Гастелло мкр Гафурийский район Гвардейская гвардейская 60 Гвардейская улица Генерала Горбатова Генерала Кусимова Георгия Мушникова ул Глазовская ул. Глуховский Гомель Горново город Грибовка Грозненская ул Грозненская ул. Грозненская улица Гурьевская улица\nКабаково Кабардинская улица Каветка Кавказская 12 Кавказская ул. Кавказская улица Казадаевка Казанка ауылы Казанская улица Казарма Кайраково Какрыбашево Калинина 12 калининский р-н сад умпо 44 Калининский район Калинники Калтаево Калтасинский район Калтасы Калтыманово Кальтовка Камышлинская улица Камышлы Канакаево Кантюковка Карагайский Караидель Караидель мкр Караидельская ул. Караидельская улица Караидельский район Карамалы Карамалы-Губеево Карла Маркса карманово Кармаскалинский р-н Кармаскалинский район Кармаскалинский район - деревня Вязовка - СНТ Уют Прокуратуры Р Кармаскалы Карпово Карташевка Касимовская улица Кинзебулатово Кипчак Кирзаводская ул. Кириллов Кириллово Кирилловский сельсовет кирова Кировский район Кислородная Ключевка Ключевская улица Кляшево Колгуевский мкр коллективный сад № 44 ОСТ ОАО УМПО Кольцевая ул. Кольцевая улица Комаринская улица Коммунистическая ул Коммунистическая ул. Коммунистическая улица Комсомол Комсомольская Комсомольская ул. Комсомольская улица Константиновка Константиноградовка Кооперативная ул. Кооперативный пер. Корнеевка Королево Короткая улица Космонавтов Косяковка коттеджный поселок Акбердино Вилледж коттеджный поселок Чернозёрский кордон Красная Горка Красногорская ул. Краснодонская ул. Краснодонская улица Краснокама районы Красноталовая ул. Красный Зилим Красный Ключ Красный Яр Кремлевская ул. Кремлевская улица Крестьянская улица Крымсараево Кувакин Кувыкина 41 Кувыково Кудеевский Кузбаево Кузнецовка Куккуяново Курорт Кутерем Кутлугуза Кутушево Кушнаренко районы Кушнаренково Кушнаренковский р-н Кушнаренковский район Куюргазинский район\nЛебяжий Лебяжий с Левитана Лекаревка Ленина 99 Ленинский р-н Ленинский район Лесной проезд Лесозаводская Малая улица Лесопильная ул. Локомотив-49 СНТ Локотки Лопатино мкр Луганская ул Лучистая 39\nМ-5 Урал м/н Южный Магистральная улица Макарово Максим Горький Максимовка Максимовка мкр Максютово Мамяково Матвеевка Мелеуз Мелеузовская улица Мелеузовский район Мелькомбинат Менделеева Менделеева ул Менеузтамак Месягутово Метевбашево микрорайон Глумилино микрорайон Дёма микрорайон Колгуевский микрорайон Кузнецовский Затон микрорайон Максимовка микрорайон Сафроновский микрорайон Юрюзань Миловка Минская ул. Мира Мирный Михайловка Мишкино Мишкинский район Можары Мокроусово Мокроусово (уфа) Молодежный бул. Молодежный бульвар Молодёжный бульвар Мостафа Мраково Мулдашево Муравей Мурманская улица Мысовцево\nнабережная Моторостроителей Набережная р. Уфы ул Набережная ул Нагаево Наратасты Наумкино Наумовка Начапкин Начапкино Нежинская ул. Нефтекамск Нижегородка Нижегородка жилрайон Нижнее Аврюзово Нижнезаитово Нижнетимкино Нижнечерекулево Николаевка Новая Новая Васильевка Новая Отрадовка Новоаптиково Новобурново Новогеоргиевка Новое Барятино Новомукатовка Новомусино Новонагаево Новороссийская улица Новосибирская улица Новотроицк Новые Карашиды Новые Турбаслы Новые Турналы Новый Каразерик НСТ Поселок Новое Осоргино Нугуш Нуримановский район Нурлино\nп. Карпово Павловка Парадная улица Парковая ул. Пархоменко пер. 2-й Жуковского пер. Задорный Первомайская Первомайская ул. Первомайская улица Первомайский Первушин Перевалочная ул. Перевалочная улица переулок Кулибина переулок Черный Яр Песчано-Лобово Песчаный Петровский Петровское Петрозаводская ул. Петрозаводская улица Петрофедоровск Подымалово Покровка Покровка (стерлитамакский Район) Помряскино пос. 8 Марта пос. Базилевка поселок Акманай посёлок Ново-Александровка Почтовая улица пр-т Октября Пр.Октября 155 Прибельский Придорожная улица Пролетарская улица просп. Дружбы Народов просп. Октября просп. Салавата Юлаева проспект Октября проспект октября 126 проспект октября 172 Проспект октября 42 А Проспект Октября дом 89 проспект Салавата Юлаева Прудная улица Пугачева Путейская ул. Пушкина ул\nР315 Рабкоров Радуга Раздольная улица Райманово Ракитовка Ранний Рассвет Революционная Революционная ул Революционная ул. Революционная улица Редькин Редькино Республика Башкортостан Речная Речная ул. Рижская Рижская ул. Ромадановка Романовка Российская Российская ул Российская ул. Российская улица Россия Россия А. Невского улица Россия Айская улица Россия Бакалинская улица Россия Баязита Бикбая улица Россия Борисоглебская улица Россия бульвар Тухвата Янаби Россия г. Россия Дема Россия Дёма Россия Интернациональная улица Россия Комсомольская улица Россия набережная Моторостроителей Россия Первомайская улица Россия проспект Октября Россия Респ. Башкортостан Россия Республика Башкортостан Россия Судоремонтная улица Россия Транспортная улица Россия ул. Ветошникова Россия ул. Комарова Россия ул. Левитана Россия ул. Мингажева Россия ул. Рыбакова Россия улица 40 лет Октября Россия улица 50 лет СССР Россия улица 8 Марта Россия улица Адмирала Макарова Россия улица Ахметова Россия улица Бабушкина Россия улица Бехтерева Россия улица Богдана Хмельницкого Россия улица Большая Московская Россия улица Валерия Лесунова Россия улица Вологодская Россия улица Гафури Россия улица Глинки Россия улица Гончарова Россия улица Достоевского Россия улица Зайнаб Биишевой Россия улица Калинина Россия улица Кольцевая Россия улица Комарова Россия улица Коммунаров Россия улица Комсомольская Россия улица Космонавтов Россия улица Ленина Россия улица Максима Горького Россия улица Маршала Жукова Россия улица Машинистов Россия улица Менделеева Россия улица Мингажева Россия улица Минская Россия улица Мира Россия улица Мустая Карима Россия улица Мушникова Россия улица Орджоникидзе Россия улица Пархоменко Россия улица Попова Россия улица Проспект Октября Россия улица Пугачева Россия улица Пушкина Россия улица Рихарда Зорге Россия улица Российская Россия улица С. Перовской Россия улица Свободы Россия улица Союзная Россия улица Станиславского Россия улица Степана Злобина Россия улица Степана Кувыкина Россия улица Трактовая Россия улица Ульяновых Россия улица Ферина Россия улица Цюрупы Россия улица Черниковская Россия улица Юрия Гагарина Россия Уфимское шоссе Рощинский Рубежная улица Русский Юрмаш Русско-Юрмашский сельсовет Рухтин рядом Рязановка Рязанская улица\nс. Зубово с. Нагаево с. Чернолесовский С.Чесноковка Сабаево Сабурово Сагита Агиша садоводческое некоммерческое товарищество Заозёрье садоводческое некоммерческое товарищество Локомотив садоводческое некоммерческое ториващество Соловьевка Садовое общество №28 садовые участки Садовый Сайран Саклово Салават Салихово Самосадка санаторий Юматово Санатория Алкино Санжаровка Сапай Саратовская ул. Саратовская улица Сарсаз Сарт-Наурузово Сафар Сафарово Сахай Свердлова ул Свобода село Адзитарово село Акбердино село Бекетово село Бельское село Булгаково село Горново село Енгалышево село Карамалы село Кумлекуль село Миловка село Михайловка село Нагаево село Нижегородка село Старые Турбаслы село Суук-Чишма село Фёдоровка Сельская Богородская ул. Сельская Богородская улица Сельская улица Семилетка Сенная улица Сергеевка Серменево Сибай Силантьев Силантьево Сипайловская ул. Сихонкино Слутка СНО Акбердинское СНТ "Карамалы" СНТ "Родник" около пос. Бурцево СНТ Дубрава СНТ Искра СНТ Озёрное СНТ Ольховая роща СНТ Рябинушка СНТ Тихие зори СНТ Электроаппарат площадка 2 СНТ Ягодка Советский р-н Советский район Совхоз Красная Башкирия Солнечногорская улица Соловьевка Софьи Перовской Союз СНТ Союзная ул. Спартак Спутник СТ Вишенка СТ №5 Треста № 21 Станция Юматово Старобаишево Старобайрамгулово Старобаскаково Старобирючево Старогумерово Старое Барятино Староиликово Старокубово Старокуручево Старосубхангулово Старотавларово Старотатышево Старые Камышлы старые киешки Старые Туймазы Старый Каразерик Старый Сибай Степана Злобина Степана Кувыкина Степана Халтурина ул Стерлитамакский район Строевая улица Субакаево Судоремонтная ул. Судоремонтная улица Сун-Ят-Сена Суровка Суслов Суук-Чишма Сухановка Сухум\nТабынское Тавричанка Тавтиманово Таймеево Тальковая улица Таптыковский сельсовет Тарабердино Татар-Улканово Татарский Саскуль Татлы Тимашевка Тимашевский поворот Тихая ул. ТК "Центральный" Трамвайная ул. Транспортная ул. Транспортная улица Тузлукушево Туймазинская улица Туймазинский район Туймазы Туймазы районы Туктагулово Туполева Тюляково Тюменяк Тюрюшево Тятербашево\nУдельно-Дуваней Удрякбаш Узытамак Узян Укарлино Уктеево ул 50 лет СССР ул Авроры ул Адмирала Макарова 34 ул академика Королева д.26 ул Батырская ул Беговая ул Блюхера 17 ул Владивостокская ул Вологодская ул Габдуллы Амантая ул Губкина ул Дагестанская12 ул Евгения Столярова ул Зеленая Роща ул Зелинского 15 ул Интернациональная ул Калинина ул Комсомольская ул Константина Заслонова ул Крупской ул Кулибина ул Ленина ул Лесотехникума ул Мингажева ул Мубарякова ул Николая Дмитриева ул Первомайская 95 ул Пушкина ул Рихарда Зорге ул Российская161/3 ул Свободы ул Софьи Перовской ул Строителей ул Тоннельная ул улица Уфимское шоссе 6 ул Ульяновых 33 ул Ухтомского ул Черниковская ул Юрия Гагарина ул. 1-я Строителей ул. 50 лет СССР ул. 50-летия Октября ул. Авроры ул. Адмирала Ушакова ул. Айская ул. Академика Королева ул. Академика Ураксина ул. Акназарова ул. Аксакова ул. Ахметова ул. Аэродромная ул. Бессонова ул. Бехтерева ул. Блюхера ул. Богдана Хмельницкого ул. Большая Московкая ул. Большая Московская ул. Братьев Кадомцевых ул. Булата Имашева ул. Булгаковская ул. Валерия Лесунова ул. Гафури ул. Генерала Горбатова ул. Генерала Кусимова ул. Геологов ул. Георгия Мушникова ул. Глумилинская ул. Гоголя ул. Гончарова ул. Дагестанская ул. Даута Юлтыя ул. Джалиля Киекбаева ул. Дмитрия Донского ул. Достоевского ул. Заводская ул. Зайнаб Биишевой ул. Заки Валиди ул. Запотоцкого ул. Земляничная ул. Златоустовская ул. Интернациональная ул. Ирендык ул. Казанская ул. Калинина ул. Карла Маркса ул. Кецховели ул. Кирова ул. Коммунаров ул. Коммунистическая ул. Космонавтов ул. Левитана ул. Ленина ул. Лесотехникума ул. Летчика Кобелева/Валерии Лесунова/Фронтовых бригад/Ферина ул. Летчиков ул. Магистральная ул. Мажита Гафури ул. Майданная ул. Максима Горького ул. Максима Рыльского ул. Малахитовая ул. Машинистов/Евгения Столярова ул. Менделеева ул. Мингажева ул. Михайловка ул. Мубарякова ул. Муксинова ул. Мусы Джалиля ул. Мухаметгалея Искужина ул. Набережная Моторостроителей ул. Набережная реки Уфы ул. Натальи Ковшовой ул. Николая Дмитриева ул. Октябрьской Революции ул. Орджоникидзе ул. Пархоменко ул. Пекинская ул. Петропавловская ул. Писарева ул. Победы ул. Полковника Меликова ул. Полярная ул. Правды ул. Пугачева ул. Пушкина ул. Рабкоров ул. Революционная ул. Рихарда Зорге ул. Российская ул. Российская/Новогорная ул. Рудольфа Нуреева ул. Рыбакова ул. Сагита Агиша ул. Салавата ул. Свердлова ул. Свободы ул. Сергея Вострецова ул. Солнечногорская ул. Софьи Перовской ул. Степана Злобина ул. Степана Кувыкина ул. Султанова/Чернышевского/Гафури/Свердлова ул. Сун-Ят-Сена ул. Тальковая ул. Транспортная ул. Ульяновых ул. Урицкого ул. Уфимское шоссе 37/1 ул. Ухтомского ул. Ферина ул. Фронтовых Бригад ул. Фурманова ул. Цветы Башкирии / Академика Курчатова ул. Цюрупы ул. Цюрупы/ул. Кировоградская/ул. Пархоменко/б-р Ибрагимова ул. Чернышевского ул. Шафиева ул. Шмидта ул. Шота Руставели ул. Энгельса ул. Энтузиастов ул. Энтузиастов/Р. Нуреева ул. Юрия Гагарина ул.Гагарина ул.Губайдуллина д.19 Ул.Интернациональная Ул.Комсомольская ул.Летчиков 5 ул.Парковая ул.Пожарского ул.Революционная 1/4 ул.российская ул.Строителей Ул.Хадии Давлетшиной ул.Энтузиастов ул.Энтузиастов д.6 улица 1 заезд улица 50 лет Октября улица 50 лет СССР улица 8 Марта улица 9 Января улица Авроры улица Агатовская улица Адмирала Макарова улица Адмирала Ушакова улица Айвазовского улица Академика Королева улица Академика Королёва улица Аксакова улица Александра Невского улица Архитектора Рехмукова улица Архитектурная улица Ахметова улица Баргузинская улица Батырская улица Баязита Бикбая улица Бельская улица Белякова улица Бессонова улица Бехтерева улица Блюхера улица Богдана Хмельницкого улица Большая Московская улица Бориса Домашникова улица Боткина улица Братьев Кадомцевых улица Булата Имашева улица Булгарская улица Валерия Лесунова улица Вахтангова улица Ветошникова улица Вокзальная улица Волжская улица Вологодская улица Высотная улица Габдуллы Амантая Улица Гафури улица Генерала Горбатова улица Генерала Кусимова улица Геологов улица Георгия Мушникова улица Глинки улица Глумилинская улица Гоголя улица Гумера Куватова улица Даута Юлтыя улица Деревенская Переправа улица Джалиля Киекбаева улица Дизельная улица Димитрова улица Дмитрия Донского улица Достоевского улица Евгения Столярова улица Жуковского улица Журавлиная улица Загира Исмагилова улица Зайнаб Биишевой улица Заки Валиди улица Запотоцкого улица Зеленая Роща улица Зенцова улица Ивана Франко улица имени Фронтовых Бригад улица Калинина улица Караидельская улица Карима Хакимова улица Карла Маркса улица Карьерная улица Касима Ахмерова улица Кирова улица Колхозная улица Кольцевая улица Комарова улица Коммунаров улица Комсомольская улица Конституции улица Кооперативная улица Космонавтов улица Крайняя улица Красина улица Кузнецовский Затон улица Кулибина улица Ладыгина улица Леваневского улица Левитана улица Ленина улица Лесотехникума улица Летчиков улица Лётчиков улица Льва Толстого улица Львовская улица Мажита Гафури улица Максима Горького улица Максима Рыльского улица Малая Заречная улица Мамина-Сибиряка улица Марата улица Маршала Жукова улица Машиностроителей улица Менделеева улица Мингажева улица Минигали Губайдуллина улица Мира улица Молодежная улица Мубарякова улица Муксинова улица Мусоргского улица Мустая Карима улица Мусы Джалиля улица Мушникова улица Набережная Реки Уфы улица Николая Дмитриева улица Новожёнова улица Новомостовая улица Новосёлов улица Новочеркасская улица Обская улица Октябрьской Революции улица Орджоникидзе улица Павлика Морозова улица Парковая улица Пархоменко улица Патриотов улица Пекинская улица Первопроходцев улица Победы улица Пожарского улица Правды улица Производственная улица Проспект Октября улица Пугачева улица Пугачёва улица Пушкина улица Рабкоров улица Революционная улица Репина улица Рижская улица Рихарда Зорге улица Российская улица Рудольфа Нуреева улица Рудольфа Нуриeва улица Рыбакова улица Рязанская улица Сагита Агиша улица Салавата улица Свердлова улица Свободы улица Сергея Вострецова улица Серова улица Сосновская улица Софьи Перовской улица Союзная улица Степана Злобина улица Степана Кувыкина улица Степана Халтурина улица Султанова улица Сун-Ят-Сена улица Таллинская улица Тимашевская улица Тихая улица Трактовая улица Трактовая Малая улица Туманная улица Ухтомского улица Ферина улица Фурманова улица Хамматова улица Цюрупы улица Черниковская улица Чернышевского улица Чехова улица Шафиева улица Шмидта улица Шота Руставели улица Энгельса улица Энтузиастов улица Юрия Гагарина улица Якуба Коласа Улу-Теляк Ульяновых ул Уптино Уразбахты Урал Урман Уршакская улица Уршакский - 4 СНТ Устье Салдыбаш усуриская 37 Уфа Уфимский р-н Уфимский район Уфимский район д. Начапкино СНТ Ручеек уч.118 уфимский район СНТ Пласт Уфимский тракт Уфимское ш. Уфимское шоссе Уфимское шоссе ул Учалинский район Учалы Уяндыково\n1 корпус 3 улица Ферина 1 Кубанская улица 1/1 проспект Салавата Юлаева 1/1 улица Ферина 10 улица Менделеева 100 улица Ветошникова 100/1 улица Достоевского 105 улица Комсомольская 105 улица Мажита Гафури 105 улица Проспект Октября 105/1 проспект Октября 106 улица Менделеева 107 корпус 2 проспект Октября 107 улица Кольцевая 109 корпус 1 улица Мингажева 109 проспект Октября 109 улица Кольцевая 11 улица Генерала Кусимова 113А улица Вологодская 114/1 улица Менделеева 118 улица Менделеева 12 корпус 4 улица Юрия Гагарина 12 улица 50 лет СССР 12 улица Братьев Кадомцевых 12 улица Орджоникидзе 12/2 улица Блюхера 122 улица Чернышевского 125 улица Богдана Хмельницкого 13 бульвар Славы 130 улица Цюрупы 131 улица Пархоменко 135 улица Комсомольская 136/1 улица Кольцевая 136/2 улица Менделеева 14 улица Черниковская 141/2 улица Менделеева 142 улица Проспект Октября 143 улица Менделеева 15 Борисоглебская улица 15 Дагестанская улица 15 корпус 1 Борисоглебская улица 15 корпус 5 Прудная улица 15 улица Джалиля Киекбаева 153 улица Цюрупы 154 улица Мингажева 156 корпус 1 улица Цюрупы 156 корпус 2 улица Менделеева 157/1 улица Комсомольская 15А улица Мусоргского 16 бульвар Славы 16/1 улица Обская 160 улица Шмидта 161/1 улица Комсомольская 162 корпус 1а улица Проспект Октября 163 улица Комсомольская 166 улица Кольцевая 168 улица Проспект Октября 17 Вологодская улица 17 улица Академика Королева 17/1 Дагестанская улица 17/2 улица Минигали Губайдуллина 174 улица Кольцевая 17А 5-я Районная улица 17А Сельская Богородская улица 18 корпус 3 проспект Октября 18 улица Лесотехникума 18 улица Сагита Агиша 18 улица Черниковская 18/1 Уфимское шоссе 18/3 улица Проспект Октября 18/4 улица Степана Кувыкина 19 Бакалинская улица 19 корпус 3 улица Минигали Губайдуллина 19 улица Мушникова 193 Интернациональная улица\n2 корпус 5 улица Летчиков 2 корпус 7 улица Летчиков 20 улица Парковая 21 Бакалинская улица 21 корпус 3 улица Мушникова 21 улица Академика Королева 21/2 проспект Октября 22 улица Адмира Улицала Макарова 22 улица Проспект Октября 22 улица Энтузиастов 22/1 проспект Октября 23 бульвар Ибрагимова 24 улица Мира 24/1 улица 8 Марта 24/1 улица Бессонова 25 Бакалинская улица 25 корпус 2 Уфимское шоссе 26 корпус 1 улица Проспект Октября 26 корпус 2 улица Адмирала Макарова 26 улица Победы 28 корпус 1 улица Комсомольская 29 улица Авроры 2Б улица Туринская\n3 бульвар Тюлькина 3 корпус 8 улица Блюхера 3 Молодежный бульвар 3 Сельская улица 3 улица Летчиков 3 улица Юрия Гагарина 30 улица Свердлова 30/1 улица Лесотехникума 308 улица Пожарского 31 Мелеузовская улица 316 корпус 4 улица Ахметова 319 улица Ахметова 32 улица Ленина 33 корпус 1 улица Проспект Октября 33 улица Новомостовая 35 улица Комсомольская 36 улица Блюхера 37 улица 50 лет СССР 37/1 улица Союзная 38 улица Баязита Бикбая\n4/1 улица Сергея Вострецова 42 улица Степана Халтурина 43 улица Пугачева 43/10 улица Российская 44 М7 44 улица Степана Злобина 44 улица Черниковская 45 корпус 3 улица Карла Маркса 45 улица Степана Халтурина 450005 450056 450071 450902 452086 452167 452190 452240 452308 452320 452420 452453 452613 452650 452810 452930 453022 453232 46 улица Блюхера 46 улица Карла Маркса 48 корпус 2 Транспортная улица 48/1 улица Софьи Перовской 4а улица Глинки\n6 корпус 2 Касимовская улица 6 улица 50 лет Октября 6 улица Валерия Лесунова 6 улица Карима Хакимова 6 улица Степана Злобина 6/1 улица Парковая 62 Гвардейская улица 62 Новороссийская улица 64/3 Бакалинская улица 66 улица Заки Валиди 66 улица Мусы Джалиля 69/3 улица Набережная реки Уфы\nСнять квартиру посуточно улица Юматово Уфа\n1-комнатные 574 2-комнатные 211 3-комнатные 50 4-комнатные 4 Квартиры-студии 0\nСнять квартиру Россия улица Черниковская, 51\tСнять квартиру Россия Бакалинская улица, 25\tСнять квартиру Сельская улица, 3\tСнять квартиру Россия Первомайская улица, 66\tСнять квартиру Россия Интернациональная улица, 19\tСнять квартиру Россия улица 8 Марта, 32/1\tСнять квартиру Уфа, Комсомольская улица, 15\tСнять квартиру Уфа, городской округ Уфа\tСнять квартиру Уфа, Бакалинская улица, 25\tСнять квартиру Уфа, Интернациональная улица, 19\tСнять квартиру Уфа, улица Машиностроителей, 15\tСнять квартиру улица Блюхера, 2


