لێدوانی بەکارھێنەر:Sorou6sh/ئەرشیڤی ١ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلێدوانی بەکارھێنەر:Sorou6sh/ئەرشیڤی ١\n< لێدوانی بەکارھێنەر:Sorou6sh\n٢ نیوبۆشایی لە کوردی\n٣ We sent you an e-mail\n٧ وتاری نیکۆڵ کیدمن\nدەمباش Sorou6sh، تکایە لەکاتی بەکارھێنانی تووڵامراز تا لە جیاوازییەکە نەڕوانیت، پاشەکەوتی مەکە. بڕوانە ئێرە و سەیر بکە کە بەستەرەکەی چۆن تێک داوە. ⇐ئارام وتووێژ💭 ١١:١٣، ١٨ی ئابی ٢٠٢٠ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nسڵاو Sorou6sh، کێشەکە چارەسەر کرا. ئیتر پێویست بە نیگەرانی ناکات. :) ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٥:٤٧، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٠ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nنیوبۆشایی لە کوردی\nسڵاو، سپاس بۆ بەشدارییەکانتان لە ویکیی کوردی. خاڵێک کە تێبینیم کرد لە وتاری باج، ئەوە بوو کە نیوبۆشایی (نەلکێن)تان لە چەند شوێنێک بەکارھێناوە، وەک لە (ئابووری‌و) و (کەڵ‌وپەڵا‌و). ویستم بڵێم کە لە کوردیی سۆرانی کەڵک لەم نەلکێنە وەرناگیرێت و لە ویکیپیدیاش پەسەند نەکراوە. سەرچیا — ١٢:٢٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٠ (UTC)[وەڵامدانەوە]\n@Serchia: سڵاو، سپاس بۆ ئاگادارکردنەوەکەت. Sorou6sh (لێدوان) ٢٠:١٨، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٠ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nHello Sorou6sh/ئەرشیڤی ١,\nسڵاو برای خۆشەویستم، زۆر سپاس بەو بەشدارییە بەنرخانەت و ھەروەھا دەستخۆشیت لێ دەکەم لەو کاتەوە ھاتوی بۆ ویکیپیدیای کوردی ھەر خەریکی باشترکردنی وتارەکان و زیادکردنی ئامرازی بەسوود و گرنگ بوویت بۆ ویکییەکەمان. ھیوادارم ھەمیشە بەگوڕەوە بەشداری بکەیت و بۆمان بەردەوام بیت. ☀AGH☀ (لێدوان) ١٩:٥٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC)[وەڵامدانەوە]\n@Ahrirrr: سپاس بۆ جەنابت. Sorou6sh (لێدوان) ٠٨:٤٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Sorou6sh/ئەرشیڤی ١!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لە سەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٤١٬٨٧٦ وتار و ١٤١ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\nمادیوتووێژ (١٧ی سەرماوەزی ٢٧١٢) ١٠:٥٥, ٧ کانوونی یەکەم ٢٠١٢ (UTC)\nسڵاو کاک سوروش، تکایە گەر دەتوانی ئەو وتارە کە سەبارەت بە کۆمەڵکوژییەک لە باکووری کوردستانە، لە ویکیپیدیای خۆمان ساز بکە. زۆر سپاس. AGH (وتووێژ📝) ١٠:٣٨، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)[وەڵامدانەوە]\n@Ahrir: دەم باش کرا Sorou6sh (لێدوان) ١١:٤٣، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) .[وەڵامدانەوە]\nگەلێک سپاس، سەربەرز بن. AGH (وتووێژ📝) ١١:٤٦، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nوتاری نیکۆڵ کیدمن\nسڵاو دەستکارییەکانت گەڕێندرانەوە چوونکە بەسوود دیارنەبوون، ھەروەھا سەرچاوەی لە وتارەکە سڕیبۆوە. 🌸 Sakura emad 💖 (لێدوان) ٠٤:٤٧، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Sorou6sh/ئەرشیڤی_١&oldid=930914»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠١:٥١ی ١٣ی ئازاری ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


كشانه‌وه‌ی ئه‌مریكا له ئه‌فغانستان و داهاتووی ئێراق(1)\nچوونەدەرەوەی هێزەکانی ئەمریکا و بیانییەکان لە ئەفغانستان؛ هەناسەیەکی تازەی دایەوە بە گرووپە تیرۆریستییەکانی ناوچەکە.\nشەڕ لە ئەفغانستان، ئەمارەتی ئیسلامی، یان کۆماری ئیسلامی؟\nدوای ڕاگەیاندنی قۆناغەکانی کشانەوەی هێزەکانی "ئەمریکا" لە ئەفغانستان، گرووپی تاڵیبانیش، بەمەبەستی فشارخستنەسەر حکومەتی "ئەفغانستان" و هێرشکردن بۆ دەستبەسەرداگرتنی "کابول"، سەرەتا هێرشە بچووکەکانی لە ویلایەتەکانی باشوور دەستپێکرد، بۆ گرتنی هەندێ لە شارۆچکەکان. ڕێککەوتننامەی دەوحە لەلایەکی ترەوە، مەرجێکی بۆ تاڵیبان فەراهەم کردبوو، کە دەستی کراوە کردبوو بۆ هێرشکردنە سەر هەندێ ناوچە و ڕووبەڕوبوونەوەی حکومەتی ئەفغانستان، ئەم بابەتە بەجۆرێک بەردەوام بوو؛ کە ترس و دڵەڕاوکێ لەناو خەڵکی "ئەفغانستان" بڵاو بوویەوە، تاوەکو خەڵک ناچار بوون بژاردەی کۆچکردن هەڵبژێرن. ئەو ترس و تۆقاندنە بەردەوام سێبەرەکەی باڵی بەسەر پایتەختی ئەفغانستاندا کێشابوو، لەناکاو هێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستان لەگەڵ بەرگریکردنی هاوڵاتیانیش، لاپەڕەیان لە بەرژەوەندی دەوڵەتی "ئەفغانستان" هەڵدایەوە و ناوچە داگیرکراوەکانیان وەرگرتەوە. ئەم کورتەباسە دەتوانێت، هەندێک هۆکاری گرنگی ناوخۆیی، لە شەڕی ئەفغانستان ڕوون بکاتەوە.\nچوونەدەرەوەی هێزەکانی ئەمریکا و بیانییەکان لە ئەفغانستان؛ هەناسەیەکی تازەی دایەوە بە گرووپە تیرۆریستییەکانی ناوچەکە و گرووپی تاڵیبان، تاوەکو بتوانن هەستن بە ڕێکخستنەوەی هێزەکانیان، بە هاوکاری پێنج هەزار زیندانی کە لەلایەن دەوڵەتی ئەفغانستان وەکو نیەت پاکی دەوڵەت بۆ بەردەوامی دانوستاندنە ئاشتییەکان ئازاد کرابوون، وە ئامانجی سەرەکیش کە دەستبەسەرداگرتنی "کابول" بوو، لە بیر و هزری تاڵیباندا سەرهەڵبدات. بیرۆکەی دەستبەسەرداگرتنی کابول؛ ئەو بیرۆکەیە بوو تاڵیبان لەدوا ڕێککەوتننامەی ئاشتی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان پێیان وابوو ئێستا ئیتر داگیرکاریی هێزەکانی ئەمریکا کۆتایی هاتووە و، دەوڵەتی ئەفغانستان بەبێ بوون و پاڵپشتی هێزە ئەمریکییەکان، توانای بەرگریکردنی لە ئەفغانستان نییە و بە ئاسانی دەتوانن دەست بەسەر کابولدا بگرن.\nلە مانگی ئازاری ساڵی 2020 گرووپی تاڵیبان لە دەوحە، گەیشتبوونە ئەو بڕوایەی ڕێککەوتن لەگەڵ ئەمریکا بەرەو کۆتایی دەچێت و پێویستە بۆ لەناوبردنی ڕژێمی دەسەڵاتدار لە "کابول" و ئەفغانستان، بژاردەی هێزی سەربازی بەکار بهێنن، تاوەکو بەو ڕێگه‌یە بتوانن ئەمارەتی ئیسلامی زیندوو بکەنەوە. ئەوان پێیان وابوو دەوڵەتی ئەفغانستانیش شیرازە و فەلسەفەی بوونییەتی خۆی لەدەستداوە و باشترین دەرفەتیان بۆ دەستبەسەرداگرتنی "کابول" بۆ ڕەخساوە. چالاکییە تیرۆریستییەکانی تاڵیبان لەسەر زەوی، لەسەر دوو تاکتیک بەندە. تاکتیکی یەکەم؛ بریتییە لە هێرشکردنە سەر گوندەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی ئەو ناوچانەی کە دەوڵەت کەمتر دەستی پێیان ڕاگەیشتووە، هەروەها تاکتیکی دووەم؛ بریتییە لە تیرۆرکردنی کارمەندانی دەوڵەت و میدیاکاران و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی و دانانی بۆمبە تەوقیتکراوەکان لە شارە گەورەکاندا. ئەو تەوژمە تاوەکو مانگی ئەیلولی ساڵی 2020 یش بەردەوام بوو، بەڵام هەوڵەکانی دەوڵەتی "ئەفغانستان" بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی چالاکییەکانی تاڵیبان، بووە هۆی ئەوەی ئامانجی تاڵیبان بۆ گرتنی کابول ناکام بێت.\n"کشانەوەی هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا"\nلەگەڵ دەستپێکردنی کشانەوەی هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستان، جارێکی تر "تاڵیبان" بیرۆکەی داگیرکارییەکانی خستەوە بەر تاقیکردنەوە، تاوەکو بتوانن ئەفغانستان بخەنەوە ژێر دەسەڵاتی خۆیان. لە پاش دوایین ڕاگەیاندنی (جۆبایدن) سەبارەت بە کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا، گرووپی تاڵیبان ستراتیژی خۆی گۆڕی و لەجیاتی ئەنجامدانی تیرۆر لە شارەکان و دەستبەسەرداگرتنی گوندەکانی دەوروبەری شارە گەورەکان، ستراتیژێکی تازەتریان گرتە بەر. ئەو ستراتیژەش؛ داگیرکردنی ناوچەکان و ئەنجامدانی ڕەشەکوژی و کۆمەڵکوژی بوو. سەرەڕای ئەوەش، گرووپی "تاڵیبان" هێرشیان دەکردە سەر ناوچە و شارۆچکە جیاوازەکان، تاوەکو کۆنترۆڵی بەشێکی ئەفغانستان بگرنە دەست و ده‌سەڵاتەکەیان فراوانتر بکەن. تاڵیبان هەوڵیاندا، هەمان ستراتیژی موجاهیدەکانی ساڵانی نەوەتەکان کە بۆ داگیرکردنی دەوڵەتی کۆمۆنیستی "نەجیبوڵا" گرتیانە بەر، ئەمانیش لەم سەردەمەدا پیادەی بکەن. هەروەها لەو تاکتیکانەی کە "تاڵیبان" لەدوای کشانەوە پیادەیان کرد بۆ داگیرکردنی دەوڵەتی ئەفغانستان، بڕینەوەی ستوونەکانی کارەبا و هەڵدانی ڕۆکێت بووە بۆ ناو شارە گەورەکان. ئامانجی "تاڵیبان" ئەوەبوو تاوەکو ناڕەزایەتی خەڵک لە شارە گەورەکان لە دژی دەوڵەت پەرە بسێنێت و خۆپیشاندانی ناڕەزایەتی بەرفراوان لە شارە گەورەکان، لە دژی دەوڵەت سەرهەڵبدات. دەوڵەتی ئەفغانستان بۆ لەناوبردنی شانە نهێنییەکانی گرووپی تاڵیبان و داعش (کە هاوکاری یەکدییان دەکرد بۆ جێبەجێکردنی ئەو تاکتیکە) کەوتە جوڵە و ئاسایشی میللی ئەفغانستان، گرووپێکی چوار کەسیی دەستگیر کرد کە سەردەستەی ئەنجامدەرانی بڕینەوەی ستوونەکانی کارەبا بوون. لەلایەکی ترەوە، کۆمپانیای کارەبای "ئەفغانستان" بەهۆی زۆریی ژمارەی ستونە تەقێنراوەکان، شارەزایی تەواوی پەیداکردبوو لە چاککردنەوەی ستوونەکانی کارەبادا، هەر بۆیە ناڕەزایەتی هاوڵاتیان، لەجیاتی ئەوەی لە دژی دەوڵەتی ئەفغانستان بێت، لە دژی گرووپە تیرۆریستییەکان بوو. لەبەر ئەوەش بوو کە ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانێکی تایبەت، لە دژی دەوڵەتی ئەفغانستان ڕووینەدا. بەڵام پرسیارەکە لێرەدا ئەوەیە، تاڵیبان چۆن توانییان شارۆچکە جیاجیاکان داگیر بکەن؟\n"تاکتیکی گرتنی شارۆچکەکان-ولسوالییەکان"\nیەکەمین شارۆچکە کە تاڵیبان توانی بیگرێت و، بۆ پڕوپاگەندە سوودی لێوەربگرێت، شارۆچکەی (ئەرز)ی ویلایەتی (لۆگەر) بوو لە ڕۆژهەڵاتی ئەفغانستان. دوای کەوتنی ئەو شارۆچکەیە، ڕایانگەیاند؛ دەستدەکەن بە گرتنی شارۆچکەکەکانی تر، بە ئامانجی گرتنی کابول. دوای شارۆچکەی ئەرز، دووەم شارۆچکە کەوت، شارۆچکەی (ئەلیشەنگ) لە ویلایەتی (لەغمان) بوو کە دەکەوێتە "باشووری ڕۆژهەڵاتی کابول"، پاشان شارۆچکەی (جەلریز) کە دەکەوێتە 40 کیلۆمەتری باشووری کابول، کەوت. دوای کەوتنی ئەو سێ شارۆچکە، زنجیرەی کەوتنی شارۆچکەکانی باکووری وڵات، زیادیکرد. بە بڕوای من؛ چەند هۆکارێکی سەرەکی و گرنگ هەیە لە کەوتنی شارۆچکەکان بەدەستی تاڵیبان؛\n- هاوکاریکردنی ڕیش سپی و پیاوماقوڵانی ناوچەکە لەگەڵ تاڵیبان، بۆ هاندانی هێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستان لە بنکە و پایەگا سەربازییەکان. ئەو هۆکارە، بووە هۆی ئەوەی ئەزموونی هێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستان بۆ بەرگریکردن لە شارۆچکەکان، بگاتە نزمترین ئاستی خۆی و لەڕووی دەروونیشەوە بێ هیوا بوون، هەر بۆیە، بەبێ شەڕ و بەرگری، ئەو شارۆچکانە، بە هاوکاری ڕیش سپی و پیاوماقوڵانی ناوچەکە، دەکەوتنە دەستی تاڵیبان.\n- هاوکاری هەندێ لە نوێنەرەکانی ئەنجومەن بۆ بەدەستەوەدانی هەندێ لە بنکە سەربازییەکان و ناوەندەکانی شارۆچکەکان بە تاڵیبان، هەندێ لە نوێنەرەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەفغانستان، بۆ ئەوەی بێبەش نەبن لەو دەوڵەتەی لە داهاتوودا کە ئەگەریان داناوە لەژێر دەسەڵاتی تاڵیباندا بنیات بنرێ، بە بەشداری نوێنەری پاکستان و تاڵیبان، دانوستاندنی نهێنییان ئەنجامداوە بۆ ئەوەی هەندێ لە شارۆچکەکانیش،؛ بەبێ شەڕ ڕادەستی تاڵیبانیان بکەن. لەلایەکی ترەوە، نوێنەرەکانی ئەنجومەن، بەهۆی ئەوەی دەسەڵاتی ناوچەییان هەیە، ئەوا بۆ نەهێشتنی هەڕەشەکان، گرووپی چەکدار و نافەرمییان هەیە کە بە پاڵپشتی دارایی دەوڵەتی ئەفغانستان بەڕێوە دەچن بۆ ئەوەی هەڕەشەکان دوور بخەنەوە. بەڵام ئەو هێزانە لەجیاتی ئەوەی بۆ بەرقەرارکردنی ئاسایش و ئارامی بەکار بهێنرێن و سوودیان لێوەربگیرێت، بۆ بەرژەوەندی شەخسی بەکار دەهاتن. لە نموونەی ئەو نوێنەرانە، نوێنەرێک بەناوی (نائیب زادە) هەبوو کە تۆمەتباربوو بە هاوکاریکردنی تاڵیبان، ئەو کەسە لەگەڵ جێگری یەکەمی سەرۆککۆمار، تووشی دەمەقاڵێ بووبوون لەسەر ئەو بابەتە.\n- شوێنپێ قایمکردنی دەوڵەتی "ئەفغانستان" لە حاڵەتی شەڕدا کە هێزەکانی "ئەمریکا" لە ئەفغانستان کشانەوە؛ کشانەوەی لەناکاوی ئەمریکا لە ئەفغانستان، هێزەکانی دەوڵەتی ئەفغانستانی خستە دۆخێکی واوە کە هەڵسەنگاندن بۆ هێزەکانی بکات و شوێنپێی خۆی قایم بکات. دەوڵەتی ئەفغانستانیش لە غیابی هێزە بیانییەکان، نەیدەتوانی سەرقاڵی ڕووبەڕووبوونەوەی تاڵیبان بێت، بەڵکو سەرەتا شوێنپێی خۆی قایم دەکرد، پاشان هەڵسەنگاندنی وردی لەسەر زەوی دەکرد تاوەکو بتوانێت، شارۆچکە داگیرکراوەکان وەربگرێتەوە. بەو شێوەیە؛ دەوڵەتی ئەفغانستان، سیاسەتی (پاشەکشەی تاکتیکی) بەکار هێنا تاوەکو بتوانێت، بە هێزێکی تۆکمەوە، بپەرژێتە سەر بەدەستهێنانەوەی شارۆچکە داگیرکراوەکان.\n- نەبوونی پاڵپشتی لۆجستیکی و ئابووری بۆ هێزەکانی ئاسایش لە ناوچە دوورەدەستەکان؛ یەکێکی تر لە هۆکارەکانی کەوتنی شارۆچکەکان، نەبوونی پاڵپشتی لۆجستیکی و ئابووری بوو بۆ هێزە ئەمنییەکان لە ناوچە دوورە دەستەکاندا، کە دەوڵەتی ئەفغانستان بەهۆی گیرۆدەبوونی بە کێشە سەرەکییەکان و شوێنپێ قایمکردنی، لەدوای چوونەدەرەوەی هێزەکانی ئەمریکا، ڕووبەڕووی بوویەوە.\n"لەپاش کەوتن! سوودوەرگرتنی دەوڵەتی ئەفغانستان لە ئەزموونی پێشمەرگەکانی کورد"\nدوای ئەوەی کەوتنی شارۆچکەکان ڕێڕەوی ستوونی وەرگرت، دەوڵەتی ئەفغانستانیش بە سوودوەرگرتن لە توانای هێزی هاوڵاتیان لەژێر چەتری هێزە ئەمنییەکان، هەلی ئەوەیان هەبوو شارۆچکە داگیرکراوەکان بەدەست بهێنێتەوە. وا پێدەچێ کە دەوڵەتی ئەفغانستان سوودی لە ئەزموونی "پێشمەرگەکانی کورد" لە ڕووبەڕووبوونەوەی داعش لە باکووری (ئێراق و سووریا)، وەرگرتبێت. لەبەر ئەوەی لەپاڵ ئەوەی هێزە ئەمنی و فەرمییەکانی دەوڵەتی ئەفغانستان، لەکاتی ڕووبەڕوبوونەوە بۆ گرتنەوەی ناوچە داگیرکراوەکان لەلایەن تاڵیبانەوە، سوودی لە هێزە نافەرمییەکان و هاوڵاتیان وەرگرتن بەناوی (ڕاپەڕینی خەڵک)، بۆیە بە هاتنە ناوەوەی ڕاپەڕینەکانی خەڵک بۆ مەیدانی شەڕ، باڵانسی هێز بەقازانجی دەوڵەتی ئەفغانستان شکایەوە و پرۆسەی وەرگرتنەوەی ناوچە داگیرکراوەکانیش دەستی پێکرد. ئەم بابەتەش خۆی بۆخۆی، متمانە و باوەڕی لای خەڵک دروست کرد و ترس و دڵەڕاوکەی خەڵکیش نەما.\nبەڵام لە گۆشەنیگایەکی فراوانترەوە تەماشا بکەین؛ وا پێدەچێ دەوڵەتی ئەفغانستان هەمان ستراتیژی نەتەوە یەکگرتووەکانی بۆ سەرکوتکردنی تاڵیبان بەکار هێنابێت. ئەم ستراتیژە، سێ ڕەگەزی سەرەکی هەیە کە ئێستا لە حاڵەتی جێبەجێکردندایە؛\n- هێزە بژاردە و تایبەتەکان بۆ گرتنەوەی شارۆچکەکان و سوود وەرگرتن لە کەلوپەلی جەنگی مۆدێرن و پێشکەوتوو.\n- سوودوەرگرتن لە هێزوتوانای هاوڵاتیان بەهۆی ئاشناییی ئەو خەڵکە لەگەڵ سرووشتی جوگرافی و دۆخی زەمینی.\n- سوودوەرگرتن لە هێزە ئاسمانییەکان و ئۆپەراسیۆنی لیزەری بە هاوکاری هێزە بژاردە و تایبەتەکان لە ئاسمان بۆ بۆردومانکردنی مۆڵگەکانی تاڵیبان.\n"لە ئایندەدا چی ڕوودەدات؟"\nوا پێدەچێ تروسکاییەکی ڕووناک لە دۆخی ئێستادا هەیە، بۆ گەیشتن بە ئاشتی. "تاڵیبان" سیاسەتی دووفاقی پەیڕەو دەکات، کە بە درێژایی ئەو سیاسەتە، بڕوای بە ڕێگاچارەی سیاسی بۆ دروست بووبێت، بەڵام لە ڕاستیدا، شەڕ و توندوتیژییەکانیان لە دژی دەوڵەتی ئەفغانستان، بەردەوامە. وادیارە "تاڵیبان" دەیەوێت خاڵی بەهێزی خۆی لەڕێگەی سەربازییەوە هەڵبسەنگێنێت و لەکاتی لاوازی و شکستدا؛ ڕێگاچارەی سیاسی و مێزی دانوستاندن هەڵبژێرێت. بەڵام ئەوەی ڕوونە، ئەوەیە کە خەڵکی "ئەفغانستان"، لەبەر ئەوەی ئەزموونیان لەگەڵ سەردەمی تاڵیباندا هەیە، خوازیاری گەڕانەوەی ئەمارەتی ئیسلامی نین. بەگشتی ڕقێکی زۆر لە تاڵیبان هەیە، لە لایەکی تریشەوە بۆ یەکەمین جارە لە وڵاتێکی یەکگرتوودا، ڕاوەستان لە تەک دەوڵەتدا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تاڵیبان و پارێزگاریکردن لە بەهاکانی بیست ساڵی ڕابردوودا، ڕوویداوە. هەر بۆیە؛ متمانە و پایەداریی دۆخی ئێستا، پەیوەستە بە ڕادەی هاوکاری و دەستباریی دەوڵەت و میللەتەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تاڵیبان.\nوەرگێڕانی/ ئەیمەن شێخ محەمەد


