لە بۆردومانەكانی ئیسڕائیل 55 ژن و منداڵی فەلەستینی كوژران - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی كەرتی غەززەی فەلەستین ئاماری هێرش و بۆردومانەكانی ئیسڕائیلی بڵاوكردەوە و ئاشكرای كردووە، كە هەزار كەس بریندار بوون.\nوەزارەتی تەندروستی كەرتی غەززەی فەلەستین لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بەهۆی بۆردومانەكانی چەند ڕۆژی ڕابردووی ئیسڕائیل بۆ سەر كەرتی غەززە 1000 كەس بریندار بوون و 139 كەسیش كوژراون.\nڕوونیشی كردۆتەوە، لە ناو كوژراوەكاندا 30 منداڵ و 22 ژن هەن، كە بەهۆی بۆردومانەكانەوە كوژراون.\nئەمە لەكاتێكدایە، كە لە تا ئێستا بەهۆی بۆردومانەكانەوە 500 خانووی هاووڵاتیان ڕووخاوە و نزیكەی 10 هەزار خێزان بێ ئاو بوون.\nسەدر لەبارەی فەلەستینەوە تویتێك بڵاودەكاتەوە\nخەڵك- موقتەدا سەدر ڕابەری رەوتی سەدر ڕایدەگەیەنێت، شۆڕشی فەلەستینی كۆتایی نەهاتووەوە و لەمجارەدا بە تین و گۆڕێكی ترەوە سەریهەڵدایەوە. (زیاتر…)\nئەمریكا ژمارەیەك لە هێزەكانی لە ئیسرائیل كشاندەوە\nخەڵك لەگەڵ پەرەسەندنی زیاتری توندوتیژییەكانی نێوان هەردوو وڵات بەتایبەت لەگەڵ گروپە چەكدارەكانی فەلەستین، ئەمریكا زیاتر لە 100 سەربازی خۆی لە…\nشەڕ و ئاڵۆزییەكانی نێوان فەلەستین و ئیسرائیل كۆتایی هات\nخەڵك دوای ئەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتیمانی ئیسرائیل ئاگربەستی تاكلایەنەی لەگەڵ حەماس راگەیاند، بزووتنەوەی حەماسی فەلەستینیش وەڵامی ئاگربەستەكەی…\nسەدر و عامری خۆپیشاندانی ملیۆنی ڕێكدەخەن\n15 مارس 2021 11.08 am\nخەڵك- دوابەدوای بانگەوازەكەی ڕابەری ڕەوتی سەدر بۆ خۆپیشاندانی ملیۆنی بۆ پشتیوانی فەلەستینییەكان، سەرۆكی هاوپەیمانی…\nكۆمكاری عەرەبی: پیلانی پاكتاوی ڕەگەزپەرستی لەلایەن ئیسرائیلەوە جێبەجێدەكرێت\n15 مارس 2021 8.50 pm\nخەڵك- ئەمینداری گشتی كۆمكاری وڵاتانی عەرەب ڕایدەگەیەنێت، پێویستە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەرامبەر بە هێرشەكانی…


#1 2010-08-15 16:41:03\nکاک (ره‌وه‌ند کورد) میوانی ساباته\nوه‌ک ده‌زانن ساباته‌که‌مان هه‌ر جاره و میوانداری که‌سێک ده‌کات ، که له بوارێکی ژیان یان به‌هره‌ییه‌کی هونه‌ری هه‌بێت و شاره‌زایی هه‌بێت له لایه‌نێک ، بۆ ئه‌مجاره ئه‌ندامێکی خۆشه‌ویست که ره‌نگه لای زۆربه‌ی ئه‌ندامانی یانه خۆشه‌ویست بێت و جێگه‌ی خۆی کردبیته‌وه له دلی هه‌موو لایه‌ک ئه‌ویش کاکه ( ره‌وه‌ند کورده ) به‌هره‌ییه‌کی باشی هه‌یه له هۆنینه‌وه‌ی هۆنراوه‌کانی و په‌یڤه ناسک و جوانه‌کانی له فه‌زایه‌کی هونه‌ری ده‌وله‌مه‌ند ئه‌کات به ملوانکه‌ییه‌کی وێنه جوانی به‌ر هه‌ناسه‌کانی شیعری له ماوه‌یی ته‌مه‌نی دا زۆرێک له هۆنراوه‌کانی به ئێمه ئاشنا کردووه که لای زۆربه‌ی ئه‌ندامان ئه‌م هه‌سته ناسکه‌ی کاکه ره‌وه‌ندیان بینیوو‌ه ، لێره‌دا زۆر به‌خێر هاتنی ده‌که‌ین بۆ ساباتی ئه‌زیزانی کوردژین . ئێمه‌ش ده‌رگه‌ی پرسیاره‌کان والا ده‌که‌ینه‌وه بۆ ئێوه‌ی ئازیز بۆ ئاراسته کردنی پرسیاره‌کانتان بۆ میوانی خۆتان به ره‌چاو کردنی رێساو یاساکانی ئه‌م به‌شه ،\nله‌گه‌ل رێزوخۆشه‌ویستیمان بۆ ئێوه هه‌ر بژین بۆ کوردژین\n#2 2010-08-15 18:14:09\nده‌ستت خۆش بێت بۆ ئه‌م جاره که ئه‌م ئه‌ندامه‌ت دانا بۆساباتی کوردژین من چه‌ند پرسیارێکم هه‌یه\n2- حه‌زت له چ شارێکه ؟\n3- خوێندنت ته‌واو کردووه؟\n4-ناوی ڕاستیت چیه ؟\n5- له چ شارێک ده‌ژیت ؟\n6- حه‌زت له چ خواردنێکه؟\n7- ئاواته‌کانت تا چ ڕاده‌یه‌ک هاتونه‌ته دی ؟\nهه‌ر ئه‌وه‌نه پرسیارم هه‌بوو\n#3 2010-08-15 18:44:10\nده‌ست خۆش وه‌ڵا من پرسیارم نیه ئه‌زانن بۆ؟ وه‌ڵا تا ئێستا نه‌م بینیوه له‌یانه‌وه ناشزانم کێیه هههههههههههههه داوای لێبوردن ئه‌که‌م\n#4 2010-08-15 15:50:08\nهاوڕێ خۆشەویتەکانم ئەم کاتەتان باش و ژیانتان لە ئارامیدا بێت. سەرتا دەمەوێ زۆر زۆر سوپاسی بەڕێز کاکە سیروان بکەم بۆ ئەو میوانداریە خۆم بە خۆشحاڵ دەزانم کە بەپێی یاسایی ساباتی ئازیزان بۆ ماوەی هەفتەیەك لە خزمەتی ئێوەی بەڕێزو خۆشەویست دابم وەڵامی هەر هاوڕێیەك بدەمەوە کە پێی خۆش بێت و بیەوێ لە هەر ڕویەکەوە پرسیارم ئاڕاستە بکات. وە هەر لێرەدا دەمەوێ ئەوەش بڵێم کە لە مێژە کاك سیروانی بەڕێز داوای میوانداری لێکردوم بەڵام بە هۆی ئەوەی ئەو ماوەیە زۆر سەرقاڵبوم بە خوێندنەوە بۆیە نەمتوانی داوایەکەی کاك سیروان کە میوانداری بو لەم ساباتە خۆشەویستە لە کات و ساتی خۆیدا جێبەجێ بکەم بۆیە ئەم جارەش دوای لێبوردن لەکاك سیراونی خۆشەویست دەکەم . هیوادارم ئەوەندەی تریش دڵی فراوان بێت.\nئێستاش کە هاتومەتە خزمەتی ئێوەی بەڕێزو یەکەم هاوڕێ کە هاوڕێمان کاکە هاوبەش ە ئەم پرسیارانەی لای خوارەوەی کردوەو منیش هەر لەبەرامبەری پرسیارەکانی خۆیدا وەڵامەکانی بۆ دەنوسم کاکە هاوبەش دەفەرموێت\n1- ته‌مه‌نت چه‌نده ـــــــــــــــــ> وەڵام.... گیانی من تەمەنم 20 ساڵە\n2- حه‌زت له چ شارێکه ؟ وەڵام بەتایبەتی حەزم لەشاری سلێمانیە چونکە خۆم لەسلێمانی لەگەڕەکی چوار باخ لەدایكبوم پەروەردەی ئەم شارە شیرینەم لەگەڵ ئەوەشدا هەمو شارەکانی کوردستانم خۆشدەوێ بە شارە داگیرکراوەکانی هەر چوار پارچەی کوردستانەوە\n3- خوێندنت ته‌واو کردووه؟ وەڵام ..... نەخێر ئازیزم ئەمساڵ بەهیوام لە زانکۆ بخوێنم\n4-ناوی ڕاستیت چیه ؟ ـــــــــــــ وەڵام ... ناوی ڕاستیم پەشێوە نازناوم بۆ هۆنراوە. ڕەوەند\n5- له چ شارێک ده‌ژیت ؟ وەڵام ــــــــــ گیانی من لە سلێمانی\n6- حه‌زت له چ خواردنێکه؟ وەڵام : خواردنی کوردەواری بەتایبەت ئەو خواردنانەی دایکیم دروستی دەکات وەك یاپراخ برنج بە پڵاو . شفتە دۆی سارد بە تێکەڵکردنی گژو گیاوە وەك دەستوری کوردستانی ڕۆژهەڵات\n7- ئاواته‌کانت تا چ ڕاده‌یه‌ک هاتونه‌ته دی ؟ ـــ وەڵام : بەنیسبەت هاتنە دی ئاواتەکانم. ئاواتەکانم کەمیان هاتۆتە دی بەڵام هیوا بڕاو نیم هەر لەکۆشش دام بۆ گەیشتن بە خەون و ئاواتەکانم\nهه‌ر ئه‌وه‌نه پرسیارم وەڵام هه‌بوو : باشە گیانەکەم بفەرمو ئەمەی سەرەوە وەڵامی پرسیارەکانت بو هیوادارم بەدڵ بێت\nسوپاس بۆتۆ! وەڵام منیش سوپاسی تۆ خۆشەویست دەکەم چاوت ماچ دەکەم هەر سەرکەوتو بیت\n#5 2010-08-15 13:00:41\nکورتە وەڵامێك . بۆ بەڕێز شێنێ خان\nخاتو شێنێ گیان: خوشکی بەڕێزم سڵاو. بەهیوای شادیتم . لە ڕاستیدا ناهەقت ناگرم . هەق بە تۆیە. چونکە من لەسەرەتاوە ئاگاداریم نەبو لەسەرئەم بەشەی یانەی خۆشەویستی کوردژین و درەنگ فریا کەوتم دواجاریش لەبەر خوێندن نە ئەپەرژامە سەرئەوەی بەشداری بکەم لەم ساباتە خۆشەویستە کە هەر جارەو میوانداری هاوڕێیەك دەکات. بۆیە دوبارە تەئکیدی وتەکانت دەکەم کە وەك گلەیەك وایە من بەڕۆحێکی وەرزشی وەری دەگرم . هەر لەشادی خۆشیدا بژیت. به‌ڵام گیانی من خۆ ده‌بێت به‌خێر هاتنم بکه‌یت چونکه میوان خۆشه‌وویستی خودایه\nدواترین جار ده‌ستكاری كراوه له‌لایه‌ن rawandkurd (2010-08-15 19:05:04)\n#6 2010-08-15 19:12:18\nببوره کاکه ره‌وه‌ند گیان وه‌ڵای من زۆر به‌ینم له‌گه‌ڵ شعرا نیه بۆ یه نه‌مزانی کێیت داوای لێبوردن ئه‌که‌م\nمنیش زۆر نایه‌مه ئه‌م به‌شه به‌ڵام ناوه‌که‌تم بینی وتم به‌خوا شتی وای تیا نه‌بوه وتم بزانم کێیه\nئینجا ئه‌بێ تۆش به‌خێر هاتنم بکه‌یت ههههههههه به‌ینی خۆمان بێت من تازه‌ترم له تۆ هههههههههههه یاخوا به‌خێر بێیته‌وه هههههههههه\nئنجا با پرسیارێکیشت لێ بکه‌م هههه\nئه‌م ساڵ شه‌شت بریوه یان ده‌ست به خوێندن ئه‌که‌یته‌وه ؟\n#7 2010-08-15 16:42:02\nئازیزم شێنێ خان : هیوادارم له‌وه ڕوخۆشتر بێت که هه‌یت دیاره زۆر قسه خۆشیت. به‌ڵام پێم ناڵێی بۆ به‌ینت له‌گه‌ڵ شیعردا نیه .؟ وا نابێت ئازیزم چونکه شیعریش به‌شێکه له فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌بی کوردی و خوێنه‌ر له ڕێگه ی شیعر خوێندنه‌وه‌وه شاره‌زایی له‌گه‌ڵ جوانترین و نوێترین وشه‌و ڕسته په‌یدا ده‌کات له‌هه‌مان کات ئارامیش ئه‌به‌خشێ به‌دڵه‌کان تکایه هه‌وڵ بده ببیته ئامۆزای شیعر هاهاهاها باشه گیانه‌که‌م یاخوا به‌خێر هاتی سه‌ر گڵێنه‌م . ئه‌زانم تۆ تازه‌یت به‌ڵام تۆ میوان نێت من میوانم هاهاهاهاهاها. پێت وایه من نیوداشم بۆیه تازه‌تری له‌من..؟هاهاهاها به‌ڵێ ئه‌م ساڵ شه‌شم ته‌واو کرد ئه‌گه‌ر یه‌زدان بوار بدات ساڵی داهاتو له زانکۆ ئه‌خوێنم. له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نای سه‌رکه‌وتن بۆ تۆو بۆگشت هاوڕێیان\nدواترین جار ده‌ستكاری كراوه له‌لایه‌ن rawandkurd (2010-08-15 19:45:41)\n#8 2010-08-15 20:26:13\nده‌ستت خۆش کاک سیروان گیان بۆ بانگێشت کردنی کاک ڕه‌وه‌ند\nزۆر به‌خێر هاتنت ده‌که‌م کاکه ڕه‌وه‌ند گیان یاخوا به خێر بێت بۆ بۆ ساباته  جوانه‌که‌ی کوردژین\nچه‌ند پر سیارێک ده‌که‌م هیوادارم نه‌بمه هۆی له کات گرتنت .\n1-کاکه ڕه‌وه‌ند که‌ی ده ستت به شعر نوسین کردوه ؟\n2- حه‌ز به شعری کام شاعیر ده‌که‌یت ؟\n3-حه‌زت به چی جۆره شعرێکه ؟\n4-له‌کام مه‌رحه‌له‌ی خوێندنیت ؟\n5-حه‌زده‌که‌یت له پاشه ڕۆژدا ببیت به‌چی؟\n:: داوا کاریه‌کم هه یه هیوا دارم به‌رده‌وام بیت له‌یانه که‌ی کورد ژین دیاره زۆر به‌ی ئه‌ندامه کان نات ناسن\nسه‌ره‌تای پر سیاره‌کانیان به ڕه‌خنه ده‌ستی پێکرد\nدووباره به خێر بێت کاتت شاد\n#9 2010-08-15 18:06:33\nپرسیارەکانی کاکە ئاراگۆن و وەڵامەکانی من بۆ بەڕێزیان:\nمنیش لەلایەن خۆمەوە دوبارە سوپاسی کاك سیروان دەکەم چاوی ماج دەکەم.\nزۆر به‌خێر هاتنت ده‌که‌م کاکه ڕه‌وه‌ند گیان یاخوا به خێر بێت بۆ ساباته  جوانه‌که‌ی کوردژین\n1-کاکه ڕه‌وه‌ند که‌ی ده ستت به شیعر نوسین کردوه ؟... وەڵام : بەڕێز کاکە ئاراگۆن ماوەی 7 ساڵە شیعرو هۆنراوە دەنوسم\n2- حه‌ز به شیعری کام شاعیر ده‌که‌یت ؟ ــــ : وەڵام بە تایبەتی حەزم لە شیعرەکانی مەولەوی+ قانیع + هێمن + هەژاری موکریانی+عەبدوڵا پەشێو+ هەردی. لەوانی ئێستاش ئەحمەد محەمەد+ کۆپلەشیعرەکانی ئارام ئەبوکرە\n3-حه‌زت به چی جۆره شعرێکه ؟ ــــ وەڵام: حەزم بەشیعرێکە جوانترین دەربڕینی بە نوێترین وشە تیادابێت و ڕۆمانسی بێت بە جۆش ترین مۆسقیای تیادا بەرجەستە بێت یان ئەو شیعرانەی باس لەخەم و ئازاری میللەت ئەکات\n4-له‌کام مه‌رحه‌له‌ی خوێندنیت ؟ ــــ وەڵام : وەك پێشتر بۆ شێنێ خانم ڕونکردەوە ئەمساڵ پۆلی شەشم تەواوکرد بەو هیوایەی لەزانکۆ بخوێنم هەرچەند دودڵم لەوەی ئەم ساڵیش دابنیشمەوە بەهیوای هێنانی دەرەجەی بەرزتر چونکە ماڵەوەمان ئەڵێن ئەمساڵ دابنیشەرەوە\n5-حه‌زده‌که‌یت له پاشه ڕۆژدا ببیت به‌چی؟ـــــــ وەڵام گیانی من ئارەزوی ئەوە دەکەم ببمە ئەندازیارێکی سەرکەوتو\nسه‌ره‌تای پر سیاره‌کانیان به ڕه‌خنه ده‌ستی پێکرد : ـــــــــ وەڵام ڕاست دەکەیت کاکە ئاراگۆن: منیش لەگەڵ ڕایەکەی تۆدام هەوڵ دەدەم لەمەو دوا بەشداری جالاکانەی ساباتی کوردژین بکەم\nدووباره به خێر بێت کاتت شاد: ــــ وەڵام : زۆر سوپاس بۆ تۆ کاکە ئاراگۆن کاتی تۆش شادو ئارابێت\n#10 2010-08-15 21:06:34\nسلاو ورێز زۆر به‌خێربێت کاکه ره‌وه‌ند گیان بۆ ساباتی کوردژین\nمن حه‌زم کرد به‌ر له‌وه‌ی که پرسیارت ئاراسته بکه‌م چه‌ند تێبینییه‌ک بده‌م به ئه‌ندامانی خۆشه‌ویست\nسه‌ره‌تا هه‌ر که‌سێک ده‌بێته میوان له‌م به‌شه ئه‌وه خۆی له خۆیدا بۆ ناسانینی زیاتری ئه‌م که‌سه‌یه جا پێویست ناکات هیچ که‌سێک به ره‌خنه یان به شێوازێکی وا ده‌ست به په‌یام نوسین بکات که ببێته هۆی دره‌نجاندنی میوانی خۆشه‌ویست هه‌رچه‌نده من مه‌به‌ستم کاکه ره‌وه‌ند نیه ،،، کاکه ره‌وه‌ند ئه‌ندامێکی خۆشه‌ویستی یانه و ره‌نگه زۆرێک ئه‌ندامان توانی ئه‌و به‌رێزه بزانن له هۆنراوه نوسین دا بۆیه تکا ده‌که‌م که‌س به‌وه ده‌ست پێ نه‌کات که بلێت من نایناسم ،،، گرنگ لێره‌دا برده سه‌ری چه‌ند کاتێکه بۆ زیاتر ئاشنابوون به ژیان و ناسینی میوانی خۆشه‌ویست ،،،،، داوای لێبوردن ده‌که‌م ئه‌گه‌ر قسه‌یه‌کم کردبێت ببێته هۆی دڵره‌نجاندنی که‌سێک\nدوووباره زۆر به‌خێربێت کاکه ره‌وه‌ند انشاءاله دووباره ده‌گه‌رێمه‌وه بۆ لات بۆ پرسیاره‌کانم\nخۆشه‌ویستیم قبول بکه‌ن ئێوه‌ن خۆشه‌ویستی یانه هه‌ر بژین بۆ کوردژین\n#11 2010-08-15 18:30:31\nکاکە سیروان گیان سوپاس بۆ تۆ . ڕونکردنەوەکانت مایەی خۆشحاڵیە. دەست خۆشیت لێدەکەم... بە نیسبەت شێنێ خان یان بەنیسبەت هەر هاوڕێیەکی ترەوە کە ڕەخنە بگرێ من ڕەخنەکان ئەخەمە سەر چاوەکانم چونکە ڕەخنە بەلای منەوە لەهەر بوارێکدا بێت زیاتر بیرو هزری مرۆڤ فراوانتر دەکات بۆیە من بەش بەحاڵی خۆم ئەو ڕەخنەیەم قبوڵە . دیاریشە ئەو خوشکە ڕەخنه‌کەی ئاڕاستەی من نەکردوە بەڵکو ئاڕاستەی ساباتی ئازیزانی کردوە . ناهەقیشی نیە کە نوسیویەتی ناینسام چونکە خۆی دەڵێت من سەرو سەکوتم لەگەڵ شیعرو هۆنراوەدا نیە مرۆڤیش ئازادە چی دەخوێنێتەوە. چی سەرنجی ڕادەکێشێ یان بەچی دڵشاد ئەبێت بەچی غەمگین ئەبێت . ئەشزانم جەنابت هەر لەو ڕوەشەوە ئەو ڕونکردنەوەت تۆمار کردوە. گفتوگۆکردنی زیاتریش لەسەر هەر بابەتێك زیاتر بابەتە که دەوڵەمەند ئه‌کات و ئەیگەیەنێت به شوێنی مەبەست . هەر بژیت دوبارە دەستت خۆشبێت و سەرکەوتو بیت\nدواترین جار ده‌ستكاری كراوه له‌لایه‌ن rawandkurd (2010-08-15 21:38:01)\n#12 2010-08-16 00:59:51\nده‌ست خۆشی بۆکاکه سیروانی ئازیزبۆبانگێشکردنی ئه‌م خۆشه‌ویسته\nکاکه‌ڕه‌وه‌ند به‌خێربێت بۆئه‌م ساباته‌خۆشه‌ویسته‌برائازیزه‌که‌م هیوادارم کاتێکی خۆش به‌سه‌ربه‌ریت چاووه‌که‌م\nبه‌چه‌ند پرسیارێکی کوورت چاوه‌کانت ماندووناکه‌م و ئاسووده‌یت بۆجێ دێڵم\n1.تاچه‌نێک باوه‌رت به‌هه‌ستانه‌وه‌ی دوای که‌وتن هه‌یه؟؟؟\n2.به‌کێ ئه‌ڵێیت مرۆڤی ژیرووهۆشیار؟؟؟\n3.ئه‌توانی پێم بڵێیت شعروشاعیر چ ڕێچکه‌یه‌کیان له‌ژیانتاداگیرکردووه؟؟؟\n4.پێت وانی یه ئاوڕدانه‌وه بۆڕابردوو به‌جێ هێشتنی کاته‌کانی ئاینده‌یه‌یاخوود داهاتووی مرۆڤه؟؟؟\n5.کووردژین په‌ڕه‌یه‌ک بوو بۆبڵاوکردنه‌وه‌ی هه‌سته‌کانت یاخوودرۆمانێکی نووێ گه‌ری بووبۆکۆکردنه‌وه‌ی نووسینه‌کانت؟؟؟\n#13 2010-08-16 08:09:41\nپرسیارەکانی کاکە داریان بۆ من و وەڵامەکانیشم بۆ بەڕێزیان\nکاکه‌ڕه‌وه‌ند به‌خێربێت بۆئه‌م ساباته خۆشه‌ویسته. برا ئازیزه‌که‌م هیوادارم کاتێکی خۆش به‌سه‌ربه‌ریت چاوه‌که‌م\n1. تاچه‌نێک باوه‌رت به‌هه‌ستانه‌وه‌ی دوای که‌وتن هه‌یه؟؟؟ ....: وەڵام بێگومان زۆر زۆر لەسەر هەمو مرۆڤێك پێویستە دوای هەمو نوچدان و هەڵەنگوتنێك هەوڵ بدات هەستێتەوە ناکرێت دەستەوەستان بیت لەئاست نۆچدانەکاندا ژیانیش بەندە بە کۆشش و نۆچ نەدان و هەستانەوە چونکە کەوتن یا نۆچدان لای مرۆڤی کۆڵنەدەر بریتیە لەوەی وانە وەربگرێت لەو نۆچدانەی یان ئەو کەوتنەی مرۆڤە ژیرەکانی ڕابوردو واتە پێشینان گوتویانە سوار تا نەگلێ نابێ بەسوار هەڵبەت گلان یان کەوتن خۆی لەخۆیدا دەرسێکە بۆ کەسی کەوتو2. به‌کێ ئه‌ڵێیت مرۆڤی ژیرووهۆشیار؟؟؟...... بەو مرۆڤەی هەمیشە کەم دو بێت زۆر گوێ بگرێت لەهەر کێشەو گیرو گرفتێکدا پێش ئەوەی بڕیار بدات پرس و ڕا بە دەورو بەری خۆ بکات واتە بەکەسە نزیکەکانی دۆستو هاوڕێکانی. تا زیاتر ڕێگە چارەی دەست دەکەوێت و زیاتر ڕاستی دەستدەکەوێت بۆ چارەسەر کردنی ئەو کێشەو گیرو گرفتانەی دێتە ڕێگەی نەك تەنها تاك لایەنە بڕیار بدات:::: 3. ئه‌توانی پێم بڵێیت شعروشاعیر چ ڕێچکه‌یه‌کیان له‌ژیانتاداگیرکردووه؟؟؟.....: وەڵام لەراستیدا شیعرو شاعیر. وەك ژیان هیچی لێداگیر نەکردوم بەڵام بە فراوانی روح وخەیاڵمی داگیر کردوە چونکە شاعیر کاتێك دەست دەداتە نوسین یان ئیلهامێکی بۆ دێ وێنەی ڕێبوارێك وایە کە بەڕێگایەکدا سەفەر بکات بۆ گەیشتن بەمەنزڵ لەوکاتەدا ئەوڕێبوارە هەمو هزری لەسەر ڕێگاکەیە نەبەدا هەڵەنگوێ تادەگاتە شوێنی مەبەست بێگومان شاعیریش بەهەمان شێوە ئەوکات کە خامەی گرت دەست ئاگای لە دەورو بەرو لەجەستەی خۆیشیی نامێنێ هەتا ئەو تێکستە شیعریەی تەواو دەبێت جۆرێك لە بێئاگایی بەسەریدا زاڵ دەبێت 4. پێت وانی یه ئاوڕدانه‌وه بۆڕابردوو به‌جێ هێشتنی کاته‌کانی ئاینده‌یه‌یاخوود داهاتووی مرۆڤه؟؟؟ ... : وەڵام . بێگومان ئاوڕدانەوە بۆ مێژوی هەر بوارێك لەزۆر کاتدا پێویستە . بەڵام پێویست ناکات مرۆڤ هەر لەیادی ڕابوردو دابێت و خۆزگە بۆ ڕابوردو بخوازێ بەڵکو دەبێت لەجیاتی گەڕانەوە بۆ ڕابوردو هەوڵ بدات سبەینێ فەراهەم بکات واتە لەیادی داهاتودابێت و هەوڵ بدات هەمیشە ڕو لە گۆڕانکاری بێت کوردیش وتویەتی. ئیشی ئەمڕۆ مەخە سبەینێ تا سبەینێش نەخەیتە دو سبەی من پێم وایە ئەم دەستەواژەیە هەمو بوارێك دەگرێتەوە .\n5. کووردژین په‌ڕه‌یه‌ک بوو بۆبڵاوکردنه‌وه‌ی هه‌سته‌کانت یاخوود رۆمانێکی نووێ گه‌ری بووبۆکۆکردنه‌وه‌ی نووسینه‌کانت؟؟.....؛ وەڵام بەنیسبەت یانەی خۆشەویستی کورد ژین ە وە حەز دەکەم تۆزێك دڕێژە بەم وەڵامە بدەم و بە وازیحی بدوێم .. سەرەتا ئەوکاتەی من دەستم دایە نوسینی هۆنراوە تەنها قەڵەم و کازم شک دەبرد ئەگەر بڕوام پێبکەیت بە دەیان چوارینە شیعرو بە سەدان هۆنراوەم فەوتاوە. چونکە زۆرجار بوە لەسەفەرێك بوم یان لە خۆشترین جەوی ڕۆمانسیدابوم جوانترین ئیلهامی وشەو شیعرم بۆهاتوە لەسەر کاغەز تۆمارم کردوە ماوەیەکی زۆر لەگیرفانمدا پاراستومە بەڵام دواتر هەر فەوتاوە . یان هاوڕێیەك لێێ وەرگرتوم بە مەبەستی ئەوەی بینوسێتەوەو دواتر بۆم بێنێتەوە بەڵام ئەویش هەر تیادا چوە بۆیە ئێستا دوای ئەوەی بەیارمەتی ئەم تەکەنۆلۆژیا ئازیزەو واتە ئینتر نێت هەم دەتوانم نوسین و هۆنراوەکانم لە فەوتان بپارێزم هەمیش بیخەمە بەر دیدەی خوێنەران بەتایبەتی هاوڕێیانی کورد ژین. بۆیە کوردژین نەك پەڕەیەکە بۆ بڵاو کردنەوەی هەستەکانم نەك ڕۆمانێکە بۆ نوێگەری بەڵکو کوردژین زۆر ئازیزترە لای من. من ماڵی دوهەمم کورد ژینە کوردژین دنیایەكە لە نوێبونەوەو تازەگەری کوردژین سودێکی یەکجار گەلێك زۆری بە من و بە سەرجەم هاوڕێیان و خوێنەران گەیاندوە دەبێت هەمیشە ئەو ڕاستیەمان لەبەر چاو بێت کە کوردژین لەهەمو بوارەکانی ڕۆشنبیریدا قوتابخانەیەکە بۆ خۆی بە سەراحەت دەڵێم تا ئێستا هیچ ماڵپەڕو یانەیەکم نەدیوە بە شێوەی کوردژین چوستو چالاك بێت و هەمیشەو بەبەردەوامی لە هەمو بوارەکاندا خزمەت بە فەرهەنگو زمانی کوردی بکات زۆرترین خوێنەر لەخۆی کۆبکاتەوە.\nبرای ئازیزم کاکە داریان. 1987 تۆش بەخێر هاتیت و ڕێزو سڵاوو خۆشەویستیم قبوڵ بفەرمو هیوادارم هەمیشە سەرکەوتو بیت و هەرگیز بۆ ساتێکیش ناخۆشی نەیەتە ڕێگەت هەمیشە لێو بەخەندەبیت\n#14 2010-08-17 08:41:21\nسڵاو کاک ڕه‌وه‌ند ببوره ئه‌مه دووم جارمه پرسیار ده‌نوسم چونکه پرسیاره‌کانی یه‌که‌مم زۆر نه‌بوو و هه‌ندێکیم له‌بیر نه‌بوو بۆیه ئێستا هه‌ندێک پرسیارم به‌بیردا هاته‌وه\n1- نوێژ ده‌که‌یت؟\n2- به‌ڕۆژوو ده‌بیت له م ڕه‌مه‌زانه‌دا؟\n3-وه‌کوو خۆت ووت ئاواتم ئه‌وه‌یه ببم به‌ئه‌ندازیار گه‌ر بووی به‌ئه‌ندازیار ئایا واز له شاعیری ده‌هینیت ؟\n4-تائێستا هیچ نامیلکه‌و شعرت نوسیوه وبڵاوت کردبێته‌وه ؟\nزۆر سوپاس بۆ تۆ به‌هیوای شادومانیت\n#15 2010-08-17 06:50:59\nبە شی دوەهەمی پرسیارەکانی کاکە هاوبەش کە ئاڕاستەی منی کردوە .. وەڵامەکانی منیش بۆ بەڕێزیان\nسڵاو کاک ڕه‌وه‌ند ببوره ئه‌مه دووم جارمه پرسیار ده‌نوسم چونکه پرسیاره‌کانی یه‌که‌مم زۆر نه‌بوو و هه‌ندێکیم له‌بیر نه‌بوو بۆیه ئێستا هه‌ندێک پرسیارم به‌بیردا هاته‌وه. : وەڵام ...: باشە گیانەکەم کاکە هاو بەش گیان ئاسایی یە . حەز دەکەیت چەند جاری تریش پرسیار بکەیت لەو ڕوەوە ئازادیت . بفەرمو ئەوەش وەڵامی پرسیارەکانت کە لەبەشی دوهەم دا تۆمارت کردوە.\n1- نوێژ ده‌که‌یت؟.....ــ ؛ وەڵام .. بەڵێ بە قوربان نوێژ دەکەم لەسەر هەر یەکێك لە ئێمە پێویستە بەندەیی بۆ خوا بخاتە بەرنامەی ژیانیەوە ژیان بە خواپەرستی و دەرون پاکی و ڕاستگۆییەوە شیرین و جوانە\n2- به‌ڕۆژوو ده‌بیت له م ڕه‌مه‌زانه‌دا؟....: بە لێ ئازیزم. بێگومان ڕۆژو گرتن ئەرکێکە لەسەر بەندەکانی خوای گەورەو دەبێت جێبەجێی بکەین لەگەڵ ئەوەشدا لەڕوی تەندروستیەوە سودی بۆ جەستەی مرۆڤ هەیە.\n3- وه‌کوو خۆت ووتت ئاواتم ئه‌وه‌یه ببم به‌ئه‌ندازیار گه‌ر بووی به‌ئه‌ندازیار ئایا واز له شاعیری ده‌هینیت ؟.... وەڵام .... : نا هەرگیز ناتوانم واز لە شیعرو وشەو ئەو دنیا ڕەنگاڵەییەی شیعر بهێنم چونکە شیعر لای شاعیر جیهانێکی ترەو جیاوازە لەم جیهانەی کە هەمومان ئاسایی تیایدا دەژین. بۆیە بەو پێ یە شاعیر دوجیهانی هەیە . بەڕاستی بونی چەند جیهانێك لەناخی مرۆڤدا وادەکا مرۆڤ زیاتر هەست بەدڵنیایی بکات هەرکات لەجیهانێك وەڕەز بو دەتوانێ بچێتە جیهانێکی ترەوە بۆ نمونە جیهانی شیعر ڕۆمان یان چیرۆك یان زانست هتد...\n4- تائێستا هیچ نامیلکه‌و شعرت نوسیوه وبڵاوت کردبێته‌وه ؟ .... وەڵام لەبارەی بڵاو کردنەوەی نامیلکەی شیعر. نەخێر تا ئێستا هیچم بڵاو نەکردۆتەوە بەڵام زۆر جار شیعرە هۆنراوەکانم لە ڕادیۆکان بڵاو کردۆتەوە یان لە گۆڤارەکاندا بەتایبەتی گۆڤاری نیگا .ئەویش بەناوی خوازراو\nزۆر سوپاس بۆ تۆ به‌هیوای شادومانیت وەڵام منیش سوپاس بۆ جەنابت هەر سەرکەوتو سەرفراز بیت هاوڕێت ڕەوەند پەشێو\n#16 2010-08-17 12:29:25\nبةخير بيت بةريزم ((رةوةند)) ...بو سـاباتی ئه‌زیزانی کوردژین\nجةند برسياريكم هةية .. هيوادارم ماندووت نةكةم ....\n1- كاك رةوةند شـــــعر جى بيبةخشى وة جى فير كرد لة زيان؟\n2- ئةم سال شةشت تةواو كرد ؟؟ ئةو دةرةجةى بوت هاتةوة جةن بوو؟\n3- ســــــــــايمانى بة تايبةت(كةرةكى جوارباخ) ... تا جةن خوشت ئةويت و ئاسودةى ؟\n4 -تا جةند هةول ئةيةيت كة بكةيت بة حةزوئارةزووةكانت!!؟\nئيتـــــــــــر سةركةوتوبيت هةموو كات لة زيان .....\nتةمةن دريز بيت\n#17 2010-08-17 10:11:36\nده‌ست خۆشی بۆکاکه سیروانی گول بۆبانگێشکردنی ئه‌م میوانه خۆشه‌ویسته\nبه خێرهاتنی کاکه[ ره وه ند]ئازیز ئه که م رێگه م بده که مێک باله کاتت بگرم گیانه\nبه چه ندپرسیارێک\n1-خۆشترین شیعرله لای تۆ کامه یه؟\n2-حه ز به ده نگی چ هونه رمه ندێک ئه که ی؟\n3-پۆلی دوازده به لاتانه وه چۆن بوو؟\nدووباره به خێر بێیت بۆیانه ی کوردژین\n#18 2010-08-17 13:40:23\nپرسیارەکانی بەڕێز ( دنا خان گوڵی یانە) بۆ من وەڵامەکانی منیش بۆ بەڕێزیان.\nبەخێر بێیت بةريزم (( ڕەوەند )) ... بۆ سـاباتی ئه‌زیزانی کوردژین\nجەند برسياريكم هەيە .. هيوادارم ماندووت نەكەم ....\n1- كاك ڕەوەند شـــیــعر چى بەخشیویت وە چی فێرکردویت لەژیان..؟ ...\nوەڵام...؛ شعیر فێری ئەوەی کردوم کە هە میشە بە چاوی ناخم بخوێنمەوە. هەمیشە بێدەنگ بم . زیاد لەوەی ئەدوێم گوێبگرم . فێری ئەوەی کردوم کە هەمیشە هێمن و دەرون پاك و ڕاستگۆبم چونکە یەکێك لەهەرە خەسڵەتەکانی شاعیر هێمنی و ڕاستگۆیی و دەرونپاکیە. دیارە ئەو خەسڵەتانەش بۆ هەمو مرۆڤێك پێویستە چونکە بەردی بناغەی ژیانە2- ئەم ساڵ شەشت تەواو كرد ؟؟ ئەو دەرەجەى بوت هاتەوە چەند بو.؟\nوەڵام..: ئازیزم دەرەجەکانم لە 89 بەرەو سەروتر\n3- سلێمانی بەتايبەت (گەڕەکی چوارباخ) ... تا چەن خۆشت ئەوێت و پێی ئاسودەى ؟\nوەڵام....: گیانی من هەرچەندە ئێستا لە گەڕەکی چوار باخ نەماوم بەڵام دڵم هەر لەوێ یە چونکە مەنزڵگەی لەدایك بونمە دیارە هەرمرۆڤێکیش کۆمەڵێك یادوەری تاڵ و شیرینی مناڵی لەگەڵ ئەو شوێنە هەیە کەزۆربەی کاتی مناڵی تیا بەسەر بردوە. هەرکات بمەوێ بۆ بینینی هاوڕێ و دۆست و ناسیاوەکانم بچمە گەڕەکی چوارباخ ئەوە زۆر لێمەوە دور نیەو سەردانی دەکەم\n4- تاچەند هەوڵ ئەدەيت كە بگەيت بە حەزو ئارەزوەكانت!\nئيتـــــــــــر سەركەوتوبيت هەموو كات لە ژيان .....\nتەمەن درێژ بيت.\nهەتا لەتوانامدا هەبێت هەوڵ و کۆشش دەکەم بۆ گەیشتن بە خەون و ئاواتەکانم دیارە هیچ خەونو ئاواتێك بە بێ کۆشش کردن بۆی. نایەتەدی. ژیانیش بریتی یە لەهەوڵ و کۆششکردن و گەڕان بە دوای خەون وئاواتەکاندا. نەك دانیشتن و تەمبەڵی پێت وابێ وەك یانسیب خەون و هیوایەت و ئارەزوەکانت بۆ دەرچیت....\nمنیش سوپاسی تۆی بەڕێز دەکەم هەمیشە لێو بەخەندەو پێکەنین بیت\n#19 2010-08-17 11:14:44\nپرسیارەکانی بەڕێز خۆزگەخان . لەگەڵ وەڵامەکانی من بۆ بەڕێزیان . لەگەڵ دەستخۆشی دوبارەی من بۆ بەڕێز بەڕێوەبەرو سەرجەم سەرپەرشتیار و ئەندام و میوان و خوێنەرانی یانەی کوردژین بەتایبەتی ساباتی ئازیزان و خودی کاکە سیروان .\nبفەرمون لەخوارەوە پەیڤەکانی بەڕێز خۆزگەخان و وەڵامەکانی من\nبه خێرهاتنی کاکه(ڕه وه ند) ئازیز ئه که م رێگه م بده که مێک باله کاتت بگرم گیانه\n1- خۆشترین شیعرله لای تۆ کامه یه؟\nوەڵام ــــ : ئازیزم خۆزگەخان ئەگەر بەڕێزت مەبەستت لە شیعری شاعیران بێت ئەوا دیارە هەر شیعرو چوارینەو کۆپلە شیعرێك تام و چێژی خۆی هەیە بۆیە لەو ڕوەوە هەمو شیعرێکی شاعیرانم بەدڵە بەتایبەتی ئەو شیعرانەی لێوان لێون لە وشەی جوان و دەوڵەمەندن لەدەر بڕینی پەیڤی ناسك . خەیاڵی نوسەرەکەی واتە شاعیر بە تەواوی تیایا بەرجەستە بوە. ئەگەریش مەبەست لەوەیە کام شیعری خۆمم بەدڵە .؟ ئەوە زۆریانم بەدڵە بەڵام تەنها بۆ نمونە ئەوەت بۆ تۆمار دەکەم کە پێموابێ لە یانەی ئازیزی کوردژین بڵاوم کردۆتەوە\nلەوڕۆژەوە خۆشم ویستی\nدڵم پڕ پر بو لە خۆزگە\nخۆزگە ناخی دڵمت ئەدی\nکەچی لەو هەمو خۆزگەیەی\nلەناو دڵما قەتیس ماوە\nتەنها جارێ خۆزگەیەکم نەهاتە دی\nئێستاش کەڕۆیشتیو لێم ونی\nنایەیتەوە بەر دیدەکەم\nدەڵێم خۆزگە جارێکی تر\nبەخۆزگەوە یادت ئەکەم\n2- حه ز به ده نگی چ هونه رمه ندێک ئه که ی؟ ....\nوەڵام ....: لەڕاستی دا زۆر حەز لە دەنگی هونەر مەند بەهجەت یەحیا+ هونەر مەند عەدنان کەریم + هونەر مەند (کانی) یە چونکە تێکست و ئاوازەکانیان پێکهاتەیەکن لە فەرهەنگی ڕەسەنی کوردی\n3- پۆلی دوازده به لاتانه وه چۆن بوو؟\nوەڵام ....: نەك هەر پۆلی دوانزە هەمو پۆلەکانم بەلاوە خۆش بوە. واتە هەر لە پۆلی یەکەمی سەرەتاییەوە خوێندنم بەلاوە خۆش بوە چونکە یەکێك بوە لە خەون و ئاواتەکانم\nدووباره به خێر بێیت بۆیانه ی کوردژین.\nزۆر سوپاس بە ڕێزم خۆزگەخان تۆش بەخێر هاتی سەر بینایم\n#20 2010-08-17 19:03:31\nسه‌ره‌تا کاکه ره‌وه‌ند زۆر به‌خێر بێت بۆ ئه‌م میوانداریه زۆر خۆشحال بووم\nمنیش حه‌زم وه‌ک ئه‌ندامێکی ئاسایی به چه‌ند پرسیارێک به‌شداری تیا بکه‌م\n- شیعر نوسین دنیایه‌کی بێ گه‌رد و جوانه ده‌ربڕینی هه‌ست و ناخی شاعیره ئایا لالی کاکه ره‌وه‌ند ئه‌م دنیایه ئه‌بێت به‌هره‌یه‌ک بێت یان ئیلهام ؟\n-تێکستی گران یان فۆرمی گران له ئاقاره‌کانی ئێستا باوه ئه‌مه به‌رای به‌رێزتان چۆن شیده‌کرێته‌وه ؟ ئایا مه‌به‌ستی شاعیر ته‌نها ئه‌وه‌ییه که خوێنه‌ر به ئاسانی له هێما نه‌گات ؟. یان شتێکی تره ؟\n-شیعر هونه‌رێکی سیحری و جوان کاکه ره‌وه‌ند له‌م باره‌یه‌وه چی ده‌لێت ؟\n- تا چه‌ند خوێندنه‌وه بنیاتی شیعری داده‌مه‌زرێنێت له دنیای ئه‌ده‌ب و هونه‌را ؟


