لە یادی چوار ئەفسەرە شەهیدەکەی کۆماری کوردستان – هه‌ڵوێست\nتێبینی ماڵپەڕی هەڵوێست\nئەمڕۆ ١٩ی مانگی ٦ زایینی ساڵیادی لە سێدارەدانی چوار ئەفسەری باشووری کوردستانە کە بەشداریی دامەزرانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد(١٩٤٥-١٩٤٦) بوون. بەو بۆنەوە رێزدار شاسوار هەرشەمی بابتێکی نووسیوە کە هێندێک زانیاریی نوێ لە خۆی دەگرێت.\nهەندێک زانیاری تایبەت:\n١ – ئەفسەرانی شەهید موحەممەد قودسی، خەیڕوللا عەبدولکەریم، مستەفا خۆشناو، عیززەت عەبدولعەزیز، لە سالی 1946، لە باشوری کوردستانەوە، چوون بۆ ڕۆژهەلات و لە کۆماری ساوای کوردستان له موکریاندا، به تواناو شاره‌زایی خۆیان له بواری سه‌ربازیی، لە دامه‌زراندنی لەشکری کوردستان به‌شداریان کرد. تەمەنی کۆمارە ساوایەکە، تەنها 11 مانگ بوو. ئه‌وان به هۆی نێوان تێکچوونیان له‌گه‌ڵ مه‌لا مسته‌فا، نه‌چوونه ناو خاکی یه‌کیه‌تی سۆڤیه‌ت و گه‌ڕانه‌وه ئێڕاق. دواتر پۆلیسی ئێڕاقیی، بە هاوکاری بەریتانیەکان، گرتنیانن و بە تاوانی یاخی بوونیان لە سوپای عێراق و بەشداری کردنیان لە هێزی پێشمەرگەی کۆماری کوردستان لە مەهاباد، لە ١٩ی جونی، یان حوزەیرانی ساڵی 1947 لە شاری بەغدا لەسێدارە دران.\n٢ – خەیڕوللا عەبدولکەریم خەڵکی هەولێر بوو. خۆی لە بنەچەدا، لە بنەماڵەی (شێخ عوبەیدوللای نەهری) بوو. واتا خەڵکی نەهری ناوچەی هەکاری بوو. بەشێک لە خزمەکانی، دانیشتووی شارۆچکەی (بەندێ) ی نزیک شاری (ورمێ)ن. ساڵی ١٩٨٩ز، لەگەڵ کاک ئومێدی فکری ساعەتچی، لە شاری (نەغەدە) ئاشناییم لەگەڵ (لێپرسراوی پۆلیسی نەغەدە، پۆلیسی شەهرەداری) پەیدا کرد، کە ئامۆزای کاک ئومێد بوو. ئومێد هەولێری و بەڕێوەبەری پۆلیسیش، خەڵکی ئەوێ بوو، کە تەنیا بە فارسی و تورکی، دەیزانی بدوێت. لە کاتی دوان، گوتی من کوردم و لە نەوەی شێخانی نەهریم. ئەو گوتی کە خەڵکی (بەندێ)یە. هەروەک دوای ئەوەی چوومە بەندێ و بینیم تەنیا پیرەکان بە زاراوەی شکاکی دەدوان، ئەوانەی کە گەنج بوون، هەموویان بە تورکی دەدوان. پیرەکان پێیان گوتم کە خەڵکی شارەکە گشتی کوردن و تەنیا چوار ماڵە عەجەمی لێبوو. گەنجەکانیش لە وەڵامی باری میللیاندا، دەیانگوت ئێمە (سوننە)ین. داخم خوارد کە کچێک پێی گوتم بە هۆی سوننی بوونیەوە، لە زانکۆ وەرنەگیراوە. دیارە شێخانی نەهری (سەید تەهای شەمزینی) لە ڕواندزیش هەبوون.\n٣ – چوار شەهیدەکە، لە ڕاستیدا پێنج بوون. بەکر حەوێزی ئەفسەریش، لە هەموو گەشتی کۆمار، تا بڕیاری مەرگ، لەگەڵیان دابوو. هەندە هەیە ئەو خۆی بە دەستەوە نەدا. تا بارو دۆخەکان گۆڕان، بە خۆشاردنەوە لە دەشتی کۆیە مایەوە. ژنی بەکر حەوێزی خوشکی (مامجەلال تاڵەبانی) بوو .\n٤ – مستەفا خۆشناو برای (هیچ تەنی) بەکر حەوێزی بوو. هیچ تەنی چیە؟. مستەفا خۆشناو لە ساڵانی سەفەربەرلک، یان سەردەمی قات و قڕی شەڕی یەکەمی جیهانی، بە هەتیوی لە دایکێکی هەژار، لە بێتواتە لەدایک بووە. دایکی هەڵی دەگرێت و دێتە کۆیە. لەوێ لەبەردەم کۆسپی ماڵی حەوێزی فڕێی دەدات، بەڵکو هەڵیبگرنەوە و لە مەرگ ڕزگاری بکەن. ئەو لەو ماڵە و لەگەڵ بەکر پێکەوە دەخرێنە بەر خوێندن و پێکەوەش وەک برا گەورە دەبن. پێکه‌وه‌ش ده‌چنه کۆڵێژی سه‌ربازی و ده‌بنه ئه‌فسه‌ری سوپا.\n٥ – ئەو ئەفسەرانە هەموویان بەری سەردەمی کورتی دەستەڵاتی (بەکر سیدقی) بوون، کە لە ساڵی ١٩٣٧ بە کودەتایەک دەستەڵاتی بەغدای کەوتە دەست. سیدقی ژمارەیەک خوێندکاری کوردی، خستە کۆلێژی سەربازی، کە زوربەیان دواتر بوون بە ئەستێرەی درەوشاوەی کوردستان.\n٦ – لە سەردەمی پێشمەرگایەتییمدا، لە ساڵی ١٩٨٢ز هاتمە گوندی سەرسەوزی (وەرتێ)، کە ئێستا ناوەندی ناحیەیە. ئێوارە لە ماڵەکان دابەش بووین تا نانی ئێوارەمان بدەنێ. من بەر ماڵێک کەوتم. لە دەلاقەی دیواری پشت سەرمدا، چەند کۆنە کتێبێک هەبوون. منیش دەستم بۆیان درێژ کرد و سەیرێکم کردن. یەکێک لەوانە گۆڤارێکی سەربازی بوو. کە پەڕەی یەکەمم هەڵدایەوە، بینیم بە دەستخەت ناوی (موحەممەد قودسی) لەسەر نوسراوە. دڵنیا بووم کە ئەو گۆڤارە هی ئەو بووە و نوسینەکەش دەستخەتی خۆیەتی. داوام لە خاوەنی کتێبەکە کرد، گەر بمداتێ. بە خۆشیەوە لێم وەرگرت. دواتر بەهۆی هاتوچۆ و دوورکەوتنەوەم، لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر کتێب و بەڵگەنامە، لە گوندی (سەرنەوسی دۆڵی خانەقا) لە ماڵێکم دانابوون. درەنگتر هێزێکی دوژمن هاتبوونە دۆڵەکە، ماڵەکەش لە ترسان، هەموو شتەکانی منیان فڕێدابووە ناو چەمەکەی دێ. کاک مەغدیدی بەرگدروو، هەندێکیانی لە ناو ئاو دەرهێنابوو، بەڵام یادگاریەکەی قودسی سەری تیاچوو.\n٧ – وه‌سیه‌تی هاوبه‌شیان، که به ده‌ستخه‌ت ماوه‌ته‌وه و تەنیا 14 سه‌عات پێش له‌سێداره دانیان، به ئیمزای هه‌ر چواریان ئاماده کراوه، سوور بوونه له‌سه‌ر (دژایه‌تی کردنی جه‌هاله‌ت). ئه‌وان تێگه‌یشتن که به پله‌ی یه‌که‌م، جه‌هاله‌ت و دواکه‌وتویی خێڵه‌کیه، نه‌ک دوژمنی داگیرکه‌ر، هۆکاری سه‌ره‌کی سه‌رنه‌که‌وتنه‌کانمانن.\nPrevious یادداشت بەشی ٢٠\nNext خەیاڵی زانستی لە ئەدەبی منداڵان دا


ماڵپەڕی بۆنەکان - سودەكانی هاوسەرگیری لەگەڵ كچانی تەمەن ( 30 ) ساڵ\nئەیلول 10\tبڵاوکراوەتەوە لەلایەن ئەحمەد محمد خوێندراوەتەوە 1736 جار\n• ئافرەتان لە تەمەنی ٣٠ ساڵیدا دەبنە خاوەنی کەسایەتییەکی بەهێز و دەتوانێت بە تەنها کێشەکان چارەسەربکات، لەبەرئەوە بۆ بچوکترین کێشە داوای یارمەتی تۆ ناکات.\n• دەزانێت چی دەوێت لە ژیان و ژیانی سۆزداریشیدا، بە تایبەت چونکە زۆری بینیوە و دەزانێت پەیوەندیەکان چۆن سەردەکەون و چۆن شکست دەهێنن.\n• ئافرەتانی تەمەن ٣٠ ساڵ ژیانێکی پیشەیی و دارای سەربەخۆیان هەیە و پێویستیان بە پارەی تۆنییە، بەڵکو بە خۆشەویستی و ڕێزت.\n• فێربووە لە هەڵەکانی پێشوویەوە و هاوسەرێکی هەستیار نابێت بەرامبەر ئافرەتەکانی تر، ڕێزی خێزانەکەت و هاوڕێکانت دەگرێت.\n• ئافرەتان لەو تەمەنەدا تێدەگەن ئاهەنگی گەورە و ئەرکی زۆر هیچ سوودێکی بۆ داهاتوویان نییە، بۆیە لەبری ئەوە پێتدەڵێن ئەو پارەیەی بۆ هاوسەرگیریی داتناوە چۆن خەرجیبکەیت.\n• دەتوانێت بەرپرسیاریەتی خێزان هەڵبگرێت، نەک وەک کچێکی منداڵ هەمیشە لەگەڵ هاوڕێکانیدا لە دەرەوەبێت.\n• توێژینەوەکان دەریانخستووە کە ڕێژەی جیابوونەوە لەناو ئەو هاوسەرگیریانەدا کە هەردوو ڕەگەز تەمەنیان لە ٣٠ ساڵ زیاترە زۆر کەمترە وەک لەوانەی بە تەمەنێکی کەمەوە هاوسەرگیری دەکەن.\nMore in this category: « ڤیدیۆو زانیاری.. بچوكترین و هه‌رزانترین فڕۆكه‌ی بێفڕۆكه‌وان\tBMW یه‌كه‌م ئۆتۆمبێلی دروستكرد كه به ئاو كارده‌كات »\nHomeهەمەڕەنگسودەكانی هاوسەرگیری لەگەڵ كچانی تەمەن ( 30 ) ساڵ


به‌رهه‌م سـاڵح پـێی وایه تا كۆتایی ئه‌مسـاڵ نیوه‌ی پارێزگاكانی عێراق له لایه‌ن حكومه‌ته‌وه كۆنتڕۆڵ ده‌كرێن\nجێـگری سه‌رۆك وه‌زیری عێراقی به‌رهه‌م سـاڵح ده‌ڵێت نزیـكه‌ی نیوه‌ی پارێزگاگانی وڵاته‌كه‌ی تا كۆتایی ئه‌مسـاڵ له ژێر كۆنتڕۆڵی حكومه‌تی عێراقدا ده‌بێت.\nڕۆژی دووشه‌ممه له له‌نده‌ن پاش كۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌رۆك وه‌زیری به‌ریتانی تۆنی بلێر به‌رهه‌م سـاڵح ئه‌م تێبینی‌یه‌ی دا.\nهیچ ورده‌كاری سه‌باره‌ت به كۆبوونه‌وه‌كه به فه‌رمی ڕانه‌گه‌یاندراوه. به‌ڵام پاشـان سـاڵح گوتی چاره‌نووسی عێراق بۆ ئاینده‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست زۆر گرنگه. گوتیشی ئه‌و هیچ بژاره‌ی وه‌ها بۆ كۆمه‌ڵـی نێونه‌ته‌وه‌یی نابینێت بۆ ئه‌وه‌ی له‌م كاته‌دا عێراق به‌جێـبـهێـڵن.\nپـێش وتووێـژه‌كان ڕۆژنامه‌ی the Guardian ی به‌ریتانی نووسیبووی بلێر فشـار ده‌خاته سه‌ر سـاڵح تا نیشـانی بدات هێزه‌كانی ئاسایشی عێراقی له ماوه‌ی سـاڵـێـكدا ئاماده ده‌بن كه له پارێزگاكانی باشوری عێراق شـوێنی له‌شـكری به‌ریتانی بگرنه‌وه.\nپـێشـتر هه‌ر ڕۆژی دووشه‌ممه له چاوپـێـكه‌وتنێـكدا له‌گه‌ڵ ڕادیۆی به‌ریتانی، سـاڵح هۆشـداری له دژی وه‌ك ئه‌و پـێی گوت وره‌به‌ردان له میانه‌ی ئه‌و وتووێژانه‌ی سه‌باره‌ت به عێراق ده‌كرێن. هه‌روه‌ها باسیشی له پـێویستی به‌شـداریـكردن له‌گه‌ڵ وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا و به‌ریتانیای كرد.


ئەندامێکى ڕەوتى حیکمە ڕایگەیاندووە، لە ڕێککەوتنەکانى نێوان عێراق و چین “گەندەڵى و بەهەدەرانى پارەى گشتى” هەن.\nعەلى بەدەیرى، ئەندامى ڕەوتى حیکمە لە پەرلەمانى عێراق لە لێدوانێکى ڕۆژنامەوانیدا ئاشکراى کردووە: “واژووکردنى ڕێککەوتنەکان ڕاستەوخۆ لەلایەن پارێزگارەکانى عێراقەوە، سەر بۆ پرۆسەى بەهەدەردانى پارەى گشتى دەوڵەت دەکێشێت”.\nئەو پەرلەمانتارەى فراکسیۆنە ئۆپۆزسیۆنەکەى پەرلەمانى عێراق وتیشی: “ترسى حەقیقی هەیە لەبارەى بوونى گەندەڵى و بەهەدەردان لە ڕێککەوتنەکان کە بەرپرسانى عێراق واژوویان کردوون لە چین، بەتایبەت کە ئێمەى پەرلەمانتاران ئاگادارى ئەو ڕێککەوتنانە نیین”.\nبەدەیرى داواى لە عەبدولمەهدیش کردووە، سەرجەم هەنگاوەکان و ڕێککەوتنەکان لە چین ئەنجامیداون بۆ ئەنجومەنى نوێنەرانى ڕون بکاتەوە، دەشڵێت: “ئێمە وردبینى بۆ سەرجەم ڕێککەوتنەکان دەکەین و دیراسەیان دەکەین، بەتایبەت مافى خۆمانە کە هەر ڕێککەوتنێک گومانى گەندەڵى و بەهەدەردانى تێدا بێت ڕەتى بکەینەوە”.\nعادل عەبدولمەهدى سەرۆکوەزیرانى عێراق بە یاوەرى چەند وەزیر و پارێزگارێک کە پارێزگارەکانى هەرێمیشیان تێدا بو، سەردانى چینى کرد، لەو سەردانەشدا چەندین ڕێککەوتن لەنێوان هەردوو وڵاتدا واژوو کران.\nشەماڵ عەبدولوەفا: جەعفەر شێخ مستەفا داوای لێبوردنی لە گۆڕان کرد "لەسەر تەقەکردن لە گردی زەرگەتە دانی بە هەڵەکەیدا ناوە"


نێچیرڤان بارزانی: کوردستانییان، دەنگیان دا بە بنیاتنانی کوردستانێکی بەھێز\n2018-10-21 [05:26 AM]\nبەبۆنەی ڕاگەیاندنی ئەنجامە فەرمییەکانی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان و سەرکەوتنی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە، بەڕێز نێچیرڤان بارزانی جێگری سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان پەیامێکی بڵاو کردەوە\nسوپاسی خەڵکی کوردسـتـان دەکەم بۆ پـشـتگیـریی بەردەوامیان و داخوازییـان بۆ بەردەوامبوون لە بەرەوپێشچوونمان لە حکوومەتی داھاتوودا. ھاووڵاتیانی سەربەرز و خۆشەویست، سوپاستان دەکەم بۆ بەشـداربـوون لە پرۆسەیەکی دیموکراتیی ئـاشـتیانەدا لە ڕۆژی ٣٠ی ئەیلوول و بەکارھێنانی مـافی خۆتان بۆ دەنگدان.\nئەمە پێـنجەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ھەرێـمی کوردستانە، ئێـمە ھەرێمێکی تازەین، ھێـشتا لە قۆناغی بنیاتـنـانی دیموکراسیداین، ئەم ھەڵبژاردنەش ھەنگاوێکی گەورە بوو بەرەو پێشەوە. ئێستا دوای ڕاگەیاندنی فەرمیی ئەنجامەکان، داوا لە ھەمــوو لایەنە سیاسییەکان دەکەم بە گیانێکی ئــارام و بنیاتــنەرانە بۆ پاراستنی یەکڕیزی و تەبایی بەردەوام بــن کاتێک ئێمە گفتوگۆ لەسەر پێکھێنانی حکوومەتی داھاتوو دەکەین. سـوپـاسی خەڵکی کوردسـتان دەکەم کە وێڕای پێنج سـاڵی ڕابـردووی لەڕادەبەر دژوار، مـتمانەیان بە حکوومەتەکەمـان دایەوە.\nئەنجامی ھەڵبژاردنەکان دەریخست کە زۆرینەی خەڵکی کوردسـتان پشـتگیری لە حکوومەتێکی بەھێز و سەقـامگیر دەکەن بە سەرکـردایەتی و پێشڕەویی پارتی دیموکراتی کوردستان. ئەنجامەکان وەک دەنگدانێک بۆ پێشکەوتنی سەقامگیر دەبینم. لە ڕوانگەی پارتییەوە، ئەنجامەکان ئاماژەیەکن بۆ نیشتمانپەروەری، خۆڕاگری و ھیوای ئایندەیەکی گەش. ئێمە لە چەنــدین لاوە ڕووبەڕووی مــلملانێ بــووینەوە، خەبــاتــمان کرد و تــووشی ھەڵەش بــووین، بەڵام ھەرێمی کوردستانمان بە یەکگرتوویی پاراست لە کاتێکدا خەڵکێک ھەوڵی دەدا پارچەپارچەی بکەن. ھاوبەشیی نێودەوڵەتیمان بەھێز کرد، بە سەختترین قەیرانی ئابووریدا تێپەڕین، ھێشتاش ھەر لە پێشکەوتنداین.\nکوردستانییان ڕۆژی ٣٠ی ئەیلوول دەنگیان بە بەردەوامبوون لەسەر ئەم بەرەوپێشچوونە، دا. ھەلومەرجی ژیانمان بەرەو بـاشـتر دەچێت لە کوردسـتان، بەڵام ھێشتاش بەو شێوەیە نییە کە ئێمە خـوازیارین، یان شایستەی ئێوە بێت. ئەرکی ئێمە لە چوار ساڵی داھاتوودا باشترکردنی بارودۆخەکە دەبێت بە شێوەیەکی بەردەوام. ئەنــجامەکان خــواســتێکی بەھێز پیشان دەدەن بۆ پێکھێنانی حکوومەتی داھاتوو و بەردەوامبوون لەسەر کارەکانمان. گەلی کـوردسـتان بە ئـاشـکرا، بە دەنگی بەرز، بێ دڵەڕاوکێ، بەشی ھەرە مەزنی دەنگی دیموکـراسی و پشـتگیریی خۆی بە پـارتی دا، لەبەر ئەوەی دیسان بۆیان دووپـات کـرایەوە کە ئەو حـزبە لە ڕۆژانی سەختیدا و لەژێر گوشاری ناوەکی و دەرەکیدا، ھەمیشە لایەنی گەلە، نیشتمانپارێزە، ھەلپەرست نییە، بەرژەوەندیی باڵای کوردستان ئەسێرەی ڕابەری خەباتی بووە و دەبێت.\nئێوە دەنـگتان داوە بۆ خـزمەتـگوزاری و ژێرخـانی بـاشـتر، بۆ ئـابـوورییەکی بەھێز و فـرەسەرچـاوە کە پیشەسـازی و کشتوکاڵ و گەشـتیاری و نەوت لەخۆ بـگرێت، دەنگیشیان داوە بەو ئـارامییەی کە چەنـدین سـاڵە دابینمان کردووە. ئێوە دەنگتان داوە بۆ ڕێزگرتن لە ھەموو نەتەوە و ئایینەکان، بۆ پاراستنی پێکەوەژیانی نەتەوەیی و ئایینی، بۆ پاراستنی مافی ئافرەتان، بایەخدان بە بێھێز و لاوازەکان. ئێوە دەنـــگتان داوە بە ئەرێنی بۆ ڕەتکردەنەوەی کەللەڕەقی، تێڕوانینی نەرێنی و تـــووڕەیی. ئێوە بەرەوپێشچوونــتان ھەڵبژارد، نەک پشێوی. ئێوە دەنگتان دا بە بنیاتنانی کوردستانێکی بەھێز.\nئەمـــانە ھەمـــووی دید و ڕوانـــگەی پـــارتین. ئەنـــجامەکانی ھەڵبژاردن بەڵگەی نکۆڵی ھەڵنەگرن کە پارتی و زۆربەی گەلی کوردستان ھاودیدن، ھاوخەباتن، ھاوڕێی ئاوەدانی و پاراستنی کوردستانن. خەڵکی ئازیزی کوردسـتان، پێکھاتە نەتەوەیی و ئایینییەکانی کوردستان، لە کورد، تورکمان، ئاشووری، کلدان، سریان، ئەرمەن، عەرەب، کاکەیی، فەیلی، شەبەک، موسلمان، ئێزدی، مەسیحی و سابیئە، سوپاستان دەکەم بۆ ھەڵبژاردنی دیدگایەکی ئەرێنی و نیشتمانـپەروەرانە و پێدانی چانسێکی نوێ بە ئێمە. بۆ ئەوەی کارەکانمان باشتر بن، پێویستمان بە حکوومەتێکی سەقامگیر ھەیە بۆ چوار ساڵی داھاتوو. ئیتر بەرەو بنیاتنانی کوردستانێکی بەھێز. ھەر سەرکەوتوو بن.


