یاداوەرییەکانی راپەرین – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on حوزه‌یران 19, 2017 353 جار بینراوە 0 سەرنج\nشەوی بەر لە دەسپێکردنی راپەرین لە سلێمانی، من لە ماڵی بەختیار عەلی بووم. دوا نیوەرۆی شەشی مانگی ئازاری ساڵی ١٩٩١ بوو، من لە کەرکوکەوە گەیشتمە سلێمانی و راستەوخۆش بەرە ماڵی بەختیار کەوتمە ڕێ. بەر لە راپەرین چەند مانگێک بوو من سەربازی ھەڵاتووبوم. کاتێک ساڵی ١٩٩٠ خوێندنم لە زانکۆی موستەنسریە لە بەغدا تەواوکرد، سەدام سەرقاڵی داگیرکردنی کوەیت بوو. من دوای خوێندنەکەم ماوەیەکی کەم لە بەغدا سەربازبووم و لە شەقامی مەغریب لە گەڵ پێنج شەش دۆستی ئازیزدا لە ژوورێکدا بەیەکەوە دەژیاین. لەسەرەتای دەستپێکردنی شەڕی دەرپەراندنی سوپای عێراق لە کوەیت من وازم لەسەربازیی ھێنا و چوومەوە بۆ ماڵی باوکم لە ھەولێر. ھەورامانی براشم لەھەمان ماوەدا سوپای بەجێھێشتو گەرایەوە بۆ ماڵەوە. برایەکی تریشم، ئارپاک، کە ناوی بۆ خزمەتی سەربازیی و چوون بۆ ریزەکانی سوپا ھاتبووەوە، ھەر لە ئەسڵەوە نەچووە پێشەوەوە و ئەویش وەک ئێمە لە ماڵەوە مایەوە. لە پڕێکیشدا کامەرانی برام، کە ئەودەم خوێندکاربوو لە زانکۆی تەکنۆلۆژیی لە بەغدا، زانکۆی بەجێھێشتو و گەڕایەوە بۆ ماڵی باوکم. ئێمە چوار برابووین ھەریەکێکمان بۆ ھۆیەک لە حکومەتی عێراق قاچاغ بووبووین. کامەرانی برام گێڕایەوە لە زانکۆی تەکنۆلۆژیی لە بەغدا بەعس داوای لە قوتابیەکانیان کردبوو کە وێنە و پەیکەرە گەورەکانی سەدام حوسەین بپارێزن نەکو کەسانی ”موخەریب“ و ”غەوغائی“ بێن و تێکیان بدەن. ئێمە، ھەر چوار براکە، زیاد لە چەند مانگێک لە ماڵی باوکمدا بە دزیییەوە ماینەوە. توانای چوونە دەرەوەمان نەبوو، تەنانەت چوونە دەرەوە بۆ سەر یەکێک لە شەقامەکانیش، بەتایبەتی ھەورامانی برام و من نەماندەتوانی لە ھیچ شوێنێکدا دەربکەوین چونکە ھەردووکمان سەربازیی ھەڵاتووبوین. ئەو گەڕەکەی ماڵی ئێمەی لێبوو کۆمەڵێک بەعسی خراپی لێبوو، دەترساین خەبەرمان لێبدەن و بمانگرن. لەو ڕۆژانەدا یاسایەک بۆ ئەو کەسانە دەرکرابوو کە ریزەکانی سوپایان بەجێدەھێشت کە لەبەردەمی ماڵەکەی خۆیاندا گولەباران بکرێن و دایک و باوکی کوژراوەکەش پارەی فیشەکەکان بدەن.\nبەڵام تا شەڕەکە لە بەرەکانی جەنگ لە کوەیت گەرمتر دەبوو، کۆنترۆڵی بەعس لەسەر شارەکان لاوازتر دەبوو، ئێمە دەمانبیست کە ژمارەیەکی زۆر لە سەربازە کوردەکان لە کوەیتەوە بە پێ ھاتونەتەوە بۆ کوردستان و بەشێکی زۆریش لەو سەربازە کوردانەی کە لەشارەکانی تری عێراقدا دانرابوون، گەڕاونەتەوە کوردستان. بۆ بەھێزکردنی بەرەکانی جەنگ بەعس تا دەھات بەشی زۆری ھێزەکانی خۆی بەرەو کوەیت دەنارد و بەم شێوەیە تا دەھات کۆنترۆڵی شارەکانی لەدەست ئەدا. بۆردومانی وێرانکەرانەی ھێزە نێودەوڵەتییەکانیش بەعسی زیاتر لاوازدەکرد. لێدانی عێراق لە ئاسمانەوە چەند خەستتر ببوایەتەوە ئێمە زیاتر دەمانوێرا بەشەوان بێینە دەرەوە و پیاسەیەکی ناو گەرەکەکان بکەین. دۆخێکی سەیربوو: وێرانبوونی زیاتری وڵاتەکە مانای ئازادیی زیاتربوو بۆ جوڵە و ھەڵسوکەوتی ئێمە. چەندە ئەو دونیایەی بەعس بە دوو دەیە دروستیکردبوو خاپوردەکرا، ئێمە ئەوەندە زیاتر ھەستمان بە ئازادیی دەکرد و بە كردەوەش ئازاد دەبووین.\nبەعس کە زانی ژمارەی ئەوانەی ریزەکانی سوپایان بەجێھێشتوە زۆر گەورەبووە و ھەروەھا ژمارەی ئەوانەش کە ھەر لە بنەرەتەوە نەچوون بۆ خزمەتی سەربازیی، لێبوردنێکی گشتیی لە کۆتایی مناگی دووی ساڵی ١٩٩١ دەرکرد. بەعس دەیویست لەرێگای ئەم لێبوردنەوە ریزەکانی سوپاکەی ڕێکبخاتەوە. من سودم لەو لێبوردنە وەرگرت و بە ئۆتۆمۆبێل ھەولێرم بەجێھێشت بە مەەبستی ئەوەی بچم بۆ سلێمانی و لەوێشەوە سەرھەڵبگرم بۆ ئێران و لە ئێرانیشەوە بۆ شوێنێکی تری دونیا دوور لە بەعس و مێژو و کوشتن و بڕین و سێبەرەکانی. بازگەکانی بەعس لەکاتی لێبوردنی گشتیدا داوای شوناسنامەیان نەدەکرد و داواشیان بکردایە مرۆڤ دەیتوانی بڵێت کە سودی لەو لێبوردنە وەرگرتوە و بەدوای یەکە سەربازییەکەی خۆیدا دەگەڕێت. من لەباتی ئەوەی راستەوخۆ بچم بۆ سلێمانی، سەرەتا چووم بۆ کەرکوک بۆ ماڵی دۆستێکم کە کاتی خۆی لە پێشمەرگایەتیدا بەیەکەوە بووین. ھەم ئەو دۆستەشم و ھەم چەند ھاوڕێکەی تریشمان وەکو من بەتەمای بەجێھێشتنی عێراقبوون. من دوو شەو لە کەرکوک لەماڵی ئەو دۆستەمان مامەوە، ئەو دوو برای ھەبوو سەر بە گروپە مارکسییەکانی ئەوکاتە بوون، ئەگەر بەھەڵەدا نەچووبم سەر بە رەوتی کۆمۆنیست بوون. ئەو دوو برایە باسی خۆئامادەکردنیان بۆ بەگژاچوونەوەی بەعس دەکرد و دەیانوت خەریکی ھێنان و دابەشکردنی چەکن لە ناو کەرکوکدا. من زۆر حەوسەڵەی گوێگرتنم لەو جۆرە بابەتانە نەمابوو، دوای ئەو ھەموو ساڵە لە شەڕ و شۆڕش و کوشتن و بڕین، باوەڕم نەدەکرد بەعس بەو برادەرانە بروخێنرێت. جگه له‌وه من هینده ماندوو و نائومیدبووم بیرم ته‌نها لای ئه‌وه‌بوو چۆن رۆحی خۆم و ئه‌و سالانه‌ی ته‌مه‌نم كه ماومه له به‌عس و عێراق و جه‌نگه‌كان رزگاربكه‌م. ده‌مویست سه‌ره‌تایه‌كی تازه له شوێنێكی تازه‌ی ئه‌م سه‌رزه‌منیه گه‌وره‌یه‌دا ده‌ستپێبكه‌م.\nدوای دوو رۆژە مانەوە لەگەڵ دۆستەکەمدا لەسەر ئەوە رێکەوتین کە من چووم بۆ سلێمانی لەوێوە مشوری رێگای ھەڵاتن بۆ ئێران بخۆم و ئەمان لە چۆنیەتی گرتنەبەری ئەو ڕێگایە ئاگادار بکەمەوە.\nبەر لە نیوەرۆکەی رۆژی ٦ مانگی سێ لە کەرکوکەوە سواری ئۆتۆمۆبێل بووم بۆ سلێمانی. ھەر کە گەیشتینە بازگە سەرەکییەکەی کەرکوک رایانگرتین و نەیانھێشت ھیچ ئۆتۆمۆبێلێک بەرەو سلێمانی بکەوێتەڕێ. نزیکەی دوو سەعاتێک ڕاگیریان و نەشیان دەھێشت لە ئۆتۆمۆبێلەکان بێینەخوارەوە. دەنگۆی ئەوە ھەبوو لەو ناوچانەی دەکەونە سەر ڕێگای سلێمانی و کەرکوک شەڕ و پێکدادان ھەبێت. دواتر دوو ھەلیکۆپتەر لە لای سلێمانیەوە ھاتن و بەسەر بازگەکەدا بەرەو ناو شاری کەرکوک تێپەڕین. نیوسەعاتێک دوای ئەوە سەربازەکان ھاتن و پێیان وتین کە دەتوانین بڕۆین. قەرەباڵغیەکی زۆر لەسەر رێگاکە دروستبووبوو، دەیان ئەگەر نەڵێم سەدان سەیارە بەرێوەبوون. کەس نەیدەزانیی چی ڕوویداوە، بەڵام تا لە سلێمانی نزیکدەبووینەوە زیاتر ھەستمان بەوەدەکرد کە شتێک ڕوویداوە. لەناو ئۆتۆمۆبێلەکەوە دەمانبینی خەڵک لە ئۆردوگاکاندا بە چەکەکانیانەوە ھاتونەتە سەربانی خانوەکانیان و دەستیان بەرەو ئاسمان بەرزدەکەنەوە. ئێمە نەمدەزانی ئەوانەی چەکەکانیان بەرەو ئاسمان بەرزکردۆتەوە جاشن یان پێشمەرگەن، خەڵکی ڕاپەڕیون یان پیاوە چەکدارەکانی بەعسن. دۆخێکی تەواو ناخۆش بوو، مرۆڤ لەوە ئەترسا ئۆتۆمۆبێلەکان بدەنە بەر دەستڕێژ. بەڵا تا دەھات لە بازگە سەرەکییەکەی سلێمانی نزیکدەبووینەوە. کە چوینە پێشەوە بینیمان بازگەکە نەماوە، نە سەربازەکانی لێمابوو، نە چەکداری تری لێبوو و نە ھیچ کەسێکی دیکەش. ئەو ناوە چۆڵ و ھۆڵ بوو. ھەندێک خانو و ئۆفیسیی سەربازیی ھەبوون ھەموویان سوتێنرابوون. ئاگر لە بازگەکە خۆشی بەردرابوو، دووکەڵێکی زۆر لەو ناوەدا دروستبووبوو. ئوتۆمۆبێلەکەمان بەناو دووکەڵ و گومانەکانمادا تێپەڕیی و بەرەو ناو شار کەوتەرێ. کە لە گەراجی بەغدای جاران دابەزیم بە پێ بەرەو ناو شار بەڕێکەوتم، دۆخی ناو سلێمانی کەمەکێک شڵەژاو دیاربوو، مرۆڤ بە ئاسانی ھەستی بەوەدەکرد. کە گەیشتمە شەقامی مەولەوی چەندان موسەلەحە و زیلی سەربازیی، کە پڕبوون لە چەکدار، بەناو شەقامەکەدا دەرۆیشتن. بە فولکەکەی بەردەمی سەردا دەخولانەوە و ئینجا بە شەقامی پیرەمێردا بەرەو سەرەوە دەڕۆیشتن. بەعس ترسێکی گەورەی لێنیشتبوو، ئەوە دواھەمیان نمایشی ھێزەکانی خۆی بوو، دەیویست لەو ڕێگەیەوە خەڵک بترسێنێت. یەکەێک کەمەکێک ورد سەیری بکردایە ترسی سەر ڕوخساریی چەکدارەکانی بە ئاشکرا دەبینی. بەڵام ھێشتا شتێک بەناوی ڕاپەڕینەوە لە سلێمانیدا ئامادەنەبوو. من لەبەردەرکی سەراوە بەرەو سەرەوە بەڕێکەوتم. تا گەیشتمە بەر دەرگای ماڵی بەختیار عەلی چەندجارێکی دیکە موسلەحەکان و زیلە پر لە چەکدارەکانم بینی. لەدەرگای ماڵی بەختیارم دا، دایکی بەختیار دەرگاکەی کردوە، چوومە ژوورەوە و بەسەرھاتی ھاتنەکەم و ڕێگاکەم بۆ بەختیار و باوکی گێڕایەوە.\nشه‌وی به‌ر له ڕاپه‌ڕین له سلێمانی شه‌وێكی سه‌خت و درێژ و پڕ چاوه‌روانیكردن بوو. من ماوه‌یه‌كی درێژ بوو به‌هۆی هه‌ڵاتن له سه‌ربازیی و گه‌ڕانه‌وه‌وه بۆ هه‌ولێر، به‌ختیارم نه‌بینیبوو. ئه‌وكاته‌ی من قوتابی بووم له زانكۆ موسته‌نسریه، به‌ختیار سه‌ربازی هه‌لاتووبوو. هاتبوو بۆ به‌غدا و له‌گه‌ڵ مندا ماوه‌یه‌ك له شوێنی كاره‌كه‌ی مامم له ناوچه‌ی به‌یاع ده‌ژیا و دواتر له‌و ژووره‌دا ده‌ژیا كه له شه‌قامی مه‌غریب له ئه‌عزه‌مه‌یه له به‌غدا، هه‌مانبوو. ئه‌و ژوره‌ی من له شه‌قامی مه‌غریب وه‌ك ژووری لانه‌وازانی لێهاتبوو، زۆربه‌ی براده‌ر و دۆسته نزیه‌كه‌كانم كه له سلێمانییه‌وه ده‌هاتن بۆ به‌عدا له‌وێ له‌و ژووره له لای من ده‌مانه‌وه. له‌وانه‌ش بۆ نموونه شێرزاد حه‌سه‌ن و محه‌مه‌د عومه‌ر عوسمان و گۆران بابه عه‌لی و عه‌تا قه‌ره‌داغی. گێڕانه‌وه‌ی حیكایه‌ته زۆره‌كانی ئه‌و ژووره هه‌ڵده‌گرم بۆ فرسه‌تێكی تر، ئه‌وه‌ی حه‌زده‌كه‌م لێره‌دا زۆر به خێرایی هێمایه‌كی كورتی بۆ بكه‌م ئه‌و دۆخه پر هه‌ژارییه‌بوو كه ئه‌مه ئه‌وده‌م له به‌غدا تیایدا ده‌ژیاین. به‌عس له‌دوای كۆتاییهاتنی شه‌ڕی ئێران و عێراق و له‌دوای دابه‌زینی نرخی نه‌وت و ده‌ستبه‌ردانی وڵاتنی خه‌لیج له هاریكاریكردنی عێراق، به‌ره‌و ئیفلاسێكی مالیی ته‌واو ده‌چوو. جه‌ند ملیۆنێك سه‌رباز له به‌ره‌كانی جه‌نگ گه‌رابوونه‌وه و كه‌سی كار و پاره و بژێوی نه‌بوو، به‌عس پێشتر ئه‌و چه‌ند ملیۆن كرێكاره میسریی و سودانییه‌ی له عێراق ده‌ركرد، به‌ڵام هێشتا ده‌ره‌قه‌تی كێشه و گرفته گه‌وره‌كانی دونیای دوای وه‌ستانی جه‌نگه‌كه نه‌ده‌هات، داگیركردنی كوه‌یت به‌شێك بوو له هه‌وڵه‌كانی به‌عس بۆ ده‌ربازبوون له‌و ئیفلاسبوونه هه‌مه‌لایه‌نه‌ی ڕووبه‌ڕووی بووبووه‌وه.\nیەکەمین رۆژی راپەرین لە سلێمانی، بەیانییەکەی زوو، من و بەختیار لە خەو ڕابووین، کە دەستمان کرد بە نانخواردنی بەیانیی ھێشتا بەشێک لە چاوەروانییەکانی شەوی پێشومان تێدامابووەوە، بەڵام ئەو دۆستەی کە بەنیازبوو دەمانچەکانمان بۆ بێنێت نەگەرایەوە. دوای نانخواردن ھەردووکمان لە ماڵ چووینە دەرەوە، ئێستا نایەتە یادم کاتژمێری چەند بوو، بەڵام سەرلەبەیانیەکی زوو بوو. کە ھاتینە دەرەوە نیازمان وابوو بەرەو مەعھەدەکە بکەوینەڕێ، سەرەتا کە گەیشتینە فولکەی ”کاوەی ئاسنگەر“ لەسەر ڕێی توی مەلیک، بینیمان بارەگا گەورەکەی حیزبی بەعس، کە ھاوکات بارەگای جەیشی شەعبیش بوو، ئەگەر بەھەڵەدا نەچووبم ناوی بارەگای شەھید عوسمان بوو، وە لە پاڵ فولکەکەدا بوو، ئازاد کرابوو. دووکەڵ لە ھەندێک لە پەنجەرەکانی بیناکەوە دەھاتە دەرەوە. چەند کەسێک لەسەر بانی بنکەکەوە بە ئاسماندا تەقەیان دەکرد و کەسانی تریش بە شتومەکی بەتاڵانبراوی ناو بیناکەوە بەرەو دەرەوە دەھاتن. ھەبوو کورسییەکی پێبوو، ھەبوو قەنەفەیەکی ڕادەکێشا، ھەبوو کاغەز و فایل و ئەلبومیان بەدەستەوەبوو. سەیرترین دیمەنی ئەو باینییە دیمەنی پیاوێک بوو موبەریدەیەکی زۆر گەورەی خستبووە سەرپشتی خۆی و بە تاقی تەنھا خەرکی گواستنەوەی بوو. ئەو پیاوە لەژێر قورسایی ق قەبارەی موبەریدەکەدا ھێندە چەمابووەوە سنگی خەریک بوو بەر زەویی سەرجادەکە دەکەوت. لەگەڵ بەخیتاردا سەیرێکی پیاوەکەمان کرد و ھەردووکمان دەستمانکرد بە پێکەنین.\nئێمە لەسەر شەقامەکە ماینەوە و نەچووینە ناو بارەگاکە، بەڵام خەڵکانێکی زۆر ھەم دەچوونە ژوورە و ھەم دەھاتنە دەرەوە. دوای چەند چرکەیەک ڕاوستان لەبەردەم ئەو بینا ڕاگارکراوەدا درێژەمان بە رێگەکەمان دا بەرەو مەعھەدەکە. لەسەر ھەمان ئەو شەقامە کە ئێستا بەناو بەشی سەرەوەی زانکۆی سلێمانی جاراندا تێدەپەڕێت ڕۆیشتین. ئێمە چەند زیاتر بەو ئاراستەیە بڕۆیشتینایە ھێندە زیاتر دەنگی تەقەی تفەنگ، بەتاک و بە ریز، زیاتری دەکرد. دیاربوو لە دەوروبەری گەڕەکی مامۆستایان و گردەکەی ریعایە و ناوچەکانی دەوروبەری شەڕبوو. دواتر زانیمان ئەریوانی عومەر دەوڵەت لەو ناوەدا شەھید بوو. لەگەڵ بەختیاردا گەڕاینەوە بۆ فولکەکەی کاوەی ئاسنگەر و بە شەقامەکەدا چووینە خوارەوە بەرەو سجنە سەرەکییەی سلێمانی. ھەرزوو دەرگای سجنەکەمان بە کراویی بینی، خەڵک لەسەر شەقامەکەوە دەچوونە ناو سجنەکە و لەناو سجنەکەشەوە چەندان دەھاتنە دەرەوە. ھەندێک لە زیندانەییەکان تازە دەھاتنە دەرەوە، یەکێکیان کە لە نیزکەوە بینیمان بەتانیەکی سەربازی سەوزی پێبوو کە چوارگۆشەی سپیی تێدابوو، کوڕێکی گەنج بوو بە بیجامەوە ھاتبووەدەر و رادیۆیەک و جانتایەکی بچووکی پێبوو. کەمەکێک ڕیشی ھاتبوو، چلکن دیاربوو. من پێشتر زۆرجار سەرم لەو سجنەی سلێمانی دابوو. لە کۆتایی ھەفتاکاندا، کاتێک مامە بورھانم لە بەغداوە ڕایکرد و بوو بە پێشمەرگە لە ریزەکانی یەکێتیدا، رژێمی بەعس خێزانەکەی مامیان و یەکێک لە مناڵەکانیان گرت و لەو زیندانەدا سجنیان کردن. ئەو ڕۆژگارە بەعس کەسوکاری ئەو کەسانەی دەگرت کە دەچون دەبوون بە پێشمەرگە، ھەندێک لەو ئافرەتانەی کە دەگیران سکیانپڕبو و لەناو زیندانەکانی بەعسدا مناڵەکانیان دەبوو. من ھەفتەی جارێک ژەمێک نان و کەبابم بۆ ئامۆژنم دەبرد و لەبەردەرگای زیندانەکەدا ئەمدایە دەستی پاسەوانەکان تا بیدەن پێی. دواتر کە ئامۆژنم بەربوو ھەواڵی نان و کەبابەکانم لێپرسیی، لە وەڵامدا ووتی ھیچ ژەمە خواردنێکی لەوجۆرەی بەدەست نەگەیشتوە.\nرۆژی یەکەمی ڕاپەڕین و لەو بەیانیە زووەدا ئەو زیندانە ئازادکرابوو، بەھەمان شێوەی بارەگاکەی سەرەوە، خەڵک شت و مەکی ناو زیندانەکەیان دەھێنایە دەرەوە و دەبرد. من و بەختیار کەمەکێک وەستاین و لە نزیکەوە سەیری دیمەنەکەمان دەکرد، کاتێک لە شۆستەکەی ئەو بەری زیندانەکەوە تەرمی کەسێکمان بینی بە کوژراوی بەجێھێڵدرابوو، چوینە ئەوبەر بۆئەوەی لە نزیکەوە بیبینین. کواژراوەکە. پیاوێک بوو تەمەنی دەوروبەری چل ساڵێک دەبوو. ئەوانەی لەوێدابوون کەسیان کوژراوەکەیان نەدەناسیی، بەڵام کۆمەڵێک پێنج دنیاریی و دە دیناریی خزێنرابووە ناو کونی لوت و بەینی ددانەکانی پیاوە کوژراوەکەوە، بیست و پێنج دینارییەکیش لەسەر سکی و لەبەینی دوو قۆپچەی کراسەکەیدا بەجێھێڵدرابوو. دیاربوو بکوژەکان ویستبویان پەیامێک لەدوای خۆیانەوە بەجێبھێڵن: ئەم پیاوە لە پێناوی پارە و مادەدا خۆی بەبەعس فرۆشتوە. ئەوە یەکەمین و دواھەمین کوژراوی ئەو رۆژە بوو کە ئێمە بینیمان.\nدوای ماوەیەک سجنەکەمان بەجێھێشتو بە شەقامەکەدا چووینە خوارەوە بۆ بەردەرکی سەرا. سەر شەقامەکە و ناو کۆڵانەکانیش زۆر قەرەباڵع بوو، خەڵکێکی زۆر ھاتبوونە دەرەوە و بەو ناوەدا دەسوڕانەوە. لەسەر شەقامەکە ئۆتۆمۆبێلێکی پۆلیسی نەجدمەمان بینی کەوتبووە دەستی خەڵکەکە، ناو ئۆتۆمۆبێلەکە پربوو لە کوری گەنج و ھەموو دەرگاکانی ئۆتۆمۆبێلەکەیان کردبووەوە، بەدەرگای لای شۆفێرەکەشەوە. لە ھەریەکێک لەو دەرگایانەوە کەسێک یان دوو کەس ملی ھێنابووە دەرەوە، تەنانەت دەرگای لە دەرگای لا شۆفێرەکەدا کەسێک لە دیوی دەرەوە لەپاڵ شۆفێرێکەدا دانیشتبوو گۆرانی دەوت و خۆی با ئەدا. ھەموو ئەوانەی لەناو ئۆتۆمۆبێلەکەدابوون گۆرانیان ئەوت. ھەرگیز لە ژیانمدا دیمەنی لەو جۆرەم نەدیبوو، ئەو ھەموو زەلامە چۆن لەناو ئەو ئۆتۆمۆبێلەدا شوێنیان بووبووەوە. دەنگی گۆرانیگوتن و دیمەنی خۆبادانی سەرنشینە زۆرەکانی ناو ئۆتۆمۆبێلەکە سەرنجی ھەموو ئەوانەی ڕاکێشابوو کە لەسەر شەقامەکە بوون، ئۆتۆمبۆبێلەکە ھێندە پڕ و قورس بووبوو خەریک بوو بەشی ژێرەوەی لە زەویەکە ئەخشا. ئەمیش رێک وەک ئەو پیاوەی لێھاتبوو کە موبەریدە گەورەکەی خستبوە سەر پشتیی و سنگی خەریکبوو بەر زەویەکە دەکەوت. ئۆتۆمۆبێلەکە بەخێراییەکی زۆر خاو بە شەقامەکەدا بەرەو بەردەرکی سەرا دەچووە خوارەوە و خەڵکێکی زۆریش لە پێشەوە و لەدوایەوە دەڕۆیشتن. ئێمەش لەگەڵ خەڵکەکەدا بەرەو بەردەرکی سەرا کەوتینەڕێ. لەبەردەرکی سەرا دەنگی تەقەی لای بیناکەی حەسیب سالحی جاران، سلێمانی پاڵاسی ئێستا، دەبیسترا. لەناو قەرەباڵغیەکەی بەردەرکی سەرادا چەند کەسێک دەیانگوت ھیچ نییە ھەمووی یەک دوو کەسێکن لەناو بیناکەدا ماونەتەوە و بەرگریی دەکەن، ئێستا ئەوانیش دەکوژرێن. بەردەرکی سەرا زۆر قەرەباڵغ بووبوو، پڕبوو لە کوڕی گەنج، ژن و ئافرەتی گەنجی لێنەبوو. کاتێک ئێمە گەیشتینە بەردەمی بیناکەی حەسیب ساڵح، ئەوێش ئازادکرابوو. چەندکەسێک لەبەردەمی بیانکەدا حیکایەتی دۆشکەبەدەستێکیان دەگێڕایەوە کە گوایە بەتاقی تەنھا لەسەر بیناکە بەرگرییەکی زۆری کردوە، بەڵام خەڵک لە خوارەوە بۆی چوون و کوشتویانە.\nلەگەڵ بەختیاردا لە حەسیب ساڵەحەوە بەرو خوار و ڕوو لە شەقامی سالم، کەوتینە ڕێ. لەلای کارگەی جگەرەکە و ناوەندی وەتەن و کانێسکان، کۆمەڵێک دەزگای ئەمن و ئیستیخباراتی بەعس ھەبوو کە بەدرێژایی ساڵانی ھەفتا و ھەشتا ترس و بیمێکی زۆریان لەو شەقامەدا چاندبوو. من منداڵ بووم کە بەعس باوکمیان گرت و لە یەکێک لەو بینایانەدا ماوەیەک ھێشتیانەوە. تا ئێستاش لە بیرمە چۆن بە مەبەستی خۆپاراستن لەو ژمارە زۆرە لە سەرباز و ئەمن و ئیستیخبارات لەو شەقامەدا، من چەندان جار ڕێگاکەی خۆمم گۆڕیوە و بەو بەشەی شەقامی سالمدا نەڕۆشتووم. ئەو بەیانییەی ڕاپەڕین ئەو شەقامە و ھەموو بیناکانی ڕژێم ڕزگارکرابوون. خەڵکێکی زۆر نووسین و فایل و مەلەفیان بەدەستەوە بوو کە ھەموویان لەو بینایانە ھێنابووە دەرەوە. کاتێک کەمەکێک چووینە خوارتر و گەیشتینە بەردەمی مۆزەخانەی سلێمانی، کە لە خوار قوتابخانەی سەناعەی سلێمانییەوە بوو، کورێکی دەمامکدار و چەکدارمان لێپەیدابوو کە ھەم بەختیار و ھەم منی دەناسیی. رووی تێکردین و ووتی تکایە ئێوە ھەوڵبدەن مۆزەخانەکە بپارێزن. بەر لەوەی ھیچ بڵێین کڵاشینکۆفێکی پێداین بۆ پاراستنی مۆزەخانەکە. من کڵاشینکۆفەکەم لێوەرگرتوو لەگەڵ بەختیاردا لەبەردەم دەرگای مۆزخانەکەدا وەستاین. مۆزەخانەکە دوو دەرگای ھەبوو، یەکێکیان لەسەر شەقامە گشتییەکە بوو، ئەمەیان ئەوە بوو کە من و بەختیار تیادا بە کڵاشینکۆفەکەوە ڕاوەستاین. دەرگاکەی تریان لە کۆمەڵانە فەرعیەکەی خوارەدا بوو، لەوێدا پیاوێکی بەساڵاچوو بە تێڵایەکەوە ڕاوەستابوو. لای ئێمەوە ھیچ کەسێک ھەوڵی نەدا بچێتە ناو مۆزەخانەکە، بەڵام لە کۆمەڵانەکەدا پیاوە تێڵابەدەستەکە ژمارەیەک خەڵکی لە مۆزەخانەکە دوور خستەوە. ئێمە زیاد لە سەعاتێک لەوێدا ماینەوە، بیرم دێت من بە بەختیارم ووت نەمانی دەسەڵات لەشارەکەدا دەشێت دەرگا لەسەر فەوزا و کوشتن و بڕینێکی زۆر بکاتەوە، چونکە لە ساتەوەختی شۆشکردندا تەنھا شۆڕشگێڕەکان چالاک نابن، بەڵکو تاوانبار و چەورە و شەقاوە و پیاوکوژەکانیش چالاکدەبن. شۆڕش لەیەککاتدا دەرگا لەسەر چالاکبوونی ئەم دوو گروپە دەکاتەوە. بەختیار وتی ”لێگەڕێ خەڵک ئازادبێت، دوای ماوەیەکی تر ماکس ڤێبەر بەخۆی دەزگا بیرۆکراسییەکانییەوە دەگەڕێتەوە“. ھەروەھا وتیشی “ئەم ساتەوەختەی ئێمە لە ئێستا تیایدا دەژین ساتەوەختێکی مارکۆزەییە، لە ھێربێرت مارکۆزەوە، درەنگ یان زوو دەچینەوە ناو دونیاکەی ماکس ڤێبەر“. من قەناعەتم بە قسەکان نەبوو، بەڵام چونکە شیعریەتێکی زۆریان تێدابوو لێیان بێدەنگبووم. دوای تێپەڕینی ئەو ماوەیە ئەو کوڕ دەمامکدارەی کڵاشینکۆفەکەی دا بە ئێمە گەڕایەوە و کوڕێکی چەکداریشی لەگەڵ خۆی ھێنابوو. کوڕە چەکدارەکە لە شوێنێکەی ئێمەدا وەستا و ئێمەش کڵاشینکۆفەکەمان دایەوە بە دۆستە دەمامکدارەکەمان.\nلەو ماوەیەدا کە ئێمە لەبەردەرگای مۆزەخانەکەدا بووین، خەڵک تا دەھات بەرەو خوارەوە دەڕۆیشت، ھەندێک چەکدار و زۆرینەش بێچەک. سەربازگە سەرەکییەی ناو شار ئازادکرابوو، بەڵام لە ئەمنە سورەکە شەڕ بوو. دەنگی تەقە لەو ناوەدا بەگەرمی دەبیسترا. من و بەختیار دوای بینینی ئەو ھەموو دیمەن و ڕووداوە دەگمەنانە تەواو ماندوو بووبووین، بڕیارمان دا بچین بۆ ماڵی مامۆستا شێرزاد حەسەن لە گردەکەی عەلی ناجی. بەڵام ھەر زوو لە بڕیارەکە پەشیمان بووینەوە و بەرەو بەردەرکی سەرا و شەقامی پیرەمێرد بەڕێکەوتینەوە. نزیک عەسر گەیشتینەوە ماڵی بەختیار لە توی مەلیک.\nڕۆژی یەکەمی ڕاپەڕین تێپەڕیی و سلێمانی ھەمووی ڕزگاری نەبووبوو، ڕاستە سەربازگە گەورەکە و بڕێکی زۆر لە بنکە و شوێنە گشتییەکانی بەعس و ژمارەیەکی زۆر لە بینا و شوێنە قایمەکانی رژێم، ھەموویان ڕزگارکرابوون، لە ڕاستیدا وێران و تاڵانیش کرابوون، بەڵام ئەمنە سورەکە مابوو. ئەمەنە سورەکە لە ڕۆژی یەکەمی ڕاپەڕیندا بووبوو بە گرنگترین پێگە و دەزگایەک بەعس لە سلێمانیدا به‌ده‌ستییه‌وه مابێت. ئەم زیندانە گەورەیە تەنھا کۆمەڵێک بینا و ناوچەیەکی تەواو قایمکراو و سەخت نەبوو، تەنھا شوێنێک نەبوو بەعس بە وردەکارییەکی زۆر و بە ھەندەسیەکی سەربازیی ھێجگار قایم بۆ داپۆشین و شاردنەوەی تاوانەکانی ناوی دروستیکردبوو، بەڵکو لە ڕۆژی یەکەمی ڕاپەڕینیشدا، دوای ئازادکردنی بەشێکی زۆری شار، بووبوو بە شوێنی کۆبوونەوەی بەعسییە گەورەکانی شار و ئەو تاوانبارانەی دەیانزانی ھیچ کەسێک ئامادەنییە لە تاوانەکانیان خۆشنابێت. بەشی زۆری بەعسییە زۆرخراپەکانی سلێمانی، ڕاپۆرتنووس و موعتەمەد و تاوانبارە ناسراوەکان، سەرە گەورەکانی دەسەڵاتی بەعس لە سلێمانیدا، ھەموویان لەو بینایەدا بۆ خۆپارستن کۆبووبوونەوە. ئەم دواھەمین گوردانەی بەعس چاوەڕوانی ئەوەی دەکرد دەوڵەت بەھانایانەوە بێت و لەدەستی یاخیگەران ڕزگاریان بکات. پێیان وابوو گەر ماوەیەک خۆیان ڕاگرت و درێژەیان بەبەرگریکردن دا، ئەوا ھاریکاریی حکومەتیان دەگاتێ و دەتوانن ڕزگارببن و دەست بەتاوانەکانیان بکەنەوە. بۆیە بەعسییە گەورەکانی ناو سلێمانی، ئەو شەوە تابەیانی، شەڕیان کرد، بەرگریان لە خۆیان و لە بینای ئەمنە سورەکە و لە ژیانی خۆیان، کرد.\nوەکچۆن ئەو شەوە بەعسییەکانی ناو ئەمنە سورەکە لە ترسێکی قووڵدا دەژیان و نەیاندەزانی چ چارەنووسێک چاوەڕوانیان دەکات، دەژین یان دەمێننەوە، دەوڵەت بەفریایان دەگات یان لە بیریاندەکات، بە کۆمەڵ دەکوژرێن یان بە کۆمەڵ ڕزگاریاندەبێت؟ ئاواش بەشێکی زۆری سلێمانی لە ترسێکی ھاوشێوە بە ترسی بەعسییەکانی ناو ئەمنە سورەکەدا دەژیا. لانیکەم من و بەختیار کە شەو لە لە ژورێکی ماڵەکەی ئەواندا بەتەنھا دانیشتبووین، ئەو ترس و دڵەڕاوکێیەمان ھەبوو. ئەو شەوە دەنگی فیشەک و گرمەی تەقەکردن لە سلێمانی نەبڕا، تەقەکردن و گرمەگرمێکی زۆریش. لە ماڵی بەختیارەوە لە توی مەلیک دەنگی تەقەکان بە ئاسانی دەبیستران. کەس نەیدەزانی ئەو ھەموو تەقەیە چییە؟ ھەرکەسە و جڵەوی بۆ خەیاڵ و یاداوەریی خۆی شلکردبوو: تۆ بڵێی بەعس ھاتبێتەوە بۆ سلێمانی؟ بڵێی ھێزی سەربازیی بەھانای بەعسییە گەمارۆدراوەکانی ناو ئەمنە سورەکەوە ھاتبن و ئێستا خەریکی گرتنەوەی ھەندێک لە شوێنە ئازادکراوەکان بن؟ ئەگەر بەعس ھاتبێتەوە دەشێت سبەینێ چی چاوەڕوانی ئەم شارە بکات؟\nدەبێت ئەوە بڵێم ئەو بەعسەی ئێمە لەو شەوەدا بیرمان لێدەکردەوە بەعسی دوای پەلامارەکانی ئەنفال و بەعسی دوای داگیرکردنی کوەیت و ئەنجامدانی تاوانە گەورەکان بوو. لەدوای ئەنفالەوە تاوانێک نەمابوو بەعس نەتوانێت ئەنجامیبدات، یان نەکرێت چاوەڕوانی ئەوە بین ئەنجامیبدات. بیرمان لەوە دەکردەوە ئەگەر بەعس سلێمانی بەدەری ھەڵەبجە و قەڵادزێش نەبات، دەکرێت چاوەڕوانی ئەو چارەنووسە بین کە سوپای عێراق بەسەر شاری کوەیتی پایتەخی وڵاتی کوەیتدا ھێنای. ھێزەکانی عێراق دوای داگیرکردنی کوەیت و لە ماوەیەکی کورتدا ئەو شارەیان بەتەواوی ڕووت و قووت کردەوە و ئەوەی قابیلی دزین و تاڵانکردن و وێرانکردن بوو لەو شارەدا دزرا و تاڵانکرا و وێرانکرا. بەعس کولتوری کوشتنی ئاشکرا و بەرچاوی بۆ ناو شەقام و گەڕەکەکانی کوەیتیش گواستەوە بە سەدان کەسی لەناو شەقامەکانی ئەو شارەدا کوشت. ئەو شەوە ھەم من و ھەم بەختیار دەترساین سلێمانی لەباشترین دۆخدا چاوەڕوانی ھەمان چارەنووس بێت و لە خراپتریندا چارەنووسی ھەڵەبجە و قەڵادزێ. لەدوای ئەنفالەوە ھەموو شتێک لە بەعس چاوەرواندەکرا، سنورێک بۆ ئەنجامنەدانی تاوان لە لای بەعس نەمابۆوە. جگە لەمە ئەو بەعسەی ئێمە لەو شەوەدا چاوەڕوانیبووین بەعسێکی تەواو زەلیل و ئیھانەکراو بوو، بۆیە بەعسێکی وێرانکەرتر و کوشندەتر بوو. دوای دەرکردنی بەعس لە کوەیت و سەپاندنی ڕێکەوتنە پڕ زەلیلیی و ئیھانەکردنەکەی ئەمریکا لە ناو خێمە سەربازییەکەی ناو شاری سەفوان دا، بووبوو بە دڕندەیەکی بریندار. من وام ھەستدەکرد بەعس ئەمجارە بگەڕێتەوە زۆر دڵرەقانەتر و وێرانکەرانەتر لە بەعسی ئەنفال بەردەبێتە ژیانی خەڵک، تۆڵە لەھەموو شتێک و لەھەموو کەسێک دەکاتەوە، گەر پێویستیشی کرد پەلاماری سێبەرەکانی خۆشی ئەدات. لە شەڕی ڕاونانی عێراق لە کوەیتدا ئەمریکییەکان تەنھا ٧٩ سەربازیان کوژراو و ٢١٣ سەربازیان بریندار و ٤٤ سەربازی ونبوویان ھەبوو، بریتانیا تەنھا ١٣ سەرباز و فەرەنسا ٢ سەرباز و وڵاتە عەرەبییە بەشداربووەکانیش بەسەر یەکەوە ١٣ سەربازیان لەدستدابوو. بەڵام ژمارەی سەربازە کوژراوەکانی عێراق لەنێوان ٢٠٠ بۆ ٧٠٠ ھەزار کەسبوو. جەنگەکە زیانی ٢٣٠ ملیار دۆلاری لە عێراق و ١٦٨ ملیار دۆلاری لە کوەیت دابوو. سەدھەزار جار فڕۆکەی ھێزە شەڕکەرەکان بە ئاسمانی بەغدا و شارەکانی تری عێراقدا فڕیبوون و ٨٨ ھەزار تەن بۆمبا و باروتیان لە ئاسمانەوە بەسەر عێراقدا بەردابووەوە. ئەمە جگە لەوەی کە جەنگەکە وێستگە سەرەکییەکانی بەرھەمھێنانی کارەبا و پاڵاوگە سەرەکییەکانی نەوت و یەکە پیشەسازییە جۆرەبەجۆرەکان و ھەموو سیستمی پەیوەندیکردنی تەلەفۆنات و سیستمی دابەشکردنی ئاو و ژمارەیەکی زۆر لە پرد و جادە و ڕێگا ھەرە سەرەکیی و گرنگەکانی عێراقی، وێرانکردبوو. لەم جەنگەدا بەعس بەھەموو مانایەک تەواو زەلیل و ئیھانەکراو بوو، ھاتنەوەی ھێزێکی لەو بابەتە بۆ شارێک کە دژی ڕاپەڕیبێت بەبێ کارەساتی گەورە کۆتایی نەدەھات. تەقەکانی ئەو شەوە ھەموو ئەو ترسانەی لە دڵی مندا دروستکردبوو.\nبەڵام ئەمە تاقە سەرچاوەیکی ترس نەبوو لە دڵی مندا، سەرچاوەیەکی تری ترس ئەوەبوو کە شتێک بەناوی نیزام و ئاسایش و یاسا و دەزگای ڵێپرسینەوە لە شارەکەدا نەمابوو، دەزگا و نیزام و یاساکانی بەعس ڕۆیشتبوون بەڵام لە شوێنیان ھیچیتر دروستنەبووبوو. شکاندنی سجنە سەرەکییەکەش ھەموو ئەوانەی لەسەر خراپەکاریی و دزیی و جەردەیی و کوشتن و بڕین گیرابوون ئازادکردبوو. ترس لە شەقاوە و بەڵتەجیی و چەورە و دز و پیاوکوژان لەو ساتانەدا ترسێکی واقیعییە. لە ساتەوەختی شۆڕشگێڕانەدا ئەوانەی ھانا ئارێنت ناوی ”مۆب“، یانی شەقاوەیان لێدەنەێت، دەبنە بکەرێکی ئازاد و چالاک. ھەموو شۆڕشەکانی دونیا لە قۆناغی یەکەمیاندا دەستی شەقاوە و چەورەکانیان ئازادکردوە، زۆرجاریش بەشێک لە شۆڕشگێڕەکان خۆشیان لەو ساتانەدا دەبن بە چەورە و شەقاوە. بەکورتیی، ترسی من لەو شەوەدا، لەپاڵ ترس لە گەڕانەوەی بەعس، ئەو ترسەبوو کە تۆماس ھۆبز بەرامبەر بە ”دۆخی سروشتیی“ ھەیەتی. دۆخی باڵادەستی شەقاوەکانی بەر لە دروستبوونی دەوڵەت و بەر لە ھاتنەکایەی دەسەڵاتی سیاسیی، دۆخێک تیایدا ئەگەری بەرپابوونی جەنگی گشت دژ بە گشت ئەگەرێکی گەورەیە و ئەوەی بەھێزە دەتوانێت ئەوەی لاوازە لەناوببات.\nبەکورتی تەقەکانی ئەو شەوە کورەی ئەو ھەموو ئەو ترسانەی لەناو مندا داخستبوو، بیرم نەماوە ئایا بەختیار ئەو ترسانەی منی بە ھەمان ڕادە ھەبوو یان نا، بەڵام ھەردووکمان لە دۆخی دڵەراوکێ و دوودڵییەکی ھێجگار گەورەدا دەژیاین. من کەمجار لە ژیانمدا بە ئەندازەی ئەو شەوە ترساو و دوودڵ و پڕ لە دڵەڕاوکێ بووم، ترس لە ژیانی خۆم و ھاوڕێ و دۆستەکانم بەتەنھا نا، کە بێگومان ترسێکی ڕەا و بەجێیە، بەڵکو ترس لە ژیانی ھەزاران ھەزار ئینسان و ترس لە ئەگەری وێرانکردنی سەرتاسەریی شارێک. وەک پێشتریش ووتم لەدوای ئەنفالەوە ترس لە بەعس بەھیچ شێوەیەک ترسێکی سادە نەبوو، ترس لە بەعس ترسێکی وجودی قووڵ و وێرانکەر بوو. لەھەمووشی ناخۆشتر ئەوەبوو مرۆڤ لەو شەوەدا نەیدەزانیی پێویستە چی بکات؟\nوەک ئەو ھەموو دڵەڕاوکێ و دوودڵیی و ترسە بەس نەبێت، لە پڕێکدا لە دەرگای ماڵی بەختیار درا، نزیکەی سەعات دە یان یازدەی شەو بوو. باوکی بەختیار دەرگاکەی کردەوە، کوڕێک ھەواڵی بەختیاری پرسی. لەوکاتەدا من و بەختیار لە پەنجەرەکەوە سەیری دەرگاکەمان دەکرد. کە کورەکە ھاتە ژوورەوە بەختیار ناسیەوە و بەرەوڕووی چوین و دواتر لەگەڵیدا ھاتینەوە ناو ژوورەکە. ئەو کوڕە رەنگ و ڕووی تەواو شڵەژابوو، دەنگی پڕبوو لە لەرزین و لەبەرچاوی مندا وەک مرۆڤێکی تەواو تێکشکاو دەردەکەوت. باوکی بەختیار بەجێیھێشتن و میوانە ناوەختەکە کەوتە قسەکردن. باسی ئەوەیکرد کە ئەو ئەندامی یەکێک لە گروپە چەپەکانی ناو سلێمانییە و چەند سەعاتێک لەمەوپێش لەگەڵ ھەندێک لە ھاوڕێکانیدا ھێرشیانکردۆتە سەر ئەمنە سورەکە. شەڕێکی قورسیان کردوە و لەئەنجامدا یەکێک لە ھاوڕێکانیان، کە کچێکی گەنجە، شەھید بووە. لە بەختیاری پرسیی: ئایا دەتوانن تەرمی ئەو کچە بھێنن و تا بەیانی لە باخجەکەی ماڵی بەختیاردا دایبنێن. بەیانی زوو لەگەڵ ھاوڕێکانمدا دێتەوە و تەرمەکە دەبەنەوە. من و بەختیار کە گوێمان لەو داوایە بوو تەواو شڵەژاین. داواکە ھێندە نائاسایی بوو نەمانزانی چۆن وەڵامی بدەینەوە. لە سەرێکەوە بەلامانەوە گرنگ بوو بەشداریەکمان لە ڕووداوەکانی ئەو شەوەدا ھەبێت، بەڵام ھاوکات بەجێھێشتنی تەرمی کچێکی گەنج لەو باخچەیەدا، بەبێ ئەوەی بزانین ئەو کچە کێیە و چییە، شتێکی ھێجگار ناماقووڵ بوو. ئێمە نەک تەنھا کچەکەمان نەدەناسیی، بەڵکو ھیچ سەرەداوێکیشمان لەبەردەستدا نەبوو بۆئەوەی بزانین ئەو بەسەرھاتەی کوڕەکە دەیگێڕێتەوە ڕاستە یان نا. بەھەر دیوێکدا دەمانھێنا دۆخەکە زۆر نائاسایی و ناماقوڵ بوو. چۆن لێگەڕێین تەرمی ئەو کچە کواژراوە لەبەردەم پەنجەرەی ئەو ژوورەدا بەجێبھێڵدرێت کە من و بەختیار تیا دەنووستین. لەم قسانەدابووین باوکی بەختیار لەدەرگای ژوورەکەی دا و ھاتە ژوورەوە. کاک عەلی پیاوێکی ھێمن و لەسەرخۆ بوو. ئەو لەژیانی سیاسیدا تەنھا تێکۆشەرێکی ئازا و جەربەزە نەبوو، بەڵکو پیاوێکی دونیادیدە و عاقڵیش بوو. کە حیکایەتەکەمان بۆ گێڕایەوە، کەمەکێک بێدەنگ بوو، سەیرێکی ئێمە و کوڕەکەی کرد و ووتی:\n– نابێت ئەو تەرمە لەم باخچەیەدا دابنرێت، ئەوە مزگەوتێک لە تەنیشت ماڵەکەمانەوەیە، تەرمەکە دەبەین بۆ ئەو مزگەوتە.\nمن کەمجار لە ژیانمدا ھستمکردوە قسەکردن دەتوانێت مرۆڤ بەڕەھایی ڕزگاربکات، وەک ئەو جارە کە باوکی بەختیار ئەو پێشنیارە ماقوڵەی کرد. قسەکانی کاک عەلی ھەم بەختیار و ھەم منی نەک تەنھا لە ئیحراجییەکی زۆر گەورە ڕزگار کرد، بەڵکو چارەسەرێکی زۆر ماقوڵیشی بۆ تەرمی کچە کوژراوەکە دۆزیەوە. پێدەچوو کوڕەکە بە قسەکانی باوکی بەختیار نائومێدبووبێت، بۆیە خواحافیزیی کرد و ڕۆیشت.\nئەو شەوە تا بەیانی من و بەختیار خەومان لێنەکەوت. تەقەکانیش لەدەرەوە ھەر بەردوامبوون. ھەندێک شەو ھەن مرۆڤ تیایاندا دە ساڵ پیردەبێت، ئەو شەوە یەکێک بوو لەو جۆرە شەوانە.\nیاداوه‌رییه‌كانی ڕاپه‌ڕین: كۆكوژیه‌كه‌ی ناو ئه‌منه سوره‌كه\nشه‌وی یه‌كه‌می راپه‌رین به هه‌موو ترس و دووودڵیی و گومانه‌كانییه‌وه تێپه‌ڕی، ئه‌و شه‌وه‌ر سه‌خته‌كه كۆتایی هات و سبه‌ینێیه‌كی نوێ ده‌ستیپێكرد. من و به‌ختیار ئه‌و سه‌رله‌به‌یانیه‌ش پێكه‌وه هاتینه‌ده‌ر. كه‌سمان نه‌مانده‌زانی دوای كه‌مێكی تر به‌سه‌ر چ دۆخێكدا ده‌كه‌وین؟ چ شارێك ئه‌دۆزینه‌وه و روومان به رووی چ دونایه‌كدا ده‌ته‌قێته‌وه. ته‌قه‌كانی شه‌وی پێشو خه‌یالی ئێمه‌ی به‌ره‌و هه‌موو ئه‌گه‌رێكی خراپ و ناپه‌سه‌ند جوڵاندبوو، به ئه‌گه‌ره هه‌ره هه‌ره خراپه‌كه‌وه: ئه‌گه‌ری هاتنه‌وه‌ی به‌عس بۆ سلێمانی و داگیركردنه‌وه‌ی شوێنه ئازادكراوه‌كان، ئه‌گه‌ری ڕزگاربوونی ئه‌من و ئیستیخبارات و جاسوسه‌كانی به‌عس، هێنانی هێزی زیاتر و كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی ته‌واوه‌تی هه‌موو فه‌زا‌كانی شار. خه‌یاڵی ئێمه پڕبوو له وێنه‌ی خراپه‌كارییه زۆره‌كانی به‌عس، یاداوه‌ریشمان پر بوو له وێنه‌ی گرتن و راونان و كوشتن. ئه‌و به‌یانییه كه هاتینه ده‌ره‌وه به دوورمان نه‌ده‌زانی بكه‌وینه ناو مه‌ترسییه گه‌وره‌كانیناو یه‌كێك له‌و وێنه ترسناكانه‌وه. جگه له‌مانه، كه ده‌رگاكه‌مان كرده‌وه و چووینه ده‌ره‌وه، به‌شێكی زۆری ترس و دووڵییهه‌كانی شه‌وی رابردووش، به‌سیناریۆ تاڵه‌كانی ناو خه‌یاڵمانه‌وه، هێشتا له‌ناو له‌ش و زمان و روانینه‌كانماندا بوو.\nكه گه‌یشتینه سه‌ر شه‌قامه‌كه‌ی ئه‌ودیوی ماڵی به‌ختیار، بڕیارماندا بچینه فولكه‌ی كاوه‌ی ئاسنگه‌ر و له‌وه‌وه سه‌ریرێكی بینا گه‌وره‌كه‌ی حیزبی به‌عس و جه‌یش شه‌عبییه‌كان بكه‌ین و بزانین ئایا به‌عس هاتۆته‌وه ناو ئه‌و بینایه یان نا.. كه فولكه‌كه‌مان تێپه‌ڕاندوو له بیناكه نزیكبووینه‌وه نه سه‌ربازه‌كانی سوپا و نه چه‌كداره مه‌ده‌نییه‌كانی به‌عس و نه زیلی سه‌ربازیی و نه ئۆتۆمۆبێلی نه‌جده و نه هیچ شتێكی دیكه‌مان بینی كه هێما بۆ هاتنه‌وه‌ی به‌عس بكات. هیچ شیێكی به‌عس له‌و ناوه‌دا نه‌مابوو، بیناكه خۆشی هێمایه‌كی زیندوو بوو كه ده‌سه‌لاتی به‌عس له‌ناویدا نه‌ماوه. كاتێك زیاتر چووینه پێشه‌وه، وه‌ك رۆژی پێشوو،  چه‌ندكه‌سێكمان بینی له‌ناو بیناكه‌وه ده‌هاتنه ده‌ره‌وه، كۆمه‌ڵێك كاغه‌ز و پانكه‌یه‌ك و یه‌ك دوو مێزی بچووكیان پێبوو. ئیتر ته‌واو دڵنیابووین كه به‌عس نه‌گیشتۆته‌وه ئه‌م به‌شه‌ی سلێمانی. دوای ئه‌وه به شه‌قامی توی مه‌لیكدا چووینه خواره‌وه تا گه‌یشتنیه به‌رده‌می سجنه‌كه، دۆخه‌كه له‌و‌ێش ته‌واو وه‌ك دۆخی دوێنێ وابوو، له‌سه‌ر شه‌قامه‌كه‌وه هه‌ندێك كه‌س ده‌چوونه ناو سجنه‌كه و له‌ناو سجنه‌كه‌شه‌وه هه‌ندێك كه‌سی تر ده‌هاتنه‌وه ده‌ره‌وه. له به‌رده‌ركی سه‌را و له شه‌قامی مه‌وله‌وی و لای بیناكه‌ی حه‌سیب ساڵحیش هه‌مان دۆخی دوێنێمان بینییه‌وه. له هیچ یه‌كێك له‌و شوێنانه‌دا به‌عس بوونی نه‌مابوو، خه‌ڵكێكی زۆریش هاتبوونه ده‌ره‌وه بۆ سه‌یركردنی ئه‌و شوێنانه. ئێمه ئیتر له‌وه دڵنیابووین به‌عس نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه بۆ سلێمانی، جونكه ئه‌گه‌ر هاتبایه‌وه ده‌بوایه به‌ر له‌هه‌موو شتێك هه‌م سه‌را و هه‌م ده‌وروبه‌ر‌ی حه‌سیب ساڵحیان كۆنترۆڵ بكردایه‌ته‌وه، چونكه ئه‌و شوێنانه سێنتراڵترین شوێنی شاره‌كه‌ن.\nله‌گه‌ڵ به‌ختیاردا بڕیارماندا سۆراخی هه‌ندێك له هاوڕێ نزیكه‌كانمان بكه‌ین. یه‌كه‌م جار سه‌ردانی  ماڵی گۆران بابه عه‌لیمان كرد و دواتریش له‌گه‌ڵ گۆران خۆشیدا چووین بۆ ماڵی به‌رزان فه‌ره‌ج. گۆران و به‌رزان دوو هاوڕێی زۆر نزیكی ئه‌مه بوون. گۆران باسی شه‌ڕ و پێكدادانه‌كانی لای ماڵی خۆیانی بۆ ده‌كردین. باسی كوشتنی ئه‌ریوانی عومه‌ر ده‌وڵه‌تی گێڕایه‌وه، باسی شه‌ڕ و ته‌قه زۆره‌كانی ئه‌و به‌شه‌ی ناو ساری گێرایه‌وه، هه‌روه‌ها باسی ئه‌وه‌ی گێرایه‌وه كه چۆن جه‌ند كه‌سێك له خه‌ڵكی گه‌ڕه‌كه‌كه‌ی ئه‌وان ڤیدیۆی ماڵی موحافیزی سلێمانیان دزیی بوو. له سلێمانی سالانی هه‌شتادا یه‌كێك له ره‌مزه سه‌ره‌كییه‌كانی ده‌وله‌مه‌ندبوون ئه‌وه‌بوو له ماڵه‌وه ڤیدیۆت هه‌بێت. له هه‌موو سلێمانی سالانی هه‌شتادا دا ته‌نها چه‌ند ماڵێكی زۆر كه‌م ڤیدیۆیان هه‌بوو، كڕینی ڤیدیۆ نه‌ك ته‌نها پاره‌یه‌كی زۆری ده‌ویست و زۆربه‌ی هه‌ره‌زۆری خه‌ڵك ئه‌و پاره‌یه‌یان نه‌بوو، به‌ڵكو پێویستیشی به رازیبوونی دائیره‌ی ئه‌من هه‌بوو. بۆیه دزینی ڤیدیۆكه‌ی ماڵی موحافیز هه‌واڵێكی گرنگ بوو.\nدوای ئه‌وه‌ی ماڵی به‌رزان فه‌ره‌جمان به‌چێهێشت، ئیتر هه‌ر چوارمان، به‌رزان و گۆران و به‌ختیار و من، چوینه شه‌قامی سالم و سه‌رمان له مۆزه‌خانه‌كه دایه‌وه، وه‌ك دوێنێ دوو چه‌كدار له‌به‌رده‌میدا وه‌ستابوون بۆ پاراستنی. خه‌ڵكێكی زۆر به‌سه‌ر شه‌قامه‌كانه‌وه بوو. له نزی سه‌عات یه‌كی دوانیوه‌ڕۆدا بڕیارمان دا بچین بۆ ماڵی شێرزاد حه‌سه‌ن له گرده‌كه‌ی عه‌لی ناجی. له‌و كاته‌سدا هێشتا ده‌نگی ته‌قه‌كردن هه‌ر ده‌بیسترا، به‌تایبه‌تی له ده‌وروبه‌ری ماڵی مامۆستا شێرزاد كه زۆر له ئه‌منه سوره‌كه‌وه نزیكبوو. كه له ده‌رگای ماڵی كاك شێرزادمان دا، باجی ئامین، ناسراو به ئامینی جۆڵا، دایكی كه‌ژاڵ خانی هاوسه‌ری كاك شێرزاد، ده‌رگاكه‌ی لێكردینه‌وه. كه ئێمه‌ی بینی باوه‌شی پیاكردین و ئه‌ملاو ئه‌ولای ماچكردین. باجی ئامین ژنێكی هێجگار میهره‌بان و دڵفراوان و ئازا و ئیشكه‌ر بوو. ئێمه‌ی خۆشده‌ویست و وه‌ك دۆست و هاوڕێی زۆر نزیكی مامۆستا شێرزاد مامه‌ڵه‌ی ده‌كردین. كه چوینه‌ژووره‌وه مامۆستا شێرزاد و خێزانه‌كه‌ی و منداڵه‌كانی هه‌موویان له ماڵ بوون. دوای چاك و چۆنی كه‌وتینه قسه و گێرانه‌وه‌ی ئه‌زموونی ئه‌و ڕۆژ و نیوه‌ی راپه‌ڕین بۆ یه‌كتری. من باسی ترس و دوودڵیی و به‌دگومانییه‌كانی شه‌وی پێشوم بۆ مامۆستا شێرزاد كرد و ئه‌ویش به سه‌رله‌قاندنه‌وه شتێك له ترس و دوودڵییه‌كانی ئه‌و شه‌وه‌ی خۆی بۆ ئێمه گێڕایه‌وه. به‌ختیار حیكایه‌تی ئه‌و پیاوه‌ی گێرایه‌وه كه موبه‌ریده گه‌وره‌كه‌ی له له‌سه‌ر پشی خۆی دانابوو. گۆران باسی دزینی ڤیدیۆكه‌ی ماڵی موحافیزی گێڕایه‌وه. نایه‌ته بیرم به‌رزان چی گێڕایه‌وه، به‌ڵام من جارێكی تر =یكایه‌تی ئۆتۆمۆبێلی نه‌جده‌كه‌م گێرایه‌وه كه پڕپڕبوو له نه‌فه‌ری دڵخۆش. ئه‌و رۆژه له‌ماڵی مامۆستا شێرزاد هه‌موومان پێده‌كه‌نین و ده‌تریقاینه‌وه. باجی ئامین یه‌ك دوو جار هاته ئه‌و ژووره‌ی ئێمه هه‌موومان تیایدا كۆبووبووینه‌وه، كه ئێمه‌ی ده‌بینی دڵخۆشین و پێده‌كه‌نین، به زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌كه‌وه ده‌رگای ژووره‌كه‌ی پێوه‌ئه‌دا و ده‌ڕۆشت.\nمن مامۆستا شێرزادم له ڕێگای به‌ختیاره‌وه ناسیی. به‌درێژاییی سالانی هه‌شتا، ئێمه، ئه‌و چه‌ند براده‌ره‌ی له‌و كاته‌دا له‌ماڵی مامۆستا شه‌رزاد كۆبووبووینه‌وه، به ئیعجابێكی زۆره‌وه سه‌یری مامۆستا شێرزادمان ده‌كرد. ئه‌و بۆ ئێمه هه‌م چیرۆكنووسێكی به‌توانا بوو، دوو كۆمه‌ڵه چیرۆكی «ته‌نهایی» و «گوڵی ڕه‌ش»ی بلاوكردبووه‌وه، هه‌م ئینگلیزیزانێكی باش بوو، هه‌م پیاوێكی هێجگار قسه‌خۆش بوو، هه‌م به جل و به‌رگ و ستایه‌ڵی ژیانیدا كه‌سێكی مۆدێرن و تازه‌گه‌ر بوو. ڕێكه‌وتیش نه‌بوو یه‌كه‌مین نووسینی جدیی و راسته‌قینه‌ی من لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی درێژ بوو له‌سه‌ر چیرۆكی «گوڵی ره‌ش»ی مامۆستا شێرزاد كه ساڵی ١٩٨٨ له رۆژنامه‌ی «هاوكاری»دا بڵاوبووه‌وه.\nئێمه كه ده‌گه‌یشتینه مامۆستا شێرزاد به‌رده‌وام گوێمان له قسه و باس و حیكایه‌ته‌كانی ئه‌و ده‌گرت. كاك شێرزاد قسه‌كه‌رێی باشه، ورد ده‌دوێت و هه‌ستكردنی به ته‌فاسیله‌كان سه‌رسوڕهێنه‌ره، به‌ده‌گمه‌ن نه‌بێت به‌سه‌رهاته‌كانی تێكه‌ڵ به تێز و تیوره‌ی فیكریی ناكات، ڕێك له ناو ورده‌كارییه‌كانی ژیانه‌وه قسه‌ده‌كات، هیچ ئایدیۆلۆژیایه‌كیش به‌ری به‌بینینی نه‌ده‌گرت. زۆربه‌ی جار كه باسی باوكی و باسی ژیانی مێردمنداڵیی خۆی و باسی خۆشه‌ویستیی و خه‌یاڵه كوژراوه‌كانی خۆی ده‌كرد، ئه‌مه ده‌بوراینه‌وه له پێكه‌نیندا. كه‌م كه‌سم دیوه له ژیانمدا ئه‌و هه‌موو تراژدییه‌ی ناو ژیانی خۆی به‌و شه‌وازه كۆمیدییه بگێڕێته‌وه. به‌لام ئه‌و دوا نیوه‌ڕۆیه له ماڵی ئه‌وان ئێمه هه‌موومان قسه‌مان كرد، هه‌ریه‌كێكمان باسی شه‌و و رۆژی یه‌كه‌می راپه‌رینی كرد له‌و گۆشه‌نیگایه‌وه كه ڕووداوه‌كانی تیادا بینیبوو.\nخاڵێكی هاوبه‌شی ئه‌و دوانیوه‌ڕۆیه ئه‌وه‌بوو هه‌موومان زۆر دڵمان خۆشبوو، یه‌كه‌میان جاربوو ژیانمان له‌ده‌ره‌وه‌ی جه‌بر و فشار و ئاماده‌گییه كوشنده‌كانی به‌عسدا ببینین و ئه‌زموون بكه‌ین. ئێمه نه‌وه‌یه‌ك بووین به‌عس هه‌موو بوونمانی داگیركردبوو، هاتنی به‌عس و منداڵیی ئێمه به‌شێوه‌یه‌كی ترسناك به‌یه‌كدی تێكه‌ڵبوون. مێردمنداڵیی و گه‌نجیمان له‌ناو شه‌ڕ و كوشتاره زۆره‌كانی ئه‌و سیستمه تۆقێنه‌ردا به‌سه‌ربرد. نه‌مانی به‌عس رووداوێكی هێجگار گرنگیی ناو ژیانی ئێمه بوو، ره‌نگه گرنگترین رووداوێك بێت.\nئێمه له گه‌رمه‌ی قسه‌كردندا بووین دوو پێشمه‌رگه‌ری خزمی باجی ئامین هاتنه ژووره‌وه بۆ ماڵی كاك شێرزاد، تاقم و مه‌خزه‌نه فیشه‌كێكی زۆریان به‌ستبوو، یه‌كی كلاشینكۆفێكیشان به شانه‌وه بوو. ئێمه له‌به‌ریان هه‌ستاینه‌وه و ته‌وقه‌مان له‌گه‌ڵكردن. یه‌كمجاربوو پێشمه‌گه‌ر له‌ناو شاردا ببینین، هه‌ردووكیان له ئه‌منه سوره‌كه‌وه هاتبوون. كه هه‌واڵی ئه‌منه سوره‌كه‌مان لێپرسین، وتیان ته‌واوبووه و ئه‌وێش ڕزگاركرا. به‌ڵام هێشتا جار‌نه‌جارێك ده‌نگی ته‌قه‌ی فیشه‌ك هه‌ر ده‌هات. من له یه‌كێك له پێشمه‌رگه‌كانم پرسی ئه‌ی ئه‌و ته‌قانه چین. له وه‌ڵامدا ووتی هیچ نییه، هه‌ندێك كه‌س هێشتا له‌ناو بینای ئه‌منه سوره‌كه‌دا ماون و ته‌سلیم نه‌بوون، ئه‌وه دیاره یه‌كه یه‌كه دێنه‌ده‌ره‌وه و خه‌لكه‌كه‌ش راسته‌وخۆ ده‌یانكوژن.\nده‌مه‌و عه‌سر له‌گه‌ڵ مامۆستا شێرزدا هاتینه‌وه ده‌ره‌وه و به‌ره‌و ئه‌منه سوره‌كه كه‌وتینه ڕێ. به‌رده‌می ده‌رگای سه‌ره‌كیی ئه‌منه سوره‌كه قه‌ره‌باڵغ بوو، خه‌ڵكێكی زۆری لێكۆبووبووه‌وه، له‌ناویاندا چه‌ندان ژن و جه‌ندان پیاوی گه‌نج و به‌ته‌مه‌ن ده‌بنیران. یه‌كه‌م جار بوو له رۆژه‌كانی ڕاپه‌ڕیندا ژنان و كچان به‌و ژماره‌یه ببینم. ئێمه له ده‌رگا سه‌ره‌كییه‌وه چوینه ژووره‌وه. ڕۆژێكی باراناوی بوو، هه‌ندێك له جۆگه‌له بارانه‌كان سوربوون، دیاربوو دڵۆپه بارانه‌كان به خوێنی كوژراوه‌كان تێكه‌ڵبووبوون. ده‌بوایه به شێوه‌یه‌ك بڕۆیت خوێنه‌كه به‌ر جله‌كانت و پێلاوه‌كانت نه‌كه‌وێت. بیرۆكه‌ی ئه‌وه‌ی كه خوێنی مرۆڤێكی كوژراو به جله‌كانته‌وه‌یه بیرۆكه‌یه‌كی سه‌خت بوو. من كه یه‌كه‌مجار لاشه‌ی كه‌سه كوژراوه‌كانم بینی له‌سه‌ر یه‌ك هه‌ڵچنرابوون و چه‌ند مه‌ترێك له‌زه‌ویه‌وه به‌رزبووبوونه‌وه، نه‌مزانی ئه‌وه‌ی كه ده‌یبینم ته‌پۆڵكه‌یه‌كی بچووكه له لاشه‌ی كه‌سانی كوژراو. دیمه‌نه‌كه هێنده غه‌ریب و سه‌یر و ناماقوڵ بوو، چاوه‌كانم و هه‌سته‌كانم ده‌ره‌قه‌تی وه‌رگرتنیان نه‌ده‌هاتن. ڕێ‌ك وه‌ك ئه‌وه وابوو نه‌مبینیبێت. هیچ ره‌گه‌زێكی ئه‌و دیمه‌نه، یان دیمه‌نی له‌و شێوه‌یه، پێشتر له‌ناو خه‌یاڵ و یاداوه‌ریی و چاوه‌ڕوانییه‌كانی مندا بوونی نه‌بوو، چ جای ئه‌وه‌ی به راستیی له‌به‌رده‌متدا بێت و راسته‌وخۆ بیبینیت. دوای شۆكبوونی سه‌ره‌تا و كاتێك كه‌مه‌كێك وردتر ڕوانیم و وردبوومه‌وه زانیم ئه‌وانه‌ی ده‌یانبینم، لاشه‌ی كه‌سانێكی زۆر و كوژراون و دراون به‌سه‌ر یه‌كدیدا. ئه‌و ته‌پۆڵكه‌یه‌ی كه بینیم ته‌پۆڵكه‌یه‌ك بوو له كه‌سی كوژراو دروستكرابوو. من راسته‌وخۆ دۆخی ده‌رونیم ته‌واو تێكچوو، تا ده‌هات خوێنی ناو جۆگه‌له بارانه‌كانیش زیادی ده‌كرد، له شوێنێكیشدا مێشكی پژاوی كوژراوێكم بینی بارانه‌وه‌كه ده‌یبرد. ئاگام له خۆم و له هاوڕێكانم نه‌ما. كاتێك سه‌رنجم له‌سه‌ر ته‌پۆڵكه‌كه وه‌رگێرا و سه‌یرێكی ناو ساحه‌كه‌م كرد، چه‌ندان ته‌رمی ترم بینی، له پڕێكدا سه‌رێكی بڕاوم بینی، له‌ولاوه سه‌رێكی ترم بینی به بلۆك پانكرابووه‌وه، گوێم لێبوو یه‌كێك ده‌یگوت ئه‌مه‌یان سه‌ری مه‌عاون موحافیزه.\nمن ته‌واو دڵم تێكهه‌ڵهات و خه‌ریكبوو بڕشێمه‌وه. من ته‌واو دڵم تێكهه‌ڵهات و خه‌ریكبوو بڕشێمه‌وه. نه‌مده‌زانی كه‌وتومه‌ته ناو چ سه‌رزه‌مینێكه‌وه، بروام نه‌ده‌كرد مرۆڤ بتوانێت ئه‌و شتانه به‌رامبه‌ر به مرۆڤی تر.بكات. ئه‌وده‌م هێشتا داعش له هیچ شوێنێكه‌وه بوونی نه‌بوو، سری بڕاوی مرۆڤ به‌راده‌ی ئه‌مڕۆ نه‌بووبوو به دیمه‌نێكی ئاسایی. هێشتا ئینته‌رنێت و تۆره كۆمه‌لایه‌تییه‌كان پڕنه‌بووبن له وێنه‌ی مرۆڤی كوژراو، له لاشه‌ی ئه‌تككراو، له خوێنی رژاو له هه‌موو به‌شه‌كانی دونیادا. بینینی ئه‌و دیمه‌نانه له‌ناو ئه‌منه‌سوره‌كه‌دا له‌ده‌ره‌وه‌ی هه‌موو چاوه‌روانییه‌كانی مندابوو.\nسه‌یری ده‌وروبه‌ری خۆمم كرد مامۆستا شێرزاد و به‌ختیار و گۆران و بارزانم بینی، جه‌ند مه‌ترێك له‌دوای منه‌وه بوون، هه‌ستمكرد دۆخی ئه‌وانیش له دۆخی من باشثر نییه. به په‌له چوینه‌ده‌ره‌وه و هه‌ریه‌كه‌مان به‌لایه‌كدا رۆیشت. ورده‌كارییه‌كانی دوای ئه‌وه‌م له‌یاد نه‌ماوه، به‌لام له‌بیرمه من و به‌ختیار به‌یه‌كه‌وه گه‌ڕاینه‌وه بۆ ماڵی به‌ختیار. دیمه‌نی كوژراوه‌كانی ناو ئه‌منه سوره‌كه له به‌رچاومان بزرنه‌ده‌بوو. نه‌مانده‌زانی بیر له چی بكه‌ینه‌وه و چی به‌یه‌كتری بڵێین. به‌بیرم دێت، له رووی پرنسیپه‌وه، نه من نه به‌ختیار، له‌و ساته‌دا كوشتنی هه‌ندێك له‌و تاونبارانه‌مان پێ خراپ نه‌بوو. بیرم به‌ختیار ووتی هه‌ندێكیان شایانی ئه‌وه‌ن زیاد له جارێك بكوژرێن، منیش له وه‌ڵامدا ووتم هه‌ندێكیان شایانی ئه‌وه‌شن تا به‌رده‌رگای جه‌هه‌نه‌م بیانبه‌یت و له‌وێ ته‌سلیم به پاسه‌وانه‌كانی جه‌هه‌نه‌میان بكه‌یت. ئه‌وه‌ی ترسناك بوو كوشتنی بێ داگایی و كوشتنبوو له رق و تۆڵه‌وه، هیچ یه‌كێك له‌مانه قابیلی قبووڵكردن نه‌بوو. زۆرێك له‌و تاوانبارانه ده‌بوایه بگیرانایه و دادگایی بكرانایه، حیكایه‌تی چه‌وساندنه‌وه‌ی خه‌ڵك و سوكایه‌تییه زۆره‌كانیان به‌و شاره بگێڕایه‌ته‌وه، ده‌بوایه پاڵنه‌ری به به‌عسیبوونیان باسبكردایه و به‌خه‌ڵكیان بگوتایه چی ئه‌وانی به‌ره‌و ئه‌و هێزه تۆقێنه‌ره بردبوو. ده‌بوایه به‌شێك له مێژووی به‌عس له‌سه‌رده‌می ئه‌و كه‌سه چالاكانه‌ی ناو ریزه‌كانی به‌عسه‌وه ببیستین.\nكارادانه‌وه‌ی دڵڕه‌قانه‌ی خه‌ڵك له ئه‌منه سوره‌كه كاردانه‌وه‌بوو به‌رامبه‌ر به زیاد له بیست ساڵ حوكمڕانیی تۆقێنه‌رانه‌ی به‌عس، به‌تایبه‌تی به‌عسی دوی تاوانه و په‌لاماره وێرانكه‌ره‌كانی ئه‌نفال، به‌عسی چه‌كی كیمیاویی و ئۆردگای زۆره‌ملێ و كوشتنی زیاد له سه‌د هه‌زار مرۆڤ و روخاندن و وێرانكردنی زیاد له چوار هه‌زار گوند. ئه‌وانه‌ی له‌و ڕۆژه‌دا ده‌كوژران وه‌ك به‌شێك له‌و سوپا گه‌وره‌یه‌ی تاوانه‌كانی به‌عسیان ئه‌نجامدابوو، ده‌كوژران.\nبه‌شێكی تری ئه‌و كارادانه‌وانه‌ش درێژه‌دان و دووباره‌كردنه‌وه‌ی ئه‌و كولتوریی تۆڵه‌یه بوو كه تا ئه‌مڕۆش له كۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا ئاماده‌یه، به‌ڵام من ئه‌و كاتیش پێموابوو به‌شێكی ئه‌و دڵره‌قیی و قه‌سوه‌ته پابه‌ستی ئه‌و ترسه كه‌م وێنه‌یه‌ی شه‌وی یه‌كه‌می راپه‌ڕین بوو، ترسی هاتنه‌وه‌ی به‌عسییه‌كان بۆ سلێمانی. ئه‌م ترسه ترسێكی هێجگار گه‌وره و قووڵ بوو، هه‌موو شاری به ره‌نگی خۆی ره‌نگرێژ كردبوو. كوشتنی ئه‌و كه‌سانه له‌ناو ئه‌منه سوره‌كه‌دا ته‌سفیه‌ی حیسابات بوو له‌گه‌ڵ ئه‌و ترسه‌دا، كۆتاییهه‌نان بوو به‌و ترسه كه گرێدراوی ئه‌گه‌ره‌كانی هاتنه‌وه‌ی به‌عس بوو بۆ سلێمانی. به‌م مانایه ڕه‌هه‌ندێكی ره‌مزیی گرنگ و هه‌وڵدانێكی سایكۆلۆژیی گه‌وره بۆسه‌ر كه‌وتن به‌سه‌ر ئه‌و ترسه‌دا، له‌و كوشتنه به كۆمه‌ڵه‌ی ناو ئه‌منه سوره‌كه‌دا ئاماده‌بوو.\nدوای چه‌ند رۆژێك كه گۆران بابه عه‌لیم بینییه‌وه به درێژیی بۆی گێڕامه‌وه كه دوای سه‌ردان له ئه‌منه سوره‌كه دوو ڕۆژ نانی بۆ نه‌خوراوه و نه‌نوستووه. هاوڕێكانی تریش ئه‌زموونێكی له‌و بابه‌ته‌یان هه‌بوو. له‌راستیدا دیمه‌نه‌كانی ناو ئه‌منه سوره‌كه هه‌موومانی تووشی شۆكێكی گه‌وره كردبوو، به‌ڵام سه‌ختی ساته‌وه‌خته‌كه خۆی و گرنگیی ڕه‌هه‌نده ئازادیخوازه‌كه‌ی، دۆخی نه‌مانی به‌عس و ڕزگاربوون له پیاوه‌كانی و مه‌له‌فه‌كانی و هێزه‌كانی، هاتنه‌كایه‌ی سه‌ره‌تای خه‌ونبینین به دروستكردنی دونیایه‌كی ته‌واو نوێوه، هه‌موو ئه‌مانه به‌راده‌یه‌ك گه‌وره و ئه‌فسانه‌یی بوون، مه‌ودایه‌كی ئه‌وتۆی بۆ تێڕامانی ورد له‌و دڵره‌قیی و توندوتیژییه په‌نهانه‌ی ناو كۆمه‌ڵگای ئێمه نه‌هێشته‌وه. من له یه‌كه‌مین وتاری ناو یه‌كه‌مین ژماره‌ی گۆڤاری ره‌هه‌نددا، كه پێنج ساڵ دوای ڕاپه‌ڕین نووسیم، بۆ یه‌كه‌مجار له‌سه‌ر هه‌ندێك له ره‌گوڕیشه‌كانی توندوتیژیی له دونیای ئێمه‌دا وه‌ستام و هه‌ندێك سه‌رنجم له‌سه‌ر نووسی.\nیاداوه‌رییه‌كانی راپه‌رین: مێژوویه‌ك ته‌مه‌نی یه‌ك رۆژ بوو\nرۆژی دووهه‌می ڕاپه‌ڕین یه‌كه‌مین رۆژی نه‌مانی ته‌واوه‌تی به‌عس بوو له سلێمانیدا، گرتنی ئه‌منه سوره‌كه گرتنی دواهه‌مین قه‌ڵا‌ی ئەو رژێمە ترسانکە بوو له‌و شاره‌دا. به‌درێژایی مێژووی دوو ده‌یه‌ی رابوردووی بەر لە ڕاپەڕین، ئه‌وه یه‌كه‌مین ڕۆژێک بوو سلێمانی ساتێكی خاڵیی له به‌عس بژیی. یه‌كه‌م جاربوو ئه‌و شاره هه‌وایه‌ك هه‌ڵبمژێت به‌عس پیسی نه‌كردبێت و ھەستێکی گەورە بە ئازادیی لە هه‌ناویدا ئامادەبێت. كه‌وتنی ئه‌منه سوره‌كه کەوتنی دواهه‌مین به‌تالیۆنی سوپا ئیمپراتۆریه‌ته‌كه‌ی به‌عس بوو له سلێمانیدا، تانك و زرێپۆشه سوتاوه‌كانی به‌عس له‌و ساته‌دا ته‌نها هێمای تێكشكانی ئامێره سه‌ربازییه‌كه‌ی به‌عس نه‌بوو، به‌ڵكو هێمای كۆتاییهاتنی سه‌رده‌مێك و ده‌ستپێكردنی سه‌رده‌مێكی تر بوو. لەو ڕۆژەدا ئەوەی قوربانیی بەعس بوو، ئەوەی بەعس ژیانی کردبووە کولانەیەکی تاریک و شێوازه هه‌ره ساده‌كانی ئازادیی لێسه‌ندبووه‌وه، ھەموویان لەسەر شەقامەکان بوون و خۆیان لە فەزایەکی تەواو نوێدا دەبینیەوە. لە ھەمان کاتدا هه‌واڵی راپه‌رینی شاره‌كانی تری كوردستان و رزگاربوونی زۆر شوێنی تری نیشتیمان ده‌گیشته سلێمانی و ئێمه‌ش تا ده‌هات دڵمان خۆشتر و ئه‌و باوه‌ڕه‌مان به‌هێزتر ده‌بوو كه ده‌شێت دونیایه‌كی تازه دروستبكه‌ین، زۆر پاكتر و ئینسانیتر له‌وه‌ی به‌عس به بیست ساڵ كوشتن و بڕین و ڕاونان و بێده‌نگكردن و ترساندن بۆ ئێمه‌ی دروستكردبوو. ڕۆژی رزگاركردنی ئه‌منه سوره‌كه رۆژی خه‌ونبین بوو، له‌و ڕۆژانه ده‌چوو كه كۆمه‌ڵگاكان ده‌توانن و ده‌وێڕن تیایاندا خه‌یاڵی خۆیان تازه‌بكه‌نه‌وه و بیر له شتی نوێ بكه‌نه‌وه. له زۆر ڕووه‌وه مێژووی ئێمه له‌و ڕۆژه‌دا ته‌مه‌نی ته‌نها یەک رۆژ بوو، ئەو ڕۆژەش رۆژی پاككردنه‌وه‌ی شاره‌كه‌بوو له به‌عس. مرۆڤ ئەو ھەستەی تیادابوو کە کەوتۆتە ناو زەمەنێکی تازەوە و پێوستە شتەکان ھەموویان سەرلەنوێ ناوبنێتەوە. دەسکاریی ھەموو شتەکان بکات، لە دەسکاریی زمانەوە بۆ دەسکاریی پەیوەندییەکان و لەوانیشەوە بۆ دەسکاریکردنی ڕوانینەکان و لێکدانەوەکان.\nهه‌موومان دڵمان به‌و وەرچەرخانە گەورەیە خۆش بوو، نه‌مردین و رۆژێكی بێ به‌عسمان له ته‌مه‌نی خۆماندا بینی، لەوە تێگەیشتین چ مانایەکی ھەیە قورسایی سیستمێکی تۆتالیتاریت لەسەر نەمێنێت، ژیان ده‌شێت چ تامێكی هه‌بێت كاتێك ترس شاده‌ماره‌كانی نه‌گرتبێت. وه‌ك باسمكرد ئێمه به ده‌رونێكی ته‌واو برینداره‌وه له ئه‌منه سوره‌كه چووینه ده‌ره‌وه و دیمه‌نی كۆكوژیی به‌عسییه‌كان و وێنه‌ی له‌شه كوژراوه‌كان بۆ ماوه‌یه‌كی درێژ له یاداوه‌ریماندا مایه‌وه، به‌ڵام ھاوکات ئومێدێكی ته‌واو تازه‌شمان له‌ناودا دروستبووبوو. من وام هه‌ستده‌كرد خوێنێكی تازه به ده‌ماره‌كانی مێژووی ئێمه‌دا و به‌ناو ده‌ماره‌كانی خۆشمدا ده‌ڕوات. ئومێدی ئه‌وه‌م هه‌بوو بتوانین ده‌ستكاریی ژیانی خۆمان و ژیانی ئه‌و كۆمه‌ڵگایه بكه‌ین كه تیایدا ده‌ژین. شتێك دروستبكه‌ین پێچه‌وانه و ناكۆك به‌وه‌ی به‌عس بۆ ئێمه‌ی دروستكردبوو، هه‌موو تواناكانیشمان بخه‌ینه كار بۆ ئه‌وه نه‌هێڵین له به‌عس بچین و نەھێڵین ئەزموونی بەعسئاسا لە دونیای ئێمەدا دووبارەببێتەوە.\nمن كه‌م جار له ژیانمدا، وه‌ك رۆژی دوای گرتنی ئه‌منه سوره‌كه و رزگاربوونی سلێمانی له به‌عس، گۆڕانی وا قووڵ و ھەمەلایەن و به خێراییەکی گەورەی لەو شێوەیەش، به‌سه‌ر بیركردنه‌وه و دۆخی ده‌رونییمدا هاتبوو. له‌ماوه‌ی كه‌متر له هه‌فه‌ته‌یه‌كدا هه‌موو شته‌كان گۆڕان، ئەو دونیایەی من پێوەی دەرگریبووم نەما. وەک پێتریش باسمکرد من چه‌ند رۆژێك پێشتر له هه‌ولێره‌وه چووبووم بۆ كه‌ركوك و له كه‌ركوكیشه‌وه بۆ سلێمانی به ئومێدی هه‌ڵاتن و سه‌رهه‌ڵگرتن به‌ره‌و سه‌رزه‌مینێكی تر، بە مەبەستی خۆ ڕزگاکردن لە بەعس وەک نەعلەتێکی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و فەرھەنگیی. هه‌فته‌یه‌ك له‌وه‌و پێش من گه‌نجێكی تێكشكاوبووم و له‌گه‌ڵ چوار برامدا له‌به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه ھەرە كوشنده‌كانی به‌عسدابووین لە ماڵەکەی خۆماندا لە ھەولێر. كه‌چی لە ڕۆژی دووهه‌می ڕاپه‌ڕیندا كه‌وتمه ناو دونیایه‌كی ته‌واو تازه‌وه، دونیایه‌ك جیاواز لە دونیای پێرێ و بەسەرپێرێ، دونیایەک به‌بێ به‌عس و بەبێ ترس و فشار و تاوانەکانی. ئەگەرچی ساته‌وه‌خته سه‌ره‌تاییه‌كانی دروستبوونی ئه‌و دونیا تازه‌یه له ئه‌منه سوره‌كه‌دا ساته‌وه‌ختی هێجگار ترسناك و خوێناوی بوون، پربوون له توندوتیژیی و لاشه‌ی كوژراو، ئەوەندەی مۆدێلی قەسابخانەیەکی نیشانئەدەین ئەوەندە مۆدێلی کۆمەڵگایەکی تەندروستی نەدەداینێ، به‌ڵام هه‌موو ئه‌وانە، بەھەموو قورساییەکانیانەوە، ھێشتا نه‌یانده‌توانی ڕێ له‌و بوركانی ئومێده بگرن كه له‌ناوماندا ته‌قیبووه‌وه و پریشكه‌كانی تەنانەت بهسەر روخسار و جوڵە هه‌ڵسوكه‌وتمانه‌وه دیاربوو.\nمن لەو ڕۆژانەدا خەیاڵم لای تێزە فیکرییەکانی فرانز فانۆن بوو. فانۆن پێی وابوو کۆڵۆنیاڵیزم چونکە کردەیەکی ھێجگار توندوتیژە بۆیە بەرەنگاربوونەوەشی کردەیەکی توندوتیژ دەبێت. لە چەند مانگی یەکەمی دوای ڕاپەڕیندا من جارێکی دیکە چەند فەسڵێکی کتێبی ”چەوساوەکانی سەرزەویی“ فانۆنم خوێندەوە، بەتایبەتی ئەو بەشانەی کە باس لە توندوتیژیی کۆڵۆنیاڵیی و دژەکۆڵۆنیاڵی دەکات. لەو کتێبەدا فانۆن پێ لەسەر ئەوە دادەگرێت کە توندوتیژیی دژەکۆڵۆنیاڵیزم تەنھا ئامرازێکی سیاسیی نییە بۆ دەرپەڕاندن و دەرکردنی داگیرکەران لە وڵاتەکاندا، واتە تەنھا ئامرازی بەدەستھێنانی سەربەخۆیی سیاسیی نییە، بەڵکو ئامرازیی لە ڕەگوڕیشە ھەڵکەندنی داگیرکارییشە لەناو دڵ و دەرون و سایکۆلۆژیای تاکەکەسەکانیشدا. فانۆن وەزیفەیەکی سایکۆلۆژیی گرنگ بە توندوتیژیی دژە کۆڵۆنیالی دەدات و وەک مەرجێکی پێویست و سەرەکیی دروستبوونی مرۆڤێکی ئازاد و خاڵیی لە خڵتەکانی کۆڵۆنیاڵیزم مامەڵەیدەکات. فانۆن تا ئەو شوێنە دەڕوات کە بڵێت بەبێ کوشتنی کەسانی سەر بە ھێزە داگیرکەرەکان کەسی داگیرکراو بەسەر گرێی خۆ بەکەمزانیندا زاڵ نابێت و ناتوانێت داگیرکەران لەناو پێکھاتەی سایکۆلۆژیی خۆیدا دەبکات. لای فانۆن کوشتنی ئەویتری داگیرکەر ھەنگاوێکی گرنگی دروستبوونی کەسایەتییەکی ئازاد و سەربەخۆیە لە دونیایەکدا پاککرابێتەوە لە کۆڵۆنیاڵیزم و داگیرکاریی. ئەگەرچی من ھەرگیز باوەڕم بە تێزەی فرانز فانۆن نەبووە و ھەمیشە وەک تێزێکی پەڕگیر وێنامکردوە، بەڵام لەو ڕۆژگارەدا شتێک لەو ژێرخانە سایکۆلۆژییەکەی نیشانئەدام کە ئەو توندوتیژییە گەورەیەی ناو ئەمنە سورەکەی لێکەوتەوە. بەکورتیی، ئەگەرچی وێنەکانی ناو ئەمنە سورەکە وێنەی ترسناک بوون و تا ڕۆژی ئەمڕۆش وردەکارییە تۆقێنەرەکانیان لە یاداوەریی و خەیاڵی مندا ماونەتەوە، بەڵام لەو لە ڕۆژی دووھەمی ڕاپەڕین و ڕزگاربوونی سلێمانیەدا، ئەو وێنانە توانای ئەوەیان نەبوو ئێمە لە خەونبینین و بیرکردنەوە و ھەوڵدان بۆ دروستکردنی دونیایەکی نوێ پاشگەزبکەنەوە. ڕووداوی ناو ئەمنە سورەکەمان وەک یەکێک لە ڕووداوە ناشیرینەکانی ناو ھەموو شۆڕشەکانی دونیا دەبینیی، کەم شۆڕش ھەیە لە دونیادا بێ ڕووداوی ناشیرین و ترسناک، ئەوەی گرنگ بوو ھاتنەکایەی دروستبوونی سەرەتای نوێ و خەونی نوێ و پرۆژەی نوێ بوو.\nئەو شەوە لەگەڵ بەختیاردا دیسانەوە چوینەوە بۆ ماڵی ئەوان، زۆرمان قسە کرد و بیرمان لەزۆر شت کردەوە، دواجار بەو باوەڕە گەیشتین کە پێویستە گۆڤارێک یان بڵاوکراویەک دەربکەین لەگەڵ ئەو وەرچەرخانە گەورەیەدا بگونجێت. ئێمە لەو ڕۆژانەدا خۆمان وەک نەوە تازە و گەنجەکەی ناو ڕۆشنبیریی کوردیی دەبینیی، ھەم من و ھەم بەختیار و ھەم ھەندێک لە ھاوڕێکانی ترمان ھەندێک نووسینمان بڵاوبووبووە کە ھێمایان بۆ نوێبوونەوەی ئەو ڕۆشنبیریە دەکارد، بەڵام ھێشتا لەسەرەتای سەرەتاکاندا بووین. ئەو شەوە بڕیارمان دا گۆڤاری ئازادیی دەربکەین، گۆڤارێک ھەم درێژکراوەی ئەو عەقڵانیەتە تازەبێت کە خەریکبوو لای ئێمە گەڵاڵەدەبوو، عەقڵانیەتی تازەکردنەوەیەکی سەرتاسەریی ڕۆشنبیریی کوردیی، ھەم ھەڵگری وزە و حەماسەت و ئیرادەی گەورەی ئەو ساتەوەختە بێت کە لەناویدا بووین. دوو ھەفتەیەک دواتر ژمارەی یەکەمی گۆڤاری ئازادیی وەک یەکەمین گۆڤاری دونیای ڕاپەڕین و نەمانی بەعس لە کوردستاندا کەوتە بەردەستی خۆێەران. بەڵام ئەو شەوەی ئێمە بڕیاری دەرکردنی ئەو گۆڤارەمان دا ھیچ پێداویستییەکی دەرکردنی گۆڤارێکمان نەبوو، وەک ھەمیشە نە پارەمان ھەبوو، نە کەرەستەکانی چاپکردنمان ھەبوو، نە شوێنێکی تایبەتمان ھەبوو تیایدا کۆببینەوە، نە کەسمان دەناسیی ھاریکارمان بێت…ھتد. ئەوەی ھەمانبوو ئومێد و خەون و ئیرادەی ئیشکردن بوو. بڕیارماندا ئەم مەسەلەیە لەگەڵ چەند دۆست و ھاوڕێیەکی نزیەکدا باسبکەین.\nئەو شەوە ئیتر زۆر زووتر لە شەوەکانی ترخەومان لێکەوت، سلێمانی نە تەقەی تیامابوو، نە بەعس، نە ترس، دوای ساڵانێکی درێژی ژێردەستەیی و ئیھانەکردن یەکەم جاربووسلێمانی ببێتەوە بە شارێکی ئازاد و ئاسودە. ھەندێک شەو ھەن مرۆڤ تیایاندا بەقەد دەساڵ و زیاتریش بەختەوەر و پڕ ئومێد دەبێت، ئەو شەوە یەکێک بوو لەو شەوە دەگمەنانە.\nبڵاوکراوەی پێشووئایا 3600 ساڵ لەمەبەر کێشەی زەوی لە نێوان چەند بنەماڵەیەکدا لە کەرکوک لە دادگا یان بە سوڵحی عەشایەری یەکلا کرایەوە؟\nبڵاوکراوەی نوێترلاپەرەیەك لە مێژوو- پەندێك بۆ ئیستا 2