Түбәнге Серге районы — Башҡорт Википедияһы\nТүбәнге Серге районы\n(Түбәнге Һырға районы битенән йүнәлтелде)\n6 муниципаль берәмек\nТүбәнге Серге ҡалаһы\n(Аңлатма хатаһы: Танылмаған "#" тыныш билдәһе %)\nТүбәнге Серге районы (рус. Нижнесергинский район) — Свердловск өлкәһенең административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге. Көнбайыш идаралыҡ округына ҡарай.\nАдминистратив үҙәге — Түбәнге Серге.\n4 Муниципаль-территориаль ҡоролош\n5 Тәбиғи парктар\nРайон Свердловск өлкәһенең көньяҡ-көнбайыш өлөшөдә урынлашҡан, көньяҡтан Силәбе өлкәһе менән сиктәш. Майҙаны — 3 689,80 км².\n1924 йылдың 27 февралендә Урал өлкәһенең Екатеринбург өлкәһе составында ойошторола.\n1925 йылда Түбәнге Серге районынан Бисәрт районы бүленеп сығарыла, һуңыраҡ ул бөтөрөлә.\n1934 йылдың 17 ғинуарында Урал өлкәһе бөтөрлгәс, район Свердловск өлкәһе составына керә.\n1945 йылдың 2 ноябренән 1959 йылдың 9 мартына ҡәҙәр район составынан йәнә Бисерт районы бүленеп сығарыла.\n1963 йылдың 1 февраленән 1965 йылдың 13 ғинуарына тиклем Түбәнге Серге өлкә ҡарамағындағы ҡала тип үҙгәртелә. Түбәнге Серге районы бөтөрөлә, уның төп өлөшө яңы ойошторолған Свердловск ауыл районына, ә ҡалғаны — Түбәнге Серге ҡала советына кертелә.\n1966 йылда Түбәнге Серге ҡалаһы йәнә район әһәмиәтендәге ҡала тип үҙгәртелә.\n1995 йылдың 29 октябрендә, төбәк референдумы һөҙөмтәләренә ярашлы, «Түбәнге Серге районы» муниципаль берәмеге ойошторола. Эргә-тирәләге тораҡ пункттар менән бергә айырым «Бисәрт ҡала округы»н барлыҡҡа килтергән, Бисәрт ҡала тибындағы ҡасабаһы район составына кермәй ҡала.\n2004 йылдың 27 декабрендә, Свердловск өлкәһенең 228-ОЗ һанлы законына ярашлы, Түбәнге Серге муниципаль берәмегенә муниципаль район статусы бирелә.\n83 810 ↘81 954 ↘74 871 ↘72 257 ↘60 512 ↘55 539 ↘44 453 ↘44 233\n↘43 068 ↘42 499 ↘42 021 ↘41 516 ↘40 980\nМуниципаль-территориаль ҡоролош[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТүбәнге Серге районында 5 ҡала һәм 1 ауыл биләмә составында 38 тораҡ пункт бар:\nҠала һәм ауыл биләмәләре\n1 Атиг эшселәр ҡасабаһы ҡала биләмәһе Атиг эшселәр ҡасабаһы 1 ↘3192\n2 Дружинино ҡала биләмәһе Дружинино эшселәр ҡасабаһы 4 ↘4494\n3 Кленовское ауыл биләмәһе Кленовское ауылы 16 ↘3772\n4 Михайловск муниципаль берәмеге Михайловск ҡалаһы 12 ↘14 156\n5 Түбәнге Серге ҡала биләмәһе Түбәнге Серге ҡалаһы 4 ↘9526\n6 Үрге Серге ҡала биләмәһе Үрге Серге эшселәр ҡасабаһы 1 ↘5840\nКрасный Партизан 5\nМихайловский Завод 565\nНовая Ельня 26\nПерепряжка (Аҡҡул) 279\nТүбәнге Серге ↘9552\nҮрге Серге ↘5840\nТәбиғи парктар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТүбәнге Серге районы территорияһында «Болан шишмәһе» (рус. «Оленьи Ручьи») тәбиғи паркы урынлашҡан.\n↑ Свердловск өлкәһе > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник\n↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Предварительная оценка численности населения Свердловской области по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года и в среднем за 2015 год. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 ғинуар 2016. 28 ғинуар 2016 тикшерелгән.\n↑ Всесоюзная перепись населения 1959 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 23 август 2011.\n↑ Итоги Всесоюзной переписи населения 1970 года. Портал География. Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 ғинуар 2012. 19 октябрь 2011 тикшерелгән.\n↑ Итоги Всесоюзной переписи населения 1979 года. Портал География. Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 ғинуар 2012. 19 октябрь 2011 тикшерелгән.\n↑ 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 9,13 9,14 9,15 9,16 9,17 9,18 9,19 9,20 9,21 9,22 9,23 9,24 9,25 9,26 9,27 9,28 9,29 9,30 9,31 9,32 9,33 Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность и размещение населения Свердловской области. Тәүге сығанаҡтан архивланған 1 июнь 2014. 1 июнь 2014 тикшерелгән.\n↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 август 2015. 6 август 2015 тикшерелгән.\n↑ 16,00 16,01 16,02 16,03 16,04 16,05 16,06 16,07 16,08 16,09 16,10 16,11 Михайловск муниципаль берәмегенә керә\n↑ Атиг эшселәр ҡасабаһы ҡала биләмәһенә керә\n↑ 18,0 18,1 18,2 18,3 Түбәнге Серге ҡала биләмәһенә керә\n↑ 19,00 19,01 19,02 19,03 19,04 19,05 19,06 19,07 19,08 19,09 19,10 19,11 19,12 19,13 19,14 19,15 Кленовское ауыл биләмәһенә керә\n↑ 20,0 20,1 20,2 20,3 Дружинино ҡала биләмәһенә керә\n↑ Үрге Серге ҡала биләмәһенә керә\nАсфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — Б. 642—658. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.\nАсфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана. Книга 8: Башкирские деревни Пермской и Свердловской областей. Кн. 8 — Уфа: Китап, 1999.\nАсфандияров А. З. Башкирские деревни Свердловской области // Ватандаш. — 2001. — № 9. — ISSN 1683-3554.\nАсылгужин Р. Р. Башкиры Свердловской области. — Уфа: Хан, 2007. (рус.) (баш.)\nАсылгужин Р. Р. Башкиры Свердловской области // Ватандаш. — 2009. — № 1. — С. 34—38. — ISSN 1683-3554.\nКамалов А. А., Камалова Ф. У. Атайсал — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 2001. — Б. 375—376. — 544 б. — ISBN 5-295-02882-8.\nМурзабулатов М. В., Шитова С. Н., Юсупов Р. М. Зауральские башкиры // Башкирская энциклопедия — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.\nКарта расселения зауральских башкир в конце 19 — в начале 20 вв.\nСписок населённых пунктов (с населением свыше 100 чел. в 1869 г.) зауральских башкир, входивших в Пермскую губернию\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Түбәнге_Серге_районы&oldid=1013755 ҡабул ителгән\nВикипедия:Шаблоны, использующие Викиданные\nСвердловск өлкәһе райондары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 03:24 5 март 2021 үҙгәртелгән.