دەوڵەتی ئەیووبی - باسنیوز\nكورد و ده‌وڵه‌ت له مێژوودا - 18\n(ئەیووبییه‌كان) بنه‌ماڵه‌یه‌كى كوردى سه‌ر به تیره‌ى (ره‌وه‌ند)ى هۆزى (هه‌زبانى)ی كوردی بوون له شارى (دوین)ى ئازه‌ربایجان. دواتر كۆچیان كرد بۆ شارى (تكریت)، به‌ڵام له‌وێ زۆر نه‌مانه‌وه و هاتنه شاری (مووسڵ)و له‌وێ نیشته‌جێ بوون. لێره به‌دواش ناوى ئه‌م بنه‌ماڵه كه‌وته نێوناوان. (ده‌وڵه‌تى ئەیووبى)ش به یه‌كێك له ده‌وڵه‌ته‌كانى قۆناغى مێژووى ناوه‌ڕاست و تاكه ده‌وڵه‌تێكیش له‌و قۆناغه مێژووییه‌دا داده‌نرێت، كه كه‌سایه‌تی و بنه‌ماڵه‌یه‌كی كوردی ده‌سه‌ڵاتدارێتیی هه‌رێمه‌كانى (شام و جزیره و میسر و یه‌مه‌ن و سوودان) بكات.\nدامه‌زراندنی ئه‌م ده‌وڵه‌ته به‌ر له هه‌ر هۆكارێك وابه‌سته بوو به كه‌سایه‌تیی هه‌ر یه‌ك له (نه‌جمه‌دین ئەیووب) و (ئه‌سه‌ده‌دین شێركۆ)ى براى، كه له نیوه‌ى یه‌كه‌مى سه‌ده‌ی دوازده‌یه‌مى زایینی له شاری (دوین)ى هه‌رێمى ئازه‌ربایجانه‌وه كۆچیان بۆ شارى (تكریت) كرد. دواتر به‌هۆى تێكچونى په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌تى عه‌باسى به‌ره‌و شارى (مووسڵ) ڕۆیشتن و چوونه لای (عیماده‌دین زه‌نگى)ی فه‌رمانڕه‌واى ئه‌و شاره. ساڵی (1143ز)ش به نوێنه‌رایه‌تیی (نوره‌دین مه‌حموودى زه‌نگی) چوونه وڵاتی میسر بۆ هاوكاریى (عه‌زیز بیللا)ى خه‌لیفه‌ى فاتیمى، له كپكردنی ئاژاوه‌كانی ناوخۆیی. ئه‌وه‌بوو له دوا سه‌رداندا (سه‌ڵاحه‌ددینی ئەیووبی) یاوه‌ریی مامی كرد و ڕۆڵی له ڕووداوه‌كانی ئه‌و دواییه‌ی وڵاتی میسردا به‌ڕوونی ده‌ركه‌وت. ئه‌وه‌ش كاتێك هه‌ردوو گه‌وره وه‌زیرى ده‌وڵه‌تى فاتیمی (زریك و شاور) كه‌وتنه ململانێ له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات. دواتر (زرغام) وه‌ك گه‌وره كه‌سایه‌تییه‌كى ده‌وڵه‌ته‌كه هاته نێو ململانێكه و دژایه‌تیى (شاور)ى كرد و پۆستى وه‌زیرى لێ سه‌ند. له‌م بارودۆخ و ململانێیه‌شدا ڕۆڵى (ئه‌سه‌ده‌دین شێركۆ)، گه‌وره‌ى سه‌ركرده‌ى سوپاكه‌ى زه‌نگییه‌كان له (مووسڵ) ده‌ركه‌وت، كاتێك به یاوه‌ریی (یوسف سه‌ڵاحه‌ددین) چووه وڵاتی میسر، تا هاوكاریی (شاور) له دژی (زەرغام)دا بكات. دوای گه‌یشتنی ئه‌و هێزه‌ش بۆ (قاهیره) ململانێكه به كوشتنی (زه‌رغام) و سه‌ركه‌وتنی (شاور) دوایی هات. له‌به‌رامبه‌ریشدا (شاور) پایه‌ی هه‌ر یه‌ك له (ئه‌سه‌ددین شێركۆ) و (یوسف سه‌ڵاحه‌ددین) له میسر به‌رز كرده‌وه، كه كۆتاییه‌كه‌ی به سه‌ركه‌وتنی (یوسف سه‌ڵاحه‌ددین) به پۆستی وه‌زیری له میسر دوایی هات. كاتێكیش خه‌لیفه‌ی فاتیمی له ساڵی (1168ز) كۆچی دوایی كرد، بوار بۆ (یوسف سه‌ڵاحه‌ددین كوڕی نه‌جمه‌دین ئەیووب) ڕه‌خسا له‌سه‌ر شوێنه‌واری ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌تی فاتیمی بنیاتی ده‌وڵه‌تێكی نوێ بنێت، كه دواتر به (ده‌وڵه‌تی ئەیووبی) ناسرا.\nله دروستكردنی ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌شدا نابێت ڕۆڵ و كه‌سایه‌تیی (سه‌ڵاحه‌ددینى ئەیووبى) نادیده بگیرێت. ئه‌و كه له شارى تكریت له‌دایك بووه. قۆناغی منداڵی و هه‌رزه‌كاریی له شاره‌كانى (تكریت، مووسڵ، به‌عله‌به‌ك) به‌سه‌ر بردووه و فێرى خوێندن و نووسین و زانسته شه‌رعییه‌كانی ئایینی ئیسلام بووه. پاشان له‌لایه‌ن (ئه‌سه‌ده‌دین شێركۆ)ى مامى فێرى سوارچاكى و هونه‌رى جه‌نگى كراوه. هه‌روه‌ها نابێت ڕۆڵی كورده‌كانى هه‌كارى له‌م بواره‌دا نادیده بگیرێت، به‌تایبه‌ت (عه‌لى كوڕى ئه‌حمه‌دی هه‌كاری) ناسراو به (مه‌شتوبى هه‌كارى)، كه ڕۆڵی كاریگه‌رى له سه‌ركه‌وتنى هه‌وڵه‌كانى سه‌ڵاحه‌ددین له ناوچه‌ی شامدا بینى. دواتریش یه‌كێك بوو له كاربه‌ده‌سته باڵاكانى (سه‌ڵاحه‌ددین) له شام، بۆیه دواجار به هه‌موو ئه‌و هه‌وڵ و پشتیوانییانه كه‌سایه‌تیی (یوسف سه‌ڵاحه‌ددین) ده‌ركه‌وت و ده‌وڵه‌تی ئەیووبیی له (میسر و شام) دامه‌زراند.\nئه‌م ده‌وڵه‌ته به دیارترین ده‌سه‌ڵاته كوردییه‌كانى ئه‌و قۆناغه مێژووییه داده‌نرێت، كه زۆرترین خزمه‌تی مێژوویی و شارستانیی به كۆمه‌ڵگای عه‌ره‌بی و ئیسلامی كردبێت، به‌وه‌ی گه‌وره‌ترین شاڵاوی خاچ دروشمه‌كانی له شه‌ڕى (حه‌تین) تێكشكاند و شارى (قودس- ئورشه‌لیم)ى له بنده‌ستی ئه‌و هێزانه ده‌رهێنا. یه‌كه‌م میرى كوردیش بوو له‌و سه‌رده‌مه ناسناوی (سوڵتان) به به‌ردا بڕا.\nله مێژووى ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌شدا، چه‌ندین ده‌سكه‌وتى مێژوویی پێشكه‌شى سنووری ده‌سه‌ڵاتی كرا. له‌م بواره‌دا شاره‌كانى (قاهیره، دیمه‌شق، به‌عله‌به‌ك، قودس، حه‌له‌ب) به چه‌ندین ناوه‌ندی په‌روه‌رده و فێركردن ناسراو و چه‌ندین خوێندنگای لێ دروست كران، وه‌ك خوێندنگاكانى (عه‌زیزیه، موعه‌زه‌م) له ساڵی (1224ز). (ست شامى كچى نه‌جمه‌دین ئەیووب)ی خوشكى سه‌ڵاحه‌ددینیش خوێندنگاى (جوانیه)ى دروست كرد. (تاج ئه‌لملوك) پوورى سه‌ڵاحه‌ددین هۆنه‌رێكى به‌رز و دیارى سه‌رده‌مه‌كه‌ى بووه، كه ساڵى (1388ز) كۆچى دوایى كردووه.\nله بوارى ته‌ندروستیشدا (سه‌ڵاحه‌ددین) نه‌خۆشخانه‌یه‌كى به ناوی (بیمارستان) له شاری (قاهیره) بنیات نا. له بوارى ئاوه‌دانكردنه‌وه‌شدا (سه‌ڵاحه‌ددین) دیوارى شووراى شارى (قاهیره)ى قایم كرد و چه‌ندین قه‌ڵاى دروست كرد. هه‌روه‌ها (دوو) مزگه‌وتى له به‌رى باكوورى قه‌ڵاى سینا دروست كرد و مزگه‌وته‌كانى (حوسێن، ئه‌زهه‌ر، ئه‌قه‌مه‌ر، حاكم بأمرلله، عه‌تارین)ى چاك كرده‌وه. ئه‌مه و پردى (جیزه) و به‌نده‌رى (المنبسی) دروست كرد. له بوارى دارایی و ئابوورییشدا بایه‌خ به بواره‌كانى كشتوكاڵ و سامانى ئاژه‌ڵ و بازرگانى و پیشه‌ى ده‌ست و كان ده‌رهێنان درا. سكه‌ى زێڕ و زیو به ناوی سه‌ڵاحه‌ددینه‌وه لێ دران و مامه‌ڵه‌ى بازرگانیى پێوه كرا. ئه‌مه سه‌ره‌ڕاى بایه‌خى ئەیووبییه‌كان به هونه‌رى بیناسازى و وێنه‌كێشان و رازاندنه‌وه‌ى كۆشكه‌كان و بایه‌خدان به كتێبخانه و هونه‌رى وه‌رگێڕان، له گرنگترین كتێبخانه‌ى ئه‌و سـه‌رده‌مه (كتێبخانه‌ى كۆشكى عازیدى) له قاهیره و (كتێبخانه‌ى حه‌له‌ب). هه‌روه‌ها به‌پێی هه‌ندێك لـه سه‌رچاوه‌كان كتێبخانه‌ى قاهیره نزیكه‌ى (دوو سه‌د هه‌زار) كتێبى تێدا پارێزراوه. ئه‌وانه‌ش نموونه‌یه‌كی زۆر بچووكی ئه‌و خزمه‌تانه بوون، ئه‌و بنه‌ماڵه‌یه به ده‌وڵه‌ته‌كه و كۆمه‌ڵگای عه‌ره‌بی و ئیسلامی و نه‌ته‌وه‌كانی تری ئه و ڕۆژگاره‌ی كرد.\nدوای سه‌رده‌مێك له ده‌سه‌ڵات و فه‌رمانڕه‌وایه‌تیى ئه‌و بنه‌ماڵه‌یه، له چه‌ندین ناوچه‌ی ده‌ره‌وه‌ى كوردستان، دواجار له ده‌ره‌نجامى كۆمه‌ڵه هۆكارێك رووى له لاوازبوون و دواتر ڕووخان كرد. له‌وانه‌ش شاڵاوى به‌رده‌وامى خاچ دروشمه‌كان بۆ سنووره‌كانى به‌رى باكوور و خۆرئاواى ده‌وڵه‌تى ئەیووبى، كه زیاتر باری ده‌روونیى خراپی له‌سه‌ر دانیشتوانى سنوورى ده‌وڵه‌ته‌كه و خودى ده‌وڵه‌ته‌كه‌ش دروست كرد و هێمنى و ئاسایشى ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ى خسته مه‌ترسییه‌وه. هۆكارێكی تریش دابه‌شبوونی ده‌وڵه‌ته‌كه بوو بۆ چه‌ندین ده‌وڵه‌تی بچووكتر له‌دوای كۆچى دوایى (سه‌ڵاحه‌ددین)، كه ئه‌وه‌ش وڵاتی به‌ره‌و په‌رته‌وازه‌یی و پارچه‌پارچه‌بوون برد. دواتر به ڕووخانی و كۆتاییهاتنی رۆڵى ئه‌و بنه‌ماڵه‌یه له مێژوودا دوایی هات.\nهەفتەنامەی باس #378\nسەرۆکی فراکسیۆنی بزووتنەوەی ئیسلامی: ڕیفراندۆم ژەهریش بێت ده‌یخۆم\nبەڤیدیۆ.. ڕۆژنامەنووسێکی ناسراوی عێراقی داوای پارەکەی لە شاسوار عەبدولواحید دەکا\nعەبدوڵای کوێخا موبارەک: لە هەڕەشەی فسفس پاڵەوانەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەر مەترسن\nڕێباز بێرکۆتی بۆ یوسف محەمەد: لە سەردەمی بەعسیش جاشەکان سەنگەریان لە میللەتی خۆیان دەگرت\nبەڤیدیۆ... حەنان فەتلاوی موبەریدە بەسەر هاووڵاتییانی بابل دابەش دەكات\nئەمەریکا و چین.. لە پێشبینیی جەنگەوە بۆ ئەگەری ئاشتی! نوری بێخاڵی\nجه‌مالێك.. تژى له عه‌شق زاهیر عەبدوڵا\nمن و فه‌تاح ز ئایندەی قه‌تێیه‌كان ئیسماعیل بەرزنجی\nحكوومه‌تی فه‌زڵه‌وی كه‌یوان ئازاد\nدیموکراسی و دەوڵەتی بەهێز خەڵات عومەر


ئێد ڕۆیس: ڕێژیمی ئێران بە دوای چەکی ئەتۆمییەوەیە\nزایینی: ١٧-٠٧-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٤/٢٦ - ١٢:٣٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: نوێنەری پایەبەرزی کۆماریخوازەکانی ئامریکا لە کۆنگرەی ئەو وڵاتە باسی لەوە کرد کە ڕێژیمی ئێران بێ فرت و فێڵیش لە دوای چەکی ئەتۆمیه.\nبەپێی ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکان، سەرۆکی کۆمیتەی پێوەندییەکانی دەروەی مەجلیسی نوێنەرانی ئامریکا باسی لەوە کردووە کە ڕێژیمی ئێران بێ فرت و فێڵیش بە دوای وەدەستخستنی چەکی ناوکییە و هەوڵ دەدات ئەو چەکە بە دەست بێنێت.\nئێد ڕۆیس یەکێک لە دژبەرانی ڕێککەوتنی ناوکی لەگەڵ ڕێژیمی ئێرانە و لە دووهەمین ساڵیادی ئەو ڕێککەوتنە ڕۆژی یەکشەممە ڕێکەوتی ٢٥ی پووشپەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی باسی لەوە کردووە دوای دوو ساڵ کە سەرکۆماری ئامریکا ئۆباما باسی لە ڕێککەوتن لەگەڵ ڕێژیمی ئێران کرد، ئاتوڵڵا هێشتا بە دوای بۆمبی ئەتۆمییەوەیە.\nناوبراو هەروەها باسی لەوە کردووە ڕێژیمی ئێران بەرنامەی نایاسایی بالێستیکیشی زیاد کردووە و لەو پێوەندییەدا ڕێکخراوی ئەمنییەتی ئاڵمان لە ڕاپۆرتێکدا بڵاوی کردەوە ڕێژیمی ئێران ویستوویەتی کەل و پەلی چەکی ناوکی بکڕێت.\nڕۆیس لە قسەکانیدا وێڕای ئەوەیکە ڕەخنەی لە ڕێککەوتنی ناوکی گرتووە ئەو ڕێککەوتنەی بە قووڵی پڕ لە کەم و کوڕی ڕاگەیاندووە.\nدوای تاقیکردنەوەی مووشەکی بالێستیکی سپای پاسدارانی ڕێژیمی ئێران و دژکردەوەی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی سەبارەت بەو کردەوەیەی ڕێژیمی ئێران، ئێد ڕۆیس یەکێک لە نوێنەرانی پایەبەرزی کۆنگرەی ئامریکا هەڵوێستی توندی گرتە بەر.\nسەرکۆماری ئامریکا ترامپ بەردەوام باس لەوە دەکات کە ڕێککەوتنی ناوکی لەگەڵ ڕێژیمی ئێران بە هیچ شێوەیەک نەدەبا واژۆ کرابا و ئەو ڕێککەوتنه یەک لایەنه، دژی ئامریکا و دژی زۆربەی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست بووە و دژی ئەو ڕێککەوتنە هەر کارێک دەکات.\nئێد ڕۆیس یەکێک لە دژبەرانی ڕێککەوتنی ناوکی بووە و دژی ڕێژیمی ئێرانه.


9 نیشانە کە دەرخەری تەمەنی ڕاستەقینەی خانمانە\n1. ناوچاوان پانتر ئەبێتەوە\nلەگەڵ هەڵکشانی تەمەن، توێژی چەوری ژێر پێستی ناوچاون تەنک ئەبێتەوە ئەمەش وا ئەکات کە ناوچاوان پانتر بێتە بەرچاو.\n2. شێداری لێوەکان کەم ئەبێتەوە\nبە درێژایی تەمەن لێوەکان گۆڕانیان بەسەردا دێت؛ قەبارەیان بچووک ئەبێتەوە و هەروەها وشکتر ئەبنەوە و هەندێکیش چرچ و لۆچیان تێ ئەکەوێ.\n3. شێوە و ئەندازەی ناوک ئەگۆڕێ\nئەم بەشەش لە جەستە لەبەر بەرزبوونەوەی کێش، سگ پڕی و هێنانە دنیای مناڵ و هەروەها هەندێک نەخۆشی وەکوو ئیمفالوسێل تووشی گۆڕان ئەبێت.\n4. ڕەنگی ژێر چاو تۆخ ئەبێتەوە\nلە دوای تەمەنی 30 ساڵان ئیتر بەرهەمهێنانی کۆلاژێن لە پێستتدا دائەبەزێت و ئەمەش وائەکات پێستی ژێر چاو تەنک ببێتەوە و دەمارەکان بەرە بەرە خۆیان دەربخەن و ئەمەش ئەبێتە هۆی تۆخ بوونەوەی پێستی ژێر چاو\n5. نەرمایی گوێ شۆڕ ئەبێتەوە\nئەگەرچی خانمەکان زۆر گرینگی بەم بەشەی جەستە نادەن بەڵام لە ڕەوتی تەمەندا ئەم بەشەش پتەویی خۆی نامێنت و بەرە بەرە شۆڕ ئەبێتەوە. هەروەها لە گوێ کردنی گوارەی گەورەش ئەبێتە هۆی خراپتر بوونی دۆخەکە.\n6. برۆکان بەرەو خوار دائەکشێن\nلە کاتی گەنجێتیدا پتەو بوونی پێست وائەکات کە برۆکان لە شوێنی خۆیان جێگیر بن بەڵام دواتر و لەگەڵ بەرزبوونەوەی تەمەن و هەروەها قورسایی بەردەوامی هێزی ڕاکێشانی زەوی، ماسوولکەکانی دەموچاو لاوز ئەبن و لەئاکامدا برۆکان بەرو خوار دێن.\n7. «سێگۆشەی گەنجێتی» پێجەوانە ئەبێەوە و بنکەکەی ئەکەوێتە لای ژێرەوە\nلە تەمەنی گەنجێتیدا روخسار شێوەیەکی سێگۆشەی هەیە کە بنکەکەی لە سەرەوەیە و ڕووی لە ژێرەوە و پێی ئەگوترێ «سێگۆشەی گەنجێتی». بەڵام لەگەڵ بەرزبوونەوەی تەمەن ئەم سێگۆشەی پێچەوانە ئەبێتەوە و بنکەکەی ئەکەوێتە لای ژێرەوە.\n8. ڕەنگی پێست ئەگۆڕێ و ئیتر ئەو گەشاوەییەی پێشووی نامێنێت\nبەرە بەرە پێست شێوەی پتەو و گەشاوەی گەنجێتی نامێنێ و هۆکارەکەشی ئەگەڕێتەوە بۆ دابەزینی ئاستی کۆلاژێن و ئێلاستین لەناو پێستدا. جێی ئاماژەیە کە ئاگاداری نەکردن لە پێست و کەم خەویی و هەروەها رجیمی نەگونجاو کاریگەری نەرێنی لەسەر ئەم بابەتە دائەنێن.\n9. گۆشەی چاو و دەم دائەکشێن\nکاتێ گۆشەکانی چاو و دەم داکشابێتن، روخسار ماندوو دەرئەکەوێ. بەتایبەتی لەحاست ئەو کەسانەی کە کەم پێئەکەنن ئەم بابەتە ئاشکراترە و هۆکارەکەشی ئەمەیە کە پێکەنین ماسولکەکانی دەم بەهێز دەکات. لەگەڵ بەرزبوونەوەی تەمەندا ماسولکەکانی ئەم ناوچانەش توانای پێشووی خۆیان نامێنت و بەرە بەرە ئەم سوچانەش بەرەو خوار دائەکشێن.


بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان UNDPبنکە نوێیەکانی پۆلیس لە بەسڕە ڕادەست دەکاتەوە | UNDP in Iraq\nبەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان UNDPبنکە نوێیەکانی پۆلیس لە بەسڕە ڕادەست دەکاتەوە\nلەمیانەی ڕێوڕەسمێکی ئەم دواییانەدا، UNDP عێراق دوو پێشەکوتووترین بنکەی نوێی سەردەمیانەی پۆلیسی لە بەسڕە ڕادەستکردەوە.\nکاری پۆلیس ئامانجی برەودانە بە بەشداریکردنی مەدەنی، وەک لە ڕێبازە کۆنەکانی کاری پۆلیسی.\nئەم پڕۆژەیە لەڕێی کۆمەکێکی شەش ملیۆن دۆلاری لەلایەن حکومەتی یابانەوە ئەنجامدرا.\nبنکەکان بەتایبەت بۆ پشتیوانیکردنی پاراستنی کۆمەڵگا دیزاینکراون و، وەک نمونەش بۆ کاسانی دیکە ڕۆڵ دەبینن.\nپڕۆژەی UNDP عێڕاق، بەخشندانە لەلایەن حکومەتی یابانەوە کۆمەککراوە، کە هاوکاری خزمەتگوزاریی پۆلیسی عێراقی لە بەسرە کردووە بۆ گەیشتن بە ستانداردی بەرزتری لێهاتوویی و بەرهەمداری لە گەیاندنی خزمەتگوزاریدا لەڕێی ناساندنی تەکنیکەکانی پاراستنی کۆمەڵگە و ئامڕازی نوێ و داهێنەرانەوە.\nدوای ڕاوێژکردن بە دەسەڵاتە ناوخۆییەکان و فێربوون دەربارەی ئەزموونی لایەنە هەرێمی و نێوەدەوڵەتییەکان لە پارێزگاریکردن لە کۆمەڵگە، UNDP عێڕاق هەستا بە دیزاینکردن و دواتر سەرپەشتیکردنی دروستکردنەوەی ئەو دوو بنکە نوێیە.\nسەرەڕای ئەمەش، پشتیوانیی UNDP عێڕاق دامەزراندنی سیستەمێکی ئینتەرنێت و پەیڕەوێکی نوێی پاراستنی لەخۆگرت، کە دەتوانرێت بەکاربهێنرێت وەک بابەتی سەرەکیی خولی ڕاهێنانی ئەفسەرەکانی داهاتوو.\nپڕۆژەکە لەوەپێش پشتیوانیی ئەزمونکاریی ڕێبازەکانی پارێزگاریکردنی کۆمەڵگای لە پارێزگاکەدا کردووە، هەروەها پشتیوانیی بەهێزکردنی میکانیزمەکانی سەرپەرشتیاریکردنی گشتی بۆ پۆلیس کردووە لە سەر ئاستی پارێزگا.\nکاری پۆلیس ئامانجی برەودانە بە بەشداریکردنی مەدەنی، وەک لە ڕێبازە کۆنەکانی کاری پۆلیسی. جەخت دەخاتە سەر پاراستنی کۆمەڵایەتی و یەکلاکردنەوەی کێشە کۆمەڵایەتییەکان، وە هەروەها برەو بە هاوبەشی دەدات لەگەڵ کۆمەڵگەی نێو دەوڵەتی یاخود ئاژانسەکانی سەر بە دەوڵەت بۆ گەیشتن بە ئاستێکی باشتری ئاسایش. وە هەروەها کاری پۆلیسی میکانیزمەکانی ڕاوێژکاریی دەناسێنێت کە توانا دەبەخشێت بە کۆمەڵگە ناوخۆییەکان، وە هەر لەبەر ئەو هۆکارەشە کە هێزێکی پۆلیس دروستدەکات کە بەدەنگەوەچوونیان هەبێت بۆ پێویستییەکانی کۆمەڵگە و کێشەکانی جێندەر، وە هەروەها هێزەکەی پۆلیس فرە کەلتوورە.