یەکێتی زانایانی کوردستان: هاوسەرگیریی مسیار رێپێدراو نییە\n:: AM:09:45:19/09/2019 \nهاوسەرگیریی مسیار لە سنووری كەركووك تا مەخموور زیادی كردووە، بەڵام یەكێتی زانایانی ئاینی كوردستان هۆشداری بە مامۆستایانی ئاینی دەدات كە بە ئاشكرا و بە نهێنی ئەو مارەبڕینە نەكەن و ڕێپێدراو نییە. بەڵام مامۆستایەكی ئاینی چەند نهێنییەك لەبارەی ئەو هاوسەرگیرییە ئاشكرا دەكات.\n"مسیار یان زەواجی موتعە یاخۆ سیغە" شێوازێكی پێوەندی سێكسیی دوو كەسە كە شەرعێندراوە بەگوێرەی هەندێ مەوەز و بیروباوەڕی ئاینی، بە دیاریكراوی لەناو مەزەوی شیعەدا كارێكی رەوایە و نووسینگەی مارەبڕین هەیە, كاتی ئەو پێوەندییە نێرومێ خۆیان دیاری دەكەن لە یەك سەعاتەوە تا چەند مانگ. ئەوەیش بەپێی رێككەوتنێكی پێشوەختە.\nمەلا محەمەد دێروان مامۆستای ئاینی لە سنووری مەخموور، بەگوتەی خۆی ئەمساڵ سێ جار پێوەندی پێوە كراوە بۆ هاوسەرگیری مسیار، بەڵام ڕەتی كردووەتەوە، چونكە هیچ ڕێپێدانێكی ئاینی نییە.\nدێروان بە"وشە" دەڵێ، "ڕۆژێك هاتنە لام بۆ مارەبڕینێك، منیش وەك ئەركێكی ئاینی چووم، لەوێ بۆم دەركەوت ئەفسەرێكی سوپای عێراق لەگەڵ ژنێك بە نیازی هاوسەرگیری مسیارن، بۆیە ڕەتم كردەوە ئەو هاوسەرگیرییە تۆمار بكەم كە هەردووكیشیان كورد بوون".\n"لەلایەن یەكێتی زانایانی كوردستان پێوەندیمان پێوە كراوە كە هاوسەرگیری مسیار ڕێپێدراو نییە و نابێ بكرێت، بۆیە مامۆستایانی سەربە ئەو یەكێتییە نابێ ئەو گرێبەستە ئەنجام بدەن و لە فەرموودە و قورئانیش هیچ دەقێك نییە ڕێی پێ بدات" مامۆستا ئاینییەكەی مەخموور وای گوت.\nباسی لەوەش كرد، هاوسەرگیریی مسیار لە ئیسلامدا مێژوویەكی كۆنی نییە و لە نەوەتەكانی سەدەی رابردوودا زیاتر لە وڵاتانی كەنداوی عەرەبی بڵاو بووەتەوە، دواتر چەندان وڵاتی تری عەرەبی گرتووەتەوە وەك سعودیە و میسر، لە دیارترین ئەو زانایانەی ئیسلامیش كە مسیار بە هاوسەرگیرییەكی رەوا و شەرعی دەزانن، یوسف قەرزاوی سەرۆكی یەكێتی زانایانی مسوڵمانە.\nهەرێمی كوردستان زۆرینەی دانیشتوانەكەی مسوڵمانە، بەڵام دەیان ئاین و نەتەوەی تر هاوشانیان بە ئاشتی دەژین و هاوسەرگیری رێوڕەسمی خۆی هەیە.\nبەڵام یەكێتی زانایانی كوردستان ئەوە رادەگەیەنێت كە لەگەڵ لیژنەی فەتوا كۆبوونەوەیان كردووە لەسەر ئەو بابەتە و نەگەیشتن بە هیچ بڕیارێك كە هاوسەرگیری مسیار ڕێپێدراو بكات.\nمەلا جەلال خەیلانی جێگری سەرۆكی یەكێتی زانایانی كوردستان، بە"وشە"ی گوت، "هاوسەرگیریی مسیار بەهیچ شێوەیەك ڕێی پێ نەدراوە و داوا لە مامۆستایانی ئاینیی دەكەین مارەبڕینی مسیار ئەنجام نەدەن".\n"لەگەڵ لیژنەی فەتوا كۆ بووینەوە بۆ ئەوەی بگەین بە ئەنجامێك لەسەر ئەو جۆرە هاوسەرگیرییە، بەڵام دوای كۆبوونەوەیەكی چڕ، گەیشتینە ئەو بڕوایەی هاوسەرگیریی مسیار هیچ ڕێپێدانێكی شەرعی نییە و لە هەرێمی كوردستان نابێ مامۆستایانی ئاینی ئەو جۆرە هاوسەرگیرییە تۆمار بكەن". مەلا جەلال وای گوت.\nڕوونی كردەوە، تا ئێستە هیچ جۆرە هاوسەرگیرییەكی لەو شێوەیە لەلایەن مامۆستایانی ئاینی سەربە یەكێتیی زانایانی كوردستان تۆمار نەكراوە، ئەگەر بە نهێنیش كرابێت، ئەوا رای دەگەیەنین پێویستە مامۆستایانی ئاینی خۆیان بەدوور بگرن لەو جۆرە هاوسەرگیرییە و چیتر تۆماری نەكەن.\nبەڵام داكۆكیكارێكی مافی ژنان ئەوە ئاشكرا دەكات كە سكاڵایان لەسەر مامۆستایەكی ئاینی هەیە كە ئەو هاوسەرگیرییەی تۆمار كردووە و پێی وایە "ئەوە بە ئاشكرا پێشێلی یاساییە".\nهەورێ كاروان پارێزەر و چالاكی مافەكانی ژن، بۆ "وشە" ئاشكرای دەكات، لە ساڵی ڕابردوو سكاڵامان لەسەر مەلایەكی ئاینی تۆمار كرد كە سەربە حزبێكی ئیسلامی كوردستانە، بەڵام كێشەكەی بە ڕێككەوتنی كۆمەڵایەتی لەگەڵ بنەماڵەی ژنەكە چارەسەر كرد و لە دەرەوەی دادگای هەرێمی كوردستان بوو.\nوەک ئەو پارێزەرە باسی دەکات کەسێک لەگەڵ ژنێک ریک کەوتووە بە شێوەی مسیار هاوسەرگیری بکات و مەلاکەش مارەیانی دەکات بێ ئەوەی ماڵی بابی ئافرەتەکە ئاگادار بن.\nهەورێ دەڵێ "پێویست ناكات ژن هەراج بكرێن بەبیانووی نەبوونی ڕەگەزی بەرانبەر، ئەوە یەكێكە لە هەنگاوەكان بۆ بێڕێزی بە ئاین و تێكەڵكردنی لەگەڵ نەریتی نەشیاو لەژێر ناونیشانی جیاجیا، هەروەها مەرج نییە هەرچی مەلایەك گوتی ڕاست بێت، چونكە ئەم باسانە لە رێی كەسانی ئاینییەوە دێتە ناو كۆمەڵگە".\nڕێبوار قادر مامۆستای زانكۆیە و پشتگیری بۆچوونەكەی هەورێ دەكات كە "هاوسەرگیریی مسیار هەراجكردنی ژنە، بۆ ئەوەی ژن هاوسەرگیری لەگەڵ پیاوێك بكات، ئاسانكاری دەكات و لە بەشێك لە مافەكانی خۆی خۆش دەبێت، لەوانە نەفەقە و مارەیی و شوێنی مانەوە و ڕێگری لە دروستبوونی منداڵ، تەنیا پیاوەكە بۆ سەرجێی دەچێت بۆ لای ژنەكە یان بە پێچەوانەوە ژنەكە دەچێت بۆ لای پیاوەكە".\nقادر بۆ وشە گوتی "بەهیچ شێوەیەك لە ناو قورئان و فەرموودەدا ناوی مسیار نەهاتووە، ئەوەشی دەگوترێ بە فقی ئەحمەدی، ئەوا ئەو مەبەستە نییە، بەڵكو ژن دەتوانێ لە هاوسەرەكەی خۆش ببێت لەسەر مارەیی پاشەكی، كەچی ئێستە بەهەڵە لێكدانەوەی بۆ كراوە و بۆ كۆمەڵێك بەرژەوەندی تر بەكار دێت".\nتێسلا مۆدێل ئێكس به‌هۆی ئه‌م كێشه‌یه‌وه سه‌ركه‌وتوو نه‌بوو\nسه‌رۆك وه‌زیرانی لیسۆتۆ ژنه‌كه‌ی كوشت\nله هه‌ڵه‌بجه مزگه‌وت به دوو مانگ ته‌واو ده‌بێت به‌ڵام هۆڵی شانۆی نییه