سیاوان - ژنەفتن\n18ی كانونی یه‌كه‌م، 2021|چیرۆک\n“بەهارە… بەهارە بەهارە، عەزیزەکەی لە دنیایەم سەیدەوان\nئەوە بەهارێکە لە من سەر بە زستانە…”\nبەرەبەیانی ئەو شەوەی سیاوان بە خێراییەکی زۆر سەیر خۆی بە ژوورێدا کرد و لەسەر قەنەفە خۆڵەمێشییەکەی قەراغ دیواری چێشتخانەکە دانیشت و دەستی کرد بە گریان، من و دلۆڤان خەریکی حەلکردنی جەدوەل بووین، مۆبایلەکەی ئازاد زەنگی خوارد و لە خەو ڕایچەڵەکاندین.\nبە هۆی ئەو تەلەفوونەوە دڵەکوتەیەکی زۆر ناخۆش تا نیوەڕۆش لە کۆڵم نەبوەوە. ئازاد بە چاوی خەواڵووەوە مۆبایلەکەی نا بە گوێیەوە و دەنگێکی پیاوانەی تیژ و ناخۆش لەوبەرەوە کوتی؛\n((-بابە بابە، هەستە خۆت سازکە بە ڕێگاوەم دێمەوە و دەچین بۆ ڕاو. بەرتیلێکی چاکم داوە بەو نگابانەی بەیان تا ئەمڕۆ ڕێمان بدات ڕاو بکەین. کەمێکی دیکە دێمەوە. کاکم و ئەوانیش سازکە، زۆرم حەز لە ڕاوە.))\nخەومان لێ نەکەوتەوە. ئازاد جگەرەیەکی لەو بوولێڵە داگیرساند و بە دەم مژ لێدانەوە دەستی کرد بە خۆ هەڵکڕاندن.\n((- دوای ئەو هەمووە بگرە و بەردەیە بە هیوای دەست بۆ تاپڕەکەت بەریەوە؟!))\nمژێکی توندی لە جگەرەکەی دا و لەنێو ژێرپیاڵەکەی قەراغ خۆیدا کوژاندییەوە. دەستێکی بە ڕیشیدا هێنا و بەو دەنگە گڕ و ناخۆشی کوتی؛\n((- نازانم، دڵم پێوە نییە بەڵام پێم خۆش نییە سیاوان لێم زیز بێ. هەرچەند خۆشت دەزانی من بێ ڕاو ناژیم و ناتوانم نەچم.))\nهیچم نەکوت. هەستام قەسریە ڕەشە گوڵ سوورەکەم لەبەر کرد و ویستم لە ژوورەکە بچمە دەرێ کە بە هێواشی کوتی؛\n((- تاپڕەکەی خۆم نابەم. هەر لەگەڵیان دەچم. ئەم جارە بمگرن دەبێ بچمە زیندان و جەریمە جواب ناداتەوە.))\nبۆ ساتێک ڕوخساری سەیاوانم دوای چوار مانگ دووری لەبەر چاوم وێنا کرد و ئاوڕێکم بۆ لای ئازاد داوە کە هێشتا لەنێو جێگاکەدا دانیشتبوو. چووم تەلەفۆنم بۆ کاویان کرد و باسەکەم بۆ گێڕاوە. دواتر چووم کاوانم لە ژوورەکەی هەستاند.\nجلەکانی سیاوان شەڵاڵی خوێن بوو. سیاوان دەلەرزی و لەبەر خۆیەوە وڕینەی دەکرد و من و دلۆڤانه دایک مردووەکە خۆمان دەڕنی و دەگریاین. ببووە شیوەن و شەپۆڕانێکی بێکۆتایی. دڵۆڤان دەستی بە قژە درێژ و خاوەکەی سیاواندا دێنا وا چەند دڵۆپێک خوێنی پێوە ویشک هەڵاتبوو.\nهەستێکی خۆشم هەبوو کە دەستیان دەخستە نێو قژمەوە. لەبەر دەستم دەکەوتن و هەڵدەستانەوە. دەتکوت لاشەیان ئێسکی تێدا نییە! دەگریان و وەک دێڵە سەگێک دەیانقرووسکاند. تۆ بڵێی خەون نەبێ؟! بەشکەم خەون بێ و لە خەو ڕاچەڵەکێم. دیسان لە زانکۆ بێمەوە و دوو لوولە نازدارەکەم هەڵگرم و بەرەو ماڵ ببمەوە. دیسان بە پژۆ ڕەشەکەی باوکم بڕۆین و قاوەڵتوون لە نێوقەدی بەیان، لە بن دار گۆیژەکە بخۆین و من هەر لەو خەیاڵەدا بم؛ ئاخ چەنێک خۆشە لێرە ماڵێک چێ کەی و بیکەیە هاوینەهەوار. دیسان باوکم لەوێ دەنگ هەڵبڕێ و یەک دوو هەوا بڵێ و لەبەر خۆیەوە زوو زوو بڵێ؛ پیر بووم پیر. دواتر کاوان بە پێکەنینەوە بڵێ؛ نا ماڵتە هەر دەنگت ناخۆشە و ئا.\nدایکم و دلۆڤان خۆیان دەڕنن و خەریکی گریانێکی بێ بڕانەوەن. دەڵێی من مردووم و ئەوان لەسەر مەیتەکەم شیوەن و شەپۆڕانیانە. تۆ بڵێی مەست نەبم!؟ تۆ بڵێی بەڕاست نەمردبێتم؟!\nهەست دەکەم قەنەفەکە خەریکە هەڵمدەلووشێ. دەستم بە هیچ کوێوە بەند نابێ. دەست دەخەمە سەرشانی دلۆڤان وا وەک دایکێکی کۆرپە مردوو هەنیسک دەدا. هەنیسک دەدا و هەنیسک دەدا. نایبڕێتەوە.\nدایکم بە دەم خۆڕنینەوە زوو زوو دەپرسێ؛ ((ئەم خوێنە… ئەم خوێنە چییە ڕۆڵە!؟)) هەنیسک دەدا و ئاوی لووتی هەڵدەلووشێ و دیسان دەپرسێ؛ ((کوان! باوکت کوا؟ کوڕەکان… کاویان و کاوان کوان؟)). دەگرین و دایکم سینگ دەکوتێ. چاویان سووراوێکی چڕ دەڕژێنێ. پڕ به ژوورەکە هاوار دەکەم نااااااازانم، نااااااااااااااااازانم. دلۆڤان لەبەر دەستم چۆکی دەشکێ و بەلادا دەکەوێ. بە ژوورەکەدا درێژ دەکەوێ و بێ بڕانەوە هەنیسک دەدا. دەنگی دلۆڤان وەک نووزەیەکی دوور دێته گوێم وا دەڵێ؛ ((کاکە… کاکه…))\nکوتم: کاکە وا مەکە. دڵم مەشکێنە. دەزانی چەندەم بێریوان خۆش دەوێ. ئەو کچە ئەوینداری منە. با برایەتیمان نەشێوێ. با نەبێتە دوژمنی. لێگەڕێ.\nقاقایەکی درێژی بێ بڕانەوەی کێشا، وەک بەنی کەڵافێکی گەورەی سوور. دەستی هەڵێنا و یەک دووجار لەسەر ڕانی دا و دواتر کوتی:\n((- عیشقی چی و تەڕەماشی چی! لە باتی تۆ خەریکی بی من خەریکی دەبم. بابم کتوویەتی بیخوازم و من بێ قسەیی باوکم ناکەم.))\nهەستم کرد دەستێک ئاوقای قژم بووە و خەریکە دەیلاوێنێ. هەستێکی خۆش بوو. چاوم کردەوە و بە گریانەوە کوتم؛ بێریوان… بێریوان… چاوجوان…\nدایکم دەگریا و فرمێسکی وەک خۆڕڕەمە باران دەهاتە خوارێ. دەگریا و دەڵاڵاوە. خۆی دەڕنی. بێزم لێی هەڵدەستا. دەنگی گریان و هەنیسک دان تەواوی نایەت. زوو زوو دەیکوت؛ ((کوان؟! بۆ دیار نین؟! چییان لێ هاتووە؟!)). قەنەفەکە وەک جاران نەبوو. دەتکوت لە بەرد و بزمار پڕ کڕاوەتەوە. بە قەد دیوارەکەی ڕووبەڕوومەوە وێنەیەکی باوکم تاپڕ بەدەست هەڵواسرابوو. چاوە زیتە قاوەییەکانی لەو وێنەیەدا دەدرەوشانەوە. تازە ڕیشی شەش تیغ کردبوو. شوێنی هەڵقرچانەکەی گۆشەی ڕاستی لێوی سەرەوەی هەر مابوو. دەتکوت بووەتە کۆتەڵ. کۆتەڵێک کە ئاور نەدراوە و گەیشتووەتە سەر ئەم دیوارە.\n((- بابە بۆ تاپڕەکەت نەهێناوە!؟))\nلە پێشەوە دەڕۆیشت. بەسەر بەردەکاندا بازی دەدا. ڕاوەستا و ئاوڕی داوە. دەستێکی بە سمێڵیدا هێنا و کوتی؛ ((- ئەو دوو لوولانەی تۆ و کاوان تەواوە. کارمان ڕێ دەخا.))\nهەورێکی ڕەش وەک شەهێنێکی تیژباڵ هات و خۆی گەیاندە سەرمان و چەند جارێک نەڕاندی. کزەبایەکی سارد هەڵیکرد. دەستم بە قۆنداغی تفەنگەکەوە سەرێ و خوارێم پێ دەکرد. هەستێکی خۆشم هەبوو. دوو بە دوو دەڕۆیشتین. من و کاویان بە لایەکدا و باوکم و کاوان بە لایەکدا. مەیان زەردمان تێپەڕاند بەرەو کونە چالەکە. تنۆک تنۆک باران دەباری و جەستەم تەزوویەکی ساردی پێدا دەگەڕا. دەنگی گریانێکی تێکڵاو بە پاڕانەوە هاتە گوێم.\nدەستێکی نەرم و نیان تەکانی دەدام. دەتکوت لانکەم. جیڕە جیڕی قەنەفەکە تەواویی هەر نەبوو. زوو زوو تفم قوت دەدا. پرسیارێک پەیتا پەیتا لەنێو مێشکمدا دەخولایەوە. ئامانی لێ بڕیبووم. ((کوان؟ هااااا؟ بۆ دیار نین! چییان بەسەر هاتووە؟!)). لەبەر خۆمەوە دەمکوت؛ دێنەوە، دێنەوە. بە ئەسپایی دەمکوت، زۆر بە ئەسپایی. دەنگی هەنیسک دان بڕانەوەی نەبوو. لەم ژوورەدا وەک شاڵاوێک دەهات و هەموو شتێکی لەگەڵ خۆی دەبرد.\nلەسەر لێواری گابەردێک کوتم؛ ((- لەبیرتە کوتم لێی گەڕێ؟ کوتم دڵم مەشکێنە!؟ لە بیرتە قاقات دەکێشا… لە بیرتە…))\nلەبەر ڕەهێڵەی باران هیچ کوێم نەدەدی. وەک قەمچی لە هەر چوار لاوە دەیکوتام. گوێم ئاخنرابوو. جەستەم دەلەرزی. دڵم له سنگمدا وەختابوو بخنکێ. بۆ ساتێک چاوم قووچاند و پاڵم پێوە نا. بە دەنگی تەپەکەی چاوەکانم کردەوە. خۆشم نازانم ئەو هەستە ترس بوو یان خۆشی وا وەک خوێن بە دەمارەکانمدا دەگەڕا. دەلەرزیم. خووسابووم. تفەنگەکەم لەسەر شانی چەپ هەڵگرت و خستمە سەر شانی ڕاستم. لە گابەردەکەوە ڕوانیمە نێو دۆڵەکە. قووڵ و تەنگەبەر بوو. پەشۆکابووم. باران بێوچان دەیکوتام. لەبەر خۆمەوە وڕینەم دەکرد و دەمکوت؛ خودا تۆبەکارانی خۆش دەوێ… خودا تۆبە… .\nدەنگی گریانێکی ناخۆش لە قووڵایی ئەو دۆڵەوە دەهاتە سەرێ و وەک دارکونکەرەیەک دندووکی لە مێشکم دەدا. دایکم بەو دەستە بێ ئۆقرانەی، زوو زوو قامکی بە شاشەی مۆبایلەکەیەوە دەنا و پەیتا پەیتا دەیکوت؛ ((بۆ جواب نادەنەوە بۆ! بۆ هەڵیناگرن!؟ چییان لێ هاتووە؟! دە قسە بکە کوڕم!))\nڕوومەتی دایکم چەند دڵۆپێک خوێنی بەسەرەوە قەتیس مابوو. دەتکوت ئارەقەی دەرەوەی شووشە ویسکی یەکی ساردە. دلۆڤان بەرەوڕووم دۆش دامابوو. سەری شۆڕ کردبووە نێوگەڵی و لە بنەوە هەر هەنیسکی دەدا. جیڕەجیڕی قەنەفەکە بە ئەسپایی هەر خۆی دەخزاندە نێو گوێمەوە. تازە هەستم بە تەڕایی بن خۆم کرد. دایکم دەستێکی بە ڕوومەتم دا هێناو کوتی: ((ڕۆڵە گیان، کوڕم، دەی کوڕم، پێم بڵێ… ئەوانی تر کوان، وەختایە دڵم بتۆقێ… ها کوڕم… بابت، کاوان، کاویان…))\n((- کاویان بۆ دیار نییە، سیاوان؟!))\n((-دێ. دێ. ڕەنگە چووە میز بکات لەو پشت و پەنایە. خۆی دێ.))\nتاوە بارانەکە خۆشی کردبووەوە. لە بن ئەشکەوتە چکۆڵەکەی کونە چالەکە یەکترمان گرتەوەو دواتر ڕووەو لووتکە چووین. شنە بایەکی خۆش بۆنی نمێکی خۆشتری دێنا نێو مێشک و دەماخم. دەڕۆیشتین. باوکم لە پێشەوە دەڕۆیشت و من و کاوان بە دوایدا.\n((- دا ڕۆڵە گیان تەقەیەک بکە بزانین خشەیەک، دەنگێک، جووڵەیەک ناکەن لە شوێنێکەوە.))\nکاوان تەقەی کرد و لە یەک دوو لاوە خرمەی بەرد کەوتنە خوارێ هاتە گوێ. بەرەو سەرتر چووین. زۆرمان نەمابوو بۆ لووتکە. بڕێک لە یەکتڕ دابڕاین. هەر یەک لە لایەکەوە دەگەڕاین. بێدەنگیەکی سامناک دەوری تەنی بووین. دەخولاینەوە. چاوم لە باوکم بوو کە بێوچان دەڕۆیشت. هیچ لەوە نەدەچوو پیر بووبێ. هەستم بە نووزەی ژنێک کرد و دەستێک یەخەی گڕتم. دیسانەوە هەر ئەو پرسیارانەی کە وڵامی هەموویان، نازانمە.\n((کوان کوڕم. ئەو خوێنە چییە ڕۆڵە. بۆ زمانت لە گۆ چووە، ها؟))\nچاوەکانی دایکم وەک ئەستێرە بریسکه بریسکیان بوو. ئۆقرەی نەدەگرت. پەیتا پەیتا مۆبایلەکەی بە گوێیەوە دەنا و هیچ وڵامێک نەبوو. دلۆڤان وەک قوربانییەک لە بەر پێمدا گڕمۆڵە ببوو. دەگریا.\nبێریوان… بێریوان بڵێی لە کوێ بێ؟! بڵێی ئێستا خەریکی چی بێ!\nلە یەکتر دوور کەوتبووینەوە. سێ پیاو و دوو تفەنگ. لەسەر گابەردێکی نووک تیژەوە ڕوانیمە چواردەورم. هەستم بە جووڵەیەک کرد لە نزیک خۆمەوە. دیتم. بەسەر یەک دوو بەرددا بازی دا. خۆم داگرت. تفەنگەکەم هێنا خوارێ. بڕێک قوتەقوتی کرد. تووکە خاوەکەی بەو شنەبایە دەکەوتە کەروێشکه سەما. خۆم داگرت و بە ئەسپایی لێی نزیک بوومەوە. سەری داخستبوو دەلەوەڕی. شاخەکانی تازە هاتبووە سەرێ. زۆرم لێ نزیک نەبوو، بەڵام دەمپێکا. سیلەم لێگڕت و بە خێرایی پلەپیتکەم داگرت.\nتەواوی کوێستان دەنگی داوە. بابم لە دوورەوە قوولاندی. چەند خشەیەک لەملاو لەولاوه هاتە گوێم و کەڵەکێوی نەمابوو. نەمپێکا؟ بە هەڵاتن گەیشتمە ئەو شوێنەی لەوێ بوو. خوێن ڕژابووه سەر عەرز، بەڵام هیچ بوونەوەرێک نەمابوو. شوێن خوێنەکەیم بەرەو لووتکە گرت و هەرام لە باوکم کرد کە لەو سەرەوە پاشاوەڵی بداتەوە. شوێنی خوێنەکەم گرت و جوومە سەرێ. پاش کەمێک چوونە سەرێ لە پشت بەردێک هەستم بە جووڵەیەک کرد. قژێکی خاو لە پشت بەردێک دەشنایەوە. مڕە مڕێکی خێرا دەهاتە گوێم. تفەنگەکەم هێنا سەرێ و دیسان سیلەم گرت. چاوێکم قووچاند و پاش چەند ساتێک تەقەم کرد. نەمپێکا؟\nتەقەیەک هات و دایکم بە هەڵەداوان خۆی گەیاندە لای دلۆڤان وا دیسان لە نێوەڕاستی ژوورەکە بوورایەوە و بەسەر ئەو گۆڤارەدا کەوت وا لەوێ فڕێ درابوو. دایکم یەک دوو جاری ڕۆڕۆ کرد و هێزی نەما درێژەی پێ بدات. چوو پەرداخێکی ئاو هێنا. تا هاتەوە هەستام و بێ ئەوەی بزانم بۆ، ڕووم له دایکم کرد و کوتم؛ دەچم بۆ لای بێریوان.\nئەو شەوەی سیاوان ڕۆیشتە دەرێ و کوتی دەچم بۆ لای بێریوان، ناچار تەلەفۆونم بۆ پۆلیس کرد. دلۆڤان لە کۆشمدا کەوتبوو. چاوەکانم وشکاوی هاتبوو. دونیا بە دەورمدا دەسووڕایەوە. پێلووەکانم بێ ئیختیار دەجووڵانەوە. وێنەی ئازاد و کوڕەکان بە بەرچاومدا دەهاتن و دەڕۆیشتن. ئازادم دەدی بە کراسێکی سپی و پاتۆڵێکی خاکی قژە درێژەکەی دەشنێتەوە. ڕوخساری شێواو بوو. چاوه زیتەکانی کز ببوو. دەموچاوی هەموو خوێن بوو. کوڕەکانش بە دوایدا دەهاتن. کە وە ئاگا هاتمەوە ماڵێ پڕبوو لە پۆلیس و خەڵک.\nچەند ڕۆژی پێ چوو تا مەیتی ئەو سێ نازدارەمان لە بەیان هێناوە. مار و مێروو نیوەی لەشی مەیتەکانی خواردبوو. فڕۆکەیەک هات و مەیتی کاویانی لەو دۆڵە تەنگەبەرە کێشا سەرێ. ئازاد نیوەی سەری تەقیبوو. شوێنی فیشەکی پێوە دیار بوو. سیاوان تا ماوەیەکی زۆر قسەی نەدەکرد. زمانی نەدەسووڕا. لە کونجێکی دەڕوانی و چاوەکانی نەدەترووکاند. زۆر جاریش بە دەوری خۆیدا دەخولایەوە و وڕینەی دەکرد. ئەو شەوەی چوو بوو بۆ لای بێریوان، پێی کوتبوو: کاوان دیبووی تەقەم لە باوکم کردووە و لە حەیبەتانا بە هەڵەداوان بازی دابوو کەچی دەکەوێ و تل لەسەر تل دەڕوات و جەستەی دەبێتە سەد کوت.\nدلۆڤانی داماو تا ماوەیەک دەتکوت ڕۆحی لە بەردا نەماوە. وەک کافوور سپی سپی هەڵگەڕابوو. شەوانە لە خەو ڕادەچەڵەکی و دەیقیژاند. ساڵی نەخایەند ئەویش مرد. خۆم مامەوە بۆ…\nچیرۆک، چیرۆکی کوردی، وەفا حوسێن زادە\n← ڕۆسۆ لە دەلاقەیەکی ترەوە\nپرسی فێمینیزم لە هەرێمی کوردستان →


دوای 33 ساڵ كارەسات چێرنۆبڵ كۆنتڕۆڵ دەكرێت\nڤۆلۆدیمێر زیلینسكی سەرۆك وەزیرانی ئۆكرانیا ئاشكرایكرد، كڵاوەیەك بۆ كۆنترۆڵكردنی مادە تیشكدەرەكانی كارەساتی ئەتۆمی چێرنۆبڵ دروستكراوەو سەدان تۆن مادەی تیشكدەرەوە بەهۆی ئەو هەیكەلەوە كۆنترۆڵكراوە.\nرۆژنامە جیهانییەكان بڵاویانكردوەتەوە، ئەو هەیكەلەی بۆ كۆنتڕۆڵكردن و داپۆشینی ناوچەی كورە ئەتۆمیەكە دروستكراوە ملیارێك و 500 ملیۆن یورۆی تێچوە، هەروەها تێچوی پرۆژەكەش بەشێوەیەكی گشتی 2 ملیار و 200 ملیۆن دۆلارە و ماوەی 9 ساڵی خایاندوە.\nرونیشكراوەتەوە، درێژی هەیكەلەكە 257 مەترەو قورساییەكەی زیاترە لە 40 هەزار تۆن و دڵی كورە ئەتۆمیەكە، كە 200 تۆن مادەی تیشكەرەوەی تێدایە، دادەپۆشێت، ئەوەش گەورەترین كڵاوەی جوڵاوە لەجیهاندا.\nرۆژنامەكان باسیان لەوەكردوە، كڵاوەكە بۆ ئەوە دروستكراوە تا رێگە لەداڕمانێكی دیكە بگرێت وەك ئەوەی لەساڵی 2012 روویدا، نزیكەی 45 وڵاتیش تێچوی پڕۆژەكەیان دابینكردوە، سەرەڕای ئەو پارەیەی بانكی ئەوروپی دابینیكردووە، ئۆكرانیاش خۆیشی 100 ملیۆن یورۆی دابینكردووە.\nڤیكتۆر زالیزیتسكی بەڕێوەبەری پرۆژەكە، كە لەساڵی 1987ەوە یەكێكبووە لەبەشداربوانی پاككردنەوەی ناوچەكە ئاماژەی بەوەداوە، هەست بەشانازی دەكات، چونكە توانیویەتی كار لەپرۆژەیەكدا بكات كە گرنگییەكی گەورەی هەیە بۆ هەموو مرۆڤایەتی.\nرونیشیكردوەتەوە، پڕۆژەكە گەورەتر دەكەن تا هەموو ناوچەی چێرنۆبڵ بگرێتەوەو پێویستیان بەوەیە بیر لەوە بكەنەوە چۆن تێچوەكەی دابینبكەن.\nوێستگەی ئەتۆمی چێرنۆبڵ لە 26-4-1986دا تەقییەوە و بوەهۆی كوژرانی 31 كەس لەناوچەی روداوەكەدا، بەپێی راپۆرتەكانی رێكخراوی تەندروستی جیهانیش بەهۆی تیشكدانەوەكانی ئەو پڕۆژەیەوە نۆ هەزار كەس گیانیان لەدەستداوە.\nدوای ئەوەی پرۆژەی كۆنترۆڵكردنی كورەی ئەتۆمی چێرنۆبڵ پشتگوێخرا، بەهۆی زنجیرە درامایەكی دۆكیۆمێنتاری لەسەر كارەساتەكە، كە لەلایەن هەردوو كۆمپانیای SKY و HBOەوە بەرهەمهێنرا، باسی لە ژیانی هاووڵاتیانی ئەو ناوچە دەكرد لە دوای كارەساتەكە و بەهۆی ئەوەشەوە دووبارە تیشك خرایەوەسەر پرۆژەكە.


