Andhiri Dhaulathuge Baaruvanee Dhivehi Dhaulathuge Thereah Vadhefai - Nasheed - Vaguthu\nއަނދިރި ދައުލަތުގެ ބާރުވަނީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ތެރެއަށް ވަދެފައި - ނަޝީދު\nމަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު – ފޮޓޯ: މަޖިލިސް\nއަނދިރި ދައުލަތެއްގެ ބާރު ދިވެހި ދައުލަތުގެ ތެރޭގައި ގަދަ ކުރަމުން ގޮސް ދިވެހިންގެ ތެރެއަށް ވަދެފައިވާ ކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nނަޝީދު މިހެން ވިދާޅުވީ، ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުޑީޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނުން ކުރިއަށް ގެންދާ ކޯޓް އެޑްމިނިސްޓްރޭޓާސް ވޯކްޝޮޕްގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުންނެވެ.\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ، ދިވެހި ދައުލަތުގެ ތެރޭގައި ބާރުގަދަ "އަނދިރި ދައުލަތެއް" އުފެދެމުން އަންނާކަން ފާހަގަވާ ކަމަށާއި، އެކަމާއި ކަންބޮޑުވާ ކަމަށެވެ. ރާއްޖެ އިން ބޭރުގައި ކުރާ ހަނގުރާމަތަކަށް ދިވެހިން ދާ ސަބަބެއްކަމަށް ނަޝީދު ފާހަގަކޮށްފައި ވަނީވެސް "އަނދިރި ދައުލަތެއް" ހިންގަމުން އަންނާތީއެވެ.\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ، ދިވެހި ދައުލަތުގެ ތެރޭގައި އަނދިރި ދައުލަތެއް އުފައްދާ އެ އަނދިރި ދައުލަތުގެ ބާރު އެ ދިވެހި ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ގަދަކުރުމުންދާ ކަމަށެވެ.\n"އެތައް ދިވެހި ޒުވާން އަންހެން ދަރިންނެއް ވަނީ އައިއެސްގެ ހަނގުރާމަވެރިންނަށް ވިއްކާފައި. ރާއްޖެ އިން ގިނަ އަދަދެއްގެ ފަހުލަވާނުން އައިއެސް އަށް ފޮނުވުނީ ރާއްޖޭގައި އެ ޖަމާއަތުގެ ތަފާތު ހަރަކާތްތައް ހިންގިގެން". ނަޝިދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ، 2013 އިން 2016 އާއި ދެމެދުގައި 26 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަޅިޖަހާ މެރި ކަމަށެވެ. އަދި އެ މަރުތައް ހުރީ އަނދިރި ދައުލަތްތަކުގެ މަރުތައް ހުންނަ ގޮތަށް ކަމަށް ކަމާއި ބެހޭ މާހިރުން ބުނާކަމަށް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަދި އެމީހުން މަރާފައިވަނީ މަރާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދިނުމަށްފަހު ކަމަށާއި އެ އިންޒާރުތައް ހުންނަނީ ހަރުކަށި ޖަމާއަތްތަކުގެ ފަތުވާތައް ހުންނަ ގޮތަށް ކަމަށެވެ.\n"އަނދިރި ދައުލަތުގެ ފިކުރުތަކާއި ހުށައެޅުންތަކާއި ދެކޮޅަށް ބަސްބުނާ މީހުން އެ ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ފާހަގަ ކުރޭ ބަސްބުނާ މީހުން އެއީ ދީނާ ހިލާފު މީހުންކަމުގައި ނިންމާ، އެމީހުން މަރަން ވެއްޖެކަމުގެ ހުކުމް ނެރެނީ ދީނުގެ ނަމުގައި، އެންމެ ފަހުން ފެންނަނީ މަރާލާފައި ވަނިކޮށް ދަންނަ ބޭކަލުންގެ ގޮތުގައި ތިބެ ތަންފީޒު ކުރަނީ މާލޭ މަގުމަތީ ގޭންގްތައް. ގޭންގްތައް އެކަން ކުރަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުތަކާއި ގުޅިގެން" ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nރާއްޖޭގައި ވަކިހިއްޕާލާފައިވާ އަނދިރި ދައުލަތް އެއްކޮށް ރޫޅާލަން ޖެހޭ ކަމަށް ކުރިންވެސް ނަޝީދު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 16:02\nދިވެހިދައުލަތް އިސްލާމީ ދައުލަތަކަށް ވެދާނެތީވެ ލޮލަށް ލޭއެޅިގެން އުޅޭ ބުރާންޗެއްތި ، ތިބައިގަޑު ނެތިކުރަންވީ ........\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 16:11\nކޮބާ ތޯ ތިޔަ ބުނާ އަދިރި ދައުލަތީ ތިޔައީ އަދި މުޅިން އަލަށް މިހާރަކަށް އައިސް އެމްޑީޕީ ނަޝީދު ބޭނުންކުރާ އަތްމަތީ ބަހެއް. މިޤައުމުގައި ވާ އިސްލާމް ދީނަކީ ތިޔަ ބުނާ އަދިރި ދައުލަތް ދެއްތޯ؟ އަހަރުމެން މިތިބީ މިޤައުމުން މިނިވަން ފިކުރު ފޮހެލަން އިންޝާﷲ ވަރަށް އަވަހަށް މިޤައުމުގައި ﷲ ގެ ޝަރިއަތް ތަންފީޒްކުރާނަން\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 16:15\nއެހެންވީމަ މަނިކުފާނަކީ ކޮންދައުލަތެއްގެ ބޭފުޅެއްތޯ.. މިގައުމުގަ އެއްދައުލަތް އެއްސަރުކާރެ ވާކަމަށް އަހަރެމެން ގަބޫލުކުރަނީ.. މަނިކުފާނު ވެރިކަންކުރަމުން މިހާރުތިދަނީ އަދިރި ދައުލަގަދެއްތޯ.. އެހެންވެ ދެވެރިކަމެ މިފެންނަނީ..\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 16:20\nއަނދިރި ދައުލަތް ސާފުކުރުމަށް ފުލުހުންވެސް ވެއްޖެއެއްނު މިކަލޭގެ ފުލުސް އޮފީހަށް ހާޒިރުކުރަން. ދުވާލެ ދެދަޅައަށް ހިތުހުރި ވާހަކައެއް މިދައްކަނީ. ހިތުން ބޮޑުވަޒީރުކަން އެކުރަނީ.\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 16:22\nއަންނި ހިންގާ އަދި ހިނގުމަށް މަސަތް ކަތް މިކުރާ ދައުލަތަކީ ގާނޫނުގައި ލިޔެވިފައިވާ ދައުލަތެއް ނޫން.. ޕާލެމެންޓް ތެރޭގައި ވަކި ދައުލަތެއް ހަދައި، ޖިނާއީ ތަހުޤީގު ހިންގުމާއި ޝަރީއަތް ކުރުން، ވަޒީފާދިނުމާއި، ވަކިކުރުން، ބޭރުގެ ދައުލަތަގު ވެރިންނާއި ބައްދަލު ކުރުމާއި، އަހުދުނާމާކުރުން، ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ޕޮލިސީ ކަނޑައެޅުމާއި، ތަންފީޒުކުރުން، ޕޮލިސް ސާވިސް ގެ ކޮންޓްރޯލް ޕާރލަމެންޓަށް ނެގުން މި އީ 3ބާރު ވަކިވެފައިވާ ޤާނޫނީ ދައުލަތުން މުޅީން އެކަހެރިކޮށް.. ހިންގާ ވަކި ދައުލަތެއް.. މިތަނަށް "ައަންނި" ދީގެން އުޅޭ ނަމަކީ އަދިރި ދައުލަތް..\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 16:27\nއަދިރި ދައުލަތޭ ކިޔާފައި މިޤަމުގައި އިސްލާމް ދީނު ނަގާލާ މިނިވަން ފިކުރު ފެތުރުވިޔަކަ ނުދޭނަން އިންޝާﷲ. މިނިވަން ފިކުރުގައި އުޅެން ބޭނުމިއްޔަ ކަލޭ މީގެ ކުރީންވެސް ހިމާޔަތް ހޯދި އިގިރޭސީންގެ ގާތަށް ދާންވީއެއްނުން މި ޤައުމުން ކަލޭމެން ތިޔަ ފަތުރާ މިނިވަން ފިކުރު ފޮހެލާނަން އިންޝަﷲ އަދި ﷲ ގެ ހުކުމުން ހުކުމްކުރާނަން އިންޝާﷲ ﷲ ވާޤިފުޅާއިއެކު\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 16:36\nމީނަގެ ރިމޯޓް އޮތީ އިންޑިޔާ އަތުގައެވެ.\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 16:51\nއަދިރިއަކަސް މަދިރިއަކަސް ބޭރު ބައެއްގެ ނުފޮރުއްޕާނާ ދުއްތުރާ މިޤަވްމަށް ފާކުރުވާނޭ ދިވެއްސަކީ ހަމައެކަނި ނަޝީދު.\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 17:26\nމިހާރު ކޮންމެހެން ރަޢްޔަތުންނަށް ސާފްކޮށްދެވެން ޖެހިފައިވާ ޢިބާރާތްތަކެއް:\n"އަނދިރި ދައުލަތް" .... ހުޅަނގުން އިސްލާމީ ދައުލަތްތަކަށް (ޑާކްރެޖީމް) މިހެން ކިޔާއުޅޭ.\n"ޓެރަރިޒަމް" .... މިއީ ހުޅަނގުން މުސްލިމުންނާދިމާލަށް ކިޔާއުޅޭ އެއްޗެއް.\n"ހަރުކަށި ޖަމާޢަތް" .....\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 17:29\nއަދިރި ދައުލަތާއި އެކު މިތިބީ މިނިވަން ފިކުރު ފޮހެލަން\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 17:43\nބަލަ މިހާރު ތިކިޔަނީ ދަންނަބޭކަލުންނަކީ މާލޭ މަގުމަތީ ގޭންގު މީހުންނޭ. ދަންނަބޭކަލުންނަކީ ގޭންގު މީހުނެއް ނޫން. އިމްރާނަކީ ގޭންގުސްޓަރެއް ނޫން. ހާދަ ބިރެކޭ ތިޔަ ގަންނަނީ ދީން ދެކެ. ކިތައްމެ ރުޅި އަޔަސް މިގައުމުން ދީން ނައްތައެއް ނުލެވޭނެ. އަނދިރިދައުލަތޭ ކިޔާ ވާވައްދައިގެން ދީނާ ދެކޮޅު ހަނގުރާމަ ނުކުރެވޭނެ މިތާ.\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 19:17\nތިހުރިހާ ކަމަކީ ތިވާހަކަ ދައްކާމީހާ އުފައްދާއިގެން އުޅޭ ކަންތަ ތިކަލޭގެ މިޤައުމުގެ ސިޔާސީ މައިދާނާނައް ނުކުމެ ކިޔާނެ ނުކިޔާނެ އެއްޗެ ނޭގިގެން އެހެންވެގެންގޮސް ވެރިކަންވެސް ބޮލާޖެހީ\nސެޕްޓެމްބަރު 11, 2019 20:01\nވެރިކަންވެސް ވައްޓާލާނަން ﷲ ގެ މަދަދާއި އެކު ތިޔަ ނުކުންނަނީ މިޤައުމުގައި މިނިވަން ފިކުރު ފަތުރަން ...................


ރައޫފު ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އައްޔަންކުރަން ނުފެންނަ ކަމަށް ނިންމައިފި – Dhen.mv\nރައޫފު ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އައްޔަންކުރަން ނުފެންނަ ކަމަށް ނިންމައިފި\nސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ކަމަށް އައްޔަން ކުރެއްވުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ޖުޑީޝަލް ސާވިސް ކޮމިޝަން (ޖޭއެސްސީ)އަށް ފޮނުވާފައިވާ ހައި ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު އަބްދުއްރައޫފް އިބްރާހިމް ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އައްޔަން ކުރަން ނުފެންނަ އެ ކޮމިޝަނުން ނިންމައިފިއެވެ.\nޖޭއެސްސީން މިއަދު ނެރުނު ނޫސްބަޔާނެއްގައި ބުނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ކަމަށް އަލްއުސްތާޒު އަބްދުއްރައޫފް އިބްރާހިމް އައްޔަންކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އެ\nކޮމިޝަނުގެ މަޝްވަރާއަށް ރައީސުލްޖުމްހޫހޫރިއްޔާ އެދިވަޑައިގެންފައިވަނިކޮށް މިދިޔަ ޑިސެންބަރު މަހުގެ ތިންވަނަ ދުވަހު ފަނޑިޔާރު ރައޫފުއާ ގުޅޭގޮތުން އެ ކޮމިޝަނަށް ޝަކުވާ ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއެ ޝަކުވާތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެ ކޮމިޝަނުން ބަލަންޖެހޭ ބެލުންތައް ބެލުމަށްފަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަށް މަޝްވަރާ ދިނުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށާއި އެގޮތުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޒު އަބްދުއް ރައޫފް އިބްރާހީމާ ގުޅޭގޮތުން ޖޭއެސްސީއަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ޝަކުވާތަކާ ގުޅިގެންނާއި އަދި އެ މައްސައާ ގުޅިގެން އެ ކޮމިޝަނުން ހޯދި މައުލޫމާތަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުކަމަށް ރައޫފު އައްޔަން ކުރުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ކަމެއް ކަމަށް އެ ކޮމިޝަނަށް ގަބޫލު ނުކުރެވޭ ކަމަށެވެ.\nރައޫފަކީ މީގެކުރިން ހައިކޯޓު ތަމްސީލު ކުރައްވާ ފަނޑިޔާރުގެ ގޮތުގައި ޖޭއެސްސީގައި އިންނެވި ބޭފުޅާއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ކަމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ގޮތުން އޭނާ ވަނީ އެ މަގާމުންވެސް އިސްތިއުފާ ދެއްވާފައެވެ. ރައޫފަކީ މިހާރު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރަކަށް ހުންނެވި މުއުތަސިމް އަދުނާނާއި އެ ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަކަށް ހުންނެވި ހުސްނުއް ސުއޫދުގެ ނަންފުޅާއި އެކުގައި ޖޭއެސްސީއަށް ރައީސް ފޮނުވި ނަންފުޅެކެވެ.\nރައޫފުގެ އިތުރުން ދާދިފަހުން ޖޭއެސްސީން ވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އައްޔަންކުރެއްވުމަށް ރައީސް ފޮނުވި އެކޯޓުގެ ކުރީގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު އަހުމަދު ފާއިޒުވެސް އެ ކޯޓަށް އައްޔަން ކުރަން ނުފެންނަ ކަމަށް ނިންމާފައެވެ.


އަޒަލް – އެންމެނަށް ނަމޫނާއެއް – Faanooz\nއަޒަލް – އެންމެނަށް ނަމޫނާއެއް\nMay 17, 2018 | އީމާ ވަހީދު\nމިއަހަރުގެ މޯލްޑިވިއަން އައިޑަލް ކާމިޔާބު ކުރި އައިޝަތު އަޒަލް އަލީ ޒާހިރަކީ ހުރިހާ އެންމެންނަށްވެސް މިސާލެކެވެ. ނާކާމިޔާބީއަކީ ކާމިޔާބީގެ އަސްލުކަން އަޒަލް ވަނީ ސާބިތުކޮށްދީފައެވެ. ތިމާގެ ހުވަފެންތައް ހަގީގަތަކަށް ހެދޭނީ ބުރަ މަސައްކަތާއި، ހިތްވަރުންކަން އަޒަލް ވަނީ ސާބިތުކޮށްދީފައެވެ.\nއަޒަލްވަނީ ފުރަތަމަ މޯލްޑިވިއަން އައިޑަލްގައިވެސް ބައިވެރި ވެފައެވެ. ނަމަވެސް އޮޑިޝަނާއި ހަމައިން ކަޓައިގެން ދިޔައީއެވެ. އުންމީދު ކަނޑާނުލައި ދެވަނަ އަހަރުވެސް އައިޑަލްއަށް އައެވެ. ފުރަތަމަ އަހަރާއި ޚިލާފަށް މިފަހަރު ތިއޭޓަރ ރައުންޑާއި ހަމައަށް ދިޔައެވެ. އެހެނަސް ތިއޭޓަރ ރައުންޑާއި ހަަމައިން ކަޓާގެން ދިޔައީއެވެ.\nދެންވެސް އަޒަލް ހިތްވަރު އެލުވައެއްނުލައެވެ. ތިންވަނަ އަހަރުވެސް އައިޑްލްގައި ބައިވެރިވިއެވެ. އެކި އެކި ގޮންޖެހުންތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހުން ނަމަވެސް އަޒަލް ތިންވަނަ ފަހަރަށް އައިޑަލްގައި ބައިވެރިވެ ޓައިޓަލް ކާމިޔާބުކުރިއެވެ.\nޖަޖުންވެސް އަދި ބެލުންތެރިންވެސް އަޒަލް ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ ލަވަ ކިޔާއިރު އަމިއްލަ ވަންތަ ކަމެއް ގެންގުޅޭ ކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަޒަލް ކިޔަނީވެސް ވަރަށް ދިވެހިވަންތަ ލަަވައެވެ. ކޮންމެ ލަވައެއްވެސް ކިޔަނީ އަޒަލްގެ އަމިއްލަ ގޮތަކަށެވެ. އަޒަލް މިއަހަރުގެ އައިޑަލް ސީޒަން ކާމިޔާބުކޮށްފައިވަނީ ބޮޓަމް ތްރީ އަށް ނުގޮސްއެވެ. މިއިންވެސް ދޭހަަވަނީ އަޒަލްއަށް ބެލުންތެރިންގެ ސަޕޯޓް އޮތްވަރެވެ.\nމިއަދުގެ ޒުވާނުންނަށް އަޒަލްއަކީ ނަމޫނާއެކެވެ. އަޒަލްގެ ގަދަ ހިތްވަރާއި މަސައްކަތުން ފިލާވަޅު ނަގަންވީއެވެ. އަަޒަލް ފަދައިން ތިމާ ބޭނުންވާ ހުވަފެންތައް ހަގީގަތަކަށް ހަދަން އަޒުމު ކަނޑައަޅަން ވީއެވެ. އަޒަލް އަށް އައިޑަލް ކާމިޔާބު ކުރެވުނީ ނުފޫޒުން ނުވަތަ ފައިސާގެ ބާރުންނޭ މީހުން ބުނާ ބުނުމަކަށް އެއްބަސް ވެވޭކަށް ނެތެެވެ. މިބުނުމަށް އެއްބަސްވެސް ވާނީ ވަަރަށް މަދު މީހުންނެވެ. އަޒަލް ފައިސާގެ ބާރުން އައިޑަލް ކާމިޔާބު ކުރިނަމަ ފުރަތަމަ ސީޒަނުވެސް ކާމިޔާބު ކުރީހެއް ނޫންތޯއެވެ. ދެވަނަ އަހަރުވެސް ކަޓައިގެން ނުދިޔާހެވެ. މިޔުޒިކަށް ލޯބިކުރާ ކުއްޖަކު ތިންއަހަރުގެ ބުރަ މަސައްކަތުން ހުވަފެންތައް ހަގީގަތަކަށް ހެދީއެވެ. އަޒަލްއަށް މި ޓައިޓަލް ލިބުނީކީ ނުފޫޒުގެ ބޭނުންކޮށްގެންނެއް ނޫނެވެ. އަޒަލްގެ ހުނަރާއި ބުރަ މަސައްކަތުންނެވެ.\nއަޒަލް މޯލްޑިވިއަން އައިޑޮލް


Etherekuri mudhaa madhuve, aamdhanee dhahvehje\nމާލެ ކޮމާޝަލް ހާބަރުގައި ކޮންޓޭނަރުތަކެއް--- ފޮޓޯ: ސަން\n15 އޭޕްރީލް 2019 1 ކޮމެންޓް\nއެތެރެކުރި މުދާ މަދުވެ، އާމްދަނީ ދަށްވެއްޖެ\nނިމިދިޔަ މާޗް މަހު ރާއްޖެ އަށް އެތެރެކުރި މުދާ މަދުވުމުން، ކަސްޓަމްސް މެދުވެރިކޮށް ދައުލަތަށް ލިބުނު އާމްދަނީ ވެސް ދަށްވެއްޖެ އެވެ.\nކަސްޓަމްސް އިން މިއަދު އާންމުކުރި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި މާޗް މަހު ރާއްޖެ އަށް އިމްޕޯޓްކުރި މުދަލުގެ އަގު ކުރީ އަހަރުގެ އެ މުއްދަތާ އަޅާ ބަލާއިރު ނުވަ ޕަސެންޓް ވަނީ ދަށްވެފަ އެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ މަހު އެތެރެކޮށްފައިވަނީ 4.1 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ މުދަލެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ މާޗް މަހު އެތެރެކޮށްފައި ވަނީ 4.5 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ މުދަލެވެ.\nއެކްސްޕޯޓް ދަށްވުމުން ދައުލަތަށް ލިބުނު އާމްދަނީ ވެސް ވަނީ ހަތަރު އިންސައްތަ ދަށްވެފަ އެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ މަހު ދައުލަތަށް 267 މިލިޔަން ރުފިޔާ ލިބުނު އިރު، އޭގެ ކުރީ އަހަރުގެ މާޗް މަހު ލިބިފައިވަނީ 277 މިލިޔަން ރުފިޔާ އެވެ.\nއިމްޕޯޓާއި އާމްދަނީ ދަށްވި ނަމަވެސް އެކްސްޕޯޓް ކުރި ވަރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފަ އެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ މަހު އޭގެ ކުރީ އަހަރުގެ މާޗް މަހާ އަޅާ ބަލާއިރު 39 ޕަސެންޓް އިތުރަށް މުދާ ބޭރުކޮށްފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ މަހު 341 މިލިޔަން ރުފިޔާގެ މުދާ ބޭރުކުރި އިރު، މިދިޔަ އަހަރުގެ އެ މުއްދަތުގައި ބޭރުކޮށްފައި ވަނީ 246 މިލިޔަން ރުފިޔާގެ މުދަލެވެ.\nމިދިޔަ މަހު ރާއްޖެ އަށް އެންމެ ގިނައިން މުދާ އެތެރެ ކޮށްފައިވަނީ ސިންގަޕޫރާއި، ޔޫއޭއީ އަދި ޗައިނާ އިންނެވެ. އެގޮތުން ސިންގަޕޫރުން 16 ޕަސެންޓްގެ މުދާ އެތެރެކުރި އިރު، ޔޫއޭއީން 15 ޕަސެންޓް އަދި ޗައިނާ އިން 12 ޕަސެންޓް މުދާ އެތެރެކުރި އެވެ.\nރާއްޖޭން އެންމެ ގިނައިން މުދާ ބޭރުކޮށްފައިވަނީ ތައިލޭންޑާއި ޖަރުމަނު އަދި ފްރާންސަށެވެ. އެގޮތުން ތައިލޭންޑަށް 48 ޕަސެންޓް، ޖަރުމަނަށް 10 ޕަސެންޓް ބޭރުކުރި އިރު ފްރާންސަށް ބޭރުކޮށްފައިވަނީ ނުވަ ޕަސެންޓެވެ.\nދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ކަސްޓަމްސް އިމްޕޯޓް އެކްސްޕޯޓް\nއަހުމަދު އިބްރާހިމް މަނިކު\nމުދާ އެތެރެވުން މަދުވަނީއޭ ބުނުން މުޅިން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް އެތެރެ ކުރެވޭ މުދާ ޑިކްލެޔަރ ކުރަން މަޖުބޫރުވާނެ ގޮތަށް ޤާނޫނު ބަދަލު ކުރަން ޖެހެއެވެ. މާނައަކީ ވިޔާފަރި ބޭނުމަށް ގެންނަ މުދާ އަމިއްލަ ބޭނުމަށޭ ކިޔާ އެތެރެކޮށް ފިހާރަތަކުގައި ވިއްކަން ބަހައްޓާ މައްސަލަ ހައްލު ނުކޮށް އާމްދަނީ ރަނގަޅު ނުކުރެވޭނެއެވެ. ފިހާރައެއްގައި ކަސްޓަމްސް އަށް ފޯމް ހުށަނާޅާ އެތެރެކޮށްފައިވާ މުދާ ފެނިއްޖެ ނަމަ ބޮޑު ޖޫރިމަނާ އެއް އަންނަ ގޮތަށް މީރާއަށް ބާރުތައް ދީފި ނަމަ ވަރަށް ބޮޑުތަނުން މިކަން ރަނގަޅުކުރެވިދާނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރަމެވެ،


