گێچەڵ کردنی سێکسی بە ژنانی کرێکار لە شوێنی کار جۆرێک لە بەربەریەتە! – Denegkan\nbydengekan\tMay 1, 2013\tژنان\nبەپێی هەواڵێکی دەزگای وارڤین ئەمڕۆ كارگێڕی راگەیاندنی سەندیكای كرێكاران (ئاڵا كەمال)بەبۆنەی یەکی ئایار ڕۆژی جیهانی چینی کرێکارەوە باسی لە کۆمەڵێک کێشەی کرێکارانی ژن کرد لە شوێنی کاریاندا.\nئاڵا کمال دەڵێت: “ژنان لە كارگەكاندا و لە شوێنی كاركردنیاندا وێڕای زیان لێکەوتنیان بە ماددە كیمیاییەكان، وەك رەگەزی ژن كۆمەڵێك كێشەی دیكەیان بۆ دێتە پێش”.\nلە بارەی ئەو كێشانەوە، (ئاڵا كەمال)، روونیكردەوە، ژنانێك كە لە میوانخانەكان كاری پاككردنەوە و شووشتن دەكەن لە سەعات هەشتی بەیانییەوە تا چواری ئێوارە كاریان پێدەكرێت و تەنیا یەك كاتژمێر مۆڵەتی پشوودانیان دەدرێت و هەندێك لەو ژنانە بە هۆی ماددە كیمیاییەكانی پاككردنەوەوە رووبەڕووی گرفتی تەندروستی وەك نەخۆشی رەبۆ و هەستیاری پێست بوونەتەوە.\nهەروەها گوتی: “بۆ ژنان ئەركەكە قورسترە، چونكە زۆرجار ژنان گێچەڵیان پێدەكرێت و ناتوانن باسیشی بكەن و بەرگری لە خۆیان بكەن، لەبەر ئەوەی ئەگەر گێچەڵ بە ژنێك كرا و رازی بوو، ئەوا لە خاوەنكارێكەوە بۆ یەكێكی دیكە دەستدرێژیكردنە سەری بەردەوام دەبێت و سەرەنجام ژنەكە تووشی كێشەی لەشفرۆشی دەكەن”.\nئەوەشی گوت: “ئەگەر ژنێك رازی نەبێت و بەرەنگاری خاوەنكارەكەی ببێتەوە؛ ئەوا راستەوخۆ سزادەدرێت و لە كارەكەی دەردەكرێت، ئەگەر لە ماڵەوەش باسی بكات، دیسان رووبەڕووی كێشەی خێزانی دەبێتەوە و متمانەی نامێنێت و رێگری لە كاركردنی دەكرێت”\nلەم ساڵانەی دوواییدا بەهۆی ئاڵوگۆڕە سیاسیەکان و پاشان کرانەوەو جموجۆڵی بازار و ناوەندەکانی کار، ڕێژەیەکی بەرچاو لە ژنان هاتنە مەیدانی کارەوە لە کەرتە تایبەتەکان، دیاردەی هاتنە بازاڕی کار بۆ ژنان خۆی لەخۆیدا شتێکی زۆر باش و پۆزوتیڤە، نیشانەی ئەوەیە ژنانێش کۆت و زنجیری ماڵەوە دەپچڕێنن و ئیش دەکەن وە هەر وەها دەبنە خاوەن ئابوری سەربەخۆی خۆیان و لە ژێردەستەیی ئابوری رزگاریان دەبێت و چیتر ملکەچی ئابوری پیاو نابن، سەربەخۆیی ئابووری بۆ ژنان بنەمایەکی گرنگە کە دەتوانێت کەسایەتی و بوونی ژن بپارێزێت لە هەموو دۆخێکدا، لە پرۆسەی زەواج، ژیانی خێزانی و تادەگاتە دۆخی جیابوونەوە.\nبەداخەوە واقعیەتی کۆمەڵگای کوردستان ئەوەیە کە سێ مادەی ژەهراوی و دژە ژنە وەک تاری جاڵجاڵوکە پەلو پۆی کۆمەڵگایان گرتوە، ١/ کۆنەپەرەستی مەزهەبی، ٢/دابو نەریتی پەرپوت ٣/ دەسەڵاتی مافیاو بێ قانونی دەرئەنجامی کۆی ئەم سێ مادەیە پیاوسالاری بێ جلەوە دژی ژنان.\nمادەی یەکەم و دووەم نیشانی دەدەن کە ژن خاوەن کەسایەتی نزمە، بێ دەسەڵاتە، زەعیفەیە، سەربەخۆ نیە، لە پیاو کەمترە، نابێت روبەڕو ببێتەوەو ئابڕوی خێزان بە باد نەدات و ..هتد. لە ژێر حاکمیەتی عەشیرەتی کوردیشدا هیچ لێکۆڵینەوە و لێپرسینەوەیەکی ئوسوڵی و زانستیانە نیە.\nبە پێی ئەم فاکتەرانەی سەرەوە ئاساییە خاوەنکار ماف بە خۆی بدات کرێکاری ژن بە کۆیلەی خۆی بزانێت و هەرجۆرێک پێی خۆشبێت بەکاری بهێنێت، ناوی بگۆڕێت، مەزهەبی بەسەردا بسەپێنێت، خاوەنکار لە نیزامی گەندەڵی سەرمایەداری سەردەمدا، تەنها قازانجو بەرژەوەندیەکانی خۆی لامەبەستە. هەستی ئینسانی، وویژدان، سۆزی ئینسانبوون هیچ بایەخی نیە. خەسڵەتو و تایبەتمەندی سەرماێەدار ڕەگەزو سنوور ناناسێت، لە هەرکوێ بن خەسڵەتیان هاوبەشە، ئەویش قازانجی زیاترە.\nئەوە کۆمەڵگایە دەبێت بەربەست و جلەویان بۆ دانێت و ملکەچی یاسایان بکات. لە ووڵاتێک کە یاسانەبێت سەرمایەداری چاوچنۆک ئاسەواری مەدەنیەت بنەبڕدەکات. لیبراڵیزمی نوێ ئەمرۆ لە ئوروپاش کەوتەتە بنەبڕ کردنی رەفاهیاتی کۆمەڵگاو ئاسەواری مەدەنیەت. بۆ لیبراڵیزم ئاساییە هەلپەرەستانە بە کەیفی خۆی کرێکار بچەوسێنێتەوەو جێگەورێگەی کرێکار ئیستغلال بکات و کرێکار دابەش بکات بە پێی جنس، مەزهەب وە یان خۆماڵی و دەرەکی تەنها لە بەر قازانجی زیاتر.\nدۆخی ژنان بە گشتی و ژنانی کرێکار بەتایبەت و ژنانی هاتوو یان دەرەکی تایبەتی تر هەر چۆنێک بێت دەسەڵات بەر پرسە، دەوڵەت دەبێت یاسای گونجاوی هەبێت و زەمانەتی چێبەجێ کردنیشی بکات. دەسەڵاتداران کاتێک دەتوانن یاسای گونجا چێبەچی بکەن کە خۆیان برا بەشی شەریکەکان نەبن.\nهاتنە مەیدانی کار بۆ ژنان تەنها بە قازانجی خۆدی ژنان نیە بەڵکو کۆمەڵگا بە هاتنە مەیدانی ژنان دەبوژێتەوەو پوتانسێلێکی یەجگار زۆر لە هێزی کار ئازاد دەبێت.\nئەمەش ژنانی ڕوبەڕوی کۆمەڵێک کێشەی تازە کردۆتەوە. بۆ نمونە ئەو ژنانەی کە کاری پاککردنەوە لە کۆمپانیاو هۆتێلەکان دەکەن، ڕۆژانە لەگەڵ موادی کیمیاوی جۆراو جۆر ڕوبەڕون بەبێ ئەوەی هیچ سەلامەتیەک یاخود پارێزگاریەکیان هەبێت، ئەمەش کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر هۆڕمۆنەکانی ئینسان هەیە. زۆر جار بەکارهێنانی ئەم مەوادانە دەبێتە هۆکاری توشبونی نەخۆشی سەرەتان، یاخود ڕێگە لە دوو گیان بوون دەگرێت، وە بۆ ژنانی دوو گیانیش کاریگەری لەسەر سەلامەتی منداڵەکە دادەنێت، بەجیا لەمانە کاریگەری لەسەر گەرو سی هەیەو لەهەمانکاتدا هۆکاری چەندین نەخۆشی جۆراو جۆری ترە.\nبەپێی لێدوانەکەی ئاڵا کمال ژنان ڕوبەڕوی گێچەڵ دەبنەوە لەلایەن خاوەنکارو کەسانیتر، زۆر جار ژنان بەهۆی خراپی باری ئابوری و گوزەرانیانەوە ناچارن قبوڵی بکەنو ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی کە بکەونە بازاڕی لەشفرۆشیەوە.\nوەئەگەر ئەو کرێکارانە نەچنە ژێر باری گێچەڵی خاوەنکارەکانیان ئەوە لەسەر کار دەردەکرێن و دەبێتە هۆی لەدەستدانی متمانەیان لەلایەن خێزانەکانیانەوەو ڕێگای کارکردنیان لێدەگیرێت.\nبەجیا لەمانە زۆر جار بینیومانەو بیستومانە هەڵسوڕاوانی کرێکاری لە ڕێکخراوی کرێکارانی بیناسازی باس لە یەکسان نەبونی کرێ دەکەن لەنێوان ژنان و پیاوان، ئەوە ئەمە دەگەیەنێت کە کرێی کاری یەکسان لەنێوان کرێکاری پیاوو ژن نیە!\nکێشەیەکی تر کە ئەمڕۆ لە کوردستان هەیە کێشەی کرێکاری هاتوە کە بەشێکیان ژنن و بۆ خزمەتکردنی ماڵان لەلایەن کۆمپانیاکانەوە هێندراونەتە کوردستان. بەپێی ڕاپۆرتێکم دەربارەی کرێکاری هاتوو بۆ دەزگای هاوپشتی، ئەوەمان بۆ دەرکەوت کە ئەوان ڕوبەڕوی کێشەی زۆر گەورەن وەکو دەستدرێژی، گێچەڵ، بەکارهێنانیان بۆ کاری لەشفرۆشی، بەزۆر کردنیان بە موسڵمانو حیجاب پێکردنیان، سوکایەتی پێکردنیان لەلایەن هەندێک لە ماڵەکانو چەندین کێشەی تر.\nبەپێی ئەمانەی کە لەسەرەوە ئیشارەتم پێدا بزوتنەوەی یەکسانیخوازی ژنان جیا لەو خەباتەی کە ئێستا دەیکات دەبێت خەباتیان بۆ بەدیهێنانی مافە ڕەواکانی کرێکاران دەستپێبکەن. دەبێت ڕوی سازمەندەییان بکەن لە کارگەکانو شوێنەکانی تری کار، لەناو کرێکاراندا ڕابەرانی ڕاستەقینەی خۆیان بدۆزنەوەو لەدەوری مافە ڕەواکانیان سازمانیان بدەن.\nدەبێت فشار بۆ حکومەتو وەزارەتی کار بهێنن کە شەخسیەتو کەرامەتی کرێکارانی ژن پارێزراو بێتو بەیاسا ئەمنیەتی کار بۆ ژنان دابینبکرێت، وە هەر خاوەن کارێک سەرپێچی بکات دەبێت ڕوبەڕوی سزای توند بێتەوە.\nلە هەمانکاتدا لیژنەی تایبەت هەبێت سەردانی ئەو ژنانە بکات کە لە ماڵان یان لە هۆتێلەکان کار دەکەن و عقدێک بە ئامادەبونی نوێنەری ڕێکخراوی ڕاستەقینەی ژنان و کرێکاران بە خاوەن ماڵو شوێنی کارەکان ئیمزا بکرێت کە مەترسی هیچ جۆرە فشارو گێچەڵێک لە ژێر ناوی نەتەوە، مەزهەبو یان هەر شتێکی تر بۆ ئەو ژنانە لەئارادا نەبێت، وە چاودێری ئەو کرێکارانەو بارو دۆخیان بکات بۆ ئەوەی دڵنیا بن لەوەی کە بارودۆخیان باشەو لە ژێر هیچ جۆرە فشارێک نین.\nمێژوی ململانێی خەباتی چینایەتی دەمێکە ئەوەی سەلماندوە کە ئەمنیەتو ئاسایشی شوێنی کار، حورمەتو کەڕامەتی کرێکار، مافە ڕەواو ئینسانیەکانی کرێکار هیچ کاتێک خێرو سەدەقەی سەرمایەداری چاوچنۆک یان دەوڵەتەکانیان نەبووە. ڕونو ئاشکرایە کە کرێکارو سەرمایەدار بەدرێژایی مێژو دوو جەمسەری کێشمەکێشێکی بەردەوام بوونە. یاسا کاری گونجاو کە بتوانێت زامنی پاراستنی مافە ڕەواکانی کرێکاران بە ژنو پیاوەوە بکات لە گرەوی هاوسەنگی هێزی چینی کرێکاردایە لە بەرامبەر سەرمایەداریدا. بە هێزبونی کرێکاریش تەنها بە ڕێکخراوبون و پتەوکردنی هاوپشتی چینایەتی وە کۆبونەوە لەدەوری ڕێکخراوی ڕاستەقینەو سەربەخۆی خۆیان کە بتوانێت بەبێ هیچ مساوەمەیەک نوێنەرایەتی داخوازیەکانیان بکات.\nPrevious دەردە کۆپان …نەوزاد بەندى\nNext کاریکاتێر _ بەکر عەبدولرەحمان…. یەکی ئایار


performance project by- Rostam Zade -Namo ~ Erbil south of Kurdistan نه‌خشه‌یی وڵاتێكی بزربوو\nنه‌خشه‌ی وڵاتێكی بزربوو\nپرۆژه‌ی ژماره 2\nبه‌رێزان له راستیدا ئه‌م پرۆژه‌یه یه كێكه له‌و١٠پرۆژه‌یه‌ی كه بریاره به‌ناوی (نه‌خشه) به‌رێوه به‌رم . پرۆژه‌ی یه‌كه‌مم دووساڵ له‌مه‌و پیش له گوندی هه‌ناره نزیكی هه‌ولێر ئه‌نجام دا.\nنه‌خشه له مێژ ساڵه له ناو میشكم دا لانه‌ی كردووه و له مێژ ساڵیشه هه‌ست به‌بێ نه‌خشه‌یی گه‌له‌كه‌م ده‌كه‌م . هه‌ر له‌و ساته‌وه‌ختانه‌را له گۆشه‌ی ته‌نیاییم ، له ناو دفته‌ره‌كانی حه‌ز و خۆشه‌ویستیمدا نه‌خشه‌ی وڵاتێكی بێ پشت و په‌نام ده‌كێشایه‌وه ، به‌ڵام سه‌ره‌رای ئه‌وانه خه‌ونه‌كانم هه‌میشه ره‌نگین و زه‌نگین بوون ، وڵاتێكی یه‌كگرتوو و پێشكه‌و تووم وێنا ده‌كرد\nپاشی ساڵانێكی زۆر ، هه‌نوكه له‌م جیهانه راسته‌قینه‌دا به شێكی زۆری خه‌ونه‌كانم نه‌هاتۆته‌دی و ئاواته‌كانم هێشتا هه‌ر ئاواتن و له چارچێوه‌ی لاپه‌ره‌كاندا قه‌تیس ماون ، هه‌ر چه‌ند ده‌زانم ئاسۆ روونه و گه یشتن نزیك\nسنوور له‌وانه‌یه بۆ رۆشنبیران واتای دوواكه‌وتویی و بۆ گه‌لانی تر مانای به‌ربه‌ست و به‌ر ته‌سكی بێت . ،به‌ڵام بۆمنی كوردی بێ به‌ش و بێ لانه‌و ماڵ. هیوایه‌كی هه‌میشه‌یی و خه‌ونی شه‌و و رۆژه .\nله‌م پرۆژه‌یه‌دا پرسیار له خۆمان ده‌كه‌ین . ئه‌گه‌ر باوه‌رمان به كوردستانه سنووره‌كانی ئه‌م نیشتمانه له كوێ را تا كوێیه ؟ تاچه‌نێك خه‌می لێ ده‌خۆین و باوه‌رمان به‌وه هه‌یه مناڵه‌كانمان نه‌خشه‌یه‌كی راست و دروست له نیشتیمانیان بزانن و له مێشكیشیاندا جێگیر بێت ؟ هاوسێكانمان كێن؟\nرۆسته‌م زاده- نامۆ\nئاماده‌كردن و فۆتۆ: رێباز عومه‌ر\nنه‌خشه‌یی وڵاتێكی بزربوو\nFile: Project by Kurdish Artist Rostam Zade -Namo ~ Erbil south of Kurdistan