👁 این آیتم 1,874 بار مشاهده شده است\n📊 504 گوندی هەرێمی کوردستان بەهۆی شەڕی تورکیا و پەکەکە چۆڵکراون آمار و نظرسنجی\n📅 زمان اضافه کردن Sep 7 2020 6:34PM\n👁 این آیتم 243 بار مشاهده شده است\nشەڕی نێوان سوپای تورکیا و گەریلاکانی پارتی کرێکارا [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 7-9-2020 18:34:55\n📷 ئەندامانی پەکەکە ساڵی 1978 تصویر و توضیحات\n📅 زمان اضافه کردن Oct 4 2019 12:20AM\n👁 این آیتم 826 بار مشاهده شده است\n... [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 80% ✍ ب.ج. 4-10-2019 0:20:46\n📝 بانگەوازییەک لە پەکەکەوە 11-02-2019 اسناد\n📅 زمان اضافه کردن Feb 11 2019 1:25PM\n👁 این آیتم 1,137 بار مشاهده شده است\nبەرخۆدانێکی بێ هاوتا پیلانگێڕیی 15ی شوبات و بەرخۆ [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 11-2-2019 13:25:36\n📝 بەیاننامەی کۆمیتەی کاروباری شەهیدانی پەکەکە اسناد\n📅 زمان اضافه کردن Dec 24 2019 11:16PM\n👁 این آیتم 757 بار مشاهده شده است\nرێبەر ئاپۆ بناغەی پەکەکەی لە سەر خوێنی شەهیدان بون [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 24-12-2019 23:16:52\n📝 پارتی وەڵامێکی توندی پەکەکە دەداتەوە اسناد\n📅 زمان اضافه کردن Sep 8 2020 7:05PM\n👁 این آیتم 110 بار مشاهده شده است\nدەقی وەڵامەکەی دەزگای رۆشنبیری و راگەیاندنی پارتی [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 8-9-2020 19:05:30\n☂ پارتی کرێکارانی کوردستان - پەکەکە احزاب و سازمان ها\n📅 زمان اضافه کردن Nov 7 2008 5:14PM\n👁 این آیتم 35,968 بار مشاهده شده است\nرێکخراوێکی چەکداری کوردیە لەساڵانی 1970 دا لەلایەن [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 3 61 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 7-11-2008 17:14:11\n📝 پەکەکە 41 ساڵە 40 هەزار شەهیدی داوە اسناد\n📅 زمان اضافه کردن Nov 27 2019 3:54PM\n👁 این آیتم 777 بار مشاهده شده است\nڕۆژی چوارشەممە 27-11-2019 ساڵڕۆژی دامەزراندنی پارت [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 27-11-2019 15:54:28\n📖 پەکەکە بۆ لە شەنگال کشایەوە و تورکیا بەنیازی چی بوو؟ تحقیقات مختصر\n📅 زمان اضافه کردن Mar 27 2018 1:34PM\nسەڵاح خدر لە 23ی ئەم مانگەوە کۆما جڤاکێن کوردستان [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 83% ✍ ن.ئـ. 27-3-2018 13:34:33


هۆشداری لە مەترسیداری رەوشی هەرێمی كوردستان دەدرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nكۆمەڵێك حیزب پێكهاتوو لە حیزبەكانی رزگاری، بزووتنەوەی نوێبوونەوە، كڵپەی نیشتمانی، پارتی ناوەندی، رێكخراوی پێشەنگی گەلی كوردستان، هاوپەیمانی نیشتمانی و بەرەی گەل، ئەمڕۆ لە راگەیەندراوێكی هاوبەشدا هۆشدارییان دا لە رەوشی هەرێمی كوردستان.\nئەو حیزبانە رایدەگەیەنن هەرێمی كوردستان گیریخواردووە لە دووڕیانێكی مەترسیداردا، كەچی لەبری چارەسەركردن، بەهۆی ململانێی ناڕەوا و بەرژەوەندی تەسكی حیزباتیەوە بەرەو تونیڵی نادیار دەبرێت.\nراشیدەگەیەنن رەوشی ئێستا پێویستی بە خوێندنەوەی وڵاتپارێزی و راستگۆیانە هەیە.\nداوای نووسینەوەی دەستوور بۆ هەرێم دەكەن.\nهاوكات خوازیارن كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان هەڵبوەشێندرێنەوە و كەسانی پسپۆڕ و بێلایەن دابنرێن، یاسای هەڵبژاردنەكان و كەمینەكان هەمواربكرێتەوە.\nگەشتەكانی فڕۆكەخانەی بەغدا بەردەوامە


◄ ئەنجام: 204 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 21 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👫 ئاوات حەسەن کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 4 2015 11:21AM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 4-9-2015 11:21:21\n👫 ئومێد میدحەت موبارەک کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 26 2014 3:29PM\nوەزیری تەندروستیی ئێڕاق. [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 1 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 26-12-2014 15:29:21\n👫 أياد خليل زکي کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 27 2013 9:33PM\nالفريق الرکن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 27-8-2013 21:33:06\n👫 ئیبراهیم حەمەدئەمین ئەحمەد کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 18 2017 9:57AM\nئەندامانی ئەنجومەنی کارتۆنی تەشریعی و تەنفیزی ناوچ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 90% ✍ م.ب. 18-7-2017 9:57:30\n👫 ئەبوبەکر فەقێ ساڵح کەسایەتییەکان


دەنگ بە پارێزگاری نوێی ھەولێر دەدرێت\nكۆبوونەوەی ئەنجوومەنی پارێزگای ھەولێر - ئەرشیف\nئاراس ئەحمەد، پەیامنێری كوردستان24 رایگەیاند: "ئەمڕۆ ئەنجوومەنی پارێزگای ھەولێر كۆبوونەوەی ژمارە 70ی خۆی ئەنجامدەدات و دەنگ بە پارێزگاری نوێی ھەولێر دەدات".\nگوتیشی: "جگە لە فرسەت سۆفی وەك كاندیدی پارتی بۆ وەرگرتنی پۆستی پارێزگاری ھەولێر ھیچ كەسی دیكە خۆی كاندید نەكردووە بۆ ئەو پۆستە".\nعەلی رەشید، سەرۆكی ئەنجوومەنی پارێزگای ھەولێر بە كوردستان24ی گوت: "كۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجوومەن تایبەتە بە ھەڵبژاردنی پارێزگاری ژمارە 41 بۆ پارێزگای ھەولێر، تاكە كاندید بۆ ئەو پۆستە كاندیدی پارتی دیموكراتی كوردستانە ئەویش د. فرسەت سۆفی-یە".\nروونیكردەوە: "پرۆسەكە لە ئەنجوومەنی پارێزگا تەنھا دەنگدانە، ئەگەر كاندیدەكە بە دەنگی رەھا ھەڵبژێردرا، ئەوكات كۆنووسی كۆبوونەوەكە بە نووسراوێك ئاراستەی ئەنجوومەنی وەزیران دەكرێت لەوێوە بەرزدەكرێتەوە بۆ سەرۆكایەتی ھەرێم دواتر كاندیدی پۆستی پارێزگار لەبەردەم سەرۆكی ھەرێم سوێندی یاسایی دەخوات و فەرمانی ھەرێمایەتی بۆ دەردەچێت و دەبێت و دەستبەكار دەبێت".\nلای خۆیەوە كەنعان خەیلانی، سەرۆكی فراكسیۆنی پارتی لە ئەنجوومەنی پارێزگای ھەولێر بە كوردستان24ی راگەیاند: "لەگەڵ ھەموو فراكسیۆنەكانی دیكە قسەمان كردووە، ھەموویان رای باشیان ھەیە و فراكسیۆنی یەكێتی و گۆڕان و توركمان و مەسیحییەكان دەنگ بە كاندیدی پارتی دەدەن و ئامادەسازی باش كراوە".\nپرۆفایلی فرسەت سۆفی كاندیدی پارتی بۆ پارێزگاری ھەولێر\n- ناوی تەواوی، فەرسەف سۆفی عەلی، لە ساڵی 1978 لە گوندی گەزنەی سەر بە چۆمان چاوی بە دونیا هەڵهێناوە.\n- پارێزگاری نوێی پارێزگای هەولێر خێزاندارە و خاوەنی دوو کوڕ و دوو كچە، هەروەها دانیشتووی هەولێرە.\n- فەرسەت سۆفی بڕوانامەکانی ماستەر و دکتۆرای لە یاسای گشتی لە زانکۆی سەڵاحەدین لە هەولێر بەدەستهێناوە.\n- لە خولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان پەرلەمانتار بووە و هەروەها مامۆستای زانکۆی پۆلیتەکنیکی هەولێر بووە.\n- فەرسەت سۆفی ئەندامی لیژنەکانی ده‌سته‌ی راوێژكاری یاسایی له دیوانی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و لیژنەی نووسینەوەی دەستوری هەرێمی کوردستان و ئەندامی لیژنەی باڵای چاکسازی لە هەرێمی کوردستان و هەروەها سەرۆکی لیژنەی کاتی پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی کوردستان بووە.\n- لەسەر ئاستی کاری حزبیش ئەندامی شاندی دانوسانکاری پێکهێنانی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێم و ئه‌ندامی ده‌سته‌ی رێكخراوه جه‌ماوه‌ری و پیشه‌ییه‌كانی پارتی دیموكراتی كوردستان بووە


ئایا چله‌ى منداڵ ده‌ركردن واته له دواى له دایك بوونى بۆ چى مانایه‌ك دێت؟بۆچى ئه‌بێت بكرێت؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nژنهێنان و خێزانپەروەردەى منداڵئایا چله‌ى منداڵ ده‌ركردن واته له دواى له دایك بوونى بۆ چى مانایه‌ك دێت؟بۆچى ئه‌بێت بكرێت؟\nئایا چله‌ى منداڵ ده‌ركردن واته له دواى له دایك بوونى بۆ چى مانایه‌ك دێت؟بۆچى ئه‌بێت بكرێت؟\nئایا چله‌ى منداڵ ده‌ركردن واته له دواى له دایك بوونى بۆ چى مانایه‌ك دێت؟بۆچى ئه‌بێت بكرێت؟وه بۆ پێنج ڕۆژ له چله‌كه ئه‌دزرێته‌وه واته 35 ڕۆژ ئه‌ڵێن ئه‌وه چله‌ى منداڵه‌كه‌مان ده‌ركرد.\nچله‌ى منداڵ ده‌ركردن له ئیسلامدا نییه و ئه‌فسانه‌یه وه پێویسته له‌سه‌ر موسڵمان ته‌نها پشت به خوا ببه‌ستێ و سود و قازانج ته‌نها له خواوه بزانێ كه‌وا بوو ئه‌م چله‌یه بیدعه‌یه و شتێكى بێ به‌ڵگه‌یه . ئه‌مما دزینه‌وه‌ى 5 ڕۆژ له‌و چل ڕۆژه من تا ئێستا نازانم مه‌به‌ستیان چییه .\nئایا دروستە سزای مناڵەکانمان بدەین ئەگەر هاتوو هەڵەیەکیان ئەنجام دا؟ بە لێدان یان بە دانانی بیبەری توون لە دەمیان؟ کاتى ناولێنانى منداڵ ، ناولێنانى منداڵی لەبارچوو ، ئەو ناوانەى کە سونەتن و ئەوانەى کە مەکروهن ئایا بانگدان بە گوێى منداڵدا دروستە؟ ئەگەر نەهێڵی منداڵت ببێ بە خواردنى حەبى مەنع ئەوا حەرامە ؟ جێگەی نوستنى منداڵان لە تەمەنى چەند ساڵیەوە دەبێ لە یەک جیا بکرێتەوە؟\nسەردان: ١,٢٨٩ بەش: پەروەردەى منداڵ\nپرسیاری دواترئه‌گه‌ر ئافره‌ت له گه‌ڵ مێرده‌كه‌ى خراپ بوو پاداشتى چیه؟پرسیاری پێشترمن خوێندكارى زانكۆم زۆربه‌ى كاته‌كانم له‌گه‌ڵ كچ دا به‌سه‌ر ده‌به‌م وه‌كچێكیشیان خۆشه‌ویستمه به‌ڕێزتان وه‌ڵامتان چیه؟


عاموس 3 NAV - ئامۆس 3 KSS\nبانگکردنی شایەتەکان لە دژی ئیسرائیل\n1ئەی نەوەی ئیسرائیل، گوێتان لەم فەرمایشتە بێت کە یەزدان فەرموویەتی، لە دژی ئێوە و هەموو ئەو خێڵەی لە خاکی میسرەوە دەریهێنان، کە فەرمووی:\n2«تەنها ئێوەم ناسی\nلە هەموو خێڵەکانی زەوی،\nلەبەر ئەوە سزاتان دەدەم،\nلەسەر هەموو تاوانەکانتان.»\n3ئایا دووان پێکەوە هاتوچۆ دەکەن،\nبێ ئەوەی ڕێک بکەون؟\n4ئایا شێر لە دارستان دەنەڕێنێت،\nئەگەر نێچیری نەبێت؟\nئایا بەچکە شێر لە لانەکەیەوە دەنگی دێت،\nبێ ئەوەی هیچی ڕفاندبێت؟\n5ئایا باڵندە دەکەوێتە ناو داوی زەوییەوە،\nلە کاتێکدا تەڵەی بۆ نەنرابێتەوە؟\nئایا تەڵە لەسەر زەوی هەڵدەگیرێتەوە،\nئەگەر هیچی نەگرتبێت؟\n6ئەگەر کەڕەنا لە شاردا لێبدرێت،\nئایا گەل ناترسێت؟\nئەگەر بەڵایەک لە شاردا ڕوو بدات،\nئایا یەزدان نەیکردووە؟\n7بێگومان یەزدانی باڵادەست هیچ کارێک ناکات\nبێ ئەوەی نهێنییەکەی بۆ بەندە پێغەمبەرەکانی ئاشکرا بکات.\nیەزدانی باڵادەست دەفەرموێت،\nکێ هەیە بتوانێت پەیامی خودا ڕانەگەیەنێت؟\n9بە قەڵاکانی ئەشدۆد و خاکی میسر ڕایبگەیەنن و\n«لەسەر چیاکانی سامیرە کۆببنەوە،\nئەو هاتوهاوارە زۆرەی ناوەڕاستی ببینن،\nئەو زۆردارییەی لەناویدا هەیە.»\n10یەزدان دەفەرموێت: «نازانن کاری باش بکەن،\nئەوانەی بەرهەمی تاڵان و ستەمکاری لە قەڵاکانیان ئەمبار دەکەن.»\n11لەبەر ئەوە یەزدانی باڵادەست ئەمە دەفەرموێت:\n«دوژمن دێنە چواردەوری خاکەکە و\nهێزتان لێ کەم دەکاتەوە و\nقەڵاکانتان تاڵان دەکرێن.»\n«وەک چۆن شوان دوو قاچ یان پارچە گوێیەک\nلە دەمی شێر دەردەهێنێت،\nئاواش ئیسرائیلییەکانی دانیشتووی سامیرە\nبە گۆشەی قەرەوێڵەیەک و\nبە پارچە پێخەفێک دەردەکرێن.»\n13«گوێ بگرن و شایەتی لەسەر بنەماڵەی یاقوب بدەن،» ئەوە فەرمایشتی یەزدانی پەروەردگار، خودای سوپاسالارە.\n14«لەو ڕۆژەی کە سزای ئیسرائیل دەدەم لەسەر یاخیبوونەکانی،\nسزای قوربانگاکانی بێت‌ئێلیش دەدەم،\nجا قۆچی قوربانگاکان دەبڕێنەوە و\nدەکەونە سەر زەوی.\n15کۆشکی زستانە دادەڕمێنم،\nهەروەها کۆشکی هاوینەش،\nکۆشکە عاجەکانیش لەناودەچن و\nهەموو کۆشکەکان کۆتاییان پێدێت.»\nKSS : ئامۆس 3


◄ نتیجه: Found 610, page 1 of 61 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📅 00-01-1966 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 7,240 گل سئرکریائە(دێینە)\n- روودانی شەڕێکی قورس لە ناوچەی پێنجوێن لە نێوان د [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:18\n📅 00-05-1923 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n- هێرشی ئینگلیزەکان بۆسەر شێخ مەحمودی بەرزنجی و شۆ [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:56\n📅 00-06-1999 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n- بەهۆی کەمیی بارانی زستان و بەهاری رابردووەوە باش [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:18:33\n📅 00-07-1924 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n- شێخ مەحمودی بەرزنجی، لە شاری سلێمانی کشایەوە و ر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:57\n👁 اێ بەخشە 4,444 گل سئرکریائە(دێینە)\n- پاش هێرشی ینک و سوپای ئێرانی بۆسەر بیرە نەوتەکان [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 92% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:44\n📅 01-01-1976 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 8,598 گل سئرکریائە(دێینە)\n- د.ا لە مەخفەری بناوەسوتەی پێنجوێنەوە هەندێک لە ئ [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 3 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:20\n📅 01-01-2016 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 14,930 گل سئرکریائە(دێینە)\n- هێزی پێشمەرگەی کوردستان هێرشێکی چەکدارانی داعشیا [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 4 9 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-1-2016 16:54:41\n👁 اێ بەخشە 48,172 گل سئرکریائە(دێینە)\n👁 اێ بەخشە 47,280 گل سئرکریائە(دێینە)\n👁 اێ بەخشە 12,244 گل سئرکریائە(دێینە)


بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار لەبازاڕەكانی ئێران سازمانی خه‌بات کوردستانی ئێران\nئەمڕۆ دوشەممە ڕێكەوتی 24ی خەرمانان، نرخی دۆلار سنوری 27 هەزار تمەنی تێپەڕاند، و ئەمەش بەرزترین نرخی جێگیركراوی دۆلارە لە بازاڕەكانی ئێران دا.\nنرخی دۆلار لەکۆتایی مانگی پوشپەڕی ئەمساڵ گەیشتە 25هەزار تمەن، بەڵام بە دەستێوەردانی ڕژیم دابەزی، لەماوەی دو حەوتوی ڕابردوو دا ڕەوتی بەرزبونەوەی نرخی دۆلار زیاتر بووە، دۆلار لە سەرەتای ئەم حەوتویەدا گەیشتە 26هەزار تمەن.\nدۆلار لەسەرەتای ساڵەوە شازدە هەزار تمەن بوو، كە ساڵی پێشوو هەر لەم کاتە دا 11هەزار و 600 تمەن بوو، نرخی سکەی زێڕیش ئەمڕۆ گەیشتە 13ملیۆن و 150هەزار تمەن و ئەمەش بەهۆی بەرزبونەوەی نرخی دۆلارە لەبازاڕدا.\nهۆکاری بەرزبونەوەی بەردەوامی نرخی دۆلار لەمانگەكانی کۆتاییدا، خراپی و نا جێگیری بارودۆخی ئابوری ڕژیمە بەهۆی گەمارۆکانی ئامریکا.\nمحەممەد باقری نەوبەخت، سەرۆکی ڕێکخراوی بەرنامە وبودجە، سەرەتای مانگی خەرمانان وتی: تەنانەت ڕێگەی فرۆشتنی یەک دڵۆپ نەوتیشمان نیە، و تەنانەت ئەگەر نەوتیش بفرۆشین، ڕێگەی ئاڵوگۆڕی ئابوریمان نیە.\nڕێکه‌وت: 2020-09-14 20:35:06


بۆچى سونه‌ته به خورما ڕۆژوو بشکێنین ؟ | ماڵپەری قورئانی پیرۆز\nبۆچى سونه‌ته به خورما ڕۆژوو بشکێنین ؟\nپێغه‌مبه‌ر (صلى الله علية وسلم) له فه‌رمووده‌یه‌کدا داوامان لێده‌کات ڕۆژووه‌کانمان به‌خورما بشکێنین, ئه‌گه‌ر خورمامان ده‌ستنه‌که‌وت ئه‌وا به ئاو ڕۆژووه‌کانمان بشکێنین (مَنْ وَجَدَ تمراً فليفطرعليه ، ومَن لايجد فليفطرعلى الماء ) (رواه أبو داود / ٢٣٥٥) .\nله لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کدا که‌له‌لایه‌ن سه‌نته‌رى لێکۆڵینه‌وه‌ى قاهیره‌وه ئه‌نجامدراوه,جه‌خت له‌وه کراوه‌ته‌وه, خورما به‌هۆى زۆرى مادده کانزاییه‌کانى وه‌ک (كاليسيؤم و كوبالَد و مس و مةطنيسيؤم و ثؤتاسيؤم و فؤسفؤڕ و سؤديؤم و توتيا و فلؤر و ضةندين جؤر ظيتامين) سودێکى زۆر باشى بۆ ته‌ندروستى هه‌یه و ئه‌وه‌ش واى کردووه که له کۆندا بۆ چاره‌سه‌رى چه‌ندین نه‌خۆشى به‌کاربهێنرێت و به هه‌گبه‌یه‌کی خۆراکى باش و ته‌واو داده‌نرێت .\nسوده‌کانى خورما ئه‌مانه‌ن:-\n١- به‌هۆى بوونى ئاسن و ڤیتامین (B1) تێیدا, یارمه‌تى به‌هێزکردنى ماسولکه و ئێسکه‌کان و ده‌ماره‌کان ده‌دات و که‌مخوێنى چاره‌سه‌ر ده‌کات .\n٢- به‌هۆی بوونی ڤیتامین (B2)ه‌وه یارمه‌تى چالاکبوونى جگه‌ر ده‌دات و بۆ ئه‌و که‌سانه گرنگه که نه‌خۆشى جگه‌ر و زراویان هه‌یه .\n٣- ڕێژه‌ى کۆلیستڕۆڵ له خوێندا داده‌به‌زێنێت و پارێزگارى له ڕه‌قبوونى بۆڕیه‌کانى خوێن ده‌کات, چونکه مادده‌ى (بةكتين)ى تیایه, هه‌روه‌ها بۆ ئه‌و که‌سانه به‌سوده که ڕێژه‌ى خوێنیان نزمه .\n٤- ڕۆڵێکى کاریگه‌رى هه‌یه بۆ ده‌ردانى ئه‌و مادده زیانبه‌خشانه‌ى که له له‌شدا کۆبوونه‌ته‌وه و چاره‌سه‌رێکى باشه بۆ ئه‌و که‌سانه‌ى که ڕیخۆڵه‌یان سسته و گرفتى هه‌رس کردنیان هه‌یه به‌هۆى ئه‌وه‌ى مادده‌ى ئاسنى تیادایه .\n٥- گرنگى خورما له‌وه‌دایه گه‌ده ئاماده ده‌کات بۆ وه‌رگرتنى خواردن و هه‌رسکردن چالاک و به‌هێزده‌کات و هۆکارێکیشه بۆ نه‌هێشتنى قه‌بزى و چاره‌سه‌ره بۆ ژه‌هراوی بوون .\n٦- بۆ به‌هێزکردنى ددانه‌کان به‌سوده و ڕێگرى له کلۆربوونى ده‌گرێت و بۆنێکى خۆش ده‌به‌خشێت به ناو ده‌م به‌هۆى بوونى مادده‌ى (فلؤر) تیایدا .\n٧- ڕێگری ده‌کات له چه‌ندین نه‌خۆشى مه‌ترسیدار و گرنگه بۆ چاره‌سه‌ری جۆره‌کانى شێرپه‌نجه .\n٨- چاره‌سه‌رێکى باشه بۆ ڕاگرتنى هاوسه‌نگى کێش و ئاستى ووزه و تواناى له‌ش به‌رزده‌کاته‌وه و چاره‌سه‌رى گرفته سێکسییه‌کان ده‌کات .\n٩- چاره‌سه‌رى خێرای لێدانه‌کانى دڵ ده‌کات چونکه مادده‌ى (مةطنيسيؤم ومس)ى تیادایه\n١٠- بۆ چاککردنی ته‌نگه نه‌فه‌سى و تێکچونى هه‌ناسه‌دان به‌سوده .\n١١- به‌هۆى بوونى ڤیتامین (A) و (B) تێیدا, چاره‌سه‌رى گرفته ده‌رونییه‌کان ده‌کات و به‌سوده بۆ هێورکردنه‌وه‌ى مێشک و ده‌روون, هه‌روه‌ها (أعصاب) به‌هێز ده‌کات و فۆسفۆڕی زۆریشى تیادایه که سودى هه‌یه بۆ بیرکه‌وتنه‌وه و گرنگترین سود به‌خانه‌کانى مێشک ده‌گه‌یه‌نێت و یارمه‌تى زۆر باشى شه‌وکوێرى ده‌دات .\n١٢- له‌دایکبوون ئاسان ده‌کات و مندالآنیش ئارامده‌کاته‌وه و چاره‌سه‌رى سکچونى مندالآن ده‌کات و بۆ مندالآنى تازه له‌دایک بووش خراپ نیه .


