رێگا نادرێت رۆمانی " کێ سالە شێتی کوشت؟" بەسەربەخۆ بکرێت بە کارێکی هونەری\nخاوەنی مافی یاسایی رۆمانی " کێ سالە شێتی کوشت؟" رێگا نادات بە سەربەخۆ و بەبێ پرس و را بکرێت بەشانۆ و دراما.\nلە روونکردنەوەیەکدا کە بۆ ماڵپەڕی سپی نێردراوە، عومەر بابەکر سەلیم ئاغا خاوەنی مافی یاسایی رۆمانی "کێ سالە شێتی کوشت؟ " نوسیویەتی" لەم دواییەدا بیستوومە کە ھەندێک کەس لە ھەوادارانی ڕۆمانەکەی سالە شێت بەنیازی کاری ھونەری‌و دراماو شانۆ، سەربەخۆ دەستیان داوەتە خۆ ئامادەکردن‌و کارکردن لەسەر ڕۆمانی سالە شێت".\nئەو رۆشبیرە دەشڵێت " لێرەدا دە مەوێت وەک تەنھا خاوەن مافی سەرەکی ڕۆمانی کێ سالە شێتی کوشت؟ ئاگاداری ئەو کەس‌و لایەنانە بکەمەوە: یەکەم: بەھیچ جۆرێک بێ ڕێپێدان‌و ڕەزامەندی لەسەر کارێکی لەم جۆرە بەرپرسیارێتی ئەخلاقی‌و ھونەری‌و یاسایی دەگرنە ئەستۆ. ئەمە ئەوە ناگەیەنێت کە ئێمە دژی کارێکی لەو جۆرەین، بەڵکو ئامادەین بۆ گفتوگۆ لەسەر بابەتەکەو خۆشحاڵین بەھەر کارێکی هونەری ئاست بەرزی لەم جۆرە کە لەئاستی ڕۆمانەکەدا بێت.\nدووەم: ڕۆمانی کێ سالە شێتی کوشت؟ ھێشتا تەواو نەبووەو بەشی سێھەمی ڕۆمانەکە لەپێداچونەوەدایە، بۆیە کارێکی سەربەخۆی لەم جۆرە زیانێکی گەورە بەم بەرھەمە گەورەیە دەگەیەنێت کە نووسەر شەش ساڵ‌و بەندە دە ساڵی ڕەبەق لەپێداچوونەوەو چاوەڕێکردن بەسەربرد تا لەکاتی گونجاودا بیخاتە بەردەستی خوێنەران، بەھاوکاری دۆستان‌و دڵسۆزانی ڕۆمانەکە. هەر کارێکی لەم جۆرە سەربەخۆو بێڕێپێدان پێچەوانەی ئەخلاق‌و ویژدان‌و ھونەرو یاسایە".\nلە کۆتاییدا، عومەر بابەکر سەلیم ئاغا دەشڵیت " داواکارم لەھەموو ھونەردۆست‌و خاوەن ویژدانەکان کە مافی خاوەن داھێنان نوسەرو ھونەرەکان بپارێزن، ئەمانە یاسای بنەڕەتی مرۆڤایەتین با لەجەنگەڵیشدا بن".\n" کێ سالە شێتی کوشت ؟" رۆمانێکە باسی قۆناغێکی مێژووی شاری سلێمانی دەکات و لە نووسینی د. عەلی کەریمەو دوو بەرگی لێبڵاوکراوەتەوە کە ١٢٠٠ لاپەڕەیەو، وەک عومەر بابەکر دەڵێت : بەشی سێهەمی ماوەو لە پێداچوونەوەدایە.\nرۆمانی کێ سالە شێتی کوشت\nلێدوان لە سەركردەیەكی باڵای پارتی سەبارەت بە كێڵگەی كۆرمۆر


مەسرور بارزانی: ئەوانەی هانی خەڵك دەدەن پابەندی رێنماییەكان نەبن رووبەڕووی یاسا دەكرێنەوە – wazho.net\nمەسرور بارزانی: ئەوانەی هانی خەڵك دەدەن پابەندی رێنماییەكان نەبن رووبەڕووی یاسا دەكرێنەوە\nحوزه‌یران 3, 2020\t1553155 جار خوێندراوەتەوە\nمەسرور بارزانی، سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان، لە دەستپێكی كۆبوونەوەی ئەمڕۆی كابینەی حكومەتدا رایگەیاند، بەداخەوە خەڵكێك دەیەوێت تەندروستی خەڵك بە سیاسیی بكات، گومانیان لە بوونی مەترسییەكانی كۆرۆنا دروستكردووە، هانی خەڵك دەدەن پابەندی رێنماییەكان نەبن، بۆیە ئەم كەسانە رووبەڕووی یاسا دەكرێنەوە.\nسەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان وتیشی: ” حكومەتی هەرێم كوردستان بەردەوام دەبێت لە گرتنەبەری هەر رێكارێك بۆ پاراستنی سەلامەتی هاووڵاتییان. هیچ كەمتەرخەرمییەكی لەم رووەوە نەكردووە. ئەوەی پێویست بووە ئەنجامیداوە”.\nروونیشیكردەوە، “ئێستا بەرپرسیارێتی سەرەكی دەكەوێتە سەر خەڵك بۆ پاراستنی خۆیان و هاووڵاتییان و كۆمەڵگە”.\nلە كۆبوونەوەكەی ئەمڕۆی حكومەتدا بڕیار درا، سەرۆكی دیوانی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان، نوێنەری هەرێم بێت لەو گفتوگۆیانەدا.\nلە بەشێكی دیكەی كۆبوونەوەكەدا، جێگری سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیران راپۆرتێكی لە بارەی وردەكارییەكانی دانوستانی شاندی باڵای حكومەتی هەرێم لە گەڵ حكومەتی فیدراڵی خستەڕوو.\nجێگری سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیران, قوباد تاڵەبانی لە میانی وتەكانیدا، رایگەیاند، گفتوگۆ لەگەڵ حكومەتی نوێی عێراق بەردەوام دەبێت بە مەبەستی چارەسەكردنی كێشەكانی تایبەت بە نەوت و دارایی لە سەر بنەمای دەستوور.\nPrevious داواكاری گشتی هه‌رێم سكاڵا له‌سه‌ر سه‌رۆكی جوڵانه‌وه‌ی نه‌وه‌ی نوێ تۆمارده‌كات\nNext ژمارەی توشبوانی كۆرۆنا لە جیهان شەش ملیۆن و 500 هەزار كەسی تێپەڕاند


سوودەكانی بەزالیا بۆ جەستە\n:: PM:05:36:08/07/2019 \nبەزالیا جۆرێكە لە پاقلەمەنیەكان لە لایەن منداڵەوە بە خۆراكی بێسوود و ناخۆش ناسراوە، بەڵام چەندان پێكهاتەی گرنگی تێدایە كە پێویستە بۆ كارلێكی لەش. چەندان جۆری لافۆنۆیدسی تێدایە لەگەڵا كارۆتینی بێتا و ئەلفا كە دوو جۆری گرنگی كارۆتەنۆیدەكانن. ئەمانەش چەند سوودێكی بەزالیان كە پێویستە بزانرێت.\nیەكەم: نهێنی لەسەر كۆڵیسترۆڵ، بەرهەمهێنانی كۆڵسترۆڵی خراپ و چەوری سیانی كەم دەكاتەوە و یارمەتی زیادكردن و مژینی كۆڵیسترۆڵی باش دەدات و ئاستی ئێچ دی ئێڵ بەرز دەكاتەوە.\nدووەم: نهێنی بەزالیا لەسەر قەبزی، تەندروستی گەدە و ریخۆڵە باشتر دەكات بەهۆی بوونی ئەو ریشاڵانەی كە تێیدایە. ریشاڵ ماددەی نەویستراوە كە پێویستە بۆ لەش.\nسێیەم: نهێنی لەسەر ئێسك، كوپێك بەزالیا یارمەتی بنیات نانی ئێسك دەدات و نزیكەی %44 لە ڤیتامین كەی پێك دێت. لەگەڵ ڤیتامینەكانی تردا وەكو بی كە پێویستن بۆ رێگریكردن لە كەمپتەوی ئێسك.\nچوارەم: نهێنی بەزالیا لەسەر دڵ، ئەگەر لە ژەمەكاندا بەزالیا بەكاربهێنرێت ئەوە سووری خوێن باشتر دەكات، تایبەتمەندی دژە هەوكردن و دژە ئۆكسێنەری تێدایە كە رێگە لە دروستبوونی پارچە دەگرێت لە دیواری خوێنبەرەكاندا.\nپێنجەم: شەكرە باشتر دەكات، شەكرەی جۆری دووەمی بەرگری بۆ ئەنسۆلین زیاد دەكات بەهۆی بوونی تایبەتمەندی دژە هەوكردن و دژە بەكتریاوە ئەو كاربۆهیدراتەی لە بەزالیادا هەیە سروشتین و دروستكراو نین، بۆیە خراپ نیە بۆ ئەو كەسانەی كە نەخۆشی شەكرەیان هەیە.\nبەزالیا تایبەتمەندی دژە هەوكردن و چارەسەری شێرپەنجە دەكات و نەخۆشی دڵ كەم دەكاتەوە هەروەها رێگە لە پیربوونی پێست دەگرێت، چەندان جۆری گرنگ ڤیتامین و پێكهاتەی گرنگی تێدایە كە پێویستن بۆ لەش تەنیا لە بەزالیادا بوونیان هەیە.


فلاشباک لە دەفتەری بیرەوەریی رۆژانەوە-25- ستیڤان شەمزینی – Dengekan\nbyStivan Shamzinani\tNovember 9, 2021\tGeneral, Opinion\nبەشی بیست و پێنج\nئەمڕۆ هەروەک دوێنێ یان وەک کۆی رۆژەکانی تری ژیانم، قەوانەکە دووبارە بووەوە، پرۆسێسەکە بەمشێوەیەیە: نان خواردن، خوێندنەوە، خواردنەوە، موجامەلەی درۆ، خەوتن. ئەمە شریتی ژیانی ئێمەیە و هەمیشە بەم جۆرە دەخولێتەوە و لەناکاو دەپچڕێت. وای نابینم هیچ حیکمەتێک لەم سوڕەی ژیانی مرۆڤ هەبێت، چەند حیکمەت لە بوون و ژیانی قالۆنچەیەکدا هەیە، هەر ئەوەندەش لە ژیانی مرۆڤدا حیکمەت هەیە. ژیان بێ بەهایە و لە کۆتاییدا دەگەینە ئەو بڕوایەی هیچە. رۆژ لە دوای رۆژ زیاتر باوەڕم بەهێز ئەبێ بە هیچێتی بوون، بە هچێتی مرۆڤ. بە هیچێتی ژیان، هەموو شتێک لە هیچەوە هاتووە و ئەبێتەوە بە هیچ. سەرەتا هیچ هەبووە و کۆتایش هەر هیچە.\nمن بڕوام بەوە هێناوە، ژیان هیچە، لەگەڵ ئەوەش دەبینم، لەم ژیانە هیچەدا مرۆڤ کۆت و بەند دەکرێت و ناهێڵن لەززەت لە هیچێتی ژیان وەربگرێت. هەر لەم روانگەوە دژی چەوساندنەوەی چینایەتی و رۆحی قازانجخوازیی سەرمایە دەوەستمەوە، ئەگەرنا لەوە بەدەر ئەو گووتارە سواوەی چەپەکانی ئەم وڵاتە لە ژاوەژاوێک بەولاوە چیتر نییە لەلای من. ئێستا عاشقم، عاشقیش بوونەوەرێکی تایبەتە، سەری دنیای بە پووش لە خۆی گرتووە.\nبڕوام وایە ئەو دێڕەی “ئۆریانا ڤالاچی” لە رۆمانی “نامە بۆ ئەو کۆرپەیەی هەرگیز لە دایک نەبوو” زۆر راستە کە دەڵێ “گەر هەقیقەتت دەوێ من تا ئێستا نازانم مەبەست لە خۆشەویستی چییە؟ لای من خۆشەویستی فێڵ و تەڵەکەیە بۆ ئارامکردنەوە و گەوچکردنی خەڵک داهێنراوە”. ئەو منی خۆش دەوێت، منیش ئەوم خۆش دەوێ، ئیدی هەردووکمان درۆ بۆ یەکتر دەکەین!! ناخی تووڕەی خۆمان لەبەرچاوی یەکتر هێمن نیشان دەدەین، ئاخر هەر کات لە یەک دادەبڕێین، دەگەڕێینەوە بۆ ناو دنیاکەی خۆمان، کەواتە عەشق پێشەنگایەتیمان ناکات، بەڵکو درۆ دەکەین بە مەبەستی ئەوەی یەکتری رازی بکەین.\nپیاوی کورد هەمیشە بە چاوی داگیرکردنەوە سەیری ژن دەکات، هەموو هەستێکی پیسی زیۆسانەیان هەیە. ئاخر بەپێی میتۆلۆجی گریکی ئافرۆدیتی خواوەندی جوانی کە هەمیشە جێگەی تموحی زیۆس بوو، بەڵام بەو رازی نەدەبوو، زیۆسی دڵتەڕ تووشی کابرایەکی قووموور و ناشرینی کرد و ناچاری کرد شووی پێ بکات. ئەدی هەموو پیاوێکی کورد نایەوێت ئەو ژنەی بۆ خۆی نییە، تووشی ناهەمواریی ببێتەوە؟. بێگوومان بەڵێ و هەزار جار بەڵێ. ئەو پیاوەی ئەم بۆچوونە رەت بکاتەوە لە بری جارێ هەزار جار درۆ ئەکات.\nبەهەرحاڵ من عاشقم و خۆم لەو پێناوەدا تواندۆتەوە، وەلێ چاوەڕوانی هیچ ئاکامێکی گەش ناکەم. ئەمڕۆش لە ناو نامەیەک ئەم شیعرەی “کەژاڵ”*ی ئازیزم بۆ دلبەر ناردبوو:\nمن لە یەک کاتدا خاوەنی سێ دڵدارم\nیەک نین، دوو نین، سێ دانەن، سێ گرێکانم\nئەو راستییەم لای شەماڵ وت\nلێم بوو بە رەشەبا.\n*مەبەست لە شیعرێکی هاوڕێی خۆشەویستم “کەژاڵ ئەحمەد”ە لە کۆمەڵە شیعری “بەندەری بەرمۆدا”.\nتێبینی: ئەم بەشە لە لاپەڕە 85-88 کتێبی “فلاشباک”چاپ و بڵاوکراوەتەوە. کتێبەکەش لە سەرەتای ساڵی 2017 چاپ بووە\nPrevious کتێبی (چیەتیی فەلسەفە یان چی بە فەلسەفە ناودەبریت؟.. ئازاد حەمە\nNext باربارا.. جاك بریڤێر.. و: نه‌ژاد عزیز سورمێ


شێوه‌کاری – پەڕە 2 – كولتور مه‌گه‌زین\nئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین\t تشرینی دووهەم 19, 2019\nپێرفۆرمانس سینه‌ما شانۆ لێکسیکۆنی تێگەکانی هونەری هاوچەرخ - Begriffslexikon zur zeitgenössischen Kunst موزیک\nئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین\t تشرینی یەکەم 1, 2017\nپلاتۆن به (دیۆگینی سینۆپی) دەگووت(سوکراتێکی شێت)...دەشێت (دیۆگین) ئەو لایەنە شێتاتی و زوهدیەتەی لە سوکراتەوە وەرگرتبێت. بەڵام خاڵی وەرچەرخان ئەوەیە کە (دیۆگین) وەک سلۆتێردایک ئاماژەی پێدەدا ئەو فەیلەسوفە بوو؛ لەدەرەوەی (ئاکادیمای پلاتۆنی)…\nدۆکۆمێنتکردنی ئەنفال لەنێو ئیشە هونەرییەکانی (عوسمان ئەحمەد) دا\nنه‌به‌ز سه‌مه‌د\t تەموز 10, 2017\nئەوەی جێگەی سەرنجە بۆ من، لە ئیشەکانی عوسمان ئەحمەدا، زۆر لە فیگورەکان کاتێک ڕاپێچ دەکرێن و دەبردرێن بۆ کامپەکان سەریان شۆڕ کردۆتەوە و ملیان کەچ کردووە، بۆ؟ ئەمە ئاماژەیە بۆ تەسلیمبوون بەڵام مرۆڤ چۆن تەسلیم دەبێت، ملکەچ دەبێت و ڕووەو مەرگی…\nگارا\t تەموز 8, 2017\nبیرۆکەی ئەم پێشانگایە وەکو گۆڕینی ماناکانی شوێن و درککردن بە بەهاکانی جەستە دروستبووە. جەستە لەم پێشانگایە لە لایەکەوە وەکو خودێکی فیزیکی دەرکەوتووە کە تیۆریەکانی مۆدێرنە بەچڕی کاری لەسەر دەکات، لەلایەکی دیکەوە جەستە وەکو وێنە…\nزاموا موحه‌مه‌د\t حوزەیران 23, 2017\n* بۆ بینینی پێشانگا تكایه كرته بكه سه‌ر فۆتۆكانی سه‌ره‌وه. (1) بۆ ئەوەی بەو جۆرەی من دەمەوێت لە هەندێک لە کارەکانی پێشانگاکەی نەرمین نزیکببینەوە، هەست دەکەم ناچار بین کۆنسێپتی (Smuggling-قاچاغکاریی) بە لادان و دەستکارییەوە لە (ئیریت…\nئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین\t حوزەیران 7, 2017\nمرۆڤ ئاژەڵێکە دەبێت شوێناکەی لەجیهاندا ڕوونبکرێتەوە، مرۆڤ بونەوەرێکە لەگەڵ نیگەرانیدا لەدایکدەبێت . مرۆڤ بونەوەرێکە (نیگەرانی) چارەنوسێتی. لەدایکبوونی مرۆڤ لەسەر زەوی پابەندە بەو هەستە گەورەی کەلەدونیادا تەنیایە، لەبەرامبەر گەردووندا…\nكولتور مه‌گه‌زین\t حوزەیران 7, 2017\nئه‌زمونێكی دیكه‌ی به‌هادینی هونه‌رمه‌ند زنجیره كارێك به‌ناوو (گوڵه‌به‌یبونه‌كان) . ئه‌م زنجیره زنجیره كارێكی نوێیه. له له‌ئاتیلێرییه‌كه‌ی خۆی له‌شاری مانهایم (ئاڤێستا) نیشانده‌درێت. ڕۆژی 01.07.2017 كاتژمێر پێنجی عه‌سر. ێشانگاكه‌یه…\nسه‌فه‌ر به‌ره‌و نادیار ٢ (گێڕانه‌وه‌و تابلۆ )\nسامان ڕه‌ش\t ئازار 23, 2017\nمن و ئەنوەرو هاوکارو عەبدوڵا پێکەوە لەگەڵ ئەم ڕێبەرەدا ڕۆیشتین، دووشەوە بەڕێگەوەبووین و دونیا هەمووی بەفر بوو، ڕێبەرەکەمان دەمانهێنێت و دەمانبات، نازانێت ڕێگاکە بدۆزێتەوە. هێشتا کاروانچی نەهاتبوون هێشتاڕێگاکە نەشکابوو. بەهەرحاڵ، چونکە…\nپڕۆژەی جەستەی بینراو _ جەستەی نە بینراو ٦\nگارا\t ئازار 2, 2017\nزاموئا داراغا ناونیشانی (پاش مردن)ی بۆ کارەکەی داناوە. هونەرمەند بۆ جێبەجێکردنی ئەم کارەی 11 فۆتۆ و مادەی سلیکۆن و چەند تەختەدارێکی بە کارهێناوە. فۆتۆکان رەش و سپین و وێنەی دەموچاو و بە شی سەرەوەی مرۆڤ نیشان ئەدەن لە شێوەی وێنەی ناو…\nسامان ڕه‌ش\t شوبات 25, 2017\nبه‌شی یه‌كه‌م سەرەتای سەفەری یەکەم؛ من و ئەنوەر سەرەتا پێکەوە چووینە شارۆچکەیەک، دواتر هاوکاریش هات کەخزمی عەبدوڵا بوو، ئاوه‌ها بووین بەچوار کەس، لەماڵی ناسیاوێک چەند ڕۆژێک ماینەوە. پاش سێ ڕۆژ هاتن بەدواماندا پێیانگووتین؛ ئەم…\nپڕۆژەی جەستەی بینراو – جەستەی نەبینراو ٥\nگارا\t شوبات 20, 2017\nهونەرمەند ئاڤان سدیق ناوی (پاسیڤەکان)ی لە کارەکەی ناوە و هەر ئەمساڵ 2016 بەرهەمەکەی بۆ ئەم پێشانگایە دروستیکردوە. ئەو بۆ جێبەجێکردنی ئەم کارەی مادەی (پلێکسی گلاس)ی بەکارهێناوە، ئەمەیش جۆرە پلاستیکێکی باغەی ئە ستووری ئاویە و هونەرمەند…\nپڕۆژەی جەستەی بینراو – جەستەی نەبینراو ٤\nگارا\t شوبات 16, 2017\nگەیلان عەبداڵلە ناوی (نەفرەت)ی لە کارەکەی ناوە و پێکهاتووە لە ڤیدیۆ پێرفۆرمانس. ساڵی 2013 لە پاریس ئەم کارەی دروستکردووە و بۆ یەکەم جار لەم پێشانگایەدا نیشانیداوە، تیایدا وێنەی دوو مرۆڤی بەکارهێناوە کە بەردەوام تف لەیەکدی دەکەن. هەردوو…\nگارا\t شوبات 13, 2017\nئەحمەد نەبەز ناوی (قوربانی) لە کارەکەی ناوە و لە شێوەی ڤیدیۆی پیرفۆرمانسدا نیشانیداوە، هەر ئەمساڵ 2016 بۆ نیشاندانی لەم پیشانگایەدا، جێبەجێی کردووە. کارەکە سێ دەقە و چل و پێنج چرکە دەخایەنێت. پێش دەستپێکردنی ڤیدیۆکە بینەر چاوی بەم دەقە…