سێهه‌مین وجبه‌ی چه‌ک گه‌یشته ده‌ست کوردی سووریا - Mehr News Agency\n28 gulanê 2017 - 15:42\nNews Code 10315\nسێهه‌مین وجبه‌ی چه‌ک گه‌یشته ده‌ست کوردی سووریا\nبه‌رپرسێکی باڵای هێزه‌کانی دیموکڕاتیکی سووریا ڕایگه‌یاند که سێهه‌مین وجبه‌ی چه‌کی ئه‌مریکاییه‌کان له ڕێگه‌ی سنووری سمێڵکای هه‌رێمی کوردستان به ده‌ستی هێزه‌کانیان گه‌یشتووه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له سپۆنتیک، به‌رپرسێکی باڵای کوردی سووریا ڕایگه‌یاند: سێهه‌مین وجبه‌ی چه‌کی ئه‌مریکاییه‌کان له ڕێگه‌ی سنووری سمێڵکای هه‌رێمی کوردستان به ده‌ستی هێزه‌کانیان گه‌یشتووه.\nئه‌و زیادی کرد: ئه‌م وه‌جبه‌یه بریتییه که چه‌ندین ئۆتۆمبیلی سه‌ربازی به‌هێز. ئه‌مریکا له درێژه‌ی شه‌ڕی دژ به داعش ئه‌م چه‌کانه بۆ ئێمه ده‌نێرێت، له‌م بڕه چه‌که مووشه‌کی گه‌رمایی دژه تانکیشی تێدایه که ده‌توانێت بۆ شه‌ڕی دژ به هێرشی تانکه‌کان به‌کار بێت.\nئه‌م فه‌رمانده کورده که نه‌یویست ناوی ئاشكرا بێت وتی: زیاتر له ۷۰ لۆری چه‌ک له قۆناغی سێهه‌م به ده‌ستی ئێمه گه‌یشتووه که هه‌مووی له سنووری سمێڵکای هه‌رێمی کوردستانه‌وه ڕه‌وانه‌ی باکووری سووریا کراوه. ئه‌م چه‌کانه بۆ ئازاد کردنی ڕه‌قه به کار دێت و له مانگی ژوئه‌نه‌وه ده‌چینه ناو شاری ڕه‌قه.\nشایانی باسه که مووشه‌کی گه‌رمایی یه‌کێک له‌و جۆره چه‌کانه بوو که تورکیا یه‌کجار نیگه‌رانه لێی و لای وایه له داهاتوودا دژی ئه‌م وڵاته به کار دێت. تورکیا هه‌وڵی زۆری دا تاکوو ئه‌مریکا له هاوپه‌یمانی کورد دوور بخاته‌وه به‌ڵام شکستی هێنا.