"ئاستی توندوتیژی بەرانبەر بە ژنان لە هەرێمی کوردستان هێشتا زۆر بەرزە" - پرس میدیا\nHome ڕاپۆرت سڵایدشۆو کوردستان گرنگ هەواڵ "ئاستی توندوتیژی بەرانبەر بە ژنان لە هەرێمی کوردستان هێشتا زۆر بەرزە"\n"ئاستی توندوتیژی بەرانبەر بە ژنان لە هەرێمی کوردستان هێشتا زۆر بەرزە"\nپرس میدیا 11/25/2020 02:40:00 pm ڕاپۆرت, سڵایدشۆو, کوردستان, گرنگ, هەواڵ,\nلەگەڵ ئەوەی ئامارەکانی کوشتنی ژنان لە نۆ مانگی سەرەتای ئەمساڵ بەراورد بە ساڵی رابردوو دابەزیون بەڵام هیشتا ئاستی توندوتیژی بەرانبەر بە ژنان لە هەرێمی کوردستان بەرزن.\nبەپێی ئامارەکانی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی بەرەنگاربوونەوەی تووندوتیژی دژ بە ئافرەتان و خێزان لە ماوەی 9 مانگی سەرەتای ئەمساڵدا تەنیا چوار رووداوی کوشتنی ئافرەتان لە هەرێمی کوردستان تۆمارکراون، بەڵام لە 9 مانگی سەرەتای 2019دا 30 رووداوی کوشتنی ئافرەتان لە هەرێمی کوردستان تۆمارکراوە.\nهەروەها لە ماوەی 9 مانگی سەرەتای ئەمساڵدا 32 رووداوی خۆسووتاندنی ئافرەتان تۆمارکراوە، بەڵام لە 9 مانگی سەرەتای 2019دا 81 رووداوی خۆسووتاندنی ئافرەتان لە هەرێمی کوردستان تۆمارکراون.\nلەگەڵ ئەوەی ئامارەکانی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی بەرەنگاربوونەوەی تووندوتیژی دژی ژنان ورد و دروست نین بەڵام بەراورد بە ساڵی ڕابردوو دابەزینی بەرچاوی بەخۆیەوە بینوە.\nبەوپێیەی تەواوی حاڵەتەکانی مردنی ژنان بە کوشتن یان توندوتیژی تۆمار ناکرێن و دەبەسترێنەوە بە ڕووداوی سروشتی و مردنی ئاساییەوە، لەگەڵ ئەوەشدا بەشێکی کەمی ئەو توندوتیژییانە لای لایەنە پەیوەندیدارەکان تۆمار دەکرێن ئەوەش بەهۆی ترسی ژنانە لە دەرەنجامەکانی.\nجەمال محەمەد توێژەری کۆمەڵایەتی بە پرسی وت، پرسی توندوتیژی بەرانبەر بە ژنان بابەتێکی نوێ نییە، بە درێژایی مێژووی مرۆڤایەتی ئەو پرسە هەبووە و لە کۆمەڵگایەکەوە بۆ کۆمەڵگایەکی تر جیاوازی هەیە.\nبە بڕوای ئەو توێژەرە بەشێکی زۆری ئەو توندوتیژیانەی بەرانبەر بە ژنان لە هەرێمی کوردستان ئەنجام دەدرێن بەهۆی لاوازی ئاستی رۆشنبیری خێزان و قەیرانە درووستکراوەکانەوەیە.\nئەو دەڵێت توندوتیژی تەنها بریتی نییە لە کوشتن بەڵکو هەڵوەشانەوەی خێزانەکان و جێهێشتنی ژنان لەم بارودۆخە سەختەدا هیچی لە کوشتن کەمتر نییە.\nسروشت عومەر چالاکوانێکی مەدەنییە، ئەو ڕەخنەی توند لە رێکخراوەکانی تایبەت ژنان دەگرێت و پێی وایە تەنیا ئامانجی حیزبی و تایبەتیان هەیە کار بۆ دۆسیەکان تایبەت بە ژنان ناکەن.\nئەو دەڵێت دەیان ژن بە شێوازی مەترسیدار کوژراون ئەو رێکخراوانە نەیانتوانیوە کاریگەری لەسەر لایەنە پەیوەندیدارەکان بکەن، ئەو کوشتنی کچێکی قەزای کەلار بە نمونە دەهێنێتەوە کە لەم هەفتەیەدا لەلایەن سێ برایەوە خنکێنراوە، کە رێکخراوەکانی ژنان لە ئاستیدا بێدەنگ بوون.\nسرووشت دەڵێت هیچ کات ئامادە نیم کار لەگەڵ ئەو جۆرە رێکخراوانە بکەم بەو پێیەی ئەوان ئامانجیان بەرژەوەندی تایبەتی و حیزبییە.\nنەتەوەیەکگرتووەکان، رۆژی ٢٥ی تشرینی دووەمی هەموو ساڵێکی وەک رۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژ بە ژنان دەستنیشانکردووە، ساڵانە لە زۆربەی وڵاتانی جیهان دوو هەفتە چالاکی بۆ کەمکردنەوەی ئاستی توندوتیژییەکان بەرانبەر ژنان بەڕێوەدەچێت.\nئەمساڵ سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان کەمپەینێکی بۆ کۆتاییهێنان بە تووندوتیژی دژ بە ژنان دەستپێکردووە، بۆ ماوەی 16 رۆژ بەردەوام دەبێت.\nدروشمی ئەمساڵی کەمپەینەکەی نەتەوەیەکگرتووەکان ناونراوە "جیهان پرتەقاڵی بکەن: پاڵپشتی دارایی بخەنەڕوو، وەڵامبدەنەوەو رێگری بکەن و زانیاریی کۆبکەنەوە".\nبەپێی ئاماری نەتەوەیەکگرتووەکان 35٪ی ژنانی جیهان لانیکەم جارێک رووبەڕووی تووندوتیژی جەستەیی، سێکسی، خێزانی یاخود لە دەرەوەی خێزان بوونەتەوە.\nهەروەها هاتووە رۆژانە 137 ژن لەلایەن ئەندامێکی خێزانەکەیان دەکوژرێن، ئەوەش زیاتر بە پاساوی نامووس پەرستی ڕوودەدات.\nلە ئامارەکەی نەتەوەیەکگرتووەکاندا هاتووە تەنها ٪٤٠ی ژنان کە دووچاری تووندوتیژی دەبنەوە، داوای یارمەتی دەکەن ٪٦٠ بەهۆکاری جیا جیا توندوتیژییەکان دەشارنەوە یان تانانەت هۆشیاری ئەوەیان نییە چۆن سكاڵا لەلایەنی پەیوەندیدار تۆمار بکەن.\nBy پرس میدیا at 11/25/2020 02:40:00 pm


ڕۆژی 20ی تشرینی دووەم\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1602، زانای بواری فیزیا (ئۆتفۆن گۆریك)ی ئەڵمانی لە دایك بووە، كە ڕۆڵی زۆری بینیوە لە پێشخستنی زانست لە ئەڵمانیادا.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1815، دوای ئەوەی سوپاكەی (ناپلیۆن پۆناپارت) لە جەنگی (واترلۆ)دا شكستی هێنا پەیماننامەی پاریس لە نێوان ناپلیۆن و هێزە هاوبەشەكانی بەریتانیا و ڕوسیا و نەیارە فەرەنسییەكانی ناپلیۆندا مۆر كرا.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1832، سوڵتان (محێدین)ی سوڵتانی جەزائیر دەستبەرداری كورسیی دەسەڵات بوو بۆ شازادە (عەبدولقادر)ی كوڕی و چووە سەر كورسیی دەسەڵات و شوێنی باوكی گرتەوە.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1910، ئەدیب و ڕۆماننوسی ناوداری ڕوسیایی (لیۆ تۆڵستۆی) كۆچی دوایی كردووە كە چەندین بەرهەمی گرنگی لە پاش خۆی بەجێهێشتووە و بۆ زۆربەی زمانە زیندووەكانی جیهان وەرگێڕدراون.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1919، (شەریف پاشای خەندان) نوێنەری كورد لە كۆنگرەی ئاشتیی پاریس ڕێككەوتننامەیەكی لەگەڵا (بۆگۆس نۆبار)ی نوێنەری ئەرمەن مۆر كرد كە تایبەت بوو بە هاوكاریكردنی نێوان كورد و ئەرمەن لە پێناو ڕزگاربوون لە ژێردەستەیی دەوڵەتی عوسمانی.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1924، هاووڵاتییەكی میسری هێرشی كردە سەر سێر (لی ستاك) فەرمانڕەوای ئینگلیز بە سەر سوپای میسر و حاكمی گشتیی سودان كە بە هۆیەوە ستاك تیرۆر كرا و ئەو كارەش پشێویی لە نێوان میسر و بەریتانیادا دروست كرد.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1935، هێزەكانی بەریتانیا گەمارۆی ناوچەی (یەعبد)ی فەڵەستینیان دا و هێرشیان كردە سەر چەكدارەكانی فەڵەستین كە بە هۆیەوە (عزەدین قەسام)ی سەركردەی چەكدارەكانی فەڵەستین و ژمارەیەكی زۆر لە چەكدارەكان گیانیان لەدەستدا.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1937، دەوڵەتی عێراق هەستا بە لە سێدارەدانی تێكۆشەر و كەسایەتیی ناسراو (مەحمود جەودەت).\n- لە پاش كۆتاییهاتنی جەنگی دووەمی جیهانی، ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1945، لەلایەن دادگای نۆرنبێرگەوە دەست بە دادگاییكردنی 24 سەركردەی سوپای ئەڵمانیای نازی كرا كە تۆمەتبار كرابوون بە ئەنجامدانی تاوانی جەنگ و كۆمەڵكوژیی.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1945، (جەعفەر پیشەوەری) جیابوونەوەی ئازەربایجانی لە ئێران ڕاگەیاند و كۆماری سەربەخۆی ئازەربایجانی لە باكوری ئەو وڵاتە ئاشكرا كرد.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1951، بە هۆی شەڕ و پێكدادان لە نێوان سوپای بەریتانیا و میسردا كە بە هۆیەوە 15 سەرباز لە هەردوو سوپاكە كوژران زۆربەی خێزانە بەریتانییەكانی ناو میسر خاكی ئەو وڵاتەیان بەجێهێشت.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1957، (گۆدلاك جۆناسان)ی سەرۆكی نێجیریا لە دایك بووە، كە لە نێوان ساڵانی 2010 بۆ 2015 سەرۆكی ئەو وڵاتە بوە.\n- دوای ئەوەی (حافز ئەسەد)ی لە ئەنجامدانی كودەتایەكدا لە سوریا سەركەوتنی بەدەست هێنا، ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1970، ئەسەد كابینەیەكی وزاریی لە 26 وەزارەت پێكهێنا و خۆیشی وەكو وەزیری بەرگری دەستبەكار بوو.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1971، هێزەكانی ئێران هەڵیانكوتایە سەر دورگەكانی (ئەبوموسا و تومبی گەورە و تومبی بچوك) لە ئاوەكانی كەنداودا دەستیان بەسەردا گرتن، كە ئەوەش نیگەرانیی وڵاتانی عەرەبیی ناوچەی كەنداوی لێكەوتەوە.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1979، ژمارەیەك توندڕەو بە ڕابەرایەتیی (جهیمان) چوونە ناو (كەعبەی پیرۆز) لە شاری مەككەی سعودییە و بۆ ماوەیەك دەستیان بەسەردا گرت، ڕاشیانگەیاند كە (مەهدیی مونەتزر) سەری هەڵداوە بەڵام پاش ماوەیەك دەستگیركران.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1979، نوێنەرانی شۆڕشی كورد لە خۆرهەڵاتی كوردستان و حكومەتی ئێران لە شاری مهاباد كۆبوونەوە بە مەبەستی چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان كورد و حكومەتی تاران.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1980، دادگای باڵای كۆماری چین دەستی بە پرۆسەی دادگاییكردنی چوار تۆمەتبار كرد بە تۆمەتی هەڵگەڕانەوە لە دەسەڵاتی سیاسیی ئەو وڵاتە كە لە نێوانیاندا هاوسەری (ماو تسی تۆنگ)ی ڕابەری شۆڕشی گەلی چین هەبوو.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 1991، هێزەكانی سوپای عێراق لە چەند قۆڵێكەوە هێرشیان كردە سەر ناوچەكانی كفری و شوان لە سنوری گەرمیان، بەڵام لەلایەن هێزی پێشمەرگەی كودستانەوە بە توندی وەڵام درانەوە و هێرشەكان تێكشكێنران زیانێكی زۆری گیانیی و ماڵییش لە سوپای عێراق كەوت.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 2001، (جۆرج دەبلیو بوش)ی سەرۆكی ئەمریكا بارەگای وەزارەتی دادی كردەوە و ناوی لێنا (ڕۆبەرت كینیدی) وەكو ڕێزلێنانێك لەو كەسایەتییەی ئەمریكا كە ساڵی 1925 گیانی لەدەست دابوو.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 2003، بە هۆی تەقینەوەی ئۆتۆمبێلێكەوە لە بەردەم بارەگای یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە شاری كەركوك 4 كەس گیانیان لە دەست دا و نزیكەی 35ی تریش بریندار بوون.\n- ڕۆژی 20ی تشرینی دووەمی ساڵی 2006، ڕۆژنامەنوس و شاعیر و نوسەری بەناوبانگی ئێرانی، (مەنوچەهر ئاچی) كۆچی دوایی كردووە كە یەكێك بووە لە چالاكوانەكانی ئێران و ڕۆڵی زۆری هەبووە لە پێشخستنی ئەدەبی ئێرانیدا.\n- ئەمڕۆ بە ڕۆژی جیهانیی بەرگریكردن لە مافەكانی منداڵان لە قەڵەم دەدرێت و لە جیهاندا گرنگییەكی زۆری پێدەدرێت، كە لەلایەن ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكانەوە لەساڵی 1954دا وەكو ڕۆژێكی جیهانیی دانی پێدانراوە، لە ڤێتنامیش ئەمڕۆ ڕۆژی مامۆستایانە.


عادل عەبدولمەهدی: بەشێکی زۆری کێشەکان لەگەڵ هەرێم چارەسەر بوون\nعادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیرانی عێراق ڕایگەیاند، پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و بەغدا بەرەو ئاسایی بوونەوە دەچێت و بەشێکی زۆری کێشەکان چارەسەر کراون.\nلە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی هاوبەشدا لەگەڵ ئیمانوئێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا لە پاریس، سەرۆک وەزیرانی عێراق دەربارەی پەیوەندییەکانی نێوان بەغدا و هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، پەیوەندییەکانیان لە باشترین حاڵەتدایە، بەڵام ئەوەش بە مانای ئەوە نییە کە ناکۆکی و جیاوازی نییە لە بیرو بۆچوونەکاندا، ئەو ناکۆکیانەش خراونەتە چوارچێوەی چارەسەرکردنەکانەوە.\nعادل عەبدولمەهدی جەختیکردەوە، لەگەڵ هەرێمی کوردستان لەڕێگەی گفتوگۆ و لێکتێگەیشتنەوە دەتوانن بگەنە چارەسەری گونجاو لەسەر کێشەکانی شنگال و نەینەوا و دۆسیەی نەوت.\nلە بەشێکی تری وتەکانیدا سەرۆک وەزیرانی عێراق ئاماژەی بەوەشکردن لەگەڵ هەرێمی کوردستان لە بابەتی دەروازە سنورییەکان گەیشتوونەتە ڕێککەوتن و بۆ یەکەمجارە لە دوای ساڵی ١٩٩٠وە لە سەرانسەری عێراقدا کار بە یەک تاریفەی گومرک دەکرێت.\nئەوەش لە کاتێکدایە، ئەمڕۆ هەینی ٣ی ئایاری ٢٠١٩ عادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیرانی عێراق بە سەردانێکی فەرمی گەیشتە پاریسی پایتەختی فەرەنسا و لەگەڵ سەرۆکی فەڕەنسا و لێپرسراوانی باڵای ئەو وڵاتە و کۆمپانیاکانی فەرەنسادا کۆبووەوە.\nئه‌م بابه‌ته 806 جار خوێنراوه‌ته‌وه