7/9/2020 10:24:57 PM\n8479 جار خوێندراوەتەوە\nوڵاتی ئێران بە جدی وبێ ووچان کار لە سەر پڕۆژە ئاوییەکان وبەنداوەکان دەکات کە لە سەر ڕووبارە نێودەوڵەتییەکان (سیروان وزێی بچووک ولقەکانیان) دروستی کردوون وخەریکی دروستکردنی بەنداوی زیاترە. چونکە ئەمە چانسێکی زۆر گەورەیە بۆ ئێران وھیچ کات وەکو ئێستا حکومەتی عیراق لاواز نەبووە بەرانبەر بە ئێران. ئەمە لە لایەک, لە لایەکی دیکەوە حکومەتی ھەرێمی کوردستان گوێی لێ خەواندووە وخۆی نەکردوەتە خاوەن ماف وخاوەن خاک وئاوی ئەم وڵاتە و تەنھا چاوی لە سەر داھاتی نەوت و خاڵە سنوریەکانە. بۆیە ئێران تا لە توانای ھەبێت زیاتر خێرایی دەکات لە ئەنجامدانی پڕۆژەکان و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ زانیاری تازە بڵاو دەکرێتەوە دەربارەی ئەو پڕۆژانە. سەرەڕای ئەوەی ئێران ھیچ زانیارییەکی فەرمی نادات لە سەر پڕۆژە ئاوییەکانی.\nیەکێک لەو پڕۆژە گەورانەی کە ئێران خەریکی دروستکردنیەتی وبەشێکی زۆری لە تەواوبووندایە (پڕۆژەی ئاوی گەرمەسێر TWP)ە کە ئەتوانین بڵێین ھاوشێوەی پڕۆژەی (GAP)ی تورکییە. ئەم پڕۆژەیە پڕۆژەیەکی ستراتیژییە و زیاتر مەبەست لێی فراوانکردنی زەوی کشتوکاڵییە وگۆڕینی زەوییە دێمەکانە بۆ زەوی کشتوکاڵی بەراو, ئەمەو جگە لە ئامانجی دابینکردنی ئاوی خواردنەوە و پیشەسازی. ئەم پڕۆژەیە لە دوو بەش پێکھاتووە, یەکەم بەشی کارەکانی لە تەواوبووندایە کە ئاو لە ڕووباری سیروان ولقەکانی کۆدەکاتەوە بە (تونێڵی نەوسود) کە بەنداوی (داریان, ھێرۆ, ئەزگەڵە وچەند بەنداوێک وتونێلێکی لاوەکی تر) لە ئاوەزێڵی سیروان وزمکان دەبەستێت پێکەوە لەگەڵ بەنداوی (شەرەف شاە وچەمی جامیشان) لە دەرەوەی ئاوەزێڵی سیروان.\nئامانجی سەرەکی ئەم بەشە لە پڕۆژەی (TWP) ئاودانی زیاتر لە (١٨٠) ھەزار ھێکتارە لە زەوی کشتوکاڵی. ھەر لە ڕێی ئەم پڕۆژەیەوە زیاتر لە (یەک) ملیار مەتر سێجار ئاو لە ئاوەزێڵی سیروان وزمکانەوە دەگوازرێتەوە بۆ ناوچەی گەرمەسێر لە ئێران.\nبەشی دووەمی پڕۆژەکە لە بەنداوی ئەزگەڵەوە (کە ھاوسنورە لە گەڵ سەرتەکی بەمۆ) دەست پێدەکات تا پارێزگاکانی ئیلام وئەھواز. ئەم بەشە ئاوی زیادە لە بەشی یەکەمەوە دەگوازێتەوە بە تونێڵ وکەناڵی ئاوی بۆ زەوییە کشتوکاڵییەکان لە ئیلام وبەشێک لە پارێزگای ئەھواز, و زیاتر بۆ مەبەستی فراوانکردنی زەوییە کشتوکاڵییەکانە.\nپڕۆژەی (TWP) جگە لە تونێڵی (نەوسود) وچەند تونێڵێکی تری لاوەکی پێکھاتووە لە (١٣) بەنداو کە بریتین لە (گاوشان, سلێمان شاە, ئازادی, گاران, ژاوە, زێویە, ئازاد, داریان, زمکان, ھێرۆی, ئەزگەڵە, ئەمیر ئاباد و بەنداوی رەمشات).\nبە تەواوبوونی بەشی دوومی ئەم پڕۆژەیە ڕووباری سیروان (٧٠%)ی داھاتی لە دەستدەدات وھەروەھا تایبەتمەندییە نێودەوڵەتییەکەشی نامێنێ. تەنھا (٣٠%) ڕووباری سیروان دەمێنێتەوە کە لە ناوخۆی ھەرێمەوە دابیندەکرێت. گەورەترین مەترسی ئەم پڕۆژەیە لە سەر بەنداوی دەربەندیخان وحەمرین دەبێت وناوچەی گەرمیان تووشی گرفتی بەبیابانبوونێکی توند دەبێتەوە کە زۆر ئەستەمە چارەسەربکرێت.\nپڕۆژەی (TWP) پێکھاتووە لەم بەنداوانەی لای خوارەوە:\n١- بەنداوە لاوەکییەکان: ئەم بەنداوانە بە شێوەی بەنداوی ڕێکخەرن ولە ڕێی تونێڵ وکەناڵەوە ئاو دەگوازنەوە بۆ تونێڵی (نەوسوود) وەکو (مرەخێڵ ولێڵە وگردی قاسمان).\n٢- بەنداوی کاوشان: ئامانج لە درووست کردنی گواستنەوەی (٥٥٠ ملیۆن م٣) ئاوە لە ڕووباری سیروانەوە لە ئێران بۆ ئاوەزێڵی ڕووباری (کەرخە) بە مەبەستی ئاودێریکردنی زیاتر لە (٣٠) ھەزار ھێکتار لە دەوروپشتی ئاوەزێڵی کەرخە.\n٣- بەنداوی گاران: ئەم بەنداوە ئەکەوێتە دووری (٢٠ کم) لە شاری مەریوان لە کوردستانی ڕۆژھەڵات و لە سەر زێی (گاران)ی سەر بە ڕووباری سیروان دروست کراوە. توانای خەزنکردنی زیاتر لە (١١٠ ملیۆن م٣) ئاوی دەبێت و توانای ئاودێریکردنی زیاتر لە (١٠) ھەزار ھێکتار زەوی کشتوکاڵی ھەیە. ھەروەھا وەکو سەرچاوەیەکی ئاو خواردنەوە ھەژمار دەکرێت بۆ شاری مەریوان ودەوروپشتی. ئەم بەنداوە کاریگەری راستەوخۆی دەبێت لە سەر ھەرێمی کوردستان وبە تایبەتی لە سەر ناوچەی (گەرمیان) چونکە ئەبێتە ھۆی دابەزینی ئاستی بەنداوی دەربەندیخان بە ڕێژەیەکی زۆر, و کاریگەری دەبێت لە سەر بەنداوی (حەمرین). ولە ئەنجامدا ئەبێتە ھۆی تێکچوونی ھاوسەنگی ئاوو ھەوا لەو ناوچانەی کە رووباری سیروانی تێدا تێپەڕدەبێت و ڕەنگە کێشە لە نێوان ناوچەکانیش سەرھەڵبدات لە سەر بەشە ئاو. وکاریگەرییەکانی ئەم بەنداوە سەریھەڵداوە بەڵام بەھۆی زۆری دابارین لە ساڵانی ڕابردوودا بە توندی دەرنەکەوت.\n٤- بەنداوی داریان باوە: ئەم پڕۆژەیە توانای خەزنکردنی ئەگاتە نزیکەی (٩٠٧ ملیۆن م٣) وپێکھاتووە لە دوو تونێڵی سەرەکی. تونێڵی لای ڕاست بە درێژی (٩٨٩ م) وئەوی لای چەپ (١٠٣٤ م). ئامانج لە دروستکردنی ئەم بەنداوە دابین کردنی (٣١٦,٣ ملیۆن م٣) بۆ زەوییە کشتوکاڵیەکانی ناوچەکەو بەرھەمھێنانی (٢١٠ مێگاوات) لە وزەی کارەبا. ئەم بەنداوە کاریگەری زۆر خراپی دەبێت لە سەر ڕووباری سیروان وئەبێتە ھۆی تێکچوونی سیستمی ئەم ڕووبارە و دواتر کاریگەری دەبێت لە سەر ئاستی ئاو لە بەنداوی دەربەندیخان. ھەروەھا کاریگەری ڕاستوخۆی دەبێت لە سەر ئەو ناوچانەی ئەم ڕووبارە(سیروان)ی تێدا تێپەڕدەبێت وەکو ھەڵەبجە و گەرمیان و پارێزگای دیالە.\n٥- تونێڵی نەوسوود: ئەم تونێڵە بە گەورەترین تونێڵە ئاوییەکانی جیھان ھەژماردەکرێت کە درێژییەکی ئەگاتە (٤٨,٧ کم) وبە تیرەی (٦,١٢٥ م). ئامانج لەم تونێڵە گواستنەوەی (٧٠ م٣/چ) ئاوە لە بەنداوی (داریان, زمکان, لێڵە, مرەخێڵ, گردی قاسمان وھێرۆی)ەوە بۆ بەنداوی (ئەزگەڵە) ودواتر بۆ ناوچەی (سەرپێڵ زەھاو) ئەم پڕۆژەیە کاریگەری زۆر خراپی دەبێت لە سەر ناوچەی گەرمیان وپاریزگای دیالە.\n٦- بەنداوی ئەزگەڵە (شەھیدانی ئەزگەڵە): ئەم بەنداوە ئەکەوێتە ناوچەی (سەرتەک) لە دیوی ئێرانەوە توانای خەزنکردنی زیاتر لە (٣٠ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە.\n٧- بەنداوی ھێرۆی: لە سەر ڕووباری سیروان دروستکراوە بە دووری (٣٠)کم لە بەنداوی داریانەوە, توانای خەزنکردنی (١٢ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە, ئەم بەنداوە مەترسیدارترین بەنداوە لە سەر ڕووباری سیروان چونکە ڕێگری دەکات لە چوونی ئاوی ڕووبارەکە و ئەو بڕە ئاوە زیادانە کە لە ئاوەزێڵی سیروانەوە دەچێتە نێو خاکی ھەرێمەوە و ئەیگوازێتەوە بۆ نێو تونێڵی نەوسوود.\n٨- بەنداوی زمکان: لە سەر لقی زمکان دروستکراوە کە یەکێکە لە لقە سەرەکییەکانی ڕووباری سیروان, توانای خەزنکردنی زیاتر لە (٢٣ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە و ئامانجی سەرەکی دروستکردنی ئەم بەنداوە ئاودێریکردنی (٥٣١) ھێکتار زەوی کشتوکاڵییە وگۆڕینی (١٧٠٠) ھێکتار لە دێمیەوە بۆ زەوی کشتوکاڵی بەراو.\n٩- بەنداوی ئازاد: لە سەر لقی (گورە) دروستکراوە کە لقێکە لە لقەکەنانی ڕووباری سیروان وتوانای گلدانەوەی (٣٠٠ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە کە ئامانجی خواردنەوەو کشتوکاڵکردن وبەرھەمھێنانی وزەی کارەباییە.\n١٠- بەنداوی زێویە: لە دوری (٢٦)کم لە شاری کامیاران. توانای گلدانەوەی (١٧ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە کە بۆ مەبەستی ئاودێری کردنی (٢٥٠٠) ھێکتار لە زەوی کشتوکاڵی بەکاردەھێنرێت.\n١١- بەنداوی ژاوە: توانای گلدانەوەی (١٧٢ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە کە بۆ مەبەستی پیشەسازی و ئاودێری کردنی (١٧٠٠٠) ھێکتار زەوی کشتوکاڵی بەکاردەھێنرێت.\n١٢- بەنداوی ئازادی: توانای گلدانەوەی زیاتر لە (٧٠ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە کە بۆ مەبەستی خواردنەوەو پیشەسازی وھەروەھا ئاودێریکردنی (٤٢٠٠) ھێکتار زەوی کشتوکاڵی ھەیە.\n١٣- بەنداوی سلێمان شاە: توانای گلدانەوەی زیاتر لە (٤٨ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە کە بۆ مەبەستی خواردنەوەو پیشەسازی وھەروەھا ئاودێریکردنی (٢٦٠٠) ھێکتار زەوی کشتوکاڵی ھەیە.\n١٤- بەنداوی ئەمیر ئاباد: لە کامیاران دروست کراوەو توانای گلدانەوەی زیاتر لە (٦ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە.\n١٥- بەنداوی رەمشەت: توانای گلدانەوەی زیاتر لە (٦ ملیۆن م٣) ئاوی ھەیە وئەم بەنداوە لە گەڵ بەنداوی (ئەمیر ئاباد) توانای ئاودێریکردنی (١١٤٠) ھێکتار زەوی کشتوکاڵیان ھەیە.\nھەروەھا چەندین پڕۆژەی تر ھەیە کە زانیاری بەردەست نییە لە سەریان وئێران بەردەوامە لە کارکردن تێیاندا.\nدوای تەواوبوونی ئەو پڕۆژە گەورانە ئاستی ڕووباری سیروان دادەبەزێت وبە ڕێژەیەکی زۆر کاریگەریی دەبێت لەسەر ناوچەی گەرمیان و دواتر ناوچەکانی پارێزگای دیالە لە ناوەڕاستی عیراق. تا ئێستا دەسەڵاتدارانی حکومەتی عێراقی فیدراڵ و حکومەتی ھەرێمی کوردستان ھیچ ناڕەزاییەکیان بەشێوەیەکی جدی دەرنەبڕیوە (ئەگەریش ھەبێت ڕەنگە تەنھا لێدوانی میدیاییە) سەرەڕای ئەوەی کە زانیاری تەواویان لەسەر ئەو پڕۆژەیە ھەیە.\nدابەزینی ئاستی ئاوی ڕووباری سیروان ئەبێتە ھۆی پیسبوونی ئەم ڕووبارە (زیادبوونی ڕێژەی پیسی Pollutants) بە ھۆی تێکەڵبوونی پاشەڕۆی شارو ناوچە پیشەسازییەکان و پاشماوە کشتوکاڵییەکان بەم ڕووبارە، ھەروەھا دابەزینی ئاستی ئاوەکە دەبێتە ھۆی زیادبوونی ڕێژەی سوێری (EC) کە کاریگەریی ڕاستەوخۆی دەبێت لە سەر کشتوکاڵکردن و بەرھەمە کشتوکاڵییەکان.\n-\tکۆمپانیای ئەندازیاری ڕاوێژکار (مھاب قدس), تونێڵی باشوری نەوسوود وگواستنەوەی سامانی ئاو (بە زمانی فارسی).\n-\tنوسینگەی ئەندازیاری ڕاوێژکار, کۆمپانیایی گەشەکردنی وزەو سەراوەکانی ئاوی ئێرانی, پلانی گواستنەوەی ئاو بۆ ناوچەی گەرمەسێر (بە زمانی فارسی).\n-\tعبدالمگلب رفعت سرحت, کتێبی (کورد وعیراق لە سیاسەتی ئاوی وڵاتانی سەرچاوە), لاپەڕە (٦١-٦٤).


Thursday, 06.09.2022, 22:44\nساڵی 1952 ئینیستیتووتی ئالەنباخ بۆ پێشنیازکردن/ Allenbacher Institut für Demoskopie بەپرسیاری : چ ئەڵمانییەک گەورەترین خزمەتی بە وڵاتەکەی کردووە؟ ڕاپرسییەکی ئەنجام دا. لەئەنجامی ڕاپرسییەکەدا "بسمارک " دەرچوو.\nهەر وەک بڵێ "نیتچە"ی فەیلەسووف ئەو گوتە بەناوبانگەی "ویستی دەسەڵات /Will to Power"ی بۆ بیسمارکی سەرکردەی کاریزمایی ئەڵمان وتبێت، ـ ئەگەرچی نیتچە ئەو وتەیەی لەناوەڕٶکی وتەیەکی بسمارکەوە : " جیهان بریتییە لە ویستی دەسەڵات و هیچی دیکە" ـ وەرگرتووە. ئەو سەرکردەیەی لە سەخترین بارودۆخی پچڕپچڕی ناوخۆیی و گەمارۆدراوی دەرەکیدا، توانی ئەڵمان یەکخات و بیکاتە خاوەنی ئابووەرییەکی بەهێز و سیستەمێکی تۆکمە و شادیان بکات بە بوون بە خاوەنی دەوڵەتی نەتەوەیی. بەدەوڵەتبوونی ئەڵمان لەناوجەرگەی ئەوروپای تەندراو بە کۆمەڵێ زلهێزی جیهانی ڕووداوێکی تایبەتمەندە و ڕێگایەکی تایبەتی بڕیوە تا گەیشتووەتە ئەنجام. هەر بۆیە بسمارک لەسەر ئاستی ناوخۆ و دەرەوەدا گەورەترین قسەی لەسەر کراوە و تا ئێستاش گەورەترین کەسایەتییە،لە مێژووی ئەڵمانی دا. ئەڵمان خاوەنی سەدان کەسایەتی گەورەی سیاسی و مێژوویی و فەلسەفی و ئەدەبی و زانستی و وەرزشی و تەکنەلۆژی و داهێنانی دیکەی گەورەی پزیشکی شتگەلێکی دیکەیە... بسمارگ گەورەترین کەسایەتی خاوەن کاراکتەری ویستی/ ئیرادەی دەسەڵاتە. دەسەڵاتەکەش بۆ خزمەتی تەنیا گەیشتن بە یەگرتن و یەکێتی نەتەوەیی ئەڵمان.\nھەر لەم قۆناغەدا زمانەکانی ئینگلیزی و فەڕەنسی بەتەواوی فێر دەبێت. لەم سەردەمەدا کۆمەڵێ وانە لەسەر دەستی گوتاربێژی ئایینی بەناوبانگSchleiermacher وەردەگرێ، کە قەشەیەکی ھەڵکەوتووە، شانی داوە لە شانی فیشتەیFichte فەیلەسوف. لێکۆڵەران دەڵێن: « شلایەرماخەر یەکەم مامۆستای بسمارک بووە، بەس ئۆتۆ بیسمارک قوتابییەکی باشی ئەو دەرنەچوو». بەو واتایەی ڕێچکەی ئەوی لە ڕوویی ئاینییەوە نەگرتە بەر. ساڵی 1832 دەچێتە زانکۆ سەرەتا لە شاری ھایدلبێرگ Heidelberg / وەردەگیری. دایکی ڕازی نابێت وا دوور بکەوێتەوە. دواتر دەچێتە زانکۆی شاری گۆتینگەنGöttingen /. 3 سەمیستەر لێرە دەخوێنێ بۆ باقیەکەی دێتەوە بەرلین.سەردەمی خوێندکاری لە کۆلیژی یاسا و زانستی دەوڵەت، - ئەگەر چی حەزی لەم خوێندنە نەبووە، دڵی لای خوێندنی دیبلۆماتیک – بووە. ژیانی خوێندکاری بسمارک زۆر سەخت و پڕ لە کێشە و ناخۆشییە،بەهۆی ئەوەوەی ژیانێکی بەڕەڵایی و سەرسەرییانە دەبردە سەر، بە خواردنەوە و ڕابوواردن و شەڕانگێزی و خۆدزینەوە لە بەشداری وانەکانی. تا وای لێ دێت لەسەر خواردنەوە و ڕابواردنەکانی ھێندە قەرزار و ناوزڕاو دەبێت، لە هەموو لایەکەوە دەبێتە کەسێکی بێزراو و ناخۆشەویست. هاوکات شمشێربازێکی لێهاتوو، مەلەوانێکی پشوودرێژ و سەماکارێکی لێزان بووە. لەم قۆناغەدا بەس بەشداری دەکات لە لێکچەرەکانی دەربارەی « دیبلۆماتی»، کە ئەو سەردەمە لەلایەن مێژوونووسی دیاری ئەڵمانی Arnold Heeren لەمەڕ سیستەمی ئەوروپا پێشکەش دەکرا. کاتێ لێیشی دەپرسن چ دەخوێنی ،دەڵێ: دیبلۆماتیک . دوای تەواوکردنی خوێندن نائارامی و بێزاری باڵ دەکێشێ بەسەر ژیانیدا..\nسەرەتا لە بەرلین چەند کارێک بەنیوە ناچڵی دەکات، لێ لە عۆدەیدا نابێت قەرزەکانی بداتەوە. دەست لە کار ھەڵدەگرێ و دێتەوە بۆ پۆمەرن. پاشان چەند کارێکی تری حکومەتی لە پۆتسدام دەدۆزێتەوە زوو بەجێیان دێڵێ. لە هیکڕا خۆبەخشانە ساڵێ دەچێ بۆ سەربازی. دواتر ساڵی 1838 بڕیار دەدات بە تەواوی واز لە کاری فەرمی بهێنێ و خۆی تەرخانی ژیانی ژیانێکی ئازادی خەریک بوون بە زەویوزار و کشتوکاڵەوە بکات. بۆئەوەی بتوانێ قەرزەکانی بداتەوە. باوکی نزیکەی 550 ھێکتار زەوی بەسەر ئۆتۆ و بێرنھاردی برایدا دابەش دەکات. ئیدی دوای ماوەیەکی باش کارکردن نزیکەی 10 ساڵ بەخێرایی و بەھاوکاری براکەی قەرزەکان دەداتەوە و ئارامی بۆ دەگەڕێتەوە. دەبێتە کەسایەتییەکی دیکە. دایکی ساڵی 1839 بەنەخۆشی شێرپەنجە کۆچی دوایی دەکات. لە قۆناغەدا کاتێکی باش بە خوێندنەوە دەباتە سەر و بەرھەمە ئەدەبی و فەلسەفییەکانی Goethe, Schiller ,Jean Paul ,Uhland ,Heine ,Spinoza ,Strauss دەخوێنێتەوە. لەژێر کاریگەرێتی هاوڕێی ئەمەریکی سەردەمی زانکۆ John Lothrop Motly زۆر خەریکی خوێندنەوەی ئەدەبی ئینگلیزی بەتایبەت Shakespeare, Byron دەبێت. تەماشای نەخشەی جیھانی زۆر دەکرد و حەزی لە کۆدەکردنەوەیان بوو. لە بیرەوەریەکانیدا دەڵێ:" هەر کاتێ تەماشای نەخشەم دەکرد و باڵادەستی فەرەنسای بەسەریەوە دەبینم، پەست دەبم". ھاوکات دەست دەکات بە گەشتێکی دوورودرێژ لە ئەوروپادا. دەچێت بۆ سکۆتلەند، ئینگلتەرا، فەرەنسا، سویسرا. لەڕێگای ئاھەنگێکی ژنھێنانی هاوڕێیەکییەوە، تەواوی ژیانی دەگۆڕێ بە ناسینی Johanna von Puttkammer ، کە دواتر دەبێتە ھاوسەری ژیانی. لە ڕێگای ئەم ژنەوە کە سەر بە بنەماڵەیەکی نەجیبزادەی هەڵکەوتوو بوون، گەلێ کەسایەتی ناوچەکە دەناسێ و تێکەڵییەکی زۆری کۆمەڵایەتی و سیاسی پەیدا دەکات. ساڵی 1845 باوکی دەمرێ. واز لە کارەکەی دێنێ و زەویوزارەکان دەدات بەکرێ. لێرەولەوێ چەند کارێک دەکات و زوو وازیان لێ دێنێ.\nژنهێنان تا چوونە ناو سیاسەت1847 - 1851\n( خاڵێکی زۆر سەیر لە بیر و کەسایەتی بسمارک دا، بریتییە لە عەشق و شەیدایی بۆ ھەرێمی پرووسیا، بەڕادەیەک ئامادە بوو ھەموو خۆشی ئەڵمانیای پێ بگۆڕێتەوە. باوەڕی قوڵی بە یەکگرتنی ئەڵمانیش هەبووە، دواتر بۆ ئاشتی ئەوروپاش ڕۆڵی گێڕا). هەروەها لەسەرەتاکی زوودا قەناعەتێکی لا دروست دەبێ، وەک ساڵی 1849 بۆ ژنەکەی دەنووسێ: " دۆزی یەکگرتنی ئەڵمان بە هیچ جۆڕێک لە ژوور و هۆڵەکانی ئێمەوە بڕیاری لەسەر نادرێ، بەڵکو بە دیبلۆماتی و لە مەیدانی جەنگدا بڕیاری لەسەر دەدرێت". ڕووداوەکانی شۆڕشی ئاداری 1848 لە بەرلین کاریگەرێتی لەسەر دروست دەکەن. ئەم وێستگەیە دەبێتە مایەی وەرچەرخانێکی نوێی ژیانی. بەخۆی ئەو بیروباوەڕە کۆنزەڤاتیڤە و ئەو ڕابووردووەی تۆماری کرد بوو، دەچێتە ڕیز هەر پێشەوەی دژە شۆڕشگێڕەکان. تەنانەت لەڕۆژەکانی سەرەتای شۆڕشدا،ویستییەتی لەگەڵ جوتیار و خەڵکی گوندەکەی بێن بۆ بەرلین،بۆ پارێزگاریکردن لە پاشای پرووسیا. ئیدی دواتر ململانێکانی رۆژگار ئاڕاستەی دیکەی وەردەگرن و بسمارک بە پەڕۆشیەوە چاوەڕێ دەکات.\nوەک دیبلۆماتکارێک بۆ ناو دەسەڵات 1851 - 1862\nڕۆژنامەی گاڵتەوگەپێ ئەو سەردەمە Kladderadatsch بە بۆنەی دەستنیشانکردنی بسمارکەوە بۆ ئەنجومەنی نوێنەران دەنووسێ:" بەڕێز بسمارکی ـ شۆنهاوزەن، دەنێردرێ بۆ ئەنجوومەنی نوێنەران/ پەرلەمان، گەر هەروا زیرەک بێت، دەتوانێ بێتە ئاغای ماڵی خۆش و ڕازاوە" شۆنهاوزەن واتە ماڵی خۆش و جوان . ئەمەش ئەو خەونەیە،کە لە ساڵانی لە خوێندنی زانکۆوە خۆی بۆ تەرخان کرد بوو. کاتێ بسمارک وەک نێردراوی پرووسیا ساڵی 1851 ڕەوانەی دەکەن بۆ ئەنجومەنی نەتەوەیی لە فرانکفۆرت و بۆ ماوەی 8 ساڵ بەوپەڕیی دڵسۆزی و بوێرییەوە لەبواری دیبلۆماسیدا نوێنەرایەتی بەرژەوەندییەکانی پرووسیا و پاشاکەی دەکات. هەموو ململانێ و شەڕە دیبلۆماسییەکانی لەگەڵ نەمسای ڕکەبەر و مێمڵدا بوو.نەمسا ئەندامێکی گەورە و خاوەنی دەسەڵات و بڕیاری فیدڕاڵی ئەڵمان و پەرلەمان بوو.\nهەروەها کە شەڕی کریم/ قریم1853-1856 هەڵگیرسا لە نێوان رووسیا و دەوڵەتی عوسمانیدا، وەک یەکەم شەڕ لە دوای کۆنگرەی ڤییەناوە، ئینگلیز و فەرەنسا چوونە پاڵپشتی تورک، بۆ ڕیگری لە باڵادەستی رووس، نەمساش دەیویست هەمان شت بکات، بسمارک/ پرووسیا بێلایەنی هەڵبژارد. کاتێ لێی دەپرسن:" تۆ بۆ کێی، هێزە ڕۆژئاواییەکان ، یان بۆ رووسیا؟ لەوەڵامدا دەڵێ: من بۆ پرووسیام ". ئەمەش هەڵوێستی نەمسای لەچاو زلهێزەکانی ئەو ڕۆژگارەدا لاواز نیشان دەدا. دواتر ساڵی 1854هاوپەیمانێتییەک لە نێوان پرووسیا و نەمسادا دەبەسترێ بە ناوی هاوپەیمانێتی بەرگری و خۆپارێزی. پرووسیا تەماشای ئەم ڕێکەوتنەی وەک ئامڕازێک بۆ بەهێزکردنی بێلایەنی خۆی دەکرد و نەمسا، بەنێتی بەکارهێنانی تێی دەڕوانی. نەمسا دواتر لەگەڵ هەردوو زلهێزی فەڕەنسی و ئینگلیزیشدا بێ ئاگاداری پرووسیا هاوپەیمانێتی بەست. بسمارک زۆر بەم هەوڵانەی نەمسا نیگەران دەبوو.