ئایا دیموکراسی کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی کورد چاره‌سه‌ر ده‌کات ؟؟!!\n( ئه‌م بابه‌ته رۆژی 24-7-2003 به‌شێوه‌ی کۆڕ له‌سه‌ر تۆڕی پاڵتاکدا، له ژووری پێشکه‌وتنخوازاندا پێشکه‌شکراوه )\nگومان له‌وه‌دانیه که دیموکراسی به‌رهه‌می ره‌نج و خه‌باتی چه‌ندین ساڵه‌ی مرۆڤایه‌تییه ، ئێستاش له قۆناغێکی باڵاتر و پێگه‌یشتووتردایه . چینه چه‌وساوه‌و بنده‌سته‌کانی کۆمه‌ڵ قوربانیان بۆ داوه‌و رنگڕێژیان کردووه. ئه‌وان مافیان لێزه‌وتکراوه و به‌رده‌وامیش له‌ژێر پێنراون. وه‌ک مرۆڤی ئاسایی پێوانه‌یان بۆ نه‌کراوه، چه‌وسێندراونه‌ته‌وه، ئازاردراون، ره‌تێنراون، بۆیه به دوای رێگه‌چاره‌یه‌ک داگه‌ڕاون تا زه‌مینه‌ی مرۆڤبوونیان بۆ بڕه‌خسێنێ ، بتوانن ئازادانه خواست و داخوازی و مافه‌کانی خۆیان ده‌کاربکه‌ن . سه‌رئه‌نجام رژێمی برژوازی و سه‌رمایه‌داری زیره‌کانه چوونه‌ته ژێربارو ده‌کاریان کردووه ، بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان خه‌مڵاندوویانه، ته‌نانه‌ت به جۆرێکی ئه‌وتۆ پیاده‌یان کردووه که به منه‌ته‌وه چینه‌کانی دیکه پێی رازیبوونه. له کاتێکدا ئه‌و مه‌رجانه‌ی بۆیان داناون خۆی له خۆیدا نادیموکراسیه‌تێکی چاوبه‌سته‌بووه. بۆ نموونه له زۆر شوێنا تا ئه‌م دواییه‌ش ده‌وڵه‌مه‌ندو داراکان ده‌یانتوانی چه‌ند جارێک ده‌نگ بده‌ن، به یاسا بۆیان ره‌وا بوو له شوێنی نیشته‌جێبوون،شوێنی کارکردن و ئه‌و شوێنه‌ی که بڕوانامه‌ی زانکۆیان لێوه‌رگرتووه ده‌نگ بده‌ن. به‌مه‌ش ده‌وڵه‌مه‌ند و دارا و خاوه‌ن بڕوانامه‌کان پێوانه‌ی چه‌ند که‌سی ئاساییان بۆ کرابوو. تا ئێستاش له هه‌ندێ سیسته‌می به‌ناو دیموکراسی قه‌ید و شه‌رتی ناجۆر له‌به‌رده‌م هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌رایه‌تی دانراون که به‌هیچ شێوه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ چه‌مکه راستینه‌که‌ی دیموکراسیدا نایه‌نه‌وه.\nهه‌موومان ده‌زانین وشه‌ی دیموکراسی به گوێره‌ی واتا لاتینیه‌که‌ی ده‌سته‌ڵاتی گه‌ل یان ده‌سته‌ڵاتی خه‌ڵک ده‌گرێته‌وه. به‌داخه‌وه تا ئیمڕۆش زۆرن ئه‌وانه‌ی که دیموکراسی به ده‌سته‌ڵاتی گه‌ل ده‌ناسن. به‌ڵام من پێموایه که هه‌رگیز دیموکراسی ده‌سته‌ڵاتی ره‌های تێکڕای گه‌ل نه‌بووه و نابێ. هه‌رچۆنی ورد بکه‌یته‌وه له ده‌سته‌ڵاتی زۆرینه ێپه‌ڕناکات، ئه‌و زۆرینه‌یه‌ش به نوێنه‌رایه‌تی له‌به‌رانبه‌ر که‌مینه‌دا فه‌رمانڕه‌وایی ده‌کات و یاسا له‌به‌رژه‌وه‌ندی خۆی داده‌ڕێژێ و هه‌ڵبژاردن ده‌کاته‌وه.\nبه‌هه‌رحاڵ ئه‌مڕۆ سیسته‌می دیموکراسی وه‌ک سیسته‌می به‌ڕێوه‌بردن له سیسته‌مه‌کانی دیکه سه‌رکه‌وتووتره، لایه‌نگرو خوازیاری زۆرتری هه‌یه. له سێبه‌ری ئه‌و دیموکراسیه‌دا داهێنان و پێشکه‌وتن باشتر باڵای کردووه. خه‌ڵک هه‌ستی به نیمچه ئاسووده کردووه. هه‌روه‌ها پرنسپێکی به‌رچاوی کۆکراوه‌یه که تێیدا رامانی جیاواز تا ئه‌و سنووره‌ی بۆی دیاریکراوه ده‌سه‌ڵمێنریت . هه‌رچه‌نده من پێموایه هه‌موو شتی ره‌ها بوونی نییه، هه‌مو شته‌کان رێژه‌یین. دیموکراسیش له‌نێو ئه‌و رێژه‌ییه‌دا به‌شێکی به‌رچاوی هه‌یه. ده‌ستاوده‌ستکردنی ده‌سته‌ڵاتی سازاندووه. حیزب و رامانه جیاوازه‌کان ده‌توانن له پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژاردندا کێبه‌رکێ بکه‌ن و به ده‌سته‌ڵات بگه‌ن. وه‌لێ مه‌رج نیه هه‌موو جارێ ئاکامه‌کانی هه‌ڵبژاردن تێنوێتی خه‌ڵک بشکێنن، راست و دروست بێنه‌وه. له هه‌ندێک له‌و وڵاتانه‌ی که له‌ژێر ناوی دیموکراسیه‌وه هه‌ڵبژاردن به‌ڕیوه‌ده‌چێت، ئه‌وه‌نده فێڵ وساخته‌کاری ده‌کرێت، ئه‌وه‌نده جه‌ماوه‌ر به‌لاڕێدا ده‌برێت، دیموکراسی واتاو چه‌مکی خۆی له‌ده‌ست ده‌دات. له‌و وڵاتانه‌ی که سیسته‌می تاک حیزبی هه‌یه، یان حیزبی سه‌رکرده و پێشڕه‌و قوت کراوه‌ته‌وه به‌ر له‌به‌ڕێوه‌بردنی هه‌ڵبژاردن، ئاکامه‌که‌ی دانراوه. ده‌سته‌ڵات بۆ خۆی ده‌زانێ ئاکامه‌که‌ی چۆن و به چ رێژه‌یه‌ک رابگه‌یه‌نێ. ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه که پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن هیچ ره‌وایه‌تی بۆ نامێنێته‌وه. له‌و جۆره وڵاتانه‌دا هه‌میشه ئاکامه‌کان به رێژه‌ی له‌سه‌دا نه‌وه‌دونۆ راده‌گه‌یه‌نرێن و حیزبی سه‌رکرده‌ش سه‌رکه‌وتنی گه‌وره به‌ده‌ست ده‌هێنێ !!. به‌داخه‌وه له وڵاتانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راستدا هه‌میشه ئه‌و جۆره ئاکامانه به میدیاکان دراون. له‌و جۆره هه‌ڵبژاردنانه‌دا به‌زۆر خه‌ڵک راپێچی سه‌ر سه‌ندووقه‌کانی ده‌نگدان کراون یان له جیاتی ئه‌وانه‌وه ده‌نگ دراوه. ته‌نانه‌ت له‌یه‌که‌مین هه‌ڵبژاردنی پارله‌مانی کوردستان که له 19ی ئایاری 1992 به‌ڕێوه‌چوو ئه‌وه‌نده فێڵ و ساخته‌کاری کرا تا سه‌رکرده‌کانی پارتی و یه‌کێتی خۆشیان نه‌یانتوانی له‌به‌رانبه‌ر ساخته‌کاریه‌کاندا قسه‌یه‌ک بکه‌ن. هه‌ریه‌که و ئه‌وی دیکه‌ی به ئه‌نجامدانی ساخته‌کاری تۆمه‌تبار ده‌کرد.\nبزاڤی رزگاریخوازی گه‌لی کوردستان وه‌ک بزاڤێکی نه‌ته‌وه‌یه‌کی تینووی ئازادی و سه‌به‌خۆیی زۆرجاران دروشمی دیموکراسی بۆ ناوه‌ندی به‌رز کردۆته‌وه، واته دروشمی به دیموکرسیکردنی ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌یان به‌رز کردۆته‌وه که کوردستانیان پێوه‌لکێنراوه. ئه‌و دروشمه نه‌ک دروشمێکی راقیعی نه‌بووه به‌ڵکو بێئه‌رزشکردن و که‌منرخکردنی دۆزی ره‌وای گه‌ل و نیشتیمانێکی داگیرکراوو بنده‌ستیش بووه. مخابن تا ئه‌مڕۆکه‌ش لایه‌نی وا هه‌ن به‌م جۆره بیر ده‌که‌نه‌وه‌و پێیانوایه به دیموکراسیکردنی وڵات، برین و کاره‌ساته‌کانی گه‌لی کوردستان چاره‌سه‌ر ده‌کرێن . له‌و پێناوه‌دا به‌هه‌زاران که‌س کراونه‌ته قوربانی. به هه‌زاران که‌س ره‌وانه‌ی دۆزه‌خی شه‌ڕ و وێرانکاری کراون. له‌م رێگه چه‌وته‌دا نیشتیمانێک به سووتماککراوه، نه‌وه‌یه‌ک به کوشت دراوه. شۆڕشێک ناکام کراوه. بۆیه لێره‌دا مافی خۆمانه بپرسین:- ئه‌رێ گه‌لۆ دیموکراسی دۆزی نه‌ته‌وه‌یی کورد چاره‌سه‌ر ده‌کات؟!. ئایا له سێبه‌ری دیموکراسی بۆ عێراق، باشوری کوردستان به رزگاری و سه‌ربه‌خۆیی ده‌گات ؟!.\nهه‌ڵبه‌ت بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و پراسیاره سێ بۆچوونی جیاواز هه‌ن. سێ سه‌نگه‌ری هاوێر و په‌رته‌وازه‌ش هه‌ن. ده‌توانین ئاماژه به سێ بۆچوون بکه‌ین :-\nیه‌که‌م ، ده‌ڵێ به ڵێ به دیموکراتیزه‌کردنی ناوه‌ند کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌ی کورد له کوردستانی عێراق! چاره‌سه‌ر ده‌بێت . هه‌ربۆیه‌ش لایه‌نگری له‌و لایه‌نه ده‌که‌م که ئه‌و په‌یامه‌ی هه‌ڵگرتووه و له پێناو دیموکراسی بۆ عێراق خه‌بات ده‌کات .\nدووه‌م، راڕایه ، سه‌ری له هاوکێشه سیاسیه‌کان ده‌رناچێت و بۆی ورد ناکرێته‌وه. به‌ڵام ده‌زانێ له سایه‌ی دیموکراسیدا مافی مرۆڤ ده‌سته‌به‌ر ده‌بێ. مرۆڤ له ده‌نگدانا ئازاد ده‌بێت. پێیوایه مادام له دانگدان و هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌ریدا خۆی سه‌پشکه، که‌واته ده‌توانێ بۆچوون و رامانه‌کانی خۆی ره‌نگ پێبداته‌وه و مافه‌کانی خۆی ده‌سته‌به‌ربکات.\nسێیه‌م، راشکاوانه ده‌ڵێ هه‌رچه‌نده دیموکراسی وه‌ک سیسته‌می به‌ڕێوه‌بردن باشه، به‌ڵام به پشت به‌ستن به نموونه زیندووه‌کانی جیهان، ده‌توانم بڵێم که دیموکراسی ناتوانێ کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌ی بنده‌ست و داگیرکراو چاره‌سه‌ر بکات.\nبێگومان لایه‌نگرانی هه‌رسێ سه‌نگه‌ره‌که بۆ پشتڕاستکردنه‌وه‌ی بۆچوونه‌که‌ی خۆیان به‌ڵگه‌و دیکۆمێنت ده‌هێننه‌وه ، ده‌یان نموونه‌ی زیندوو ده‌خه‌نه به‌رچاو و داوا ده‌که‌ن به‌رانبه‌ره‌که‌یان بۆیا بسه‌ڵمێنن.\nمن بۆ خۆم له‌گه‌ڵ سه‌نگه‌ری سێیه‌مدام ، بۆیه له‌سه‌ری راده‌وه‌ستم و ده‌ڵێم:-\nئه‌گه‌ر به‌وردی سه‌یری کێشه‌ی نه‌ته‌وه بنده‌سته‌کانی جیهان بکه‌ین، ئه‌وانه‌ی که تا ئه‌مڕۆ چاره‌سه‌ر نه‌کراون. چ ئه‌وانه‌ی له وڵاتانی دیموکراسیدان و چ ئه‌وانه‌ی له وڵاتانی نادیموکراسیدان، ده‌گه‌ینه ئه‌و باوه‌ڕه‌ی که وێڕای هه‌بوونی دیموکراسی و په‌یڕه‌ویکردن له سیسته‌می دیموکراسی، هێشتا له زۆر وڵاتاندا کێشه‌که پێچه‌وانه‌یه. زۆر وڵات هه‌ن بانگه‌شه‌ی دیموکراسی ده‌که‌ن، له راستیشدا سیسته‌مه‌که‌یان دیموکراسیه، به‌ڵام نه‌یانتوانیوه کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی ره‌نگپێبده‌نه‌وه و سته‌می میللی له‌سه‌ر نه‌ته‌وه بنده‌ست و که‌مه نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی ناو چوارچێوه‌ی وڵاته‌که‌ی خۆیان لابده‌ن. بۆ پشتڕاستکردنه‌وه‌ی ئه‌و راستییه ئه‌و نموونانه ده‌هێنمه‌وه.\nیه‌که‌م : ئیسپانیا وڵاتێکی دیموکراسیه، به‌ڵام نه‌یتوانیوه کێشه‌ی هه‌رێمی باسک چاره‌سه‌ر بکات. تا ئه‌مڕۆکه‌ش کێشه‌که زیندووه و رۆژانه باسی لێوه ده‌کرێت و گه‌لی باسکیش داوای ئازادی سه‌ربه‌خۆیی خۆی ده‌کات و حکومه‌تی ئیسپانیاش رێگریان لێده‌کات، به واتایه‌کی تر ئاماده‌نییه ئازادی و سه‌ربه‌خۆییان بۆ بگێڕێته‌وه.\nدووه‌م: فه‌ره‌نسا خۆی به باوکی دیموکراسی داده‌نێت، به‌ڵام ئاماده‌نییه وه‌ڵامی خواست و داخوازییه نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی گه‌لی که‌ته‌لۆنیا بداته‌وه و مافه‌کانیان بۆ بگێڕێته‌وه . نه هه‌وڵی چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌که ده‌دات ونه‌گوێش له خوداسته‌کانیان ده‌گرێت.\nسێیه‌م: ئینگڵستان له‌بواری سیسته‌می دیموکراسی و بانگه‌شه‌ی دیموکراسییه‌وه کێبه‌رکێ له‌گه‌ڵ سوید و سویسراو فه‌ره‌نسا و ئه‌ڵمانیا ده‌کات، به‌ڵام سه‌رسه‌ختانه دژایه‌تی گه‌لی ئیرله‌ندا ده‌کات و ئاماده‌نییه سه‌ربه‌خۆیییان پێبدات. ئه‌وه‌تا تا ئێستاش کێشه‌ی ئیرله‌ندا کێشه‌یه‌کی گڕگرتووه، شه‌ڕو ئاژاوه له وڵات به‌رده‌وامه.\nچواره‌م: ئه‌مریکا خۆی به خاوه‌نی هه‌موو جیهان ده‌زانێ و بانگه‌شه‌ی ئه‌وه ده‌کات که جیهان به دیموکراسی ده‌کات ، به‌ڵام نه‌یتوانیوه کێشه‌ی هیندییه سووره‌کان که خاوه‌نی سه‌ره‌کی و ره‌سه‌نی خاکی ئه‌مریکان چاره‌سه‌ر بکات. ته‌نانه‌ت ئاماده نییه ئه‌و قه‌ره‌بووه ماددیه‌شیان بۆ بگێڕێته‌وه که یاسای ئه‌مریکا بڕیاری له‌سه‌ر داوه.