ވިންދޭ ލޯބި ތީ އެދޭ 16 – Esfiya – Dhivehi Vaahaka Site\n- by ifoo - 49- January 8, 2019\n” އަހަރެން މަތިން ހަނދާންކުރަނީތަ… ނޫނީ އަހަރެންނާއެކު ހޭދަކުރެވުނު އެ އުފާވެރި ވަގުތުކޮޅު މަތިންތަ… ” އެމީހަކު އޭނަގެ ގައިގައި މޫނު ޖައްސާލައިގެން ހުރެ ބުނެލި ބަސްތަކުން އަލޫފްގެ ދެލޯ ބޮޑުވެގެން ދިޔައެވެ. ލިބުނު ހައިރާންކަމުގައި އަލޫފް އެމީހެއްގެ އަތުގައި ހިފާ އޭނަގެ ގަޔާ ދުރުކޮށް އޭނަގެ ކުރިމައްޗަށް ގެނައެވެ. އޭނަގެ ކުރިމަތީގައި ލާނެއް ހިނިތުންވުމެއް ވެރިކުރުވައިގެން ހުރި ޝަމްހާ ފެނި އަލޫފްގެ ދެބުމަ ގާތްވެގެން ދިޔައެވެ. މޫނު މަތިން ހިތްހަމަނުޖެހުމުގެ އަސަރުތައް ފާޅުވެގެން ދިޔައެވެ. އޭރުވެސް ޝަމްހާ އެހުރި ގޮތަށް އަލޫފްގެ ކުރިމަތީގައި ހުއްޓެވެ. ގަޔަށް ބާރު އޮރެންޖު ކުލައިގެ އަތް ދިގު ޓޮޕަކާއި ކަޅު ކުލައިގެ ޓައިޓެއްގައި ހުރިއިރު އަޅާފައިވަނީ އާދައިގެ ތިނެސްކަން ބުރުގަލެކެވެ. ” ރޭގަނޑު މިތަނުގަ ކީއްކުރަނީ… އަހަރެން ބުނީމެއްމު އަހަރެންގެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެގެން ނުވާނޭ… ” ރުޅި އައިސްފައިހުރެ އަލޫފް ބުނެލިއެވެ. ” ހެހެހެ… ކާމް ޑައުން ލަވް… ” މަލާމާތުގެ ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލަމުން އަލޫފްގެ ކޮނޑުގައި ހިފަހައްޓާލަމުން ޝަމްހާ އެހެން ބުނުމާއެކު އަލޫފް އަވަސް އަހަރަކާތަކާއެކު ޝަމްހާގެ އަތް ނައްޓުވާލާާ އޭނާ ފަހަތަށް ޖެހުނެވެ. ” ޑޯންޓް ޓަޗް މީ… ” ޝަހާދަތް އިނގިލި ޝަމްހާ އާއި ދިމާލަށް ދިއްކޮށްގެން ހުރެ ދެދަތްޕިލަ ޖައްސާ ބާރުކުރަމުން އަލޫފް ބުނެލީ ރުޅިވެރިކަމާ އެކީގައެވެ. ” އޯހް… އެހާ ރުޅި އާދޭތަ… ނޫނީ ބިރުގަތީތަ… އަހަރެން މީ ޖިންނިއެއް ނޫނޭ… އިންސާނެކޭ މީ… ހެހެހެ… ގޭތެރޭގަ ވާކަމެއް އަލޫފަކަށް ނޭނގޭނެއެއްނު އެހާ އަވަހަަށް ކޮޓަރިއަށް ވަންނަންޏަކާ… އަލޫފް ހަމަ ކައިގެން އައިގޮތަށް ކޮޓަރިއަކަށްނު އައީ… އަހަރެން މިރޭ މިގޭގަ ނިދާ ގޮތަށް މިއައީ… މިޑް ޓާމް ބްރޭކްވެސް ނިމެނީއެއްނު… ސޯ އީލޫ އާ ދެމީހުން އެންޖޯއިކޮށްލަން… ދެމީހުން ފިލްމް ބަލާލާާ… ޖަސްޓް ޓު މޭކް ފަން… މިހާރު ދެން އެންމެންވެސް ނިދަން އެބައެއްގެ ކޮޓަރީގައެއްނު ވާނީ ދޯ… ސޯ ހިތަށް އެރީ އަލޫފް ކޮބާތޯ ބަލައިލާނީއޭ… ލަކިލީ ދަ ޑޯރް ވޯޒް ހޯޕެން… އަހަންނަށް އިނގެޔޭ އަލޫފަށް މިރޭ ފަސޭހައިން ނުނިދޭނެކަން… ދެޓް ސްޕެޝިއަލް މޮމެންޓް އީޒް ބޯދަރިން ޔޫ… ރައިޓް… ” ބެލްކަނީގެ ރެއިލިންގައި ލެނގިލައިގެން ހުރެ ޝަމްހާ ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. އޭރުވެސް އަލޫފްގެ މޫނު މަތީގައިވީ ހިތްހަމަނުޖެހުމުގެ އަސަރުތަކެވެ.\n” ގެޓް އައުޓް އޮފް މައި ރޫމް ރައިޓް ނައު… ޖަސްޓް ލީވް… ” ބެލްކަނިން ނިކުމެވެން ހުންނަ ދޮރާއި ދިމާލަށް އިޝާރާތްކުރަމުން އަލޫފް ބުނެލީ ރުޅިވެރިކަމާ އެކީގައެވެ. އަލޫފް އެހެން ބުނުމުންވެސް މަލާމާތުގެ ހިނިތުންވުމެއް ވެރިކުރުވައިގެން އެހުރި ގޮތަށް ޝަމްހާ ހުއްޓެވެ. އެތަނުން ނިކުންނަން އޭނަ ހިތަށްވެސް ނާރާ ފަދައެވެ. ” އައި ސެއިޑް ލީވް… ” ކުރިއަށްވުރެ ވެސް ބާރަށް އަލޫފް ބުނެލިއެވެ. އެއާއެކު ޝަމްހާގެ ތުންފަތުގައިވީ ހިނިތުންވުން ފުޅާވެގެން ދިޔައެވެ. އައި ރުޅީގައި އަލޫފް ޝަމްހާގެ އަތުގައި ހިފާ އެކޮޓަރިން ނެރެން ހިނގައިގަތެވެ. ” އަލޫފަށް އަހަރެން ކޮޓަރިން ނެރެވިދާނެ… އެކަމަކު އަލޫފްގެ ހިތާއި ސިކުނޑިން އަހަރެންގެ ޚިޔާލުތަކެެއް ނުނެރެވޭނެ… އެވަގުތުކޮޅުގެ ހަނދާންތައް އަލޫފްގެ ސިކުނޑި ތެރޭގައި ދައުރުވަމުން ދާނެ… ” ކޮޓަރިތެރެއަށް ވަދެވުމާއެކު ޝަމްހާ ބުނެލި ބަސްތަކުން އަލޫފްގެ ހިނގުން ވަގުތުން ހުއްޓި ޝަމްހާގެ އަތުންވެސް ދޫކޮށްލެވުނެވެ. ” ކިހިނެއްވީ ތި ހުއްޓުނީ… އަހަރެން މިބުނީ ތެދެއްނު ދޯ… ” އަލޫފްގެ ހަރަކާތްތައް ހުއްޓުމާއެކު ޝަމްހާ ބުނެލިއެވެ. ޝަމްހާ ބުނީ ތެދަށްކަމުން އަލޫފަށް ރައްދުގައި ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގުނެވެ. ” މިހާރުވެސް އަލޫފަށް ދަނީ އެޚިޔާލުތަކުން އުނދަގޫވަމުން… އަހަންނަށް އިނގޭ ކުރިންވެސް އެހެންވާނެކަން… އަލޫފް ބޭނުންވޭ މިންހާ ގާތު އެވާހަކަ ތެދު ހަގީގަތައް ކިޔައިދޭން… އެކަމަކު މިންހާ ގެއްލިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އަލޫފްގެ ހިތުގަ އޮންނާތީ ހަގީގަތް ހާމަކުރަން ޖެހިލުންވަނީ… ހަގީގަތް އިނގިއްޖެނަމަ މިންހާ ކަންތައްކުރާނެ ގޮތެއް ނޭނގޭތީ އަލޫފްގެ ހިތް ބިރުގަންނަނީ… އަލޫފް ދޫކޮށްލާ އަލޫފްގެ ލޮއެބަށް މިންހާ ފަސްދީފާނެތީ ބުނަން ނުކެރެނީ… ރައިޓް… އަހަރެން މި ބުނީ ދޮގެއް ނޫނެއްނު… ” އަލޫފްގެ ކުރިމައްޗަށް އަރާ ޔަގީންކަމާއެކު ޝަމްހާ ވާހަކަ ދެއްކުމުން މިފަހަރުވެސް އަލޫފަށް ހުރެވުނީއެވެ. ޝަމްހާއަށް އޭނަގެ ހިތުގައިވާ އެއްޗެެއް އެނގުނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އެހާ ތަފްސީލުކޮށް އޭނަގެ ހިތުގަވާ އެއްޗެއް ޝަމްހާއަށް އިނގުމުން އަލޫފް ހައިރާންވިއެވެ.\n” ތިހިތަށް އަރަނީ އަލޫފްގެ އިހުސާސްތައް އަހަރެންނަށް އިނގުނީ ކިހިނެއްހޭ ދޯ… ހެހެހެ… ކޯޒް އައި ލަވް ޔޫ ފްރޮމް ބޮޓޮމް އޮފް މައި ހާޓް… ހަމަ ހަގީގަތުގަވެސް އަހަރެން އަލޫފްދެކެ ލޯބިވާތީ އަހަންނަށް އަލޫފްގެ ފީލިންގްސް އަންޑަސްޓޭންޑްވީ… އަލޫފް މިންހާއަށް ހަގީގަތް ކިޔައިދިނަސް މިންހާ އަލޫފްދެކެ ހަގީގީ ލޯބިވާނަމަ ޝީ ވިލް އަންޑަސްޓޭންޑް… ޝީ ވިލް ޓްރަސްޓް ޔޫ… ޝީ ވޮންޓް ލީވް ޔޫ… އަލޫފަށް މިންހާއަށް ފުލް ޓްރަސްޓް ކުރެވޭނަމަ… މިންހާގެ ލޮއެބަށް ފުލް ޓްރަސްޓް ކުރެވޭނަމަ… މިހާރު އަލޫފްވެސް ހުރީހީ މިންހާއަށް ހަގީގަތް ކިޔައިދީފަ… ” ސާބިތުކަމާއެކު ޝަމްހާ ދައްކަމުން ދިޔަ ކޮންމެ ވާހަކައެއް އަޑުއަހަން އަލޫފަށް ހުރެވުނެވެ. ” ޓު ބީ އޯނެސްޓް އަހަރެންނަށް ގަބޫލުކުރަން ވަރަށް ދަތިވި އަލޫފް މިންހާއާ ރައްޓެހި ވެދާނެކަމަށް… މިންހާދެކެ ލޯބިވެދާނެ ކަމަށް… އިންފެކްޓް… ނޮޓް އޮންލީ މީ… އީލޫވެސް… އަދި އެކަން އިނގޭ ކޮންމެ މީހަކުވެސް… މިއޮތް މޮޑާން ޒަމާނުގަ ކާކު ހިތަށް އަރާނީ އަލޫފް މިންހާ ކަހަލަ ކުއްޖަކާ ރައްޓެހިވެދާނޭ… މިންހާ ކަހަލަ ކަޅު ދޫ ހެދުން ލައިފަ ހުންނަ ކަހަލަ ދީންވެެރި ކުއްޖަކުދެކެ ލޯބިވެދާނެއޭ… މިންހާއެއް އަލޫފްއަކާ ހަމަ އެއްވެސް ވަރަކަށް ނުގުޅޭ… އަލޫފް އާ ގުޅެނީ އަހަރެން ކަހަލަ ފެޝަނަށް ލޯބިކުރާ ކުއްޖެއް… އަލޫފް ކަހަލަ މޮޑާން ފެޝަނަށް ލޯބިކުރާ ކުއްޖެއް މިންހާ ކަހަލަ ކުއްޖަކާ ރައްޓެހިވީމަ ގަބޫލުކުރަންވެސް އުނދަގޫ… އައި ތިންކް މޯސްޓް އޮފް ދި ސްޓޫޑެންޓްސް ވިލް މޭކް ފަން އޮފް ދިސް އާފްޓާ ނޯވިން ދެޓް… ހެހެހެ… ” ޝަމްހާގެ ވާހަކަތައް ވަރަށް އަވަހަށް އަލޫފްގެ ސިކުނޑި އާއި ހަމައަށް ފޯރައިފިއެވެ. އޭރު އަލޫފް ދިޔައީ އެކަންތައްތަކާއިމެދު ވިސްނަމުންނެވެ. ހިސާބަކަށް ޝަމްހާގެ ވާހަކަތައް އޭރުވެސް އޭނައަށް ގަބޫލުކުރެވުނެވެ. ” އަލޫފް ބިރުނުގަނޭ… އަހަރެންގެ ފަރާތުން މިންހާއަކަށް އެއްްވެސް އެއްޗެއް ނޭނގޭނެ… އައި ޕްރޮމިސް… އަހަރެން އަލޫފްދެކެ ހަގީގީ ލޯބިވާތީ އެހެން ކަންތައް ކުރަން މި ވިސްނީ… އިފް ޔޫ ވޯންޓް… ޔޫ ކޭން ޑޫ އިޓް އެގެއިން… މިހަތަރު ފާރު ތެރޭގަ އިތުރު އެއްވެސް މީހަކު ނެތެއްނު… މިންހާ އާ ސިއްރުން އަލޫފަށް އަހަރެންނާ މިގުޅުން ބޭއްވިދާނެ… އިފް ޔޫ ވޯންޓް… ” ޝަމްހާގެ ވާހަކަތަކުން ކުއްލިއަކަށް އަލޫފަށް ޝަމްހާގެ މޫނަށް ބަލައިލެވުނެވެ. ” އިފް ޔޫ ޑޯންޓް ވޯންޓް… އައިމް ގޮއިން… ބާއި… ގުޑް ނައިޓް… ” ޝަމްހާ މިހެން ބުނެ އަލޫފަށް ފަސްދީފައި ދާން ހިނގައިގަތެވެ. އެއާއެކު އޭނާއަށް ހުއްޓެން މަޖުބޫރުވީ އަލޫފް އޭނަގެ އަތުގައި ހިފެހެއްޓުމުންނެވެ. އަލޫފްގެ އެ ހަރަކާތާއެކު ޝަމްހާގެ ތުންފަތަށް ކާމިޔާބީގެ ހިނިތުންވުމެއް ވެރިވިއެވެ. އަލޫފް އަވަސް ހަރަކާތަކާއެކު ޝަމްހާ އޭނަގެ ގާތަށް ދަމާލުމަށްފަހު ތުންފަތުގައި ބޮސްދިނެވެ.\nރޭގަނޑުގެ ނިދިން މަހްރޫމުވެފައި އިއާން އެނދުގައި ފުން ޚިޔާލަކަށް ގެއްލިފައި އޮތެވެ. މިރޭ މިންހާ އާއި އޭނަ އާއި ދެމެދު ދެކެވުނު ވާހަކަތައް އަދިވެސް ހީވަނީ އޭނަގެ ކަންފަތް ދޮށުގައި ގުގުމަގުންދާހެނެވެ. ހިތަށް ކޮށްފައިވި އަސަރަކުން އަދި އެހިތުގައި ރިހުމެއް އެކުލެވިފައި ވިއެވެ. ނުނިދޭނޭކަން އިނގުމުން އިއާން އެނދުން ތެދުވެ އެނދުގެ އެއްފަރާތުގައި އިން ގިޓާ ނަގައި އަތަށް ހެޔޮވަރުކޮށްލިއެވެ. އެއަށްފަހު ރީތި ރާގެއް ކުޅެން ފެށީ އާދައިގެ މަތިން އޭނަގެ ހިތުގެ އުދާސްތައް ބޭރުކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ** ބާތޭ ޔޭ ކަބީނާ ތޫ ބޫލްނާ… ކޯއީ ތޭރީ ޚާތިރް ހޭ ޖީރަހާ… ޖާއޭ ތޫ ކަހީ ބީ ޔޭ ސޯޗްނާ… ކޯ އީ ތޭރީ ޚާތިރް ހޭ ޖީރަހާ… ތޫ ޖަހާ ޖާއޭ މެހެފޫޒުހޯ… ތޫ ޖަހާ ޖާއޭ މެހެފޫޒުހޯ… ދިލް މޭރަ މާންގޭ ބަސް ޔޭ ދުއާ… ބާތޭ ޔޭ ކަބީނާ ތޫ ބޫލްނާ… ކޯއީ ތޭރެ ޚާތިރް ހޭ ޖީރަހާ… ޖާއޭ ތޫ ކަހީބީ ޔޭ ސޯޗްނާ… ކޯއީ ތޭރި ޚާތިރް ހޭ ޖީރަހާ… ** ވޭނުން ފުރިގެންވާ އަޑަކުން ފުރިހަމަކަމާއެކު އިއާން ލަވަ ލިޔަމުން ދިޔައެވެ. ** ހަމް ދަރްދް ހޭ ހަމް ދަމްބި ހޭ… ތޫ ސާތް ހޭ ތޯ ޒިންދަގީ… ތޫ ޖޯ ކަބީ ދޫރު ރަހޭ… ޔޭ ހަމްސެ ހޯ ޖާއެ އަޖްނަބީ… ތުޖްސޭ މޮހޮއްބަތު ކަރްތޭހޭ ޖޯ… ތުޖްސޭ މޮހޮއްބަތު ކަރުތޭހެ ޖޯ… ކޭސޭ ކަރޭ ހަމް އިސް ކޯ ބަޔާން… ބާތޭ ޔޭ ކަބީނާ ތޫ ބޫލްނާ… ކޯއީ ތޭރި ޚާތިރް ހޭ ޖީރަހާ… ޖާއޭ ތޫ ކަހީބީ ޔޭ ސޯޗްނާ… ކޯއީ ތޭރި ޚާތިރް ހޭ ޖީރަހާ… ” އިއާން ލަވަ ކިޔަމުން ދިޔައިރު އެއަޑު އިވޭނެ ކޮންމެ މީހެއްގެ ހިތަށްވެސް އަސަރުކުރާނެކަން ގައިމެވެ. އެހާާވެސް އަސަރުގަދައެވެ.\n** ޖާގީ ބި ހޭ… ރޯއީ ބި ހޭ… އާކޭ ޔެ ރާތޯ މޭ މެރީ… ކިޔޫ ހަރް ގަޑީ… މިލްކޭ ތުޖޭ… ލަގްތީ ރަހޭ ބަސް ތެރި ކަމީ… ހަމް ތޯ ނާސަމްޖޭ… ތުމް ހީ ކަހޯ… ހަމް ތޯ ނާސަމްޖޭ… ތުމް ހީ ކަހޯ… ކިޔޫ ތުމްކޯ ޕާކޭ ތުމްސޭ ޖުދާ… ** ލަވަ ކިޔަމުން ދިޔައިރު އިއާންގެ ހިތަށް ކޮށްފައިވި ފުން އަސަރާއި ކިޔަމުން ދިޔަ ކޮންމެ ލަފްޒެއްގެ ތެދުވެރިކަން އިއާންގެ ލޮލުން އޮހޮރެމުން ދިޔަ ކަރުނަތަކުން ހެކިދެއެވެ. ” ބާތޭ ޔޭ ކަބީނާ ތޫ ބޫލްނާ… ކޯއީ ތޭރި ޚާތިރް ހޭ ޖީރަހާ… ޖާއޭ ތޫ ކަހީ ބީ ޔޭ ސޯޗްނާ… ކޯ އީ ތޭރި ޚާތިރް ހޭ ޖީރަހާ… ” ލަވަ އެއްކޮށް ކިޔާ ނިންމާލި އިއާން ގިޓާ އެނދު ކައިރީގައި ބަހައްޓަމުން ފުން ނޭވައެއް ފަޒާގެ ތެރެއަށް ދޫކޮށްލިއެވެ. އޭނަގެ އެ އިހުސާސްތައް އަޑު އަހަން މިންހާ އޭނަގެ ގާތުގައި ވާނެނަމައޭ އެތައް ފަހަރަކު އިއާން ހިތަށް އެރިއެވެ. މިރޭ ކަންތައް ދިމާވި ގޮތުން މުޅި އުމުރު ދުވަހު އޭނައަށް މި ލޯބި ހިތުގައި ސިއްރެއްގެ ގޮތުގައި ފޮރުވައިގެން ހުރެވިދާނެ ކަމާއިމެދު މިހާރު ސުވާލު އުފެދެއެވެ. އިހުސާސްތައް އަންގަން ކިތަންމެ ބޭނުންވި ނަމަވެސް ހާލަތު އެކަމަކަށް ތަނެއް ނުދެއެވެ. ހިތް އެދޭ ސޫރަ އޭނަގެ ގާތުގައިހުރެވެސް ވަނީ އަތް ނުފޯރާހާ ދުރުގައެވެ. މިންހާ ގާތު އޭނަގެ ހިތުގެ ވިންދު އެދޭ ލޮއެބަކީ ތިއޭ ބުނަން ބޭނުންވި ނަމަވެސް މިންހާ ވަނީ އެއަޑު ނުފޯރާނެހާ އެތައް ހާސްމޭލެއް ދުރުގައެވެ. ކުރާނީ ކީއްހެއްޔެވެ؟ ތަޤުދީރު ނިޔާކުރީ މިހެންނެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ވާނެ ގޮތެއްވެސް އަދި އިނގެނީކީ ނޫނެވެ. ހާލަތު ކޮންމެފަދަ ގޮތަކަށްވެސް ބަދަލުވެގެން ހިނގައިދާނެ އެވެ. އެއީ އެއްވެސް އިންސާނަކަށް އެނގޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެތައް އިރަކު އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމާމެދު ވިސްނަން އިނދެފައި އިއާން އަނެއްކާވެސް އެނދުގައި އޮށޯތީ އެ ޚިޔާލުތަކުން މިންޖުވެވޭތޯއެވެ. މާބޮޑަށް ވިސްނުމުގެ ސަބަބުން ބޮލުގައި ރިއްސަމުން ދިޔުމާއެކު މާގިނަ އިރެއްނުވެ ނަސީބަކުން ނިދީގެ ފުން ކަނޑަށް އިއާން ގެނބިގެން ދިޔައެވެ.\nއައު ދުވަހަކަށް އިރު އެރީ އެކި މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ތަފާތު ކުލަތައް ޖައްސަމުންނެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ އާދައެވެ. އެއްބަޔަކު އުފާވެރި ކަމުގައި ދުވަސްތައް ހޭދަކުރަމުން ދާއިރު އަނެއް ބަޔަކު ދަނީ ހިތާމައިގެ ފުން ކަނޑެއްގައި ޢަރަޤުވަމުންނެވެ.\nއާދައިގެ މަތިން ފަތިސް ނަމާދު ކޮށްލައިގެން ޤުރުޢާން ކިޔަވާލުމަށްފަހު އާސިމާ ބަދިގެއަށް މިސްރާބުޖެހިއެވެ. ކުޑަ އިރުކޮޅެއް ފަހުން ބަދިގެއަށްް ވަދެގެން އައި އަޝްރާ ފެނި ފުށް މޮޑެން ހުރި އާސިމާގެ ތުންފަތަށް ހިނިތުންވުމެއް ވެރިވިއެވެ. އަޝްރާވެސް އޭނަގެ މަންމައަށް ހިނިތުންވުމެއް ރައްދުކޮށްލިއެވެ. ” ކޮބާ ދޮންބެ މިއަދު… ކޮފީ ބޯކަށް ނާދޭތަ… ” އާސިމާގެ ގާތަށް ޖެހިލާ އަޝްރާ ސުވާލުކުރިއެވެ. ” ދޮންބެ ކޮފީ ނުބޯނަމޯ ބުނީ… ބޮލުގަ ރިއްސާތީ ނަމާދުން އައިއްސަ ނިދާލަން ދިޔައީ.. މަންމަ ބުނިން އެއްޗެެއް ބޮއެގެން ބޭސްކައިގެން ނިދާށޭ.. އެކަމަކު އެކައްޗެއްވެސް ނުބޮއެ ނިދަން ވަދުނީ… ” އޭނަގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދަމުން އާސިމާ ބުނެލިއެވެ. އާސިމާ ފުށް މޮޑެ ރޮށި ދަމަން ފެށުމުން އަޝްރާ ރޮށި ފިހަން ފެށިއެވެ. ” މަންމަ ވަރަށް އުފާވޭ ދަރިފުޅު ތިގޮތަށް ބަންދު ދުވަސްތަކުގަ ހެނދުނު ތެދުވެ ވަގުތުވާ ވަރަކުން މަންމައަށް އެހީތެރިވެދީ ހަދާތީ… ” ރޮށި ދަމަމުން އާސިމާާ އެހެން ބުނެލުމުން އަޝްރާވެސް ހިނިތުންވެލިއެވެ. ” އަސްލު ކުރިންވެސް އަވަހަށް ތެދުވަން ބޭނުންވޭ… މަންމަ ނުގޮވަނީސް އަމިއްލައަށް ތެދުވެ ފަތިސް ނަމާދުކުރަންވެސް ބޭނުންވޭ… އެކަމަކު އޭރު ހަމަ ޝައިތާނާގެ ބަހަށް ހެއްލިގެން އޮވެވެނީ… ހެހެހެ… މިންނު އެއްދުވަހު މިކަމާ ބެހޭގޮތުން ވަރަށް ވާހަކަ ދެއްކި… މިންނު ބުނި އެއްދުވަހުވެސް އެގޮތަށް ތެދުވެއްޖިއްޔާ ތަފާތު ފެންނާނެ ކަމަށް… ތެދުވަން ފެށީމަ އެގޮތަށް އަވަހަށް އަމިއްލައަށް ތެދުވަން އާދަވާނެ ކަމަށް… މިންނުގެ ވާހަކަތަކުން ހިތްވަރު ލިބިގެން ތެދުވަން ފެށީ… މިންނު ބުނީ ހަމަ ރަނގަޅަށް… ފަތިހު ފަތިހާ ހޭލީމަ ހާދަ ތާޒާވެޔޭ ދޯ މަންމާ… ހަށިގަނޑަށް އާދަޔާ ޚިލާފް ތާޒާކަމެއް އިހުސާސްވޭ… އެއްވެސް ވަރަކަށް ކަންނެތްކަމުގެ އިހުސާސެއްނުވޭ ތެދުވެގެން އުޅެން ފެށީމަ… ވަގުތުތައް ބޭކާރު ނުކުރެވި ބޭނުންތެރި ގޮތެއްގައި ވަގުތުތައް ހޭދަކުރެވޭ… ” ރޮށި ފިހަމުން އަޝްރާ ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. އާސިމާވެސް ހިނިތުންވެލައިގެން އޭނަގެ ދަރިފުޅުގެ ވާހަކަތައް އަޑު އަހަމުން ދިޔައެވެ.\nރޮށި ފިހެ ނިމުނުތަނާ އަރީފް އައިސް ބަދިގެއަށް ވަނެވެ. ” ކޮބާ ކޮފީ ބޯން އުޅެމާ… ” ބަދިގެ ދޮރު މަތީގައި ހުއްޓިލަމުން އަރީފް އެހެން ބުނެލީ ހިނިތުންވުމަކާއެކުގައެވެ. އެވަގުތު ހިނގާށޭ ބުނެ އާސިމާ އާއި އަޝްރާ ކާކޮޓަރިއަށް މިސްރާބުޖެހުމުން އަރީފްވެސް އެމީހުންގެ ފަހަތުން ދިޔައެވެ. އާސިމާ އަރީފްއަށް ކޮފީއެއް ތައްޔާރުކުރުމުގައި އުޅުނުއިރު އަޝްރާ ކާމޭޒު މައްޗަށް ދެތިން ވައްތަރުގެ ބިސްކޯދު ނަގައި އޭނަަށް ކޮފީއެއް ތައްޔާރުކުރަމުން ދިޔައެވެ. އެކި ވާހަކަތައް ދައްކަމުން ތިން މީހުން ކޮފީއަށް އިންސާފުކުރަމުން ދިޔައެވެ. އަރީފް ކޮފީ ބޮއެ ނިންމާލުމަށްފަހު ސިޓިންރޫމު ސޯފާގައި ނޫހެއް ކިޔަން އިނެވެ. އޭރު އަޝްރާ ކޮފީ ބުއި ޖޯޑުތައް ދޮވެ ކާމޭޒު މަތި ސާފުކޮށް ހެނދުނުގެ ނާސްތާއަށް ތަށިތައް ދޮވެފައި މޭޒު މައްޗަށް ލަމުން ދިޔައެވެ. އާސިމާ އޭރު ބަދިގޭގައި ކުޅި މަސް ތައްޔާރު ކުރުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދިޔައެވެ.\nއާދައިގެ މަތިން މިއަދުވެސް މިންހާ ހެނދުނު ހެނދުނާ ތެދުވެ ނާސްތާ ތައްޔާރު ކުރުމުގައި އޭނަގެ މަންމައަށާއި ދޮންބެދައްތައަށް އެހީތެރިވެދިނުމުގެ ގޮތުން ބައެއް ކަންތައްތައް ކޮށްލަދިނެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ މިސްރާބުޖެހީ ގޭގެ އެއްފަރާތުގައި ހައްދާފައިވި ބަގީޗާއަށެވެ. އެކި ކުލަ ކުލައިގެ މާތައް ފޮޅިފައިވި މަންޒަރު ފެނި މިންހާގެ ތުންފަތަށް ހިނިތުންވުމެއް ވެރިވިއެވެ. ރަތާއި ފިޔާތޮށި ކުލައިގެ އިތުރުން ހުދު ކުލައިގެ ފިނިފެންމާ ގިނަ އަދަދަކަށް ފޮޅިފައިވީއިރު އިރުދޭ މާވެސް ގިނަ އަދަދަކަށް ފޮޅުފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދޮން ކުލަ އާއި ރަތް ކުލައިގެ ސައިމަލާއި އޯކިޑްމާވެސް ހިމެނެއެވެ. މިފަދަ އެތައް ކުލަތަކަކުން ޖަރީވެފައިވި ބަގީޗާ ފެނި ކޮންމެ މީހެއްގެ ހިތަށްވެސް ހަމަޖެހުން ގެނުވާނެކަން ގައިމެވެ. މަޑު ފެހި ކުލައިގެ ކާާޕެޓް ވިނަ އެތަނުގައި ހައްދާފައި އޮތުން އަދި މާ ފުރިހަމަކަމަށް ދައްކައެވެ. މިންހާ ބަގީޗާ ތެރޭގެ ރީތިކޮށް ކުނިކަހާލުމަށްފަހު އެތަނުގެ ކައިރީގައި އިން ފެން އިސްކުރަކުން ހޮޅިއެއްގެ އެހީގައި ގަސްތަކަށް ފެން ދެމުން ދިޔައެވެ. ގަސްތަކަށް ފެން ދީފައި އަނބު ގަހުގައި އެލުވާފަައިވި ޖޯލީގައި މިންހާ ގޮސް އޮށޯވެލިއެވެ. އަނބު ގަހުން އެތަނަށް ހިޔާ އެޅިފައިވާއިރު ޖެހިލާ މަޑު ފިނި ވައިރޯޅިތަކުން ހަށިގަނޑަށް އަރާމުކަން އިހުސާސްކުރުވަމުން ދިޔައެވެ. ލިބުނު އަރާމަކުން މިންހާ އޭނަގެ ދިގު އެސްފިޔަތައް ތިރިކޮށްލާ ދެލޯ މަރާލީ އަލޫފްގެ ހިތްގައިމު ސޫރަ ސިފަކޮށްލަމުންނެވެ. މަޑުމަޑުން ޖޯލި ހެއްލާލަ ހެއްލާލަ އޮތް މިންހާ އޮތީ އަލޫފްގެ އެކި ޚިޔާލުތަކަށް ގޮސް ގެއްލިފައެވެ. ޚިޔާލުތަކުގައި އޮތް މިންހާއަށް ސިހިފައި ޖޯލިން ތެދުވެވުނީ އޭނަގެ މަންމަ ހެނދުނުގެ ނާސްތާ ކުރުމަށް އައުމަށް ގޮވާލުމުންނެވެ. ހަމަޖެހިލަމުން މިންހާ އާދައިގެ ހިނގުމެއްގައި ގެއަށް ވަނުމަށް ހިނގައިގަތެވެ.\nހެނދުނުގެ ނާސްތާއަށްފަހު މިންހާ ދިޔައީ އޭނަގެ ކޮޓަރިއަށެވެ. މާދަމާ ދެވަނަ ޓާމުގެ ކިޔެވުން ފެށޭތީ ކޮޓަރިތެރެ ސާފުކޮށްލަން މިންހާ ހިތަށް އެރިއެވެ. ކިޔެވުން ފެށުމުން އެކަހަލަ ކަންކަމަށް ވަގުތު ހޯދަން އުނދަގޫވާނެތީ މިހާރު ކޮށްލުމުން ފަސޭހަވާނެ ނޫން ހެއްޔެވެ. މިންހާ ކޮޓަރީގެ ފަރުނީޗަރުތައް ފޮޅާ ސާފުކޮށް ކޮޓަރިތެރެ ކުނިކަހާ ހެދިއެވެ. އެއަށްފަހު ޑްރެސިން ޓޭބަލާއި ސްޓަޑީ ޓޭބަލް މަތި ތަރުތީބުކޮށް އަލަމާރި މަތީގައި ހުރި ޓްރޮފީތަކާއި ކޮޓަރީގެ އެހެނިހެން ތަންތަނުގައި ހުރި މާވަށިގަނޑުތައް ފޮހެ ތަރުތީބުކަމާއެކު ބެހެއްޓިއެވެ. އެނދުގެ ބެޑްޝީޓާއި ބާލީސް އުރަތައް ބަދަލުކޮށް އެކިއެކި ބިއްލޫރިތައްވެސް ފޮހެ ހެދިއެވެ. އެންމެ ފަހު ކަމަކަށް ކޮޓަރީގައި މޮޕް ލުމަށްފަހު ދެން މިންހާގެ މަސައްކަތަކަށްވީ ފާޚާނާ ސާފުކުރުމެވެ. ފާޚާނާތެރެ ސާފުކޮށް ނިމުނުއިރި އޭނާ ހުރީ ހަމަ ރަނގަޅަށްވެސް ވަރުބަލިވެފައެވެ. ފިނި އެއްޗެއް ބޯލާ ހިތްވުމުން މިންހާ ތިރިއަށް ފޭބިއެވެ. ތިރިއަށް ފޭބިއިރު އެކަކުވެސް ގޭތެރެއިން ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ކާކޮޓަރިއަށް ގޮސް އައިސަލަމާރިއިން މިކްސް ފުރުޓު ޖޫސް ޕެކެޓެއް ނަގައި ބިއްލޫރި ތައްޓަކަށް އެޅިއެވެ. ތަށި މޭޒު މަތީގައި ބެހެއްޓުމަށްފަހު ކުޅިކާޖާ އަޅާފައި ހުރި ތަބަކެއް ހިފައިގެން އައިސް ކާމޭޒު ކައިރިން ގޮނޑިއެއް ދަމާލަމުން އިށީނެވެ. ޖޫސް ފޮދެއް ބޯލުމަށްފަހު ފަހަރަކު ފޮއްޗެއް ނަގައި ކުޅިކާޖާ ކަމުން ދިޔައީ ބަލާ މީހަކުވެސް ކާހިތްވާނެ ފަދައިންނެވެ. ”މިންނޫ… ހަމަ ކަނީ ދޯ… ” ކާކޮޓަރީގެ ދޮރު މައްޗަށް އެރި ނާއިލް އެހެން ބުނެލި އަޑަށް މިންހާ ދޮރާއި ދިމާލަށް ބަލައިލިއެވެ. ” ހޫމް… ތުއްތުވެސް އާދޭ… ” ޖޫސް ފޮދެއް ބޯލުމަށްފަހު މިންހާ އެހެން ބުނުމާއެކު ނާއިލްވެސް އައިސް ގޮނޑިއެއްގައި އިށީންދެ ކުޅިކާޖާާ ކާން ފެށިއެވެ. ”ޖޫސް އަޅަން؟ ” މިންހާ ސުވާލުގެ ރާގެއްގައި އެހެން އަހާލުމާއެކު ނާއިލް ބޯ ޖަހާލިއެވެ. އެއާއެކު މިންހާ ގޮސް ނާއިލަށް ތައްޓަކަށް ޖޫސް އަޅާދިނެވެ. މެންދުރު ނަމާދުގެ ބަންގި ގޮވުމާއެކު ނާއިލް ފެން ފޮދެއް ބޯލައިގެން ދަނީ ކަމުގައި ބުނެ އެގެއިން ނިކުތެވެ. މިންހާވެސް ޖޫސް ބުއި ދެތަށި ދޮވެލުމަށްފަހު މޭޒުމަތި ރީތިކޮށްލާ ބަތް ކާ ތަށިތައް ލައިފައި ކާކޮޓަރިން ނިކުތެވެ.\nމިންހާ ކާކޮޓަރިން ނިކުންއިރު މައިޝާ އާއި ނާހިދާ ގެއަށް ވަންނަނީއެވެ. ދެމީހުންގެ އަތުގައިވެސް ކޮތަޅުތަކެއް ހުރުމާއެކު އެއައީ ފިހާރައިންކަން މިންހާއަށް އިނގުނެވެ. ” މަންމާ… ހާދަ ވަރަކަށް ތި ޝޮޕިންކުރީ… ” ހެވިފައިހުރެ މިންހާ އެހެން ބުނުމާއެކު ނާހިދާވެސް ހިނިތުންވުމަކާއެކު މިއީ ބަދިގެއަށް ބޭނުންވާ ސާމާނު ކަމުގައި ބުނެލިއެވެ. ބަންގި ގޮވި ހަނދާންވުމުން މިންހާ ނަމާދު ކުރަން ކަމުގައި ބުނެ ކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ. ފާޚާނާއަށް ވަދެ ފެންވަރާ ތާޒާވެލައިގެން ނިކުމެ ގޭގައި އުޅޭއިރު ލާ ކަހަލަ ރަތް ކުލައިގެ ހެދުމަކާއި ކަޅު ކުލައިގެ ސްކިނީއެއް ލައި ތައްޔާރުވެގެން ނަމާދު ކޮށްލިއެވެ. ނަމާދުކޮށް ނިމިގެން މިންހާާ އިސްތިރި ކުރުމުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރިއެވެ. ” ދަރިފުޅާ މިންނު… އާދޭ ކާން… އެންމެން މިތިބީ ދަރިފުޅު އަންނަންދެން…” އިސްތިރިކުރަން ހުއްޓާ ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވާލުމަށްފަހު މިންހާގެ މަންމަ ނާހިދާ ބުނެލިއެވެ. ” މިދަނީ މަންމާ… މާދަމާ ކިޔެވުން ފެށޭތީ ފަސޭހަކޮށްލަން މިއުޅެނީ… ސުކޫލު ކިޔެވުން ފެށުނީމަ އަބަދުވެސް އޮންނާނީ ކޮންމެވެސް ތަނަކަށް ދާންވެފަ… އެހެންވީމަ ވަގުތުން އިސްތިރިކޮށްގެން ދަންޏާ ގަޑިއަށް ދާންވެސް އުނދަގޫވާނެ… ފަސޭހަވާނެއެއްނު ދޯ މަންމާ ކުރިން އިސްތިރިކޮށްލާފަ ބެހެއްޓިއްޔާ… ” އިސްތިރިކޮށް ކޮނޑުގައި އަޅުފައި ހުރި ހެދުންތައް އަލަމާރީގައި ތަރުތީބު ކަމާއެކު ބަހައްޓަމުން މިންހާ ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. ” އާނ… މާބޮޑަށްވެސް ފަސޭހަވާނެ… ” ހިނިތުންވުމަކާއެކު ނާހިދާ އެހެން ބުނެލިއެވެ. އަދި ދެމީހުން އެކުގައި ކޮޓަރިން ނިކުމެ ތިރިއަށް ފޭބީ މެންދުރުގެ ކެއުމަށެވެ.\nމެންދުރުގެ ހޫނު ގަދަ އަވިން ދުނިޔެ ފިއްސަމުން ދިޔައިރު އެހޫނުން ސަލާމަތްވުމަށް އަލޫފް އަތިރިމަތި ކައިރީ ހުރި ކާނިގަހެއްގަައި އެލުވާފައިވި ޖޯލި ހެއްލާލަ ހެއްލާލަ އޮތެވެ. އޭރު އޭނަ އޮތީ ފޯނުން ކޮންމެވެސް މީހަކަށް ވާހަކަ ދައްކާށެވެ. ”ޝަމްހާ… އައި ކާންޓް ލީވް ހާ… ރިމެމްބާރ ދެޓް… އޯކޭ… އުއްމީދުކުރަން ޝަމްހާ ބުނިފަދައިން އެކަންތައް އަހަރެމެން ދެމީހުންގެ ދެމެދުގަ ސިއްރެއްގެ ގޮތުގަ ބާއްވަދޭނެ ކަމަށް.. ” ޝަމްހާ އާ ފޯނުން ވާހަކަ ދައްކަމުން އަލޫފް ބުނެލިއެވެ. ” އަލޫފް… ޑޯންޓް ވޮރީ… އަހަރެން އެއްވެސް މީހެއް ގާތު ނުބުނާން… ބިކާޒް އައި ލަވް ޔޫ މޯރް ދޭން ހާ… ” ޝަމްހާާ ބުނެލިއެވެ. ” އޯކޭ… ” އަލޫފް ކުރު ޖަވާބަކުން ފޯނު ކޯލު ނިންމާލިއެވެ. ކުރިންދުވަހު ކުރި ކުށް ރޭގަ ތަކުރާރު ކުރެވުމުންވެސް މިހާރު އަލޫފްގެ ހިތަކަށް އެއްޗެއް ނާރައެވެ. ޝަމްހާގެ ވާހަކަތަކާއި ޝައިތާނާގެ ވަސްވާސްތަކުން އަލޫފްގެ ހިތާއި ސިކުނޑި ދަނީ ފުރެމުންނެވެ. ޝަމްހާ ދެއްކި ވާހަކަތައް އޭނައަށް ދިޔައީ ގަބޫލުކުރެވުމުންނެވެ. އެވާހަކަތައް ގަބޫލުނުކުރެވޭނަމަކަ ދެވަނަ ފަހަރަށް އޭނަގެ ރުހުމުގައި އިސްވެ ޝަމްހާ އާ ކައިރިނުވީހެވެ.\nހަވީރުގެ ހިތްގައިމު ވަގުތެވެ. ސާފު ނޫ އުޑުގައި ހުދު ކުލައިގެ ވިލާ ރޮއްޖެއްގެ މިންވަރުވެސް ނުވެއެވެ. ޖެހިލާ މަޑު ފިނި ވައިރޯޅިން މާހައުލުގައި ވަނީ ތާޒާކަމެވެ. ޖެޓީ މަތީގައި އިއާން އާއި ނާއިލް ތިބިިއިރު އެދެމެދަށް ވެރިވެފައިވަނީ ހަމަހިމޭންކަމެވެ. އިއާން ރޭގަ އޭނަ އާއި މިންހާ އާ ދެމެދު ހިނގާދިޔަ ކަންތައް ނާއިލް އާ ހިއްސާކުރުމުން ނާއިލް އިއާންއަށް ހިތްވަރުދިނެވެ. އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ އެވަގުތު އިހުސާސް ކުރާނެ ދެރަ އޭނައަށް އަންދާޒާވެސް ނުކޮށްލެވޭނެއެވެ. އެހެނަސް އޭނައަށް ކުރެވެން އޮތް ކަމަކީ އިއާންއަށް ހިތްވަރުދިނުމެވެ. ޗޮކްލެޓު ކުލައިގެ އަތްދިގު ގަމީހަކާއި ކަޅު ކުލައިގެ ސްކިނީގައި ހުރި އިއާންގެ ނަޒަރު ސީދާވެފައިވަނީ މާސިންގާ ކަނޑަށެވެ. ގަމީހުގެ އަތް އޮޅަބޮއްޓާއި ހަމައަށް އޮޅާލާފައިވާއިރު ބޮލުގެ އިސްތަށިގަނޑު ވަނީ ރީތި ގޮތަކަށް ސްޕައިކް ކޮށްލާފައެވެ. ”އާން… ލެޓްސް ގޯ… ހިނގާބަލަ އެކޮޅު ޖެޓީއަށް… ” ނާއިލްގެ އަޑަށް ޚިޔާލުތަކަށް ގެއްލިފައިވި އިއާންއަށް ހަމަ ބިމަށް އާދެވުނެވެ. ހިނގާށޭ ބުނެ ދެމީހުން އެކުގައި ޖެޓީއިން ފޭބުމަށް ހިނގައިގަތެވެ. ކައިރިވަމުންދިޔަ ވަރަކަށް އިއާންގެ ނަޒަރު ހުއްޓިފައިވީ ހޮޅުއަށީގައި އަޝްރާ ކައިރި އިން މިންހާއަށެވެ. ކަޅު ކުލައިގެ ގަޔަށް ދޫ ހެދުމަކާއި ހަމަ އެކުލައިގެ ޝޯލްއެއްގައި އިންއިރު ޝޯލްގެ ތެރެއިން އެދޮން މޫނު ފެންނަލެއް ވަރަށް ފުރިހަމައެވެ. ހެދުމުގައި ދިގަށް ކަޅާއި ހުދު ކުލަ ހިމެނޭ ހަތަރެސްކަން ކުދި އެތިކޮޅުތަކެއް ހަރުކުރެވިފައިވުމުން ވަރަށް ރީއްޗެވެ. މޫނުގައި ކޮށްފައިވި ލުއި މޭކަޕުންނާއި ތުންފަތުގައި ޖައްސާފައިވި މަޑު ފިޔާތޮށި ކުލައިން އެދޮން މޫނު އިތުރަށް އުޖާލާކޮށްދެއެވެ. ޖެޓީއިން ފައިބައިގެން އެދިޔަ މަގުމަތީގައި އިއާން އާއި ނާއިލް އެދެމީހުނަށް ހިނިތުންވުމެއް ރައްދުކޮށްލިއެވެ. ބަދަލުގައި އަޝްރާ އާއި މިންހާާވެސް ހިނިތުންވެލިއެވެ.\nދެއެކުވެރިން ހޮޅުއަށީގައި ތިބެފައި މިސްރާބުޖެހީ އަތިރިމައްޗާއި ދިމާލަށެވެ. ހުދު ދޮންވެލި ގަނޑުގައި މަޑު ހިނގުމެއްގައި ހިނގަމުން ދިޔައިރު އެދެމެދުގައި ތަފާތު ވާހަކަތައް ދެކެވެމުން ދިޔައެވެ. ” މިންހާ… ” ހިނގަމުންދިޔަ މިންހާ އާއި އަޝްރާގެ ހިނގުން ހުއްޓުނީ ރުންކުރު ގޮތަކަށް މީހަކު މިންހާގެ ނަމުން ގޮވާލުމުންނެވެ. ފަސްއެނބުރި ބަލައިލިއިރު ކުރިމަތީގައި ތިބި އީލާފް އާއި ޝަމްހާ ފެނި ދެމީހުނަށްވެސް ހައިރާންކަން ލިބުނެވެ.\nހާދަ ލޯބިންނޭ…. (29)\nalhey ifoo ehaa balikoh ulhemunvx vaahaka genes dhiny thanq sooo much ifoo\nn shafakallah get well soon dear\nlove the story loads itx just the best but aloof ekuri kanthakun varah foohivey aloof dheke aan dhw insha allah he’ll get minnu\neves happy gothakah heheh\nmiss yu loads\nUnique ❤❤❤… Thank you soooooo much dear ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊… V v v ufaavehje unique ge comment kiyaalaafa 😊😊😊… Aloof dhw… Yahh.. What he did was very wrong… N Aaan dhw… Let’s see whether he get minnu or not 😁😁😁… Feshuneehsurevx unique ifoo ah thidhey support ah v v v bodah thanks dear ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊… Asawriter I feel so lucky to have suchasweet reader ❤❤❤😊😊😊… Much more loves from me dear ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊…\nSalaam dear readers 😊😊😊… Here is the next part n feel free to comment your views… Hope all will like this part too… Next part In Sha Allah on Friday… Proof read nukoh v ma mistakes huredhaane… Keep commenting… 😊😊😊… Love you all my readers 😊😊😊❤❤❤💜💜💜💐💐💐…\nwow maasha allah ifoo dear this stry be like hama obiness to the max ❤❤❤❤❤❤❤ aloof ehedhi gotheh dhww but hopefully everything is gonna be find in the end 💗💗💗💗💗💗💗💗💗💗💗💕💕💕💕💖💖💖💖❤❤❤💘💘💟💟💟🎀 and ifoo dear you’re like my fav writer since the start i just love how sweet and kind you are😍😍😍😍😍😍💕💕💕💖💖💖💛💛💛💛💚💚💚💚💚💙💙💙💙💙💜💜💜 n mi part ge start ga eba innehnu dhw “just to make fun” is actually “just to have fun” ☺☺☺☺☺☺☺☺☺☺ ethankolhu faahagaveema hama buneli nge anehen dhn nei mistake ehh cux ur too perfect 👌👌👌👌👌👌😁😁😁🎇🎇🎇🎇🎇🎆🎆💝💝💝💝✨✨✨✨🎉🎁🎁\ni think this is my first comment kanne but abadhuves stry kiyan 💞💞💞💞💞💞💞💞💞💞💞and usually kamehgga vrh bxy koh ulhefa phone check kohlaairu stry fennani 😀😀😀😀😀😂😂😂😂😏😏😏dhn bxy kamehves handhaaneh nuhurey hama vaguthun kiylaaleveni 😋😋😋😋😋😋😛😛😎😎😎😎 ekm fahun comment kuran hithu alhain huttaa handhaanetheni.. 🙁🙁🙁🙁🙁🙁🙁🙁.i cant wait for the next part rlly but ur health should come first nge ❤❤❤❤❤❤❤❤❤💟💟💟💟💟💝💝💝💝💝💝💞💞💞💕 may allah give uafast recovery and bless u with more more talent and success in everything dear 💙💙💙💙💙💙💙💙💜💜💜💜💜💜💜💜💜💛💛💛💛💚💚💚 insha allah dhen komme part ehgaves comment kureveythoa balaanan 😍😍😍😍😍 curiously waiting luv you lots and lots lots more 😚😚😚😚😚😚😚😘😘😘😘😘\nMankiii ❤❤❤… Awwwwnn ❤❤❤😊😊😊… Suchalong, colourful, supportive comment ❤❤❤💐💐💐💜💜💜😊😊😊… I really loved it ❤❤❤😊😊😊… Thankyou soooooo much ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊… It really meansalot for me 😊😊😊… I felt soooooooooo happy after reading your lovely comment 😊😊😊❤❤❤… Ehaa bxy koh ulhemunvx story kiyaalaakan faahaga kuryma v v v ufaavehje 😊😊😊… Eahvure vx bodah mifaharu story kiyaalaafa comment eh kohlyma adhi maaa bodah ifoo ufaavehje ❤❤❤😊😊😊… Ifoo v v v ufaavehje favourite writer akah v ma ❤❤❤😊😊😊… Yahh… Thankyou dear ethankolhu faahaga kohladhinyma 😊😊😊… I will try my best to correct those mistakes next time 😊😊😊… What Aloof did was really wrong… Let’s see what happens… Hope to see ur comment more often dear n v v v ufaavaane regular koh comment fennanama 😊😊😊❤❤❤… Much much more loves from me dear ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊… N may Allah bless you and your family too 😊😊😊❤❤❤…\nWhat😮😮..aloof haadha goahey… anyways stry vrh vrh nic…knmea part ahkah comment nukurevunas knme part eh vex kiyan….u r my favourite writer..whn is next part\nAwwwwnn dear😊😊😊❤❤❤… Thankyou soooooo much dear ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊… V v v ufaavehje 😊😊😊… Knme partehvx vx kiyaakan faahaga kohleema v v v ufaavehje 😊😊😊… Hope to see ur comment more often n ifoo v v v ufaavehje favourite writer ah v ma ❤❤❤💜💜💜😊😊😊… Next part In Sha Allah on Friday 😊😊😊… Much more loves from me ❤❤❤💜💜💜😊😊😊💐💐💐…\nHey ifoo….how’s u dear..????😘😘😘😘😘Thankyou so much ingey balikoh ulhemun ves up kohdhiniima…..and v v v dhuvas kohlaafa dhw cmmnt mi kurevuny…😘😘😘😘😘😘😘actually knmes bxy kamehga ulhefa balaalaa iru inaany up vefa so ehnve kiyaalaafa fahun cmmnt eh Kuran hunnany…..dhn handhaan nethenyy….😘😘😘😉😛😝😜😊😙😗😗omg what just u did aloof…aslugaves i wasn’t accepting this frm aloof….and he betrayed minnu right!!!!!!! I hate that kind of boys….insha allah aan ah minnu libeny…😘😘😘😘😄😄😗😝😊😊😜😚😝😚😛😛ifoo u r like my fav writer frm thr beginning….your kindness and the way you talk to readers is just awesome….😘😘😘😘😙😙😙😗😚😄😃and ur stries are awesome too…..may allah give youafast recovery….😘😘😘😘😘and i can’t wait for the next part….ifoo dear mee v long stry ehtha????plx ehaa avahah nunihmahchey….love yahh…❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤😘😘😘😘😘😘😘😘😘😘😘❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤😘😘😘😘😘😘😘😘😘😘😘❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤\nMal ❤❤❤… Yayyyy afteralong time again Mal ge long, colourful, supportive comment eh ❤❤❤😊😊😊💜💜💜💐💐💐… Thankyou soooooo much dear ❤❤❤😊😊😊💜💜💜💐💐💐… V v v ufaavehje Mal ge comment libunyma 😊😊😊… I missed your comments so much 😊😊😊💜💜💜… Hws u dear??? Alhamdhulillah… I’m feeling better now 😊😊😊… I hope your fine… Bxy koh ulhemunvx story kiyaalaathy v v v ufaavehje 😊😊😊… It really meansalot for me 😊😊😊… I feel sooo lucky to be your favourite writer 💜💜💜❤❤❤💐💐💐😊😊😊… Readers are really important for me 😊😊😊… Without their support n love I couldn’t do this… Ifoo ah mi hisaabah vx mi aadhevuny readers ge support aa eku… Ekan abadhuvx hadhaaanugaa bahahtaanan In Sha Allah ❤❤❤😊😊😊… Readers akee ifoo ge story liyumuge life ge ehbai… Without them it’s incomplete ❤❤❤😊😊😊… Heheh… Yesss dear… What Aloof did was really wrong n he betrayed minnu… Let’s see what happens… Hehhe… Yesss dear it’salong story… Bt ifoo plan kuri gothah vure kurukohlanvx eba hiyaalu kuran because kiyevun feshuneema v v bxy vaane ifoo… That’s why… Bt adhi vaki gotheh final nukuran… Hope to see ur comment more often n much much more loves from me dear ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊…\nNice I foo\nGet well soon☺☺☺☺\nIshu ❤❤❤… Thankyou sooo much ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊… V v ufaavehje comment kohleema 😊😊😊…\nAlhey ifoo balikoh ulhemunvx story up kohladhinyma v v v happy vehje 😀😀😀😀😊😊😊😊…I really appreciate your hard work ❤❤❤❤💚💚💚💚… It’s amazing ingey hama 😍😍😍😍🌼🌼🌼🌼… I really love it 😘😘😘😘💐💐💐💐… Alhey aloof minnu ah beyvafaa therivy dhw minnu ehaa loabi vaa iruvx… I really hate aloof… avahah ifoo minnu aa aan aa gulhuvaa… n minnu ah aloof ge hageegai ingihjeyaa haadha hurt vaaneyeah 😢😢😢😢😓😓😓😓… Anyways story is awesome ingey hama 😊😊😊😊🌹🌹🌹🌹… n v v v curious kohlaafa thi ninmaalyvx… keep up the good work 💛💛💛💛💙💙💙💙… much n more loves from naju 💐💐💐💐🌸🌸🌸🌸🌷🌷🌷🌷🌻🌻🌻🌻🌹🌹🌹🌹🌼🌼🌼🌼🌺🌺🌺🌺\nNaju ❤❤❤… Thankyou soooooo much for the colourful, supportive comment ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊… Feshuneehsurevx ifoo ge knme story eh gavx Naju support libey kann faahaga kohlan 😊😊😊… Thanksalot ❤❤❤😊😊😊💜💜💜💐💐💐… Yahh… Aloof betrayed minhaa ah… Yah… Minnu ah v hurt vaane… Let’s see what happens… Heenukuraa gothakahvx kanthahthah badhalu vegen higaidhaane 😁😁😁… Much more loves from me ❤❤❤😊😊😊💜💜💜💐💐💐…\nYesss…!!!❤❤💙💙😘😘…Its finally here again…❤❤💙💙😘😘….This part also very nice and intresting dear…💙💙❤❤😘😘…Love the story cox its just awesome..❤❤💙💙😘😘..Vrh salhi dhigu koh vaahaka genessa regular koh update kohdheythy..❤❤💙💙😘😘….Mi part ga vex sifa kurun thah v salhi ingey…Hama habeys…❤❤💙💙😘😘…Keep it up your good work dear..❤❤💙💙😘😘…Kon irakun tha next part up kohdheyny dhen…???❤❤💙💙😘😘…Hithah araa komme dhuvahaku vex update vaane nama ey…❤❤😘😘💙💙….Waiting for next part dear ifoo… ❤❤💙💙😘👊..Hope avahah up vaane kamah…❤❤💙💙😘😘…Hey ..Hwx you now ifoo…???Wish you fine soon..Insha allah…❤❤💙💙😘😘….Miss you and much loves…❤❤💙💙😘😘\nAgain @Ikleel ge long, colourful, supportive comment eh ❤❤❤😊😊😊… Thankyou soooooo much for the support ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊… I’m really glad that you like it 😊😊😊… Now I’m feeling better… Thankyou once again 😊😊😊💜💜💜… Much more loves from me ❤❤❤😊😊😊💜💜💜💐💐💐…\nHey ifoo …v v v v riithi mi story .. even though i dont comment usually, i always read thix storyyy.❤❤💙💙💚💚💛💛💜💜💓💓💕💕💖💖💗💗💘💘💝💝💟💟💞💞keep up the good work .. 💟💟💙💙💚💚💛💛💜💜❤❤n shifaakallah ..this is amay-zin work 💓💓💙💚💚💛 much luv from me💙💚💚💙❤💜💟\nNaukko ❤❤❤… Thankyou soooooo much dear for the colourful Comment 💜💜💜❤❤❤💐💐💐😊😊😊… V v v ufaavehje story kiyaa kann ingunyma 😊😊😊… Much more loves from me dear n hope to see ur comment more often ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊…\nPis pis aloof haadha goahey 😡😡😡😡😡😡😡🔪🔪🔪 I can’t believe it. Adhi he thinks its okay 😒😒😒 Minnu ah ingey dhuvahu haadha dhera vaaney.. I think dhen aan and minnu gulheynee hen 🤔🤔 Shamha ves haadha goahey.. Faadu faadu ge vaahaka dhakkaigen aloof hahdhaalaafa.. 😣😣 Anyway story is amazing dear.. V v ufaa vejje balikoh ulhemun ves up kolla dhinyma.. 😊😊 Livy kiyaalaa hithun keh madhu vefa mi hunnany last part ge fahun.. Anekka aneh inthizaaru kurevemun mi dhany next part ah.. Hehe 😄😄☺☺❤❤❤ Lots of love and shafakallah.. Iraadha kurevviyya you will get well soon avahah 😊😊💕💕💕 And once again thank you so much 💕💕💛💛💙💙🌻🌻🌹🌹 You’re the best hama 😀😀❤❤💓💓💖💖💗💗💙💙🖤🖤💛💛💜💜💚💚💞💞💟💟❣❣💌💌🧡🧡🌻🌺💐🌸🌼💮\nLivy ❤❤❤… Thankyou soooooo much dear for the colourful Comment 💜💜💜💐💐💐❤❤❤😊😊😊… V v v ufaavehje dear 😊😊😊… Aloof dhw… He really didawrong thing… Let’s see what happens… Once again thankyou so much n much more loves from me dear… Ur one of the best reader too 💜💜💜❤❤❤💐💐💐😊😊😊…\nBali koh ulhemun ves story genesdhinyma thank you so much.. Get well soon ifoo.. Rifoo beynumy hama aan aa minnu aa.. Aloof is very bad.. Hehe..\nRifoo ❤❤❤… Thankyou soooooo much dear ❤❤❤😊😊😊💜💜💜💐💐💐… Let’s see what happens… Much more loves from me ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊…\nIfoo dear thy school kujjeh tha???\nMal ❤❤❤… No… Kiyevunn hulhuvunyma job ga bxy vaane thy 😊😊😊…\nAloof haadha goahey😈😈😈queen akah gabool eh nukurevey aloof hen ulhefaane kamakah😤dhn minnu ah bust vehjihyaa kihaa dheravaane 😢😢dhen hama aan aai minnu gulhuvanve💞💞mihaaru shamhaa nd eelaaf edhiyaeeevaahaka thah kiyaidheyn kan neynge 😵😵😵😵maa curious koh vihyaa thi ninmaaly 😭\nGWS IFOO DEAR❤\nLOVES FROM QUEEN❤\nQueen ❤❤❤… Thankyou soooooo much dear ❤❤❤💐💐💐💜💜💜😊😊😊… Let’s see what happens 😊😊😊… Eelaaf n Shamhaa hama kiyaivx dheefaane 😊😊😊… Let’s see what happens… Much more loves from me dear ❤❤❤💐💐💐💜💜💜😊😊😊…\nAlheyyyyy aloof haadha goahey dhw? 😡 dhn shamha bunaahaa ehcheh gaboolu kuran jehey tha? 😑 she is an enemy..🙁🙁 mihaaru sis beynun vani aan aa minha aa gulhen.. 😶 kurin sis ulhuni aloof ah vx dhera eh dheyn beynun nuvegen.. But I don’t like him anymore 😈😈 anyway story hama varah varah reethi ingey masha Allah 😘😘😘 ifoo sis bali ve ulhey iru vx readers beynun vaa gothah story up kohdheythi varah varah ufaa vey 😀😀😀 thanks alot.. 😘😘😘 get well soon.. 🤗🤗 next part thankolheh avahah up kohdhehchey ingey varah curious ❤❤❤ BTW I’m late dhw.. So sorry ingeyeee aslu school fesheythi busy v.. ☹☹☹ next time I’ll try for an early comment 🙂🙂 lots of loves and prayers for your health from me.. ❤❤❤❤😘😘😘😘💙💛💛💛💛💛\nBut ifoo sis avahah up kohdheyshey buni as if you are not well pls rest OK? 🙂🙂 I don’t want you to spend sleepless nights because of us 😐😐😐 again may you get well soon ifoo sis. ❤❤❤❤😘😘😘\nSis ❤❤❤… I’m so happy to see ur comment regularly 😊😊😊… Thankyou soooooo much for the sweet comment ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊… Alhamdhulillah now I’m fine 😊😊😊… Aloof dhw.. He really didawrong thing… Let’s see what happens… It’s ok… Lahunvx story kiyaalaafa comment kohleema v v v ufaavehje 😊😊😊… It meansalot for me 😊😊😊… Now next part kiyaaleveyne… Much more loves from me ❤❤❤💜💜💜💐💐💐😊😊😊…\nIfoo ge full name i want know pls tell me 😰😰😰😰😰😰\nI can’t tell my full name… I’m sorry… Bt what happened???\nI want know because your best writer ifooo!\nThankyou so much ❤❤❤😊😊😊💜💜💜💐💐💐… Bt I can’t tell my full name… You can just call me ifoo 😊😊😊…