22:51:110106:48 адрес - Алтайский край, Троицкий район, с. Троицкое, ул. Советская, 118\nКадастровый номер 22:51:110106:48\nАлтайский край, Троицкий район, с. Троицкое, ул. Советская, 118\n1 135 183,68 руб.(получить справку)\nпо объекту 22:51:110106:48


Купить БУ Nissan X-Trail 2.0d AT (150 л.с.) 4WD 2011 года за 657 000 ₽ в Санкт-Петербурге в кредит | Plaza\nNissan X-Trail 2.0d AT (150 л.с.) 4WD 2011 года с пробегом 113 400 км.


Why the Leo Vegas Live Casino is a Great Option for Live Online Gaming – Һеҙгә 200% Бонус Беренсе Депозит\nLeo Vegas Live Casino Reviewed By Рэнди Холл өсөн Mobilecasinoplex.com\nExperience Thrill of Games at Leo Vegas Live Casino – Зарегистрировалась Әле!!\nЙыя 100% Deposit Bonus Up To £400 +200 Юҡҡа Вращения !\nДөрөҫ! The Leo Vegas Live Casino software is compatible on many different devices – from PCs having Windows or Mac, to Android mobiles phones, to tablets! This lets you to get high quality gaming on the go, without losing any of the enjoyment.\nThere is truly an enormous variety of games on offer at the Leo Vegas Live Casino – with all the usual games like Slots, Marvel Slot Game, Блэкажек, Баккара, Покер, and so on.\n5 Бушлай Бонус Казино | Уңыштар…


Главная Каталог товаров Автоматика Автоматика для распашных ворот Комплекты Came ATI 5000 KLED комплект автоматики для распашных ворот\nАрт. ATI 5000 KLED\nАрт. FERNI KLED\nCame FERNI KLED автоматика для распашных ворот\nАрт. FAST 40


Ғәйебенә күрә язаһы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nҒәйебенә күрә язаһы\n14 сентября 2021 — 17:36 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә йәшәгән ҡатын водитель таныҡлығын һатып алырға теләгән өсөн 3 йылға хөкөм ителде.\n2017 йылда 29 йәшлек ханым полиция хеҙмәткәренә 14 мең һум ришүәт бирә. Был сумма имтихан тотмайынса ғына документ алырға тигән иҫәптән башҡарыла. Һөҙөмтәлә ҡатын ҡулға алына, ғәйебен таный, суд ғәйепләнеүсене 3 йылға шартлы рәүештә иркенән мәхрүм итә.\nРишүәт алған инспекторға ҡарата ла енәйәт эше асылған.