هاڵاوی شەڕی ناوخۆ | Rwmal\nده‌ستپێك وتار هاڵاوی شەڕی ناوخۆ\nهاڵاوی شەڕی ناوخۆ\nله‌لایه‌ن: rwmal rwmalله به‌رواری: ئاب 12, 2019 له‌به‌شی:: وتاربێ لێدوان\nیەکێ لەکێشەکانی کۆیلایەتی ئەوەیە کە کۆیلەدار هەمیشە عاقڵترە لە کۆیلە. چونکە لە کۆیلایەتیدا، کۆیلەدار بەس خۆی بۆی هەیە بیربکاتەوە. دەی عەقڵیش بە بیرکردنەوە ئەپێورێ.\nکۆیلە بۆی نیە فەلەکی عەقڵی خۆی هەبێت، تەنیا بۆی هەیە لە فەلەکی عەقڵی کۆیلەداردا بسوڕێتەوە. کێشەکەش هەر ئەوەنیە کە فەلەکی یەکەم وجودی نیە، کێشەکە ئەوەیە فەلەکی دووەم، فەلەکی بێعەقڵییە! چونکە “عاقڵیی تۆ” پرۆسەیەکە، تەنیا لە فەلەکی عەقڵی خۆتدا ڕووئەدا.\nمەسەلەن لەناو پارتیدا تۆ بەحری علومیش بیت، هەر مەسعود عاقڵترە لە تۆ! چونکە چوارچێوەکە ئەو ئەیکێشێ و تۆ لەو چوارچێوەیەدا ئەنوسیت و ئەڵێیت و ئەجوڵێیت.\nلەڕاستیدا کێشەی گەورەی کۆیلایەتی، ئەو پەیوەندییە ناقۆڵایە نیە کە لەنێوان کۆیلەو کۆیلەداردا هەیە، بەڵکو کێشەکە، ئەو وەلائەیە کە کۆیلە بۆ کۆیلایەتی هەیەتی و بۆی دروستئەبێت!\nئینسان بە ئازادی ئینسانە، ڕەبتێکی وجودیی لەنێوان ئینسان و ئازادییدا هەیەو مرۆڤ بەفیترەت ئینتیماو وەلائی بۆ ئازادی هەیە.\nکاتێکیش کە ئینسان ئیختیاری نامێنێت، بۆی قورسە کە ئیختیاری نەماوە، ئیتر لەڕێگەی نیشاندانی وەلائێکی توندەوە بۆ دۆخە ناچارییەکەی، ئەیەوێ پێمان بڵێ، ئەو ئازادەو بە ئیختیاری خۆی وایە!\nیەعنی مرۆڤ هێندە بۆی قورسە، کە ئازادی و ئیختیاری نەماوە، دێ وەکو ڕەدی ئیعتبار، ئازادی و ئیختیاری بەدیل بۆ خۆی دروستئەکا.\nلەڕاستیدا ئەگەر کۆیلەیی بکەیت بە دە بەشەوە، مرۆڤ تەنیا لە بەشێکیدا ناچارە، لە نۆ بەشیدا ئینسان لەڕێگەی (وەلائەوە بۆ ناچاریی) ئەیەوێ بڵێ من ئازادم، قوڕەکەش ئا لەم نۆ بەشەدا خەست ئەبێتەوە، چونکە لێرەدا کۆیلەیی یەکسان ئەبێ بە ئازادی!!\nئینجا ئەپرسم لەم دۆخەی ئێستادا، بۆچی پەکەکەو پارتییەکانی خوارەوە بە زمانی شەڕو تەخوین ئەدوێن و ئەوانەی سەرەوە بە زمانێکی بڕێك عەقڵانی و بەرپرسانە؟\nچونکە ئەوانەی سەرەوە، بە هەموو بێعەقڵییەکانیشیانەوە، دواجار لە مەوقیعی عەقڵی حیزبدان. بەڵام ئەوانەی خوارەوە بە هەموو مەعریفەتێكیشیانەوە، دواجار لە مەوقیعی بێعەقڵی حیزبدان و جگە لە ڕۆبۆت و تووتی شتێکی تر نین!\nئەمەوێ بڵێم، زمانی کۆیلە، بەزەرورەت زمانی شەڕو سڕینەوەو تەخوینە، چونکە زمانی عەقڵ نیە. زمانی ئاشتی و پێکەوەژیان و بەرپرسیارێتی.. تەنیا لە عەقڵەوە دێ و ئەگەر یەکێ لە مەوقیعی عەقڵا نەبێت، ناتوانێ ئەم زمانەی هەبێت.\nزۆرجار پێمانوایە ئەوە دوژمن و موعادەلە ئیقلیمییەکەیە کە ئەماندەن بەیەکا.. ئەوە ڕاستە، بەڵام عەکسەکەشی هەر ڕاستە!\nیەعنی زۆرجار زروفەکە ڕێگرە لەوەی کە بدەین بەیەکا، ئەگینا ئێمە خۆمان لەسەر پێین بۆ ئەوە!\nمەسەلەن ئەو ڕقەی پارتییەکان و پەکەکەکان هەیانە لە یەکتر، پێویستی بە دەسێكی دەرەکی نیە ئاگرەکە بکاتەوە، لەڕاستیدا ئاگرەکە خۆی هەیەو هەنێجار زروفەکەو موعادەلەکان ڕێگربوون لەوەی کە داگیرسێ!\nبڕێك زمانی تەخوین کەمبکەنەوە، لەبەر ئاشتی و برایەتی و ئەم شتانەش نەبێ، لەبەر خیانەت، بۆئەوەی خیانەت دیاربێ و نەبێ بە ژێر تەخوینەوە!\nکێشەی تەخوین ئەوەیە کە لەناو ئەو خیانەتانەدا کە بۆ یەکتری دائەتاشین، ئەو خیانەتانە ون ئەبن کە بەڕاستی ئەیانکەین.\nکێشەی تەخوین ئەوەیە کە هەموومانی تیائەبین بە خائین بە پاکەکانیشەوە، هەموومانی تیائەبین بە قارەمان بە خائینەکانیشەوە! بەڵام لە غیابی زمانی تەخویندا، خائین ئەگەر هەبێ، ڕووتوقووت ئەبێتەوەو تەریك ئەکەوێ.\nگەورەترین کێشەی تەخوین ئەوەیە کە خیانەت ئاسایی ئەکاتەوە! من و تۆ کە بەردەوام یەکتری تەخوین ئەکەین، لەڕاستیدا یەکتری هان ئەدەین بۆ خیانەت، چونکە ئەگەر بشیکەین شتێکی غەریبمان نەکردوە، هەرئەوەمان کردوە کە بەردەوام بە یەکتری ئەڵێین و ئەونەشمان وتووە، کە ئیتر شتەکە ئاسایی بووەو شۆك و باجی نەماوە.\nجا ئێستا ئەوە هیچ پارتییەکان و پەکەکەکانی خوارەوە، بە زمانی زبڵ و زێراب بەرامبەر یەك ئەدوێن، وەلێ هەنێکی تر کە نە پارتین و نە پەکەکەن، یەعنی نە سەلکی سیرن نە قنچکی پیاز، کەچی لەبری قسەی خێر یان لانیکەم بێدەنگی، خەریکی خۆشکردنی ئاگرەکەن!\nئەمانە کۆیلەی ئەو دوو حیزبەنین، چونکە ڕەبتیان بەو دوو حیزبەوە نیە، ئەمانە تەنیا کۆیلەی شەڕن، کە ئەمە خراپترین جۆری کۆیلەییە!\nکۆیلەی شەڕ ئەوەیە، هەمیشە شەڕێك دێ و ئەتوانێ تۆ بتباتە ناو خۆیەوە، بەڵام تۆ ناتوانی نەچیتە ناویەوە.\nزۆر بەکورتی لای من مەسەلەکە ئەوەنیە کێ خائینەو کێ شۆڕشگێڕ، مەسەلەکە ئەوەیە کە شەڕەکە نەبێت، خیانەتیش ئەوەیە کە شەڕەکە ببێت.\nبۆ ئەوەشی شەڕەکە نەبێت، من لە شوێنی خۆمەوە هەر دوو شتم لە دەست دێ: یەکەم خۆم نەبمە نەوتی ئاگرەکە. دووەمیش فەیسبوکەکەم پاكبکەمەوە لە بوق و زوڕناکانی شەڕی ناوخۆ لە هەردو تەرەف.\nوەك ئایەتەکە ئەڵێ (الفتنة اشد من القتل) جا با چاوەڕێنەکەین تا کوشتار ڕووبداو ئەوکات شەڕ بەنەفرەت بکەین، با لە ئێستاوە “فیتنەی شەڕەکە” بەنەفرەت بکەین! بەڵکو بەوە بەربە کوشتارەکە بگرین.\nئەگەر دیقەت بدەی باسی تورکیام نەکردوە، چونکە هیچ کێشەم لەگەڵ دوژمن نیەو دوژمن تەنیا کاری خۆیئەکاو بە ئەرکی دوژمنایەتی خۆی هەڵئەستێ.\nقسەم لەوەیە کە ئێمەش بە ئەرکی خۆمانە هەستین و بڕێك ئەخلاقیانەو عاقڵانە تەعامول لەگەڵ دۆخەکە بکەین و ئەگەر لایەکیش لەلێواری ئەوەیە بکەوێتە باوەشی دوژمن، با بیگەڕێنینەوە، نەك پاڵی پێوەنێین تەنیا لەبەر تێرکردنی حەزو ڕقە حیزبیەکانمان!\nقسەم لەوەیە ئەگەر شەڕێك لەلێواری ڕوودانە، با تا دوا سات لە بەرەی ڕوونەدانی بین، نەك لە سەرەتاوە لەلایەکیان سەنگەر داکوتین.\n(خیتابی شۆڕشگێڕێ و خیاتبی خیانەت) ئەو دوو سیحرەن کە هەمیشە لە شەڕمانەوە ئەگلێنن و ئەمانخەنە یەکێ لە بەرەکانەوە! جا میز بکە بە هەردوکیاندا بۆئەوەی ئاگری شەڕ بکوژێتەوە.\nلەڕاستیدا دوو خیتابیش نین و هەر یەکێکن، یەعنی لە دیدی منەوە من شۆڕشگێڕم و ئەو خائینە، لە دیدی ئەویشەوە ئەو شۆڕشگێڕەو من خائینم. ئیتر شتەکە هەر یەك شتەو لەهەردو سەرەوە هەر یەك کارئەکات، کە ئەماندا بەیەکا!\nبۆیە میزی پیاکە، چونکە ئەگەر میزی پیانەکەیت، گووت پیائەکا! وەك ئەو هەموو گووەی کە لە مێژووی دوورو نزیکی ئێمەدا هەیەو خیتابی (شۆڕشگێڕی و تەخوین) دروستیکردوە.\nخولی نوێی دانوستانەکانی ئەمریکا و تاڵیبان بە کۆتایی گەیشت\nتورکیا و ئه‌مریکا ژوورێکی عه‌مه‌لیاتی هاوبه‌ش ده‌که‌نه‌وه