یارمەتی بۆ دەستپێکردنی کار دەتگەیەنێت بە خاوەنکاری خۆت | Startfinder\nکارسازێکی سەرکەوتوو: ڤاهیدە لە ساڵۆنی قژبڕینەکەیدا\nمن ناوم ڤاهیدەیە و لە کۆسۆڤۆ دەژیم. ٣٩ ساڵم، و مێردەکەم و من چوار منداڵمان هەیە. من وەک ئارایشی قژ کارم کردووە بۆ زیاتر لە ١٥ ساڵ، بەڵام توشی ئاستەنگی ببوینەوە بۆ دابینکردنی بژێوی. ئێمە کۆچمان کرد بۆ ئەڵمانیا لە ٢٠١٥ بەهیوای ژیانێکی باشتر.\nهەرچەندە نەماندەتوانی لەوێ کار بکەین. دوای سێ ساڵ کەیسی پەنابەرییەکەمان ڕەتکرایەوە، بۆیە دەبوایە بگەڕێینەوە بۆ کۆسۆڤۆ. خۆشبەختانە ئێمە بیستمان دەربارەی سەنتەری زانیاری ئەڵمانی بۆ کۆچ، مەشقکردن و پیشە (DIMAK) لە پریستینا. تیمی ڕاوێژکاری لەوێ یارمەتی گەڕاوەکانی وەک ئێمە دەدەن بۆ دووبارە جێگیربوونەوە لە کۆسۆڤۆ. بۆیە کەمێک دوای ئەوەی گەڕاینەوە سەردانی ئەو سەنتەرەمان کرد بۆ گەڕان بەدوای دەرفەتەکانی کاردا. ڕاوێژکارەکان ئەو بژاردانەیان بۆ ڕوون کردینەوە کە بۆ ئێمە بەردەست بوون.\nیارمەتی دارایی بۆ کەلوپەلی کار\nلەبەر ئەوەی دەمەویست ببمە خاوەنکاری خۆم، یەکێک لە بژاردەکانم بەتایبەتی بەلاوە سەرنجڕاکێش بوو: پڕۆگرامێکی ئاوێتەکردنەوە کە لەلایەن ئاژانسی کارکردنی کۆماری کۆسۆڤۆوە بەڕێوەدەبرێت بۆ گەڕاوەکان. کارسازە تازەپێگەیشتووەکان دەتوانن ئەمە بەکاربهێنن بۆ دەستکەوتنی یارمەتی دارایی بۆ کڕینی کەلوپەلەکانی کار یان شتێکی لەوجۆرە. ئەمە بەتایبەتی بۆ من گرنگ بوو چونکە بەڕاستی ئارەزووم دەکرد دووبارە وەک جوانکاری قژ کاربکەمەوە – ئەم جارە ئارایشگایەکی تایبەت بەخۆمم هەبێت. DIMAK یارمەتی دام بۆ پێشکەشکردن بۆ ئاژانسی کارکردنەکە بۆ هاوکاری دامەزراندنی بازرگانی تاکو کارەکەم بۆ ڕێکبخرێت. تاکە شت کە دەبێت خۆم پارەکەی بدەم کرێی شوێنەکەیە.\nهەروەها DIMAK یارمەتیشیدام بۆ بەشداریکردن لە خولێکی مەشق بۆ دەستکردن بە کارێک. ئەم مەشقە یارمەتی دام چۆن سەرکەوتووانە بازرگانییەک بەڕێوەبەرم کە بەرگەی ڕۆژگاری سەخت بگرێت. بابەتەکان ژمێریاری و لیستەی کەلوپەلەکانی دەگرتەوە. ڕاوێژکارانی GIZ تەنانەت یارمەتیان دام بۆ ئامادەکردنی پلانێکی بازرگانی. توانیم ئارایشگایەکی خۆم بکەمەوە لە پریستینا لە ٢٠١٩ لەژێر ناوی بازرگانی "ڤالی".\nهەموو ئەمانە هاتنە دی بەو یارمەتییانەی وەرم گرت لەلایەن DIMAK. من زۆر خۆشحاڵم کە ئارایشگایەکی تایبەت بەخۆم هەیە و دووبارە دەتوانم ستایلی قژی خەڵکی ڕێکبخەم. من ئەو کەسەبووم کە پارەم پەیدا دەکرد بۆ خێزانەکە، چونکە مێردەکەم بەداخەوە بێکارکەوتبوو لەوەتەی گەڕاوینەوە. بەڵام دواتر پەتای کۆرۆنا هات لە ٢٠٢٠.\nپلاندانانی هەنگاوی داهاتوو بەیەکەوە: ڕاوێژکاریی لە (DIMAK) لە کۆسۆڤۆ\nپلان بۆ ئەوکاتەی پەتاکە ئاسایی دەبێتەوە\nکار زۆر باشبوو ئەو کاتەی ئارایشگاکەم کردەوە، بەڵام ئێستا ئێمە زۆر سەرقاڵ نین چونکە لێرە زۆر کەم کڕیار دێن. من کاردەکەم تەنها تاکو پارەی کرێی شوێنەکە دابین بکەم، و دوای ئەوە هیچ نامێنێتەوە.\nهێشتا، من هەرچی لە توانامدابێت دەیکەم تاکو بڕیاری داخستنی نەدەم. من نیازم وایە دووبارە هەڵبستمەوە هەرکات پەتاکە ئاسایی ببێتەوە، و ئارەزوو دەکەم کارەکەم فراوانتر بکەم. کچەکانم ئێستا گەورەتربوون و ئارایشگاکە وەک دەرفەتێکی پیشەیی دەبێت بۆیان. دەستکردن بە کارێک لە کۆسۆڤۆ مانای ژیانێکی نوێ بوو بۆ خێزانەکەم و بۆخۆشم.\nمن بەڕاستی دەمەویست وەک ئارایشکار کاربکەم دووبارە – ئەمجارە ئارایشگایەکی خۆم بەڕێوەبەرم.


ڕێوڕەسمەكانی نەورۆز لە كوردستانی گەورە دەستیپێكرد - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەمڕۆ 21ی ئاداری 2021 رێوڕەسمەكانی جەژنی نەورۆز لە سەرانسەری كوردستانی گەورە دەستیپێكرد.\nلە شاری ئامەدی باكوری كوردستان، رێوڕەسمە بەنێوبانگەكەی نەورۆز، نەورۆزی ملیۆنی بە ئامادەبوونی هەزاران كەس دەستیپێكرد، دەیان چالاكی لەو رێوڕەسمەدا پێشكەش دەكرێن.\nهەر لە باكوری كوردستان بە ئامادەبوونی هەزاران كەس لە شارەكانی وان، شرنەخ، رەحا، ئیلیخ، نسێبین رێوڕەسمەكانی نەورۆز بەڕێوەدەچن.\nدەچینە رۆژئاوای كوردستان، لەوێ لە شارەكانی كۆبانێ، قامیشلۆ، حەسەكە، شەهبا بە بەشداری هەزاران كەس رێوڕەسمەكانی نەورۆز دەستیپێكردەوە.\nلە باشوری كوردستان رێوڕەسمی بەنێوبانگی نەورۆز بە بەشداری سەدان كەس لە بناری قەندیل بە بەشداری چەندین هونەرمەند بەڕێوەدەچێت، لەوانە هونەرمەندی گەورەی كورد ناسری ڕەزازی.\nهەر لە باشوری كوردستان ئەمڕۆ بەبۆنەی نەورۆزەوە بە هەزاران كەس روویان لە چیا و دۆڵ و دەشتەكانی كوردستانی رەنگین كردووە بۆ سەیران و گەشت و بەڕێكردنی كاتێكی خۆش.\nهاوكات ژمارەیەكی زۆری گەشتیار لە نێوەڕاست و باشوری عێراقەوە روویان لە هەرێمی كوردستان كردووە بەشداری رێوڕەسمەكانی نەورۆز دەكەن.\nلە رۆژهەڵاتی كوردستان هاوشێوەی باشوری كوردستان هاووڵاتیان چوونە دەرەوە، لە چیا و دەشت و دۆڵەكان رێوڕەسمی تایبەت بە نەورۆز رێك دەخەن.\nنەورۆزی ئەمساڵ گەرموگوڕییەكی زۆری پێوە دیارە بەهۆی ئەوەی ساڵی رابردوو بەهۆی پەتای كۆرۆناوە رێوڕەسمی نەورۆز نەكرا.\nسوودەكانی گەشت و گوزار بۆ منداڵ\n27 کانونی دووهەم 2021 1.45 pm\nخەڵك-ئارام سەردار سەرۆكی دەستەی پاراستن و چاككردنی ژینگەی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، بەپێی یاسا سندوقی ژینگە…


هاتنەوە بۆ ماڵە باوان و بە سووریەیی کردنی ئێران! \nقەیرانی سووریە بە ڕاپەڕینی خەڵکی ئەو وڵاتە بە دژی دیکتاتۆریەتی حیزبی بەعس و بنەماڵەی ئەسەدی دەسەڵاتدارەوە دەستی‌پێکرد و تا ئەمڕۆ درێژەی کێشاوە. دەسەڵادارانی ئەو وڵاتە توانایی بەرنگار بوونەوەی خەڵکی وەزاڵە هاتووی ڕاپەڕیویان نەبوو. وڵاتی سووریە وەکوو ولاتانی‌تری دەورو بەری خۆی وڵاتێکی دەستکردی پێکەوە لکێندراوە. لە ئێراق و ئەزموونی روخانی دەسەڵاتی بەعسیەکان و بنەماڵەی سەدام، ئاڵ‌وگۆڕی زۆری بەدواوە بوو کە بە قازانجی وڵاتانێکی وەکوو تورکیە و ئێران نەبوو. ئەو دوو وڵاتە خۆیان تووشی قەیرانی نێوخۆیی بوون. سەرباری قەیرانی نەتەوەیی و داخوازە نەتەوەییەکانی نەتەوە بن‌دەستەکان، ئەو وڵاتانە تووشی تەنگ و چەڵەمەی سیاسی، ئابووری و کۆمەڵایەتیی تایبەت بە خۆیانن. رووسەکانیش بەشێوازی نەریتی سووریەیان وەکوو بنکەی ناوچەیی خۆیان چاولێ ئەکرد. لە ئەگەری روخانی دەسەڵاتی بەعسیەکان جیا لە دەسەڵاتدارنی سەرەڕۆی ئەو وڵاتە،ئەو سێ لایەنەش بە خەستی هەستیان بە مەترسی ئەکرد. هیچکامیان ڕازی نەبوون دۆخی ئێراق دووپات بێتەوە و لانیکەم بەرەوڕووی کێشەی قووڵتری نەتەوەیی و بەتایبەت کێشەی کورد ببنەوە و هەرێمی کوردیی‌تر لەم ناوچەیە سەرهەڵ بێنێت و دابمەرزێت.\nرووسەکانیش حازر نەبوون ئەو پێگە سونەتیەی خۆیان لەدەس بدەن و دەستیان بەتەواوەتی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و ولاتانی عەرەبی کورت بکرێتەوە و بن‌کۆڵ بکرێن. هەروەها بە سانایی هەروەک ئەفغانستان، سووریە ڕادەستی ئامریکا یان وڵاتانی ئۆروپایی بکەن. بۆیە لە پێشدا تورکیە بە تەیارکردن و ناردنە مەیدانی هێزە دەسکردە توندئاژوە تێرۆریستەکانی خۆی بۆ ناو وڵاتی سووریە و داگیرسانی شەڕی ڕەشەکوژی و ئەنجامی تاوانی دڕندانە هەم ڕواڵەتی ڕاستەقینەی ڕاپەڕینی خەڵکی لە سووریە خەوشدار کرد و بە لاڕێیدا برد و هەم وڵاتانی ڕۆژئاوایی و بەتایبەت ئۆروپاییەکانی لە ئەگەری روخانی دەسەلاتی بەعسیەکان لە سووریە تۆقاند، هەرچەند کە بەڕواڵەت دژایەتیی دەسەڵاتی ئەو وڵاتەی ئەکرد، بەڵام ئەو شێوازە لە هەڵس‌وکەوت تەنیا ڕواڵەتێکی کاسبکارانە بوو نە هیچیتر. ئەوە بوو مەیدان ئاوەڵا کرا بۆ ئەو گشتە تاوانە دڕندانەیە بەرانبەر بە خەڵکی سووریە و خەڵکانی‌تری ناوچەکە.\nلە ئاکامدا شۆڕشی خەڵکی سووریە هەرەسی پێهێندراو و ئەو وڵاتە کرایە مەیدانی ڕمبازێنی توندئاژوترین لایەنی تێرۆریستیی پشت بەستوو بە ئایین. ئێستاش لەو وڵاتە تەنیا وێرانەیەک ماوەتەوە و بەس.\nکاولکاری لە وڵاتی سووریە و دڕندەیی سەربازانی خلافەتی ئیسلامی و ئەو تاوانە دژە ئینسانیانە کە ئەنجام دران، بە لێشاوی و بەرینی لە سەرانسەری جیهانی ڕەنگدانەوەیی میدیاییان هەبوو. کۆماری ئیسلامی یەکێک لەو لایەنانە بوو کە بە دەست بردنە ناو گیرفان و سفرەی جەماوەری خەڵکی ئێران و بە باجدان بە رووسەکان و لایەن توندئاژوەکانی سەر بەخۆی، دەسەڵاتی بەشار ئەسەدی لە لێواری مەرگدا رزگار کرد.\nبەداخەوە لە قەیرانی سووریەدا بڕێک لایەنی هاوپەیمانی بنەماڵەی ئەسەد بەناو کورد بوون، ئەرکی پاراستنی ناوچە کوردیەکانیان وە ئەستۆ گرت و هێزەسەربازیەکانی پارێزەری دەسەڵاتی بەعسیەکان و سەرکوتکەری کوردی ئەو وڵاتە ئازاد کران بۆ سەرکوتی خەڵکی ڕاپەڕیوی ناوچەکانی‌تری سووریە.\nبە زیندووکردنەوە دەسەڵاتی دەمێشق، هەم شۆڕشی خەڵکی سووریە شکستی پێهێندرا و هەم بزووتنەوەی کوردی لەو وڵاتە کرایەوە قاوخ.\nپاش تێپەڕ بوونی ماوەیەک و درێژە کێشانی قەیرانی سووریە، ناڕەزایەتیەکان لە ئێران پەرەیان سەند و کۆماری ئیسلامی بە هەست بە مەترسیی مەرگ کردن، کەوتە مانوڤڕ دان لە سەر قەیرانی سووریە. ئەوە بوو لەو ماوەیەدا هەموو بیسەری ئەو بابەتە بووین کە لە لایەن نەویترین تا بەرزترین بەرپرسانی ئێرانەوە باس لەوە دەکرا کە: « لە ئەگەری نەمانی کۆماری ئیسلامی، دۆخی ئێران وەکوو سووریەی لێ دێت!» ئەو بابەتە لە حاڵێکدایە کە سەرچاوەی هەموو نەهامەتیەکانی خەڵکی سووریە دەسەڵاتی ئەو وڵاتەوکۆماری ئیسلامین کە پاڵپشت و داڵدەدەری بوون، هۆکاری مانەوەی بەشار ئەسەد و ئەنجامی تاوانی دڕندانە دەرحەق بە دانیشتووانی سووریە و وڵاتانی دەوروبەری.\nکۆماری ئیسلامی ئەرکی خۆی لە سووریە بەجێ هێنا و چیتر پێویستیان پێی نیەوە و لە هەموو لایەکەوە لە ژێر گوشارایە بۆ چوونەدەرەوە لەو وڵاتە. تەنانەت هاوپەیمانی مێژینەی واتە رووسیەش بەشێکە لەو زەخت و گوشارانە.\nهاوکات لە ئێران بارینی باران و هەستانی لافاو بووە هۆی ویرانی و زەرەر و زیانێکی لە ڕادەبەدرە بۆ دانیشتووانی لانیکەم بیست و چوار پارێزگای ئێران. ناکارامەیی دام‌ودەزگا حکوومەتیەکان لە چۆنیەتیی هەڵس‌وکەوت لەگەل ئەو قەیرانە و لە زۆر شوێندا رۆڵی بە ئەنقەست، تێکدەرانە و مەبەستداری سپای پاسدارانبۆ پاراستنی داهات و سامانەکانی ئەو ناوچانە بۆ خۆی و هەروەها ڕاونان و دەرکردنی دانیشتووانی ڕەسەن و خۆجێی و گۆڕینی دیمۆگرافیی ئینسانی بە مەبەستی دەسبەسەراگرتنی ناوچەی شوینی مەبەست، ناڕەزایەتیی بەرینی لێکەوتەوە.\nبەلەبەرچاوگرتنی ڕووداوەکانی دووساڵی ڕابردوو و ناڕەزایەتی و بێزاریی جەماوەری لە دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی و دەربڕینی ڕاشکاوی ئەو ناڕەزایەتیانە، هەروەها دۆخی ناوچەیی و جیهانی، دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامی لە مەبەستی خەڵک تێگەیشتوون و رێگای دەربازبوونێک بۆ خۆیان نابینن.\nئابووریەکی ڕووخاو، کۆمەڵگایەکی بێ‌هیوا و داهاتوو لێڵ و تەماوی، پەرەسەندنی هەژاری و نەداری، بێکاری، داتەپینی کۆمەڵایەتی، بەتاڵان بردنی هەموو سامانەکانیان لە پێش چاوی خۆیان و سەدان گرفت و کێشەی دیکە کە گشت بەستێنەکانی ژیانی خەڵکی تەنیوەتەوە.\nخەڵک هیچیان بۆ لەدەستدان، لە بەردەستا نەماوە و تا دێت شەپۆلی ناڕەزایەتیەکان بەرین و بەرینتر ئەبنەوە. زۆرێک لە هێزەکانی کۆماری ئیسلامی تووشی هەڵوەرین بوون و ئەو رژیمە توانای سەرکوتی نەماوە. نیشانەهایەک لە سەرپێچی لەناو ڕیزە سەربازیەکانیدا بەزەقی دەبینرێن. تاکەهێزێک کە پشتیان پێی بەستبوو، سپای پاسداران بوو. دیاردەی هەڵوەرین و تەنانەت هەڵهاتن ئەوانیشی گرتووەتەوە، بۆیە جیا لە بەشێکی دیاریکراویان، متمانەیان بە سپاش نەماوە. جالێرەدایە بۆ ڕاگرتنی ورەی ئەوبەشە، دەستەو داوێنی هێزی پشتیوان بوون و ئەوەتا «مووی «هێزە دەستەمۆە دەرەکیەکانی خۆیان «هەڵپرووزاند».\nچەند ساڵە بە لێشاو خەرجیان بۆ ئەکەن و لە هەموو جیهان ئەرکی کوشتن و ڕفاندن و تێرۆریان پێ ئەسپێرن وئەمڕۆش لە هەمووکات زۆرتر پێویستیان پێیانە وبەو شێوەیە و بە بیانووی یارمەتیدانی ناوچە بەر لافاو کەوتووەکان، هێنایاننە مەیدان.\nئەو ڕژیمەی هەرچەشنە ناڕەزایەتیەکی جەماوەریی بە ناوی « پێشگیری کردن لە بە سووریە بوونی ئێران» بە دڕندانەترین شێواز سەرکوت ئەکرد، ئەمڕۆ خۆی ئەو دۆخەی خولقاندووە و بە کردەوە وڵاتی ئێرانی کردووەتە سووریە.\nدوورنیە بە هێنان و سەقامگیر کردنی ئەو هێزانە، سبەی لە ئەگەری هەر ناڕەزایەتیەکدا لە لایەن خەڵکەوە، ئەو هێزانە بکەتە دوو بەشەوە. بەشێکیان ڕاستەوخۆ راسپێردرێن بۆ سەرکوتی بێ‌بەزاییانە و ڕاستەوخۆی خەڵک و بەشێکیان بخزێنرێنە ناو خەڵکی ناڕازی و ئەرکی کوشت‌و‌بڕ و ڕاوڕووت و تاڵان و ئەنجامی تاوانیان پێ بسپێردرێت و بیخاتە سەر حەسابی جەماوەری ناڕازی بە مەبەستی بەدناوکردنی خەڵکی بێزاری خوازیاری ئاڵ و گۆڕ.\nلە لایەکیترەوە و بە گۆڕینی فەرماندەی سپای پاسداران و دانانی کەسێکی بێمێشکی سەرشێت وەکوو پاسدار سەلامی، ئەو ڕاستیە دەردەکەوێت کە جەمسەری راستەقینەی دەسەڵات بە نیازی شەڕە و مانەوەی خۆی بە شەڕەوە گرێ داوە. ئەگەر جیالەوەیە، کامە عەقڵی تەندروست لە وەها دۆخێکدا و کەوتنە ناو لیستی تێرۆری سپا لە لایەن ئامریکاوە، بە کردەوە هەڵپەساردنی ڕێکەوتنی بەناو بەرجام، چڕ بوونەوەی گوشارەکان بۆ سەر ئێران، ریزبەندیی ناوچەیی، دەرکردن لە سووریە و ... پاسدارێکی توندئاژو کە دایمە خەریکی هەڕەشەکردنە، بۆ ئەو پۆستە دائەنێت؟\nبۆیە بەرەوە باوان بوونەوەی ڕێکخراوە تێرۆریستیەکانی سەر بە سپای پاسداران لەم دۆخەدا تەنیا بۆ دەسپێکی شەڕە و بە سووریەیی کردنی ئێران. بێ‌هیوایی حەسەن ڕوحانی پاش گۆڕینی فەرماندەی سپای پاسداران کاتێک ئەڵێت : «هیوادارم فەرماندەی نوێی سپای پاسدارانبە پیی یاسا و لە چوارچێوەی یاسادا بجووڵێتەوە.» دەرخەری ئەو ڕاستیەیە کەکودەتایەکی نەرم کراوە و ڕوحانی هیچ دەسەڵاتێکی بەدەستەوە نیە. بەڵکوو ئەوە سپای پاسداران و خامنەیین کە دیاری ئەکەن دەسپێکی دۆخی نوێ چۆن بێت. بەڵام پێویستە لە یەک‌شت دڵنیابنو ئەویش ئەوەیە کە راستە دەسپێک بە ئەوانە بەڵام هەر لەو ئاستەدا ئەمێنێتەوە و ئەوە جەماوری بەرینی خەڵک و ئاڵ و گۆڕە جیهانی و ناوچەییەکانن دیاری ئەکەن بەرەو کوێی بەرن و کۆتایی و ئەنجامی چۆن بێت.