vnews - Than'burudhoo ferry dhathuruthah huttaalumun raalhaaelhuntherin maayoosvefai\nތަނބުރުދޫ ފެރީ ދަތުރުތައް ހުއްޓާލުމުން ރާޅާއެޅުންތެރިން މާޔޫސްވެފައި\nމާލެއިން ތަނބުރުދޫ އަށް ދަތުރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރި ފެރީ - ފޮޓޯ: އެމްބީބީއޭ\nމިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް އާއި އެމްޓީސީސީ ގުޅިގެން ރާޅާއެޅުންތެރިންނަށް ކ.ތަނބުރުދޫއަށް ހިލޭ ދެވޭގޮތަށް ހަމަޖެއްސި ފެރީ ދަތުރުތައް ހުއްޓާލައިފިއެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރުގެ ޖޫންމަހުން ފެށިގެން ހަމަސް ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް މާލެ އިން ތަނބުރުދޫ އަށް އަދި ތަނބުރުދޫ އިން މާލެއަށް ދަތުރުކުރުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސިއިރު، މިދިޔަ ނޮވެމްބަރު މަހުން ފެށިގެން އެ ހިދުމަތް ވަނީ ހުއްޓިފައެވެ.\nވީސްޕޯޓްސްއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން މޯލްޑިވްސް ބޮޑީބޯޑިން އެސޯސިއޭޝަން (އެމްބީބީއޭ) ގެ ރައީސް އަބްދުﷲ އަރީފް (ފުކޫ) ވިދާޅުވީ، މާލޭގައި ތިބި ރާޅާއެޅުންތެރިން ރާޅާއެޅުމަށް ދަނީ ތަނބުރުދޫއަށް ކަމަށާއި، އެތަނަށް ކުރާ ދަތުރުތައް ހުއްޓާލުމުން ރާޅާއެޅުންތެރިން ވަރަށް މާޔޫސްވެފައިވާ ކަމަށެވެ.\nފުކޫ ވިދާޅުވީ، ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީ އަދި އެމްޓީސީސީ ހެދި އެއްބަސްވުން ނޮވެމްބަރުމަހު ނިމުމުގެ ކުރިން އެ އެއްބަސްވުން އާކުރާނެ ކަމަށް ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީން ބުނެފައިވާ ކަމަށާއި، އެހެންނަމަވެސް އެގޮތަށް އެކަން އަދިވެސް ނުހިނގާތީ ކަންބޮޑުވާ ކަމަށެވެ.\nފުކު މިހެން ވިދާޅުވެފައިވާއިރު، ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރ މޫސާ ޒަމީރު މީގެކުރިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ބްރިޖް އެޅުމައްޓަކާ ރާޅުގަނޑު ބަންދުކުރީ އެތަނުގައި ރާޅާއެޅުމަކީ ރައްކާތެރި ކަމަށް ނުވާތީ ކަމަށާއި، އެހެންމަކަމުން ރާޅާއެޅުންތެރިންނަށް އެހެންގޮތަކަށް އެފުރުސަތު ތަނަވަސް ކޮށްދިނުމަށް ސަރުކާރުން ނިންމީ ކަމަށެވެ. މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވީ މިއަހަރު ބްރިޖް ހުޅުވެންދެން ރާޅާއެޅުންތެރިންނަށް ސަރުކާރުން އެފުރުސަތު ތަނަވަސް ކޮށްދޭނެ ކަމަށެވެ.\nމާލޭ ރާޅުގަނޑު ބަންދުކުރިފަހުން މާލޭގައި ތިބި ރާޅާއެޅުންތެރިން ރާޅާއެޅުމަށް ދަނީ ތަނބުރުދޫއަށެވެ. ތަނބުރުދޫއަށް ދެވޭނެ އިންތިޒާމުތައް ހުއްޓުމުން އެ ރާޅާއެޅުންތެރިން އަންނަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ.\nރާޅާއެޅުންތެރިން މިހާރު ބޭނުން ކުރަމުންދާ ތަނބުރުދޫ ސާފިން ޕޮއިންޓަކީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ސާފިން ޕޮއިންޓެކެވެ. އެގޮތުން ސީއެންއެންއިން ހޮވި އެންމެ ރަނގަޅު 50 ސާފިން ޕޮއިންޓުގެ ތެރެއިން ތަނބުރުދޫ ރާޅު ޕޮއިންޓް ރެކޯޑް ކުރެވިފައިވަނީ 11 ވަނައިގައެވެ.