خه‌باتی ڕامیاری: ڕوانگه‌ی ئه‌ناركۆسه‌ندیكالیستی .\nوه‌رگێڕانی له فارسییه‌وه: هه‌ژێن\nله په‌رتووكی (ئانارشیزم و ئه‌ناركۆسه‌ندیكالیزم)\nیه‌كێك له پاگه‌نده باوه‌كانی دژ به ئه‌ناركۆسه‌ندیكالیزم و په‌یڕوانی ئه‌وه‌یه، كه ئه‌وان هیچ هۆگرییه‌كیان بو بنیاتنانی ڕامیارییانه‌ی وڵاته‌كانیان نییه و هه‌روا له خه‌باتی ڕۆژانه‌ی ڕامیاریدا به‌شداری ناكه‌ن. ئه‌م پاگه‌نده‌یه نادروسته، یا له نائاگاییه‌وه، یا له‌چه‌واشه‌كردنی ئه‌نقه‌ستانه‌ی ڕاستییه‌كانه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت. ئه‌وه‌ی كه بنچینه و تاكتیكی یه‌كێتییه شۆرشگێڕه‌كان له پارته هاوچه‌رخه كارگه‌رییه‌كان جیاده‌كاته‌وه، خه‌باتی ڕامیاری نییه، كه خواست و شێوه‌یه‌كی خه‌باتییه‌تی. ئه‌ناركۆسه‌ندیكالیسته‌كان هه‌ر ئه‌و شێوازانه‌ی كه له‌به‌رامبه‌ر به‌هره‌كێشی ئابووریدا هه‌یانه، بۆ خه‌بات دژ به ڕێگره ڕامیارییه‌كانیش به‌كاریان ده‌هێنن. ئه‌وان به‌و ئه‌نجامه گه‌یشتوون، كه هه‌ر سیسته‌مێكی به‌هره‌كێشی، ده‌زگه‌ی پارێزه‌ری ڕامیاری خۆی، ده‌وڵه‌تی هه‌یه و پێیانوایه به له‌نێوبردنی به‌هره‌كێسی، ده‌بێت ده‌وڵه‌تیش شوێنی خۆی بدات به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئازادانه و هه‌ڵبژێردراوی پرسه گشتییه‌كان، له‌سه‌ر بنچینه‌ی هاوڕایی گشتی، چیتر به هیچ شێوه‌یه‌ك چاوپۆشی له‌م ڕاست ناكه‌ن، كه هه‌وڵه ڕێكخراوه كارگه‌رییه‌كان، ده‌بێت له‌به‌رامبه‌ر هه‌ر هه‌نگاوێكی ڕێگرانه‌ی ڕامیاریشدا به‌رهه‌ڵستی بكه‌ن و تێكۆشن له هه‌ر شوێنێك كه گونجاوبێ، ئازادییه كۆمه‌ڵایه‌تی و كه‌سییه‌كان په‌ره پێبده‌ن. له‌وانه‌یه خه‌باتی قاره‌مانانه‌ی CNT له ئه‌سپانیا له‌دژی فاشیزم، باشترین به‌ڵگه بۆ نابه‌جێ بوونی پاگه‌نده‌ی هه‌ڵنه‌سوڕاوی ڕامیاری ئه‌ناركۆسه‌ندیكالیسته‌كان بێت.\nبه‌ڵام له ڕوانگه‌ی ئه‌ناركۆسه‌ندیكالیسته‌كانه‌وه، مه‌یدانی خه‌باتی ڕامیاری، نه‌ك له ده‌زگه‌كانی یاساداندا به‌ڵكو له‌نێو جه‌ماوه‌ردایه. مافی ڕامیاری له پارله‌مانه‌وه سه‌رچاوه ناگرێت؛ به‌ڵكو واوه‌تر له‌وه‌ی كۆڕ و كۆمه‌ڵێك داهێنه‌ری ئه‌م مافه بن، له ده‌ره‌وه ناچار به ملدان پییان ده‌كرێن، به‌ڵكو له‌به‌ر پیشوازی لێكردن و ڕێسا بوونیان له‌نێو جه‌ماوه‌ردایه و له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه هه‌ر هه‌وڵێك بۆ به‌رته‌سككردنه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ به‌رهه‌ڵستی فراوانی گشتیدا ڕووبه‌ڕوو ده‌بێته‌وه. له كاتێكدا ئه‌گه‌ر بارودۆخ ئاوا نه‌بێت، هیچ زۆرینه‌یه‌كی پارله‌مانی و هیچ هه‌وڵێكی ئه‌فلاتونی بۆ یاسادانان، كه‌مترین سوودی نابیت. ته‌نیا كه‌سێك ڕێزی كه‌سانی‌تر به‌رزكاته‌وه، كه بزانێت چۆن وه‌ك مرۆڤێك له كه‌سایه‌تی خۆی به‌رگری ده‌كات. ئه‌م بنچینه ته‌نیا له‌مه‌ڕ ژیانی كه‌سییه‌وه نییه؛ له‌مه‌ڕ ژیانی ڕامیارییه‌وه‌ش هه‌میشه ئه‌مه ڕاست بووه.\nخه‌ڵك ئازادی و مافێكی ڕامیاری كه هه‌یانه له پای نیازچاكی حكومه‌ته‌كانیانی نازانن، به‌ڵكو به هێزی خۆیان به‌ده‌ستیان هێناون. حكومه‌ته‌كان هه‌رچیه‌كیان له‌ده‌ست هاتبێ ئه‌نجامیان داوه، تاوه‌كو به‌ر به ده‌ستڕاگه‌یشتنی خه‌ڵك به‌م مافانه بگرن، یا به هه‌ندێك ئاڵوگۆڕی ڕوخساره‌كی فریویان بده‌ن. بزووتنه‌وه گه‌وره جه‌ماوه‌رییه‌كان و شۆڕشه‌كان بۆ سه‌ندنی ئه‌م مافانه له چینه سه‌روه‌ره‌كان، كه هیچكات دڵخوازانه ملیان پێناده‌ن، پێویست بوون.\nسه‌راپای مێژووی سێ سه‌د ساڵه‌ی دوایی سه‌لمێنه‌ری ئه‌م شته‌یه. گرنگ، بڕیاردانی حكومه‌ته‌كان نییه بۆ په‌سه‌ندكردنی ئه‌م مافانه‌ی خه‌ڵك، به‌ڵكو چۆنیه‌تی سه‌پاندنییه‌تی به‌سه‌ریاندا. ئه‌گه‌ر كه‌سێك پشتبه‌ستنی قسه گوماناوییه‌كانی لینین وه‌ربگرێ و ئازادی به‌ته‌واوی به به‌رته‌ری (امتیاز) بۆرژوازیانه بزانێت، به‌دڵنیاییه‌وه چیتر له ڕوانگه‌یه‌وه ئازادی ڕامیاری بۆ كارگه‌ران بێكه‌ڵك ده‌بێت. به‌ڵام له‌و باره‌دا، سه‌راپای خه‌باتی ڕابوردوو، هه‌موو شۆڕشه‌كان و ڕاپه‌ڕینه‌كان كه ئه‌م مافه‌یان بۆ ده‌سته‌به‌ر كردووین، ئه‌وانه‌ش بێكه‌ڵك و بێنرخ ده‌بن. ئه‌گه‌ر به‌و ڕاده بێئاوه‌زی (بێ عه‌قلی) بكه‌ین، ته‌نانه‌ت ڕوخانی «تزاریزم»یش به‌و ڕاده پێویست نه‌بوو، ته‌نانه‌ت سانسورگه‌ری نیكۆلای دووه‌میش به‌هیچ شێوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ به‌رته‌ر‌ی بۆرژوازیانه ناوهێنانی ئازادی ناكۆك نه‌بوو.\nئه‌گه‌ر ئه‌ناركۆسه‌ندیكالیزم سه‌ره‌ڕای هه‌موو ئه‌مانه له‌گه‌ڵ به‌شداریكردن له پارله‌مانه نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی ئه‌وڕۆكه ناكۆكه، له‌به‌ر هاوڕانه‌بوونی له‌گه‌ڵ خه‌باتی ڕامیاری به شێوه‌یه‌كی گشتی نییه، به‌ڵكو له‌به‌ر ئه‌وه‌یه، كه په‌یڕه‌وانی پییانوایه ئه‌م شێوه چالاكییه لاوازترین و كه‌مكاراترین شێوه‌ی خه‌باتی ڕامیاری كارگه‌رییه. چالاكی پارله‌مانی، بۆ چێنه‌كانی سه‌ره‌وه، به‌ته‌واوی ئامرازێكی گونجاوه بۆ كپكردنه‌وه‌ی ئه‌و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وانه‌ی كه له ڕووداندان، چونكه ئه‌وان هه‌موویان به‌قه‌د یه‌ك ئاره‌زوومه‌ندی پاراستنی سیسته‌مێكی ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تین كه هه‌یه. كاتێك كه به‌رژه‌وه‌ندی هاوبه‌ش له ئارادابێ، پێكهاتنی دوولایه‌نه و چه‌ند لایه‌نه له توانادا هه‌یه و له‌لایه‌ن گشت پارته‌كانه‌وه سوودی لێوه‌رده‌گیرێت. به‌ڵام بارودۆخی كارگه‌ران فره جیاوازه. له ڕوانگه‌ی ئه‌وانه‌وه، سیسته‌مێكی ئابووری كه هه‌یه سه‌رچاوه‌ی به‌هره‌كێشی و كۆیله‌تی ڕامیاری و كۆمه‌ڵایه‌تیانه. ته‌نانه‌ت ئازادانه‌ترین ڕاپرسیش ناتوانێت ئه‌م جیاوازییه له‌ڕاده‌به‌ده‌ره‌ی نێوان چینه‌كانی خواره‌وه و سه‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه له‌نێوبه‌رێت و ته‌نیا كاركردی دانی مۆری ڕه‌وایه‌تی جه‌ماوه‌رییه له‌م سیسته‌مه‌ی به‌هره‌كێشی.\nڕاستیه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه، كه ته‌نانه‌ت پارته سۆشیالیسته‌كانیش، هه‌ركات ویستبێتیان ڕیفۆرمی یه‌كلاكه‌ره‌وه له مه‌یدانی ڕامیاریدا جێبه‌جێ بكه‌ن، نه‌یان توانیوه له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی چالاكییه پارله‌مانیه‌كانیان به‌ره‌وپێشیان به‌رن، به‌ڵكو ناچاربوون پشت به‌هێزی خه‌باتی ئابووری كارگه‌ران ببه‌ستن. مانگرتنه گشتییه ڕامیارییه‌كانی به‌لژیكا و سوئێد بۆ به‌ده‌ستهێنانی مافی دانگدانی گشتی، گه‌واهیده‌ری ئه‌م بنچینه‌یه‌ن. هه‌روه‌ها له ڕوسیه‌ش، له ساڵی 1905دا، ئه‌وه مانگرتنی گه‌وره بوو، كه تزاری ناچار به ئیمزای یاسای بنه‌ڕه‌تی تازه كرد. تێگه‌یشتن له‌م بابه‌ته‌یه، كه پاڵ به ئه‌ناركۆسه‌ندیكالیسته‌كانه‌وه ده‌نێت، په‌روه‌رده‌كردنی سۆشیالیستانه‌ی جه‌ماوه‌ر و به‌كاربردنی توانای ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تییان له‌ناوه‌ندی چالاكییه‌كانی خۆیاندا دانێن. شێوازی ئه‌وان كاری ڕاسته‌وخۆیه له مه‌یدانه‌كانی خه‌باتی ڕامیاری و ئابووریدا. مه‌به‌ستمان له كاری ڕاسته‌وخۆ، هه‌ر شێوازێكی ده‌ستبه‌جێی خه‌باتی كارگه‌رانه له دژی شێوه جیاوازه‌كانی چه‌وسانه‌وه‌ی ئابووری و ڕامیاری. له‌نیوان ئه‌و شێوازانه‌دا، ده‌توانرێت په‌نجه بۆ هه‌موو جۆره‌كانی مانگرتن، له مانگرتنی ساده‌وه بۆ كرێ بگره تا ده‌گاته مانگرتنه سه‌رتاسه‌رییه‌كان، به‌شدارینه‌كردن(بایكۆت)ی ڕێكخراو و زۆرێك له ئامرازه‌كانی‌تر، كه كارگه‌ران وه‌ك به‌رهه‌مهێنه‌ر ده‌ستیان پێیان ڕاده‌گات، ڕاكیشرێت.\nیه‌كیك له كاراترین شێوه‌كانی كاری ڕاسته‌وخۆ، مانگرتنی كۆمه‌ڵایه‌تییه، كه تاوه‌كو هه‌نووكه فره‌تر له ئه‌سپانیا و تاڕاده‌یه‌ك له فه‌ره‌نسه به‌كاربراوه و گه‌شه‌ی به‌رچاوی به‌رپرسیارێتی كارگه‌ران به‌رامبه‌ر به كۆمه‌ڵگه وه‌ك یه‌ك گشت نیشانده‌دات. ئه‌م مانگرتنه، پێش ئه‌وه‌ی به‌لای داخوازییه ده‌ستبه‌جێكانی كارگه‌راندا بشكێت، پارێزگاری له كۆمه‌ڵگه له‌دژی زیاده‌ڕه‌وییه مه‌ترسیداره‌كانی سیسته‌مه‌كه‌ی له‌به‌رچاو گرتووه. مانگرتنی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌پێناو په‌روه‌رده‌كردنی كارگه‌رانه به لێپرسراوه‌تی به‌رامبه‌ر كۆمه‌ڵگه. یه‌كێك له ئامانجه سه‌ره‌كییه‌كانی مانگرتنه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، پارێزگاریكردنه له مافی به‌كارهێنه‌ران(مصرف كنندگان)، كه به نۆره‌ی خۆی، كارگه‌ران زۆرینه‌یان پێكده‌هێنن. له هه‌لومه‌رجی هه‌نووكه‌ییدا، ڕۆژانه كارگه‌ران به هه‌زاران شێوازی جۆراوجۆر سوكایه‌تییان پێده‌كرێت و ته‌نیا ئامانجی ئه‌م سوكایه‌تییانه، زیانگه‌یاندنه به كۆمه‌ڵگه له به‌رژه‌وه‌ندی خاوه‌نكاره‌كان.\nكارگه‌ران له پرسی به‌رهه‌مهێناندا ناچارن سوود له ئامرازگه‌لی نه‌گونجاو و ته‌نانه‌ت هه‌نێكجار مه‌ترسیدار وه‌رگرن، له ماڵی په‌ست و نه‌شیاودا بژین، به خواردنی نه گونجاو و خراپ ڕازی بن و مل به ئه‌نجامدانی زۆر كار بده‌ن، كه به ئامانجی فێڵكردن له به‌كارهێنه‌ر (مصرف كننده) ئه‌نجام ده‌درێن. هه‌ر پێشكه‌وتنێك له‌م بواره‌دا، هاوكات هه‌م ڕێوشوێنی كارگه‌ران له كۆمه‌ڵگه‌دا باشتر ده‌كات، هه‌م له ئاستێكی فراوانتردا، هوشیارییان پێده‌به‌خشێت.\nبه‌هێزترین جۆری كاری ڕاسته‌وخۆی كارگه‌ران، مانگرتنی گشتییه، كه به ڕاگرتنی كار له هه‌ریه‌ك له به‌شه‌كانی به‌رهه‌مهێناندا ئه‌نجامده‌درێت. ئه‌مه به‌هێزترین چه‌كێكه، كه كارگه‌ران شكی ده‌به‌ن و كاراترین شێوه‌ی ده‌ربڕینی ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وانه وه‌ك هۆكارێكی به‌ره‌وپێشبه‌ری كۆمه‌ڵگه. هه‌ڵبه‌ته ئه‌وه ڕوونه، كه مانگرتنی گشتی شتێك نییه كه دڵخوازانه بتوانی بۆ هه‌ر شتێك به‌كاری بهێنیت. ده‌بێت كۆمه‌لگه به راده‌یه‌ك له توانای مۆراڵی و هوشیاری پێویست گه‌یشتبێت و پرسه‌كه گرنگییه‌كی ته‌واوی هه‌بێت، تاوه‌كو مانگرتنی گشتی بتوانێت وه‌ك داخوازی گشتی خه‌ڵك پێشنیار بكرێت. یه‌كێك له گاڵته‌جارترین شته‌كان، كه ده‌یده‌نه پاڵ یه‌كێتیگه‌رانی شۆڕشگێڕ، ئه‌م بیركردنه‌وه‌یه، كه ته‌نیا كارایی ڕاگه‌یاندنی مانگرتنی گشتی، كاتێكه، كه خوازیاری به‌ده‌ستهێنانی سۆشیالیزم له چه‌ند ڕۆژدا بین؛ هه‌ڵبه‌ته ئه‌مه ته‌نیا دروستكراوی هۆشی گاڵته‌كه‌رانه‌ی نه‌یاره نه‌زانه‌كانی یه‌كیتیگه‌راییه. مانگرتنی گشتی ده‌توانێت ئامانجی جۆراوجۆری هه‌بیت. ده‌توانیت دواهه‌مین قۆناخی مانگرتنێكی ئاسایی بێت، بۆ نموونه، له به‌رشه‌لۆنه، ساڵی 1902 و له بیبائۆ ساڵی1903، مانگرتنی بۆ یارمه‌تی به كارگه‌رانی كانه‌كان (معدن‌چیان)، ئه‌و توانایه‌ی به‌وان به‌خشی، كه له مووچه‌یه‌كی باشتر به‌هره‌مه‌ند بن و خاوه‌نكاره‌كانیان ناچار به دابینكردنی توانایی ته‌ندرستی له كانه‌كاندا بكه‌ن. مانگرتنی گشتی، هه‌روا، ده‌توانێت ئامرازێك بێت بۆ كارگه‌رانی ڕێكخراو بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ندێك له داخوازییه گشتییه‌كان پێشنیار بكه‌ن، هه‌روا بۆ نموونه، هه‌وڵیك كه له وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئامریكا له ساڵی 1886دا، بۆ ناچاركردنی خاوه‌نكاره‌كان به ڕازیبوونیان به لانی زۆری هه‌شت كاتژمێر ( واته له 8 كاتژمێر تێنه‌په‌ڕێ) كار له پیشه‌گه‌لی سه‌خت دا، ڕوویدا، بووه هۆی پێشنیاركردنی گشتی ئه‌م خواسته. مانگرتنی گه‌وره‌ی سه‌رتاسه‌ری كارگه‌ران له ساڵی 1926دا له ئه‌نجامی هه‌وڵی هه‌مه‌لایه‌نه‌ی خاوه‌نكاره‌كان بوو، بۆ هێنانه خواره‌وه‌ی ئاستی ژیانی كارگه‌ران له ڕێگه‌ی كه‌مكردنه‌وه‌ی هه‌قده‌سته‌كانه‌وه.\nبه‌ڵام مانگرتنی گشتی ده‌توانێت، ئامانجی ڕامیاریشی هه‌بێت. بۆ نموونه، خه‌باتی كارگه‌رانی ئه‌سپانی له ساڵی 1904دا بۆ ئازادی زیندانیانی ڕامیاری، یا مانگرتنی گشتی له كاتالۆنیا له جولای 1909دا بۆ ناچاركردنی ده‌وڵه‌ت به كۆتاییهێنان به شه‌ڕی تاوانبارانه‌ی له مه‌راكیش. هه‌روا مانگرتنی گشتی كارگه‌ران ئاڵمان‌ێش له ساڵی 1920دا، كه پاش پیلانی كاپ ڕوویدا و كۆتایی به ده‌وڵه‌تی كوده‌تاچیانی سه‌ربازی هێنا، له‌م جۆره بوو. له وه‌ها بارودۆخگه‌لێكی قه‌یراناویدا، مانگرتنی گشتی جێی خه‌باتی ڕامیاری ئاسایی ڕابوردوو ده‌گرێته‌وه. مانگرتنی گشتی، بۆ كارگه‌ران، به‌رهه‌می لۆژیكیانه‌ی سیسته‌می پیشه‌سازی تازه‌یه، كه ئه‌وان ئه‌ورۆكه ده‌بنه قوربانی وی، به‌ڵام هاوكاتیش وه‌ك به‌هێزترین چه‌كی خه‌بات بۆ ئازادی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌به‌رده‌ستیاندایه، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته، ته‌نیا پێویسته هێزی خۆ و شێوه‌ی گونجاوی سوودوه‌رگرتن لێی، فێربن.\nسه‌رچاوه‌ی لێوه‌رگیراو: rhttp:khushe.i به‌داخه‌وه ئه‌م پیگه‌یه ڕاگیراوه، خوێنه‌رانی هێژا ده‌توانن ده‌قه ئینگیلیزییه‌كه‌ی بخوێننه‌وه.\nسه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی :\nئه‌رشیڤی ڕودۆڵف ڕۆكه‌ر :


بەوێنە..نوسینگەكانی گۆگڵ لە جیهاندا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەوێنە..نوسینگەكانی گۆگڵ لە جیهاندا\n2018/12/27 - 2:20 PM\nكۆمپانیای گۆگڵ وێنەی چەند نوسینگەیەكی لە جیهاندا بڵاوكردوەتەوە كە بووەتە جێی سەرسوڕمانی هاووڵاتیان.\nگۆگڵ هەمیشە بەشێك بووە لەو كۆمپانیایانەی كە بەڕێزەوە سەرجەم داواكارییەكانی سەردانیكەرانی جێبەجێ كردووە و باشترین داواكارییەكانی جێبەجێ كردوون.\nئەم وێنانە وێنەی ژمارەیەك لە نوسینگەكانی كۆمپانیای گۆگڵن لە وڵاتە جیاوازەكانی دونیا.\n“كشانەوەی ئەمریكا لە رۆژئاوای كوردستان تاكتیكە و هێزی دوو وڵاتی دیكە جێگەی دەگرنەوە”\nپەرلەمانتارێك: جوڵە و سیاسەتی ئەمریكا لە عێراق و سوریا گوماناوییە\n2019/06/08 - 6:41 PM\nكۆمپانیای ئەپڵ ئاشكرای دەكات، كە بەم نزیكانە سیستمی نوێی (ئای ئۆ ئێس) بۆ ئایفۆن و ئەڵ نوێ دەكاتەوە و دەشڵێت: “زمانی كوردی دەخەنە ناو سیستمەكەوە”.\nكۆمپانیای ئەپڵ لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە بەم نزیكانە سیستمی نوێی (iOS 13) دەخنە بەردەست و چەندین نوێبوونەوەشی لەخۆگرتووە.\nڕاشیگەیاندووە، یەكێك لە نوێگەرییەكان، كە بۆ سیستمەكە زیاد كراوە بریتییە لە زمانی كوردی و هەروەها دەتوانرێت بە 38 زمانی جیاواز نامەی پێ بنووسرێت.\nكورد یەكێكە لە پێكهێنەرە و پێكهاتە سەرەكییەكانی ڕۆژئاوای ئاسیا و دابەش كراون بەسەر وڵاتانی عیراق و توركیا و ئێران و سوریا و هەندێكیشیان كەتونەتە باشووری ڕۆژئاوای ئەرمینیا و هەندێك ناوچەی ئازربایجان و لوبنان.\n2019/05/30 - 10:51 AM\nیەکێک لەو بەرهەمانەی لە ئێستادا سەرنجێکی زۆری لەسەرە بریتییە لە مۆبایلی چەماوەی کۆمپانیاکان، و ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە کۆمپانیای ئەپڵیش دەیەوێت بێتە نێو ئەم ڕکابەرییەوە.\nمۆبایلەکەی ئەپڵ لەیەرێکی پارێزراوی دەبێت لە سەرەوە کە وای لێدەکات بچەمێتەوە و لە ماددەی سیرامیک درووست دەکرێت تاوەکوو بەرگری بکات لە نەشکانی مۆبایلەکە لە کاتی چەمانەوەیدا یاخوود لە ڕێژەیەکی زۆری چەمانەوەییدا.\nهەروەکوو لە وێنەکانی خوارەوەدا دەردەکەوێت شاشەی مۆبایلەکە دەچەمێتەوە بۆ ناوەوە لە کاتی نوشتاندنەوەیدا وە ئاماژەکان دەڵێن ئەم مۆبایلە لە ٢٠٢٠ دا دەبینین، هەروەها دەوترێت خاوەنی کیبۆردی فۆیلۆی زیرەک دەبێت لەگەڵ قەڵەمی زیرەکی ئەپڵدا بۆ ئاسانترکردنی کردارەکان لەسەر مۆبایلە چەماوەکە\nکۆمپانیای ئەپڵ لە ١/٤/١٩٧٦ دا دامەزراوە لە ئەمریکا لە ناوچەی کالیفۆرنیا. ئەم کۆمپانیایە گەورەترین خزمەتی کردووە لە بواری کۆمپیوتەری کەسیدا، لە ساڵەکانی ١٩٧٠ دا زۆرترین ژمارە کۆمپیوتەری فرۆشتوە لە جیھاندا.


بەهرۆز جەعفەر: کوردستان و باڵەکانی یەکێتی. – WtariKurd\n– Posted on 2019-08-16بابەتی: سیاسی\nپرسی یەکێتی نیشتمانی کوردستان پرسێکی مەترسیدارە، نەک تەنها بۆ یەکێتیەکان بەڵکو بۆ کوردستانیان بەگشتی، چونکە تەندروستی و نا- تەندروستی ژیانی هەر حیزبێک پەیوەستە بە سیاسەتی گشتی و بڕیاری سیاسیەوە لە هەر وڵاتێک، بەتایبەتی گرفتەکانی ناو یەکێتی کاتێکی زۆری خایاندو، زیاتر لە دە ساڵە بەردەوامن، لەبەرئەوە ئەم پرسە ماتریاڵی قسەکردنی ئێمەیە، جگە لەوەش تەنها یەکجار کاری حیزبیمان کرد « یەکێتی بوین» و ئەندامی دوا کۆنگرە 3 بوین.\nئێستا هەزۆرم پێ سەیرە!. ئێمە لە هەرێمی کوردستان پێکەوە بە هەر هەمومان هێشتا مەعلوم نییە بتوانین لەم گێژەنگە دونیایی و هەرێمایەتیەی هەڵی کردووە شتێکمان پێ ئەکرێ یان نە!؟. ئەمێنین یان نامێنین!. چ جای ئەوەی هەر حیزبەو لە ئاوازێک بخوێنێت و، لە ناو حیزبێکی وەک یەکێتیشدا گرفتەکانی وا تەشەنەی کردبێ لە چەندین باڵ و کوتلەدا خۆی نمایش بکا.!. کەواتە دۆخی ناو یەکێتی زیان بە پرۆسەی سیاسی لە کوردستان ئەگەیەنێت لە هەلومەرجێکی دژواری وەک ئەمڕۆی عێراق و ناوچەکە.\nگەردەلولێکی سەرشێتانە هەڵیکردوە کە بە کاتژمێر گۆڕانکاری گەورە ڕووئەدات، کەچی کەسانێک لە لوتکەی بڕیاری سیاسی هیچ گوێیان لەم دونیایە نیەو، سەرمەستانە دوای تەکەتولات و بەشبەشێنەی ئیدارەی بەناو گشتی و… کەوتون. هەر زۆرم پێ سەیرە!. بە پێی زانستی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان هەرێمی کوردستان بە « یەکە- وحدة- Unit» هەژمار ناکرێت، واتە ئەدەواتی تەحلیل نیە. کەچی لەناو هەرێمەکەدا چەند حیزبێک هەیە، لەناویاندا یەکێ لە حیزبەکان بیست باڵ و بیست بەناو سەرکردەی هەلپەرست و بێ ئاگا خۆیان لێ بوەتە شێری دارستان و، وا ئەزانن سیستەمی هەرێمایەتی و دۆخی ناوچەکە لە سەر عارەبانەیەک دانراوەو، ئەوان پاڵێ ئەنەن.!.\nعێراق کەوتۆتە لێواری ئافاتێکی ترسناکی مرۆیی و کۆمەڵایەتی و سیاسی، کوردستانیش کەوتۆتە بەردەم کۆمەڵە سیاسی و سەرکردەی وەها کە بە ساڵێکیش کتێبێ ناخوێننەوەو، یەکی پەنجا ماستاوچی و میدیاوانی ئەهلی درۆزن و فیتنەبازیان لەخۆیان ئاڵاندوە، لەهەندێ حاڵەتیشدا هەندێک خەڵکیان لەملاولاوە بەسەرا فەرزکراوە. بەدڵنیاییەوە لە دۆخێکی وادا بە خێرا بەستنی کۆنگرەیەکی بێ تەواوفوقی و بێ چەندوچون میکانیزمی چارەسەرییە، دوای ئەمەش لێپرسینەوە لەوانەی پێشو بکرێت.\nجا بۆ ئەوەی ئەمانە « هیچ» ێتی خۆیان بۆ دەربکەوێت، ئەبێت وا سەیری خۆیان بکەن کە زیاتر 60٪ هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان باوەڕیان بە هیچ حیزبێ نیەو دەنگیان نەداوە، ئەو 40٪ پارتی دیموکراتی کوردستان خاوەنی 20٪ ە. ئەودواکەشی دەنگی نەوەی نوێ و بزوتنەوەی گۆڕان و حیزبە ئیسلامیەکانە، ئەگەر وردی بکەیتەوە یەکێتی نوێنەری دەنگی 5٪ ی خەڵکی کوردستان ـە. ئینجا ئەم 5٪ چەندی سەر بە باڵی کەرکوکیەکانەو، چەندی سەر بە باڵەکانی ماڵی مام جەلالەو، چەندی هی هاویدان و بەناو جافەکانەو… تادوایی؟!. ئێ ئەکرێ نەتەوەیەک دانیشێت چاوەڕێی فوڵانە نەخوێنەواری تەکەتولچی سەر بە فیسارە کەس بێت تا هەتایە.!؟. هەریەکەی چەند ملیارێکیان کۆکردۆتەوەو سەدەها کەسیشیان لەسەر سکی حکومەت لەدەوری خۆیان خانەنشین کردووە.


مێژوی ئەمڕۆ Dec 22, 2019\n- لە رۆژى 22/12/1639 جان راسین (Jean-Baptiste Racine)، شاعیر و شانۆنوسی فه‌ره‌نسی لە دایکبووە، لە رۆژى 21/4/1699 لە تەمەنى (59) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى پاریس کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1666 گورچینۆ (Guercino)، نیگارکێشى ئیتاڵى لە تەمەنى (75) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 8/2/1591 لە شارى سنتۆ لە ئیتاڵیا لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1870 جۆستابۆ ئەدولفۆ بیکر (Gustavo Adolfo Claudio Domínguez Bastida)، شاعیر و شانۆکارى ئیسپانى لە تەمەنى (34) ساڵى بە نەخۆشى سیل لە شارى مەدردی کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 17/2/1836 لە شارى ئیشبیلیە لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1880 جۆرج ئیلویت، ژنە رۆماننوسى ئینگلیزى لە تەمەنى (61) ساڵى بەهۆى وەستانى کلیەکانى لە شارى لەندەن کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 22/11/1819 لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1858 جاکۆمۆ بوتشینى (Giacomo Puccini)، ئاوازدانەرى ئۆپێراى ئیتاڵى لە شارى لۆکاى ئیتاڵیا لە دایکبووە، لە رۆژى 29/11/1924 لە تەمەنى (65) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى برۆکسڵ پایتەختى بەلجیکا کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1876 فیلیپۆ توماسۆ مارینیتی (Filippo Tommaso Marinetti)، شاعیری ئیتالی لە شارى ئەسکەندەریە لە دایکبووە، لە رۆژى 2/12/1944 لە تەمەنى (67) ساڵى بە جەڵتەى دڵ کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1891 پول دى لاگارد (Paul Anton de Lagarde)، شاعیر و شانۆکارى ئیسپانى لە تەمەنى (64) ساڵى لە شارى گۆتنگن کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 2/11/1827 لە شارى بەرلین لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1907 پیگى ئەشکرۆفت (Peggy Ashcroft)، ژنە ئەکتەرى ئینگلیزى لە ناوچەى سرى لە بەریتانیا لە دایکبووە، لە رۆژى 14/6/1991 لە تەمەنى (83) ساڵى لە جەڵتەى مێشک لە شارى لەندەن کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1908 تاهیر ئه‌بو فاشا، شاعیر و نوسه‌ری میسری لە شارى دمیات لە دایکبووە، لە رۆژى 12/5/1989 لە تەمەنى (81) ساڵى کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1909 باتریشیا هایز، ژنە ئەکتەرى ئینگلیزى لە شارى لەندەن لە دایکبووە، لە رۆژى 19/9/1998 لە تەمەنى (88) ساڵى لە شارى سرى کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1910 مه‌حمود ملێجی، ئه‌کته‌ری میسری لە شارى قاهیرە لە دایکبووە، لە رۆژى 6/6/1983 لە تەمەنى (72) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1927 تاکو ساڵى 1983 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1915 فلیپ گلاسیر (Phillip Edward Brougham Glasier)، نوسەرى ئینگلیزى لە دایکبووە، لە رۆژى 11/9/2000 لە تەمەنى (85) ساڵى کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1936 هیکتۆر ئەلیزۆندۆ (Héctor Elizondo)، ئەکتەر و دەرهێنەرى ئەمەریکى لە شارى نیۆیۆرک لە دایکبووە، لە ساڵى 1963 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1945 هه‌نا شۆربه‌جی، ژنه ئه‌کته‌ری میسری لە دایکبووە، لە ساڵى 1962 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1949 مۆریس گیب (Maurice Gibb)، گۆرانیبێژى ئینگلیزى لە دورگەى مان دۆگلاس لە دایکبووە، لە رۆژى 12/1/2003 لە تەمەنى (53) ساڵى بە جەڵتەى دڵ لە ویلایەتى فلۆریدا کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1955 تاکو ساڵى 2003 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1949 رۆبن گیب (Robin Gibb)، گۆرانیبژى ئینگلیزى لە دورگەى مان دۆگلاس لە دایکبووە، لە رۆژى 20/5/2012 لە تەمەنى (62) ساڵى لە شارى لەندەن بە نەخۆشى شێرپەنجە کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1958 تاکو ساڵى 2012 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1960 جان میشال باسکیات (Jean-Michel Basquiat)، شاعیر و نیگارکێشى ئەمەریکى لە شارى نیۆیۆرک لە دایکبووە، لە رۆژى 12/8/1988 لە تەمەنى (27) ساڵى کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1962 رالف فاینس (Ralph Fiennes)، ئه‌کته‌ری ئینگلیزی لە شارى سۆفۆلک لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1965 دیڤید ئیس گۆیر (David Samuel Goyer)، نوسەرى سیناریۆى ئەمەریکى لە شارى ئان ئاربر لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1968 دینا مایر (Dina Meyer)، ژنە ئەکتەرى ئەمەریکى لە شارى نیۆیۆرک لە دایکبووە، لە ساڵى 1993 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1972 فانیسا پرادى (Vanessa Paradis)، گۆرانیبێژ و ئەکتەرى فەڕەنسى لە شارى سان مۆر دیە فۆسیە لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1974 حه‌سه‌ن بلام، ئه‌کته‌ری کوێتی لە جەزیرەى فیلکا لە کوێت لە دایکبووە، لە ساڵى 1993 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1978 دانى ئان (Danny Ahn)، گۆرانیبێژى کۆریاى باشوور لە شارى سیاتل لە ئەمەریکا لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1979 داریل فرانسیس زانوک (Darryl Francis Zanuck)، دەرهێنەرى ئەمەریکى لە تەمەنى (77) ساڵى بەنەخۆشى شێرپەنجە لە ویلایەتى کالیفۆرنیا کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 5/9/1902 لە شارى واهۆ لە ویلایەتى نبراسکا لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1982 زه‌کی تلیمات، شانۆکاری میسری لە تەمەنى (88) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 29/4/1894 لە شارى قاهیرە لە دایکبووە، نازناوی (شێخی شانۆی عه‌ره‌بی) پێدراوە.\n- لە رۆژى 22/12/1984 باشونتر (جۆناس ئێلتبێرگ - Jonas Altberg)، گۆرانیبێژی سویدی لە دایکبووە، لە ساڵى 1998 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1987 لۆکا پرۆدان (Luca Prodan)، گۆرانیبێژ و موزیکیانى ئیتاڵى/ ئیسکتلەندى لە تەمەنى (34) ساڵى بە نەخۆشى لە شارى بوینس ئەیرس لە ئەرجەنتین کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 17/5/1953 لە شارى رۆما لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1989 سامۆئیل بیکیت (Samuel Beckett)، نوسه‌ری ئیرله‌ندی لە تەمەنى (83) ساڵى لە شارى پاریس کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 13/4/1906 لە فۆکس رۆک لە شارى دبلن پایتەختى ئیرلەندا لە دایکبووە، لە ساڵى 1969 خه‌ڵاتی نۆبڵی ئه‌ده‌بی وەرگرتووە.\n- لە رۆژى 22/12/1990جان بابتیست مونییە (Jean-Baptiste Maunier)، ئەکتەر و گۆرانیبێژى فەڕەنسى لە دایکبووە، لە ساڵى 2004 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1993 میگان تراینۆر (Meghan Elizabeth Trainor)، ژنە گۆرانیبێژى ئەمەریکى لە جەزیرەى نانتۆکیت لە ئەمەریکا لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 22/12/1993 سەڵاح زولفه‌قار، ئه‌کته‌ری میسری لە تەمەنى (67) ساڵى لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 18/1/1926 لە دایکبووە، لە ساڵى 1946 تاکو ساڵى 1993 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1993 دۆن دیفۆر (Don DeFore)، ئەکتەرى ئەمەریکى لە تەمەنى (80) ساڵى لە شارى سانتا مۆنیکا کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 25/8/1913 لە شارى سیدار رابیدز لە دایکبووە، لە ساڵى 1936 تاکو ساڵى 1987 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/1998 جینیفیف هانیلیۆس (Genevieve Knight Hannelius)، ژنە ئەکتەر و گۆرانیبێژى ئەمەریکى لە شارى بۆستن لە ئەمەریکا لە دایکبووە، لە ساڵى 2009 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/2002 سه‌نا جه‌میل، ژنه ئه‌کته‌ری میسری لە تەمەنى (72) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 27/4/1930 لە شارى ئەلمینا لە دایکبووە، لە ساڵى 1950 تاکو ساڵى 2002 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/2009 محەمەد ئەمیر، ئەکتەرى کوێتى لە تەمەنى (39) ساڵى بە نەخۆشى دڵ لە کوێت کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 14/2/1970 لە کوێت لە دایکبووە، لە ساڵى 1992 تاکو ساڵى 2009 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 22/12/2014 جو کۆکر (Joe Cocker)، گۆرانیبێژ و موزیکیانى ئینگلیزى لە تەمەنى (70) ساڵى لە شارى کۆلۆرادۆ لە ئەمەریکا کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 20/5/1944 لە شارى شەفیڵد لە بەریتانیا لە دایکبووە، لە ساڵى 1961 تاکو ساڵى 2014 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.


دەمەوێت تەنها بۆ پێنج خولەک ببمە راوێژکاری کاک مەسعود بارزانی\nدەمەوێت تەنها بۆ پێنج خولەک ببمە راوێژکاری کاک مەسعود بارزانی، بۆ ئەوەی ئەم دوو پەیامەی عەرز بکەم:\n🔶 پەیامی یەکەم،\nکاک مەسعود... پەکەکە دوژمنیش بێت، هەر هێندەی داعش دوژمنە.\nبەڵێ کاک مەسعود...\n◀ لە ١ی ئایاری ئەمساڵدا چوار پێشمەرگە بەدەستی داعش لە پردێ شەهید بوون. چۆن جەنابت خۆت نەکردە خاوەنی ئەو چوار شەهیدە، دەبوایە ئاواش لەئاست پێنج شەهیدەکەی مەتینا بێدەنگ بوویتایە. لەبەر هیچ نا، لەبەر ئەوەی داعش بە فەرمی بەرپرسیارێتی شەهیدکردنی چوار پێشمەرگەکەی گرتە ئەستۆ، بەڵام پەکەکە بەرپرسیارێتی شەهیدکردنی پێنج شەهیدەکەی مەتینا رەتدەکاتەوە و داوای لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی بێ لایەن دەکات. کەچی جەنابت داعشت سەرکۆنە نەکرد، بەڵام پەکەکەت هەم سەرکۆنە کرد و هەم هەڕەشەی سزادانت کرد.\n◀گریمان پەکەکە دوژمنە، بەڵام دوژمنیش بێت با هەر بەقەد داعش دوژمن بێت. ئەگەر پەکەکە لە داعش دوژمن تریش بێت، هەر هێندە دوژمنترە کە داعشت لەسەر تاوانێکی چەسپاو سەرکۆنە نەکرد و پەکەکەت لەسەر تاوانێکی نەچەسپاو سەرکۆنە کرد. هەڕەشەی سزا و تۆڵەکردنەوە لە پەکەکە زیادە بوون.\n◀ گریمان خوێنی شەهیدەکانی مەتینا لە هی شەهیدەکانی پردێی دەستی داعش بەنرخترە، بەڵام، هەر هێندە بەنرخترە کە پەیوەندیتان بەخانەوادەی شەهیدانی مەتیناوە کرد و بەهی پردێوە نەکرد. هەڕەشەی تۆڵەکردنەوە و سزادانی پەکەکە بەهۆی شەهیدانی مەتیناوە هەڵەیەکی ستراتیژییە.\nبە کردنە بیانووی شەهیدبوونی پێشمەرگەکانی مەتینا بۆ هەڕەشەی شەڕ لەگەڵ پەکەکەدا، شەهیدەکانی مەتینات سەرلەنوێ شەهید کردەوە و پرسەی کەس و کاری ئەو شەهیدانەشت کردە دوو پرسە. گەواهیم هەڵوێستە مەردانەکەی برای یەکێک لە شەهیدەکانی مەتینا، ئازاد مەعروفە.\nکاک مەسعود تکایە هەرچی زووە، ئیحتیوای ئەو دەرەنجام و نەهامەتییە چاوەروانکراوانە بکە کە رەنگە بەهۆی هەڕەشەی سزادانی بەڕێزتان رووبەڕووی نەتەوە خێرلەخۆنەدیوەکەمان ببنەوە.\nکاک مەسعود...پەکەکە سەرچاوەی نیعمەتی خۆت و خانەوادە و حیزبەکەتن، نەکەی ئەم سەرچاوەی ناز و نیعمەتە شلوێ بکەیت و هەوڵی وشک کردنی بدەیت.\n◀ باوکی رەحمەتیتان مستەفا بارزانی، لە سەردەمی شۆڕشی ئەیلولدا نامەیەکی دۆستانە بۆ جەودەت سۆنای سەرۆکی ئەوسای دەوڵەتی تورک دەنێرێت. سونای، وەک هەر فاشیستێکی تری تورک بە کوفر و سوکایەتی زانیبوو کە نامەکەی باوکی رەحمەتیتان وەربگرێت و بیکاتەوە، نامەکە فڕێ درایە تەنەکەی خۆڵەوە.\n◀ بەدرێژایی ١٤ ساڵی ڕەبەقی شۆڕشی ئەیلول، هیچ کام لە سەرۆکەکانی ئەو کاتی دەوڵەتی تورک، نە جەمال گورسەی، نە جەودەت سۆنای و نە فەخری قۆروت ئامادە نەبوون بەسڵاوێکی سادەش پەیوەندی لەگەڵ بارزانی ببەستن. بە درێژایی ١٤ ساڵ دەوڵەتی تورک تەنانەت بە دەنکە شقارتەیەکی بەکارهاتوو یان بە قونکە جگەرەیەکی فڕێدراویش هاوکاری کوردی باشوری نەکرد.\n◀مەتەڵ و نهێنی پەیوەندی دوای راپەڕینی نێوان بەڕێزتان و حیزبەکەتان و دەوڵەتی تورک چییە....؟\nئایا سەرۆکەکانی دەوڵەتی تورک لەسەردەمی ئەیلول (گورسەی و سۆنای و قۆروت) فاشیست تر و دژە کوردتر بوون لە سەرۆکەکانی دەوڵەتی تورکی دوای راپەڕین (ئۆزال و دەمیرەل و سەزەر و گویل و ئەردۆغان)؟\n◀ هەڵبەت نەخێر...\nئەتاتورک و تورکەش ئەلپ ئەرسەلان و دەوڵەت باخچەلی چەندە باوەڕییان بە مافی کورد لە باکور یان باشور هەبووە، سەرۆکەکانی تورکی سەردەمی ئەیلول و راپەڕینیش، بە رەجەب ئەردۆغانیشەوە هەر هێندە باوەڕیان پێیە...\n◀ کەوابێت مەتەڵ و نهێنییەکە چییە...؟\nمەتەڵ و نهێنی جیاوازی نێوان هەڵوێستی سەرۆکە تورکەکانی سەردەمی ئەیلول و دوای راپەڕین تەنها و تەنها یەک شتە... بوونی پەکەکەیە.\nبە سادەیی، لەسەردەمی ئەیلول پەکەکە نەبوو، تورک پێویستی بە کوردی باشور نەبوو، لەدوای راپەڕین پەکەکە هەیە، تورک پێویستی بە کوردی باشورە.\n◀ لە سەردەمی سوڵتان بایەزیدی دووەم و سوڵتانی سەلیمی یەکەمی عوسمانی، واتە لە سەدەی پازدەهەمەوە، تورکەکان لە مەلا ئیدریسی بەدلیسییەوە فێربوون کە کورد و یاخیبوونە کوردییەکان تەنها بە خودی کورد ئیحتیوا دەکرێت. ئەمەش فەلسەفەی پەیوەندی و کرانەوەی دەوڵەتی تورکی دوای راپەڕینە لەگەڵ کورد.\n◀ گەورەترین سودمەندی هەبوونی پەکەکە لە باشور جەنابت و خانەوادەکەت و حیزبەکەتن. هەموو ئەو پشتیوانی و هاوکاری و پەیوەندییانەی دەوڵەتی تورک لە ٣٠ ساڵی رابردوودا لەگەڵ ئێوەدا هەیبووە بۆ ئیحتیوا کردنی پەکەکە بووە، نە زیاتر نەکەم.. جا ئەو ئیحتیواکردنە مەرج نییە هەر لە رێگای شەڕ و هاوکاری جۆراو جۆرەوە بێت، بەڵکو بۆ ئەزموونی ٥٠٠ ساڵەی تورک لەگەڵ کوردا، تەنانەت هەبوونی دوو بەرەی کوردی رکابەر و مونافیس بەسە بۆ ئیحتیواکردنی هەردووکییان.\n◀ بەکورتی... راستییە تاڵەکە ئەوەیە تورک بەرووی ئێوەدا کراوەتەوە بەهۆی پەکەکەوەیە، لەو راستییەش تاڵتر ئەوەیە کە مانەوەی ئێوە و حوکمڕانی و باڵادەستیتان و بەهێزیتان پەیوەستە بە مانەوە و باڵادەستی و بەهێزی پەکەکە... پێچەوانەکەشی راستە.