خودگەرایی لەناو ئەوانیتردا.. وەک: گەوج،فریشتە، هاوەڵ – كولتور مه‌گه‌زین\nBy بەکر عەلی\t Last updated ئازار 16, 2015\nهەموو مرۆڤێک بەپێی چییەتیەکەی خۆی هەڵگری جۆرێک لە گێلایەتییە، بەڵام هەموو کەسێک ئامادە نییە بەم پێوەرە خۆی هەڵبسەنگێنێت، بەڵکو هەمیشە ئەویتر بە گێل ناودەنێت. لەنێوان من و ئەویتردا جۆرە کۆمیونیکاسێۆنێکی تاوانبارکردن هەیە کە زۆرجار فەرامۆشکراوە و ئێمە بە هەموو گوتار و ئەدەبیاتی مرۆڤانەمانەوە سڵمان کردۆتەوە لەوەی بڕێک تیشکی بخەینە سەر. جۆرە کۆمیونیکاسیۆنێکی ئاوا لە خودی خۆیدا گەوهەری ڕەفتاری کۆمەڵایەتییانەی مرۆڤ پیشان دەداتەوە، مرۆڤ بە دیوێکدا وەک سەرزەنشتکەری ئەویتر، وەک ڕەخنەگر و تانەلێدەر لەویتر، بە دیوەکەی تریدا وەک ساویلکەیەک کە هاوشانی ڕەوتە کۆمەڵایەتییەکان ناڕوات، لەبەرئەوە هەمیشە فڕێدەدرێتە دەرەوەی ئێستا و دەرەوەی نێوبەندییە هەنووکەییە باوەکەی کۆمەڵگاوە. لە نێوان من و ئەوانیتردا جۆرە پەیوەندییەک هەیە کە دەشێت ناوبنرێت بە پەیوەندی خۆتەواوکردن. مرۆ هەمیشە بۆئەوەی خۆی لەناوجیهاندا ببینێتەوە دەبێت لەنێو ئەوانیتردا پەیوەندییەکی کۆمەلایەتی و وجودییانەی چنی بێت. واتە گەڕان بەدووی خود لەنێو خودی پەتی خۆمدا ڕوو نادات، بەڵکو هەمیشە لەویتردا خود خۆی دەبینێتەوە. خودگەرایی خەسڵەتێکی پەتی و دابڕاو نییە لە ئەوانیتر و لە جیهان و لەدەرەوە، بەڵکو خودگەرایی لەبنەڕەتدا لەگەڵ دەرەوەدا و لەناو جیهاندا و لای ئەویتر دەبینرێتەوە، هەموو خودێک بۆئەوەی خۆی بناسێت تەماشای ئەویتر دەکات تابزانێت چۆن ئەم دەبینێت. لێرەوەیە بوون بریتی نییە لە هەبوونی دابڕاو لەوانیتر، بەڵکو بوون لە بنەڕەتدا بریتییە لە پێکەوەبوون. بەڵام ئێمە بۆچی پێکەوەهەین وە چۆن پێکەوە هەین؟ ڕەنگە ئەمە دوو پرسیاری زۆر جەوهەری بن کە ئەم نووسینە بچووکە دەیکاتە تێزەی خۆی. لەکورتترین وەڵامدا دەمەویت سەرنجتان بۆ ئەمە ڕابکێشم کەوا ئێمە لەبەرئەوە پێکەوە هەین چونکە بوونی ئێمە بوونە لەناو ئەوانیتردا بۆیە ئێمە بەردەوام بەدوای منەکەی تری خۆماندا لەناو ئەوانیتردا دەگەڕێین، وە ئەم گەڕانەش بەشێوەی جۆراوجۆر پیادە دەکەین و چۆنێتی جیاوازی لێ دەکەوێتەوە، جارێک وەک دەسەڵاتدار، جارێک وەک دۆست، جاریک وەک تەڵەکەباز، جارێک وەک ساویلکە، جارێک وەک فێڵباز جارێک وەک گێل… کە هەموو ئەم شێوازانە لەدواجاردا دوو جۆر مرۆڤمان لەڕووی ئیتیکییەوە پێشکەش دەکەن: مرۆڤی جوان و مرۆڤی دزێو. مرۆڤی گێل و مرۆڤی تەڵەکەباز. مرۆڤی گەوج کە هیچ دەسەڵاتێک بۆخۆی ناخوازێت و هیچ نیازێکی وەهاش نادرکێنێت، بەرامبەر دەسەڵاتێکی باڵاگەرای هیرارشی کە دزێوەکان بەرجەستەی دەکەن. مرۆڤێک کە لەسەرەوە فەرمانی پێدەدرێت و مرۆڤێک کە هیچ سەرەوەیەکی لە سەرووەوە نییە.\nمرۆڤی گێل/ گەوج لەم نێوبەندییەدا بریتییە لەو ساویلکەیەی گەمژانە ژیان دەگوزەرێنێت. لەڕۆژگاری ئەمڕۆدا، گێل لە دیدی کۆمەڵگادا بریتییە لەو کەسەی کە لەڕووی مادییەوە سەرکەوتوو نەبووە، نەیتوانیوە هەلەکان بقۆزێتەوە و خۆی پێ دەوڵەمەند بکات، گەوج کەسێکە فێلباز نییە تا لە هەموو شوێنکاتێکدا خشتەکان بۆخۆی زەوت بکات و لێیانەوە دەسەڵاتی خۆی بسەپێنێت، ئەوە فێڵبازەکانن، ژیرەکانن وەها دەکەن. وێنەی گێل لە ئەندێشەی کۆمەڵگادا بریتییە لە کەسێکی نەدار و هەژار و بەلەنگاز کە نەیتوانیوە سامان و پلە و پایە و دەسەڵات بەدەست بهێنێت. ئەم وێنا زەقەی کۆمەڵ لەسەر مرۆڤی گێل هەیەتی، ئاماژەیە لەسەر هەبوونی جۆرە کۆمیونیکاسیۆنێکی پاتۆلۆگی و دەردەدار کە پێویست بە ڕوونکردنەوە و چارەسەرسازی ئەدەبی و تیراپی دەروونی و مۆرالی ورد هەیە، بەڵام لەنێو بواری فەرهەنگی دنیاکانی ئێمەدا چ جۆرە کۆششێکی لەو جۆرە نابینرێت کە خۆی بۆ ئەم بوارە تەرخان کرد بێت. ئەدەبیاتی ئێمە جۆرە گوتارێکی زۆر نەرم و شلی بۆ ئەم جۆرە تێڕوانینە هەیە، بێهۆ نییە فیگوری تاک وەک پاڵەوان، وەک کەسێکی بەزەبر بەرانبەر بە نەریتە باوەکان، وەک دژیار بە ڕووکەش و بە ڕێسا باوەکانی ڕۆژگارەکەی، وەک کەسایەتی قووڵاییەکانی ژیان و وەک پیادەکەری هونەری ژیان لە هیچ دەقێکی ئەدەبیماندا نابینرێتەوە. لەکاتێکدا بواری ژیانی ئێمە پڕە لە نموونەی زۆری مرۆڤی پاڵەوان و مرۆڤی جوان. ئێمە کە زۆرجار دەڵێین ئەدەب لەناو ژیاندایە و بۆ ژیانە، کەچی هیچ گوتارێک وەک ئەم گوتەیە زیانی بە هونەری ئەفراندنی ئەدەبی ژیانی ئێمە نەگەیاندووە. شتێک کە مایەی هەراسانکردنی ئێمەیە، بریتییە لە خاڵیبوونی ئەم کایەیە لەو هونەرەی نێوەڕۆکی ئیستاتیکیانەی ژیان بخاتەڕوو.\nلەکاتێکدا ڕووبەرێکی فراوان لەئەدەبی کۆگەلی و لە دیمەنی ڕووکەشی ژیان و لە مەشقکردنێکی بێهودەییانەی ژیان و لە داڕزاندنی مۆتیڤە ڕۆحییەکەی ژیان زاڵە بەسەر ئاسمانی ئەم کایەیەدا. من یەکێکم لەو کەسانەی گەلێک جار ئاواتەخوازی دۆزینەوەی کەسایەتییەکی زبر، ڕەق، یاخی، ناباو و نادیالێکتیکی بووم، لەشێوەی پاڵەوانەکانی کافکا،کامۆ، سارتەر،بیکێت،هێرمان مێرفل، هەمنگوای و گەلێکی تر، بەڵام ئەفسوس هەمیشە نائومێد ماومەتەوە. ڕێکەوت نییە زۆرینەی ئێمە سەرسامی ئەدەبیاتی خۆرئاواین، کە لەو جۆرە فیگورانەی بە شێوەی جۆراوجۆر بەرهەم هێناوە. ئەمەش ئاماژەیە لەسەر خولیاییەکی قووڵی تاک لەنێو کۆمەڵگای ئێمەدا بۆ ئەو جۆرە شێوەژیانەی کە پاڵەوان، وەک مەشقکەری هونەری ژیان و وەک یاخیییەک، پیادەی دەکات، بەڵام گوتارێک، ئەدەبی بێت یان هونەری بێت، لە ئارادا نییە گوزارشتی لێ بکات.\nلەڕووی زمانەوانیشەوە، ئێمە خۆمان لەناو کێشەیەکی گەورەدا دەبینینەوە، چونکە تا ئێستا ڕوون نییە جیاوازییەکانی نێوان، گێل، گەوج، دەبەنگ، گەمژە لە زمانی کوردیدا چییە و کام جۆرە کەسانە دەگرنەوە. بۆیە لەمڕووەشەوە هەر کەلێنێک هەبێت لێرەدا بە ئێمە پڕ ناکرێتەوە، تەنیا ئەوە نەبیت، دەستەواژەی گەوج یان گێل بۆ Idiot لەوانیتر بە شیاوتر دەزانم بۆیە لێرەدا زۆرتر ئەو دووانە بەکارهێنراون.\nلە ئەدەبیاتی خۆرئاوادا کۆششەکانی دەستۆیەڤسکی و نیتچە و سلۆتەردایک کاریگەرییەکی تیۆری و پراکسیسیانەی فراوانی لەسەر هەموو بوارەکانی ژیانی دەروونی و ئیتیکییانەی مرۆڤ بەجێهێشتووە.\nوەک دەزانین زوربەی پاڵەوانی ڕۆمانەکانی دەستۆیەڤسکی لە کەسانی چینی ژێرەوەن، لەکۆمەڵە نەوی و فەرامۆش و ئافەرۆزەکانن، کە شێوەژیانێکی زۆر ڕەق و زبر و ناجۆر و ڕیزپەڕ و نادیالێکتیکی دەژێنن. یەکێک لە دیارترین ئەو ڕۆمانانەی کە لێوەی مرۆڤی جوان، وەک مرۆڤێکی گێل بەرجەستە دەکات ڕۆمانی (( گەوج/ ئیدیۆت))ە. ئەم ڕۆمانە زۆر سەرنجی فیلۆسۆفێکی گرنگی وەک نیتچە ڕادەکێشێت و تیایدا گێلێتی وەک سیفەتێکی مرۆڤی جوان، وەک فریشتەیەک، وەک مەسیحێک دەستنیشان دەکات سیفەتێکی پاکی وەک ((مناڵانە)) و ((بەسام)) ی پێدەدات، و دوای سەد ساڵ لە نیتچەش فیلۆسۆف و کولتورناسی ئەڵمانی سلۆتەردایک سەرسامی خۆی بۆ ئەم تێمایە دەردەبڕێت و بگرە تەواوی فەرهەنگی خۆرئاوا دەکاتە قەرزارباری دەستۆیەڤسکی و نیتچە کە توانیویانە لەبارەی فیگوری گەوج و فیگوری فریشتەوە شت بنووسنەوە.\nدیارە کۆمەڵگا پێکهاتەیەکی هۆمۆجین نییە، ڕاستە کۆبوونەوەی تاک وگروپەکانە لەسەر خوانێک و لەنێو دەڤەرێکدا جیهانیژیانێکی هاوبەش پێک دەهێنن، بەڵام لەنێو هەموو نێوبەندی و کۆنتێکستێکی کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیدا هەمیشە تاک و ئیندیڤیدوم و دەستە و گروپی ناجۆر و ناتەبا و لادەر لەو دەڤەرە کولتورییە هەیە. ئەم مرۆڤانە دەخوازن لەدەرەوەی ئەو ڕەوتە باوە شێوەیەکیتری ژیان کە ناهۆمۆگینێتی کولتوریی پیشان دەداتەوە مەشق بکەن و نەکەونە ژێر گوشاری فاکتەرە ڕووکەشەکانی ئاپۆرەوە کە ئەمان شێوەژیانێکی زۆر ناهونەری و زیانبەخش بە نێوەڕۆکی ژیان دەژێنن. لەڕاستیشدا ئەمە نهێنی بەردەوامێتی ژیانە، چونکە نێوەڕۆکی ژیان بریتییە لەو هێزە هونەری و فەرهەنگییەی کە خودی ژیان دەبزوێنێت. بۆ ئەوەی ژیان بتوانێت بژی، گەرەکە تاکەکان و دەستە ڕوناکبیرییەکان مەشقی ڕۆحی پیادە بکەن و لەڕێی بایەخدانیان بەژیانی تێڕامانکردنەوە کۆشش بکەن بۆ چاککردنەوەی نێوەڕۆک و فۆرمی ئیستاتیکییانە و هونەرییانەی ژیانێک کە شێوە ئاپۆرەییە باوەکەی دایڕزاندووە. لەڕاستیدا گەر تەماشای هەموو کولتورەکانی مرۆڤایەتی بکرێت، یەکڕاست ئەوە دەبینین کە هیچ کولتورێک لەم داڕزانە ڕیزپەڕ نییە، هەروەک چۆن هیچ کولتورێک خاڵی نییە لە هەبوونی تاکەکەسە جوان و دەستە ڕوناکبیرەکانی کە پارێزەری هونەری ژیانن. هەموو کولتورێک وەک چۆن ئاپۆرەی بەدکار و نیهیلیستی هەیە، بە هەمان شێوە فیگوری ئەفرێنەر و ژیاندۆستیشی هەیە.\nمرۆڤی ژیاندۆست، مرۆڤێکە خەم و پەژارەی مرۆڤەکانیتری هەیە، زۆرجار خۆی لە کێشەکانی ئەوانیتر هەڵدەقورتێنێت و بەشداری گرفتەکانیان دەکات بەبێ ئەوەی هەرگیز چاکەی خۆی لەبەرچاو بگرێت، زۆرجاریش سەرکێشی دەکات و لەئەنجامیشدا لەئەوانیترەوە بە گێل و گەوجێک تەماشا دەکرێت کە هیچ لەژیانی ئیگۆیزمانە تێنەگەیشتووە. لەڕاستیدا کەسی گێل، یان گەوج، یاخود دەبەنگ ڕاستە سیفەتێکی فریشتەیی هەیە، بەڵام هیچ وەک فریشتە نابێت ببینرێت، بەڵکو ئەو دووانەیەکی تری خودی خۆیەتی و دەگەڕێت بەدوای خۆتەواوکردندا لەگەڵ هەرکەسێکدا کە ڕێکەوتی بکات. گێل ئەو مرۆڤە جوانەیە کە ناتوانێت هیچ پەیامێکی بۆ ئەوانیتر هەبێت، ناتوانێت هیچ دەسەڵاتێک پیادە بکات لەبەرئەوە گەوجە. وەک سلۆتەردایک دەڵێت: (( گێل فریشتەیەکی بێ پەیامە… تەواوکەرێکی نێوەکی بێ مەودایە بۆ هەموو ئەو بوونەوەرانەی بەڕێکەوت پێیان دەگەین. پ. سلۆتەردایک. کایەکان. بەرگی یەکەم. بڵقەکان. ل ٤٨١)). بەڵام فریشتە سوبیەکتێکی ستوونیی و ئاسمانییە، وە هەمیشە هەڵگری پەیامێکە، لەبەرئەوە دەسەڵات و ئەوتۆریتێتی هەیە، بەڵام گێل سوبیەکتێکی سەرزەمینییانەیە و هیچ دەسەڵاتێکی نییە بەڵکو ئەو پتر ڕاشکاوەیی و کراوەیی هەڵگرتووە. فریشتە وەک فریادرەسێکی هیرارشی دەردەکەوێت کەچی گەوج یەکسانی و هاوتایی بەرجەستە دەکات.((بڵقەکان ل٤٨١)).\nفریشتە لەناو سیستەمی دینی دا ئینفۆرماسیۆنی میتافیزیکیمان لەبارەی ڕزگارکەرەوە پێدەگەیەنێت، ئەو کەسێکی پەیامگەیەنەرە، بەڵام ڕزگارکەر لەناو سیستەمی گێلایەتیدا کەسێکی ناکەسە و هیچ نوێنەرێکی باڵای نییە.\nسلۆتەردایک پێیوایە دەستۆیەڤسکی وەکو فیلۆسۆفی ئایین نووسیویەتی و توانیویەتی لەڕۆمانی ((گەوج))دا ئەم ((مرۆڤە تەواوجوانە)) کە میر میشیکینە بەرامبەر بە ((مرۆڤی دزێو)) دەربخات و نیتچەش لە ((دژەمەسیح))دا ئاماژەی بەسیفەتەکانی مەسیح دەدات و وەک: بەرجەستەکەری داڕزان دەستنیشانی دەکات.(( بەسام، مناڵانە، دەردەدار…. ئەم ڕووانە چۆن دەکرێت پێکەوە لە یەک کارەکتەری گەوج دا پێکەوە هەبن؟)). ل٤٨٢.\nسلۆتەردایک ورد و قووڵ شوێن چەمکی گەوجناسی Idiotologie و فریادرەس یاخود ڕزگارکەرناسی دەکەوێت و بە سوود وەرگرتن لە دەستۆیەڤسکی و نیتچە ڕچەی میتافیزیکی دەشکێنێت و لەبری ئەوە چەمکی گەوج لە رەهەندە ستوونی و هیرارشییە فریشتەییەکەی دەخات و گرێی دەداتەوە بە خودی ناوەوەی مرۆڤەوە، بە هەناوی مرۆڤ وەک شوێنگەیەکی نێوەکی حەشاردانی ئەو سیفەتە پەنهانکراوانەمان.(( سلۆتەردایک لەگەڵ چەند هاوڕێیەکیدا خەڵاتێکیان بەناوی میشیکین، کە پالەوانی ڕۆمانی گەوجەکەی دەستۆیەڤسکییە دامەزراندووە و هەر ساڵەی دەیبەخشنە کەسێک کە خۆی بۆ کاری مرۆیی تەرخان کردبێت، وەک هێمایەک بەوەی کە گەوج ستایی ژیرەکان دەکات)). لەڕاستیدا بەرگی یەکەمی کتێبی کایەکان بەهەموو قەبارەی خۆیەوە بەشێوەی جۆراوجۆری فەلسەفی و پسیکۆلۆگی و زانستی کارکردنە بۆ سەلماندنی تێزەی ئینتیمیتێت و نێوپەیوەستبوونی مرۆڤ لەناوەوە بە شتێکی دەرەوە. بەر لە سلۆتەردایک تا ئێستا هیچ قولاپێکی فیکری و پسیکۆلۆگی فڕێ نەدراوەتە نێو ئەو قووڵاییە مرۆڤانەیەوە، سلۆتەردایک ئەو قولاپە فڕێدەداتە نێو ئەو هەناوگە بێ بنەوە و تێڕوانینێکی فراوانترمان لەسەر خود و خودگەرایی لەناو کایەکان دا لا دەکاتەوە. چیتر خود بریتی نییە لە خودی خۆی و بەس، بەڵکو بریتییە لە و کۆنتاکتەی بەدەوروبەریەوە هەیەتی، خودگەرایی واتە پەیوەستگەرایی. تەواو وەک میر میشیکین کە لەڕێی ئەو ڕووداوانەی لەدەوریدا ڕوو دەدەن دەتوانێت ڕۆبچێتە نێو هەناوی هەموو یاریکەرەکانیانەوە. میشیکین وەک گەوجێکە کە خۆی بۆ هەموو شتێکی دەوروبەری تەرخان دەکات، ئەو نە لەبەر سیرێنەکان و نەلەبەر فریشتەکانیش گوێچکەی خۆی نەدەئاخنی، بەڵکو (( گوێچکەکانی و دەزگاکانیتری هەستکردن و وروژاندنی بۆ هاودووەکانی دەکردەوە. ل٤٨٣)). لەبەرئەوەش نا کە مناڵانە دەیتوانی بچێتە ناو ئەوانیترەوە ، بەڵکو مناڵانە لێرەدا واتە ئامادەبوون بۆ ئەوەی لەناو کێشەکانی ئەوانیتردا دەوری خۆت نەبینیت، بەڵکو خۆت (( بەتەواوکەری ئەوانیتر دابنێیت. ل٤٨٣)). لێرەدایە تێدەگەین سلۆتەردایک هەردوو وشەی گەوجایەتی و مناڵانە دەدات لەیەک. بەمپێیە گەوج یان گێل وەک دەستەواژەیەک بریتییە لە شوێنگەی من کە بەرانبەر بەوانیتر کاریگەر و چارەساز دەردەکەوێت، ئەگەرچی هیچ توانستێکی فریشتەیی نییە. ل٤٨٤. ئیدی سوبیەکتی گێلایەتی بریتییە لەو توانستەی ئێمە لەناوەوەماندا هەڵمانگرتووە و بە ڕێکەوتکردنی ئەوانیتر دەردەکەوێت. واتە گێل ئەو هاوشێوەیەی منە کە لە ئەوانیتردا بۆم دەردەکەوێت.\nلێرەوە ئەرکی ڕاستەقینەی گەوج ئەوەیە کە هیچ پەیامێکی نەبێت، ئەو خۆی ناسەپێنێت، بەڵکو جوانێتی ئەم مرۆڤە لەوێدا متبووە کە تەنیا نزیکایەتی و هاوسێیەتی دادەمەزرێنێت و لێوەی تێگەیشتنێکی تر لەسەر سوبیەکت چێ دەکات تاوەکو لەناوــ جیهان داــ بوونێک بۆخۆی مسۆگەر بکات .((بڵقەکان ل٤٨٤)).\nئەو تاکانەی وەک چارەسەرکەری کێشە کۆمەڵایەتییەکان دەردەکەون و بە خۆتێهەڵقورتاندنیان لە کاروباری ئەوانیتر دەیانەوێت خۆیان بەسەر ئەوانیتردا زاڵ بکەن، ئەوانە هیچ فریشتە نین و هەڵگری چ فەزیلە و پەسەندکارییەکیش نین. چونکە دواجار لەمڕێیەوە گەرەکیانە گوتاری دەسەڵاتی خۆیان ڕابگەیەنن. زۆرینەی چاکەکار و فریادرەسە کۆمەڵایەتی و سیاسی و ئاینییەکانی نێوکۆمەڵگاکانی دنیای ئیسلام لەم مۆدێلەن و لەنێو کولتوری ئاپۆرەدا بەهەڵە وەک فریادرەس و ڕزگارکەر ناسراون. لیرەوەیە قەیرانی مۆرالی و هۆشیاری لەو دنیایەدا خۆی تەشەنە دەکاتەوە و تەواوی دیمەنەکانی ژیان دەردەدار دەکات.\nجا ئیتر ئەوەی بیەوێت لەو داڕزانەی ژیانی ئەو فەرهەنگە تێ بگات، بە بێ بینینی ئەم دیاردەیە بەڕێگایەکی هەڵەدا دەڕوات. بەداخیشەوە زۆرینەی تێگەیشتنی باویش تا ئێستا ئەوە بووە کە بەڕێگای هەڵەدا ڕۆشتووە.\nڕزگارکەر و چارەسەرکەر هیچ کاتێک لەبەر بەرژەوەندی تایبەتی خۆی بەشداری کێشەکانی ئەوانیتر و جیهانی دەرەوەی خۆی ناکات، بەڵکو تەنیا لەبەرئەوەیە کە ئەوانیتر تەکمیلە بکەیت. لێرەدا گەر ئێمە سەرنجێک لە چەمکی قارەمان یاخود پاڵەوان بدەین، دەبینین ئەو کەسێکە هیچ دەسەڵات و سامانێکی مەبەست نییە، بەڵکو وەک جاویدێک دەمێنێتەوە کە هونەری پاراستنی ژیان لەناو جیهاندا مەشق دەکات، جاویدێک کە دواجار خۆیشی تیا بچێت هیچ دەربەست نابێت. وەک نیتچە دەڵێت: قارەمان باشترین ئیرادەی خۆلەناوبردنە.\nمرۆڤەکان لەمڕۆژگارەدا زیاتر نوقمی فەرهەنگی ئاپۆرەیی و بەرخۆریین، فەرهەنگێک کە زیانی کوشندە و شکێنەر دەگەیەنێت بەژیان، لەبەرئەوە فیگوری قارەمان تا دێت زۆرتر و خۆرتر بۆ پاراستنی ژیان گرنگە. لەبەردەم کۆششی بە قارەمانبوون دا خود لەوەدا کە واز لە بەرژەوەندی و دەسەڵاتخوازی تایبەتی خۆی دەهێنێت، لەناو ئەوانیتردا پاراستنی ژیان ڕادەگرێت و ڕۆڵی ئەویش دەبێتە خۆتەواوکردنێکی ئیستاتیکییانە. فیگوری پێشمەرگە لە مانا دێرین و بێگەردەکەی خۆیدا بەرجەستەکەرێکی تەواوی ئەو کەسە بەسامەیە کە ژیان لە دۆخێکی پاسیڤەوە بە خۆقوربانیدان دەکاتە ژیانێکی ئەکتیڤ و زیندوو، دازاینی مرۆڤەکان لە ئاستێکی نەوییەوە دەگەیەنێتە ئاستێکی باڵا. ئەم فەزیلەتە لای کولتوری ئاپۆرەیی بە مەسەلەیەکی پڕوپووچ و بێهوودە دادەنرێت و ئەوەشی شوێنی بکەوێت شوێن کڵاوی بابوردوو کەوتووە، بۆیە زۆرجار ئەوانەی لەپێناوی ئەو بەها باڵایانەدا تێدەکۆشن و قوربانی دەدەن لەلایەن ئاپۆرەوە بە گەوج و گێل ناسراون…\nبەمپێیە دەبینین گەوج کەسێکی سەرەکی نێو چیرۆکی ژیانی هیچ کەسێک نییە، بەڵکو: هاوەڵێک، یاوەرێک، هاوسێیەکی نادیارە، کەلە ((بەرمرۆڤ))ەوە دەمانگەیەنێتە ((سەروومرۆڤ)).\nلەبارەی خود و هاوەڵەکانی…\nرۆح شتێکە هەمیشە میوانێکی هەیە. سلۆتەردایک.\nئەو سەرینەی لەناو مندالدانی دایکدا لەسەری دەخەوین بۆ هەمیشە لەگەڵماندایە. سلۆتەردایک.\nمرۆڤ بوونەوەرێکە لەنێو پەیوەندییەکی نەبڕاوەدایە، لە هیچ کات و لە هیچ شوێنێکدا ناکرێت وێنای مرۆڤ وەک خودێکی پەتی و دابڕاو لە دەرەوەی خۆی بکرێت. هەموو مرۆڤێک هەڵگری کەسێکی ترە. دیوی ناوەوەی مرۆڤ بریتییە لەو کایە شوێنگەرایەی کە بەجۆرێک لەجۆرەکان دانیشتوویەکی تایبەت بەخۆی تێدایە. مرۆڤ لەناوەوە شوێنێکی گیانلەبەرە. دیوی ناوەوەی مرۆڤ دیوێکی خاڵی نییە، بەڵکو شوێنێکە لەنێوان خودی خۆی و ئەویتردا دابەش بووە. لەبەرئەوەیە هەموو ناوەوەیەک فرەجەمسەرە. لێرەوەیە مرۆڤ بۆئەوەی ناوەوەی خۆی ساتار بکات ئەوا پێویستە کەسێکیتر لەناوەیدا نیشتەجێ بکات. ناوەوە، وەک دیوە ڕۆحییەکەی خود پەناگەی ئەو خودەیترە کە یان دروستکەری خودی خۆمە یاخود تەواوکەری خودی خۆمە. مرۆڤ وەک خودێک، بەردەوام هاوبەشێکی لەگەڵدایە. لەم جۆرە پەیوەندییە نێوەکییەی خود، کۆجیتۆی دیکارت بەهەڵە دەکەوێتەوە، واتە چیتر من لەبەرئەوە نیم کە بیردەکەمەوە، بەڵکو من بیرم لێدەکرێتەوە، کەواتە من هەم. ئیتر وەهای لێدێت کە خود بەردەوام لەژێر تێڕامان و چاودێریکردنی خودێکی تردایە. بوونی من لەخۆمەوە سەرهەڵنادات، بەڵکو لە بینین و بیرکردنەوەکانی خودیترەوە. بوونی خود هەمیشە بوونێکی نێوپەیوەستییە، نێوپەیوەستی واتە پەیوەست بەشتێکی نێوەکی واتە ئینتیمیتێت، بەنموونە، دەشێت خۆشەویستی یان هاوڕێیەتی بریتی بن لەو کایەیەی کە هەموو خودەکان کۆدەکاتەوە و کایەیەکی نێوەکی هاوبەشیان بۆ ساتار دەکات. واتە خۆشەویستی یان دۆستایەتی بریتییە لەو کایەیەی کە جەمسەرەکان کۆدەکاتەوە و پێکەوە پەیوەستیان دەکات. لەدیدی سلۆتەردایک دا خۆشەویستی وەک هەستێکی پەتی نامێنێت بەڵکو مادام دووان پێکەوە پەیوەست دەکات ئیتر دەبێتە بوار و کایە، دەبێتە شوێنێکی گیانلەبەر بۆ بەیەکگەیاندنی جەمسەرەکان. لەناو ئەم بوار و کایانەدا ئیتر ئێمە دەرک بەوە دەکەین کەوا مرۆڤ تاک نییە بەڵکو دووان و زیاتریشە.\nبەسەرهاتەکەی ئەفسانەی ئۆرفۆسیۆس و ئۆیریدیکە ڕەنگە دێرینترین ئەدەبیاتی ئەم جۆرە پەیوەندییە هەمیشەییە بێت. کاتێک ئۆیریدیکە دەمرێت و دەچێتە دنیای ژێرەوە، ئۆرفیۆس تەنیا بە حەزی بینینەوەی ئەو دەژی. واتە وەک سلۆتەردایک ڕاڤەی دەکات: دیاری ماڵئاوایی ئۆیریدیکە بۆ ئۆرفیۆس بریتییە لەو شوێن و کایەیەی کە تیایدا ئەلتەرناتیڤ و جێگرەوە دەبنە شتێکی شیاو. … واتە ئۆرفیۆس ئێستا لەناو ئۆیریدیکەدا مردووە، کەچی ئۆیریدیکە هێشتا لەناو ئەودا بە بەردەوامی لە جێگرتنەوەدا دەژی … بەمپێیە دەبینین مرۆڤ لەناوەوەی خۆیدا هەمیشە هەڵگری خودێکی دەرەکییە. تاک هەمیشە دووانە و تاکایەتی هیچ نییە جگەلەبەرەنجامی دابەشبوونەوەی دووانایەتی. لەناوەوە بوون لەڕاستیدا بریتیی نییە لە لەگەڵ خودبوونی پەتی و ئەبستراکت، بەڵکو لەناوەوەدابوون بریتییە لە لەگەڵ ئەویتردابوون. ئێمە لەناوەوەماندا هەمیشە ئەوەیتری دروستکەری خۆمان((کەدایکە)) هەڵگرتووە: ئەو سەرینەی لەناو منداڵدانی دایکدا لەسەری دەخەوین بۆ هەمیشە لەگەڵماندایە. بڵقەکان ل ٤٢٣. وە ئەوەیتری تەکمیلەکەری خۆمان ((کە یار و هاوڕێیە)) هەڵگرتووە.\nلەزمانی کوردیدا کە خواحافیزی لەکەسێک دەکرێت دەگوترێت خوات لەگەڵ، یان خوا بتپارێزێت. لەڕاستیدا ئەم جۆرە هاوەڵیکردنە بەدەر لەمانا دینییەکەی پەیوەستە بە خودی سوبیەکتیڤیتێتی ڕۆحی مرۆڤبوونمانەوە. ئێمە هەمیشە فریشتە و پارێزەری خۆمان یاوەرمانە. هەموو تاکێک یاوەرێکی خۆی بۆ گیانپارێزی لەناودایە. هەموو کەسێک فریشتەی خۆی هەیە. هیچ کەس تاک و تەنیا نییە، هەمووکەس لەهەرە زووترین ساتەکانی لەدایکبوونیەوە یار و یاوەرو دۆستێکی لەهەناودا هەیە. سلۆتەردایک لە نەسکێکی گرنگی کتێبی کایەکاندا بەناوی (( فریشتە، دووانە، هاوشێوە)) دا ئەوم لێکدانەوە جینیالۆجییە لە دیویناوەوەی مرۆڤ دەکات و دەڵێت:(( هەموو لەدایکبوویەک لەدایکبوویەکی دووانەییە، کەسێک نییە بێ یار و هاوەڵ بێتە دنیاوە. هەموو تازە هاتوویەک ئۆیریدیکەیەکی بەدوواوەیە، کە خامۆش و نەناسراوەو بۆ تەماشاکردن دروست نەکراوە. … هەموو لەدایکبووەیەک دوو لەدایکبوونە. کایەکان. بەرگی یەکەم. بڵقەکان.ل٤١٩)).\nئەفرێنەری خود هاوەڵایەتی ژیان و بوونی هەموو خودێک دەکات، ئەگەرنا بۆچی ئێمە لەهەموو ڕۆژێکی لەدایکبوونماندا سڵاوی لێدەکەین، بمانپارێزێت و تەمەن درێژتر بین… ئەفرێنەرەکەمان ئەو ڕۆحەی ناوەوەمانە کە زیندەگیمان دەپارێزێت، ئەو فریشتەیەیە کە هاوەڵایەتیمان دەکات، ئەو ماتەریالەیە (( ماتەر وشەیەکی لاتینییە و وشەی موتەر /دایک هەر لەم وشەیەوە هاتووە)) کە وزەی ژیان و ژیاندنەوە و بوژاندنەوەمان پێدەبەخشێت.. لەڕاستیدا مرۆڤ بەبێ یاوەرێک ناکرێت بژی.. بۆیە ئێمە بەردەوام هەستدەکەین دووانین.. تەنانەت لەو کاتە شاعیرییانەشدا کە بانگەشە و پێرفۆرمانسی تەنیایی دەکەین ئێمە هەرگیز تەنیا نین، بەڵکو لە دیوی ناوەوەماندا لەگەڵ خودە دروستکەر و تەکمیلەکەرەکەمانداین و لەوێدا کایەیەکی ناوەکی چێ دەکەین کە دەرەوەشی لەخۆگرتووە. تەنانەت شێوازی گفتوگۆکردنی مۆنۆلۆگیش هەر سەلمێنەری تاکانەیی خود نییە، بەڵکو ئەو مۆنۆلۆگەش لەبنەڕەتدا دیالۆگێکە لەنێوان من و ئەوی تەواوکەرمدا، خود و خودە ئەفرێنەرەکەیدا. لە پەخشانی شیعریدا ئەم سیناریۆییە زۆر بە ڕوونی دەردەکەوێت. شیعری ڕیلکە لە ئەدەبیاتی ئەڵمانیدا و شیعری مەحوی لە ئەدەبیاتی کوردیدا دوو پارادیگمای شیعریین بۆ دوواندنی خودەکەی تری ناوەوەمان.\nلەشیعری مەحویدا ئێمە دەکەوینە نێو کایەیەکەوە کە تیایدا خود دەکەوێتە وتووێژێکی بەردەوام ڕاستەوخۆوە لەگەڵ خوایەتیدا، خود پیویستی بەوەیە گیانپارێزەکەی خۆی، بەبێ هیچ نێوەندکارێک، بدوێنێت. لیرەوەیە، ئەوەی بیەوێت لە خودگەرایی و سۆفیزمی ئەو تێبگات، دەبێت لەم تێۆرییەوە کلیلی تێگەیشتن ساز بکات. تێوری ئاوێتەبوونی دەرەوە و ناوەوە، پەیوەستبوونی خود وئەویتر، رۆح و مێژوو، دیالێکتیک و نادیالەکتیک، بەخەسڵەتێکی زۆر شیعری و فەلسەفی لەناو جیهانبینی مەحویدا ئامادەیە. لێرەوەیە هەرکاتێک ئێمە قووڵ شیعری ئەو دەخوێنینەوە، ئەوسا تێدەگەین کە ئێمە تاک نین، بەڵکو جووتین، ئاوێتەیەکین و هەمیشە یار و گیانپارێزەرێکمان لەگەڵدایە.\nشارێک لە باشوور