بەشیرحەداد سامانی خۆی بۆ دەستەی دەستپاكی ئاشكرا كرد - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسلێمانی – نزار جەزا لەئێستادا ژمارەیەک هاوڵاتی هەندێک نیشانەى کۆرۆنایان هەیە و بەنیشانەکاندا وادەردەکەوێت کە کۆرۆنایانە، بەڵام لەئەنجامی پشکنینیدا دەرناچێت، کە کۆرۆنایەتی، لەوبارەیەوە بەڕێوەبەری نەخۆشخانەى شەهید هێمنی تایبەت بەکۆرۆنا ڕوونکردنەوەی بۆ (خەڵک)دا. داهات حەویزی بەڕێوەبەری نەخۆشخانەى شەهید هێمنی تایبەت بەکۆرۆنا بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، ئەو بابەتە چەند هۆکارێکی هەیە، کە بریتین لەم چەند خاڵەی خوارەوە: یەکهەم: لەوانەیە کەسەکە تووشی کۆرۆنا نەبووبێت، بۆیە لەپشکنینی PCRدا دەرناکەوێت، کە کۆرۆنایەتی. دووهەم: لەوانەیە کەسەکە تووشی کۆرۆنا بووبێت، بەڵام لەیەکەم و دووەم ڕۆژی سەرەتای تووشبوونی بەکۆرۆنادا پشکنین دەکات، ئەو کاتەش لەپشکنینی PCR دەرناکەوێت کۆرۆنایەتی. چوارهەم: لەوانەیە کەسەکە تووشی پەتایەک بووبێت، یان هەستیاری هەبێت، بۆیە هەندێک نیشانەى لێدەرکەوتووە، بەڵام کۆرۆنا نییە. ئەو پزیشکە ئەوەشی خستەڕوو، ئەگەر ئەو کەسە نیشانەى هەبێت و لەپشکنینیش دەرنەچوبێت، کە کۆرۆنایەتی، بەڵام بەرکەوتەى لەگەڵ تووشبوێکی کۆرۆنا هەبووبێت، دەبێت کەسەکە وادابنێت کۆرۆنایەتی و خۆی لەتێکەڵاوبوون بپارێزێت، ئەو کاتەش بەپشکنینی خوێن دەردەکەوێت کە تووشی کۆرۆنا بووە. ناوبراو ئاماژەى بەئەوەشدا، پشکنینی PCR بۆ هەموو جۆرەکانی کۆرۆنا دەبێت و دەردەکەوێت کە کۆرۆنایەتی، چونکە هەمان پڕۆتینن، بەڵام لەجیهانیشدا بەجۆرێکە کە لەسەدا ٣٦ی ئەو تووشبووانەى پشکنینی PCR دەکەن ئەگەری هەیە، کە ئەنجامەکەی نێگەتیڤ بێت. لەسەرەتای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا تاکو ئێستا لەهەرێمی کوردستان زیاتر لە ١٦٠ هەزار و ٥٠٠ تووشبووی کۆرۆنا تۆمارکراون، کە لەو ڕێژەیە چوار هەزار و ١٥٧ تووشبوو گیانیان لەدەستداوە و ئەوانی دیکەش چاکبوونەتەوە و کەمێکیشیان لەژێر چارەسەردان.\nخەڵك- سوپای ئیسرائیل وردەكاری هێرشەكانی شەوی رابردووی سەر شاری غەزەی بڵاوكردەوە. سوپای ئیسرائیل لە راگەیاندراوێكدا روونیكردەوە شەوی رابردوو 54 فڕۆكەی جەنگی ئیسرائیلی بە بەكارهێنانی 110 مووشەك چەند ناوچەیەكی شاری غەزەیان بۆردومانكردووە. سوپای ئیسرائیل ئاشكرایكرد بۆردومانەكانی شەوی رابردوو تونێل و 9 ماڵی سەركردەكانی گرووپی حەماسی ئیسلامییان لە غەزە بە ئامانج گرتووە، كە وەك خەزێنەی چەك بەكاریان هێناون. چەند بینەرێكی رووداوەكە لەنێو شاری غەزەوە دەڵێن فڕۆكە جەنگییەكان بۆردومانی باڵەخانە ئەمنی و سەربازییەكان و هێندێك ماڵیان كردووە، كە بۆ كاروباری سەربازی و مەشق و راهێنانی چەكدارەكان بەكاردەهێندرێن.\nخەڵك سبەینێ پەرلەمانی كوردستان كۆ دەبێتەوەو بڕیارە لە كۆبوونەوەكەدا پرۆسەی دەنگدان بۆ پاڵاوتنی (منی یوخنا یاقو) بۆ پۆستی سەرۆكی دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لەهەرێمی كوردستان-عێراق ئەنجام بدرێت. سبەینێ پەرلەمانی كوردستان كاتژمێر 11 ی پێشنیوەڕۆ دانیشتنی ژمارە (13)ی ئاسایی خولی بەهارەی ساڵی سێیەم لە خولی پێنجەمی هەڵبژاردنی پەرلەمان ئەنجامدەدات و بەپێی كارنامەكە كە وێنەیەكی بۆ (خەڵك)نێردراوە، لە دانیشتنەكەدا دەنگ لەسەر هەڵبژاردنی سەرۆكی دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لەهەرێم دەدرێت و چەند پڕۆژە یاسایەكیش خوێندنەوەیان بۆ دەكرێت. كارنامەی دانیشتنەكە.. یەكەم: دەنگدان لەسەر پاڵاوتنی بەڕیز (منی یوخنا یاقو) بۆ پۆستی سەرۆكی دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لەهەرێمی كوردستان-عێراق. دووەم: خوێندنەوەی یەكەم بۆ ئەم پڕۆژەیاسایانەی خوارەوە، پشت بەستن بەحوكمی بڕگەی (یەكەم)ی ماددەی (83) لەپەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان. 1- پڕۆژەیاسای (بەركاركردنی یاسای ڕەسمی پولی عێراقی ژمارە (71)ی ساڵی 2012 لەهەرێمی كوردستان-عێراق). 2- پڕۆژەیاسای (هەمواری یاسای ماف و ئیمتیازاتی كەمئەندام و خاوەن پێداویستیی تایبەت ژمارە (22)ی سالی 2011 لەهەرێمی كوردستان-عێراق). 3- پڕۆژەیاسای (بەركاركردن و هەمواری پیادەكردنی یاسای وەبەرهێنانی پیشەسازیی هەردووكەرتی تایبەت و تێكەڵاو، ژمارە (20)ی ساڵی 1998ی هەمواركراو لەهەرێمی كوردستان-عێراق). 4- پرۆژەیاسای (هەمواری دووەمی یاسای یەكێتیی ژوورەكانی بازرگانی و پیشەسازی لەهەرێمی كوردستان-عێراق ژمارە (14)ی ساڵی 1993). 5- پڕۆژەیاسای (هەمواری یەكەمی یاسای وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی لەهەرێمی كوردستان -عێراق ژمارە (10)ی ساڵی 2010). 6- پڕۆژەیاسای (هەمواری پیادەكردنی یاسای بازرگانیی عێراقی ژمارە (30)ی ساڵی 1984 لەهەرێمی كوردستان -عێراق). سێیەم: دەنگدان لەسەر پڕِۆژەیاسای یاسای (وەزارەتی كارەبا لەهەرێمی كوردستان-عێراق)، بەپێی حوكمی ماددەكانی (90، 91، 93، 96، 97) لەپەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان. چوارەم: خستنەڕووی بیرۆكەی بەڕێز پەرلەمانتار (عبدالستار مجید قادر) پەیوەست بە دۆزینەوەی هەلی كار لەڕێگای بەگەرخستنەوەی كارگەكان) بەپێی حوكمی خاڵی (2)ی بڕگەی (یەكەم) لەماددەی (49)ی پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان-عێراق.\nسلێمانی – نزار جەزا سەرۆکی لقی سلێمانی کۆمەڵەی چێشتخانە و میوانخانەکان ڕایدەگەیەنێت، ئەم جەژنە زۆر خۆش و بێ کێشە بوو لەهەموو ڕووێکەوە، چونکە هیچ گلەییەکیان لەسەر نەبووە و ڕێژەیەکی زۆر باش لەگەشتیار روویان لەسلێمانی کرد. مەحمود تۆفیق، سەرۆکی لقی سلێمانی کۆمەڵەی چێشتخانە و میوانخانەکان بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، ئەم جەژنە زۆر خۆش و بێ کێشە بوو لەهەموو ڕووێکەوە، چونکە هیچ گلەییەکیان لەسەر نەبووە و ڕێژەیەکی زۆر باش لەگەشتیار روویان لەسلێمانی کرد. ڕوونیشیکردەوە، بەجۆرێک شەوێک جێگەنەبوو گەشتیار لێی بمێنێتەوە، بۆیە بەئاگاداری ئاسایش و هێزە ئەمنییەکان ١٨ خێزانی گەشتیار لەنێو پارکی ئازادی مانەوە. ئاماژەى بەئەوەشدا، نزیکی ١٥٠٠ ناوەندی گەشتیارییان هەیە، ئەم ناوەندانە ساڵی ڕابردوو بەهۆی کەرەنتینەوە هیچ داهاتێکیان نەبووە، بۆیە ئەمساڵ کە بەم ڕێژە زۆرە گەشتیار ڕوویتێکردوون، داهاتێکی زۆر باشیان بۆ چووە. ڕوونیکردەوە، بەهۆی ئەوەی داهاتی گەشتیار بۆ حکومەت نییە، بەڵکو بۆ هاوڵاتییە، زۆر سوودی بۆ گەشەکردنی ئابووری هەیە. باسی لەئەوەشکرد، لەسەدا ٦٠ی ناوەندە گەشتیارییەکان کرێچین، کە مانگانە لەملیۆنێک دینارەوە تاکو سەروو ٥ ملیۆن دینار مانگانە کرێ دەدەن. لە ١١ی ئەم مانگەوە تاکو دووەم ڕۆژی جەژن نزیکی ٨٥ هەزار گەشتیار ڕوویان لەسلێمانی کردووە. ساڵی 2020 بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆناوە هاتنی گەشتیار بۆ سلێمانی سفر بوو، بەڵام ساڵی 2019 ملیۆنێک و 300 هەزار گەشتیار ڕوویان لەسلێمانی کر، ساڵی 2018 زیاتر لەملیۆنێک گەشتیاربوو. بەهۆی بوونی ئارامی و ئاسایش و سروشتێکی خواکردی سەرنجڕاکێشەوە لەهەرێمی کوردستان، لەدوای پڕۆسەی ئازادی عیراقەوە ساڵ لەدوای ساڵ هاتنی گەشتیار بۆ هەرێمی کوردستان زیادیانکردووە.\nخەڵك كۆڵبەرێكی خەڵكی سەڵماس لە كاتی كۆڵبەری بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە چەكدارەكانی ئێران كوژرا. ڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو بڵاویكردەوە، یەكشەممە 16/5/2021، هێزەكانی سوپای پاسداران لە سنووری سەڵماس تەقەیان لە كاروانێكی كۆڵبەران كردووە و كۆڵبەرێك كوژراوە. هەنگاو ئەوەشی بڵاوكردووەتەوە، ئەو كۆڵبەرە ناوی زابت ئاڵخانییەو تەمەنی ٤٦ ساڵە كە لە نزیكی گوندی "ئاخ بەرزە" و لە پاسگای ئەو گوندەوە تەقەی لێ كراوە. ئاماژە بەوەشكراوە، ئەو كۆڵبەرە سیگاری پێ بووە و بە بێ ئاگاداركردنەوەی پێشوو تەقەی لێ كراوە، خێزاندارە و باوكی سێ منداڵە.\nخەڵك- بەشی هەواڵ بڕیارە ڕۆژی چوارشەممە ١٩ی ٥ی ٢٠٢١ ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم لەسەر چەند بابەتێك كۆببێتەوە، سەرچاوەیەكیش ڕایدەگەیەنێت، پرسی لێبڕینی مووچە قسەی لەسەر دەكرێت. سەرچاوەیەك لەوەزارەتی دارایی وئابووری هەرێم بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، ڕۆژی چوارشەممە ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم كۆدەبێتەوە و باس لە لێبڕینی مووچە دەكرێت، كار دەكرێـت بۆ ئەوەی لێبڕین كەم بكرێتەوە. دەشڵێت، لێبڕینی مووچە پشت بەداهاتی بەدەست هاتوو دەبەسترێت، واتە بەپێی داهات لێبڕین دیاری دەكرێت، بەنیازن لێبڕین كەم بكرێتەوە، بەتایبەت ئێستا تێچووی نەوت كەمتر بووەتەوە. ئەوەشی خستەڕوو، چاوەڕوان دەكرێت بەغداد بوودجە بنێرێت، بۆیە لەسەر بنەمای ئەو داهاتەی بۆ حكومەت دێت لێبڕین دیاری دەكرێت.\nخەڵك- زۆری سەعاتەكانی كاركردن لە جیهاندا ساڵانە دەبێتەهۆی مردنی سەدان كەس ئەمەش لەگەڵ ڤایرۆسی كۆرۆنا رووی لە زیادبوون كردووە، بەپێی راپۆرتی رێكخراوی تەندروستیی جیهانی. بەپێی راپۆرتی ئەم رێكخراوە، 745 كەس بە هۆی جەڵتەی مێشك و نەخۆشییەكانی دڵ مردوون لە 2016 كە پێوەندییان بە درێژی سەعاتەكانی كاركردنەوە هەیە، ئەمە بە رێژەی 30% زیادیكردووە بەراورد بە ساڵی 2000. ماریا نیرا بەڕێوەبەری كارگێڕی ژینگە و گۆڕانكاری كەشوهەوا و تەندروستی لە رێكخراوی تەندروستیی جیهانی دەڵێـت: كاركردن بۆ ماوەی 55 سەعات یان زیاتر لە حەفتەیەكدا مەترسی بۆ سەر تەندروستی دروست دەكات. بەپێی توێژینەوەیەكی رێكخراوی تەندروستیی جیهانی و رێكخراوی كاری نێودەوڵەتی زۆرینەی قوربانییەكان پیاوانن تەمەنیان لە نێوەڕاست یان گەورەترن. زۆرینەی ئەو كەسانەی كاریگەرییان لەسەر دروستبووە، لە سنووری باشوری خۆرهەڵاتی ئاسیا، هەرێمەكانی خۆرئاوای زەریای هێمنن، لەوانە چین و ژاپۆن دەگرێـتەوە. بەپێی زانیارییەكان لە 194 دەوڵەت دڵنیایی دراوە كە كاری زیاد لە 55 سەعاتی هەفتانەدا دەبێتەهۆی زیادبوونی مەترسیی جەڵتەی مێشك بە رێژەی 35%، زیادبوونی رێژەی مردن بە نەخۆشییەكانی دڵ بە رێژەی 17% بەراورد بە ئەوانەی هەفتانە لەنێوان 35 بۆ 40 سەعات كاردەكەن. ئەم توێژینەوەیە لە نێوان 2000 بۆ 2016 كراوە، سەردەمی كۆرۆنا ناگرێتەوە، بەڵام شارەزایان دەڵێن زیادبوونی كاركردن لە ماڵەوە و ئاستەنگی ئابووری بەهۆی كۆرۆناوە رەنگە مەترسییەكان زیاد بكەن.\nبەشیرحەداد سامانی خۆی بۆ دەستەی دەستپاكی ئاشكرا كرد\nهەواڵ بڵاوکراوەتەوە: 18/01/2021\nجێگری سەرۆكی پەڕلەمانی عێراق تەواوی سەروەت و سامانی خۆی بۆ دەستەی دەستپاكی ئاشكرا كرد و داواش لە ئەندامانی پەڕلەمان دەكات هاوكاری دەستەی دەستپاكی بكەن و پەلە بكەن لە پشكەشكردنی سەروەت و سامانەكەیان.\nد.بەشیر حەداد، جێگری سەرۆكی پەڕلەمانی عێراق ئەمڕۆ دووشەممە 18\_1\_2021 بە بەڵگەی فەرمی تەواوی سەروەت و سامانی خۆی بۆ دەستەی دەستپاكی عێراق بۆ ساڵی 2021 ئاشكراكرد و داواشی لە تەواوی ئەندامان پەڕلەمان كرد كە هاوكاری دەستەی دەستپاكی بكەن و پەلە بكەن لە پشكەشكردنی سەروەت و سامانەكەیان بۆ دەستەی دەستپاكی پێش كۆتایی هاتنی مانگی كانوونی دووەم.\nجێگری سەرۆكی پەڕلەمانی عێراق جەختیشی لە گرنگی جێبەجێكردنی ئەو بابەتە یاساییە كردەوە وەك هەنگاوێكی گرنگ و بنەڕەتی بۆ پشتیوانی دارایی و هاوكاری هەوڵەكان بۆ بەگژداچوونەوەی گەندەڵی بەهەموو جۆرەكانییەوە.\nتەندروستی هەرێم ؛ لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا تەنها 2 حاڵەتی مردن تۆماركراوە\nخەڵك- بەشی هەواڵ جێگری سەرۆكی پەڕلەمانی عێراق تەواوی سەروەت و سامانی خۆی بۆ دەستەی دەستپاكی ئاشكرا كرد و داواش لە ئەندامانی پەڕلەمان دەكات هاوكاری…\nخەڵك- سەرۆكی دەستەی دەستپاكی لە ھەرێمی كوردستان ئاشكرای دەكات، حكومەتی ھەرێمی كوردستان بۆ یاسای چاكسازی ڕاپۆرتی دووەمی ئامادە كردووە و دەیداتە…\nخەڵك- بەشی هەواڵ بڕیارە ڕۆژی چوارشەممە ١٩ی ٥ی ٢٠٢١ ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم لەسەر…\nخەڵك- زۆری سەعاتەكانی كاركردن لە جیهاندا ساڵانە دەبێتەهۆی مردنی سەدان كەس ئەمەش لەگەڵ…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه ئایار 2021 (830) نیسان 2021 (1647) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (907) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\n18 کانونی دووهەم 2021 6.30 pm\nخەڵك- بەشی هەواڵ جێگری سەرۆكی پەڕلەمانی عێراق تەواوی سەروەت و سامانی خۆی بۆ دەستەی دەستپاكی ئاشكرا كرد و داواش…\n28 ئازار 2021 6.15 pm\nخەڵك- سەرۆكی دەستەی دەستپاكی لە ھەرێمی كوردستان ئاشكرای دەكات، حكومەتی ھەرێمی كوردستان بۆ یاسای چاكسازی ڕاپۆرتی…


ماڵێك بۆ خۆشەویستی… شارێك بۆ پێكەوەژیان - پەرەگراف\nماڵێك بۆ خۆشەویستی… شارێك بۆ پێكەوەژیان\nهەڵپەڕكێیەكی پێكهاتە نەتەوەیی‌و ئاینییەكانی كەركوك گەڕەگی عەرەفە. فۆتۆ: كاروان ساڵحی/ كەركوك ناو.\nهاوسەرگیری هاوكار محەمەد (26ساڵ)، لەگەڵ شەیما عەلی تەحەدایەكی گەورەبوو، سەرەڕای ناڕەزایی خێزان‌و كەسوكارەكەی كە بەردەوام پێیاندەوت "عەرەبی شیعە نابن بەدۆستی تۆ"، ئەو ئێستا بنەماڵەی دوو پێكهاتە‌و مەزهەبی جیاوازی كردووە بە دۆست.\nهاوكار محەمەد كوردێكی سونە مەزهەبەو شەیمای خێزانی عەرەبی شیعەیە، دوو ساڵ لەمەوبەر بێگوێدانە قسەی كەسوكار، بڕیاری هاوسەرگیریانداو ئێستا لە گەڕەكی رەحیماوای كەركوك دادەنیشن.\n"پێشتر خزم‌و هاوڕێكانم دەیانوت عەرەب نابێت بەدۆستی تۆ، بەڵام دەركەوت وانییە، ئێستا تێكەڵی بنەماڵەیی لە نێوان ئێمەو بنەماڵەی شەیما دروستبووە‌و زۆر دڵخۆشین"، هاوكار بەدەنگێكی بەرزتر وتی "ململانێ سیاسییەكان با هەر بۆ سیاسییەكان بن، نەك هاوڵاتی سادە."\nهاوسەرگیری ئەو دوو گەنجە بە رێكەوت بووە، دوای بینینی شەیما، هاوكار چووەتە خوازبێنی‌و لەگەڵ رازیبوونی هەردوو بنەماڵە مارەیكردووە، "بچوكترین كێشە لە نێوانماندا رووینەداوە، بە شێوەیەكی سادە ژیان بەسەردەبەین‌و خاوەنی منداڵێكیشین"، هاوكار وای وت.\nئێستا كە دوو ساڵ تێدەپەڕێت بەسەر هاوسەرگیری نێوانیاندا، بەرهەمی دوو ساڵی پێكەوەبوونی هاوكارو شەیما جگە لە كوڕێك، سەلماندنی پێكەوەژیانی پێكهاتە‌و مەهەزەبەكانە لە گەرمترین ناوچەی "جێناكۆك"ی عیراق، كە چەند پێكهاتە‌و ئاین‌و مەزهەبێكی تیادا دەژین.\nشەیما عەلی (24 ساڵ)، كە پێشتر بەهیچ شێوەیەك لەگەڵ كورد مامەڵەی نەكردووە، بە كوردییەكی پاراو بە (كەركوك ناو)ی وت "راستە من عەرەبم هاوكاریش كوردە، ئەو سونەیە‌و منیش شیعەم، بەڵام ئەوە هیچ نەبووەتە رێگر لە بەردەم ژیانماندا، ژیانێكی خۆش‌و ئاسوودەمان هەیە."\n"شارێك بۆ پێكەوەژیان"\nكەركوك یەكێكە لە پارێزگا فرە پێكهاتەكان لە عیراق، عەرەب، كورد، توركمان، كرستیان‌و كاكەیی‌و هەردوو مەزهەبی سونەو شیعەی تێدا دەژین.\nهەرچەندە هەندێك كات ململانێی سیاسییەكان لە ئاستی ئیدارەی شارەكەو حزبە سیاسییەكان بەرزو نزمی بەخۆوە دەبینێت، بەڵام ئەو ناكۆكییە كاریگەری دروستنەكردووە لەسەر پێكەوەژیان‌و پەیوەندی هاوسەرگیری نێوان پێكهاتەكان.\nسرود محەمەد، چالاكوانی كۆمەڵگەی مەدەنیی‌و لێپرسراوی كۆمەڵەی هیوای عیراقی بۆ مافەكانی مرۆڤ بە (كەركوك ناو)ی وت "پێكەوەژیانی پێكهاتەكانی كەركوك مێژوویەكی درێژی هەیە، بەردەوامی هاوسەرگیریی نێوان پێكهاتەكان دەرئەنجامی بەردەوامی ئەو پێكەوەژیانەیە."\nشەرمین ئەحمەد (34 ساڵ) لە پێكهاتەی كورد، ماوەی نۆ ساڵە لەگەڵ مەمەد سلێمان لە پێكهاتەی توركمان هاوسەرگیری كردووەو لە گەڕەكی عەرەفە نیشتەجێن.\nشەرمین مامۆستای بیركارییە وتی "ژیان بریتییە لە ڕێزگرتن‌و رەوشتبەرزیی‌و نەرم‌و نیانی، هەموو ئەو رەفتارانە لە مەمەددا هەیە، بۆیە گرنگ نییە لە چ نەتەوەیەكە."\n"ئێرە شاری پێكەوەژیانە… خانەوادەكەی من بە بەردەوام پەیوەندییەكی توندوتۆڵیان لەگەڵ بنەماڵەی مەمەددا هەیە، بەشێوەیەك گرێدراوی یەكین دەبێت هەفتانە سەردانی یەكتربكەین"، شەرمین وای وت.\nمەمەد هاوڕێی لە هەموو پێكهاتەو ئاینێك هەیە، شەرمین وتی "شەوانە خۆیان‌و خێزانەكانیان سەردانی یەكتر دەكەین‌و دادەنیشین‌و گفتوگۆ دەكەین، بەڕاستی ئەو تێكەڵبوونە هەستێكی زۆر جوان بە من دەبەخشێت‌و مانایەكی تایبەتی هەیە."\nمانگی 3ی 2013 ناحیەی لەیلان لەكەركوك كردنەوەی پێشانگەیەك بۆ خستنەڕوی كەلوپەلی كلتوریی‌و پێكەوەژیان. فۆتۆ: محەمەد حاج.\nهەفتەكانی رابردوو ململانێی سیاسییەكانی كورد، عەرەب‌و توركمان لە ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك دواخستنی كۆبوونەوەی ئەنجومەنی بەدواداهات، دوای ئەوەی عەرەب‌و توركمان دژایەتی خۆیان نیشاندا لە شێوازی ئەو داواكارییەی پێكهاتەی كورد خستییەڕوو بۆ قەرەبووكردنەوەی راگوێزراوەكان (ئەو خەڵكەی لەسەردەمی سەدام حسێن-دا (1979-2003) لە ناوچەكانیان دورخرابوونەوە).\nمەمەد (37ساڵ)، وتی "ئێمە ڕۆژانە دەبینین‌و دەبیستین كە ناكۆكی لە نێوان سیاسیی‌و لێپرسراوانی كەركوكدا هەیە، ئەوەی ئێمە دەیبیستین، وایدەبینین كە لەنێو تەواوی پێكهاتەكانی كەركوك كەسانی نەتەوەپەرست‌و بەرژەوەندیخواز هەیە… ئەو ناكۆكییانە بۆ ئێمە جێگای نیگەرانییە، بەڵام كارناكەتە سەر پێكەوەژیانی ئێمە."\nمەمەد كە كارمەندە لە كۆمپانیای نەوتی باكور، دەڵێت "هاوسەرگیری دوو پێكهاتەی جیاواز واتایەكی گرنگ دەبەخشێت‌و ئەو پەیامە دەدات كە ئێمە ساڵانێكە لەم شارە پێكەوە دەژین‌و رۆحییەتمان تێكەڵ یەكتر بووە."\nپێكەوە مەترسییەكان تێدەپەڕێنن\nداعش لە مانگی 10ی ساڵی رابردوو هێرشیكردە سەر كەركوك‌و نزیكەی هەفتەیەك نائارامی لەنێو شارەكە دروستبوو، بەهۆیەوە 100 كەس لە هێزە ئەمنییەكان‌و مەدەنی كوژران، بەڵام پێكهاتەكانی كەركوك بەیەكگرتوویی روبەڕوی بوونەوە.\nسرود محەمەد، لێپرسراوی كۆمەڵەی هیوای عیراقی، پێیوایە ئەوە نمونەیەكی تری پێكەوەژیانە لە شارەكە، "هەمووان بینیمان تەواوی پێكهاتەكان دژی داعش چەكییان هەڵگرت‌و بەرگرییان لە شارەكە كرد."\n"شارەكە خاوەن كلتور‌و داب‌ونەریتێكی دەوڵەمەندی پێكەوەژیانە… ئەركی ئێمەیە وەك رێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدنیی‌و رێكخراوەكان، هەوڵەكانمان چڕبكەینەوە بۆ ئاشتی‌و پێكەوەژیانی زیاتر"، سرود وای وت.\nئیلاف عەبدولڕەحمان (43 ساڵ) لە نەتەوەی توركمان، 14 ساڵە لەگەڵ كوردێك هاوسەرگیری كردووە، بە (كەركوك ناو)ی وت "ژیان كاتێك مانا دەبەخشێت، كە ڕێز لەنێوان پێكهاتەو نەتەوەو مەزهەبەكاندا هەبێت."


