LG G2 VS Xiaomi Mi4c | Androidsis ပါ\nFrancisco Ruiz | | LG, Xiaomi က\nကျနော်တို့ဒီအသစ်အသုတ်နှင့်အတူဆက်လက် Androidsis မြန်နှုန်းစမ်းသပ်မှုဤအမှု၌ရင်ဆိုင်နေရသည် LG G2 နှင့် Xiaomi Mi4cအချို့သောအလွန်ကြီးမားသည့် Android ဆိပ်ကမ်းများကိုနှစ်နှစ်ကြာအောင်ခွဲထားသည် Xiaomi Mi4c ၎င်းကိုလွန်ခဲ့သောတစ်လခန့်ကတင်ပြခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာမော်ဒယ်လ် LG G2 ကိုလွန်ခဲ့သော ၂ နှစ်ကျော်ကတင်ပြခဲ့သည်။\nဘယ်လိုအမြဲဒီ၌တည်၏ Androidsis ပုံမှန်မြန်နှုန်းစမ်းသပ်မှုမည်သည့် terminal သည်အခြားတစ်ခုထက်ပိုကောင်းသည်ကိုကြေငြာခြင်းသို့မဟုတ်အမြန်ဆုံး terminal ကိုပင်ကျွန်ုပ်တို့မကြေငြာလိုပါ။ ဤအမြန်နှုန်းစစ်ဆေးမှုသည် Android terminal အသစ်တစ်ခုကိုရှာဖွေနေသည့် Androidsis စာဖတ်သူကိုသာရည်ရွယ်ပြီးသတ်သတ်မှတ်မှတ်ဆိပ်ကမ်းနှစ်ခု၏စွမ်းဆောင်ရည်တွင်သိသာထင်ရှားသောကွဲပြားခြားနားမှုများရှိမရှိကိုနှိုင်းယှဉ်ခြင်းသို့မဟုတ်သိလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဒီနေရာမှာ Androidsis မှာငါတို့နေ့စဉ်မြင်တွေ့နေရတာတွေအထူးသဖြင့်အလုပ်လုပ်နေတဲ့ applications တွေထဲမှာမင်းကိုမြင်စေချင်တယ်။ ဤနေရာတွင်ကြုံတွေ့ရသောဆိပ်ကမ်းများအကြားကွာခြားချက်မှာသိပ်မကွာလှပါတစ်ခါတစ်ရံတွင်ပင်ကျွန်ုပ်တို့သည်နိမ့်ကျသောနည်းပညာဆိုင်ရာသတ်မှတ်ချက်များရှိသည့် terminal တစ်ခုသည်သာလွန်သော terminal ကိုကောင်းမွန်သောပြန်လည်သုံးသပ်မှုကဲ့သို့သောအံ့အားသင့်စရာများကိုကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ မပါလျှင်ကြည့်ရှုပါ ကျနော်တို့ LG G2 VS ကို LG G3 ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်မြန်နှုန်းစမ်းသပ်မှု.\n1 နည်းပညာဆိုင်ရာသတ်မှတ်ချက်များ LG G2 VS Xiaomi Mi4c\n2 LG G2 VS Xiaomi Mi4c Speed Test နှင့် ပတ်သက်၍ ကျွန်ုပ်၏ကိုယ်ပိုင်အမြင်\nနည်းပညာဆိုင်ရာသတ်မှတ်ချက်များ LG G2 VS Xiaomi Mi4c\nအမှတ် LG Xiaomi က\nပုံစံ G2 D802 Mi4c\noperating system ကို အန်းဒရွိုက် 5.0.2 အန်းဒရွိုက် 5.1.1\nဖန်သားပြင် 5'2 "IPS5"IPS\nresolution ကို FHD FHD\nProcessor ကို Snapdragon 800 Quadcore 2'2 Ghz မှာ 808 Ghz တွင် Snapdragon 1 Hexacore\nရမ်2Gb2Gb\nပြည်တွင်းသိမ်းဆည်းခြင်း 16 Gb 16 Gb\nmicroSD ကဒ်များ သူတို့ကိုခွင့်မပြုဘူး မထောက်ပံ့ပါ\nရှေ့ကင်မရာ2mpx5mpx\nနောက်ကင်မရာ ၁၃ mpx 13 mpx\nအလေးချိန် 143 ဂရမ် 126 ဂရမ်\nဘက်ထရီ ဖြုတ်တပ်။ မရသော 3000 mAh ဖြုတ်တပ်။ မရသော 3000 mAh\nစြေး 250 ယူရိုခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်။ ယူရို ၄၇၅\nLG G2 VS Xiaomi Mi4c Speed Test နှင့် ပတ်သက်၍ ကျွန်ုပ်၏ကိုယ်ပိုင်အမြင်\nApplication များကိုကွပ်ကဲချိန်၌ဤဆောင်းပါးကို ဦး ဆောင်သည့်ဗီဒီယိုစစ်ဆေးမှုတွင်သင်မည်မျှကောင်းစွာစစ်ဆေးနိုင်ခဲ့သနည်း။ ၎င်းသည်ကျွန်ုပ်တို့၏ Android ဆိပ်ကမ်းများနှင့်နေ့စဉ်ပုံမှန်လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသောအရာများဖြစ်သည်။ သင်ကွာခြားချက်ကိုသတိထားမိ Hexa core terminal တစ်ခုအကြား၊ core ၆ ခုပါသော Quad core ပရိုဆက်ဆာနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါကသို့မဟုတ် cores လေးခု၌ cores ၂ ခုထက်နည်းသော cores နှစ်ခုရှိသည်။ Processor နှစ်ခုစလုံး၏အမြန်နှုန်းသည်ကွဲပြားသော်လည်း LG G2 တွင် quad-core ပရိုဆက်ဆာရှိသော်လည်း၎င်းသည်အမြင့်ဆုံးအမြန်နှုန်း 2,2 Ghz ရှိပြီး Hexa ပရိုဆက်ဆာရရှိသော ၁.၈ Ghz အမြန်နှုန်းထက်ကျော်လွန်သည်။ Mi1,8c ၏ core ။ ၎င်းကိုစစ်ဆေးခြင်းအားဖြင့်စမ်းသပ်မှုကို ပို၍ ပင်အဆင့်ဆင့်ပြုလုပ်သည်ထက်ပိုသည် LG က G2နှစ်နှစ်ရှိပြီးတဲ့ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု၊ အချိန်တိုင်း Xiaomi Mi4c ကိုရင်ဆိုင်ပါ Xiaomi ၏နောက်ဆုံးထုတ်ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။\nနောက်တစ်ခုကလျှောက်ထားမယ် AnTuTu စမ်းသပ်မှုရလဒ်ကိုကြိုတင်တွက်ချက်နိုင်ခြင်းကြောင့်မည်သည့် terminal သည်အမြင့်ဆုံးရမှတ်ရရှိသည်ကိုစစ်ဆေးရန်၎င်းကိုကျွန်ုပ်တို့အသုံးမပြုသော်လည်း၎င်းနှစ်ခုစလုံး၏အဓိကဟာ့ဒ်ဝဲအစိတ်အပိုင်းများကိုစမ်းသပ်ပြီးမည်သည့်စက်ကိရိယာများကိုစမ်းသပ်ကြောင်းတောင်းဆိုသည့်စမ်းသပ်မှုကိုခံလိုက်ရသည့် terminal နှစ်ခုစလုံးသည်၎င်းတို့ကိုယ်ကိုမည်သို့ကာကွယ်ကြောင်းကြည့်ရှုရန်၎င်းကိုအသုံးပြုသည်။ အချိန်ကွာခြားချက်တစ်ခုက၎င်းကိုပြီးအောင်လုပ်ဖို့အချိန်ယူရပါတယ်။ ယုတ္တိနည်းဖြင့် စမ်းသပ်မှု၏ဤအပိုင်း Mi4c သည်လမ်းပေါ်တွင်အနိုင်ရရှိသည်.\nနောက်ဆုံး Androidsis အမြန်နှုန်းစမ်းသပ်မှုတွင်စမ်းသပ်မှုအသစ်တစ်ခုကိုကျွန်ုပ်တို့ထည့်သွင်းထားသည် Terminal နှစ်ခုလုံး၏ Wi-Fi connection မြန်နှုန်းကိုကျွန်ုပ်တို့စစ်ဆေးသည်ဆော့ဖ်ဝဲနှစ်ခုစလုံးတွင်တစ်ချိန်တည်းတွင်ဒေါင်းလုပ်လုပ်ခြင်းနှင့်ထည့်သွင်းခြင်းတို့ပါဝင်သောစမ်းသပ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ LG က G2 ကိုနိုင်ငံတကာ D802 ။\nဆောင်းပါး၏လမ်းကြောင်းအပြည့်အစုံ - Androidsis ပါ » Android ထုတ်ကုန်များ » မိုဘိုင်း » LG » Androidsis မြန်နှုန်းစမ်းသပ်မှု - LG G2 VS Xiaomi Mi4c\nမင်္ဂလာပါ marquistas! ဟုသူကပြောသည်\n#LOLLiPOP ပါသော # LGG2 မြည်းနှင့်တူ၏။ #androidmarshmallow6သို့မဟုတ် #Cyanogen ကိုထည့်သွင်းရန်ပြင်ဆင်မှုကိုစောင့်နေသည်။\nHola marquistas သို့ပြန်သွားပါ!\nDavid Vidal Guirao ဟုသူကပြောသည်\nXiaomi mi4c မှာမင်း Android stock ကို install လုပ်ထားပြီလား။ သင့်မှာကောင်းမွန်တဲ့အလုပ်လုပ်တဲ့ ROM (ကင်မရာ၊ ဘက်ထရီစသည်ဖြင့်) ရှိပါသလား။\nDavid Vidal Guirao သို့ပြန်ပြောပါ\nmi4c သည်အလယ်အလတ်တန်းစားရှိပြီး hexa core မရှိပါ။ ၎င်းသည်လွန်ခဲ့သော ၂ နှစ်က high-end ထက်စွမ်းဆောင်ရည်ပိုမိုမြင့်မားသင့်ကြောင်းဆိုလိုသည်။ Snapdragon 808 တွင် dual-cores သည် 1.8ghz နှင့် ၄ cores သည် 4ghz တွင်ရှိသည်။ LG G1.4 တွင်2မှ4ghz ရှိသော်လည်း\nအကယ်၍ မာလ်တီမီဒီယာသဘောအရဆိုလျှင်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းသည်ပိုမိုမြန်ဆန်ပြီး၊ အမြန်နှုန်းသည်လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းများစွာကကွန်ပျူတာကိုမှန်ကန်စွာအလုပ်လုပ်နိုင်ခြင်းသည်အလွန်များပြားသောဟာ့ဒ်ဝဲလိုအပ်စရာမလိုခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤအကြောင်းကြောင့်ကင်မရာနှင့်မျက်နှာပြင်အကြောင်းပြောဆိုရန်ပိုမိုအကြောင်းပြနိုင်စရာအကြောင်းရှိသည်။ တကယ်သိသာနှစ်နှစ်ကွာခြားချက်ရှိလျှင်


အီတလီနိုင်ငံရဲ့သတင်းစာတစ်ခုမှာသူမကို ကျေးဇူးတင်ကြောင်းနဲ့ နွေးထွေစွာကြိုဆိုတဲ့ အကြောင်းဖော်ပြထားလို့ဝမ်းသာဂုဏ်ယူနေတဲ့ ချမ်းချမ်း – Nyi Ma Lay\nအီတလီနိုင်ငံရဲ့သတင်းစာတစ်ခုမှာသူမကို ကျေးဇူးတင်ကြောင်းနဲ့ နွေးထွေစွာကြိုဆိုတဲ့ အကြောင်းဖော်ပြထားလို့ဝမ်းသာဂုဏ်ယူနေတဲ့ ချမ်းချမ်း\nပရိသတ်တွေ ချစ်ခင် အားပေး ရတဲ့ အဆိုတော် ချမ်းချမ်း ကတော့ ကိုယ်ပိုင် အယ်ဘမ် များစွာ ထွက်ရှိ ထားပြီး ဂီတ နယ်ပယ်မှာ အောင်မြင်နေတဲ့ သူတစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ချမ်းချမ်းက ခင်ပွန်းဖြစ်သူနဲ့ အီတလီမှာ သွားရောက် နေထိုင် နေပြီး ချစ်စရာ သမီးငယ်လေးကို ပိုင်ဆိုင် ထားပါ တယ်။ ချမ်းချမ်းဟာ ဆိုရင်သမီးငယ်လေးကို လည်း ပြုစု စောင့်ရှောက်ရင်း ပျော်ရွှင်ကြည်နူး နေရတာ ဖြစ်ပါတယ် နော်။\nဒီကနေ့ မှာ ဆိုရင်တော့ ချမ်းချမ်းက အီတလီ နိုင်ငံရဲ့ Pavoda မြို့က သတင်းစာမှာ သူမ အကြောင်းကို ထည့်သွင်း ဖော်ပြထား ကြောင်း ဝမ်းသာ ဂုဏ်ယူစွာနဲ့ ပြောပြလာ ခဲ့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ် နော်.။ ချမ်းချမ်းက”Padova ရဲ့ သတင်းစာ မျက်နှာလေး တခုမှာ ကိုယ့်အကြောင်းလေး တင်လာတော့ ဝမ်းသာ မိတယ် သိပ်လှတဲ့ padova ဘယ်နေရာ ရောက်ရောက် သဘာဝ အလှအပ တွေကို ချီမွမ်းဖို့ ဝန်မလေး တဲ့ ကျမရဲ့ အကျင့်လေး ပေါ့❤❤ဘယ်ရောက် ရောက် ကိုယ့်နိုင်ငံ အတွက် တဖက် တလမ်း ကနေ အမြဲ ကိုယ် တတ်နိုင်သလောက် ကြိုးစားနေတယ်။\nတဖက်ကလဲ သူတို့ နိုင်ငံမှာ ကိုယ်လာနေ တဲ့အတွက် သူတို့ မြို့ရဲ့ သဘာဝ အလှအပ တွေကို ချီးကျူး မိလိုက်တယ် အချိန် ခဏလေး အတွင်းမှာပဲ ဒီသတင်းစာမျက်နှာကနေ ကိုယ့်ကို ကျေးဇူးတင်ကြောင်း တုန့်ပြန်လာတယ် ချစ်စရာကောင်းတဲ့ ယဉ်ကျေးမှူ အနုပညာ လက်ရာတွေနဲ့ ပြည့်နက် နေတဲ့ padova ❤❤”ဆိုပြီးပြောပြ လာခဲ့ တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်.\nထပ်ပြီးတော့ လည်း ချမ်းချမ်း သူတို့ တင်ထားတဲ့ စာလေးကို “သူတို့ တင်ထားတာ လေး ပါ သူမလို follower သန်းချီပီး ရှိတဲ့ အနုပညာရှင် အဆိုတော် တယောက်က ကျနော်တို့ရဲ့ မြို့လေးကို သိပ်လှကြောင်း ချီမွမ်းတဲ့ အတွက် အထူးပင် ကျေးဇူးတင် ပါတယ်။ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ အနုပညာ လက်ရာ ထွန်းကားတဲ့ ဒီ padova မြို့လေးကို ချစ်ပေးတဲ့ Yangon မြို့က အဆိုတော် မော်ဒယ်လ် မချမ်းချမ်း ကို ကျနော်တို့ ကလဲ အမြဲ ကြိုဆို လျက်ပါ❤❤❤❤” ဆိုပြီး ဘာသာပြီး ပြောပြလာခဲ့တာပဲ ဖြစ်ပါ တယ်နော်။ ချမ်းချမ်းဟာ ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် တစ်ဖက် တစ်လမ်း ကနေ ကြိုးစား ပေးနေ သလို သူမ ရောက်ရှိ နေတဲ့ နေရာ မှာလည်း ဂုဏ်ယူစရာ သတင်း တွေကို သယ်ဆောင် ပေးနေတာပဲ ဖြစ်ပါ တယ်နော်.။ ပရိတ်သတ် ကြီးလည်း ချမ်းချမ်းအတွက် ဂုဏ်ယူ နေကြမယ်လို့ ထင်ပါ တယ်နော်။\nပရိသတ္ေတြ ခ်စ္ခင္ အားေပး ရတဲ့ အဆိုေတာ္ ခ်မ္းခ်မ္း ကေတာ့ ကိုယ္ပိုင္ အယ္ဘမ္ မ်ားစြာ ထြက္ရွိ ထားၿပီး ဂီတ နယ္ပယ္မွာ ေအာင္ျမင္ေနတဲ့ သူတစ္ေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိမွာ ခ်မ္းခ်မ္းက ခင္ပြန္းျဖစ္သူနဲ႔ အီတလီမွာ သြားေရာက္ ေနထိုင္ ေနၿပီး ခ်စ္စရာ သမီးငယ္ေလးကို ပိုင္ဆိုင္ ထားပါ တယ္။ ခ်မ္းခ်မ္းဟာ ဆိုရင္သမီးငယ္ေလးကို လည္း ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ရင္း ေပ်ာ္ရႊင္ၾကည္ႏူး ေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္ ေနာ္။\nဒီကေန႔ မွာ ဆိုရင္ေတာ့ ခ်မ္းခ်မ္းက အီတလီ နိုင္ငံရဲ့ Pavoda ၿမိဳ႕က သတင္းစာမွာ သူမ အေၾကာင္းကို ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပထား ေၾကာင္း ဝမ္းသာ ဂုဏ္ယူစြာနဲ႔ ေျပာျပလာ ခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ေနာ္.။ ခ်မ္းခ်မ္းက”Padova ရဲ့ သတင္းစာ မ်က္ႏွာေလး တခုမွာ ကိုယ့္အေၾကာင္းေလး တင္လာေတာ့ ဝမ္းသာ မိတယ္ သိပ္လွတဲ့ padova ဘယ္ေနရာ ေရာက္ေရာက္ သဘာဝ အလွအပ ေတြကို ခ်ီမြမ္းဖို႔ ဝန္မေလး တဲ့ က်မရဲ့ အက်င့္ေလး ေပါ့❤❤ဘယ္ေရာက္ ေရာက္ ကိုယ့္နိုင္ငံ အတြက္ တဖက္ တလမ္း ကေန အျမဲ ကိုယ္ တတ္နိုင္သေလာက္ ႀကိဳးစားေနတယ္။\nတဖက္ကလဲ သူတို႔ နိုင္ငံမွာ ကိုယ္လာေန တဲ့အတြက္ သူတို႔ ၿမိဳ႕ရဲ့ သဘာဝ အလွအပ ေတြကို ခ်ီးက်ဴး မိလိုက္တယ္ အခ်ိန္ ခဏေလး အတြင္းမွာပဲ ဒီသတင္းစာမ်က္ႏွာကေန ကိုယ့္ကို ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း တုန႔္ျပန္လာတယ္ ခ်စ္စရာေကာင္းတဲ့ ယဥ္ေက်းမႉ အႏုပညာ လက္ရာေတြနဲ႔ ျပည့္နက္ ေနတဲ့ padova ❤❤”ဆိုၿပီးေျပာၿပ လာခဲ့ တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္.\nထပ္ၿပီးေတာ့ လည္း ခ်မ္းခ်မ္း သူတို႔ တင္ထားတဲ့ စာေလးကို “သူတို႔ တင္ထားတာ ေလး ပါ သူမလို follower သန္းခ်ီပီး ရွိတဲ့ အႏုပညာရွင္ အဆိုေတာ္ တေယာက္က က်ေနာ္တို႔ရဲ့ ၿမိဳ႕ေလးကို သိပ္လွေၾကာင္း ခ်ီမြမ္းတဲ့ အတြက္ အထူးပင္ ေက်းဇူးတင္ ပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ အႏုပညာ လက္ရာ ထြန္းကားတဲ့ ဒီ padova ၿမိဳ႕ေလးကို ခ်စ္ေပးတဲ့ Yangon ၿမိဳ႕က အဆိုေတာ္ ေမာ္ဒယ္လ္ မခ်မ္းခ်မ္း ကို က်ေနာ္တို႔ ကလဲ အျမဲ ႀကိဳဆို လ်က္ပါ❤❤❤❤” ဆိုၿပီး ဘာသာၿပီး ေျပာျပလာခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါ တယ္ေနာ္။ ခ်မ္းခ်မ္းဟာ ဆိုရင္ ျမန္မာနိုင္ငံ အတြက္ တစ္ဖက္ တစ္လမ္း ကေန ႀကိဳးစား ေပးေန သလို သူမ ေရာက္ရွိ ေနတဲ့ ေနရာ မွာလည္း ဂုဏ္ယူစရာ သတင္း ေတြကို သယ္ေဆာင္ ေပးေနတာပဲ ျဖစ္ပါ တယ္ေနာ္.။ ပရိတ္သတ္ ႀကီးလည္း ခ်မ္းခ်မ္းအတြက္ ဂုဏ္ယူ ေနၾကမယ္လို႔ ထင္ပါ တယ္ေနာ္။\nPrevious post တစ်ချို့လူတွေဆိုလုပ်ဖို့သတ္တိမရှိလောက်တဲ့ အရာကို ပြုံးပြုံးလေးနဲ့ လုပ်နိုင်ခဲ့ တဲ့ အတွက် တက်တူးဆရာမရဲ့ချီးကျူးခြင်းခံလိုက်ရတဲ့ ပိုင်တံခွန်\nNext post ကတုံးဆံပင်ပေါက်နဲ့အလန်းစားပိုစ့်တွေပေးပြီး အပြတ်ဂေါ်နေတဲ့ အေးချမ်းမိုးရဲ့ ပုံရိပ်များ


အတ္တကြောင့် ကြွေလွင့်ခဲ့ရသော ကျောင်းသူလေး တစ်ယောက်ရဲ့ ဖြစ်ရပ် – WunYan\nအတ္တကြောင့် ကြွေလွင့်ခဲ့ရသော ကျောင်းသူလေး တစ်ယောက်ရဲ့ ဖြစ်ရပ်\nခုတော့ ဆရာမ စာသင်တော့မယ် ။ စာအုပ်ပိုင်ရှင်လည်း ပျောက်တဲ့ စာအုပ်ပြန်တွေ့ပြီဆိုတော့ ကျေနပ်လိုက်တော့ ။ အားလုံး မှတ်ထားကြပါ သူတစ်ပါးပစ္စည်း ခိုးရင် ငရဲရောက်တာနောက်မှ လက်ရှိ အချိန်မှာ ခုလို ဖမ်းမိ သွားရင် အရှက်ကွဲပြီး နှစ်ခါပြန်သေနေရတာ အတူတူပဲ။\nအကျင့်ပျက်တယ် ဆိုတာ ဆရာမအတန်းထဲမှာ မရှိစေရဘူး။ ကဲ – စာသင်ရအောင် စာမျက်နှာ ၅၉ ကိုလှန် အားလုံးမြန်မြန်လုပ်ကြ ”\nကျွန်မ ကိုင်တွယ်နေသည့် အတန်းသည် ခြောက်တန်း ! တန်းခွဲ အားလုံးထဲတွင် အတော်ဆုံး အတန်းဖြစ်နေ ရမည်။ စာရိတ္တကောင်းသော ယဉ်ကျေး လိမ္မာသော စာတော်သော စည်းကမ်းရှိသော ဟူသည့် စံနမူနာများဖြင့် ပြည့်နေရမည်။\nကျွန်မလိုချင်သော ပုံစံခွက် အတိုင်း အတန်းထဲက ကလေးအားလုံးကို ပုံသွင်းထား သည်။ဒါကြောင့် ကျွန်မ အနုနည်း အကြမ်းနည်း နည်းပေါင်းများစွာ သုံးခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် ကျောင်းသူ/ သား များကြားတွင် နာမည်ကျော်ကြားလေသည် ။\nဖြူစင်ရိုးသားသော ကလေးကိုမှ သူခိုးဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာများနဲ့ အတောင်ကျိုးနေသော ငှက်ကလေးကိုမှ ရိုက်သတ်မိခဲ့သည်။ ကျွန်မအား ဆရာမလို့ခေါ်ထိုက်စရာ တစ်ကွက်မှ မရှိတော့ပါ။\nသွေးစွန်းနေသော စာရွက်လေးကို တင်းတင်းဆုတ်ကိုင်ထားနေစဉ် ကျွန်မဘေးနားကို တိုးတိုးလေးကပ် လာပြောသယောင် ” သမီးကို ခွင့်မလွှတ်ပါနဲ့ သမီးမသေချင်သေးဘူး ဆရာမရယ် ” ဟူသော အသံတွေက ဆူညံပွတ်လောက်ရိုက်နေပြီး ကျောင်းသူလေးကို မျက်လုံးထဲ မြင်ယောင်ကာ ကတ္တရားလမ်းပေါ်တွင် ကျွန်မလဲကျသွားလေသည်။\nကျောင်းမပြောင်းရွေ့ရခင် နောက်ဆုံးသင်ခဲ့ရသည့်နေ့တွင် စာအုပ်ပျောက်လာတိုင်သော ကျောင်းသူလေးက သူ့အပြစ်ကို လာဝန်ခံခဲ့သည်။ သူမရဲ့ မနာလိုစိတ်ကြောင့် သေခဲ့ရသည်ဟု ရှိုက်ငိုရင်း ပြောရှာပါသည်။\nအတန်းထဲတွင် လတိုင်း အဆင့် ၁ ရသော နှင်းနွယ်အောင် ကိုကြည့်မရလို့ မုန့်စားဆင်းချိန်တွင် နှင်းနွယ်အောင် လွယ်အိတ်ထဲတွင် သူမကိုယ်တိုင် သွာထည့်ထားပြီး လုပ်ကြံခဲ့တာဟု ဝန်ခံခဲ့သည်။\n” သားကို ဘုန်းဘုန်းပေးထားတဲ့ စာအုပ် သာဂိ ခိုးထားတယ်။ ”\nအတ်တကွောငျ့ ကွှလှေငျ့ခဲ့သော ကြောငျးသူလေး တဈယောကျရဲ့ ဖွဈရပျ\nအတ်တကွောငျ့ ကွှလှေငျ့ခဲ့သော ပနျးလေးတဈပှငျ့\nခုတော့ ဆရာမ စာသငျတော့မယျ ။ စာအုပျပိုငျရှငျလညျး ပြောကျတဲ့ စာအုပျပွနျတှပွေီ့ဆိုတော့ ကနြေပျလိုကျတော့ ။ အားလုံး မှတျထားကွပါ သူတဈပါးပစ်စညျး ခိုးရငျ ငရဲရောကျတာနောကျမှ လကျရှိ အခြိနျမှာ ခုလို ဖမျးမိ သှားရငျ အရှကျကှဲပွီး နှဈခါပွနျသနေရေတာ အတူတူပဲ။\nအကငျြ့ပကျြတယျ ဆိုတာ ဆရာမအတနျးထဲမှာ မရှိစရေဘူး။ ကဲ – စာသငျရအောငျ စာမကျြနှာ ၅၉ ကိုလှနျ အားလုံးမွနျမွနျလုပျကွ ”\nကြှနျမ ကိုငျတှယျနသေညျ့ အတနျးသညျ ခွောကျတနျး ! တနျးခှဲ အားလုံးထဲတှငျ အတျောဆုံး အတနျးဖွဈနေ ရမညျ။ စာရိတ်တကောငျးသော ယဉျကြေး လိမ်မာသော စာတျောသော စညျးကမျးရှိသော ဟူသညျ့ စံနမူနာမြားဖွငျ့ ပွညျ့နရေမညျ။\nကြှနျမလိုခငျြသော ပုံစံခှကျ အတိုငျး အတနျးထဲက ကလေးအားလုံးကို ပုံသှငျးထား သညျ။ဒါကွောငျ့ ကြှနျမ အနုနညျး အကွမျးနညျး နညျးပေါငျးမြားစှာ သုံးခဲ့ရသညျ။ ထိုကွောငျ့ ကြောငျးသူ/ သား မြားကွားတှငျ နာမညျကြျောကွားလသေညျ ။\nဖွူစငျရိုးသားသော ကလေးကိုမှ သူခိုးဖွဈစခေဲ့သညျ။ ဒဏျရာမြားနဲ့ အတောငျကြိုးနသေော ငှကျကလေးကိုမှ ရိုကျသတျမိခဲ့သညျ။ ကြှနျမအား ဆရာမလို့ချေါထိုကျစရာ တဈကှကျမှ မရှိတော့ပါ။\nသှေးစှနျးနသေော စာရှကျလေးကို တငျးတငျးဆုတျကိုငျထားနစေဉျ ကြှနျမဘေးနားကို တိုးတိုးလေးကပျ လာပွောသယောငျ ” သမီးကို ခှငျ့မလှတျပါနဲ့ သမီးမသခေငျြသေးဘူး ဆရာမရယျ ” ဟူသော အသံတှကေ ဆူညံပှတျလောကျရိုကျနပွေီး ကြောငျးသူလေးကို မကျြလုံးထဲ မွငျယောငျကာ ကတ်တရားလမျးပျေါတှငျ ကြှနျမလဲကသြှားလသေညျ။\nကြောငျးမပွောငျးရှရေ့ခငျ နောကျဆုံးသငျခဲ့ရသညျ့နတှေ့ငျ စာအုပျပြောကျလာတိုငျသော ကြောငျးသူလေးက သူ့အပွဈကို လာဝနျခံခဲ့သညျ။ သူမရဲ့ မနာလိုစိတျကွောငျ့ သခေဲ့ရသညျဟု ရှိုကျငိုရငျး ပွောရှာပါသညျ။\nအတနျးထဲတှငျ လတိုငျး အဆငျ့ ၁ ရသော နှငျးနှယျအောငျ ကိုကွညျ့မရလို့ မုနျ့စားဆငျးခြိနျတှငျ နှငျးနှယျအောငျ လှယျအိတျထဲတှငျ သူမကိုယျတိုငျ သှာထညျ့ထားပွီး လုပျကွံခဲ့တာဟု ဝနျခံခဲ့သညျ။\n” သားကို ဘုနျးဘုနျးပေးထားတဲ့ စာအုပျ သာဂိ ခိုးထားတယျ။ ”