بۆچێ ئەمریکا لەڕیفراندۆم نێگەرانە؟ - ئاوێنه\nبۆچێ ئەمریکا لەڕیفراندۆم نێگەرانە؟\nد. نەوزاد هێتوتی*\nبڕیاڕی ئەنجامدانی گشتپرسی بۆ سەربەخۆی کوردستان لە ٢٥ سیپتەمبەری ٢٠١٧، لەسەر ئاستی ناوخۆی، هەرێمی‌و نێودۆلەتی کاردانەوەی فرە جوری بەدوای خۆیدا هێناوە، هەر دەولەتەکێش لەڕوانگەی بەڕژەوەندی‌و سیاسەتی تایبەتی خۆیەوە هەڵسەنگاندن بۆ پرۆسەکە دەکات. هەندیک لەدەۆلەتانی وەک تورکیاو ئێران بەئاشکرا دژایەتی خۆیان بۆ ئەنجامدانی گشتپرسی ڕاگەیاندوە. هەندیکی دیکەش لەوڵاتان بەتایبەتی ئەمریکا کە بەیەکیک لە دوستە نزیکەکانی هەرێم دادەنڕیت، وێرای جەختکردن لەسەر ئەوەی کە لەحەزو وێستی کورد بۆ سەربەخۆی تێدەگەن، بەلام لەچەندین بوونەدا راگەیاندووە کە لەم هەنگاوەی کورد نێگەرانن‌و تیبینیان لەسەر کاتی ڕیفراندۆم هەیە.\nبەتایبەتیش بەرپرسانی ئەمریکا بەردەوام جەخت لەسەر ئەوە دەکەن کە ئەم هەنگاوەی کورد، لەلایەک زیان بەشەری دژە داعش دەگەینیت‌و لەلایەکی تریشەوە دەبێتە هۆی دروستبونی ناسەقامگیری لەعێراق‌و ناۆچەکەدا. ریکس تێلرسون لە ١١ ئاب ٢٠١٧ لەپەیوەندییەکی تێلەفونێدا ئەم پەیامەی بەبارزانی گەیاندو داوای کرد کە ڕیفراندوم دوابخڕێت. دوای ئەویش جێمس ماتێس وەزیری بەرگێری ئەمریکا کە لەچەند رۆژی پێشودا هاتە هەولێر هەمان داوای لە بارزانی کرد.\nئەوەی لێرەدا جێگەی پڕسیارە ئەوەیە، کە ئایا بەراستی نێگەرانییەکانی ئەمریکا بەهۆی ئەوەیە، کە ئەم هەنگاوەی هەرێـم دەبێتە هۆی زیانگەیاندن بەشەری دژە تێرورو ناسەقامگیر کردنی ناۆچەکە ؟ یان خۆد لەپاڵ ئەمەدا ئەمریکا هەندی ئامانج‌و مەبەستی تری هەیە لەعێراقدا کە نایانەویت بەئاشکرا رابگەینێت؟ ئەگەری بەشێوەیەکی وڕد چاۆدیری هاۆکێشەو پێشهاتە سیاسی‌و سەربازییەکانی عیراق‌و ناۆچەکە بکەین، بە تایبەتیش رۆل وپێگەی کورد لەیارمەتیدانی ئەمریکا لەشەری دژە تێرور، دابینکردنی سەقامگیری، ئەوا ئەوا دیار دەبێت کە کە ئەو بیانویانەی کە بەڕپڕسانی ئەمریکا باسی دەکەن، نەک هەر لە جێگەی خۆیدا نین، بەڵکو خۆدی ئەوانێش بروایان بەو پاساوانە نییە.\nبەرپرسانی ئەمریکی لایان ئاشکرایە کە کورد بەگشتی‌و هەرێمی کوردستان بەتایبەتی رۆلی سەرەکی دەبێنن لەشەری دژە تێرۆرو پاراستنی سەقامگیری لەسەر ئاستی عیراق‌و تەواوی ناوچەکەداو تەنانەت بەهۆی گرنگی پێگەی هەرێم لەشەری دژە داعش، ئەمریکا هەولێری کردە سەنتەری سەرەکی بۆ بەرەنگار بۆنەوەی تێرور.\nلەهەمانکاتیشدا، لەعێراق‌و سوریادا، کورد بەهێزترین‌و موتمانە پێکراوترین هاۆپێمانی ئەمریکا دەژمێردریت وەک هێزی سەر ئەرز، لەشەری دژە داعش. بۆیە بەراستی ئەو پرسیارە هەیەو دبێت ئەمریکییەکان وەلام بدەنەوە، مادەم کورد بەو دەسەلاتە سنوردارە ی کە ئێستا هەیەتی رۆلی سەرەکی دەبێنن لەدژایەتی کردنی تیرۆرو پاراستنی سەقامگیری ، بۆچی ئەگەر دەۆلەتیان هەبێت ناتوانن ئەو رۆلە بگرین یان یان رۆلەکەی کەمتر دەبیت یان دەبنە فاکتەری ناسەقامگیری بۆ ناۆچەکە؟ ئایا هەر لە بنەڕتدا سەقامگیری لەناۆچەکەدا هەیە تاکو کورد تێکی بدات؟ ئەی خۆ تاکو ئێستا کورد دەولەت نێیە، بۆچی ئەو هەموو ناوسەقامگیریە لەناۆچەکەدا هەیە؟\nئەوەی ڕاستی بێت، هوکاری راستەقینەی ئەم هەلۆیستەی ئەمریکا نەبەهوی شەری دژی داعشەو نەمەسەلەی سەقامگیری، بەڵکو پەیوەندی بەسیاسەت‌و حساباتی ئەمریکاوە هەیە لەبەغدا. هەرچەندە تاکو ئێستا ستراتێژی ئەمریکا هەمبەر عێراقی دوای داعش لەژیر لێکولێنەوەدایەو ڕانەگەیاندراوە، بەلام بەشێوەیەکی گشتی سیاسەتی ترەمپ بریتییە لەپاڵپشتیکردنی حکۆمەتەکەی عەبادی‌و بەهیزکردنی پێگەکەی لەهەڵبژارتنەکانی داهاتودا، بۆ ئەوەی دوبارە دەسەلات وەربگڕیت. ئێدارەی ترەمپ واد دەبینیت کە عەبادی کەسێکی میانرەوەو کاری لەسەر دەکەن بۆ ئەوەی پێگەکەی لەبەغدا بەرامبەر نەیارەکانی بەهێز بکەن، بۆ ئەوەی ببیتە هاۆپیمانی ئەمریکا بەتایبەتیش لەپاراستنی سەقامگیری، دژایەتی کردنی میلیشیاکانی شیعە ولاوازکردنی پێگەو هەژمونی ئیران لەعیراقدا.\nبەلام کیشە ئەمریکا ئەوەیە، عەبادی کەسێکی لاوازەو پاڵپشتیەکی زۆری نییە لەناو شێعەکانداو بەبەراوردکردن لەگەڵ رکابەرەکانی کە ئیران پاڵپشتیان دەکەت. بۆیە لێرەدا ئەمریکا پێویستی بەرۆڵ‌و پێگەی کورد هەیە بۆ پاڵپشتی کردنی سیاسەتەکانی. ئەمریکا پێوایە کورد دەتوانێت رۆڵەکی باش بگیڕیت لەدوبارە راستکردنەوەی هاۆسەنگی هێزە لەعیراقدا. لەم ڕوانگەیەوە بەرپرسانی ئەمریکا وای دەبێنن کە مانەوەی کورد لەچواچێوەی عیراقدا لایەک دتوانێت پاڵپشتییەک بێت بەبەهێزکردنی بەرەی عەبادی. لەلایەکی تریشەوە هاۆکار دەبێت بۆ کەمکردن‌و لاوازکردنی دەستی ئیران لەهاوکێشەی سیاسییەکانی عیراقدا. بەهەمان ئاراستەش، مانەوەی کورد لە عیراقدا وا دەکەت تا رادەیەک هاۆسەنگی لەنێوان کورد، سنونەو شیعەدا دروستدەبێت‌و پێکهاتەی شیعە نەتوانێت کونترۆلی تەواوی عیراق بکات.\nبەلام ئیدارەی ترەمپ دەبێت ئەو راستییە بزانێت کە فاکتەری کوردی بە تەنیا ناتوانێت یاڕمەتیدەر بێت بۆ پراکتیزە کردنی ستراتێژیەکەی لە عێراقدا، ئەگەر فاکتەری تر کە پەیوەندیان بەعێراق و ناۆچەکەوە هەیە یارمەتیدەر نەبن. بۆ نمونە کورد لە دوای ٢٠٠٣ زۆر هاۆکاری ئەمریکا بووە، بەلام سەرەرای ئەمەش ئەمریکا لەسیاسەتی خۆێدا هەمبەر عیراق شکستی هێنا، کە دیارە هۆکارە سەرەکییەکانی ئەم شکستەس چی بوون کە لێرەدا جێگای باسکردن نییە.\nئێستا بە هۆی ئالوزی بارۆدوخ و هاۆکێشە سیاسییەکانی عیراق و ناۆچەکە، تەنانەت خۆدی ئێدارەی ترەمپیش نازانێت ئایندەی عیراقی دوای داعش بەچ شێوەیەک دەبێت و دەڕگا لەبەردەم هەموو سیناریوەکاندا کراوەیە. راستە ترەمپ مەبەستیەتی رووبەرووی هەژمونی ئیران و مێلیشیا شیعەکان ببێت و دوبارە هاۆپەیمانێکی نوێ لە بەغدا درۆست بکەت، بەلام ئەمە کاڕیکی زۆر قورسە. بە تایبەتیش ئێستا هەژموونی ئیران و ئەو مێلیشیانەی پاڵپشتیان دەکەت زۆر بەهێزن و کونترۆلی زۆربەی دامودەزگانی سیاسی ، سەربازی و یاساییان کردوە. ئەمریکا بەو هێزە کەمەی لە عیراقدا هەیە سەختە عێراق لە ژیرکاریگەری ئیران دەربخات. لە لایەکی تریشەوە، پێداگرتنی ئەمریکا لەسەر کارتی عەبادی دیسان جێگەی پرسیارو گومانە ، کی دەلێت کە عەبادی ئەو کەسەی دەبێت، هەرچی ئەمریکا بلیت جیبەجی بکات.\nهەر لەبەر ئەم هۆکارانەی سەرەوەش، هەرێم دەبێت ستراتیژ و بەرنامەی خۆی هەبێت بۆ ئایندەی هەریمی کوردستان، نابیت زیاتر لەمە چاوەری ئەوە بکەین ئایا سیاسەتی تڕەمپ لە عیراقدا سەرکەوتو دەبێت یان شکست دەهینێت. بە تایبەتیش وەک گوتمان ئەمریکاش دڵنیا نییە عێراق بەرەوە کوی دەبێت وئایندەی چون دەبێت. لەم ڕوانگەیەوە هینانە پێشی پرسی ڕیفراندۆم وادەکەت، کە ئەمریکا لە هەر هەنگاویک بۆ ئایندەی سیاسی عێراق بەوڕدی حساب بۆ فاکتەری کوردی بکات، و هەر هەنگاۆیک کە هەرێم دەهاوێژێت بە تایبەت ئەوەی پەیوەندی بەسەربەخۆیەوە هەیە، لە کوتایدا ئەمریکا ناچارە مامەلە لە گەلێدا بکات. ئەمەش لەو ڕوانگەیەوە کە دروست بونی دەولەتێکی کوردی نەک هەر دژی بەڕژەوەندی ئەمریکا نییە، بەڵکو رۆلەکی گرنگ دەگێریت لە راگرتنی هاۆسەنگی لەبەرژەوەندی ئەمریکا لە سەرئاستی ناوچەکە. بەلام لێرەدا گرنگە ئەوەیە بەڕپرسانی کورد ، ئەمجارە قەناعەت بە ئەمریکا بکەن کە دبێت واز لەو سیاسەتە بهێنرێت کە بەردەوام فاکتەری کوردی بۆ دروست کردن و پەیدا کردنی هاوپیمان و دوست لە بەغدا بەکاربهێنرێت. بەڵکو ئەمریکا دەبێت هەول بدات بەبێ کورد ئەو هاۆبەشە لە بەغدا پەیدا بکات.\n* پسپوڕ لەسیاسەتی دەرڤەی ئەمریکا هەمبەر ڕۆژهەلاتی ناوڤێن‌و پرسی کورد.