له‌باره‌ی بایكۆتی هه‌ڵبژاردن كۆمسیۆن روونكردنه‌وه ده‌دات\nڕابه‌ر بورهان 29/07/2021 - 09:00 هەواڵ/عێراقی\nدوای ئه‌وه‌ی چه‌ند هاوپەیمانێتیه‌ك كشانه‌وه‌ی خۆیان له هه‌ڵبژرادنی پێشوه‌خته‌ی عێراق راگه‌یاند، وته‌بێژی کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان روونكردنه‌وه ده‌دات و ده‌ڵێت: کشانەوەی هاوپەیمانێتی و لیستەکان لە هەڵبژردنی داهاتوو هیچ بەهایەکی یاسایی نییە.\nلەبەیاننامەیەکدا، جەمانە غلای وتەبێژی کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکانی عێراق رایگەیاند: کشانەوە لە بەشداریکردن لە هەڵبژاردن هیچ بەهایەکی یاسایی نییە، دوای ئەوەی لە 20 ی تەموز دەرگای کشانەوە داخراو، هه‌ڵبژاردن له واده‌ی دیاریكراوی خۆیدا ئه‌نجام ده‌درێت.\nئه‌م لێدوانه‌ی وته‌بێژی كۆمسیۆن دوای بڕیاری هاوپەیمانێتییەکەی ئەیاد عەلاوی دێت، له كشانه‌وه‌ی لەبەشداریکردن لە هەڵبژاردنی پێشوەختەی عێراق.\nلە کۆنفرانسێکی رۆژنامەنوسیدا، وائیل عەبدولەتیف جێگری سەرۆکی هاوپەیمانی "مینبەری عێراقی" رایگەیاند: هاوپەیمانێتییەکەیان بەشداری هەڵبژاردن ناکات و بایکۆتی دەکەن و، داواش لە کوتلەکانی ناو هاوپەیمانێتییەکە ده‌كه‌م هەمان هەنگاو بگرنەبەر.\nوائیل عەبدولەتیف وتیشی: هۆکاری بەشدارینەکردنمان ئەگەری بەشداری کەمی خەڵکە لەهەڵبژاردن، ئەوەش وادەکات پەرلەمانی داهاتوو نەتوانێت بەرپرسیارێتی کێشەکان هەڵبگرێت و، حکومەتێکی لاوازیش پێکدێت.\nلای خۆیانەوە چەند سەرچاوەیەكی عێراقی بە ڕۆژنامەی "شەرقولئەوسەت"ی چاپی لەندەنیان ڕاگەیاندووە، گروپە چەكدارەكانی سەر بە ئێران لە عێراق پێداگرن لەسەر دواخستنی هەڵبژاردن بۆ گوشاركردنەسەر مستەفا كازمی.\nڕاپۆرتێكی ڕۆژنامەكە كە، ئەوە دەخاتەڕوو ئەنجامی دیداری كازمی و بایدن بەدڵی هەندێك لەگروپە چەكدارەكان نییە و، بەنیازن بۆ تۆڵەكردنە پەنا بۆ دواخستنی هەڵبژاردن ببەن، كە یەكێكە لەئەركە سەرەكییەكانی حكومەتی مستەفا كازمی.\nلەمبارەیەشەوە ڕاوێژكارێكی سیاسی باڵا بە رۆژنامەكەی ڕاگەیاندووە، وادەی ئەنجامدانی هەڵبژاردن "10 تشرینی یەكەمی 2021" ملكەچی هەندێك گۆڕانكارییە، بەڵام هەموو لایەنەكان وەها مامەڵەی لەگەڵدا دەكەن لەكاتی خۆیدا بكرێت.\nجێگه‌ی باسه، دوای بڕیاری سەدر بۆ كشانەوە لە هەڵبژاردن، حیزبی شیوعی عێراقیش بایكۆتی پرۆسەكەی كرد، بەڵام كۆمسیۆن و حكومەت تا ئێستا سوورن لەسەر ئەنجامدانی لەكاتی دیاریكراوی خۆیدا.


وڵاتانى نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان بڕیار له‌سه‌ر ڕێکه‌وتنێکى جیهانى ده‌رباره‌ى کۆچ ده‌ده‌ن\nوڵاتانى ئه‌ندام له نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان بڕیارییاندا له‌سه‌ر ڕێکه‌وتنێکى جیهانى سه‌باره‌ت به کۆچێکى ڕێکخراو که چۆنێتى مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ بابه‌تى کۆچدا باشتر ده‌کات، به‌ڵام نزیکه‌ى 30 وڵات به‌شداریان له کۆنگره‌که‌دا نه‌کرد که له مه‌غریب به‌ڕێوه‌چوو.\nوڵاتانى ئه‌ندام له نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان که ژماره‌یان 193 وڵاته بێجگه له ئه‌مه‌ریکا له مانگى حه‌وتدا ڕازیبوون له‌سه‌ر ئه‌م ڕێکه‌وتنه جیهانییه که مه‌به‌ست لێى پته‌وکردنى هاریکارییه‌کانه سه‌باره‌ت به کۆچ، به‌ڵام له کۆنگره‌که‌ى ڕۆژى دووشه‌ممه‌دا ته‌نها 163 وڵات به‌فه‌ڕمى ڕێکه‌وتنه‌که‌یان واژۆ کرد.\nدواى بڕیاردان له‌سه‌ر ڕێکه‌وتنه‌که، وته‌بێژى نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان وتى 10 وڵات که زۆربه‌یان ده‌که‌ونه ڕۆژهه‌ڵاتى ئه‌وروپاوه له ڕێکه‌وتنه‌که کشاونه‌ته‌وه. له‌کاتێکدا شه‌ش وڵاتى دیکه له‌نێویاندا ئیسرائیل و بولگاریا بیر له‌وه ده‌که‌نه‌وه که ئایا لێى بکشێنه‌وه یاخوود نا. وته‌بێژه‌که ئاماژه‌ى به‌وه نه‌دا که ئه‌و وڵاتانه‌ى دیکه که به‌شداریان له کۆنگره‌که‌دا نه‌کردووه له ڕێکه‌وتنه‌که ده‌کشێنه‌وه یاخوود نا.\nئه‌مه‌ریکا یه‌کێکه له‌و وڵاتانه‌ى که به ڕێکه‌وتنه‌که ڕازى نه‌بووه و ده‌ڵێت به‌رنامه‌ى جیهانى سه‌باره‌ت به‌م بابه‌ته له‌گه‌ڵ سه‌روه‌رى ئه‌مه‌ریکادا یه‌ک ناگرێته‌وه.\nمه‌به‌ست له ڕێکه‌وتنه‌که چاره‌سه‌رکردنى بابه‌ته‌کانى وه‌کو چۆنێتى پاراستنى کۆچبه‌ران و پێکه‌وه به‌ستنیان یاخوود گه‌ڕاندنه‌وه‌یانه بۆ وڵاتى خۆیان.\nڕاوێژکارى ئه‌ڵمانیا ئانگێلا مێرکڵ وتى هاریکاریکردنى یه‌کترى چاره‌سه‌رێکى گونجاوه بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى کێشه‌کانى جیهان.\nمێرکڵ که ئاماده‌ى کۆنگره‌که‌ى مه‌راکیش بوو له مه‌غریب وتیشى " ڕێکه‌وتنه‌که شایه‌نى ئه‌وه‌یه تێبکۆشیت له‌پێناویدا، ئێستا کاتى ئه‌وه‌یه پێکه‌وه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ بابه‌تى کۆچدا بکه‌ین."\nسکرتێرى گشتى نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ئه‌نتۆنیۆ گۆتیرێش وتى بابه‌تى کۆچ پێویستى به به‌ڕێوبه‌رایه‌تییه‌کى باشتر هه‌یه و ئه‌وه‌ش به سوود ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ وڵاته ده‌وڵه‌مه‌نده‌کان.\nنه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان: ساڵى 2018 هه‌ره مه‌رگهێنه‌رترین ساڵ بۆ مه‌ده‌نییه‌کانى ئه‌فغانستان بوو\nنه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان زیاتر له 50 ملیۆن دۆلار بۆ سۆنامى ئه‌نده‌نوسیا دابین ده‌کات


نووسین و ترس\nماوەیەکی زۆرە بیر لە پەیوەندی نێوان نووسین و ترس دەکەمەوە و زۆرجاریش لەبەر خۆمەوە پێکەنینم بە نووسەرە ترسنۆکەکان دێت، کە هەمیشە و لە کاتی نووسینی هەر دێڕێکدا خۆیان سانسۆر دەکەن و لەبری بەرهەمهێنانی کێڵگەیەکی ئازاد سەرزەمێنێکی پڕ لە ترس دەخولقێنن.بێگومان ترس بەو مانای خۆسانسۆرکردن نەک گێڕانەوەی ئەو چیرۆکانەی لە هەناوی ترس و تۆقینەوە هەڵقوڵاون. دەشێ بپرسین ئایا پێویستە نووسەران چاونەترس و یاخی بن و هەموو سنوورەکان ببەزێنن، یان چاونەترسی و یاخیبوونیش سنووری هەیە و پێویستە تەنها لە سنوورێکدا بێت؟\nلە چەند رۆژی ڕابردوودا چاوپێکەوتنێکی "سەلمان ڕوشدی"م خوێندەوە، کە لە جێگەیەکدا بە ڕوونی باسی لەو ترسە کردووە، کە زۆرجار ڕووبەڕووی نووسەر دەبێتەوە. لەوێدا باس لە رۆمانی "ئایەتە شەیتانییەکان" دەکات، کاتێک رەشنووسەکەی ناردووە بۆ چەند هاوڕێیەکی نووسەری ئەوان ئاگاداریان کردووەتەوە، کە چەند بەشێکی مەترسیداری تێدایە و پێویستە لابدرێن. سەلمان ڕاشکاوانە ئەوە دەڵێت کە لابردنی ئەو بەشانەم ڕەتکردەوە. دواتر دەڵێت: "ئەگەر مرۆڤ وەکو نووسەرێک نەتوانێت بەبێ ترس بنووسێت، ئەوا هەق نییە هەرگیز بنووسێت." لە دواتریشدا بە پێداگرییەکی زۆرترەوە دەڵێت: "من ڕایەکی بەرزترم سەبارەت بە ئەدەب و هونەر هەیە. باڵاترین شت کە مرۆڤ بتوانێت بیخولقێنێت ئەدەب و هونەرە و تەنها کاتێک دەتوانێت شایستەی ئەو پیشەیە بێت، کە خاوەنی بوێری و شێتییەک بێت خودی خۆی سانسۆر نەکات."\nبەڵام ئەو پرسیارە پێویستە ئێستا ڕووبەڕووی سەلمانی بکەینەوە ئەوەیە ئایا لەو رۆمانەدا کە بەبێ ترس نووسی، ئەوە تاکەی بەردەوامی هەبوو، تا ئەوکاتەی ڕۆمانەکە بڵاوکرایەوە و ئیتر لە دوای ئەوەیە بۆ ماوەی ساڵانێکی درێژ سەردەمی ترسی ئەم نووسەرە دەستی پێکرد، کە لەو ساڵانەدا نەیتوانیوە لە ژیانی خۆی دڵنیا بێت. دەشێ دیسان بپرسین ئەم نووسەرە ئازادی لە کوێدا بەدەست هێنا و لە کوێشدا لە دەستی دا؟ بێگومان لە جێگەیەک ئازادی بەدەستهێنا کە نێو دونیای نووسین بوو بە ئارەزووی خۆی، بەڵام لە جێگەیەکی دیکەدا، کە ژیانی تایبەتی بوو ئازادی دۆڕان و ترس گەمارۆی دا. بەڵام ئەو ترسە بۆ هەمیشەیی بەردەوامی نەبوو "وەک خۆی لەهەمان چاوپێکەوتندا دەڵێت" ئێستا ئازادتر دەسوڕێمەوە، بەڵام لێرەدا چی بکرێت بۆ ئەوەی نووسەران هەرگیز ئازادی نەدۆڕێنن و ترس گەمارۆیان نەدات. نووسەرە بلیمەتەکان هەمیشە ڕووبەڕووی سزا و لێپێچینەوە دەبن، چونکە وەکو دۆخی باو بیر ناکەنەوە و هاوتەریب نین لەگەڵ دۆخی کۆمەڵگەدا. بۆیە ئەو حاڵەتێکی ئاساییە، کە نووسەرێک بە هۆی نووسینەوە ڕووبەڕووی سزا و لێپێچینەوە و هەتا ئەشکەنجەش ببێتەوە، ئاساییە بەو مانایەی کاری نووسەران لە ڕووبەرێکدایە هەمیشە زۆرینە قەبوڵیان نییە، ڕووبەرێکە، کە حەرامەکان باس دەکات و برینەکان دەخاتەڕوو و ئازارەکان پیشان دەدات.\nکاری نووسەرە ڕاستەقینەکان شەڕکردنە بۆ بەدەستهێنانی ئازادییەکی گەردوونی و گەورە، بەڵام لەبەرامبەردا ڕووبەرێکی زۆری ژیانی خۆی دەکاتە قوربانی تەنها لەپێناو چنگخستنی ئازادییە گەورەکەدا، یان نیتچە گوتەنی "نووسەران بە خوێنی خۆیان دەنووسن"، ئەمەش لە پێناو دوو خاڵدایە، یەکەمیان ئارامییەکی ڕۆحییە، کە نووسەران بەدوایدا دەگەڕێن، دووەمیش ئەو پانتاییەیە کە پێیانوایە دەبێت کۆمەڵگەی لێ ئاگادار بکرێتەوە و وشیار بکرێنەوە. نووسەران ڕێبواری ڕێگەی قەدەغەن ئەو ڕووبەرانە دەپشکنن، کە داخراو و تاریکن و پێنووسەکانیان دادەگیرسێنن بۆ ڕووناکردنەوە و واڵاکردنی دەرگا داخراوەکان. هیچ نووسەرێکی ڕاستەقینە نییە ڕێبواری ئەو ڕێگە قەدەغە و ڕووبەرە تاریک و دەگا داخراوانە نەبێت و کار بۆ ڕوشنکردنەوەیان نەکات. ئەو نووسەرانەی بە ترسەوە دەنووسن و سڵ لە ڕووبەری داخراو و تاریک و قەدەغە دەکەنەوە ئەوا ناتوانن لە ژیانی ئاسایشدا ئازاد بن.\nئەگەر نووسەرێک لەنێو نووسیندا ئازا و ئازاد بوو ئەوا لە ژیانی تایبەتیشدا بەهەمان شێوە دەبێت. نووسەرێکی ڕاستەقینە نییە لەنێو نووسیندا ئازاد و لە ژیانی واقیعی کۆیلە بێت، یان لە نووسیندا کۆیلە و لەنێو ژیاندا ئازاد.


زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی : زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی و زانكۆی جیهان / سلێمانی نامەی لێكتێگەیشتن واژۆ دەكەن\nبە پەلە.. دابەشکردنی فۆرم لەسەرجەم زانکۆ تایبەتەکان راگیرا\nسەر لەبەیانی ئەمڕۆ 25/8/2016 سەرۆكی زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی بەڕێز پڕۆفیسۆر د. مەریوان ئەحمەد رەشید بە ئامادەبوونی بەڕێزان د.هیوا ئەبوبەکر یاریدەدەری سەرۆکی زانکۆ و ئەندامانی ئەجومەنی زانکۆو پڕۆفیسۆری یاریدەدەر د. رێبوار كەریم بەڕێوەبەری پەیوەندییەكانی زانكۆو م. زمناكۆ نوری بەڕێوەبەری نووسینگەی سەرۆك، پێشوازیان كرد لە وەفدێكی زانكۆی جیهان لە سلێمانی كە پێكهاتبوون لە بەڕێزان پڕۆفیسۆری یاریدەدەر دكتۆر واحید عومەر محی الدین سەرۆكی كەمپی سلێمانی زانكۆو وەفدی یاوەری.\nلەو دیدارەدا هەردوو لا باسیان لەدوایین بارودۆخی زانكۆكانی هەرێمی كوردستان و پەیوەندیەكانی نێوان زانكۆكان كرد، هیوایان خواست ئەم جۆرە سەردان و پەیوەندییانە بەردەوام بێت بۆ خزمەت بە خوێندنی باڵا لە كوردستان.


خه‌باتی ئاشتیخوازانه/په‌نجا خاڵی بنه‌ڕه‌تی خه‌باتی ئاشتیخوازانه (خاڵی 45)\nترس ئه‌و هه‌سته‌یه هه‌ر مرۆڤێك له ژیانیدا ته‌جره‌به‌ی كردووه. له‌ڕاستیدا یه‌كێ له هۆ سه‌ره‌كییه‌كانی مڵكه‌جی خه‌ڵك به‌رامبه‌ر فه‌رمان و یاساكانی سیستم، ترس له سزایه. له‌وانه‌یه لێره‌دا سزا واتای جۆراوجۆری هه‌بێ. له لێدان به‌ده‌ستی لێكۆڵه‌ر تا ده‌كردن له‌سه‌ر ئیش و كار. شتێك كه زۆر كه‌س لێی تێناگات ئه‌وه‌یه، ترس كاردانه‌وه‌یه‌كی سروشتیه له به‌رامبه‌ر هه‌ڕه‌شه‌دا دروست ده‌بێ.\nترس دۆخێكی خۆماكه و له هه‌موو گیانله‌به‌راندا هه‌یه، بۆیه له گرێدانی ئه‌و بۆ ئاكاره‌كان خۆتان بپارێزن. له‌ڕووی فیزیۆلۆژیكه‌وه ترس ده‌بێ به‌هۆی زیاتربوونی چالاكی شانه ده‌مارییه‌كان (نرۆنه‌كان) له به‌شێك له ده‌زگای ده‌ماریدا. بۆیه ڕه‌گه‌كان له ئاست پێست و ڕیخۆڵه‌دا دێنه‌وه یه‌ك و خوێنی زۆرتر بۆ دڵ ده‌نێرێت. ئه‌مه‌ش ده‌بێ به‌هۆی زۆرتر بوونی لێدانی دڵ، هه‌ناسه‌دان خێراتر ده‌بێ و هورموونی ئادرێنالین كه رێژه‌ی گلۆكۆزی خوێن زۆر ده‌كات و وه‌ك سووته‌مه‌نی بۆ ماسووله‌كان وایه، زیاتر ده‌بێت.\nئه‌مه واده‌كات مرۆڤ بۆ ماوه‌یه‌كی كورت هێزی سه‌روی مرۆڤی ئاسایی به‌ده‌ست بێنێ. هۆكه‌ی ساده‌یه: سروشت پێكهاته‌ی ئێمه‌ی به‌جۆرێك دروستكردوه تا بتوانین له‌هه‌مبه‌ر مه‌ترسییه‌كاندا له‌م دوو ڕێگه‌یه یه‌كیان هه‌ڵبژێرین: شه‌ڕبكه‌ین یا هه‌ڵبێین!\n"كه‌سانێك كه‌وا لایه‌نگری ئازادین، به‌ڵام له بشێوه‌ی و هه‌وراز و نشێوه‌كان ده‌ترسن.له جووتیارێك ده‌چن ده‌یانه‌وێ بێ ئه‌وه‌ی زه‌وی بكێڵن، به‌رهه‌م بدروونه‌وه." فرێدریك داگلاس.