Can Asians Think? – အတ္တကျော်ရဲ့ စာပေါင်းစုံ\n၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇွန်လက စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင် သတ္တမအကြိမ်မြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စဉ်းစား တွေးတောခြင်း ညီလာခံကို ကျင်းပခဲ့ပါသည်။ ထို ညီလာခံတွင် အာရှအသံများလည်း လိုအပ်နေခဲ့ပါသည်။ ကျွန်တော့်အား ထိုညီလာခံတွင် စကားပြောရန် ကမ်းလှမ်းလာသောအခါ မေးခွန်းတစ်ခုက ကျွန်တော့် ဦးနှောက်တွင်းသို့ ထိုးထွင်း ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါသည်။ ထိုမေးခွန်းကား “အာရှသားများသည် အခြားသူများ နည်းတူ စဉ်းစားတတ်ကြရဲ့လား” ဟူ၍ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ယခု ကျွန်တော့် ဆွေးနွေးချက်၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အာရှသားတို့၏ စိတ်နှလုံးတွင် အကြိတ်အနယ် ဆွေးနွေးခြင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ထွန်းလာစေရန် ရည်သန်ပါသည်။\nသို့ရာတွင် “ဥရောပသားများ စဉ်းစားတတ်ရဲ့လား၊” “အမေရိကန်များ စဉ်းစားတတ်ရဲ့လား”စသဖြင့် အခြားတိုက်သားများလည်း အလားတူ မေးခွန်းမျိုးကို မေးကြည့်ချင်စိတ်များ ပေါ်လာတန်ကောင်းရဲ့ဟုလည်း အောက်မေ့မိပါ သည်။\nဆက်လက် ဖော်ပြထားသည်မှာကား ယင်းပို့ချချက်ကို ခေတ်မီအောင် ပြန်လည် ပြုပြင်မွမ်းမံထားခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် ထုတ်ဝေသည့် “တစ်မျိုးသားလုံး အကျိုးစီးပွား” စာစောင်တွင် ဖော်ပြ ပါရှိခဲ့သော အက်ဆေးလည်း ဖြစ်ပါသည်။\nအာရှသားတို့၏ လူ့ဘောင်များနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများသည် မည်သို့မည်ပုံနှင့် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုများ၏ နောက်တွင် ရာစုနှစ် လေး၊ ငါးစုမျှ နောက်ကျ ကျန်နေရစ်ခဲ့ရကြောင်းကို အာရှသားတို့ အချင်းချင်း ဆွေးနွေးဖြစ်လာကြစေရန် ဤအက်ဆေးက ယနေ့ထက်တိုင် လှုံ့ဆော်နိုင်စွမ်း မရှိသေးသည့်အတွက် ကျွန်တော့်မှာ အလွန်စိတ်မကောင်း ဖြစ်မိရပါသည်။ ထိုသို့ မဆွေးနွေးဖြစ်ကြသေးခြင်းအတွက် အကြောင်းခံ ဖြစ်နိုင်ချေ များစွာ ရှိပါသည်။ ကျွန်တော်ယူဆသည်ကတော့ အချိန်မကျသေး၍သာ မဆွေးနွေးကြခြင်း ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ (ဂျပန်နှင့် “ကျားလေးကောင်”တို့မှတပါး) အခြား အာရှ လူ့ဘောင် အများစုမှာ ခြေခင်း လက်ခင်းသာသော ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု အဆင့်ကို မရရှိကြသေးပါ။ ထိုအဆင့်ကို ရရှိလာသောအခါတွင် ဤမေးခွန်းအား မုချမသွေ မေးလာကြပါလိမ့်မည်။\nတစ်ဖက်မှာလည်း ကျွန်တော့်ခေါင်းစဉ်အပေါ် အနောက်တိုင်းမှ အဖျက်သဘောဆောင်သော တုံ့ပြန်မှုများကြောင့် အံ့ဩမိရပါသည်။ ကြည့်ရသည်မှာ ကျွန်တော့်မေးခွန်းမှာ နိုင်ငံရေးအရ မှန်ကန်သော မေးခွန်းမျိုးမဟုတ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်လောက်ပါသည်။ သို့ရာတွင် အာရှသားတို့အနေဖြင့် မိမိတို့ကိုယ် မိမိသော်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ အနာဂတ်နှင့် ပတ်သက်၍သော်လည်းကောင်း အခြေခံကျလှသော မေးခွန်းတွေ မေးလာကြမှာကို အနောက်တိုင်းမှ တချို့တချို့သောသူများက မလိုလားကြသဖြင့်လည်း ဖြစ်နေနိုင်ပါသည်။ အာရှသားတို့သာ ထိုသို့သော အခြေခံမေးခွန်းများကို မေးလာကြပြီဆိုလျှင် အာရှလူ့ဘောင်တချို့သည် အနောက်တိုင်း လူ့ဘောင်များကဲ့သို့ပင် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အောင်မြင်လာကြမည့်အရေးကို တွေးပူကြသောကြောင့်ပင် ဖြစ်လောက်ပါသည်။\nအာရှလူ့ဘောင်တွေ ခေတ်နောက်ကျပြီး ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်းကို အနောက်ကမ္ဘာက ပိုသဘောကျသည်ဟူသော မည်သည့်အဆိုမျိုးကိုမဆို အနောက်တိုင်း ပညာရှင်အများစုက အဓိပ္ပာယ်မဲ့လှသည်ဟု သတ်မှတ်ကာ ပယ်ချပါလိမ့်မည်။ သို့ရာတွင် ထိုအဆိုကို အာရှသား ပညာရှင်များကမူ ပယ်ချကြလေမည် မဟုတ်ပါ။ ဤကဲ့သို့ အရှေ့-အနောက် ကွဲပြားမှုကပင်လျှင် ပေါင်းကူးဆက်နွယ်ပေးထိုက်သော နက်ရှိုင်းလှသည့် အသိဉာဏ်ပညာ ကွာခြားမှု တစ်ရပ်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် တည်ရှိနေကြောင်း ညွှန်းဆိုလျက်ရှိပါသတည်း။\nသည်မေးခွန်းက တော်တော်လေး အကဲဆတ်တဲ့ မေးခွန်းဖြစ်ပါတယ်။ အခုလက်ရှိ ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်ကြတဲ့ လောကမှာ နိုင်ငံရေး အမှားပြင်ဆင်ချက်တွေ ထွန်းကားနေတာမို့ ကျွန်တော်သာ ဥရောပ၊ ဒါမှမဟုတ် အာဖရိကကို သွားပြီး “ဥရောပသားတွေ စဉ်းစားတတ်ကဲ့လား၊” “အာဖရိကသားတွေ စဉ်းစားတတ်ကဲ့လား”လို့သာ သွားမေးမယ်ဆိုရင် ဘယ့်ကလောက် ဂယက် ရိုက်သွားမယ်ဆိုတာ စဉ်းစားသာ ကြည့်တော်မူကြ စေချင်ပါတယ်။\nဆိုလိုတာက အာရှသားများ စဉ်းစားတတ်ကဲ့လားဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို မေးဖို့အတွက် မေးသူကိုယ်နှိုက်က အာရှသားတစ်ယောက် ဖြစ်နေဖို့လိုပါတယ်။\nအဲသလို အကဲဆတ်တဲ့ အနေအထားမျိုးမို့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ ဘာကြောင့် သည်မေးခွန်းကို မေးရတယ်၊ ဘယ်လို အနှစ်သာရပိုင်းနဲ့ မေးလိုက်တယ် ဆိုတာကို ဦးစွာပထမ ရှင်းပြခွင့်ပြုကြစေလိုပါတယ်။\nပထမဆုံးအချက်က ကမ္ဘာ့အနာဂတ်ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးလေမယ့် အဓိကအကျဆုံး မေးခွန်းတစ်ခွန်းတည်းကိုသာ မေးပါဆိုရင် အဲဒီ့မေးခွန်းဟာ “အာရှသားများ စဉ်းစားတတ်ကဲ့လား?”ဆိုတဲ့ မေးခွန်းသာ ဖြစ်နေဖို့ အလားလာ များလှပါတယ်။\n၁၉၉၆ ခုနှစ်မှာတင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ သန်းငါးထောင်မှာ သန်းပေါင်း သုံးထောင့်ငါးရာက အာရှသားတွေ ဖြစ်နေကြပါပြီ။ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ပြောရင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ အာရှသားတွေပါ။ ၂၀၅၀ ပြည့်နှစ်ကျရင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေက သန်း၉၈၇၀အထိ ရောက်လာမှာဖြစ်ပြီး အာရှသားတွေက အဲဒီ့ထဲမှာ သန်း ၅၇၀ဝ ဖြစ်နေမှာပါ။ သည်အချိန်မှာ မြောက်အမေရိကနဲ့ ဥရောပရဲ့လူဦးရေကတော့ ၃၇၄ သန်းနဲ့ ၇၂၁ သန်းမှာတင်ပဲ အသီးသီး တန့်နေပါလိမ့်မယ်။\nလွန်ခဲ့တဲ့ ရာစုနှစ်များမှာတုန်းက ဥရောပ၊ သိပ်မကြာသေးခင်မှာ မြောက်အမေရိကတို့က လူ့ယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြရတာဟာ အထင်အရှားပါ။ ဥရောပသားတွေနဲ့ မြောက်အမေရိကသားတွေရဲ့အရေအတွက်ဟာ လောလောဆယ်မှာ ကမ္ဘာ့လူဦးရေရဲ့ ခြောက်ပုံပုံ တစ်ပုံ ရှိနေပေမယ့် ၂၀၅၀ ပြည့်နှစ်ရောက်တဲ့အခါ ဆယ်ပုံတစ်ပုံသာ ရှိတော့မှာပါ။ အဲဒီ့အခါကျ ကျန်တဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသော လူများစုက သည်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးကို လူနည်းစု ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းအပေါ်မှာ ပုံချထားကြဦးမယ်ဆိုရင် တရားပါဦးတော့မလား။\nလက်တွေ့မှာလည်း တစ်ကမ္ဘာလုံး ရှိရှိသမျှ လူအားလုံးဟာ အနောက်တိုင်းသားတွေရဲ့ပခုံးကို မှီနေ အုံးနေချင်ကြမှာတဲ့လား။ လာမယ့် နှစ် ၅၀ ကျလို့ရှိရင် အခုလက်ရှိ ဦးရေထက် နှစ်ဆတိုးလာတော့မယ့် အာရှသားတွေအနေနဲ့ကရော သည်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတော့ တာဝန်မယူနိုင်ကြတော့ဘူးတဲ့လား။\nဒုတိယအချက်ကတော့ ကျွန်တော်ဟာ သည်မေးခွန်းကို မေးလိုက်ရာမှာ အကန့်အသတ်နဲ့သာ တွေးနိုင်စွမ်းရှိကြသူ အာရှသား တစ်ဦးချင်းစီကို မေးနေတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာပါပဲ။\nအာရှသားတွေဟာ အက္ခရာတွေကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်ကြတယ်၊ နှစ်နဲ့ နှစ်ပေါင်းရင် လေးဆိုတဲ့ အဖြေကိုလည်း ထုတ်တတ်ကြတယ်၊ စစ်တုရင်လည်း ကစားတတ်ကြတယ်ဆိုတာ ရှင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သမိုင်းစဉ် တစ်လျှောက်လုံးမှာ တစ်ဦးချင်းစီအနေနဲ့ အင်မတန် ထူးချွန် ထက်မြက်သူတွေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့တာ မှန်ပေမယ့် အုပ်စုလိုက်အနေနဲ့ကျတော့ ဒုက္ခသုက္ခတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရတာလည်း သည်အာရှသားတွေပါပဲ။\nသည်အတွက် ဂန္ထဝင်မြောက် ဥပမာကတော့ ရဟူဒီလူ့ဘောင်ပါပဲ။ ခြုံပြီးပြောရင် ရဟူဒီတွေမှာ တခြားလူမျိုးတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် အင်မတန် ထူးချွန် ထက်မြက်တဲ့ ဦးနှောက်ရှိသူ လူသားတွေ အများကြီး မွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။ အိုင်းစတိုင်းမှသည် ဝစ်ထ်ှဂယ်န်စတိုင်းအထိ၊ ဒစ္စရေလီမှသည် ကစ်ဆင်ဂျာ အထိပါ။ ဒါပေမယ့်လည်း လွန်ခဲ့တဲ့ ရာစုနှစ်နဲ့ အထက်ကာရီမှာတော့ ရဟူဒီတွေဟာ အတိဒုက္ခ အကြီးအကျယ် ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ သည်နေရာမှာ ယနေ့ကာလ အစ္စရေးလူမျိုးများ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရတဲ့ ဒုက္ခပေါင်းစုံကို ပြောနေတာ မဟုတ်ကြောင်း အလေးအနက်ထားပြီး ပြောပါရစေ။ ကျွန်တော် ပြောနေတာက ပါလက်စတိုင်းကနေ ရဟူဒီတွေ မောင်းထုတ်ခံခဲ့ရတဲ့ အေဒီ ၁၃၅ ခုနှစ်မှသည် အစ္စရေးနိုင်ငံ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အတွင်း ကာလများကိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။\nအာရှသားတွေအပေါ်မှာရော အဲသလို ကံကြမ္မာမျိုး ကျရောက်လာမှာလား။ ဒါမှမဟုတ် ကျကျနန စဉ်းစားတွေးခေါ်ကြပြီး သူတို့တွေအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်ကြမှာလား။\nတတိယအချက်အနေနဲ့က ကျွန်တော် သည်မေးခွန်းကို မေးရာမှာ အချိန်ကာလ အပိုင်းအခြားကို ရက်နဲ့သော်လည်းကောင်း၊ ရက်သတ္တပတ်နဲ့ သော်လည်းကောင်း၊ လနဲ့သော်လည်းကောင်း၊ နှစ်နဲ့သော်လည်းကောင်း၊ ယုတ်စွအဆုံး ဆယ်စုနှစ်များနဲ့သော်လည်းကောင်း တိုင်းထွာ ပိုင်းခြားရမှာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ သည်မေးခွန်းကို မေးရာမှာ ရာစုနှစ်များဆိုတဲ့ အချိန်အပိုင်းအခြားနဲ့ တွက်ချက်ပြီး ပြောနေတာပါ။ အထူးသဖြင့် ထောင်စုနှစ်ကို ရောက်ဖို့ နှစ်နှစ်မျှသာ လိုတဲ့အချိန်ကို ရောက်နေတဲ့ ကနေ့ကာလမှာ သည်မေးခွန်းကို မေးကြည့်မိရတာပါပဲ။\nလာမယ့်ရာစုနှစ်များမှာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတစ်ခုလုံးဟာ အာရှလူ့ဘောင်တွေ တွေးပုံခေါ်ပုံနဲ့ ဆောင်ရွက်ပုံတွေအပေါ်မှာ တည်နေပါတော့မယ်။ သည်အချက်ကို တချို့တလေက အငြင်းပွားချင် ပွားလိုကြမှာဖြစ်လို့ ဒါကို နောက်ပိုင်းမှာ ရှင်းသွားပါ့မယ်။\nကဲ… “အာရှသားတွေ စဉ်းစားတတ်ကဲ့လား”ဆိုတဲ့ မေးခွန်းဆီ ပြန်သွားကြရအောင်။ စာမေးပွဲ မေးခွန်းတွေထဲမှာ ပါတဲ့ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန် မေးခွန်းပုံစံမျိုးနဲ့ ဆိုရင်တော့ သည်မေးခွန်းအတွက် ဖြစ်နိုင်တဲ့အဖြေက သုံးမျိုး ရှိပါတယ်။ “အင်း၊” “ဟင့်အင်း”နဲ့ “အတတ်ပြောလို့တော့ မရဘူးလေ”ဆိုတဲ့ သုံးမျိုးပါ။\nသည်အဖြေသုံးမျိုးထဲက ဘယ်အဖြေကို အမှန်ပေးမလဲဆိုတာကို မဆုံးဖြတ်ကြခင်မှာ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ အဖြေတစ်ခုစီအတွက် သုံးသပ်ပြပါရစေ။\nဟင့်အင်း… သည်မောင်တွေ မစဉ်းစားတတ်ဘူး…\n“ဟင့်အင်း”အဖြေအတွက် အကျိုးအကြောင်းတွေနဲ့ စလိုက်ပါရစေ။ ဒါမှလည်း သည်မေးခွန်း ကိုယ်နှိုက်က အူကြောင်ကြောင်နိုင်လွန်းပါတယ်လို့ ပြောကြမယ့် ဝေဖန်သုံးသပ်သူတွေများ ရှိနေမယ်ဆိုရင် အဲသလိုလူမျိုးတွေ ဘဝင်ကျသွားအောင်လို့ပါ။\nလွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်ကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အာရှသားတွေ၊ ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း အာရှလူ့ဘောင်တွေ မစဉ်းစားတတ်ဘူးဆိုတဲ့ အတွေးက တော်တော့်ကို တွေးချင်စရာ ကောင်းနေအောင် ခိုင်မာနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။\nလွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်၊ အတိအကျပြောရင် ခရစ်နှစ် ၉၉၇ခုနှစ်တုန်းက အာရှလူ့ဘောင်တွေ ဘယ်အခြေအနေမှာ ရောက်နေသလဲဆိုတာ ကြည့်လိုက်ကြရအောင်။\nအဲဒီ့အချိန်က (ကွန်ဖျူးရှပ်စ်တွေနဲ့ အစ္စလာမ်ယဉ်ကျေးမှုတွေလို့လည်း ခေါ်လို့ရတဲ့) တရုတ်လူမျိုးတွေနဲ့ အာရပ်လူမျိုးတွေဟာ သိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာ၊ ဆေးပညာနဲ့ နက္ခတ္တဗေဒအရာတို့မှာ ဦးဆောင်နေခဲ့ကြတယ်။ အာရပ်တွေဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကနေ ဒဿမစနစ်နဲ့ သုညမှ ကိုးအထိ ဂဏန်း နံပါတ်များကို ရယူခဲ့ကြသလို တရုတ်တွေဆီကလည်း စက္ကူလုပ်နည်းကို ရခဲ့ကြတယ်။\nကမ္ဘာ့ပထမဆုံးတက္ကသိုလ်ကို လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်သာသာ၊ ခရစ်နှစ် ၉၇၁ ခုနှစ်က ကိုင်ရိုမြို့မှာ တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ့အချိန်မှာ ဥရောပတိုက်ကတော့ “ရောမအင်ပါယာ”ကြီး ပြိုလဲပျက်စီးသွားချိန် ငါးရာစုနှစ်မှာ စတင်ခဲ့တဲ့ “အမှောင်ခေတ်”ထဲမှာ နစ်လို့ ကောင်းနေတုန်း။\nဝစ်လ်ဒျူရန့်ထ်ှဆိုတဲ့ သမိုင်းဆရာက “ကံကြမ္ဓာခေတ်”ဆိုတဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ အဲဒီ့ကာလကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးခဲ့ပါတယ်။\nခြောက်ရာစု အနောက်ဥရောပကား အနိုင်တိုက်ခိုက်မှုများ၊ ဖရိုဖရဲ ပြိုကွဲမှုများနှင့် လူမဆန်မှုများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းတို့ဖြင့် ကသောင်းကနင်းဖြစ်လျက် ရှိခဲ့လေသည်။ ဂန္ထဝင်ယဉ်ကျေးမှုအများစု ကလည်း တစ်ဖက်တွင် ဆက်လက် ရှင်သန်လျက်ရှိပါသည်။ သို့ရာတွင် ယင်းရှင်သန်မှုအများစုမှာလည်း ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် မိသားစု အနည်းငယ်အတွင်း ပုန်းလျှိုး ကွယ်လျှိုးနှင့် အသက်ဆက်နေရခြင်းမျိုးသာ ဖြစ်လေသည်။ လူမှုဘဝ အခြေခံများဖြစ်သည့် ကာယပိုင်းနှင့် စာရိတ္တပိုင်းမှာ ပြန်လည် ကောင်းမွန်လာစေရန် ရာစုနှစ်များနှင့် ချီပြီး ကြိုးစား ထူထောင်ယူရမည့်အနေအထားသို့ ရောက်သည်အထိ ပျက်သုဉ်းလျက်ရှိလေသည်။ အက္ခရာစာပေကို ချစ်မြတ်နိုးမှု၊ အနုပညာအပေါ် သက်ဝင်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှုအပေါ်တွင် စည်းလုံး ညီညွတ်မှုနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ်မှု၊ တွေးခေါ် မြော်မြင်တတ်သည့် ဦးနှောက်များ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် မျိုးစေ့ချမှုများမှာကား စစ်ဘေး စစ်ဒဏ်၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲ၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးလွန်းခြင်း၊ တိုင်းပြည်သစ်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း၊ အရှေ့ဥရောပတိုက်မှ လက်တင်ဘာသာ ကွယ်ပျောက်ခြင်းနှင့် အနောက်ဥရောပမှ ဂရိဘာသာ ကွယ်ပျောက်ခြင်းတို့ကြားတွင် ပြိုလဲ ကျဆုံးသွားခဲ့ရလေသည်။\nအဲသလို နောက်ခံအနေအထားမျိုး ရှိနေခဲ့တဲ့အတွက် နောက်လာမယ့် ထောင်စုနှစ် (၂၀ရာစု)မှာ တရုတ်၊ အိန္ဒိယနဲ့ အစ္စလာမ်ယဉ်ကျေးမှုတွေဟာ နောက်တန်းကို လျှောကျသွားပြီး ဥရောပကသာ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးကို လွှမ်းမိုးလေမယ့် ပထမဆုံး ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်အဖြစ် နိုးထလာလိမ့်မယ်လို့ အဲဒီ့အချိန်ကသာ ဟောကိန်းထုတ်မယ်ဆိုရင် အဲဒီ့ဟောကိန်းကို အခြေအမြစ် မရှိဘူးလို့ ယူဆခဲ့ကြမှာပါ။ ဒါပေမယ့်လည်း လက်တွေ့မှာတော့ အဲဒီ့ အတိုင်းပဲ အတိအကျကြီးကို ဖြစ်ခဲ့တာလည်း အမှန်ပါ။\nသည်အဖြစ်အပျက်ဟာ ရုတ်တရက် ချက်ချင်းကြီး ထဖြစ်ခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ၁၆ရာစုနှစ်လောက်အထိက အာရှတိုက်က တိုးတက်တဲ့ လူ့ဘောင်များဟာ ဥရောပ လူ့ဘောင်တွေနဲ့ တစ်ပြေးညီ ရင်ပေါင်တန်းနေဆဲဖြစ်ခဲ့ပြီး ဥရောပက တစ်ချိန်ချိန်မှာ ရှေ့ကိုခုန်တက်ကျော်လွှားသွားမယ့် အရိပ်အရောင်လည်း တစ်စက်မှကို မရှိခဲ့ဘူး။ အဲဒီ့အချိန်မှာ ဥရောပရဲ့ အားနည်းချက်တွေက ဥရောပရဲ့ အစွမ်းအစတွေထက် ပိုပြီး ထင်ရှား သိသာနေခဲ့ပါတယ်။\nဥရောပဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ မြေဩဇာ အကောင်းဆုံး၊ ရေခံမြေခံ အကောင်းဆုံး၊ သယံဇာတအပေါဆုံး ဒေသတစ်ခု မဟုတ်ခဲ့သလို လူဦးရေ ထူထပ် သိပ်သည်းလှတဲ့ ဒေသလည်း မဟုတ်ခဲ့ဘူး။ လူဦးရေကိစ္စဟာ အဲဒီ့ကာလအတွက်တော့ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အင်မတန် အရေးပါလှတဲ့ အကြောင်းတစ်ရပ်ပါပဲ။ အဲဒီ့အချိန်က မြေကြီးဟာ ကြွယ်ဝမှုရဲ့ အဓိက အရင်းအမြစ် ဖြစ်နေခဲ့တာမို့ လူနဲ့ တိရစ္ဆာန်တို့ရဲ့ ကြွက်သားတွေကလည်း “အား”ဖြစ်နေတဲ့ အချိန်ပါ။\nဒါ့အပြင် ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာ မျက်နှာစာ၊ သင်္ချာ၊ အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်၊ ရေကြောင်းသွားလာမှု အတတ်ပညာနဲ့ တခြားနည်းပညာတွေမှာလည်း ဥရောပက ဘာတစ်ခုမှ ထူးထူးခြားခြား ရှေ့တန်းမှာ ရောက်ပြနေခဲ့တာမျိုးတွေ မရှိခဲ့ဘူး။ ဒါတင်မကသေးဘဲ၊ ဥရောပဟာ အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ဖြစ်နေတဲ့ တိုက်တစ်တိုက်ပါ။ ဘုရင့်နိုင်ငံအသေးလေးတွေ၊ တစ်မြို့ တစ်နိုင်ငံ ကွဲနေရင်းက နိုင်ငံတွေ ပွနေတဲ့ တိုက်တစ်တိုက်သာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။\n၁၅ရာစုအကုန်လောက်မှာဆိုရင် အော်တိုမန်အင်ပါယာလက်အောက်မှာ သွေးစွန်းတဲ့ ပဋိပက္ခတစ်ရပ်နဲ့ ဥရောပတိုက်ကြီး တစ်တိုက်လုံး ပြိုကွဲ ပျက်စီးလုနီး အခြေအနေအထိတောင် ရောက်ခဲ့တယ်။ ဥရောပဆိုတာ ဗီယင်နာမြို့ တစ်မြို့တည်းသာ ကျန်တော့မယ့် အခြေအနေပါ။\nအဲဒီ့အချိန် ၁၅ရာစုအတွင်းမှာ အာရှယဉ်ကျေးမှုကတော့ ဘုန်းမီး နေလ တောက်ပနေခဲ့တယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ တရုတ်တွေမှာ အလွန် ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ရှိခဲ့တာကို ပြဆိုရမယ်။ အစဉ်အဆက် အမွေခံခဲ့တဲ့ တရုတ် အုပ်ချုပ်ရေးကို ပညာ ကောင်းစွာတတ်တဲ့ ကွန်ဖြူးရှပ်တွေက ဆောင်ရွက်ပေးနေပြီး ပြိုင်ဘက် မရှိတဲ့ တရုတ်လူ့ဘောင် အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် သဟဇာတ မျှမျှတတနဲ့ ပညာသားပါပါ အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။\nတရုတ်တို့ရဲ့ နည်းပညာအစွမ်းကလည်း အံ့မခန်းပါပဲ။ ၁၁ ရာစုမှာကတည်းက တရုတ်တွေဟာ ခဲစာလုံးများနဲ့ ပုံနှိပ်တဲ့ အတတ်ပညာကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ ရောင်းဝယ် ဖောက်ကားမှု ရေစီးကြောင်းနဲ့ ဈေးကွက်များ တိုးပွားလာတာနဲ့အညီ ငွေစက္ကူကို သုံးရကောင်းမှန်းလည်း သိနေခဲ့ကြပြီ။ တရုတ်ပြည်ရဲ့ အံ့မခန်း တိုးတက်နေတဲ့ သံလုပ်ငန်းဟာလည်း သူတို့ကိုယ်တိုင် ယမ်းမှုန့်ကို တီထွင်လိုက်နိုင်ပြီးတဲ့နောက်မှာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ကြီးမားတဲ့ စစ်အင်အားကို ရရှိဖြစ်ပေါ်နိုင်စေခဲ့ပြီ။\nဒါပေမယ့်လည်း အလွန်တရာ အံ့ဩစရာကောင်းတဲ့ အနေအထားနဲ့ပဲ၊ ရှေ့ကို ခုန်ထွက် တိုးရောက်သွားတာက