ماڵپەری فیردەوس | زەکاتی زێڕ چۆن دەدرێت؟\nسەردێری پرسیار:زەکاتی زێڕ چۆن دەدرێت؟\nبەرواری دانان :2020-05-02 کۆدی پرسیار:1985\nپرسیار: زەکاتی زێڕ چۆن دەدرێت؟\nوەڵام: زانایان دەڵێن نسابی زێڕی عەیار ٢٤ دەکاتە ٨٥ غرام، ٨٥ غرامیش دەکاتە ١٧ مسقال، هەر کەسێک ئەوەندە زێرە یان زیاتری هەبوو و سالێکیشی بەسەردا تێپەڕ بوو، ئەوە زەکات واجب دەبێت، زەکاتەکەش ٢.٥٪ لە زێڕ، یان پارە دەدات بە نرخی ئەو ڕۆژە کە زەکات دەردەکات، واتە نرخی زێڕ لەو ڕۆژە چەند بێت بەو نرخە دەدات.\n- زێڕی عەیار ٢١ ساف زێڕە، واتە: لە ١٠٠٠ غرام تەنها یەک غرام مادەی تری لەگەڵ تێکەڵ کراوە.\n- زێڕی عەیار ٢٢ لە ١٠٠٠غرام ٩١٦غرامی زێڕە و ئەوەی تر ٨٤غرام نحاسە.\n- زێڕی عەیار ٢١ لە ١٠٠٠غرام ٨٧٥غرامی زێڕە و ئەوەی تر ١٢٥ غرام نحاسە.\n- زێڕی عەیار ١٨ لە ١٠٠٠غرام ٧٥٠غرامی زێڕە و ئەوەی تر ٢٥٠ غرام نحاسە.\nکەواتە نسابی زێڕی عەیار ٢٤ دیارە دەکاتە ٨٥غرام، ڕاستە فەرموودە هاتووە دەفەرمووێت دەبێت بیست دیناری زێڕت هەبێت ئەوجا زەکاتی لێ دەکەوێت، وە ئەو دینارەش یەک مسقال بووە، بەڵام زانایان دەڵێن مسقالی ئەو کاتە ٤.٢٥غرام بووە، بەڵام مسقالی ئیستا ٥غرامە.\nنیسابی عەیاری ٢١ و ١٨ بەم ڕێگایە دەردێت:\n(کێشی زێڕ× ٢١) ÷ ٢٤ = کێشی زێڕی عەیار ٢٤.\n(کێشی زێڕ× ١٨) ÷ ٢٤ = کێشی زێڕی عەیار ٢٤.\nموونە: کەسێک ١٨٠ غرام زێڕی عەیار ٢١ ی هەیە، زەکات بەم شێوە حساب دەکات:\n(١٨٠ غرام × ٢١) ÷ ٢٤ = ١٥٧.٥غرام زێڕی عەیار ٢٤.\n١٥٧.٥غرام زێڕی عەیار ٢٤×٢.٥٪= ٣.٩٣ غرام زێڕی عەیار ٢٤ زەکات دەدات.\nئەگەر بییەوێت لە جیاتی زێڕ پارە بدات بەم شێوەیە حساب دەکات: ٣.٩٣ غرام × نرخی یەک غرام زێڕی عەیار ٢٤= زەکات بە پارە.


دووەمین ڕۆمانی زافۆن بە کوردی بڵاو دەکرێتەوە » DidiMn\nسەرەتا / کتێب/هەواڵ / دووەمین ڕۆمانی زافۆن بە کوردی بڵاو دەکرێتەوە\nکارلۆس ڕویز زافۆن (1964- 2020) - بەرگی چاپی کوردیی یاریی فریشتەکە، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم (2020)\nرۆژی شەممە (29\_8\_2020) لە مەراسیمێکدا لە سلێمانی دووەمین کتێبی نووسەری ناوداری کەتەلۆنی کارلۆس ڕویز زافۆن بە زمانی کوردی بڵاو دەبێتەوە. یاریی فریشتەکە، کە دووەمین کتێبی چوارینەی گەنجینەی کتێبە لەبیرکراوەکانی زافۆنە، لە لایەن نووسەر و وەرگێڕ هیوا قادر لە سویدییەوە کراوە بە کوردی و دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم بڵاوی دەکاتەوە، کە پێشتریش ڕۆمانی سێبەری با، کتێبی یەکەمی چوارینەکەی لە سویدییەوە کردبوو بە کوردی و لە لایەن خوێنەرانەوە پێشوازییەکی گەرمی لێ کرا.\nوەرگێڕی کتێبەکە، هیوا قادر دەربارەی کتێبی یاریی فریشتەکە بە دیدی منی وت: ”یاریی فریشتەکە پڕە لە ڕووداوی یەک بە دوای یەک کە مەگەر هەر زافۆن بتوانێت بەو چەشنە پێکەوە گرێیان بدات و خوێنەر تووشی ڕاچڵەکین و ڕووداوی ناگەهان بکات. ئەم ڕۆمانەش وەک سێبەری با، «گەنجینەی کتێبە لەبیرکراوەکان» دەبێتە ئەو مانگەی کە هەموو ڕووداوەکان بەدەوریدا دەسوڕێنەوە.”\nدەربارەی وەرگێڕانی ئەم ڕۆمانە و وەرگێڕانی ئەدەبیاتی زافۆن بە گشتی، هیوا قادر وتی: ”بۆ من وەرگێڕانی ئەم ڕۆمانە بۆ زمانی کوردی پڕ بوو لە چێژ و لە هەمان کاتیشدا سەختی. وەرگێڕانەکەی یەک ساڵ و یەک هەفتەی خایاند، بەڵام بینینی ئەو پەرۆشییەی خوێنەرانی کورد بۆ سێبەری با، وای کرد هەموو ئەو ماندووبوونانەی کە بە دەست ئەم وەرگێڕانەوە چەشتبووم، لەبیرم بچێتەوە. قورسیی وەرگێڕانی ئەم ڕۆمانە زیاتر دەگەڕێتەوە بۆ ئەو وەسفە کورت و چڕانەی زمانەکەی، لەگەڵ ئەو شیعیرییەتەی لەناو گێڕانەوەی چیرۆکەکاندا هەیە، کە دەبێت زۆر بە وردی حساب بۆ ئیقاعی مۆسیقیی دێڕ و گوزارشتە شیعرییەکان بکەیت.”\nهەروەها وتیشی بە هۆی سەرقاڵبوونی بە نووسینی بەرهەمی خۆی و ئەو کاتە کەمەی بەدەستیەوەیەتی، لە ئێستادا هیچ پلانێکی نییە بۆ وەرگێڕانی دوو بەشەکەی تری چوارینەکە.\nبەرگی چاپی کوردیی ڕۆمانی یاریی فریشتەکە، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم\nکتێبەکانی چوارینەکەی زافۆن پێک دێن لە ڕۆمانەکانی سێبەری با (2001)، یاریی فریشتەکە (2008)، زیندانیی ئاسمان (2011) و وێڵگەی ڕۆحەکان (2016). به‌شه‌کانی ئه‌م چوارینەیە ده‌کرێت به جیا بخوێندرێنەوە و ده‌شکرێت به دوای یه‌کتردا به پێی به‌رواری بڵاوکردنه‌وه‌کانیان بخوێندرێنه‌وه؛ وه‌ک پێچاوپێچییه‌ک یان تۆڕه‌ڕێیه‌ک وان، خوێنه‌ر له کوێوه ده‌ست پێ بکات به هه‌مان شوێن ده‌گا‌ته‌وه.\nکارلۆس ڕویز زافۆن کارلۆس رویس زافۆن له ساڵی ١٩٦٦ له به‌رشه‌لۆنه له‌دایک بووە و خاوەنی نۆ ڕۆمانە. هەروەها خاوەنی چەند پارچەموزیکێکی نایابە. زافۆن دوو مانگ پێش ئێستا، لە تەمەنی 55 ساڵیدا لە لۆس ئەنجلۆس لە ماڵەکەی خۆیدا بە نەخۆشیی شێرپەنجەی کۆڵۆن کۆچی دوایی کرد.\nمەراسیمی بڵاوکردنەوەی کتێبی یاریی فریشتەکان ڕۆژی شەممە کاتژمێر 5ی ئێوارە لە سلێمانی لە کافێ کتێبی غەزەلنووس بەڕێوە دەچێت.\nHiwa Qadir, Zafon,


گرێی دەروونی هەستكردن بەكەمی\nد. لاڤە دارا علی *\nبریتییە لەهەست كردن بەكەمی و نائارامی دەروونی، سەرچاوەی گرتووە لە بوونی ناتەواویەكی جەستەیی یان دەروونی كەهەربەڕاستی بوونی هەیە یان تەنها لەخەیاڵی كەسەكەدا خوڵقێنراوە. لەساڵی ١٩٠٧ لەلایەن سایكۆلیجستی دەروون شیكاری بەناوبانگ (ئەلفرێد ئەدلەر) ڕاڤەی بۆكراوە.\nهەست كردن بەكەمی لەكاتێكەوە بۆكاتێكی تر سروشتییە لەزۆربەی مرۆڤەكان بەڵام كاتێك دەگۆڕێت بۆهەستێكی هەمیشەیی و كاردەكاتە سەر ڕەفتاو هەڵسوكەوتمان دەبێتە نەخۆشی. پرسیارەگرنگەكە ئەوەیە كاتێك هەست بەكەمی دەكەیت دەبێتەپاڵنەر بۆچی؟\nئایا پاڵنەرێكە بۆ:\n١.هەوڵدانی زیاتر و كۆشش كردن بۆ زاڵ بوون بەسەركەم و كورتیەكان.\n٢.هەست بە بێهیوایی كردن و خۆبەدوورگرتن لەژیان و دەرئەنجام تووشبون بەخەمۆكی.\n٣. هەست كردن بەئیرەیی بەرامبەرخەڵكی و هەوڵدان بۆ شكاندن و چەوساندنەوەی دەوروبەر بۆ بەرزكردنەوەی ئیگۆ و خۆبەزلزانین.\n٤. توڕەیی وهەمیشە لۆمەكردنی دەوروبەر بۆ شكستی ئەوكارانەی كەپێویستە خۆت بەرپرسیارییەتی هەڵگریت.\nكرۆكی بابەتەكە بریتییە لە بوونی (بیرۆكە، ڕەفتار، هەست و سۆز) ی نەرێنی كە باڵی كێشاوە بەسەر ژیانی كەسەكە.\nلەژیانی ڕۆژانەماندا زۆر جۆر لەو نمونانە بەدی دەكەین. تاكە ڕێگەی ڕاست بۆ ڕووبەڕوبوونەوەی هەست كردن بەكەمی بریتییە لە بەكارهێنانی وەك پاڵنەرێك بۆ باشتركردنی خود، بەڵام بەداخەوە ڕێژەیەكی كەم لەخەڵكی بەوشێوەیە كاردانەوەیان بۆی دەبێت زۆربەی زۆر بەهەستی خۆبەزلزانی و هەوڵدان بۆ شكاندن و كەم كردنەوەی نرخی مرۆڤەكان یان بەردەوام لۆمەكردنی كەسانی چواردەورو وبارودۆخەكان مامەڵەلەگەڵ هەستەتایبەتییەكانی خۆیان دەكەن بۆهەست كردن بەباش بوون بەڵام بەوكارە نەك بەردەوام دەبن لەدان نەنان بەكێشەسەرەكییەكان بەڵكو دەبنەمایەی ئازاروناڕەحەتی بۆ دەوروبەر. كەواتە باپێكەوە ڕاڤەیەك بۆ هەست وسۆزەكانمان بكەین دان بەهەڵەوكەم وكورتییەكانمان بنێین هەوڵی باشتركردن وكۆششی زیاتربدەین نەك فەرامۆشكردنی كێشەكە بەخۆبەزلزانین و غروور.\n* پسپۆری نەخۆشی یە دەروونی یەكان


لاپه‌ڕه‌یه‌كی مێژوویی له خۆڕاگریی عادڵانه و سه‌ربه‌رزانه‌ی خه‌ڵكی كوردستان به‌شی سێهه‌م و كۆتایی\nكاتێك هاوسه‌نگیی هێز به زه‌ره‌ری هێزی پێشمه‌رگه گۆڕا، كۆماری ئیسلامی توانیی به ته‌واوی ده‌ستبه‌سه‌ر كوردستان داگرێت.به‌ڵام ڕژیم هه‌رگیز نه‌یتوانی شكست به ئیراده‌ی جه‌ماوه‌ری خه‌ڵك بێنێت و ده‌ستكه‌وته كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی شۆڕشگێڕانه‌ی كوردستان بسڕێته‌وه. ڕاستییه‌كه‌ی دیكه ئه‌وه‌یه كه، خۆڕاگری و خه‌بات له به‌رامبه‌ر ڕژیمی ئیسلامیدا به‌ربڵاو و سه‌رتاسه‌ری بوو، به‌ڵام له بووار سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی، هاوسه‌نگیی هێز له كۆمه‌ڵگای كوردستان بۆ به‌ره‌وپێشچوونی ستراتێژیی كۆمه‌ڵه له بزووتنه‌وه‌ی كوردستان، له هه‌موو شوێنێك یه‌كسان نه‌بوو. سه‌ره‌ڕای جیاوازییه‌كان و كه‌م بوونی ده‌رفه‌ت، جه‌ماوه‌ری خه‌ڵك له به‌شێك له كوردستان بۆ یه‌كه‌م جار ده‌سه‌ڵاتی شورایی یان ته‌جروبه كرد و ئازادیی بێ شه‌رت و مه‌رجییان ته‌مرین كرد، پاشماوه‌كانی سیسته‌می فێئۆدالی یان سڕێوه و زه‌وی بوو به هی ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌وا كاری له‌سه‌ر ده‌كات. له‌و ده‌وره‌یه‌دا ژنان له‌ئاستێكی به‌رین دا هاتنه مه‌یدانی ئیداره كردن و چالاكی كۆمه‌ڵایه‌تیی، پایه‌ی فێركردن و بارهێنانێكی پێشكه‌وتوو داڕێژرا. بۆ یه‌كه‌م جار بوو كه سته‌م و هه‌ڵاواردنی نه‌ته‌وایه‌تیی، قورسایی له‌سه‌ر هه‌ست و بیری خه‌ڵك نه‌ده‌كرد. ئه‌وانه ئه‌و ده‌ستكه‌وته به‌نرخانه‌بوون كه خه‌ڵكی كوردستان له به‌رامبه‌ر په‌لاماری ڕژیمی ئیسلامیدا، دیفاعیان لێده‌كرد.\nسه‌ره‌ڕای هه‌موو ئه‌مانه، له‌و ده‌وره‌یه‌دا كه‌م و كوڕییه‌كانیش كه‌م نه‌بوون، گرینگترینیان كه‌مبوونی ئه‌زموون وده‌رفه‌ت بوو بۆ په‌ره‌پێدانی ئه‌م ده‌ستكه‌وتانه. بۆ جه‌ماوه‌رێك كه ده‌یان ساڵ له ژێر ده‌سه‌ڵاتی سته‌م و سه‌ركوتی ڕژیمی پاشایه‌تی دابوون، بۆ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ی كه‌م وكوڕییه‌كان، پێویستییان به كات بوو. هێرشی كۆماری ئیسلامی و فه‌زای جه‌نگیی زاڵ به‌سه‌ر كوردستان، به ناچار خه‌باتی چه‌كداریی بۆ پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌كان، كردبووه گرینگترین چالاكی. ناوچه ئازادكراوه‌كان ناسه‌قامگیر بوون و ببوونه‌مه‌یدانی شه‌ڕ. له وه‌ها بارودۆخێكدا ده‌رفه‌تی پێویست بۆ په‌ره‌پێدان و قووڵ كردنه‌وه‌ی ده‌ستكه‌وته‌كان نه‌بوو.\nمێژووی پر له هه‌وراز و نشیو و پڕ له قاره‌مانێتی و موقاومه‌تی خه‌ڵكی كوردستان، ئه‌زموون و ده‌رسی به‌نرخی بۆ دهاتووی ئه‌م كۆمه‌ڵگایه تێدایه. به پێی ئه‌م ئه‌زموون و ده‌رسانه‌یه به‌رده‌وام جه‌ختمان كردووه‌ته‌وه كه “تێكشكاندنی هێز و دامه‌زراوه‌كانی حكوومه‌تی ناوه‌ندی و پاشه‌كشه پێكردنییان، كۆتایی كار نییه. سه‌ركه‌وتن له‌م ده‌وره‌یه‌دا، ته‌نیا به پێكهێنانی ئۆرگانه‌كانی هێزی جه‌ماوه‌ر له شار و دێهاته‌كان و دامه‌زراندنی سیسته‌می ده‌سه‌ڵاتی شورایی له كوردستان، ده‌سته‌به‌ر ده‌بێت“. كه‌وابوو، له ئه‌وه‌ڵین ساته‌كانی گۆڕانی هاوسه‌نگیی هێز به قازانجی خه‌ڵك، پێویسته پایه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی شوڕایی له كۆمه‌ڵگادا دامه‌زرێت. له‌م پێوه‌نده‌دا، ئه‌زموونی پێكهاتنی شوراكان له شاره‌كانی كوردستان له دوای ڕووخانی ڕژیمی پاشایه‌تی و ئه‌زموون گه‌لێكی وه‌ك پێكهاتنی “بنكه”كان له شاری سنه، زۆر به‌نرخن و ده‌بێ ده‌رسییان لێوه‌ربگیرێت. له‌گه‌ڵ پاشه‌كشه پێكردن به ڕژیم، پێویسته‌بۆشایی ده‌سه‌ڵات پڕ كرێته‌وه. پێویسته بۆ به‌گژاچوونه‌وه‌ی خێرای هه‌ژاری و فه‌لاكه‌تی ئابووری، پێشتر پلانی تۆكمه داڕێژرابێ.پێویسته بیر له ڕێگری كردن له دوو به‌ره‌كایه‌تیی نه‌ته‌وه‌یی و ئایینی كرابێته‌وه. پێویسته به‌و په‌ڕی دڵسۆزی و په‌رپرسانه سته‌می نه‌ته‌وایه‌تی چاره‌سه‌ر بكرێت و هه‌وڵ بدرێت ئاسه‌واره‌كانی له سه‌ر جه‌سته‌ی كۆمه‌ڵگا نه‌مێنێت. ده‌بێ به پێی ستڕاتێژییه‌كی عه‌مه‌لی، خه‌ڵك دڵنیا بێته‌وه كه كۆمه‌ڵگای كوردستان نابێته مه‌یدانی ڕووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ی هێزه چه‌كداره‌كان. له ڕاستیدا هێزی چه‌كدار كه بۆ پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌كانی خه‌ڵكی ڕاپه‌ڕیو پێكدێن، ده‌بێ سه‌ر به هیچ حیزبێك نه‌بن و له ژێر فه‌رمان و كۆنتڕۆڵی شوڕاكان دابێت. ته‌نیا به پێڕه‌و كردنی ئه‌م ستڕاتێژییه‌یه كه كۆمه‌ڵگا ده‌توانێ له ڕه‌هه‌نده سه‌خته‌كان تێپه‌ڕێت و ڕادیكالیسم له‌و بووارانه‌دایه كه مانا په‌یدا ده‌كات.\nبه‌ڵام ئاشكرایه كه ئه‌م ستراتێژه به ئاسانی و به بێ لابردنی به‌ربه‌سته‌كانی ناو ڕێگا، نایه‌ته دی. به‌ره‌وپێشچوونی بزووتنه‌وه‌ی شۆڕشگێڕانه‌ی كوردستان و وه‌دی هاتنی ده‌سه‌ڵاتی شوراییی، ته‌نیا به ڕوونكردنه‌وه‌ی ئامانجه‌كان و داڕشتنی به‌رنامه‌ی سۆسیالیستی بۆ ئاڵووگۆڕی واقعیی ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تیی جه‌ماوه‌ری خه‌ڵكی كوردستان و هاتنه ده‌ره‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری خه‌ڵك له ژێر كاریگه‌ریی ستراتێژ و ئاسۆی ناسیۆنالیستی، ده‌سته‌به‌ر ده‌بێت.\nكۆماری ئیسلامی به تانگ و تۆپ و هێزی سه‌ركوت توانیی شار و گونده‌كانی كۆردستان داگیر بكات، به‌ڵام هه‌رگیز نه‌یتوانی ئیراده‌ی جه‌ماوه‌رێك تێكبشكێنێ كه هه‌تا به ئه‌مڕۆش ده‌سه‌ڵاتی ئه‌م ڕژیمه‌یان به ڕه‌سمییه‌ت نه‌ناسیوه. له‌خۆڕا نییه كه دوای تێپه‌ڕینی ٤٠ ساڵ به‌سه‌ر فه‌رمانی جه‌هادی خومه‌ینی له‌دژی خه‌ڵكی كوردستان، ڕژیمی ئیسلامی له كوردستان باس له‌سه‌قامگیریی ئه‌منییه‌ت ده‌كات. ڕژیم خۆی باش ده‌زانێت كه خه‌ڵكی كوردستان، كۆماری ئیسلامی به هێزێكی بێگانه و سه‌ركوتگه‌ر و داگیركه‌ر ده‌ناسن.\nڕۆژی ٢٨ی گه‌لاوێژ، ڕۆژی به‌رز ڕاگرتنی یادی ئه‌و ئازیزانه‌یه گه له ڕێگای ئازادی و دیفاع له كه‌رامه‌تی ئینسانیدا گیانیان به‌خت كرد. ڕۆژی وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی فیداركاری و دیفاعی بوێرانه‌ی خه‌باتكارانی شار و دێی كوردستانه و ڕۆژی به‌رز ڕاگرتنی یادی ئه‌و كۆمۆنیستانه‌یه كه له گۆشه و كه‌ناره‌كانی ئێرانه‌وه بۆ دیفاع له جه‌ماوه‌ری خه‌ڵك له به‌رامبه‌ر ڕژیمی ئیسلامیدا، هاتنه كوردستان و گیانیان به‌خت كرد. به‌رز و به‌ڕێز بێت یادی ئه‌و ڕۆژه و هه‌موو ئه‌و خه‌باتكارانه‌ی كه تا به ئه‌مڕۆ له سه‌نگه‌ری ئازادی و به‌رابه‌ریی ئینسان تێكۆشاون.