SunOnline: Pakistan gai2reyleh jehi, 33 meehaku maruvejje\nރުގިއްޔާ މުހައްމަދު މޫސާ 07 Jun 2021, 14:06\nޕާކިސްތާނުގައި ދެ ރޭލެއް އެކްސިޑެންޓުވުމުން 33 މީހަކު ވަނީ މަރުވެފަ -- ފޮޓޯ: އޭޕީ\nކަރާޗީ (ޖޫން 7): ޕާކިސްތާނުގައި ފަސިންޖަރުންނާ އެކު ދަތުރު ކުރަމުން ދިޔަ ދެ ރޭލެއް އެކްސިޑެންޓުވެ، 33 މީހަކު މަރުވެއްޖެ އެވެ.\nޕާކިސްތާނުގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރޭލު އެކްސިޑެންޓުވީ ކަރާޗީއާ 440 ކިލޯމީޓަރު (273 މޭލު) ދުރުގައި އޮންނަ ދަހަރަކީ ކައިރީގަ އެވެ.\n"މަރުވެފައި އޮއްވާ ފެނުނު މީހުންގެ އަދަދު 33އަށް އަރައިފި، އަނިޔާވި މީހުންގެ އަދަދު 120އާ ގާތްކުރޭ،" އަނިޔާވި މީހުންނަށް ފަރުވާ ދެމުންދާ ހޮސްޕިޓަލެއްގެ ޑޮކްޓަރަކު އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވި އެވެ.\nއޮފިޝަލުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެކްސިޑެންޓު ހިނގީ ކަރާޗީން ދަތުރު ކުރަމުން ދިޔަ މިއްލަތު އެކްސްޕްރެސް ރޭލު ދަގަނޑު މަތިން ކައްސާލާ، އެހެން ރޭލެއް ދަތުރު ކުރަމުން ދިޔަ ދަގަނޑު މައްޗަށް އެރުމުންނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ރޭލުގައި 50 ވަރަކަށް މީހުން ތިބި އިރު އަނެއް ރޭލުގައި 50 އާ 60އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މީހުން ތިބި ކަމަށް ޑިސްޓްރިކްޓު ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރު އުސްމާން އަބްދުﷲ ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި ބައެއް މީހުން ރޭލު ތެރޭގައި ތާށިވެފައި ތިބިކަންވެސް އޭނާ ހާމަ ކުރެއްވި އެވެ.\nޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑުވަޒީރު އިމްރާން ޚާން ވަނީ އެ ހާދިސާގައި އަނިޔާވި މީހުންނާއި މަރުވި މީހުންގެ އާއިލާތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ރެއިލްވޭ މިނިސްޓަރު އަޒަމް ސުވާތީއަށް އަންގަވާފަ އެވެ. އަދި އެ ހާދިސާ ތަހުގީގު ކުރަން އަމުރު ކުރައްވާފަ އެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ ރެސްކިއު ހެލިކަޕްޓަރާއި އެމްބިއުލާންސާއި ހާއްސަ ސާޗް އެންޑް ރެސްކިއު ކުރޫތައް ހާދިސާ ހިނގި ސަރަހައްދަށް ފޮނުވާފަ އެވެ.


Raees Nasheed ge nuruhun Member Bigey ah!\nރައީސް ނަޝީދުގެ ނުރުހުން މެންބަރު ބިގޭއަށް!\n- 1 week ago0- ފަހީމް\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދަށް ދިން ޓެރަރިސްޓް ހަމަލާއާއި ގުޅިގެން، އެ ކަމުގެ ތަހުގީގު ލަސްވެ މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ) ގެ މަޖިލިސް މެންބަރު މުޙައްމަދު ރަޝީދު ޙުސައިން (ބިގޭ) އަށް ތުހުމަތުތަކެއް ކޮށްފައިވަނިކޮށް، ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު، ބިގޭއަށް ބަހުގެ ހަމަލާއެއް ދީފިއެވެ.\nމާނަ ފުން ގޮތަކަށް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ސިޔާސީ ފައިދާއަށްޓަކައި ކުރައްވާ ކަންކަމާ ވިދާޅުވާ ބަސްފުޅުތައް އެމަނިކުފާނުގެ ރަޙުމަތްތެރިޔާ އަދި އަލިފުށީ ދާއިރާގެ މެމްބަރަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، އެމަނިކުފާނަށް ރަނގަޅީ، އެހެން ބޭފުޅުން އެމަނިކުފާނާމެދު ބަހައްޓަވާ ވަފާތެރިކަމާއި މަދަދުގެ ވާހަކަ ބިގޭ ނުދެއްކެވިއްޔާ ކަމަށެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒު ކޮމެޓީއަށް ރައީސް ނަޝީދު ހުށަހެޅުއްވި ހުށަހެޅުން، އެމްޑީޕީގެ ބައެއް މެންބަރުންގެ ވެސް ވޯޓާއެކު، ބޭރު ކޮށްލުމުގެ އަޑީގައިހުރީ ބިގޭ ކަމަށް ރައީސް ނަޝީދަށް ވަފާތެރި ގިނަ ބަޔަކު އަންނަނީ ބުނަމުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންވެސް ހިމެނެއެވެ.\nބިގޭއަކީ، ރައީސް ނަޝީދާއިއެކު ގިނަ ދުވަހު އުޅުއްވުމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް ގާތް ދެ ބޭފުޅުންނަމަވެސް، މި މައްސަލާގައި އެ ދެ ބޭފުޅުންގެ ގުޅުމަށް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް މިވަނީ ކޮށްފައެވެ.