МО, г. Электросталь, ул. Первомайская, д. 13


Олонец нығытмаһы — Башҡорт Википедияһы\n60°58′42″ с. ш. 32°58′00″ в. д.\nсписок объектов культурного наследия: Олонец[d]\nОлонецкий п-ов, при впадении р. Мегреги в р. Олонку\nОлонец нығытмаһы Викимилектә\nОлонец крепосты (Олонец нығытмаһы) - Олонец погостының төп торлаҡ пункты янында Колонка һәм Мегрега йылғалары ҡушылған урында, Толмачев Наволок һәм Оксентьево ауылы янында, Швеция сиге янында форпост, Олонец воеводалығының инеү урыны.\nОлонец нығытмаһы ҡыҫҡа ваҡыт эсендә, 1649 йылдың сентябрендә батша Алексей Михайлович указ нигеҙендә төҙөлә. Олонец нығытмаһын төҙөү менән князь Федор Волконский һәм дьяк Степан Елагин етәкселек итә. Уның халҡын башҡа погондарынан бай кеше булған крестьян тәшкил иткән, улар сауҙа һәм төрлө һөнәрселек менән, шул иҫәптән тимер эшкәртеү менән шөғөлләнгәндәр. Нығытма киләсәктә Олонец шәһәренә әүерелгән үҙәк булып торған. 1300 бойница һәм унтуғыҙ башнялы нығытыу диуары йылға ярҙары буйында 1,5 км һуҙылған. Нығытма һыу дәрәжәһенән 10-11 метр өҫтәрәк ҡушыла. Уның манараларының иң бейеге - Ҡыҙыл мадар, 32 метр бейеклектә булған. Крепость диуарҙарында Троица сиркәүе, икмәк амбарҙары, воевода ишегалды 155 һәм ишегалды була, уларҙа хәрби конфликттар булған осраҡта тыныс халыҡ һыйынған. Башнялар томы, диуарҙарҙың оҙонлоғо һәм хәрби йыһазланышы нығытыу буйынса Архангель һәм Себер нығытмаларынан өҫтөнөрәк булып, һөҙөмтәлә, Холмогорҙа ғына ҡалышҡан. Нығытма 1741 йылғы янғын ваҡытында һәләк була һәм унан һуң торғозылмай.\n1617 йылда Швед Короллеге һәм Урыҫ батшалағы араһында Столбово тыныслыҡ солохо төҙөлә, был килешеү Рус-Швед һуғышына сик ҡуйған. Тыныс шартнамә шарттары буйынса, ике ил араһында яңы сик Раштыуа Олонец погостынан 50 км өҫтәрәк уҙа, Мәскәү хөкүмәте алдында сикләр буйында урынлашҡан ерҙәрҙең ҡурҡынысһыҙҙығын тәьмин итеү проблемаһы килеп баҫа. Хәрби-һаҡлау ҡоролмалары торгоҙуның беренсе этабы 1648-1649 се йылдарға тура килә.\n1649 йылдың яҙында воеводтар Федор Волконский һәм Степан Елагин яңы нығытма урынын төҙөү һайлаған. Ағас - ер Олонец нығытмаһы шул уҡ йылдың көҙөндә Колонка һәм Мегрега йылғалары киҫешкән урында төҙөлә, материктан борон киң соҡор менән айырылған була. Крепостың көнбайыш өлөшөндә Кесе ҡала урынлашҡан, көнсығыш өлөшөндә Ҙур ҡала диуарҙар менән бүленгән. Шулай итеп, баштан уҡ Олонец нығытмаһы хәрби-административ үҙәк булараҡ ҡына түгел, ә халыҡ сауҙа һәм һөнәрселек менән шөғөлләнгән ҡала булараҡ та уйланылған. Шул уҡ ваҡытта сит ил сауҙагәрҙәре менән сауҙа итеү өсөн Колонка менән Мегрега араһында «Стрелец» утрауы бирелгән, йәшерен күрһәтмә менән сит ил кешеләренә шәһәргә, улар өсөн крепоста лавкалар тотоуға ҡарамаҫтан, инеү тыйылған була.\nНығытма 1741 йылғы янғын һүндереү ваҡытында һәләк була һәм унан һуң торғозылмай.\nОлонец крепосты биләгән территорияла ҡаҙыу эштәре РФА Карел ғилми үҙәгенең тел, әҙәбиәт һәм тарих институтының С.Кочурина етәкселегендәге археология отрядтәре тарафынан 1973-1975, 1988, 1990-1991, 1993, 1995 йылдарҙа алып барыла. 15 һәм бер нисә ҡаҙылма шурфтың дөйөм майҙаны 874 м2 була.\nКочурина С. И. Олонецкая крепость: итоги новых археологических исследований // Ученые записки Петрозаводск государственного университета. Серия: Общественные и гуманитарный науки: научный журнал. — Изд-во Петрозаводск государственного университета (ПетрГУ), 2009. — 114 с.\n↑ О включении вновь выявленных памятников в государственные списки недвижимых памятников истории и культуры Карельской АССР (урыҫ) — 1987.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Олонец_нығытмаһы&oldid=988963 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:47 23 ноябрь 2020 үҙгәртелгән.