هواوەی چوار ڕەنگی نوێی لە مۆبایلی P20 Pro ڕاگەیاندن – کەی ئای تی ئێن\nگەرمترین 1, ئه‌یلول 2018\nهواوەی چوار ڕەنگی نوێی لە مۆبایلی P20 Pro ڕاگەیاندن\nلە مانگی ٣ـی ئەمساڵ، هواوەی مۆبایلی P20 Proـی ڕاگەیاند و سەرکەوتنێکی گەورەی بۆ هواوەی تۆمارکرد. یەکێک لە ڕەنگە نایابەکانی بریتیبوو لە Twilight کە بە یەکێک لە هۆکارەکانی سەرکەوتنی ئەم مۆبایلە دادەنرێت. بەم بۆنەیەوە، هواوەی بڕیاری ڕاگەیاندنی ٤ ڕەنگی نوێی لەم مۆبایلەدا و بە فەرمی لە پێشانگای IFA2018 ڕایگەیاندن.\nلە ڕاستیدا، ئێمە ئاڵودەی ئەو جۆرە مۆبایلانەین کە لە پلاستیک یان شوشە یان کانزا دروست دەکرێن، بەڵام هواوەی جیاواز لەوە دوو جۆری بە ڕووپۆشی پێستی بە ڕەنگەکانی ڕەش و قاوەیی لە مۆبایلی P20 Pro دروست کردووە و ڕایگەیاندن.\nسەبارەت بە دوو ڕەنگەکەی تر، یەکێکیان White Pearlـیە واتە سپی مروار و ئەوەی تریش Morpho Auroraـە، کە زۆر لێی وردنەبیتەوە لەگەڵ ڕەنگی Twilight لێت تێکەڵاو دەبێت.\nئەم چوار ڕەنگە تازە لە ڕووی تایبەتمەندیەوە هیچ جیاوازیەکی ئەوتۆیان نییە لەگەڵ ڕەنگەکانی پێشتر، جگە لەو دوو جۆرەی کە پێستن بە ڕامی ٨ و بیرگەی ٢٥٦ بەردەست دەبن.\nشایەنی باسە، نرخی دوو ڕەنگی White Pearl و Morpho Aurora دەگاتە ١,٠٤٢ دۆلار، بەڵام دوو جۆرە پیستیەکە دەگاتە ١١٥٨ دۆلار. هەر یەک لە ڕەنگەکان لە ٥ی ئەم مانگەوە لەسەر ئینتەرنێت بەردەست دەبن بۆ فرۆشتن.