Beirut ge govun: "Aharen heekuree maruvanee kamah"\nބޭރޫތުގައި ގޮވި ބާރުގަދަ ގޮވުން\nމިހާތަނަށް އައިއިރު 100 މީހުން ވަނީ މަރުވެފައި\nހަތަރުހާހެއްހާ މީހުން ވަނީ ޒަޚަމްވެފައި\nހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު ހޯދާނެ ކަަމަށް އޮފިޝަލުން ބުނޭ\nކ. މާލެ |5އޯގަސްޓް 2020 | ބުދަ 17:12 | 13,260\nބެއިރޫތް ހިނގި ބާރުގަދަ ގޮވުންތަކަށް ފަހު އެސަރަހައްދު އޮތްގޮތް - ރޮއިޓަރސް\nލުބުނާނުގެ ވެރިރަށް ބޭރޫތުގައި އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭ އިރާކޮޅު ގޮވިގޮވުމަކީ މި ފަހުގެ ތާރީޚުގައި ދުނިޔެ ދެކުނު އެންމެ ނުރައްކާތެރި ، އެންމެ ބާރުގަދަ ގޮވުމެވެ. ބޭރޫތެގެ ބަނދަރުމަތީ ސަރަހައްދުގައި ހުރި ކެމިކަލް ގުދަން ގޮވުމާއެކު މުޅި އެހިސާބު ވަނީ އަނދާ އަޅިއަށްވެފައެވެ. ބާރުގަދަ ގޮވުމާއެކު މުޅި ސިޓީއަށް ލޮޅުން ގެނުވިއިރު މިހާތަނަށް މި ހާދިސާގައި 100 މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި 4000 މީހުން ވަނީ ޒަޚަމްވެފައެވެ.\nބާރުގަދަ ގޮވުމާއެކު "މަޝްރޫމް ކްލައުޑް" ވަނީ ބޭރޫތްގެ ބަނދަރުމަތީ ސަރަހައްދަށް ފެތުރިފައެވެ. ގޮވުން ގޮވަންޖެހުނު ސީދާ ސަބަބު އަދި މިހާތަނަށް އައިއިރު ރަސްމީކޮށް ހާމަކޮށްފައި ނުވިނަމަވެސް ލުބުނާންގެ ރައީސް މައިކަލް އައުން ވިދާޅުވީ ގޮވުން ގޮވާފައިވަނީ ގުދަނެއްގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި 2750 ޓަނުގެ އެމޯނިއަމް ނައިޓްރޭޓްގައި ކަމަށެވެ. މިއީ ދަނޑުވެރިކަމުގައި ގަސްކާ ނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ.\nހާދިސާ ތަޖުރިބާ ކުރި މީހުންގެ ދުލުން:\nގޮވުން ގޮވާފައިވަނީ އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭ އިރާކޮޅު ބަނދަރުމަތީ ސަރަހައްދުގައި އަލިފާން ރޯވުމަށްފަހު އެވެ. އެތަން ފެނުނު ހާދީ ނަސްރުﷲ ބުނީ އެންމެ ފުރަތަމަ އަލިފާންގަނޑު ފެނުނު އިރުވެސް އެހާބޮޑު ގޮވުމެއް ގޮވާފާނެ ކަމަށް އޭނާ އަށް ލަފާ ނުކުރެވޭ ކަމަށެވެ. ގޮވުން ގޮވިއިރު އޭނާ އަށް އިނދެވުނީ ޓެކްސީއެއްގައި ކަމަށް ހާދީ ބުންޏެވެ.\nބެއިރޫތް ހިނގި ބާރުގަދަ ގޮވުންތަކަށް ފަހު\nއަހަރެންގެ އަޑުއިވުން ކުޑަވަގުތު ކޮޅަކަށް ހުއްޓުމަކަށް އައި. އަހަންނަށް އެނގުނު ކޮންމެސް ކަމެއް ގޯސްވެއްޖެކަން. ކުއްލިއަކަށް ކާރުތަކުގެ ބިއްލޫރިތައް ތަޅައިގެން ގޮސް، އިމާރާތްތަކާއި ފިހާރަތަކާއި، ސްޓޯރުތަކުގެ ބިއްލޫރިތައް ތަޅައިގެން ގޮސް، މުޅި ހިސާބަށް ފައިބާން ފަށައިފި. ހުރިހާ ތާކުން ވެސް ބިއްލޫރިތައް ފައިބަނީ.\n~ ހާދީ ނަސްރުﷲ\nހާދީ ބުނީ އޭނާ މިހާރު ދިރިއުޅެމުންދާ ސަރަހައްދަކީ 2013 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2015 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ބޮމުގެ އެތައް ހާދިސާތަކެއް ހިނގާފައިވާ ސަރަހައްދެއް ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެ މަންޒަރު ފެނުމުން އެންމެ ފުރަތަމަ ހަނދާނަށް އައީ އެދުވަސްވަރު ހިނގައިދިޔަ ކަންތައްތައް ކަމަށް ހާދީ ބުންޏެވެ. އަނެއްކާވެސް ބޮން ގޮއްވުމުގެ ކަންކަން އައީ ކަމަށް ހީކުރެވުނުކަމަށް ހާދީ ބުންޏެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ހިނގާ ދިޔަ ބޮންގޮއްވުމާއި ހަނގުރާމައިގެ ކަންތައްތަކަކީ ހަނދާނުން ފުހެލަން ބޭނުންވާ ކަންތައްތަކެއް ކަމަށާއި އެހެންކަމުން މި ހާދިސާއާއެކު ވަރަށް ބޮޑަށް ބިރުގަތް ކަމަށް ހާދީ ބުންޏެވެ.\nބެއިރޫތްގައި ނޫސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ މުހައްމަދު ނަޖީމް ބުނީ ހާދިސާ ހިނގިއިރު އޭނާ ހުރީ 11 ވަނަ ފަންގިފިލާގައި ކަމަށެވެ. ގޮވުން ގޮވުމާއެކު އިމާރާތުގެ ބިއްލޫރިތައް ތަޅައިގެން ދިޔަ ކަމަށާއި ބޮޑު ދެ ގޮވުމެއްގެ އަޑު އިވުނު ކަމަށް ނަޖީމް ބުންޏެވެ. ނަޖީމް ބުނީ ހީކުރީ އިމާރާތް ވެއްޓެން އުޅޭ ކަމަށް ކަމަށާއި އެހެންކަމުން އެކަމުން ސަލާމަތްވާނެ ތަނެއް ހޯދުމަށް ވަގުތުން އުޅެވުނު ކަމަށް ނަޖީމް ބުންޏެވެ.\nއިމާރާތަށް އެރި ގުޑުމާއެކު އަހަންނަށްވެސް ކޮންމެސް ވަރަކަށް އަނިޔާވި. ފައިން ކޮންމެސް ވަރަކަށް ލޭ އައި ނަމަވެސް މިހާރު ރަނގަޅު. އެހެންނަމަވެސް މި ހާދިސާއާއެކު ހަނދާނަށް އައީ 2006 ވަނަ އަހަރު އިސްރާޢީލުން ލުބްނާނަށް ބޮން އެޅި ދުވަސްތައް. އަހަރެން ހީކުރީ އަހަރެން މަރުވާނެ ކަމަށް. އެދުވަސްވަރު ކުރެވުނު ކަހަލަ އިހުސާސެއް މިއަދު ކުރެވެނީ.\n~ މުހައްމަދު ނަޖީމް\nގޮވުން ގޮވިއިރު މޯލެއްގެ ތެރޭގައި ހުރި ލައިތް ބެލައުތް ބުނީ ހުރިހާ މީހުންވެސް ބޭރަށް ނިކުތުމަށް އަވަސްވެ ގަންކަމަށާއި ލޯ ހުޅުވާލިއިރު މުޅި ހިސާބުން ފެންނަނީ ދުމާއި އިމާރާތްތަކުގެ ބައިތައް ކަމަށެވެ. އަދި މޯލްގެ ބިއްލޫރިތައް ތަޅައިގެންގޮސް މުޅި މޯލްގެ ތަޅުންމަތީގައި ލޭ ހުރިތަން ފެނުނު ކަމަށް ބެލައުތް ބުންޏެވެ.\nމޯލްގައި ތެރޭގައި ތިބި ހުރިހާ އެންމެން ބޭރަށް ނެރުނުއިރު ޕާކިން ލޮޓް ކައިރީގައި އަންހެނަކު ހުރި. އޭނާ ހުރީ އަހަރުމެންނަށް ވުރެ މާބޮޑަށް ވެސް ހާމަ ތަނެއްގައި. ބެލެވޭ ގޮތުގައި ގޮވުމާއެކު އައި ގުޑުންތަކާއެކު އެމީހާ އެތައް މީޓަރެއް ދުރަށް ދިޔައީ.\n~ ލައިތް ބެލައުތް\nބެއިރޫތް ހިނގި ބާރުގަދަ ގޮވުންތަކަށް ފަހު އެސަރަހައްދު އޮތްގޮތް\nގޮވުމަށްފަހު މުޅި ހިސާބު އެއްކޮށް ހަލާކުވި\nގޮވުމުގެ އަސަރު މެޑިޓެރޭނިއަންގެ އިރުމަތީގައި 240 ކިލޯ މީޓަރު (150 މޭލު) ދުރުގައި އޮންނަ ސައިޕްރަސްގެ ނިކޯސިއާއާ ހަމައަށް ކުރިކަމަށް އެމީހުން ބުނެއެވެ. ސައިޕްރަސްގެ މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި އެމީހުން ހީކުރީ ބިން ހެލުމެއް އައީ ކަމަށެވެ.\nބީބީސީގެ ނޫސްވެރިއެއް ކަމުގައިވާ ރަމީ ރުހައިމް ބުނީ ގޮވުމަށްފަހު މުޅި ހިސާބު އެމްބިޔުލަންސްގެ ސައިރެން އަޑުން ގުގުމާލިއެވެ. ބާރުބޮޑު ޓްރެފިކްގެ ތެރެއިންނާއި ވެއްޓިފައިވާ އިމާރާތްތަކުގެ ބައިތަކުގެ ތެރެއިން އެމްބިޔުލަންސްތައް ހާދިސާ ހިނގި ސަރަހައްދަށް ދިޔުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ ކަމަށް ރަމީ ބުންޏެވެ. ލުބުނާންގެ މީޑިއާއިން ފެންނަމުންދިޔަ މަންޒަރުތަކަށް ބަލާއިރު ވެއްޓިފައިވާ އިމާރާތްތަކާއި އިމާރާތްތަކުގެ ބައިތަކުގެ ދަށުންނާއި ކާރުތަކާއި އެހެނިހެން އުޅަނދުތައް ދަށުވެފައިވާ މީހުން ސަލާމަތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ދިޔައީ ކުރަމުންނެވެ. ހޮސްޕިޓަލްތައް ވަނީ ޒަޚަމްވެފައިވާ މީހުން ނައިގެން ފުރިފައެވެ.\nލުބުނާންގެ ރެޑް ކްރޮސް ހެޑް ޖޯރޖް ކެޓާނީ ވިދާޅުވީ މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އަދިވެސް ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ. އުންމީދު ކުރަނީ މިހާރު ހުރިހާ އެންމެން ފެނިފައިވުން ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ރެޑް ކްރޮސް އިން އަންނަނީ އެގައުމުގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީއާ ގުޅިގެން ޒަޚަމްވެފައިވާ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ޓެންޓްތަކެއް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އެއީ މިވަގުތު ބޭރޫތްގެ ހޮސްޕިޓަލްތައް ޒަޚަމްވެފައިވާ މީހުންނައިގެން ފުރިފައިވާތީއެވެ.\nއެ ސަރަހައްދުގެ ކަންކަން ކަވަރުކުރަމުންދާ ނޫސްވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި އަދިވެސް އެސަރަހައްދުން ދުންތައް ދަނީ އަރަމުންނެވެ. މުޅި ސިޓީ އަނދިރިވެފައިވާއިރު މީހުންތައް ވަނީ ލެއިން ތަތްތެޅިފައެވެ.\nލުބުނާންގައި ގޮވި ބާރުގަދަ ގޮވުމަށްފަހު ދުންގަނޑު އަރައިގެންދަނީ\nއެހާ ބާރަށް ގޮވީ ކޯއްޗެއް؟\nލުބުނާންގެ ކަމާބެހޭ އޮފިޝަލުން ބުނާ ގޮތުގައި ގޮވުން ގޮވަން މެދުވެރިވި ސަބަބު ހޯދުމަށް އެކަން އަންނަނީ ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ. އެމޯނިއަމް ނައިޓްރޭޓް ގޮވަން ދިމާވި ސަބަބު އަދި ނޭނގުނު ނަމަވެސް 2750 ޓަނުގެ އެމޯނިއަމް ބެއިރޫތްގެ ބަނދަރުގައި ގުދަން ކޮށްފައިވަނީ 2013 ވަނަ އަހަރުއްސުރެ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތުގެ ކުރީގެ އިންޓަލިޖެންސް އޮފިސަރ ފިލިޕް އިންގްރަމް ބުނެފައިވަނީ އެމޯނިއަމް ނައިޓްރޭޓް ގޮވުމަށް ތަފާތު އެކި ސަބަބުތައް މެދުވެރިވާ ކަމަށެވެ. އެމޯނިއަމް ނައިޓްރޭޓުން ކުރެވޭ އެކިކަހަލަ ބޭނުންތައް ހުރިނަމަވެސް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މިކެމިކަލް ބޭނުން ކުރަނީ ދަނޑުވެރިކަމަށް ގަސް ކާނާގެ ގޮތުގައެވެ.\nއެމޯނިއަމް ނައިޓްރޭޓަކީ އަލިފާން ޖެހިއްޖެނަމަ ވަރަށް ބާރަށް ގޮވާޒާތުގެ ކެމިކަލެކެވެ. އަދި މިގޮވުމާއެކު ނުރައްކާތެރި ނައިޓްރޮޖެން އޮކްސައިޑް އާއި އެމޯނިއާ ގޭސް ދޫކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން އެމޯނިއަމް ނައިޓްރޭޓް ރައްކާކޮށްފައި ބެހެއްޓުމަށް ހަރުކަށި ގަވާއިދުތަކެއް ހެދިފައި ހުރެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި އަލިފާން ނުހިފާ ޒާތުގެ ތަނަކަށްވުމާއި އެއްވެސް ގޮތަކަށް އެމޯނިއަމް ނައިޓްރޭޓް ބޭރުވެ އިތުރުއެއްޗަކާ އެއްވުމުގެ ފުރުސަތު އެތަނެއްގައި ހުރެގެން ނުވާނެ އެވެ.\nއިންގްރަމް ބުނީ އެމޯނިއަމް ނައިޓްރޭޓަށް ތެލުގެ އަސަރުކުރާ ފަދަ ކަމެއް ދިމާވުމުން ގަދަޔަށް އަލިފާން ހިފާ އެއްޗަކަށް ބަދަލުވެދާނެ ކަމަށެވެ.\nމި ހާދިސާ އާ ގުޅިގެން ލުބުނާންގެ ސްޕްރީމް ޑިފެންސް ކައުންސިލުން ވަނީ މިގޮވުން ގޮވަން ދިމާވި ސަބަބު ހޯދާ އެކަމަށް ޒިންމާވާންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ހަރުކަށި އަދަބު ދޭނެ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.