Фарсы әҙәбиәте — Башҡорт Википедияһы\nКәлилә вә Димнә (Kalila va Dimna) — фарсы манускрипты, 1529 йыл, Герат\nФарсы әҙәбиәте (фарс. ادبیات فارسی adabiyāt-i fārsi) — һуңғы ике мең ярым йыл дауамында барлыҡҡа килгән фарсы телендәге яҙма әҫәрҙәр тупланмаһы, ислам диненә тиклемге осорға ҡараған күп өлөшө юғалтылған. Фарсы әҙәбиәтенең тамырҙары боронғо Фарсия әҙәбиәтенә барып тоташа. Хәҙерге Иран территорияһы һәм Үҙәк Азияның электән фарсы телле булған төбәктәре Фарсияға ҡараған. Мәҫәлән, Фарсияның ҙур һөйөү ҡаҙанған шағиры Жәләлетдин Руми Вахшта (хәҙерге Тажикстан территорияһындағы ҡасаба) тыуған, фарсы телендә ижад иткән, ул заманда Сәлжүк солтанлығының баш ҡалаһы булған Коньяла йәшәгән. Ғәзнәүиҙәр Үҙәк һәм Көньяҡ Азияла ҙур территорияларҙы баҫып ала һәм, фарсы теленә күсеп, уны һарай теле сифатында файҙалана. Ошо сәбәпле Ирандан, Әзербайжандан, Тажикстандан, Афғанстандан һәм Үҙәк Азия менән Кавказ аръяғының төрлө төбәктәренән сыҡҡан фарсы әҙәбиәте бар. Шул уҡ ваҡытта бөтә фарсы әҙәбиәте лә фарсы телендә яҙылмаған. Айырым авторҙар фекеренсә, фарсы әҙәбиәте әҫәрҙәре араһында грек, ғәрәп һәм башҡа телдәрҙә ижад иткән этник фарсыларҙың әҫәрҙәре лә бар.\nФарсы әҙәбиәте кешелектең иң бөйөк әҙәбиәттәренең береһе һанала. Фарсы әҙәбиәтенең тамырҙары урта фарсы һәм боронғо фарсы телдәрендә яҙылған әҫәрҙәргә китә. Боронғо фарсы телендә яҙылған әҫәрҙәр беҙҙең эраға тиклем 522 йылға (Әһәмәниҙәр осороноң иң боронғо яҙмаһы һаналған бисүтун яҙмаһы ла ошо йылдыҡы) ҡарай. Беҙҙең көндәргә килеп еткән фарсы әҙәбиәте әҫәрҙәренең төп өлөшө беҙҙең эраның 650 йылы тирәһендәге Фарсияға ислам дине ингәндән һуңғы осорға ҡарай. 750 йылда власҡа Ғәббәсиҙәр килгәс, фарсылар Ислам империяһының кәтиптәре һәм бюрократтары булып китә, яҙыусылар һәм шағирҙар ҙа улар араһынан сыға. Яңы фарсы әҙәбиәте Хөрәсәндә һәм Мавараннаһрҙа тыуа һәм сәскә ата, сөнки сәйәси сәбәптәр арҡаһында иран династияларынан Таһириҙар һәм Сәмәниҙәр Хөрәсәндә йәшәй.\nФарсылар фарсы телендә лә, ғәрәп телендә лә яҙған, ләкин һуңғыраҡ осор әҙәби даирәләрендә фарсы теле өҫтөнлөк иткән. Фирҙәүси, Саади, Хафиз Ширази, Руми һәм Ғүмәр Хәйәм кеүек фарсы шағирҙары бөтә донъяға билдәле һәм күп илдәрҙең әҙәбиәтенә йоғонто яһаған.\n1 Классик фарсы әҙәбиәте\n1.1 Исламға тиклемге фарсы әҙәбиәте\n1.2 Урта быуаттар фарсы әҙәбиәте\n1.2.1.1 Хөрәсән стиле\n1.2.1.2 Карказ аръяғы мәктәбе\n1.2.1.3 Ираҡ стиле\n1.2.1.4 Исфаһан стиле\nКлассик фарсы әҙәбиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИсламға тиклемге фарсы әҙәбиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБеҙҙең көндәргә Әһәмәниҙәр Фарсияһының бер нисә генә әҙәби әҫәре килеп бөткән, Персеполистағы китапхана ҡыйратылғанда күп ҡулъяҙмалар юҡҡа сыҡҡан. Башлыса, Әһәмәни батшаларының, атап әйткәндә Дарий I (беҙҙең эраға тиклем 522—486 йылдар) менән уның улы Ксеркстың ғына яҙыуҙары һаҡланған. Бик күп зәртүшти текстары Фарсияны VII быуатта ислам динлеләр яулап алғанда юҡ ителгән. Һиндостанға ҡасҡан парсиҙар Зәртүшти ҡанунының бер нисә китабын, шул иҫәптән Авеста һәм боронғо аңлатмалар (Зенд) китаптарын алып китә алған. Йәнә Сәсәниҙәр осороноң география һәм сәйәхәттәр тураһындағы бер нисә хеҙмәте ғәрәп теленә тәржемәлә булһа ла һаҡланған.\nПәһләүи телендәге иң боронғо әҙәби өлгөләр, «Пәһләүи зәбүрҙәре» тигән исем менән йөрөй, IV йә V быуатҡа ҡарай, улар VI—VII быуаттарҙың манускрипттарында һаҡланған.\nИсламға тиклемге осорҙан әҙәби тәнҡит текстары ла һаҡланмаған. Пәһләүи телендәге бер нисә эссе, мәҫәлән, «Китап яҙыу нигеҙҙәре» һәм "Панчатантра"ның санскриттан тәржемәһе әҙәби тәнҡиткә ҡарай (Зарринкауб, 1959 йыл).\nУрта фарсы әҙәбиәте мираҫының ярлылығы ниндәйҙер дәрәжәлә сәсәни яҙмаһының ҡатмарлылығы менән дә аңлатыла, уға башлыса профессиональ кәтиптәр генә эйә булған.\nУрта быуаттар фарсы әҙәбиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nStatue of Ferdowsi in Rome (detail).JPG\nИслам диненә күсеү башында Умайялар һәм иртә Ғәббәсиҙәр осорҙарында фарсы теле тиҙ арала тотош Үҙәк Азия территорияһында әҙәби телгә әүерелә. Телдең яңырып ҡулланыла башлауын йыш ҡына Фирҙәүси, Үнсүри, Дакики, Рудаки һәм уларҙың быуындаштарының ижады менән бәйләйҙәр, улар телде яңыртыу һәм боронғо Фарсияның традицияларын тергеҙеү өсөн исламға тиклемге милләтселекте файҙаланған.\nАтап әйткәндә, Фирҙәүси Шаһнамә поэмаһында былай тип яҙа:\nУтыҙ йыл һыҙланыу һәм көрәшкә түҙҙем, әммә «телһеҙҙәрҙе» вә фарсыларҙы уяттым.\nШиғриәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nФарсы әҙәбиәтендә поэзия менән проза араһындағы айырма һәр саҡ һиҙелә, һәм поэзия абруйлыраҡ урынды биләй. Ул прозанан рифма һәм ритм менән генә түгел, ә һүҙҙәрҙең асыҡ йә йәшерен мәғәнәләре, улар артына һалынған йөкмәтке төҫмөрҙәре менән дә айырылған..\nФарсыларҙа көндәлек тормошта ҡулланылған телмәр берәмектәрен шиғырға һалыу теләге шул тиклем көслө булған, хатта бөтә классик әҙәбиәттә, ғилми хеҙмәттәрҙә һәм метафизика буйынса хеҙмәттәрҙә лә шиғриәтте тап итергә мөмкин. Һәр ғалим һәм зыялы кеше өсөн фекерҙәрен шиғри формала белдерә алыу мотлаҡ шарт булған. Мәҫәлән, Әбүғәлисинаның медицина хеҙмәттәренең яртыһы тиерлек поэтик формала яҙылған.\nФарсы шиғриәтенең иртә осоро әҫәрҙәренә һарайҙы хуплау һәм данлау, юғары стиль хас. Хакимдарҙың үҙ һарайҙарындағы шағирҙарҙы ҡурғауы, моғайын, Сәсәниҙәр осоронда башланғандыр, Ғәббәсиҙәр һәм Сәмәниҙәр осорҙарында дауам иткәндер һәм бөтә фарсы династиялары хакимдарының һарайҙарына хас күренеш булғандыр. Панегириктың иң таралған формаһы ҡасидә булған, Ғүмәр Хәйәм кеүек шағирҙарҙың робағиҙары ла яратып ҡабул ителгән.\nКлассик фарсы поэзияһында өс әҙәби стиль айырып ҡарала: хөрәсән, ираҡ һәм һинд, улар ваҡыт буйынса бер-береһенә эйәреп килә. Географияға лә бәйле булған был стилдәрҙең һәр береһендә «әҙәби мәктәптәр» айырыла, улар төрлө фарсы провинцияларына һәм ҡалаларына хас булған төбәк йә төркөм үҙенсәлектәренә эйә. Мәҫәлән, фарсы поэзияһында әзербайжан, йәғни тәбриз (ширван мәктәбе тип тә йөрөтәләр) мәктәбе бар.\nХөрәсән стиле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nФарсы шиғриәтендәге Хөрәсән стиле йәки хөрәсән мәктәбе эйәрсәндәре башлыса Оло Хөрәсәнгә ҡарай. Был стилгә фекер белдереү ғорурлығы, интонацияның мәғрур тантаналылығы һәм сағыштырмаса грамоталы тел хас. Был стилдәге лирика вәкилдәре — Асжади, Фәррухи Систани, Үнсүри һәм Мәнүшөһри. Рудаки кеүек панегирик оҫталары тәбиғәтте һөйөү, шулай уҡ шиғриәттәрендә иҫтә ҡалырлыҡ тасуирлауҙар менән билдәле булған.\nТөрлө хакимдарҙың һарайы һәм шағирҙарға ҡарата ҡурғаусылыҡ ҡоролошо поэзияның эпик стилен дәртләндерә, Фирҙәүсиҙең «Шаһнамә»һе шуның өлгөһө булып тора. Ҡаһармансыл һәм күтәренке рухлы шиғырҙарҙа тарихи үткәндәрҙе данлаған Фирҙәүси һәм башҡа шағирҙар (мәҫәлән, Әбү-Мансур Дакики һәм Асади Туси) аджам (عجم), йәғни Көньяҡ Фарсияның «телһеҙҙәр», «шымдар» тип йөрөтөлгән ғәрәп булмаған халҡы вәкилдәре була (Encyclopædia Iranica энциклопедияһына ярашлы, ғәрәптәр «аджам» һүҙе менән Ислам империяһындағы фарсыларҙы атаған ). Тарихи үткәндәр улар өсөн ғорурлыҡ һәм илһам сығанағы булған, шуның менән фарсылар быуаттар буйы үҙҙәренең фарсылығын һаҡлап килгән. Фирҙәүсиҙең ижади үрнәгенә киләһе быуаттарҙың шағирҙары эйәргән.\nКарказ аръяғы мәктәбе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠайһы бер тикшеренеүселәр (Ян Рыпка) кавказ аръяғы мәктәбен айыра, башҡа төрлө уны фарсы шиғриәтенең әзербайжан (территория буйынса), тәбриз йәки ширван, йә булмаһа арран стиле тип йөрөтәләр. Ул Хөрәсән стиленең вариҫы булып тора, иғтибарға лайыҡ беренсе вәкиле сәлжүктәргә тиклемге шағир Ҡәтрән Тәбризи була (вафаты 1072 йылда), ул көнбайыш фарсы диалектында яҙа (был диалект әҙәби Хөрәсән диалектынан айырыла). Ҡәтрән Тәбризи урындағы принцтарға, шул иҫәптән Шәддәдиҙәрҙең ҡурд династияһына ҡараған Гәнжә хакимдарына ла хеҙмәт иткән, шунлыҡтан уның фекер белдереү һәм стиль үҙенсәлектәре монголғаса осорҙағы иран телдәренә ҡараған әзәри теленә яҡын булған.\nМөхәммәт Заман. Баһрам Гур аждаһаны үлтерә. Низами Гәнжәүиҙең «Ете гүзәл» поэмаһына иллюстрация. 1675 йыл. Британия китапханаһы, Лондон\nБыл мәктәпкә ҡараған билдәле шағирҙар араһында — Низами Гәнжәүи, Хағани Ширвани һәм Фәләки Ширвани. Низамиҙың көслө характеры, социаль һиҙгерлеге һәм шиғри даһилығы, бай фарсы мираҫы менән берләшеп, әҙәби ҡаҙаныштарҙың яңы стандартын хасил итә. Хағани Ширвани ижади хыялының сикһеҙлеге, ғилем даирәһенең киңлеге, парадокстарға битараф булмауы менән айырылып тора. Төбәктә поэзияға ҡыҙыҡһыныу бик көслө була, «Нузхат әл-Мәжәлис» тигән антологияға урта быуаттар Фарсияһының төньяҡ-көнбайышынан (Арранды, Ширванды һәм Иран Әзербайжанын да индереп) 115 шағирҙың әҫәре инә.\nБыл мәктәпкә ҡараған шағирҙарҙың ижадына тел һәм композицион техника ҡатмарлылығы, темаларҙың үҙенсәлеклелеге һәм күп төрлөлөгө, фарсы архаизмдары менән бергә ғәрәп теленән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙең күплеге, төньяҡ-көнбайыш пәһләүи теленең йоғонтоһо, көндәлек әйтемдәр һәм идиомалар ҡулланыу, яңы төшөнсәләр һәм терминдар күплеге хас. Был шағирҙарҙың әҫәрҙәрендә христиан образдары һәм символдары, Библиянан һәм башҡа христиан сығанаҡтарынан өҙөктәр йыш осрай. Был стиль үҙенсәлектәре уларҙы Хөрәсән стиленә яҡын итә. Шуның менән бергә уларҙа Хөрәсән стиле һыҙаты булған көнсығыш иран һүҙҙәре һәм фразалары юҡ. Шулай уҡ, унан айырмалы, мистикаға өҫтөнлөк бирелә.\nШуны ла билдәләргә кәрәк: күптән түгел табылған ҡулъяҙмалар (мәҫәлән, «Нузхат әл-Мәжәлес» антологияһы) һәм һуңғы йылдарҙағы тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, төбәктә урта иран теленең (пәһләүи) берҙәм вариантына нигеҙләнгән дөйөм иран мәҙәниәте булған. Профессор Әмин Рияхи антологияны Фарсияның ул саҡтағы провинцияларынан Арран, Ширван һәм Әзербайжандағы иран мәҙәниәтенең тулы сағылышы тип һанай. Анатолий Новосельцев XIV быуатҡа тиклем төбәктең иран телле халҡы дөйөм мәҙәниәт, этник үҙаң һәм тел менән бәйләнгән тигән фекерҙе раҫлай.\nИлдәгизиҙәр һәм Ширваншаһтар биләмәләренә географик яҡынлыҡ арҡаһында зыялылар һәм шағирҙар бер хакимдың һарайынан икенсеһенекенә күсеп йөрөгән. Шулай уҡ был осорҙағы һәм был өлкәләрҙәге шағирҙарҙы илһамландырған идеялар һәм стилдәр оҡшашлығын да билдәләргә кәрәк. Фарсы шиғриәтенең әзербайжан мәктәбенә ҡараған ижадсылар тураһында шуларҙы әйтергә мөмкин.\nФарсы шиғриәтендәге был мәктәп шағирҙарының ижадын айырып торған үҙенсәлектәр булыуына ҡарамаҫтан, үҙәккә ынтылыш тенденцияһы көслө булған һәм телдән башлап гражданлыҡ берҙәмлегенә тиклем һәммәһе фарсы әҙәбиәтенең берлеген хасил иткән. Ян Рыпка яҙыуынса, хатта кавказлы Низами, алыҫ төпкөлдә йәшәүенә ҡарамаҫтан, рухи дөйөмлөктән тайпылмай һәм Иранды «Донъяның йөрәге» тип атай.\nӘммә төбәктә телдең һәм мәҙәниәттең үҙгәреүе фарсы әҙәбиәтенең тулыһынса тиерлек юғалыуына килтерә.\nИраҡ стиле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nXIII быуат фарсы поэзияһы лирик шиғриәт хакимлығы, шуға ярашлы ғәзәлдең төп шиғыр формаһы булараҡ үҫеше, йәнә мистик һәм суфыйсылыҡ шиғриәте күтәрелеше менән ҡылыҡһырлана. Был йүнәлеште йыш ҡына фарсы поэзияһының ираҡ стиле йәки ираҡ мәктәбе тип атайҙар (Ирандың Арак-и Аджам йәки Фарсы Ирағы тип йөрөтөлгән көнбайыш провинциялары атамаһынан. Был иҫкергән термин Фарсия/Ирандың Исфаһан, Рай, Ҡазвин һәм Кашан ҡалалары урынлашҡан территорияларҙы ла үҙ эсенә алған үҙәк төбәген исемләү өсөн ҡулланылған). Уға лирик хислелек, шиғыр үлсәмдәренең байлығы, сағыштырмаса ябай тел хас. Хис-тойғоло романтик поэзия яңылыҡ булмаған, быны Фәхреддин Ғурғаниҙың «Вис һәм Рамин», Амак Бохариҙың «Йософ менән Зөләйха» кеүек әҫәрҙәре раҫлай. Румиҙы илһамландырған Санаи һәм Аттар, шулай уҡ Хағани Ширвани, Әнүәри, Низами Гәнжәүи ғәзәлдәр ижад иткән абруйлы шағирҙар булған. Әммә был мәктәптең иң һоҡланғыс вәкилдәре тип Руми, Саади һәм Хафиз Ширази иҫәпләнә.\nСәфәүиҙәр династияһы дәүерендәге фарсы мөхәббәт лирикаһы традицияларын иҫәпкә алып, фарсы тарихсыһы Әхсән Яршатыр былай тип билдәләй:\n«Ҡағиҙә булараҡ, һөйөү предметы сифатында ҡатын-ҡыҙ түгел, ә йәш ир-егет сығыш яһай. Ислам дине тарала башлаған осорҙа Үҙәк Азияға яһалған барымталар һөҙөмтәһендә йәш ҡолдар күп була. Ҡолдарҙы шулай уҡ һатып та, бүләккә лә алғандар. Ҡолдар һарайҙа йә хәлле һәм йоғонтоло кешеләрҙә паж булып хеҙмәт итергә, йәки һалдат йә тәнһаҡсы булырға мәжбүр ителгән. Йәш ир-егеттәр, ҡол булыу-булмауына ҡарамай, мәжлестәрҙә һәм ҡунаҡ табындарында шарап килтереп торған, ә һәләтлерәктәре музыка башҡара йә зауыҡлы әңгәмәлә ҡатнаша алған. Йәш паждарға, һалдаттарға йәки йәш һөнәрселәргә, хеҙмәткәрҙәргә мөхәббәт фарсы поэзияһы үҫешенең башланғыс осоронда панегириктарға лирик өҫтәмәләрбарлыҡҡа килеү сәбәбенә һәм ғәзәлдәр бағышлау предметына әйләнгән».\nФарсы поэзияһының дидактик жанрында яҙылған әҫәрҙәр араһында Санаиҙың "Хәҡиҡәт баҡсаһы"н, Низами Гәнжәүиҙең "Серҙәр хазинаһы"н билдәләргә була. Аттарҙың ҡайһы бер әҫәрҙәре һәм Румиҙың төп әҫәрҙәре лә ошо жанрға ҡарай. Әлбиттә, был әҫәрҙәргә хас мистиклыҡ һәм эмоционаллек арҡаһында уларҙы лирик поэзияға индереүселәр ҙә бар. Йәнә ҡайһы бер авторҙар Насир Хосроуҙың ошо жанрҙарҙағы әҫәрҙәрен дә был стилгә индерә. Әммә был жанрҙағы әҫәрҙәр араһында иң юғары үрҙе фарсы әҙәбиәте шедеврҙарының береһе — Саадиҙың «Боҫтан» («Емеш баҡсаһы») тигән шиғри трактаты биләй; унда мауыҡтырғыс мәҫәлдәр һәм хикәйәттәр аша поэтик формала суфыйсылыҡ философияһы һәм этикаһы тапшырыла.\nИсфаһан стиле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nXV быуаттан һуң фарсы шиғриәтендә һинд стиле өҫтөнлөк ала, уны исфаһан йәки сәфәүи стиле тип тә йөрөтәләр. Был стилдең тамырҙары Тимериҙәр династияһы хакимлығы осорона барып тоташа. Ул осорҙа Әмир Хосроу Дәһләүи (1253—1325) һәм Нанд Лал Гойя (1633—1713) ижад итә.\nӘмир Хосроу Дәһләүиҙең иң билдәле әҫәре — фарсы телендә яҙылған «Һигеҙ йәннәт баҡсаһы» дастаны (1301). Был поэма уның «Хәмсә» тигән поэмалар циклының һуңғы өлөшө булып тора. Бөтә цикл кеүек үк, был поэма ла Низами Гәнжәүи ижадына (был осраҡта — «Ете гүзәл» поэмаһына) яуап (нәзирә) булып тора.\nАттарҙың «Ҡоштар йыйыны» тигән суфыйсы поэмаһына иллюстрация.\nБаһрам V менән һинд принцессаһы. Низами Гәнжәүиҙең Хәмсә тигән китабына иллюстрация.\nЖәмиҙең Баһаристан поэмаһына иллюстрация, 1553.\nХафиздың шағирҙар ҡалаһы булып танылған Шираздағы төрбәһе.\nҠуян, филдәр батшаһы һәм инешкә төшкән ай сағылышы. "Кәлилә вә Димнә"гә Сүриә иллюстрацияһы, 1354.\nУрта быуат фарсы әҙәбиәтендәге иң әһәмиәтле проза әҫәрҙәренең береһе — Низами Әрүзиҙең «Чәһәр Мәҡәләһ» (Chahār Maqāleh) әҫәре. Низами Әрүзи китабының инеш һүҙендә тәбиғәт фәндәре, эпистемология һәм сәйәсәт менән бәйле мәсьәләләргә мөрәжәғәт итә. Китапта батшалыҡ итеү һәм боронғо Фарсияла батша власы концепцияһы үҫтерелә, ул мосолман терминологияһы менән һөйләнелә. Әрүзиҙең йәмғиәттә синыфтар тураһындағы фекерҙәренә боронғо грек авторҙарының, айырыуса Платондың ҡараштары ҙур йоғонто яһаған. «Чәһәр Мәҡәләһ» инглиз, француз, итальян һәм швед телдәренә тәржемә ителгән.\nУрта быуат фарсы әҙәбиәте прозаһында XIII быуаттағы «Жәвами үл-Хикайәт» тигән фарсы көләмәстәре йыйынтығы айырым урын алып тора. Уның авторы — Заһириддин Наср Мөхәммәт (1171—124سدید الدین محمد عوفی) (2). Китап бик күп тапҡырҙар нәшер ителгән. Беҙҙең көндәргә килеп еткән иң тәүге баҫмаларҙың береһе 1232 йылға ҡарай һәм Франция Милли китапханаһында һаҡлана.\nҠабуснамә («Батша ҡыҙының көҙгөһө») тигән проза әҫәре лә фарсы әҙәбиәтендә шөһрәтле урынды биләй. Ул яҡынса 1080 йылда Әмир Ҡабус (Amir Unsur al-Mo’ali Keikavus ibn Iskandar ibn Qabus ibn Wushmgir ibn al-Ziyar) (1012 йылда вафат булған) — Зийариҙар династияһынан Фарсия хакимы — тарафынан яҙылған. Ҡабус Гурган Принцы булараҡ та билдәле. Китапта Ҡабустың олатаһы Шәмс әл-Мөғәли Абүлхәсән Ҡабус ибн Вушмгир тормошо тураһында ла һөйләнелә. Һаҡланған күсермәләренең иң иртә осорҙағыһы 1349 йылға ҡарай һәм Тәһранда Ирандың Мәлик милли музейында һаҡлана. «Ҡабуснамә» 1450 йылда солтан Морат II ҡушыуы буйынса Мәржүмәк ибн Ильяс тарафынан төрөк теленә тәржемә ителә (Истанбулда Фәтих китапханаһында (Fatih Library) һаҡлана). 1811 йылда "Ҡабуснамә"не Һенрих Фридрих фон Диц (Heinrich Friedrich von Diez) төрөксәнән нимессәгә тәржемә итә һәм Гётены Шәреҡ диванын яҙыуға илһамландыра. «Ҡабуснамә» шулай уҡ инглиз, француз, япон, рус һәм ғәрәп телдәренә тәржемә ителә.\nБилдәле фарсы вәзире Низам әл-Мүлк «Сәйәсәтнамә» трактатын яҙған. Китап 50 бүлектән тора, уларҙа дин, сәйәсәт һәм дәүләткә идара итеү тураһында һүҙ бара. Низам трактатта хакимдарға нәсихәттәр һәм кәңәштәр бирә, «һалдаттарҙың, полицияның, шпиондарҙың һәм чиновниктарҙың урыны» тураһында һөйләй.\nМәшһүр «Кәлилә вә Димнә» әҫәре лә прозаға ҡарай. Уны пәһләүи теленән ғәрәп теленә VIII быуатта фарсы яҙыусыһы Ибн әл-Мүкәффә (759 йылда мәрхүм булған) шиғыр һәм проза менән яҙылған һинд халыҡ мәҫәлдәре йыйынтығы "Панчатантра"нан тәржемә иткән. Ул фарсы мәҡәлдәре һәм әйтемдәре менән ҡыҙыҡһыныу уята. Фәнгә билдәле булған беренсе тәржемә (пәһләүи теленә) Иранда 570 йылда сәсәни батшаһы Хосроу I бойороғо буйынса эшләнә, ләкин беҙҙең көндәргә килеп етмәгән. VIII быуат уртаһында Ибн әл-Мүкәффәнең «Кәлилә вә Димнә» (фарс. کلیله و دمنه, ғәр. كليلة و دمنة хикәйәләү алып барған хайуандар исемдәренән) тигән тәржемәһе барлыҡҡа килә һәм ғәрәп «нәфис прозаһында» тәүге шедевр тип һанала.\nМең дә бер кисә (фарс. هزار و یک شب), урта быуат хикәйәттәре йыйынтығы — Сәсәниҙәр династияһынан батша ҡатыны Шәһрезаданың (фарс. شهرزاد) әжәлен кисектереү маҡсатында уны үлтерергә йыйынған яуыз ире фарсы батшаһы Шаһриярға һөйләгән хикәйәттәренән тора. «Мең дә бер кисә» тарихтары бер нисә быуат буйы төрлө илдәрҙә йәшәгән төрлө кешеләр тарафынан яҙылған. Был йыйынтыҡтың үҙәген «Мең хикәйәт» (Hazār Afsānah — фарс. هزار افسانه) тигән китап хасил итә, ул борон замандарҙағы һинд һәм фарсы халыҡ әкиәттәре йыйынтығы булып тора. Тикшеренеүселәр фекеренсә, хикәйәттәрҙең күпселеге VIII быуатта Ғәббәси хәлифе Һарун әл-Рәшит хакимлыҡ иткәндә үк булған, ә Шәһрезада тураһындағы хикәйә XIV быуатта барлыҡҡа килгән.\n↑ Annemarie Schimmel, "I Am Wind, You Are Fire, " p. 11.\n↑ Encyclopedia of library and information science, Volume 13 (инг.). Google Books. 18 август 2010 тикшерелгән.\n↑ Pahlavi psalter — Encyclopædia Iranica. Philippe Gignoux\n↑ CHARLES-HENRI DE FOUCHÉCOUR IRAN viii. PERSIAN LITERATURE (2) Classical. (инг.). Encyclopaedia Iranica (15 декабря 2006 г.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 август 2011. 8 август 2010 тикшерелгән.\n↑ PETER CHELKOWSKI LITERATURE IN PRE-SAFAVID ISFAHAN - стр. 112 (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 19 июнь 2012. 18 август 2010 тикшерелгән.\n↑ C. E. Bosworth ʿAǰam (инг.). Encyclopaedia Iranica (December 15, 1984). Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 май 2012. 8 август 2010 тикшерелгән.\n↑ Peter Chelkowski. Literature in Pre-Safavid Isfahan International Society for Iranian Studies Iranian Studies, Vol. 7, No. 1/2. — Taylor & Francis, Ltd. on behalf of International Society for Iranian Studies, 1974. — С. 112-131.\n↑ 22,0 22,1 Sakina Berengian. Azeri and Persian literary works in twentieth century Iranian Azerbaijan. — Berlin: Klaus Schwarz Verlag, 1988. — С. 7-8. — 238 с. — ISBN 3922968694.\nThe term „Transcaucasian“ in bertel’s classification, and „Azerbaijani“ in the Persian classification, refers to the poetry by cluster of poets associated mainly with the Caucasian Shirvanshahs who, in the course of the eleventh and twelfth centuries enjoyed a relative independence from the Saljuqid empire. A few literary historians trace the origins of this style to Qatran of Tabriz (ca. 1009—1072), whose diction is taken to represent certain characteristics of the pre-Mongol Iranian-Azeri.\nӨҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «Berengian» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән\n↑ Anna Livia Beelaert ḴĀQĀNI ŠERVĀNI (инг.). Encyclopedia Iranica. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 май 2012. 3 сентябрь 2010 тикшерелгән.\n↑ 25,0 25,1 25,2 Daniela Meneghini SALJUQS v. SALJUQID LITERATURE (инг.). Encyclopedia Iranica. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 май 2012. 18 август 2010 тикшерелгән.\n«The geographical closeness of the territories subject to the Ildeguzids and those under the Šarvānšāh encouraged the flow of intellectuals and poets from one court to the other. It is also possible to speak of a certain similarity of inspiration and of style between the poets born and educated in these areas, to the point of defining them as belonging to the ‘Azerbaijan school’ (Rypka, Hist. Iran Lit., pp. 201-9). The complexity of the language and of the compositional techniques, the originality and multiplicity of the themes, the presence of Persian archaisms and, at the same time, a wide range of borrowings from Arabic vocabulary are among the stylistic features which are common to poets in this cultural context compared with other contemporaries closer to the Khorasani style.»\nӨҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «IranicaSeljuqs» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «IranicaSeljuqs» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән\n↑ NOZHAT AL-MAJĀLES. Encyclopædia Iranica. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 август 2011. 30 июля 2010 тикшерелгән.\n↑ Daniela Meneghini SALJUQS v. SALJUQID LITERATURE (инг.). Encyclopedia Iranica. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 май 2012. 18 август 2010 тикшерелгән.\n↑ Sakina Berengian. Azeri and Persian literary works in twentieth century Iranian Azerbaijan. — Berlin: Klaus Schwarz Verlag, 1988. — С. 238. — ISBN 3922968694.\n↑ Muḥammad Amīn Riyāḥī. Sharvānī, Jamāl Khalīl, fl. 13 cent., Nuzhat al-majālis / Jamāl Khalīl Sharvānī ; tāʼlīf shudah dar nīmah-ʼi avval-i qarn-i haftum, tashih va muqaddimah va sharh-i hal-i gūyandigān va tawzīḥāt va fihristhā az Muḥammad Amīn Riyāḥī. See Indroduction. — Tehran: Intishārāt-i Zuvvār, 1366 .\n↑ Rypka. History of Iran Literature. — С. 201-209.\n↑ NOZHAT AL-MAJĀLES. Encyclopædia Iranica. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 август 2011. 4 сентября 2010 тикшерелгән.\n↑ CHARLES-HENRI DE FOUCHÉCOUR IRAN viii. PERSIAN LITERATURE (2) Classical. (инг.). Encyclopaedia Iranica (15 декабря 2006 г.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 август 2011. 8 август 2010 тикшерелгән.(инг.). Encyclopaedia Iranica (15 декабря 2006 г.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 август 2011. 8 август 2010 тикшерелгән.\n↑ Sanjay Bumbroo Oblivion of Persian language will leave void in Sikh history (инг.). Chandigarh, India - Punjab. The Tribune. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 ғинуар 2008. 18 август 2010 тикшерелгән.(инг.). Chandigarh, India — Punjab. The Tribune. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 ғинуар 2008. 18 август 2010 тикшерелгән.\n↑ Lane, Andrew J. (2003), «Review: Gregor Schoeler's Écrire et transmettre dans les débuts de l’islam», Cambridge: MIT Electronic Journal of Middle East Studies, <http://web.archive.org/web/20080306031906/http://web.mit.edu/CIS/www/mitejmes/issues/200310/br_lane.htm>\nКрымский А. Е. Персидский язык и литература // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Фарсы_әҙәбиәте&oldid=952516 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:07 8 июнь 2020 үҙгәртелгән.