ناوەندی داکۆکیی لە مافی منداڵانی کار داخرا\n15:32 - 2 بانەمەڕ 2717\nئاژانسی کوردپا: ڕۆژی پێنجشەممە ڕێکەوتی ٣١ی خاکەلێوە ناوەندی داکۆکیی لە مافی منداڵانی کار داخرا.\nهەواڵدەریی کاری ئێران (ئیلنا) لە هەواڵیکدا ئاشکرای کرد کە هێزە ئینتزامییەکانی حکومەتی ئیسلامی نووسینگەی سەرەکی ناوەندی داکۆکیی لە مافی منداڵانی کاریان لە تاران داخست.\nتا ئێستا هۆکاری داخرانی ئەم ناوەندە کۆمەڵایەتیە ڕانەگەیەندراوە.\nبەپێی زانیارییەکان، ئەم ناوەندە نادەوڵەتییە کە لە ساڵی ١٣٨١ی هەتاوی دامەزراوە بۆ داکۆکی لە مافی منداڵانی کار چالاکی هەبووە و لە ڕێگەی بەڕێوەبردنی خولی فێرکاری و بڵاوکردنەوەی هەواڵ و ڕاپۆرتی پیوەندیدار بە پرسی منداڵانی کار هەوڵی ناساندنی خەسارەکانی دیاردەی کاری منداڵانی داوە.\nیەکێکی دیکە لە چالاکییەکانی ئەم ناوەندە بریتی بووە لە گەیاندنی یارمەتی ماڵی و هاوکاری دەروونناسانە بەو منداڵانەی کە زۆرترین خەساریان وەبەر کەوتووە.\nبەپێی داتا جیهانییەکان ئەگەر تەمەنی کۆتایی منداڵی لەسەر بنەمای کۆنوانسیۆنی مافی منداڵ ١٨ ساڵ لەبەر چاو بگرین زیاتر لە ٢٥٠ میلیۆن منداڵی کار لە وڵاتانی لە حاڵی گەشەسەنداندا بوونیان هەیە.\nهەرچەند هیچ ئامارێکی فەرمی و ورد سەبارەت بە ڕیژەی منداڵانی کار لە ئێراندا بوونی نییە بەڵام دەزگای جیهانی کار لە بەراوردێکدا بۆ ساڵی ٩٥ڕایگەیاند کە زیاتر لە ٦٠%ی منداڵانی ١٠ بۆ ١٤ ساڵ لە ئێران کار دەکەن.\nئەو مەترسییانەی کە بەرەوڕووی منداڵانی کار دەبیتەوە بریتین لە خەسارە کۆمەڵایەتییەکان، خەسارە دەروونی و ڕەوانییەکان، خەسارە ژینگەییەکان و ... هتد.


باوەرمان ئەوەیە کە سەرکەوتنی کۆمپانیای ئێمە لە گرەوی سەرمایەی مرۆیی کۆمپانیاکەماندایە. لە راستیدا لەناو ئەو کۆمپانیانەدا کە بناغەیان لەسەر زانستە، تاکەکانن کە ڕێکخراوەکە بەرەو پێش دەبەن و لووتکەکانی پێشکەوتن تێدەپەڕێنن.\nهەوڵی تیمەکەمان ئەوەیە کە شوێنی کارکردنی فەرمانبەرەکان پڕ لە برایەتی و لە سەر ئەساسی ڕەوشتی بەرز بێت تاکوو هەمومان بتوانین ڕۆژانێکی باش لە کەناری یەکتریدا تێپەڕێنین، لەگەڵ یەک گەشە بکەین، پێشکەوتنی زیاتر بۆ ڕێکخراوەکەمان بەدیاری بێنین و هەمیشە باشترین خزمەتگوزاریەکان بە بەکارهێنەرانی خۆمان پێشکەش بکەین.\nموحەممەد ئاباقڕی ئەزموونی زیاتر لە دو دەیە کار لە ناو کتێبخانەکان، ناوەندی بەڵگەنامەکان و ئەرشیفدا هەیە. ئەو کەموکووڕیی سیستەمەکان و چاوەڕوانی بەکارهێنەران بە باشی دەناسێت. هەر بۆیە ئاواتی ئەو ئەوەیە کە باشترین بەرهەمەکان بەرهەمبێنێت. بۆ گەیشتن بەو ئامانجە تیمێکی ڕەوشت بەرز و جێی متمانەی کۆکردوەتەوە تا بە ڕێز گرتن لە کڕیار، زانست و ڕەوشتی بەرزی خۆیان، تەواوی پلەکانی بەرەوپێشچوون تێپەڕێنێت. موحەممەد مانەوەی لەناو جەستەیەکی بچووک و سنووردار، کە بە ئیحتوباری ئەو لای کڕیارەکان زەرەر دەگەیەنێت، خستە لا و بە کەڵک وەرگرتن لە ئەزموونی چەندین ڕاوێژکاری شارەزا لەبواری پشتیوانی و بەڕێوەبەرایەتی، بۆ پێشکەش کردنی باشترین بەرهەم بە کتێبخانەکان هەنگاوی بەرەو پێش نا. کاری کتێبداری و ڕاگەیاندنی زانیاری ئەوەندە بۆ ئەو سەرنجڕاکێش و گرینگ بوو کە خوێندنی ماستەری خۆی لەم بابەتەدا تەواو کرد. موحەممەد ئاباقڕی لە کارنامەی کاری خۆیدا، ئەزموونی دە ساڵ بەڕێوەبەرایەتی لە کۆمپانیایەکی دیکەدا،کاتێک کە ئەو کۆمپانیایە لە لووتکەدا بووە، لەگەڵ پێنج ساڵ جێگریی هەیە. هەروەها بەڕێوەبەرایەتی کارگێڕی دەیان کۆبوونەوەی لەم بوارەدا لە ئەستۆ بوە. مرۆڤێکی بەرزەفڕە و هەمیشە تینووی بەرهەمهێنان بە کوالیتی باڵایە. ئەو دەمەی کە بەرهەمێک درووست دەکات دەستبەجێ بەدوای درووست کردنی بەرهەمێکی نوێدایە. بناغەی کارەکانی لەسەر کوالیتی باڵا داناوە و کاری بچووک ئەوی ڕازی نەکردوە. سیقەی ئەو لای کڕیارەکانی لە هەموو شتێکی دیکە بۆی گرنگترە تا ئەو جێگەی کە هەمیشە ئەگەر بیزانیبایە ڕێگایەک درووستە بە پێداگری بە ئاکامی دەگەیاند و هەر کاتێکیش نەیتوانیبایە ڕێگایەک ڕاست بکاتەوە دووری لێدەکرد تا لە پێشینەی کاریی ئەودا تۆمار نەکرێت. ئاواتی ئەوەیە کە باشترین کەرەستەکان بۆ کڕیارەکانی درووست بکات و تەواوی هەوڵی خۆی بۆ ئەم بابەتە تەرخان کردوە. باوەری موحەممەد ئاباقڕی ئەوەیە کە تەواوی پێداویستیەکانی کتێبخانە لەناو سەبەتەی کاڵاکانی کۆمپانیاکەی کۆبکاتەوە و کتێبخانەکان بە هەر شتێک کە پێویستیان پێبێت لە پەیامی حەننان وەدەست کەوێت. موحەممەد ئاباقڕی، تا گەیشتن بەو ئامانجە دەمێک هەدا نادات.\nجێگری کارگێڕی گشتی\nڕەحمەتوڵڵا گەنجی لە هەوەڵ ڕۆژی دامەزرانی کۆمپانیای پەیامی حەننان، وەک جێگری کارگێڕی گشتی لەم کۆمپانیایەدا دەستی بەکار کرد. ئەو ئەزموونی دە ساڵ بەڕێوەبەرایەتی پشتیوانی، لەناو کارنامەی کاری خۆیدا هەیە. زۆر بە باشی لە پێداویستیەکانی کتێبخانەکان ئاگادارە. لە زۆربەی زۆری کتێبخانەکانی ئێران و ناوچە کوردنشینەکانی هەرێمی کوردستان دیداری کردوە و بەشێکی زۆر لە کتێبدارەکانی ئەو کتێبخانانە لە نزیکەوە دەناسێت. ڕەحمەتوڵڵا لەسەر ڕەزامەندیی کڕیارەکان لە بەرهەمەکان زۆر پێداگرە. ئەگەر ئەو کوالیتی بەرهەمێک پەسەند نەکات، ڕەوانەی ناو بازاڕ ناکرێت. لەسەر ئەوەی کە بەرهەمەکان هیچ کەموکووڕییەکیان نەبێت زۆر پێداگری دەکات. ئەو ئەزموونی چەندین ساڵ پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری پشتیوانی لە شوێنی دیکە هەیە و بۆ دووبارە نەبوونەوەی ئەو ئەزموونە تاڵانەی کە بوویەتی و بۆ بەدەست هێنانی ڕەزامەندیی کڕیارەکان، وەکوو نوێنەری ئەوان لە ناو کۆمپانیای پەیامی حەننان، پارێزگاری لە مافەکانیان دەکات و ناهێڵێت هیچ بەرهەمێکی ئیراددار لە دەرگای کۆمپانیاوە هەناردەی دەرەوە بکرێت. کۆمپانیا بە کەڵک وەرگرتن لە ئەزموونە بە نرخەکانی ڕەحمەتوڵڵا، بەرهەمی بە کوالیتی باڵا و جێی متمانە درووست دەکات. ئەو لەسەر مافی کڕیارەکان پێداگرە و پاشگەز نابێت و وەک فیلتەرێک وایە بۆ پاڵاوتنی بەرهەمی بە کوالیتی باڵا و پێشکەشکردنی بە بازاڕەکان. تیمی ژێر چاودێری ڕەحمەتوڵڵا هەموو هەستیاریەکانی ئەو لەبەرچاو دەگرێت و لە چاوی ئەوەوە تێڕوانین بۆ بەرهەمەکان دەکەن و لە لایەکی دیکەوە بە هۆی واسواسی زۆری ڕەحمەتوڵڵا ، تیمی ژێر دەستی ئەو چەند جار کارەکان کۆنتڕۆڵ دەکەنەوە تاکو بچووکترین هەڵە لە نەرمەئامێرەکاندا لە پێش چاویان بزر نەبێت. ئاکامی ئەو هەموو هەستیاری و واسواسیە لە بەرهەمهێناندا بووەتە هۆی درووست بوونی تیمێکی خوێنشیرین کە بە دڵ کار دەکەن و بەرهەمی بێ ئیراد هەناردەی ناو بازاڕ دەکەن.\nبەڕێوەبەری کاروباری ماڵی\nغوڵامڕەزا باقڕی لە دایک بووی ساڵی 1960، دەرچوو لە بواری ژمێریاریە. لە مانگی گەلاوێژی ساڵی 1982 تاکوو ئێستا بە کاری بەڕێوەبەرایەتی ماڵی لە چەند کۆمپانیای گەورە سەر‌قاڵ بووە. کاری ژمێریاری کۆمپانیای پەیامی حەننان لە سەرەتای دامەزرانیەوە لە ئەستۆی غوڵامڕەزا باقڕی بووە. هاوکارەکانی دەڵێن زۆر وردبینە و تا ئاخرین کاراکتەری ژمارەکان لە زەینی خۆی ڕادەگرێ. هەر کات پرسیاری ماڵیی لێبکرێت، دەستبەجێ وڵام دەداتەوە. بە هەبوونی یەکێکی وەکوو غوڵامرەزا باقڕی ڕێکخراوەکەمان لەهەر کاتێکدا دەزانێت لە چ بارودۆخێکدایە. تەواوی هاوکارەکانی لەو هەموو وردبینیەی ئەو سەرسام ماون و جودا لە هەمووی ئەوانە زۆر ئارام و لێبوردوویە. بەو هۆیەوە کارگێڕی گشتی خەیاڵی خۆی لەبابەت ژمارە و ڕەقەم و مەعلووماتی ماڵی ڕاحەت کردوە و هەر کاتێک پرسیارێکی بۆ پێشبێت غوڵامڕەزا باقڕی دەستبەجێ بە بەڵگە و داکیومێنت بە سەرجەم پرسیارەکان وەڵامی درووست دەداتەوە. غوڵامڕەزا باقڕی زۆر وەخت شناسە. ئەو خاوەن ئەزموونێکی زۆر لە بواری ژمێریاری سەنعەتی، داواکاری تایبەت، بازرگانی و پەیمانکاریدایە. بە هۆی ئەزموونی باڵای ئەو، چ لە ڕووی تەمەن و چ لە بابەت زانستی کاروباری ماڵی، حیساباتی دیاری کردنی نرخی فرۆشی بەرهەمەکان لە ئەستۆی ئەوە. بە ڕای ئەو بچووکترین هەڵە لە فاکتۆری فرۆشتن، جێی چاوپۆشی نیە و بە وتەی کارگێڕی گشتی، بە شۆخی دەڵێت، ئەو نوێنەری وەزارەتی داراییە کە دەسەڵاتی تەواوی هەیە. بە هەوڵی غوڵامڕەزا باقڕی داکیومێنت و بەڵگەنامە یاساییەکانی کۆمپانیا هەمیشە لە سەر وەختی دیاریکراو ئامادە بووە و ڕادەستی دەزگا یاساییەکان کراوە. ئەو تەواوی وردەکاریەکانی ناو گرێبەستەکان بە وردبینی ئامادە دەکات و هەموو پشتگیرییە یاساییەکان لەبەرچاو دەگرێت.\nبەڕێوەبەری بەشی فرۆشتن\nمووژگان کارخانچی دەرچووی بواری کتێبداری و ڕاگەیاندنی زانیارییە. لە سەرەتای دامەزرانی پەیامی حەننان لەم کۆمپانیایەدا دەستی بە کار کردوە و پلەکانی پێشکەوتنی تێپەڕاندوە و لە ئێستادا بەڕێوەبەرایەتی بەشی فرۆشتنی بەرهەمەکانی ئەم کۆمپانیایە لە دەستی ئەودایە. مووژگان قۆناغی جۆربەجۆری لەبواری MBA ، بەڕێوەبەرایەتی بازار دۆزینەوە و فرۆشیاری تێپەڕکردوە و ئەزموونێکی بە نرخی لە پێشکەش کردن و ناساندنی بەرهەمەکان هەیە. بە وتەی کڕیارەکان، ئەو زۆر ڕوو خۆش و بە حەوسەڵەیە. بە باوەڕی ئەو فرۆشتن کۆتایی کار نیە بەڵکوو دەستپێکی یەک هاوڕێیەتیە و لەسەر کوالیتی و بەتایبەت خۆش قەولی پێداگریی فراوانی هەیە. ئەگەر بەرهەمێک کەمترین ئیرادی هەبێت، هیچ کە نایفرۆشێت تەنانەت هەوڵ بۆ ناساندنی بە کڕیارەکان نادات. مووژگان لە سەرووی هەموانەوە چاودێری تیمی تاقیکردنەوەی بەرهەمەکان دەکات. سەرەکیترین ئەرکی خۆی بە بەدەست هێنانی ڕەزامەندی کڕیارەکان دەزانێت و هەمیشە لە هەوڵدایە تا لە نوێترین ئامرازەکانی بازار دۆزینەوە و فرۆشتن کەڵک وەربگرێت. یەکێک لە تایبەتمەندیەکانی ئەو کەڵک وەرگرتن لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بۆ بازاردۆزینەوە و فرۆشتنی بەرهەمەکانە. لە ئەنجامدانی کارەکاندا خێراییەکی زۆری هەیە و نموونەیەکی باش بۆ فەرمانبەرەکانیەتی.\nبەڕێوەبەری بەشی فه نی\nدەرچووی بواری ئەندازیاری تەکنەلۆجیای ڕاگەیاندنی زانیارییە. دوایین بەش کە بەرهەمەکان لێی تێپەڕدەبن، لە ژێر چاودێری فاتمەدایە. کاتێک کە بەڵگە و کەتەلۆگ بۆ بەرهەمێک ساز دەکرێت، فاتمە و هاوڕێکانی بە پێی ئەو شتانەی کە لە ناو بەڵگە و کەتەلۆگەکاندا نووسراوە نەرمەئامێرەکان کۆنتڕۆڵ دەکەنەوە و لێکۆڵینەوە بۆ سەرجەم مێنۆ و ژێرمێنۆکان دەکەن. فاتمە ئەزموونی ساڵانێکی دوور و درێژی لەبواری خزمەتگوزاری پشتیوانی هەیە، بۆیە هیچ ئیرادێک لە نەرمەئامێردا لەبەر چاوی ون نابێت. تیمی ژێر چاودێری ئەو ڕۆلێکی گرنگیان لە نووسینی بەڵگە و کەتەلۆگ بۆ سیستەمەکان هەیە. هاوکارەکانی دەڵێن زۆر وردبینە و هیچ شتێک لە چاوی تیژبینی بزر نابێت. هەڵسوکەوت کردنی ئەو لەگەڵ بەشی بەڕێوەبەرایەتی تیمی دابەزاندن، دەبێتە هۆی دەرچوونی بەرهەمی بە کوالیتی باڵا. کاتێک کە بەڕێوەبەری بەشی دابەزاندن ئامێرەکان لەگەڵ فاتمە بە ڕێکەوتن بگەن بەو مانایە کە بەرهەمەکان ئامادەی هەناردەکردنی ناو بازارن. فاتمە هەروەها لە بواری User Interface دا پسپۆڕە. لێکۆڵینەوە لەسەر ڕواڵەتی مێنۆکان تا یەکسانکردنی شێوەی نووسینی مێنۆکان و ژێرمێنۆکان بەشێک لە کاری فاتمە و تیمی ژێر چاودێری ئەوە. ئەگەر ڕواڵەتی سیستەمەکانی ئێمەتان بە دڵ نەبێت، پەیوەندی لەگەڵ فاتمە بگرن. بە گوێرەی قسەی بەکارهێنەران، فاتمە بیسەری دەنگی ئێوەیە و ئەگەر بڕیاری کارێک بدات، بە ئەنجامی دەگەیەنێت.\nبەڕێوەبەری بەشی پەیوەندیە گشتیەکان\nدەرچووی بواری کتێبداری و ڕاگەیاندنی زانیارییە کە کارناسیی خۆی لە زانکۆی الزهرا و ماستەریی لە زانکۆی بەهەشتی تاران تەواو کردوە. ئیلهام ئەزموونێکی زۆر باشی لە بەڕێوەبردنی کۆبوونەوەکان و کارگەکان هەیە. دیسیپلین لە کارەکانیدا قسەی هەوەڵ دەکات. لە بەڕێوەبردنی کارەکانیدا زۆر واسواس و وردبینە. ئاشقی کارەکەیەتی و وێبسایتی کۆمپانیا و بەشداربوون لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و بەشی هەواڵەکانی کۆمپانیا لەو چالاکیانەن کە لە ژێر چاودێری ئەودان. لە کاردا نەترسە و ئەوەش دەبێتە هۆی دووبەرامبەر بوونی تواناکانی بۆ بەرەوپێش بردنی کارەکانی. بە هەستێکی باش لەگەڵ کڕیارەکان و هاوکارەکانی هەڵسوکەوت دەکات و بە دڵپاکی کار دەکات بۆیە ئاکامی کارەکانی زۆر بە بایەخ و جێگرن. شارەزایی ئەو بەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و دنیای سایبری\tبە چەشنێکە کە لە ناساندنی کۆمپانیا لە گۆڕەپانی نێودەولەتی ڕۆلێکی گرنگی هەبوە. شارەزاییەکی باشی لەسەر بازاردۆزینەوە لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکاندا هەیە و لەو ئەزموونە و زانستەی خۆی بۆ بەرز کردنەوەی ئاستی کۆمپانیا کەڵکی وەرگرتوە. بەڕێوەبردنی تەواوی کۆبوونەوە و کارگەکان لەسەر شانی ئیلهامە و ئەگەر داواکاری بەڕێوەبردنی کارگەتان لەهەر جێیەکی وڵات بوو پەیوەندی لەگەڵ ئیلهام بگرن.


تووشبووانی كۆرۆنا 118 ملیۆنی تێپەڕاند - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 118 ملیۆن و 209 هەزار و 329 حاڵەت.\nبە گوێرەی ئامارە جیهانییەكان، تاكو كاتژمێر 12ی ئەمڕۆ چوار شەممە ژمارەی تووشبووانی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 118 ملیۆن و 209 هەزار و 329 حاڵەت، لەو ژمارەیەش 2 ملیۆن و 623 هەزار و 409 حاڵەتی گیانلەدەستدانیش هەبووە.\nهەر بەپێی ئامارەكان تاكو ئێستا 93 ملیۆن و 897 هەزار و 579 تووشبووی ڤایرۆسی كۆرۆنا چاكبوونەتەوە.\nلەسەر ئاستی وڵاتانی جیهان، ئەمریكا زۆرترین ڕێژەی تووشبوون بە پەتاكەی تێدا تۆماركراوە و گەیشتووەتە 29 ملیۆن و 801 هەزار و 506 كەس و 540 هەزار و 574 كەسیش گیانیان لەدەستداوە.\nخەڵك- وەزارەتی تەندروستی هەرێم ئاشكرای دەكات، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 67 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركراوە و 2 كەسیش گیانیان لەدەستداوە. (زیاتر…)\n28 شوبات 2021 2.30 pm\nخەڵك- سەرۆكی پارتی سەربەستی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، بۆ تەواوی دونیا ئاشكرا بووە كە بابەتی مافی مرۆڤ وەكو مامەڵەیەكی…


5/1/2019 3:03:00 PM 545 جار خوێندراوەتەوە\nڕۆژی پێنجشەممەی ڕابوردوو ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە راپۆرتێکی تایبەتی بە عێراق بڵاوکردەوە. ئەمە دووەم راپۆرتە پاش ڕاپۆرتەکەی ساڵی ٢٠١٢. بە گشتی عێراق بەرهەمی نەوتی زۆرکردوە، ئەگەر بەم شێوەیە بەردەوام بێت ئەوا لە ساڵی ٢٠٣٠ بڕی بەرهەم هێنان دەگاتە ٦ ملیون بەرمیل لە ڕۆژێکدا. بەڵام عێراق لە ناوەوە و دەرەوە لە بەردەم کۆمەڵێک زۆر لە ئالنگاریدایە. یەکەم خاڵ لە ڕاپۆرتەکە باس لە گۆڕینی دۆخی وزە دەکات لە دونیادا، کە خۆی فرە سەرچاوەیی وزە، گەشەی تەکنەلۆجیا، گۆڕینی ژینگە، گۆڕینی ڕەفتار و هۆکاری تردا دەبینێتەوە. عێراق وەک وڵاتێکی بەرهەمهێن نەوت ی بەرهەمهێنراو دەکەوێتە ژێر کاریگەری ئەم گۆڕانکارییانەوە. ئایا عێراق پلانی درێژخایەنی هەیە بۆ سەردەمی پاش نەوت؟ زۆربەی سیاسیەکانی ئەمڕۆ عێراق لە ئاستی ئەوەدانین بەم شێوە ئاڵۆز و چڕییە بیر بکەنەوە.\nبەڵام با زیاتر قسە لە سەر ناوخۆ بکەین. لە ناوخۆدا عێراق کۆمەڵێک زۆر لە کێشەی هەیە. کێشەی یەکەم ئاسایشە، لە کاتێکدا کەرتی نەوتی عێراق پێویستی بە نۆژەنە، بەڵام عێراق پێویستی بە بڕی زۆری پارەیە بۆ بەڕێوەچونی ئەو سیستەمە سیاسیەی کە هەیەتی. کرۆکی سیستەمی سیاسی عێراقی لە سەر بنەمای پاترۆنەژە. پاترۆنەژ جۆرە سیستەمێکە کە لایەنگیری و پشتیوانی و وەلا دەکڕدرێت. خەڵک چیدی لە سەر بنەمای باوەڕ یان ئایدەلۆژیا پەیوەست نین بە لایەنە سیاسیەکانەوە بەڵکو پەیوەندیەکە پەیوەندیەکی سودمەندی ئابورییە. ئەمەش پێویستی بە بە فیرۆدانی داهاتێکی زۆرە.\nلایەنێکی تری قەیراناوەی دابینکردنی کارەبایە. کارەبا کێشەیەکی ئێجگار ئاڵۆزە لە عێراقدا. عێراق لە هەردوو وەرزی هاوین و زستاندا، بە هۆی سارد و گەرمی کەش و هەواوە پێویستی بە بڕێکی زۆری کارەبایە بۆ فێنککردنەوە و گەرمکردنەوە. بەڵام کارەبای عێراق توانای دابینکردنی ئەو بڕەی نیە. کەرتی کارەبا زۆر بە خراپی بەرەوپێش ئەچێت چونکە قەیرانی ئێجگار زۆری تیایدایە. یەکێک لە کێشە هەرە گەورەکانی عێراق، هەروەها کوردستانیش لە سیستەمی دابەشکردندایە. بڕی ٤٠٪ وزە لە ڕێگای هێڵەکانی دابەشکردنەوە دەفەوتێت. لە کاتێکدا لە دواکەوتوترین وڵاتانی ئەفریقا ئەم بڕە ١٤٪. ئابوریناسی تورک و سەرۆکی ئاژانسەکە فاتیح بیرۆل لە دیدارێکیدا لە گەڵ عیراق ئۆیل ریپۆرت ئەم زانیارییانەی ئاشکرا کرد. لە عێراقدا کارەبا لە ڕێگای گاز، غاز و کەمێک لە ڕێگای ئاوەوە دابین دەکرێت. عێراق خۆی غازی کەمە، لە ڕاستیدا زۆری هەیە بەڵام بایەخی پێنەدراوە. غاز بە دوو جۆری جودا و پێکەوە لە گەڵ نەوتدا بوونی هەیە. لە کوردستان خۆر مۆر کە کۆمپانیای لولوئە بەڕێوەی دەبات دەبێت بڕی بەرهەمهێنانی بۆ ٦ بلیون کویبیک زیاد بکات لە ساڵانی داهاتودا. بەڵام عێراق غاز لە ئێران دەکڕێت بۆ کارەبا ئەمە پرسێكی ئاڵۆزە، لە دۆخی ئاڵۆزبونی پەیوەندی نێوان ئەمریکا و ئێراندا.\nپرسێکی تر جێگەی سەرنجە بازرگانی ماتۆڕی کارەباکانە. لە عێراقدا بڕی ٤ ملیار دۆلار بۆ کارەبای موەلیدە دەچێت. نرخی کارەبای موەلیدە لە عێراق لە نرخی کارەبای ئەڵمانیا گرانترە. هەندێک وەها بیر دەکەنەوە کە ئەم سودە گەورەیە ڕێگرە لە باشکردنی کارەبا، وەک چۆن لە لوبنان کێشەیە.\nبوارێکی تر پاڵاوگەیە، عێراق پێویستی بە پاڵاوگەی زۆترە بۆ دابینکردنی پێداویستیەکانی ناوخۆی.\nهەموو ئەو کێشانە کە لە عێراقدا هەیە لە کوردستانیش بوونی هەیە لە بواری نەوت، غاز و کارەبا، بەڵام بە شێوازی جیاواز. خاڵێک لێرەدا جێگای سەرنجە داهاتوی کەرتی غازە لە کوردستان، کە پەیوەستە بە کارەبا بۆ ناوخۆ و هەروەها پەیوەندی بە تورکیا و ئەوروپا. لە ٢٠١٣ هەرێم و تورکیا پلانی ئەوەیان هەبوو کە غازی هەرێم بچێت بۆ تورکیا لە ٢٠١٧. بەڵام ئەم پلانە فەراهەم نەبوە. لە هەمانکاتدا هەندێک گۆڕانکاری سەرنجڕاکێشە دروست بوون. یەکەم، تورکیا وەک جاران سور نیە لە سەر داخوازی غازی هەرێم، دووەم، بوونی هەرێم بە سەرچاوەیەک بۆ ئەوروپا، لە میانەی پرۆسەی فرە سەرچاوەیی کردنی غازی ئەوروپی؛ چیدی وەک بژاردەیەک نابینرێت، لە بەر بوونی روسنەفت لە پرۆسەکەدا.


پێرێز و زیدان رێککەوتن | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›وەرزش›ڤیدیۆ›پێرێز و زیدان رێککەوتن\nپێرێز و زیدان\nفلۆرنتینۆ پێرێز سەرۆکی یانەی ریاڵ مەدریدی ئیسپانی لەگەڵ زیدانی راهێنەری یانەکەی کۆبووەتەوەو گەیشتوونەتە رێککەوتن کە راهێنەرە فەرەنسیەکە لە وەرزی داهاتوو لە یانەی شاهانە بمێنێتەوە.\nدوای بردنەوەی نازناوی 34ی لالیگا، رۆژنامەکانی ئیسپانیا ئاشکرای دەکەن، ئەگەر لە خولی یانە پاڵەوانەکان یانەی ریاڵ مەدرید هەر ئەنجامێكی خراپ تۆماربکات، ئەوا زیدان دووناخرێتەوە و لە پۆستەکەی لە وەرزی داهاتوو بەردەوام دەبێت.\nبە پێێ زانیارییەکانی رۆژنامەی مارکا کە ئەمڕۆ بڵاویکردووەتەوە، زیدان و پێرێز رێککەوتن بۆ مانەوە و زیدان بەردەوام دەبێت لە وەرزی داهاتوو.\nزیدان لە هاوینی 2022 گرێبەستی لەگەڵ ریاڵ مەدرید کۆتایی دێت، بەڵام بە پێی گرێبەستەکە دەتوانێت یانەی شاهانە جێبهێڵێت، چونکە هیچ مەرجێکی هەڵوەشانەوەی لەسەر دانەنراوە.\nراپۆرتە رۆژنامەوانییەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن، ئەگەر زیدان یانەی ریاڵ مەدرید جێبهێڵێت، نزیکترین یانە لەو راهێنەرەوە یانەی یۆڤانتۆسە، ئەو یانەیە ئامادەیە مووچەیەکی 8 ملیۆن یۆرۆیی ساڵانەی پێبدات و لە ئێستادا لەگەڵ ماوریسیۆ ساری دڵخۆش نیە.\nپێشتر زیدان لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا دڵخۆشی خۆی بۆ مانەوە لە یانەی ریاڵ مەدرید دەربڕیبوو، ئەو راهێنەرە رایگەیاندبوو” لەگەڵ ئەم یاریزانانەی ئێستای یانەکە خۆشحاڵم و چێژ لە کارەکەم وەردەگرم”.\nیانەی ریاڵ مەرید لە 7ی مانگی داهاتوو یارییەکی گرنگ و یەکلاکەرەوە بەرامبەر بە یانەی مانچستەرسیتی لە یاری گەڕانەوەی قۆناغی شانزەی خولی یانە پاڵەوانەکان ئەنجام دەدات، دەبێت ریاڵ مەدرید 2-0 براوە بێت بۆ ئەوەی بگاتە قۆناغی داهاتوو، چونکە یاری چوون لە بێرنابیۆ 2-1 دۆڕاوە.