ދިވެހިރާއްޖެ- ހިއުމަން ޓްރެފިކިން ގެ ބޮޑު ހާއްޔަކަށް - AO News ދިވެހިރާއްޖެ- ހިއުމަން ޓްރެފިކިން ގެ ބޮޑު ހާއްޔަކަށް - AO News\nދިވެހިރާއްޖެ- ހިއުމަން ޓްރެފިކިން ގެ ބޮޑު ހާއްޔަކަށް\nހަތްދިހައިގެ އަހަރުތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖޭއަށް ފަތުރުވެރިކަން ތައާރަފުވެގެން ދިޔުމާއިއެކު ރާއްޖޭގައި ތަރައްގީގެ މަސައްކަތްތައް ފުޅާވެގެން ދިޔުމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގައި ބޭރުމީހުން މަސައްކަތްކުރަން ފެށިއެވެ. އެދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގައި މުޅިންހެން މަސައްކަތްކުރަމުން އައީ ގަވާއިދާއި އެއްގޮތަށް ގެނެވިފައިތިބި ޓީޗަރުންނާއި ޑޮކްޓަރުން ފަދަ ފަންނީ މީހުންނެވެ. އެމީހުންގެ ފަރާތުން އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހިންނަށް އަގުނުކުރެވޭވަރުގެ ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންގޮސްފައިވެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް ރާއްޖޭގެ ތައުލީމާއި ސިއްހީ ނިޒާމު މިފެންވަރަށް ތަރައްގީވެގެން ގޮސްފައިވަނީ އެފަދަ އެތައްބައެއްގެ ގުރުބާނީއާއިއެކު އުފެދިގެންއައި ޖީލުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި އޭރު ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރަމުންއައި ބޭރުމީހުންނަކީ ތައުލީމީ ފަންނުވެރިންކަމުން އެމީހުންގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މާބޮޑެތި އިޖުތިމާއީ މައްސަލަތަކެއް ކުރިމަތިވެގެން ގޮސްފައިނުވެއެވެ.\nމިއަދު ރާއްޖެ މިވަނީ ތަރައްގީގެ މަގުގައި ވަރަށްބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދައިފައެވެ. ތަފާތު އެތައް ސިނާއަތެއް އުފެދި އެއިން ކޮންމެ ދާއިރާއަކުން ގިނަގުނަ ވިޔަފާރިތަކެއް ތަޢާރަފުވެފައި އެބަހުއްޓެވެ. އެއިން ކޮންމެ ދާއިރާއެއްގައި ދިވެހިންނަށް އަދާކުރެވޭވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ވަޒީފާތައް ހުރިކަމީ އެންމެން ގަބޫލުކުރާކަމެކެވެ. ޚާއްސަކޮށް ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ގިނަ ރިސޯޓުތަކެއް ހުރުމުންނާއި އިމާރާތްކުރުމުގެ ދާއިރާ ފުޅާވެގެންދިޔުމުގެ ސަބަބުން ބޭރުމީހުންނަށް ބަރޯސާވާންޖެހޭ މިންވަރު މިވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. މިދެންނެވި ވަޒީފާތަކައް ބޭނުންވާ ފަންނީ މީހުންނާއި މަސައްކަތުމީހުން ރާއްޖެއިން ބޭރުން ގެނައި ނަމަވެސް އެމީހުންގެ ފަރާތުން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދަށް ލިބިގެންދާނީ އިތުރު ކުރިއެރުމެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ މިއަދު ރާއްޖެ މިވަނީ މުޅިންއެހެން ދިމާލަކަށް މިސްރާބުޖަހާފައިކަމެވެ. މިއަދު ރާއްޖެ ވެފައިމިވަނީ ހިއުމަން ޓްރެފިކިންގެ ބޮޑު ހާއްޔަކަށެވެ. ރާއްޖޭގެ އާބާދީއަށްވުރެ މިއަދު ރާއްޖޭގައި ބޭރުމީހުން ގިނައޭ ބުންޏަސް ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ. އަދި އޭގެތެރެއިން ބޮޑުބައެއް އެއީ ރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅޭމީހުންނެވެ. މިމީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު ރާއްޖޭގެ ކަމާއިބެހޭ އެއްވެސް އިދާރާއަކަށް ޔަގީންކަމާއިއެކު ބަޔާންކޮށްދެވެން ނެތުމަކީވެސް ބޭރުމީހުންގެ މައްސަލަ ރާއްޖޭގައި ބޮއްސުންލާފައިވާ މިންވަރު ހާމަވެގެންދާކަމެކެވެ. އެހެހެންކަމުން ބޭރުމީހުންގެ މައްސަލަ ރާއްޖޭގައި މިހާބޮޑުވާން މެދުވެރިވި ސަބަބުތަކައް ބަލައިލަމާ ހިގާށެވެ.\nކުޑަ މުސާރައަކަށް ބޭރުމީހުން ގެނެވެން އޮތުން\nރާއްޖޭގައި މިނިމަމް ވޭޖެއް ކަނޑައެޅިފައި ނެތުމުގެ ސަބަބުން 100-200 ޑޮލަރަށް ބޭރުމީހުން ގެނެވެއެވެ. ނަމަވެސް އެބޭރުމީހާއަށް ކުރަންޖެހޭ އިތުރު ޚަރަދުތަކާއިމެދު އަހަރެމެން އެއްވެސް ދިވެއްސަކު ވިސްނާނުލައެވެ. ބޭރުމީހެއް ވިއްޔާ އޭނައަށް މުސާރައިގެ އިތުރުން ކެއުމާއި ނިދުމާއި ބޭސްފަރުވާއާއި ދެކޮޅު ޓިކެޓް ހަމަޖައްސައިދޭންޖެހެއެވެ. އަދި އެގެންނަ ބޭރުމީހާގެ ވިސާފީ އާއި މަސައްކަތްކުރުމުގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށް ކަމާއިބެހޭ އިދާރާތަކައް ފައިސާ ދައްކަންޖެހެއެވެ. މިދެންނެވި ހުރިހާ ޚަރަދެއް އެއްކޮށްލުމުން އެއިން ކޮންމެ މީހަކަށް މަދުވެގެން ދިހަހާސް ވަރަކަށް ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރަންޖެހޭއިރު އެއަދަދާއި ގާތްކުރާ މުސާރައެއް ދީގެން ދިވެހި މުވައްޒަފުން ގެންގުޅޭނަމަ ތިމާއަށާއި ގައުމަށް ލިބޭ މަންފާ ބޮޑުވާނެކަމީ ޝައްކެތްއޮތްކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިކަމާއިމެދު އެއްވެސް ވަރަކަށް ވިސްނާނުލައި އަޅުގަނޑުމެން މިގެންދަނީ ބޭރުމީހުން ގެންނަމުންނެވެ.\nކަމާއިބެހޭ އިދާރާތަކުން ނަގަންޖެހޭ ހުއްދަތައް ނެގުމުގައި “ފަސޭހަ” ގޮތްތަކެއް އޮތުން\nރާއްޖޭގައި ބޭރުމީހުން މަސައްކަތްކުރުމާއި ގުޅޭގޮތުން ރަނގަޅު ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް ހުއްޓަސް އޭގެ ނަހަމަ ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އެބައޮތެވެ. އެގޮތުން އިއުލާނުކޮށްގެން ވަޒީފާއަކަށް ދިވެއްސަކު ނުލިބުނުކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅުމުން ކޯޓާ އެބަލިބެއެވެ. އަދި އެކިއެކި ޕްރޮޖެކްތައް ލިބިފައިވާ ކަމުގެ ލިޔެކިޔުންތައް ހުށަހެޅުމުން ނުވަތަ އެޕްރޮޖެކްޓްތަކައް ބޭނުންވާ އަދަދަށްވުރެ އިތުރަށްވެސް ކޯޓާ އެބަލިބެއެވެ. އަދި ކުންފުނިތަކައް ވެސް ވަކިއަދަދަކަށް ކޯޓާ ހަމަޖެހެން އޮންނާތީ ޕޭޕާރ ކުންފުނިތައް އުފައްދައިގެންވެސް ކޯޓާ ލިބެއެވެ.\nބޭރުމީހުން ގެނައުމުގައި ޝާމިލުވާ ފަރާތްތަކައް ބޮޑެތި ކޮމިޝަންތައް ލިބެންއޮތުން\nބޭރުމީހުން ރާއްޖެ އަންނަނީ އެމީހުންގެ މުދަލާއި ގެދޮރު މޯގޭޖުކޮށްގެން ލޯނުނަގައިގެނެވެ. އެފައިސާއިން އޭނަ ރާއްޖެ ފޮނުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ މީހާއާއި ރާއްޖޭއިން އޭނަ ގެންނަން އެހީތެރިވާ މީހާއަށް ހާހެއްހާ ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު ކޮމިޝަނެއް އެބަ ދެއެވެ. ކޮމިޝަނުގެ ގޮތުގައި ލިބޭފައިސާއިން ބައެއް، އެޖެންޓުން ހޭދަކުރާކަމަށްވަނީ ކަމާއިބެހޭ އިދާރާތަކުގެ މުވައްޒަފުންގެ ފަރާތުން ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށެއެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖެއަށް ބޭރުމީހުން އެތެރެކުރުމަކީ ބޮޑުމަންފާއެއް ލިބޭ ކަމަކަށްވާތީ އެއްވެސް ބެލުމެއްނެތި އެކަންކުރަމުންދަނީއެވެ.\nދިވެހި މުވައްޒަފުން “ކަމުނުދިއުން”\nގިނަ ދިވެހި ވިޔަފާރިވެރިންގެ ނަޒަރުގައި ދިވެހިންނަކީ ވަޒީފާއަށް ވަރަށް ފަރުވާކުޑަ ބައެކެވެ. އެމީހުން ބުނާގޮތުންނަމަ ދިވެހިން ގަވާއިދުން ވަޒީފާއަށް ނުނިކުތުމާއި ގިނައިރު މަސައްކަތުގައި ނޫޅުން ފަދަ މައްސަލަތައް ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް މިސަރަހައްދަށް ބެއްޔަސް ދިވެހިންނަކީ މުރާލި، ހީވާގި، ވިސްނުންތޫނު އަދި ތައުލީމީ ބައެކެވެ. މައްސަލައަކަށް މިދިމާވަނީ ދިވެހި މުވައްޒަފުގެ އާއިލާ ނުވަތަ އަނބިދަރިންނަށް ކަމެއް ދިމާވުމުން އޭނަ ވަޒީފާއަށް ނައުމާއި ރެޔާއި ދުވާލު ވަކި ވަގުތެއް ނެތި މަސައްކަތް ނުކުރުމެވެ. ގަބޫލުކުރަންޖެހޭ ހަގީގަތަކީ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ކާންބޯން މަސައްކަތްކުރަނީ އެމީހެއްގެ އާއިލާއަށްޓަކައި ކަމަށް ވުމުން އެމީހަކު އެންމެ އިސްކަމެއްދޭނީ އޭނަގެ އާއިލާއަށްކަމެވެ. އަދި ދިވެހިންނަކީ ތައުލީމީ ބަޔަކަށްވާތީ ވަޒީފާއާއިބެހޭ ގާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކައް އެމީހުން ފަރިތަވާނެކަމެވެ. ވަޒީފާއަށް ގެންނަ ބޭރުމީހާ އުޅެމުންދަނީ އޭނަގެ އާއިލާއާއި ވަކިން ދުރު ގައުމެއްގައި ކަމުން އާއިލާއަށް ދިމާވާ ކޮންމެކަމެއްގައި އޭނައަށް ޝާމިލުވެވެން ނޯންނާނެއެވެ. ރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރާތަން ފިޔަވައި ދާނެ ނުވަތަ ކުރާނެ އިތުރުކަމެއް އޭނައަށް ނޯންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން “ބޮސް” އަންގާ ކޮންމެ ގަޑިއެއްގައި ކޮންމެ ތަނެއްގައިވެސް މަސައްކަތްކުރުމަކީ އެމީހުންނަށް މާބޮޑު މައްސަލައަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުންނަށް މަސައްކަތް އެނގޭ މިންވަރާއި އެމީހުންލައްވައި ކުރުވާ މަސައްކަތުގެ ފެންވަރާއި އަވަސްމިން އެންމެ ރަނގަޅަށް އެނގޭނީ އެމީހުންލައްވައި މަސައްކަތްކުރުވާ ބަޔަކަށެވެ. ފަހަރުގައި ދިވެހި ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ދިވެހި މުވައްޒަފުން ކަމުނުދަނީ ވިޔަފާރީގެ ސިއްރުތަކާއި އާމްދަނީގެ މިންވަރު އެމީހުންނަށް ހާމަކުރަން ބޭނުންނުވާތީ ކަމަށްވުންވެސް އެކަށީގެންވެއެވެ. ނޫންނަމަ އިންސާނީ ހައްގުތަކައް ހުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތައި ރާއްޖޭގެ ގާނޫނާއި ގަވާއިދާއި އެއްގޮތަށް ދިވެހި މުވައްޒަފުން ލައްވައި މަސައްކަތް ނުކުރުވެންވީ އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތެވެ.\nބޭރުމީހުންނަށް ރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅުމުގެ ފުރުޞަތުއޮތުން\nއަޅުގަނޑުމެން ގިނަމީހުން ދެކެނީ، ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅެމުންދާ ބޭރުމީހުންނަކީ އެމީހުން ރާއްޖެ ގެންނަ ފަރާތުން އަޅާނުލައި ދޫކޮށްލުމުން މަގުމަތިވެފައިވާ ބައެއްކަމަށެވެ. އެއިންމީހަކު ހުއްޓުވައި ސުވާލުކޮށްފިނަމަ “ބޮސް” ކާންނުދޭ ވާހަކައާއި ނިދާނެތަނެއް ނުދޭ ވާހަކައާއި މުސާރަ ނުދޭ ވާހަކަ ނޫން ޖަވާބެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އެމީހުން ދެކޭގޮތުގައި އެހިސާބުން އެމީހުންނަށް އެއޮތީ ރާއްޖޭގައި އުޅުމުގެ “ފްރީ” ވިސާލިބިފައެވެ. ނަމަވެސް މިވަގުތު ރާއްޖޭގައި އުޅޭ އެފަދަ މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަކީ ގަސްތުގައި ފިލައިގެން އުޅޭމީހުންކަމީ ޝައްކެއްއޮތްކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ދުރާލައި އެގޮތަށް ކަންކަން ރާވައިގެން ރާއްޖެއައިސް ތިބި މީހުންވެސް މަދެއް ނުވާނެއެވެ. ސަބަބަކީ އެމީހުން ގަވާއިދުން އުޅުމުން ލިބޭ 200 ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު އެއްޗެއް، ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅުމުން ލިބެންއޮންނާތީއެވެ. ވުމާއެކު ކޮންމެފަދަ ސަބަބަކާއި ހެދި ނަމަވެސް ބޭރުމީހުން ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް ރާއްޖޭގައި އުޅުން ހުއްދަކުރެވިގެން ނުވާނެއެވެ.\nރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅޭ ބޭރުމީހުންނަށް މަސައްކަތްކުރުމުގެ ފުރުޞަތުއޮތުން\nރާއްޖެހައި މިނިވަންކަމާއިއެކު ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅޭ ބޭރުމީހުންނަށް މަސައްކަތްކުރެވޭ އެއްވެސް ގައުމެއް ދުނިޔޭގައި އޮންނާނެއެކޭ ނުދެންނެވޭނެއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެން އެއްވެސް މީހަކު، ވަކިފަރުދެއްވިޔަސް، ކުންފުންޏެއްވިޔަސް ކަމާއިބެހޭ އިދާރާއަކުން ވިޔަސް، ބޭރުމީހަކު ލައްވައި މަސައްކަތެއް ކުރުވާއިރު އެއީ ރާއްޖޭގައި އެމަސައްކަތެއްކުރުމުގެ ހުއްދައޮތް މީހެއްތޯ ބަލައިނުލައެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން ރާއްޖޭގައި ނުކުރާ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނެތޭ ދެންނެވުމަކީވެސް ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ. މިއަދު އޭގެތެރޭގައި ބޮޑެތި ވިޔަފާރިވެރިން އެބަތިއްބެވެ. ދިވެހިންނަށް ލޯނުދޫކުރާ މީހުންނާއި ދިވެހިން އަތުން ތަންތަން ނަގައިގެން ހޮޓާ، ރެސްޓޯރަންޓް ހިންގާ މީހުންނާއި ގެސްޓް ހައުސް ހިންގާ މީހުންނާއި މަސްވެރިކަން ކުރާމީހުންނާއި ދަނޑުވެރިކަންކުރާ މީހުންނާއި ގުރޫޕްތައް ހަދައިގެން އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރާ މީހުންވެސް މަދެއްނޫނެވެ. ބައެއް ރަށްރަށުގައި އެމީހުން ގޭގެއަށް ގޮސްގެން ކާއްޓާއި ކުރުނބަލާއި ދޮންކޭލާއި މޭވާއާއި ތަރުކާރީގެ ބާވަތްތައް ގަނެގެން އޮޑިދޯނިފަހަރުގައި މާލެއައިސް މާލޭގެ ބާޒާރުގައި ވިއްކަމުން އެބަގެންދެއެވެ. އަދި އެމީހުން ވިޔަފާރިކޮށްގެން ލިބޭ އާމްދަނީ މިގައުމުން ބޭރުކުރަމުން އެގެންދަނީ ޖީ.އެސް.ޓީ އާއި ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ސަރުކާރަށް ދައްކަންޖެހޭ ޓެކްސް ދެއްކުމެއްނެތިއެވެ. ވުމާއެކު ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ބޭރުމީހުންގެ ސަބަބުން ދިވެހިން ޒަމާނުއްސުރެ ކުރަމުންއައި މަސައްކަތްތައް މިއަދު މިއޮތީ ދިވެހިންގެ އަތުން ބީވެގެންގޮސްފައެވެ.\nގައުމީ މަސްލަހަތަށްވުރެ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ މަސްލަހަތު އިސްކުރުން\nއަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކުވެސް ބަލަނީ ކޮންމެ ގޮތަކުން ނަމަވެސް ތިމާއަށް ލިބޭ އެއްޗެއް އިތުރުކުރުމަށެވެ. ތިމާއުޅޭ މުޖުތަމައަށް ތިމާގެ އެއްވެސް ފަރުދީ ޒިއްމާއެއް އޮތްކަމަށް ދެކޭމީހަކު ނެތެވެ. އެހެންކަމުން ލިބޭ ކޮމިޝަނުގެ ބޮޑުކަމުން ވީވަރަކަށް މީހުން އެތެރެކުރަނީއެވެ. ކުޑަމުސާރައަކަށް ބޭރުމީހުން ގެނައުމުން ތިމާގެ ޖީބަށް ވަންނަ ފައިސާ ގިނަވާނެ ކަމަށް ފެންނާތީ މީހުން ގެންނަނީއެވެ. ބޭނުންވަރަކަށް ބޭރުމީހުން ގެންނަން “ފަސޭހަ” އިން ހުއްދަތައް ވެސް ނެގެން އޮންނަނީއެވެ. ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް ރާއްޖޭގައި އުޅެން ބޭރުމީހުން ދޫކޮށްވެސް ލެވެނީއެވެ. ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އެމީހުން މަސައްކަތްކުރިޔަސް ފަރުވާލެއް ނެތެވެ. އެމީހުންކުރާ ވިޔަފާރިން ބައިއަޅާގޮތަށް ތިމާގެ ގޯތި ގެދޮރުވެސް ދެނީއެވެ. އެމީހުންނަށް ކާންދީގެންނާއި ނިންދަވައިގެން މަންފާހޯދަނީއެވެ. ކުރުކޮށް ދަންނަވަނީނަމަ ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް ބޭރުމީހުން ރާއްޖެ ލޫޓުވައިގެން ދާއިރު އަޅުގަނޑުމެން މިތިބެނީ އެމީހުންނާއި ބައިވެރިވެގެން އެމީހުންލައްވައި އެކަންކުރުވާށެވެ.\nހައްގުތައް ހޯދައިދިނުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް\nއެއްވެސް އިންސާނެއްގެ އަސާސީ ހައްގަކަށް އަރައިގަތުމަކީ އަޅުގަނޑުވެސް ގަބޫލުކުރާކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެން ރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅޭ ބޭރުމީހުންގެ ސަބަބުން ދިވެހިންނަށް އިޖުތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ އެތައްމައްސަލައެއް ކުރިމަތިވެފައިއޮތް އިރު އެވާހަކަ ދައްކާނެ ބަޔަކުނެތެވެ. ނަމަވެސް ބޭރުމީހުންގެ ވާހަކަދައްކައިފިނަމަ އެވާހަކަ ދައްކާމީހާ އަކީ އިންސާނީ ހައްގުތަކައް އަރައިގަންނަ ނުވަތަ ނަސްލީތަފާތުކުރުން ގެންގުޅޭ މީހަކަށް އޮންނަނީ ވެފައެވެ. އެއްވެސް ކުށެއްނެތް މައުސޫމު ބައެއްގެ ހައްގުތަކައް އަރައިގަންނާތީ އެކަމާއި ދެކޮޅަށް ނުކުންނަން އޮންނަނީ ޖެހިފައެވެ. ނަމަވެސް ސުވާލަކީ ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް ރާއްޖޭގައި އުޅުމަކީ ކުށެއް ނޫންތޯއެވެ. ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރުމާއި ވިޔަފާރިކުރުމަކީ ކުށެއް ނޫންތޯއެވެ. ނޫންނަމަ އަޅުގަނޑަށްވެސް، އިންސާނަކަށްވީތީ ވައްކަންކުރުމާއި މަދުފޭރުން ފަދަ ކުށްކުށަށް އަރައިގަތުމުގެ ފުރުޞަތުވެސް އޮންނަންވާނެ ނޫންތޯއެވެ. ދުނިޔޭގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ނަހަމަ ވިޔަފާރިތައް ހިންގަމުން އަންނަނީ ހައްގުތައް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމާއަތްތަކުގެ ނިވަލުގައި ތިބެގެންނެވެ. އެއްވެސް ހާލެއްގައި އަޅުގަނޑު މިދަންނަވަނީ ރާއްޖޭގައި މިފަދައިން ކަންކަން ހިނގަމުންދާ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ހައްގުތައް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުންވެސް މައްސަލައިގެ ދެފަރާތަށް ރަނގަޅަށް ބަލައި އެހެން ބައެއްގެ ހައްގުތައްވެސް ނުގެއްލޭނެހެން މަސައްކަތްކުރަންޖެހޭ ވާހަކައެވެ.\nމިދެންނެވި ކަންތައްތަކައް ބަލާއިރު ރާއްޖޭގައި ބޭރުމީހުންގެ މައްސަލަ މިއޮތީ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެ ގައުމީ މައްސަލައަކަށްވެފައެވެ. ހަގީގަތުގައި ރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅެމުންދާ ބޭރުމީހުންގެ ސަބަބުން ހީވެސް ނުކުރާހާ ގެއްލުންތައް ގައުމަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ލިބެމުން އެބަދެއެވެ. އެގޮތުން ހަމައެކަނި އެމީހުން ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރާ ފައިސާއަށް ބަލައިލި ނަމަވެސް، ދެލައްކައެއްހާ މީހުން، ކޮންމެ މީހަކަށް މަހަކު 200 ޑޮލަރު ބޭރުކުރިޔަސް، އެއީ މިގައުމުން މަހެއްގެ މައްޗަށް ބޭރުވެގެންދާ 40 މިލިޔަން ޑޮލަރެވެ. މިއީ އަދި އެމީހުން ބޭރުކުރާ މިންވަރުގެ ކުޑައަދަދެއްކަން ރަނގަޅަށް ދިރާސާކޮށް ބަލައިލުމުން އެނގޭނެއެވެ. މިދެންނެވި ފައިސާ ދިވެހިންގެ އަތްމައްޗަށް އަރާނަމަ އެފައިސާ ދައުރުވާނީ މިގައުމުގެ އިގްތިޞާދުގައެވެ. އަދި އެފައިސާގެ ބޮޑުބައެއް އަނބުރާ އަނެއްކާވެސް ލިބިގެންދާނީ ދިވެހި ވިޔަފާރިވެރިންނަށެވެ. ހަމައެހެންމެ ބޭރުމީހުންގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ބަހާއި އަދަބާއި އަޚްލާގުވެސް ނެތިގެން މިދަނީއެވެ. މަގުތަކުގެ ސާފުތާހިރުކަން ގެއްލި މަގުތަކައް ނިކުމެއުޅެން ވަނީ ދަތިވެފައެވެ. އާންމު ދަތުރުފަތުރަށް ބޭނުންކުރާ މަދު ވަސީލައްތައް ހުންނަނީ ތޮށްޖެހިފައެވެ. ހިތްހަމަޖައްސާލަން ޢާއިލާތައް ދާންހުރި ޕާކުތަކާއި މައިޒާންތައް ފުރިބާރުވެފައިއޮތުމުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އިޖުތިމާއި ގުޅުންތައް މިވަނީ ކެނޑިފައެވެ. ސާފުތާހިރުކަން ކުޑަވުމުގެ ސަބަބުން ބަލިމަޑުކަން މިވަނީ އާއްމުވެފައެވެ. ވަޒީފާނެތް ދިވެހިން އިތުރުވެ ބޮޑެތި ޖަރީމާތައް މިވަނީ ގިނަވެފައެވެ. މިވާހަކަތަކަކީ އާންމު ވިސްނުމަކުން ބަލާއިރު ގަބޫލުކުރަންވެސް ދަތި ވާހަކަތަކެކެވެ. ނަމަވެސް މިވާހަކަތަކައް ހެކިލިބޭނެ މިސާލެއް ދަންނަވަފާނަމެވެ. މީގެ 30 ހަކަށް އަހަރު ކުރީގައި، އަޅުގަނޑުމެން ކުޑައިރު މިސްކިތްތަކައް ގޮސް އުޅުނުއިރު ފެންނަ މަންޒަރާއި މިހާރު މިސްކިތްތަކުން ފެންނަ މަންޒަރާއި ވަރަށް ތަފާތެވެ. އޭރު ރަމަޟާން މަހުގައި އާންމުކޮށް އަޅުގަނޑުމެން ރޯދަވީއްލައި އުޅުނީ މިސްކިތްތަކުންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ނަމާދު ވަގުތު މިސްކިތައް ދާއިރު ރޯދަވީއްލުމަށް ގެނެސްފައިވާ ތަކެތި މޭޒެއްގެ މަތީގައި އަތުރާލާފައި ހުންނާނެއެވެ. މަޣްރިބް ނަމާދަށް ބަންގި ގޮވުމާއެކު ކޮންމެ މީހަކުވެސް މޭޒުކާރިއަށް ޖެހިލާފައި ކޮންމެވެސް އެއްޗަކުން ރޯދަވީއްލައިގެން އަވަސް ވެގަންނަނީ މިސްކިތައް އަރައި ޖަމާޢަތުގައި ބައިވެރިވުމަށެވެ. މިސްކިތްތަކުގެ ފާޚާނާތަކުގެ ސާފުތާހިރުކަން އަމިއްލަ ގޭގެ ފާޚާނާއާއި ދާދި އެއްވަރެކެވެ. މިހާރުގެ ހާލަތައް ބަލާއިރު ރަމަޟާންމަހު މަޣުރިބް ނަމާދު ވަގުތު މިސްކިތްތަކުން ފެންނާނީ ތަށިތަށިތައް ފުރެންދެން ކާތަކެތި އަޅައިގެން ބަންގީގެ އިންތިޒާރުގައި މިސްކިތުގެ ގޯތިތެރޭގައި އިށީދެލައިގެން ތިބޭ މީހުންނެވެ. ރޯދަވީއްލުމަށް ތަކެތި ބަހައްޓާފައި ހުރި މޭޒު، ބަންގީގެ ކުރިން ހުންނާނީ ހުހަށެވެ. ބަންގީގެ އަޑަށް ނުވަތަ އޭގެ ފަހުން މިސްކިތާއި ހިސާބަށް ފޯރާ މީހަކަށް ފެންފޮދެއް ފިޔަވައި ރޯދަވީއްލުމަށް އިތުރުއެއްޗެއް ލިބުމަކީ ވަރަށް ނާދިރުކަމެކެވެ. ޖަމާއަތުގައި މީހުން ނަމާދުކޮށް މިސްކިތުން ފައިބައިގެންދާއިރުވެސް ގިނަ ބަޔަކު ކެއުމާއި މަޝްއޫލުވެގެން ތިބެއެވެ. މިސްކިތްތަކުގެ ފާހާނާތައް ބެލެހެއްޓުން ދަތިވެ އަވައްޓެރި ގައުމުތަކުގައި ހުންނަ ޕަބްލިކް ފާހާނާތަކައްވުރެ ހާލުދެރައެވެ. މީގެ މައްސަލައަކީ އެއްވެސް ހާލެއްގައި އެހެންބަޔަކަށް ކާއެއްޗެއް ލިބުން ނުވަތަ ފާހާނާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުމެއްނޫނެވެ. މައްސަލައަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޅަދަރިންނަށް އެމަންޒަރުތައް ފެނި އަޅުގަނޑުމެންނާއި ބީރައްޓެހި އަޚްލާގުތައް ދަސްވަމުންދިއުމެވެ.\nރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅޭ ބޭރުމީހުންގެ މައްސަލަ ހައްލުކޮށްދެއްވާނެކަމުގެ އިޝާރާތެއް ވެރިކަމަށް އައިއިރު މިސަރުކާރުން ވަނީ ދެއްވާފައެވެ. އަދި އެކަމަށް ވަގުތުތަކެއް ހޭދަވާނެކަމަށްވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ކަމާއިބެހޭ އިދާރާތަކުން މިކަމުގައި އެންމެ ފުރަތަ ކުރަންޖެހޭކަމަކީ ރާއްޖޭގައި އުޅޭބޭރުމީހުންގެ ރިކޯޑުތައް ފުރިހަމަކޮށް އޭގެތެރެއިން ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅެމުންދާ މީހުން ދެނެގަތުންކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. މަދުރަށެށް ފިޔަވައި ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްރަށަކީ ކުދި އާބާދީއެއް އޮންނަ ރަށްތަކަކައްވާތީ އެރަށްތަކުގެ ކައުންސިލްތަކުން އެރަށެއްގައި އުޅޭ ބޭރުމީހުންގެ މައުލޫމާތު ހޯދައި ދެނެގަތުމަކީ ފަސޭހަކަމެކެވެ. އަދި ބޮޑެތި ރަށްތަކުގައި އުޅޭ ބޭރުމީހުންގެ މައުލޫމާތު ކަމާއިބެހޭ އިދާރާތައް ގުޅިގެން އެމައުލޫމާތު އެއްކުރެވޭނެކަމީ ޝައްކެތްއޮތްކަމެއް ނޫނެވެ. މީގެއިތުރުން ގާނޫނީ އޮނިގަނޑަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތަކާއި ބޭރުމީހުންނާއި ގުޅޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް އެކަށީގެންވާ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރަން ވަގުތުތަކެއް ނަގާނެކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެއެވެ. ކަންކަން ފުރިހަމަވެގެން އަންނައިރު ކޯޓާ ދިނުމުގައި ހަމައެކަނި ލިޔެކިޔުންތަކައް ބެލުމުގެ އިތުރުން ކޯޓާ ދޫކުރެވެނީ ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ވަޒީފާތަކައްތޯ ބެލޭނެ ނިޒާމެއް އޮންނަންޖެހެއެވެ. އަދި ޕްރޮޖެކްޓަކަށް ގެންނަ މީހުންވެސް އެޕްރޮޖެކްޓެއް ނިމުނީމައި ދެންހަދަނީ ކިހިނެތްތޯ ބެލެން އެބަޖެހެއެވެ. ވަޒީފާއަކަށް ބޭރުން ގެންނަ މީހާއަކީ އެވަޒީފާ ބޭނުންވާ ދިވެހިންނަށްވުރެ ފެންވަރު ރަނގަޅުމީހެއްތޯ ބަލަން އެބަޖެހެއެވެ. ބޭރުމީހުންނަށް ރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ހުއްދަ ދިނުމަށްފަހު އެމީހުން ރާއްޖޭގައި އަދާކުރަނީ ހުއްދަދިން ވަޒީފާތޯ ބަލައި މޮނިޓަރކުރެވެން އެބަޖެހެއެވެ. ވަޒީފާއަށް ގެންނަ ބޭރުމީހަކު ފިލައިފިނަމަ އޭނަ ފަސޭހައިން ހޯދޭނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކޮށް އެފަދަ މީހުންގެ މައްސަލަތައް ބަލައި ރާއްޖެއިން ފޮނުވާލަންޖެހޭ މީހުން ވަގުތުން ފޮނުވާލެވެންޖެހެއެވެ. ކަމާއިބެހޭ އިދާރާތަކުގެ މެދުގައި ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނުނިމުން ފަދަ މައްސަލަތައް ދިމާވެގެން އެފަދަ މީހުންގެ މައްސަލަތައް ނުނިމި ދިގުލައިގެން ގޮސްގެންނުވާނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ދިވެހިންގެ އެހީއާއިއެކު ބޭރުމީހުން ރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް ކުރަމުންދާ ވިޔަފާރިތައް ހޯދައި އެކަން ހުއްޓުވޭނެ ގޮތްތަކެއް ގާއިމުކުރަންޖެހެއެވެ. ހަމަގައިމުވެސް ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅޭ ބޭރުމީހުންގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގައި ސަރުކާރަށް، އެތެރެއިންނާއި ބޭރުން ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާއި ކުރިމަތިވާނެއެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅެމުންދާ މީހުން ނިސްބަތްވާ ގައުމުތަކުގެ ޕްރެޝަރާއި ބޭރުމީހުންގެ ފަރާތުން މަންފާލިބެމުންދިޔަ މީހުންގެ ނުރުހުމާއި ކުރިމަތިވާނެއެވެ. ކޮންމެފަދަ ހުރަސްތަކެއް ގިރާކޮށްގެން ނަމަވެސް މިއަދު މިމައްސަލަ ހައްލުކުރަން މަސައްކަތްނުކޮށްފިނަމަ އަޅުގަނޑުމެން މިއަށްވުރެ ބޮޑެތި ނުރައްކަލާއި ކުރިމަތިލާންޖެހިދާނެއެވެ. މުސްތަގުބަލުގައި އެމީހުން ފަންޑުކޮށްގެން ރަށްރަށުގެ ކައުންސިލަރުންނާއި މަޖިލިސް މެމްބަރުންނާއި އަދި ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީ ހޮވުމަކީވެސް ދުރުކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އަވައްޓެރި ބައެއް ގައުމުތައް ފަދައިން ވަކި ނަސްލެއް ގާއިމުކޮށް ދިވެހި ރަށްވެހިކަމަށް ދައުވާކުރުމަކީވެސް ވުން އެކަށީގެންވާކަމެކެވެ. ވުމާއެކު އަޅުގަނޑުގެ އުއްމީދަކީ ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް ރާއްޖޭގައި އުޅެމުންދާ ބޭރުމީހުންގެ މައްސަލައަކީ ގައުމީ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި މިސަރުކާރުން ބަލައިގަނެ ވީހާވެސް އަވަހަށް މިމައްސަލަ ހައްލުކޮށްދެއްވައި ދިވެހިންނަށް ހައްގުވާ މިންވަރު ދިވެހިންނަށް ހޯދައިދިނުމެވެ.\nމީހަކު މަރާލާފައި ހުރި ބިދޭސިއެއްގެ މައްސަލައެއް ހިތަދޫ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނުން ބަލަންފަށައިފި


Gina Brand Ge Coffee: Madhu Dhuvaskolhehgge Thereygai Dhivehinge Maguboolukan Hoadhi Meeru Coffee Eh! - Vaguthu\nޖިނާ ބްރޭންޑްގެ ކޮފީ: މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ދިވެހިންގެ މަގްބޫލުކަން ހޯދި މީރު ކޮފީއެއް!\n7 މަސް ކުރިން ( ޑިސެމްބަރު 23, 2020 )\nޖިނާ ބްރޭންޑްގެ އިންސްޓެންޓް ކޮފީ ގޯލްޑް މިއީ މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ހިނގައިފިއެވެ. ޔޫރަޕްގެ އޮސްޓްރީއާއިން އުފައްދާ މި ބްރޭންޑްގެ ކޮފީ ދިވެހިންނާއި ހަމައަށް ގެނެސްދިނީ ފެންސީ ފުޑްސްއިންނެވެ.\nޔޫރަޕްގެ ގިނަ އުފައްދުންތަކެއް ދިވެހިންގެ ތެރެއަށް ތައާރަފްކޮށްދިން ފެންސީ ފުޑްސް އިން ބުނީ، ޖިނާ އިންސްޓެންޓް ކޮފީ ރާއްޖެ އެތެރެކޮށް، މާކެޓްކޮށް ވިއްކަމުންދާތާ ދުވަސްކޮޅެއް ވެދާނެ ކަމަށެވެ.\nޖިނާ ބްރޭންޑްގެ އިންސްޓަންޓް ރޯސްޓެޑް ކޮފީ ގޯލްޑް ރާއްޖެއިން ލިބޭއިރު، މި ކޮފީއަކީ މިހާރު ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް މަގްބޫލު ކޮފީއެކެވެ. މި ކޮފީގެ އަޖުމަ ބަލާފައިވާ ފަރާތްތަކުން ބުނާގޮތުގައި، މިއީ އެހާމެ މީރު، ބޯލަން އަރާމު ކޮފީއެއް ކަމަށެވެ.\nމިހާރު ރާއްޖޭގެ ބައެއް ކެފޭ ތަކާއި، ރެސްޓޯރެންޓްތަކުގައިވެސް މި ކޮފީ ބޭނުން ކުރެއެވެ. އަދި މި ކޮފީގެ ތެރެއިން ރޯސްޓެޑް ކޮފީއަކީ ބޯލަން މީރު ކޮފީއަކަށްވުމުން، ގޭގައިވެސް ބައެއް މީހުން މި ކޮފީ ބޭނުން ކުރެއެވެ.\nފެންސީން ޖިނާ އިންސްޓެންޓް ކޮފީގެ ގޯލްޑް 100ގްރާމް އަދި 200 ގްރާމް ވިއްކަމުން ދެއެވެ.\nޖިނާ ބްރޭންޑްގެ ކޮފީ ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް މާކެޓް ކުރަމުން ދަނީ ފެންސީ ފުޑްސް، ފެންސީ ފުޑްސް އައްޑޫ، އަދި ހޮބަސަންސް ޗޮއިސްއެެވެ. ފެންސީ ފުޑްސް މާލެ ފިހާރައަށް ގުޅޭނެ ނަމްބަރަކީ 3336889 އެވެ. އައްޑޫ ފިހާރައިގެ ނަމްބަރަކީ 6892772 އެވެ.\nކޮއްތުމީގެ އާ ދެ ވައްތަރެއް ރާއްޖެއަށް، ވަރަށް މީރު!\nއިނެކްސް ހޯލް މިލްކް މިއީ ބޯލަން މީރު ކިރެއް!\nފެންސީ ފުޑްސް އިން ވިއްކާ ޑަލަން ޑީ އޮލިވް ޝޭމްޕޫއަކީ އިސްތަށިގަނޑަށް ވަރަށް އަރާމު ޝޭމްޕޫއެއް!