Еңел булмаған эштәре маҡтауға лайыҡ\n25 Сентябрь 2018, 14:05\n27 сентябрҙә илебеҙҙә Тәрбиәселәр һәм мәктәпкәсә учреждениелар хеҙмәткәрҙәре көнө билдәләнә. Байрам Санкт-Петербургта 1863 йылдың көҙөндә тәүге балалар баҡсаһы асылыуға арналған.\nРайонда мәктәпкәсә белем биреү 26 мәғариф учреждениеһында ғәмәлгә ашырыла, уларҙа 1231 бала белем һәм тәрбиә ала.\nБайрам алдынан беҙ Ҡотош ауылындағы “Йәйғор” балалар баҡсаһында булдыҡ. Уның тарихы 80-се йылдар башында башлана. Ошо осор-ҙа социаль үҫешкә ҙур иғтибар бүленә. 1984 йылда Нуриманов исемендәге колхоз рәйесе Сәрүәр Дилмөхәмәтовтың ҡарары менән ике ҡатлы ағас бинала 30 урынлыҡ балалар баҡсаһы асыла. Бында төрлө йәштәге балалар-ҙан торған бер төркөм эшләй. Гөлсибәр Ғималова, Рәфилә Ахунова, Мәйсәрә Һаҙыева, Вәриҙә Шафиҡова, Рита Ҡотлоева,Фатима Фәҡирйәнова, Динара Хәйбуллина, Сәлимә Әһлисламова – тәүге хеҙмәткәрҙәр. Һуңынан коллектив Флүзә Шәрипова, Гүзәл Закирова кеүек хеҙмәткәрҙәр менән яңыра.\n2003 йылда балалар баҡсаһы В. Әхмәҙуллин исемендәге Ләмәҙтамаҡ мәктәбе бинаһына күсә.\nБөгөн мәктәпкәсә учреждениеға 35 бала йөрөй. Улар ике йәш төркөмөндә шөғөлләнә. Кесе төркөмгә йәш ярымдан дүрткә тиклем ҡабул итһәләр, өлкән төркөмгә – дүрттән ете йәшкә тиклем. Балалар баҡсаһы менән Земфира Тәүәкәлова етәкселек итә, бер юлы ул – тәрбиәсе лә. “Йәйғор” балалар баҡсаһында өс йыл эшләй. Ойоштороу мәсьәләләре менән шөғөлләнә, документация менән эшләй, шулай уҡ хужалыҡ бурыстары ла уның иңендә.\n– Беҙҙең балалар баҡсаһы йылдан-йыл матурыраҡ була бара, матди базаһы нығый. Белгестәр көслө, коллектив тотороҡло. Барыһы ла үҙ эштәренә ижади ҡарай. Улар менән эшләүе рәхәт, – ти ул.\nЗемфира Мансур ҡыҙының ҡул аҫтында ҙур булмаған татыу һәм эшсән коллектив хеҙмәт итә. Быйыл коллектив яңы хеҙмәткәр менән тулылан-ған – Миләүшә Ғиниәтова музыка дәрестәре алып бара.\nКескәйҙәр төркөмөндә сабыйҙар менән Гөлсибәр Ғәлимова эшләй. Уның төп ярҙамсыһы – Айгөл Ҡотлоева. Тәрбиәләнеүселәре – әле бөтөнләй сабый ғыналар, күптәренә ике йәш тә тулмаған. Улар күңел йылыһына, яратыуға, айырыуса хәстәрлеккә һәм ярҙамға мохтаж. Гөлсибәр Памир ҡыҙы менән Айгөл Юрьевна көн дауамында уларға әсәләрен алмаштыралар – тынысландыралар, иркәләйҙәр, кәрәк сағында ҡосаҡлап алалар һәм, әлбиттә, үҙ аллы ашарға, кейенергә, уйнарға, төрлө шөғөлдәр менән булырға: һүрәт төшөрөргә, нимәлер әүәләргә өйрәтәләр.\n18 йыл хеҙмәт стажына эйә Гөлнәзирә Фәтихова быйыл төрлө йәштәге өлкән төркөм тәрбиәсеһе бурыс-тарын йөкмәткән үҙенә. Ул үҙ вазифа бурыстарына яуаплы һәм иғтибарлы ҡарай. Тәрбиәсегә Гөлбикә Сәмиғуллина ярҙам итә.\nШтатта тағы ла бер хеҙмәткәр – ашнаҡсы Фәнилә Тәүәкәлова бар. Ул “Йәйғор” балалар баҡсаһы кескәйҙәрен көн һайын тәмле һәм төрләндереп бешерелгән аштар менән һыйлай. Төркөмдәрҙә балаларҙың йәш үҙенсәлектәренә ярашлы дәрестәр алып барыла. Балалар баҡсаһында кескәй-ҙәр тирә-яҡты танып белеп һәм телмәрҙәрен үҫтереп, төп төшөнсәләр менән танышып ҡына ҡалмай, ә коллективта йәшәргә һәм эшләргә, уйнар-ға һәм тиҫтерҙәре менән үҙ-ара эш итергә өйрәнә. Танып белеү дәрестәрендә балалар башҡорт әҙәбиәте, ауыҙ-тел халыҡ ижады, Ватан тарихы, ауылдың иҫтәлекле урындары менән таныша, хәрәкәтле халыҡ уйындары унай. Былар барыһы ла милли үҙаңдың үҫешеүенә һәм башҡа милләт вәкилдәренә ҡарата хөрмәт тойғоһо тәрбиәләй. Балалар баҡсаһында саф һауала йөрөп инеү мотлаҡ. Балаларҙың яратҡан был шөғөлө сәләмәтлек һәм дөйөм үҫеш өсөн мөһим.\nМәктәпкәсә учреждение тормошонда ата-әсәләр әүҙем ҡатнаша. Улар тәрбиәселәрҙең үтенестәрен үтәргә һәр ваҡыт әҙер, ремонт ваҡытында әүҙем ярҙам итәләр. Өлкәндәр балаларының баҡсалағы тормоштарын ҡыҙыҡһынып күҙәтә һәм байрам- дарға, иртәлектәргә ҙур теләк менән йөрөй.