ژیاننامه - Shahram Alidi\nده‌رهێنه‌ر ، سیناریۆ نووس ، دیزاینه‌ری دیکۆر.\n۱. ۲۰ سه‌رماوه‌زی۱۳۵۰ی هه‌تاوی، له‌شاری سنه‌ی، کوردستانی ئێران له‌دایکبووه.\n۲. ده‌سپێکردنی چالاکی له‌وباری شانۆ له‌قۆناخی سه‌ره‌تایی خوێندندا ، ۱۳۶۱ ی هه‌تاوی.\n۳. چالاکی له‌بواری نیگارکێشیدا ۱۳۶۷ ی هه‌تاوی.\n۴.ده‌رچووی بواری نیگارکێشی له‌کۆلیژی هونه‌ره‌جوانه‌کانی زانکۆی تاران ، ۱۳۷۸ ی هه‌تاوی.\n۵. له‌سالآنی ۱۳۷۲، ۱۳۷۱، ۱۳۷۰ ی هه‌تاویدا خه‌لآتی یه‌که‌می له‌سێ خولی کێبه‌رکێی نیگارکێشیی ئێراندا بردۆته‌وه.\n۶. له‌سالآنی۱۳۷۷- ۱۳۷۳ هه‌تاویدا، له‌بواره‌کانی گرافیک، دیزاینی ناوه‌وه، وێنه‌دارکردنی کتێب بۆ مندالآن، دیزاینی دیکۆری شانۆ و سینه‌ما و تیتراژدا چالاکیی کردووه.\n۷. به‌رهه‌مهێنانی یه‌که‌م کورته‌فیلم به‌ناوی «ماملێ» ساڵی ۱۳۷۸ ی هه‌تاوی\n۸. ساڵی ۱۳۸۱ ی هه‌تاوی له‌کۆلیژی سینه‌ماو شانۆی زانکۆی هونه‌ری تاران و له‌بواری سینه‌ما و به‌شی ئه‌نیمه‌یشێندا خوێندوویه‌تی.\n۹. به‌رهه‌مهێنانی یه‌که‌م کورته‌فیلم به‌ناوی « دوایین گوندی سه‌رژمێری نه‌کراو» و به‌شداریکردن له‌فێستیڤاڵه‌جیهانییه‌کان له‌ساڵی۱۳۸۱ ی هه‌تاویدا\n۱۰. ئه‌ندامی ده‌سته‌ی ناوبژیوانانی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تیی ئاوانکا له‌پورتوگال ساڵی، ۱۳۸۳ ی هه‌تاوی\n۱۱. به‌رهه‌مهێنانی یه‌که‌م فیلمی درێژی « سرته‌له‌گه‌ڵ –با- دا» ساڵی ۱۳۸۷ ی هه‌تاوی\n۱۲. وه‌رگرتنی سێ خه‌لآت له‌چوار خه‌لآتی حه‌وته‌ی ڕه‌خنه‌گرانی فێستیڤاڵی که‌ن ساڵی ۱۳۸۸ی هه‌تاوی\nشه‌هرام عه‌لیدی 20ی سه‌رماوه‌زی ساڵی 1350 ی هه‌تاوی له‌شاری سنه، ناوه‌ندی پارێزگه‌ی کوردستان له‌ڕۆژاوای ئێران که‌هاوسنووری کوردستانی عێراقه‌له‌دایک بووه. یه‌که‌م ئه‌زموونی هونه‌ریی ده‌ورگێڕان بووه‌له‌شانۆی قوتابخانه‌دا. له‌پۆلی چوار و پێنجی سه‌ره‌تاییدا ده‌ورگێڕانم له‌شانۆدا ده‌ست پێکرد. ئه‌و ده‌ورانه‌م ده‌گێڕا که‌ده‌کرا خۆم بڕێک وته‌به‌ده‌قه‌نوسراوه‌کان زیاد بکه‌م و ئه‌م ده‌وره‌لایه‌نگری زوری له‌ناو مندالآن و له‌ڕێوڕه‌سمه‌جیاجیاکاندا هه‌بوو. دواتر به‌ره‌به‌ره‌له‌ته‌مه‌نی 12 و 13 ساڵیدا ڕووداوێکی نوێ له‌ژیانمدا ڕووی دا: ڕه‌نگ و نیگارکێشان. ئه‌م کاره‌له‌سێی ناوه‌ندیدا چووه‌قۆناخێکی جیددی‌تره‌وه. چوومه پۆله‌کانه‌وه‌و له‌خزمه‌ت مامۆستا هادی زیائه‌دیینیدا که‌یه‌کێکه له مامۆستایانی پله‌به‌رز و شاره‌زا و ناوداری نیگارکێشی وانه‌ی به‌که‌ڵک فێربووم. چالاکیم له‌مبواره‌دا تا کۆتایی ته‌مه‌نی مێرمنداڵی به‌رده‌وام کرد و له‌چه‌ند خولی کێبه‌رکێی نیگارکێشیی سه‌رانسه‌ریی ئێراندا پله‌ی یه‌که‌مم به‌ده‌ست هێنا(پله‌ی یه‌که‌می لاوانی ئێران له‌هێڵکاری و له‌ساڵی 1370 ی هه‌تاویدا، پله‌ی یه‌که‌می لاوانی ئێران له هێڵکاریدا له‌کرمان ساڵی 1371 ی هه‌تاوی، پله‌ی دووه‌می لاوانی ئێران له هێڵکاری و ساڵی 1372 ی هه‌تاوی، پله‌ی یه‌که‌می لاوانی ئێران له‌نیگارکێشیدا ساڵی 1372 ی هه‌تاوی). یه‌که‌مجار ئاشنابوونم به‌هونه‌ری سینه‌ما له‌چالاکیه‌کانمدا له‌یانه‌ی فه‌رهه‌نگی کوردستان ده‌ستی پێکرد که ئه‌نجومه‌نی سینه‌مانی لاوان به‌شێک له‌و یانه‌یه‌بوو. من بیرم له‌وه نه‌ده‌کرده‌وه‌که بچمه بواری سینه‌ماوه به‌لآم له‌وێدا له‌گه‌ڵ که‌سانێک ئاشنابووم که‌ئێستا سه‌رقاڵی کاری فیلم و سینه‌مان. ئه‌و کاته‌ئه‌و که‌سانه له‌سالآنی سه‌ره‌تای چالاکیی ئه‌نجومه‌نی سینه‌مای لاواندا چالاکیی سینه‌ماییان ده‌ست پێکرد.\nهۆگریی عه‌لیدی به‌هونه‌ری نیگارکێشی په‌لکێشی کرده‌کولیژی هونه‌ره‌جوانه‌کانی زانکۆی تاران و خویندن و خوێندنه‌وه له‌بواری نیگارکێشیدا. له‌و ماوه‌یه‌دا که‌له‌زانکۆ بوو خۆی له‌بواری هونه‌ره‌کانی دیکه‌دا تاقی کرده‌وه‌و هاوکات له‌ناوه‌ندی په‌روه‌ده‌ی هزریی مندالآن و مێرمندالآن و له‌بواری وێنه‌کێشاندا ده‌ستی به‌چالاکی کرد. عه‌لیدی له‌سالآنی 1373 تا 1377 ی هه‌تاویدا به‌شێوه‌ی به‌رفراوان له‌بواری گرافیک، دیزاینی ناوخۆ، وێنه‌دار کردنی کتێب بۆ مندالآن، دیزاینه‌ر له‌سینما وشانۆ و هه‌روه‌ها تیتراژی فیلمدا چالاکیی کردووه. ئه‌م کاره‌گرافیکییانه به‌ره‌به‌ره تاسه‌مه‌ند و هۆگری ئه‌نیمه‌یشێنی کرد، تا ئه‌و کاته‌ی له‌سالآن و قۆناخی کۆتایی زانکۆدا وێنه‌ی بزۆز(ئه‌نیمه‌یشێن) بووه به‌شێک له‌چالاکییه هونه‌رییه‌کانی. ساڵی 1378 بڕوانامه‌ی به‌کالۆریۆسیی له‌مبواره‌دا وه‌رگرت. هه‌رله‌مساڵه‌دا یه‌که‌م تاقیکردنه‌وه‌ی له‌بواری ک,رته‌فیلمدا ئه‌نجام دا ئه‌مه تاقیکردنه‌وه‌یه‌ک بوو که‌ئه‌نجامێکی لێنه‌که‌وته‌وه.\n" ئه‌مه یه‌که‌م تاقیکردنه‌وه‌بوو که‌به‌پێچه‌وانه‌ی حه‌زو تاسه‌م نه‌متوانی ئه‌نجامی بده‌م و ئه‌ڵقه‌ی پێوه‌ندیی نێوان نیگارکێشی و سینه‌ما بوو. بابه‌تێکی وه‌ک کۆمیک ئێستریپ که‌ئه‌مویست ئه‌و وێنانه‌ی تێیدایه بیکه‌مه ئه‌نیمه‌یشێن( وێنه‌ی بزۆز) ".\nبه‌لآم ئه‌نجومه‌نی سینه‌مای لاوان بووه پاڵپشتی که‌بتوانێت یه‌که‌م کورته‌فیلمی ۱۶ mm دایکیۆمێنتی به‌ناوی «ماملێ» به‌رهه‌م بێنێت.\n«شت» و«زه‌وی سه‌خت و ئاسمان دوور» ، دوو کورته فیلم بوون که‌دوای «ماملێ» عه‌لیدی خۆی تێدا تاقی کرده‌وه، دواتر فیلمی «دوایین گوندی سه‌ر ژمێری نه‌کراو» خاڵێکی وه‌رچه‌رخان بوو له‌کارنامه‌ی کورته فیلمه‌کانی عه‌لیدیدا. ئه‌م فیلمه‌له‌فێستیڤاڵی سۆنیدا که‌وته‌سه‌ر ئاڕاسته‌ی نواندن له‌ولآتانی دیکه‌دا و له‌فه‌ڕانسه‌نیشان درا.\nتا ئه‌و کاته زۆر له‌سه‌ر خۆ بووم و ته‌نیا خه‌ریکی خۆ تاقیکردنه‌وه بووم، به‌لآم دوای کورته‌فیلمی «دوایین گوندی سه‌ر ژمێری نه‌کراو» ئه‌رکم قورستر بوو و ناچاربووم زیاتر ئه‌زموون وه‌ربگرم و که‌متر هه‌ڵه‌بکه‌م.\nدوای ئه‌م ئه‌زموونه سه‌رکه‌وتووه، عه‌لیدی به‌بڕشتانه‌کاری فیلم دروستکردنی به‌رده‌وام کرد و، تا ساڵی1387 ی هه‌تاوی چه‌ند کورته‌فیلمی دیکه‌ی به‌رهه‌مهێنا («قۆپچه»،« گوندی بێ‌خه‌ون»،« هه‌ناسه، «چیاکانی تاران»). ساڵی 87 له‌کارنامه‌ی عه‌لیدیدا ساڵێکی چاره‌نووسساز بوو و ئه‌و توانیی دوای چوار ساڵ هه‌وڵدان و به‌ره‌وڕووبوونه‌وه‌ی گرفتی زۆر و گه‌لێک ده‌رگای داخراو،« سرته‌له‌گه‌ڵ با»، واته‌یه‌که‌م فیلمی درێژی سینه‌مایی خۆی به‌رهه‌م بێنێت. ئه‌م فیلمه هه‌م له‌لایه‌ن ڕه‌خنه‌گرانه‌وه ستایش کرا و هه‌م خه‌لآتی زۆری پێدرا.( فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تیی که‌ن/فه‌ڕانسه2009/، خه‌لآتی پشتگریی ACID ی باشترین فیلم، خه‌لآتی نیگای لاوان، خه‌لآتی ڕه‌خنه‌گرانی لاوی ئه‌ورووپا/ فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تیی مۆمبای / هێندستان/2009/ خه‌لآتی ڕه‌خنه‌گرانی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تیی ئامازۆن/به‌رازیل/ 2009/ خه‌لآتی تایبه‌تی ده‌سته‌ی ناوبژیوانانی فێستیڤاڵی مێژوویی پساک / فه‌ڕانسه/ 2009/ خه‌لآتی ناوبژیوانانی ئاکادیمیک، له‌فێستیڤاڵی براتیسلاوا/ئۆسلۆڤاکی/2009/ خه‌لآتی ناوبژیوانانی ئاکادیمیکی لاوان، له‌فێستیڤاڵی ترۆمسۆ/نۆروێژ/2010/ خه‌لآتی دۆن کیشۆتی زێڕین.) چیرۆکی ئه‌م فیلمه سه‌باره‌ت به«مام باڵدار» ی پۆسته‌چییه که سالآنێکی زۆر له‌گونده‌کانی کوردستانی عێراقدا سه‌فه‌ر ده‌کات و په‌یامه‌کانیان تۆمار ده‌کات و دواتر پێیان ده‌داته‌وه. ڕۆژێک یه‌کێک له‌فه‌رمانده‌رانی هێزی پێشمه‌رگه داوای لێده‌کات له‌کاتی له‌دایکبوونی منداڵه‌که‌یدا ده‌نگی گریانی ئه‌و منداڵه‌ی بۆ تۆماربکات. کاتێ که‌مام باڵدار بۆ گونده‌که‌ی ئه‌و فه‌رمانده‌ره ده‌گه‌ڕێت پێی ئه‌ڵێن هه‌موو مندالآن و ژنه دووگیانه‌که‌ی فه‌رمانده‌ره‌که گوازراونه‌ته‌وه بۆ دۆڵێکی دوور . مام باڵدار ئه‌که‌وێته‌ڕێ بۆ ئه‌و دوڵه‌و تاوانێکی زۆر ترسناک ده‌بینێت. عه‌لیدی له‌م فیلمه‌دا له‌گۆشه‌نیگایه‌کی جیاوه‌سه‌یری تاوانکارییه‌کانی سه‌دام و تراژیدیای مرۆیی له‌کوردستانی عێراق ده‌کات.\n" وتم ئه‌بێ فیلمێک دروست بکه‌م که گولله‌یه‌کی تێدا نه‌ته‌قێت ئه‌و فیلمه‌دووره له هه‌ر چه‌شنه توندوتیژییه‌ک. بینه‌ر ته‌نیا ئه‌نجامه‌کانی توند و تیژی ده‌بینێت"\nعه‌لیدی له‌درێژه‌ی چالاکییه‌کانی له‌بواری نیگارکشیدا ساڵی 1380ی هه‌تاوی مه‌سته‌ری له‌بواری ئه‌نیمه‌یشێن و له‌کۆلیژی سینه‌ما و شانۆی زانستگه‌ی هونه‌ری تاران وه‌رگرت. ساڵی 1382 ئه‌ندامی ده‌سته‌ی ناوبژیوانانی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تیی ئاوانکا بووه له پورتوگال و ئێسته‌ش ئه‌ندامی فیلمسازانی شه‌پۆلی نوێی سینه‌مای ئێرانه. خاڵێکی سه‌رنجڕاکێش له‌کارنامه‌ی سینه‌مایی عه‌لیدیدا ئه‌وه‌یه که به هیچ شێوه‌یه‌ک یاریده‌ری ئاماده‌کاران و ده‌رهێنه‌رانی فیلمی درێژ نه‌بووه. ئه‌م فیلمسازانه بۆ به‌رهه‌مهێنانی به‌رهه‌مه‌کانیان که‌ڵک له‌بڕێک ته‌کنیکی وه‌ک تێکه‌ڵکردنی دیالۆگی شاعیرانه‌و گێڕانه‌وه‌ی ته‌مسیلی وه‌رده‌گرن.


عه‌لی خامه‌نه‌ئی بڕیاری داوه ئاو له كوردستان ببڕێت\nعەلی خامەنەئی بڕیار مەترسی لەسەر ئاوی هەریمی کوردستان دا\nعەلی خامەنەئی رابەری کۆماری ئیسلامی ئێران بڕیار دەدا بەتەواوی ئاو لە هەرێمی کوردستان و عێراق بگرێتەوە. ئه‌مڕۆ(10/10/2018) رۆژی سێشه‌مه، كۆماری ئیسلامی ئێران، به‌شێوه‌یه‌كی فه‌رمی ڕای گه‌یاند، به‌فه‌رمانی ڕێبه‌ری باڵا، زیاتر له 7 ملیار مه‌تر سێجا، ئاو له‌عێراق ده‌بڕین.\nماڵپه‌ری "عه‌سر ئیران"، له‌سه‌ر زاری عه‌لی موراد ئه‌كبه‌ری، یاریده‌ده‌ری وه‌زیری كشتوكاڵی ئێران، بڵاویکردۆتەوە " به‌فه‌رمانی ڕابەری باڵا، زیاتر له 7 ملیار مه‌تر سێجا، ئاو له عێراق ده‌بڕین".\nهاوكات یاریده‌ده‌ری وه‌زیری كشتوكاڵی ئێران دەشڵیت: "به‌فه‌رمانی عه‌لی خامه‌نه‌یی، ڕێبه‌ری باڵای كۆماری ئیسلامی ئێران، 7 ملیار مه‌تر سێجا ئاو له سنووره‌كانی خۆرئاوا و باكووری خۆرئاوا- عێراق، ده‌بڕدرێت".\nئەوەش دەخاتە روو، بڕی 8 ملیار دۆلاری ئه‌مریكی بۆ وه‌زاره‌تی ووزه و وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ، بۆ كۆنترۆڵكردنی پرۆسه‌ی جووڵه‌ی ئاو، ته‌رخان ده‌كرێ.\nپێشتریش حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، ئه‌وه‌ی ڕاگه‌یاندبوو، كه تاران ڕێڕه‌وی ئاوی كاروونی به‌ته‌واوه‌تی گۆڕیوه و، هاوكات سێ به‌نداوی گه‌وره‌شی له‌سه‌ر ڕووباری كه‌رخه، دروست كردووه: "ئه‌و دوو ڕووباره، سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی ئاوی هه‌رێمی كوردستان و عێراق بووە\n2498 جار خوێندراوه‌ته‌وه


Diplomatic Magazine | كامیان رێكەوتنەكەی شكاند بارزانی یان كۆسرەت رەسوڵ؟\nبێدەنگی كۆسرەت رەسوڵ لەسەر دیاریكردنی فەریدون عەبدولقادر جێگای پرسیارە؟\nئایا بەراستی لە پەیوەندی تەلەفۆنیدا كۆسرەت رەسوڵ لەگەڵ بارزانی رێكەوتووە لەسەر دانانی فەریدون عەبدولقادر یان ئەمە دەنگۆیەكە و تەنها لەلایەن پارتییەوە رەواجی پێدراوە.!\nهەرچەندە مەکتەبى سیاسی یەکێتى کۆسرەت رەسوڵى سەرپشک کردووە بۆ دیاریکردنى ناوى کاندیدێک بۆ پارێزگارى کەرکوک، بەڵام دواتر بەگوێى ناوبراو ناکرێت.\nهەرچەندە هێشتا نەسەلمێنراوە، بەڵام بێدەنگی كۆسرەت رەسوڵ تا ئێستا لەسەر ئەو بابەتە ئەگەری ئەوە بەهێز دەكات كە ناوبراو بەبێ گەڕانەوە بۆ مەكتەبی سیاسی حیزبەكەی لەسەر ناوی فەریدون عەبدولقادر رێكەوتبێت.\nبەتایبەتی كە فەریدون عەبدولقادر رایگەیاند: لەلایەن كۆسرەت رەسوڵەوە دوجار تەكلیفی لێكراوە بۆ ئەو بابەتە.\nهەرچەندە مەكتەبی سیاسی یەكێتی كۆسرەت رەسوڵی سەرپشك كرد بۆ دیاریكردنی كەسێك بە هەماهەنگی لەگەڵ بارزانیدا،بەڵام ئەگەر بەڕاستی كۆسرەت رەسوڵ لەسەر ناوی فەریدون عەبدولقادر وەستابێت ئەوە جێگەی پرسیارە، ئەبێت لەسەر چ بنەمایەك داوای لە فەرەیدون عەبدولقادر كردبێت بۆ ئەو پۆستە؟\nفەرەیدون عەبدولقادر لەو بەرپرسانەیە كە زوو تێكەڵاوی بزنس و پارە پەیداكردن بوو، لەم ماوەیەدا زیاتر لەوەی خەریكی كاری سیاسی بێت بە بزنس و بازرگانیەوە خەریك بوە و لەناو خەڵكیشدا وا باوە كەبەهۆی حیزبەوە سەروەت و سامانی پێكەوە ناوە.\nچەن فەرەیدون عەبدولقادر لە بارزانى نزیک بۆتەوە و لە ئێستادا وا باس دەکرێت وەک راوێژکارى ئەو دەردەکەوێت.\nهەروەها لە كاتی راگەیاندنی بانگەشەی ریفراندۆمەوە بەرادەیەكی زۆر لە مەسعود بارزانی سەرۆكی ئەو كاتی هەرێم نزیك بوەتەوە و باس لەوە دەكرێت كە راوێژكاری ئابوری مەسعود بارزانی بوبێت.\nلەوانەیە فەریدون عەبدولقادر لەناو یەكێتی نەك بۆ پارێزگاری كەركوك بەڵكو بۆ پارێزگاری سلێمانیش كە زێدی خۆیەتی نەتوانێت رەزامەندی حیزبەكەی بەدەست بهێنێت.\nهەروەها پەیوەندیەكی خراپی لەگەڵ بەشێك لەماڵی تاڵەبانی هەیە و بەوهۆیەشەوە مەحاڵە هیچ چانسێكی لەناو یەكێتی مابێت.\nوا دەردەكەوێت ناوی فەریدون عەبدولقادر زیاتر پێشنیاری بارزانی بوبێت تا كۆسرەت رەسوڵ. بەوپێیەی فەرەیدون هەم لەسەر یەكێتی ماڵە لەڕوی مێژوییەوە و دۆستی پارتی و بارزانیشە لەڕوی واقعییەوە.\nبەڵام یان كۆسرەت رەسوڵ و بارزانی لەسەر ئەم بابەتە لەیەك نەگەیشتون بەتەواوەتی یان كۆسرەت رەسوڵ ئەم بابەتەی لە مەكتەبی سیاسی حیزبەكەی شاردۆتەوە و ئاگاداری نەكردون.\nبەنیسبەتی پارتی و بارزانییەوە وەك دەردەكەوێت هەمیشە بە ئیستیفزازییەوە كەسەكان هەڵدەبژێرن لەناو یەكێتی بۆ پۆستەكان. بەنمونە زۆر بەوردی بەدوای ئەوەدا دەگەڕێن دیاریكردنی كام كەسە كێشە ناوخۆیەكانی یەكێتی قوڵتر دەكاتەوە و سەرئێشە بۆ یەكێتی دروست دەكات ئەوە هەڵدەبژێرن.\nئەمەش بەواتاى ئەوە دێت کە وەرەقەى کۆسرەت رەسول لەناو مەکتەبى سیاسی ناخوێندرێتەوە.!\nبەنیسبەتی كۆسرەت رەسوڵیشەوە بابەتەكە قورسترە.چونكە ئەگەر ئەو رەزامەندی لەسەر فەریدون عەبدولقادر دابێت و لەسەر ئەو ناوەش لەگەڵ بارزانی رێكەوتبێت،ئەوە مانای وایە كە دەبێت سنورێك بۆ حورمەتی ئیمزا و قسەكانی خۆی دابنێت،كاتێك لەلایەن مەكتەبی سیاسییەوە دەشكێنرێت و ئیلتیزامی پێوە ناكرێت.\nئەگەر ئەوەی رویداوە پەیوەندی بە نەخوێندنەوەی وەرەقەی كۆسرەت رەسوڵەوە هەبێت لەناو مەكتەبی سیاسی حیزبەكەیدا ئەوە مانای وایە جێگری سكرتێری حەقیقی ئەو نییە و لە شوێنێكی ترە.\nئەگەر ئەو هەواڵانەش راست نین كە لەلایەن وتەبێژی پارتی و خودی فەریدون عەبدولقادر بڵاوكراونەتەوە ئەوا دەبێت ئەویش قسەی هەبێت و رونی بكاتەوە بە راستی لەگەڵ بارزانی ناوی كام كاندیدە هاتووە بۆ پارێزگاری كەركوك.!


هاوڵاتی دەنگ بەکێ بدات\nد. محمد اجمد 14/09/2021 - 09:16 وتار\nپێشتر ئاماژەمان بەوەدا کە دەنگدان تەنها ماف نیە بەڵکو ئەرکیشە کەوایە کەمتەرخەمی لە مومارەسەی ئەو مافە دا خاوەنی توشی تاوان دەکات.\nبۆئەوەی بە چاکترین شێواز ئەوئەرکەمان ڕاپەڕێنین ئەم خاڵانە دەخەمەخزمەت خوێنەران و هاوڕێیان:\n1-نابێ پاڵێوراو یان کاندید بۆ دەست کەوتە تایبەتەکانی خۆی خۆی بپاڵێوێ ئەگەر خۆی بۆئەوە بپاڵێوێ ئەوەش تاوانە چونکە ئەوە ئەرکێکی گشتیە ئەبێ بەرژەوەندی باڵای گەل وڵات پاڵنەری سەرەکی بێ بۆ خۆپاڵاوتنەکەی، کەواتە ئەبێ بزانێ ئەهلیەتی ئەوەی هەیە ئەو ئەرکە گشتیە بەباشترین شێوە ڕاپەڕێنێت کەبریتیە لە:\n- نوێنەرایەتی خەڵک بۆ متمانەو شەرعیەت دان بە حکومەتێک کە وڵات بەباشی ببات بەڕێوە.\n-نوێنەرایەتی خەڵک بکات بۆ چاودێری لەسەر ئەو حکومەتە ئایا بەپێی دەستور و بەیاساو بەپێی ئەو کارنامەی حکومەتەی متمانەی پێدراوە ئەرکەکانی ڕادەپەڕێنێت؟.\n- بەشدارێکی کاریگەروچالاک بێ بۆ دیاریکردنی میزانیەی ساڵانەی وڵات.\n-چالاکانە لەخەمی ڕێکخستنی بوارەکانی ژیانی خەڵک بێ بە دەرکردنی یاسای شیاوو دروست، یان هەموارکردنەوەی هەر یاسایە کە کەڵکی نەمابێ،و داکۆکی بکات لە جێبەجێکردنی یاسا بەرکار و بەسوودەکان.\n- نوێنەرایەتی مافەکانی خەڵک بکات لەناو وەزارەتەکان و دامودەزگاکانی حکومەتدا.\n2-ئەبێ هاووڵاتی چاو ورد بکاتەوە بزانێ کام کاندید گونجاو ترین کەسە بۆ باش ڕاپەڕاندنی ئەو ئەرکە، ئەگەر خۆشی باش نازانێ حەقە بپرسێ لە شارەزایانی دڵسۆز.\n3-لەڕاستیا ئەبێ هاووڵاتیان بگەڕێن بەدوای باشترین نوێنەری خۆیاندا وبچن پێی بڵێن ئێمە دەنگت پێ ئەدەین و چاودێریشت ئەکەین بۆ باش ڕاپەڕاندنی ئەو ئەرکانە.\n4- نابێ هاووڵاتی بۆدەست کەوتی تایبەتی خۆی ئەو ماف و ئیعتبارو ئەرکەی خۆی بفرۆشێ، واتە بگەڕێ بزانێ کێ شتێکی زۆرتری تایبەتی بۆدەکات دەنگ بدات بەوە، ئەوە تاوانێکی گەورەیە، ئەبێ لەڕێگای بەرژەوەندی باڵاو گشتیەوە بڕوانینە بەرژەوەندیە تایبەتەکان، واتە ئەگەر ئەرکە گشتیەکان بەباشی جێبەجێکرا ئەوا هەموو تاکێک زۆر زیاتر سودمەند دەبێ لە دەستکەوتە کەسیەکانی پرۆسەی هەڵبژاردن.\n5-ڕۆڵی حیزب ئەبێ لەم بوارانەدا دیار بێت :\nا- ێگەیاندن و ئامادەکردنی باشترین نوێنەر بۆ ڕاپەڕاندنی ئەو ئەرکە گشتیە و پێشکەشکردنی بەخەڵکی.\nب-ئەبێ یارمەتی هاووڵاتیان بدات زۆرترین چاوڕۆشنیان هەبێ\nلەسەر سروشتی ئەرکە گشتیەکان.\nج-پشتیوان وفشارو چاودێر، بێت بۆ نوێنەرەکانی تا بەباشترین شێواز ئەرکەکانیان ڕاپەڕێنین.


ته‌نها له یابان ئاهه‌نگی ده‌رچووان به رۆبۆت\nوێستگه نیوز- ڕه‌وا مه‌حمود\nبه‌هۆی بڵاوبونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا و قه‌ده‌غه‌كردنی هاتووچۆ له جیهاندا، زانكۆیه‌كی ووڵاتی یابان ئاهه‌نگی ده‌رچوونی خوێندكاره‌كانی له ڕێگه‌ی ڕۆبۆته‌وه ئه‌نجامدا.\nوه‌ك ئاشكرایه له زۆرێك له ووڵاتانی جیهاندا ڕێگری له دروستبوونی قه‌ره‌باڵغی ده‌كرێت، بۆ ئه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا ته‌شه‌نه نه‌كات. هه‌ر بۆیه زانكۆیه‌كی یابانی بڕیاریدا خوێندكارانی دوایین قۆناغ له ئاهه‌نگی ده‌رچوون بێبه‌ش نه‌كات و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش له ئاهه‌نگێكدا رۆبۆتی جوڵاویان به‌كارهێنا به‌جۆرێك كه هه‌ر ڕۆبۆتێك نوێنه‌رایه‌تی خێندكارێكی ده‌كرد.\nوه‌ك له وێنه‌كاندا دیاره هه‌ر ڕۆبۆتێك شاشه‌یه‌كی پێوه‌یه كه خوێندكاره‌كه له ماڵه‌وه په‌یوه‌ندی پێوه ده‌كات و پاشان له ڕێگه‌ی كامێرای ئامێره زیره‌كه‌كه‌یه‌وه ده‌مووچاوی له شاشه‌ی رۆبۆته‌كه‌دا به‌ده‌ر ده‌كه‌وێت. جگه له‌وه خوێندكاره‌كه ده‌توانێت كۆنتڕۆڵی جووڵه‌ی ڕۆبۆته‌كه بكات و به‌كاری بهێنێت بۆ وه‌رگرتنی بڕوانامه‌كه‌ی.\nهه‌روه‌ها هه‌ر ڕۆبۆتێك جلوبه‌رگی تایبه‌ت به ئاهه‌نگی ده‌رچوون و ته‌نانه‌ت كڵاوه‌كه‌شیان له‌سه‌ركراوه.\nسه‌ره‌ڕای نامۆیی ئاهه‌نگه‌كه، به‌ڵام (كازوكی نامۆرا)ی نوێنه‌ری زانكۆ یابانیه‌كه له چاوپێكه‌وتنێكدا هیوای خواست كه زانكۆكانی دیكه‌ش چاو له‌م ئه‌زموونه بكه‌ن له‌م بارودۆخه‌دا تاوه‌كو ڕێگری له دروستكردنی قه‌ره‌باڵغی و مه‌ترسی بڵاوبونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه بكه‌ن.\nشایه‌نی باسه ڕۆژی پێنجشه‌ممه 114 حاڵه‌تی تووشبون به ڤایرۆسی كۆرۆنا له تۆكیۆی پایته‌ختی ئه‌و وڵاته تۆماركران و پێشتریش ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌و وڵاته هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی یاریه‌كانی ئۆڵۆمپیادی تۆكیۆی 2020یان ڕاگه‌یاند.