Covid-19 Jehigen May Mahuge Fahun China In Furathama Faharah Meehaku Maruvejje - Vaguthu\nމާލޭގެ އަދަދު މަދު، ނަމަވެސް އަދި އުފަލެއް ނެތް - 59 މިނެޓް ކުރިން\nކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން މެއި މަހުގެ ފަހުން ޗައިނާ އިން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މީހަކު މަރުވެއްޖެ\n5 މަސް ކުރިން ( ޖެނުއަރީ 14, 2021 )\nޗައިނާ އިން ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން މީހަކު މަރުނުވާތާ އަށް މަސް ދުވަސް ފަހުން ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން މީހަކު މަރުވެއްޖެއެވެ. ޗައިނާ އިން ވަނީ މެއި މަހުގެ ފަހުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެގައުމުން ކޮވިޑް-19 ބަލި މީހަކު މަރުވެއްޖެކަން މިއަދު ކަށަވަރު ކޮށްދީފައެވެ.\nމިއަދު ޗައިނާ އިން ވަނީ ރެކޯޑް އަދަދެއްގެ މީހުން ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވެސް ވެފައެވެ. މިއަދު 138 މީހަކު އެގައުމުން ފައްސިވިއެވެ. މިއަދަކީ މާޗް މަހުގެ 05 ވަނަ ދުވަހަށް ފަހު އެގައުމުން އެންމެ ގިނަ މީހުން ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވި ދުވަހެވެ.\nޗައިނާގެ ނޭޝަނަލް ހެލްތު ކޮމިޝަނުން ވިދާޅުވީ މިއަދު ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވި މީހުންގެ ތެރެއިން 124 މީހުންނަކީ މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި ބަލި ފެތުރިގެން ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވި މީހުން ކަމަށެވެ. މީގެ ތެރެއިން 81 މީހަކު ފައްސިވެފައި ވަނީ ހުބެއި ޕްރޮވިންސުންނެވެ. 43 މީހަކު ފައްސިވެފައި ވަނީ ހެއިލޮންގްޖިއަންގް އިންނެވެ. ހެއިލޮންގްޖިއަންގް އިން ކޮވިޑް-19 ވޭދަނަތަކެއް ފެނުމުން އިއްޔެ އެސްޓޭޓްގައި ވަނީ ކުއްލި ހާލަތު އިއުލާންކޮށް ކޮންމެހެން ސްޓޭޓުން ބޭރަށް ދާން ޖެހިގެން ނޫން ގޮތަކަށް ސްޓޭޓުން ބޭރަށް ނުދިއުމަށް އަންގާފައެވެ. ހެއިލޮންގްޖިއަންގްގެ އާބާދީ 37 މިލިއަނަށް އަރައެވެ.\nޗައިނާގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުން ކޮވިޑް-19 ފެތުރެމުން ދާތީ މިހާރު ވެސް 28 މިލިއަން މީހުން އެމީހުންގެ ގޭގައި ކަރަންޓީން ކޮށްފައި އެބަތިއްބެވެ.\nޗައިނާގައި މިހާރު ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވާ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވެފައި މިވަނީ ޗައިނާގެ އާއަހަރު ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހު ފާހަގަ ކުރަން ތައްޔާރުވަމުން ދާތީއެވެ. އާއަހަރު ފާހަގަ ކުރުމާއި ދިމާކޮށް ޗައިނާ މީހުން އެއް ޕްރޮވިންސުން އަނެއް ޕްރޮވިންސަށް ދަތުރު ކުރުން އިތުރު ވާނެތީ ބަލި އިތުރަށް ފެތުރިގެން ދިއުމުގެ ބިރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑުވެފައެވެ.


Milandhoo Sihhee Marukaz Hospital Akah Badhalu Kuranee – adduLIVE\n1 Jul 11, 2019, 16:45 ހަސަން ރަޝީދު\nށ.މިލަންދޫ ސިއްހީ މަރުކަޒު ހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް ނިންމައިފިއެވެ.\nމިލަންދޫ ސިއްހީ މަރުކަަޒަކީ 24 ގަޑިއިރުގެ ހިދުމަތްދޭ ދަރަޖަ ތިނެއްގެ ސިއްހީ މަރުކަޒެކެވެ. އެތަނުން މިހާރު ލިބޭ ހިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ލެބޯޓަރީގެ ހިދުމަތާއި ގައިނީގެ ހިދުމަތް ހިމެނެއެވެ. އެ ސިއްހީ މަރުކަޒުގައި ތިން ކޮންސަލްޓޭޝަން ރޫމާއި ލޭބާ ރޫމެއްގެ އިތުރުން ޖުމްލަ 8 އެނދު ހުރެއެވެ.\nހެލްތު މިނިސްޓްރީން ބުނީ މިލަންދޫ ސިއްހީ މަރުކަޒު ހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުކުރުމުން އެތަނުން އަންހެނުންގެ ހާއްސަ ޑޮކްޓަރުންގެ ހިދުމަތާއި، ކުޑަކުދިންގެ ޑޮކްޓަރުންގެ ހިދުމަތާއި، ހޭނައްތާ ޑޮކްޓަރުންގެ ހިދުމަތާއި، އޮޕަރޭޝަން ޑޮކްޓަރުންގެ ހިދުމަތް އަދި އެތެރެހަށީގެ ޑޮކްޓަރުންގެ ހިދުމަތް ލިބޭނެ ކަމަށެވެ.\nމީގެއިތުރުން ދަތުގެ ހާއްސަ ފަރުވާ، ޑައިލަސިސްގެ ހިދުމަތް (4 އެނދުގެ) އަދި ފިޒިއޮތެރަޕީގެ ހިދުމަތް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށްވެސް މިނިސްޓްރީން ބުނެއެވެ.\nހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުކުރުމުން އެމެޖެންސީ ރޫމް، މައިނަރ އޯޓީ، އައިސީޔޫ، އެންއައިސީޔޫ، އެކްސްރޭގެ ހިދުމަތް، ލޭބާރ ރޫމް، އަދި އަލްޓްރާ ސައުންޑް ސްކޭންގެ ހިދުމަތް ވެސް ފެށިގެންދާނެ ކަމަށް މިނިސްޓްރީން މައުލޫމާތުދެއެވެ.\nއަދި އެތަނުގެ އެނދުގެ އަދަދު 35 އަކަށް އިތުރުވެގެންދާއިރު، ހަ ކޮޓަރީގެ ޕްރައިވެޓް ރޫމު ވެސް ހުންނާނެއެވެ.\nހެލްތް މިނިސްޓްރީން ބުނީ މި ހިދުމަތްތަކުގެ އިތުރުން ޕަބްލިކް ހެލްތުގެ މަސައްކަތް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް ވެކްސިން ސްޓޯރ ކުރާ ކޮޓަރިއަކާއި، އަދި ކޮންފަރެންސް ހޯލެއް ގާއިމުވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ.


Ihulaastheri vumah Baaib Raees govaalavvaiffi\nއެ މަނިކުފާނު މިމޭރުވުން ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވީ "ދަގެނާ،"ގެ ނަމުގައި ހުވަދުއަތޮޅު އުތުރުބުރީގައި ކޮމިއުނިޓީ ރިހެބިލިޓޭޝަން ސަރވިސަސް ހުޅުއްވައިދެއްވުމަށް ވިލިނގިލީގައި މިއަދު ހެނދުނު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައެވެ.\nމި ގޮތުން، މިއަދު "ދަގެނާ،"ގެ ނަމުގައި ހުޅުއްވައިދެއްވި ޚިދުމަތަކީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ފަރުވާކޮށް، އެ މީހުންނަށް މުޖުތަމަޢާ އަލުން ގުޅި، އެ މީހުންނަކީ މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާކުރަނިވި ބިނާކުރަނިވި ބަޔަކަށް ހެދުމަށް ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތުގެ ދަށުން ކުރެވުނު މުހިންމު މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ ވާހަކަފުޅުގައި ސިފަކުރެއްވިއެވެ. އަދި މިއީ، މިހާތަނަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދުމުގައި ކާމިޔާބީ ލިބިފައިނެތް މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދައި، އެ މަސައްކަތުގައި ކާމިޔާބީއާމހަމައަށް ވާޞިލުވުމަށް ލިބުނު އިތުރު ފުރުޞަތެއް ކަމުގައި ވެސް އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދަގެނާއާ ގުޅޭ ގޮތުން އިތުރަށް ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވީ، މިއީ ކާމިޔާބު ޚިދުމަތަކަށް ހެދިއްޖެ ނަމަ، މިއީ މުޅި ރާއްޖެއަށްވެސް މަންފާ ލިބިގެންދާނެ ޚިދުމަތެއް ކަމުގައެވެ.\nމި ޚިދުމަތާ ގުޅޭގޮތުން އިތުރަށް ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބު ވިދާޅުވީ، މިއީ "ވަށައި ޖެހޭ" ފަދަ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ ޚިދުމަތެއް ކަމުގައެވެ. މި ގޮތުން، ފަރުވާގެ އިތުރުން، މި ޕްރޮގްރާމްގެ ބައިވެރިންނަށް މުޖުތަމަޢާ އަލުން ގުޅުމުގައި އެހީތެރިވެ ދިނުމުގެ ގޮތުން މަސައްކަތްތެރިކަމާއި އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ތަމްރީނު ފޯރުކޮށްދެވޭނެކަން އެ މަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.\nމި ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ އަރިހުގައި މިނިސްޓަރ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒް އައްޝައިޚް ޢިމްރާންއާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް ޖެންޑަރ، ފެމިލީ އެންޑް ސޯޝަލް ސަރވިސަސް ޢާއިޝަތު މުޙައްމަދުދީދީގެ އިތުރުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ސްޕެޝަލް އެޑްވައިޒަރ އޮން ސޯޝަލް ޕޮލިސީ ޑޮކްޓަރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވައެވެ.


Ooredoo submarine cable kulhudhuffushin europe ah\nއުރީދޫ "ޕީސް" ސަބްމެރިން ކޭބަލް ކުޅުދުއްފުއްޓާއި ޔޫރަޕާ ދެމެދު\nކުޅުދުއްފުށި ސިޓީ އާއި ސިންގަޕޫރު އަދި ޔޫރަޕް ގުޅުވާލަދޭ ސަބްމެރިން ކޭބަލް އެޅުމުގެ މަޝްރޫއުގެ މައުލޫމާތު އުރީދޫގެ ސީއީއޯ ނަޖީބު ހާން މިއަދު ދެއްވަނީ -- ފޮޓޯ: މުހައްމަދު ހުމާމް އަހުމަދު | އަވަސް\nކުޅުދުއްފުށި ސިޓީ އާއި ސިންގަޕޫރު އަދި ޔޫރަޕް ގުޅުވާލަދޭ ސަބްމެރިން ކޭބަލް އެޅުމުގެ މަސައްކަތް ފަށަން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް އުރީދޫން ބުނެފި އެވެ.\nމިހާރު ވެސް ކޮމިއުނިކޭޝަން ކޯލް ސެންޓަރުގެ ގިނަ ކުންފުނިތަކުން ދޭ ކުޅުދުއްފުއްޓާއި ސިންގަޕޫރު އަދި ޔޫރަޕު ސަބްމެއިންއިން ގުޅާލަން ނިންމާފައިވާކަން އިއުލާނު ކުރެއްވީ މިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި އުރީދޫގެ ސީއީއޯ ނަޖީބު ހާން އެވެ.\n"ޕީސް ކޭބަލް" ގެ ނަން ދީފައިވާ ސަބްމެރިން ކޭބަލް އެޅުމުގެ ހިދުމަތާ ބެހޭ ގޮތުން އުރީދޫގެ ސީއީއޯ އަދި މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު ނަޖީބު ހާން ވިދާޅުވީ މި ކޭބަލް ކުޅާލަން ކުޅުދުއްފުށި ހިޔާރުކުރީ ޑޭޓާ ޓްރެފިކަށް އިތުރު ދޮރުތައް ހުޅުވައިލަދީ، ޑިޖިޓަލް ހިދުމަތްތަކާއެކު ފަހި ވެގެން ދާނެ ފުރުސަތުތަކާއި މަންފާ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ހިސާބަކަށް ވެސް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަގުސަދުގައި ކަމަށެވެ.\n"5ޖީ ނެޓްވޯކް މެދުވެރިކޮށް ފޯރުކޮށްދޭ ހިދުމަތްތަކާއި އިންޓަނެޓް އޮފް ތިންގްސް އަދި ކްލައުޑް ހިދުމަތްތަކުގެ އިތުރުން 5ޖީ ނެޓްވޯކްގެ ބާރު ސްޕީޑްތަކާއެކު އީޖާދުވާ ހިދުމަތްތައް ދަނީ ހަލުވި ދުވެއްޔެއްގައި ކުރިއަރަމުން. އެހެންކަމުން އިންޓަނެޓް ބޭނުންކުރާވަރު އިތުރުވެ، ފެންވަރު ރަނގަޅު ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ވަރުގަދަ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ އެއް ބިނާކުރުމަކީ މުހިންމުކަމެއް،" ނަޖީބު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެހެންކަމުން މިފަދަ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާ އެކު ޑިޖިޓަލް ދިވެހިރާއްޖެއެއްގެ ފުރިހަމަ މަންފާ ދިވެހި މުޖުތަމައުއަކަށް ފަހިކޮށްދިނުމުގައި އުރީދޫ މޯލްޑިވްސް ދެމިތިބޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އަރުވަން."\nކުޅުދުއްފުށި ސިޓީ އާއި ސިންގަޕޫރު އަދި ޔޫރަޕް ގުޅުވާލަދޭ ސަބްމެރިން ކޭބަލް އެޅުމުގެ މަޝްރޫއުގެ މައުލޫމާތު ދެނީ -- ފޮޓޯ: މުހައްމަދު ހުމާމް އަހުމަދު | އަވަސް\nމި ބައިނަލްއަގްވާމީ ސަބްމެރިން ކޭބަލްގެ ސަބަބުން ސިންގަޕޫރާއި ޔޫރަޕް ގެ 15 ގައުމުގެ އިތުރުން އިރުމަތީ އެފްރިކާ އާއި ވެސް ރާއްޖެ ގުޅާލެވޭނެއެވެ. އުރީދޫ މޯލްޑިވްސް އިން މި ސަބްމެރިން ކޭބަލްއަށް އިންވެސްޓް ކުރުމަށް ނިންމާފައިވަނީ އިންޓަނެޓްގެ ހިދުމަތުގެ ލޭޓެންސީ ރަނގަޅުކޮށް، ކެޕޭސިޓީ އިތުރު ކުރުމަށެވެ. މި ކޭބަލްއާއި އެކު 5ޖީ ގެ ގާބިލްކަން އިތުރުކޮށް، އިޖާދީ ހިދުމަތްތަކަށް ފުރުސަތު ހުޅުވި ހަގީގީ ޑިޖިޓަލް ދިވެހިރާއްޖެއެއް ގާއިމުކުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ އެވެ.\nޕީސް ކޭބަލްގެ ލޭންޑިންގ ސްޓޭޝަންއަށް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ގުޅާލުމާއެކު ރާއްޖޭގެ އުތުރު ވެގެންދާނީ އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގަށް ޑިޖިޓަލް ފުރުސަތުތައް ފަހިކޮށްދޭނެ މަންޒިލަކަށެވެ. ހައިޕަސްކޭލަ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ފުރުޞަތުތަކުގެ އިތުރުން ކުޅުދުއްފުށީގައި ޑޭޓާ ސެންޓަރުގެ ހިދުމަތް ހޯސްޓްކުރުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވިގެންދާނެ އެވެ. ހަމައެހެންމެ، އުތުރުގެ ރަށްތަކުގައި ޑިޖިޓަލް ވިޔަފާރިތަކާއި ސޮފްޓްވެއާ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފެސިލިޓީތައް ކުރިއަރައިގެން ދާނެ އެވެ.\nމި ރަސްމިއްޔާތުގައި ކުޅުދުއްފުށި ސިޓީގެ މޭޔަރު މުހައްމަދު ޢާޠިފު ވިދާޅުވީ ކުޅުދުއްފުއްޓާއި ދެމެދު ގުޅާލުމަކީ ލިބިގެންދާނެ ފަހުރެއް ކަމަށެވެ.\n"އުތުރުގެ ރައްޔިތުންގެ އިތުރުން މުޅި ރާއްޖެއަށްވެސް އެތަކެއް ކުރިއެރުންތަކަކާއި ފުރުޞަތުތަކެއް ފަހިވެ އައު އުސްމިންތަކަކަށް ވާސިލްކުރާނެ ކަމުގެ ޝައްކެއްވެސްނެތް. މި އާ އިންޓަރނޭޝަނަލް ސަބްމެރިން ކޭބަލްގެ ލޭންޑިން ސްޓޭޝަން ހޯސްޓްކުރުމަށް ކުޅުދުއްފުށި ސިޓީ އިހްތިޔާރުކުރި ކަމަށްޓަކައި އުރީދޫ މޯލްޑިވްސް އަށް އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް އިހްލާސްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރު ދަންނަވަން،" އާތިފު ވިދާޅުވި އެވެ.\nޕީސް ކޭބަލްގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަކޮށް، 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ހދ.ކުޅުދުއްފުށީގައި ކޭބަލް ގުޅުވާލެވޭނެ ކަމަށް އުރީދޫ މޯލްޑިވްސް އިން ލަފާކުރެ އެވެ. އަދި މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން އައު ޓެކްނޮލޮޖީއާއި އައު އީޖާދުތަކާއި އިޖްތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ ތަރައްގީއާ ގުޅުވާލަދޭ އިންޤިލާބީ 5ޖީ ގެ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ނެޓްވާކް ތައްޔާރަށް އޮތް މިންވަރު އިތުރު ވެގެންދާނެ އެވެ.\nކުޅުދުއްފުށި ސިޓީ އިންޓަނެޓްގެ ސާވިސް އުރީދޫ


ޝާއިޢުކުރެވުނީ: 07 އޮކްޓޫބަރު 2018\nނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނުގެ3ވަނަ އަހަރީ ދުވަސް މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އިން 2018 އޮކްޓޫބަރު7ވީ އާދީއްތަ ދުވަހު ފާހަގަކޮށްދެއްވައިފިއެވެ. މި ހަފްލާ ޝަރަފްވެރި ކޮށްދެއްވީ ކޮމިޝަނުގެ ރައީސް އަޙްމަދު ސުލައިމާނެވެ. މި ފުރުޞަތުގައި ކޮމިޝަނަރ ޖެނެރަލް އޮފް ޓެކްސޭޝަން އަލްފާޟިލް ޔަޒީދު މުޙައްމަދުއަށާއި، މީރާގެ އެންމެހާ މުވައްޒަފުންނަށް މި ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުންނާއި އެންމެހާ މުވައްޒަފުންގެ ފަރާތުން ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ.