\nپێنجه‌م : ئیسرائیل به نموونه‌ی زیندووی سیسته‌می دیموکراسی رۆژهه‌ڵاتی ناڤین باسی لێوه ده‌کرێت، به‌ڵام زۆر دڕندانه، به ئاگر و ئاسن رێگری له خواست و داوا نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی گه‌لی عه‌ره‌بی فه‌له‌ستین ده‌کات. درێژه به کوشت و کوشتار ده‌دات، له په‌نای شه‌ڕی تیرۆره‌وه خه‌ڵکی سڤیل و لاشه‌ڕ ده‌گرێ، ده‌کوژێ، خانووی هاووڵاتیان خاپوور ده‌کات، کۆمه‌ڵگه‌ی نیشته‌جێبوونی یه‌هودیه‌کان له‌سه‌ر خاکی فه‌له‌ستینیه‌کان دروست ده‌کات.\nشه‌شه‌م: تورکیا خۆی به دیموکراسی ده‌زانێ، تاراده‌یه‌کیش دیموکراسیه‌کی تورکانه له‌و وڵاته‌دا هه‌یه. له هه‌ڵبژاردندا حیزبه‌کان کێبه‌رکێ ده‌که‌ن، ده‌سته‌ڵات ده‌ستاو ده‌ست ده‌کرێ، ئازادی رۆژنامه‌گه‌ری هه‌یه، له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌شدایه که بچێته ناو یه‌كێتی ئه‌وروپا ، به‌ڵام تا ئه‌مڕۆکه‌ش نکۆڵی له هه‌بوونی نه‌ته‌وه‌یه‌کی ده‌یان ملیۆنی وه‌ک نه‌ته‌وه‌ی کورد ده‌کات، له‌سه‌ر به کوردی په‌یڤین په‌رله‌مانتاران ده‌گرێ و سزای زیندانیان بۆ ده‌بڕێته‌وه، ناوهێنانی کوردستان یاساغ ده‌کات، رێگه‌نادات منداڵی کورد ناوی کوردیان لێبنرێت. ته‌نانه‌ت ناوی زانستی ئه‌و گوڵ و گیایانه‌ش ده‌گۆڕێت که سه‌دان ساڵه ئه‌و ناوه‌یان به‌سه‌ردا بڕاوه.\nئه‌م نموونانه‌ی که باسمان کردن هه‌موویان له‌و وڵاتانه‌دان که به دیموکراسی ناسراون، له هه‌مووشیاندا ئازادی رۆژنامه‌گه‌ری هه‌یه، رامانی سیاسی جیاواز هه‌یه، چه‌ند ساڵ جارێکیش هه‌ڵبژاردن به‌ڕێوه‌ده‌چێت وده‌سته‌ڵات ده‌ستاوده‌ست ده‌کرێت. ده‌سته‌ڵاتداران ده‌گۆڕدرێن، کۆن ده‌ڕۆن و نوێ شوێنیان ده‌گرنه‌وه، به‌ڵام تا ئێستاش ئه‌و کێشانه‌ی که به نموونه‌مان هێنانه‌وه چاره‌سه‌ر نه‌کراون، باوه‌ڕیش ناکرێت له چه‌ند ساڵی داهاتوودا چاره‌سه‌ر بکرێن.\nله‌به‌رانبه‌ر ئه‌و وڵاتانه‌ی که به دیموکراسی ناسراون و کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی ناو سنووری خۆیان چاره‌سه‌ر ناکه‌ن ، وڵاتی نادیموکراسی هه‌ن و زانایانه کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی ناو وڵاته‌که‌ی خۆیان چاره‌سه‌ر کردووه. لێره‌دا چه‌ند نممونه‌یه‌ک به‌بیر ده‌هێنمه‌وه:\nیه‌که‌م: ئه‌سیوپیا وڵاتێکی دواکه‌وتووی کیشوه‌ری ئه‌فریقیایه، سیسته‌می دیکتاتۆری و تاکحیزبی تێیدا فه‌رمانڕه‌وابوو. هه‌وڵی چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ی گه‌لی ئه‌ریتیریا ده‌دا. دواتر له‌گه‌ڵ باهۆزی داڕماندنی بلۆکی به‌ناو سۆسیالیستی فه‌رمانڕه‌وایی ئه‌و وڵاته‌ش رووخا. حیزبێکی دیکه جێگه‌ی گرته‌وه، سیسته‌مه‌که‌شی دیموکراسی نییه به‌ڵام ساڵی 1992 رێگه‌ی گه‌لی ئه‌ریتریات داراپرسی بکه‌ن. له ریفراندۆمێکی نه‌چه‌ندان ئازادیش ده‌نگ بۆ سه‌ربه‌خۆیی درا، ئه‌وه‌بوو حکومه‌تی ئه‌دیس ئه‌بابا دانی به ئاکامی ئه‌و ریفراندۆمه نا، به‌م شیوه‌یه ئه‌ریتیریا سه‌ربه‌خۆیی خۆی وه‌رگرت و وڵاتی خۆی راگه‌یاند.\nدووه‌م: چیکۆسلۆڤاکیا وڵاتێکی دیموکراسی نه‌بوو، به‌ڵام هه‌ردوو نه‌ته‌وه‌ی چیک و سلۆڤاک له‌سه‌ر جیابوونه‌وه رێککه‌وتن و برایانه ماڵی خۆیان کردوو ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ و جیاوازی خۆیان دامه‌زراند.\nسێیه‌م: ئه‌نده‌نووسیا نه وڵاتێکی دیموکراسی بوو، به چاوه‌ڕوانیش ده‌کرێ له‌م نزیکانه‌دا دیموکراتیزه بکرێ، به‌ڵام له ژێر گوشاری بزاڤی رزگاریخوازی گه‌لی ته‌یمووری خاوه‌ر، بۆ به‌ڕێوه‌بردنی ریفراندۆم ملی دا، سه‌ره‌نجام له ریفراندۆمێکی ژێرچاودێری رێکخراوی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کاندا گه‌لی ته‌یمووری خاوه‌ر بڕیاری سه‌ربه‌خۆیی داو ده‌وڵه‌تی ته‌یمووری خاوه‌ر راگه‌یه‌نرا.\nده‌بێ راستییه‌کی حاشا هه‌ڵنه‌گریش باس بکه‌ین که له ده‌وڵه‌تی مۆدێرنی نه‌ته‌وه‌ییدا ئاسۆی دیموکراتیزه‌کردن و به‌رقه‌راربوونی سیسته‌می دیموکراسی به‌رفراوانتره. ئه‌و وڵاتانه‌ی له یه‌کێتی سۆڤیه‌ت جیابوونه‌وه و ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی خۆیان راگه‌یاند زۆر به خێرایی به‌ره‌و دیموکراسی هه‌نگاویان هه‌ڵێنایه‌وه. ئه‌مڕۆ به شایه‌تی رێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان و رێکخراوه‌کانی مافی مرۆڤ وڵاتانی لیتوانیا و مه‌که‌دۆنیا و لاتیڤیا هه‌نگاوی به‌رچاویان به‌ره‌و به دیموکراتیزه‌کردنی وڵات هه‌ڵگرتۆته‌وه. بۆیه لایه‌نگرانی سیسته‌می دیموکراسی باشتروایه پشتیوانی له پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی کوردستان بکه‌ن و له تراویلکه‌ی به دیموکراتیزه‌کردنی ناوه‌ند دوور بکه‌ونه‌وه. چونکه ئه‌گه‌ر گریمان به دیموکراتیزه‌کردنی ناوه‌ند(عێراق) گه‌لی کوردستان به مافه‌کانی خۆی شاد ده‌بێت، دیسانه‌وه ده‌بێ ئه‌و راستییه له‌به‌رچاو بگرین که ئه‌و به دیموکراتیزه‌کردنه له وڵاتێکی وه‌ک عێراقدا نه‌ک هه‌ر به‌رده‌ست و ئاسۆ روون نییه، به‌ڵکو کێشه و هه‌رایه‌کی گه‌وره‌ش به دوای خۆیه‌وه ده‌هێنێت. زۆرێک له‌و لایه‌نانه له‌و باوه‌ڕه‌دابوون که به‌رووخانی رژێمی به‌عس و نه‌مانی سه‌دامی دیکتاتۆر ئیدی کێشه‌ی باشوری کوردستان چاره‌سه‌ر ده‌بێت و کوردیش به ته‌واوی مافه‌کانی خۆی ده‌گات و مافی هاووڵاتیبوونی یه‌کسانی له‌گه‌ڵ عه‌ره‌بدا ده‌بێت. به‌ڵام ئه‌م چه‌ند مانگه‌ی رابردوو هێنده ئومێد به‌خش نه‌بووه. ئه‌وه‌تا ده‌بینین به‌عس رووخاوه و سه‌دام له ده‌سته‌ڵات نه‌ماوه به‌ڵام زۆربه‌ی هێزه عه‌ره‌بیه‌کان دژایه‌تیه‌کی سه‌رسه‌خت له‌گه‌ڵ داواو خواسته‌کانی گه‌لی کوردستاندا ده‌که‌ن. ئه‌گه‌ر بۆیان بکرێ شوێن پێی به‌عس هه‌ڵده‌گرنه‌وه نه‌ک هه‌ر شوێنه‌واری سیاسه‌تی به عه‌ره‌بکردن ده‌سڕنه‌وه به‌ڵکو زۆر شێلگیرانه‌تر درێژه‌ی پێده‌ده‌ن. ئه‌من پێموایه داهاتوو ئه‌و بۆچوونه سه‌رڕاست ده‌کاته‌وه و کوردیش په‌شیمانی بۆ ده‌مێنێته‌وه. ئه‌گه‌ر پێکهێنانی ئه‌نجوومه‌نی حوکمی کاتی عێراق به نموونه وه‌ربگرین، ده‌بینین که 5 کورد له به‌رانبه‌ر 20 عه‌ره‌بدایه. ئایا ئه‌گه‌ر هه‌ر پێنج ئه‌ندامه کورده‌که‌ش یه‌ک ده‌نگ و یه‌ک هه‌ڵوێست بن، ئایا له‌به‌رانبه‌ر 20 ده‌نگی عه‌ره‌بدا هیچیان بۆ ده‌کرێت ؟؟!. بێگومان ئه‌و رێژه‌یه بۆ په‌رله‌مانی داهاتوو، بۆ ده‌سته‌ڵاتی داهاتووش ره‌نگی پێده‌درێته‌وه. گریمان ئه‌گه‌ر به‌یانی هه‌ڵبژاردنی پارله‌مانی عێراق به‌ڕێوه‌چوو، کوردیش به‌شداری تیاکرد، گه‌یشته پارله‌مان، خۆ ئه‌وکاته‌یش رێژه‌که‌ی له 25% تێپه‌ڕ ناکات. گریمان زیاتریشی هێنا و توانی 30% به‌ده‌ست بهێنێت، خۆ دیسانه‌وه نوێنه‌رانی کورد له‌به‌رانبه‌ر عه‌ره‌بدا که‌مینه ده‌بن. ئه‌و کاته نوێنه‌رانی کورد به چ مافێکه‌وه باس له خواستی نه‌ته‌وه‌یی تایبه‌ت بۆ گه‌لی کوردستان ده‌که‌ن ؟!. ئه‌گه‌ر باسیشیان لێوه‌کرد بۆ بڕیاردان ده‌بێ بدرێته ده‌نگدانه‌وه، ئه‌و کاته نوێنه‌رانی نه‌ته‌وه‌ی عه‌ره‌ن به چه‌پ و راستیانه‌وه، به دیموکراسی و تووندڕه‌ویانه‌وه، به عه‌لمانی و مه‌زهه‌بییه‌وه له دژیدا راده‌وه‌ستن و به دیموکراسی ره‌تی ده‌که‌نه‌وه. به گوێره‌ی بنه‌ماکانی دیموکراسیش ده‌بێت که‌مینه گوێڕایه‌ڵی زۆرینه بکات . واته ده‌بێ کورد گوێڕایه‌ڵی عه‌ره‌بی زۆرینه بکات و به مه‌منوونیش به ره‌تکردنه‌وه‌که رازی بێت. با زۆر دوور نه‌ڕۆین و ئه‌زموونی خودی کورد به نموونه بهێنینه‌وه. هه‌موومان ده‌زانین ئه‌نجوومه‌نی شورای ئیسلامی ئێران به ده‌نگدان له‌لایه‌ن خه‌ڵکه‌وه هه‌ڵده‌بژێردرێت، له‌و ئه‌نجوومه‌نه‌شدا فراکسیۆنی کورد هه‌یه‌و کوردان ده‌نگیان بۆ داوه، دوو ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ئه‌و فیدراسیۆنه پێشنیارێکی کرد که زۆریش پێچه‌وانه‌ی خواستی کورد بوو، داوایان کرد ئوستانی موکریان له‌سه شێوه‌ی ئوستانی گوڵستان و دلبه‌ران دروست بکرێت، به‌ڵام ئه‌و پێشنیاره نه‌ک هه‌ر ده‌نگی نه‌هێنا به‌ڵکو له لایه‌ن نوه‌ێنه‌رانی ئازه‌رییه‌وه رووبه‌رووی گه‌وره‌ترین ره‌خنه بۆوه‌و به‌وه لێکدرایه‌وه که کورد ده‌یه‌وێ به‌شێک له ئوستانی ئازه‌ربایجانی رۆژاوا داببڕێت و ئه‌و ئوستانه‌ش خاکی ئازه‌ریه‌کانه. خۆ ئه‌گه‌ر موکریان ببوایه به پارێزگا ته‌نیا کورد زیانی لێده‌که‌وت، چونکه مه‌هاباد و بۆکان و خانه و نه‌غه‌ده و شنۆ له ئازه‌ربایجانی رۆژئاوا داده‌بڕان و کورد له‌و پارێزگایه‌دا به کردوه‌و به واقیعی ده‌بوو به که‌مینه. واته ورمێ و خوێ و سه‌لماس و ماکۆ به ده‌ردی موسڵ ده‌چوون. هه‌موومان ده‌زانین موسڵ شارێکی کوردستانییه، به‌ڵام کاتێ دهۆک و چه‌ند قه‌زاو ناحیه‌یه‌کی تر له موسڵ دابڕان و کران به پارێزگا، لایه‌نی کوردی دڵی به‌و هه‌نگاوه زۆر خۆشبوو، به‌ڵام له راستیدا به دابڕاندنی ئه‌و شوێنانه رێژه‌ی کورد له پارێزگای موسڵ که‌مکرایه‌وه و ئه‌مڕۆش هه‌ندێ لایه‌ن ده‌ڵێن موسڵ کوردستان نییه !.\nمن راشکاوانه ده‌ڵێم که کێشه‌ی کوردستان به دیموکراتیزه‌کردنی ناوه‌ند، واته به دیموکراتیزه‌کردنی ئه‌و وڵاتانه‌ی که کوردستانیان به‌سه‌ردابه‌شکراوه ، کوردستانیان پێوه لکێنراوه ، چاره‌سه‌ر نابێت. به‌ڵکو به دیموکراسیبوونی ئه‌و وڵاتانه تووندو تووندتر به خۆیانمانه‌وه ده‌به‌ستنه‌وه. ماف و ئازادییه‌کانمان لێ زه‌وت ده‌که‌نه‌وه. رێگه‌ی به‌ره‌و رزگاری و سه‌ربه‌خۆییمان لێ دوور ده‌که‌نه‌وه.\nئه‌گه‌ر هێزه عه‌ره‌بیه‌کانی عێراق باوه‌ڕیان به دیموکراسی هه‌یه‌و ده‌یانه‌وێ کۆمه‌ڵگه به‌ره‌و دیموکراسیبوون ببه‌ن با مافی چاره‌نووس بسه‌ڵمێنن و رێگه به گه‌لی باشووری کوردستان بده‌ن ئازادنه بڕیار له چاره‌نووسی خۆی بدات. ده‌بێ هێزه سیاسیه‌کانی کوردستانیش ئه‌و بوێری و راستگۆییه‌یان تێدا هه‌بێت که گه‌ل به‌ره‌و سه‌ندووقی ده‌نگدان تاو بده‌ن و ماف و ئازادییه‌کانیان بۆ رۆشن بکه‌نه‌وه. باشتر وایه چیتر حیزبه‌کان خۆیان به ده‌مڕاستی گه‌ل نه‌زانن و له جیاتی ئه‌وانه‌وه بڕیار له کێشه چاره‌نووسسازه‌کانه‌وه نه‌ده‌ن. ئه‌گه‌ر عه‌ره‌ب باوه‌ڕی به دیموکراسیبوون و به‌یه‌که‌وه ژیان هه‌یه با له ده‌ستپێکدا ئه‌و راستییه پێشان بده‌ن و رێگه‌مان پێبده‌ن که له ریفراندۆمێکی ئازاددا  بۆخۆمان بڕیار له داهاتوو، له چاره‌نووسی خۆمان و نیشتیمانه‌که‌مان بده‌ین . بێگومان ریفراندۆم رووی گه‌شی دیموکراسییه، ئه‌وه‌ی ریفراندۆم ره‌ت بکاته‌وه‌و له دژیدا بوه‌ستێت خۆی له خۆیدا له نه‌باوه‌ڕی به د یموکراتیزه‌کردن هه‌یه و نه بواری هه‌نگاو هه‌ڵێناوه به‌ره‌و ژیانی دیموکراسیش ده‌هێڵێته‌وه.