چەند نووچەیەک لە لایەن کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان.\n● کرێکاران و کارمەندانی قەسری شیرین و سەرپێل زەھاو لە کار دەردەکرێن.\nکۆمەڵێک لە کرێکاران‌و کارمەندانی قەسری شیرین‌و سەرپێل زەھاو لەسەر کارەکانیان دەرکران.\nڕۆژی شەممە ١٤ خاکەلێوە لە یەکەم ڕۆژی کاریی ساڵی نوێ‌دا لەسەر بڕیاری پارێزگاری کرماشان لە رۆژھەڵاتی کوردستان، ٦ کەس لە کارمەندەکانی فەرمانداریی قەسری شیرین کە لە ڕێکخراوی ھاوکاریی شارەدارییەکانی پارێزگا لە قەسری شیرین کاریان دەکرد، لەسەر کار دەرکران.\nدوو ڕۆژ دواترو لە ١٥ی خاکەلێوەدا کارخانەی ئاوەدانکردنەوەی سەنعەت لە شارۆچکەی پیشەسازیی سەرپێل زەھاو ئەم کارخانەیەیان داخست‌و کرێکارەکانیشی دەرکران. خاوەنەکانی ئەم شیرکەتە دەزگاکان‌و کەلوپەلی بەبایەخی ئەم کارخانەیەیان بە نھێنی‌و نایاسایی بردووەتە دەرێ. ئەم کارەیان بە مەبەستی دەسبەسەرداگرتنی دەوڵەت بە ھۆی قەرزداربوونی کرابوو.\nلقی سەرەکیی ئەم شیرکەتە کە بە ناوی “نەزمی ئۆران” لە “نەزەرئاباد”ی شاری کەرەجە، کارەکەی دروستکردنی ئامێری وشککردنەوەی گەنمەشامی و سیلۆکانی جووتیارییە.\nیەکێک لە کرێکارە دەرکراوەکانی ئەم شیرکەتە لەبارەی ڕاگواستنی بە نھێنیی ئامێرەکانی ئەم شیرکەتە دەڵێ، ئەم کارخانەیە پاش ٤ ساڵ کارکردن وامی میلیاردیی وەرگرت‌و بینای ئەم کارخانەیە لە زەمانەتی بانک دابوو، ئەگەرچی نرخی ئەم بینایە لە وامەکەش کەمتر بوو. پاشان خاوەنەکانی ئەم شیرکەتە وامەکەیان نەدایەوە و بانکی میللەتی سەرپێل زەھاو قەراربوو دەست بەسەر کارخانەکە دابگرێ.\nئەو دەڵی خاوەنەکانی ئەم شیرکەتە مووچەی ٦ مانگی کرێکارانی بیمەکراو نیوەی جێژنانەی ساڵی پێشوویان نەداوەو لە یەک شەودا کار لە کار ترازاو ھەموو ئامێرە قورس‌و باشەکانیان گواستەوەو ئێستا کەس نازانێ چییان بەسەر ھات.\nدوای بەدواداچوون و سکاڵابەرزکردنەوەیەکی زۆر دەرکەوت کە بیمەی ٩ مانگ تا یەک ساڵی ٢٠ کرێکاریش تێ‌نەکراوە.\nبە پێی دواین ئاماری بێکاران کە ناوەندەکانی سەر بە حکومەتی کۆماری ئیسلامی ئێران بڵاویان کردۆتەوە، رێژەی بێکاری لە سەرەوەی ۲٨ لە سەدە لە کۆیی ماڵباتەکان لە ئێران، بێ گوومان ئەو رێژەیە لە رۆژھەڵاتی کوردستان زۆر لەسەر ترە، بەو ھۆیەی کە کۆماری ئیسلامی ئێران ھیچ پلانێکی ئاوادەدان کردنەوە لەوێ ئەنجام نادات و بە ئەنقەست ھەوڵی دواکەوتنی دەدات، ئەوە لە حاڵێک داێە کە دەوڵەت بەرپرسە لە ئاوەدان کردنەوە و سازدانی دەرفەتی کار، ھەروەھا پاراستنی مافی کرێکاران.\n● کوژرانی مامۆستایەکی قوتابخانە لە باشووری کوردستان.\nمامۆستایێکی قوتابخانە کە دوو رۆژ پێش ئێستا لە بەردەم ماڵەکەی خۆیدا بەر دەستڕێژی گولـلە درابوو و بە سەختی بریندار ببوو، گیانی لەدەستداوە، پۆلیسی گەرمیان لە باشووری کوردستان رایدەگەیەنێت: چاوەڕوانی پشکنینی پزیشکی دەبین بۆئەوەی لێکۆڵینەوەی لەسەر بکەین.\nکاتژمێر ٤:٠٠ی سەرلەبەیانی ئەمڕۆ ئەو مامۆستا کەلارییەی شەوی شەممە لەبەردەم ماڵەکەی خۆیدا بەر دەرستڕێژی گولـلە درابوو، بەھۆی سەختی برینەکەیەوە گیانی لەدەستدا.\nئاکۆ سەمین، ئامۆزای مامۆستای گیانبەختکراو لە وت وێژێک لەگەڵ ناوەندی ڕاگەیاندنی رۆژنیوز ئاماژە دەکات: درەنگانێکی شەوی شەممە (غازی خەلیل)ی ئامۆزام لەناو ئۆتۆمبیلەکەی خۆی و لەبەردەم ماڵی خۆیان درایە بەر دەستڕێژی گوللـە، سنگی بە سەختی برینداری کرا، بەھۆی سەختی برینەکەشی و بەمەبەستی چارەسەرکردنی رەوانەی نەخۆشخانەی فریاکەوتنی سلێمانی کرا، بەداخەوە بەرەبەیانی ئەمڕۆ گیانی سپارد”.\nناوبراو لەو وت وێژە درێژە دەدات : “لەم کاتەدا ناتوانین ھیچ شتێک ئاشکرا بکەین، چونکە لە پرسەداین و بەگوێرەی قسەی خۆشی پێش کۆچکردنی کێشەی شەخسی لەگەڵ کەسدا نەبووە و ھیچ کێشەیەکی تریشی شک نەبردووە، بەڵام ئێمە دوای پرسەکەی سکاڵای یاسایی تۆمار دەکەین لەسەر ئەو کەسانەی گومانمان لەسەریان ھەیە، بۆئەوەی دادگا خۆی رێچکەی دۆزینەوەی ئەو کەسانە بگرێتە بەر”.\nھەر دەربارەی ئەم پرسە ناوەندی ھەواڵی رۆژنیوز پەیوەندی بە رائید عەلی جەمال قەدوری، وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان کردوە و ناوبراو بەو دەسگا راگەیاندنەی وتوە : ” ئێمە وەک پۆلیسی گەرمیان چاوەڕوانی پشکنینی پزیشکین لەسەر ھۆکاری گیان لەدەستدانی و ئەوکات ئێمەش بەکاری خۆمان ھەڵدەستین وەک ئەوەی پێویست بکات، تا ئێستاش کەس نەھاتووە سکاڵا لەسەر ئەو رووداوە تۆمار بکات”.\nجێی ئاماژەیە ماوەیەک پێش کوشتنی ئەم مامۆستایە تێزاب کراوە بەسەر ئۆتۆمبێلەکەیدا.\nغازی خەلیل، مامۆستای وەرزش بوو و لەگەڕەکی ٥٠٠ ماڵەکەی شارۆچکەی کەلار نیشتەجێ بوو و لەدایکبووی ساڵی ١٩٧٩یە.\n● سێ ساڵ زیندان بۆ برایانی پیرۆز زادەگان.\nھوشەنگ و مەحەمەد پیرۆز زادەگان دو برای کورد لە رۆژھەڵاتی کوردستان کە ئەوەل مانگی پاییزی ساڵی ڕابردوو دەستبەسەر کرابوون، لە لایەن شوعبەی یەکی دادگایی ئینقلابی ورمێ بە تۆمەتی ھەڵوێست و چالاکی دژی کۆماری ئیسلامی ئێران بە سێ ساڵ زیندان سزا دران.\nبە پێی ھەواڵێک کە گەیشتۆتە دەست کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان، رەزبەری ساڵی پێشوو ، واتا رەزبەری ساڵی ۲۷۱٥ کوردی، دو برا بە ناوەکانی ھوشەنگ و مەحەمەد پیرۆززادەگان لە لایەن ھێزە ئەمنیەتی و ئیتلاعاتیەکانی کۆماری ئیسلامی لە گوندی ماوانێی سەر بە پارێزگایی ورمێ لە رۆژھەڵاتی کوردستان دەستبەسەر دەکرێن و لە دوایی دا راگوێزی زیندانی ستادی ئیتلاعات لەو شارە دەکرێن.\nئەو دو برا کوردە دوایی دوو مانگ راگوێزی گرتوخانەی ناوەندی ورمێ دەکرێن و لە بەشەکانی ۳ و ٤ ئەو گرتوخانەیە زیندانی دەکرێن. بەشی ۳ی ئەو گرتوخانەیە تایبەتە بە گیراوانی تاوانە کۆمەڵایەتی و عمومیەکانی وەک تاوانبارانی مادە ھۆشبەرەکان و….\nکۆتایی مانگی رەشەمێی پاڕ، شوعبەی یەکی دادگا ئینقلابی ورمێ بە سەرۆکایەتی دادوەر چابک، ئەو دوو برایە بە تۆمەتی چالاکی دژی ئاسایشی کۆماری ئیسلامی ئێران تاوانبار دەناسێنێت و ھوشەنگ بە دوو ساڵ و مەحەمەد بە یەک ساڵ زیندان سزا دەدات.\nھەر لەو پێوەندیەدا، کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان ئاگادار کراوەتەوە کە ھاووڵاتیێکی تری کورد بە ناوی نەسرەدین داڵایی میلان خەڵکی ماکۆ لە رۆژھەڵاتی کوردستان، پاییزی پاڕ دەستبەسەر کراوە، ناوبراو بە تۆمەتی ھاۆکاری لەگەڵ یەکێک لە حیزبە کوردیە دژبەرەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران بە شەش مانگ زیندان سزا دراوە. ناوبراو دوایی کۆتایی ھاتنی لێپرسینەوەکان، رەوانەی بەشی ۹ی گرتوخانە کراوە.\nجێی ئاماژەیە کە تۆمەتی ئەو سڕ گیراوە کوردە، چالاکی سیاسیە و بەو ھۆیەوە رەوانەی گرتوخانە کراون، بەڵام شوێنەکەیان لە گرتوخانە تایبەتە بە تاوانە گشتیەکان و تاوانی عمومی. ھەر بەو ھۆیەش باری سڵامەت و تەندروستی وان تێک چووە.\nبۆیە کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان سەرەتا گیرانی ئەو سێ کەسە بە ھۆیی چالاکی سیاسی شەرمەزار دەکات، لە کاتێک دا جارنامەی گەردوونی مافی مرۆڤ، ھەر چەشنە گوشار و گرتنێک بە ھۆیی چالاکی سیاسی قەدەخە دەکات. گیرانی ئەو سێ کەسە پێشێڵکردنی ئاشکرایی مافی مرۆڤ، ئازادی ڕادەربڕین و ئازادی بیرکردنەوەیە. ھەر وەھا راگوێزی وان بۆ بەشی گیڕاوە گشتیەکان تاوان و پێشێڵکاری ماف مرۆڤی دەزانێت و شەرمەزاری دەکات.\n● بەساڵاچووانی رۆژھەڵاتی کوردستان ناچارن بۆ بژێوی ژیانیان دەرۆزە بکەن.\nبەپێی ئەم راپۆرتە زۆربەی بەساڵاچوانی پارێزگای سنە لە بیمەی تەئمین ئیجماعی یان بێ بەرین یان پارەیەکی زۆر کەم وەردەگرن.بەم ھۆیەوە زۆربەیان ناتوانن بژێوی ژیانیان یان پارەی چارەسەری بۆ خۆیان دابین بکەن.و ئەژمارێ زۆریان خانوویان نییە وماڵی بەساڵا چووان بۆ وەرگرتنیان داوای پارەیەکی زۆر دەکات کە بەوان ھەڵ ناسوورێت.بە سووڕێک بەناو شارەکوردیەکاندا زۆرێک لەم بەساڵاچووانە دەبینین کە بۆ بژێوی ژیانیان ناچارن لە شۆستەکاندا یان سواڵ بکەن یان دەسفرۆشی کالە وجل وبەرگی بەریان بکەن.\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان ھەر بەم بۆنەوە وتوو وێژیکی لەگەل یەکێک لەم بەساڵاچووانە پێک ھێناوە:لە کونجێک لە سەر شۆستەکەی دەور مەیدانی سنە لە بەر ھەتاودانیشتووە دەڵێت۷۳ ساڵیە وھێچ خێزانێکی نیە،تاقە کوڕەکەی چەند ساڵ پێش کوژراوە وماوەیەک دواتر ھاوسەرەکەی مردووە.تاماوەیەک لەمەو پێس کە توانای ئێشم بوو کرێکاری رۆژانە بووم و ریکخراوە تەئمیب ئیجتماعی بڕی٤٠٠ھەزار پارەی پێ دەدام بەلام کرێ خانووەکەم ۳٠٠ھەزار بوو بەڵام چون نەم دەتوانی ئەم پارەیە بدەم ساحێب ماڵەکەم بە گرتنی بەڵگەی دادگا دەری کردم.بەدرێژایی زستان لە گاراژێک ژیانم بەسەر برد لە کۆتایی دا ئاخێکی ھەڵ کێشاو وتی ئەمە ئاقیبەتمە.\nبەپێی ئاماری بەڕێوەبەری گشتی بیھزیستی پارێزگای کوردستان لەساڵ ۱۳۹۲ھەتاوی ژمارەی بەساڵا چووان ۲۱ھەزارکەس بووە.بە پێی وتەی بەڕیوەبەری گشتی بیھزیستی کوردستان ئەم رێخراوە تەنیا توانای ئەوەی ھەیەبە ۵٠٠٠کەس ئیمکانی یارمەتی بدات.ھەر لەم بارەیەوە خاتوو موژگان شەفیق جێگری گشتی گەشە پێدانی بھزیستی باس لە کەم بوونی بنکە ی دەرمانی وخزمەتگوزاری،کەم بوونی داھاتی مانگانەی بەساڵاچووان و بێ بەھرەبوون لە ماڵ وخانوو ئەم چینە دەکات. شوناسی بەساڵاچووان لەم ئامارە سەرووی ٦٠ساڵ دەس نیشان کراوە.\nشایەنی باسە پارێزگاکانی کوردستان،کرماشان و ئیلام رێژەی کەمترین کەسیان ھەیە لە ئێران کە لە خزمەتگوزاریەکانی تەئمین ئیجتماعی بەھرەمەند دەبن.\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان بە پێی مادەی۲۵ جاڕنامەی جیھان مافی مرۆڤ کە دەڵیت:ھەمووکەس مافی بەھرەمەند بوون لە ستانداردەکانی ژیان وئاسوودەیی بۆ خۆی وبنەماڵەی وەک خۆراک،پۆشاک،شوێنی نیشیە جێبوون،چاودێریەپزیشکیەکان وخزمەتگوزای ھەیە ولەکاتی بێکاری،نەخۆشین ،پیری دا مافی کەڵک وەرگرتن لەم.خزمەتگوزاریانەی ھەیە،ئەم دۆخە بە پێشیل کاری مافی مرۆڤ پیناس دەکات و داوادەکات کە کۆماری ئیسلامی گۆرانکاریەک بنەڕەتی بۆ ئەم دیاردەیە بۆ ھاولاتیانی بکات.\n● (حەبیبوڵا لەتیفی) بەندکراوی سیاسیی کورد پەیوەندیی تەلەفونیی و دیدارلەگەڵ بنەماڵەی لێ قەدەغە کراوە و چاوەڕێی سێدارەیە.\nلە دۆخی حەبیب اللە لەتیفی بەندکراوی سیاسی کورد لە گرتووخانەی شاری سنەی رۆژھەڵاتی کوردستان ئەگاداریەک لە بەردەست دا نییە وناوبراو پەیوەندی تەلەفون ودیداری لێ قەدەغە کراوە.\nبەپێی راپۆرتی کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان:لە پەیوەندیەکدا کە بە یەکێک لە نزیکەکانی بنەماڵەی لەتیفی بەناو “سیروان کەمانگەر”کراوە ناوبراووتوویە:بنەماڵەی حەبیب ماوەیەکە کە لە چارەنووسی کوڕەکەیان بێ ئاگان ونەیان توانیوە پەیوەندی پێوەبکەن. حەبیب اللە ماوەیەکە ھەمو ئیمکانە ئاساییەکانی ناو زیدانی لێ زەبت کراوە وسزای سێدارەکەی کە وەستابوو ھەر وەک خۆی ماوەتەوە.\nحەبیب اللە لەتیفی لە دایک بووی ۱خالەلێوەی ساڵی۱۳٦۱ھەتاوی خوێندکاری موھەندسی سەنایع زانکۆی پەیام نووری شاری ئیلام بوو کە لە ۱خەزەڵوەری ساڵی۱۳۷٦ھەتاوی لە لایەن ھێزەئەمنیەکانی شاری سنە لە شەقامی ئەدەب دەسبەسەر کرا.\nناوبراو لە دوای٤مانگ کەلە ژوورەتاکەکەسیەکانی ئیدارەی ئیتلاعاتی سنە دەسبەسەربوو لەو ماوەیەدا ئازار وئەشکەنجەی زۆر دراو دەوترێت تووشی خوێن بەربوونی گورچیلە بووە و سەریان شکاندووە ودواتر گوێزراوەتەوە بۆ گرتووخانەی شاری سنە.\nھەروەھا لە۱٠پووشپەڕی ساڵی۱۳۸۷ھەتاوی لە دادگای شۆڕشی سنە لقی یەک لەلایەن دادوەر بابایی سەرەڕای ئەوەی کە پارێزەرەکانی”ساڵح نیک بەخت ونیعمەت ئەحمەدی”پارێزگاریان لێ کرد بە تاوانی شەڕی دژی خوداو ئەندامەتی حزبی ژیانی ئازادی کوردستان پژاک،سزای سێدارە بە سەری دا سەپا.\nلە دوای سەرڕاست بوونەوەی سزاکە لە دادگای پێداچوونەوە،دواتر لە دێوانی باڵای وڵات لە بەڕواری۱٦رەشەمەی ساڵی۱۳۸۸ حوکمەکە بە شەفاھی بە پارێزەرەکەی ڕاگەیەندرا.\nسزای لە سیدارەدانی ناوبراو بە پێ راگەیاندراوی شەفاھی بە پارێزەرەکەی کە بڕیار وابوو لە ۵بەفرانباری ساڵی۱۳۸۹ جێ بەجێ بێت بەھۆی نامەی داوای لێبووردنی بنەماڵەکەی بە فەرمانی دادستان بەکاتی ڕاگیرا.\nتاکاتی بڵاو بوونەوەی ئەم ھەواڵا ھەواڵی ھیچ گۆڕانکارییەک بۆ سزای سێدارەی حەبیب اللە لەتیفی ڕانەگەیەندراوە.