ئایا خۆشۆردن بۆ نوێژی جومعە واجبە ؟ وه كاتی خۆشۆردنەکە كەی دەست پێ دەكات؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nپاك و خاوێنىخۆشۆردن (غوسل)ئایا خۆشۆردن بۆ نوێژی جومعە واجبە ؟ وه كاتی خۆشۆردنەکە كەی دەست پێ دەكات؟\nئایا خۆشۆردن بۆ نوێژی جومعە واجبە ؟ وه كاتی خۆشۆردنەکە كەی دەست پێ دەكات؟\nلە ئەبو سەعیدی خودرییەوە رضي الله عنه هاتووە كە پەیامبەری خوا ﷺ فەرمویەتی: «غُسْلُ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ» أخرجه البخاري «2665 و879 و 895».\nلە بوخاری «896» وموسلمدا «849» هاتووە پەیامبەری خوا ﷺ دەفەرموێ: «حَقٌّ لله عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ يَغْتَسِلَ فِي كُلِّ سَبْعَةِ أَيَّامٍ يَوْمًا يَغْسِلُ فِيهِ رَأْسَهُ وَجَسَدَهُ»،، واتە: «حەقە لەسەر هەمو موسڵمانێك كە لە حەوت ڕۆژ جارێكدا ڕۆژێك خۆی بشوات، سەر ولاشەی پاك بكاتەوە».\nهەروەها لە پەیامبەری خواوە ﷺ هاتوە دەفەرموێت: «ثَلَاثٌ حَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ: الْغُسْلُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ، وَالسِّوَاكُ، وَيَمَسُّ مِنْ طِيبٍ إِنْ وَجَدَ» أخرجه أحمد «4/34»، وصححه الألباني في السلسلة الصحيحة «ج4 ص405-406 رقم 1796».\nواتە: «سێ شت حەقە لەسەر موسڵمان: خۆشۆردنی ڕۆژی جومعە، وسیواك كردن، وبۆن خۆش لە خۆدان ئەگەر دەستی كەوت».\nكاتی خۆشۆردن كەی دەست پێ دەكات؟\nخۆشۆردنی ڕۆژی جومعە لە كاتی دەرچوونی فەجرەوە دەست پێ دەكات، ئەمەش وتەی ئیبن قودامەیە لە موغنی وئەڵێ ئەمەش ڕای شافعیە، تەنانەت ئەڵێن: ئەگەر پێش ئەوە غوسل دەربكات غوسلەكەی دەرنەچوە، ئەمەش ڕای نەخەعی وموجاهید وحەسەنی بەصری وسوفیانی سەوری وشافیعی وئیسحاق ومالكە. وتراویشە: لە دەرچونی خۆرەوە دەست پێدەكات، وتراویشە: لە ئاوابونی خۆری پێنج شەممەوە، بەڵام پەیامبەری خوا ﷺ فەرمویەتی: «مَنِ اغْتَسَلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ» أخرجه البخاري «910 و881» ومسلم «850». واتە: «لە ڕۆژی جومعەدا خۆی بشوات».\nپاشان یەكێك لەمەبەستە گەورەكانی خۆشۆردن، پاكبونەوەی لاشە ونەمانی بۆنی ناخۆشە بە جلوبەرگ ولاشەوە، دەی ئەگەر كەسێك شەو خۆی شۆرد وبەڵام سبەینێ پێش نوێژ بە هۆی كاروبارەوە.. لاشە وجلوبەرگی پیس بویەوە وئارەقاوی بو، ئایا نابێت خۆی بشۆرێتەوە ؟ ! .\nکەسێک دواى ئەوەى نوێژى کرد بۆى دەرکەوت کە لەشى گران بوە ئایا نوێژەکەى تەواوە؟ وە چی بکات لەم کاتەدا؟ گەر کەسێک غوسلى لەشگرانى دەربکات بەڵام ئاو هەڵ نەدات بە دەم و لووتیدا ، ئایا ئەو غوسلەى دروست و تەواوە؟ ئایا غوسل جێگای دەست نوێژ دەگرێتەوە؟ ئایا غوسل یان لەش پیسى چۆن دەردەكرێ ؟ چۆنێتی غوسلی ڕۆژی جومعە\nسەردان: ٧,٤٢٢ بەش: خۆشۆردن (غوسل)\nپرسیاری دواترئەگەر كەسێك لە ڕۆژی جومعەدا لەشی گران بوو ئەبێ غوسلى لەشگرانى و غوسلى جومعەش دەربکات؟پرسیاری پێشترجیاوازى چییە لە نێوان فەرزو واجبدا؟


ئاژانسی فرانس پرێس لە راپۆرتێکدا وتی بەریتانیا و فەرەنسا رۆژی سێشەممە (30 ئاب) داوای ئابڵوقەی نەتەوەیەکگرتوەکانیان کردوە بۆ سەر سوریا دوای ئەوەی لێکۆڵینەوەیەکی نەتەوەیەکگرتووەکان دەریخستوە کە رژێم هێرشی کیمیاوی ئەنجامداوە.\nباڵوێزەکانی نەتەوەیەکگرتوەکان لە لەندەن و پاریس بەکارهێنانی چەکی کیمیاوی دژی مەدەنی وەك تاوانی جەنگ ناساند بەر لە کۆبونەوەی داخراوی ئەنجومەنی (نەتەوە یەکگرتوەکان) لەسەر دەرەنجامەکانی لێکۆڵینەوەکە.\nباڵوێزی فەرەنسا فرۆنسوا دێلاترێ داوای "کاردانەوەیەکی بەپەلەی ئەنجومەنی ئاسایشی [نەتەوە یەکگرتوەکانی]" کرد کە تیایدا "سەپاندنی ئابڵوقە لەخۆبگرێت بۆسەر ئەوانەی بەرپرسن لەو کردەوانە".\nپانێڵێکی لێکۆڵینەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشەوە دامەزراوە هەفتەی رابردوو لە راپۆرتێکدا وتی هێزەکانی رژێم لانیکەم دوو جار هێرشی کیمیاویان ئەنجامداوە لە ساڵەکانی 2014 و 2015 دا.\nباڵوێزی بەریتانیا ماتیو ریکرۆفت وتی ئەنجومەنەکەی نەتەوە یەکگرتوەکان "سەیری چۆنێتی سەپاندنی ئابڵوقە و جۆرێك لە بەرپرسیارێتی دەکات بەپێی میکانیزمی یاسا نێودەوڵەتیەکان"، هاوکات داوای "کاردانەوەیەکی بە‌هێزی جیهانی" کرد.\nباڵوێزی سوریا بەشار جەعفەری رۆژی سێشەممە دەرەنجامی راپۆرتەکەی رەتکردەوە، ئەمە لەکاتێکدا باڵوێزی روسیا ڤیتالی چورکین وتی روسیا "پرسیاری زۆر جدی" هەیە بۆیە تاوەکو ئێستا ئامادە نییە دەرەنجامی لێکۆڵینەوەکە قبوڵ بکات.\nنێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ سوریا: لیژنەی دەستور کۆتایی ساڵ پێكنایه‌ت


دیمەنێک لە سەردانی وەزیری تەندروستی بۆ وەزارەتی کاروباری کۆمەڵایەتی\nوەزارەتی کاروباری کۆمەڵایەتی بڵاویکردەوە، سێ نەخۆشخانەی دەرونی درێژخایەن لە شارەکانی ھەولێر و سلێمانی و دھۆک دادەمەزرێنن، ئاماژە بەوەشدەکات، پرۆژەکە ئەو ژنانە دەگرێتەخۆ کە نەخۆشی دەرونیان ھەیە.\nلە پێگەی خۆی وەزارەتەکە ئەمرۆ 22ی ئەیلوول، ئاماژەی بەوەکردووە، کوێستان محەمەد وەزیری کاروکاروباری کۆمەڵایەتی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە دیوانی وەزارەت لەگەڵ شاندێکی باڵای وەزارەتی تەندروستی بە سەرۆکایەتی دکتۆر. سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی کۆبۆتەوە.\nهاوکات ئەوەخراوەتەڕوو، سەردانی وەزیری تەندروستی بە مەبەستی راگەیاندنی پرۆژەیەکی ھاوبەشی وەزارەتی کارو کاروباری کۆمەڵایەتی و وەزارەتی تەندروستی و بەرێوەبەرایەتی بەرەنگاربونەوەی توندو تیژی دژی ژنان بووە، ئەویش کردنەوەی سێ نەخۆشخانەی دەرونی درێژخایەنە لە شارەکانی ھەولێر و سلێمانی و دھۆک.\nوەزارەتەکە ئەوەشی ئاشکراکردووە، پرۆژەکە ئەو ژنانە دەگرێتەخۆ کە نەخۆشی دەرونیان ھەیە ئەو ژنانەی لە %100 بیرکۆڵن و کەسوکاریان نییە.\nئەوەشی بڵاوکردۆتەوە، ئەم پرۆژەیە لەسەر پێشنیاری ھەردوو وەزارەتی کارو تەندروستی و بەرێوەبەری گشتی بەرەنگار بوونەوەی توندو تیژی بووە، و سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان رەزامەندی لەسەر داوە و فەرمانی دابینکردنی پێداویستیەکانی داوە.\nوەزارەتی کاروباری کۆمەڵایەتی ئەوەشی ڕاگەیاندووە، کردنەوەی ئەم نەخۆشخانەی دەرونی درێژ خایەنانە بۆ ژنان یەکەم جارە لە ھەرێمی کوردستان دادەمەزرێندرێن.


مۆبایلی Oppo R17 بە پەنجەمۆری ژێر ڕوونما و دیزاینێکی سەرەنجڕاکێشەوە نمایشکرا – کەی ئای تی ئێن\nگەرمترین 14, ئاب 2018\nمۆبایلی Oppo R17 بە پەنجەمۆری ژێر ڕوونما و دیزاینێکی سەرەنجڕاکێشەوە نمایشکرا\nپێش بڵاوبوونەوەی هەر بەرهەمێکی کۆمپانیای تایبەت بە مۆبایلی زیرەک ئەوا ماڵپەرەکان پڕ دەبن لە زانیاری و وێنەی دزەپێکراو دەربارەیان. مۆبایلەکانی ئۆپۆش بەدەرنیین لەو مۆبایلانەی کە پێش بڵاوبوونەوەیان چەندەها زانیاری و وێنەی دزەپێکراویان لەسەر بڵاودەبنەوە.\nجێگای ئاماژەیە، لەماوی ڕابردوودا ئۆپۆ مۆبایلی Find X ڕاگەیاند و جیاواز لە زۆرێک لە مۆبایلەکانی تر ڕوونمای مۆبایلەکە نۆتچ (Notch) نەبوو. بەڵام دوێنی دوو شەممە کۆمپانیای ئۆپۆ بەفەرمی مۆبایلە نوێیەکەی بەناوی Oppo R17 نمایشکرد. جێگەی ئاماژەیە مۆبایلەکە پەنجەمۆری لەژێر روونمایە و نۆتچێکی بچووک لەبەشی سەرەوەی بوونی هەیە. ئەم مۆبایلە پشتگیری لە تەکنەلۆژیای بارگاویکەرەوەی خێرا Oppo VOOC دەکات کە بەماوەیەکەی کەم مۆبایلەکە لە سفرەوە دەگەیەنەێتە ١٠٠%.\nپوختەی تایبەتمەندییەکانی Oppo R17:\nڕوونما: ٦.٤ ئینجە بەڕوونی Full HD لە جۆری AMOLED بە بوونی نۆچێکی بچووک هاوشێوەی مۆبایلی Essential PH-1\nڕام: ۸ گێگابایت\nپرۆسێسەر: سناپدراگۆن ٦۷٠\nبیرگەی ناوەکی: ۱۲۸ گێگابایت\nتوانستی پاتری: ۳٥٠٠میلی ئەمپێڕ/کاتژمێرە. وە پشتیوانی بارگاویکەرەوەیی خێرا دەکات و بە نیوکاتژمێر ٪۸٥ پر دەبێتەوە.\nسیستەم: ئەندرۆد ئۆریۆ ۸.۱ بەکارهێنانی ڕووکاریColor OS 5.2\nکامێڕا: پێشەوە ۲٥ مێگاپێکسڵ و کامێرای دواوە دوانە کامێرایە و ۱٦ مێگاپێکسڵ بە ۲٠ مێگاپێکسڵە.\nشایەنی باسە، ئەم مۆبایلە لە ڕۆژی شەممەی داهاتووەوە بە هەردوو ڕەنگی شین و وەنەوشەیی دەست بە فرۆشتنی دەکرێت. وە دەربارەی نرخی مۆبایلەکە تا ئێستا ڕوون نییە مۆبایلەکە نرخی چەند دەبێت. ئەمانەی خوارەوە چەند وێنەیەکن لە مۆبایلەکە:


كۆمپانیایه‌كی ئه‌وروپی پێنج فڕۆكه‌ی نوێ ڕاده‌ستی ئێران ده‌كات\nكۆمپانیایه‌كی ئه‌وروپی سبه‌ینێ پێنج فرۆكه‌ی نه‌فه‌رهه‌ڵگری نوێ راده‌ستی كۆماری ئیسلامی ئێران ده‌كه‌ن.\nكۆمپانیای ئارتی به‌رهه‌مهێنه‌ری فرۆكه‌ی فه‌ره‌نسی و ئیتاڵی كه دوای رێككه‌وتنی ئه‌تۆمی گرێبه‌ستی فرۆشتنی 20 فرۆكه‌ی له‌گه‌ڵ ئێران واژۆ كردوه رایگه‌یاند سبه‌ی پێنج فرۆكه‌ی دیكه راده‌ستی ئه‌و وڵاته ده‌كات.\nهاوكات وه‌زاره‌تی گواستنه‌وه و گه‌یاندنی كۆماری ئیسلامی ئێران رایگه‌یاند: سبه‌ی كۆمپانیای ئارت پێنج فرۆكه‌ی دیكه راده‌ستی هێڵی ئاسمانی ئێران ده‌كات.\nدوای واژوكردنی رێككه‌وتنی ئه‌تۆمی له‌نێوان حكوومه‌تی تاران و وڵاتانی پێنج كۆ یه‌ك، ئێران گرێبه‌ستی كڕینی 20 فڕۆكه‌ی جۆری( 72_600 ) له‌گه‌ڵ كۆمپانیای ئارت واژوكرد و تا ئه‌مڕۆ هه‌شت له‌و فڕۆكانه‌ی راده‌ستكراوه.\nله‌دوای جێبه‌جیكردنی رێككه‌وتنی ئه‌تۆمی له كانوونی دووه‌می 2016ه‌وه، حكومه‌تی ئه‌مریكا رێگه‌ی دا فڕۆكه به ئێران بفرۆشرێت كه له ساڵی 1979وه له‌ژێر گه‌مارۆدایه، له‌وچوارچێوه‌یه‌دا كۆمپانیاكانی بۆینگی ئه‌مریكی و ئه‌یربه‌سی هاوبه‌شی ئه‌ورووپایی، به‌بڕی 40 ملیار دۆلار گرێبه‌ستی فرۆشتنی فڕۆكه‌ی نه‌فه‌رهه‌ڵگریان له‌گه‌ڵ ئێران واژوكرد و له ئێستاشدا ئه‌مریكا ئاماده نیه دان به‌و گرێبه‌ستانه‌دا بنێت.\n994 جار خوێندراوەتەوە


بەغدا بەتامی تاران.. هەڵەکە دوبارە دەکاتەوە؟\nئەو هەڵەیەی چل ساڵ لەمەوبەر کۆمەڵەگەنجێکی توندئاژۆو بەگڵۆپی سەوزی ڕوحوڵا خومەینی ڕێبەری شۆڕشی ئیسلامیی ئێران کردیان و ئێرانی گیرۆدە کردو بۆ دوواوە گێڕایەوە، وا شیعە توندئاژۆکانی عێراقیش لەبەغدا دووبارەی دەکەنەوە.\nلە 4/11/1979 لە تاران، گەنجانی پێڕەوی ئیمام "بە وتەی خۆیان"، بە درووشمی " #مرگ_بر_امریکا " هەڵیان کوتایە سەر باڵیۆزخانەی وڵاتەیەکگرتووەکانی ئەمریکا و 66دیپلۆماتکار و کارمەندیان بە بارمتە گرت و تا هەنووکە بوویە هۆکارێکی سەرەکی قەیرانی دبلۆماسییەتی ئێران لەگەڵ ئەمریکا و جیهان و تا ئێستاش ئەوسەری دیار نییە.\nسەیر لەوەدایە هەندێک لەوانەی پەلاماری باڵیۆزخانەکەیان دا، ئێستا ئەوان پەشیمانن و هەندێکیشیان مناڵەکانیان لە ئەمریکان و ژیانی خۆشی ئەوێ ناگۆڕنەوە بە گوزەرانکردن لە ئێران.\nلەناو ڕای گشتیی گەلی ئێراندا زۆرینەی هەژاری، دوواکەوتوویی و پەراوێزیی سیاسیی ئێران بۆ ئەم ڕووداوە دوور لە ئەتەکێتە دبلۆماسییە دەگێڕنەوە.\nوا ئێستاش لایەنگرانی حزبوڵای شیعەمەزهەب و شاگردانی هەمان قوتابخانەی ئیسلامگەرایی، گەمارۆی باڵیۆزخانەی ئەمریکایان داوە و ئاڵای ئەمریکایان سوتاند و هەڕەشە لە سەرجەم بەرژەوەندییەکانی ئەمریکاش لەناوچەکەدا دەکەن.\nگەر ئەم ڕووداوە پەرەپسەنێت، عێراق دەچێتە ناو خاڵی نەگەڕانەوە (لاعودە) و دوورنییە تا شەڕی ناوخۆی عێراق و هەڵوەشانەوە درێژە بکێشێت. عێراق وەک ئێران نابێت و گیرۆدەتر دەبێت، چونکە؛\nیەکەم: وەک ئەوکاتی ئێران ڕێبەرێکی کۆکەرەوەی نیە.\nدووەم: گوتارێکی یەکگرتوو ئایدۆلۆژیایەکی یەکپارچەی عێراقی و ئینتمایەکی گشتگیر بووڹ نییە، تا جەماوەری سێ پێکهاتەکەی عێراق کۆبکاتەوە.\nسێیەم: هێزی لایەنگری ئەمریکا لەناوخۆو وڵاتانی ناوچەکەدا کەم نین.\nچوارەم: پێکهاتەکانی تری وەک کوردو عەرەبی سوننە بەدوای هەلدا دەگەڕێن، کورد(کۆمەڵگەی کوردستان لانیکەم) بۆ هەڵوەشاندنەوەی عێراق دەگەڕێت وبیانووی پێکەوەنەژیان بەهێزتر دەبێت، سوننەش بۆ تۆڵەکرنەوەو ڕەتکردنەوەی هەژموونی ئێران، ڕۆڵی خۆی دەبێت.\nکورد مامەڵەی وردی پێویستە و پێویست ناکات لە "پاپا کاسۆلیکتر" و لە فەیسەڵ عێراقی تر بێت، کە ئەوان خۆیان نازانن بەڕێوەی بەرن و فەیسەڵی یەکەمیش باوەڕی بە شتێک نەبوو ناوی عێراق بێت، پێویستی بە تێگەیشتن هەیە لە هەل و هەڕەشەکانی ئەم ڕووداوە.\nتەنانەت گەر باڵێۆزخانەکەش نەگیرێت، پەیامی شیعەو نییەتی نەگۆڕی چل ساڵ لەمەوپێشیان تەجەللابوویەوەو بێ شک ئەمریکا بەحساباتی خۆیدا بۆ بەغداو شیعە، دەچێتەوە.\n1 جوڵە نائاساییەکانی ئێران\n2 پاش هەشت ساڵ دەچێتەوە سەر مینبەر\n3 نەورۆز؛ پێشینەی مێژویی‌و گێڕانەوە سیاسییەکان