▼1493 стаг (2020)\nМуниципалитетан майда — 67,64 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 518 метр. Дозанашца ю Вильяр-де-Баррио, Хункера-де-Амбия, Падерне-де-Альярис, Маседа (Испани) муниципалитеташ.\n2191 стаг ↘2157 стаг ↘2038 стаг ↘2014 стаг ↘1970 стаг ↘1922 стаг ↘1902 стаг\n↘1846 стаг ↘1807 стаг ↗1825 стаг ↘1774 стаг ↘1727 стаг ↘1675 стаг ↘1658 стаг\n↘1648 стаг ↘1623 стаг ↘1547 стаг ↘1519 стаг ↘1493 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Баньос-де-Мольгас&oldid=5610677»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 18 февраль 00:27


ул. Пионерская д.4к1, 2 этаж, оф. 255, БЦ "Союз"\nСалон: «ПровокацЫя» в г. Фрязино


Отзыв Юлия Н. о Медея в Алматы - ул. Сатпаева , д. 77 - Wikicity\nул. Сатпаева , д. 77\n+7 727 3799524\nТелефон +7 727 3799524\nМедея\tот Tatiana L.\nРекомендуемые Отзывы про Медея\nНачните свой отзыв Медея.


Осрашыу ғәмәлгә ашманы » Табын\nУкраинала йәнә сыуалыш башланырға тора. Был юлы Петр Порошенконың кисәге дуҫтары – Грузияның элекке президенты, Одесса ҡалаһының элекке мэры һәм бөгөнгө оппозициялағы сәйәсмән Михаил Саакашвили, "Батькивщина” (Юлия Тимошенко партияһы), "Свобода” партиялары һәр йәкшәмбе һайын майҙанға сығып, бөгөнгө власҡа үҙ талаптарын ҡуя. М.Саакашвили белдереүенсә, талаптар үтәлмәгән осраҡта, Украина халҡы Яңы йылды Порошенкоһыҙ ҡаршылаясаҡ. Был инде яңы сыуалыш, яңы ҡан-ҡойош тигән һүҙ. Оппозиция вәкилдәре Юғары Рада бинаһы эргәһендәге майҙанда палатка ҡаласығы ҡорған һәм шунан китмәйҙәр. Ябай халыҡҡа иһә сәйәсмәндәрҙең ыҙғышынан бер файҙа ла юҡ.