ئه‌و دیارده سروشتیانه‌ى تائێستا زانست نەیتوانیوە لێكدانەوەیان بۆ بكات\nهەواڵ / زانست :: 07/02/2019 :: 526 جار بینراوە\nمرۆڤ گەیشتە سەر مانگ و پەردەی لەسەر چەندین نهێنی ئاسمان و زەوی راماڵی، بەڵام هێشتا نەیتوانیوە لە رێی زانستەوە له كۆمەڵە دیاردەیەك تێبگات و لێكيبداتەوە كە بەڕواڵەت سادە و ئاسانن. بۆ نموونە:\n1- بۆچی باوێشك دەدەین:\nزۆربەمان رۆژانە باوێشك دەدەین، تا ئێستا زاناكان هۆكارەكەی بە دڵنیاییەوە نازانن. بەمدواییە زانست وتی باوێشك رەفتارێكە پلەی گەرمای جەستە رێكدەخات و مێشك سارد دەكاتەوە، بەڵام ئەركە بایۆلۆجییە راستەقینەكەی روون و ئاشكرانییە.\nهێشتا نازانین بۆچی باوێشك رەفتارێكی سارییە لە نێوان بوونەوەرە كۆمەڵایەتییەكانی وەكو مرۆڤدا.\n2- بۆچی ئەم جۆرە قارچكە تەنیا لە تەكساس و یاباندا دەڕوێت:\nئەم جۆرە قارچكە كە پێیدەگوترێت جگەرەی ئەهریمەن تەنیا لە ویلایەتی تەكساس و لە یابان دەڕوێت كە كەوتوونەتەسەر یەك هێڵی پانی، بەڵام زاناكان تائێستا نەیانتوانیوە بزانن بۆچی هەر لەم دوو شوێنە دەڕوێن.\n3- بۆچی پشیلە ئەمرخێنێت؟\nزۆر لەمێژە میكانیزمی مرخەمرخی پشیلە بووەتە مەتەڵێك و تائێستا دەگوترێت ماسولكەكانی دەوری قوڕقوڕاگەی پشیلە گرژ دەبن و ئەو دەنگە دەردەكەن. بەڵام تائێستا نەزانراوە بۆچی پشیلە ئەو دەنگە دەردەكات.\n4-درەختی چەماوە بۆچی لەم دارستانەدا هەیە:\nدارستانێك لە شاری (كالینگراد) كە بە دارستانی سەماكەر ناسراوە پڕە لە دارسنۆبەری چەماوە و خواروخێچ. ئەم درەختانە لە ساڵانی شەستەكانی سەدەی رابردوو روێنران و تەنیا هەر ئەم جۆرەیە بەم شێوەیە خواروخێچ بێت و تائێستا نەزانراوە بۆچی.\n5- دەمەوانەیەكی زەبەلاح لە سیبریا:\nئەم دەمەوانە زەبەلاحە كە بەناوی ڕووبارێكی ناوچەكەوە ناونراوە (باتۆم) بریتییە لە پاشماوەی جۆرە بەردێكی شكاو و پانییەكەی 520 پێیە و درێژیەكەی 139 پێیە. رووەك لە دەمەوانەیەدا ناڕوێت و گیانلەبەرانیش لێی نزیك نابنەوە بۆیە خەڵكی ناوچەكە باوەڕیان وایە دەمەوانەكە پەیوەندییەكی هەیە بە مردنەوە. ئەم دەمەوانەیە نزیكەی 500 ساڵە دروست بووە و تا ئێستا نەزانراوە چیە و چۆن دروست بووە.


نەبەز گۆران : كاك كۆسرەت و كاك بەرهەم خەریكی چین ؟ – WTARIKURD\nبا بپرسین ، كێشەكانی حیزبی كوردی ، كێشەی بكەرەكانە ، یان كێشەی بونیادییە ؟\nبنەوانی مەبەستەكەی من ئەمەیە ، ئەگەر بكەرەكان بگۆرێن ، ئیتر كێشە بونیادییەكانیش دەگۆڕێن ؟ ئەگەر بكەرێك بچێتە شوێنی بكەرێكی دی ، مۆدێلێكی نوێ لە سیستەم دێتە ئاراوە ؟ یاخود بونیادەكە لە سەرەتاوە بە شێواوی هاتووە و ، هەمیشە بكەری نادروست دروستدەكات و بە جوڵەی گروپی گۆرانكاری دروست نابێت ؟\nهەڵبەتە لەگەڵ ئەو بۆچونەم ، دوای ساڵانی ( 1940 ) هیچ حیزبێك لە كوردستان دروست نەبووە ، كۆڵەكە بنەرەتیەكانی لەسەر بونیادی حیزبی ستالینی چەقی نەبەستبێت . جگە لە حیزبی ( پەكەكە ) كە ئەویش ستالینییە ، توانی دەست بۆ كێشە بونیادییەكانی كۆمەڵگەی كوردی ببات ، هیچ كام لە حیزبە كوردییەكانی دیكە ، تەنانەت نەشیانتوانی دەست ببەن بۆ گۆرینی بونیادی كۆمەڵگە و بوونە بەشێك لەو شەپۆلی حیزبەی كە رەگو ریشەكەی دەگەرێتەوە بۆ ساڵانی چلەكان و ، كۆڵەكەكانی كۆڵەكەی زۆر مەترسیدارن .\nلە ئێستادا ، كە هەرێم خۆی لێوان لێوە لە قەیران . كۆی حیزبەكانی جگە لە كەرەستەیەك بۆ گەیشتن بە دەسەڵاتێكی شكستخوارد و بەرهەمێكی نوێیان نیە ، بە دروستكردنی ( مینبەرێك ) كێشەكان چارە دەبن ؟\nئەم جوڵەیەی ( كاك كۆسرەت و كاك بەرهەم ) چ روناكییەك دەخاتە سەر دیوە تاریكەكانی بنەوانی كێشە حیزبییەكان ؟ یاخود چ دەروازەیەك بەسەر ئەو هەموو كێشانەدا دەكاتەوە كە حیزبی كوردی لە رۆژی دروستبوونیەوە لەگەڵ خۆی دەیانهێنێت ؟\nڕەنگە پێش هەمووشت رێگا بە خۆم بدەم بڵێم :\nكەسی رامیاریی باش ، لەكاتی باشدا جوڵە دەكات . چونكە هێندە كات گرنگە بۆ بكەری رامیاری ، هێندە جوڵەكە گرنگ نیە . كاتی باش بۆ رامیاری جوڵەی باش دروستدەكات . ئەگەرچی جوڵەكە باشیش بێت ، لێ كە كاتەكەی لە ناكاتدابوو ، پاش ماوەیەك ئەو جوڵەیە كاڵدەبێتەوە . رەنگە ئەم جوڵەیە لە ئێستادا ، لە ناكاتدابێت .\nكاتی خۆی كە كاتەكەی كاتبوو ( كاك نەوشیروان ) جوڵەیەكی كرد. لەگەڵ خۆشی دوو جیهانی تێكەڵكرد . جیهانێك لە نەوەی نوێ، كە دونیابینیان جیاواز بوو ، لەگەڵ جیهانێك لەو نەوەیەی كە لەگەڵ خۆی بوون ، لە مەكتەبی سیاسیی حزبێكی دیكە هێنا بوونی لەگەڵ خۆی . ئەوەی ئەو نەوە نوێیەی خستە روو ، ئەتوانین بڵێین ، تەنها خودی ( كاك نەوشیروان ) بوو . هەر ئەویش بوو بەرگری لەو دونیابینە نوێیەكە دەكرد ، ئەگینا ئەو گروپەی لەگەڵی هاتبوون ، هەمان دونیابینە كۆنەكەیان بۆ حیزب هەبوو، بە ئێستاشەوە ئەشێت نیگەران بن لە هاتنە پێشەوەی ئەو نەوە نوێیە . چونكە كێشەی ئەوان لەگەڵ سیستەمەكە نەبوو ، لەگەڵ بكەرەكان بوو . وە كێشەی ئەوان لەگەڵ وێنە گەورەكە نەبوو، لەگەڵ بەشێكی بچوكی وێنەكەبوو !\nكەوایە هەمان پرسیار دێتەوە بەردەم ( كاك كۆسرەت و كاك بەرهەم ) بەو كەرەستەیەی لەبەردەستاندایە ، یان بەو بكەرانەی لە ژێر سێبەری چەترەكەی ئەوان بەدیدەكرێن، دونیایەكی نوێ و ، مۆدێلێكی نوێ و، نەوەیەكی دیكە دێتە پێش ؟ رەنگە گەر من وەڵام بدەمەوە ، وەڵامەكەم نیگەرانكەربێت . چونكە هەرچۆن پێموایە ئەو بكەرانەی لەگەڵ ( كاك نەوشیروان ) هاتبوون هیچكات نەیانتوانی دونیابینیان بۆ مۆدێلی حیزب بگۆرن و ، زۆرجاریش رێگردەبوون لە جوڵەی نەوەی نوێ و ، نیگەرانیش دەبوون بە هاتنە پێشەوەی ئەو نەوەیە و بوون بە ئەستێرەیان . ئەو كەرەستە و بكەرانەش لە دەوری ( كاك كۆسرەت و كاك بەرهەم ) ن ، هەمان دیدیان هەیە و ، ناتوانن تەجاوزی مۆدێلەكەی ( كاك نەوشیروان ) بكەن و ئومێدیكی نوێ بخەنە بەردەم حیزبی كوردی . بۆ ئەوەی ئەزمونەكە بە لاوازتر دووبارە نەبێتەوە ، پێش هەموو شت پێویستە كەرەستەكە و بكەرەكانی ژێر هەیمەنەی خۆیان بگۆرن ، ئەوسا بیر لە مۆدێلێكی نوێ بكەنەوە . چونكە بەو كەرەستانەوە مۆدێلێكی نوێ دورست ناكرێت .\nئەشێت ئەم رستانەی من نائومێدكەربن . بەڵام ئیدی زۆرجار كە سەیری ئەو جوڵانە دەكەم ، ئەم دێرە شیعرەی ( بەختیار عەلی ) لە كتێبی پیاوكوژان دێتەوە خەیاڵم كە دەڵێت : ( قومری هێندە بەتام باسی مردنی خۆی دەكرد ، ئیتر من باوەرم بە هیچ نەما.) ئەشێت هێندە جوڵەكرابن و هێندە گروپ دروستكرابن و ، لە ئەنجامدا لەوانەی پێشوو چووبن ، ئیتر من بۆ خۆم باوەڕم بە هیچ نەمابێت .\nبا لە خۆم بگەرێم . پرسیارێكی دیكەی جەوهەری بخەمە بەردەم ( كاك كۆسرەت و كاك بەرهەم ) ئەگەر ئەوان وەك ئێستابن باشتر دەتوانن دەست بۆ كێشە بونیادییەكانی هەرێم و ، حیزبی كوردی ببەن ، یان ئەگەر لەگەڵ بەرامبەرەكانیان كە ماڵی ( سەرۆك تاڵەبانی ) یە ، پێكەوەبن ؟ بۆئەوەی فۆرمێكی نوێی حیزبی دروست ببێت و رزگارمان بێت لەم فۆرمە ستالینیە ، گروپ و (مینبەر ) دروستبكرێت باشە ، یان پێكەوە كاركردن بە هەموو جیاوازییەكانەوە ؟ با وادابنێین بكەرێك و دوانیشیان گۆڕی ، بە گۆرینی ئەوانە هیچ لە سیستەمەكە دەگۆڕێت ؟ دەست بردن بۆ سیستەمەكە گرنگە كە جەوهەری كێشەكەیە ، یان روو بەروو بوونەوەی بكەرەكان ؟ كێشەكانی ئێستای هەرێم ، تەنها لەناو یەكێتی نیشتیمانی بوونی هەیە ، یان لەسەرتاپای پنتەكانی ژیانی خەڵك ؟ ئەو دوو بكەرە ئێستا كاتی ئەوەیە ، دەست بۆ وێنە گەورەكان ببەن كە كێشەكانی هەرێمن ، یان كاتی ئەوەیە پشت لە وێنە گەورەكە بكەن و سەرقاڵی بەشێكی وێنەكەبن ؟\nئەمانە تەنها پرسیاربوون . ئەما چاوەروان دەكرێت جوڵەكەیان لە ئاستی میدیایی ، لە ئاستی كادیری ناوەندی حیزبەكان ، ببێتە شوێنی گفتوگۆكردن . بەڵام من زیاتر مەیلی ئەوە دەكەم ، مرۆڤی كورد لەبری ئەوەی قسە بكات ، بە بێدەنگی بیربكاتەوە و دەست بۆ ماهیەتی بیماری سیستەمەكە ببات تا چارەی بكات ، نەك فەزایەكی بۆ دروستبكرێت ، لەبری بیركردنەوە قسە بكات .\nلە هەموو حاڵەتێكدا ( مینبەر ) ەكەی ( كاك كۆسرەت و كاك بەرهەم ) وێستگەیەكە بۆ قسەكردن . ڤەلی باشتردەبوو بیر لە وێستگەیەك بكەنەوە ، بۆ دەستبردن بۆ بونیادی حیزبی كوردی ، كە رەگوریشەكانی پڕە لە بیماری . ئەو رەگو ریشە بیمارانەی حیزبی كوردین ، بكەری نادروست دروستدەكەن . تا ئەوانە لە بنەوانەوە نەگۆرێن ، مۆدێلی حیزبی كوردی هەر لە شوێنی خۆی دەمێنێتەوە .


یادکردنەوەی ڕۆژی کرێکاران، وەبیرهێناوەی مارکسە، کە پیشانیداین سەرمایەداری چییە – Dengekan\nbyNabaz Samad\tApril 30, 2017\tGeneral, Opinion, Slider\nنووسینی: گاڤین ماککریا\nهەموو ساڵێک، لە ڕۆژی جیهانی کرێکاراندا، تارماییی یادەوەرییەک خۆی پیشانی ئێمە دەدا: تارمایی کارل مارکس. ئەو تارمایییەی مارکس لە ساڵی ١٨٨٩ەوە، کە ئینتەرناسیۆنالی دووەم، یەکی ئایاری وەک ڕۆژی جیهانی کرێکاران هەڵبژارد، لەو کاتەوە هەموو ساڵێک خۆی پیشانمان دەدا. هەرچەندە ئێمە لەوە تێدەگەین، ئەو لێرەبوونەی مارکس هۆشە لە پشتی نومایشەوە، بەڵام ئێمە حەزناکەین ئەو تارمایییە بە دیار سەرمانەوە بێت. ئاخر لێرەبوونی مارکس ئێمە نائاسودە دەکا، چونکە ئەو شتە سەخت و گرانەکان دەهێنێتەوە یادمان.\nبەدرێژایی ساڵانێک، ئێمە ئەوپەڕی هەوڵی خۆمان دا بۆ دوورخستنەوەی تارمایی مارکس. هیتلەر لەژێر ناوی ڕۆژێک بۆ کارکردنی نیشتیمانی، مارکسی ناشت؛ گۆرباتشۆف لەنێو ڕیزی ڕێڕۆیشتن، ڕێپێوان و نومایشدا مارکسی شاردەوە. کڵێسەی کاسۆلیکی وەک یوسف (Joseph)، وەک قەشە و پێغەمبەری کرێکاران گۆڕان بە مارکس دەدات. فرانکۆ، وەک لە یاسالادەرێك بەتەواوی مارکس قەدەغە دەکات. هەندێ وڵات بەڕێی پشووی فەرمییەوە، مارکس ساتاردەکەن؛ ئەوانی دی، وەک بەریتانیا و ئیرلەندا، ئەو دەشێوێنن لەگەڵ یەکەم دووشەممەی مانگی ئایاردا. ئێستا کاتییەتی، ئێمە دەبێ ئەو تارمایییە قبووڵ بکەین: ڕۆژی کرێکاران ڕۆژی مارکسە، جا ئێمە حەزی پێ بکەین یان نا.\nڕۆژی کرێکاران دەتوانێ چی بۆ ئێمە بکا، ئەو ڕۆژە بە بیرمان دەهێنێتەوە، کە مارکس هێشتاش لێرەیە، لەنێو هۆشماندا زیندووە. هەرچەندە کۆمۆنیزم وەک سیستەمێکی سیاسی کاتی بەسەرچووە، بەڵام مارکس بە بەهێزییەوە لەنێو زمان و هزرینماندا ماوەتەوە. ئەمڕۆ ئاخاوتن سەبارەت بە پارە، ئیش، چین، یان حکوومەت چالاککردنەوە و زیندووکردنەوەی ئەو زمانەیە کە مارکس پێی دەئاخڤی. هۆشمان بەڕێی سیستەمێک (سەرمایەداری)ەوە، کە ئێمە تێیدا دەژین دیسپلینکراوە و ڕاهێنراوە، ئەوە تەنیا مارکسە دەسوێژ/ئامرازی هزرین لەبارەی ئەو سیستەمە بە ئێمە دەدات. مارکس بوو یارمەتی داین بۆ پێناسەکردنی سەرمایەداری وەک سەرمایەداری، مارکس بوو دەسوێژەکانی تاقیکردنەوەی سەرمایەداری پێداین و بێداری کردینەوە لە ڕۆڵی خۆمان لەنێو سەرمایەداریدا. مارکس بوو، کە ئێمەی کرد بە ”سەرمایەدار”.\nمارکس_ من هیچ شتێکی ڕادیکاڵ لێرەدا ناڵێم_ سەرمایەدار بوو. ئەو کەمتر بە وێناکردنی جێگرەوە (ئەلتەرناتیڤە) شیاوەکانی سەرمایەدارییەوە خەریک بوو، بەڵکو مارکس پتر خەریکی تاقیکردنەوە و ڕوونکردنەوەی خودی سەرمایەداری بوو. مارکس کەسێکی دووربین (پێشبینیڤان) نەبوو (یان ئەگەر وەها بووبێ، ئەوا یەکێكی خراپ بوو) بەڵکو مارکس پتر شرۆڤەکار، ڕەخنەکار، و زانیاری پێدەر بوو. مارکس بەدرێژایی ژیانی، هزرینەکانی سەبارەت بە دەشێ کۆمۆنیزم چۆن بێ، بەناڕوونی مانەوە. لەبری ئەوە مارکس جەخت لەسەر سیستەمێك دەکا، کە لە ڕوانگەی ئەو هەموو شوێنێکی گرتۆتەوە، لەنێو هزرین و ڕەفتارەکانمان و هەروەها لەنێو جیهانی ئەستووییشدا لێرەبوونی هەیە.\nئەو لە هەموو_شوێنێک_بوونەی سەرمایەداری، بۆ مارکس نەشیاوی لێ دەربازبوونە، ئەوە گەورەترین ڕوانگەی مارکسە. مارکس لەوە تێگەیشتبوو کە هەنگاونان ڕووەو دەرەوەی سەرمایەداری _بۆ هۆشی مرۆڤێک کە بەتەواوی بەڕێی خودی سەرمایەدارییەوە کۆنتڕۆڵکراوە_ نەشیاوە (مەحاڵە). ئێمە ناتوانین ئەوە هەڵببژێرین داخۆ لەگەڵ سەرمایەداریدا پەیوەندیمان هەبێ یان نا. (تەنانەت ئەوانەی کە لەژێر حوکمی ڕژێمە ”کۆمۆنیستەکان”یشدا ماونەتەوە ئەو هەڵبژارنەیان نییە.) سەرجەم ئەوەی دەتوانین بیکەین _کە زۆر گرینگیش نییە_ ئەوەیە بیربکەینەوە لەبارەی، داخۆ چ جۆرە پەیوەندییەکمان بە سەرمایەدارییەوە هەیە. وەک سەرمایەدار ئێمە چۆن دەهزرین؟ چۆن دەژین؟ چۆن ڕەفتار لەگەڵ سەرمایەدارانی دیکەدا دەکەین؟\nکاتێك وەک باکگراوندێك بۆ نووسینی ڕۆمانەکەم خاتوو ئەنگڵس ”’Mrs Engels”، ماوەی ساڵێک خەریکی لێکۆڵینەوە بووم لەبارەی مارکس، بە وەڵامێکی پێشبینیکراو گەیشتم. من ژیانی کەسی مارکسم ڕووبەڕووی تیۆرییەکانی کردەوە و دادوەریم کرد، لە ئەنجامدا، زۆر توڕەبووم لە هایپۆکرایسی (واتا جوداوازی قسە و ڕەفتار؛ ئەوەی دەیڵێی ئەوە ناکەی. ن.س)ی مارکس. لێرەدا پیاو (مارکس)ێك هەیە کە ژیانێکی زۆر باش ژیاوە_ بۆرژوا، پارەکۆکەرەوە، پێگەخواز_ لە کاتێکدا، لە نووسینەکانیدا ڕقی لەو شتانە بووە. لێرەدا پیاو (مارکس)ێک هەیە شتێکی گۆتووە (کۆمۆنیزم) و شتێکی دیکەی کردووە (کەپیتەلیزم/سەرمایەداری).\nهەرچەندە، کاتێك کتێبەکەم تەواوکرد، من ئاشتی و ئارامییەکی تازەم لەگەڵ مارکسدا دۆزییەوە، مارکسم خۆشویست و گەشەم بەو خۆشەویستییە دا. لە ڕاستیدا، ئەوەم بۆ دەرکەوت ئەو کەسەی بەڕاستی لێی توڕەبووم ئەوە خۆم بووم نەک مارکس.\nبەڵێ، ئەوە ڕاستە کە بۆ مارکس گۆڕین دەشێ بەبێ گۆڕینی خودی خۆت ڕووبدا، بەڵام ئەمە بەتەواوی ئەوە نییە کە من چۆنم؟ من لە کایەی گشتی ڕقم لە ”بانکڤانەکان” نییە و لە کایەی خۆمەندیشدا لەگەڵ خەڵات و خۆشییەکاندابم؟ من ڕەخنەی نایەکسانی و چەوساندنەوە ناکەم، کاتێك بەبێدەنگی خۆزگە بە ئەوانە بخوازم کە پارە و دەسەڵاتیان هەیە؟ لە ڕاستیدا، داخۆ ئەو هایپۆکراسییە نییە لەنێو چەقی سەرمایەداریدا کە وەها دەکا دەسەڵاتی سەرمایەداری بمێنێتەوە؟ ڕەتکردنەوەی ئەوەی چۆن هەندێ لە سەرمایەدارەکان دەهزرن و ڕەفتاردەکەن، هەرچەندە، لە هەمان کاتدا، داوای لێبوردن بۆ شێوەکانی سەرمایەداری خۆمان بکەین_بۆ خۆمان چ بەشێکی سەرمایەداری هەڵدەبژێرین بۆ قبووڵکردن و چ بەشێکی بۆ ڕەتکردنەوە_ داخۆ ئەوە واتای بوون بە سەرمایەدار نییە؟ داخۆ لەبەر ئەوە نییە ئێمە بەبەردەوامی هەست بە نابەختیاری، نائاسوودەیی، سەختی و تۆمەتباری دەکەین، هەروەها بۆچی بانگی سەرمایەداری دەکەین (چیدیکە؟) تاکو وەها لە ئێمە بکا هەست بە باشتربوون بکەین؟\nمارکس فێری کردم کە یەکەم هەنگاوی گۆڕین، ڕەنگە تەنانەت شۆڕش، ئەوەیە کە تێبینی بکەی. تێبینیکردنی چۆن سەرمایەداری گەشە بە هەردوو جیهانی دەوروبەرمان و جیهانی ناخەکیمان دەدات. تێبینیکردنی چۆن هزرین، کردار، و توانستەکانمان بەرهەمی سەرمایەدارین و لە بەرانبەردا، ئەوان چۆن بەڕێی سەرمایەدارییەوە بە سەرمایەداریکراون. بەڕێی تێبینیکردنی ئەو شتانەوە، ئێمە دەستدەکەین بە بینینی ئەو ڕێگایانەی کە ئێمە پتر ئارام و بەخشندەتر دەکەن بەرانبەر خودی سەرمایەداری خۆمان و بۆ سەرمایەدارانی دیکەش لە ژیانماندا.\nPrevious دیمانە لەگەڵ چیرۆک نووس فاروق هۆمەر … سازدانی: شاخه‌وان سدیق\nNext یەکی ئایار و ترسی شۆڕشی ئۆکتۆبەر دوای سەت ساڵ … وەستا سابیر\nمیللەتێکی سواو …. نەوزاد بەندی