قوتوی خەیاڵی قەسیدە و خودا وەک لەدایکبوویەکی شیعریی – Denegkan\nقوتوی خەیاڵی قەسیدە و خودا وەک لەدایکبوویەکی شیعریی\nbyئیسماعیل\tAugust 17, 2008\tئەدەب\n– ئەو ڕۆشنایی دەکردە سێبەری زەمەن.. …پاول ڤیریلیۆ*\nفۆرمێکی شیعریی بۆ دنیا\n"بەقوڵپە قوڵپی ئاوت دەستپێرم" ئەو قەسیدە داهێنەرانەی "هیوا قادر"ە کە دەکرێت چەندەها خوێندنەوەی بۆ بکەین، هەرجارە و لەگۆشەنیگایەکەوە بیخوێنینەوە، ئەم قەسیدەیە یەکێکە لەجوانترین ئەو قەسیدانەی کە هیوا لەدوای قەسیدەی (ئەو ڕۆژەی باران لەپەنجەرەکەم دەدات) و قەسیدەی (تێرمیناڵ) نوسیویەتی، تێدا هاوکێشە ئاڵۆزە فیکریەکان لە فۆرمێکی باڵای شیعردا خۆیان ڕایەڵ کردووە. فۆرمی شیعریی لەم قەسیدەیەدا بەرهەمهێنی فیکرە، نەک فیکر بەرهەمهێنی فۆرمی شیعریی بێت. ئەم هاوکێشەیەی نێوان فۆرم و ناوەڕۆک، فۆرم و بابەت، فۆرم و بیرکردنەوە، لەهاوکێشە ئاڵۆزەکانی قسەکردنن لەسەر شیعر. هیواقادر لەم قەسیدەیە و لەقەسیدەی تەرمیناڵ وبەدرێژایی ئەزمونی شیعریی خۆی، بەنێو فۆرمە شیعرەکاندا دێت و دەچێت، بەدووی ئەو فۆرمە شیعریانەدا دەگەڕێت کە خۆیان هەڵگری ڕیتمی جیهانن نەک تەعبیرکردن بێت لە جیهانێکی هەبوو. بەرهەمهێنانی فۆرمی شیعریی پێوەرێکی گرنگە بۆ تێگەیشتن لە شیعر، بەهەمان شێوەش گرنگە بۆ جیاکرنەوەی (شیعری مەسلەکی) لە شیعریی داهێنەرانە. ئێمە لە شیعردا بەرامبەر دووجیهانبینی دەبینەوە، یەکێکیان پێـیوایە کە شیعر بەدووی مانا هەبوووەکاندا دەگەڕێت، بەدووی زمانێکدا دەگەڕێت کە خەڵکی و دنیا پێکەوە ببەستێتەوە، شیعری مەسلەکی زیاتر بەدووی جەماوەر و قەرەباڵغی کۆمەڵایەتیدا دەگەڕێت، شاعیریش شاعیری گەورەی جەماوەرە، دەربڕینە لەوەی کەهەیە، نەک ئەوەی کە دەخوڵقێنرێت. شیعر لەم گۆشەنیگایەوە دەربڕینە لە پێناسەکانی سەرجادە و کۆڵان و نەتەوە و مۆراڵە فڕیوەکانی نیشتمان و ئازارەکانی شۆڕش. لەم ڕوانگەیەوە دنیای هەبوو جارێکی دیکە خۆی لەنێو شیعردا بینادەکاتەوە، کارەساتەکان جارێکی دیکە لەنێو شیعردا دروستدەبنەوە، شاعیر کاری ئەویە بەدووی ئەو مانا نەتەوەیی و ساتیریی و تراژیدیی وسیاسیی وڕۆمانسییە ناتەواوەکاندا بگەڕێت کە هەیە، لە پەیوەندیەکی تازەدا فۆرم وەک کراسێکی تازە بکاتە بەریان. لەم پرۆسەیەدا فۆرمی شیعریی دەربڕینە لە دنیای هەبوو نەک دنیایەکی دیکە بخوڵقێنێت. دیارە ئەمە مانای ئەوە نیە ئەم شیعرە داهێنەرانە نیە، بەڵام بەڕای من توانای بەرهەمهێنانی ئەو شتەی نیە کەناوی دەنێن (فەلسەفەی شیعریی). شیعریی کوردی تاوەکو ئێستا بەدەست ئەم جیهانبینیە شیعریەوە دەناڵێنێت، شیعر لە زۆربەی کاتدا دەربڕین بووە لەو ناوەڕۆکانەی ڕۆژانە لە هەموو سوچ وپەنایەکدا کەوتوون. شیعر لەم گۆشەنیگایەوە ئەو کۆترە بووە کە بەردەوام بینیومانە، ئەو شاخەبووە هەمیشە لای هەمووان پشت وپەنای کوردبووە. ئەو پاڵەوانەبووە کە لەژیانیدا لە فۆرمی شیعریدا باسمانکردووە و لەمردنیشیدا بۆی گریاوین، ئیدی شیعر لەم مەسلەکیەتەدا هیچ شتێکی لەبوون یان نەبوونی پاڵەوان زیاد یان کەم نەکردووە، پاڵەوان و نیشتمان وسروشت بەردەوام هەبوون وشیعر لەم فۆرمەدا تەنها ڕەنگدانەوەی ئەوان بوون.\nبەپێچەوانەی جیهانبینی مەسلەکی ، شیعری داهێنەرانە خۆی لەم ڕوانینە قوتار دەکات، چیدی شیعر ڕەنگدانەوەی هەبووەکان نیە، ئاوێنەی ئەو پاڵەوانانە نیە کە سبەینێ دەبن بەقەرەقۆز یان گەندەڵ یان لەسەر کورسیەکانی خانەنشینی ژەنراڵەکان خەو دەیانباتەوە. شیعر پەشیمانی دەرنابڕێت بەرامبەر پاڵەوانە نیشتمانیەکان و خۆی بەکراسەکانی ئەوانەوە هەڵناواسێت. شیعر لەم فۆرمەدا خۆی خوڵقێنەری پاڵەوانەکانی خۆیەتی، خوڵقێنەری مانا تازەکانی دنیایە، دوور لەناوەڕۆکە زانراو وجەوهەرە باوەکان خۆی پێکدەهێنێتەوە. شیعر لەم گۆشەنیگایەوە هەڵگری بیرۆکە و وێنە و نیگەرانی و بەختەوەری و ئەبستراکیەت و سوریالیەت و هیچگەرایی خۆیەتی. لەم گۆشەنیگایەوە زمانی شیعری تەعبیر نیە لە پەیوەندیەکی هەبووی ڕۆمانسیانەی بلانک و پوخت، بەڵکو داهێنەری پەیوەندیەکی نوێیە لەنێو دنیایەکی هەبوودا. ئەمجۆرە شیعرە وەک تەقینەوەیەکی لەپڕ وەهایە کە چاو تەنها ڕووناکی هەمەڕەنگ و پارچەی پەرشبوو دەبینیێت، شیعر لەپارچە پەرشبووەکانیەوە ترس و نیگەرانیەکی لەپڕمان لەلا دەخوڵقێنێت. شیعر لەم فۆرمە تازەیەدا بانگەشەی (نافۆرمی و بێـفۆرمی) دنیا دەکات، بەجۆرێک کە لەتەقینەودا ئێمەی خوێنەر و تەماشاکار و وەرگر نازانین ئەوی تەقیەوەوەتەوە، ئەوەی ئەم هەموو ڕووناکی و پارچە جۆراوجۆری بەرهەمهێناوە لە ڕەچەڵکدا چیبووە، چەندە ترسناکە ئەوەندەش ڕوناکی جوانی بەرهەمهێناوە. شیعر لەم فۆرمە تازەیەدا کراسێک نیە بکرێتە بەری هەبووەکان، بەڵکو تێکشاندنی هەموو هەبوویەکی سیاسی و کۆمەڵایەتی وئایدۆلۆژیە، نەک بۆئەوەی ڕووتیانبکاتەوە لەپێناو گەیشتن بەهەقیقەت ، بەڵکو بۆ ئەوەیە هەموو هەقیقەتێکی ڕاوەستاو و جێگیر تێک وپێکبشێنێت. چیدی دڵداریەکان وەک خۆیان نامێننەوە، چیدی شتەکان لەم فۆرمە شیعریەدا هەڵگری وێنە چەسپاوەکانی ئەنفال و هەڵەبجە و کۆڕەوە و ڕاپەڕین نین، چیدی بەباڵای هیچ پاڵەوانێکدا هەڵنایەن، چیدی خۆیان بەحەبیبە و باڵای ئازیز و هیجرانیدا خەریک ناکەن. بەڵکو کاریان تێکشکاندنی هەموو پەیوەندیە پیرۆزەکانی ئەو جەوهەرانەن. شیعریی نوێی کوردی کە لە قەسیدەی نوێدا تەعبیر لەخۆی دەکات، پەیوەندیەکی دیکەی هەیە لەگەڵ جیهاندا، فۆرمێکە هەموو جێگیرێک دەخاتە باری نیگەرانی و دوودڵی و جوڵەوە.\nهیواقادر ئەو گەڕیدە شێتەیە بەردەوام فۆرمێکی تازە وپەیوەندیەکی تازە و مانایەکی دیکەیمان لەسەر سروشت و دڵداری و نیشتمان پێدەبەخشێت کە لەوەبەر لەنێو هیچ ئەزمونێکی هەبوودا بوونیان نەبووە. هەڵەیەکی گەورە دەکەین لە شیعریی هیوادا، لە ئەزمونی کەسی خۆیەوە بەدوویی وێنەیەکی بەراووردیدا بگەڕێن، یاخود هەوڵبدەین ناوەڕۆکی قەسیدەی لەنێو دنیای هەبوویدا، لەنێو ئەزمونی ژیانی کەسی خۆیدا بدۆزینەوە. قەسیدە لە ئەزمونی هیوادا پەیوەندی نوێیە لەگەڵ دنیا، هەبوو نیە وەک بابەتێکی ئامادە و بیرۆکەیەکی جێگیر، بەڵکو تەنها (لەخەیاڵ بۆکراودا) بوونیان هەیە، خەیاڵگەڕن لەنێو پەیوەندی تازەدا، قومی شەرابن نەک سۆفیانە، بەڵکو کوپەکانی لەنێو ژوورێکی دیکەدان کەژووری قەسیدەیە. ئەو ژوورەی ساتەوەختی دروستبوونی جوانیەکان هەمان چرکەساتی مردنیانە، ساتەوەختی چێژی شەراب هەمان ساتەوەختی ژەهراویبوونی سۆفیە. ئەزمونی هیوا هەمیشە ڕەنگ بەرهەمدەهێنێت، لە هەموو قەسیدەیەکدا جگە لەناوەڕۆکی تازە، نیگەرانی لەپڕ، کە لەوەبەر پێیڕانەهاتووین. جگەلەفیاسکۆ و ناماقوڵی دنیا و کەوتنە نێو ڕیتمێکی تازەی ئەو دیوو پەنجەرەکانی ڕیالیستیەوە، پەیوەندی هەبووی جێگیر بەدیناکەین. بێهودەیە گەڕانمان بەدووی مانایەکی ڕاوەستاودا لە ئەزمونی ئەم شاعیرەدا، ماناکان هیچیان بەڕاوەستاوی و جێگیری نامێننەوە، هیچ شتێک لە ئەزمونی هیوادا وەک خۆی نامێنێتەوە، شیعریی هیوا لەم تەفسیرەوە، شیعر بەرهەمهێنانی فۆرمە نەک ناوەڕۆک، بەمانای هەموو ناوەڕۆکەکان لەفۆرمی شیعریدا خۆیان پێکده‌ه‌ێنن ولەهەمانکاتیشیدا تێکدەشکێن.\nئیدی جۆرێک لە(فەلسەفاندنی شیعری) یاخود (بەشیعریکردنی دونیا) لە هەموو قەسیدەکانی هیودا خۆی شاردۆتەوە، هاوکێشەکانی ژیان و مردن و پەشیمانی و خودنمایشکرنی جیهان لەم قەسیدەیەدا وەهای کردووە، کە چێژی شیعریی لەنێو بیرکردنەوەی شیعریدا ئامادەبکات. بەجۆرێک چێژی خوێندنەوە، چێژی دۆزینەوەی فیکری شیعریە لە قەسیدەدا، ئەمانەش لەم قەسیدەیەدا لەشێوەی ڕەمزیەت و سمبۆلیزم یاخود وێنەی تەمومژاویەوە خۆیان دەرناخەن، بەڵکو لە ڕێگەی زمانێکی هێمنی ڕاستەوخۆوە توانیویەتی خوێنەر بەئاسانی بخاتە سەر لەپی دەستی. ئەوەی دەمێنێتەوە وەک کۆمەڵێک هەڵماتە شوشەیی وەهان، سەربەستانە ژوورەکانی یاریی بۆخوێنەر جێدەهێڵن. خوێنەر لەم ژوورانەدا خۆی دەتوانێت خود نیگارکێشی بکات، نەک خود پۆرترێکی نەرجسیانەی شاعیر بێت و لەڕێگەی دەسەڵاتی قەسیدەوە بەسەرماندا بسەپێنرێت، ئەم قەسیدەیە هەناسەیەکی جوانە لە ئازادی بیرکرنەوە و چێژ و نەرم ونیانی، جۆرێکە لەو قەسیدانەی ناوی دەنێم، قەسیدەیەکی دیموکراتخوازە، تاسەر ئێسقان بڕوای بەدیموکراتیەت هەیە، ماناکان لەم قەسیدەیەدا ئەوەندە ئازادن کە زۆر جار فەوزاش ڕێگەی پێدراوە، ئەم قەسیدەیە دەتوانرێت چەندەها خوێندنەوەی تری بۆ بکرێت. لەم گۆشەنیگایەوە ڕێگە بەخۆم دەده‌م بەنێو مانا و وێنەکانی ئەم قەسیدەیە خۆم ڕابکێشم، چونکە هەمیشە وتومە خوێندنەوەی قەسیدەی هیوا قادر، چێژی پاڵکەوتنە لەسەر بوونی ئاو.\nتەنیایی وەک چارەنوسی تەوباویەک\nگەڕان بەدووی تونێلەکانی تەنهایی یەکەمین پۆرترێتی ئەم قەسیدە نەرمەیە، جۆرێک لە تەنهایی کە لە کامڵبوونی دنیاوە دەستپێدەکات تاوەکو دەگاتە کەنارەکانی پیربوونی جەستە، بەڵام نا!، ئەوە پیربوونی جەستەیە لەبەرامبەر کامڵبوونی بیرکردنەوەی شیعریدا خۆی نمایشدەکات، گفتوگۆیی لەگەڵدا دەکات ودنیا سەرلەنوێ بینادەکاتەوە. یاخود جۆرێکە لە بەدواهاتنی هەموو دەنگێک کە زۆر جار مەزندەی ئەوە دەکەین بەجێمان هێشتووە، یاوەکو لەشوێنێکدا لەبیرمان چۆتەوە، وادەزانین چیدی پێویست ناکات بەدووی ئەو دەنگەدا بگەڕێین. دەنگێک دەنگی خۆمانە لەنێو ڕابوڕدوودا هێشتا بەگەنجی و هێزەوە سەمای خۆی دەکات، دەنگێک هێزی ڕابوردووە کە نایەوێت نۆستالژیانە بێت، بەڵکو سێبەرێکی هیلاکە و هەرجارەی لە فۆرمێکی جیاوازی شیعریدا خۆی دووبارە دەکاتەوە. دەنگێکە منی شاعیر دەیەوێت بگەڕێتەوە بۆی، دەنگێکە وەهمی ئەوە دەبەخشێت، کە ئەوە پۆرترێتی گەنجیی شاعیرە، هەڵیدەخەڵەتێنێت بۆئەوەی نۆستالژیانە لەو پۆرترێتە بڕوانێت، کە چیدی ئەو نیە و دەیەوێت خۆی وەک ئەوێک لە ڕابوردوودا نمایشبکات. ئەم دەنگە گەڕانەوەیە بۆ دەنگەکانی جاران، بۆ دادگایکردنی سەرجەم ئەو هەموو پێکهاتە ووردانەی (منی شیعریان) پێکهێناوە، بەڵام چیدی ئەو دەنگانە، ئەو خورپانە، ئەو جۆرە دادگایکردنانه ناگەڕێنەوە بۆ ئێستا. ئێستاش کامڵە بەوەسوەی خۆی، بەهێنان و بردنی ڕۆژانە ژیانی، بەشەڕی لەگەڵ نووسین و داهێنان کە چیدی چێژ وەک جاران نەماوە. منی شیعریی لەم قەسیدەیەدا بەشێکە لەدرێژە پێدانی خودێکی هیلاک لەنێو زەمەنێکی ئەدەبی تایبەتدا. ئەدەبێک لە بەرامبەر منی شاعیردا جەنگێکە لەگەڵ ژیانی ڕۆژانەی ماتریاڵی، بەشێکە لەو زۆرانبازیەی، لەدواجاردا ووردەکاریەکانی وێنەی پیاوێکی تەنیا پێکدەهێنێت که لەنێو زەمەنی شیعریدا خۆی ڕادەکێشێت، نەک وەک چۆلەیەکی هەبوو، لەنێو مانا هەبووەکاندا باڵەفڕەی بێت. لەنێو نادیاردا بەدووی گوڵە ئەستێرەدا بگەڕێت، نەک لەبن بەردەکانی ڕۆژە بەماتریاڵیبووەکانمان. لەنێو خەیاڵدا خۆی تەنیا دەکات، نەک لەنێو خەونی سادەی ژن ومێردە ڕۆتین بووەکان… لەدواجاردا ئەم وێنەیە خۆی لە دەرەوەی هەموو هاوکێشەکانی ژیانی کۆمەڵایەتیدا دەبینێتەوە، ئەوەی دەمێنێتەوە تەنیایی شاعیرێکە بەنێو خەوندا دێت ودەچێت… لەزمانی (ئەویتر)وە قەسیدەکە بەشێکمان لەم خود پۆرترێتە بۆ ئاشکرا دەکات.\nوه‌ک تێڕوانین له چوارچێوه‌یه‌کی به‌تاڵ سه‌یری وێنه‌که‌م ده‌که‌یت،\nهیلاک ده‌بیت له نه‌بینینم،\nماندووده‌بیت له نائاماده‌یم،\nئه‌و گێژه‌ڵوڵکه‌یه‌ک بوو به فرمێسکه‌کانم خه‌واندم.\nهیلاکە ئەم قەسیدەیە بەدەست ژیانەوە لەگەڵ ئەویتردا، زۆر هیلاکە لە چرکەساتەکانی بوونیەوە بەشاعیر تاوەکو نوستنی لەنێو قوتوە دێرینەکانی خەیاڵدا. ئەمە جوانترین ساتی بەریەکەوتنی شیعریە لەگەڵ ژیاندا، ژیانێک لەم قەسیدەیەدا بەسەرسەختەیەوە بە وجودیی شیعریەتەوە بەستراوە، بەجۆرێک ژیان خۆی خەوتنێکە لەنێو قەسیدەیەکی نەنوسراودا، جۆرێکە لە پاڵکەوتن لە نێو فۆرمێکی شیعریدا، کە جێگەی نیە بۆ زۆرانبازی لەگەڵ ئەویتردا .\nئه‌و پیاوێک بوو به عه‌یاری سه‌رده‌مێک خه‌ونی ده‌بینی که له قتوی هیچ عه‌تارێکدا نه‌بوو،\nئه‌و چی بوو که‌نه‌یتوانی ببێت به چۆله‌که‌یه‌کی ته‌نها و بفڕێت،\nئه‌و پیاوێك بوو ده‌بوو خه‌ون بخوازێت نه‌ک ژن.\nمنی شیعریی ئەزمونێکە لە ڕێگەی گفتوگۆیی ئەویتری مێینەدا، بەشێک لەپۆرترتی خۆی ئاشکرا دەکات. ئەوەی ئێمە لەم پەیوەندیەدا لەگەڵ (ئەویتر) بەچەمکە وجودیەکەی تێدەگەین، پەیوەندیەکی باو نیە لە زۆرانبازی نێوان من وئەویتردا، سارتەر گووتەنی (ئەویتر بەردێکە منی لەسەر دەشکێت)، یاخود سارتەر چەندەها جار گوتوویەتی (ئەویتر جەهەنەمە). ئەویتر ئەو مێینەیە کە ئازادیمان لێزەوت دەکات، ئەو ئەشقەیە دەمانکاتە کۆیلەی موحەبەت، ئەشق لەم گۆشەنیگا وجودیانەوە، پەیوەندیەکی جەبری لەگەڵ خۆیدا هەڵگرتووە. پەیوەندیەکی جەبریە که منی شیعریی بەتەواوەتی بەلایدا تێپەڕ دەبێت، (ئه‌و پیاوێك بوو ده‌بوو خه‌ون بخوازێت نه‌ک ژن ).. ئەو هاوڕێتیە دەمانکاتە کەسانی مولتەزیم بەئەشقەوە، پەیوەندیدارمان دەکات بەموحیبەتێکەوە بەشێکی زۆری ڕۆحی قەسیدە بۆ خۆی دەبات، گەر هاتوو نەیکوژێت، یاخود لاوازی نەکات. بوونی هەموو پەیوەنداریەک لە نێوان من و ئەویتری ئەشقدا، بوونێکە شتێکی لە جەبریەت وئیمپریڤیەت هەڵگرتووە. چەندە ئەم پەیوەندیانە ڕووبەری ژیان پێکدەهێنن، ئەوەندەش هەڵگری جەبریەتی خۆیانن، ڕۆژەکانمان، ساتەکانمان، تەنانەت خەیاڵ و خەونمان زەوت دەکەن.\nپەیوەندی من و ئەویتر لەفەلسەفەی وجودیدا Existentialismus لەسەر چەندەها تەوەرە گفتوگۆیی لەسەر کراوە بۆیه له‌م خوێندنەوەیەماندا قەسیدەکە دووریەکی ترمان بۆ ئاشکرا دەکات، خوێندنەوەیەکی تازەمان پێدەبەخشێت. ئەوەی ئێمە لەم قەسیدەیەدا هیلاک دەکات ئەو پەیوەندیە نوێیە کە بەشێکی پچڕوای خۆی دەردەخات بۆ ئێمە. پەیوەندی نێوان (من و مێینە) لەم هاوکێشە وجودیەدا پەیوەندیەکی زۆرانبازی نیە لە نێوان من وئەویتر بەمانا وجودیەکەی، بەڵکو پەیوەندیەکە لە پێویستی ئەویترە بۆ من خۆی بینادەکات، نەک لەپێویستی منی شیعریی بۆ ئەویتر، هەر وەک چۆن لەشیعریی ڕۆمانسیدا، بوونی ئەویتری مێیینە یان ئاشق مەرجێکە بۆ تێگەیشتن لە جیهان.. لەم قەسیدەیەدا هاوکێشەکە پێچەوانەیە، (ئەویتر ، ئەشق ، مێیینە ، جیهان، خودا) پێویستی بە (منی شیعریی) هه‌یه وەک مەرجێک بۆ سەلماندنی خۆی. بۆ ئەوەی لێرەبوونی خۆی بسەلمنێت (ئەویتر/ مێینە/ خودا) پێویستی بەزۆرانبازیە لەگەڵ منی شیعریدا. زۆرانبازیەکەش بەم پێیە، ته‌نها لەیەک لاوەیە، نەک دوولایەنی. بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر ئەم دێڕە ڕوونبکەمەوە دەڵێم: مێینە لەم قەسیدەیەدا هەوڵدەدات منی شیعریی بکات بەچەقی زۆرانبازیەک کە پێویستی مێینەیی ئەو تێربکات، پێویستە من شەڕ بکات لەگەڵ ئەویتردا، بۆ ئەوەی ئەویتر لێرەبوونی خۆی لەجیهاندا بسەلمێنێت. لەسەرێکی دیکەوە پێویستە شاعیر خۆی بکوژێت بۆ ئەی خودا سواڵ نەکات!.\nبابگەڕێنەوە بۆ فیمینیستێکی وجودی وەک ( سیمۆن دۆبۆڤۆار) کەلەوەڵامی ئەویتری سارتەریدا وتویەتی: سارتەر جەهەنمە. ئاوەها ئەویتر لە پەیوەندی نێوان نێر و مێینەدا پێویستی بەو جەهەنمە هەیە بۆ ئەوەی بوونی خۆی نمایشبکات. ئەم زۆرانبازیە لە نێوان ڕاکردن وخۆشاردنەوە ودەرکەوتن و هیجران و بێوەفایی و شکستی و دڵشکان و خیانەت و هەستانەوە و نغرۆبوون و گوماندا، پێکهێنەرەکانی بوون و لێرەبوونی من و ئەویتر دەسەلمێنن. بەڵام لەم قەسیدەیەدا ئەم منە شیعریە نایەوێت ئەو پەیوەندیە جەبریە پێکبهێنێت، نایەوێت وەک چۆلەیەک بەنێو ئەم پەیوەندیەدا باڵەفڕەی بێت، ئەم منە زۆر تەوباویە، تەوباویەک کە دەگاتە کە نارەکانی ئانارشیزی و فەوزەویەت، ئانارشیستی منی شیعریی لە شۆڕشگێڕیەوە نیە، بەڵکو لەوەوە هاتووە کە دەیەوێت پەیوەندی لەگەڵ مێینەدا، پەیوەندیەک نەبێت لەگەڵ ئەویتر!. منی شیعریی لەم قەسیدەیەدا لەم هاوکێشە وجودیە دێتە دەرەوە، دەیەوێت پەیوەندی خۆی لەگەڵ هەبووی کۆمەڵایەتیدا هەلامی و جیوەیانە بەنێو ڕاڕەوەکانی خەیاڵێکی تەوباویانەدا تێپەڕبکات. بۆ ئەوەی لە جەبری ئەو پەیوندیە قوتاری بێت، چیتر منی شیعریی پەیوەندی لەگەڵ ئەویتردا ڕایەڵ ناکات، کە مێینەیە. مێینیەش لەم وێنە شیعریەدا هەوڵدەدات بوونی خۆی لە (مێینیەکی ئەبەدیدا) ببینێتەوە، بەمشێویە هاوکێشەیەکی دیکە لەم قەسیدەیەدا خۆی دەردەخات، هاوکێشەی منێکی شیعری تەوباویی وئانارشیست لەبەرامبەر مێنەیەکی بەهەڵە فیمینیستدا.\nبۆئەوەی ئەم ڕستانە ڕوونبکەمەوە و ئەم پەیوەندیە ئاڵۆزەی ئەم پۆرترێتە شیعریەی ئەم قەسیدەیە ئاشکرابکەم، باسمان لە هاوکێشەیەکی وجودیانەی نێوان من و ئەویتر کرد، لەهەمانکاتیشدا گووتمان کە ئەم هاوکێشەیە بەچەندەها کەناڵی جۆراوجۆر وگفتوگۆیی فەلسەفی و فیکری وکۆمەڵایەتیدا تێپەڕ دەبێت. دەرئەنجامی ئەم زۆرانبازیە سەلماندنی (بوونە) لە فەزایەکی تایبەتی کۆمەڵایەتیدا، وەک مرۆڤ و پەیوەندی بەدەرەوەی خۆی. لەم پەیوندیەدا هەموو یەکێک ئەو بوونە بەکردەیی دەسەلمێنێت، کە ئێمە بە لێرەبوون Dasein وەک چەمکێکی فەلسەفی بەکاری دەبەین. لێرەبوونی من مەرجێکە بۆ بوونی من لێرە وەک مرۆڤێک، بەڵام لەم هاوکێشە وجودیەدا بوونی ئەویتر لەڕێگەی زۆرانبازی لەگەڵ مندا لێرەبوونی خۆی ئاشکرا دەکات. لەوانەیە چەمکی (ئەویتر) بابەتێک بێت وەک؛ شۆڕش، نووسین، کار کردن، ئەکتیڤیەتی کۆمەڵایەتی یان ئەشق بێت بەهەموو پارادۆکسیەکانیەوە. کەواتە ئێمە لەبەردەم پەیوەندیەکی نوێداین کە ئەویتر لە گفتوگۆیەکی یەکلایەنەدا هەوڵی وێنەکێشانی منێک ده‌دات کە لەهاوکێشەدا بوونی نیە، بوونی ئەو بوونی سێبەرێکە بەنێو هەبووی کۆمەڵایەتیدا ڕێدەکات و بەشدارنیە، ئاپاتیە (نابەشدارە)، بەڵام ئانارشیستە بەخەیاڵە دوورەکانیەوە، ئەو منە لە قوتوی خەیاڵدا دەخەوێت و نایەوێت لەو قوتووە بێتە دەرەوە. بەمەش هەموو ئەو هاوکێشە جێگیرانەی نێوان (من و مێینە) لەم قەسیدەیەدا تێکدەچێت. کەواتە منێک نیە کە بچێتە نێو مێینه، نێو خواوەند، بەڵکو ئەوە مێینەیە وێنای ئەو منە دەکات و گلەیی دەکات لەوەی منی شیعریی نایەوێت ئەو وەک (مێینەیەکی ئەبەدی) وێنا بکات و قبوڵی بکات. لێرەوە ئەو گفتوگۆکارە مێینەیەمان بۆ دەردەکەوێت کە قەسیدەکە لە پەیوەندی پێکهاتەکانیدا دەم و چاوی خۆی بۆدەنەخشێنێت. ئەو مێینەیە ئازاد نیە و داوای ئازادی ناکات، نایەوێت ئازاد بێت و پێویستیشی بەو ئازادیە نیە، ئەمەش پەنجە خستنەسەر قوڵترین برینی مێینەی کوردییه، کەلەم وێنە شیعریەدا منی شاعیر بەلاواز تێدەگات، چونکە ئەو نایەوێت ژن بخوازێت وخەیاڵی هێناوە. لەپشت ئەم دێڕەوە ئەو توندوتیژیە بێسنورەی مێینەی کوردی هەستپێدەکەین کە چەندەها سەدەیە لەدژی خەیاڵ مومارەسەی دەکات، ئەم مێینەیە دەیەوێت وەک مێینەیەکی ئەبەدیی بمێنێتەوە و هیچی تر. سیمۆن دۆبۆڤۆار وەک فیمینیستێک لەکتێبی (ڕەگەزەکەی دیکە و بەهاکان و سێکسواڵیەتی ژنان)دا ڕەخنەیەکی توند لەو وێنە ئەبەدیە دەگرێت کە بۆ مێینە نەخشێنراوە، وەک ئەوەی مێینە مەحکوم بێت بەکارەکتەری خۆی وەک زەعیفیەک کەدەبێت لەپلەیەیکی خوار پیاوەوە بێت. باس لەوەدەکات کە زۆربەی فیمینستەکانیش لەشەڕی خۆیاندا بۆ ئازادی نایانه‌وێت ئەم وێنەیە تێکبشکێنن، بەڵکو دەیانەوێت بگەنە ئەو بەهایانەی کە پیاو وەک ڕابەری کۆمەڵگە بۆیانی دیاریکردووە، دەیانەوێت وەک پیاو بن و لەئاستی ئەودا بن، نەک مێینە بن وەک مێینە. دەستەواژەی (مێینەی ئەبەدی) لەبەرامبەر (جولەکەیەکی ئەبەدی) بەکارهاتووە، هەروەک ئەوەی ئەم کارکتەرە لاوازانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی کۆمەڵایەتی و ئاینی و سیاسیەوە بۆ مێینە و جولەکە دیاریکراوە، کاراکتەرێکی ئەبەدین و دەربڕینن لە جەوهەرێکی دەستەلێنەدراو. لەژێر ناوی جولەکەی ئەبەدی کە تائەبەد جولەکەن، فاشیەت و نازیەت ڕایان وەهابوو، بێهودەیە هەوڵدان بۆ گۆڕینی کاراکتەری ئەبەدی جولەکە، تەنها یەک چارەسەر هەیە، ئەویش کوشتنیانە بەگازی ژەهراوی و پاکردنەوەی دنیا لەوان. هەمان کاراکتەری مێینەی ئەبەدی پۆزشە لە بەرامبەر هەموو نایەکسانیەک بەرامبەر ئافرەت دەکرێت، ئەم مێینە ئەبەدیە لە زۆر کولتوردا بۆتە چوارچێوەیەک، کەهەموو مێینەیەک بۆ مانەوەی خۆی، هەوڵدەدات لەو چوارچێوەیەدا جێگەی خۆی بکاتەوە. جارێکی دیکە سیستمێکی چاودێری لەخۆیدا دادەنێت کە ئەو کاراکتەرە بپارێزت، لەبەر ئەوە سەیر نیە لەم قەسیدەیەدا هیوا بەجیاوازی شاعیرە ڕۆمانسیەکانەوە، وێنەی مێینەیەکی ئەبەدی دەنەخشێنێت، کەبێبسانەوە لەدژی خەیاڵی شیعری دەجەنگێت. مێینەیەکە ڕقی لە هەموو خەیاڵێکە، کەبیەوێت ئەم چوارچێویە تەقلیدیە تێکبشکێنێت.\nفۆرمی شیعریی نوێ لەم قەسیدەیەی هیوادا، ئەو جیهانبینیە نوێیەی لەنێو خۆیدا هەڵگرتووە کە ئەو کارەکتەرە ئەبەدیەی قبوڵ نیە، لەبەر ئەوەی منی شیعریی تەوباویانە پەلاماری ئەو چوارچێوەیە دەدات. مێینەیە لەم قەسیدەیەدا دژی تەوباویەت و فەوزەویەتی ڕۆشنبیران لەکاردایە، لەدژی خەیاڵ کاردەکات، نایەوێت خەیاڵ بێتە نێو ژیانەوە و بەدەست و بەدگان بەکاراکتەری مێینەی ئەبەدیەتی خۆیەوە پابەندە. سەری لەوە سوڕماوە لەو فۆرمە شیعریەی ناتوانێت مـێینە لەو کاراکتەرە چەسپاوەیدا قبوڵ بکات، لە هەمانکاتیشدا پێدەچێت دوای هەوڵێکی زۆری منی شیعریی بۆ تێکشکاندنی ئەو کاراکتەرە و ئازاد بوون لەو چوارچێوانە، بڕیاری ئەوەی دابێت لە دەرەوەی ئەم هاوکێشەیەوه بەردەوامی بدات بەخەیاڵێک کە هەموو چەسپاوێکی قبوڵ نەبێت، بەڵکو بەردەوام لە گەشتدایه بەنێو گۆڕانکاریو نیگەرانی و فەوزای دنیادا. لێرەوە خەیاڵێکمان هەیە بەبێ کۆت وبەندیەکانی ژن و ئەشق باڵەفڕەیەتی، شاعیرێکی ڕەبەنە، شیعرێکە بەبێ جەبریەتی ئەشق، بەبێ حەبیبە ومەحبوب لەنێو فۆرمی شیعریدا دیوێکی دیکەی ئەشقمان بۆ ئاشکرا دەکات.\nئەم پەیوندیە لەگەڵ خەیاڵ و مێینەی ئەبەدیدا ئەو پۆرترێتە شارەوایەمان دەخاتە بەر خۆر کەجیاوازە لەهەموو خوێندنەوەیەکی باوی قەسیدەکانی دیکەی هیوا. پۆرترێتی شاعیرێک کە لەنێو سروشت وڕۆمانتیکیەتی جیهانی مێینەدا خۆی بۆ ماناکانی ئەشق تەرخانکردووە. لەم پێچە مەعریفیە شیعریەدا، ئەم پەیوەندیە نوێیە پێمان دەڵێت: پۆرترێتی منی شیعریی، فیگورێکە دەیەوێت دوور لەژن خەون ببینیت، چونکە ژن بەو کاراکتەرە مێینە ئەبەدیەوە دژی خەیاڵە، دژی داهێنانی شیعرییە، ئەگەر هاتوو تێکدەری نەبێت. لێرەوە ئێمە لەبەردەم خودێکی بیرکەرەوەی بابەتی ئۆبێکتیڤین کە دەرکی بەوە کردووە مێینە و ئەشق لە زۆر کۆڵانی کۆنزەرڤاتیڤدا دژی خەیاڵ کاردەکات. ڕەبەنی و ئانارشیستی گەیشتنە بۆ بەردەم ئەو پەرستگا خومارەی کە ناوی لێدەنێن خەیاڵ، مەرجێکی مەعریفی فۆرمی شیعریە لە قەسیدەی نوێدا. خەیاڵی شیعری لەم پەیوەندیەدا بەڕەبەنی نەبێت توانای تەواوکردنی بازنەی بوونی خۆی نیە، توانای نوستنی نیە لە نێو قوتوەکانی فۆرمی شیعردا.\nخودنیگارکێشی وەک شاعیرێک لەبەرامبەر دنیا\nهیلاکە ئەم قەسیدەیە بەدەست خودپۆرترێتـکردنەوە، هیلاکە بەدەست خۆنیگارکێشانه‌وه، هیلاکە بەده‌ست نەرجسیەتی شاعیرەوە کە مەرجێکی گرنگی کردەی داهێنانە. هیلاکە ئەم شاعیرە بەدەست خود پۆرترێتەوە کە هەمووجارێک سێبەری شاعیرێک دەبینین لەنێو ڕەنگێکی دیکەدا. هیلاکە ئەم قەسیدەیە بەخۆنمایشکردنی لەسەر ڕووبەری ژیان، هەروەک ئەوەی ژیان بەتۆبزی بەئەوەوە نوسابێت!. کەچی ئەوی شاعیر سەرەڕای ئەو ئازارەی بەدەستی ژیانەوە چەشتویەتی، شەڕی دۆزینەوەی بەختەوەریە گچکۆکەکان دەکات. دەیەوێت ئەو فەلسەفە گرنگەی بەردەوامبوون و سەرسەختی و هەناسەدرێژی و بەرگریکردن لەجوانی و دۆزی ئەشقدا کۆبکاتەوە، بەردەوامە ئەم شاعیرە سەرسەختە بەوەی دەیەوێت بمانخاتە سەر کەنارەکانی ئەشق، عینادە ئەم شاعیرە بەوەی دەیەوێت خۆی بکوژێت بۆ ئەوەی خودا سواڵ له‌و نەکات.\nهێلانه له خۆم ده‌رده‌که‌م،\nمار قه‌ف قه‌ف ده‌ئاڵێنم له خۆمه‌وه،\nتاپڕێک به‌دڵمدا ده‌ته‌قێنم،\nتا خودا سواڵ له من نه‌کات.\nبۆ ئەوەی هەموو هاوسەنگی جیهان لەئەودا ڕاگیربێت، دەبێت پۆرترێتی شاعیر لە خودی خۆیەوە بۆجاری دووهەم نیگارکێش بکرێتەوە، بۆ ئەوەی جیهان هاڕمۆنیەتی خۆی بپارپزێت دەبێت لەنێو شیعردا (خود دادگایکردن) هاوسەنگی جیهان بپارێزێت، پێویستە شاعیر خۆی بکوژێت، بۆ ئەوەی خودا دەرۆزە نەکات. شاعیر لەم وێنەیەدا ڕزگارکاری خودایە لەخەیاڵ، خوداش لەم وێنەیەدا خودایەکە لەدژی خەیاڵی شیعریی کاردەکات، بوونی خودا بەمردنی شیعر دەستپێدەکات و سواڵکردنیشی بە بوونی شاعیرەوە بەندە. خودا مەرجێکە بۆ پۆرترێتی شاعیر لەنێو جیهاندا. گەر خودا سواڵ بکات ئەوا هاوسەنگی دنیا تێکدەچێت، ئەوەی دەمێنێتەوە ئەو هەڵبژاردنە شیعریەیه که‌بەتێکدانی هێلانەکانی خەون، بەدەرکردنی چۆلەکەکانی زمان و خۆشلکردن بۆ مارەکانی مێنینە بۆ ئەوەی ئازادانە بەدرەختی قەسیدەدا هەڵگەڕێن. ئەمانە هەمووی کاتێک ڕوودەدەن کە شاعیر خۆی وەک ڕزگاکاری جیهان و مەرجی هاوسەنگی تەقلیدی شتەکان نمایشبکات، وەک کەسێک کەخودا لەدەرۆزەکردن بپارێزێت. ئایا بەهەقەت ئێمە خوادەیەکی دەرۆزەکارمان هەیە؟. ئەمە ئەم پرسیارە فەلسەفیە، وجودییە، شیعرییەیه، کەئەم وێنە شیعریە بەرهەمی هێناوە. ئایا خودا دەرۆزەکاری نوێژەکانی ئێمەیە، دەیەوێت لە ڕێگەی وەفای ئێمەوه خالق بوونی خۆی بسەلمێنێت؟ ئایا کاراکتەری خودا جێگیرە لە هەموو کایەکاندا، یاخود لە زەمەنی قەسیدەدا دەبێتە فیگورێکی دیکە؟. گەر خودا ئەبستراکت و موجەڕەد بێت، لە ڕێگەی شیعریەتی کتێبە پیرۆزەکانەوە بوونی ئەو بسەلمێنرێت، کەواتە خودا مەخلوقێکی شیعریە . کەواتە هەموو ڕووبەرێکی زمانەوانی شیعریی و گێڕانەوەی چیرۆکنوسانە خۆی لە خۆیدا خەڵقکردنی خوداوەندێکە و لەڕێگەی دەقەکەوە لێرەبوونی خۆی دەسەلمێنێت؟.\nلەم وێنە شیعریەیدا وێنەی خالیق و مەخلوق جێگەکەیان دەگۆڕن، ئەمجارەیان خودایە دەبێتە مەخلوقی شیعری، نەک شیعر و شاعیر مەخلوقێکی خودایی بن، ئەمجارەیان خودایە داوا لەئەدەب دەکات جێگای بکاتەوە، نەک ئەو هەڵگری بەهای ئەدەبی بێت. پۆرترێتی نهێنی ئەم دیوو دێڕە شیعرییه‌کان خودنیگارکێشیی خودایەکی شاعیرە لە بەرامبەر خوادیەکی سواڵکەردا، بەڵام خوادایەکی سواڵکەر کێیە؟! ئەمە ئەم پرسیاریە کەبەکراوەیی لەم قەسیدەیەدا خۆی ڕاکێشاوە.\nتێکشکاندنی پۆرترێت و میتابۆلیزمی شیعری\nبەدیوێکی دیکەدا ئەم پۆرترێتە هەر ئاوها بەخودئەشقی و خوادبوون نامێنێتەوە، نایەوێت ئاوەها بەئاسانی یەک وێنەی یەکگرتوومان لەسەر خۆی پێبەخشێت، کەئەمەش خاڵی وەرچەرخانی گرنگی ئەم قەسیدەیە، کە لەئەزمونە شیعریەکانی دیکەی هیوا قادردا خۆی جیادەکاتەوە. لێرەدا بەجیا لە هەموو قەسیدەکانی لەوەوبەریی بەرامبەر پۆرترێتی شاعیرێک نابینیەوە کەدەیەوێت لەدواجاردا دنیا بەمۆراڵ و بەهاکانی خۆی بنەخشێنێت، دنیا بەفەلسەفە ڕۆمانیکیە (فۆرم کلاسیکیەکانی) خۆی ڕەنگاڵە بکات، دنیا بکاتە پارچەیەک لە ئەشقی پلاتۆنی، تێدا ئەشق لەکلاسیکیەتی خۆیەوە بۆ نێو سروشت خۆی پەرشبکاتەوە و لە پشتیەوە وێنەی ئاشقێکمان بۆ دروستببێت کە هەموو مەوجودات لەبندەستی ئەودا دەجوڵێنەوە. ئەمجارەیان بەجیاوازی ئەم جۆرە پشتە وێنە شیعریانە، هێزێکی سەیری هەیە کە دەتوانم بە(میتابۆلیزمی شیعریی) ناوی ببەم. میتابۆلیزم Metabolism پڕۆسەی دروستبوونەوە و لەناوچوون و وەرگرتن و فڕێدانە، پێکەوە وەک مەرجی ڕاگیربوونی هاوسەنگی بایۆلۆجی بوونەوەرانی سەرئەم زەمینە که لەهەموو چرکەساتێکدا ڕوودەدات، چەندە خانەی لەشمان لەناو دەچن ئەوەندەش جێگەیان دەگرنەوە، چەندە وەردەگرین ئەوەندەش لەناو دەچێت. لە قەسیدەی داهێنەرانەی میتابۆلیزمیدا هەموو وێنەکانی کەدروست دەبن، لە پێچێکدا تێکدەشکێن، لە هەمان چرکەساتی تێکشکانیشیاندا جارێکی دیکە وزەیەکی نوێی شیعریی پێکدەهێنێنن کە چێژی شیعری فەراهەمدەکات. پڕۆسەیەکی ئاڵۆزی دروستبوونی بیرۆکەی شیعریە و لەهەمانکاتیشدا تێکشکاندنی هەموو قەناعەتێکی جێگیرە بەو بیرۆکەیە بۆ ئەوەی لەدواجاردا خۆمان لە نێو بۆشاییەکی ئێجگار بەتاڵدا بدۆزینەوە. بۆشاییەک چاوەڕوانی پڕبوونەوەی لێناکەین، بەقەد ئەوندەی لە بەتاڵاییەوە هەست بەپڕبوونی خۆمان دەکەین لە بیرۆکەی شیعریدا، کەهێشتا شاعیر لە نەگوتراودا، لە نەنوسراودا بەجێیهشتوون، هێشتا نەینوسیووە کەچی خوێنەر هەست بەموزیکێ دەکات لەنێو ئەودا خۆی دووبارە دەکاتەوە، هێشتا نەیگوتووە کەچی سرپەکانی لێرە و لەوێن. لەنێو ئەم پرۆسەی دروستبوون وتێکشکانەدا وزەیەکی شیعریی پێکدێت، کە قەسیدەی داهێنەرانە لە قەسیدەی مەسلەکی جودا دەکاتەوە.\nئەم قەسیدەیەی هیواقادر نەک هەر داهێنەرانەیە بەهەموو پێوەرێک، بەڵکو جۆرێکە لەوەرچەرخانی شیعر بەسەر قوڵبوونەوه‌ی لەنێو ووردەکاریدا. دیارە هەمووان دەزانین کەشەیتان لەنێو ووردەکاریەکاندایە، بەهەقەت هیوا بەدووی ئەو شەیتانە بچووکانەدا دەگەڕێت نەک بۆ ئەوەی وەک لەئەزمونەکانی دیکەی وێنەی ئاشقێک، شاعیرێک، سۆفیەکی سروشت و نەتورالیستێک یاخود مۆرالیستێکی ڕۆمانسیمان بۆ نمایشبکات، بەڵکو بۆ ئەوەیە هەموو ئەو فیگورانە تێک بشکێنێت کە لەوەو پێش لە پەرستگای شیعریی ئەودا هەبوون. بەمشێوەیە چەندە دروستبوون لەم قەسیدەیەدا ئامادەیە، ئەوەندەش تێکشکاندنی وێنەکان بەپێچەوانەی وێنەکانی دیکەی ئەزمونی شیعریی هیواوە خۆی ئامادە دەکات بۆ تێکدانی هەموو بەهەشتێک کە لەوەوپێش خەونی پێوە بینیوە. میتابۆلیزمی شیعریی ئەو ڕەگەزە سەرکەوتووه‌یە بۆتێگەیشتن لە هەموو وێنەکان، لە هەموو تێکشکاندنەکان، لە سه‌رله‌به‌ری بەها ئیستاتیکایەکانیدا، کەئەم ئەزمونە لەسەر ڕووبەری چێژی خوێندنەوەدا پێماندەبەخشێت. چەندە خودا لەقەسیدەکانی لەوەوبەری شاعیردا بەدەستلێنەدراوی ماوەتەوە، ئەوەتا لەم قەسیدەیەدا خودا دەبێتە قوربانی دەستی هەموو گوناهەکانی ئەشق و هەڕەشەی دەرکردنی لێدەکرێت لە بەهەشتەکانی شاعیر. ئەوەتا خودی شیعری چەندەها ئەزمونی خۆی بۆ خودایەکی شیعریی پاک و بێگەرد و ئاشق تەرخانکردووە، ئێستا لەم قەسیدەیەدا ئەو خودا پاک وبێگەردە لەلایەن خودی شیعریەوە هەڕەشەی دەرکردن وکوشتن، هه‌روه‌ها لەنەرمترین باردا هەڕەشەی دەرۆزەکردنی لێدەکرێت. هەروەک ئەوەی تاوانی شکستی ئەشقی ئەم دنیایە لە ئەستۆی ئەودابێت. خودای ئاشقان به‌ئه‌بستراکتی له‌نێو خه‌یاڵبه‌ندییه‌کانی ئه‌ودا بێــپرسی ئه‌و بوونی هه‌یه، که هه‌ریه‌که به‌شێوه‌یه‌کی جیاوازی نیگارکێشی بۆ ده‌کات. لەم قەسیدەیەدا لەبەردەم تێکشکاندنی ئەم پۆرترێتی خودایەداین، بۆهیچ نا، تەنها بۆئەوەی پۆرترێتی شاعیر لەتەنگەفەسی قوتاریی بێت. کوشتنی خودا لەم قەسیدەیەدا لەسەر لیستی مانەوەی شاعیر دەژمێردرێت.\nخودا بمکوژێت، ئه‌و، ئه‌و بکوژێت.\nخودا بیکوژێت، من، من بکوژێت.\nخودا هه‌ردووکمان بکوژێت،\nهه‌ردووکمان خودا بکوژین،\nهه‌موومان هه‌موومان بکوژین،\nئه‌وه نییه هه‌موومان خوداو هه‌موومان هه‌موومان ده‌کوژین …\nخودا جارێکی دیکە دەبێتە قوربانی هاوسەنگ ڕاگیرکردنی فۆرمی شیعریی، چونکە شاعیر لەم پۆرترێتەدا دەیەوێت بڵێت: کە خودا خۆی فۆرمێکی شیعریە و وشەکانیشی بەبێ بوونی فۆرمی شیعریی مانایان نابێت، بەو مەرجەی کتێبە پیرۆزەکان خاوەنی زمانێکی شیعریی باڵان کەئەمانیش لەڕێگەی زمانی باڵای شیعریی لێرەبوونی خودا لەجیهاندا دەسەلمێنن. لەدواجاردا دەگەینە ئەو دەر ئەنجامەی کە خودا تەنها لەفۆرمی شیعریدا بوونی هەیە.بەمانای خودا له‌ناو ماڵی زماندایه، بێ بوونی فۆرمی باڵای شیعریی بوونی خودا کارێکی مەحاڵە. ئەمە ئەم هاوکێشە سەنگین و سەختەیە کە لەپشت ئەم پۆرترتێتەی شاعیرەوە فۆرمولەی دەکەین، ئەم قەسیدەیە تێگەیشتنێکی دیکەیە بۆ خوداوەند نەک وەک خالقێک بەڵکو وەک مەخلوقێکی شیعریی..\nئەم قەسیدەیە گومانێکی گەورەیە لەبەرامبەر دنیای هەبوو، گومانێکە لە خەلیقەت و خالیق و ئەشق و سروشت. هەستکردنێکە بەوەی شاعیر گوناهبارە بەرامبەر هەموو شتێک، لەوانەیە گەر شاعیر سەرقاڵی قەسیدە نەبوایە ئەم هەموو جەنگە ڕووینەدایە!. لەوانەیە گەر شاعیر لەنێو قوتوی خەیاڵدا خەوی لێنەکەوتایە ئەم هەموو ناشرینیە ئاوەها بەئاسانی نەڕەوتنایە. لەوانەیە گەر شاعیر بۆ ئەم هەموو ژووانە نەچوایە ئەم دنیایه پڕنەبوایه لەخەڵکی خەوبینه‌ر، ئه‌وسا بەفووی جەنگاوەرێکی دێرینە، سیاسیەکی فێڵزان، مەلایەکی توڕە، قەشەیەکی سەدەی ناوەڕاست، یاخود تەکنۆکراتێکی پۆست مۆدێرن، نه‌بونایه‌ته پەڕی پەڕش بوبڵاوی نێو بۆشاییەکانی پەراوێزگیریی. هاوسەنگیەکە له‌وه‌وه دروستده‌بیت کەپێویستە هەموو ئەم خودایانه ڕزگار بکەین لەتەوقی خەوبینەری شیعریی، پێویستە ئەم پۆرترێتە بشکێنرێت بۆ ئەوەی هەموو شتێک بچێتەوە شوێنی مەسلەکی خۆی، بۆ ئەوەی هەموو زیخێک لە پێی ئاشقەکان دەربهێنرێن، بۆئەوەی وێنەی شاعیر بۆ تەنها یەک شەو بەئاسودەیی بخەوێت، وەک خۆی بمێنێتەوە..\nمن زیخێک له پێم ده‌ردێنم که هه‌زاران هه‌زار ساڵ له‌وه‌وبه‌ر کچێکی پێ خه‌به‌رکراوه‌ته‌وه بۆ واده‌ی ژووان،\nهاوسەنگی دنیا لە هەستکردن بەگوناهـە، لەتێکشکاندنی وێنەوە، لەمیتابۆلیزمی شیعری و گومانکردنکرنێکی وجودییەوە خۆی لەناو زمانێکی شیعریی بێهاواتدا فۆڕمولە کردووە، هەموو ئەمانە ئەو پۆرترێتەمان بۆ نمایشدەکه‌ن، کەچەندە دەیەوێت جیهان لەنێو خەیاڵدا بینابکاتەوە، ئەوەندەش دەیەوێت تێک وپێکی بشکێنێت. ئەوەی بۆ من لەم قەسیدەیەدا جێگەی سەرنجە ئەو پۆرترێتە شیعرییەی خودی شاعیرە، وەک سوبێکتێکی شیعریی، کەلەجاراندا جیهانی وەسف دەکرد و چێژی لە سروشت، ئەشق، ئاسمان، لەمێروو و وەرزەکان وەردەگرت. که‌چی ئەو پۆرترێتە لەم قەسیدەیەدا تێکدەشکێت، دەبێت بەپۆرترێتێک کە دەیەوێت هاوسەنگی دنیا لە خۆیدا کۆبکاتەوە. بۆ ئەوەی خودا سواڵنەکات، دەبێت هەموو چۆلەکه‌کانی خەون تەرەبکرێت، لە دواجاردا بۆ ئەوەی دنیا هاوسەنگی خۆی بپارێزێت، پێویستە خودا لەفۆرمە شیعریەکەی بێبەری بکرێت، پێویستە بۆهیمیەت لەنێو ژیاندا، لەنێو ووردەکایەکاندا مومارەسەبکرێت. ئەم فیگورە چیتر ئاشق نیە بە حەبیبە ئەوەندەی دیۆنیزانە خومارە بەبۆهمیەت لەنێو ووردەکاریە شەیتانیەکانی ژیاندا. ئەم قەسیدەیە فۆرمێکە بۆ دۆزینەوەی ژیان لەنێو ڕەگەزی بۆهیمیەتی خۆیدا…\nنورنبێرگ 29. Mai 2008\n1. أدونیس : موسیقى الحوت الأزرق, دار اڵاداب بیروت 2002.\n2. پۆل ڤالیری ،ئیستاتیکای دیارنەمان، دەزگای و چاپی مێرڤێ بەرلین.\n1985 Paul Virilio, Ästhetik des Verschwindens, Merve Verlag, Berlin 1986, seite 20.\n3. سیمۆن دۆبۆڤوار، ڕەگەزەکەی دیکە، ئەخلاق و سێکسواڵیەتی ژنان، چاپی ڕۆڤۆلتی ئەڵمانی\nSimone de Beauvoir, Das andere Geschlecht,Sitte und Sexsus der Frau, Rowohlt Verlag 1951\nPrevious نووسەران و هەڵبژاردنى مەرگ\nNext كاتێك دەبیتە حەمیدە فیل !