Башҡортостанда Рәсәй Президенты премияһын алыусылар тәбрикләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда Рәсәй Президенты премияһын алыусылар тәбрикләнде\n16:51, 16 февраля 2012 Йәмғиәт\nБөтә республиканан йәш ғалимдар, йырсылар, спортсылар һәм башҡа активистар кесе йома, 16 февралдә, Өфөлә Рәсәй Федерацияһы Президенты дипломдарын һәм премияларын тапшырыу тантанаһына йыйылды. Уларҙың барыһы ла «Һәләтле йәштәргә дәүләт ярҙамы» йүнәлеше буйынса «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты еңеүселәре. 2011 йыл һөҙөмтәләре буйынса улар – 135 кеше. Йәштәр республика һәм бөтә Рәсәй конкурстары, олимпиадалары, ярыштарында ғына түгел, сит илдәрҙә лә Башҡортостан данын күтәргән. Әммә тантаналы сараға барыһы ла килә алманы.\nДипломдарға ҡушып, РФ Президенты премиялары ла тапшырыла. 21 кеше бөгөн – 60 мең һум, 114 кеше 30 мең һум күләмендә премия алды.\n— Мәктәп уҡыусыларын һәм студенттарҙы РФ Президенты премияһы менән бүләкләү тантанаһы илдә 2006 йылдан башлап үткәрелә, — тине БР Мәғариф министры Әлфис Ғаязов, йәштәрҙе ҡотлап. – Был йылдар эсендә премияға Башҡортостандан 750 һәләтле бала лайыҡ булды. Бөгөнгө сара һеҙҙең тормошоғоҙҙа мөһим ваҡиға булып тора. Һеҙ – Башҡортостандың киләсәге һәм өмөтө.\nӘйткәндәй, сараға егет һәм ҡыҙҙарҙың уҡытыусылары ла килде.\n— Ҡәҙерле коллегалар, хәҙер һеҙгә шулай тип өндәшергә лә була, — тине БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Комитет рәйесе урынбаҫары Эльвира Юнысова, йәштәргә мөрәжәғәт итеп. – Тормошоғоҙҙағы был матур ваҡиға менән ихлас күңелдән ҡотлайым. Был еңеүҙе һеҙҙең ижади, фәнни эшмәкәрлектә беренсе баҫҡыс тип атарға була. Бының нигеҙендә, әлбиттә, оло хеҙмәт ята. Афарин, ошо юлығыҙҙан тайпылмағыҙ!\nБР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Руслан Ғизәтуллин, йәштәргә наградалар тапшырып, өлгәшелгәндә туҡтап ҡалмаҫҡа, башҡа төрлө конкурстарҙа ла ҡатнашырға саҡырҙы. Шул уҡ ваҡытта ярҙам иткән кешеләргә лә рәхмәт һүҙҙәрен еткерергә онотмаҫҡа кәрәк, тип белдерҙе ул.\nНаградланыусылар араһында БР Мәғариф министрлығының Республика уҡыусы йәштәр мәҙәниәте үҙәгендә белем алыусы Елизавета Чувашова ла булды. Ул сигеү, боронғо әйберҙәрҙе реставрациялау, шулай уҡ фото төшөрөү менән шөғөлләнә.\n— Миңә һәр саҡ ижади эш менән шөғөлләнеү оҡшаны. Иҫке әйберҙәргә яңы һулыш бирергә яратам, — тине Елизавета. Киләсәктә ул уҡытыусыһы кеүек үк балалар менән эшләргә теләй.\nШулай уҡ РФ Президенты премияһын алыусылар араһында Өфө авиация техникумын тамамлаусы, әле ӨДАТУ студенты Дмитрий Князев та бар. Ул – Чебоксар ҡалаһында үткән «машиналар эшләү технологияһы» йүнәлеше буйынса бөтә Рәсәй йәш белгестәр олимпиадаһы призеры.\n— Еңеүгә өлгәшеү өсөн һәләттән тыш ныҡышмалылыҡ, тырышлыҡ та кәрәк, — тип иҫәпләй Дмитрийҙың уҡытыусыһы, авиация техникумында махсус предметтар буйынса белем биреүсе Тамара Шустер. – Дөйөм алғанда беҙҙең студенттарҙың белем кимәле юғары, улар – күп һанлы бөтә Рәсәй һәм республика олимпиадаларында еңеүселәр һәм призерҙар. Ә иң мөһиме, уларға хеҙмәт баҙарында ихтыяж ҙур, барыһы ла тиерлек үҙ һөнәре буйынса эшләй.\nШаран ауылының 1-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе уҡыусыһы Валерий Шәмиғоловҡа ла бөгөн диплом тапшырылды. Ул – Иркутсҡ ҡалаһында үткән тормош хәүефһеҙлеге нигеҙҙәре буйынса мәктәп уҡыусыларының бөтә Рәсәй олимпиадаһы призеры.\n— Бындай кимәлдәге бәйгелә тәүгә ҡатнаштым. Республикала өсөнсө урын яулап, бөтә Рәсәй олимпиадаһына юлландым. Уҡытыусым – Ғәлиев Рөстәм Фәһим улына рәхмәтлемен, тап ул миңә был предмет менән төптәнерәк шөғөлләнергә кәңәш итте. Шулай уҡ әхлаҡи ярҙам күрһәткәндәре өсөн атай-әсәйемә лә рәхмәт әйткем килә, — тине Валерий Шәмиғолов.\nТеги: мәғариф, рф президенты премиялары


Батуми. Новый Год 2017. Салют. | Квартира батуми | Недвижимость в Батуми\nКвартира батуми - Батуми. Новый Год 2017. Салют.


Минең Түләүһеҙ Бәләкәй По Порно Уйын – Уйын Млп Секс Ххх\nМинең Түләүһеҙ Бәләкәй По Порно Уйын - Уйын Сексуаль Был Иң Яҡшы Коллекция Пародийный\nКүп һынама, непослушный буласаҡ, күп уйындар һәм пародийный, ул ни лимиттары арттырылды. Әммә иң ҡайнар порно һәм ғауғалы йүнәлештәренең береһе-пародия - был ише, сериал булдырыу "Минең бәләкәй по". Был ғибәҙәт классикаһы һөйөүселәрҙең күп булыуы, уларҙың төп персонаждарын по вождение бер риүәйәт. Әгәр әҙәпһеҙ бро бер миллион һеҙ, ябай тели наслаждаться уларҙың үҙе яратҡан малышок-тиле по иң сценарий, яңы коллекцияны ла ҡараны кәрәкме был һеҙгә уйын сексуаль алыҫ, ундағы һуңғы уйындар xxx бөтә mlp һеҙ интернетта таба ала., My Little порноигра Pony бушлай - был порноигр иң популяр сайты интернетта, унда һеҙ аласаһы пародийный уйнай ХХХ-бөтә донъя уйындары эквестрия персонаждарының береһе. Беҙ уҙ уйын бында, бөтә барлыҡ һы һәм төп жанры ул, әммә урынынан коллекцияның бөтә персонаждар цыпочки-был сабый донъяға килгән билдәле красотки MLP, енси дәрт һәм энергия по мил һәм стиле.\nБыл сайтта һеҙ аласаһы күп уйнаны, һәм бер ниндәй ҙә сикләү юҡ. Һы өсөн сикләүҙәр юҡ, шуның өсөн, һеҙ ҙә бес, эш ҡасан етә пародия, балалар бер йылда ул емерелгән. Был процесс уйындарын сикләү юҡ, бөтә был уйын тулы күләмдә уңайлы, бушлай һәм бер ниндәй ҙә шарттар. Бер ниндәй ҙә сикләүҙәр юҡ һәм, улар буйынса һеҙ был уйын уйнарға мөмкин. Һеҙ аласыз наслаждаться My Little Pony порноигра бушлай компьютер, планшет йәки смартфондар, туранан-тура үҙенең браузер. Яҡын коллекцияһын ҡарап бирелә.\nБөтә Енси mlp уйындар, уларҙың әһәмиәте эйә, бында\nЙәнһүрәт сериалы популяр йәки башҡа теләсә ҡайһы береһе бөтә, тыуа порно-парта, минең уйлауымса, "Минең бәләкәй по" - был, теге, йыш ҡына уларҙы ғәмәлгә әйләнде, бысраҡ. Шулай уҡ уйын менән енси покемон күп булды, әммә бер ҡасан да күп, MLP xxx уйын кеүек. Уйын беҙҙең сайтта буласаҡ, ул һеҙгә сабый трахнуть по ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү, уйындар, мажаралы менән улар аласыз наслаждаться малышок, уйындар һәм хатта, әҙәбиәт менән ҡайнар красотки эротическое унда һеҙ наслаждаться.\nСекс-һеҙгә беҙҙең сайттың мөмкинлеген трахать по симулятор-малышка шулай, нисек телисез икән,. Уйын булып, үҙ мил ҡыҙы аласыз настроить уларҙы һеҙҙең йыл-ат, шулай уҡ уйын, улар аласыз наслаждаться БДСМ симуляция, транссексуал ҡайһы бер, хатта ҡайһы бер уйындар өсөн MLP уйындар, йәки ул һеҙ яратҡан ялбыр по антро себеш баҫып алалар наслаждаться.\nАртыҡ бер ни rpg ҡыҙыҡлы уйындар сексуаль, һәм улар үҙ эсенә күп нечто, тип секс ғына. Исправлено улар үҙ-ара эш алып бара, квестар һәм башҡа әйберләр һәм разблокировканы булыуын тойоп, өлкәндәр өсөн бөтә күңелемдән һеҙгә үҙ эшен эшләй. Әгәр һеҙ эротика, ҡотосорғос, триллерҙар һөйөүселәр, шулай уҡ MLP һөйөүселәр, һеҙ беләһеңме, нисек күп эротика, ҡотосорғос, триллерҙар MLP бар. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер текст бөтә тарихында иң яҡшы уйын әйләнеп хардкорный булһа, ундағы персонаждар береһе сифатында йыһан һеҙҙе mlp өлөшө булды. Һеҙ тарихы менән таныштырҙы, график роман оҡшаған, шулай ҙа, ул һеҙҙең тарафтан контролдә тота., Финал уйын ситтә һәм үҙенә күрә һеҙгә ебәрергә мөмкин. MLP жанрҙарҙа персонаждарҙың ҡатнашлығы булған башҡа сайттар күп. Ҡара һин генә кәрәк.\nБөтә Уйындар, Улар Һеҙҙең Өсөн Кәрәк Gnu Хардкорный\nУйындары беҙҙең иң ҙур коллекцияһының береһе булған хардкорный mlp енси темаларҙы, ҙур һәм беҙгә шундай исем һайлау. Был ғына түгел, ләкин барыһы протестировать һәм беҙҙең сайтта буласаҡ, күңелен, уйын процесында тейешле сифатын тәьмин итә тип, һәм графика. Шулай уҡ сайты функцияларын булып берләшмәләре, башҡа уйынсы менән бәйләнеш бүлегенең иғлан таҡталарында булған мөмкин аңлатмалар менән һәм һеҙ уларға ярҙам итә. Барыһы ла беҙҙә бар, һеҙҙең gnu MLP өсөн кәрәк тип һеҙ, һеҙгә беҙҙең сайттың даими һәм буласаҡ һайлау, һеҙ MLP ремонт кәрәк.