ماركیز: نووسینی ره‌خنه‌گره‌كان ناخوێنمه‌وه – پەڕە 27 – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب و هونەر » ماركیز: نووسینی ره‌خنه‌گره‌كان ناخوێنمه‌وه‌پەڕە 27\nماركیز: نووسینی ره‌خنه‌گره‌كان ناخوێنمه‌وه\nئه‌م دیداره كۆكراوه‌ی دوو دیداری گابرێل گارسیا ماركیزه، كه له ساڵی 1987 له ماڵه‌كه‌ی خۆیدا له مه‌كسیك له‌گه‌ڵیدا سازكراوه. له‌م دیداره‌دا نووسه‌ری ناوداری جیهان له‌باره‌ی ئه‌زموونی نووسینی خۆیه‌وه ده‌دوێت. باس له به‌رهه‌مه‌كانی ده‌كات.\nسازدانی: رایمۆند لێسلای ویڵیامز\nلە تورکیەوە: فه‌رهاد چۆمانی\n* جاری پێشوو كه قسه‌مان كرد، هه‌ندێك تابلۆت نیشاندام، كه بۆ هه‌ندێك له نووسینه‌كانت سوودت لێ بینیون. ئه‌و به‌هایه‌ی كه هونه‌ری بینراو بۆ كاره‌كانی تۆ هه‌ڵیگرتووه بۆ من جێی سه‌رنج بوو. ره‌نگه بزانن، له‌وه‌ته‌ی چه‌مكی ده‌قئاوێزانی به به‌ربڵاوی به‌كارده‌هێنرێت، ره‌خنه‌گره‌كان ده‌یانه‌وێ تانوپۆی «به‌ڵگه‌نووسراوه‌كان» یاخود «ده‌قه ئه‌ده‌بییه‌كان» له نووسینه خه‌یاڵكرده‌كانت بده‌ن. ئاخۆ پێتوایه كاتێك باس له ده‌قئاوێزانیی ده‌كرێ، بازمان به‌سه‌ر هه‌ندێك شتیتردا داوه؟\n– به‌ڵگه‌نووسراوه‌كان به‌كارناهێنم، به‌شێوه‌یه‌كی گشتی شێتانه به دوای به‌ڵگه‌دا ده‌گه‌ڕێم و دواتر به‌بێ ئه‌وه‌ی به‌كاری بهێنم فڕێی ده‌ده‌مه نێو زبڵدان. دواتر دیسانه‌وه هه‌مان به‌ڵگه‌نامه ده‌دۆزمه‌وه و دوای ئه‌وه‌ی چیتر سه‌رنجم راناكێشێت. پێویستیم به ئایدیالیزه‌بووی هه‌ر شتێكه. له رۆمانی خۆشه‌ویستی له زه‌مه‌نی كۆلێرادا فلۆره‌نتینۆ ئاریزا چه‌مكی عه‌شق ئایدیالیزه ده‌كات. فلۆره‌نتینۆ به ته‌واوی تێگه‌یشتنێكی ئایدیال و ناهاوتا له‌گه‌ڵ واقیعی بۆ عه‌شق هه‌یه.\n* ده‌توانی بڵێیت فلۆره‌نتینۆ ئه‌و تێگه‌یشتنه‌ی بۆ عه‌شق له‌و كتێبه ئه‌ده‌بیانه‌وه وه‌رگرتووه كه خوێندوونێتییه‌وه؟\n– ده‌توانین بڵێین له‌و شاعیره خراپانه‌وه وه‌ریگرتووه كه خوێندوونێتییه‌وه. ئه‌مه تێگه‌یشتنێكی ئه‌ده‌بییانه‌یه ئه‌و شاعیره خراپانه به‌كارده‌هێنن. پێموایه له شوێنێك وام گوتووه: شیعری خراپ زۆر گرنگه. هه‌روه‌ها ته‌نیا له رێگه‌ی شیعری خراپه‌وه به شیعری باش ده‌گه‌ین. مه‌به‌ستمه بڵێم، ئه‌گه‌ر بێتو شیعری ڤالێری یان رامبۆ یان ویتمان بۆ گه‌نجێكی شارۆچكه‌یه‌ك كه سه‌وداسه‌ری شیعره بخوێنیته‌وه بۆ ئه‌و هیچ مانایه‌كی وای نابێت. له‌به‌ر ئه‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی شیعری ئه‌و شاعیرانه بۆ ئه‌و مانایه‌كیان هه‌بێت پێویسته به‌نێو هه‌موو ئه‌و شیعره رۆمانتیكه پۆپۆلارانه‌دا تێبپه‌ڕێت كه شیعری خراپیان نووسیوه. واته له‌و جۆره شیعرانه‌ی ژولیۆ فلۆرێز و رۆمانتیكه ئیسپانییه‌كان، كه فلۆره‌نتینۆ ده‌یانخوێنێته‌وه. زۆر ناوم نه‌هێنان، چونكه له به‌شه‌كه‌ی تری دنیا ئه‌و شاعیرانه هێنده ناسراو نین. جا وه‌رن بیهێننه به‌ر چاوی خۆتان ژاپۆنییه‌كان ئه‌و كتێبانه‌یان خوێندبێته‌وه و منیش باسی ژولیۆ فلۆرێز بكه‌م. ئێستا ئیتر كه ده‌نووسم بیر له وه‌رگێڕانه‌كه‌شیان ده‌كه‌مه‌وه.\n* له سه‌دساڵ ته‌نیاییه‌وه؟\n– نه‌خێر، له پاییزی پاتریاركه‌وه، له‌و كاته‌وه لیستی پرسیارم له وه‌رگێڕه‌كانمه‌وه بۆ دێن، سه‌یره‌كه‌ی ئه‌وه‌یه زۆربه‌ی لیسته‌كان هه‌مان پرسیارن.\n* با بگه‌ڕێینه‌وه سه‌ر هونه‌ری بینراو و خۆشه‌ویستی له زه‌مه‌نی كۆلێرا و نووسینه‌وه‌ی سه‌ده‌ی نۆزده.\n– گه‌وره‌ترین یارمه‌تی بۆ من پۆرترێت، وێنه، ئه‌لبوومی خێزانه‌كان و شته‌كانی تر بوون.\n* ده‌توانی بڵێیت یادگه‌یه‌كی دیدگاییت هه‌یه؟\n– دڵنیانیم له‌وه‌ی ئه‌مه یادگه‌یه‌كی دیدگایی بێت. جارجاره دۆشداماو، هه‌ندێكجاریش هۆشم فڕیوه. به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه هاوڕێكانم، مارسێدێس (ژنه‌كه‌ی) و منداڵه‌كانم وام پێده‌ڵێن. ده‌شێ وابنوێنم، به‌ڵام له پڕ ورده‌كارییه‌ك ده‌ست ده‌خه‌م كه هه‌موو دنیام له‌به‌رده‌مم ئاوه‌ڵا ده‌كات. شتێك له وێنه‌یه‌كدا ده‌بینم، ده‌شێ ئه‌و ورده‌كارییه كه‌ڵه‌شێرێكی شه‌ڕ بێت، ده‌بێته كلیلی رۆمانێكی گه‌وره. به‌ڵام جار به‌جار رووده‌دات، كاتێك له دۆخی كپبووندام شتێك وه‌ك ته‌قینه‌وه‌ی له‌پڕی فلاشێك وایه.\n* ئه‌و ورده‌كارییه به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ئه‌و شته ده‌بێت كه ده‌كه‌وێته به‌ر چاوت؟\n– به‌ڵێ، هه‌موو جارێك، شتێك كه ده‌یبینم. جارێكیان سیاسییه‌ك هاتبووه كوێرناڤاك. به درێژایی پشووی هه‌فته قسه‌مان كرد، كاتێكی خۆشمان به‌سه‌ر برد. به‌ڵام كاتێك رۆژی چوارشه‌ممه له‌سه‌ر رۆیشتن بوو، نزیكه‌ی شانزه لاپه‌ڕه‌م له پوخته‌ی گه‌نگه‌شه‌كانمان پێدا، تاكه یه‌ك شتی گرنگیشی لێ نه‌په‌ڕی بوو. هه‌ر بۆیه هیچ تێبینییه‌ك نانووسم. ئه‌و شتانه‌ی به‌لامه‌وه گرنگن له‌بیرم ناچنه‌وه، به‌ڵام ئه‌و شتانه‌ی به‌لامه‌وه گرنگ نین ده‌ستبه‌جێ له‌بیرم ده‌چنه‌وه. یادگه‌یه‌كم هه‌یه، ئه‌مه زۆر ئاسووده‌م ده‌كات. وای لێ هاتووه كاتێك به‌سه‌ر كتێبێكدا ده‌چمه‌وه له لیواری لاپه‌ڕه‌كاندا تێبینی خۆم ده‌نووسم، دواتر راستكردنه‌وه‌كان له‌سه‌ر كۆمپیوته‌ر چاك ده‌كه‌مه‌وه. كۆمپیوته‌ر بۆ من بووه‌ته شتێكی زۆر گرنگ. یه‌كێكه له گه‌وره‌ترین داهێنراوه‌كانی دنیا. ئه‌گه‌ر بیست ساڵ پێش ئێستا كۆمپیوته‌رێكیان پێده‌دام، دوو هێنده‌ی كتێبه‌كانی ئێستام كتێبم ده‌نووسی. بۆ نموونه، ئه‌م رۆژانه سه‌رقاڵی نووسینی شانۆنامه‌یه‌كم، هه‌موو دوانیوه‌ڕۆیه‌ك ئه‌وه‌ی ده‌ینووسم چاپی ده‌كه‌م. لاپه‌ڕه‌كان ده‌به‌مه سه‌ر جێخه‌وه‌كه‌م، ده‌یخوێنمه‌وه و له شوێنه به‌تاڵه‌كان تێبینییه‌كانم ده‌نووسم و راستی ده‌كه‌مه‌وه. تا دوایین پڕۆڤه‌ش بواری راستكردنه‌وه‌م هه‌یه. پێشووتر، نووسه‌ر دوایین خوێندنه‌وه‌ی نووسینه‌كه‌ی له‌سه‌ر تابیعه بوو، خوێنه‌ریش یه‌كه‌م خوێندنه‌وه‌ی به چاوپكراوی ده‌بوو. له نێوان ئه‌و دوانه‌شدا كه‌لێنێكی گه‌وره هه‌بوو. ئێستا وای لێهاتووه دوایین راستكردنه‌وه له شێوه‌ی نامیلكه‌یه‌كدا به چاپكراوی كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌م.\n* ئه‌و «شته‌ی كه ده‌یبینی» چۆن له كتێبه‌كانتدا خۆی ده‌نوێنێته‌وه؟\n– كاتێك پاییزی پاتریاركم ده‌نووسی، شوێنێك هه‌بوو زۆر پێیه‌وه سه‌رقاڵ بووم. له كۆتاییدا له باره‌ی ئه‌و كۆشكه‌ی له سه‌ره‌تای كتێبه‌كه باسم كردووه بیرۆكه‌یه‌كی روونم هه‌بوو، به‌ڵام چه‌ندی ده‌مكرد به‌و شێوه‌یه نه‌ده‌بوو كه خۆم ده‌مه‌ویست. دواتر له كتێبێكدا ئه‌و وێنه‌یه‌م كه‌وته به‌رچاو، وێنه‌كه گرێی نووسینی كرده‌وه. ئه‌وه‌ی من پێویستم پێی بوو وێنه‌بوو.\n*له پاییزی پاتریارك و خۆشه‌ویستی له زه‌مه‌نی كۆلێرادا وێنه‌ی كێشراوت به‌كارهێناوه؟\n– زیاتر له پاییزی پاتریارك به‌كارمهێنان. به‌شێك له ئیماژه جیاوازه فكرییه‌كان له وێنه‌كێشراوه‌كانه‌وه سه‌رچاوه‌یان گرت. بۆ نموونه دیمه‌نی ئه‌و كه‌ڵه‌شێرانه‌ی دوای كوشتنیان به قاچ هه‌ڵواسراون.\n* با ئێستا هونه‌ری بینراو وه‌لابنێین و باس له وێنای ئه‌زموونی ژیانی تایبه‌تی خۆت بكه‌ین. یاخود هه‌موو ئه‌و ئیماژانه‌ی له رۆمانی خۆشه‌ویستی له زه‌مه‌نی كۆلێرادا سه‌باره‌ت به رووباری مه‌گده‌لینا ؟ ئه‌مانه‌ش له وێنه‌كێشراوه‌كانه‌وه دێن؟\n– نه‌خێر، هه‌موویان نا. له ماوه‌ی جیاوازی ژیانمدا ئه‌زموونی گرنگم له‌گه‌ڵ ئه‌و رووباره هه‌بوون و هه‌ر ئه‌زموونێكیشم بیرهاتبێته‌وه به جۆرێك ره‌نگدانه‌وه‌ی هه‌بووه له‌سه‌ر یه‌كێك له ئیماژه‌كان. كاتێك بۆ یه‌كه‌م جار كارم له‌سه‌ر رووباری مه‌گده‌لینا كرد، هه‌شت یا نۆ ساڵان بووم. بۆ یه‌كه‌م جار له دوای مردنی باپیره‌م ئاراكاتاكام به‌جێهێشت. له‌گه‌ڵ باوكم به كه‌شتییه‌ك چووینه شوێنی له‌دایكبوونی ئه‌و له ماگانگوێ. ئه‌وكاته قه‌زایه‌ك بوو له بۆلیڤار. چووین له‌وێ دایه گه‌وره‌م ببینین. پێموایه ساڵی 1936 بوو. له‌و سه‌فه‌ره‌ماندا كه‌شتی ته‌نیا له نێوان باربه‌كیلا و ماگانگوێدا كاری ده‌كرد و زیاتر له بیست و چوار سه‌عاتی پێ ده‌چوو.\n* وادیاره به خێرایی رۆیشتووه؟\n– نه‌خێر، هێنده‌ش نا. رێگه‌یه‌كی دوور و درێژبوو. كه‌شتییه‌كه وه‌ك چۆن له رۆمانه‌كه‌دا هاتووه به ئاوردوو(داری سووتاندن) كاری ده‌كرد. ده‌بوو داره‌كان بگوازنه‌وه سه‌ر رووی كه‌شتییه‌كه. ئه‌وده‌م ده‌ستیان به بڕینه‌وه‌ی دره‌خته‌كان كردبوو. جیاواز له ئه‌مڕۆ، ئه‌وكات ده‌تتوانی تیمساحه‌كانی نێو رووباره‌كه ببینیت. زۆر خۆشبوو كه به ده‌می ئاوه‌ڵاوه بۆ راوكردنی په‌پووله له رۆخ رووباره‌كه بوون. پڕبوو له به‌رخی ده‌ریا. زۆر سه‌رسام بووم به‌وه‌ی به‌رخی ده‌ریا چۆن ئاگایان له بێچووه‌كانیان ده‌بێت. ئه‌مانه هه‌مان ئه‌و به‌رخانه‌ی ده‌ریا بوون كه له پاییزی پاتریارك و خۆشه‌ویستی له زه‌مه‌نی كۆلێرادا هه‌ن.\n* به‌ر له‌وه‌ی كۆتایی به باسی خۆشه‌ویستی له زه‌مه‌نی كۆلێرادا بهێنین ده‌مه‌وێ ئه‌وه بپرسم، بۆچی چیرۆكی خۆشه‌ویستییه‌ك له سه‌ده‌ی نۆزده‌دا؟\n– ئه‌وه‌ی راستی بێت ئه‌مه چیرۆكی ئه‌ڤینداری دایك و باوكمه. له‌وانه‌وه بیستوومه كاتێك باسیان ده‌كرد. هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه‌یه چیرۆكه‌كه له سه‌رده‌می گه‌نجێتی ئه‌واندا بووه، ئه‌گه‌رچی به‌شێكی گرنگی چیرۆكه‌كه‌م له سه‌رده‌مێكی دواتره‌وه خستووه‌ته نێوی. باوكم ته‌له‌گرافچییه‌كی كه‌مانچه‌ژه‌ن بووه و شیعری عاشقانه‌ی نووسیوه. كێشه‌ی من له رۆمانی خۆشه‌ویستی له زه‌مه‌نی كۆلێرادا ئه‌و رێكه‌وته بوو كه رۆمانه‌كه تێیدا ته‌واو بوو. به‌و هۆیه، له كۆتایی رۆمانه‌كه‌دا وه‌ك چۆن ده‌بوونه هه‌شتا ساڵه، پێویست بوو هه‌وڵ بده‌م بۆ ئه‌وه‌ی كات بگه‌ڕێته‌وه دواوه. ئه‌گه‌ر ئه‌وانم خستبێته نێو كۆتاییه‌كانی سه‌ده‌ی نۆزده ئه‌وا به خواستی خۆم نه‌بووه. به‌پێچه‌وانه‌وه بۆ ئه‌وه‌بوو چیرۆكه‌كه به پیاسه‌ی كه‌ناره‌كانی رووباری مه‌گده‌لینا ته‌واو ببێت. ناچار بوو سه‌رده‌مێك بێت كه فڕۆكه نابێته چاره‌سه‌ر.\n* ئێستا با رۆمانه‌كان بخه‌ینه لاوه و پرسیارێكی فراوانتر بكه‌م، پێموایه له‌باره‌ی گارسیا ماركیزێكم خوێندووه‌ته‌وه كه به‌رده‌وام گومانی له ره‌خنه‌گر و لێكۆڵه‌ره ئه‌ده‌بییه‌كان هه‌یه. ده‌توانی پێم بڵێیت ته‌مه‌نت یان هۆكارێكی تر هه‌بووه ئه‌و رایه‌ی تۆی گۆڕیوه؟ ئێستا زیاتر گرنگی قسه‌ی ره‌خنه‌گره‌كان ده‌ده‌یت؟\n– گۆڕانكارییه‌كی گرنگ هه‌یه، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه كه ئیتر به هیچ شێوه‌یه‌ك نایانخوێنمه‌وه.\n* به هیچ شێوه‌یه‌ك؟\n– نه‌خێر. نایانخوێنمه‌وه، چونكه مه‌ودایه‌ك له‌نێوانماندا هه‌یه. بێگومان تێڕوانینی نووسه‌ر بۆ كتێبه‌كانی زۆر جیاوازه له روانگه‌ی ره‌خنه‌گر یاخود خوێنه‌ران. له پاڵ ئه‌مه‌شدا ره‌خنه‌گره‌كان ده‌بنه هۆكاری زۆر گومان. له‌لایه‌كی تره‌وه، له‌وه‌دا خاوه‌ن به‌خت بووم كه خوێنه‌رانێكی زۆرم هه‌ن كه متمانه‌م پێ ده‌به‌خشن. دووشه‌ممه‌ی سوور و خۆشه‌ویستی له زه‌مه‌نی كۆلێرادا متمانه‌ی زۆر جیاوازیان پێ به‌خشیم. خوێنه‌ران ناڵێن بۆچی كتێبه‌كانیان خۆشده‌وێت یاخود نازانن، به‌ڵام ده‌توانی هه‌ست به‌وه بكه‌یت كه هه‌ر به راستی خۆشیان ده‌وێن. بێگومان كه‌سانێكیش هه‌ن ده‌ریده‌خه‌ن كتێبیان خۆشده‌وێ، به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌كی گشتی واده‌رده‌كه‌ون كه ناكه‌ونه زه‌وی. كتێبه‌كانم زۆر ده‌فرۆشرێن، ئه‌مه جێی بایه‌خی منه، چونكه ده‌رخه‌ری ئه‌وه‌یه له‌لایه‌ن چینێكی به‌رفراوانه‌وه جێی بایه‌خن. له‌لایه‌ن سه‌رپه‌رشتیارانی ئاسانسۆره‌وه، په‌رستاران، پزیشكان و له‌لایه‌ن سه‌رۆك كۆماره‌كانیشه‌وه ده‌خوێنرێنه‌وه. ئه‌مه متمانه‌یه‌كی گه‌وره‌م پێ ده‌به‌خشێت. له‌لایه‌كی تره‌وه ره‌خنه‌گره‌كان نووسه‌ران ده‌خه‌نه دۆخێكی متمانه به خۆیان نه‌كه‌ن. هه‌ره وردترین و به سه‌لیقه‌كه‌شیان له شوێنێكی وه‌ها چاوه‌ڕواننه‌كراوه دێت داخۆ له كوێدا هه‌ڵه‌یه‌كتان كردووه و ده‌تانخاته نێو ئه‌و هه‌سته‌وه. له پاڵ ئه‌مه‌دا، زۆر به كه‌میش له ره‌خنه‌گره‌كان تێده‌گه‌م. زۆر دڵنیا نیم له‌وه‌ی داخۆ چی ده‌ڵێن و بیر له چی ده‌كه‌نه‌وه. راستییه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه گرنگترین شت به‌لای منه‌وه گێڕانه‌وه‌ی چیرۆكێكه. هه‌موو شتێك له ناوه‌وه، یاخود له ده‌ره‌وه‌ی ئاگاییمه‌وه دێت، یاخود ده‌ره‌نجامی پێگه‌یه‌كی ئایدۆلۆژییه. یاخود له تاقیكارییه‌كه‌وه دێت كه ناتوانم ئانالیزه‌ی به‌م و به هه‌موو خاكه‌ڕایی و نیازپاكیمه‌وه به‌كاری ده‌هێنم. پێموایه كاتێك ده‌نووسم زۆر پاكیزانه‌م. ئه‌گه‌ر كه‌سێك به روانگه‌یه‌كی سیاسییه‌وه كار له‌سه‌ر كتێبه‌كانم بكات، هیچ سه‌رسام نابم به‌وه‌ی ئه‌وه‌ی ئه‌وان ده‌ریده‌خه‌ن ته‌واو جیاواز بێت له‌وه‌ی من له‌باره‌ی سیاسه‌ته‌وه باسم كردووه له كتێبه‌كانمدا.