کوردیپێدیا - کۆرۆنانامەی ژنێک: بەشی چوارەم\n📖 کۆرۆنانامەی ژنێک: بەشی چوارەم | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nکۆرۆنانامەی ژنێک: بەشی چوارەم\nماوەی دوو هەفتەیە کۆرۆنانامەکەم نەنووسیوە. لەم ماوەیەدا زۆر شتم لای خۆم تۆمار کرد، یادەوەرییەکان، رووداوەکانی رۆژانە، کارەکانم، وەسفی دیمەنەکان، ئەو هەستەی دیمەن و رووداوەکان دەیورووژێنن. دوێنێ کۆتایی کۆرسەکانم بوو لە زانکۆ، دوا کۆرسم لە رێگای ئینتەرنێتەوە پێشکەش کرد و ئەمڕۆ هەست بە بارسووکی دەکەم، دەتوانم بپەڕژێمە سەر نووسین بە کوردی و شتە تایبەتەکانی خۆم.\nئەمڕۆ 25-04-2020، دەرەوە ئارامە، بارانێکی نەرم دەبارێت، درەختەکانی باخچە بچکۆلەکەمان دوای زستانێکی وشک ئێستا بە تەواوی چرۆیان کردووە. گژوگیا باڵایان کردووە و لاسکی سەرەوەیان لە ژێر بارستایی دڵۆپە باران کەمێ لار بۆتەوە. کزە بایەکی هێمن سروشتی تەڕی خستۆتە لەنجەیەکی هاوسەنگ و شەنگەوە. لە ژوورەوە من بە دیار کۆمپیوتەرەکەمەوە دانیشتووم، بەدەم گوێگرتن لە گیمنۆپێدیی ئێریک ساتی، خەریکی نووسینی بەشی چوارەمی کۆرۆنانامەکەمم. میوزیک و باران و لەنجەی چڵە درەخت و لاسکە گیاکان لەبەر شنەی بایەکی نەرم هەستێکی میلانکۆلییانە دەبەخشن کە دەربڕینی ئاسان نییە، یان باشترە بڵێم هەندێ جار وشە دەرەقەتی هەستەکە نایەت، پێی ناوێریت و ناتوانێت گوزارشتی لێ بکات. ئەمە پرسیاری لا دروست کردم: ئایا وشە هەست و بیرمان دەنووسێتەوە؟ یا هەست و بیر وشە دادەهێنن و دەیهێننە گۆ؟ بەڕای من، ئەگەر وتن یا نووسین دەرهاویشتەی ئەم هاوکێشە دیالێکتیکە نەبێت، ئەوە نابووت و پووچە، بەتاڵە لە مانا، یا دەبێتە لاسایی کردنەوە.\nکەرەنتینە یا ماڵنشینکردن\nئێستا کە باسی وشە و مانا، گوزارشت و ئەزموون، زمان و هەست دەکەم، هەڵوەستەیەکم کرد لەسەر ئەو وشە و زاراوانەی لە سەردەمی کۆرۆنا ئێمە لە زمانی کوردی بۆ گوزارشتکردن لەو ئەزموونە دژوارە بەکاریان دێنین. میدیای کوردی دەخوێنمەوە، دەبینم هەمووان کەرەنتینە بەکاردێنن کە بە رای من لە جێی خۆی نییە. ئەوەی ئێمە ئەزموونی دەکەین ئەمڕۆ مالنشینبوونە نەک کەرەنتینە. کەرەنتینە ئەو هەلومەرج و کات و شوێنە دەگرێتەوە کە ئەو کەسانەی لە دەرەوە دەگەڕێنەوە یا بەهۆی هەلومەرجی تایبەتەوە گومانی ئەوەیان لێ دەکرێ ڤایرۆسەکەیان هەڵگرتبێ بۆ ماوەیەکی دیاریکراو لێی دەمێننەوە تا دڵنیابوون لەوەی کە سەلامەتن و هەڵگری ڤایرۆسەکە نین.\nمەرگی رەش و رەگی وشەی کەرەنتینە\nکەرەنتین (بە فەڕەنسی کارەنتێن) وشەیەکی ڤینیقییە و واتای چل رۆژ دەگەیەنێ. ئەمڕۆ لە زمانانی سەر بە خێزانە زمانی لاتینی بە واتای ژمارە 40 دێت. ئەم زاراوەیە یەکەم جار بەم شێوەیەی ئێستا لە سەدەی چواردە لە لایەن فینیقییەکانەوە بەکارهاتووە بۆ کەرەنتینەکردنی ئەو گەشتیارانەی لە گەشتەکانیان لە ئەفریقا و یوراسیا دەگەڕانەوە بە مەبەستی پاراستنی دانیشتوانی ڤینیسیا لە مەرگی رەش. مەرگی رەش ئاماژە بوو بۆ تاعوون کە یەکێکە لە گەورەترین پەتا جیهانییەکان و لە ئەنجامیدا نزیکەی دوو ملیۆن کەس گیانیان لە دەست دا. ئەو گەشتیارانەی کە دەگەڕانەوە لە کەشتییەکانیان گۆشەگیر دەکران، سەرەتا بۆ ماوەی سی رۆژ و دواتر بۆ ماوەی چل رۆژ تا دڵنیابوون لەوەی کە گەڵگری هیچ دەردێک نین.\nبۆیە کەرەنتینە جیاوازە لە ماڵنشینکردن و ئەو هەلومەرجەی کە لە سەردەمی کۆرۆنا ئێمە ئەزموونی دەکەین. ماڵنشینکردن واتە هەلومەرجی مانەوە لە مالەکانمان بۆ خۆپاراستن و رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە. ماڵنشینکردن دابڕان و گۆشەگیرکردن نییە، جیاوازە لە کەرەنتینە کە کەسەکە لە شوێنێکی داخرا و بە تەنها و دوور لە هەموو کۆنتاکت و پەیوەندییەک بە داخراوی دەمێنێتەوە، تەنانەت خواردنیشی بە شێوازێک پێ دەدرێ کە هیچ بەریەککەوتنێک لەگەڵی دروست نەبێ. ئێمە کە ماڵنشینکراوین، راستە لە فەزای گشتی یا جیهانی دەرەوە دابڕاوین، بەڵام لەگەڵ ئەندامانی خێزان و منداڵ و هاوژین و خۆشەویستانمان لە پەیوەندی داین، دەتوانین بچین بۆ پیاسە تا مەسافەیەکی دیاریکراو، دەتوانین بچین بۆ سوپەرمارکێت. تەنها ئەو کاتە ئەو پەیوەندییانە دەپچڕێن کە کەسێک لە ئێمە تووشی دەردەکە بێت. بۆیە من لە نووسینەکانم هەر لەسەرەتاوە وشەی ماڵنشینکردن و مانەوە لە ماڵم بەکارهێناوە. ئەگەر لە زمانی کوردی بتوانین وشەیەکی جوان دابڕێژین کە گوزارشتی تەواو لەو ئەزموونە نوێیەمان بکات، بۆچی بەکاری نەهێنین و زاراوەیەک بەکاربێنین کە لە جێی خۆیدا نییە؟\nگوندی لویین لە نێوان دوێنێ و ئەمڕۆدا\nهەروەکو لە بەشەکانی دیکەی ئەم کۆرۆنانامەیە نووسیبووم، لەوەتای ماڵنشینکراوین من لەگەڵ خێزانەکەم ژیان لە گوندی لویین دەگوزەرێنم. گوندێکی بچووک لە دووری پێنج کیلۆمەترێک دەکەوێتە باکوری رووباری لواغ-ەوە. کە باس لە دوێنێ و ئەمڕۆ دەکەم مەبەستم سەردەمی پێش کۆرۆنا و سەردەمی ماڵنشینکردن نییە، بەڵکو مەبەسستم سەردەمی جاران، هی سەدەکانی رابردوو و سەردەمی ئێستایە.\nماڵەکەم دوور نییە لە کێڵگەی دەغڵ و دەشتایی و دارستان. زۆربەی رۆژان لەگەڵ کوڕەکەم بەناو ئەو سروشتە رووتەدا پیاسە دەکەین. بە لارێیەکدا گوزەر دەکەین کە چوارچێوەی دەشتاییەکی سەوز پێک دەهێنێ و لە دوورەوە دەڕوانێتە کۆشکی شاهانەی لویین. دوێنێ کە پیاسەمان دەکرد، کۆشکەکە لە دووری چەندان کیلۆمەتر سەوزاییەوە زۆر سەرنجی راکێشێین. ئاسمان نزم خۆی دەنواند و پارچە هەورەکان تا بەرزایی دینگە و تاوەرە خڕ و بڵندەکانی کۆشکەکە داکشابوون. کۆشکی پڕ هەیبەت و سەوزایی بێپایانی چواردەوری و هەورو نزمەکان دیمەنێکی شکۆمەندانەیان پێک هێنابوو؛ ئەو دیمەنە لەیەک کاتدا ئەفسانەیی و دڵگیر وسامناکیش خۆی دەنواند. دینگە و تاوەرە مەزنەکانی کۆشک لە شێوەی قەڵا بە ستایلی سەدەکانی ناوەڕاست بنیات نراون و بە پردە بەردی سپی پێکەوە بەستراونەتەوە.\nئەو کۆشکە لە سەر گردێکە، بەرزترین شوێنی گوندەکەیە و رێک بەرامبەر کڵێسایەکی کۆنە لە دۆڵی کەسکی لواغ. لە دامێنی گردەکە کۆمەڵێ خانووی بچووک هەن کە لە جاددەی سەرەکی نزیکن و جاران هی رەعییە و جووتیار و کاسبکاران بووە کە لە خزمەتی ئەرستۆکرات و ئاغا و فیۆدالەکان کاریان کردووە. سیمای دیوار و پەنجەرە و هەڵکەوتەی ئارکیتێکتی کۆشکەکە لەسەر ئەو گردە و خانووە بچووکەکانی دامێنی مرۆڤ پەلکێشی ناو مێژوو دەکەن.\nئەگەرچی لە دوای شۆڕشی فەڕەنسی ئەرستۆکراتەکان دەسەڵاتیان نەما و فەڕەنسا بوو بە کۆمار و رەعییەش بە هاوڵاتی، بەڵام چینایەتی و پەیوەندییەکانی هێز و دەسەڵات بە شێوازی دیکە هەر بەردەوامن. ئەمەش لە هەڵکەوتەی خانووبەرە و شوێنی نیشتەجێبوون و نەخشەی شار و گوندەکان بە تەواوی هەستی پێدەکرێ.\nیەکەم بەردی بناغەی ئەو کۆشکە لە شێوەی قەڵا لە سەدەی دەی زایینی دانراوە، واتە هەزار ساڵ پێش ئێستا. دواتر لە سەدەی دوانزە و سێزدە کاری زیاتری لەسەر کراوە و هەمیشە نۆژەن کراوەتەوە بە بێ ئەوەی سیمای کۆن و رەسەنی لەناوبچێت. لە سەردەمی شۆڕشی فەڕەنسیش کە شۆڕشگێڕەکان هێرشیان کردە سەر کۆشکی ئەرستۆکراتەکان و تاڵانیان کردن و تێکیان دەدان، بە هۆی نزیکی کوڕێکی دۆقی لویین لە شۆڕشگێڕەکان، هێرش نەکرایە سەر کۆشکی لویین و وێران نەکرا. بۆیە سەرەڕای نۆژەنکردنەوەی، سیمای کۆن و رەسەنی وەک خۆی پاراستووە.\nئەوەی سەرنجڕاکێشە بۆ من ئەوەیە کە ئەو کۆشکە ماوەی پێنج سەدەیە، واتە پێنج سەد ساڵ نەوەی هەمان خێزانی تێدا دەژی. کە ئەمەم بیست بیرم لە رەگ و ریشە و گرنگیی جێگیربوون کردەوە. ئەوان رەگیان قووڵە و جەنگ و رووداوە دڵتەزێنەکانیش پەی پێ نەبردوون. بەڵکو بە سروشتی وەکو درەختێکی پێنج سەد ساڵە لە سەر ئەو گردە رەگیان داکوتاوە و ژیانێکی هێمن دەژین. هیچ کەس کوڕ و کچانی شازادەکانی لویین نابینێ، لە ئاهەنگە فۆلکلۆری و کۆبوونەوە شەعبییەکانیش بەشداری ناکەن. ئەوان ژیانی خۆیان هەیە و نەکەس خۆی لە ژیانیان هەڵدەقوڵتێنێ و نە ئەوانیش تەدەخولی ژیانی خەڵکی ئاسایی دەکەن.\nمن بێگانەم لەم گوندە. لە خانوویەکی بچکۆلەدا کرێنشینم کە سێ سەد کیلۆمەتر لە باشوری ناوەڕاستی پاریسەوە دوورە. جگە لە هەرزانی ژیان لەم دەڤەرە و نزیکی لە سروشت کە هۆکار بوون لەوەی من لێرە بژیم، هۆکاری سەرەکی ئەوەبوو کە من پێلاوی غەریبیم لێرە داکەندبوو، لە شاری تووغ کە 25 کیلۆمەتر لە لویین دوورە. لە ساڵی 1989 کە بۆ یەکەم جار هاتمە فەڕەنسا لێرە خوێندنی زمانی فەڕەنسیم تەواو کرد. من بێگانەم لێرە و لەو کاتەی یەکەمجار رووم کردە ئێرە تا ئێستا زیاتر لە دە جار ماڵم گواستۆتەوە، حەوت وڵاتم گۆڕیوە. کە گەیشتم لە سفرەوە دەستم پێکردەوە و بە ئیرادە و خوێندن و کاری بەردەوام گەیشتم بە ئاستی پرۆفیسۆر لە یەکێ لە باشترین زانکۆکانی فەڕەنسا. هەرگیز خۆم وەک قوربانی نابینم، بەڵام کاتێ مرۆڤ رزگاربووی جەنگ و زیندان بێ، کاتێ بێ ماڵ و دەوڵەت بوویت، ئیتر هیچ شوێنێ ماڵی تۆ نییە، ئەوە جگە لەوەی مەرجەکانی ژیانی مەنفا و پەنابەری ناچارت دەکەن بە ژیانێک کە بژاردەی خۆت نییە. بە بەراورد لەگەڵ خانەوادە و نەوەکانی دۆقی لویین کە پێنج سەد ساڵە لە هەمان خانوو (کۆشک) دەژین، من خۆم وەک قەرەج دێتە بەرچاو. ئەوان جێگیر و رەگاژوو و خاوەن دەوڵەت و ستاتو و هەموو شتێکن، من چیم لێرە؟ بۆ لێرەم؟\nجەنگەکان و ژیانی پەرتوبڵاوی مرۆڤی کورد\nئەم پرسیارانە لەم سەردەمەی کۆرۆنا منیان بردەوە لای رابردوو. من لەناو گەرمەی جەنگ و کاتی سەرهەڵدانی بەعسییە قەومییەکان لە دایکبووم. نەوەی ئێمە لەوساوە تا ئێستا دەیان جەنگمان بینیوە، کوشندەترین زەمەنمان گوزەراندووە. دەیان جار خانوومان تێکدراوە و راو نراوین. ئێمە بە رێکەوت گەورە بووین و بەسەر ژیلەمۆی جەنگ بە پێخاوسی هاتین و بە رێکەوت گەیشتینە ئێرە. من چیم نەدی؟ زیندانی بەعس و مەرگی باوک و سێ برای شەهید، مەرگی دەیان ئەندامی خێزان و خزم و دراوسێ و هاوشار کە بەر لێشاوی ئەنفال کەوتن و نەگەڕانەوە. دوای راپەڕین ئاهێک بە دەروونماندا هات، بەڵام هەر زوو شەڕی نەگریسی ناوخۆی نێوان پارتی و یەکیێتی بەرپابوو، شەڕی خۆکوژی نێوان براکان هەڵگیرسا. ئەم شەڕە لە هەمووان کاریگەرتر بوو، چونکە ئومێدی کوشت، بەهای ئەخلاقی و جوانییەکانی لەناوبرد. پرسە و رەشپۆشی دایک و خوشک و کچەکان گوێیان لێ نەگیرا و رووڕەش و ریسوا کراین کاتێ ژنەکان لەبەردەم پەرلەمانی کوردستان داوایان کرد برا سەرکردەکان بچن لە رێگای پەرلەمانەوە چارەسەری کێشەکانیان بکەن نە کە لە رێگای گولەی تفەنگەوە، داوایان کرد ویژدانیان بجولێ و دوای ئەنفال و هەڵەبجەهەڵەبجە یەکتری نەکوژن. ئەفسووس، تفەنگ و رق درەنگ بێدەنگ کران و ئاشتیی نێوان براکانیش، سەرەڕای ئیرادەی چەند سەرکردەیەکی ئاشتیخواز و پێشکەوتوو لە هەردوو لا، تا ئێستا لە شێوەی شەڕێکی سارد بەردەوامە کە لە زۆر چرکەساتدا ترسی تەقینەوەمان لادروست دەکات. کاتێ لە میدیاکان بەرەنگاری یەک دەبنەوە و لەشکرەکانیان لەسەر سۆشیەل میدیا و لاپەڕە ڤیرچوالەکان ناقوڕەی جەنگ لێ دەدەن، ترسێک لە ناخەوە داگیرم دەکات و رەنگم هەڵدەبزڕکێ. ئایدیۆلۆژیای رق و دووبەرەکی و شارچیێتی و رەنگچیێتی و جەهل وەک ژەهر بەسەرمان دادەبارێ. ئەوانەی لەم دۆخە سوودمەند بوون ئیسلامییەکان بوون کە ئەگەر دەرفەتیان بۆ بڕەخسێ، ئەوە کوردستان دەکەنە داعشداعشتان.\nزینێ وەرتێ و مۆتەکەی جەنگ\nبۆچی لەم کۆرۆنانامەیە باسی ئەمانە دەکەم؟ لە ماوەی دوو هەفتەی رابردوو، هەواڵەکانی کوردستان زۆر نیگەرانییان کردم، بەتایبەتی دۆخی زینێ وەرتێ و دروستبوونی جۆرێک لە گرژی لە نێوان حیزبە کوردییەکان وهاوتا لەگەڵ لە سێدارەدانی موستەفا سەلیمی. ئەم دوو رووداوە لەوانەیە هیچ پەیوەندییان پێکەوە نەبێ، بەڵام ئاماژەن بۆ نەبوونی یەکگرتوویی کورد، بۆ خۆخۆری و گیانی براکوژی. بارودۆخی جیۆپۆلیتیکی و رۆلی دەوڵەتە دوژمنەکانی دەوروبەریش لە دروستکردنی گرژی و تێکبەردانی کورد وەک ژەهر دەمانکوژێ. کاتێ هەواڵی گرژییەکانی زینێ وەرتێ م دەخوێندەوە، دەترسام جارێکی دیکە، سەرەڕای مەترسییەکانی کۆرۆنا حیزبەکان ئەقلانییەت لەدەست بدەن، دەترسام پردی نێوان رۆژەکان بپچڕێن و نێوانی ئەمڕۆ و سبەینێمان، وەک دوێنێ و پێرێ ببێتە رووداوێکی خوێنڕێژ، ببێتە شەڕێکی دیکە و ئیتر جارێکی دیکەش سەرەڕای هەموو کەموکوڕییەکانی هەرێم، ئەوەی بنیاتمان ناوە لەناوبچێ.\nلەو چرکەساتانەدا بیر لە دایکەکان دەکەمەوە، بیر لە دایکم دەکەمەوە کە سێ کوڕی هەبوو هەرسێکی بوونە خۆارکی جەنگ و فیدای کوردستان؛ بیر لە بێوەژنەکانی ئەنفال دەکەمەوە کە لەسەر پێچکەی چاوەڕوانی ملوانکەی نائومێدی دەهۆننەوە؛ بیر لە ئاوارەکان دەکەمە کە هەموو جوگرافیایان بۆتە خێمەیەک لە کامپ و شەڕی کۆرۆنا و هەژاری و نایەکسانی و توندوتیژی دەکەن؛ بیر لە پەنابەرەکانی سەر سنوری تورکیا دوورگەی لێزبۆس و کەنارەکانی ئیتاڵیا دەکەمەوە کە تەلبەند دەکرێن و وەک ئاژەڵ پارچە نانیان بۆ فڕێ دەدرێت؛ بیر لە منداڵە هەتیوەکان دەکەمەوە کە خەون بە ژەمێک نان، بە جەژنانەوە دەبینن ؛ بیر لە کچ و ژنە ئێزیدییەکان دەکەمەوە کە کرانە کۆیلە و زیندەبەچاڵ کران و ئەوانەی گەڕانەوەش خەون بە ئاشنابوونەوە بە ژیان دەبینن؛ بیر لە نەوەی سێیەمی دوای جەنگی دووەمی جیهانی و جوولەکەکان دەکەمەوە کە لە شێوەی خوێندکارێکی خەمناک لە یەکێ لە کۆرسەکانم دەربارەی کارەساتە تراژیدییەکانی جەنگ پێی وتم بەشێک لە باوانی لە ئۆشڤیتز لە ناو فڕنەکان سووتێندراون و نەنکیشی لە لایەن سەربازەکانی سوپای سوور لە بەرلین لاقە کرابوو و هەرگیز نەیوێرا بوو بیدرکێنێ تا دوای مردنی لە دەستنووسێکیدا ئاشکرا بوو؛ بیر لە موهاجیرە مەغریبی و کورد و پاکستانی و فەلەستینییەکانی ئەوروپا دەکەمەوە کە هەمیشە بێگانەن و لە ناوچە هەرە دابڕاو و دواکەوتووەکانی شار بەسەریەکدا کەوتوون و ژیانێکی لانەواز دەگوزەرێنن؛ بیر لە رەشپێستەکان دەکەمەوە کە لەبەر جیاوازیی رەنگ و روخساریان کۆڵی مێژووی کۆیلایەتییان هەڵگرتووە و ژیانێکی شایستەیان پێ رانابینن. ئەمانە دیسان دەمبەنەوە لای دایکم کە قەناعەتی وابوو لە دوای مردن لە کۆڵانە بەرینەکانی بەهەشت چاوی بە کوڕە جوانەمەرگەکانی رۆشن دەبێتەوە.\nلەو ساتانەدا من دەترسم. لە کاتی خوێندنەوەی هەواڵەکانی زینێ وەرتێ، سەرەڕای بوونی هەندێ سەرکردە و سیاسەتمەداری ئاشتیخواز لەناو پارتی و یەکیێتی، دەترسام وەک ساڵانی رابردوو شەڕێکی دیکەش خۆی بەسەرماندا بسەپێنێ و بێهوودە گەنجەکان ناچار بکات بە شانازییەوە خۆیان فیدا بکەن؛ ژنەکان بێدەسەڵاتانە بچنە بەرەکانی شەڕی براکوژی و شیرینی ببەشنەوە بۆ هاندانی پێشمەرگەکان. من بیرم لە هەموو ئەوانە دەکردەوەوە و قەناعەتی تەواویشم بەوەیە کە هیچ جەنگێ رەوا نییە، کە لە جەنگەکان کەس براوە نییە، هەموومان دۆڕاوین. بۆیە کاتێ سەرۆکی هەرێم نێچیرڤان بارزانینێچیرڤان بارزانی هاتە سەرخەت و دۆخەکە ئارام بووەوە، من لە ناخەوە، لەو دەشتە چۆڵ و سەوزەی لویین هەناسەیەکی قووڵم هەڵکێشا و بە نەوزادی کوڕم وت: دەشێ کورد لە رابردوو دەرسی وەرگرتبێ، هیوام خواست کە هەرگیز نەک هەر 'براکان' جارێکی دیکە نەکەونە جەنگێکی دۆڕاوەوە، بەڵکو هیچ جەنگێک لەسەر ئەم زەمینە روونەداتەوە. نەوزاد وای زانی باسی جەنگی کۆرۆنا دەکەم، منیش وتم لە زۆر شوێنی سەرزەمین، ڤایرۆسێک هەیە بەناوی رق کە جەهل برەوی پێ دەدا، ئەو ڤایرۆسە لە کۆرۆنا ترسناکترە.\nدوا کۆرسی زانکۆ و وتەکانی کچێکی فیلیپینی\nلە دوا رۆژی کۆرسەکان، قوتابییەکم کە بە رەسەن خەڵکی فیلیپینە، بابەتی تاقیکردنەوەکەی لەسەر کرێکار و خزمەتکارانی ناوماڵ لە وڵاتانی عەرەبی پێشکەش کرد. وڵاتانی عەرەبی، بەتایبەتی وڵاتانی کەنداو گەورەترین رێژەی کرێکار و خزمەتکاری بیانییان هەیە. ئەو کرێکارانە کە خەڵکی فیلیپین و نیپاڵ و تایلەند و وڵاتانی ئەفریقان، زۆربەیان ئافرەتن و ماڵ و منداڵی خۆیان بەجێ دەهێڵن بۆ پەیداکردنی بڕێک پارە لەبەرامبەر کار و ماندووبوونێکی زۆر. بە پێی بەڵگە و فاکتەکان زۆربەی ئەو ئافرەتانە لەناو ماڵەکان توندوتیژییان بەرامبەر دەکرێ و لە هیچ لەو وڵاتانەش، بە هەرێمی کوردستانیشەوە، یاسایەکی تایبەت نییە بیانپارێزێ. هەموویان لەژێر رەحمی ئەو کۆمپانیا و گروپانەدان کە لە شێوەی سیستەمی کۆیلایەتیی مۆدێرن ئاڵوگۆڕیان پێ دەکەن، جگە لە مافی مانەوە و هەندێ پشکنینی پزیشکی لە رووی جینۆکۆلیجییەوە، مافەکانیان فەرامۆش و پێشێل دەکەن.\nئەو قوتابییە فیلیپینیە باسی ئازارە رۆحیی و دەروونی و جەستەییەکانی ئەو کچ و ژنانەی کرد. جگە لەوەی لە خێزان و منداڵەکانیان دادەبڕێن، بەدەست ئەو سیستەمەوە مەینەتبارن، وەک کۆیلە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێ. هەندێکیان توندوتیژیی سێکسیان بەرامبەر دەکرێ تا ئاستی لاقەکردن، بەڵام ناتوانن سکاڵا بکەن یا بیدرکێنن، لە ترسی لەدەستدانی کارەکەیان و تۆڵەی سەردارەکانیان. هەروەها باسی ئەو ئازارانەی کرد کە لە ئەنجامی نەزانینی زمان و خوورەوشت دەیکێشن؛ ئەو ئافرەتانە لە تەنهاییدا خۆیان دەخۆنەوە و تەنانەت ناتوانن نوێژی رۆژانە و مەراسیمە ئایینییەکانی خۆشیان پیادە بکەن لە ترسی سەردارەکانیان، هەندێکیان ناچار دەکرێن بیروباوەڕی ئیسلامی پیادە بکەن. لەو رۆژەوە بیر لە ژیانی ئەو ئافرەتانە لە سەردەمی کۆرۆنا دەکەمەوە: چۆن رۆژگاری کۆرۆنا دەگوزەرێنن؟ چۆن لەناو ئەو هەموو تەنهاییە و ئەو هەموو کارە جەبرییە دەتوانن ساتێ بدۆزنەوە بۆ هەناسەدانێکی قووڵ؟ ئەی ئەگەر نەخۆش بکەون، کێ بە هانایانەوە دێ؟ لە کاتی توندوتیژی هانا بۆ کێ دەبەن؟ ئەمانە هەموو پرسیارن و پێویستیان بە توێژینەوەی ئەکادیمی هەیە کە سەنتەرەکانی جێندەر و رێکخراوەکان لە هەرێمی کوردستان دەتوانن کاری لەسەر بکەن.\nرەگی ئەم سیستەمە کۆیلایەتییە قووڵە، دەشێ بگەڕێتەوە بۆ جەنگەکان، بۆ کۆلۆنیالیزم، بۆ ئیمپریالیزم و سیستەمی پیشەسازی و سەرمایەداریی جیهانی، بۆ حوکمڕانیی نابەجێ، بۆ پەیوەندییەکانی هێز و دەسەڵات و سروشتی شەڕانگێزیی ئەوانەی خۆیان بە سەردار و گەورە و زاڵ دەزانن و موڵکداریی ئەوانی دیکە دەکەن. دەشێ هەموو ئەمانە بن پێکەوە؛ کۆیلایەتیی مۆدێرن بەشێکی دانەبڕاوە لە توندوتیژیی بنەڕەتی/ستروکتورال کە بە زۆر شێوە لە ژیانمان رەنگی داوەتەوە.\nهەفتەی رابردوو هاوڕێی ئازیزم شیلان گەیلانی لە شاری سنەسنەوە پەیامێکی بۆ ناردم و نووسیبووی: تۆ لە رووی نووسینەوە چالاکیت، ئایا کارەکانی ماڵەوەش خۆت دەیانکەی یا کەسێک هەیە کارەکانت بۆ بکات؟ منیش پێکەنیم و لە وەڵامدا وتم کە وەک پرینسیپ من باوەڕم بەوە نییە کەسێک وەک خزمەتکار راگرم و کاری ناوماڵی پێ بکەم. لە واقیعیشدا لە دژی ئەو جۆرە سیستەم و ئاکارانە خەبات دەکەم. منیش وەک هەر کەسێکی دیکە، بەشێکی کاتی رۆژانەم بە کاروباری ناوماڵ بەسەر دەبەم، هەر لە چێشت لێنانەوە تا قاپ شوشتن و ماڵ پاککردنەوە و هتد. بەڵام وەک پرینسیپ هەموو ئەندامانی خێزان دەبێ بەشدار بن لەئەنجامدانی ئەو کاروبارانە. ئەمە سادەترین بنەمای یەکسانییە، ئەگەر لە ژیانمان رەنگ نەداتەوە، کەواتە درۆ لەگەڵ خۆمان دەکەین.\nلە فەرەنسا چ باسە؟\nلە 16ی نیسان سەرۆک ماکرۆن سێیەم وتاری دەربارەی کۆرۆنا پێشکەش کرد و رایگەیاند کە لە 11ی مانگی مایسەوە دۆخەکە ئارام دەبێتەوە و ژیانی ئاسایی دەست پێدەکاتەوە. لەو کاتەوە لە فەڕەنسا باس لە قۆناغی دوای کۆرۆنا دەکرێت. لە میدیاکان زۆر قسە لەسەر کردنەوەی مەکتەبەکان و بوژانەوەی ئابووری و چۆنییەتیی خۆپاراستن دەکرێت. لە رووی ئابوورییەوە نیگەرانییەکی زۆر هەیە و میدیاکان قسە لەسەر رێگرتن لە قەیرانی دارایی و بێکاری دەکەن. بەڵام وەڵامی تەواویان پێ نییە و هەمووان لەناو نادڵنیایی و ترسدا دەژین. بابەتێکی دیکە کە لە فەڕەنسا زۆر قسەی لەسەر دەکرێ، پرسی ژینگەپارێزی و مامەڵەی مرۆڤە دوای کۆرۆنا لەگەڵ سروشت. توندوتیژیی خێزانیش کە لە فەڕەنسا بە رێژەی 36% زیادیکردووە، بۆتە جێگەی بایەخ و زۆر باس دەکرێت.\nفەڕەنسییەکان بە شێوەیەکی مێژوویی بەهێزن لە هونەری گوتار داڕشتن و ئاخاوتن. بۆ هەموو دیاردەیەک ئارگیومێنت دروست دەکەن، دەیبەستنەوە بە رابردوو و بەدوای رەگی کێشەکاندا دەگەڕێن بەمەبەستی دەدۆزینەوەی چارەسەر لەسەر بنچینەی ستراتیژی و بیرکردنەوەی قووڵ. ئەوەی مایەی نیگەرانییە ئەوەیە کە کەس وەڵامی دڵنیاکەرەوەی پێ نییە، تەنانەت ئەمڕۆ لە گفتوگۆیەکدا فەیلەسوفی هاوچەرخ ئێتیەن بالیبار وتی سەرۆک ماکرۆن و حکومەتیش دڵنیانین کە دەبێ چی بکرێ بۆ ئەوەی ئابووری ببوژێتەوە، بۆ ئەوەی قوتابی بە بێ ریسک بگەڕێنەوە قوتابخانەکان، بۆ ئەوەی داڕمانی بنەمای ئابووری و رێژەی بێکاری قەیرانێکی دارایی هاوشێوەی قەیرانی ساڵی 1929 دروست نەکەن. قەیرانی 1929 کە بووە هۆی داڕمانی بازاڕی جیهانی وەک مۆتەکە بەسەر سەری وڵاتانی رۆژئاوا دەخولێتەوە.\nمیدیاکان کە هەندێکیان کەوتوونەتە ژێر کاریگەریی خراپی تەکنەلۆژیای مۆدێرن و سۆشیەل میدیا و عادەتی نابووتەوە، یاری بە هەست و سۆزی خەڵک دەکەن. بەڵام کەنالە گرنگ و زۆرباشەکانیان وەک لومۆند و لیبراسیۆن و رادیۆکانی فرانس کولتور و فرانس ئەنتێر و کەنالی ئارتێ، هەمیشە بە وردی توێژینەوە دەکەن و لەخۆیانەوە قسە ناکەن و لایک و کلیکی ماڵپەڕەکانیان نەکردۆتە پێوەر بۆ کاریگەری و گرنگییان. ئەو کەسانەی ئەو کەنالانە داوەتیان دەکەن بۆ ئەوەی رای خۆیان بڵێن لەسەر دۆخەکە، کەسایەتیی بەناوبانگ و فەیلەسوف و رەخنەگرانی بەتوانان کە لەسەر بنچینەی فاکت و بیرکردنەوە دەوێن، رەخنە دەگرن، راستییەکان ناشێوێنن. ئەوەی لەخۆیەوە قسەی بێ بنەما دەکات، ئەوەی وەک فەیک نیوز شت رادەگەیەنێ لەم کەنالانە جێگایان نابێتەوە. هەمیشە خۆزگە دەخوازم لە کوردستانەکەی ئێمەش مرۆڤ پێش قسەکردن و هاتنەگۆ توێژینەوەی بکات، دیراسەی پرسەکان بکات، فێری رەخنەگرتن بێ بە ئاگیومێنت و بە بێ جوێندان، بە وردی بیری بکاتەوە ئینجا بنووسێ.\nپاراستنی سروشت و رێگرتن لە پیسبوونی ژینگە بابەتێکی دیکەی گرنگن لە میدیاکانی فەڕەنسا و جیهان بە گشتی. لە ئەنجامی کۆرۆنا و کەمی فڕۆکەبازی لە ئاسمان و کەمی ئۆتۆمبیل و شەمەندەفەڕ، هەمووان هەست بە سازگاریی هەوا دەکەین و ئۆکسجینی پاک دەچێتە سییەکانمانەوە. ئاژەڵەکانیش ئاسوودە و ئازادترن. بەڵام تا چەند جیهان دەتوانێ بەوجۆرە بمێنێتەوە و ژینگە بپارێزێ لە کاریگەرییە پیسەکانی ژیانی مۆدێرن و سەرمایەداریی جیهانی؟ ئەمەش پرسیارێکە و لێرە وەڵامیان پێ نییە. ئەوەی دەوترێ و هەمووان دەیزانین ئەوەیە کە مرۆڤ جا لە هەر شوێنێک و سەر بەهەر دەوڵەت و ئایین و نەتەوە و گروپێک بێ، ناتوانێ خاوەنداریی ئەو بستە زەوییە بکات کە ناوی گۆی زەوییە، ئێمە هەموومان بەشێکین لە گەردوون، هیچ کەس خاوەن و چەقی گەردوون نییە، هەموومان پێکەوە دەبێ بیپارێزین.\nتوندوتیژیی خێزانی کە بە پێی ئامارەکان لە ماوەی ماڵنشینکردن لە سەرانسەری جیهان زیادی کردووە، لە فەڕەنسا زۆر قسەی لەسەر دەکرێت. وەزیری کاروباری یەکسانی مارلێن شییاپا بەردەوام لەسەر خەتە، لەگەڵ رێکخراو و پارێزگار و شارەوانییەکان ستراتیژی بەدەنگەوەهاتن دادەرێژن بۆ پاراستنی ئەو ئافرەتانەی لە ماڵەوە فشاریان لەسەرە و بەرەوڕووی توندوتیژیی دەروونی و عاتیفی و جەستەیی دەبنەوە.\nلە کوردستانیش بە گوێرەی هەندێ راپۆرت توندوتیژییەکان کەمیان کردووە. ئەمە جێگای خۆشحاڵییە، بەڵام من دڵنیانیم لە دروستیی ئەو راپۆرتانە، چونکە ئێمە سیستەمی کۆکردنەوەی ئامار و زانیاریمان وەکو پێویست کارا نییە. بەم دواییە لایەنە بەرپرسەکان و میدیاش خەریکن ئەم پرسە بە هەند وەردەگرن. هەفتەی رابردوو لە رێگای ڤیدیۆوە لە بەرنامەی دەروون و دیاردە بەشداریم کرد. دیارە بۆ من گرنگ بوو لەسەر ئەم پرسە قسە بکەم و سوپاسیان دەکەم بۆ بەرنامەکە و بۆ داوەتکردنم، بەڵام نائومێد بووم کە بوارم پێنەدرا قسەکانم تەواو بکەم. سەرەڕای هاوکاری و بوونی هەندێ هاوڕێی بەتوانا لەو کەنالانە، زۆرجار لە پەیوەندیم لەگەڵ کەنالەکانی راگەیاندن لە کوردستان نائومێد دەبم. لەوانەیە ئەوە پەیوەندی بەوەوە هەبێ کە لەبەر تێکەڵیم بە میدیای نێودەوڵەتی، چاوەڕوانیم لەوان زۆرتر بێت لەوەی کە ئەوان دەتوانن بیکەن.\nجیهانی سبەینێ ؛\nجیهانی سبەینێ هەرگیز وەکو جیهانی دوێنێ نابێت. ئەمە بابەتێکی گرنگی گفتوگۆی میدیا و سیاسەتمەدار و رۆشنبیر و ئەکادیمیستانە. هەندێک لە رووانگەی ئابوورییەوە راڤەی دەکەن، هەندێک لە رووانگەی جیۆ-سیاسییەوە، هەندێک لە رووانگەی کولتوری و پەروەردە و ژینگەوە، هەندێ لە رووانگەی زانستیی و تەکنەلۆژییەوە شی دەکەنەوە. هەندێکیش لە رووانگەی ئاینییەوە باسی جیهانی داهاتوو دەکەن.\nئەوانەی لە رووانگەی ئابووری و سیاسی و کولتوری و زانستییەوە راڤەی جیهان دەکەن لە ژێر رۆشنایی قەیرانەکانی کۆرۆنا و دەرهاویشتەکانی لە داهاتوو، پێ لەسەر گفتوگۆ و هاوکاری و پشتگیریی دەوڵەت وحیزب و حکومەتەکان دادەگرن بۆ چاککردنی کەموکوڕییەکانی بواری حوکمڕانی، بۆ دابەشکردنێکی مرۆڤانەی سامان و دەرامەتی ئابووری، بۆ دوورخستنەوەی جەنگ و بەرقەرارکردنی ئاشتی. لە ئاشتیشەوە دەتوانرێ کار بکرێت بۆ ژینگەپارێزی و پێشخستنی زانستی و کولتوری و تەکنەلۆژی بەجۆرێک کە ببنە هۆکاری بۆ بەهێزکردنی کەرتی تەندروستی و ئاسایش و پەروەردە و کولتور، نەک ببنە مایەی بەهێزکردنی سوپا و موشەک و هێزی ئەتۆمی.\nئەوانەی لە رووانگەی ئایینییەوە قسە دەکەن، ئینجیل و تەورات و قورئان دەکەن بە سەرچاوە و ڤایرۆسی کۆرۆنا و رووداوەکان رووانگەی ئەو 'کتێبە پیرۆزانەوە' لێک دەدەنەوە. ئەوانە زۆربەی کات باس لە مەترسی داڕمانی مرۆڤایەتی و هاتنەدیی رۆژی حەشر لەسەر زەمین دەکەن. لە رێگای ئەمەشەوە ترسی خەڵک ئیستیغلال دەکەن و یاری بە هەست و سۆزییان دەکەن بۆ راکێشانیان بۆ کڵێسا و سیناگۆگ و مزگەوت. ئەمە لەوانەیە ببێتە مەترسیی و دواتر بۆ مەبەستی ئادیۆلۆژی و سیاسیی توندڕەو بەکاربهێنرێ و جەستەی ژنیش بکرێتە مەیدانی شەڕەکانییان.\nلە کاتی کارەسات و قەیرانەکان مرۆڤ پێویستی بە رۆحانییەت هەیە، پێویستی بە گەڕانەوە بۆ ئەو هێزە مەزن و ئەفسووناوی و نادیارە هەیە کە ناوی یاهودا، ئەڵلا، خودا یا گۆدە. ئەمە جیاوازە لە بە ئایدیۆلۆژیکردنی ئایین بۆ مەبەستی سیاسی. رۆحانییەت لەم سەردەمە دژوارە گرنگە بۆ گەڕانەوە بۆ خود، بۆ شتە جەوهەرییەکان، بۆ رێکخستنی پەیوەندیی نێوان تاک و خودا. بەڵام کاتێ نائەقلانییەت مرۆڤ راپێچی ناو ترس و سزا و دۆزەخ بکات و بەرەو توندڕەویی ئایینی بەڵێنی بەهەشتیان پێ بدا، ئەوە دوای کۆرۆنا مەترسی توندڕەویی و تێرۆری ئاینی لێ دەکەوێتەوە.\nمرۆڤ بوونەوەرێکی لاوازە، لە مردن دەترسێ، بەڵام ژیان خۆی گەشتێکە بەرەو مەرگ. با لە شتە سادەکانەوە دەست پێ بکەین؛ ئەزموونی کۆرۆنا دەشێ دەرفەتێک بێ بۆ گەڕانەوە بۆ رەهەندە جەوهەرییەکان، بۆ شیعر و هونەر، بۆ دوورکەوتنەوە لە بەرخۆری و زۆرخۆری و حەزی پووچەڵی سەرفکردن. دەشێ دەرفەت بێ بۆ مێدیتەیشن و رامان لە جوانی و سیحری ژیان. دەشێ خۆشەویستی بێ، دەشێ ساتێکی ئارام بێ لەگەڵ یەکتری، لەباوەشکردنی ئازیزێک بێ. دەشێ پێکەوەبوونێکی جوان بێ لەگەڵ ئەوانی دیکە، ئەوانەی کە پێویستیان پێت هەیە، کە خۆشیان دەوێ و خۆشت دەوێن. دەشێ دوورکەوتنەوە بێ لە رق و کینە، لە توندوتیژی و توندڕەویی ئایینی و ئایدیۆلۆژیی سیاسی.\nسڵاوێک لە جوانی ؛\nلەم بۆچوونەوە، لە ماوەی دوو هەفتەی رابردوو جگە لە ئامادەکردن و وتنەوەی کۆرسەکانم، لەگەڵ هاوڕێی هونەرمەند رێبوار سەعید پرۆژەیەکی شیعری و هونەریمان راگەیاند بە مەبەستی هۆشیاری رای گشتی دەربارەی گرنگی ئاسایش و ئارامی لەناو خێزان و بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی. پرۆژەکە دایەلۆگێکی جوانی سەردەمی کۆرۆنا بوو لە نێوان دوو هاوڕێ لە دووری هەزاران کیلۆمەترەوە و بە 'رێناز' ناوزەد کرا وەکو سیمبۆلێک بۆ تێپەڕاندنی سنورەکان، بۆ نزیکبوونەوە لە سەردەمی کۆرۆنا و بڕینی دوورییەکان و بەرجەستەکردنی هاوڕێیەتی. رێبوار سەعید بە هێما و هێڵ و فیگەرە رەنگدارەکانییەوە و منیش بە وشە و شیعر و ئاوازی زمان بۆ ماوەی هەفتەیەک کارمان لەسەر ئەو پڕۆژەیە کرد کە بۆ هەردووکمان سڵاوێک بوو لە جوانی بۆ رەواندنەوەی توندوتیژی، بۆ بەرجەستەکردنی هاوڕێیەتی و نەهێشتنی رق و توندوتیژی لە نێوان مرۆڤەکان.\nزۆر خۆشحاڵ بووم کە دوو هاوڕێی ئازیز و هونەرمەندی پڕبەهرە و توانا، فرمێسک مستەفا و میدیا رەئوف بێگەرد، بڕیاریاندا لە رێگای نمایشەوە ئەو پرۆژەیە دەوڵەمەند بکەن و بیبەنە ئاستێکی دیکەی هونەرییەوە. بەمە هەموومان هەڵوێستێکی ئێتیکی/ئەخلاقی دەنوێنین. ئەو پرۆژەیە هەموومانی کۆکردەوە لە دوو کۆبوونەوەی ئۆنلاین لە رێگای زوومەوە کە بەهادار و جوان بوو لەم رۆژگاری کۆرۆنا و مالنشینکردنەدا. دوای کۆبوونەوەی یەکەم پێشنیار کرا کە داوەتی دوو خانمی هونەرمەند و بەتوانای دیکە، دەشنێ موراد و تریفە کەریمیان و هەروەها دەرهێنەر مامۆستا سالار سەعید بکرێت بۆ زیاتر دەوڵەمەندکردنی پرۆژەکە. میدیا گەڕایەوە بۆ توخمی ئاو، فرمێسک بۆ خاک و خۆڵ، تریفە و دەشنێ لە رێگای دەنگە ناوازەکەیان، لە رێگای میوزیک و چالاکییە ئینسانییەکانیانەوە، مامۆستا سالار لە رێگای تەکنیکە کاریگەرەکانی دەرهێنانەوە، هەمووان پێکەوە یەکتری و ئەم پرۆژەیە تەواو دەکەین. ئەمە لەوانەیە سیمبۆلێکی بچووکی پەیوەندیی جوان و کاری هەرەوەزی بێت لەم سەردەمە دژوارەدا؛ گومانی تێدانییە کە ئەمڕۆ پەیوەندیی نێوان مرۆڤەکان لە جیاتی خۆشەویستی و رێز و هاوکاری و پشتگیری، بۆتە پەیوەندیی بەرژەوەندخوازی و رکابەری و لێکدان و دژایەتیکردن جا بە هەر بیانوویەک بێت. کارکردنی پێکەوەیی لە رێگای هونەرەوە، داوەتێکە بۆ تێپەڕاندنی ئەو بارودۆخەیە، بۆ گەڕانەوە بۆ سروشی مرۆڤانەمان، بۆ تۆلێرانس و یەکتری قبوڵکردن سەرەڕای جیاوازییەکان. ئەم پڕۆژەیە سڵاوێکە لە جوانی سەرەڕای دژوارییەکانی سەردەمی کۆرۆنا بە ئامانجی دابینکردنی ئاشتی و ئارامی لە جیهانی سبەینێ.\n#هەڵەبجە | #داعش | #نێچیرڤان بارزانی | #سنە |\n1. 👁 کۆرۆنانامەی ژنێک- بەشی یەکەم\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: May 6 2020 3:12PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 6 2020 3:36PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 6 2020 3:36PM باشترکراوە