އަލްޤާޟީ ޙަސަން ތާޖުއްދީން ލިޔުއްވާފައިވާ "ތާރީޚު އިސްލާމި ދީބާ މަޙަލް" ނެރެދެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު - The President's Office\nއަލްޤާޟީ ޙަސަން ތާޖުއްދީން ލިޔުއްވާފައިވާ "ތާރީޚު އިސްލާމި ދީބާ މަޙަލް" ނެރެދެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު\n1 އޭޕްރިލް 2021، ރިފަރެންސް: SA/RIMS/2021/10\nމިނިސްޓަރ އޮފް އާޓްސް، ކަލްޗަރ އެންޑް ހެރިޓޭޖް އަލްފާޟިލާ ޔުމްނާ މައުމޫން، ދިވެހިބަހުގެ އެކެޑަމީގެ ރައީސް އަޝްރަފް ޢަލީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޝީރު މަޑުލު މުޙައްމަދު ވަޙީދު، އަދި ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރ މުޙައްމަދު ޠާރިޤު، މި ރަސްމިއްޔާތުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ހުރިހާ ބޭފުޅުން؛\nއަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚާ ބެހޭގޮތުން، ޙަސަން ތާޖުއްދީން ލިޔުއްވި މި ފޮތް، "ތާރީޚު އިސްލާމި ދީބާ މަޙަލް" އަކީ، ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގެ ވަރަށް އަގުހުރި ރަންމުތެއް. މިއީ، ރާއްޖޭގެ ތާރީޚާ ބެހޭގޮތުން ދިވެއްސަކު އެންމެ ފުރަތަމަ ލިޔުއްވި ފޮތް ކަމަށްވާތީ، ޤައުމީ ތަރިކައެއްގެ ގޮތުންވެސް، މި ފޮތުގެ މަޤާމާއި ދަރަޖަ އެތައް ގުނައެއް އުފުލިގެންދާނެ.\nމި ފޮތުގެ އަޞްލު ލިޔުއްވާފައި އޮތީ ޢަރަބިބަހުން ކަމަށްވާތީ، މި ޒަމާނުގެ ސާފު ދިވެހިބަހަށް މި ފޮތް ތަރުޖަމާކުރައްވައި ޗާޕުކުރައްވައިގެން ނެރުއްވުމަކީ، ރާއްޖޭގެ ކިޔަވާ ކުދިންނަށް ލިބުނު ވަރަށް އަގުހުރި ޢިލްމީ ހަދިޔާއެއް. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚު ދިރާސާ ކުރައްވާ ބޭފުޅުންނަށް ލިބުނު، ވަރަށް އިތުބާރު ހުރި މަޞްދަރަކަށްވެސް މި ފޮތް ވާނެކަން އަޅުގަނޑަށް ޔަޤީން.\nއެހެންކަމުން، މި ފޮތް ދިވެހިބަހަށް ތަރުޖަމާކުރައްވައި ނެރުއްވުމުގައި، ކުރީގެ ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތް ކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުން ކުރެއްވި ބުރަ، އަދި އަގުހުރި މަސައްކަތުގެ އަގު ވަޒަންކޮށް، މި މަސައްކަތުގައި އުޅުއްވި ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރު ދަންނަވަން. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ބޭފުޅުން މި ދުނިޔެ ދޫކުރައްވާފައިވާތީ، އެ ބޭފުޅުންނަށް ދަރުމައާއި ޘަވާބު ދެއްވުން އެދި ދުޢާކުރަން.\nމި ފޮތުގައި ހުރި ވާހަކަތަކަށް ބަލާއިރު، މިއީ ހަމައެކަނި ތާރީޚު ފޮތެއްވެސް ނޫން. މިއީ ދުނިޔަވީ ކަންކަމުގައި ހެޔޮ އިރުޝާދު ބޭނުންވާ މީހަކަށް ވަރަށް ބޭނުންތެރި އަގުހުރި ނަޞޭޙަތްތަކެއްވެސްމެ. އިންސާނީ ތާރީޚުގެ ފަތްފުށްތަކުން ޢިބްރަތް ޙާޞިލުކުރަން އެދޭ މީހަކަށްވެސް، އެތައް ދަރުސްތަކެއް ލިއްބައިދޭނެ ފޮތެއް.\nވަކިން ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި، ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙުގެ އޮއިވަރު، އެނބުރެމުން ބަދަލުވަމުން އައި ގޮތުގެ، ވަރަށް ރީތި ކުލަގަދަ ތަޞްވީރެއް، މި ފޮތުން ފެނިގެން ދޭ. ބައެއް ރަހުންނާއި ރަނިންގެ ރަސްކަން ފުރޮޅިގެން ދިޔުމަށް މެދުވެރިވި ސަބަބުތަކާއި، ވެރިންނާއި ރައްޔިތުންނާ ދެމެދުގެ ގުޅުންތަކުން، ރަސްކަމަށް އަސަރުކުރި ގޮތާއި، އޭގެ ނަތީޖާވެސް މި ފޮތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދައްކައިދޭ.\nރަސްކަމުގެ ކޮއިލު ތެރޭގައި ހިނގި ޢާއިލީ ގަޑުބަޑުތަކުގެ ސަބަބުން، ދިވެހި ދައުލަތަށް ލިބުނު ގެއްލުންތަކާއި، އެ ގެއްލުންތަކުން ރައްޔިތުންނަށް ކުރި އަސަރުތައްވެސް، މި ފޮތުން ކޮންމެވެސްވަރަކަށް ސިފަވެގެންދޭ. ހަމައެފަދައިން، ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ޙާލަތު، އެ ޒަމާނުގައި އޮތްގޮތްވެސް، މި ފޮތުން ކޮންމެވެސްވަރަކަށް ޚިޔާލަށް ގެންނެވޭނެ.\nރާއްޖޭގެ ތާރީޚަކީ، މީލާދީ ސަނަތު ގުނަން ފެށުމުގެ، 500 ވަރަކަށް އަހަރަށް ވުރެވެސް ދޮށީ ތާރީޚެއް. ނަމަވެސް، ރާއްޖޭގެ ތާރީޚު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދޭ ލިޔުންތައް ލިޔަން ފެށިފައި މިއޮތީ، ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމާ ހަމައިން. މި ދެންނެވީ، މީލާދީން 1195 ވަނަ އަހަރާއި 1196 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ލިޔެފައިވާ އިސްދޫ ލޯމާފާނާއި ގަމު ލޯމާފާނު ވާހަކަ.\nއަދި 1196 ވަނަ އަހަރާއި 1197 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ލިޔެފައިވާ ދަނބިދޫ ލޯމާނާއި، މީލާދީން 13 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައި ލިޔެފައިވާ ހައްދުންމަތީ ލޯމާފާނު. މިއީ މި ރާއްޖޭގެ އެންމެ އެވޭލާ ތާރީޚީ ލިޔުންތަކުގެ ގޮތުގައި ފެންނަން ހުރި ތަކެއްޗަކީ.\nލޯމާފާނުތައް ލިޔެވުނު ދުވަސްވަރާއި، ރާއްޖޭގައި މީހުން ވަޒަންވެރިވެ ދިރިއުޅެން ފެށި ދުވަސްވަރަށް ބަލާއިރު، ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގެ ވަރަށް ބޮޑު ބައެއް މިއޮތީ، މާޒީގެ އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިފައި. ރާއްޖެ އިސްލާމްވި ހިސާބުން ފެށިގެން، ރާއްޖޭގެ ތާރީޚު ލިޔަމުން އައި ކަމުގައިވިޔަސް، އެކަން ކޮށްފައި އޮތީވެސް މާ ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި ކަމަށް ދެންނެވޭކަށް ނެތް.\nމިހެން މި ދެންނެވީ، ރާއްޖޭގެ ތާރީޚާ ބެހޭގޮތުން ލިޔެވިފައި ހުރި ލިޔުންތައް މަދުކަމުން. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، ޢިލްމީ ގޮތެއްގައި ދިރާސާކޮށްގެން ލިޔެފައިވާ ލިޔުންތައް މާބޮޑަށްވެސް މަދު. ރާއްޖޭގެ އިހުގެ ތާރީޚު ލިޔެފައި ހުރި މަދު ލިޔުންތަކުގައިވެސް، ރަސްރަސްކަލުންގެ ނަންފުޅުތަކާއި، އެ ބޭފުޅުންގެ ރަސްކަމުގެ ކަންކަން ހިނގައިދިޔަ ގޮތްތައް ލިޔެވިފައި ހުރީ، އެކި މީހުންގެ ތުންތުންމަތިން ވާރުތަވަމުން އައިގޮތަށް.\nމި ދެންނެވީ ރަސްމީ އެއްވެސް ސިފައެއްގައި، ރާއްޖޭގެ އެންމެ އިހުގެ ތާރީޚު ލިޔެ ރައްކާކުރެވިފައި ނެތް ވާހަކަ. ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމަށްފަހުގައި ހިނގި ބައެއް ކަންކަން ލިޔެވިފައި ހުއްޓަސް، ޤައުމެއްގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު އެއީވެސް ވަރަށް މަދު، އަދި ވަރަށް ހަނި ދާއިރާއެއްގައި ލިޔެފައި ހުރި ވާހަކަތަކެއް.\nއޭގެ ތެރެއިންވެސް މި ފޮތަކީ، ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގެ ވަރަށް މުހިންމު ފޮތެއްކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެން. ނަމަވެސް، މި ފޮތް ދިވެހިބަހަށް ތަރުޖަމާކޮށްގެން ނެރުމަކީ، މުހިންމު މަސައްކަތެއް ފުރިހަމަވީ ކަމަށް ދެކެވަޑައިނުގަތުން އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް އެދެން. މިއީ ފެށުމެއް ކަމަށް ބައްލަވައިގެން، ދެން މަސައްކަތް ކުރައްވަންވީ، ޢިލްމީ ގޮތެއްގައި ރާއްޖޭގެ ތާރީޚު ދިރާސާކުރައްވަން.\nރާއްޖޭގެ ޢުމުރުގެ ދޮށީކަމަށް ބަލާއިރު، ދިވެހިންގެ އާސާރީ ތަރިކަތަކެއްވެސް، އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަމައަށް ވާރުތަވެފައި ހުރީ ވަރަށް މަދުން. އަދި އެ ތަކެތީގެ މައްޗަށް ކުރެވިފައި ހުރި ޢިލްމީ ދިރާސާތައް އެއަށްވުރެ މާ މަދު. ޙަސަން ތާޖުއްދީނުގެ މި ފޮތަކީވެސް، އިތުރަށް ދިރާސާކޮށް، ރާއްޖޭގެ އިހުގެ ތާރީޚާ ބެހޭގޮތުން، އިތުރު ހޯދުންތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ފޮތެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެން.\nތާރީޚު ލިޔުމާއި ދިރާސާކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން އަބަދުވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް. އެއީ، ޔުނިވަރސިޓީތަކާއި ކޮލެޖުތަކުގައި މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރާ ދަރިވަރުންގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ، ވަރަށް މުހިންމު ޤައުމީ މަސައްކަތެއް.\nއަޅުގަނޑުމެން ދިރާސާކުރަންވީ، ހަމައެކަނި އިހުގެ ތާރީޚެއް ނޫން. ޙަޤީޤަތުގައި ތާރީޚު ލިޔުމަކީ، އެއިރެއްގައި އެކަމެއް ހިނގިގޮތަށް، އެއްވެސް ތަޢައްޞުބެއް ނެތި، ތެދު ބަހުން ހާމަކޮށްދިނުން. އެކަން ކުރެވޭނީ، އެކަންކަން ލޮލުން ދެކި އަތުން ހިފި ބަޔަކަށް. އަދި ލިޔަންވީވެސް، އެ ކަމެއް ހިނގަމުންދާ ދުވަސްވަރެއްގައި.\nމާފަހުން އަންނަ ބަޔަކު، ދޫދޫމަތިން އަޑުއަހާ ވާހަކަތަކެއްގެ މައްޗަށް، އެ ޤައުމެއްގެ ތާރީޚު ބިނާކުރަންވެއްޖެނަމަ، ތާރީޚު އޮޅުންބޮޅުން ވެގެން ދިޔުމުގެ ފުރުޞަތު ވަރަށް ބޮޑުވާނެ. އެކަމަށް ފުރުޞަތު ނުދިނުމަށްޓަކައި، އެއިރެއްގެ ޙާލަތާ ބެހޭގޮތުން ޢިލްމީ ލިޔުންތައް ލިޔަމުން ދިޔުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް.\nރާއްޖޭގެ މި ފަހުގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު، ރަސްކަމަކުން ޖުމްހޫރިއްޔަތަށް، އަދި އަނެއްކާ ރަސްކަމަކަށް ބަދަލުވެ، އޭގެފަހުން މިހާރު މި އޮތް ޖުމްހޫރީ ނިޒާމަށް ބަދަލުވެގެން އައިގޮތުގެ ތާރީޚު ލިޔެފައި އެބަހުރި. ނަމަވެސް ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުރީކޮޅުގެ ތާރީޚުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މާގިނަ އެއްޗެއް ފެންނާކަށް ނެތް.\nއެގޮތަށް މެދުވެރިވަނީ، އެއިރެއްގެ ތާރީޚު އެއިރެއްގައި ލިޔުމަށް ސަމާލުކަން ނުދިނުމުން. އެހެންވީމާ، މިހާރުގެ ތާރީޚު އަޅުގަނޑުމެން ލިޔަމުން ގެންދިޔުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް. އެއީ ފަހުން އަންނަ ބަޔަކު ކުރުމަށް ދޫކޮށްލަންވީ ކަމެއް ނޫން. ނަމަވެސް ތާރީޚު ލިޔުމަކީ، ވަރަށް އަމާނާތްތެރިކަމާއި ވަރަށް ތެދުވެރިކަމާ އެކުގައި ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް. އަދި އެއީ ޢިލްމީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކުރަންޖެހޭވެސް ކަމެއް.\nއަޅުގަނޑު އުންމީދު ކުރަނީ، ރާއްޖޭގެ ޔުނިވަރސިޓީތަކާއި ކޮލެޖުތަކުގެ ކަމާބެހޭ ފެކަލްޓީތަކުން، ރާއްޖޭގެ ތާރީޚާމެދު މިހާރަށްވުރެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި، ދިރާސާތައް ކުރައްވަން ފަށްޓަވާނެ ކަމަށް. އެކަމަށް ދަރިވަރުންނަށް ހިތްވަރު ދެއްވައި، ދިވެހިބަހުގެ އެކެޑަމީގެ އެހީތެރިކަމާއެކު، އެ މަސައްކަތް މިހާރަށްވުރެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރެއްވުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް.\nއެކަމުގެ ހެޔޮ ތައުފީޤު اللهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވައި، ރާއްޖޭގެ ތާރީޚު އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު، ފަހުގެ ޖީލުތަކާ ހަމައަށް ގެންދިޔުމުގައި ކާމިޔާބު ދެއްވާށި. ދިވެހިބަހާއި، ދިވެހި ތާރީޚާއި ސަގާފަތް ދިރުވައި އާލާކުރުމަށް، ދިވެހިބަހުގެ އެކެޑަމީން ކުރައްވާ މަސައްކަތުގައި ބަރަކާތް ލައްވައި ހެޔޮ ތައުފީޤު ދެއްވާށި! އާމީން.


Bayaku hajjah fonuvaigen haalugaeh nujassan: Nasrulla | Mihaaru\nބަޔަކު ހައްޖަށް ފޮނުވައިގެން ހާލުގައެއް ނުޖައްސަން: ނަސްރުﷲ\n23 ޖެނުއަރީ 2018 - 10:43\nހުއްދަ ނުނަގައި އެއްވެސް ބަޔަކު ހައްޖަށް ފޮނުވައި ހާލުގައި ޖައްސާފައި ނުވާނެ ކަމަށް ޝައިޚް ނަސްރުﷲ މުސްތަފާ މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެ ހަތަރު މީހުންގެ އަތުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ ނެގި ކަމަށް ބުނާ ބުނުމުގަ އާއި، އެ ހަތަރު މީހުން މައްކާގައި ހާލުގައި ޖެހުނު ކަމަށާއި ސައްހަ ނޫން ލިޔުމެއް އުފެއްދި ކަމަށް ބުނެ އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރާ ތުހުމަތުތަކުގައި އެއްވެސް ހަގީގަތެއް ނެތެވެ.\n"ހުއްދަ ނެތިއޭ ބުނީމާ އުފެދޭ ފުރަތަމަ ސުވާލަކީ، ކޮން ތާކުންބާއޭ ހުއްދަ ހޯދާނީ. އެ މީހުންނަކީ ޚާއްސަ ވިސާއެއްގައި ހައްޖަށް ދިޔަ ބައެކޭ، މުޖާމަލާ ހައްޖު ވިސާގައި. އެއަކަށް އެއްވެސް ގަވާއިދެއް އެއްވެސް އުސޫލެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ތަނެއްގައި ނޯންނާނެޔޭ. އެއީ އަލަށް ރާއްޖެ އަށް ސައޫދީ އެމްބަސީ އައިސްގެން އަލަށް ދޫކުރި ވިސާއެކޭ. އެހެންވީމާ ހުއްދަ ނެތިއޭ ބުނީމާ ހައްޖު މިޝަނަށް އެނގިވަޑައިނުގަންނަވަނީ. ޕާސްޕޯޓްގައި ޖަހާފައި އޮންނާނެ މުޖާމަލާ ހައްޖު ވިސާ. އޭގެ މާނައަކީ ޚާއްސަ ވިސާއެކޭ. އެއީ ރާއްޖެ އަށް މި ދޭ ކޯޓާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވިސާއެއް ނޫން،" ނަސްރުﷲ ވިދާޅުވި އެވެ.\nނަސްރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އޭނާ މެދުވެރިވެގެން ސައޫދީ އެމްބަސީން ވިސާ ހޯދައިދީގެން ހައްޖަށް ދިޔަ ހަތަރު މީހުންގެ އަތުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ ނެގި ކަމަށް ކުރާ ތުހުމަތަކީ ވެސް ހަގީގަތެއް ނެތް ވާހަކައެކެވެ.\nHavaalu vaane faraatheh nethi4dhivessaku makka gai haalugai jehifai\n"އެ ދެމަފިރިން ކުރެ ކޮންމެ މީހެއްގެ އަތުން 70،000ރ. ނެގި ކަމަށް އެ ބުނާ ވާހަކަ. އެ ދެމަފިރިން އަތުން ހަމަ އެންމެ ރުފިޔާއެއް ވެސް ނުނަގަން. ދެން އުޅެނީ ތަންކޮޅެއް ދުވަސްވީ ދެ ފިރިހެނުން. އޭގެ ތެރެއިން އެކެއްގެ އަތުން އަޅުގަނޑު ފައިސާ ނެގި އިރުގައި، އޭނާ އަށް އަމާނާތެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔުމެއް ވެސް ދީފައި އޮންނާނީ. ލިޔުން ދިނީކީ ހައްޖަށް ދެވޭނެޔޭ ކިޔައިފައެއް ނޫން. ލިޔުމެއް ދިނީ އަމާނާތެއްގެ ގޮތުގައި ފައިސާ ނެގީތީ އެ ފައިސާ ކަށަވަރު ކުރުމަށްޓަކައި. އެމީހުން ބޭނުންވެއްޖެ ވަގުތެއްގައި ވެސް އެ ފައިސާ އެ މީހުންނަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ކަށަވަރު ކުރުމަށްޓަކައި ދިން ލިޔުމެއް އެއީ. އަމިއްލަ އަށް ފައިސާ ގެންގުޅެވޭ ވަރުގެ ދެމަފިރިންގެ އަތުން އެންމެ ފައިސާއެއް ވެސް ނުނަގަން،" ނަސްރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ހަތަރު ދިވެއްސަކު މައްކާގައި ހާލުގައި ޖެހުނު ކަމަށް ބުނެ، ހައްޖު މިޝަންގެ ރައީސް އިބްރާހީމް އަހްމަދާ ހަވާލާދީ "މިހާރު" ނޫހުގައި ލިޔެފައިވާ ޚަބަރުގައި، އެ ހަތަރު މީހުން މައްކާގައި ތިބޭނެ ތަނެއް ހަމަޖައްސާފައި ނުވާ ކަމަށް އޮތް ވާހަކައަކީ ވެސް ހަގީގަތެއް ނޫނެވެ.\n"ދެން އޮތީ ހުންނާނެ ތަނެއް ނުހިފަޔޭ ހުރީ. އެ ވެސް ދޮގެއް. އަޅުގަނޑު އަތުގައި ފައިސާ ދެއްކި ކަމުގެ ރަސީދު ވެސް އޮންނާނެ. އެހެންވީމާ (އެ މީހުން މައްކާގައި ތިބޭނެ) ތަންވެސް ހިފާފައި އަނެއްކާ (އެމީހުންނާ ހަވާލުވާނެ) މީހުން ވެސް ހަމަޖައްސާފައި ހުންނާނީ."\nނަސްރު ވިދާޅުވީ އެ ހަތަރު މީހުން މައްކާ އަށް ފޮނުވީ، އެ މީހުންނާ މައްކާ އިން ހަވާލުވާނޭ ސައޫދީ ރައްޔިތަކު ވެސް ހަމަޖައްސައިފަ އެވެ. އަދި އެ ހަތަރު މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އަންހެން މީހާ ޖިއްދާ އެއާޕޯޓުގައި ހުރެ، އެ ސައޫދީ މީހާއާ ވެސް ގުޅި ކަމަށާއި، އެއާޕޯޓުން ކަންތައް ހަމަޖެހި ނުކުމެވުމުން ގުޅުމަށް އެމީހާ ބުނި ކަމަށް ވެސް ނަސްރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nMihaaru ge5noosverigge macchah nasrulla aburuge dhauvaa koffi\nނަސްރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެ ހަތަރު މީހުން ހާލުގައި ޖެހުނު ކަމަށް ބުނެ ވާހަކަތަކެއް ފެތުރިގެން ދިޔައީ، އޭނާ ރޭވި ގޮތަށް އެ ހަތަރު މީހުންނާ އެކީ އެއް ފްލައިޓެއްގައި އޭނާ އަށް ދަތުރު ނުކުރެވުމުންނެވެ. އޭނާ އަށް އެ މީހުންނާ އެއް ފްލައިޓެއްގައި ދަތުރު ނުކުރެވުނީ، ހައްޖަށް ދިޔުމަށްޓަކައި ޖަހަންޖެހޭ ވެކްސިނެއްގެ ކުޑަ މައްސަލައް ދިމާވުމުން ކަމަށް ނަސްރު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ދެންނެވިން އަޅުގަނޑު މި ދަނިއްޔޭ ހަތަރު ފަސް ގަޑިއިރު ތަފާތުން އަންނާނަމޭ. ކަމެއް ގޯސްވެގެން ކަމެއް އުނދަގޫ ވެއްޖެއްޔާ އެއާޕޯޓްގައި މަޑުކޮށްލާށޭ، އަޅުގަނޑު މި އަންނަނިއްޔޭ ފަހަތުން. އެއާޕޯޓުގައި އަޅުގަނޑު އައިސް ބައްދަލުކުރާނަމޭ. އަޅުގަނޑު ފައިބައިފަ ވަގުތުން ބޭފުޅެއްގެ ރޯމިން ނަންބަރަކުން ގުޅީމާ ހަމަ ވިދާޅުވީ މިހާރު މި ދަނިއްޔޭ އެއާޕޯޓުން ނުކުމެގެން... އަޅުގަނޑަށް އެ މީހުންނާ އެކުގައި ދަތުރު ކުރެވުނު ނަމަ މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް ދިމާވާނެތޯ؟" ނަސްރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެ ހަތަރު މީހުން ހައްޖަށް ފޮނުވީ ހުއްދަ ނެތި ކަމަށް، ހައްޖު މިޝަންގެ ރައީސްއާ ހަވާލާދީ ޝާއިއުކުރި ޚަބަރާ ގުޅިގެން، ނަސްރުﷲ ވަނީ، އެ ޚަބަރާ ގުޅިގެން އޭނާގެ އަބުރު ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އަބުރު ގެއްލުމުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް "މިހާރު"ގެ ފަސް ނޫސްވެރިއަކާއި ވީމީޑިއާގެ މައްޗަށް ދައުވާ ކޮށްފަ އެވެ.\nHudhdha nethi hajj ah fonuvi massalaigai Nasrullah ah dhauvaa koffi\nއިތުރު ލިޔުންތައް ކުށްކުރުން ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ ހައްޖު މައްކާ ނަސްރުﷲ މުސްތަފާ\nނަސްރުﷲ އަށް ކުރާ ދައުވާތަކުގެ އަޑުއެހުން ސިއްރުކޮށްފި\nދިވެހި ހައްޖުވެރިން މަދީނާ ދަތުރުގައި


Nilandhoo balikoh Foakaidhoo Table ge hatharu vana ah - One Online\nފޯކައިދޫ އާއި ނިލަންދޫ ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ތެރެއިން. ފޮޓޯ: އެފް.ބީ\nނިލަންދޫ ބަލިކޮށް ފޯކައިދޫ ޓޭބަލްގެ ހަތަރު ވަނައަށް\nދިރާގު ދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގުގައި މިއަދު ހަވީރު ކުޅުނު މެޗު ކާމިޔާބުކޮށް 8 ޕޮއިންޓާ އެކު ޓޭބަލްގެ ހަތަރުވަނަ އަށް ފޯކައިދޫ އަރައިފިއެވެ.\nފޯކައިދޫ ހަތަރުވަނަ އަށް އެރީ މިއަދު ކުޅުނު މެޗު ނިލަންދޫގެ މައްޗަށް 0-2 ގެ ނަތީޖާއަކުން ކާމިޔާބުކޮށްގެންނެވެ.\nމިއަދުގެ މެޗަށް މިދެޓީމު ނިކުތް އިރު، އެންމެފަހުން ލީގުގައި މިދެޓީމު ކުޅުނު މެޗުން ވެސް ވަނީ މޮޅުވެފައެވެ. ތިމަރަފުށީގެ މައްޗަށް ނިލަންދޫ 0-3 ގެ ނަތީޖާއަކުން ކާމިޔާބުކޮށްފައި އޮތްއިރު، ފޯކައިދޫ މިމެޗަށް ނިކުތީ އެންމެ ފަހުން އެޓީމު ކުޅުނު މެޗު ފެހެންދޫގެ މައްޗަށް 0-4 ގެ ބޮޑު ނަތީޖާއަކުން ކާމިޔާބުކޮށްގެންނެވެ.\nމިއަދުގެ މެޗުގެ ފުރަތަމަ ހާފުގައި ދެޓީމުގެ ފަރާތުންވެސް ފެނިގެންދިޔައީ ހަމަހަމަ ކުޅުމެކެވެ. އެގޮތުން ދެޓީމަށް ވެސް ލަނޑުޖަހާނެ މާ ރަނގަޅު ފުރުޞަތެއް ނުލިބެއެވެ. ނަމަވެސް، ނިލަންދޫގެ އާދިލް އަށް ލިބުނު ފުރުޞަތާއި ފޯކައިދޫގެ ޖައިލަމް އަށް ލިބުނު ފުރުޞަތުތައް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.\nމިއަދުގެ މެޗުގައި ފޯކައިދޫ އިން ޖެހި ދެ ލަނޑުވެސް ޖެހީ މެޗުގެ ދެވަނަ ހާފުގައެވެ. އެގޮތުން، ނިލަންދޫގެ ބިދޭސީ ކުޅުންތެރިޔާ ލަމްޕްޓޭ ސަމުއެލް އަށް ދެވަނަ ރީނދޫ ކާޑާއެކު ރަތްކާޑު ދެއްކި ހިސާބުން މުޅި މެޗު ބަދަލުވެގެންދިޔައެވެ. އޭނާއަށް ރަތްކާޑު ދެއްކިތާ މާގިނަ އިރެއް ނުވެ ފޯކައިދޫ އިން ވަނީ ލަނޑުޖަހައި ލީޑު ނަގައިފައެވެ.\nއެގޮތުން، މިލަނޑަކީ އެޓީމުން އުފެއްދި ކައުންޓާރ އެޓޭކެއްގައި ޖައިލަމް ނެގި ހުރަހެއް ދިފާޢުކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ނިލަންދޫގެ ކުޅުންތެރިން އަތުން ބައިކޮޅަށް ވަން ލަނޑެކެވެ. އަދި އޭގެ މާގިނައިރެއްނުވެ، ބަދަލު ކުޅުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ކުޅެން ނިކުތް އަހްމަދު މުޙައްމަދު (އައްމަޑޭ) ދުއްވާލި ރީތި ޕާހަކުން ޖައިލަމް ވަނީ އިތުރު ލަނޑެއް ކާމިޔާބުކޮށް ފޯކައިދޫއަށް ތިން ޕޮއިންޓު ޔަޤީންކޮށްދީފައެވެ.\nމިއަދުގެ މެޗުގެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާގެ މަޤާމަށް ހޮވުނީ ފޯކައިދޫގެ މުޙައްމަދު ޖައިލަމް އެވެ.\nލީގުގައި މިރޭ ކުޅޭ މެޗުގައި ބައްދަލުކުރާނީ ކްލަބް އީގަލްސް އާއި ތިމަރަފުށްޓެވެ.