بە بۆنەی هێرش بۆ سەر کوردی سووریا؛\nسێناتۆرێکی ئەمریکایی: واشنتۆن گەمارۆ دەخاتە سەر تورکیا\nسەرۆکی کومیتەی پێوەندییە دەرەییەکانی سێنای ئەمریکا دەڵێت کە بەزوویی گەڵاڵەی گەمارۆدانی تورکیا بە هۆی هەوڵی سەربازی لە باکووری سووریا بەڕێوە دەچێت.\nکەتیبەکانی حزبوڵڵای عێراق:\nهێرش بۆ سەر مەزاری محەمەد باقر حەکیم پیلانێکە بۆ سووتاندنی عێراق\nکەتیبەکانی حزبوڵڵای عێراق بە دەرکردنی ڕاگەیێندراوێک، کاردانەوەی نیشان دا بە هێرش بۆ سەر مەزاری محەمەد باقر حەکیم و ئەو کارەی بە پیلانێکی نوێ بۆ سووتاندنی ناوەند و باشووری عێراق وەسف کرد.\n٢٠ بارهەڵگری سەربازی دیکەی ئەمریکا لە عێراقەوە چووە سووریا\nتەلەڤیزیۆنی سووریا ڕۆژی شەممە لە پەڕینەوەی ٢٠ بارهەڵگری سەربازی دیکەی ئەمریکا لە سنوورەکانی عێراقەوە بۆ ناو خاکی سووریا هەواڵی دا.\nکاردانەوەی ئەمریکا بە هەواڵی دەست لە کار کشانەوەی عادل عەبدولمەهدی\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە بەیاننامەیەکی دەستێوەردانانە پاش ڕاگەیاندنی ئامادەیی سەرۆک وەزیرانی عێراق بۆ دەست لە کار کشانەوە، بەغدای بۆ ئەنجامی چاکسازی و وەڵامدانەوە بە داواکاری ناڕەزایەتییەکان هان دا.\n٢ پەرلەمانتاری عێراقی باسیان کرد:\nکاریگەریی ڕۆڵی ئەمریکا و پارەی شێخ‌نشینان لە بشێوییەکانی عێراق\nدوو پەرلەمانتاری عێراقی ئاماژەیان بە دەستێوەردانی ئەمریکا و شێخ‌نشینەکانی کەنداوی فارس بۆ بە چەواشه بردنی ڕەوتی خۆپیشاندانەکانی عێراق و ڕووخانی دەوڵتی عەبدولمەهدی کرد.\nبەڕێوەبەری گشتیی دژە سیخۆری وەزارەتی ئیتلاعات:\nدەستگیریی کەسانی هاوپەیوەند بە سیستەمی هەواڵگریی ئەمریکا لە ئێران\nبەڕێوەبەری گشتیی دژە سیخۆری وەزارەتی ئیتلاعات ڕایگەیاند: تاقمێک کە هەوڵی کۆکردنەوەی زانیاری لە بشێوییەکان و گواستنەوەی بۆ دەرەوەی وڵات و گەیاندن بە بیانییەکانیان دەدا، ناسراون و دەستگیر کران.\nلە ناوەندی پووچەڵ‌کردنەوەی بۆمب؛\nپۆلیسی ئەمریکا سەگی ڕۆبۆتی بە کار دێنێت\nبە گوێرەی ڕاپۆرتێکی نوێ پۆلیسی ویلایەتی ماساچۆسێت بۆ ماوەی چەند مانگ سەگی ڕۆبۆتیی کۆمپانیای بۆستۆن دینامیکز بە کرێ وەرگرتووە و لە دوو ڕووداوی ڕاستەقینە و مانۆڕیی پۆلیسیدا کەڵکی لێ وەرگرتوون.\nبە بیانووی شەڕی داعش؛\nئەمریکا ئۆپراسیۆنی سەربازی خۆی لە سووریا دەستی پێکردەوە\nئەمریکا کە چەندین جار پاگەندەی کردووە کە داعشی لە سووریا شکست داوە، دیسان ئۆپراسیۆنی سەربازیی لە ئەو وڵاتە بە بیانووی شەڕ دژی داعش دەست پێکردووەتەوە.\nسەرلەشکەر سەلامی لە نێو کۆمەڵانی خەڵکی تاران:\nدوژمن هێڵی سوورمان ببەزێنێت، لەناوی دەبەین\nفەرماندەی گشتی سوپا، ئەمریکا، بریتانیا، ئیسرائیل و ئالی سعوودی خستە بەر دەنگەوە و وتی: ئەگەر هێڵی سووری ئێمە تێبپەڕێنن، لەناوتان دەبەین.\nمووسەوی لە کۆنفڕانسی ڕۆژنامەڤانی:\nوڵامی هێرش بۆ سەر نەوت هەڵگری سایبیتی دەدەینەوە\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوە وتی: بەڵگەگەلێکمان بە دەستەوەیە کە دەیسەلمێنێت وڵاتانی عەرەبی و ڕۆژاوایی پاڵپشتیان لە ئاژاوەچییەکان کردووە و ئێمەش ئیدانەی دەکەین و شوێنی دەگرین.\nئەمڕۆ سیستەمی مووشەکی ئێس ٤٠٠ لە تورکیا تاقی دەکرێتەوە\nتورکیا دەیەوێت ئەمڕۆ دووشەممە سەرەڕای هەڕەشەکانی ئەمریکا، سیستەمی مووشەکی ئیس ٤٠٠ تاقی بکاتەوە.\nبیرمەندێکی ئەمریکی بۆ مێهر:\nشوێن پێی شۆڕشە ڕەنگییەکانی " سیا" لە ڕووداوەکانی ئێران دیارە\nنووسەر و شرۆڤەکارێکی ئەمریکی دەڵێت: دوایین ئامانجی واشنتۆن ڕووخانی دەسەڵاتی ئێرانە و ئەوەی کە لەم ڕۆژانەدا دەیبینین گەڵاڵەی لە پێش دیاری کراوی سیا بۆ گەیشتن بە ئەو ئامانجەیە و نابێت وابیر بکەینەوە کە خەڵک خۆی هەستاوەتەوە.\nهۆک هەواڵی دا؛\nفەرمانی ئەمریکا بە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بۆ داخستنی ئەکانتی بەرپرسانی ئێرانی\nنوێنەری تایبەتیی دەوڵەتی ئەمریکا لە کاروباری ئێران لە فەرمانی کۆشکی سپی بە کۆمپانیاگەلی تەکنۆلۆژی و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بۆ داخستنی ئەکانتی ئێرانییەکان هەواڵی دا.\nمایک پێنس گەیشتە بەغدا\nجێگری سەرۆک کۆماری ئەمریکا بەسەردانێکی رانەگەیەندراو گەیشتە بەغدای پایتەختی عێراق.\nکۆشکی سپی گوشار دەخاتە سەر تویتەر بۆ کپ کردنی دەنگە دژبەرەکان\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران وتی: دەوڵەتی ئێستای ئەمریکا هیچ بایەخێک بە بنەما دیمۆکراتیکەکان نادات و مافی مرۆڤ بەلایەوە بێ بایەخە.\nسەرلەشکەر ڕەشید هوشداری دا:\nئەمریکا بۆ پاراستنی گیانی سەربازەکانی ژیرانە بجووڵێتەوە\nفەرماندەی بڕیارگەی ناوەندیی خاتەمولئەنبیا (س‌خ) وتی: بە دوژمنانی گەلی ئێران بە تایبەت ئەمریکا هوشدار دەدەین کە خۆببوێرێت لە کرداری هەڵە لە ناوچەدا و بۆ پاراستنی گیانی سەربازەکانی خۆی ژیرانە بجووڵیتەوە.\nنوێنەری سووریا لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان جەختی کرد کە ئەمریکا کێڵگە نەوتییەکانی ئەو وڵاتەی داگیرکردووە و نەوتی سووریا تاڵان دەکات.\nبە نووسینی تویتێک ڕایگەیاند؛\nکاردانەوەی وەزیری پەیوەندییەکانی ئێران بە هەواڵی گەمارۆدانی لە لایەن ئەمریکاوە\nوەزیری پەیوەندی و تەکنۆلۆژیای زانستی لە کاردانەوە بە ڕاگەیاندنی ناوی لە لیستی گەمارۆکانی ئەمریکا، نووسی: من رێگە نادەم ئەمریکا گەشەی ئیران بوەستێنێت.\nنوێترین هەڵوێستی ڕووسەکان لەبارەی ئەبووبەکر بەغدادی\nجێگری وەزیری دەرەوەی ڕووسیا لە کاروباری بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزم ڕایگەیاند: سوپای ڕووسیا هیچ زانیارییەکی بڕوا پێکراوی لەبارەی کوژرانی ئەبووبەکر بەغدادی سەرکردەی داعش لە ئۆپەراسیۆنی هێزە تایبەتییەکانی ئەمریکا دەست نەکەوتووە.\nبە چەکی ئەمریکییەوە؛\nهێرشی قورسی داعش بۆ سەر ناوچەیەکی کەرکووک\nسەرچاوەیەکی ئاسایشی پۆلیسی عێراق لە هێرشی قورسی داعش بۆ سەر ناوچەیەکی کەرکووک بە چەکی ئەمریکییەوە هەواڵی دا.\nڕازین بە گۆڕانکارییەکانی ئێران/ واشنتۆن درێژە بە گوشاریی لانی زۆری دەدات\nبەرپرسی کاروباری ئێران لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا دانی بەودا نا کە لە میانەی بشێوییەکانی ئەم دواییەی ئێراندا تاقمێک لە ئاژوەگێڕان کەڵکیان لەو کەرەسەگەلە وەرگرتووە کە ئەمریکا بۆی دابین کردوون.\nنوێنەری ئەمریکا لە ئاژانس:\nهێشتاش ئامادەی دانوستان لە گەڵ ئێرانین\nنوێنەری ئەمریکا لە ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی بە بڵاوکردنەوەی ڕاگەیێندراوێک تۆمەتەکانی واشنتۆن لە دژی تارانی دوو پات کردەوە.\nئەمریکا هۆکاری کێشەکانی ئێستای ئێرانە\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا هەڵسوکەوت و سیاسەتی ئەمریکای بە مایە و هۆکاری هەموو کێشەکانی ئێستای ئێران ڕاگەیاند.\nدوو فەرمانبەری کۆنسوڵخانەی ئەمریکا لە تورکیا دەستبەسەر کران\nدوو فەرمانبەری کۆنسووڵخانەی ئەمریکا لە تورکیا دەستبەسەر کران و دوای لێپێچینەوە ئازاد کران.


👁 ئەم بابەتە 5,776 جار بینراوە\nرۆژی 6ەمی داگیرکاریی تورک بۆ رۆژاوا - داگیرکەری ت [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 10 20 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 9/8/2019 9:29:55 PM\n👁 ئەم بابەتە 2,288 جار بینراوە\nلە ڕێگای نێوان تل تەمر بۆ عەین عیسا، گروپێک لە چەت [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 4 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 10/14/2019 6:35:22 PM\nناو و ناسناو: ڤیان سۆران ناوی راستەقینە: ئامینە ع [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ ب.ج. 10/14/2019 1:28:21 AM\nناو و ناسناو: یلدز ناوی راستەقینە: ئەحمەد جەلاد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ ب.ج. 10/14/2019 1:49:08 AM\n👁 ئەم بابەتە 1,945 جار بینراوە\nناو و ناسناو: کاژین شیار ناوی راستەقینە: ئەمیر مە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ ب.ج. 10/14/2019 1:57:41 AM\nئەردۆغان بە دوورو درێژی قسەی لەسەر لەشکرکێشییەکەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 10/14/2019 9:15:50 PM\nلە ڕؤژهەڵاتی ناوەڕاست لە ئێستادا جەنگی جیهانی سێیە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 10/14/2019 10:57:02 PM\nناو و ناسناو: رۆنی ناوی راستەقینە: رۆنی عەزیز بەد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ ب.ج. 10/14/2019 1:06:57 AM\n👁 ئەم بابەتە 1,803 جار بینراوە\nناو و ناسناو: فەژین تکمان ناوی راستەقینە: سالمە س [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ ب.ج. 10/14/2019 1:14:55 AM\n👁 ئەم بابەتە 1,488 جار بینراوە\nناو و ناسناو: جوان عەفرین ناوی راستەقینە: سوار مە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 94% ✍ ب.ج. 10/14/2019 12:33:41 AM


بەهێز یان لاواز - قەڵەم\nدرەختێکی ساجی لەخۆڕازی لە دارستانێکدا دەژیا. بڵیند و بەهێز بوو. لەتەنیشتیدا کەوەرەێکی بچوکیش دەژیا. ساجەکە روویکردە کەوەرەکە و گوتی "من جوان و بەهێزم. کەس ناتوانێ من شکست بدا." کەوەرەکە وەڵامی دایەوە "هاوڕێی خۆشەویست، لەخۆڕازیبوونی زۆر زەرەمەندە. بەهێزەکانیش رۆژێک دەکەون."\nدرەختە ساجەکە گوێی بەم وشانە نەدا و، بەردەەوام بوو لە پیاهەڵگوتن بە خۆیدا.\nبایەکی بەهێز هەڵیکرد. ساجەکە بەهێز راوەستا. تەنانەت کاتێک بارانیش باری بە بڵاوکردنەوەی گەڵاکانی هەروا بەهێز راوەستا. کەوەرەکە خۆی نەگرت و خواربووەوە. درەختی ساجەکە گاڵتەی پێکرد.\nکاتێک دونیا ئارام هەڵگەڕایەوە، کەوەرەکە راست بووەوە. سەیری دەورووبەری خۆی کرد. چاوی بە درەختە لەخۆباییەکە کەوت کە لەسەر زەوی کەوتبوو.\nلەخۆبایی بوون لەپێش کەوتندا دێت.