ڕێبه‌ران – Page 2 – Peshmergekan\nتێڕوانینێک بۆ چەمکی قاسملووییسم لە کوردستان، و: هـاد‌ی عـارفـی\nدوکتور قاسملوو شەوی یەڵدای سالی ١٩٣٠ زایینی لە شاری ورمێ (رەزاییە) چاوی بە ژیان هەڵێناو لە ١٣ی ژووئییەی ساڵی ١٩٨٩ی زایینیدا\nقاسملو هێمای نه‌ته‌وەیەک یان خودی نه‌ته‌وه؟ حیسام دەست پیش\nبە هۆی تێکه‌ڵ بوونی قاسملوو له گه‌ڵ خه‌ون و ئاواته‌کانی کورد،ئه‌سته‌مه بتوانین  کورد و قاسملوو له‌یه‌ک جیا بکه‌ینه‌وه!\nله نێوخۆی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان، چۆن به‌ره‌و یادی ٢٥ساڵه‌ی شه‌هیدبوونی د.قاسملوو بچین؟ قادر وریا\nله ٢٢ی پووشپه‌ڕی داهاتوو دا(که‌متر له مانگێکی دیکه) ٢٥سال به سه‌ر تیرۆری د.قاسملوو‌و هاوڕێیانی به ده‌ستی رێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێراندا، راده‌برێ.\nدکتۆر قاسملوو: بیرمەندە شۆڕشگێڕەکە. شەریف هەژاری\nماوەیەکى دیکە (13-07-1989) ساڵیادى تیرۆرکردنى یەکێک لە دانسقەترین ڕێبەرانى کورد، د.عبدالڕەحمان قاسملوویە، هەڵسەنگاندن و شیکارى لەسەر تێزە سیاسییەکانى قاسملوو، دبلۆماسیەتیى قاسملوو،\nPosted in برایم لاجانی, ڕێبه‌ران\n10ی خاکەلێوە. مەلا برایم مەجیدپوور\nخوێن ڕژا ، کەلە پژا، ڕۆڵە کوژا خوێن ڕژان خۆشە کە ئابڕو نە ڕژا\nلە خاکەلێوە دا، چیا عەبدوڵازادە\nلەم رۆژە دا هەموو ساڵێ\nلە مانگی خاکەڵێوە دا\nپێناسه‌ی دوژمن له ڕوانگه‌ی یه‌که‌م و دوایین سه‌رکۆماری کوردستان له وه‌سیه‌ت نامه هه‌رگیز به هێند نه‌گیراوه‌که‌یدا !؟\nپه‌ند و ئا مۆژگاری 10ی خاکه‌لێوه بۆ ئه‌و حێزب و لاینانه تاران بە قیبله‌ی ڕاوێژ یا به‌دیهاتنی خواست و ئاره‌زووه‌کانیان ده‌زانن!\nتێڕوانینێكی نوێ له‌جه‌مهوریه‌تی كوردستان ، مه‌حمود مه‌لا عیزه‌ت\nPublished 23 January, 2014\nکوردستانی نوێ: بیست ساڵ لەمەو پێش، رێك لەڕۆژی (22/1/1994) ئەم بابەتەی مامۆستا و مێژوونووسی كۆچكردوو مەحمودی مەلاعیزەت لەم رۆژنامەیەدا بڵاوبووەوە.\nشەڕەفکەندی بەهەق ڕێبەرێکی بوێروبیرمەندی نەتەوەیی بوو، محەممەد سولەیمانی\nPublished 18 September, 2013\nدیاره لێکدانه‌وه و هه‌ڵسه‌نگاندنی لایه‌نه‌شاره‌وه‌کانی ژیان و خه‌باتی شه‌هیدی سه‌رکرده، دکتۆر سه‌عید شەڕەفکەندی نەک هەر زۆر هاسانیه، بگره ڕه‌نگه له تاقه‌ت و توانای ئێمه‌مانانێک دا نه‌بێت\nتاجه‌گوڵینه‌یه‌ک بۆ یادی شه‌ره‌فکه‌ندی، ئاکۆ ئەلیاسی\n١١ساڵ پێش ئێستا و لە دەیەمین ساڵڕۆژی تێرۆری ڕێبەری بە توانا و بە بڕشت، سەرکردەیەک،\nبير و رێبازی شه‌هید دوکتۆر سه‌عید شه‌ره‌فکه‌ندی هه‌رده‌م له گه‌شه و دره‌وشانه‌وه دایه، حسێن نازدار\nPublished 13 September, 2013\n26ی خه‌رمانانی ساڵی 1371ی هه‌تاوی (به‌رامبه‌ر به 17ی سێپتامبری 1992ی زایینی) له لایه‌ن تێرۆریسته جینایه‌تکاره‌کانی کۆماری ئیسلامی ئێران، کاک دکتۆر سه‌عید شه‌ره‌فکه‌ندی سکرتێری گشتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران\nPosted in حوسێن نازدار, ڕێبه‌ران\nکورتەیەک لە سەر ژیانی نەمر دوکتۆر سادقی شەڕەفکەندی، شاهۆ ئیبراهیمی\n* یان سەردەکەوین یان ئەو ئیفتخارەمان بە نەسیب دەبێت کە لە ئامێزی شەهیدەکانماندا بە سەر فەرازی سەر بنێنەوە *\nشەهید کاک دوکتور سەعید شەرفکەندی\nعەبدولڕەحمان قاسملوو.. پیاوێكی وڵاتپارێز، ئاشتی و دیالۆگ, لەلایەن رووداو\nقاسملوو بە وەفدی ئێرانی گوتبوو”كاتێك مرۆڤ قورئان دەخوێنێت و نەڵێت بسم اللە الرحمن الرحیم، ئێوە ئەوە قبوڵ دەكەن؟”، ئەوانیش گوتبوویان “نا”. قاسملوو پێیاندەڵێ “سەربەخۆیی بۆ ئێمەی كورد وایە”\nمامۆستا دەڵێ 19 ئەندامی یەکیەتی لە ئوتریش پارێزگاریان لە نەمر قاسملوو کردوە کە 7 یان دەمانچەیان پێ بووە.\nمامۆستا: لە دانیشتنی نێوان تێرۆریستانی کۆماری ئیسلامی و نەمر قاسملوو دا، مام جەلال و کاک نەوشیروان ئاگادار بوون و لە کۆبوونەوەی پێشتردا 19 کەس لە ئەندامانی یەکیەتی پارێزگاریان لە نەمر قاسملوو کردوە\nهێندێک لە تایبەت مەندیەکانی د. قاسملوو, حوسێن رەسوڵی\nلە نێو هەر نەتەوەیەک دا کەسانێک هەن کە لە گشت بوارەکانی ژیاندا تا چڵە پۆپە سەردەکەون و دەبن بە جێگای هیوا بۆ نەتەوەی خۆیان و تەنانەت زۆرجار دەبن بە مایەی شانازی بۆ سەرجەم مرۆڤایەتیش.\nدوکتۆر قاسملو لە هەناوی رەهەندە سیاسی، ئابووری، میدیایی و کۆمەڵایەتیەکاندا زیندوە!! حەسەن پاڵانی\nتێپەرینی 24 ساڵ بەسەر شەهادەتی مەرگی نابەوەختی رێبەری ح د ک ئێران تێپەری. باس و نوسینی جۆر بە جۆر لە سەر کەساییەتی کەسییەتی قاسملو، گومانی تێدا نییە دڵۆپێکە لە دەریایەک.\nدوکتور قاسملوو دەڵێ :”منیش حەزم لە شەڕ نیە”، بەڵام…(٢)، نووسین و ئامادە کردنی: حەمید تەیموری\nPublished 11 July, 2013\nدوکتور قاسملوو پیاوێکی خۆش بەرخورد و باوەڕی بە دیالۆگ بوو. ناوبراو بۆ پێشەوەچوونی ئامانجەکەی لە هەموو بوارێکدا و هەموو جیهانی ژێروبان دەکرد.\nپووشپەڕ، تەزوویەکی تەزیووی قورگی نیشتمانەکەم، هێرش کەریمی\nكارەساتی شەهیدکردنی گەورە پیاو و رێبەری كوردستان و نیشتمانەكەم زۆر لەوە جەرگ برتر و بەژانترە كە زمان باسی بكا و قەڵەم بینووسێ،\nبیره‌وه‌ری هه‌ڵوێستێکی لیپاو لیپ له باوه‌ڕی نیشتمانی و متمانه به خۆ بوون. به بۆنه‌ی ساڵڕۆژی ترۆری د. قاسملو؛ ، سەدیق بابایی\nPublished 10 July, 2013\nپاش حه‌ولی زۆر و بێ ئاکامی کاربه‌ده‌ستانی عێراق بۆ مل دان و ڕازی کردنی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران به مه‌به‌ستی تە\nحویل دانی زێده له 400 زیندانی بریتی له پاسدار،\nبۆ دکتۆر قاسملو/ دوکتۆر کرمانج گوندی\nبیست و چار ساڵ لەمەوپێش، لە ١٣/٧/١٩٨٩، دکتۆر ئاوڕەحمانی قاسملو و دوو لە یارانی وی بەدەستی مرۆڤکوژانی ڕژێمی فرقەیی ئێرانێ لە ئوتریش شەهید کران. ئەو شیعرە پێشکەشە بە بیست و چارەمین ساڵوەگەڕی شەهید بوونی ئەو ڕێبەرەی کوردستانێ.\nدوکتور قاسملوو دەڵێ :”منیش حەزم لە شەڕ نیە”، بەڵام…(بەشی ١)، نووسین و ئامادە کردنی: حەمید تەیموری\nلە ڕێکەوتی ١٣ جوولای ساڵی ١٩٨٩، عەبدولڕەحمان قاسملوو لە وییەن بەدەستی دیپلۆمات تێروریستەکانی رژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران تێرۆر کرا.\nتیپۆلۆژی دکتور قاسملوو لەحیزبایەتی، کوردایەتی و خەبات و سیاسەتدا (برایم لاجانی – بەشی٣، کۆتایی)\nلەسەرتاسەری ئەو ماوەدا کە سکرتێری حیزب بوو، بەتایبەتی لەو ساڵانەی دواییدا، شەووڕۆژ بۆ بە هێزکردن و رێکخستنی حیزب کاری دەکرد.\nتیپۆلۆژی دکتور قاسملوو لەحیزبایەتی، کوردایەتی و خەبات و سیاسەتدا( بەشی١ و 2)، برایم لاجانی\nتەنیا بۆ مێژوو بەیادی کاک دووکتۆر شەرەفکەندی . ئیبراهیم لاجانی\nPublished 13 September, 2012\n١٧ی سێپتێمبەری ئەمساڵ، بیستەمین ساڵڕۆژی شەهیدبوونی دوکتۆر سەعیدی شەرەفکەندی، سکرتێری پێشوی حیزبی دێموکڕاتی کوردستانی ئێران، هاوڕێی تێکۆشەر کاک فەتاحی عەبدولی، ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و نوێنەری حیزب لە دەرەوەی ولات و کاک هومایۆنی ئەردەڵان بەرپرسی کۆمیتەی ئاڵمانی حیزب، بەدەستی تێرۆڕیستەکانی کۆماری ئیسلامیە.\nهەواڵ و بەشێک لە وێنە و فیلم، یادی نەمران قاسملوو و کاک عەبدوڵا\nPublished 15 July, 2012\nرۆژی 14 ی جولای ساڵی 2012 یادی نەمر دوکتۆر قاسملوو و کاک عەبدوڵای قادری ئازەر لە شاری ستۆکهٶلم، سوید بەڕێوە چوو و لەم یادەدا چەند وێنەو فیلممان هەڵگرتووە و هیوادارین جێگەی رەزامەندی بێت.\nبا هه‌موومان درێژه‌ده‌ری به‌ئه‌مه‌گی رێبازی پیرۆزی دوکتور قاسملوو بین! بەهیە حەیدەری\nله‌سه‌ر ژیان‌و که‌سایه‌تیی به‌رزی دوکتور قاسملوو، به‌تایبه‌ت له دوو ده‌یه‌ی رابردوودا، زۆر شت گوتراوه‌و ته‌نانه‌ت زۆریش نووسراوه. ئه‌وانه‌ی تا ئێستا له‌سه‌ر دوکتور قاسملوو دواون،\nڕەشەکوژی بە نهێنی لە “وییەن”, توماس هاماربێری\nPublished 9 July, 2012\nئەمە وەڵامێکی پڕ لە ڕق و کینە بوو. ئەو دەستەی کە بۆ ئاشتیخوازی درێژ کرا، لە داو خراو بە گوللەی چەکی ئۆتوماتیکی وڵامی درایەوە.\nبەیادی دوو شەهیدی شۆڕشگێڕ دوکتور قاسملوو، عبدوڵا قادری ئاذر…سیامەند شێخ ئاقایی\nگەورە پیاوێکی زانا\nئاخر مانگی بەهار بوو. کەژو کێو هەروا سەوزەپۆش و ڕازاوە بوو. شنەبایەکی بۆن خۆش کەرۆشکەی بەشیناوەردی نێو دۆڵ و بناران دەکرد.\nرێبەری لە ئاوێنەی کرداری قاسملوودا ، جەمیل ئەحمەدی\nلە جەرگەی خەباتی بێپسانەوەی نەتەوەی کورد لە بۆ رزگاری نەتەوەیی و ئازادی، کەم نین مرۆڤگەلێکی هەڵکەوتوو و دیار کە لە شوێن و ىڕگە جیاوازەکاندا جڵەوی ئەم کاروانەیان لە دەستدا بووە و هەرکام بە تایبەتمەندیگەلی خۆیان بەرخۆدانیان لە رێگەی راستدا رێنوێن کردووە.\nهه‌میشه … قاسملوو … هه‌میشه!، شێركۆ بێكه‌س\nPublished 21 December, 2011\nنه ئاو كۆتایی بۆ هه‌یه‌و نه‌نووسین له‌سه‌ر ئه‌و!\nنه مانگ له‌م ئاسمانه ئه‌بڕێ‌و نه شێعری ئێمه‌یش له‌سه‌ر ئه‌و.\nنه هه‌ڵاڵه سورایی ئه‌چێته‌وه‌و نه خوێنی ئه‌و.\nلە شەوی یەلدا، محه‌ممه‌د محه‌ممه‌دیان\nئاسمان ساو و، سایەقە و سەرمایە\nبە درێژایی ئەم شەوە