ဥရောပတိုက် ဖြစ်နေခဲ့ပါတယ်။ ဥရောပသားတွေရဲ့ စိတ်အတွေးမှာ ပဉ္စလက်ဆန်တာတစ်ခုခု ဖြစ်သွားခဲ့သလိုပါပဲ။ အဲဒီ့နောက်မှာတော့ တိုးတက်မှု လှိုင်းကြီးတွေက တစ်လုံးပြီး တစ်လုံး တက်လာသလို “ရီနေးဆန့်”ခေတ်မှသည် ထိုးထွင်းသိမြင်တဲ့ခေတ်ဆီအထိ လည်းကောင်း၊ သိပ္ပံတော်လှန်ရေးမှသည် စက်မှုတော်လှန်ရေးဆီအထိ လည်းကောင်း လူ့ယဉ်ကျေးမှု ထွင်းဖောက် တိုးတက်လာတဲ့ လှိုင်းတံပိုး အရှိန်အဟုန်ကလည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပါတော့တယ်။\nအာရှလူ့ဘောင်တွေက ခေတ်နောက်ပြန်ဆွဲပြီး ကျောက်တုံး ကျောက်ဆိုင်လို မာကျော အေးခဲကုန်တဲ့အချိန်မှာ ဥရောပ လူ့ဘောင်တွေကတော့ စီးပွားရေး ဖွဲ့စည်းမှု ပုံစံသစ်တွေ၊ စစ်ရေး နည်းပညာအရာမှာ တစ်ဟုန်ထိုး တိုးတက်မှုတွေ၊ (သီးခြားနိုင်ငံတစ်ခုစီအနေနဲ့ ရေတွက်ရင် အားလုံး မဟုတ်ဘူးဆိုရင်တောင်မှ) တစ်တိုက်လုံးအနေနဲ့ ခြုံငုံမိတဲ့ နိုင်ငံရေး ဗဟုဝါဒနဲ့ “ဥရောပ ကောင်းစားမှု”လို့ ခေါ်လို့ရတဲ့ ခေတ်တစ်ခေတ်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့တဲ့ အီတလီ၊ ဗြိတိန်နဲ့ ဟော်လန်နိုင်ငံတို့က တတ်သိပညာရှင်များရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့် အနေအထားများ စတင်မှုတို့ကြောင့် အားလုံးရဲ့ ရှေ့ကို တစ်ဟုန်ထိုး တိုးထွက်လာခဲ့ပါတော့တယ်။\nသည်အရေးပါလှတဲ့၊ တိုးတက်မှုကို အဆုံးအဖြတ်ပေးလေတဲ့ ကိစ္စရပ်မျိုးတွေက ဘယ်အာရှ လူ့ဘောင်ထဲမှာမှ ဖြစ်မလာခဲ့ဘူး။ ဒါ့အပြင် သည်ကိစ္စရပ်တွေနဲ့ ဘယ်လိုမှ မပတ်သက်သလိုဘဲ တောင့်ခံနေခဲ့တဲ့အတွက် ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံအလယ်ဆီကို ဥရောပက တိုးဝင်သွားချိန်မှာ အာရှကတော့ တောင့်တောင့်ကြီးပဲ ရပ်ကျန်ရစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၆ ရာစုနှစ်မှာ စတင်လာတဲ့ ကိုလိုနီ နယ်မြေသစ်များ ချဲ့ထွင်ခြင်းနဲ့ ၁၉ ရာစုမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ စက်မှုတော်လှန်ရေးဟာ လွှမ်းမိုး ခြယ်လှယ် နိုင်အားလှတဲ့ ဥရောပရဲ့အနေအထားကို ပိုမိုတိုးတက်စေခဲ့သလို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့တာလည်း အမှန်ပါပဲ။\nလူဦးရေ သုံးသန်းသာ ရှိတဲ့ စင်္ကာပူနိုင်ငံက ကျွန်တော်လိုလူအတွက် ကျွန်တော်တို့ စင်္ကာပူလိုပဲ လူဦးရေပမာဏ နည်းပါးလှတဲ့ ပေါ်တူဂီလို နိုင်ငံပေါက်စနလေးတစ်ခုက သူ့ထက် ပိုလည်းကြီးမား၊ ယဉ်ကျေးမှုအရ ပိုလည်း ထွန်းကားခဲ့တဲ့ ဂိုအာ၊ မကာအိုနဲ့ မလက္ကာတို့လို နေရာသစ်တွေကို ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့တာဟာ တကယ့်ကို အံ့ဘွယ်တစ်ခု ဖြစ်လို့နေတယ်။ ဒါဟာ အင်မတန့်ကို ထူးခြားဆန်းကျယ်လှတဲ့ စွမ်းပကားတစ်ရပ်ပါပဲ။ သည့်ထက် ပိုပြီး ထူးခြားဆန်းကျယ်နေတာက နယ်မြေသစ်တွေကို အဲသလို သိမ်းပိုက်တဲ့ အချိန်က ၁၅၀ဝ ပြည့်လွန်နှစ်တွေ ဖြစ်နေတာပါ။\nပေါ်တူဂီနယ်ချဲ့တွေရဲ့နောက်ကိုမှ စပိန်တွေ၊ ဒတ်ခ်ျတွေ၊ ပြင်သစ်တွေနဲ့ နောက်ဆုံးမှာ ဗြိတိသျှတွေက လိုက်ခဲ့ရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရာစုနှစ် သုံးစုနီးပါး ရှည်ကြာခဲ့တဲ့ သည်ကာလတစ်လျှောက်လုံးမှာ အာရှလူ့ဘောင်၊ အာရှသားတို့ဟာ အညံ့ခံနေခဲ့ကြပြီး သူတို့ထက် ပိုမိုသေးငယ်တဲ့ လူ့ဘောင်ရဲ့ ဝါးမျိုမှုနဲ့ နယ်ချဲ့သိမ်းပိုက်မှုကို အသာတကြည် ခွင့်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။\nသည်အထဲမှာမှ နှလုံးနာစရာ အကောင်းဆုံးကတော့ ရုပ်ပိုင်းအရတင် နယ်ချဲ့လွှမ်းမိုးခံလိုက်ရတာ မဟုတ်ဘဲ စိတ်ဓာတ်ရေးရာအရပါ နယ်ချဲ့ လွှမ်းမိုးခံလိုက်ရတဲ့အဖြစ်ပါ။ (တောင်အာရှက ကျွန်တော့် ဘိုးဘေးဘီဘင် အများအပြားအပါအဝင်) အာရှသား အများအပြားဟာ ဥရောပသားတွေနဲ့ ယှဉ်မယ်ဆိုရင် မိမိတို့ကိုယ်ကို သိမ်ဖျင်းတဲ့ လူသားတွေလို့ ယုံကြည်စ ပြုကုန်ကြပါတယ်။ သည်တစ်ချက်တည်းနဲ့တင် ဗြိတိသျှလူမျိုး ထောင်ပေါင်း အနည်းငယ်လောက်က တောင်အာရှရဲ့ ကုဋေနဲ့ ချီတဲ့ လူအများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်ရဲ့ အဖြေဟာ ရှင်းနေပါတော့တယ်။\nသည်နေရာမှာ အငြင်းပွားစရာ အချက်အလက်တစ်ခု တင်ပြခွင့်ပြုကြမယ်ဆိုရင်ဖြင့် ပြောလိုက်ချင်သေးတာကတော့ သည်စိတ်ဓာတ်ရေးရာ နယ်ချဲ့လွှမ်းမိုးခံရတဲ့အဖြစ်ဟာ အာရှတိုက်ကနေ အပြီးအပြတ် ပျောက်ကွယ် ပျက်သုဉ်း မသွားသေးပါဘူး၊ အာရှလူ့ဘောင် အတော်များများဟာ အဲဒီ့ လွှမ်းမိုးမှုအောက်က လွတ်မြောက်ဖို့ ရုန်းကန် ကြိုးစားနေရဆဲပဲ ဖြစ်ပါတယ်လို့ ပြောချင်ပါတယ်။\nကနေ့ကာလလို ၂၁ရာစုကို လှမ်းမြင်နေရတဲ့ အချိန်အခါမှာတောင်၊ အာရှတိုက်ကို ပထမဆုံး ရောက်ရှိလာတဲ့ ပေါ်တူဂီနယ်ချဲ့တွေ ရောက်ရှိခဲ့ချိန်က စတင် ရေတွက်မယ်ဆိုရင် နှစ်ပေါင်း ၅၀ဝ ကြာခဲ့ပြီးတဲ့နောက်မှာတောင် ကနေ့ကာလ ဥရောပနဲ့ မြောက်အမေရိကတိုက်မှာ ရှိနေတဲ့ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု အဆင့်အတန်းနဲ့ ညီမျှတဲ့အနေအထားကို ရရှိ ခံစားနေတဲ့ အာရှ လူ့ဘောင်ဆိုလို့ တစ်ခုမှ တစ်ခုတည်း၊ ကျွန်တော် ထပ်ပြောပါရစေ၊ အဲသလို ဥရောပနဲ့ မြောက်အမေရိကတိုက်ကို မီတဲ့ အာရှလူ့ဘောင်ဆိုလို့ တစ်ခုဆို တစ်ခုတည်းပဲ ရှိပါသေးတယ်။\nအာရှတိုက်မှာ ပထမဆုံး နိုးထလာတာက ဂျပန်တွေရဲ့ အသိစိတ်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၈၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ မေဂျီပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရေးနဲ့ စတင်ခဲ့ပါတယ်။ ဖွံ့ဖြိုးတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် အာရှတိုက်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံကို ပထမဆုံး ထည့်သွင်း စဉ်းစားခဲ့ကြပြီး ဥရောပနဲ့ ညီမျှတဲ့ နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံအဖြစ် အရာသွင်းခဲ့တာဟာလည်း အင်္ဂလိပ်-ဂျပန် မဟာမိတ် စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့တဲ့ ၁၉၀၂ ခုနှစ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။\nအာရှသားတွေ စဉ်းစားတတ်တယ်ဆိုရင် ဘာဖြစ်လို့ ကနေ့အချိန်အခါ မှာ အာရှလူ့ဘောင်တစ်ခုတည်းကသာ အနောက်တိုင်းကို အမီလိုက်နိုင်နေတာလဲ။\nသည်အနေအထားမှာ ကျွန်တော့်မေးခွန်းအတွက် “ဟင့်အင်း၊ မစဉ်းစားတတ်ဘူး”ဆိုတဲ့အဖြေကို ထုတ်ချင် ထုတ်လို့ရအောင် ကျွန်တော် တွေးပြလိုက်တာပါ။ “အာရှသားတွေစဉ်းစားတတ်ကဲ့လား”ဆိုတဲ့မေးခွန်းကို “ဟင့်အင်း”လို့ ဖြေချင်တဲ့ ပရိသတ်အနေနဲ့ အဲဒီ့အဖြေအတွက် အကျိုးအကြောင်းတွေလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။\nအခုတစ်ခါ “အာရှသားတွေ စဉ်းစားတတ်ကဲ့လား”ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို “အင်း”လို့ ဖြေချင် ဖြေလို့ရအောင် ငြင်းချက်လေးတွေ ဆွဲခွင့်ပြုကြစေလိုပါ တယ်။\nပထမဆုံးအချက်ကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်မျှအတွင်းမှာ စီးပွားရေးအခြေအနေတွေ ကြောက်ခမန်းလိလိ တိုးတက်လာအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့တဲ့ အရှေ့အာရှ လူ့ဘောင်များရဲ့ အစွမ်းအစပါပဲ။ ကျန်တဲ့ အာရှနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ပုံတူကူးလို့ မရခဲ့ကြပေမယ့် ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ အောင်မြင်မှုက အာရှရဲ့ မညီမျှမှုအပေါ် ဒီလှိုင်းများလို အရှိန်အဟုန်နဲ့ တဖြည်းဖြည်း ရိုက်ခတ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးအောင်မြင်မှု နောက်ကို ကောက်ကောက်ပါ အောင်လိုက်လာတဲ့ ပထမဆုံးအသုတ်ကတော့ “ကျားလေးကောင်” (တောင်ကိုရီးယား၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင်နဲ့ စင်္ကာပူ)ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။\nသည်ကျားလေးကောင်ရဲ့ အောင်မြင်မှုက တခြား တောင်အာရှနိုင်ငံတွေ၊ အထူးသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတို့မှာလည်း သည်လို အောင်မြင်အောင် လုပ်နိုင်တဲ့ အစွမ်းအစတွေ ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်လာအောင် လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သည့်နောက်မှာတော့ အဲဒီ့နိုင်ငံများရဲ့ နောက်ကို တရုတ်ပြည်က စွေ့ခနဲ ကောက်လိုက်လာတဲ့အပြင် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် မတိုင်ခင်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံကို ကျော်တက်ပြီး ကမ္ဘာ့အကြွယ်ဝဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အစွမ်းကိုတောင် ရရှိနေပါပြီ။\nသိပ်ကို အံ့ဩစရာကောင်းတာကတော့ အဲဒီ့ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရဲ့အရှိန်အဟုန်ပါပဲ။ နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေးကို နှစ်ဆတိုးအောင် အမေရိကန် နိုင်ငံအနေနဲ့ (၁၈၃၉ခုနှစ်က စလို့) ၄၇ နှစ်၊ ဂျပန်နိုင်ငံအနေနဲ့ (၁၈၈၀ပြည့် လွန်နှစ်တွေကစလို့) ၃၃ နှစ် အားထုတ်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲသလို နှစ်ဆ တိုးတက်လာအောင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံက ၁၇နှစ်၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံက ၁၁နှစ်နဲ့ တရုတ်နိုင်ငံက ဆယ်နှစ်ပဲ အားစိုက်လိုက်ရတာ အထင်အရှားပါ။\nအားလုံး ခြုံပြောမယ်ဆိုရင် ၁၉၆၀ ကနေ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အတွင်းမှာ အရှေ့အာရှနိုင်ငံများရဲ့ မယုံနိုင်စရာကောင်းလှတဲ့ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုများဟာ တခြား ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများရဲ့ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုများထက် ပိုပြီး မြန်ဆန် ခိုင်မာနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ပျမ်းမျှအနေနဲ့ အရှေ့အာရှနိုင်ငံများရဲ့ စီးပွားရေးဟာ အဲဒီ့အချိန်အတွင်းမှာ တစ်နှစ်ကို အသားတင် ဝင်ငွေ တိုးတက်မှု ငါးဒဿမ ငါးရာခိုင်နှုန်း ရှိနေခဲ့ပြီး လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံတွေ၊ ဆဟာရတွင်း အာဖရိကနိုင်ငံတွေတင်မကဘဲ အိုအီးစီဒီလို့ခေါ်တဲ့ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အဖွဲ့အစည်းဝင် နိုင်ငံတွေမှာတောင်မှ နှစ်ဒဿမ ငါးရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိနေခဲ့ပါတယ်။\nစာမေးပွဲတစ်ခုမှာ အမှတ်ကောင်းကောင်း ရတယ်ဆိုတာ ကံကောင်းလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှတ်ကောင်းဖို့အတွက် ဉာဏ်ကောင်းဖို့လိုသလို အပတ်တကုတ် ကြိုးစားအားထုတ်ဖို့ကလည်း လိုပါတယ်။ အလားတူပဲ၊ စီးပွားရေး ကောင်းလာဖို့အတွက်၊ အထူးသဖြင့် အာရှတိုက်မှာ မြင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ နှုန်းထားမျိုးနဲ့ အောင်မြင်မှု ရရှိဖို့အတွက်လည်း ကံကောင်းလို့ အခြောက်တိုက် ထဖြစ်လာတာမဟုတ်ပါဘူး။ သည်လို အောင်မြင်လာမှုဟာ ဉာဏ်ကောင်းတာကိုရော၊ ဝီရိယရှိတာကိုပါ အတိအလင်း ထင်ဟပ်နေပါတယ်။\nပြီးတော့လည်း အာရှတိုက်မှာ အတိအလင်း မြင်ခဲ့ရတဲ့ စီးပွားရေး ပေါက်ကွဲမှုကြီးရဲ့ အရှိန်အဟုန်နဲ့ အတိုင်းအဆဟာ လူ့သမိုင်းမှာ တစ်ခါဖူးမှ မပေါ်ပေါက်ခဲ့ဘူးသေးတဲ့ အနေအထားမျိုး ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို အလေးအနက်ထားကြဖို့ သည်နေရာမှာ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ စီးပွား ရေးပါရဂူချုပ် ဂျိုးဇက်ဖ်ှဂလစ်ထ်ဇ်က “အာရှဝေါလ်စထရိထ်”ဂျာနယ်ထဲက သူ့ဆောင်းပါးထဲမှာ သည်အမှန်တရားကို အောက်ပါအတိုင်း ဖမ်းဆုပ်ပြခဲ့ပါ တယ်။\nအရှေ့အာရှရဲ့ “တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်”က တကယ်ပါ။ အရှေ့အာရှရဲ့ စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို သမိုင်းရဲ့ အထူးခြားဆုံး၊ အပြောင်မြောက်ဆုံး အောင်မြင်မှုတစ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ့ အောင်မြင်မှုက သယ်ဆောင်လာတဲ့၊ တစ်မျိုးသားလုံး အသားတင် ဝင်ငွေတိုးတက်မှုဟာ အသက်ရှည်ရှည် နေနိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ချက်၊ ပိုကောင်းလာတဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ ပညာရေး အခြေအနေတွေ ပါဝင်နေတဲ့ အာရှသား ကုဋေကုဋာ များစွာရဲ့ လူနေမှုအဆင့်အတန်းတွေ တိုးတက်မြင့်မားလာမှုနဲ့တင် ထင်ရှားနေခဲ့ပါပြီ။ ဒါတင်မကသေးပါဘူး၊ တခြားအာရှသား သန်းပေါင်းများစွာဟာလည်း ဆင်းရဲတွင်းကနေ သူတို့ကိုယ်သူတို့ ဆယ်တင်နိုင်လာကြပြီး အခုအချိန်မှာဆိုရင် မျှော်လင့်ချက်ရောင်ခြည် ကိုယ်ငနဲ့ ဘဝကို ရင်ဆိုင် ရဲဝံ့နေကြပါပြီ။ သည်အောင်မြင်မှုတွေဟာ အစစ်အမှန်တွေ ဖြစ်သလို လောလောဆယ် ကြုံတွေ့ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အရေးအခင်းထက် အဆပေါင်း များစွာ ခိုင်မာတဲ့ အောင်မြင်မှုတွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။\nအနောက်နိုင်ငံများက ဦးဆောင် တက္ကသိုလ်ကြီးများမှာတင်မကဘဲ၊ မိခင်နိုင်ငံများက တက္ကသိုလ်များမှာပါ ထူးချွန် ပေါက်မြောက်နေတဲ့ အရှေ့ အာရှပညာရှင်များနဲ့ စာသင်သားများရဲ့ အစွမ်းအစများကြောင့် အရှေ့အာရှ သားတို့ရဲ့ မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုဟာ ဆတက်ထမ်းပိုး တိုးတက်လာခဲ့ရပြန်သေးတယ်။ ကနေ့ကာလမှာ အမေရိကန် တက္ကသိုလ်များက မွေးထုတ်လိုက်တဲ့ အတော်ဆုံးကျောင်းသား အများအပြားဟာ အာရှဇာတိသားတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။ မိမိရဲ့ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ အစဉ်အလာတို့အပေါ် မိမိကိုယ်တိုင် ယုံကြည် သက်ဝင်မှုနဲ့ လေးစားမှုများ ရှိနေဖို့အတွက် ပညာရေး ထူးချွန်မှုဟာလည်း မရှိမဖြစ် လိုအပ်လှတဲ့ အရည်အသွေးတစ်ရပ်ပါပဲ။\nပြောင်ပြောင်ပြောကြစတမ်းဆိုရင်၊ အာရှသားတွေဟာ အနောက်နိုင်ငံသားတွေနဲ့ယှဉ်လိုက်ရင် သိမ်ငယ် ညံ့ဖျင်းသူတွေ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို အာရှသား အများစု ကိုယ်တိုင်က သတိပြုမိလာကြတဲ့အထိ နိုးကြားလာကြပြီလို့ ဆိုရပါလိမ့်မယ်။ အနောက်တိုင်းသား အများစုကတော့ သည်အပြောင်းအလဲကို လက်ခံ ကြိုဆိုရကောင်းမှန်း မသိကြပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့အနေနဲ့က အာရှသားတွေရဲ့ ရင်ထဲမှာ မကြာသေးခင်တစ်ချိန်အထိ ကိန်းအောင်း နေခဲ့တဲ့ သိမ်ငယ်စိတ်ကို ဘယ်လိုနည်းနဲ့မှ ကိုယ်ချင်းစာတတ်ကြမှာ မဟုတ်လို့ပါပဲ။\n“အာရှသားတွေ စဉ်းစားတတ်ကဲ့လား”ဆိုတဲ့မေးခွန်းကို “အင်း”လို့ ဖြေဖို့ အတွက် ဒုတိယ အကြောင်းရင်းကတော့ အာရှစိတ်ဓာတ် အများအပြားမှာ အရေးပါလှတဲ့ အပြောင်းအလဲတစ်ရပ် ပေါ်လာနေလို့ပါပဲ။ အရင်က ရာစုနှစ်တွေနဲ့ ချီပြီး အာရှသားတွေ ယုံခဲ့တာက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့အတွက် အနောက်တိုင်းကို အမီလိုက်မှ ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ပါပဲ။ မေဂျီ ပြန်လည် ပြင်ဆင်ရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ “ယူကီအီချီ ဖူကူဇာဝါ”က ၁၉ ရာစု အနှောင်းပိုင်း ကာလမှာ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများဆီက သင်ယူမှတ်သားရမယ်လို့ ပြောလိုက်ရင်း သည်သဘောထားကို အတိအလင်း ခံယူကြေညာခဲ့ပါတယ်။ ဆွန်ယက်ဆင်လို၊ ဂျဝါဟာလာနေရူးတို့လို အခြားသော အာရှတိုက်ရဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများကလည်း သည်အခြေခံ သဘောထားကို တစိုက်မတ်မတ် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြတယ်။\nကနေ့ကာလ အာရှသားတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာတော့ အဲဒီ့ အတွေးအခေါ် အယူအဆက ခေတ်နောက်မှာ ကျန်ခဲ့ပြီ။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ပုံတူ ကူးချစရာ မလိုဘဲ ကိုယ့်လမ်း ကိုယ့်ဘာသာ ထွင်လျှောက်နိုင်တဲ့ အရည်အသွေးတွေ အာရှသားတွေဆီမှာ ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အမြင်က အာရှသား အများအပြားရဲ့ ရင်ထဲမှာ ကိန်းဝပ်လို့ လာနေပါပြီ။ သည်အတွေးအခေါ် အပြောင်းအလဲဟာ ဖြည်းဖြည်းနဲ့မှန်မှန် ဖြစ်ပေါ်နေတာပါ။\nလွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်လောက်ဆီအထိကတော့ အနောက်တိုင်း လူ့ဘောင်ဟာ တောင်ထိပ်ပေါ်က အားကျစရာ အနေအထားမှာ ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ အအောင်မြင်ဆုံး လူ့ဘောင်ဆိုတာ သူတို့လူ့ဘောင်မှလို့ ထင်မြင်ချင်စရာ ကောင်းနေခဲ့တယ်။ စီးပွားရေးအရ ကြွယ်ဝတယ်၊ နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်တယ်၊ လူမှုရေး မျှတပြီး လိုက်လျောညီထွေ ရှိတယ်၊ ကိုယ်ကျင့်တရားပိုင်း သန့်စင်တယ်၊ ကုန်ကုန်ပြောရရင် နိုင်ငံသားတွေအားလုံးအနေနဲ့ တစ်ဦးချင်းစီ ရပ်တည် ရှင်သန်နိုင်တဲ့ အကောင်းဆုံး ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေမျိုးတွေ ရှိနေတယ်လို့တောင် ပြောနိုင်ပါတယ်။\nအဲဒီ့လူ့ဘောင်တွေဟာ ခြောက်ပြစ်ကင်း သဲလဲစင်တော့ မဟုတ်ပေဘူး။ ဒါပေမယ့် သူတို့ရဲ့ပြင်ပက တခြားလူ့ဘောင်တွေနဲ့ ယှဉ်မယ်ဆိုရင်တော့ အထက်စီးက နေလို့ရအောင်ကို သာလွန် ကောင်းမွန်နေခဲ့တာလည်း အမှန်ပဲ။ မကြာသေးခင် ကာလတစ်ခုအထိက ဆင်ခြင်ဉာဏ်ရှိတဲ့ ဘယ် အာရှသား ပညာတတ်ရဲ့နှုတ်ကမှ “သည်လမ်းကြောင်းကို လိုက်ဖို့ မလိုပါဘူးကွာ”ဆိုတဲ့ စကားမျိုး ထွက်လာဖို့ အင်မတိ အင်မတန် ခဲယဉ်းလှပါတယ်။ အခုနေအခါမှာတော့ ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း၊ လူရှေ့သူရှေ့မှာ မဟုတ်ရင်တောင် တစ်ယောက်တည်း တိတ်တိတ် ကြိတ်ပြီးတော့လေးပဲဖြစ်ဖြစ် သည်လမ်းကြောင်းကို လိုက်ဖို့ မလိုဘူးဆိုတာ တွေးလာကြပါပြီ။\nတစ်ဖက်ကလည်း အနောက်တိုင်းလူ့ဘောင်တွေဟာ သူတို့နဲ့ ပြိုင်ဖက် တခြား အရှေ့အာရှနိုင်ငံတွေထက် ပိုပြီး အောင်မြင်နေဆဲဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကလည်း အငြင်းပွားစရာ မရှိပါဘူး။ အနောက်တိုင်း တက္ကသိုလ်တွေ၊ ကဝိပုရောဟိတ်တွေနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု မျက်နှာစာစတဲ့ နယ်ပယ်တွေမှာ သူတို့တွေရဲ့ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်မှုတွေကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ဆဲပါပဲ။\nပမာဆောင်ရရင် အနောက်နိုင်ငံ ဂီတလောကမှာ ထူးချွန်လှတဲ့ အာရှသား အပြည့်နဲ့ ဖြစ်နေတာမှန်သော်ငြားလည်း ဘယ်အာရှသံစုံတီးဝိုင်းကမှ အနောက်တိုင်း သံစုံတီးဝိုင်းကြီးတွေကို ယှဉ်နိုင်စွမ်း မရှိသေးပါဘူး။\nဒါပေမယ့်လည်း အနောက်တိုင်း လူ့ဘောင်အများအပြားကို ထိုးနှက်နေတဲ့ လူမှုရေးနဲ့ စီးပွားရေးပြဿနာများရဲ့ အတိုင်းအဆနဲ့ အတိမ်အနက်ကို ကြည့်ပြီး အာရှသားတွေဟာ ထိတ်လန့်လို့ နေကြပါတယ်။ မြောက်အမေရိကမှာဆိုရင် မိသားစု အဆောက်အအုံဆိုတဲ့ အနေအထားက သိသိသာသာကို ပျက်ယွင်းနေတာ၊ ကပ်ရောဂါကြီး တစ်ခုလို ဖြစ်ပွားနေတဲ့ မူးယစ်ဆေးစွဲ ပြဿနာ၊ ရာဇဝတ်မှုတွေ၊ အခြေအနေမဲ့(ပျံကျ)တွေ နေထိုင်ရာ ရပ်ကွက်တွေ ဆက်လက် တည်ရှိနေသေးတာနဲ့ စာရိတ္တပိုင်းမှာ သိသိသာသာ ယိုယွင်း ပျက်စီးနေကြတာများဟာ အာရှသားများအတွက် ထိတ်လန့်စရာကောင်းလှပါတယ်။\nသည်အချက်ကို အမေရိကန်အစိုးရက ထုတ်ပြန်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေ က အတိအလင်း ဖော်ပြနေတယ်။ ၁၉၆၀ ကနေ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ရာဇဝတ်မှု ဖြစ်ပွားနှုန်းက လေးဆ တက်လာတယ်။ (အဖေနဲ့ အမေနဲ့ ကွာရှင်းပြတ်စဲလိုက်ကြလို့) မိဘတစ်ပါးတည်းသာ ရှိတဲ့ မိသားစု အရေအတွက်က သုံးဆ တက်လာတယ်၊ အမေရိကန် တစ်နိုင်ငံလုံးမှာရှိတဲ့ အကျဉ်းထောင် အရေအတွက်ကလည်း သုံးဆ တိုးလာခဲ့ပါတယ်။\nလူမှုဖူလုံရေး အာမခံချက်များကြောင့် ဥရောပသားတွေရဲ့ တိုးတက်မှုတွေ တုံ့ဆိုင်းကုန်တယ်ဆိုတဲ့အချက်ကို ခိုင်ခိုင်မာမာ သက်သေ မထူနိုင်ပေမယ့်လည်း အာရှသားတွေအနေနဲ့ကတော့ ဥရောပသားတွေဟာ လူမှုဖူလုံရေး အာမခံချက်တွေအပေါ်မှာ အကိုးစားလွန်နေတယ်လို့လည်း တစ်ဖက်က မြင်လာကြပြီး စိတ်အနှောင့်အယှက်လည်း ဖြစ်တတ်လာကြပါပြီ။ တစ်ချိန်က မြောက်အမေရိကနဲ့ အနောက်ဥရောပကို အာရှသားတွေ သွားရောက် လည်ပတ်တဲ့အခါမျိုးတွေမှာ အဲဒီ့လူ့ဘောင်တွေရဲ့ လူနေမှု အဆင့်အတန်းနဲ့ ဘဝ အခြေမြင့်မှုတွေအပေါ် သွားရေယို အားကျခဲ့ကြဖူးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကနေ့ကာလမှာတော့ အာရှသားတွေဟာ သည်လူ့ဘောင်တွေကို စံနမူနာ ယူစရာ လူ့ဘောင်များလို့ တယ်မထင်ကြတော့ပါဘူး။ အာရှသားတွေအနေနဲ့ သူတို့နဲ့မတူဘဲ သူတို့ထက် သာတဲ့ လူ့ဘောင်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်နိုင်မှာပဲလို့ တွေးတောစ ပြုလာကြ၊ ယုံကြည်စ ပြုလာကြပါပြီ။\nအာရှသားတွေရဲ့စိတ်တွေထဲကိုသာ အနောက်တိုင်းသားတွေ ဝင်ကြည့်လို့ ရစတမ်းဆိုရင် သူတို့တွေ ဘာလုပ်ကြမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းလေးနဲ့ စင်းစင်း ကလေး တင်စားလိုက်ရင် ရှင်းသွားမှာပါ။\nသိပ်မကြာသေးခင်အထိက အနောက်တိုင်းသားတွေ ကိုယ်တိုင်လည်း လူ့ဘောင်အားလုံးအတွက် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှုဆီကို သွားချင်ရင် အနောက်နိုင်ငံတွေ ကနေ့ကာလမှာ ရောက်ရှိနေတဲ့ တောင်ကလပ်ဆီ သွားရာလမ်းကိုသာ ရွေးရလိမ့်မယ်လို့ ယေဘုယျအားဖြင့် တွေးမြင် ယူဆခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူ့ဘောင်တိုင်းအနေနဲ့ မဆိုစလောက်ကလေးပဲ အပြောင်းအလဲ လုပ်ပြီး လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့လွတ်လပ်ခွင့်ကို အလေးအနက် ထားပေးနိုင်တဲ့ လွတ်လပ် ပွင့်လင်း လူ့ဘောင်များကို တည်ဆောက်နိုင်မှသာလျှင် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး လှေကားအတိုင်း အပေါ်ရောက်အောင် တက်နိုင်ကြမှာလို့ ထင်မှတ်ခဲ့ကြတယ်။\nဒါပေမယ့် ကနေ့ကာလ အာရှသားတွေကတော့ သည့်ထက် ပိုမြင်နေကြ ပြီ။ အနောက်တိုင်းလူ့ဘောင် အများစု ရောက်ရှိနေတဲ့၊ သာမောတင့်တယ် လှတဲ့ တောင်ကလပ်ကိုလည်း ကောင်းကောင်းကြီး မြင်တယ်။ ဒါတင်မကသေးဘဲ၊ အဲဒီ့တောင်ကလပ်ကို ကျော်ပြီး အာရှသားတို့ရဲ့ လူ့ဘောင် အသိုင်းအဝိုင်းတွေကို ခေါ်ဆောင်သွားနိုင်တဲ့၊ ပိုပြီး သာယာတင့်မောရာ တောင်ထိပ်တွေကိုပါ မြင်လာကြပြီ။\nအနောက်တိုင်းသားတွေ ရောက်နေတဲ့ တောင်ကလပ်က တကယ်တော့ ခရီးလမ်းဆုံး မဟုတ်ဘူး၊ ပန်းတိုင် မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို သိလာကြပြီ။ (အနောက်တိုင်း လူ့ဘောင်တွေမှာ စွဲကပ်နေတဲ့ လူမှုရေးနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု လှိုက်စားရောဂါဆိုးမျိုး ကိုယ့်ဆီကိုပါ ကူးမလာစေချင်တာမို့) သည်တောင်ကလပ်ကိုဖြင့် မဖြစ်မနေ ကျော်မှကို ဖြစ်တော့မယ်၊ သည်တောင်ကလပ်ကို ကျော်ပြီး တောင်ထိပ်က တခြား နေရာကောင်းတွေကို မဖြစ်မနေ ရှာမှ ဖြစ်ချေတော့မယ်လို့ တွေးလာကြပါပြီ။ သည်အတွေးအမြင်ဟာ သိပ်မကြာသေးခင် ကာလကမှ အာရှသားတွေရဲ့ နှလုံးရင်မှာ ခိုဝင် ကပ်ငြိလာခဲ့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အာရှသားတွေကိုယ်နှိုက်က သူတို့ကိုယ်သူတို့ ယုံကြည်မှု အသစ်တွေ ပေါ်ပေါက်လာတာကို အတိအလင်း ပြဆိုနေရာလည်း ရောက်ပါတယ်။\n“အာရှသားတွေစဉ်းစားတတ်ကဲ့လား”ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို “အင်း”လို့ ဖြေဖို့အတွက် တတိယ အကြောင်းရင်းကတော့ ကနေ့ကာလသာလျှင် အာရှသားတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးကို စတင် လှုပ်ခတ် မွှေနှောက်လိုက်ချိန် ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ မသေရုံတမယ် ကျားကုတ်ကျားခဲ အားထုတ်နေရတဲ့ ဘဝကနေ ထူထူထောင်ထောင် ဖြစ်လာတဲ့ အာရှသားတွေ တစ်နေ့တခြား တိုးပွားလာတာနဲ့အမျှ သူတို့ရဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ကို စဉ်းစားဖို့၊ စားမြုံ့ပြန်ဖို့နဲ့ ပြန်လည် ဖော်ထုတ်ဖို့အတွက် စီးပွားရေးအရ လွတ်လပ်မှုများကို ရရှိလာခဲ့ပါပြီ။\n[တိုက်ရိုက် ဘာသာပြန်လိုက်တော့ ရှုပ်သွားလားမသိဘူး။ ဆိုလိုတာက အူမ မတောင့်လို့ ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုကိုယ် အထီးမှန်း၊ အမမှန်းမသိ ဖြစ်နေခဲ့ကြရာက စီးပွားရေးလေးလည်း အောင်မြင်လာရော ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုကိုယ် ပြန်ကြည့်ရကောင်းမှန်း၊ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရကောင်းမှန်း သိဖို့ အခွင့်အရေး ရလာတယ်ဆိုတဲ့ သဘောကို ပြောလိုရင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ ဘာသာပြန်သူရဲ့ စကားချပ်ပါ။]\nအနောက်တိုင်းမှာလိုပဲ လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုရေးရာနဲ့ ဒဿနပိုင်းဆိုင်ရာ အစဉ်အလာတွေ အာရှမှာလည်း ကြွယ်ကြွယ်ဝ၀ ရှိနေပြီး အဲဒါတွေကို ပြန်လည် အသက်သွင်းလို့ ခေတ်မီ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်တဲ့ လူ့ဘောင်တွေကို ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့ တည်ထောင်ယူလို့ ရမယ်ဆိုတာကို အာရှသားတွေ သတိထားမိလာနေပါပြီ။ နာမည်တပ်ပြီး ပြောကြစတမ်းဆိုရင် အိန္ဒိယနဲ့ တရုတ်တို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုများကို အနောက်တိုင်း ပညာရှင်တွေ ကိုယ်တိုင်က အလေးထားလာခဲ့ကြရတာ ကြာတောင့်ကြာပါပြီ။ တစ်ဖက်ကပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ဥရောပတိုက်ရဲ့အမှောင်ဆုံး နေ့ရက်များအတွင်းက ဂရိနဲ့ ရောမ ယဉ်ကျေးမှုများကို အာရပ်တွေက မဆီမဆိုင် ဝင်ရောက် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက် ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ရသလိုပဲ၊ အခုအခါမှာ အာရှယဉ်ကျေးမှုရဲ့ ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပခဲ့ဖူးတဲ့ အတိတ်က အသီးအပွင့်များကို အနောက်တိုင်း ပညာရှင်တွေကပဲ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက် ဖော်ထုတ်ပေးနေခဲ့တာလည်း အမှန်ပါပဲ။\nဥပမာပြရရင် အာရှယဉ်ကျေးမှုတွေ ယိုယွင်း တိမ်းပါးပျက်စီးနေချိန်မှာ အနောက်တိုင်းက ပြတိုက်တွေနဲ့ တက္ကသိုလ် ကျောင်းတော်ကြီးတွေဟာ အာရှတိုက်က ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ အနုပညာနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်နေခဲ့ရုံတင်မကဘဲ တလေးတစား တန်ဖိုးထားခဲ့ကြတာ အထင်အရှားပါပဲ။\nအာရှသားတွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် သိမြင်ခွင့်ရလာတဲ့အခါမှာတော့ သူတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးကို အလိုလို အားသစ်လောင်းပြီးသား ဖြစ်နေမှန်း၊ အားတက်စေမှန်း သတိထားမိလာကြပါတော့တယ်။ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်းမှာ ပထမဆုံးအကြိမ် အနေနဲ့ “အာရှရီနေဆော့န်” (အာရှ တစ်ဖန် ပြန်လည် နိုးထမှု)ကြီးဟာ မလွဲမသွေ ပေါ်ပေါက်လာပါတော့မယ်။\nတဟီရန်မှသည် ကာလကတ္တား၊ ဘုံဘေမှသည် ရှန်ဟဲ၊ စင်္ကာပူမှသည် ဟောင်ကောင်အထိ သွားလာနေတဲ့ ခရီးသွား ဧည့်သည်များအနေနဲ့ ရိုးရာ ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များအပေါ် အာရှသားတွေ အရင်က မထားရှိဖူးတဲ့ ယုံကြည်မြတ်နိုးမှုနဲ့ သက်ရောက်ဝင်စားမှုများကို တိတိလင်းလင်းကြီး တွေ့မြင်လို့ နေကြရပါပြီ။\nအာရှသားတို့ဟာ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာတာနဲ့အညီ ပိုက်ဆံတွေလည်း သုံးနိုင်ဖြုန်းနိုင်လာကြတယ်။ ပိုက်ဆံ သုံးနိုင်လာတာနဲ့အမျှ ရိုးရာ အကတွေ၊ ဇာတ်ပွဲတွေကို ပြန်လည် အသက်သွင်းဖို့ အာရုံထားတတ်လာကြ ပါတယ်။ ကနေ့ကာလမှာ ကျွန်တော်တို့အားလုံး မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်နေကြရတာကတော့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ပြန်လည် ရှာဖွေ တွေ့ရှိနေတဲ့ မဟာအခိုက်အတန့်ကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။\nကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုအပေါ်မှာ ဂုဏ်ယူရကောင်းမှန်း သိလာကြတဲ့ အာရှသားတို့ရဲ့ ဇာတိပုည ဂုဏ်မာနဟာ ထင်ရှား ပြတ်သားလှတာနဲ့အမျှ နားလည် ခံစားပေးဖို့လည်း အလွန်ကို လွယ်ကူနေအောင် မြင်သာထင်သာ ရှိနေပါတော့တယ်။\nတိုတိုပြောကြစတမ်းဆိုရင်၊ ကျွန်တော့်မေးခွန်းကို “အင်း”လို့ ဖြေချင်ကြသူ အာရှသားများအတွက် ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းအချက်တွေက တစ်ပုံတစ်မ မကအောင် အများအပြား ရှိနေတယ်ဆိုတာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် အဲသလို “အင်း”လို့ ယတိပြတ်မဖြေကြခင်မှာ အဲသလို ဖြေလိုကြသူ လူကြီးမင်းများ အနေနဲ့ “အတတ်ပြောလို့တော့ မရဘူးလေ”ဆိုတဲ့ အဖြေအတွက် အကြောင်းပြချက်များကို ခဏလောက် စဉ်းစားကြည့်ကြစေချင်ပါသေးတယ်။ ပြီးမှ ပြတ်ပြတ်သားသား ဆုံးဖြတ်ပြီး ခိုင်မာတဲ့ အဖြေတစ်ခု ထုတ်ကြတာပေါ့။\nအတတ်တော့ ပြောလို့ မရဘူးလေ…\n၁၉၉၇ ခုနှစ်မှာ ရင်ဆိုင်လိုက်ကြရတဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အရေးအခင်းကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေမယ့်လည်း အာရှသားအများစုကတော့ သူတို့ရဲ့ အနာဂတ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ အကောင်းမြင်လို့ မဆုံးနိုင်ကြသေးပါဘူး။ အဲသလို အကောင်းမြင်မှုဟာ တကယ်တော့လည်း ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တယ်လို့ ဆိုရပါလိမ့်မယ်။\nသည်ကြားထဲမှာပဲ လွန်ခဲ့တဲ့ ရာစုနှစ် တစ်စုတိတိတုန်းက ဥရောပသားတွေ တွေ့ကြုံခဲ့ရတဲ့ အတွေ့အကြုံနဲ့၊ အဲဒီ့အချိန်က ဥရောပတစ်ခွင်လုံးမှာ အကောင်းမြင်သူတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေခဲ့ပုံတို့အပေါ်မှာ အာရှသားတွေအနေနဲ့ သင်ခန်းစာ ယူတတ်ကြမယ်ဆိုရင် အလွန့်ကို အဆင်ပြေ အသုံးတည့်မှာပါ။ “ထိန်းမနိုင် သိမ်းမရ”ဆိုတဲ့စာအုပ်ထဲမှာစာရေးသူ “ဇဘစ်နျူ ဘရဇင်းစခီး”က အဲတုန်းက ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသား ဖော်ကျူးခဲ့ပါတယ်။\n“နှစ်ဆယ်ရာစုကား မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် မွေးဖွားလာ၏။ နှစ်ဆယ်ရာစု မွေးဖွားချိန် နောက်ခံကားချပ်မှာလည်း သာယာတင့်မောလှပေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဓိကရ ဩဇာရှိသော နိုင်ငံများကား အတော်အတန် ငြိမ်းချမ်းလှသော အခြေအနေအပေါ်တွင် ယစ်မူးလျက် ရှိနေခဲ့ကြ၏။ ၁၉၀ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ(၁)ရက်နေ့တွင် အဓိကရ မြို့ကြီးများ၌ မှီတင်းနေထိုင်သူ လူအများ၏ယေဘုယျ စိတ်အခံကား အကောင်းမြင်ခြင်း သက်သက်ဖြင့် ပြီးနေလေသည်။ ကမ္ဘာ့ဩဇာ တည်ဆောက် ဖွဲ့စည်းပုံကလည်း ထိုအချိန်တွင် တည်ငြိမ်လှသည့် ဣနြေ္ဒကို ဆောင်လျက်ရှိပေသည်။ ထိုအချိန်တွင် တည်ရှိနေသော အင်ပါယာကြီးများကလည်း ဆက်လက်ပြီး ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပကာ လုံလုံခြုံခြုံ ရှိနေကြပေ၏။”\nအဲသလို မျှော်လင့်တကြီး ရှိနေတဲ့ အနေအထားကြားကပဲ၊ ၂၀ရာစုဟာ ဘရဇင်းစခီးရဲ့စကားလုံးများအတိုင်း ပြောရရင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သွား ပါတော့တယ်။\n…လူသားမျိုးနွယ် တစ်ရပ်လုံး၏ သွေးထွက်သံယိုမှု အများဆုံး၊ မုန်းတီး စက်ဆုပ်မှု အများဆုံး ရာစုနှစ်၊ နိုင်ငံရေးအရ ကယောင်ကတမ်း ဖြစ်ရသော ရာစုနှစ်၊ ဘီလူးသဘက်ဆန်ဆန် ကြမ်းကြုတ်စွာ သတ်ကြ ဖြတ်ကြကုန်သော ရာစုနှစ် ဖြစ်ကုန်၏။ ရက်စက်မှုကို အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် သဏ္ဌာန် စုစည်းယူကာ တစ်ခါဖူးမှ မကြုံဖူးသော အတိုင်းအဆဖြင့် ကျူးလွန်ခဲ့ကြကုန်၏။ သတ်ဖြတ်မှုကိုလည်း အစုလိုက် အပြုံလိုက် အတိုင်းအတာဖြင့် စုစည်း ဖော်ဆောင်ခဲ့ကြကုန်၏။ အကယ်တန္တု၊ လူသားတို့၏ ကောင်းကျိုးကို ဖော်ဆောင်နိုင်စွမ်းသော သိပ္ပံပညာနှင့် နိုင်ငံရေးမိစ္ဆာတို့၏ ဝိရောဓိက ထိန်းမနိုင် သိမ်းမရ ဖြစ်ခဲ့ရသလို ထိတ်လန့်စရာလည်း ကောင်းလှပေ၏။ သမိုင်းတွင် တစ်ခါဖူးမျှ မကြုံခဲ့ဖူးသော အတိုင်းအဆဖြင့် သတ်ဖြတ်မှုကို ကမ္ဘာနှင့်အဝှန်း ကျူးလွန်ခဲ့ကြ၏။ သမိုင်းတွင် တစ်ခါဖူးမျှ မကြုံခဲ့ဘူးသော အတိုင်းအဆဖြင့် လူ့အသက်များစွာကို ဝါးမျို စားသုံးခဲ့ကြ၏။ သမိုင်းတွင် တစ်ခါဖူးမျှ မကြုံခဲ့ဘူးသော အနေအထားဖြင့် ရန်လိုလှကာ ကြောင်းကျိုးဆီလျော်မှုလည်းအလျဉ်း မရှိသော ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်များအတွက် လူသားမျိုးနွယ်စုများကို အမြစ်ပြတ် ချေမှုန်းရန် တစိုက်မတ်မတ် အားထုတ်ခဲ့ကြ၏။\nအာရှသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ပြန်မေးထိုက်တဲ့ အရေးအကြီးဆုံး မေးခွန်းတွေထဲက မေးခွန်းတစ်ခွန်းကတော့ ရိုးရိုးစင်းစင်းလေးပါ။ မြောက်အမေရိကနဲ့ အနောက်ဥရောပမှာရှိတဲ့ ခေတ်ပြိုင်လူ့ဘောင်(နိုင်ငံ)များ နည်းတူ အောင်အောင်မြင်မြင်နဲ့ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ သွားနိုင်မယ်လို့ တစ်ထစ်ချ ယုံကြည်မှုမျိုး ခိုင်ခိုင်မာမာရှိနေတဲ့ (အနောက်တိုင်း အစုအဖွဲ့ရဲ့ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်နေတဲ့) ဂျပန်နိုင်ငံက လွဲရင် နောက်ထပ် အာရှလူ့ဘောင်(နိုင်ငံ) ဘယ်နှနိုင်ငံ ရှိပါသလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါပဲ။\nတစ်ခုမှ မရှိဘူးလို့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်ခုစ၊ နှစ်ခုစလောက်ပဲ ရှိပါတယ်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် ဖြေကြမယ် ကြံရင်တော့ “အတတ်တော့ပြောလို့မရဘူးလေ”ဆိုတဲ့ အဖြေဟာ တော်တော်ကြီး ခိုင်လုံလာပါတော့မယ်။\nအနောက်တိုင်းလူ့ဘောင်တွေ ရရှိခံစားနေတဲ့ အောင်မြင်မှု အဆင့်မျိုးအထိ အမီလိုက်နိုင်တဲ့ အနေအထားကို ရောက်အောင် ချီကြတဲ့နေရာမှာ အာရှ လူ့ဘောင်များအနေနဲ့ မလွဲမသွေ ကျော်လွှားကြရမယ့် စိန်ခေါ်မှုကြီးတွေက ရှေ့မှာ ဆီးတားလို့ နေပါတယ်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ပထမဆုံး စိန်ခေါ်မှုကတော့ စီးပွားရေးဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းအထိ အရှေ့အာရှ လူ့ဘောင်အတော်များများဟာ ခေတ်မီ ဘောဂဗေဒပညာရဲ့ အခြေခံ စည်းမျဉ်း ဥပဒေတွေကို တစ်ဖက်ကမ်းခတ် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်ကြတယ်လို့ သူတို့ကိုယ်သူတို့ ကောင်းကောင်းကြီး ယုံကြည်ခဲ့ကြတယ်။ စီးပွားရေး လွတ်လပ်ခွင့်တွေ ပေးခဲ့တယ်၊ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီးဝင်လာအောင် အားပေးခဲ့တယ်၊ အသုံးနဲ့ အဖြုန်းကို ကွဲပြားစေတဲ့ ဘဏ္ဍာရေး မူဝါဒတွေကို ချမှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ပြည်တွင်း စုဆောင်းငွေ ပမာဏတွေ တအားမြင့်တက်လာတဲ့အခါမှာတော့ စီးပွားရေးအခြေကလည်း အတော်ကြီးကို ခိုင်လာခဲ့ပါတယ်။ တစ်နှစ်ကို စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှုန်းထားက ခုနစ် ရာခိုင်နှုန်း၊ ဒါမှမဟုတ် အဲဒီ့ထက် ပိုတဲ့ နှုန်းထားနဲ့ တက်လာခဲ့တာကလည်း ဆယ်စု နှစ်နဲ့ ချီနေပြီဆိုတော့ တောင်ကိုရီးယား၊ ထိုင်း၊ အင်ဒိုနီးရှားနဲ့ မလေးရှား နိုင်ငံများအနေနဲ့ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် သူတို့မှာဖြင့် တကယ့်ကို ဖော်နည်းကား ကောင်းကောင်း တွေ့ထားပြီလို့ ယုံကြည် ယူဆလာကြတာလည်း သဘာဝကျလှပါတယ်။\nဒါပေမယ့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့မှာ ထိုင်းဘတ်ငွေ တန်ဖိုးချလိုက်ရခြင်းဟာ အဲဒီ့ယုံကြည်ယူဆမှု မမှန်ကန်ကြောင်း ပြဆိုလိုက်သလို ဖြစ်သွားပါတယ်။ သည်ဘဏ္ဍာရေးပြဿနာကြီးရဲ့ ထူးခြားချက်တစ်ခုကတော့ သည်ပြဿနာရဲ့ အနက်အရှိုင်းနဲ့ အတိုင်းအဆကို ဘယ် စီးပွားရေး ပညာရှင်ကမှ ကြို မတွက်နိုင်ခဲ့တာပါပဲ။ စီးပွားရေး ပညာရှင်တွေနဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာရေးသမားများဟာ သည်ပြဿနာကြီးရဲ့ အခြေခံ ဇစ်မြစ်ကို ရှာဖွေကြလို့ ကောင်းနေတုန်းပါပဲ။\nသည်အက်ဆေးကို ရေးနေတဲ့ကာလမှာလည်း သည်စီးပွားရေးပြဿနာကြီးကို ရှင်းလို့ မရသေးတာမို့ ပြဿနာ ဖြစ်ရခြင်းရဲ့အခြေခံ အကြောင်းတရားတွေကို ခုနေခါမှာ ဆုံးဖြတ် ဖော်ထုတ်မယ်ဆိုရင် စောလွန်းလှပါသေးတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ဖြစ်နိုင်ချေတွေကို တွက်ချက်ကြည့်တာကတော့ မမှားတန်ကောင်းပါဘူး။\nစီးပွားရေးမျက်နှာစာမှာ အမှားတွေ အများကြီး ကျူးလွန်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အတိုးနှုန်းချင်း ကွာနေတဲ့ကြားက ဘတ်နဲ့ ဒေါ်လာ ငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသေသတ်မှတ်တဲ့အတိုင်း ထိန်းထားဖို့ ဆုံးဖြတ်တာမျိုးပါ။ အဲတော့ကာ ထိုင်းစီးပွားရေးသမားတွေအနေနဲ့က အမေရိကန် ဒေါ်လာကို ပေါပေါပဲပဲနဲ့ ချေးငှားနိုင်ကြပြီး ထိုင်းဘတ်ငွေနဲ့ကျတော့ မတန်တဆ အတိုးတွေ ရကုန်ကြတယ်။ ဒါဟာ (အိမ်၊ မြေ၊ တိုက်တာလို) မရွှေ့မပြောင်းနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဈေးကွက်မှာရော၊ အစုရှယ်ယာ ဈေးကွက်တွေမှာပါ အဆမတန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကုန်ကြအောင် လုပ်လိုက်ရာ ရောက်သွားပါတော့တယ်။ သည်လိုဖြစ်နေတာကိုကျတော့ ထိန်းထားလို့ ဘယ်လိုမှ မရတော့ဘူး။\nအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရံပုံငွေအဖွဲ့ (အိုင်အယ်မ်အက်ဖှ်)က သည်ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်လို့ တိုးတိုးတိတ်တိတ် သတိပေးခဲ့ပါသေးတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း အဲဒီ့အချိန်က ထိုင်းနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်နေတဲ့ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတွေခမျာ တော်တော်ကြီးကို အားပျော့နေတာမို့ အခြေအနေဆိုးကို ကုစားမယ့် ဆေးခါးကြီးကို အမျိုရခက်နေပါတယ်။ ဆေးခါးကြီးကို အစိုးရက မျိုချလိုက်တာနဲ့ အစိုးရကို ငွေကြေးအရ ပံ့ပိုးပေးနေတဲ့ နောက်ကွယ်က ငွေရှင်ကြေးရှင်တွေပါ မျိုရမှာမို့ပါ။ ထိုင်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံတည်းအနေနဲ့ ပြောရရင် စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးအခြေအနေများက နိုင်ငံရဲ့ ဘဏ္ဍာရေြး ပဿနာကို ဖြစ်ပွားစေခဲ့သလို မလိုလားအပ်ဘဲ အဓွန့်ရှည်နေစေခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။\nဒါတင်မကသေးပါဘူး၊ နောက်ထပ် အချက်အလက်ကြီး တစ်ချက်ကလည်း ရှုပ်နေတဲ့ ဇာတ်ကို ပတ်နေအောင် မွှေလိုက်ပြန်ပါသေးတယ်။ အဲဒါကတော့ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းလို့ခေါ်တဲ့ “ကမ္ဘာချီမှု”ကြီးပါပဲ။ ၁၉၉၇ နဲ့ ၁၉၉၈ အတွင်းမှာ ရင်ဆိုင်လိုက်ကြရတဲ့ စီးပွားရေးအရေးအခင်းက အရှေ့အာရှက စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲသူများကို သင်ခန်းစာ ကောင်းကောင်း ပေးလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ့သင်ခန်းစာကတော့ တစ်ခုခု ဖြစ်ပြီဟေ့ဆိုတာနဲ့ ကိုယ့်တိုင်းပြည် တစ်ပြည်ထဲအတွင်းမှာတင် ရိုက်ခတ်တာ မဟုတ်တော့ဘဲ နိုင်ငံတကာမှာရော၊ ကိုယ်နဲ့ တစ်နည်းမဟုတ် တစ်နည်း ဆက်စပ် ပတ်သက်နေတဲ့ တစ်ကမ္ဘာလုံးက အဓိက ဇာတ်ကောင်တွေ အားလုံးမှာပါ ထိခိုက်ကုန်တတ်တယ် ဆိုတာကိုပါ။\nအရှေ့အာရှသားတို့အနေနဲ့ ဒါကို အံ့ဩတကြီး ဖြစ်မနေသင့်ပါဘူး။ သည်လိုဖြစ်ရတာဟာ စီးပွားရေး လွတ်လပ်ခွင့်တွေ ပေးလိုက်ပြီး ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး နယ်ပယ်ထဲကို တိုးဝင် ဖြန့်ကျက်လိုက်ခြင်းရဲ့ အကျိုးဆက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ တိုးဝင်ဖြန့်ကျက်လိုက်မှုက (လူနေမှုအဆင့်တွေ သိသိသာသာ တိုးတက်လာတာမျိုးလို) အကျိုးအမြတ်တွေကို ရရှိလာသလို (စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲရာမှာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်ကို လက်လွှတ်လိုက်ရတာမျိုးလို) တန်ဖိုးကြီးလှတဲ့ အရင်းအနှီးတွေကိုလည်း ပေးဆပ်လိုက်ရပါတယ်။\nဒါပေမယ့် ပြဿနာက ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်ကို လက်လွှတ်လိုက်ရတယ်ဆိုတဲ့အချက်ကို လက်ခံဖို့ဝေးစွ၊ အသိအမှတ်ပြုဖို့တောင် တွန့်ဆုတ်လို့ နေခဲ့ကြတယ်။ သည်အချက်ကို အထက်က ပြောခဲ့တဲ့ စီးပွားရေး အရေးအခင်းကြီးကို ရင်ဆိုင်လိုက်ရချိန်မှာ အရှေ့အာရှရဲ့ ကနဦးတုံ့ပြန်ချက်တွေက သရုပ်ဖော်နေပါတယ်။ သည်ငြင်းပယ်မှုက ဘာကို ပြဆိုနေသလဲဆိုတော့ အရှေ့အာရှသားတို့ရဲ့စိတ်နှလုံးမှာ အမှန်တရားသစ်များကို ရင်ဆိုင်ဖို့အတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာ တော်တော်ကြီး ခေတ်နောက်ကျနေသေးတယ်ဆိုတာကိုပါပဲ။\nထူးခြားတာတစ်ခုကတော့ (ကနဦးကာလမှာ အရှိတရားကို မျက်ကွယ ပြု ငြင်းပယ်ခဲ့ကြပြီးတဲ့နောက်) အရှေ့အာရှ စီးပွားရေး ဒေသနှစ်ခုဟာ အိုင်အယ်မ်အက်ဖ်ှက တိုက်ကျွေးတဲ့ ဆေးခါးကြီးကို အပြည့်အဝ မျိုချခဲ့ပါတယ်။ အဲသလို မျိုချလိုက်တဲ့အတွက် ကမ္ဘာနဲ့ချီပြီး အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်နေတဲ့ ခေတ်မီ ဘောဂဗေဒ နယ်ပယ်ထဲကို ထိုးထွင်းဖြန့်ကျက်ခဲ့ကြတဲ့ လူလတ်တန်းစားများအနေနဲ့ အမြန်တကာ့ အမြန်ဆုံး နှုန်းထားနဲ့ ပြန်လည် ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အခု စာရေးနေတဲ့ အချိန်အထိ စီးပွားရေး စိန်ခေါ်မှုတွေကို အသည်းအသန် ရင်ဆိုင်နေပင် နေရသေးသော်ငြားလည်း တောင်ကိုးရီးယားနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတို့က အခွင့်ထူးခံ လူတန်းစားများဟာ ဘဏ္ဍာရေး ကွန်ရက်အသစ်များထဲမှာ ကောင်းကောင်းကြီး အံဝင်ခွင်ကျ ဝင်ဆန့်နိုင်နေပြီဆိုတာကိုတော့ ကျကျနန ပြသနေနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။\nထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးသစ် “တာရင် နစ်မန်ဟေမင်ဒါ”ဟာ ဆိုရင် အရေးပါတဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ မြို့တော်ကြီးတွေမှာ သက်သောင့်သက်သာ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး သွားလာလှုပ်ရှား ပြောဆို ဆောင်ရွက်နေတတ်ခဲ့ပါပြီ။ သူ့ရဲ့ဆောင်ရွက်ချက်ဟာဆိုရင်ဖြင့် ကမ္ဘာနဲ့ချီပြီးမျှော်ခေါ် စဉ်းစား တတ်လာတဲ့ အာရှသားတို့ရဲ့ နှလုံး စိတ်ဝမ်း အသစ်ကို ပြဆိုနေတဲ့ ရေချိန်မှတ် တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်လို့ ရပါတယ်။\n၁၉၉၇-၉၈ ခုနှစ်အတွင်း ရင်ဆိုင်လိုက်ကြရတဲ့ ဘဏ္ဍာရေး အရေးအခင်းကြီးကြောင့် တရုတ်တို့ဟာလည်း အရေးအခင်းဆိုတဲ့ သိုးဆောင်း ဝေါဟာရ ကို “အန္တရာယ်”နဲ့ “အခွင့်အလမ်း”ဆိုတဲ့ တရုတ်အက္ခရာ နှစ်လုံးနဲ့တွဲပြီး တရုတ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုနိုင်တဲ့ ဉာဏ်ပညာကို ရရှိခဲ့ပါတယ်။\nအရှေ့အာရှ လူ့ဘောင်တွေဟာ အန္တရာယ်ကြီးလှတဲ့ အခိုက်အတန့်ပေါင်း ထောင်သောင်းမက ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရတာ ရှင်းနေပါတယ်။ သည် ၁၉၉၇-၉၈ ဘဏ္ဍာရေး အကြပ်အတည်းကိုသာ စီးပွားရေးနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကို စီမံခန့်ခွဲတဲ့ စနစ်တွေအပေါ်မှာ ဖွဲ့စည်းပုံအသစ်၊ အားအင်သစ်များနဲ့ ဖြည့်ဆည်းကာ အံတု ကျော်လွှားပြီး ထိုးတက်လာကြမယ်ဆိုရင် ကမ္ဘာချီမှုကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ လက်ရှိ စိန်ခေါ်မှုတွေနဲ့ အနာဂတ် စိန်ခေါ်မှုတွေကို ကိုင်တွယ်နိုင်တဲ့ ကာကွယ် တားဆီးရေးစနစ် အခိုင်စားတွေကို ဖော်ဆောင် သုံးစွဲနိုင်တဲ့ ကမ္ဘာ့ ပထမဆုံးလူ့ဘောင်များထဲမှာ ထိပ်ဆုံးက ပါဝင်လာတော့မှာလည်း မလွဲဧကန်ပါ။\nဒုတိယအချက်ကတော့ နိုင်ငံရေး မျက်နှာစာ ဖြစ်ပါတယ်။ အရှေ့အာရှ လူ့ဘောင်များအပါအဝင် အာရှလူ့ဘောင်အများစုအနေနဲ့ အနောက်တိုင်းက နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်မှုနဲ့ သဟဇာတ ရှိမှုမျိုးကို ရရှိတဲ့အထိ ခရီးပေါက်ဖို့က တော်တော်ကြီးကို လုပ်ယူကြရဦးမှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ (ဖြစ်နိုင်ချေ ရှိနေဆဲ မြောက်အိုင်ယာလန်ကို ခြွင်းချက်ထားပြီး ပြောကြစတမ်းဆိုရင်) ခေတ်ပြိုင် အနောက်တိုင်း လူ့ဘောင်တွေမှာတော့ အာဏာသိမ်းမယ့် အန္တရာယ်တွေ၊ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားမယ့် အန္တရာယ်တွေဟာ ဖြစ်နိုင်ချေ မရှိသလောက်ကို ကျဲပါးလှပါတယ်။\nအနောက်တိုင်း လူ့ဘောင်တွေမှာ လစ်ဘရယ်လ် ဒီမိုကရက်တစ်လို့ ခေါ်တဲ့၊ လွတ်လပ် ပွင့်လင်းမှုကို စံထားတဲ့ နိုင်ငံရေးအခြေခံကို ပုံသဏ္ဍာန် မျိုးစုံနဲ့ လက်ခံ ကျင့်သုံးနေကြပါတယ်။ ဒါတောင်မှ အမေရိကန်နိုင်ငံနဲ့ ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့မှာ ရှိတဲ့ သမ္မတ အုပ်ချုပ်ရေး ပုံစံစနစ်ဟာ ဗြိတိန်၊ ကနေဒါ နဲ့ ဩစတြေးလျ နိုင်ငံများက ကျင့်သုံးနေတဲ့ “ဝက်စ်မင်စတာ”စံနဲ့ ဆိုရင် သိသိသာသာကြီးကို ကွဲလွဲနေပါသေးတယ်။ နောက်တစ်ချက်က သည်နိုင်ငံရေး ပုံစံတွေဟာ ခြောက်ပစ်ကင်း သဲလဲစင်တဲ့ အနေအထားမှာလည်း မရှိပါဘူး။ သည်နိုင်ငံရေး ပုံစံတွေကြောင့် လူမှုရေး တိုးတက်မှု နှောင့်နှေးရတာတွေ၊ နိုင်ငံရေးစားဖားတွေရဲ့အကျိုးစီးပွားတွေပဲ နင်းကန် ဖြစ်ထွန်းကုန်တာတွေလည်း ရှိနေဆဲပါပဲ။\nတကယ့်တကယ် ပြောကြစတမ်းဆိုရင် အနောက်တိုင်း လူ့ဘောင် အများစုရဲ့နိုင်ငံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဟာ အတွင်းလှိုက် စားနေတယ်လို့ ပြောလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲသလို အတွင်းလှိုက် စားနေတာဟာ တော်တော့်ကို သက်သက်သာသာ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး အနေအထားနဲ့ လှိုက်စားတာမျိုးပါ။ အဲဒီ့လူ့ဘောင်တွေမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ နိုင်ငံသားတွေအနေနဲ့ ပြည်တွင်း လုံခြုံမှုရှိတယ်၊ ဖိနှိပ် ချုပ်ခြယ်ခံရမယ်လို့လည်း တစ်စက်မှ စိုးရိမ်စရာ မရှိဘူး၊ ပြီးတော့ ရှိနှင့်ပြီးသား နိုင်ငံရေး ကွန်ခြာတွေအပေါ်မှာလည်း ကျေကျေနပ်နပ် ရှိနေကြတဲ့ အနေအထားပါ။\nအဲသလို အနေအထားမျိုးမှာ ရှိနေတဲ့ အာရှလူ့ဘောင် ဘယ်နှခုများ ရှိလို့လဲ။ ရှိတယ်ဆိုရင်တောင်မှ တော်တော့်ကို နည်းပါးလှတဲ့ အရေအတွက်ပါပဲ။ နောက်ထပ် သေချာတဲ့ အချက်တစ်ချက်က အဲသလို အခြေအနေမျိုးကို မဝေးလှတဲ့ အနာဂတ်ကာလအတွင်းမှာ အာရှလူ့ဘောင်တွေ ရရှိခံစားကြရဖို့ မလွယ်လှသေးဘူးဆိုတာပါ။ သည်အချက်ကြောင့် “အတတ်တော့ ပြောလို့ မရဘူးလေ”ဆိုတဲ့ အဖြေလေးနဲ့ ကျွန်တော့်မေးခွန်းကို ဝါးတားတားလေး ပြန်ဖြေချင်စရာ ကောင်းလာရပြန်တယ်။\nတတိယအချက်ကတော့ လုံခြုံရေး နယ်ပယ်မှာဆိုရင်လည်း အနောက်တိုင်း လူ့ဘောင်တွေအနေနဲ့ ကျန်တဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေအပေါ်မှာ အသာစီး ရနေပြန်တာ တစ်ခုနဲ့တင် သူတို့ချင်း သူတို့ချင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ရတဲ့ စစ်ပွဲဆိုတာ အတိတ်က အရိပ်သာဖြစ်သွားတော့တာပါပဲ။ သည်အတွက် အကြောင်းရင်းခံကတော့ တော်တော်လေး ရှုပ်ထွေး နက်နဲလှပါတယ်။\nအနောက်တိုင်းလူနည်းစု အမျိုးအနွယ်တွေအနေနဲ့ ကမ္ဘာ့လူဦးရေနဲ့ ယှဉ်လိုက်တဲ့အခါ သူတို့ရဲ့အရေအတွက်က ဘယ်လိုမှ မကျော်နိုင်ဘူးဆိုတာကို သိလာတဲ့အပြင် တူညီတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ခံစား စံစားနေကြသူချင်းပဲ ဆိုတဲ့အချက်ကို သိလာကြတာလည်း ပါပါတယ်။ နောက်တစ်ချက်က အတိတ်မှာ တိုက်ခဲ့ ခိုက်ခဲ့ကြရတာတွေက များလွန်းမက များလာတဲ့အခါ စိတ်ပန်းလူပန်း ဖြစ်ကုန်ကြတာလည်း ပါတယ်။\nသည်နေရာမှာ တော်တော့်ကို မှတ်သားစရာကောင်းလှတဲ့အချက်ကို ပြောလိုပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်နဲ့ ဂျာမန်တို့ တစ်နိုင်ငံနဲ့တစ်နိုင်ငံ အကြီးအကျယ် ရေကုန်ရေခမ်း တိုက်ခဲ့ကြတဲ့စစ်ပွဲတွေကို ကျွန်တော်တို့တွေ ပြန်ရေတွက် ကြည့်ကြမယ်ဆိုရင်တော်တော့်ကို များပြားလှတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ (၂၀ ရာစုအတွင်းမှာတောင် နှစ်ပွဲ ပါသေးတယ်။) အဲ… ကနေ့ ကာလမှာတော့ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နဲ့ ဂျာမဏီတို့ အချင်းချင်း စစ်ဖြစ်ဖို့ အလားအလာဟာ သုညပါ။ ဒါဟာ ယဉ်ကျေးမှု မြင့်မားလာတဲ့သဘောကို အထင်အရှား ပြဆိုနေပါတယ်။ လူ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းမှာ တော်တော့်ကို ထူးခြား ထင်ရှားလှတဲ့ ခြေလှမ်း တစ်လှမ်းလို့လည်း ဆိုနိုင်ပါတယ်။\nအိန္ဒိယနဲ့ ပါကစ္စတန်၊ ဒါမှမဟုတ် မြောက်နဲ့တောင်ကိုရီးယားတို့ ကြားမှာလည်း စစ်ဖြစ်ဖို့ အလားအလာ သုညဖြစ်သွားတဲ့ အခြေအနေဟာ ဘယ်နေ့ကျရင် ရောက်လာမှာတဲ့လဲ။ သည်မေးခွန်းအတွက် အဖြေကလည်း အင်း… သိပ်တော့ မနီးစပ်လှသေးပါဘူးဗျာဆိုတာများ ဖြစ်နေခဲ့မယ် ဆိုရင် အာရှ စိတ်နှလုံးတွေ (ဒါမှမဟုတ်လည်း အာရှလူ့ဘောင်ထဲက လူတွေရဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေ) ဟာလည်း အနောက်တိုင်းအဆင့်ကို မမီသေးဘူးလို့ ပြောကြရင် လွန်အံ့မထင်ပေါ့။\nစတုတ္ထအချက်အနေနဲ့ကတော့ အာရှသားတွေအနေနဲ့ လူမှုရေး နယ်ပယ်မှာလည်း အသည်းအသန် စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိနေသေးတာပါပဲ။ ဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုမှာ ရှိနေခဲ့ဖူးတဲ့ မြေရှင်စနစ်ကို စက်မှုတော်လှန်ရေးက အပြတ်ရှင်းလိုက်တဲ့အတွက် (စီးပွားရေး လွတ်လပ်မှု နောက်မှာ ကပ်ပါလာတဲ့ လူမှုရေး လွတ်လပ်မှု အနေအထားကြောင့်) အနောက်တိုင်းမှာလည်း လူမှုရေး ပြဿနာတွေ ရှိခဲ့ဖူးတာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အာရှမှာလည်း အလားတူ စီးပွားရေး အပြောင်းအလဲ (ဝါ) တော်လှန်ရေးကြောင့် အာရှ လူ့ဘောင်တွေအပေါ်မှာ လွတ်လပ်မှုများ ပြွမ်းတီးနေတဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေ ရလာမယ်၊ မရလာဘူးဆိုတာ ကံသေကမ္မ အပြောရ ခက်နေဆဲပါပဲ။\nတချို့တွေမှာဆိုရင် မြေရှင် ဓနရှင်တွေရဲ့ အစွဲအလန်း ကြီးလွန်းမှုကြောင့် အာရှလူ့ဘောင်တွေဟာ လူလူချင်း တကယ့်ကို ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ တန်းတူထားတဲ့ အနေအထားမျိုး ပေါ်ပေါက် မလာအောင် ကာကွယ် တားဆီးသလိုတောင်ဖြစ်နေတာ တွေ့နေရပါတယ်။ လူလူချင်း တကယ့်ကို ခွဲခြားမှု မရှိဘဲ တန်းတူထားတဲ့ အနေအထားမျိုးဆိုတာကတော့ လူတစ်ဦးချင်းစီအနေနဲ့ သူ့ရဲ့မွေးဖွားကြီးပြင်းပုံ၊ အဆက်အသွယ်နဲ့ လူမျိုးရေး အခြေခံတွေကို ဂရုစိုက်နေစရာမလိုဘဲ သူ့ရဲ့ပင်ကိုအရည်အချင်း အစွမ်းအစတွေအပေါ်မှာ အခြေခံပြီး ရှင်သန်အောင်မြင်နိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းတွေ အပြည့်ရှိနေတဲ့ အနေအထားကို ခေါ်တာပါ။\nပဉ္စမနဲ့နောက်ဆုံးအချက်ကတော့ အခြေခံအကျဆုံး အချက်လို့တောင် ပြောနိုင်ပါတယ်။ သည်နေရာမှာလည်း အဓိက မေးခွန်း တစ်ခွန်းပဲ ကျန်ပါတယ်။ (မိသားစုကိုအလေးထားတာ၊ အားနာတတ်တာ၊ စစ်စီတာ၊ လူမှုရေး ဓလေ့ထုံးစံတွေကို ထိန်းသိမ်းတာ၊ အုပ်ချုပ်သူတွေအပေါ်မှာ လေးလေးစားစား ရှိတာစတဲ့) အာရှသားတို့ရဲ့ တန်ဖိုးရှိလှတဲ့ အစဉ်အလာ အမူအကျင့်များနဲ့အတူ (တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အောင်မြင်မှုအပေါ် အလေးထားတာ၊ နိုင်ငံရေးနဲ့ စီးပွားရေး လွတ်လပ်တာ၊ တရားဥပဒေကို လေးစား လိုက်နာတာနဲ့ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အဓိကရ အဖွဲ့အစည်းတွေကို လေးစားတာများလို) အနောက်တိုင်းရဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ အမူအကျင့်များကို အချိုးညီညီ ရောစပ်နိုင်တဲ့ စိတ်နှလုံးမျိုး အာရှသားတွေမှာ ရှိရဲ့လားဆိုတဲ့ မေးခွန်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာလည်း အင်မတိ အင်မတန် ရှုပ်ထွေး နက်နဲလှတဲ့ စိန်ခေါ်မှု တစ်ရပ်ပါပဲ။\n၁၉၉၇-၉၈ ခုနှစ် ဘဏ္ဍာရေး အရေးအခင်းအပေါ် အနောက်တိုင်းက ဝေဖန် သုံးသပ်ကြသူတချို့ရဲ့ အစောဆုံး တုံ့ပြန်ချက်ကတော့ အထက်မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ အာရှ အမူအကျင့်တွေရဲ့ကျဆုံးခန်းကို အဓိကအားဖြင့် ရောင်ပြန်ဟပ်နေတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ မဟုတ်မှ လွဲရော၊ ၁၉၉၀ပြည့်လွန် အစောပိုင်း နှစ်တွေမှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ “အာရှတန်ဖိုးများ စကားရေလုပွဲ”ကြီးက အနောက်တိုင်းသားတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးနဲ့ အာရုံကို ကောင်းကောင်း ခိုက်သွားခဲ့တာလည်း ပါပါလိမ့်မယ်။ သည်စကားရေလုပွဲကြီးအတွင်းမှာ အာရှသားတို့ရဲ့တန်ဖိုးထားမှုနဲ့ အမူအကျင့်များကို ဖုတ်ကြည်း သင်္ဂြိုဟ်လိုတဲ့ အနောက်တိုင်းသားတို့ရဲ့ သဘောထားဟာ ဘွားဘွား ကြီးပေါ်ခဲ့တာလည်း အမှန်ပါ။\nသည်တန်ဖိုးထားမှုများနဲ့ အမူအကျင့်တွေရဲ့ ခိုင်မာမှုနဲ့ အသုံးဝင်မှုကို အမှန်တကယ် စမ်းသပ်တဲ့အခါ သဘောတရားရေးအရ မဟုတ်ဘဲ လက်တွေ့ သဘောအရ ပြောမှ မျှတပါလိမ့်မယ်။ အာရှအမူအကျင့်တွေကို တစိုက်မတ်မတ် ကျင့်သုံးမှုနဲ့ စီးပွားရေး ကျဆုံးခန်းတို့ကို တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်ယူဖို့ အားထုတ်ကြသူများအနေအနဲ့ မျက်စိ စုံမှိတ်ပြီးမှ ဆက်စပ်ယူရတာမျိုး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သည်ဘဏ္ဍာရေး အရေးအခင်းကြီးကို အာရှလူ့ဘောင်တွေက တုံ့ပြန် ရင်ဆိုင်ကြပုံတွေက တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံကြားမှာ လုံးလုံးကြီးကို မတူ ကွဲပြားနေလို့ပါပဲ။\nသည်အရေးအခင်းကြောင့် အလွန်အမင်း အထိခိုက်ခံရတဲ့ နိုင်ငံ သုံ နိုင်ငံအနက်က (ဆိုလိုတာက အိုင်အယ်မ်အက်ဖ်ှရဲ့အကူအညီကို ရယူရတဲ့အထိ ဖြစ်သွားတဲ့ သုံးနိုင်ငံအနက်က) နှစ်နိုင်ငံဖြစ်တဲ့ တောင်ကိုရီးယားနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကို လွတ်လပ် ပွင့်လင်းတဲ့ လောကဆီ ချီတက်ရာမှာ ထူးချွန်တဲ့ နိုင်ငံတွေအဖြစ် အနောက်တိုင်း နှလုံးသားတွေက အမှတ်တွေ နင်းကန်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။ သည်အရေးအခင်းမှာ မထိခိုက်ဆုံး နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံကတော့ ထိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင်နဲ့ စင်္ကာပူတို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။ သည် သုံးနိုင်ငံမှာကကျပြန်တော့လည်း တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံကြားမှာ လုံးလုံးကြီးကို မတူ ကွဲပြားနေတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်တွေနဲ့ ရပ်တည်နေကြတဲ့ နိုင်ငံတွေ ဖြစ်နေပြန်ပါတယ်။ လိုရင်းကို ပြောရရင် နိုင်ငံရေးစနစ်နဲ့ စီးပွားရေး အခြေမခိုင်မှုတို့ ကြားမှာ ပြတ်သားတဲ့ အဆက်အစပ် တစ်စုံတစ်ရာ ရှိကောင်းပါတယ်လို့ ဘယ်သူမှ တတ်အပ် မပြောနိုင်တဲ့အဖြစ်ပါ။\nအခုအချိန်အထိ ပြတ်သားတဲ့ အဆက်အစပ်ကို ပြကြစတမ်း ဆိုရင်တော့ ကောင်းမွန်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ ဘဏ္ဍာရေး အရေးအခင်းကို တောင့်ခံနိုင်မှုတို့ဟာ အပြန်အလှန် ဆက်စပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ကောင်းမွန်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးလို့ ဆိုတဲ့အခါ နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ခု၊ အယူဝါဒတစ်ခုနဲ့ လုံးလုံး မသက်ဆိုင်ပါဘူး။ ကောင်းမွန်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုတာ ကျွန်တော်တို့တစ်တွေ တရွေ့ရွေ့တိုးဝင်နေတဲ့ စီးပွားရေး ခေတ်သစ်မှာ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း ရင်ဆိုင် ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနဲ့ စီမံခန့်ခွဲရေး စနစ်များကို ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်အောင် လုပ်ပေးချင်စိတ် ရှိပြီး လုပ်လည်း လုပ်ပေးနိုင်စွမ်းရှိတဲ့ အစိုးရမျိုးသာ ဖြစ်နေဖို့ လိုပါတယ်။\nတရုတ်ပြည်ဟာ သည်အချက်နဲ့ ပတ်သက်လို့ အကောင်းဆုံး နမူနာပါပဲ။ တရုတ်ပြည်ရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေဟာ သီဝရီအရ ဒေါင်ဒေါင်မြည်ပြီး ခြောက်ပြစ်ကင်း သဲလဲစင်တဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ရှာဖွေ မနေကြပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ လူ့ဘောင်(နိုင်ငံ)အနေနဲ့ အစဉ်တစိုက် ရှေ့ကို တိုးနေဖို့အတွက် နေ့စဉ် ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ပြဿနာတွေကို လက်တွေ့ကျကျ ဖြေရှင်းနိုင်မယ့် နည်းလမ်းများကိုသာ တရုတ်ခေါင်းဆောင်များက အစဉ်တစိုက် ရှာဖွေနေခဲ့ကြပါတယ်။ တရုတ်လူထုကလည်း တရုတ်ပြည်အနေနဲ့ ခေတ်ကို ရင်ပေါင်တန်း အမီလိုက်ရမယ့် အချိန်ကို ရောက်နေပြီလို့ ခံစားနေကြရတဲ့အတွက် အစိုးရရဲ့ သည်လို လက်တွေ့ကျမှုကိုပဲ အလေးအနက် ထောက်ခံနေကြတယ်။ တရုတ်ပြည်ဟာ ရိုးရာ အစဉ်အလာအရကိုပဲ အစိုးရကောင်းကိုသာ ရှာဖွေခဲ့ကြတယ်။ ကချော်ကချွတ် အစိုးရကို မလိုချင်ခဲ့ကြဘူး။ အစိုးရကောင်း ဆိုတာကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ကြုံတွေ့ ရင်ဆိုင်ရတဲ့အခါ ဒါအစိုးရကောင်းပဲဆိုတာ အလွယ်တကူ အသိအမှတ်ပြုနိုင်ကြတယ်။\nအနောက်တိုင်းမျက်စိနဲ့ ကြည့်ရင် အလွတ်လပ် အပွင့်လင်းဆုံး အရှေ့ အာရှ လူ့ဘောင်အဖြစ် မြင်တတ်ကြတဲ့ ဂျပန်ပြည်မှာတော့ စီးပွားရေး ပတ်ဝန်းကျင်သစ်ဆီ တိုးဝင်ရာမှာ အကြီးအကျယ် အခက်တွေ့နေရပါတယ်။ ဒါဟာ ဘာကို ပြနေသလဲဆိုတော့ နိုင်ငံရေး ပွင့်လင်းမှုဟာ အဓိက မဟုတ်ဘူး ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။\nအနောက်တိုင်း စိတ်နှလုံးတွေအနေနဲ့ နားလည်သင့်တာတစ်ခုကတော့ အာရှ အမူအကျင့်တွေ၊ အာရှတန်ဖိုးတွေကို ပြန်လည် ရှာဖွေဖော်ထုတ် ထိန်းသိမ်းနိုင်ရေးအတွက် အာရှသားများရဲ့ ကြိုးပမ်းချက်များဟာ နိုင်ငံရေးစံတွေ၊ တန်ဖိုးတွေအတွက် သက်သက် ရှာဖွေ ကြိုးစားနေတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကိုပါပဲ။\nတကယ်တော့ အာရှတန်ဖိုးတွေနဲ့ အမူအကျင့်တွေဟာ အာရှစိတ်နှလုံးများရဲ့ အကျိုးအကြောင်းနဲ့ သဘောဆန္ဒများကို နက်ရှိုင်း ရှုပ်ထွေးစွာ ကိုယ်စားပြုနေပါတယ်။ အာရှသားတို့ရဲ့သမိုင်းဟာ ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့တို့ရဲ့ လက်ချက်၊ နောက်ပိုင်းမှာ အနောက်တိုင်းရဲ့ စီးပွားရေးအရ လွှမ်းမိုးမှု ဒဏ်တွေကို လှိမ့်နေအောင် ခံလိုက်ရတာကြောင့် ခါးပြတ်နေခဲ့ပါတယ်။ အဲသလို ခါးပြတ်နေတာကို ပြန်လည် ဆက်စပ်ယူချင်ကြတာ အာရှသားတို့ရဲ့ ဆန္ဒပါ။\nနည်းပညာအရ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဆက်နွယ်နေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ လူလားမြောက်လာကြမယ့် လူငယ်တွေအနေနဲ့ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပေါ်မှာ ခိုင်မာမြဲမြံစွာ ရပ်တည်ရင်း ပွင့်ထွက်လာနိုင်ကြစေဖို့အတွက် မှန်ကန် မျှတတဲ့ အနေအထားတစ်ရပ်ကို အာရှသားတွေ ပေးချင်နေကြတယ်။ ဒါမှလည်း သည်လူငယ်တွေအနေနဲ့ သူတို့မိဘ ဘိုးဘွားတွေရဲ့ရင်မှာ ကိန်းနေခဲ့တဲ့ တို့အာရှသားတွေဟာ အနောက်တိုင်းက လူတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် အနိမ့်စားတွေပါကွာဆိုတဲ့ အတွေးအခေါ်ဆိုးကြီးကို ပယ်ခွာနိုင်ကြပြီး မိမိကိုယ်ကို ရိုသေ လေးစားတတ်တဲ့၊ သိက္ခာရှိတဲ့ အမျိုးသားရေး အသိစိတ်တွေ ရှိလာကြမှာပါ။ အဲသလိုသာ ဖြစ်စေချင်ကြပါတယ်။\nလိုရင်းကို ပြောရရင် ၁၉၉၀ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ အာရှ အမူအကျင့်များ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခြင်းဟာ ပျက်သုဉ်းသွားတဲ့ လူ့ဘောင်တွေကို အသစ်တဖန် ပြန်လည် မွေးဖွားယူမယ်ဆိုတဲ့ သန္နိဋ္ဌာန်နဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံ အမူအကျင့်တွေကို ပြန်လည် ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်တဲ့၊ နက်နဲ ကျယ်ပြောလှတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်သာ ဖြစ်ပါတယ်။\nသည်နေရာမှာလည်း အာရှလူ့ဘောင်တွေအနေနဲ့ ခေတ်မီ လောကထဲ တိုးဝင်တာကိုရော၊ အတိတ်နဲ့ ပြန်လည် ဆက်စပ်ယူတာကိုပါ တစ်ပြိုင်တည်း လုပ်တဲ့နေရာမှာ အောင်အောင်မြင်မြင် ဆောင်ရွက်နိုင်မယ်၊ မဆောင်ရွက်နိုင်ဘူးလို့ ယတိပြတ်ပြောဖို့က တအားကို စောလွန်းနေပါသေးတယ်။ သည်အချက် နှစ်ချက်စလုံးဟာ ဧရာနန္တ စိန်ခေါ်မှုကြီးတွေပါ။\nအနောက်တိုင်း စိတ်နှလုံးတွေအနေနဲ့ကျတော့ အာရှစိတ်နှလုံးတွေအပေါ်မှာ အသာစီးက သိသိသာသာ ရထားပါတယ်။ သူတို့အနေနဲ့ကျတော့ သူတို့လူ့ဘောင်တွေရဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေနဲ့ အမူအကျင့်တွေက ခေတ်မီ ကမ္ဘာကြီးနဲ့ အပ်ကျမတ်ကျ ဝင်ဆန့်နိုင်တဲ့ အနေအထားမျိုးမှာ နဂိုကတည်းက ရှိနေခဲ့လို့သာ သူတို့တွေဟာ သူများထက် သာအောင် ခုန်ပျံ ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့တာပဲလို့ လုံးဝဥဿုံ ယုံကြည်ထားဆဲပါပဲ။ (သိစိတ်နဲ့ဖြစ်စေ၊ မသိစိတ်နဲ့ ဖြစ်စေ) အနောက်တိုင်း စိတ်နှလုံး အများအပြားကတော့ အနောက်တိုင်းရဲ့ တန်ဖိုးထားမှု စနစ်များနဲ့ အမူအကျင့်တွေ မပါဘဲနဲ့ ဘယ် လူ့ဘောင် အဖွဲ့အစည်းမှ ခေတ်မီ ကမ္ဘာကြီးထဲကို ဝင်လို့ မရဘူးလို့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ယူဆလို့ ကောင်းနေကြတုန်းပါပဲ။\nအာရှလူ့ဘောင်တွေအနေနဲ့ အနောက်တိုင်းကို ပုံတူ ကူးမချဘဲ အာရှ ပုံစံတွေအတိုင်းပဲ ခေတ်မီ ကမ္ဘာကြီးထဲမှာ ဝင်ဆန့်သွားမယ်၊ မဝင်ဆန့်နိုင်ဘူးဆိုတဲ့ ကောက်ချက်ကိုတော့ အချိန်ကသာ အဆုံးအဖြတ် ပေးသွားပါလိမ့် မယ်။ သည်လိုအားထုတ်ကြရမှာ အောင်မြင်မှုရမယ်၊ မရဘူးလို့ ပြောဖို့ စောလွန်းနေသေးတဲ့အတွက်ကြောင့် “အာရှသားတွေစဉ်းစားတတ်ကဲ့လား”ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ဖြေရာမှာ “အတတ်ပြောလို့တော့ မရဘူးလေ”ဆိုတဲ့ အဖြေက သင့်တင့်လျောက်ပတ်လို့ နေပြန်တယ်။\nရှင်းနေတာတစ်ခုကတော့ ၂၁ ရာစုနှစ်နဲ့ ထောင်စုနှစ် အသစ်ဟာ အာရှ လူ့ဘောင်တွေကို အကြီးအကျယ် စိန်ခေါ်လို့နေပါပြီ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၅၀ဝ အတွင်း အချိန်ကာလ အတော်များများမှာတော့ အာရှလူ့ဘောင်တွေဟာ အနောက်တိုင်း လူ့ဘောင်များရဲ့နောက်တော်ပါးမှာ ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ ပျပ်ဝပ်ခဲ့ကြရပါတယ်။\nအနောက်တိုင်းကို အမီလိုက်ချင်တဲ့ ဆန္ဒက အားလုံးမှာ ပြင်းပြင်းပြပ ကြီးကို ရှိနေတာလည်း အမှန်ပါ။ အဲသလို အမီလိုက်နိုင်တဲ့အခါကျမှသာ “အာရှသားတွေ စဉ်းစားတတ်ကဲ့လား”ဆိုတဲ့ မေးခွန်းအတွက် အဖြေမှန်က ထွက်လာမှာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ အမီ မလိုက်နိုင်မချင်းကတော့ အာရှသားတွေ အနေနဲ့ မိမိတို့ကိုယ်ကို သည်မေးခွန်းကိုသာ အဖန်တလဲလဲ ပြန်မေးရင်း သတိတွေ အထပ်ထပ် ပေးနေရပါလိမ့်မယ်။\n“အာရှသားတွေ စဉ်းစားတတ်ကဲ့လား”ဆိုတဲ့ အဖြေကို အာရှသားတွေ ကိုယ်တိုင်ပဲ ဖြေမှရမှာပါ။\nတခြားဘယ်သူကမှ ဝင်ဖြေပေးလို့ မရနိုင်ကြောင်းပါခင်ဗျား။\nစာမူခွင့်ပြုချက်အမှတ် ၁၃၆/၂၀၀၄(၁၂) နဲ့ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ အတ္တကျော် ရဲ့ “အာရှသားများ စဉ်းစားနိုင်စေ” စာအုပ်ထဲက ကောက်နုတ်တင်ဆက်ထားတာပါ။\nမူရင်း စာရေးဆရာ ကီရှိုးရ် မာဘူဘာနီရဲ့ ကိုယ်ရေးရာဇ၀င်\nဒဿနိကဗေဒနဲ့ သမိုင်းကျောင်းတော်သားဖြစ်တဲ့ ကီရှိုးရ် မာဘူဘာနီဟာ Foreign Affairs, the National Interest, the New York Times, the Wall Street Journal အစရှိတဲ့ နိုင်ငံရပ်ခြား တိုင်းတပါးက ထုတ်ဝေတဲ့ အဓိကရ ဂျာနယ်တွေနဲ့ သတင်းစာတွေမှာ အကျယ်တဝင့် ရေးသားနေတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတင်မက Davos, Williamsburg, Dichley, IISS meeting စသည်တို့ အပါအဝင် အဓိကရ နိုင်ငံတကာ ညီလာခံတွေမှာ တက်ရောက် ဟောပြော ပို့ချနေသူလည်း ဖြစ်ပါ တယ်။ ဒါတွေကို သူကိုယ်တိုင်က စိတ်ဝင်စားလို့ လုပ်ကိုင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အလုပ်တာဝန်အရ လုပ်ခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။\nအသက်မွေးမှုအရ မာဘူဘာနီဟာ အရပ်ဘက် ဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်ကတည်းက စင်္ကာပူ နိုင်ငံခြားရေးဌာနမှာ အဆင့်ဆင့် တာဝန်ထမ်းခဲ့သူ သံတမန်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘောဒီးယား၊ မလေးရှား၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနဲ့ ကုလသမဂ္ဂတို့ အပါအဝင် နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ နေထိုင် အမှုထမ်းခဲ့ဖူးပါတယ်။ စင်္ကာပူနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ မူဝါဒရေးရာ ပင်တိုင် အတွင်းဝန်အဖြစ်လည်း ၁၉၉၃ ခုနှစ် ကနေ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။\nမာဘူဘာနီဟာ စင်္ကာပူနိုင်ငံ ဝန်ထမ်းကောလိပ်ရဲ့ ပထမဆုံး ကျောင်းအုပ်ကြီးလည်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှပညာသိပ္ပံ၊ မူဝါဒပညာသိပ္ပံ၊ လီကွမ်ယု လဲလှယ်ရေး ဖှဲလားရှစ်ပ်နဲ့ ကာကွယ်ရေးနဲ့ နည်းပညာ လေ့လာရေးသိပ္ပံတို့အပါအဝင် စင်္ကာပူနိုင်ငံကို ဦးဆောင်နေတဲ့ သိပ္ပံတက္ကသိုလ်ကြီးများနဲ့ ပုရောဟိတ်ကြီးများ ဦးစီးတဲ့ အဖွဲတွေမှာလည်း သူ အမှုထမ်းခဲ့ပါတယ်။\n၁၉၆၇ ခုနှစ်မှာ သမ္မတကပေးအပ်တဲ့ ပညာသင်ဆုကို ချီးမြှင့်ခံလိုက်ရတဲ့အတွက် စင်္ကာပူတက္ကသိုလ် (ယခု စင်္ကာပူအမျိုးသားတက္ကသိုလ်)မှာ မာဘူဘာနီဟာ ဒဿနိကဗေဒပညာကို သင်ယူခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှာတော့ ဒဿနိကဗေဒပညာနဲ့ပဲ ကနေဒါနိုင်ငံ ဒါလဟိုဇီတက္ကသိုလ်က ချီးမြှင့်တဲ့ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှာတော့ အဲဒီ့တက္ကသိုလ်ကပဲ မာဘူဘာနီ့ကို ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူဘွဲ့ အပ်နှင်း ချီးမြှင့်ခဲ့ပြန်ပါတယ်။ ၁၉၉၁-၉၂ အတွင်းမှာတုန်းကလည်း အမေရိကန်နိုင်ငံ ဟားဗှာ့ဒ်တက္ကသိုလ်၊ နိုင်ငံတကားရေးရာ ဗဟိုဌာနမှာ ပညာရှင်ပါရဂူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသေးတယ်။\nလောလောဆယ်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့မှာ ရုံးစိုက်တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ ရုံးချုပ်မှာ မစ္စတာ မာဘူဘာနီဟာ စင်္ကာပူနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကနေဒါနိုင်ငံအတွက် စင်္ကာပူနိုင်ငံဆိုင်ရာ မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး အဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ကိုလည်းကောင်း ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပါတယ်။\nအထက်က ကိုယ်ရေးရာဇ၀င်ဟာ မူရင်းစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ ၁၉၉၇နှစ်က ကိုယ်ရေးရာဇ၀င်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့စာအုပ်ကို မြန်မာပြန် ထုတ်ဝေအပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ စင်္ကာပူ သံအမတ်ကြီးက သည်စာအုပ်ကို ဘာသာပြန်တဲ့ ကျွန်တော်နဲ့ တွေ့သွားခဲ့တယ်။ သည်အချိန်မှာ မစ္စတာ မာဘူဘာနီက စင်္ကာပူနိုင်ငံကို ပြန်ရောက်နေပါပြီ။ ကျွန်တော်နဲ့ တွေ့ခွင့်ရတဲ့ စင်္ကာပူ သံအမတ်ကြီးနဲ့လည်း ခင်မင်ရင်းနှီးတယ်လို့ သိရတာကြောင့် သံအမတ်ကြီးကတစ်ဆင့် မစ္စတာ မာဘူဘာနီ့ထံ ကျွန်တော် ဘာသာပြန်ထားတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်နဲ့ သူ့ခွင့်ပြုချက် မယူဘဲ ဘာသာပြန်ခဲ့တာကို ခွင့်လွှတ်ဖို့အကြောင်း တောင်းပန်စာတစ်စောင်ကို ပို့ပေးခဲ့ပေမယ့် သူ့ဆီက ဘာမှ အကြောင်းပြန်မလာပါဘူး။ (ရွှေမို့ အဖက်မလုပ်ချင်တာများလားတော့ သူကိုယ်တိုင်မှပဲ သိပါမယ်)\nသို့သော် သံအမတ်ကြီးကတော့ မစ္စတာ မာဘူဘာနီရဲ့ နောက်ထပ်စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်တဲ့ “မသိသားဆိုးရွားမှု ခေတ်အလွန်”ဆိုတဲ့ စာအုပ် (ကတ်ထူဖုံးနဲ့) ကို လက်ဆောင်ပေးလာပါတယ်။ အမှန်က အဲဒီ့စာအုပ်ကို စင်္ကာပူနိုင်ငံသူမိတ်ဆွေတစ်ယောက်ဆီကတစ်ဆင့် မိတ္တူကူးပြီး ရယူပြီး၊ ဖတ်ပြီး ဖြစ်နေပါပြီ။ ဆရာကျော်ဝင်းနဲ့ ဆုံတဲ့အခါ ဆရာကျော်ဝင်းက ကျွန်တော် ပြန်ချင်ရင်ပြန်ပါ၊ သူတော့ မပြန်ဘူးဆိုတဲ့ စာအုပ်က အဲဒီ့စာအုပ်ပါ။ အခုတော့ ဆရာမောင်ဝံသက ပြန်ဆို ထုတ်ဝေထားပါတယ်။\nအဲတော့ မစ္စတာမာဘူဘာနီဟာ ယခုအခါမှာ စင်္ကာပူနိုင်ငံမှာ အခြေချ နေထိုင်ရင်း စာပေများ ရေးသားလိုက်၊ တက္ကသိုလ်များမှာ ပို့ချလိုက်လုပ်နေပြီး သူ့ရဲ့ အရပ်ဘက် ရာထူးက အနားယူလိုက်ပြီလို့ မှန်းဆနိုင်ကြပါလိမ့်မယ်။\n13 thoughts on “Can Asians Think?”\n24 November 2009 at 6:35 pm\nဆရာပြောတဲ့ တုတ် လူမျိုးဆိုတာ ခု တူရကီတွေကို ပြောတာလား၊ ပြီးတော့ ဆရာ့မေးလ်လိပ်စာလေးရော ကျေးဇူးပြုပြီး ပြောပြပေးနိုင်မလားရှင့်။\nဆရာဖော်ပြထားတယ်ဆိုတဲ့ မဂ္ဂဇင်းတွေကို ဒီမှာ ဖတ်လို့မရနိုင်လို့ပါ။\nဆက်ဖော်ပြမဲ့ အပိုင်းတွေကို စိတ်ဝင်စားစွာနဲ့ စောင့်နေပါတယ် ဆရာရေ။\n25 November 2009 at 12:43 pm\nဘယ်နားမှာလည်း မသိဘူး၊ “တုတ်လူမျိုး”ဆိုတာ။ ကျွန်တော် အကြမ်းပြန်ဖတ်ကြည့်တာတော့ မတွေ့ဘူးခင်ဗျ။ အမှန်က “တရုတ်”သာဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ပုံနှိပ်(စာစီ) အကျအပေါက်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။\n25 November 2009 at 3:00 am\nဆရာရေ တွေ့ပြီ ရွှေအမြုတေထဲမှာ ဆရာနဲ့ ဆက်သွယ်ချင်ရင် ပေးထားတဲ့ မေးလ်က atk@freelancer.la ။\n25 November 2009 at 10:26 am\nမြန်မြန်နဲ့ ဆက်ဆက် ဖော်ပြပေးပါဆရာ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။\n25 November 2009 at 12:41 pm\nThere was an insightful interview with him in Singapore newspaper – The Straits Times, 15 Aug 2008. The theme of that interview was on education; including the topic of having meritocracy in Singapore’s education system.\nAs I have kept that interview, I would like to share some interesting parts from there.\nOn the topic of “improving regional standards of governance”, he said:\n“… You have Raghuram Rajan, the former chief economist of the International Monetary Fund, saying after 50 years we still do not know how to promote virtuous circle of development in developing societies.\n“And my answer is that’s not true. Any society that implements meritocracy, pragmatism and honesty succeeds, without fail. ….”\nAfter reading that interview, I came to conclusion that he must beastrong advocate of MPH (Meritocracy, Pragmatism, Honesty). He may be critical but is also full of optimism (something that I decided to cultivate in my mindset after reading his interview) whenever he views issues in societies.\nIt is also interesting to note about how he broke out from his humble background, where the father wasasalesman and the mother wasahousewife. A family of six of them lived inaone-bedroom terrace house. He was the first among his cousins to enter university. And he highlighted that he was able to do so because of Singapore’s meritocratic education system – he obtained President’s scholarship to study inauniversity.\n25 November 2009 at 1:05 pm\nThough I have no idea who you are or what you are, I would like to express my heartfelt gratitude for all of your very valuable and insightful comments, Sayama Thin Thin.\nI came to know the word “meritocracy” for the first time in my life only when I read his book. And his MPH idea has had great influence on me since then.\nAnd his background, written somewhere in one of his books, is, as you said, very interesting and above all, inspirational, at least for me.\nThank you again, Sayayama–this time on behalf of the readership.\nKo Myint Myat says:\n25 November 2009 at 1:08 pm\nဆရာဘာသာပြန်ထားတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်နဲ့ သူ့ခွင့်ပြုချက်မယူဘဲ ဘာသာပြန်ခဲ့တာကို ခွင့်လွှတ်ဖို့အကြောင်း တောင်းပန်စာတစ်စောင်ကို ပို့ပေးခဲ့ပေမယ့် သူ့ဆီက ဘာမှ အကြောင်းပြန်မလာတာက ဆရာ့ကို ခွင့်မလွှတ်လို့နဲ့တူပါတယ်။ 😀\n30 November 2009 at 2:59 pm\nသြော်..ဒုတိယပိုင်းဖတ်ပြီးမှ သဘောပေါက်ပြီဆရာရေ..တူရကီမဟုတ်ဘူး၊ တရုတ်ကိုပြောတာဖြစ်မယ်။ chinese ဟုတ်လားဆရာရေ..\nကျမစက်ထဲမှာက တ၀မ်းပူ တချောင်းငင် နောက်ပြီး တ်ကို ယယစ်လုပ်ထားတဲ့ ပုံစံ ပေါ်ခဲ့တာကိုး၊ အဲ့ဒါကြောင့် စဉ်းတော့ စဉ်းစားသား။ တရုတ်တွေမှာ တိုးတက်ထွန်းကားခဲ့တဲ့ သမိုင်းကြောင်းရှိတာ ဖတ်ဖူးပါတယ်၊ ဒီထဲမှာ မပါပါလားလို့။\nဒါပေမဲ့ ကျမကိုကတုံးတာ… ဒီမှာလူတွေက တူရကီကို တွတ်ဂ်လို့ ခေါ်ကြတော့\n1 December 2009 at 9:52 pm\nFor your above comment: no problem. I am more than happy to be able to share something with other readers.