لۆگۆی دۆج، چۆن بەم شێوازەی ئێستا گەیشت؟ – ئۆتۆمبێل\nسەرەتاپرۆفایللۆگۆی دۆج، چۆن بەم شێوازەی ئێستا گەیشت؟\nئۆتۆمبێلدۆجسلایدەرپرۆفایلرێبەری ئۆتۆمبێلهەواڵ 2019/07/07\nلە بەرواری 2019/07/07 لە 10:35 am\nلۆگۆی كۆمپانیای دۆج، لە ئێستادا ناسراوترین و بەربڵاوترینە و هاوشانی لۆگۆی بەرهەمی كۆمپانیا بەناوبانگەكان لە درەوشانەوەدایە.\nسەری بەرانێك، ئێستا ئەو لۆگۆیەیە كە كۆمپانیا پاش ساڵانێكی زۆر لە بەرهەمهێنان پێی گەیشتووە، بەڵام لە بنەڕەتدا ئەم لۆگۆیە شێوازی جۆراوجۆری هەبووە.\nدۆج لە سەرەتادا، لۆگۆكەی هەڵگری ناوی دامەزرێنەرانی كۆمپانیاكە بوو، بەڵام لە ساڵی 1920 كاتێك كۆمپانیای كرایسلەر كاری بەرهەمهێنانی كۆمپانیاكەی سەرپەرشتی كرد، لۆگۆی دۆج بوو بە پیت، كە ئاماژە بوو بۆ پیتی D ی ئینگلیزی و ناوی “دۆج”.\nلە نێوان ساڵانی 1955 – 1962 لۆگۆی دۆج بووە ڕەمز .\nلە ساڵی 1962 – 1976 لۆگۆیەكی نوێ بە بەرگی دۆجدا كرا،كە هاوشێوەی كڵاوەیەكی مووشەكی بوو.\nلە ساڵی 1982 – 1992 جارێكی دیكە لۆگۆی دۆج گۆڕانكاری بەسەردا هات و بوو بە ئەستێرەی كرایسلەر.\nساڵی 1992 كۆمپانیای دۆج جارێكی دیكە گۆڕانكاری لە لۆگۆكەیدا كرد، ئەمجارە سەری بەرانێك بوو بە ڕەمزی بەرهەمەكانی كۆمپانیاكە و لە گرنگترین بەرهەمەكانیشی كە دۆج RAM بوو، لە ساڵانی 1993 -2010 بەم لۆگۆیە خرانە بازاڕەكانی جیهان و بوونە ناو ناوبانگێكی گەورە بۆ كۆمپانیاكە.\nبە پێی وتەی بەرپرسانی كۆمپانیای دۆج، ئەم لۆگۆیە هیمایە بۆ تواناو دەسەڵات و تێپەڕاندنی ترس و توانا.\nلەگەڵ سەری بەرانەكەدا، دۆج ئێستا لۆگۆیەكی دیكەشی هەیە كە تایبەتمەندییەكی گەنجانەو وەرزشی هەیە و بە شێوەی نوسینە.\nرۆڵز رۆیس، رایس ئێگڵ VIII بەرهەم دەهێنێت


له‌شـكری توركیا ده‌ست به هێرشـی زه‌مینی بۆ ناو خاكی باكوری عێراق ده‌كات\nی مانگی دوو ٢٢, ٢٠٠٨\nله‌شـكری توركیا ده‌ڵێت هێرشـێـكی زه‌مینی كردووه بۆ ناو سـنووری عێراق به مه‌به‌ستی په‌لاماردانی گومانبارانی سه‌رهه‌ڵـداوانی كورد.\nڕۆژی هه‌ینی له‌شـكر گوتوویه‌تی ئه‌و ئۆپه‌راسـیۆنه ڕۆژی پـێـنجشه‌ممه شه‌وه‌كه‌ی ده‌ستیـپـێـكردووه، دوابه‌دوای بۆردومان و تۆپـبارانی شـوێنه‌كانی گومانبارانی سه‌رهه‌ڵـداوی كورد له عێراقدا. ده‌سه‌ڵاتداران هیچ زیانێـكی گیانیـیان ڕانه‌كه‌یاندووه.\nبه‌پـێی ڕاگه‌یاندنه‌كانی ته‌له‌فیزیۆنی توركیا 10 هه‌زار سه‌رباز به‌شـداریـیان له ئۆپه‌راسـیۆنه‌كه‌دا كردووه.\nكاربه‌ده‌سـتانی وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا ئه‌و هێرشه له‌شـكریـیه‌یان پـشتڕاست كردۆته‌وه و گوتوویانه ئه‌و هێرشه ماوه‌یه‌كی سـنوورداری ده‌بێت و ئامانجیش لێی سه‌رهه‌ڵـداوانی كورده. به‌ڵام هۆشـیار زێباری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق ده‌ڵێت حكومه‌ته‌كه‌ی هیچ ئاگایه‌كی له‌و هێرشه زه‌مینیـیه‌ی توركیا نه‌بووه بۆ سه‌ر عێراق.\nكاربه‌ده‌سـتانی یه‌كێتی ئه‌وروپا داوایان له توركیا كردووه خۆی له هه‌ر كارێـكی نه‌گونجاوی له‌شـكری بـپارێزێت. خافێر سـۆلانا به‌ڕێوه‌به‌ری سـیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌یی یه‌كێتی ئه‌وروپا گوتوویه‌تی هێرشی له‌شـكری" باشترین چاره‌سه‌ر نیـیه."\nله ماوه‌ی چه‌ند مانگی ڕابردوودا ئه‌نكه‌ره هێرشی تری بچووكی كردۆته سه‌ر باكوری عێراق وه‌ك توركیا ده‌ڵێت بۆ لێدانی پارتی كرێـكارانی كوردسـتان له شـاخه‌كانی هاوسنووری باكوری عێراق.\nله‌وه‌تای سـاڵی 1984 وه په‌كه‌كه شه‌ڕ بۆ ئۆتۆنۆمی ده‌كات له باشوری ڕۆژهه‌ڵاتی توركیا كه زۆربه‌ی دانیشتوانه‌كه‌ی كوردن. به‌هۆی ئه‌و شـه‌ڕانه‌شه‌وه زیاتر له 30 هه‌زار كه‌س له توركیا كوژراون.\nسه‌باره‌ت به‌م هێرشه‌ی توركیا په‌یامنێرانی به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا له دیاربه‌كر و دهۆك ڕاپـۆرتیان ناردووه و ده‌توانن گوێبیسـتیان بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیانه‌ی سه‌ره‌وه.


ئاشكرا بوونی گەندەڵی میلیاردی لە شارەوانی سنە – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / ئاشكرا بوونی گەندەڵی میلیاردی لە شارەوانی سنە\nئاشكرا بوونی گەندەڵی میلیاردی لە شارەوانی سنە\nدوو شه‌ممه 3 تشرینی دووه‌م 2014\tکوردستان, هەواڵ 88 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nمەئموورانی دەزگای قەزایی كرماری ئیسلامی لە شاری سنە، بە مەبەستی بەدواداچوونی دۆسیەی گەندەڵیی میلیاردی لە شارەوانیی ئەو شارەدا، چەند كەسێكیان دەستگیر كردووە.\nدوو جێگری پێشووی شارەوانیی شاری سنە، بە بڕیاری دەزگای قەزایی شاری سنە دەستبەسەر كراون.\nلە ئەنجامی “هەوڵی ئەندامانی شۆرا” و “بەدواداچوونی رێكخراوەكان”دا لەمەڕ گەندەڵیی میلیاردی لە شارەوانیی سنە 2 جێگری پێشووی شارەوانیی ئەو شارە دەستگیر كراون.\nبودجەی ساڵی ١٣٩٣ی شارەوانیی سنە، زیاتر لە ١٤٠ میلیارد تمەن خەمڵێندراوە.\nكوردنیووز وێڕای ئاماژە كوردن بەو هەواڵە، باسی لە پەیوەندیی چەند بەرپرسێكی پارێزگای سنە لەو گەندەڵییەدا كردووە و داوای كردووە ئەو پرۆسەیە بۆ رای گشتی روون بكرێتەوە.\nهەتا ئێستا ناوی ئەو دوو كەسە ئاشكرا نەكراوە، بەڵام ئەو گەندەڵییە لە ماوەی دو ومانگی رابردوودا ئەنجام دراوەو ئاشكراش بووە.\nشارەوانیی سنە، ساڵی ١٣٠٠ بە بودجەیەكی هەزار قڕانییەوە دامەزراو هەتا ئێستا ٤٤ بەرپرسی گۆڕیوە و لە ئێستادا شارەوانیی سنە ٢٣٠٠ پێرسونێلی هەیە.\nبڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە لەكاتێكدایە، كە بەرپرسی گشتیی دیوانی پێداچوونەوەی ئیداریی ئوستانی كوردستان باسی لە دابەزینی نزیك 100%ی بە وتەی خۆی “گەندەڵی ماڵی” لە دەزگاكانی بەڕێوەبەرایەتیدا كردبوو.\nرێكخراوی “روونكردنەوەی نێونەتەوەیی” لە ئاڵمان، لە مانگی سەرماوەزی ساڵی ١٣٩٢ی هەتاوی لە راپۆرتێكدا بڵاوی كردەوە، وڵاتی ئێران لە نێو ١٧٧ وڵاتدا لە بواری گەندەڵیی ماڵیی پلەی ١٤٤ی لە ئاستی جیهاندا هەیە، كە بە بەراورد لەگەڵ سالی ٢٠١٢ی زایینی ١١ پلە دابەزینی هەبووە.


پەلاماری تورکیا بۆ سەر سووریا، دەسکەوتی سیاسەتی ئەمریکایە - SAHAR KURDISH (Sorani)\nپەلاماری تورکیا بۆ سەر سووریا، دەسکەوتی سیاسەتی ئەمریکایە\nتشرینی یه‌که‌م 11, 2019 13:13 Asia/Tehran\nنوێنەری هەمیشەیی ڕووسیا لە ڕێکخراوی نەتەوەکان پەلاماری تورکیا بۆ سەر باکووری سووریای بە دەسکەوت و ئەنجامی سیاسەتەکانی هاوپەیمانیی ئەمریکایی وەسف کرد.\nبە پێی ڕاپۆرتی هەواڵدەریی فارس؛ "واسیلی نەبەنزیا" ڕۆژی پێنجشەممە لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی ڕێکخراوی نەتەوەکاندا وتی: ئۆپەراسیۆنی سەربازیی تورکیا لە باکووری سووریا ئەنجام و دەسکەوتی ئەو سیاسەتەنایە کە ئەمریکا و ژمارێک لە ئەندامانی هاوپەیمانی بە ناو دژەداعش بۆ بەدیهێنانی گۆڕانکاری لە سیستەمی حەشیمەتی و داڕشتی دیموگرافی باکووری سووریا جێبەجێیان کرد. نەبەنزیا وتیشی کە مۆسکۆ پێشتر وشداری دابوو بە ئەندامانی ئەو هاوپەیمانییە ئەمریکاییە لە حاند دواهاتەکانی ئەو سیاسەتانەیان. نوێنەری هەمیشەیی ڕووسیا لە ڕێکخراوی نەتەوەکان ڕاشکاوانە ڕایگەیاند: ئێستا ئەو هاوپەیمانییە خەریکە دەسکەوتی سیاسەتە حەشیمەتییەکانی خۆی لە باکووری سووریا و دەسوەردان لە سیستەمی دیموگرافیی ئەو ناوچەیە دەبینێ.\nئەمریکا و هاوپەیمانەکانی لە ساڵی ٢٠١٤ـەوە بە بیانووی بەرەنگاربوونەوەی گرووپی تیرۆریستیی داعش، بە دەر لە یاسا و ڕێساکانی نەتەوە یەکگرتووەکان و بە بێ هەواهەنگی لەگەڵ دەوڵەتی سووریا هاوپەیمانییەکیان پێک هێناوە؛ ئەم هاوپەیمانییە ئەمریکاییە تا ئیستا ژمارێکی زۆر لە شاروومەندانی بی تاوانی لە سووریا لە خاک و خوێندا گەوزاندووە.\nسوپای تورکیا لە ڕۆژی چوارشەممەوە بە بیانووی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزم و "پاکتاو کردنی سنووری سووریا و تورکیا" لە بوونی ملیشیا کوردەکان کە ئانکارا بە تیرۆریستیان دەزانێ، هێرشی کردۆتە سەر باکووری سووریا.\nدوابەدوای دەسپێبوونی پەلاماری تورکیا بۆسەر باکووری سووریا، ئانکارا ڕایگەیاند کە باڵوێزانی هەموو وڵاتانی ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایشی لەو ئۆپەراسیۆنە ئاگادار کردۆتەوە. پەلاماری تورکیا بۆ سەر باکووری سووریا دوابەدوای ئەوەی دەست پێ بوو کە "دۆناڵد ترەمپ"ی سەرۆک کۆماری ئەمریکا، لە پێوەندییەکی تەلەفوونیدا لەگەڵ "ڕەجەب تەیب ئەردوغان"ی سەرۆک کۆماری تورکیا بەوی ڕایگەیاند کە بڕیاری داوە هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا لەو ناوچەیە بباتە دەرەوە. کوردەکان ئەو بڕیارە ئەمریکایان بە "خەنجەر لە پشتەوە دان لە کورد" وەسف کردووە.\nمیشێل عەون: بە پێی یاسای لوبنان لەگەڵ ھۆکارانی تەقینەوەکەی بەندەری بەیرووت ھەڵس و کەوت دەکەین