کورۆنا لەیەک کاتدا هەم ترۆپکی سەردەمی جیهانگیری - گلۆبالیزەیشنە و هەم ڕاگەیاندنی کۆتاییەکەیەتی .\nزیاتر لەسەدەیەکە سەرمایەداری جیهانی تەروج بۆ تیئۆری جیهانگیری و داڕشتنی نەخشەی جیهان دەکات بەپێ ی ئەو بازاڕانەی خۆی دەیەوێت بازرگانی تیادابکات . ئەم تەرویجە سەرمایەداریە ، کاریگەریەکانی گەشتووە بە فیکر و سیاسەتی دنیا . بەروپێشەچوونە تەکنەلۆژیەکان و هەڵوەشاندنەوەی بلۆکە سۆسیالیزمەکەی رۆژهەڵاتیش ، دەرفەتێکی زێڕین بوو بۆ پراکتیزەکردنی تیئۆری جیهانگیری .\nهیچ هێزێکی ئابووری ڕکابەریش نەبوو ( وەک ئێستای چین بەنمونە) بەر بەو ڕەوتە بگرێت ، مۆدێلی کۆنفیدراسیۆنی ئابووری لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستەمدا ، لەئەنجامی کاریگەری ئەو ڕەوتەدا دروستبوون کە شێوەکانی : یەکێتی ئەمریکا - کەنەدا - مەکسیک لەباکووری ئەمریکا . یەکێتی وڵاتانی ئەمریکای لاتین لەباشووری ئەمریکا . یەکێتی ئەوروپا لە خۆرئاوای ئەوروپا . هەوڵی دروستبوونی یەکێتی وڵاتانی باکووری ئەفریقیا . مەجلیسی تەعاونی عەرەبی لەنێوان عێراق ، میسر ، ئوردن و یەمەن . مەجلیسی تەعاونی خلیجی لەنێوان میرنشینەکانی کەنداو . یەکێتی حەوت پڵنگەکە لەنێوان وڵاتانی خۆرهەڵاتی ئاسیا . دواترینیان یەکێتی برێکسی بازرگانی و ئابووری لەنێوان ڕوسیا - چین - هیند - بەرازیلدا.\nهەندێک لەو فدراسیۆنە ئابووریانە بەهۆی ناکۆکی سیاسیانەوە شکستیان هێنا و بەشێکیشیان بوونە هێزێکی ئابووری دیار وەک بەرەی برێکسە .\nچین و ڕوسیای وەک دوو هێزی ئابووری و سەربازی رکابەری بەرەی ڕەوتی گلۆبالیزەیشن دەرکەوتن . چین وەک نوێنەری ئابووری و ڕوسیش وەک نوێنەری سەربازی قوتبێکی تریان لەبەرانبەر قوتبە ئەمریکیەکە پێکهێنا .\nناکۆکی سیاسی و بازرگانی ئەو دوو قوتبە ، کاریگەربوو بۆ لاوازبوونی ئابووری جیهان . کشانەوەی بەریتانیەکان و پرۆژەی برێکزت لەناو یەکێتی ئەوروپادا هەنگاوی یەکەمی بەرەر هەڵوەشاندنەوەی یەکێتی ئەوروپایە . هاوکات بە گرفتە ئابووریەکانی ئەندامەکانی تر وەک ئیسپانیا ، پورتگال و یۆنان و ئیتالیا کە قەیرانی چارەسەرنەکراوی ئەو یەکێتی یە و بیری جیهانگیرین . وڵاتانی لەبری کرانەوە و خۆخستنە ناو جیهانەوە ( وەک ئەوەی جیهانگیری دەخوازێت ) بەرەو بچوکردنەوەی جیهانەکەی بەناوخۆدا دەبات .\nهاتنی کرۆنا ئەو قەیرانەی بۆ فیکری جیهانگیری قوڵترکردەوە و بەرەو کۆتایی دەبات . لەکاتێکدا پەتاکە بەجیهاندا تەشەنەدەکات و جیهانگیرانە سنوورەکان دەبڕێت ، وڵاتان سنوورەکانیان دادەخەن و هەر وڵاتێک لەناوخۆیدا فریای خۆی دەکەوێت . ئیتاڵی و ئیسپانیەکان ڕوونتر لە وڵاتانی دیکەی یەکێتی ئەوروپا لەم کاتەدا باسی بێسوودی یەکێتی ئەوروپا دەکەن کەلە بەردەم هێرشی پەتاکەدا بەتەنیا جێیان هێشتوون .\nجیهانی پاش کورۆنا ، وەک جیهانی پێش کورۆنا نابێت . هەموو دیدە زاڵە سیاسی و ئابووریەکانی جیهان گۆڕانکاری گەورەیان بەسەردا دێت ، لەسەروی هەموویانەوە کۆتایی بە سەردەمی جیهانگیری دێنێت . نەخشەیەکی بازرگانی تر و هەیکەلێکی ئابووری جیهانی نوێ دروستدەبێتەوە کە دەبێتە هۆی گۆڕانکاریش لە فیکری سیاسی باوی دنیادا .\nبەرگری لە کورد یان لە پەکەکە !!