\nFrankly speaking, I am not so muchafan of translated literature as I value the essence of originality. However, just recently, I read translated books by well-known Japanese authors such as Haruki Murakami, Yoko Ogawa and I came to realise that without these translated versions, I would never have hadachance to savor such brilliant writings. In addition, some Burmese friends told me that they came to know about famous authors such as Leo Tolstoy, Antoine Desainte and their books because some authors translated those into Burmese language. So now, I begin to see the great value in having Burmese authors translating these wonderful books for Burmese people to read.\nWithoutadoubt, I think, translatingabook is not easy. You have to consider about the right words to use so that there isasmooth flow in the writing and the original flavor is maintained, etc.\nJustarequest: I would be very much grateful if you could share with us about the considerations that you have to keep in mind when you translateabook and how you go about doing it.\nBased on your previous posts, I think you are an avid reader as well. I would like to recommend the following non-fiction books. You may consider them for translation into Burmese.\n(1) The Singapore story: Memoirs of Lee Kuan Yew\n===> This is quite an old book. However, it is fascinating to learn about some personal aspects of one of the well-respected leaders in the world, what made him to be who he is today, what did he have to go through before he became who he is today, etc.\n(2) Malcolm Gladwell\n===> He has written quiteanumber of books and I think all of them are pretty well-received though some critic raised some issues with the credibility of the things that are mentioned in his books and also, the lack of detailed referencing. Nevertheless, I like reading his books as the way he collates all those ideas together and formacertain conclusion out of it, seems rather refreshing and interesting to me.\n1 December 2009 at 10:30 pm\nIt’s very funny for me to have becomeatranslator of some books because I am not so muchafan of translated literature, too, and haven’t read more thanacouple of books translated into Burmese. I love reading and after having read some good books I feel like sharing it to Burmese readers and that’s how I become one.\nTo tell you the truth, I have no particular considerations whatsoever when I translate any material. I have been writing since I learned to write and hence it has becomeapart of me. However I have lots of dictionaries around me, in addition to four different kinds installed in my computer, and when it comes to new words I usually takeacertain amount of time to choose the most appropriate word in Burmese.\nI have Lee Kuan Yew’s book, but haven’t read it yet. It has already come out in Burmese, translated by another writer. I have heard of Malcolm Gladwell but never hadachance to flip through any of his books. I will keep your advice in mind.\nCurrently I’m translating “A Fortune-teller Told Me: Earthbound Travels in Asia” by Teziano Terzarni, the late Italian journalist. I am also going back to fiction these days and enjoyed both books of Khaled Hosseni. I felt like translating the Kite Runner, but again the Burmese translation of another writer has recently come out and I am glad for Burmese readers. Very recently I readabook of Aravind Adiga called “The White Tiger.” It was reallyagood read and I have been thinking about translating it. Just thinking in the meantime as I am now far busier thanabee with other engagements.\nThank you very much again, Sayama, for your kind advice and comment.\n2 December 2009 at 6:57 pm\nAppreciate your sharing regarding your way of translatingabook.\n“The Kite Runner” is one of the brilliant books that I’ve read. I love everything about it: the plot, the writing style, the skillful portrayal of each character. I was told that his second book – A Thousand Splendid Suns – is also very good. I haven’t gotten to reading it though.\nIf you are into fiction and haveafondness for mathematics, I would recommend “The housekeeper and the professor” by Japanese author (Yoko Ogawa).\nI’ve heard of “The white tiger” but never gotachance to check it out. I will add the two books that you mentioned above, in my list of books to check out. Thanks for mentioning those.\n18 January 2010 at 1:30 pm\nကောင်းလိုက် တဲ့စာအုပ်ပါဘဲ အဲဒိမေးခွန်းကို ဖြေရမယ်ဆိုရင်တော့ ဟင့်အင်းလို့ေူဖချင်ပါတယ်\nTrodden Flower by Khin Hnin Yu\nA View of A Couple of Venerable Monks on My Works


Sugamo Station, Tokyo (18th Dec)\n12月18日、我々TTAJチームは、東京の巣鴨駅でチラシやポケットティッシュなどを配る周知活動を行いました。 今週は"AUN "チームのご協力をいただいて募金活動を行いました。\n"We will expel the evil military dictatorship till the end" ✊🏻\n18th of December , TTAJ did pamphlet and pocket sharing activity at Sugamo Station, Tokyo. "AUN" team collaborated with us this week activity for fund raising in order to support CDMers and other areas needed for help in Myanmar.\nWe were able to hand out over 200 pamphlets and 200 pocket tissues from 11:00am till 2:00 pm.\n"စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆိုးကို ဆုံးခန်းတိုင်အောင် မောင်းထုတ်ပစ်ကြမယ်"✊🏻\nယမန်နေ့ ၁၂ လပိုင်း ၁၈ ရက်နေ့မှာ TTAJ အဖွဲ့အနေနှင့် Pamphlets / Pocket Tissue ဝေတဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို Tokyo/Sugamo ဘူတာမှာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ် ။\nယခုတစ်ပတ် TTAJ အဖွဲ့၏ လှုပ်ရှားမှုတွင် Associations of United nationalites In Japan မှလည်း လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး လိုအပ်တဲ့နေရာများတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန် အလှူငွေကောက်ခံခြင်းလှုပ်ရှားမှုကို ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။\nနေ့လည် ၁၁ နာရီမှ ၂ နာရီ အတွင်းလက်ကမ်းစာစောင်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်၊ တစ်ရှူး အခုရေ ၂၀၀ ကျော်ကို ဂျပန်ပြည်သူ/သားတွေ လက်ဝယ်အရောက် ဝေငှပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။


Atrioventricular Block (နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) - Hello Sayarwon\nHelloSayarwon » ကျန်းမာရေး အခြေအနေများ » Health A-Z » Atrioventricular Block (နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း)\nAtrioventricular Block\t(နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) ကဘာလဲ။\nAtrioventricular Block (နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) ကဘာလဲ။\nနှလုံးသွေးကြောပိတ်ခြင်းသည် နှလုံးခုန်နှုန်းခြင်းကို ဖြစ်စေရန် ထောက်ပံ့ပေးသည့် နှလုံးလျှပ်စီးစနစ်ပြတ်တောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း\nခြင်းဆိုသည်မှာ နှလုံးသွေးလက်ခံခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းတို့၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် လုပ်ဆောင်မှု မူမမှန်ခြင်းကြောင့် ယင်းတို့ကြားရှိ လျှပ်စစ်ထုတ်လွှတ်မှုတွင်အနှောက်အယှက်ဖြစ်ကာ နှောင့်နှေးသွားခြင်းဖြစ်သည်။ ရောဂါမပြင်းထန်သောသူများတွင် နှလုံးခုန်နှေးခြင်းနှင့် စည်းချက်လွတ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။\nAtrioventricular Block (နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) က ဘယ်လောက်အဖြစ်များသလဲ\nယင်းအခြေအနေမျိုးသည် အလွန်အဖြစ်များပြီး ရောဂါရှိသူများ ခွဲစိတ်ခံရသူများနှင့် နှလုံးကို ထိခိုက်စေသော ဆေးများသောက်နေရသူများတွင် ပို ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် အဆင့် (၃) ပိတ်ဆို့မှုသည် အမျိုးသမီးများတွင် ပိုဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရသည်။\nသို့သော်ထိုဖြစ်စဉ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သော အချက်များကို လျှော့ချခြင်းများပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း တိကျသော သတင်းအချက်အလက်များရရှိရန် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်ပါသည်။\nAtrioventricular Block (နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) ရဲ့လက္ခဏာတွေကဘာတွေလဲ\nအဆင့် (၁)ပိတ်ဆို့မှု သည်ရောဂါလက္ခဏာများ ပြလေ့မရှိဘဲ နှလုံး ECG ဆွဲမှသာ တွေ့ရသည်။\nအဆင့်(၂)ပိတ်ဆို့မှုသည်လည်းရောဂါလက္ခဏာများ ပြလေ့မရှိပါ။ သို့သော် တခါတရံတွင် နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်း၊ မူးမိုက်ခြင်း တို့ဖြစ်တတ်ကါသည်။ စမ်းသပ်ကြည့်လျှင် နှလုံးခုန်နှေးခြင်း(အထူးသဖြင့် Mobitz II) နှင့် နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်း(အထူးသဖြင့် Mobitz I [Wenckebach])တို့ကို တွေ့ရပေမည်။\nအဆင့် (၃)ပိတ်ဆို့မှုဖြစ်လျှင် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ခေါင်းမကြည်ခြင်း၊ မူးခနဲမိုက်ခနဲဖြစ်ခြင်း၊ မူးလဲခြင်းတို့ခံစားရမည်ဖြစ်ပြီး ပိတ်ဆို့မှုသည် သွေးလွှတ်ခန်းနှင့် သွေးခံခန်းကြားရှိ လျှပ်စီးထုတ်လွှတ်ရာ နေရာအပေါ်ပိုင်းတွင် မဖြစ်ပါက နှလုံးခုန်နှေးခြင်းဖြစ်မည်ဖြစ်သည်။\nအဆင့် (၃)ပိတ်ဆို့မှုဖြစ်လျှင် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါနှင့် နှလုံးရောဂါတို့ပိုဆိုးလာခြင်း၊ နှလုံးခုန်နှေးခြင်းနှင့် နှလုံးညှစ်အားမကောင်းခြင်းတို့ဖြစ်မည်ဖြစ်ပြီး အောက်ပါတို့ ခံစားရနိုင်ပါသည်။\nAtrioventricular Block (နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) ကိုဘာတွေကဖြစ်စေသလဲ\nအောက်တွင်ဆက်လက်ဖော်ပြမည့် အမျိုးမျိုးသော အကြောင်းများကြောင့်နှလုံးတွင် လျှပ်စီးထုတ်လွှတ်မှုစနစ်ကို ပျက်စီးစေသာအခါ နှလုံးခုန်နှေးခြင်း၊ နှလုံးရပ်ခြင်းတို့ဖြစ်နိုင်ပါသည်။\nAtrioventricular Block (နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) ဖြစ်နိုင်ခြေကိုဘာတွေက မြင့်တက်စေသလဲ\nနှလုံးရောဂါရှိသူများသည် နှလုံးလျှပ်စီးကြောင်းပိတ်ခြင်းဖြစ်နိုင်ချေများပြီး ယင်းသို့ဖြစ်ခြင်းသည် နှလုံးကိုထိခိုက်စေသော ဆေးများကြောင့်ဖြစ်နိုင်သလို မျိုးရိုးဗီဇကြောင့်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။\nဖြစ်နိုင်ချေများစေသော အကြောင်းများစွာမှာ အောက်ပါတို့ဖြစ်သည်။\nအသက်– အသက်ကြီးသူများတွင် ပိုဖြစ်သည်။\nနှလုံးရောဂါရှိသူများနှင့် နှလုံးထိခိုက်ဖူးသူများတွင်ဖြစ်နိုင်ချေပိုများသည်။ (ဥပမာ- နှလုံးလုပ်ဆောင်ရည် ကျဆင်းခြင်း၊ နှလုံးသွေးကြောနှင့် ကြွက်သားများတွင်ဖြစ်သော နှလုံးရောဂါဖြစ်ခြင်း)\nအဆီပိုများရှိခြင်း (ခန္ဓာကိုယ်ဒ အလယ်ပိုင်း၊ ဗိုက်နေရာတွင် အဆီများစုခြင်း)\nမိသားစုထဲတွင် သွေးပြန်ကြောနှင့် ပတ်သက်သောရောဂါများရှိခြင်း\nအရံ သွေးပြန်ကြောများ အားနည်းခြင်း\nဆေးများ – digitalis, calcium channel blockers (verapamil and diltiazem), amiodarone, adenosine, beta-blockers\nAtrioventricular Block (နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) ကို ဘယ်လိုအတည်ပြုပါသလဲ\nပထမဦးစွာ သင့်ဆရာဝန်က သင့်ရောဂါလက္ခဏာများကို ကစစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ပါလိမ့်မည်။ ထို့နောက် သင့်ရောဂါရာဇ၀င်နှင့် မိသားစုဝင်များတွင်ဖြစ်သောရောဂါများကို မေးမြန်းပါလိမ့်မည်။\nသင့်တွင် နှလုံးလျှပ်စီးကြောင်းပိတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါ လက္ခဏာများရှိသလား\nနှလုံးရောဂါနှင့် အခြားသော ကျန်းမာရေးပြသနာများရှိသလား\nသင့်မိသားစုဝင်များတွင်လည်း နှလုံးလျှပ်စီးကြောင်းပိတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါ လက္ခဏာများသို့မဟုတ် နှလုံးရောဂါရှိသလား\nသင်သည် ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ၊ ကောင်တာတွင် ၀ယ်ပြီးသောက်နေသော ဆေးများ ကိုမှီဝဲနေသလား\nဆေးလိပ်၊ အရက် နှင့် မူးယစ်ဆေးများ သုံးစွဲနေသလား\nစသည်ဖြင့် မေးမြန်းပြီးနောက် ရောဂါကို တိကျစွာသိရှိရန် အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်ပါလိမ့်မည်။\nနှလုံးခုန်နှုန်းနှင့် နှလုံးခုန်စည်းချက်မှန်မမှန် စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။\nယင်းသည် နှလုံးတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ထုတ်လွှတ်မှုကို ၂၄ နာရီ သို့မဟုတ် ၄၈ နာရီဆက်တိုက်တပ်ဆင်ပြီး မှတ်တမ်းယူခြင်းဖြစ်သည်။ သင်သည် နေ့စဉ်အလုပ်များလုပ်နေရင်းနှင့် ထိုစက်ကို တပ်ဆင်ထားနိုင်ပါသည်။\nနှလုံးလျှပ်စီးနှင့် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ကို လေ့လာခြင်း (EPS Study)\n၀ိုင်ယာကြိုးငယ်ကို ပေါင်သို့မဟုတ် လက်မောင်းရှိသွေးပြန်ကြောမှတဆင့် နှလုံးထဲသို့ထဲ့သွင်းခြင်းဖြစ်သည်။\nAtrioventricular Block (နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) ကို ဘယ်လိုကုသပါသလဲ\nနှလုံးလျှပ်စီးပိတ်ဆို့မှု အဆင့်များအပေါ်မူတည်ပြီး ကုသမှုများကွာခြားပါသည်။\nအဆင့် ၁ ပိတ်ဆို့မှုကို ကုသရန်မလိုပါ။\nအဆင့် ၂ တွင်မူ နှလုံးခုန်မှန်စက်ထည့်ရပေမည်။ ယင်းစက်သည် နှလုံးခုန်စည်းချက်မှန်စေရန် လျှပ်စီးများကို မှန်မှန် ထုတ်လွှတ်ပေးသော စက်ကလေးဖြစ်ပြီး အရေပြားအောက် ရင်ဘတ် သို့မဟုတ် ဗိုက်နေရာတွင် ထဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။\nအဆင့် ၃ ပိတ်ဆို့မှုတွင်လည်း နှလုံးခုန်မှန်စက်ထည့်ရပေးမည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်ခဲ့လျှင် ကြာရှည်ခံစက်မရမီ အချိန်တွင် ယာယီစက်ထည့်ထားရန်လိုပါသည်။ အဆင့် ၃ ရှိသော လူနာအများစုသည် နှလုံးခုန်မှန်စက်ကို တသက်လုံးထည့်ထားရန်လိုအပ်သည်။\nသို့သော် မွေးရာပါ အဆင့်၃ ရှိသူများသည် အချိန်အတော်ကြာအတထိ စက်ထည့်ရန်မလိုအပ်ဘဲနေနိုင်ပြီး အခြားသူများကမူ မွေးပြီး တစ်နှစ်အကြာ သို့မဟုတ် အသက်ငယ်စဉ်ကတည်းက စက်ထည့်ရန်လိုအပ်ကြသည်။\nကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တစ်ဦးတွင် လူးပပ်စ် ကိုယ်ခံအားမူမမှန်ရောဂါရှိပါက သန္ဓေသားတွင် နှလုံးလျှပ်စီးပိတ်ခြင်းဖြစ်နိုင်ချေရှိပါသည်။ ထိုကြောင့် သန္ဓေသားတွင် နှလုံးလျှပ်စီးပိတ်ခြင်းကို စမ်းသပ်သိရှိပါက မမွေးမီတွင် ဆေးများကြိုပေးထားခြင်းဖြင့် ရောဂါပိုမို ဆိုးရွားလာချေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။\nတခါတရံတွင် အသက်ကြီးမှဖြစ်သော နှလုံးလျှပ်စီးပိတ်ခြင်များသည် ဖြစ်စေသောအကြောင်းကို ဖယ်ရှားနိုင်ပါက ရောဂါပြန်ကောင်းသွားတတ်ကြသည်။ ဥပမာ- ခွဲစိတ်စဉ်နှင့်နှလုံးထိခိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်သော နှလုံးလျှပ်စီးပိတ်ခြင်းများသည် နာလန်ထလာချိန်တွင် ပြန်ကောင်းသွားတတ်ကြသည်။ ထို့အတူ နှလုံးကိုထိခိုက်စေသော ဆေးများကို ရပ်လိုက်လျှင်လည်း ပြန်ကောင်းသွားတတ်ကြသည်။\n(ဆေးသောက်ပုံနည်းများကို မပြောင်းလဲမီ ဆရာဝန်အားအမြဲပြောပါ။)\nနေထိုင်မှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်းနှင့် အိမ်တွင်းကုထုံးများကိုပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် နှလုံးသွေးခံယူခန်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်းကြားတွင် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်းဖြစ်သူများအတွက် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိနိုင်သလဲ။\nကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော အစားအသောက်များကို စားပါ။ အသီးများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့် အဆီနည်းသော နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို ပိုစားပြီး အဆီများသောအစာ၊ အသားများကို လျှော့စားပါ။\nလမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခန်းများကို တစ်ပတ်တွင် ရက်အတော်များများ ပြုလုပ်ပါ။\nသင်သည် အ၀လွန်နေပါက ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ရန် ကြိုးစားပါ။\nHeart Blocks and Cardiac Pacemakers, Jan 21 2010 Research presentation | Dr. ArunAbbi, PhD/Dr. Jackson A Mitchell. Accessed 19 Feb, 2017.\nShirley A Jones, ECG Note 2005. Accessed 19 Feb, 2017.\nHarrison's Principles of Internal Medicine. 19th edition. Accessed 19 Feb, 2017.\nMarriott's Practical Electrocardiography. 12th edition. Accessed 19 Feb, 2017.