ANF | ٤٠ میلیۆن لە دانیشتوانی ئێران لە ژێرهێڵی هەژاریدا دەژین\nچوارشه‌ممه, 26 Feb 2020\nنوێنەری شاری پیرانشار لە پەرلمانی ئێران ڕایگەیاند کە داتاکانی دەوڵەتی ئێران دەربارەی ڕێژەی هەژاری لە ئێران دوورن لەڕاستی و حکومەت ڕاستییەکان چەواشە دەکات.\nدووشه‌ممه, 13 May 2019, 17:05\nڕەسووڵ خزری نوێنەری شاری پیرانشاری ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئەندامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی پەرلمان ئەوەی خستەڕوو ، کەدەبێت ڕاستییەکان قەبووڵ بکەین، ٤٠ میلیۆن لە هاووڵاتیانی ئێران لەژێرهێڵی هەژاریدا دەژین.\nناوبراو ئاماژەی بەوەکرد کە ئەو داتایانەی دەوڵەت ڕایدەگەیەنێت دوورن لە راستی . ئەگەر پێشوووتر ١١میلیۆن کەس پێویستیان بەهاوکاری مادی بووە ،ئیستاکە ئەم رێژەیە بۆ ٤٠ میلێۆن کەس بەرزبووەتەوە کە بۆ دابینکردنی پێداویستییە سەرەکییەکانیان تووشی گرفتی گەورە بوون.\nخزری ئەم باروودەخەی ئیستای خستە ئەستۆی بێ پلانی و ناکارامەیی دەوڵەتی ئیستا و دەوڵەتانی پێشوو و وتی ئەم باروودۆخە سەختە ئیستا بەرۆکی هاووڵاتیانی گرتووەتەوە.\nهاوکات عەلی کورد یەکێکی تر لە ئەندامانی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی پەرلمانی ڕژیمی ئێران چەند ڕۆژ پێش ئیستا ڕایگەیاندبوو کە زیاتر لە یەک میلێۆن کەس بە ڕێژەی پەراوێزنشینەکانی ئێران زیادبووە کە هۆکارەکەی بەرزبوونەوەی کرێ خانوو و ناکارامەیی کاربەدەستانی دەوڵەتە.\nناوەندەکای ڕژیمی ئێران هیچکات داتایەکی ڕاست لەمەڕهێڵی هەژاری لەئێران بڵاوناکەنەوە و کاربەدەستانی ئێران باس لەوەدەکەن کە ڕێژەی هاووڵاتانی ژێرهێڵی هەژاری لەنێوان ١٠ بۆ ١٢میلیۆن کەسە. بەڵام حسێن ڕاغفەر لێکۆڵەری ئابووری کۆمەڵایەتی دەڵێت تەنیا ١٢ میلیۆن کەس لەژێر هێڵی برسیەتیدان و ٣٠ میلیۆن کەس لەژێر هێڵی هەژاری تەواودان .\nجێگری وەزیری کار و خۆشگوزەرانی کۆمەڵایەتی لە لێدوانێکی سەیردا ساڵی پار هێڵی هەژاری ٧٥٠ هەزار تمەنی ئێرانی دانابوو لەکاتێکدا خانەوادەیەکی ٣کەسی بۆ دابین کردنی ژیان خۆیان پێویستیان بە ٣میلیۆن و٧٥٠ هەزار تمەن هەیە.\n'داگیرکاری دەوڵەتی تورک لەناو 'پەنچە' دا دەخنکێنین\nهەپەگە:لە خواکورک ٨ سەربازی تورک کوژران\nزیانلێکەوتوانى بومەلەرزەکەى رۆژهەڵاتى کوردستان داواى هاوکاری دەکەن\nلە مەراسیمێکدا خەڵاتی شەهید گەرمیان بەخشرایە مەزڵوم کۆبانی\nگوندییەکانى خۆی نیگەران و ناڕازین؛ بێحاڵ و ماڵن و چاوەڕێی هاوکارین\nپەیەدە: کلیلی چارەسەریی ئاڵۆزییەکانی سوریا، چارەسەرکردنی پرسی کوردە\nئەنوەر موسلم و ئایشە حسۆ بە هاوسەرۆکانی پەیەدە هەڵبژێردران\nژمارەی ئەو کەسانەی لە ئێران بە هۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە گیانیان لەدەستداوە گەیشتە ١٦ کەس\nلە شاری نەجەف بە هۆی مەترسی کۆرۆناوە بۆ ماوەی ١٠ ڕۆژ پڕۆسەی خوێندن ڕاگیرا\nبەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە خوێندنگەکانى ٣ پارێزگای ئێران داخران\nهەر فڕۆکەیەک بچێتە ئاسمانی سوریا لەلایەن رژێمەوە دەکرێتە ئامانج!\nلە ئێران دەنگدان ٥ جار درێژکرایەوە\nلە ئێران تا ئێستا ٤ کەس بە ڤایرۆسی کۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە


یوفا پاڵێوراوانی پێكهاته‌ی ساڵی ئاشكراكرد – Knwe.org\nسەرەکی » وەرزش » یوفا پاڵێوراوانی پێكهاته‌ی ساڵی ئاشكراكرد\nیه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا له پێگه‌ی ره‌سمی خۆی ناوی ئه‌و 50 یاریزانه‌ی بلاوكرده‌وه كه ركابه‌ری له‌سه‌ر باشترین پێكهاته‌ی ساڵ ده‌كه‌ن و هانده‌رانیش مافی ئه‌وه‌یان پێده‌درێت پێكهاته‌كه دیاری بكه‌ن.\nهه‌موو ساڵێك یه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا باشترین پێكهاته دیاری ده‌كات و دیاری كردنی پێكهاته‌ش له‌لایه‌ن هانده‌رانی تۆپی پێ ده‌بێت له‌سه‌ر تاسه‌ری جیهان كه ده‌توانن له پێگه‌ی ره‌سمی یوفا پێكهاته‌ی خۆیان دیاری بكه‌ن و ئه‌و یاریزانه‌شی ناوی له زۆرترین پێكهاته‌دا هه‌بێت ئه‌وا له كۆتاییدا ناوی له پێكهاته‌كه‌ی یوفادا ده‌بێت.\nبۆ ئه‌مساڵیش یوفا ناوی 50 یاریزانی ئاشكرا كردوه كه هانده‌ران ده‌توانن له پێكهاته‌كه‌یاندا به‌كاری بهێنن كه نوێنه‌رایه‌تی 14 یانه‌و 20 وڵات ده‌كه‌ن.\nله‌و 50 یاریزانه‌ش له 5 گۆڵپارێز و 15 یاریزانی به‌رگریو 15 یاریزانی ناوه‌ند و 15 یاریزانی هێرشبه‌ر پێكهاتون و هانده‌رانیش سه‌ربه‌ستن له‌وه‌ی ئه‌و پێكهاته‌یه دیاری بكه‌ن كه خۆیان ده‌یانه‌وێت.\nله‌و ژماره یاریزانه‌ش ریاڵ مه‌درید پشكی شێری به‌ركه‌وتووه كه 9 یاریزانی له پێكهاته‌كه‌دا هه‌یه‌و بارسێلۆناش به 7 یاریزان له پله‌ی دووه‌م هاتوه‌و ئه‌تله‌تیكۆ و لیڤه‌رپوڵیش خاوه‌نی 6 یاریزانن.\nله‌سه‌ر ئاستی هه‌ڵبژارده‌كانیش هه‌ڵبژارده‌ی فه‌ره‌نسا خاوه‌نی 10 یاریزانه‌و ئیسپانیاش 6 یاریزانی هه‌یه‌و به‌رازیلیش به 5 یاریزان سێیه‌مه.\nله‌سه‌ر ئاستی خوله‌كانی ئه‌ورپاش لا لیگای ئیسپانیا به 22 یاریزان پێشه‌نگه‌و له‌دوای ئه‌ویش پریمه‌رلیگ دێت به 14 یاریزان و 7 یاریزانیش له خولی ئیتاڵیا ناویان له لیسته‌كه‌دایه به‌ڵام ته‌نها یه‌كێكیان ئیتاڵیه.\nله‌و 50 یاریزانه‌ش كه دیاری كراون 17 یاریزانیان بۆ یه‌كه‌م جاره ناویان له لیستی دیاری كردنی باشترین پێكهاته‌ی ساڵ دابێت.\nله لیسته‌كه‌دا جۆرجیۆ كیلینی یاریزانی یانه‌ی یۆڤانتۆس به ته‌مه‌نترین یاریزانه كه ته‌مه‌نی 34 ساڵه، گه‌نجترین یاریزانیش كیلیان مباپی یاریزانی پاریس سان جێرمانه كه ته‌مه‌نی 19 ساڵه.\nباڵابه‌رزترین یاریزانی لیسته‌كه‌ش خالیدۆ كۆلیبالی یاریزانی یانه‌ی ناپۆلییه كه باڵای 195 سانتیرمه‌تره‌و نگۆلۆ كانتی یاریزانی چێڵسی-ش باڵای له هه‌موو یاریزانه‌كانی تر كورتره كه باڵای 169 سانتیرمه‌تره.\n7 یاریزان كه ناویان له لیسته‌كه‌دایه زیاتر له 100 یارییان له چامپیۆنس لیگ كردوه‌و رێژه‌ی ته‌مه‌نی یاریزانه‌كانیش 27 ساڵه.\nده‌نگدانی له رۆژی 2 شه‌ممه‌وه ده‌ستی پێكردووه‌و تا رۆژی 11/1/2019 به‌رده‌وام ده‌بێت كه له‌و رۆژه‌دا باشترین پێكهاته دیاری ده‌كرێت.


بزووتنه‌وه‌ى تاڵیبان و به‌رپرسانى ئێران كۆده‌بنه‌وه\nYou are at:Home»بابەتی گشتی»عێراق و جیهان»بزووتنه‌وه‌ى تاڵیبان و به‌رپرسانى ئێران كۆده‌بنه‌وه\nلیژنەیەکی سیاسیی تاڵیبان بە سەرۆکایەتی مەلا عەبدولغەنی بەرادەر بە مەبەستی دیدار و گفتوگۆ لەگەڵ بەرپرسانی ئێران سەبارەت بە ڕەوتی ئاشتی لە ئەفغانستان گەیشتە تاران. خولی دووەمی گفتوگۆکانی ئاشتی دەوحە بە کردەوە سڕ کراون.\nسەعید خەتیب زادە، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران هەواڵی سەفەری لیژنەی سیاسیی تاڵیبانی بە سەرۆکایەتی مەلا عەبدولعەزیز بەرادەر ڕاگەیاند. بە پێێ ڕاپۆرتی هەواڵنێری سەر بە سوپای پاسداران “تسنیم” خەتیبزادە لەو بارەوە وتی: “ئەو لیژنەیە بە پێێ هەماهەنگی پێشوو و لەسەر بانگهێشتی وەزارەتی دەرەوەی ئێران بەرەبەیانی ئەمڕۆ (سێشەم) گەیشتنە تاران و لە لایەن بەرپرسانی وەزارەتی دەرەوە پێشوازییان لێکرا”.\nخەتیب زادە لە درێژەی قسەکانیدا وتی: “لیژنەی سیاسیی تاڵیبان لەو ماوەیەدا کە لە تارانن، چەند دیدارێکیان لەگەڵ بەرپرسان و لەوانە وەزیری دەرەوە و نوێنەری تایبەتی ئێران بۆ کاروباری ئەفغانستان دەبێت و دەربارەی ڕەوتی ئاشتیی لە ئەفغانستان و پرس و بابەتە پەیوەندیدارەکان وتووێژ و گفتوگۆ دەکەن”.\nسەفەری تاڵیبان بۆ تاران لە حاڵێکدا ئەنجام دەدرێت کە گفتوگۆکانی نێوان ئەفغانییەکان لە دەوحەی قەتەر ڕاوەستاون. هەندێ لە میدیاکان باس لە سڕکردنی ئەو گفتوگۆیانە دەکەن.\nبڕیار وا بوو خولی دووەمی گفتوگۆکانی ئاشتی نێوان حکومەتی ئەفغانستان و تاڵیبان لە ڕۆژی ٥ی جانیوەری دەست پێ بکەنەوە بەڵام دوای بەڕێوەچوونی سێ کۆبوونەوەی سەرەتایی بە کردەوە ڕاوەستا. لیژنەی حکومەتی ئەفغانستان پرسی ئاگربەسی وەک ئەولەوییەتی یەکەم داناوە و هەروەها پاراستنی فۆرمی کۆماریی هێڵی سووری حکومەتە، ئەوە لە حاڵیکدایە کە تاڵیبان وەک مەرجی سەرەکی داوای ئازادکردنی ٧ هەزار زیندانی دەکات کە ئەندامی ئەو گرووپەن و هەروەها خوازیاری دامەزراندنی حکومەتێکی نوێی ئیسلامییە. ئانتۆنی بلینکن، کاندیدی پێشنیارکراوی بایدن بۆ پۆستی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا باسی لە لێکۆڵینەوە سەبارەت بە ڕێککەوتنی دووبارە لە نێوان ئەمریکا و تاڵیبان کردووە. بە وتەی بلینکن ئەمریکا دەیەوێ بەشێک لە هێزەکانی لە ئەفغانستان بمێننەوە.\nنزیکەی مانگێک پێش ئێستا محەمەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێران لە دیمانەیەکدا لەگەڵ کەناڵی “گلوع نیوز”ی ئەفغانستان لە وەڵامی پرسیارێکدا دەربارەی هەڵوێستی تاران لە بەرامبەر تاڵیبان، وتی: “سەیر بکەن، تاڵیبان کردەوەی تیرۆریستی زۆری ئەنجام داوە. ئەوەی کە تاڵیبان گرووپێکی تیرۆریستییە یان نا؟، ئێمە لە یاساکانی خۆمان هێشتا تاڵیبانمان لە لیستی گرووپە تیرۆریستییەکان دەرنەهێناوە. لە یاساکانی ئێمەدا هەر وەک یاساکانی نەتەوە یەکگرتووەکان وەک گرووپێکی تیرۆریستییە. ئێمە پێڕەوی لە نەتەوە یەکگرتووەکان دەکەین”.\nزەریف لەو دیمانەیەدا پڕچەککردنی تاڵیبانی لە لایەن ئێرانەوە ڕەت کردەوە بەڵام دانی بەوەدا نا کە تاران و تاڵیبان پێکەوە پەیوەندییان هەیە: “ئێمە هیچ کات نەمانووتووە لەگەڵ تاڵیبان پەیوەندیمان نییە. مەلا بەرادەریش هات بۆ ئێران و لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئێران دیداری کرد. بۆیە ئەویش لەوانەیە لە ئێراندا هەندێ چاوپێکەوتنی لەگەڵ بەرپرسانی ئێمە هەبووبێت. ئێمە هەرگیز ئەوەمان نەشاردووەتەوە، دەوڵەتی ئەفغانستانیش لەوە ئاگادارە”.\nزۆبەیحوڵا مۆجاهید، وتەبێژی تاڵیبان بە بڵاوکردنەوەی پەیامێک لە ئەکاونتی تویتەر قسەکانی زەریفی بە “نەزانانە”، “دەستێوەردەرانە” و “دوور لە ڕاستی” ناو برد.\nپێشتر حەمید دێهقان پودە، باڵوێزی نوێی ئێران لە دەوحە دوای دیدار و گفتوگۆ لەگەڵ لیژنەی سیاسیی تاڵیبان، لە پەیامێکدا لە تویتەر وەک “بزووتنەوەی تاڵیبان” ناوی برد و ئەوەش ڕەخنەی زۆری بە دوای خۆیدا هێنا.


خەون‌و خەوبینین !- سعدی مرادی\nخانه/اصول/فقه/خەون‌و خەوبینین !\nسعدی مرادی Send an email ۳ دی ۱۳۹۷\nتکایە خەون‌و خەوبینینمان بۆ ڕوون بکەوە؟\nخوای گەورە لەبارەی پێغەمبەر یوسفەوە ئەفەرموێ: وَکَذَلِکَ یَجْتَبِیکَ رَبُّکَ وَیُعَلِّمُکَ مِن تَأْوِیلِ الأَحَادِیثِ وَیُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکَ وَعَلَی آلِ یَعْقُوبَ کَمَا أَتَمَّهَا عَلَی أَبَوَیْکَ مِن قَبْلُ إِبْرَاهِیمَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبَّکَ عَلِیمٌ حَکِیمٌ (۶)\nو اینگونه پرودگارت تو را برمى گزیند و از تعبیر خواب ها (و سرانجام امور) به تو مى آموزد و نعمت خویش را بر تو و بر خاندان یعقوب تمام مى کند همانگونه که پیش از این بر دو پدرت ابراهیم و اسحاق تمام کرد. همانا پرودگارت داناى حکیم است.\nپێغەمبەری ئازیز ئەفەرموێ: ذهبت النبوه و بقیت المبشرات” متفق علیه. واته: پێغەمبەرایەتی ڕۆیی‌و نەما ئەوەی کە ماوە موژدەدەرەکانن.\nخەون بەپێی قورئان‌و سوننەت و ڕای زانایانی ئیسلام ئەو ڕاستیانەن کە ڕۆح لەکاتی نووستندا دوای ئازادبوونی لەلەش بە نیسبی لە دنیای ڕۆحا ئەیانبینێت.\nلەشی مرۆڤ لە دوو بەش پێک هاتوە ۱ ـ ماددی ۲ـ گیانی، ئنجا هزر (عقل) جا لەکاتی خەوتنا ڕۆحەکەی بە شێوەیێکی جوزئی لێی جیا دەبێتەوە بەڵام لەکاتی مردنا بە تەواوەتی جێی ئەهێڵێ، بۆیە خەوتن بە مردنی چکۆلە ناسراوە وەک ئایەی ۴۲ی سوورەی زومەر ئاماژەی پێداوە.\nئیبنوقەییم لە کتێبی (الروح)دا ئەفەرموێ: ئەم ئایەتە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی کە ڕۆحی مردوان‌و زیندوان ژوانی یەکتری دەکەن. ئیتر گیانی زیندوەکە ئەگەرێتەوە بۆ لاشەکەی تا کاتی مردنی دێت.\nئیبنوقەییم خەونەکان دەکاتە چەن بەشەوە یەکیان بریتیە لە ئیلهامی خودای تەعالا. واتە؛ خوا دەیخاتە ناو دڵی بەندەکەی خۆیەوەو قسەی لەگەڵ دەکات وەکو ( عبادەبن‌صامت) و هی تریش.\nهۆکاری مۆتەکە( کابوس) چارەسەری چییە؟\nهۆکارەکانی لەڕووی دینی‌و پزشکی دەروونییەوە زۆرجار دەگەرێتەوە بۆ”\n۲ـ دڵەڕاوکێ (وەسواس)\n۴ـ فشاری ڕەوانی‌و ڕۆحی\nـ جار هەیە مرۆڤ لەسەر پشت یا لەسەر کەلەکەی چەپە دەنوێت ئەم خەونە ناخۆشانە دەبینێت.\nپێغەمبەرگیان (دخ) ئەفەرموێ: گەرچوویتە سەر جێگات دەستنوێژ هەڵبگرەو لەسەر لای ڕاست بنوو ئەم دوعایە بڵێ: اللهَ اسلمت وجهی الیک، و فوضت امری الیک. واتە” خوایە خۆم دایە دەست تۆ کارەکانیشم بە تۆ سپارد،\nنابێ لەسەر لای چەپ بنووین یا لەسەر پشت بخەوین چوون زیانبارەو ئەبنە هەل بۆ شەیتان کە کاری خۆی بکات‌و دەست لە ملت نێ و تووشی تەنگی هەناسەو دەنگ دەرنەهاتنت بکات.\nپێغەمبەرگیان (دخ) دەفەرموێ: خەون هەیە ترسی شەیتانە تا مرۆ نارەحەت کات. (ابن ماجه) جا کە خەبەری بوۆ با بڵێت: اعوذ بالله من الشیطان الرجیم. جا زیانی نابێ.\nخەون دوو جۆرە” یا خۆشە یا ناخۆشە.\nـ جا گەر دڵت پێی خۆشبوو لای خۆشەویستانت باسی بکە.\nـ گەر ناخۆشبوو با نوێژ بکات‌و باسی نەکات‌و دوعا بکات.\nترس هۆکارە بۆ خەوی ناخۆش بەتایبەت لە ئافرەتان‌و مناڵانا\nبە بینینی کارەسات‌و دیمەنی جەڕگبڕو کوژران‌و لێدان‌و دڵ‌ڕەقی و.. یا بە بینینی فیلمی ترسناک لە کاناڵ‌و موبایل‌و… هتد، مناڵەکە بیری لێدەکاتەوەو شەو خەوی پێوە ئەبینێ‌و ئەترسێ. جا پێویستە وریابین.\nڕاستە جنۆکەو شەیتان هەیە وەکوو چۆن میکڕۆب‌و ڤایرۆس‌و… هەیە بەڵام چۆن خۆپاراستن و چارەسەری هەیە بۆ میکرۆبەکان ئاواش خۆپاراستن‌و چارەسەری هەیە لە جندۆکەو شەیتان‌و وەسوەسە بە قورئان خوێندن‌و زیکرو دوعاو نوێژکردن و پشت بەستن بە خوای گەورە بەجۆرێ کە ئاساری شەیتان لە دەروونا ناهێڵێ.\nپێغەمبەر دخ فەرموویەتی خەون سێ بەشە”\n۱- هەیە موژدەی خوایە\n۲- هەیە داڵغەو خەیاڵی دەروونە\n۳-هەیە ترس‌و مۆتەکەی شەیتانە\nئیبنوقەییم خەونەکان دەکاتە چەن بەشۆ”\n۱-خەونی ئیلهامی کە خوا دای دەبەزێنێت ناودڵی چاکانەوە.\n۲-فریشتەی خەونەکان پێی دەڵێ\n۳- ڕۆحی بە دیداری مردووەکانی دەگات\n۴-ڕۆحەکە بەرەو خوا بەرز دەبێتەوەو لەگەڵ خوایا قسە دەکات وەکوو ئیمام ئەحمەد.\n۵ جار واشە ڕۆح دەڕواتە بەهەشت‌و… دەیبینێ‌و ئاسمانەکان‌و دەگەرێتەوە.\nتعبیر خواب خەوبینین خەون\nهەڕاج کردنی برایەتی!!\nوجود الله (۲-۲) دکتر قرضاوی


فەیسبووك و ئینستاگرام و واتساپ لەكاركەوتن – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/07/03 - 6:27 PM\nپێگە كۆمەڵایەتییەكانی (فەیسبووك و ئینستاگرام و واتساپ)، لە زۆربەی وڵاتانی جیهاندا بە عیراق و هەرێمی كوردستانەوە لەكاركەوتن.\nئەمڕۆ چوار شەممە، ڕۆژنامەی (میرۆر)ی بەریتانی بڵاویكردەوە، “ئەو پێگانە دووچاری كێشەیەكی تەكنیكی لەناكاو بوون، ئەمەش وایكرد لە ژمارەیەك وڵاتانی جیهاندا لەسەر تۆڕی ئینتەرنێت لەكاربكەون”.\nبەپێی ڕۆژنامە بەریتانییەكە، “بەكارهێنەرانی پێگەی فەیسبووك، بە قورسی دەیانتوانی بچنە نێو هەژمارەكانیان، لەگەڵ دەركەوتنی ‘Service Unavailable’، بەو واتایەی (خزمەتگوزارییەكە بەردەست نییە)، لەگەڵ دەرنەكەوتنی تایم ڵاین لەسەر پێگەكە و دەرنەكەوتنی وێنەكان”.\nپێگەكە دووچاری گلەیی و گازندەیەكی زۆر بووەوە بەهۆی دانەبەزینی وێنە نوێیەكان و ڤیدیۆكان لەسەر هەموو ئەپڵیكەیشنەكانی كۆمپانیای (فەیسبووك)ی وەك ئینستاگرام و واتساپ.\nهەر لەو چوارچێوەیەدا بەكارهێنانی ئەو تۆڕە كۆمەڵایەتییانە لە عیراق و هەرێمی كوردستان ئاماژە بەوەدەكەن، كە بۆ ماوەی زیاتر لە كاتژمێرێك (فەیسبووك و ئینستاگرام) لەكاركەوتوون و دواتریش كێشە لە بینینی وێنە و ڤیدیۆ دروست بووە.\nساڵانە سزادانی دوكان و ماركێتەكان لەسەر خۆراكی خراپ و بەسەرچوو زیاد دەكات\nبە فەرمی داوای هەرزان كردنی كارتی مۆبایل و ئینتەرنێت دەكرێت\nسەرجەم تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان و ئینتەرنێت لە عیراق ڕاگیران\nفەیسبووك و ئینیستاگرام لەبارەی ڕەغد سەدام حسێنەوە بڕیاریاندا