جۆن ستیوارت میل نووسه‌رێکی چه‌ند روخساره‌یه. ئه‌و ئابوویزان، لۆژیکناس و فه‌یله‌سووفی سیاسی و رۆژنامه‌نووسێکی ته‌ڕده‌سته. ئه‌گه‌رچی کتێبه‌کانی ئه‌و له بواره‌کانی ئابووری و لۆژیکدا بۆ ئه‌مرۆ هێنده نوێ و کارامه نین، به‌ڵام به‌رهه‌مه‌کانی ئه‌و له بواره‌کانی تردا به‌تایبه‌ت له سیاسه‌ت و ئه‌خلاقدا زۆر گرینگ و شایانی سه‌رنجن هاوچه‌رخه‌کانی به "قیدیسی ئه‌قڵگه‌رایی" ناویان هێناوه و ئه‌مڕۆکه ئێمه وه‌ک لیبراڵێکی راستگۆ و گه‌رموگوڕ نه‌ک قیدیس و یان روخساره‌یه‌کی رادیکاڵی سیاسی، له‌و تێده‌گه‌ین. ئه‌و له‌م باوه‌ڕه‌دایه که هه‌موومه‌عریفه‌کانی جیهان له‌ڕێگه‌ی ئه‌زموونه هه‌سته‌کییه‌کانه‌وه به‌ده‌ست دێن. دژی ئه‌و فه‌یله‌سووفانه‌یه که ئیدعا ده‌که‌ن هه‌ندێ به‌شی ناسکردنی حه‌قیقه‌تی ئه‌نجامگیرانه و لێکدراو (drowing and conclosion)و ده‌روونی یان شهوودین. به‌گوته‌ی ئه‌مڕۆژینکان میل که‌سێکی ئه‌زموونگه‌رایه، ئه‌و خۆی ئه‌و نازناوه‌ی قبووڵ نه‌ده‌کرد به‌ڵام له‌چوارچێوه‌ی لۆژیکیی خۆیدا سوودی لێوه‌رده‌گرت. جێگه‌ی میل له مێژووی فه‌لسه‌فه‌ی ئینگلستاندا له چه‌قی هێڵێکی درێژ له نه‌ریتی ئه‌زموونگه‌راکان، له بیکه‌ن و لۆک هه‌تا بێرتراند راسێڵ و ئه‌ی.جی. ئایێردایه. بوونی میل، له‌به‌ر ئه‌و رۆڵه‌ی له په‌ره‌پێدانی میتۆدۆلۆژیک و تیۆریکی مه‌عریفه‌دا هه‌یبووه، ئه‌م نه‌ریته ئه‌موونییه‌ی به‌هێز و ده‌وڵه‌مه‌ند کردووه. ناکرێ تیۆری سیاسیی میل له بواره فکرییه‌کانی تری جیا بکرێته‌وه. ئه‌و سیاسه‌ت به لقێکی توێژینه‌وه‌یی جیا له لۆژیک و مێژوو و ئه‌خلاق نازانێ. ئامانجی ئه‌و ئه‌وه‌یه که له توێژینه‌وه‌ی سیاسه‌ت و کۆمه‌ڵگه‌دا ئه‌و ئه‌زموونانه‌ی له توێژینه‌وه‌ی بواره په‌یوه‌ندیداره‌کاندا به‌ده‌ستهاتووه، بهێنێته کایه‌وه.\nسه‌ره‌تا باس له سیسته‌می لۆژیکیی میل ده‌که‌ین. له ده‌ورووبه‌ری ساڵی 1837 میل به کتێبی ده‌روازه‌یه‌ک به‌ره‌و فه‌لسه‌فه‌ی پۆزێتیڤیستی له نووسینی ئۆگست کۆنت ئاشنا ده‌بێت و ده‌که‌وێته ژێر کاریگه‌ریی ئه‌ندێشه‌کانی کۆنته‌وه. ئه‌و دوابه‌دوا ده‌ست ده‌کات به نامه‌گۆڕینه‌وه له‌گڵ کۆنت. کاریگه‌ریی ئاڵوگۆڕی ئه‌ندێشه‌کانی نێوان کۆنت و میل به‌ئاشکرایی له کتێبی (لۆژیک)ی میلدا دیاره. ناوبانگی کتێبی لۆژیکی میل زیاتر له‌به‌ر شڕۆڤه و لێکدانه‌وه‌کانی ئه‌وه له‌سه‌ر به‌ڵگاندنه ئیستقڕاییه‌کانه(inductive). میل پێنج میتۆدی به‌رجه‌سته له سه‌لماندندا دیاری ده‌کات (رێککه‌وتن، ناکۆکی، لێکدانی رێککه‌وتن و ناکۆکی، پاشماوه‌تی و میتۆدی هاوڕێیی فره‌چه‌شن). به‌م شێوه‌یه به‌بۆچوونی میل ته‌واوه‌تی پرۆسه‌ی سه‌لماندن (ئیستقڕا) وابه‌سته‌یه به ئاستی متمانه‌ی یاسای هۆکارێتییه‌وه. له‌و باوه‌ڕه‌دایه که گشتی بوونی یاسای هۆکارێتی جۆرێکه له سه‌لمان که له ئه‌زموونه‌کانی ئێمه‌دا ده‌رده‌که‌وێت. به‌م پێیه به‌بۆچوونی ئه‌و ته‌نیا بیچمێکی سه‌لماندن که شایانی دان پێدانانه، هه‌مان ئه‌زموونه. ئه‌زموون له زاتی خۆیدا هه‌ڵگری فاکته‌ره‌کانی ئه‌و ئه‌ندیشه‌یه‌یه که مه‌رجه بۆ لۆژیک. له‌م رووه‌وه زه‌ین ته‌واو وابه‌سته‌یه به هه‌سته‌وه‌ره‌کانه‌وه. لۆژیک به‌واتای زانستی کارکردی زه‌ین، ده‌بێ سه‌روکاری له‌گه‌ڵ دیارده‌کانی گونجـاو له‌گه‌ڵ هه‌سته‌وه‌ره‌کان بێت. به‌م پێێه دان به‌هیچ مه‌عریفه‌یه‌کدا نانرێت مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی له‌ڕێگه‌ی هه‌سته‌کانه‌وه به‌ده‌ست هاتبێت. میل له‌و باوه‌ڕه‌دایه که به‌کاربردنی میتۆدی سه‌لماندن له کاروبار سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کاندا هۆی به ئه‌نجام گه‌یشتنی ده‌سکه‌وتی توێژینه‌وه زانستییه‌کانه. میل بێگومان له لێکۆڵینه‌وه‌کانی خۆیدا بۆ گه‌یشتن به کۆمه‌ڵناسییه‌کی زانستی، له‌ژێرکاریگه‌ریی ئۆگست کۆنتدایه، به‌ڵام هاوکات که‌ناڵی سوودگه‌راکانیشی گرتۆته‌به‌ر.\nله‌ساڵانی کۆتایی سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌مدا گرووپێکی به‌رجه‌سته‌ی بیرمه‌نده ئینگلیزییه‌کانکۆمه‌ڵێک پڕه‌نسیپی لۆژیکیان له کاروباره کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کاندا گه‌ڵاڵه کرد. جێرێمی بێنتامی ریفۆرمخواز به‌و ئه‌نجامگیرییانه‌ی له باسه‌که‌ی دێڤید هیومدا سه‌باره‌ت به به‌رژه‌وه‌ندییه سروشتییه‌کان له ره‌وتی سوودگه‌راییدا به‌ده‌ستی هێناوه پێوه‌رێکی تۆکمه‌ی روونی له سه‌نگ و سووکی ئه‌خلاقی ره‌وتی سوودگه‌راییدا دا به‌ده‌سته‌وه. تیۆری ئه‌خلاقیی بێنتام له‌سه‌ر ئه‌م گریمانه‌یه وه‌ستابوو که به‌دواهات و ئه‌نجامه‌کانی کرداره مرۆییه‌کان پێوه‌ری سه‌نگ و سووک کردنی شایسته‌ییه‌کانی ئه‌وه و جۆری ئه‌و به‌دواهاتانه‌ی که په‌یوه‌ندیدارن به به‌خته‌وه‌ریی مرۆییه‌وه له‌ڕاستیدا ده‌رهاویشته‌ی هۆگری چێژ و دووری له چه‌رمه‌سه‌رییه. بێةتام گوتوویه‌تی ئه‌وه‌ی دده‌مێنێته‌وه له‌به‌ر سنوور و راده‌ی ئه‌م چێژه‌یه، چونکه به‌خته‌وه‌ریی کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک به‌گشتی شتێک نییه جگه له کۆ و که‌ڵه‌که کردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی تاکی مرۆیی. به‌م شێوه‌یه، پڕه‌نسیپی "سوود" مانای ده‌روه‌ستیی ئه‌خلاقی به سه‌رنجدان به زیاترین به‌خته‌وه‌ری بۆ زیاترین ژماره‌ی مرۆڤه‌کان که له پڕۆسه‌یه‌کی زانستیدا ئاماده‌ن، روون ده‌کاته‌وه. سوودگه‌رایی، نه‌وه‌یک پاش بێنتام کاریگه‌ریی خۆی له که‌سایه‌تیی جۆن ستیوارت میلدا ده‌بینێته‌وه. بۆچوونه سوودگه‌رایانه‌کانی میل له‌ڕاستیدا روونکردنه‌وه‌یه‌کی شیکراوه‌یه سه‌باره‌ت به تیۆرییه ئه‌خلاقییه‌کانی سوودگه‌راییه. میل به ته‌واوی هاوده‌نگه له‌گه‌ڵ پڕه‌نسیپه‌کانی بل به ته‌واوی هاوده‌نگه له‌گه‌ڵ پڕه‌نسیپه‌کانی بێنتام سه‌باره‌ت به زیارین به‌خته‌وه‌ریی بۆ زیاترین مرۆڤه‌کان وه‌ک بۆچوونێکی بنه‌مایی له به‌های سوودگه‌راییدا، به‌ڵام ئه‌وه قه‌بووڵ ناکات که گشت جیاوازییه‌کانی نێوان چێژه‌کان هه‌ڵگری پێوانه کردن و ژماردن بن. به‌بۆچوونی میل هه‌ندێ له جۆره‌کانی چێژ که شێوه‌ی ئه‌زموونی مرۆڤیان به‌خۆوه گرتووه‌له‌ڕووی چۆنیه‌تییه‌وه جیاوازییان له‌گه‌ڵ یه‌کیدا هه‌یه و ته‌نیا که‌سانێک که هه‌ردووک جۆری چێژیان تاقیکردۆته‌وه ده‌توانن بڕیار له‌سه‌ر چۆنیه‌تیی رێژه‌یی ئه‌وان بده‌ن، ئه‌مه‌ش به‌های ئه‌خلاقیی چێژه مه‌زنتره‌کانی ناو بوونه‌وه‌ره‌کان ئاشکراتر ده‌کات.\nچشتێک خه‌ڵک بۆ دروستکاری هانده‌دات؟ میل ده‌ڵێ رێککه‌وتنی گشتی سه‌باره‌ت به رۆڵی به‌ها ئه‌خلاقییه‌کان یارمه‌تیی به‌ره‌و پێش بردنی دروستی له نێوان مرۆڤه‌کاندا ده‌دات، به‌ڵام میل به‌پێچه‌وانه‌ی بێنتام خۆی به به‌ها کۆمه‌ڵایه‌تییه داسه‌پاوه‌کان له ده‌ره‌وه له بواری شه‌رم و تۆڵه‌دا که ده‌ره‌نجامی کرداره نادروسته‌کان به‌ژانتر ده‌که‌ن، به‌رته‌سک ناکاته‌وه. له روانگه‌ی میله‌وه مرۆڤ به به‌هاگه‌لێکی ده‌ره‌کیی تری وه‌ک ویژدان و هه‌ستکردن به تاوان راده‌چڵه‌کێ، چونکه ئێمه هه‌ستێکی کۆمه‌ڵایه‌تیمان سه‌باره‌ت به دیتران هه‌یه، ئاره‌زووه ناخۆپه‌رستانه‌کان بۆ به‌خته‌وه‌ریی هه‌موان زۆرجار بۆ ئێمه شێووه‌ی نموونه‌یه‌کی ئه‌خلاقی به‌خۆوه ده‌گرێت، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌ویتر به‌هۆی کاره نادروسته‌کانمه‌وه سه‌رزه‌نشت یان سزای من نه‌دات، من خۆم سه‌رکۆنه ده‌که‌م و ئه‌م هه‌سته ناخۆشه پاشهاتێکی به‌ژانی بۆ من هه‌یه.\nهه‌روها به‌ڕای میل باشترین به‌ڵگه بۆ خوازراویی به‌خته‌وه‌ری ئه‌وه‌یه خه‌ڵک به‌ڕادتی مه‌یلیان بۆی هه‌یه و چونکه هه‌موو تاکێکی مرۆیی حه‌زی له به‌خته‌وه‌ریی خۆیه‌تی. ئه‌مجام ئه‌وه‌یه که ئێمه هه‌موان پێمان خۆشه هه‌مووکه‌س به‌خته‌وه‌ر بێت. میل سه‌ره‌نجام ده‌ڵێ کارکرده کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی سوودگه‌رایی له‌گه‌ڵ ته‌وه‌ری نه‌ریتیی باڵاکردنی دادگه‌ری یه‌ک ده‌گرنه‌وه. دادگه‌ری بریتییه له رێزدانان بۆ خاوه‌ندارێتی و له‌به‌رچاوگرتنی مافی تاکه شارۆمه‌نده‌کان له که‌ڵک وه‌رگرتن له پڕه‌نسیپی سوودگه‌راییدا، گشت ئه‌م ره‌گه‌زانه‌ی دادگه‌ری له‌ئاستی پێویستدا ده‌پارێزرێن و له‌به‌رچاو ده‌گیرێن.میل هه‌روه‌ها پێداگری ده‌کاته‌وه که که‌ڵکوه‌رگرتنی سنووردار و گونجاو له یاسا یاساغه ده‌ره‌کییه‌کان له بواری سوودگه‌راییدا سازگاری و هاوئاهه‌نگییه‌کی باشتری له‌گه‌ل رێزی ره‌سمی بۆ ئاسووده‌یی گشتی هه‌یه. به‌بۆچوونی ئه‌و به‌رگری له ئازادیی مرۆیی به‌تایبه‌ت بۆ ژیانی دادگه‌رانه زۆر پێویست و حه‌یاتییه.\nئازادی، ته‌وه‌ری سه‌ره‌کیی شاکاره‌که‌ی میل واته کتێبی (وتارێک له‌مه‌ڕ ئازادی)یه که له ساڵی 1859 به چاپی گه‌یاندووه. ئه‌م وتاره نه‌ک ته‌نیا به‌رگری له چه‌مکی ئازادیی نه‌ریتیی لۆک ده‌کات به‌ڵکوو ده‌قێکه که تیایدا ئه‌ندێشه‌ی ئازادی به باشی په‌ره‌ی ستاندووه. له‌لای لۆک و لیبراڵه‌کانی هاوئاراسته‌ی ئه‌و مه‌به‌ست له لیبراڵیزم به‌رگه‌ی کردن له سه‌ربه‌خۆیی تاکه له به‌رانبه‌ر ده‌ستتێوه‌ردانی حاکمه ئایینی و نائایینییه‌کاندا. به‌ڕای ئه‌وان ئازادیی سیاسی له‌ڕاستیدا هه‌مان ئازادیی تاکێتیی ئازاده، به‌ڵام له‌لای مل وانییه. ره‌سه‌نایه‌تیی کتێبی "وتارێک له‌مه‌ڕ ئازادی" له‌م راستییه‌دا حه‌شاره که چه‌مکی ئازادیی کۆمه‌ڵایه‌تیش زیاد ده‌کاته سه‌ر به‌ستێنی ئازادیی سیاسی.\nمیل به هه‌مان شێوه‌ی پێشینه‌کانی خۆی باوه‌ڕی قورسی به ئازادی له به‌ندی ده‌وڵه‌ت هه‌یه، به‌ڵام له هه‌ر شوێنێک که له‌م باوه‌ڕه‌ی ده‌دوێت پپ له‌سه‌ر ئه‌م خاڵه داده‌گرێ که ئازادی هه‌ر به‌و راده‌یه بایه‌خداره که جه‌بر و زه‌رووره‌ته کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان. میل، "وتارێک له‌مه‌ڕ ئازادی"ی له کات و شوێنێکدا به‌چاپ گه‌یاند که سنووره داسه‌پاوه‌کان له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه که‌ـ به‌ڵام سنووره داسه‌پاوه‌کان له‌لایه‌ن کۆمه‌ڵگه‌وه زۆر بوون. له‌م رووه‌وه میل له یاسا تۆمارنه‌کراوه‌کان و گوشاره‌کانی رای گشتیدا تووخمێک له سنووربه‌ندییه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان ده‌بینێت که به‌ڕاده‌ی خودی ده‌وڵه‌ت به‌هێضن. به‌بۆچوونی ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی شارستانیی ره‌سه‌ن ده‌بێ هه‌میشه ئازادییه شارستانییه‌کان له بۆ شارۆمه‌نده‌کانی خۆی ده‌سته‌به‌ر بکات و ئه‌م ئازادییانه له به‌رانبه‌ر ده‌ستتێوه‌ردانه‌کانی هه‌ر ده‌وڵه‌تێکدا بپارێزێت. ئه‌م بابه‌ته ته‌نانه‌ت له کاتێکیشدا که حکوومه‌ت خۆی له‌سه‌ر بنه‌مای به‌شداریکردنی خه‌ڵک دامه‌زرابێت هه‌ر دیسان راسته. به‌بۆچوونی میلسته‌م و ئیستبدادی زۆرینه، به‌تایبه‌ت بۆ ئازادییه تاکییه‌کان جێگه‌ی مه‌ترسییه. میل ئاماژه به‌وه ده‌کات باوترین شێوه‌ی چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌یه داوا له که‌مینه بکرێ زۆرینه رازی بکه‌ن روانگه‌کانی خۆیان بگۆڕن یان فێر بن سازگاری و هاوئاهه‌نگی بکه‌ن له‌گه‌ڵ نۆرمه جێکه‌وتووه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کاندا.\nمیل باڵانسی نێوان ئازادیی تاکی و ده‌سه‌ڵاتی حکوومه‌تی به‌شێوه‌یه‌کی تر گه‌ڵاڵه ده‌کات. به‌پێی بۆچونی ئه‌و ده‌سه‌ڵات ته‌نیا له‌به‌ر یه‌ک ئامانج ده‌بێ به‌شێوه‌یه‌کی دروست و دادگه‌رانه به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگه‌دا جێبه‌جێ کرێت و ئه‌و ئامانجه‌ش پشتگیری له خه‌سارگه‌یاندن به دیترانه. هه‌رچه‌نده ده‌سه‌ڵات به‌رپرسایه‌تییه‌کی روون و دیاریکراوی له ئه‌ستۆیه له پاراستنی شارۆمه‌ندان له به‌رانبه‌ر شکاندنی سنووره‌کانی یه‌کتردا، به‌ڵام کارێکی تری نییه به‌سه‌ر کاره‌کانی تریانه‌وه که ئه‌نجامی ده‌ده‌ن. میل، تا ئه‌و جێێه‌ی په‌یوه‌ندی به پرسی ئازادییه‌وه هه‌یه پاژ به پاژ هه‌موو ئه‌و بابه‌تانه‌ی په‌یوه‌ندییان به ئازادییه‌وه هه‌یه و هاوپه‌یوه‌ندن به چه‌مکی نه‌ریتی ژیانه‌وه و هه‌روه‌ها ئازادییه‌کانی په‌یوه‌ندیدار به پرسی به‌خته‌وه‌رییه‌وه، دێنێته به‌ر باس. به‌م شێوه‌یه ئازادیی ئه‌ندێشه و باوه‌ڕ و راده‌ربڕین (چ گشتی و چ تایبه‌تی) و ئازادی کرده‌وه‌ی تاکی به‌شێوه‌یه‌ک گه‌ڵاڵه کروه که‌خسارێک له‌سه‌ر ئازادیی ئه‌وانی تر و زیانێک تووشی ئازادیی شارۆمه‌ندان نه‌کات. حه‌قیقه‌ت له‌ڕێگه‌ی ئازادی راده‌ربڕینه‌وه به‌رده‌وام ده‌بێت و له بێنه‌وبه‌ره‌ی بیروڕا دژبه‌ره‌کاندا، تۆکمه‌تر و به‌هێزتر ده‌بێته‌وه.\nمیل به داڕشتنی بنه‌مای تیۆرییه بونیادییه‌که‌ی خۆی هه‌وڵی وه‌سف و دانپێدانانی هه‌رکام له چه‌مکه‌کانی ئازادی داوه که ناوی ده‌بردن.\n1. میل ئاگادارمان ده‌کاته‌وه که حه‌قیقه‌ت تا ئه‌و جێیه‌ی بگونجێ پێویستی به پشتیوانی هه‌یه. به‌بۆچوونی ئه‌و حه‌قیقه‌ت هیچکات ره‌ها نییه. حه‌قیقه‌ت ئه‌و لێکدانه‌یه که له کێشمه‌کێشمی دژبه‌ره‌کانه‌وه به‌ده‌ست دێت.\n2. ئازادیی کرده‌وه به‌ڕاده‌ی ئازادیی ئه‌ندێشه به‌ربڵاو و په‌ره‌دار نییه، چونکه کرده‌وه‌ی ئه‌وانی تریش ده‌گرێته‌وه.\n3. میل له ئه‌نجامدا ئاماژه به دوو نموونه ده‌کات که به‌ڕای ئه‌و ده‌توانن بونیادی تیۆریی سه‌رله‌به‌ری "وتارێک له‌مه‌ڕ ئازادی" بن.\nأ. تاک ته‌نیا به‌هۆی زیندووبوونیه‌وه به‌هایه‌کی بۆ کۆمه‌ڵگه نییه.\nب. به‌ڵام تاک ده‌توانێ کاری وا بکات بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی دیتران زیانبار یان به‌نرج بێت و له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌توانێ سه‌رچاوه‌ی ئه‌م جۆره کرده‌وانه بێت بایه‌خی پێده‌درێت.\nپێویسته ئه‌وه‌مان له‌بیر بێت میل ته‌نیا بایه‌خ به ئازادیی تاک نادات، به‌ڵکوو بایه‌خ به‌و سنووره بنچینه‌یی و پێویستانه‌ش ده‌دات که ده‌بێ بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی کۆمه‌ڵگه بخرێنه سه‌ر ئازادیی تاک، به‌ڵام میل له‌نێوان به‌های باوه‌ڕه دژبه‌ره‌کان و مه‌ترسیی کاریگه‌ری که‌سانێک که به‌هۆی به‌تاڵی له ئامرازی فکرییه‌وه به‌رپرسیارێتیی سیاسییان نییه، جیاوازی داده‌نێط. ئه‌و له‌م بواره‌دا سێ گریمانه ده‌خاته به‌رده‌ست:\n1. ده‌توانرێ خه‌ڵکی ئاسایی رابهێنرێن بۆ وه‌ئه‌ستۆگرتنی به‌رپرسیارێتیی سیاسی.\n2. که‌سانێک که به په‌یڕه‌وی و گوێڕایه‌ڵی کردن بۆ حکوومه‌ت رازین، ژماره‌یه‌کی به‌رچاو و چاره‌نووسساز پێکده‌هێنن.\n3. ته‌نیا ئه‌و ژماره که‌مه‌ی بڕوایان به حکوومه‌ت نییه، ناڕازین له‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی که خه‌ڵک له‌ڕێگه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌وه به‌خشیویانه به حکوومه‌ته‌کان.\nئه‌گه‌ر دان به هه‌بوونی هه‌رچه‌شنه جیاوازییه‌کی رسته‌قینه له‌نێوان "حکوومه‌ت له‌بۆ خه‌ڵک" و "حکوومه‌ت له‌لایه‌ن خه‌ڵکه‌وه"دا بنێین ئه‌م تێبینییه‌ی میل به‌و مانایه‌یه که خه‌ڵک توانای پاراستنی کۆمافی خۆیانیان نییه. ئه‌م پرسه سه‌رنجمان بۆلای باسه‌کانی میل له کتێبی " چه‌ند تێبینییه‌ک له‌سه‌ر حکوومه‌تی نوێنه‌رایه‌تی" راده‌کێشێت که له‌ڕاستیدا کۆبه‌ندی ئه‌و بۆچوونانه‌یه که میل له به‌رهه‌مه‌کانی خۆیدا گه‌ڵاڵه‌ی کردوون. میل له نووسینی ئه‌م کتێبه‌دا سه‌رنجی خۆی زیاتر ده‌خاته سه‌ر که‌ڵکه‌ڵه‌کانی پڕه‌نسیپه بنچینه‌ییه‌کانی حکوومه‌ت تا په‌ره‌پێدان به‌و پڕه‌نسیپانه. به‌م شێوه‌یه به‌های گشتیی ئه‌و کتێبه ته‌نیا له په‌یوه‌ندی ئه‌و له‌گه‌ڵ سوودگه‌رایی و ئازادیدایه. چونکه ته‌نیا کاتێک ده‌توانرێ تێبینیی گونجاو بۆ بیچمێکی شه‌فاف له حکوومه‌ت و گونجاو له‌گه‌ڵ نیازه‌کانی خه‌ڵکدا له‌به‌رچاو بگیرێت که ئه‌م بابه‌تانه و گرینگایه‌تییه‌کانیان له زه‌ینی خه‌ڵکدا روون کرابێته‌وه. میل له رافه‌کانی خۆی سه‌باره‌ت به کارکرده گونجاوه‌کانی حکوومه‌تدا، جه‌خت له‌سه‌ر چییه‌تیی دینامیکی چاودێرییه حکوومه‌تییه‌کان ده‌کاته‌وه. له‌ڕوانگه‌ی ئه‌ودا هه‌رچه‌نده راده‌ی هۆشیاری و هانده‌رێتی و لایه‌نگرێتیی خه‌ڵک زیاتر بێط، حکوومه‌ت پێویستییکی که‌متری هه‌یه به گه‌ره‌نتی کردنی پێشکه‌وتن. دووهه‌م پێوه‌ر بۆ حکوومه‌تێکی باش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سیاسته‌می پراکتیکیی ئه‌و حکوومه‌ته و به‌رزبوونه‌وه‌ی چۆنیه‌تیی ئه‌و.\nئه‌و بیچمه له حکوومه‌ت که له‌گه‌ڵ ئه‌م پێوه‌ره گونجێت حکوومه‌تێکه که له‌وێدا شارۆمه‌ند هه‌م خاوه‌نی ده‌نگ و مافه و هه‌م خاوه‌نی ئه‌رک و به‌رپرسیارێتی. به‌بۆچوونی میل، سێ مه‌رج هه‌یه که به‌پێی ئه‌وان حکوومه‌تی نوێنه‌رایه‌تی ئه‌گه‌ری پڕاکتیزه‌بوونی هیه.\n1. خه‌ڵک خوازیاری بن وپێی رازی بن.\n2. خه‌ڵک بتوانن بیپارێزن.\n3. خه‌ڵکی به‌توانا بۆ پاراستنی[حکوومه‌ته‌که] ئه‌رکه‌کانی سه‌رشانیان ئه‌نجام بده‌ن.\nله‌م رووه‌وه مه‌به‌ستی میل له حکوومه‌تی نوێنه‌رایه‌تی چه‌شنێک له حکوومه‌ته که له‌وێدا هه‌موو یان لانیکه‌م به‌شێک له خه‌ڵک بتوانن له‌ڕێگه‌ی نوێنه‌ره هه‌ڵبژێردراوه‌کانی خۆیانه‌وه چاودێریی حکوومه‌ت بکه‌ن. به‌ڕێوبه‌رایه‌تی راسته‌قینه و پراکتیکی ده‌که‌وێته ده‌ست شاره‌زایان به‌ڵام چاودێریی کۆتاییده‌بێ له‌لایه‌ن نوێنه‌رانی ته‌واوی خه‌ڵکه‌وه ئه‌نجام بدرێت. ئه‌وان به‌ڵێنیی ئه‌وه‌یان داوه که ته‌واوه‌تی خه‌ڵک ئاگادار بکه‌نه‌وه و ئه‌و به‌رپرسانه‌ی توانایی به‌ڕێوه‌بردن و ئیداره‌کردنی بواری به‌رپرسیارێتییه‌که‌ی خۆیانیان نییه له‌کار لاده‌درێن یان داوای روونکردنه‌وه‌یان لێده‌کرێت. له‌حکوومه‌تی نوێنه‌رایه‌تیشدا هه‌روه‌ک هه‌موو مۆدێله‌کانی تری حکوومه‌ت مه‌ترسیگه‌لێک له ئارادا هه‌یه که بریتین له:\n1. ئه‌و مه‌ترسییانه‌ی له که‌مته‌خه‌می و بێتوانایی خه‌ڵکه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرن.\n2. ئه‌و مه‌ترسییانه‌ی له وابه‌سته‌ی نوێنه‌ره‌کان به به‌رژه‌وه‌ندیگه‌لێکه‌وه که سازگار نین له‌گه‌ڵ ئاسووده‌یی گشتیی کۆمه‌ڵگه‌دا، سه‌رچاوه ده‌گرن.\nسازوکاری به‌رگریی خه‌ڵک له‌سه‌ر بنه‌مای ره‌زامه‌دنی و خواستی ئه‌وانه له ئاگادار کردن و چاودێریدا و ئه‌گه‌ر ئه‌وان تێگه‌یشتنێکی راسته‌قینه‌یان له دیموکراسی هه‌بێت ده‌توانن ئه‌م ئامانجانه بپێکن و رێگه له گومڕاییه‌کان و خراپ تێگه‌یشتنه‌کان بگرن.\nبه‌بۆچوونی میل ئه‌گه‌ری دوو جۆره تێگه‌یشتن له ناوی دیموکراسی هه‌یه. ئه‌ندێشه‌ی نابی دیموکراسی له‌مه‌دا کورت ده‌ێته‌وه که حکوومه‌ت هی هه‌موو خه‌ڵک بێت و به‌ده‌ست هه‌موو خه‌ڵکه‌وه بێت و به‌شێوه‌یه‌ک له شێوه‌کان ده‌ستیان تیایدا هه‌بێت. ئه‌ندێشه‌ی دیموکراسی له مانا گشتییه‌که‌یدا بریتییه له حکوومه‌تی هه‌موو خه‌ڵک له‌لایه‌ن زۆرینه‌ی خه‌ڵکێکه‌وه که مافی یه‌کسانیان تیایدا هه‌یه. چوارچێوه‌ی تیۆریکی دیموکراسی له‌ڕوانگه‌ی میلدا، له‌ڕاستیدا ده‌رهاویشته‌ی مۆدێلی پێشنیاریی ئه‌و بۆ پڕه‌نسیپی "به‌خته‌وه‌ری حکوومه‌تی" یه:\n1. ئاستی ئه‌و سه‌رنجه‌ی بۆبه‌هره‌مه‌ندی له چۆنییه‌تییه گونجاوه‌کان له ئاراسته‌ی پارێزگاری له حکوومه‌ت ده‌درێته حکوومه‌ت.\n2. راده‌ی ئه‌و مه‌یله‌ی به‌ره‌و زیادکردنی ئاستی چۆنیه‌تییه گونجاوه‌کان بۆ راهێنانی شارۆمه‌ندان و نوێنه‌ره‌کانیان نیشان ده‌درێت.\nمیل، بۆ پراتیککردنی ئه‌م پێوه‌ره گرینگی به‌م دوو پڕه‌نسیپه‌ی ژێره‌وه ده‌دات:\n1. پڕه‌نسیپی به‌شداریکردن که پێویستی به هاوکاریکردنی هه‌رچی زیاتری شارۆمه‌ندان هه‌یه بۆ به‌رزکردنه‌وه‌ی ئامانجه‌کانی راهێنان له‌سه‌ر پاراستنی حکوومه‌ت.\n2. پڕه‌نسیپی رکابه‌رایه‌تی که بایه‌خ ده‌دات به لێوه‌شاوه‌یی و نفووزی شارۆمه‌نده شاره‌زاتر و کارامه‌تره‌کان و له‌م باوه‌ڕه‌دایه که هه‌رچه‌نده راده‌ی پسپۆڕی زیاتر بێت ده‌توانرێ ئامانجه‌کانی راهێنه‌ری-پارێزگه‌رانه به‌رزتر بکرێنه‌وه.\nبه‌م شێوه‌یه، پرسی میل ئه‌مه‌یه که چلۆن ئه‌م دوو پڕه‌نسیپه پێكه‌وه سازگار بکات و بیانخاته پاڵ یه‌ک. ده‌شێ له دوو رێگه‌وه ئه‌م دوو پڕه‌نسیپه له ژیانی سیاسی پڕاکتیکیدا لێکبدرێت به‌کار بهێنرێت:\n1. باڵانسی نێوان به‌هاکانی رکابه‌رێتی و به‌شداریکردن که ده‌توانرێ له‌هه‌رکات و ساتێکدا له‌ڕێگه‌ی دامه‌زراوه سیاسییه‌کانه‌وه ئه‌نجام بگرێت.\n2. ده‌توانرێ له‌ڕێگه‌ی ورده‌ورده باشترکردنی رکه‌به‌رێتی شارۆمه‌ندان و راکێشانی ئه‌وان به‌ره‌و به‌شداریکردن، ململانێی نێوان به‌هاکانی رکه‌به‌رێتی و به‌شداریکردن دابمرکێنرێت.