19/10/2020 3612 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nوەزارەتی دارایی حكومەتی هەرێمی كوردستان رای خۆی سه‌باره‌ت به دەرماڵەی فه‌رمانبه‌ران راگه‌یاند و ده‌ڵێت، دەرماڵەی مەترسی پێویستی بە پێداچوونەوە هەیە تەنها بۆ ئەو فەرمانبەرانە خەرجبكرێت كە بە فیعلی مەترسیان لەسەرە.\nله راپۆرته‌كه‌ی وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری هه‌رێمدا هاتووه، "ده‌رماڵه‌ى مه‌ترسى 44 ملیار و 256 ملیۆن و 742 هه‌زار و 326 هه‌زار دیناره، كه ده‌كاته %9.4 كۆى گشتى موچه له سه‌رجه‌م وه‌زاره‌ته‌كان به بڕى جیاواز و به‌شێوازى جۆراوجۆر".\nیه‌كه‌م: دەماڵەی مەترسی:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە مانگانە ( 44 ملیارو 256 ملیۆن) دینارەو دەكاتە (9.4%)ی كۆی گشتی بودجە.\nكۆی گشتی بودجەی ئەم دەرماڵەیە (99 ملیۆن و 180 هەزار دینار)ە\nسێیه‌م: دەرماڵەی استسنائی:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە ( 2 ملیارو 101 ملیۆن) دینارە\nچواره‌م: دەرماڵەی چاودێری:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە (158 ملیۆن) دینارە.\nپێنجه‌م: دەرماڵەی پایە:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە ( 5 ملیارو 451 ملیۆن) دینارە\nشه‌شه‌م: دەرماڵەی راژەی زانكۆ:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە ( 12 ملیار و 621 ملیۆن) دینارە دەكاتە (2.6%)ی كۆی گشتی موچە.\nحه‌وتم: دەرماڵەی مەترسی لە بری ئەمنی:\nئەم دەرماڵەیە ( 25 ملیارو 361 ملیۆن) دینارە دەكاتە (5.3%)ی كۆی گشتی موچە.\nهه‌شته‌م: دەرماڵەی بڕاوە:\nئەم دەرماڵەیە (23 ملیارو 381 ملیۆن) دینارەو دەكاتە (5%)ی كۆی گشتی موچە.\nنۆیه‌م: دەرماڵەی خزمەتی دەرەوە:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە (383 ملیۆن) دینارە\nده‌یه‌م: دەرماڵەی خۆراك:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە ( 25 ملیارو 362 ملیۆن) دینار دەكاتە (5%)ی كۆی گشتی موچە.\nیانزه‌هه‌م: دەرماڵەی ناوچەی جوگرافی:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە (9 ملیارو 165 ملیۆن) دینارە\nدوانزه‌هه‌م: دەرماڵەی پێشەیی:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە ( 4 ملیارو 100 ملیۆن ) دینارە.\nسیانزه‌هه‌م: دەرماڵەی ئەندازیاری:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە ( 2 ملیارو 800 ملیۆن) دینارە\nچوارده‌هه‌م: دەرماڵەی تایبەت:\nكۆی گشتی ئەم دەرماڵەیە (9 ملیارو 100 ملیۆن) دینارە\nپانزه‌هه‌م: دەرماڵەی نازناوی زانستی\nشانزه‌هه‌م: دەرماڵەی گواستنەوە\nحه‌ڤده‌هه‌م: دەرماڵەی سەرۆكایەتی


ئایا ڕاگرتنی پشیلە لەماڵدا دروستە؟ وە ئایا فرۆشتنى دروستە؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nکار و بازرگانیکڕین و فرۆشتنئایا ڕاگرتنی پشیلە لەماڵدا دروستە؟ وە ئایا فرۆشتنى دروستە؟\nئایا ڕاگرتنی پشیلە لەماڵدا دروستە؟ وە ئایا فرۆشتنى دروستە؟\nڕاگرتنی پشیلە لەماڵدا دروستە ، چونکە پشیلە لەو شتانەیە کەلەماڵدا دێت و دەچێت .\nبەڵام سەبارەت بە فرۆشتنى زانایان خیلافیان هەیە : هەندێکیان بەدروستی دەزانن و دەڵێن : ڕێگری کردن لێی ئەو پشیلانە دەگرێتەوە کەسودیان نی یە ؛ چونکە زۆربەی پشیلەکان زێدە ڕەوی دەکەن و زیان دەگەیەنن ، بەڵام گەر پشیلەیەکی ڕاهێنراو هەبوو و سودی لێ دەبینرا ، ئەوا ئەو بۆچوونەی کەپێی دروستە بفرۆشرێت بۆچوونێکی تەواو ترە .\nلە بارەی ڕێگری کردن لە فرۆشتنی پشیلەوە ئیمامی مسلم (1569) لە ( أَبِي الزُّبَيْر ) ەوە فەرموودەیەکی گێڕاوەتەوە و دەڵێ : لەبارەی کرێ و پارەی (سەگ و پشیلەوە) پرسیارم لە جابر کرد گوتی :ْ پێغەمبەر ﷺ پێی باش نەبووە .\nوە أبو داود (3479) والترمذي (1279) والنسائي (4295) بەم لەفزە گێڕاویانەتەوە : ( نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ﷺ عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَالسِّنَّوْرِ ) .\nواتە : پێغەمبەر ﷺ ڕێگری کردووە لە پارەی (سەگ و پشیلە) .\nبەڵام زانایان جیاوازن لەبارەی سەحیحیەتی ئەم فەرموودەیەوە ، وهەندێکیان پێیان زەعیف بووە ، لەوانە (الترمذي والبغوي وابن المنذر وابن عبد البر ).\nوهەندێکیان بەسەحیحیان داناوە لەوانە : ( الإمام مسلم ، والبيهقي ، والنووي ) .\nوە جمهوری زانایان فرۆشتنی (پشیلە) بەدروست دەزانن ، و ئەو فەرموودەیەیی پێشویان بەزەعیف داناوە ، یاخود گوتویانە ئەو ڕێگری کردنە بۆ ئەوەیە باشتر وایە نەفرۆشرێت ، و یاخود بۆ (پشیلە)یەکە زیان بەخش بێ و یاخود بۆ (پشیلە)یەکە کەخاوەنی نەبێت .\nوە ئەم فەرموودەیەیان کردووە بەبەڵگە کە ئیمامی مسلم (2619) لە ( أبي هُرَيْرَةَ )ەوە گێڕویەتیەوە و دەڵێ : پێغەمبەری خوا ﷺ فەرموویەتی : ( دَخَلَتْ امْرَأَةٌ النَّارَ مِنْ جَرَّاءِ هِرَّةٍ لَهَا ، أَوْ هِرٍّ ، رَبَطَتْهَا ؛ فَلَا هِيَ أَطْعَمَتْهَا ، وَلَا هِيَ أَرْسَلَتْهَا تُرَمْرِمُ مِنْ خَشَاشِ الْأَرْضِ حَتَّى مَاتَتْ هَزْلًا ) .\nواتە : ئافرەتێک بەهۆی پشیلەیەکەوە ( کە هەیبوو ) چووە نێو ئاگرەوە ، بەستبوویەوە ؛ نەخۆی خواردنی دەدا پێی و نەبەرەڵای دەکرد ، بۆ خۆی خواردن پەیدا بکات ، پشیلەکە لەبەر لاوازی و لەبرساندا مرد .\nجا دەڵێن : ئەسڵ لە (لامدا) بۆ خاوەنداریەتی یە ، واتە : ( هرة لها ←پشیلەیەک کە هەیبوو ) .\nوپیان وایە هەر شتێک خاوەنی هەبێت و سودی لێوەر بگیرێت دروستە بفرۆشرێت " كشاف القناع " (3/ 153).\nوە ابن قدامة رحمه الله دەڵێت : " بەنیسبەت فرۆشتنی (پشیلەوە) ، (ئیمامی الخرقي) دەڵێت : دروستە بفرۆشرێت . وەئەمە بۆچوونی: (ابن عباس , والحسن , وابن سيرين , والحكم , وحماد , والثوري , ومالك , والشافعي , وإسحاق , وأصحاب الرأي)یە .\nوەلە ئیمامی ئەحمەدەوە گێڕدراوەتەوە کە کرێی پشیلەی پێ باش نەبووە .\nوەئەمە لە ( أبي هريرة , وطاوس , ومجاهد , وجابر بن زيد) گێڕدراوتەوە .\nوە أبو بكر ئەمەی هەڵبژاردووە ، لەبەر ئەو فەرموودەیەیی کە ئیمایمی (مسلم) لە (جابر)ەوە ڕیوایەتی کردووە , کەپرسیار کردووە لە پێغەمبەر ﷺ لەبارەی پارەی پشیلەوە ، , دەڵێ : پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ پێی باش نەبووە .\nوەئیمامی(الترمذي) لەبارەی فەرموودەکەوە دەڵێت : هذا حديث حسن , وفي إسناده اضطراب .\nوە ئەوەمانیش بەدەستەوەیە ، کەباسمان کرد لەبارەی ئەو شتانەی ڕاویان پێ دەکرێت ( واتە : دروستە فرۆشتنی ؛ چونکە ڕێگە دراوە سوودی لێ ببینرێت و هەروەها ڕاوی پێ بکرێت) ٫، وفەرموودەکە وا لێک دەدرێتەوە کەمەبەستی ئە پشیلانەیە کە خاوەنی نی یە ویاخود سودیان نی یە ، بەبەڵگەی ئەوەی باسمان کرد ، وەهەروەها حەتمەن بۆیە (کڕین وفرۆشتن) دانراوە بۆئەوەی پێویستیەکانی ژیانی پێ جێبەجێ بکرێت و ئەو سودانەی کەهەیەتی بەدەس بێت ، بۆ ئەوەی هەریەکێکیان بگەن بەو سودەی کە لەدەستی کەسانی تردا هەن ، هەر بۆیە هەر شتێک دروست بێ سودی لێ وەربگیردرێت پێویستە دروست بێت فرۆشتنی "المغني" (4/ 175).\nوە ابن رجب رحمه الله دەڵێت : بەنیسبەت فرۆشتنی پشیلەوە ، زانایان جیاوازن لەو بارەیەوە ، هەندێکیان پێیان باش نەبووە ، ئەوەش لە" عن أبي هريرة وجابر وعطاء وطاوس ومجاهد وجابر بن زيد والأوزاعي " گێڕداوەتەوە ، وەلە ئیمام أحمد گێڕدراوەتەوە کەگوتویەتی : ئەوە( واتە : فرۆشتنی پشیلە) ئەهوەن ترە لە پێستی دڕندەکان ، وەئەوە بۆ چوونی (أبي بكر)ی هاومەزهەبمانە .\nوەهەروەها ابن عباس وعطاء لە گێڕانەوەی( الحسن وابن سيرين والحكم وهناد )دا ڕێگەیان بەفرۆشتنی (پشیلە) داوە ، وە ئەوە بۆچوونی ( الثوري وأبي حنيفة رحمه الله تعالى ومالك والشافعي وأحمد في المشهور عنه ) .\nوەلە (إسحاق)ەوە دوو ڕیوایەت هەیە ، وەلە( الحسن ) ەوە هاتووە کەفرۆشتنی پێ باش نەبووە ، بەڵام ڕێگەی داوە بکڕدرێت بۆسوود بینین لێی .\nوە بێگومان ئەم شتانە لەو شتانەن کە بەڵگەیەکی سەحیح نەهاتووە لەبارەی ڕێگری کردن لێی .\nوەئیمامی أحمد دەڵێت : نەمزانیوە بەڵگەیەکی سەحیح هەبێت لە بارەی ڕێگری کردن لێی .\nوەهەروها گوتویەتی : ئەو فەرموودانەی هاتوون هەمویان( مضطرب)ن و سەحیح نین .\nوەهەندێ لەزانایان وتویانە :\nڕێگری کردن لێی ئەوانە دەگرێتەوە کەسوودی نی یە وەک پشیلەی دەشتەکی و هاوشێوەکانی .\nوەهەندێ لەزانایان گوتویانە :\nڕێگری کردن لەبەر ئەوەیە پشیلە کەم نرخەو فرۆشتنی پێچەوانەی مروئەت وپیاوەتی یە ؛ چونکە پشیلە زۆرە و بەئاسانی دەس دەکەوێت و ڕەزیلی کردن لەبەخشینیدا و فرۆشتنی ڕەوشتێکی ناشرینە ...هەر بۆیە ڕێگری کراوە لەپارەکەی "جامع العلوم والحكم" ص 418.\nوە الشيخ ابن عثيمين رحمه الله دەڵێت : زانایان گوتویانە :\nدروستە پشیلە بفرشرێت ، بەڵام لە (صحيح مسلم)دا هاتووە کە پێغەمبەر ﷺ ڕێگری کردووە لەفرۆشتنی پشیلە ، هەر بۆیە زانایان جیاوازیان تێکەوتووە لەو بارەیەوە .\nهەندێکیان بەدروستی دەزانن و دەڵێن : ڕێگری کردن لێی ئەو پشیلانە دەگرێتەوە کەسودیان نی یە ؛ چونکە زۆربەی پشیلەکان زێدە ڕەوی دەکەن و زیان دەگەیەنن ، بەڵام گەر پشیلەیەکی ڕاهێنراو هەبوو و سودی لێ دەبینرا ، ئەوا ئەو بۆچوونەی کەپێی دروستە بفرۆشرێت بۆچوونێکی تەواو ترە ؛ چونکە سوودی هەیە .\nسەبارەت بە حوکمی ڕاگرتنی پشیلە چی یە لەماڵدا ؟\nشێخ صالح الفوزان دەفەرموێ :\nڕاگرتنی پشیلە لەماڵدا دروستە ، چونکە پشیلە لەو شتانەیە کەلەماڵدا دێت و دەچێت ، هەروەک پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی ، تەنانەت پێغەمبەر ﷺ دەس نوێژیشی لەجێی دەمی پشیلە دەکرد ؛ چونکە لیکی پشیلە پاکە ، وئەو خواردنانەش دەخورێت کە پشیلە لێی خواردووە ، حەتمەت ئەمەش ئاسان کارییە بەحوکمی ئەوەی پشیلە تێکەڵاوی مرۆڤ دەبێت هەر چەندە مرۆڤ پێی خۆش نەبێت ، وبێگومان پشیلە لەدیواری ماڵەوە دێتە ژوورەوە ، هەر بۆیە ڕاگیر کرنی پشیلە دروستە و هیچی تێدا نی یە .\nحوکمی فرۆشتنی ئەو شتانەی کە بۆ جوانکاری بەکار دەهێندرێن وەک سوراو و سپیاو...هتد سیفاتی تاجر و بازرگانى موسوڵمان و ئەمین حوکمی ئەو پارەیەی کە لە جگەرە فرۆشتن کۆکراوەتەوە دوای تەوبە کردن لە فرۆشتنی دروستە شتى دزراو بکڕیت؟ فرۆشتنى لەوەڕ و پووش\nسەردان: ٣,٧٦٦ بەش: کڕین و فرۆشتن\nپرسیاری دواترتازە ژنم هێناوە ماوەیەکە ناتوانم بچمە لای خێزانم و جیماعی لەگەڵ بکەم ، جا نازانم سیحرم لێ کراوە یاخود سیحر لەخێزانم کراوە؟ پرسیاری پێشترئایە دروستە کاتێ کەسێک منداڵی دەبێت کەسێکی تر لەجێگەی ئەو گوێزەبانە بۆ منداڵەکەی بکات ؟