سه‌رۆك كۆماری پێشوازی لە نێردراوی تایبه‌تی سه‌رۆكی روسیا کرد\nبه‌گدانۆڤ سڵاوی سەرۆكی روسیای گەیاندە سه‌رۆك به‌رهه‌م ساڵح\nسەرۆك كۆمار د. بەرهەم ساڵح ئەمرۆ دوو شه‌ممه ٤|٢|٢٠١٩ لە كۆشكی سەلام لە بەغدا پێشوازیكرد لە میخائیل به‌گدانۆڤ نێردراوی تایبەتی سەرۆكی روسیا بۆ خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقا و جێگری وەزیری دەرەوە و وەفدی یاوەری.\nله‌و دیداره‌دا وێڕای باسكردنی پێویستی په‌ره پێدانی په‌یوه‌ندی سیاسی نێوان عیراق و روسیا، سەرۆك كۆمار تەئكیدی لە خستنەگەڕی هەوڵه ناوچه‌یی و نێودەوڵەتییه‌كان كرد بۆ چەسپاندنی سه‌قامگیری و ئارامی زیاتر لە ناوچەكەدا، هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی به رۆڵی روسیا كرد لە جەنگی دژ بە تیرۆردا.\nهه‌ر له دیداره‌كه‌دا سەرۆك به‌رهه‌م ساڵح ئاماژەی بەوە كرد كه عێراق خوازیاری فراوانكردنی پەیوەندی و هەماهەنگییه لە بوارەكانی سیاسی و ئابووری و وەبەرهێناندا، بە بایەخیشەوە باسی لەو پەیوەندییانه كرد كە هەردوو وڵات بەیەكەوە دەبەستێته‌وه.\nلەلای خۆیەوە به‌گدانۆڤ سڵاوی سەرۆكی روسیای گەیانده سه‌رۆك به‌رهه‌م ساڵح و پشتیوانی و ویستی روسیای بۆ عێراق دووپاتكردەوە لە پەرەپێدانی پەیوەندییەكانی له‌گه‌ڵ عێراقدا لە زۆربەی بوارەكاندا.\nهەر لەو دیدارەدا باس لە دواین بارودۆخ و گۆڕانكارییەكانی ناوچه‌كه و جیهان كرا.


دەبێ ئەمریکا بە سیاسەتە سەربازییەکانیدا بچێتەوە - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Shahrivar ١٩ ٠٩:١٠\nNews Code 39046\nماموستای زانکۆی کۆلۆمبیا لە وتووێژ لە گەڵ مێهر؛\nدەبێ ئەمریکا بە سیاسەتە سەربازییەکانیدا بچێتەوە\nپرۆفیسۆر ڕابێرت شاپیرۆ وێڕای ئاماژە بە شکستی ئەمریکا لە ئەفغانستان، وتی: کاتی ئەوە گەیشتووە کە ئەمریکا بە سیاسەتە سەربازییەکانی خۆیدا بچێتەوە.\nبە پێی هەواڵی مێهر، ٢٠ ساڵ لە ڕووداوی ١١ی سێپتەمبەر تێدەپەڕێت و هێشتا لایەەکانی ئەم ڕووداوە ڕوون نەکراوەتەوە. لەو کاتەوە تا ئێستا راپۆرتی زۆر لە سەر لایەنە نادیارەکانی ئەم ڕووداوە نووسراوە.\nیەکەم جار ئەلقاعیدە تۆمەتبار کرا. ١١ی سێپتەمبەر بیانوویەک بۆ داگیرکردنی ئەفغانستان بوو. بۆ لێکدانەوەی زۆرتری ئەم بابەتانە، لە گەڵ ڕابێرت شاپیرۆ ماموستای زانکۆی کۆلۆمبیا وتووێژمان کرد. ناوبراو چوونە دەرەوەی ئەمریکا لە ئەفغانستانی نیشاندەری شکستی ئەمریکییەکان زانی و وتی: ئەمریکا هەوڵی داوە ئەرتەشێک وەکوو ئەرتەشی خۆی لە ئەفغانستان پێک بێنێت بەڵام نەیانتوانیوە بە باشی ئەو هێزانە فێری کەڵک وەرگرتن لە چەک و پاراستنی ئەوانە بکەن.\nناوبراو سەبارەت بە یەکگرتوویی تاڵەبان و ئەمریکا وتی: من پێم وانییە ئەمریکا و تاڵەبان پێکەوە ڕیککەوتنێکیان واژۆ کردبێت.\nئەو هەروەها سەبارەت بە رەخنەکان لە چوونە درەوەی ئەمریکا لە ئەفغانستانیش وتی: ئەم چوونە دەرەوە نیشاندەری شکستی ئەمریکا بوو. گەر ئەمریکا بیتوانیای شارۆمەندانی دیکەش لە ئەفغانستان بباتە دەرەوە، ڕەنگە ڕەخنەکان کەمتر ببوایا.\nئەم ماموستای زانکۆیە ڕوونی کردەوە: چوونی ئەمریکا بۆ وڵاتانێکی وەکوو ئەفغانستان و عێراق وێرانی زۆری لەم وڵاتانە پێک هێناوە بۆیە من پێم وایە کاتی ئەوە گەیشتووە کە ئەمریکا بە سیاسەتە سەربازییەکانی خۆیدا بچێتەوە و بگەڕێتەوە سەر کەڵک وەرگرتن لە دیپلۆماسی و پێوەندی چاند لایەنە.


عەقڵی مرۆڤ 100 ملیۆن گێگابایت زانیاری هەڵدەگرێ\nسەرەتا»جۆراوجۆر»گشتی»عەقڵی مرۆڤ 100 ملیۆن گێگابایت زانیاری هەڵدەگرێ\nلێكۆڵەرەوە ئەمریكییەكان ئاشكرایان كردووە عەقڵی مرۆڤ بە قەوارەی زیاتر لە 100 ملیۆن گێگابایت زانیاری هەڵدەگرێت.\nرۆژنامەی “ئای لایڤ”ی ئەلیكترۆنی بڵاوی كردووەتەوە عەقڵی مرۆڤ دەتوانێ زانیارییەكی زۆر بە قەوارەی زیاتر لە 100 ملیۆن گێگابایت هەڵگرێ، ئەو بڕە ئەگەر بیگۆڕیت بە كتێب واتە 4.7 ملیار كتێب، یان 670 ملیۆن لاپەڕەی ئینتەرنێت.\nمامۆستایەكی زانستی دەمارە ژمێرییەكان بەنێوی تیری سیگنۆفسكی زیاتر روونی كردەوە “ئێستە توانیومانە بگەینە سەرەداوێك بۆ چۆنیەتی كاركردنمان لە خانە دەمارەكانی مێشك لە هەردوو جۆری وزەی كەم و وزەی زۆر”.\nسیگنۆفسكی و هاوڕێكانی لە پەیمانگەی “سالك” بۆ زانستی خانە دەمارەكان لە كالیفۆرنیا توانیویانە ئەو خانەیە بدۆزنەوە كە لە مێشكدا بەرپرسە لە فێربوون و وەرگرتنی زانیاری كە ئەو خانە دەمارانە بەوە ناسراون مەڵبەندی هەڵگرتنی زانیاری و هێشتنەوەی یادەوەرییەكانن.\nئەو لێكۆڵینەوە نوێیانە دەریدەخەن دەزگای مێشك قەوارەكەی زۆر زیاترە لەوەی پێشبینی دەكرا، كە توانای هەڵگرتنی زانیارییەكان لە عەقڵی مرۆڤ دەگاتە 8000 ترلیۆن بایت، كە بەرامبەرە بە بەتراكێكی هەزار ساڵ لە میوزیك.\nبابەتەكانی پێشووتربزنس كارت به 4 ره‌نگ\nبابەتی دواتر زانيارييەکی گرنگ بۆ بەکارهێنەرانی ڤايبەر\nچۆن مۆبایلێکی باش بکڕم ؟ئه‌و بابه‌ته‌ی زۆربه‌تان پێویستان پێیه‌تی\nزۆرجار ئێمە دەچینە دوکانێکی مۆبایلەوە یاخود کەسێک مۆبایلێکی پێیە و دەیفرۆشێت … ئێمە چۆن بزانین…\nچۆنیەتی بایپاس کردنی Recycle bin کاتێک فایله‌كان ده‌سڕینه‌وه\nلەلایەن Othman Ahmed 05/08/2017\nله‌وانه‌یه زۆربه‌مان بزانین کاتێك فایل دیلیت ده‌که‌ین ده‌چێته ناو Recycle Bin به‌ڵام ده‌توانی Recycle Bin…\nلەلایەن Darya ismail 10/02/2016\nزۆرێك له‌ئێمه به شێوه‌یه‌كی ئاسایی له شه‌ودا هه‌ڵده‌ستێن به به‌كارهنانی كومپیوته‌ر و لاپتۆپ جا بۆ به‌كارهێنانی…\nفێركارى:چۆنيه‌تى ئۆفلاین كردنى مێسنجه‌رى فه‌یسبووك له مۆبایل\nئامادەکردنی :Halkawt Hasanpor\nلەلایەن Darya ismail 08/04/2016\nبۆ تۆماركردنی رێژه‌ی خێرایی دیاریكراو، وڵاتانی جیهان پشت به به‌كارهێنانی رادار ده‌به‌ستن، به‌هۆی ئه‌مه‌شه‌وه كۆنترۆڵی…


شانده‌كانی وەزارەتی بەرگری عێراق و پێشمەرگە له 24 شوبات کۆبوونەوە. هەردوولا رێکەوتن لەسەر کاری هاوبەش بۆ ئۆپەراسیۆنی هاوبەش دژی پاشماوەکانی داعش. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی بەرگری عێراق]\nبەرپرسان وتیان سوپای عێراق و هێزەکانی پێشمەرگە پێکەوە کاردەکەن بۆ لەناوبردنی شانە نوستووەکانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش).\nسکرتێری گشتی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە، فەریق جەبار یاوەر بە دیارونای وت لە کۆبوونەوەکەی 24 شوباتدا لە بەغدا هەردوولا تاووتوێی دروستکردنی کۆمیتە هاوبەشوكانیان کرد بۆ شەڕکردن دژ بە داعش لەگەڵ چەند بابەتێکی دیکە.\nوتی هەردوولا لەسەر دوو خاڵی گرنگ کۆك بوون.\nوتیشی: "یەکەم پەیوەندی بە گرنگی پابەندبوونەوە هەیە بە پێدانی ئەو پارەیەی نەدراوە لە بودجەی ساڵی رابردوو كه بۆ پێشمەرگە په‌سه‌ندکرا و مانگانە دەکاتە 68 ملیار دینار (57 ملیۆن دۆلار)."\nئەندامانی هێزی دەستەبژێری عێراق پاشماوەکانی داعش لە قەزای مەخمور دەدۆزنەوە لەم وێنەیەدا كه لە 9 ئازار بڵاوبۆته‌وە. [خاوەنی وێنە: هێزەکانی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانی عێراق]\nهه‌روه‌ها وتی دووەم خاڵ پەیوەندی هه‌یه بە ئەمنییەتی "ناوچە کێشە لەسەرەکان"ه‌وه لە روانگەی ئیداریی نێوان بەغدا و هەولێرەوە.\nئەو ناوچانەش بریتین لە پارێزگای کەرکوك و چەندین قەزا لە پارێزگاکانی دیالە و سەڵاحەدین و نەینەوا، وەك خانەقین و شێخان و مەخمور و حەمدانییە و شەنگال.\nوتی: "رێکەوتین لەسەر کۆمیتە سەرەکی و لقەکانی هاوئاهەنگی نێوان پێشمەرگە و وەزارەتی بەرگری تا پێکەوە دەستبکەنەوە بە کارەکانیان، کە ئامانجیان رێگریکردنە لە جموجۆڵی چەکدارە تیرۆریستەکان."\nئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان به‌رپه‌چی داعش ده‌ده‌نه‌وه\nکۆبوونەوەکە ئەنجامدرا دوای چەندین کۆبوونەوەی هاوشێوەی پارساڵ بۆ دۆزینەوەی چەندین رێگای ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی هاوبەش بۆ کردنە ئامانجی پاشماوەکانی داعش لە ناوچە کێشە لەسەرەکان.\nیاوەر وتی داعش شكستی هێناوە "بەڵام چەکدارەکانی هێشتا چالاکن لەو ناوچانە لە شێوه‌ی گروپی بچوكدا کە بەنهێنی جموجۆڵدەکەن و کەمین دادەنێن و بازگە و بنکە سەربازییەکان دەکەنه ئامانج و تەقەمەنی ده‌چێنن."\nوتی ئەو پاشماوانە دەستیشیان هەیە لە چەندین رووداوی رفاندندا بۆ سەرانە و خاوە وەگرتن.\nبەگوێره‌ی وەزارەتی پێشمەرگە، "456 ئۆپەرایسۆنی تیرۆریستی لە 2018 ئەنجامدراون" لە ناوچە کێشە لەسەرەکان و "1,742 مەدەنی و ئەندامانی هێزە سەربازییەکان کوژراون یان برینداربوون لەو هێرشانەدا".\nناوبراو وتی ساڵی پار 238 رووداو هەبوون کە 1,200 قوربانییان لێکەوتەوە.\nوتیشی: "پێشمەرگە و بەرپرسە کوردەکان بەردەوامن لە کۆبوونەوەی مانگانە و تەنانەت هەفتانە" کە بوونەتە هۆی "ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشە ئەمنییەکان بۆ شکستهێنان بە تیرۆریستەکان و رێگریکردن لە تەقینەوە".\nبەرەنگاربوونەوەی ئایدۆلۆژیای تووندڕەو\nعەمیدی خانەنشینکراو، عەدنان کەنعانی، کە شارەزای بواری ئەمنییە و پێشتر بەرپرس بووە لە دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق، ستایشی هەوڵەکانی بەغدا و هەولێری کرد بۆ کاری هاوبەش بۆ کەمکردنەوەی مەترسی پاشماوەکانی داعش.\nوتی: "پێشمەرگە هێزێكی عێراقییە و پەیوەستە بە وەزارەتی بەرگرییەوە لە ئاستی فیدراڵدا. زۆر بەتوانان و رۆڵێکی گەورەیان هەبووە لە شەڕکردن دژ بە تیرۆریستان و رزگارکردنی شارەکاندا لە کۆنتڕۆڵیان."\n"حکومەتی فیدراڵ سوورە لەسەر بەردەوامبوونی پەیوەندیەکان و کاری هاوبەش لەگەڵ هێزە کوردییەکە له‌ڕێی کۆمیتە دوولایەنەکانەوە کە بەرپرسانی سەربازی و ئەمنییان تێدایه لەگەڵ نوێنەرانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی."\nکەنعانی دەستنیشانی گرنگی جیاکردنەوەی هەوڵە ئەمنییەکانی کرد لە رەوشی نالەباری سیاسی و ئاماژەیكرد بۆ ئەوە كه داعش هیواخوازە رەوشەکان بقۆزێتەوە تا توانا پەیدابکاتەوە، خۆی کۆبکاتەوە، بنکەکانی چالاك بکات و پەناگە بدۆزێتەوە.\nوتی داعش لە رەوشی داڕووخاندایە و تەنیا سەرچاوەی هێزیشی ئایدۆلۆژیا تووندڕەوەکەیەتی. "دەبێت بەرەنگاریکردنی ئەو ئایدۆلۆژیایە بکرێت و فشاری سەربازی زۆرتر لەسەر چەکدارانی گروپەکە دابنرێت."\nشەڕکردن دژی دوژمنێكی هاوبەش\nسەرۆك شارەوانی مەخمور، رزگار محەمەد پشتڕاستیکردەوە كه فیرقەی 14ی سوپای عێراق ئێستا کۆنتڕۆڵی رەوشی ئەمنی لە قەزاکە کردووە.\nروونیكرده‌وه كه هێزەکانی پێشمەرگە نێردراونەتە مەخمور لە پارێزگای نەینەوا و چەند قەزایەك بەدرێژایی سنووری ئیداری پارێزگاکە لەگەڵ هەرێمی کوردستان.\nلە ئەنجامی ریفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستاندا، کە لە ئەیلولی 2017 ئەنجامدرا، پێشمەرگە دەبوو پێگەکانیان جێبهێڵن دوای ئەوەی هێزە عێراقییەکان رەوشی ئەمنییان کۆنتڕۆڵکرد.\nمحەمەد وتی سوپای عێراق ئەرکەکانی خۆی ئەنجامدەدات لەو ناوچەیە و چەندین ئۆپەراسیۆن لەلایەن دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراقەوە ئەنجامدراون بۆسەر حەشارگەکان لە چیاکانی قەرەچوغ و ناوچه‌ی دۆڵی قەراج.\nهەروەها تیشكی خسته‌سه‌ر گرنگی کاری هاوبەش لەگەڵ هێزەکانی پێشمەرگە بۆ پتەوکردنی ئەمنییەتی قەزاکە.\nمحەمەد وتی زنجیرە چیای مەخمور باڵیکێشاوە بەسەر سێ پارێزگادا -- کەرکوك و نەینەوا و سەڵاحەدین -- بۆیه‌ش "پاراستنی ئەمنییەتی ئەو ناوچانه سەخت و ئاوێته‌یه و پێوستی بە هەوڵی سەربازی گەورە هەیە".


تەندروستی عیراق؛ ئامارێكی نوێی 24 كاتژمێری ڕابردووی كۆرۆنای بڵاودەكاتەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرایدەكات، 3359 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 3509 كەسیش چاكبوونەتەوە و 24 حاڵەتی مردنیش هەبووە .\nوەزارەتی تەندروستی عیراق لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 35 هەزار و 206 پشكنینی تایبەت بە كۆرۆنا ئەنجام دراوە و دەركەوتووە 3359 كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و ئەنجامەكانیان پۆزەتیڤ بوون.\nئاشكراشی كردووە، كە زۆرینەی تووشبووەكان لە بەغدا بوون ، هەروەها لە كەركوك 41 سلێمانی 84 و هەولێر 153 حاڵەت و دهۆك 19 حاڵەت تۆماركراوە.\nڕوونیشی كردۆتەوە ، كە 3509 تووشبوو بە پەتاكە چاكبوونەتەوە، كە زۆرینەیان لە بەغدا بوون و هەروەها لە سلێمانی 27 و هەولێر 56 و دهۆك 52 و كەركوك 41 كەس چاكبوونەوە.\nڕاشیگەیاندووە، 24 كەس بە پەتاكە گیانیان لەدەستداوە و بەوەش ژمارەی مردووان گەیشتۆتە 13572 كەس.\n30 کانونی یەکەم 2020 1.39 pm\nخەڵك- بەشی هەواڵ وەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرای دەكات، 901 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە…


لە هەفتەیەکدا حەوت کۆڵبەر بوونەتە قوربانی\nBasnews 10/08/2019 - 20:06 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nلە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا سێ کۆڵبەری دیکە لە سنوورەکانی پارێزگای ورمێ بوونەتە قوربانی و سەرجەم لە یەک هەفتەدا ٧ کۆڵبەر کوژراون و بریندار بوون.\nبەپێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی (هەنگاو) بۆ مافەکانی مرۆڤ، ڕۆژی هەینی ٩ی٨ی٢٠١٩ هێزە چەکدارەکانی ئێران لە ناوچە سنوورییەکانی سەردەشت تەقەیان لە کۆڵبەران کردووە و لە ئاکامدا کۆڵبەرێک بەناوی ”یوونس پیرۆتی“ کوڕی محەمەد و خەڵکی گوندی "بێورانی خواروو" بە سەختی بریندار بووە.\nهاوکات ئەو هێزانە لە سنوورەکانی "قوتوور"ی سەر بە شاری خۆی لە پارێزگای ورمێ تەقەیان لە کۆڵبەران کردووە و کۆڵبەرێک بە ناوی "ناجی ئەبووبەکری" کوڕی سەبری بە سەختی بریندار بووە و بە مەبەستی چارەسەریی پزیشکی ڕەوانەی ناوەندە دەرمانییەکانی شاری ورمێ کراوە.\nهەروەها، شەوی چوارشەممەی هەفتەی پێشوو کۆڵبەرێکی خەڵکی گوندی "شوەشیان"ی سەردەشت بە ناوی "شەهاب" کوڕی عەباس بەهۆی ڕاوەدوونانی لەلایەن هێزە چەکدارەکانی ئێرانەوە و بەهۆی بەربوونەوە لە هەڵدێرێکەوە لاقێکی شکاوە.\nبە پشتبەستن بە ئاماری تۆمارکراو لە ناوەندی ئاماری ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە ماوەی یەک هەفتەدا دوو کۆڵبەر لە سنوورەکانی کوردستان کوژراون و پێنج کۆڵبەریش بریندار بوون.\nدوو كەسایەتیی عێراقی داوای عەللاویان رەت كردەوە بۆ وەرگرتنی وەزارەت لە كابینەكەیدا\nگەنجێكی میسری لە تاو مردنی موبارەك خۆی كوشت\nپاپای فاتیكان سەردانەكەی بۆ عێراق هەڵوەشاندەوە\nڤایرۆسی كۆرۆنا گەیشتە ئەمریكای لاتین


فەرموودە: باوێشکدان لە ناو نوێژدا لە شەیتانەوەیە، ئەگەر یەکێکتان باوێشکی هات؛ ئەوا بە پێی توانا با دەمی دابخات - فرەفەرهەنگی فەرموودە وەرگێڕاوەکانی پێغەمبەر -صلى الله عليه وسلم-\nفەرموودە: باوێشکدان لە ناو نوێژدا لە شەیتانەوەیە، ئەگەر یەکێکتان باوێشکی هات؛ ئەوا بە پێی توانا با دەمی دابخات\nپۆلێنکردن: فیقه وبنچینەکانی . فیقهی پەرستنەکان . نوێژ . سونەتەکانی نوێژ .\nلە ئەبی هورەیرەوە -ڕەزای خوای لێبێت- کە پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرموێت: «باوێشکدان لە ناو نوێژدا لە شەیتانەوەیە، ئەگەر یەکێکتان باوێشکی هات؛ ئەوا بە پێی توانا با دەمی دابخات (واتا: دەمی نەکاتەوە بە داخستنی لێوەکان)».\nباوێشکدان لە کاتی ئەنجامدانى نوێژدا لە شەیتانەوەیە؛ چونکە کاتێک باوێشک ڕوودەدات ئەگەر لاشە قورس بوو بەهۆی حەزکردن بە ئیسراحەت یان بەهۆی زۆر خواردنەوە، ولەم حاڵەتەدا حەز دەکات تووشی تەمەڵی بێت وبخەوێت، وشەیتان بانگەشەی نەفس دەکات بۆ جێبەجێکردنی شەهەواتە حەرامەکانى وزیادەڕۆیی کردن لە شتە حەڵاڵکراوەکاندا لە خواردن وخواردنەوە بۆ ئەوەى لاشەی قورس بێت، وئەگەر لاشەی قورس بوو ئەوا مسوڵمان لە کاتی نوێژدا باوێشک دەدات؛ وئەگەر باوێشکی دا پێویستە نەهێڵێت ڕووبدات ودەمی نەکاتەوە ولێوەکانى دابخات بە پێی توانا؛ بۆ ئەوەى شەیتان نەگات بە مەبەستی خۆی بە ناشیرینکردنی وێنەى مرۆڤ وچوونە ژوورەوە بۆ ناو دەمی وپێکەنین پێی، وئەگەر نەیتوانى دەمی دابخات ئەوا پێویستە دەستی بخاتە سەر دەمی.\nفیقه وبنچینەکانی . فیقهی پەرستنەکان . نوێژ . سونەتەکانی نوێژ .