ရဲရင့်ဘုန်း ● ဆယ်လ်မွန်ငါးတို့အပြန် – MoeMaKa Burmese News & Media\nFebruary 5, 2019 Aung Htet\n(မိုးမခ) ဖေဖော်ဝါရီ ၅၊ ၂၀၁၉\nသီချင်းများစွာကို ငယ်စဉ်ကတည်းက နားထောင်ခဲ့ပေမယ့် ခင်ဝမ်းသီချင်းတွေကို နားမထောင်ဖူးပါ။ အတိအကျပြောရရင် ၂၀၁၃ အထိ တစ်ပုဒ်မှ သေချာနားမထောင်ဖူးပါ။ တမင်ရှောင်ခဲ့တာ မဟုတ်ပေမယ့် အကြောင်းမတိုက်ဆိုင်ခဲ့လို့ပဲ ပြောပါရ စေ။ ကျနော်တို့ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက တိတ်ခွေ ကက်ဆက်ရှားပါးပါတယ်။ များသောအားဖြင့် လက်ဘက်ရည်ဆိုင်မှာနားထောင်ရပါတယ်။ ကြေးအိုးတစ်ပွဲ ၅ ကျပ်ခေတ်မှာ Hitachi C 60 အခွေသွင်းပြီးသား ၁၅ ကျပ်ပေးရတယ်။ မတတ်နိုင်ပါ။ ဒါ့ ကြောင့် အများစုက သီချင်းကူးတဲ့အခါ ရွေးကူးကြပါတယ်။\nနောက်တော့ အခွေငှားဆိုင်လေးတွေ ပေါ်လာတော့ ငှားခက တစ်ရက်ကို တစ်ကျပ်ပါ။ ခွေမဝယ်နိုင်တဲ့ တေးချစ်သူတွေ အတွက်အဆင်ပြေတယ်လို့ ပြောလို့ ရနိုင်ပါတယ်။\nသီချင်းတွေကို သူငယ်ချင်းတွေ အော်ဆိုတာ ရယ် လမ်းထဲကအကိုကြီးတွေ ဟော်လိုဂစ်တာနဲ့ ဆိုတီးကြတာက စပြီး ကြား ရတာများပါတယ်။ တက္ကသိုလ်ထွန်းနောင်ရဲ့ မာမီရယ်ရှာပေးကွယ် ရည်းစားလိုချင်တယ်၊ သမန်းကျားကိုမြင့်ရဲ့ ပဲပြုတ်၊ ပထမဆုံးကြားဖူးတဲ့ စိုင်းထီးဆိုင်ရဲ့ မန္တလေးရောက်ရှမ်းတစ်ယောက် အားလုံးလိုလို ရပ်ကွက်ထဲမှာကလေးတွေ အော်ဆိုကြ တာကို ကြားဖူးတာပါ။\nအိမ်ဘေးက အကိုကြီးတွေကတော့ မင်းမင်းလတ်ရဲ့ အပေါ်ထပ်နဲ့အောက်ထပ်ဇာတ်လမ်း၊ ယုဇနပင်နဲ့ ဖဲကြိုးဝါလိုသီချင်းလေးတွေကို ဆိုတီးနေကြပြီ။ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ထဲက ဂီတဟာ ကျွန်တော့်အသွေးအသားထဲကို ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးလို စိမ့်ဝင်ပျံ့နှံ့နေပါပြီ။\n၉ တန်းနှစ်လောက်ရောက်တော့ သူငယ်ချင်းတွေက ဂစ်တာစတီးကြပြီ။ ရေကူးကန်လမ်းထဲက သူငယ်ချင်း ညီသောင်း အိမ်ရောက်တော့ သူက ကျွန်တော့်ကိုဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားစွာနဲ့ သီချင်းတစ်ပုဒ် ဆိုတီးပြတယ်။ ? နှုတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်…..ကျွန် တော်သွားတော့မယ်….လမ်းရဲ့ခေါ်ဆောင်ရာ ဟိုး အဝေးကို ? ဘယ်သူလဲဆိုတော့ ခင်ဝမ်းကွဆိုပြီး ဆက်တီးပြပါတယ်။ နားထဲမဝင်ပါ။ သူပဲကျွန်တော့်ကို ဝေးလွင့်ခြင်းရဲ့နောက်ဆုံးခြေရာ ဆိုပြတာ။ အဲဒီခေတ်က လူငယ်ဂစ်တာသမားတွေဟာ ထီးဆိုင်၊ ခင်ဝမ်း၊ သွှအောင်၊ ဂျွန်သင်ဇမ်း၊ ခင်မောင်တိုးတို့ရဲ့သီချင်းတွေကို ဂုဏ်ယူစွာနဲ့ ဂစ်တာတီးသင်ရင်း တီးကြပါတယ်။ ကော်ပီ တီးတာသိပ်မတွေ့ရပါ။ သူငယ်ချင်းလည်း အပါအဝင်ပေါ့။ ကျွန်တော်က ၁၆ နှစ်။ အချစ်ဆိုတာ လွမ်းမောတမ်းတစရာ နူးညံ့တဲ့ခံစားမှုတစ်မျိုးပေါ့။ ဝတ္ထုတွေကို တအားဖတ်ပြီး ဝတ္ထုထဲက စကားလုံးအလှအပတွေကို စီးမျောခံစားနေတဲ့အရွယ် ဆိုတော့ သူတို့ရဲ့ လူကြီးဒဿနတွေဟာ ကျွန်တော့်အတွက် လေးလံကြမ်းရှနေတယ်။ ကျွန်တော့်ကို မတိုးနိုင်ဘူးဖြစ်နေပါ တယ်။\nPop culture လည်းဖြစ်၊ လူငယ်တွေအတွက် စိမ်းရိုင်းလတ်ဆတ်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအသစ်တမျိုးလည်းဖြစ်တဲ့ ပလေးဘွိုင် အဖွဲ့ရဲ့ သီချင်းတွေကိုတော့ ကျွန်တော် သွားငြိပါတယ်။ ပိုပြီးတော့လည်း နားဝင်ပါတယ်။\nကိုယ်ပိုင်သံစဉ်အနေနဲ့ ကျွန်တော့်ကိုပထမဆုံး ရင်နဲ့အမျှစွဲလမ်းစေခဲ့တာကတော့ “အိမ်ပြန်ခင် နွေရောက်ပြီလေ” နဲ့ စဖွင့် ခဲ့တဲ့ လင်္ကာဒီပချစ်သူထဲက ကောင်မလေးပုံအဖုံးနဲ့ အခွေလေးပါပဲ။ ခင်ဝမ်းဖက်ပြန်လှည့်ရရင် အကြောင်းကြောင့် သူ့အခွေ သူ့သီချင်းတွေ နားမထောင်ဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ ၇၀၊ ၈၀၊ ၉၀ အဖွဲ့ထဲရောက်ပြီး ညီလေးတစ်ယောက်ပေးသွားတဲ့ ခင်ဝမ်း အကောင်း ဆုံးလက်ရွေးစင်တေးများ စီဒီလေးကို အဖွဲ့မှာတင်ပေးဖို့ ရစ်နေရင်းနဲ့ နားထောင်မိပါတယ်။ ပထမဆုံးအပုဒ်က ဆယ်လ် မွန်ငါးတို့အပြန်။ နာမည်ကြီးသီချင်းမှန်းတော့ သိပါတယ်။ နားမထောင်ဖူးပါ။ မထင်မှတ်ပဲ သူ့အသံ သူသံစဉ်မှာ ကျွန်တော်လွင့်မျောသွားပါတယ်။ သူ့ အရင်သီချင်းများနဲ့ ပုံစံမတူပါ။ ကျွန်တော်က ဆယ်လ်မွန်ငါးတွေအကြောင်း ကောင်းကောင်း သိပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလို့ တီဗီထဲမှာလည်းကြည့်ဖူးပါတယ်။ ဒီသီချင်းစာသားတွေဟာ ကျွန်တော်တို့လို နိုင်ငံ မရှိ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ လှည့်လည်သွားလာနေတဲ့ခရီးသည်တွေနဲ့ဆိုရင် အတော်ကိုက်ညီနေပါတယ်။ သီချင်းဆုံးသွား တော့ အတော်ခံစားရလို့ နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်နားထောင်မိပြန်ပါတယ်။ ဒါနဲ့ပဲ အခေါက်ခေါက် အခါခါနားထောင်ရင်း ထူးခြား တဲ့ ဆယ်မွန်ငါးတွေအကြောင်းဆီ အတွေးက ရောက်သွားခဲ့ပါတယ်။\nဆယ်လ်မွန်ငါးတွေဟာ ရေချို ရေငန် နှစ်မျိုးစလုံးမှာ ရှင်သန်နိုင်တဲ့ငါးတွေပါ။ အေးချမ်းသာယာတဲ့ တောင်ပေါ်မြစ်ဖျား ရေကြည် တဲ့ စမ်းချောင်းလေးတွေမှာ ပေါက်ဖွားပါတယ်။ အရွယ်ရောက်စပြုတဲ့အခါ သူတို့မွေးဖွားရာဒေသကို အုပ်စုလိုက်စွန့် ခွာပြီး တောင်ပေါ်စမ်းချောင်းကနေ မြစ်ငယ်၊ မြစ်ကြီးကနေ နောက်ဆုံး သမုဒ္ဒရာထဲအထိ ဆင်းသွားကြပါတယ်။ ပင်လယ်ထဲ မှာ အရွယ်ရောက် ကျမ္မာသန်စွမ်း အဖေါ်မွန်ရကြပြီး သားမွေးမယ့်အချိန်ရောက်ရင် မွေးရပ်မြေကိုပြန်ကြပါတယ်။ ပင်လယ်ထဲ မှာမမွေးပါဘူး။ ကြိုးကြာငှက်တွေနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင်ပါပဲ။ ဆယ်လ်မွန်ငါးတစ်မျိုးဆို ကိုယ်လာခဲ့တဲ့ ချောင်းဖျားလေးကိုတောင် အတိအကျမှတ်မိပါတယ်တဲ့။\nသူတို့လာရာလမ်းတောက်လျှောက်က အနံ့ကိုမှတ်မိနေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဆယ်မွန်ငါးအထီးတွေကလည်း အရမ်းသစ္စာရှိပါ တယ်။ ကြမ်းတမ်းးခက်ခဲတဲ့ ရေဆန်ခရီးမှာချစ်သူဇနီးအတွက် အဖော်လိုက်ပေးရတာပါ။ သူတို့အနေနဲ့တကယ်ကလိုက်ဖို့မလိုပါဘူး။ပြန်ချိန်ရောက်တော့ သူတို့တွေ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာထဲ ကူးခတ်ကြီးပြင်းရင်း သူတို့တစ်တွေသန်စွမ်းနေပါပြီ။ လာရာ လမ်းအတိုင်း မြစ်ကြီး မြစ်ငယ်၊ ချောင်းသွယ်ကနေ နောက်ဆုံး တောင်ပေါ်စမ်းချောင်းအဖျားအထိ သားဖွားဖို့ပြန်ကြပါတယ်။\nရေစုန်အဆင်းကလွယ်ပေမယ့် အိမ်အပြန် ရေဆန်ခရီးက မသက်သာလှပါ။ ချောင်းငယ်လေးတွေကိုရောက်တဲ့အခါ ရေက အချို့နေရာမှာ ခြေကျင်းဝတ်လောက်ပဲရှိလို့ ငါးတွေရေပေါ်ပေါ်နေပါတယ်။ သူတို့ပြန်လာမှာကိုသိတဲ့ ဆယ်လ်မွန်မုဆိုးတွေ၊ တံငါတွေ၊ ဝက်ဝံတွေကလည်း သူတို့လာရာ လမ်းခရီးမှာ အဆင်သင့်စောင့်နေကြပါတယ်။ ဝက်ဝံတွေ မြေခွေးတွေ ရေတိမ် တော့ ရေထဲအထိဆင်းဖမ်းကြပါတယ်။ ရေတံခွန်အသေးလေးတွေရောက်တော့ ဆန်တက်ဖို့ အတော်ခက်တဲ့အတွက် ကျောက်တုံးတွေကြားက တောင်ကျစမ်းကို ခုန်ခုန်ပြီးတက်ကြရပါတယ်။ နောက်ဆုံးတော့မိုင် ရာထောင်ရှည်တဲ့ခရီးကို သီချင်းထဲကအတိုင်း မောင်မယ်တူစုံပြန်ခဲ့ပေမယ့် ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ လမ်းခရီးမှာ အများစုဟာ အသက်ပေးခဲ့ရပြီး အနည်း စုပဲ မွေးရပ်မြေကိုပြန်ရောက်ပါတယ်။ ဥများချ အကောင်လေးတွေပေါက်ပြီး အရွယ်ရောက်လာပြန်တော့ မိုင်ရာထောင်ရှည်တဲ့ ရေစုန်ခရီးကိုနှင်ပြီး သမုဒ္ဒရာကြီးဆီကို ဦးတည်ကြပြန်ပါတယ်။ ဆယ်လ်မွန်ငါးတွေရဲ့ မွေးရပ်မြေကိုချစ်တဲ့စိတ်၊ ကိုယ့်ကြင် ဖော်နဲ့ မိသားစုကိုသစ္စာရှိပြီးချစ်တဲ့စိတ်က တကယ်ကိုစာဖွဲ့လောက်ပါတယ်။\nအတွေးထဲဝင်လာတာက တိုင်းပြည်ကိုချစ်တဲ့ မြေခြားမှာအလုပ်လုပ်နေတဲ့ မြန်မာပြည်သူပြည်သားတွေပါပဲ။ ၁၉၇၈-၈၈ ကာလဆို သင်္ဘောသားအများစုပေါ့။ နောက်မှ ရှိုးဂျော့ (Shore Job) ဆိုပြီး ကုန်းပေါ်အလုပ်တွေပေါ်လာတာ။ ကျွန်တော်တို့ ရွှေမြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ် Passport က အရမ်းမျက်နှာငယ်ပါတယ်။ ချမ်းသာတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လဝကတွေရဲ့ နှိမ်ချတဲ့အကြည့်တွေကို အတော်အားတင်းပြီးခံရပါတယ်။ အဲဒီလို နှိမ်ကြည့်ကြည့်နေတဲ့အထဲမှာ ထိုင်းတွေရဲ့ ခနဲ့တဲ့တဲ့ အကြည့်ဟာ အခံရအခက်ဆုံးပါပဲ။ မဆလခေတ်မှာ သင်္ဘောသားတွေ ခေတ်စားလိုက်ပါသေးတယ်။ မင်္ဂလာဒုံလေယာဉ်ကွင်းမှာ မိသားစုတွေကို ကျော့ကျော့လေးနှုတ်ဆက်ပြီးထွက်သွားပေမယ့် လေယာဉ်ပေါ်ကဆင်းမှ ဇာတ်လမ်းကစတာပါ။\nပြောမယ်ဆိုရင် သင်္ဘောသားတော်တော်များများဟာ လိုင်းကြီးတွေကလွဲလို့ ပွဲစားနဲ့ပဲ ရရာသင်္ဘောမှာ တက်ကြရတာပါ။ အဲဒီ့အချိန်က စလုံးမြို့လယ်မှာ Mr. Shea (မစ္စတာရှီးရား) ဆိုတဲ့ သင်္ဘောသားပွဲစားရှိပါတယ်။ မြန်မာတွေနဲ့ လုပ်တာများပါ တယ်။ သူ့ကို စလုံးဒေါ်လာ ၄၀၀ လောက်ပေးရင် ခန့်စာအတုပို့ပေးတယ်။ စာအုပ်လျှောက်ပြီးရောက်လာရင် သူပဲ ၂-၃ လခ ပွဲခနဲ့ သင်္ဘောတင်ပေးတယ်။ နောက်ပိုင်းတော့ လူများလာတော့ သူလည်းမနိုင်တော့ပါဘူး။ သင်္ဘောသားတွေက အလုပ်မရှိ အားနေတော့ သူ့ရုံးအောက်က တရုတ်လက်ဘက်ရည်ဆိုင်လေးမှာလာထိုင် တနေကုန် အာရိုက်၊ ပိုက်ဆံချေး၊ ရန်ကုန်ဖုန်း ဆက် ဆုံကြပါတယ်။ ဘယ်လောက်များလည်းဆို လက်ဘက်ရည်ဆိုင်က စားပွဲထိုးတရုတ်လေးတောင် မြန်မာစကားတတ် တဲ့အထိပါပဲ။ စလုံးလဝကကလည်း ညစ်ပြီး နေခွင့်ကို တစ်ပတ်နှစ်ပတ်ပဲ ပေးတတ်ပါတယ်။ ဒါဆို မလေးရှားကို ထွက်ရပြန်ပါ တယ်။ မလေးနယ်စပ်မြို့ ဂျဟိုးဗာရူး (Jahor Bahru) ကို ကားစီးပြီးထွက်ရင် မလေးလဝကကထပ်ရစ်နဲ့ အတော်ဒုက္ခရောက်ပါ တယ်။ ကိုယ့်မြန်မာအစိုးရကလည်း အသေရစ်ပါတယ်။ သင်္ဘောသားရုံးက ကိုယ့်လခတဝက်ကိုဖြတ်ပြီး တဒေါ်လာကို မြန်မာငွေ ၆ ကျပ်ခွဲနဲ့ပြန်လဲပေးပါတယ်။ ကိုယ့်တိုင်းပြည်ပြန်လာရင်လည်း လဝကနဲ့ အကောက်ခွန်က သင်္ဘောသားဆိုလေ ဆိပ် ကနေ နောက်ဆုံးမှလွှတ်ပါတယ်။ နည်းမျိုးစုံနဲ့ ဓါးပြတိုက်ပါတယ်။ ပင်လယ်ထဲမှာအသက်နဲ့ရင်းပြီးရှာခဲ့ရတဲ့ ပိုက်ဆံတွေ ကို သူတို့ မညှာမတာ ဝိုင်းရိတ်တော့တာပါပဲ။\nကျွန်တော့်အစ်ကိုဝမ်းကွဲ သင်္ဘောလိုက်နေတုန်း သူ့အမေ ပုသိမ်မြို့မှာဆုံးသွားပါတယ်။ ထုံးစံအတိုင်း ပင်လယ်ထဲမှာမို့ သူ့ ကိုမပြောဘူး။ သူပျော်ရွှင်ပြီး ပထမဆုံးအကြိမ်ပြန်လာတယ်။ အမေနဲ့ ညီ၊ ညီမတွေအတွက်လက်ဆောင်တွေအများကြီးဝယ်လာတယ်။ လေဆိပ်က အိမ်ကိုခေါ်လာပြီးမှ ကျွန်တော့်အဒေါ်ကဖွင့်ပြောရတယ်။ သူရုတ်တရက်တော့ အံ့သြပြီးငြိမ်သွား တယ်။ ပြီးမှာချုံးပွဲချငိုပြီး နံရံကိုပြေးထိုးလို့ ကျွန်တော်တို့အားလုံးပြေးဆွဲရတယ်။ ခရီးထွက်နေတုန်း အိမ်ကပေးစားလိုက်လို့ ကွဲသွားကြတဲ့ ချစ်သူတွေလည်း မနည်းပါဘူး။ မနှစ်က ပြည်ပကမြန်မာတွေ မြန်မာပြည်ကိုမဲပေးဖို့ပြန်ကြတော့ ဒီသီချင်း လေးကို အရင်ဆုံးသတိရမိပြန်ပါတယ်။ ဘယ်လိုအခက်အခဲတွေနဲ့ကြုံအချိန်တန်တော့လည်း ကိုယ်ချစ်တဲ့ မွေးရပ်မြေကို ပြန်ကြရတာပါပဲ။\nဒါနဲ့ပဲ ပထမဦးဆုံး နားထောင်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ခင်ဝမ်းရဲ့ ဆယ်လ်မွန်ငါးတို့အပြန် သီချင်းလေးဟာ ကျွန်တော့်အတွက် ခင်ဝမ်းသီချင်း တွေထဲမှာ အကြိုက်ဆုံးသီချင်းလေးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကိုပဲ ကိုတိုးလည်းပြန်ဆိုတယ်ကြားလို့ ရှာပြီးနားထောင်ခဲ့တယ်။ ခင် ဝမ်းလောက်ကို နားမစွဲပါ။ ကိုတိုးအသံက နူးညံ့ပြီး သိပ်ကောင်းနေပါတယ်။ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲတဲ့ ဆယ်မွန်ငါးတွေရဲ့အိမ်အပြန် လမ်းနဲ့သိပ်ပြီး လိုက်ဖက်မှုမရှိဘူးသလို ခံစားရပါတယ်။\nခင်ဝမ်းရဲ့ နားဝင်ပီယံသိပ်မဖြစ်လှတဲ့ ခပ်ကြမ်းကြမ်းအသံနဲ့တော့ အရမ်းကိုလိုက်ဖက်နေပါတယ်။ ကျွန်တော် သိပ်မသိခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့အနုပညာစွမ်းအားကို ဒီသီချင်းလေးကိုနားထောင်ပြီး လေးစားမိသွားပါတယ်။ သူ့ရဲ့အနုပညာကို ပန်းချီနဲ့ ဥပမာတင် စားရရင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုးလို အနုပညာပါ။ လူတွေက နူးညံ့လှပချောမွေ့တဲ့ မိုနာလီဇာလိုပန်းချီကားကို ခံစားနေတဲ့အချိန်မှာ လီယိုနာဒိုတို့လို တော်ဝင်ဂန္ထဝင်ပန်းချီဆရာမဟုတ်တဲ့ ဟော်လန်နိုင်ငံက ဗန်ဂိုးရဲ့ စုတ်ချက်ကြမ်းကြမ်း အရောင်တောက် တောက်နဲ့ စည်းမျဉ်းမညီတဲ့ ပန်းချီကားတွေကို အစပိုင်းမှာ လူအများစုလက်မခံနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ သူသေတဲ့အထိ သူ့ပန်ချီကား တစ်ကားမှမရောင်းခဲ့ရရှာပါဘူး။ ဗန်ဂိုးရဲ့ ကြယ်တွေစုံတဲ့ည Starry Night ? ပန်းချီကားလေးဟာဖြင့် ကျွန်တော့်ရဲ့အကြိုက်နှစ်သက်ဆုံးပန်ချီကားလေးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါနဲ့ပဲ ခင်ဝမ်းရဲ့ နောက်ထပ်သီချင်းနှစ်ပုဒ် ဆက်နားထောင်ဖြစ်တယ်။ ၇၈၉ မိတ်ဆွေများဖြစ်တဲ့ ဆြာမြိုင်နဲ့ ညီလေးမျိုးသော်တို့က ခင်ဝမ်းခရေဇီတွေခင်ဗျ။ သူတို့တွေဆုံပြီး ဂစ်တာတီး၊ ဆိုကြရင် ခင် ဝမ်းသီချင်းတွေဆိုလေ့ရှိပါတယ်။ တစ်ရက်သူတို့ဆိုထားတဲ့ ပြည်မှာဆောင်းနဲ့ နှုတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ် ဗီဒီယိုလေးတွေ တက်လာ တယ်။ ပြောရင်လည်းခံရမှာပဲ။ “ပြည်မှာဆောင်း” ကို တခါမှမကြားဖူးပါဘူး။ ဆြာမြိုင်ဆိုတာကလည်း မုဒ်ကအပြည့်။ ကြုံ တုန်းပြောချင်တာက ဟော်လိုဂစ်တာကို ဂစ်တာ ၃ လုံးလောက်တီးသလိုမြိုင်နေအောင် အသံအရမ်းလွင်အောင် တီးနိုင်တာ\nနှစ်ယောက်ပဲတွေ့ဖူးပါတယ်။ ဆြာမြိုင်နဲ့ ကိုခိုင်ထူးပါပဲ။ ကိုခိုင်ထူးရဲ့ ဟော်လိုခတ်သံဟာ အဆောင်တွေရှေ့မှာနာမည်ကြီးပါ။ အပြင်မှာကြည့်ခွင့်ရရင် နားထောင်ကြည့်ပါ။\nဆြာမြိုင်ဆိုတာကောင်းလွန်းလို့ ခင်ဝမ်းရဲ့ ပြည်မှာဆောင်း မူရင်းကိုရှာနားထောင်မိပြန်ပါတယ်။ ခင်ဝမ်းရဲ့ကိုယ်ပိုင်ဟန် အတိုင်း အတီးနဲ့ အသံထက် စာသားအဓိပ္ပါယ်နဲ့ မုဒ်ကို ဦးစားပေးထားပါတယ်။ သီချင်းကောင်းလေးပါ။ ကျွန်တော် ခံစားလို့\nရပါတယ်။ အခုချိန်ထိ ခင်ဝမ်းကို ဒီ ၃ ပုဒ်ပဲ နားထောင်ဖူးပြီး အရမ်းကို နှစ်သက်မိပါတယ်။ သူ့ရဲ့အနုပညာဖန်တီးနိုင်တဲ့စွမ်းအားကိုလည်း အထူးပဲလေးစားရပါတယ်။ ဧရာဝတီတို့ ပန်းခရမ်းပြာတို့ ဒီပြင့်သူ့ရဲ့သီချင်းတွေရှိတာသိပေမယ့် သူ့အခွေတွေ အားလုံးကို လိုက်နားမထောင်တော့ပါဘူး။ ဆယ်လ်မွန်းငါးတို့အပြန် တစ်ပုဒ်နဲ့တင် သူ့ကို ကျွန်တော် လေးစားနှစ်သက်နေပါပြီ။ စလုံးမှာ ကိုကြည်၊ ဇွဲ၊ ကိုဒေး၊ ဖိုးသား၊ နှင်းသူဇာတိုိ့နဲ့တွေ့တော့ ကျွန်တော် ခင်ဝမ်းသိပ်နားမထောင်ဖူးဘူး။ ၃ ပုဒ်ပဲကြိုက်တယ် ဆိုတော့ စူးရှ အံ့သြ တုန်လှုပ်တဲ့အကြည့်တွေနဲ့ အကြည့်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ရှင်းပြဖို့ အချိန်မရခဲ့ပါဘူး။ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာ ပြောနေကြစကားလေးတစ်ခွန်း ရှိပါတယ်။ Better late than never တဲ့။ နောက်ကျတာဟာ ရောက်မလာဘဲ ဝမ်းနည်းစိတ်မကောင်းဖြစ်ရတာထက်တော့ ကောင်းပါသေးတယ်တဲ့။\nခင်ဝမ်းရဲ့ ကြီးမားတဲ့အနုပညာစွမ်းအားကို နှစ် ၃၀ ကျော်နောက်ကျခဲ့ပေမယ့် သိပ်နောက်မကျခင် ခံစားခွင့်ရလို့ အတိုင်းထက် အလွန် ဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။\nဆယ်လ်မွန်ငါးတို့အပြန် … …\n← ကာတွန်း ကိုခေတ်ရဲ့ အပေါ်တလှည့် အောက်တလှည့်\nသန်းဝင်းလှိုင် – သူရရွှေမန်းကို လေ့လာခြင်း (၁) →\nဥသြ (ချယ်ရီမြေ) – ဘူးပင်က ဘူးသီးသီးတယ်ဆိုပေမယ့်\nDecember 22, 2016 Aung Htet