٧٢ ساڵ بەسەر لەسێدارەدانی قازی محەممەد تێپەڕ دەبێت\nسەرچاوە ماڵپەری ژیان:\n٧٢ ساڵ لەمەوبەر پێشەوا قازی محەممەد سەرۆك كۆماری كوردستان لە مهاباد لە سێدارەدرا،\nپێشەوا لەوەستنامەكەیدا پێش لەسێدارەدانی داوای تەبایی و یەكگرتوویی كورد دەكات لە بەرامبەر نەیار و دووژمنەكانیدا، بەڵام تا ئێستا تەبایی و یەكگرتوویی لە نێوان هیچ لە پارچەیەكی كوردستاندا نەبیندرا، تەنانەن میراتگرەكانی خۆشی.\nقازی محەممەد دادوەر و دامەزرێنەر و سەرۆك كۆماری كوردستان لە مهاباد ساڵی ١٩٠٠ لە دایكبووە و دوای ڕووخانی كۆمار لە بەرەبەیانی ١٠ی خاكەلێوەی ساڵی 1326ی ھەتاوی (٣٠ی ئاداری ١٩٤٧)دا لەگەڵ ھاوڕێكانی لە لایەن حكومەتی كاتی تاران لە مەیدانی چوارچرای شاری مھاباد لە سێدارە دران.\nقازی محەممەد، كوڕی قازی عەلی، لە بنەماڵەیەك كە ناوبانگی لە شاری مهاباد بۆ چوار سەدە پێشتر دەگەڕێتەوە. ئەوان نە تەنیا لەلای خەڵك، بەڵكوو لەلایەن دەسەڵاتداران و بەرپرسانی حكومەتیش، جێگەی رێز و پێ‌زانین بوون. ھەر بە بنەماڵە زانا و ئازادیخواز و نیشتمانپەروەر بوون. لە شەڕی یەكەمی جیهانی‌دا پیاوی وەك میرزا فەتاحی قازییان لە بەرەنگاریی راستەوخۆ لەگەڵ ڕووسەكان لێ شەھید بوو، كوڕە لاوەكانیشی (سالار و محەممەد) بە دیل گیران و بۆ شوێنە دوورەكانی رووسیای ئەو كات بەڕێ كران و تا شۆڕشی ئۆكتۆبر ھەر لە دیلی‌دا بوون.\nقازی عەلی باوكی، لە ١٩٣٠ لە مهاباد رێكخراوێكی كوردی بە ناوی بزووتنەوەی محەممەد پێكهێنا. ناوبراو لەگەڵ جووڵانەوەی شێخ محەممەد خیابانی لە تەورێز پێوەندی ھەبوو، تا ساڵی ١٩٣٤یش كە كۆچی‌دوایی كرد لەسەر ئەو كارە بەردەوام بووە.\nقازی عەلی، دوو كوڕی ھەبووە، یەكیان ئەبولقاسم قازی (ناسراو بە سەدری قازی) بووە كە دوو دەورە لە لایەن خەڵكەوە كراوەتە نوێنەری پەرلەمان و جێ‌بڕوا و كاریگەرێتی تایبەتی ھەبووە. دوای تەواوبوونی كاری پەرلەمان لەسەر ڕاسپاردەی باوكی، بۆ ڕاپەڕاندنی كارە سیاسییەكان و یاری‌دانی خەڵك ھەر لە تاران مابۆوە.\nقازی محەممەدیش كە ساڵی ١٩٠٠ی زایینی لەو بنەماڵە دا لەدایك بووە. لە منداڵی و لاوی دا زۆر خولیای زانست و فێربوونی زمانە بیانییەكان بووە و جگە لە عەرەبی و فارسی، لەگەڵ زمانی فەڕەنسی و ئینگلیزی و تا ڕادەیەكیش ڕووسی ئاشنایەتی كردووە. قازی محەممەد زۆری حەز بە تێكەڵاوی لەگەڵ زانایانی زەمان، كەسایەتیە گەورەكان، كوردانی نیشتمانپەروەر و سەرۆك عەشیرەتەكان ھەبووە.\nدوای كۆچی دوایی باوكی، بوو بە دادوەری شار. لە بەر ئارەزووی خۆی بۆ كاری فەرھەنگی و بردنەسەرەوەی زانیاری خەڵك، لە ساڵەكانی بەر لە ١٩٤١ و دوای ئەوەش بەرپرسایەتی دایەرەی فەرھەنگ و ئەوقافی شاری مھابادی بە ئەستۆوە گرتووە و خزمەتی بەرچاوی فەرھەنگی كردووە و لە كاتی بەرپرسایەتیی ئەودا، یەكەم قوتابخانەی كچان لە مھاباد كراوەتەوە. ھەر لەبەر ئەوە لەگەڵ زۆرێ لە خوێندكاران، رۆشنبیران و مامۆستایان پەیوەندی نزیكی بووە.\nلە ساڵانی١٩٤١ تا ١٩٤٥ كە كۆماری كوردستان پێك ھاتووە، بەڕێوەبەرایەتی ئەو لە پێش‌بردنی كاروبارەكان‌دا و بە تایبەتی لە چارەسەریی كێشە عەشیرەییەكاندا دەورێكی بەرچاو بووە. زۆر لە گرفتەكانی كاری ڕۆژانەی خەڵك لە دیوانی ئەودا كە مەحكەمەیان پێ دەگوت، چارەسەر بوون.\nقازی لە ڕوانگەی نوێنەرانی بیانیشەوە كە ئەوكات ئێرانیان لەنێو خۆیان دا دابەش كردبوو، ڕێزی تایبەتی ھەبووە. ھەر كەس چۆتە مھاباد تێكۆشاوە بەر لە ھەموو كەس چاوی بە ئەو بكەوێ. بانگ كرانی بۆ سۆڤیەت ھەر لەم پەیوەندیەدا بووە، كە لەگەڵ وەفدێكی گەورە سەردانی باكۆیان كرد.\nقازی محەممەد، خوازیاری یەكگرتوویی و تەبایی بووە\nوەك ئەوەی لە وەسیەتەكەیدا هاتووە، قازی محەممەد برایەتی و یەكگرتوویی كوردی پێ گەورەترین ھۆی سەركەوتن بوو. ھەربۆیە لە زۆربەی وتارەكانی كە لە ڕۆژنامەی كوردستان، ئەوكات چاپ كراون لەسەر بابەتی یەكیەتی و برایەتی دواوە و مەرجی سەركەوتن و كۆڵەكەی ڕاگرتنی كۆمار و ھۆی سەركەوتن بەسەر دوژمنانی‌دا زانیوە.\nھەرچەند دەیزانی دوژمنەكانی كورد ڕاست ناكەن، بەڵام لە وتووێژدا زۆر بە ڕاشكاوی ڕای دەگەیاند كورد حەز دەكا لە ڕێگای ئاشتییەوە بە مافی خۆی بگا، بەڵام ئەگەر وا نەبێ ئەوەی بۆی بكرێ دەیكا.\nلە پێش كۆماردا جاربەجارە لە رۆژنامەی كوردستان بە ناوی پێشەوا باسی لێ دەكرا، لە دوای دامەزرانی كۆمار بە شێوەی فەرمی نازناوی پێشەوای پێ بەخشرا و ئەو ناوە تا ئێستاش لەنێو كۆڕ و كۆمەڵی خەڵك دا هەر باوە.\nژێكاف و حیزبی دێموكرات\nقازی محەممەد كە بوو بە ئەندامی كۆمەڵەی ژ.ك و ناوی نهێنی بینایی بۆ داندرا، هیوایەكی زیاتری بۆ بەرپرسان و خەڵك پێك هێنا. لە ئاكامی تێگەیشتنی بە وەخت و ئازایەتی سیاسی ئەو و بە قەناعەت گەیشتنی بەرپرسانی كۆمەڵەدا بوو كە ژ.ك بوو بە حیزبی دێموكراتی كوردستان و وەك حیزبێكی دیموكرات و پێشكەوتوو دەستی كرد بە تێكۆشان و خەباتی سیاسی.\nقازی لەبەر ڕێزی تایبەتی كە بۆ ژ.ك ی هەبوو، بناغەی دامەزرانی حیزبی دیموكراتیشی هەر بە ٢٥ی گەلاوێژ، ڕۆژی دامەزرانی ژ.ك دانا و هەر بۆیەش سەرنجی زۆربەی نزیك بە تەواوی بەرپرسانی بۆ تێكۆشان لە نێو حیزبی دیموكراتی كوردستاندا ڕاكێشا.\nحیزب زۆر بە خێرایی پەلوپۆی سەند و تێكۆشانی لە هەموو ناوچەی ئازادی كوردستان دا پەڕەی سەند. قەیرانی بە زۆر لكاندنی كوردستان بە ئازەربایجانەوە حەل كرد و مەجبووری كردن حیسابی جیاواز بۆ كوردستان بكەن.\nكۆماری كوردستان لە مەهاباد\nلە یەكەم كۆنگرەدا، لە ٢٢یەكی ١٩٤٦ بە بەشداریی نوێنەرانی پارچەكانی دیكەی كوردستان پێكھاتنی یەكەم كۆماری كوردستان ڕاگەیێندرا.\nلە ماوەی دەسەڵاتداری كۆماری كوردستان ئەوەی پێویست بوو زۆر بە ڕاشكاوی بە شای ئێران و قەوام سەڵتەنە (سەرۆك وەزیرانی كاتی ئێران) ڕاگەیاندوە، قامكی لەسەر لاوازییەكانیان بەرانبەر بە گەلی كورد داناوە. بە ئاشكرا پێی گوتون، ئێوە لە قسەكانی خۆتان‌دا دوودڵن و ناتانەوێ مەسەلەی كوردستان چارەسەر بكەن.\nكاتێك پێشەوا لەلایەن قوام سەلتەنەوە بۆ تاران بانگھێشت دەكرێ و لە ڕێكەوتی ٢٨ی یەكی ١٩٤٦ دەچێتە تاران، لەلایەن ژمارەیەك لە وەزیران، نوێنەرانی پارلمان و نوێنەری كوردەكانی تاران و نوێنەری حیزبەكان و یەكێتی كرێكاران لە فڕۆكەخانە پێشوازی لێ دەكرێ. ڕۆژنامەی ایران ما ھەر ئەوكات دەنووسێ: ئێستا كە قازی محەممەد لە تارانە و ئازادیخوازان چاویان پێی كەوتوە، دەردەكەوێ كە بیر و ڕای ئەو جێگیركردنی ئازادی و دیموكراسی لە تەواوی ئێران دایە و مافی كۆمەڵایەتی و سیاسی و ئینسانی بۆ نەتەوەی كوردیش لە گۆڕێ دایە. ھەر كارێك بە سوودی دیموكراسی بێ لەلایەن پێشەوای كوردستانەوە بە دڵەوە پێشوازی لێ دەكرێ. ھیوادارین جەنابی قەوام لەو سەفەرە مێژوو‌ییە كەڵك وەرگرێ.\nكۆمارە ساواكەی قازی محەممەد زۆری نەبرد لەپیلانێكی هاوبەشی روسی‌و ئێرانیدا شكستیان بەو دەوڵەتە كوردییە هێنا، بەجۆرێك ژمارەیەك لە دەسەلاتدارانی شای ئێران خوانێكیان بۆ قازی محەممەد‌و چەند هاوڕێكی كۆمارەكە رێكخست بەناوی گفتوگۆوە، بەڵام دوای نانخواردنەكە دەستگیر كران‌و هاوكاتیش هێرشی سەربازی كرایە سەر كۆمارەكەو كۆتایی پێهێنرا.\nدوای وتووێژێکی زۆر، تاران و كۆماری كوردستان بە خاڵێكی ھاوبەش نەگەشتن و گرفتەكان چارەسەر نەكران. ھەر بۆیە بەشوێن ماوەیەك ھەڕەشە، و بە دوای وەر گرتنی ھێندێ بەڵێن بۆ یارمەتیدان لە ڕووخاندنی كۆماری مھاباد لە لایەن هەندێ لە سەرۆك عەشیرەتەكان، تەنانەت چەند كەس لەوانەی لەگەڵ قازی سەفەری باكۆیان كردبوو، تاران لە پێش‌دا ھێرش دەكاتە تەورێز بۆ ڕووخاندنی كۆماری ئازەربایجان و پاشان ھێرش دەكاتە سەر كوردستان.\nسوپای ئێران كە قورسترین ئامێری شەڕیان چەند تانكی كۆن و قۆڕازە بوو، بە ھەڵاتنی سەرۆكانی كۆمار بۆ سۆڤیەت كۆماری ئازەربایجان ڕووخا و ئەرتەش شاری تەورێزی داگیر كرد. دوای ئەوە ئەرتەش لەوێڕا بەرەو مھاباد بە ڕێ كەوت. لە ئەو ناوچانەی دیكە لە باشوری مھاباد‌دا كە خۆیان بە بەشی كۆمار دەزانی و دەسەڵاتی تارانیان بە حكوومەتی ناوەندی نەدەزانی، واتە لە شارەكانی سنە، دیواندەرە، مەریوان ھەتا نزیكی سەقز، لە چەند مانگ پێش ئەوە، ھێزیان ئامادە كردبوو؛ بەڵام دوای تەورێز ئەرتەش ھێزی نوێی لە ڕێگای قەزوێن بۆ سەقز نارد كە لە ٢٠ی سەرماوەز گەیشتنە سەقز و لە ڕێگەی بۆكان بە یارمەتی ھێندێ لە كوردەكانی سەربە حكوومەتی شا، ڕێگەی مھابادیان گرتە بەر.\nقازی وەك سەرۆك كۆمار دەستوور دەدات ھەتا دەكرێ لە شەڕ خۆ بپارێزن چون ماڵوێرانی پێوەیە. ئەگەرچی لە پێناوی وڵات ھەمووان تێدەكۆشن، بەڵام بە ھۆی جووڵانەوەی سەرنجڕاكێشی ھێزەكانی سۆڤیەت، زۆر بە خێرایی، لە ماوەی چەند ڕۆژ كوردستان داگیر دەكرێ. ئەگەر چی ئەو ڕەخنە لە قازی، وەك سەرۆك كۆمار و جێی متمانەی جەماوەر دەگیرێت كە بۆ ئەوندە پشتی بە یارمەتی سۆڤیەت بەستبوو كە بە دەست‌كێشانی لە پاڵپشتی كۆمار ئاوەھا بە خێرایی كۆمار تێدا چوو؛ بەڵام لەوەدەچێ گەورەترین ھۆی ڕووخانی كۆمار یەك‌نەبوونی ھەوموو دەستەكان بووبێت، تا ئەو ڕادەیە كە ھێندێ ھەتا سۆڤیەت كوردستانی چۆڵ كرد، نامەیان نارد بۆ تاران كە وەرن، ئێستا كاتی ھێرشە.\nقازی دەزانێ كە بە زوویی كۆمار دەڕوخێت؛ لە نێوان شەڕ یان خۆبەدەستەوە دان، وەك بەرپرسیارێكی گیانی خەڵك، بۆ بەرگری لە كوشتن و وێران كردن، وەك قارەمانێكی نەتەوەیی خۆ بەدەستەوە دەدات. ھەڵبەت سەبارەت بەوە، ڕەخنەدەگرن كە ئایا ئەگەر قازی لەگەڵ مەلا مستەفا بڕۆشتایە، دواتر نەیدەتوانی قازانجی زیاتر بێت بۆ گەلەكەی؟ بەڵام لە كاتی ماڵئاوایی لەگەڵ مەلا مستەفا، قازی ئاڵای كوردستان دەسپێرێ بە مەلا مستەفا و وەك جوابی ئەو پرسیارە دەڵێ: "من خۆم فیدای خەڵكی دەكەم و ھیچ كات وەك پیشەوەری و سەرانی ئازەربایجان ناكەم تا وڵاتەكەم لە خوێن دا شەڵاڵ بێو ھەزاران كەس بە كوشت بچن."\nئەرتەش ڕۆژی ٢٩ی سەرماوەز دەگاتە مەھاباد وەك پایتەختی كۆمار و وەك ئەو شارەی دەسەڵاتی كۆماری تێدایە، كاتێ زیاتری بۆ دادەنێن. ئەگەرچی ھەر لە پێشدا ھەم قازی بۆخۆی و ھەموان دەیانزانی سزای قازی و ھەڵسووكەوتی حكوومەت لەگەڵ وی چۆن دەبێ، بەڵام دادگایەك ڕێ دەخرێت و تێیدا قازی و ئەندامانی كۆمار بە چەند تاوانی سەرەكی دادگایی دەكرێن.\nئەگەرچی ھەردوو كۆماری كوردستان و ئازەربایجان لەسەر پاڵپشتی سۆڤیەت دامەزرێندران، بەڵام كۆماری كوردستان ڕاستەقینە ئارەزووی جەماوەری كورد بوو. سۆڤیەت بۆ سوودی خۆی دەستی لە پاڵپشتی كێشاوە و دەسەڵاتی تاران ھەردوو كۆماری لاوازی مھاباد و ئازەربایجانی خنكاند.\nلیژنەی تایبەت كە لە تارانەوە ھاتبوون بە سەرۆكایەتی سەرھەنگ غۆڵام حسەین عەزیمی دەگەنە مھاباد و دادگا ڕێدەخەن.\nپرسیارەكانی دادگا ڕوون نەبوون. لە لایەن قازیەكانەوە (قازی محەممەد، سەدر قازی، سەیف قازی) ھەموو تاوانەكان ڕەت كرایەوە و داوای بەڵگەیان دەكرد. ئاشكرا بوو كە ئەو دادگا ھیچ بەڵگەیەكی بە دەستەوە نەبوو.\nپێشەوا و ھاوڕێیانی ئەوەندەی لە ماوەی یازدە مانگی كۆماردا ھەوڵیاندا، ھەر ئەوەندەش لەو دادگا بوو، لە خۆبردوویی و ئازایەتییان لە خۆیان نیشان داوە.\nلەگەڵ ھەموو ئازاری دەروونی و ئەو ژیانە تاڵەی كە لە بەندیخانەی پادگانی مھاباددا بۆیان پێك ھاتبوو، نە تەنیا بڕوایان بە ئامانجەكانیان، لاواز نەببوو، بەڵكو زۆر ئەرخەیانترو بە ورەتر ببوون.\nلە سێدارە دانی قازی و هاوەڵانی\nلە بەرەبەیانی 10ی خاكەلێوەی ساڵی 1326ی ھەتاوی (٣٠ی ئاداری ١٩٤٧)پێشەوا قازی، حەمەحوسێن خانی سەیف قازی (ئامۆزای پێشەوا) و ئەبولقاسم سەدر قازی(برای پێشەوا) بە دوای حوكم دران لە دوو دادگای نایاسایی و فەرمایشیدا بەدەستی دوژمنانی گەلی كورد لە چوارچرای شاری مھاباد، واتە ھەر لەو شوێنەی (٢٢ی یەكی ١٩٤٦) كۆماری كوردستان لێی راگەیەندرابوو، لە سێدارە دران و شەھیدكران.\nتەرمی ئەو شەھیدانە ھەر ئەو رۆژە لەسەر شان و پیلی خەڵكی بە شەرەفی مھاباد لە گۆڕستانی مەلا جامی بە خاكی نیشتمانەكەیان سپێردران. شوێنی گۆڕەكەیان ئێستاش لە ژێر چاودێری‌دایە.\nشرۆڤەكاران و شارەزایانی مێژوویی بەردەوام ئەوەیان دووپات كردۆتەوە، كە هۆكاری سەرەكی رووخانی شۆڕش و دەسەڵاتەكانی كورد لە رابردوودا دەگەڕێتەوە بۆ ناتەبایی و یەكگرتوو نەبوون، لەگەڵ پشت بەستن بە دەستی بێگانە و دۆستی دەرەكی، لە بری پشت بەخۆ بەستن.


جیاوازیەكانی سەدر و بارزانی قوڵتر دەبێتەوە چوارچێوەی هەماهەنگیش دەیەوێت سوودی لێببینێت. – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on حوزه‌یران 12, 2022 133 جار بینراوە\nدوای ئەوەی موقتەدا سەدر رایگەیاند، ئەوان هەڵوەشاندنەوەی پەڕلەمان و ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەختە بە چارەسەری یەكلاكەرەوە بۆ رزگاركردنی عێڕاق لەو دۆخە چەقبەستووە دەزانن.\nزانیارییە میدیاییەکان ئەوەیان گوت: سەدر داوای لە پارتی و سوننەكان كردووە هەمان هەڵوێست بنوێنن، بەڵام وەڵامی ئەوان بۆ داواكاری سەدر تا ئێستا ئەرێنی نییە، بە فەڕمی هیچ پشتیوانییەكی ئەو داواکاریەی سەدر ناكەن. ئەو دۆخەش وای كردووە، لایەنەكانی ناو چوارچێوەی هەماهەنگی هەوڵبدەن ئەو دۆخە بقۆزنەوە و درزی نێو هاوپەیمانی نیشتیمان زیاتر بكەن.\nبۆئەم مەبەستەش چاوەڕێ دەكرێت: ئەم هەفتەیە وەفدێكی باڵای چوارچێوەی هەماهەنگی بەسەرپەرشتی هادی عامڕی سەردانی هەولێر بكەن، لەگەڵ بارزانی كۆببنەوە بۆ تاووتوێكردنی چۆنیەتی دەربازكردنی عێراق لەو دۆخە چەقبەستووەی تیایدا جێگیر بووە، وەفدەكە جگە لە پارتی لەگەڵ لایەنەكانی ترییش بڕیارە كۆببێتەوە، بە ئامانجی درووستكردنی وەرەقەیەكی هاوبەش بۆ یەكلاكردنەوەی پرسی سەرۆك كۆمار و پێكهێنانی حكوومەتی نوێ.\nبڵاوکراوەی پێشووحكوومەتی هەرێم و بەغدا لەسەر پرسی نەوت پێدەنێنە قۆناغێكی نوێی شەڕی یاسایی.\nبڵاوکراوەی نوێتررووسیا بەڵێنكی گەورەی پشتیوانی بە كورد دەدات دژی داگیركاریەكانی توركیا لە رۆژاڤا


ئەمەیە دیجیتاڵکردن | kurditgroup\nماڵەوە سه‌کۆ کۆدکردن\nبیرمە یەکێ لە مامۆستاکان وتی: هەوڵ بدە MS Word وەک قەڵەم و کاغەز بەکار نەهێنی\n[url=https://docs.google.com/spreadsheet/pub?hl=en_US&key=0Agi3yHGkh-fmdHpPWmtCLUdwbG0zMjlvZURSbnI4aEE&hl=en_US&gid=2]بژی کورد و کوردستان، چاوت جوان بسڕە، دەستت نەلەرزێت دەنا کۆدی قوتابخانەیەکی جەلەولا ئەنوسیت لەسەر مۆبایلەکەت![/url]\nبگەڕێ بۆ بێتواتە" نایدۆزیتەوە، بگەڕێ بۆ بێتوات" ئەیدۆزیتەوە، بۆچی؟ چونکە بزوێنەکەی جیاوازە لە بزوێنەکەی کوردئایتیگروپ، چونکە کیبۆردەکەی زانکۆی کۆیە،لینکەکە لەولایە، حساب بۆ ئێمە ناکەن!\nڕەحمەت لە کێشەکەی ک و ك\n2 / لاوەند\nڕەنگە ئەمەیان بۆیە لە گووگڵ دۆکس دانابێ تا گەر فەوتا بیبینەوە!!! ، بەڵام گەورە کێشەکە ئەوەیە ساڵانە بە پەڕگەی ئەکسڵ نمرەی گشت خوێندکارانی پۆلی دوانزە بڵاودەکەنەوە!! وێڕای دانی نمرەکان لە ماڵپەڕە سەقەتەکەیشن گەر ١٠٠٠ لەیەک کات لە هێڵ بن لەخۆشیا دووچاری شۆکبوون دێت و بۆ یەک مانگی دەکەوێتە سەرجێگا\nگرفتی é و ê ش لەولاوە بوەستێت.\nلە جێگایەک بۆیان دانێین ۳ ڕۆژی تری ماوە! کاری ۱ سەعات:\n۱. ئێکسڵە حەیاتەکە بکە بە سی ئێس ڤی\n۲. پهپ خۆی هیوایەتی سی ئێس ڤیە\nکاکە بەردە ڕێگای سی ئێس ڤی و پهپ نادات فەرموون\nئەمەم بۆ ناردن:\nدۆزینەوەی زانیاری بۆ خوێندکارێکی ٦ی زانستی بەو شێوەیە بەڕاستی گوناحە. چارە سەرەکیەکە ئەوەیە هەر لەگەڵ نیشاندانی ئەنجامەکان، لەوی یەکسەر هەموو زانیاریەک هەبێ بۆ خوێندکار/\nتێکەڵکردنی ئەنجامەکان لەگەڵ زانیاریەکانی ئەم پەڕەیە چارەی سەرەکیە.\nلە کوردئایتیگروپ باسمان کردوە وکێشەکە لە نیشاندانی ئەم جۆرە لیستانەیە\nبۆیە چارەکەی لێرەیە:\nتەنها یەک CSV فایل و ۵٠ هێڵ کۆدی پهپ! سەیری بکە بزانە کامیان جوانتر و ئاسانتر نیشانی ئەدات؟\nخۆ ئەگەر پەرەپێدەر/دەڤەلۆپەر/پرۆگرامەر نیە ئەوا سەردانێکی ئێمە بکەن\nبۆ مەسەلەی کیبۆردەکەش هەمان شت، ئایا ئەزانن پیتی بزوێن لە کیبۆردەکەی ئێمەو ئەوەی زانکۆی کۆیە وەک نین؟\nتکامان وایە جار و بارە خۆ بەبەلاش ئیش ئەکەین، سەردانێکمان بکەن.\nبۆ ئێوە مانان لێرەین\nکاک ھیوا ئەم شتانەی سەرەوە ئەمساڵ ھەرھەمووی پشتگوێ خراو سەر لەنوێ کارەکان درایە کۆمپانیایەکی تر\nبرادەرێک پێی ووتم لەبەر ئەوەی ھەر لەیەکەم ڕۆژی دەست بەکاربوونی ماڵپەرەکە لەلایەن چین و چەند ووڵاتێکی عەرەبی ھێرش کراوەتە سەر ماڵپەرەکە و بەناچاری گشت ئایپیەکان جگە لەئایپی عیراق بلۆک کراوە , لەلایەن چەند ماڵپەرێکی تری کوردیش ڕۆژانە ھێرشی دیدۆزی کراوەتە سەر , جانازانم ئێستا لەلای تۆ دەبێتەوە یان نا.\nخویندکار بۆ ئەوەی بتوانێ فۆڕم پڕبکاتەوە دەبوایە بچێتە خوێندنگاکەی بۆ ئەوەی ناوی بەکارھێنەر و ژمارەی نھێنی وەربگرتایە واتە ھەر خوێندکارێک پێشوەختە تۆمارکرابوو و ناو و ژمارەی نھێنی تایبەت بەخۆی ھەبوو.\nناوی زانکۆکان و پەیمانگاکان لە هەرێمی کوردستان\nدۆکۆمینتی ڕێبەری پێشکەش کردن\nرێبەر بۆ پێشکەشکردن بۆ ناوەندی وەرگرتنی قوتابیان 2012-2013\nئەگەر ئەمانەی سەرەوەش ھیچکامیان نەبوونەوە ئەم دووەی خوارەوە ھەردەبێتەوە\nنازانم ئاگاداری ئەمانەی سەرەوەی یان نا ئەگەر بەڵێ , باڕاستەوخۆ بیسرمەوە\nکاکە هیوا، کێشەی من لەگەڵ ئاسانی دۆزینەوەکەیە، پدف بۆچی باشە؟\nسوپاس نەوەڵا ئاگادار نەبووم، بەڵام وەک لە جێگانی تر ئەبینم، ئەکرێ کوردئایتیگروپ جار و بارە دەستێک بخاتە ئەم شتانەو ئاسانکاریەک بکات.\nتەماشایەکی لینکە زیندوەکە بکە. تەنها بە دوو دێڕ onMouseOver ئەتوانی چەن ئاسانکاری بکەی بۆ تەلەبەیەکی teenager?\nسوپاس بۆ جەنابت\nئێستا ئەزانم کاری میدیاتەک"ە


لاوانی ئیلامی و کرماشانی رو لە کی بکەن هەقیان بستێنێ؟ | یاریکورد یاهەق\nHome یاریکورد و یارسان لاوانی ئیلامی و کرماشانی رو لە کی بکەن هەقیان بستێنێ؟\nلاوانی ئیلامی و کرماشانی رو لە کی بکەن هەقیان بستێنێ؟\nشامی کرماشانی ئەڵی\nخوا چە بکەیم لە دەس کەرا نشینی\nرو لە کوی بکەین حەقمان بستێنی؟\nرێژیمی درندە و سەرەرەوی کوماری ئیسلامی ئێران بە رێبەری مەلا ئەبا شورەکانی ئێرانی ١٢+١ ئیمامی لە سەرەتای هاتنە سەر حوکمیەوە شەرێکی دوژمنکارانەی دژی خەڵک و نەتەوەی کورد لە روژهەڵاتی کوردستان هەڵگیرساندوە و بێبەزیانە بەر بووتە گیانی روڵەکانی نیشتمان و هەر روژە و بە بیانوێک لاوانی خوێن گەرمی وڵات روبەروی مەرگ و ئەشکەنجە دەکەن.\nئیلام و کرماشان کە دو وەلایەتی زۆر گەورە و گرنگن بۆ روژهەڵاتی کوردستان و لە باری ئاینی و فەرهەنگیەوە زۆر جیاوزترن لە ناوچەکانیتری کوردستان، دەوڵەتی ئێرانی بە شێوازیکی دیکە سیاسەتەکانی خوی لە ئەو ناوچانە دارشتوە و خەڵکەکەی دەچەوسێنێتەوە .\nدەوڵەتی ئێرانی بۆ رام کردنی خەڵکی کرماشان و ئیلام ، جنایەت نیە لە ئەو ناوچانە جێبەجێ نەکردبێ وەک هەڵواسینی روڵەکانی کورد بە پێش چاوی خەڵکەوە،بێسەروشوێن کردنی لاوانی شورسگیر،مهتاد کردنی گەنجانی بوێر،ئەشکەنجەدانی ناودارانی ئیلام و کراماشان و برسی کردنی خەڵکی ناوچەکە و ئاژاوە نانەوە لە بەینی پێکهاتە جیاوازەکان .\nئەوروکە لاوانی ئیلام و کرماشان دوای زیاتر لە سێ دەێە حوکم رانی داعشی شیعەی ئێرانی تاقەتی ئەو هەموو تاوانکاریانەی دەوڵەتی ترس و توقاندن و دزی ئێرانیان نەماوە و بۆ روبەرو بوونەوەی ئەو حوکمە رەشە بە دوای ئاسوێک دا دەگەرن.\nوەک هەموو لاێک ئاگادارن لاوانی ئیلام و کرماشان لە ئەم ساڵانەی دوایی بە لێشاو بۆ رزگاری خویان و نەتەوە بندەست و خاکە داگیر کراوەکەیان رویان لە هێزە سیاسیە کوردەکانی روژهەڵاتی کوردستان کردوە لە باشوری کوردستان .\nئەو پرسیارەی کە ئەوروکە لای ئیلامی و کرماشانیەکان دورست بووە ئەوەێە کە بۆ دەبێ لە باشوری کوردستان و لە ژێر سێبەری حوکمرانی کورد و لە لاێەن کوردەوە چارەنووسی شورشگیری کورد ئیلامی و کرماشانی هەر کوشتن و رفاندن و ئەشکەنجەدان و ترس و توقاندن بێت؟\nئێمە هاوار بۆ کوی بەرین و روی لە کوی بکەین دەنگمان ببیسێ؟\nمن وەک تاکێکی کورد خەڵکی ئەو ناوچەیە و وەک چالاکێکی یارسانی (کاکەیی) داوام لە ئەو کوردە شورشگیرانە هەێە کە دڵیان بۆ کورد بۆ کوردستان و بۆ یەک دەنگی و یەک رەنگی کورد دەسوتێ بە یک را هەڵوێست بگرن و بڵێن نا بۆ رەشە کوژی نە بۆ رفاندن نە بۆ بێرێزی کردن بە مروڤی شورشگیری کورد .\nخاڵێکتر کە زۆر گرنگە ئەبێ شورشگیرانی کورد داوا لە دەسڵاتی باشور بکەن بۆ دوزینەوەی لاوە بیسەر و شوێن کراوەکانی ئیلام و کرماشان کە کەس لە چارە نووسیان ئاگادار نیە.\nئەگەر شورشگیرانی کورد بە یەک دەنگ هەڵویسیان نەبێت لە هەمبەر ئەم کارەساتە نامروڤیە دەر هەق بە شورشگیرانی ئیلامی و کرماشانی مێژو نایان بەخشێت و ئەبێتە کەلێنێکی گەورە لە نێوان کورد بە گشتی و روژهەڵاتی کوردستان بە تایبەتی.\nلە ماوەی یەک ساڵی رابردو ١٥ کوردی ئیلامی و کرماشانی من پێوەنیدم لە گەڵیان بووە لە لاێەن دەسڵات و هێزی کوردیەوە کوژراون و بێسەر و شوێن کراوان.\nکێ هەێە وڵامدەری ئەم کارەساتە بێت؟\nعەلی فەزڵی کەواڵی ئەندامی کومیتەی ناوەندی رێکخراوی یاری کورد\nژمارەی بینین 1,898