پرچ و ماڵ - ژنەفتن\nپرچ و ماڵ\n12ی تشرینی دووه‌م، 2021|چیرۆک\nچیرۆکی شیرینم، لە سەرەتاتەوە تا کۆتاییت، زۆرم خۆشویستی. لە سەرەتاتەوە تا کۆتاییت، ئازاری زۆرت پێ‌گەیاندم. بۆ یەکەم‌جار کە بیرم لێت کردەوە، هاتیتە بیرمەوە، شاگەشکە بووم، شاگەشکەت کردم؛ دەتگوت لە ئاسمان‌ڕا داباریوی بۆم. دوو مانگ لە مێشکمدا هێنامی و بردمی، بە هەر هۆیەک بێت نەمدەنووسیت، بە خەمتەوە بووم، پلان لەدوای پلانم بۆ دادەنای، لەسەر کاغەزی گەورەگەورە نەخشە لەدوای نەخشەم بۆ دەکێشای. شەوێک لەپڕ هەستام گڵۆپی ژوورەکەم بۆت کوژاندەوە، ئارەزووم لێوڕێژ بوو بۆ نووسینت، دەرودیوار و تەپەی هەنگاوەکانم پڕ بوون لە وشە و دێڕەکانی تۆ، بە ڕاکردن ڕامکردە سەرمێزی نووسین. ئەگەر وام نەکردبا، هێندە دەستم تێوەردەدایت و ئەملاولام پێ دەکردی، تێک‌وپێکم دەدای. چەشنی میوەیەکی نەرم‌ونۆڵی پێگەییو لەنێو لەپی دەستمدا، لە سەرمدا تەواو پێگەیشتبووی. دەبوو بە تیغی تایپکردن وەک قاش‌قاشت بکەم، دەست بکەم بە نووسینی وردودرشتت. تەنیا دەسپێکتم چەندجار و بە چەند جۆرێک نووسی. لە هەر جارێکدا زیاتر لێت ڕازی دەبووم. زیاتر خۆشم‌دەویستی و هەستم دەکرد تۆش نەرم‌ونیانتر دێیتە ژێرباری خۆشەویستیمەوە. جارجاریش هەندێ شتی زیادە لە وەختی نووسینتدا دەهاتن بە مێشکمدا و ئەگەر تۆیان کەشخەتر کردبا، دەمنووسین و ئەو شتانەی لە هەندێ جێدا کرچ‌وکاڵیان دەکردی لێم فڕێ‌دەدای. ئەو شەوە هێندە کەیفخۆش بووم، دوای ئەوەی دەستم لێ هەڵگرتی، وەک شێتێک بە ژوورەکەمدا هاتم و چووم. لەبارەی خاڵبەندیشتەوە بەقووڵی قسەم لەگەڵ خۆمدا دەکرد. جارجار گڵۆپەکەم دادەگیرساند و دەچوومە لای ئەو کاغەزانەی پلان و نەخشەی تۆم لەسەریان کێشابوو. بەپێی ئەو نەخشانە پلانڕێژییم لێ دەکردی و بیرم دەکردەوە دەبێ ئەوجار چ تەشقەڵە و گەڕێکت بەسەردا بهێنم. قەڵەمدارێکی ڕەساسیم هەبوو، برادەرێک پێی‌بەخشیبووم ئێستا برادەرم نەماوە، هەڵمگرت، ناوەکەتم لە ناوەڕاستی کاغەزێکدا نووسی. دەمێک بوو بڕیارم دابوو ناوت بنێم: «پرچ و ماڵ.»\nچیرۆکی شیرینم، «پرچ و ماڵ»ـی ئازیزم، کارەکتەرێکی گاڵتەجاڕ و سەیروسەمەرەم تێخستبووی. سەیر و گاڵتەجاڕ وەک هەر شتێک لە ژیانماندا پێمان سەیر و هەم گاڵتەجاڕە. ئەو کارەکتەرە، ئێوارەیەک لەنێو هەیشەت و دەنگەدەنگی دونیا، لە چایخانەیەکی کراوەی ناوەڕاستی بازاڕێکی جەنجاڵدا، وەک پوولێکی گیرساوە لەسەر هەپی‌بەیاز تەک‌وتەنیا فڕێدراوە؛ لەپڕێکدا، گەلێک ناسروشتی، پرچی دەست دەکات بە هەڵوەرین. یەکەم شەوی ئەو شەوەی دەستم کرد بە نووسینت و کەمێکم لێت نووسی و ئینجا دەستم لێت هەڵگرت؛ ئەمەم لێت نووسی:\n((سەرەتا وامزانی کەسێکە وام لێ دەکات. بە پەڕەمووچێک یا هەرشتێکی تر ختووکەی پشتەملم دەدات. لە چایخانەیەک، لەسەر کورسی دانیشتبووم. ئیستیکانی چایەکەم بە دەستی چەپدا ڕژا. بە سڵەوە ئاوڕێکم لەسەر لاشانی ڕاستم دایەوە، دەستی چەپم گەیاندە پشتەملم. بەری دەستم پێداهێنا. چۆن کەسێک بۆ لابردنی مێشێک لەسەر پشتەملی پێیدا دەکێشێت، وەهام کرد. تەواو سەیری دەوروپشتم کرد، کەس نەبوو. زانیم نابێ کەسیش بێت. کێ یارییەکی وەها لەگەڵ مندا دەکات؟ دەبێ بڵێم، بەڵێ دەبێ بڵێم: من تەنیام.. لەژێر لەپی دەستمدا هیچ مێشوولە یا جانەوەرێکی بچکۆلەی دی، نەبوو؛ هەستم بە زبری کۆمەڵێک تاڵەموو کرد وەکچۆن هەمووتان لە کاتی دەست پێداهێنانیاندا هەستی پێ دەکەن. ئێوارە بوو، تازە لای دکتۆر هاتبوومەوە، پرچم بوو، ناسروشتیی دەستی کرد بە هەڵوەرین.\nلای چەپم کەسێکی لێبوو، نەمدەناسی. چایخانەیەکی کراوە هەروا دەبێت؛ نایناسی و لات دادەنیشێت، ناتناسێ و لای دادەنیشیت. ئەوەی لێکی نزیک کردبووینەوە، بە هاوبەشی چایەکانمان لەسەر تەپڵەکەیەک دانابوو. نەمزانی تاڵەمووەکانم بەملاولاشمدا چوون، بە دەستەکانی تووند هەردوولای ئەو کورسییەی لەسەری دانیشتبوو، گرتن. لای کردەوە بە لای مندا، بە قێزەوە، بەجۆرێک هەست بکەم بێزم لێ دەکاتەوە، لێی ڕوانیم. گوتی:\n«ئەوە حاڵە؟ چایەکەت پڕ کردم لە موو..»\nپیاوێکی چل ساڵەی چڵکن بوو. ڕیشن و پێشەسەری ڕووتابووەوە. دەتگوت سەرمایەتی و لە یەکەم سەیرکردنیدا هەستت دەکرد باپەڕ بووە. لە دڵی خۆمدا گوتم: من نەمگوتووە با پرچم بەسەر چایەکەی تۆدا هەڵوەرێت. وەک خۆی گوتی، بەڕاستی منیش ئەو حاڵەم پێ خۆش نەبوو. تازە هیچ ناکرێ. بە هێمنی پێم گوت:\n«بمبوورە. چایەکی ترت بۆ داوا دەکەم.»\nلەوە دەچوو سەرودڵی چاخواردنەوەی گیرابێت، هیچی نەگوت. لەوە دەچوو لە هێمنییم‌ڕا واتێگەیشتبێ گاڵتەی پێ دەکەم، ورد لێم ڕاما، دیسان هیچی نەگوت. بیرم لێ کردەوە، دەبوو خۆم پەشۆکاو و خەمبار دەربخەم. لە کاتێکی وەهادا خەڵکی وا دەکەن، شتێکی هێندە قورسیش نییە. بەڵام تاوانی منی تێدا نەبوو، چونکە ناتوانم خۆم جۆرێک دەربخەم لە ڕاستیشدا جۆرێکی دیکە بم. هەستایە سەرپێ. باڵای مام‌ناونجی و بەدەنی پتەو بوو. لەگەڵ هەستانیدا کورسییەکەی ژێری چەند مەترێک بە خشکۆڵی ڕۆیشت و بەر نەبووەوە، بەلاری لە چاڵ‌وچۆڵی چیمەنتۆی ئەرزەکەدا گیربوو. پشتی کەوتە من، تەوقی سەریشی ڕووتابووەوە، لە خۆم پرسی: دەبێ ئەویش ئازاری نەچەشتبێ و لە سەرەتاکانی کەچەڵبوونیدا وەک منی بەسەرنەهاتبێ؟ ئەگەر وابووبێت، دڵنیام ئێوەش هاوڕامن، نەدەبوو بەم جۆرە لێم دڵ‌گران بێت. ئاخر چایەک چییە وای بۆ بکات؟ هەناسەیەکی قووڵم هەڵکێشا و لەگەڵ دەردانەوەیدا، تەماشای ڕۆیشتنیم کرد، بیرم کردەوە ئەم ڕۆیشتنە لەگەڵ کەسێکدا نایەتەوە ئازاری بە هیچ شتێکەوە چەشتبێت. (هەندێ کەس کە ڕێژەشیان کەمە، بە هەر بارێکدا بیریان لێ بکەیتەوە لێیان تێناگەی؛ مەگەر بە ڕێ ڕۆیشتنیاندا) بە پرتەوبۆڵە و مینگەمینگ پارەی چاکەی خستە سەرمێز و چایەچییەکەشی لێ ئاگەدار نەکردەوە. بەر لەوەی لێم ئاوابێت ئاوڕی لێ دامەوە، قەدەرێک داهۆڵ‌ئاسا ڕێک‌وڕاست بەرانبەرم وەستا. دەتگوت لێی نووسراوە و منیش وام خوێندەوە بڵێت: «خراپ ڕەفتارم لەگەڵ کردی.» هیچم پێ نەدەکرا، ئەوەی پێم‌کرا کردم، ئاگاداربوون پێم گوت بمبوورە. بەڵام لەبەر دەروونی خۆم تا هیچ نەبێ بۆ چەند ساتێکیش هەست بە ئازار و بارگرانی نەکەم، پێم باشبوو شتێکی بۆ بکەم. بڕیارمدا بەزەییم پێیدا بێتەوە. لەو کاتەشدا ئەو ڕووی لە پێش خۆی کردەوە و لەبەر چاوانم ون بوو.))\nقەڵەمدارە ڕەساسییەکەم لەسەر بالیفێک دانا. کاغەزەکانم ئاخنینە سووچێک لای ئەو ڕیزە کتێبانەی بە دیوارەکەدا هەڵمچنیبوون. بە ئاسوودەیی کەمێک بە ژوورەکەمدا گەڕام. دەگەڕام و بیرم دەکردەوە و دەمگوت: ژیان چەندە ئاسان دەبوو دوای نووسینی هەر چیرۆکێک، چیرۆکێکی تر بگێڕیتەوە. چوومە لای پەنجەرە کراوەکەم و لەوێ‌ڕا، بەسەر دیواری نزمی حەوشەکەدا ڕوانیمە جادە تەنیا و چۆڵەکەی بەرانبەرم. ڕوانیمە ئەو چرا داگیرساوانەی دەشتەکەیان ڕووناک دەکردەوە. دەشتەکە لەبەر دەرگەی ماڵێم تا جادەکە درێژ دەبووەوە. کەشی دەرێ، بە هۆی ئاسمانی هەور و ڕەنگ‌زەردیی چراکان و ئەو بایەی هەڵیکردبوو، شین دەینواند. سێبەری بچووکی لێرەولەوێی گیا وشک‌بووەوەکانیش تاریک و مات و لەرزیو دەهاتنە بەرچاوم. ئەگەر تۆ نەبای، چیرۆکی ئازیزم، بێخوست لەو دیمەنەم دەڕوانی و گوێم بۆ هاژوهوژی با و تکەتکی ئاوی بەلووعەی ئەودیو پەنجەرەکەم هەڵدەخست. بەڵام بەوەندە نووسینەی لێتم نووسیبوو، دەتگوت بستێکی تر باڵام کردووە، دڵ و دەروونیشم هاوکات لێوڕێژ بوون لە هەڵپە و ئارامی. هەموو شتێکم بە هۆی تۆوە جوان دەدیت. هیواداربووم لەو شەوانەی دێن، بتوانم هەر ئاوا بم. لەبەر هیچ نا، بەس تا بتوانم بژیم.\nلە کاتێکدا هەر لەپاڵ پەنجەرە واڵاکەمەوە دانیشتبووم، تەماشای دەشتی بێدەنگ و جادەی تەنیام دەکرد. شتێکی سەیر لە هۆڵەکەی دەستی چەپمدا، خانوویەک بوو خاوەنەکەی کردبوویە هۆڵێکی گەورە بۆ مانگاکانی، قەوما. بۆڕە بۆڕێکی سامناک، سامناکتر لەو ساتانەی چیرۆک نانووسم، لە گەرووی دەیان گاوگۆلک بەرز بووەوە. چەند خولەکێک لێت دابڕام و ترس جێگەی بەتاڵی تۆی پڕ کردەوە. خێرا گەیشتمە ئەو بڕوایەی دونیا پڕ لە ترسە، ئەگەر هەمیشە لانیکەم چیرۆکێکم لەنێودا نەژیت، نەشینووسم قەینا، لە ترسا دەمرم. ئەو شەوە، دەتگوت تەواوی گاوگۆلەکان هاتوونەتە بن دیواری حەوشەی ماڵەکەم و بۆڕەبۆڕ لە من یا لەو کەیفخۆشییە بچووکەی پشت پەنجەرە بچکۆلانەکەم دەکەن. دەنگی بۆڕەیان نزیک و بڵند، تێکەڵ بەو فیکەفیکە بووبوو “با” دروستی دەکات، هەستم کرد تۆش «پرچ و ماڵ»ی ئازیزم، لە ترسان لە سەرمدا پەرتەوازە دەبیت. نەمدەزانی چی بکەم. دەبوو لە کاتێکدا ئاگام لە تۆ و لە خۆم بێت. ئاگام لە تۆ بێت وەک هەر تاراوێک نەتارێی، ئاگام لە خۆم بێت دوای دوومانگ ئەمشەویش بژیم، تاکوو بتنووسم. تا دە خولەکێک چرکەیەک بێدەنگ نەبوون. تا دەهات زیاتر دەشێوان. بۆڕەیان تووڕە و تووندتر دەبوو. دەشت‌وباکە و تۆش لەگەڵمدا شێوا بوون. هەردووک دەستم تا ئەوکاتەی بێدەنگی گەڕایەوە بەهێواشی خستنە نێو پرچم، تاکوو بتوانم بیر لە تۆ و ئەو کاغەزانەی نەخشەی تۆم لەسەریان کێشابوو یا لە هەرشتێک بۆ ئەو ساتەم باش بێت، بکەمەوە. لەو کاتەدا، شتێکی سەیرتر لە بۆڕەی مانگاکان، بەسەر خۆمدا قەوما: کاتێک دەستەکانم لەنێو پرچم دەرهێنانەوە، پڕ بوون لەو تاڵەمووانەی لە بێخی سەرمەوە دەرهاتبوون.\nئەوشەوە تا دنیا ڕووناک داهات نەخەوتم. قەلەق بووم، دەستێکم هەر لەنێو پرچم دابوو. لەپی دەستم لە تاڵ‌بەتاڵی پرچم دەدا و هەستم لێ ڕادەگرت، بیرم لەو کارەکتەرەم کردەوە پرچی لەپڕ هەڵوەریبوو. چەشنی کارەکتەری فیلمێکی ترسناک، لەسەر مێزی نووسین و لەپشت کتێب و لەنێو کاغەزە تێکنراوەکانمەوە، لاشەی پیاوێکم دەهاتە بەرچاو وەک بڵێی بایەکی تووند بەرەو ڕووی هەڵیکردووە و پرچی وەک باویلکە بەملاولادا، بە ئاسماندا دەڕۆیشت. بە خەوتنیشم دەیان خەونی ئاڵۆزم بینین. مێردەزمە سواری کۆڵم دەبوو، هەناسەم سوار دەبوو، دەیانجار هەڵدەستامەوە و بە ئاستەم خەوم لێ دەکەوتەوە. دواجار، دوانیوەڕۆ لە خەو هەستام و هیچێک لەو خەونانەی بینیبوونم بیرم نەمابوون. دەستی گۆرینم هەر لەنێو پرچم دابوو. بێخی سەرم دەئێشا و تاڵەمووی وەریوی تێکەڵ بە کڕێش بالیفەکەمیان پیس کردبوو. چیرۆکی ئازیزم، ئەوە حاڵ نەبوو منی تێدا بووم، خەریکبوو لێت بەگوماندا دەچووم. تەنانەت هاتمە ئەو بڕوایەی تەواوی ڕووداوەکانت پێچەوانە بکەمەوە، کارەکتەرێک بهێنم لەگەڵ هەر شەقاوێکدا سەدان تاڵەمووی لێ بڕوێن؛ بەڵام نەمکرد. دەزانی بۆ؟ خۆشم‌دەویستی و ئەگەر تاڵەمووەکانی سەرسینگ و ڕیشیشم بۆ لەسەر دانابای، نەمدەتوانی دەستبەردارت بم. چونکە دەمزانی کارەکتەرێکی لەم چەشنە لای نووسەرانی دی نەبووە و هاوڕێیەتییش لەگەڵ کارەکتەری خۆتدا کاتێک دێتە ئارا پێشتر کارەکتەری وا لە هیچ شوێنێک بوونی نەبووبێت. بۆ ئەوەی هیچ نەبێ تا وەختی شەو لەیادت بکەم، هەڵنەستم بێفایدە دەستت تێوەربدەم، ڕاست‌بوومەوە و دوای شووشتنی دەموچاوم، ڕێکخستن و خاوێنکردنەوەی ژوورەکەم، میوە و پسکیتم خوارد کە ئێوارەی ڕۆژی پێشتر لە دوکانەکەی ئەوسەر، یەکەم دوکان کە پێی‌دەگەم، کڕیبوونم. هەوای نێوماڵ داوەستابوو، دەرگەکانم خستنە سەرپشت و چوومە دەر. خۆر بەدەرەوە نەبوو، ئاسمان هەموو هەوری خۆڵەمێشی بوو. هەموو گیانم سەخت‌وڕەق بووبوو، تاکوو بجوڵێم، دەستم دایە شووشتن و ڕاماڵینی تەپ‌وتۆزی حەوشە. لە کاتی ئاوپێداکردن و ڕاماڵینی‌دا لیتاوێکی پڕ لیتور خۆی دەکرد بە بن دەرگەی دەرێدا. کاتێک بۆ دواجار حەوشەکەم ڕادەماڵی و وشکم دەکردەوە، دەنگی خاوەن هۆڵەکە و کەسێکی تر، دواتر زانیم ئەو کەسە دکتۆری بەیتەری بوو هاتبوو سەیری گاوگۆل و چێڵەکانی بکات، لەولای ماڵەکەم دەهات. پێش خۆراوابوون، دوای ئەوەی دکتۆرەکە ڕۆیشتبوو، کابرای گادێرم لە پشت دیواری ماڵەکەم دیت و باسی بۆڕەبۆڕی شەوی پێشووی مانگاکانیم بۆ کرد. گوتی: دوێنێ کاتێک گاوانەکەی لە شاخ هێناونیەوە، خۆی ئاگەدار نەبووە و مانگاکانی تووشی تەبەق بوون، بۆیە تەواوی دوێنێ‌شەو لە هۆڵەکەدا بەدەم ئازارەوە تلاونەوە و کرم تێیان وڕکاوە. ئەمیش لەسەر قسەی برازاکەی دکتۆرێکی بەیتەریی هێناوە چارەسەریان بکات و دکتۆریش جۆرە ئەسپەنیکێکی کە خۆی دروستی کردووە لە سمی مانگاکانی ناوە. ئینجا کەمێک باسی دکتۆرەکەی کرد و جۆڕنالیستانە لەبارەیەوە گوتی: هەرگیز لە دکتۆرەکانی تر ناچێت، من دکتۆرەکانی تر دەناسم، پێشتر هاتوون پشکنینی مانگاکانیان بۆ کردووم و ڕێنماییان داومەتێ، بەڵام بۆم دەرکەوت هیچ ئەزموونێکی شەخسیان لەگەڵ ئاژەڵاندا نەبووە و ڕێنماییەکانیشان هیچ کەڵکێکیان نییە. دواتر لە ڕێگەی برازایەکمەوە ئەو دکتۆرەی ئێستام ناسی کە خاوەن ئەزموونێکی زۆرە و بگرە بۆ خۆیشی چەند جۆرە ئاژەڵێک بەخێو دەکات و زۆریشی خۆش دەوێن. گوتیشی: لە کاتێکدا لە هەندێک حاڵەتدا، ڕوویدەدا دکتۆرەکانی تر بێزیان له هەندێ شتی مانگاکان دەبووەوە. خۆزگە تۆش مانگا یان هەر ئاژەڵێکت دەبوو تاکوو بتزانیبا ئەو دکتۆرەی ئێستا چ دکتۆرێکە، هەمیشە چارەسەر و ڕێنماییەکانی بە فریام هاتوون..\nکەسێکی زۆربڵێ بوو، هەر بۆیەش قسەکانی تێکەڵ‌وپێکەڵ دەکردن. لێم نەپرسی: مادام تۆ لەسەر قسەی برازاکەت ئەم دکتۆرەی باسی دەکەیت هێناوتە، واتا ئەمڕۆ یا ئەوپەڕی چەند ڕۆژێکە دەیناسی، ئەی کوێڕا ئەم هەموو متمانەیەی لات بەدەست‌هێنا؟ هەرکات دەهاتە لام، دوای چەند خولەکێک ئیتر هەستم بە بێزاری دەکرد. لەوسەری‌ڕا بە گورج‌وگۆڵی دەهات، وەک خۆش‌خەبەرێکی ڕۆح‌شیرین دەهاتە بەرچاوم، خۆم خۆش دەکرد ئێستا لەپڕ گوێبیستی هەواڵێکی خۆش دەبم، کاتێکیش زاری هەڵدەهێنا لە هەرشتێکدا باس باسی خۆی بوو.\nبۆشاییەک کەوتە قسەکانییەوە و لەوێدا ڕامگرت. پێمگوت مانگاکانی دوێنێ شەو دە دەقەیەک هەر بۆڕاندوویانە و منیش ترساوم شتێکیان بەسەر هاتبێت. نەیگوت بڕوات پێ ناکەم، بە ڕێزەوە گوتی: ئەمەم لا سەیر و نامۆیە. ئینجا گوتی: پێشتر شتی وا ڕووینەداوە و ڕێشی تێناچێت ئەوانەی من بووبن. ڕەنگە گاوگۆلی بەرەڵا بووبن بۆ خواردن ڕوویان کردبێتە ئەم ناوە.\nکاتێک تاریک داهات، ئاسمان پڕیشکە بارانی لێ هاتن. خۆم گۆڕی و لە ماڵ چوومە دەر. بە شوێن‌پێی مانگاکاندا چەند توولەڕێیەکی باریکی مەیلەوسپییان لە دەشت بەرەو جادە دروست کردبوو، ڕۆیشتم. لە ڕاستی چراکان، باران زەرد و زۆر و بریسکەدار دەباری. بازاڕ دوور نەبوو. بە تەنیشت چەند خانوویەکی لبغ‌نەکراو و چەند باغێکی لێوار جادەدا کە پڕ بوون لە دارودەوەن و توولە نەمامی بێ‌لق‌وپۆپ، ڕەتبووم و گەیشتمە یەکەم دوکان کە دەیگەمێ، هەمان دوکانی دوێنێ. هەندێ کێک و دەبەیەک شەربەتی پرتەقاڵم کڕین. نەچوومە جەرگەی بازاڕ، بە هەمان ئەو ڕێیەی پێیدا هاتبووم، گەڕامەوە. نازانم لە کوێ و کەی، بەڵام لە سەرچاوەیەکی زانستییەوە نەمبیستبوو، گوایا پرتەقاڵ -شەربەتەکەیشی- بۆ ڤیتامین دی باشە و هەبوونی ئەو ڤیتامینەش لە مرۆڤدا تاسیر دەکاتە سەر پرچی.\nبیرم کردەوە لە تۆشدا، «پرچ و ماڵ»ی ئازیزم، کارەکتەرەکەم شەربەتی پرتەقاڵ بخواتەوە، بەڵام چونکە درێژ دەبوویتەوە، پەشیمان بوومەوە. لە سەرەتای نووسینتەوە دەترسام درێژبیتەوە. هەوڵم دەدا بەکورتی بەجۆرێک بتنووسم، ئەوەشی ناینووسم و لە تۆدا نایڵێم، ئەوی ڕۆژێک دەتخوێنێتەوە بە وێناکردن پێی بگات. ئێستاش، هیوادارم ئەو کەسەی ڕۆژێک دەتدۆزێتەوە و دەتخوێنێتەوە، پێی وابێ کارەکتەرەکەم چەندجارێک چووەتە لای دکتۆر، دوو جار پلازمای کردووە و حەب و دەرمانی زۆریشی بەکارهێناون. شەربەتی پرتەقاڵ و هەر میوە و خواردنێکی بۆ پرچ باش بێت خواردوویەتی. هیچ نەماوە نەیکات و نەیخوات و بەکاری نەهێنێت، بەڵام لە بەدشانسی خۆی، وەک موعجیزەیەک، لەپڕ ئێوارەیەک لە چایخانەیەکدا ناسروشتی پرچی دەست دەکات بە هەڵوەرین.\nگڵۆپی ژوورەکەم بۆت کوژاندەوە. لە سەرمێزی نووسین دانیشتم. کۆمپیوتەرەکەم داگیرساند. ئەو کۆمپیوتەرە، برادەرێک پێشکەشی کردبووم ئێستا لێم دوورە و برادەرم نەماوە. کەمێکم خوارد لەو شەربەت و کێکانەی هێنابوومن. چوومە نێو ئەو لاپەڕەی دوێنێ‌شەو تۆم تێیدا نووسیبوو، بەڵام نەمخوێندیتەوە. زیاتر لە ئێوارەی پێشوو ئارەزووی نووسینتم دەکرد. نەک تەنیا دەرودیوار و تەپەی هەنگاوەکانم، مێزی نووسین و کورسی و تەنانەت تکەتکی بەلووعەی ئەودیو پەنجەرە و ئاسمانی هەورینی دووریش، پڕ بوون لە ڕستە و وشە و پەرەگرافی تۆ. بەڵام بەرلەوەی دەست بکەم بە نووسینت، لەسەر کیبۆردی بەردەمم کە خۆم بەسەردا شۆڕ کردبووەوە، چەند شتێک لە شێوەی تارمایی بچووک‌بچووکدا سەرنجیان ڕاکێشام. شاشەی کۆمپیوتەرەکەم خوار کردەوە و ورد بوومەوە، بێ‌شومار تۆشکە و تاڵەمووی ڕەشی باریکی سەرم دوگمە و درزی دوگمەکانی داپۆشیبوو. سەرم‌سوڕما و دڵ و دەروونم تێکچوو. هۆشم لای نووسینت نەما. تووشی دڵەڕاوکی بووم و هەستام کەوتمە جووڵەجووڵ. دەجوڵامەوە و زوو زوو دەستم دەخستە نێو پرچم و دەرمدەهێنایەوە، ئەوجا دەوەستام و بەداماویی لە تاڵەمووەکان ڕادەمام. زۆریم لەخۆ کرد و لای مێزەکەم دانیشتمەوە. کەمێکم نووسی، زوو دەستم هەڵگرت. زانیم هەرچی بینووسم فڕی بەسەر تۆوە نابێت، تووشی لادان دەبم و لەبارەی خۆمەوە دەدوێم؛ هەر وایشم کردبوو.\nچەند سەعاتێکم بە درێژبوون لە نێوەڕاستی ژوور، هاتوچۆکردن و دانیشتن لەپاڵ پەنجەرەی واڵادا بەڕێ کرد. چیتر دەستم بۆ پرچم نەبرد، سەیری ئەملاولای خۆم نەکرد، بەوپەڕی توانام هەوڵی خۆئاسایی‌کردنەوەم دا. سووربووم لەسەر ئەوەی لەو شەوەشدا بتنووسم. ئەم لەسەر سووربوونە، یارمەتی‌دام جارێکی تر لەسەر کورسی مێزی نووسینەکەم و بەرانبەر کۆمپیوتەرەکەم دابنیشمەوە. هێواش هێواش نووسیمی و دەستم لێ هەڵنەگرتی. ڕۆژانی دواتر و تا وەختی نووسینی ئەم نامەیەش، نەگەڕامەوە سەرت و ئێستاش دڵنیا نییم ئاخۆ چۆن‌چۆنی نووسیومی. لێرەدا وەک‌خۆی داتدەنێمەوە:\n((مزگەوتێکی بچووکی یەک‌نهۆمیی بەرانبەر چایخانە بوو. دوو منارەی بڵندی هەبوون و لە بیناکانی تەنیشتی زیاتر بە ئاسماندا چووبوون. هەر منارەیەک کرابووە سێ بەش و هەر بەشێکیشی لەناوێ‌ڕا ڕەنگێکی جیاوازی لە بەشەکانی تر هەبوو. یەکێک لە منارەکان پێپلیکانەیەکی شینی ئاسنینی بۆ کرابوو. هەرزەکارێکی کابۆشینی کراس‌شین‌تری کڵاو لە هەردووکیان شین‌تر، پێیدا هەڵدەگەڕا. هەڵگەڕا تا گەیشتە بڵندگۆکان. لەو کاتەشدا بەرزەوێژ بانگی ئێوارەی‌دا. (ببوورن، بەڵام پێویستە بیڵێم. لەوکاتەدا یەکێک هات لە دەستەڕاستم دانیشت. ورتەورتی لێ دەهات.) وام بیر کردەوە دەیەوێت لە بڵندگۆکان تێپەڕێت و بگاتە داسەمانگی مزگەوتێ. بەڵام ڕێک لەو شوێنەی لێی بوو، لای بڵندگۆکان، وەستا. دەستی خستە سەر ئەو شتە درێژووکەی لە کونی بڵندگۆکانەوە هاتووەتە دەر و ئەوانیش کونێک لە سەرەکەیاندا هەیە دەنگی بەرزەوێژەکەی لێوە دەردەچێت. دەیانگوت: دەنگ‌بڕی دەکات. من پێم وابوو دەیەوێ بگاتە دەنگەکە و بیگرێت. وازم لە تەماشاکردنی هێنا، خەڵک زۆر تەماشای دەکرد. کاتێ بانگەکە گەیشتە “حەییا عەلەل سەڵات” خەیاڵم ڕۆیی. پیرەمێردێک بانگی دەدا غەمگینی لە دەنگی دەچۆڕا. کاتێکیش گەیشتە کۆتاییی دووەمین “حەییا عەلەل فەلاح”، گریانم هات؛ بەڵام کابرای دەستەڕاستم ئەوەی هات لەوێ دانیشت، نەیهێشت. لێی پرسیم:\n«تەوقیق. تەوقیق چییە؟»\n«دیارە تۆ دەیزانی. ببوورە من نایزانم.»\nگوایا بۆم ڕوون دەکاتەوە، بە تێکەڵ‌وپێکەڵی گوتی:\n«ها تەوقیقی جەڕەسی.. ئەو تەوقیقەی ناو جەڕەسی مۆبایلی..؟»\nبە جلوبەرگ و بەم قسانەیدا زانیم حاڵ و گوزەرانی باش نییە. ویستم ڕۆڵی ئەو کەسەی چایەکەی پڕ بوو لە موو بگێڕم، بڵێم: ئەوە کەی حاڵە. بەڵام وام نەگوت.\n«نا، ئەوە بانگە. مزگەوتە بانگ دەدات. مەلایە.»\nهیچی نەگوت، بڵەبڵێکی کرد لێی حاڵی نەبووم. گوتم:\n«ئاا، تێگەیشتم. بەڵام کاکە، ئاخۆ، ئەوە، ئەوە مەلای کەیە؟»\nلە چەند چرکەیەکی کەمدا، بڕوام هێنا حاڵی خراپ نییە و خۆی لە من وا لێکردووە. دەنا مانای چییە بەم ئێوارەیە لە کاتی مەلابانگدان دەپرسێت؟ وەک من چاوی دنیا دەبینێت. زۆر نا، تۆزێک بە تووڕەیی پێمگوت: «هی عەسرێیە.» ئەمەش بۆ ئەوەی بزانێت گاڵتەی پێ دەکەم، هەروەها خۆشی ئاشکرا بکات حاڵی باشە. بەڵام هەر کە وامگوت، ملی بە نیشانەی “ئااا ئەوجار زانیم” لەقاندەوە. چەند خولەکێک تێپەڕی و هیچی نەگوت. لەو بێدەنگیەدا ڕوانیمە پرچی، پڕ و ماش‌وبرنجی بوو، مووە ڕەشەکانی تابڵێی ڕەش بوون. وەڵامە هەڵەکەی پێشووم ڕاست کردەوە:\n«مەلای ئێوارە بوو بانگی دا. باشە؟»\nسەیری نەکردم. سەیری شەکردانەکەی بەردمی خۆی دەکرد. هۆشی لە من و خۆی نەمابوو، بیری لە شتێک دەکردەوە. بەڵام بە ئاماژەکانی سەر و ڕوخساری پێیگوتم: “بەڕاست؟ ئااا، ئێ ئێێ..”))