کۆترە تەریوەکانی مام سمایل.\nڕژێمە داگیرکەرەکانی کوردستان، بە باش و خراپییانەوە، لە ئێستاو ڕابردوودا، نەک هەر دوژمنی سەرسەختی مرۆڤە سەرکێش و یاخیبووەکانی، بووینە، بەڵکو دوژمنی دارو بەردو، دۆڵ و شاخ و، مزگەوت و قوتابخانەو، ڕێگاو بان و، ئاژەڵ و تەیرو تواڵ و، هەموو جۆرە ژیان و ژیارێک لەم مەملەکەتەی کوردستاندا، بووینە. سەدام حوسێن، نە یەکەم کەس و نە دوا کەسی دوژمن بە ژیارو خاک و خۆڵ و زیندەگی ئەم مەملەکەتە بووەو دەبێت.... ئەو؛ لەبەر ئەوەی لەبەر چاوان بووەو لە زیهن و یادەوەریی ئێمەماناندا، زۆر نزیک بووە، بۆیە ئەمڕۆ، لەلای نەوەی ئاڵتونی و زیوینی کورد، بۆتە سیمبوڵێک بۆ وێرانکردن و کوشتن و بڕین.\nئیسماعیل عەزیز عومەر، ناسراو بە سمایلە باشە، لە ساڵی ١٩٠٧ ، لە گوندی (دوکەڵە)ی سەر بە شارۆچکەی قوشتەپە لەدایک بووە. نەخوێندەوار بووە. ڕۆژێک نەچوویتە قوتابخانە و حوجرەکانی خوێندن. لە بەهاری تەمەنیدا، هاوسەرەکەی، کۆچی ئەبەدی دەکات و سمایل و دوو کچەکەی، بە تەنیا جێدەهێڵێت. سمایل، بڕیاری داوە دوای ئەو، لەگەڵ کەسی تر سەر نەکاتە سەر سەرین... تا کۆچی دواییشی کرد، وەفادارو پابەند بوو بە پەیمانەکەی. ناوبراو، دەروێشی شێخ سەعیدی دێلێژەیی، بوو، بەڵام دەروێشی عیبادەت و چاکەکاری و خزمەتکاری تەیرو تاڵ و گۆشەگیری، نەک دەروێشی دەست بە دەف و زەرگ وەشێن. ئەم کابرایە؛ سەرەڕای نەخوێندەوارییەکەی، شاعیرێکی میللی هەڵکەوتووی دەشتی هەولێر بوو. لەگەڵ شاعیرە میللییەکانی وەک سەعیدی سەلیم دۆڵەبەکرەیی و تەها مامەر و حەمەد مەندۆ، ناوی ئەویش هاتووە. لە دوای خۆی، کۆمەڵێک شیعری بە فەرهەنگی لادێنشینان، لە وەسف و ستایش و عەشقی خودایی و داشۆرین، بەجێهێشتووە. سیمایەکی تری بیرتیژیی و ناوازەیی ئەم مرۆڤە ئەوە بوو؛ کە شیعرێکی دادەنا، نەیدەنووسییەوەو لە بیریشی نەدەچۆوە... کە شیعرەکانی خۆی لە مەجلیسان، لەبەر دەخوێندەوە، دەبوایە تەسبێحیشی لەدەست بێت. سەرەڕای عەشقی خودایی و سۆفیگەریی و گۆشەنشینی، عەشقی کۆتر ڕاگرتنیش بوو. بە واتایەکی تر؛ (کۆتر)، یەکێک بووە لە مەعشوقەکانی. خزمەتی دەکردن. دانی بۆ پەیدا دەکردن. لە سەرمای زستان و کەڵبەی پشیلە و دەندوکی کوندەپەپۆ و دارلاستیکی منداڵە هارو هاجەکانی گوند، دەیپاراستن.\nبەندە چەندین جار ڕێی بەم گوندە کەوتووە، ماڵ و باخچەو کۆترە زۆرو زەوەندەکانی مام سمایلی بینیووە. ناوهاتی، باخچەیەکی گەورەی لە قوڕو بەرد دروستکراوی لە ناو ماڵەکەی خۆی، لە پەڕگەی گوند، هەبوو. هەموو جۆرە دارێکی بێبەرو بەرداری، تێدا بوو.لەهەر چوار دەوری باخچەکە، دیوارێکی بە قەدەر بەژن و نیوێکی دەستە زەلام، دروست کردبوو. دیوارەکە، سوانەو بانیژەدار بوو. ڕێزاو ڕێزی بانیژەکە، بە چەندین قات، لیس (هێلانە)ی لە قوڕ و تەنەکەو تەختەدار، بۆ کۆترەکان دروست کردبوو... لە ناوەڕاستی باخچەکەشدا، بیرێکی بۆ ئاو هەڵکێشان، هەڵکەندبوو. بیرەکە زۆر قوڵ نەبوو، چونکە کەوتبووە دەم ڕوبارو بەست، هەر هەشت نۆ مەترێک دەبوو. کە دەچوویتە ناو باخچەکە، بە دەنگ و ئاوازی ورشەی گەڵاو دارو دەوەن و بوغە بوغی کۆترە تەمەن جۆربەجۆرەکان و زیکزیکەو دارکونکەرەو چۆلەکە پاساری، سەرسام دەبوویت... بەین نابەینیش، ڕەوە کۆترێک لە شەقەی باڵیان دەداو، لەسەر لیسەکانیان، هەڵدەفڕین. لە هەمان کاتدا؛ ڕەوێکی تر، لە باخچەکە نزیک دەبوونەوەو، هێواش هێواش، لەسەر لیسەکانیانەوە، دەنیشتنەوە... ڕەوە کۆترەکانی مام سمایل، ئاقاری گوندەکانیان ناسنەدەکرد. دەچوونە سەر خەرمانی گوندەکانی؛ ( گۆمەگڕو، کەردز، کەرزۆڕ،ئیلنجاغ، دۆڵەبەکرە، گەڕەشێخان، دووشیوان،کانی بزرە)... لەم گوندانەش دەگەڕانەوە لای بانیێی (خەلیل ئاوڕەحمان)و (کەندار زیندان)و (بەستێ شاقازی )و، لە دوا هەواریشیاندا، لەسەر ئاوی ڕووباری (میرەکان)، خۆیان زگئاو دەکرد، ئەوجا بە ڕەوێکی ئەنداز ئاسا، دەگەڕانەوە.(مام سمایل)، لەبارەی ژمارەو زۆربوونی کۆترەکانی، زۆر جاران دەیگوت؛ (... لە سەرەتاوە، تەنها کۆترێکی تەقڵەبازی ماڵی و کۆترێکی کێویم هەبوو...چونکە دەمپاراستن و سەرم نەدەبڕین، وردە وردە، زۆر بوون و هی تریشیان بەگەڵ کەوتن ، تا گەیشتنە ئەم ژمارە زۆرەی ئێستا کە خۆی لە زێتر لە دوو هەزار دەدات...). چەشن و توخمی هەرە زۆریان (کێوی) شینکەڵە بوون. ناوبراو بێ ئاگا لە دونیای مۆدێرن و شارستانییەت، بێ ئاگا لە بوونی چەندین ڕێکخراوی ژینگەو ئاژەڵ و تەیرو تاڵ دۆستی، ژینگەو تەیرو تاڵ دۆستێکی، کەم وێنە بووە... ئەگەر ئێستا لە دونیای جیهانگەرایی و شارستانیەتدا، چەندین ڕێکخراوی خاوەن پەیڕەو و پڕۆگرام و هەزاران ئەندام، لە خەمی پاراستن و گەشەکردنی ئەماندا بن، ئەوا ڕۆژێک لە ڕۆژان، لە گوندێکی لاچەپی فەرامۆشکراوی کوردستان، (مام سمایل)ی نەخوێندەوار، بە تەنیا باڵ، بەقەدەر ڕێکخراوێکی (ڕێکخراو)، خزمەتی ژینگەو داروبارو سەوزایی و، پاراستنی کۆترو تەیرو تاڵی کردووە. ئەگەر لە کوردستاندا، ڕێکخراوێکی لەم جۆرە، بوونی هەبێت، دەبێت؛ مام سمایل ئەندامی فەخری ئەم ڕێکخراوە بێت...\nمخابن، لەگەڵ تێکدانی گوندی میرەکان، باخچەو داڵان و کۆتربانەکەی (مام سمایل)یش، وێران بوو. کۆترەکان بێ لیس و لانە، سەرگەردان و پەرتەوازە بوون...ئەم جیهانە خۆش و بێ وەیەی مام سمایل، جارێکی تر دووبارە نەبۆوە. ئەو خەڵکانەی دوای تێکدانی (میرەکان)، جاروبار بە پارێزەوە، دەچوونەوە سەر دارو پەردووی کۆنە هەوار، دەیانگێڕاوەو دەیانگوت؛ ناوە ناوە، ڕەوە ڕەوە، کۆترەکان، لە ئاسمانی (میرەکان)دا، پەیدا دەبوون. بەسەر باخچەی ڕوخاو و، لیس و هێلانەی نغرۆ، پێچیان دەکردەوەو، وردە وردە لە قەناتی بیرە ئاوی چیمەنتۆ ڕێژکراو، نزیک دەبوونەوەو دەنیشتنەوە.... بە تێڕامانێکی لوغز ئاسا ، سەیری یەکیان دەکرد. کە دەیانبینی هەمان هەوارە، بەڵام هەمان بوار نییە، بە نابەدڵی، لە شەقەی باڵیان دەداو هاڕژنێکی سیحر ئامێزیان جێدەهێشت و بەرەو شوێن و هەواری نادیار، سەری خۆیان، هەڵدەگرت.\nدوای تێکدانی گوندەکانی کوردستان، (مام سمایل)یش، لە گەڕەکی (باداوە)ی هەولێر، لە تاکە ژوورێکی ماڵی یەکێک لە کچەکانی، بە ئاهو حەسرەتی بینینی باخچەو کۆترەکانی، بێ ئومێدانە، ڕۆژە کەمەکانی ژیانی داهاتووی، هەژمار دەکرد. هەر کەسێک سەردانی بکردایە، گوێی لە ئاهی ساردی ئەو دەبوو. زۆر جاران، بێ ئومێدانە دەیگوت؛ ( دەبێت ئەم هەموو کۆترە نازدارو بەستەزمانانە، تەریوی چ مەملەکەتێک و قوژبنی دونیا بووبن ؟!! دەبێت بێ منییان پێوە دیار نەبێت و کێ دان و ئاویان بۆ پەیدا بکات، لە مشووری پاراستنیان بێت ؟!!). ڕاپەڕین ڕویدا. یەکەم کەس (مام سمایل) بوو چۆوە میرەکان و ئاوەدانی کردەوە، بەڵام ئەمجارەیان، ژیانی دوور لە باخچەو کۆترو هیواو ئومێد... مخابن، هەر لە چاوەڕوانی و، بە حەسرەتی گەڕانەوەی کۆترەکانی، لە ڕێکەوتی ١/٢/١٩٩٢ دا، لە تەمەنی (٨٥) ساڵیدا، کۆچی دوایی کرد. بەندە، یەکەم کەس بوو کە هەواڵی کۆچە خامۆشەکەی هەر لەم ڕۆژنامەیە (کوردستانی نوێ) ، ژمارە (٥١)، ڕۆژی ٢٥/٣/١٩٩٢ دا، بە ناوی (ماڵئاوایی سمایلە باشە)، بڵاو کردەوە. دوای ئەمەش وەک وەفایەک بۆ ئەو ڕۆژە ڕابردووانەی کە ئەوم تێدا ناسیوەو کۆمەڵێک یادەوەریم لەگەڵیدا هەبووە، لە ساڵی ٢٠٠٠ دا، ژییاننامەو بەشێک لە شیعرەکانی، بە ناوونیشآنی ( دەروازەیەک بۆ ناسینی سمایلە باشەی شاعیر)،لە دووتوێی کتێبۆڵکەیەکدا، چاپ کرد.


گەردەلوولێكی بەهێزی خۆری بەئاراستەی زەوی دێت\n11:18 - 13/11/2021\nبەپێی لێكۆڵینەوەیەكی زانستیی زانكۆی كالیفۆرنیا ئێرڤن گەردەلولێكی بەهێزی خۆری بە ئاراستەی زەوی بەرێوەیە و ئەگەری هەیە بێتە هۆی لەكارخستنی هێڵەكانی ئینەرنێت و كارەبا و سەتەلایتەكان.\nگەردەلولی خۆری یەكێكە لە دیاردە باوەكان كە بەهۆی تەقینەوەی گەورە لەخۆردا روودەدات و سەرئەنجام رێژەیەكی زۆر لە پلازما و وزەی موگناتیسی دەردەدات. ئەگەرچی ئەم گەردەلولانە مەترسی ڕاستەوخۆیان بۆ سەر مرۆڤ نییە، بەڵام كاریگەری دەخەنە سەر بواری موگناتیسی زەوی و دەكرێت ببنەهۆی ڕاوەستانی ئامێرە تەكنەلۆژییەكان.\nهەروەها ئەمجۆرە گەردەلوولە دەبێتە هۆی دروستبوونی دیاردەیەكی سروشی سەرنجڕاكێشی ناسراو بە ئەورۆرا یاخود "تیشكی جەمسەری" كە تێیدا ئاسمانی ناوچەكانی نزیك لە جەمسەرەكانی ڕووی زەوی بە ڕوناكی سەرنجڕاكێش دادەپۆشرێن.\nلە ساڵی 1859 گەردەلولێكی بەهێزی خۆری بواری موگناتیسی زەوی گرتەوە كە بووە هۆی لەكاركەوتن و گڕگرتنی چەندین هێڵی سیستەمی گواستنەوەی تێلەگرافی لە سەرانسەری جیهان، لەكاتێكدا ئەو دەم تەكنەلۆژیان وەك ئێستا پێشكەوتوو نەبووە.


ئافره‌ت ئامرازه نه‌ك ئامانج … به‌ختیار محه‌مه‌د – Dengekan\nbyBaxtyar Muhamad\tMarch 9, 2017\tGeneral, Women\n(ئه‌م نووسینه‌م به بۆنه‌ی 8 ی مارسه‌وه پێشكه‌شه به هه‌موو ئافره‌تێكی به‌شمه‌ینه‌ت).\nهێشتا نه‌مانتوانیوه وه‌كو كیان، وه‌كو كیانی مرۆیی ته‌ماشای كه‌سایه‌تی ئافره‌ت بكه‌ین، ته‌نها وه‌ك له‌ززه‌تی سێكسی نه‌بێ. هه‌میشه نیگای نه‌ستانه‌ی له‌خۆوه‌ی ئێمه‌ی پیاو له‌ساته‌وه‌ختی یه‌كه‌مدا، نیگایه‌كی برسی سێكسییه. ئێمه ته‌نها به‌م نرخه ئافره‌تمان ده‌وێ.\nهه‌موو شتێك له ئافره‌تدا لای ئێمه هێمای سێكسه (بێ گومان من له بایه‌خی بنجی سێكس كه‌م ناكه‌مه‌وه)، به‌ڵام ئێمه له‌مه‌شدا به سووكی ته‌ماشای سێكس (غه‌ریزه‌ی سێكسی ئافره‌ت) ده‌كه‌ین: زوو لێی تێر ده‌بین. لێره‌شه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌م تێربوونه ئافره‌ت (ژنه‌كانمان) به‌ها و نرخی جارانیان نامێنێ و زوو له‌به‌رچاومان ده‌كه‌ون. لێره‌شه‌وه پیاو ئافره‌ته‌كه‌ی وه‌ك كیانێكی مرۆیی له‌به‌رچاو ده‌كه‌وێ. واته هه‌ر له سه‌ره‌تاوه ژن نرخی ئینسانیی لای پیاوه‌كه‌ی نه‌بووه.\nگرفته‌كه ئه‌وه‌یه پیاو مافی سێكسیش هه‌ر به خۆی ده‌به‌خشێ و شه‌رعیه‌تی ئه‌م غه‌ریزه‌یه هه‌ر له خۆیدا ده‌بینێ. واته ئافره‌ت ته‌نها وه‌ك ئامرازێك بۆ تێركردنی ئاره‌زووی سێكسی خۆی ده‌بینێ. له‌مه‌وه ئه‌و ته‌سه‌ووڕی ئه‌وه ناكا، كه سێكس لای ئافره‌تیش غه‌ریزه‌یه‌كی بنجییه و وه‌ك خۆی بایه‌خی زۆری هه‌یه و ئامانجی له‌ززه‌تی ژیانی تایبه‌تی ئه‌ویشه. له‌مه‌وه پیاوی ئێمه – له ڕووی توانا و پێداویستی و حه‌زی سێكسه‌وه – پێی ئاساییه، كه له ژنێكی زیاتر هه‌بێ و كاری سێكسی له‌گه‌ڵ چه‌ند ژنێكدا بكا (فره‌ژنیی)، به‌ڵام هه‌رگیز بۆ ئافره‌ت ته‌سه‌ووڕی ئه‌مه ناكا و پێی وایه، كه ئه‌مه كوفرێكی گه‌وره‌یه و دنیا ده‌ڕووخێ.\nمن له هیچ پیاوێكم گوێ لێ نه‌بووه بڵێ ئه‌و حه‌زه هه‌مه‌ڕه‌نگه سێكسییه‌ی من هه‌مه و به ئاشكرا باسی ده‌كه‌م و نایشارمه‌وه، لای ئافره‌تیش هه‌مان شته. هیچ پیاوێك له كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا ئه‌م ته‌سه‌ووڕه‌ی (ئه‌م حه‌قیقه‌ته‌ی) پێ قبووڵ ناكرێ. ئه‌مه‌ش ئه‌وه به‌ده‌رده‌خا، كه چۆن پیاو ئافره‌ت به ئامانجی حه‌زی سێكسی خۆی ده‌زانێ (به‌ڵام ئه‌م ئامانجه بۆ ئافره‌ت قبووڵ ناكا، واته ناهێڵێ ئه‌و ئامانجی حه‌زی سێكسی ئافره‌ت بێ. لێره‌وه ئافره‌ت بۆ پیاو هه‌م ئامانجه و هه‌م ئامراز). ئێمه هه‌موومان ڕۆژانه لێره و له‌وێ ده‌بیستین، كه پیاوه‌كان له نێوان خۆیاندا (هه‌ندێك جار به شێوازی گاڵته) به یه‌كدی ده‌ڵێن: ((نایكه‌یته دوو؟…))، واته دووه‌مین ژن ناهێنی؟ هه‌ڵبه‌ت ئه‌مه به مه‌به‌ست و پاڵنه‌ره سێكسییه‌كه‌وه ده‌گوترێ. واته له‌پشت ئه‌م قسه‌یه، پاڵنه‌ری سێكس هه‌یه. خۆ له به‌هه‌شتیشدا (به تایبه‌تیش به مه‌فهوومه ئیسلامییه‌كه‌ی) نیعمه‌تی كاری سێكسی ته‌نها به‌شی پیاوانه، ئافره‌ت هیچ حیسابێكی بۆ ناكرێ (ئه‌ی باشه بۆ حه‌فتا حۆری پیاویش بۆ ئافره‌ته‌كان دیاری نه‌كراوه؟ چووزانم! یان هه‌ر ناوێكی دیكه‌ی هه‌بوایه). لێره‌وه ئافره‌ت به‌شێكه له موڵكی ئاره‌زووی سێكسی پیاو؛ هه‌روه‌ك چۆن به‌شێكی كۆیله و ملكه‌چپێكراویشه له ئیراده و له ده‌سه‌ڵاتی پیاو.\nPrevious پارتی چۆن بۆشایی سیاسیی و یاسایی پڕ ئەکاتەوە؟…. بەهرۆز جەعفەر\nNext سۆشیالیزم چیە و چۆن چۆنی لە توانادایە؟ … حەمید تەقوایی


میكانیزمێكی نوێ بۆ چالاككردنی كۆئه‌ندامی به‌رگری له‌به‌رامبه‌ر شێرپه‌نجه ده‌دۆزرێته‌وه\n14/1/2019 09:35 AM\nمیكانیزمیكی نوێ بۆ چالاككردنی كۆئه‌ندامی به‌رگری له به‌رامبه‌ر شێرپه‌نجه‌دا، ڕێگه به خانه‌كانی به‌رگری ده‌دات تاوه‌كو خانه شێرپه‌نجه‌ییه‌كان باشتر بدۆزنه‌وه‌و له‌ناویان به‌رن. ئه‌مه ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌یه‌كه كه ئه‌م هه‌فته‌یه له جورناڵی نه‌یچردا بڵاوبووه‌ته‌وه.\nتوێژینه‌وه‌كه له‌لایه‌ن پڕۆفیسۆر نیك هه‌ینینگ له زانكۆی پزیشكی هارڤارده‌وه ڕێبه‌رایه‌تی كراوه. له توێژینه‌وه‌كه‌دا له‌سه‌ر میكانیزمێك جه‌ختكراوه‌ته‌وه كه له‌و میكانیزمه‌دا ئه‌و جینانه‌ی هاوشێوه‌ی ڤایرۆسن ده‌ستنیشان ده‌كرێن تاوه‌كو ڕێگه بگیرێت له‌وه‌ی كه وه‌ك ڤایرۆس بناسرێن. توێژه‌ران به‌وه گه‌یشتوون كاتێك ئه‌م میكانیزمه له‌كاربخرێت، كۆئه‌ندامی به‌رگری ده‌وروژێت و ده‌توانێت به شێوه‌یه‌كی كاریگه‌رتر له‌گه‌ڵ خانه شێرپه‌نجه‌ییه‌كان روبه‌ڕوو ببێته‌وه‌و ئه‌مه‌ش بۆ شێرپه‌نجه‌ی سییه‌كان و مێلانۆما كاریگه‌ره.\nله‌م ساڵانه‌ی دواییدا، به‌ره‌یه‌كی نوێ له ده‌رمانی شێرپه‌نجه هاتوونه‌ته ئاراوه‌وه كه به‌ر به‌و پڕۆتینانه ده‌گرن كه ده‌بنه هۆی كه‌مكردنه‌وه‌ی چالاكی سیستمی به‌رگری له به‌رامبه‌ر تومۆره‌كاندا. ئه‌م ده‌رمانانه سه‌ركه‌وتنی به‌رچاویان له به‌ره‌نگاری چه‌ندین جۆری تومۆردا به‌ده‌ستهێناوه. نۆبڵی پزیشكی ئه‌مساڵ بۆ پزیشكی كه درایه جه‌یمز ئه‌ڵیسۆن و تسوكو هۆنجۆ، به‌هۆی ئه‌وه‌بوو كه توانیان جینه سه‌ره‌كییه‌كان له‌م میكانزیمه‌دا ده‌ستنیشان بكه‌ن.