\nنازانم پێشتر لە پیلان و هێڵکارییەکانمدا ئەو کارەکتەرەی تێدابوو یاخود نا، بەڵام ئێستا لە وەختی نووسینی ئەم نامەیەدا، پێم وایە لە تەنیایی ئەوسام و لە داخی پرچ وەرین و بۆ ئەوەی یەکێک هاودەمم بێت، بەکارمهێناوە.\n((دەستەکانم بەملاولای کورسییەکەی ژێرمەوە گرتن و هەستامە سەر پێ. لەگەڵ هەستانمدا وەک کڵاوێکم لەسەر بێت و بکەوێت یا پێشتر کەسێک هەندێ تووک‌ومووکی خستبێتە سەر سەرم و بڕژێن، ئەوتۆ پرچم وەری. لە نێوەڕاستی ئەو کورسییانەی بە چواردەوری چیمەنتۆکەدا پاڵدرابوونە یەک، وەستام. ورتەورت لە دەوروبەرم هات. هەمووان خرۆشان. خشەخشی پێ و کڕەکڕی کورسی کاتێک خەڵکی هەڵدەستانە سەرپێ و دەنگی گوتنی «کوا؟ کوا؟» لە پشت شانی یەکتریانەوە دەهات. لە گشت لایەک باسی پرچم دەکرا چۆن هەڵدەوەرێت. کابراکەی تەنیشتم یەکەم کەس بوو دەستی بۆ درێژ کردم و ویستی شتێک بڵێت. هیواداربووم شتێک بڵێت بۆ من باش بێت. بەڵام لە قاقای پێکەنینی‌دا و لەبەر پێکەنین نەیتوانی هیچ بڵێت. بەو ڕێگەیەی لە جێگەی بەتاڵی کورسییەک دەچوو، خەڵکی پێیدا دەڕۆیشتن و دەهاتنە چایخانە، چوومە دەر. ئەو ژن و پیاوەی لەملاولای جێ کورسییە بەتاڵەکەوە دانیشتبوون سڵیان کردەوە و خۆیان بەدوور گرت لێم. دەتگوت خۆیان لە پڕیشکی ئاگر دەپارێزن. چایەچییەکە بە واق‌وڕماوی تەماشای کردم. لەوکاتەدا ڕوانینم لە ڕوانینی ئاڵقا و هەندێ جووڵەی خێرا و بێمەبەستانەی کردن، تێگەیشتم دەیەوێ هەرچی زووە لە چایخانەکەی نەمێنم. هەندێ ژن تۆقین، دەستیان کرد بە قیژەقیژ و ڕایانکرد. ڕایانکرد و خوایە هاواریان لێ‌هەستا و گوتیان دەجال هەستاوە. لەوکاتەدا، ترسام تاوانێکی گەورەم کردبێ و بەخۆم نەزانیبێت. لە لێقەوماوی و بێکەسی خۆمدا، بێ ئەوەی هیچ کەس شتێکم پێ بڵێت، لەنێو سەدان نیگا و تیلەی چاواندا، دەستم کرد بە گریان و کەوتمە پاڕانەوە: تکا دەکەم وازم لێ بهێنن.\nسەرسوڕمانی زیاتر خەڵکەکەی گرتەوە. دەمزانی کەس نایەوێت لێی نزیک ببمەوە. منیش تووخنی کەس نەدەکەوتم و تەنانەت، خواخوام بوو بڕۆم لە ماڵەوە یا لە شوێنێکدا تەنیا بم. ڕۆیشتم و ڕووم کردە لای ئەو ڕیزەدوکانە داخراوانەی ها ئەمڕۆ نا سبەی وێران دەکرێن، خۆم بە لادیوارێکەوە گرت نەکەوم. سەیری خەڵکەکەم کرد بەسەر شۆستەکەی ئەوبەر و جادەی نێوانماندا یەکتربڕ دەڕۆیشتن، ئەوانیش سەیریان دەکردم. دەنگەدەنگ و ژاوەژاو، قیژە و هەرای خەڵکی کە نەمدەزانی دەڵێن چی هەروا بەردەوام بوو و بەم هۆیە، ئەوانەشی ئاگایان لە هیچ نەبوو، لێم خڕ بوونەوە. بێکەس و هاواڵ، دیوارودیوار شەقاوم هەڵێنان، ویستم دوور بکەومەوە. دەڕۆیشتم و پرچم بە ئەرز و ئاسمان‌دا دەوەری. لەملاوە بۆم دەهاتن، لە پێشمەوە ڕووبەڕووم دەبوون، لە پشتمەوە دوام کەوتبوون. گوێم لە دەنگێک بوو دەیگوت: دەڵێی باویلکەیە. یەکێک لە وەڵامی ئەو دەنگەدا گوتی: ناا، باویلکەپیاوە. کەسێک نەبوو پێیان بڵێت: بۆ خاتری هیچ نا، بۆ خاتری خوا وازی لێ بهێنن.\nبێ‌هاواڵی ئەمەی خراپە، کاتێک بینیم تەواو لێم قەوماوە، نەمزانی پەنا بۆ کێ بەرم. دایکم یەکەم کەس بوو هات بە مێشکمدا، لەبەرئەوە نا دایکم تاقە هاواڵم بێت، بەڵکوو پێم وابوو هەر ئەوە دەتوانێ خەمێکم لێ بخوات، چ بۆخۆی یان له شوێنێکەوە بۆ چارەی پرچم شتێک پارەم بۆ پەیدا بکات. مۆبایلەکەم دەرهێنا و تەلەفۆنم بۆی کرد. هەر کە دەنگیم بیست، گەرووم گیرا، گیرا وەک هەڵماتێکی لێ گیر بووبێت. پێمگوت دایکە لێم قەوماوە. ئەو قوربانم بوو، ئینجا گوتی چی ڕوویداوە؟ دوای ئەوەی حاڵ‌وڕەوشی خۆم بەکورتی باس کرد، گوتم:\n«خەریکە تاڵەمووێک نامێنێ بە سەرمەوە.»\n«لە خەڵکی دوورکەوە. هەر ئێستا وەرەوە بۆ ماڵێ.»))\nڕووناکی چرای سەرجادە و کزەبایەک لە پەنجەرەکەوە دەڕژانە ژوورێ. ئەملاولای کورسییەکەم گرتن و خۆم بە پشتدا خست، ڕووم کردە ساپیتکەکە و هەناسەیەکی قووڵم هەڵکێشا. خۆم ڕاست کردەوە. کۆمپیوتەرەکەم بەسەردا داخستیەوە. سەیرم نەکرد ئاخۆ بەسەر چەند تاڵەمووی پرچیشمدا دامخستووەتەوە. لەسەر کورسیەکەم هەستام و لەگەڵ هەستانمدا وەک ورتکەوپرتکەم لەسەر سەر بن و بکەون، تۆپەڵ‌تۆپەڵ تاڵەموو بەملاولامدا هەڵوەرین. بەجۆرێک ڕاپەڕیم، کورسیەکەم بە پشتدا کەوت و بە لاونیویی بە دیوارەکەوە مایەوە. گڵۆپەکەم پێ‌کرد و سەرەوژێر لە هەیکەلی خۆم ڕوانی. بلووزێکی مووگرەی لەکەوڵم لەبەربوو، دونیایەک تاڵەمووی بەسەردا کەوتبوون و تێی هەڵچووبوون. ڕەنگم هەڵبزڕکا. بێئەندازە تووڕە و داخ‌لەدڵ بووم. بەڵام چونکە تەنیا بووم و کەسێکم لا نەبوو بگریم و بەم جۆرەش سۆزی ببزوێنم، خۆم‌گرت و بەترسەوە لەسەر ئەژنۆ بە ژوورەکەمدا گەڕام و کەشفی تەواوی سووچەکانیم کرد. هەموو لایەک مووی وەریو تەنیبووی. ئەوەندەی توانیم کۆم کردنەوە و لەگەڵ ئەو کاغەزانەی پیلان و هێڵکاریی تۆم لەسەریان کێشابوو، بردنمە حەوشە و ئاگرم تێ بەردان. شپرزە و ڕاڕا دەستێکم هەر بە سەرمدا دەگێڕا و هێشتا مووی دیکەم پێوەمابوون. لەژێر مێزی نووسینەکەم کڵاوێکی سووفم هەبوو، دەرمهێنا و کردمە سەرم، تا چیتر دەروژوور پیس نەکەم. لەپاڵ پەنجەرەکەوە دانیشتم و ئەوەی بەسەرمدا هاتبوو بیرم لێی کردەوە. بەخۆم گوت: هیچ دەسەڵاتم نییە، شتێکە و هاتووە. درۆم لەگەڵ بیر و دڵ و دەروونی خۆمدا دەکرد. ئەو کتێبەی سێ ڕۆژ بوو هیچم لێی نەخوێندبووەوە، هەڵمگرت و بەو نیازەی بیخوێنمەوە هاتم لای پەنجەرەکە دانیشتمەوە. نەمخوێندەوە و کتێبەکەم بەدرێژیی بەسەر ڕۆخی پەنجەرەکەوە ڕاگرت. هەردوو ئانیشکم خستنە سەر ڕانەکانم و پەنجەکانی دەستم تێکنان. گوێم لە تکەکی ئاوی بەلووعەی پشت پەنجەرە ڕاگرت و لەگەڵیدا، خەیاڵم کرد وا ئێستا دڵۆپ‌دڵۆپ پرچم تک‌تک دەتکێ. هێنامە بەرچاوم کەچەڵ‌کەچەڵ بێرە و بەوێدا، نابووت‌نابووت دێم و دەچم. لە دڵی خۆمدا گوتم: لەوانەیە نەتوانم جارێکی تر چاو ببڕمە چاوی هیچ ژنێک. من قەت چاوەڕێی ساتێکی وا لەپڕ نەبووم و خودایە ئەمە چی بوو بەر دەرکەی لێ گرتم؟ بەم حاڵەوە، دەستم کردە هەڵدانەوەی پەڕەکانی ئەو کتێبەی هێنابووم. سەیری پێڕستەکەم کرد و ناونیشانی وتارێک بە: (ئەدیب ڕابردووی خۆی دەنووسێتەوە یاخود پێشبینی داهاتووی خۆی دەکات؟) سەرنجی ڕاکێشام. نەمخوێندەوە و دیسان کتێبەکەم داخستەوە. بیرم لەو ناونیشانە کردەوە و ڕوانیمە دەر. زەوی تۆزێک تەڕ بوو، بریقەی دەهات. ئاسمان ساماڵ و ڕەنگێکی شینی تاریکی هەبوو.\nچیرۆکی ئازیزم، لە حاڵی خۆمەوە زانیم، ئەگەر چیتر سەرودڵی نووسینتم هەبووایە، دەیان چرکەساتی دیکەی ئاڵۆزی دەروونییم دەخستە نێو ژیانی کارەکتەرەکەمانەوە. بەڵام هەر بەوەندەی دایکی پێیگوت وەرەوە بۆ ماڵێ، وازی لێ دەهێنم، پێم‌وایە چووەتەوە دنیایەکی سەلامەت.\nنازانم سەعات بووبوو بە چەند، لەسەر جادەکەوە ڕیزێک سەیارەی دوورودرێژ وەک ڕووبارێکی بەپێلی بریقەدار هێواش‌هێواش بەدوای‌یەکدا دەڕۆیشتن، وا پێ دەچوو کەسێک مردبێت. بیرم لە جادەی تەنیا کردەوە و گوتم ئەگەر ناوەختیش بێت جارجار تەنیاییەکەی دەڕەوێتەوە. کەوتە بیرم کەچەڵ دەبم. تۆقام و شێوام، گەرم داهاتم، زیاتر لەهەر شتێک ڕقم لەخۆم هەستا. لەوانەیە هەرکەس بە بیرکردنەوە لە کەچەڵبوونی خۆی، چ جای ئەو کەسە گەنجیش بێت، یەکەم شت بیری لێ بکاتەوە ئەوەبێ، چیتر ناتوانێت سەرنجی هیچ ژنێک بۆخۆی ڕابکێشێت.\nتا تاریک‌وڕوون نەخەوتم. کاتێک خەوتم کڵاوە سووفەکەم لە سەر بوو. کاتێکیش هەستام وەک هیچم لەسەر نەبووبێت سەدان تاڵەموو بەسەر نوێن و ڕوخسارم وەربووبوون. دەستم گەیاندەوە سەرم و هێشتا مووی پێوەمابوون. هیچم نەخوارد، گوتم لە بازاڕ نان دەخۆم. بەخۆکەوتم و پێڵاوم لەپێ کردن. لە حەوشە، بۆنی پووشی تەڕ بە لووتمدا چوو. پڕووشەی بارانم بەسەر دەرگەی دەرێدا بینین بەخێرایی خل دەبوونەوە بنڕێسمەی دەرگاکە. کابرای گادێر دەتگوت چاوەڕێم دەکات. لای هۆڵەکەیەوە بینیمی بەنیازم بێمە دەر. دووربەدوور سڵاوی لێ کردم و بەرەوڕووم هات. وەک هەمیشە خۆش‌خەبەر دەهاتە بەرچاو. نزیک کەوتەوە و شەقاوەکانی هێواش کردنەوە و بە وردی تەماشای کردم. چاوە کیسەڵییەکانی زەق کردنەوە و پێی گوتم:\n«ئەوە چییە، پرچت بۆ وایە؟»\nبێ ئەوەی بەخۆم بزانم، گەمژانە بەڕوویدا پێکەنیم. دەستی کرد بە پێکەنین و لەگەڵ پێکەنینەکەیدا من هاتمەوە سەر خۆم. بە بێدەنگی وەک بڵێی تابلۆیەک بەرانبەرمە، لێی ورد بوومەوە. هەر کەسێک ئەو جلوبەرگە زەردە نایلۆنیەی بۆ لای مانگاکان و لەترسی سەرما پۆشیبووی، ئەو ڕوخسار و ڕیشە پۆخڵەی مانگی جارێک دەیتاشی، ئەو پرچە پڕ و چڵکن و ئاڵۆسکاوەی دەتگوت قەت نایشوات، ئەو ددانانەی هەزار سوێندت دەخوارد قەت فڵچەیان بەرنەکەوتووە، بینیبا، گومانی لە ئەقڵ و دەروون و تەنانەت تەندروستیشی دەکرد. ئینجا واق وڕماویەکی ساختەی تێکەڵ بە پێکەنینەکەی کرد و لەکاتێکدا بەترسەوە خۆشی لێ بەدوور دەگرتم گوتی:\n«ئای ئای، سەرت یەک دنیا پەڵەی تێکەوتوون. ئای ئای، خۆ هەر دەڵێی بارانە و لە سەرتەوە دەبارێ.»\nئەگەر پشتم تێنەکردبا و نەڕۆیشتبام، دەبوو لەگەڵی بەشەڕ هاتبام. ڕووم کردە دەشتەکە و هەوای دەشتیش پڕ بوو له بۆنی پووش. لەگەڵ ڕۆیشتنمدا پێڵاوەکانم تۆزێک لە قووڕەکە دەچەقین و لەگەڵ هەڵگرتنیشیان‌دا پڵتەیان دەهات. بەدەم ڕۆیشتنەوە تووند و تووڕە بووم و ئەویش بەمەی دەزانی. باسی پرچمی گۆڕی و دەنگی بەرز کردەوە و باسی دکتۆرەکەی دوێنێی کردەوە کە ستایشی دەکرد. پێم‌وابێ دەیگوت ئەویش خراپ دەرچووە و زیانی بە مانگاکانی گەیاندووە و برازاکەی بەنیازە دکتۆرێکی چاکتری بۆ بدۆزێتەوە.. گوێم پێ نەدا. پرچم بە ئەرز و ئاسماندا دەچوو و کە زانی وەڵامی نادەمەوە، لە داخاندا، لە پشتمەوە بە دەنگێکی گەمژانە باسی لێکچوونی من و باویلکەی کرد، کە پاییزان “با” تۆوە سپی و سووکەکەی بەملاولادا بڵاو دەکاتەوە. گەیشتمە سەر جادە و لەوکاتەدا سەیارەیەک پێش سەیارەیەکی تر دەکەوتەوە. لەژێر ئاسمانی بە هەور و نەرمە بارانێکی ورد دا، کەوتمە ڕۆیشتن. دەمویست تا جەرگەی بازاڕ نەوەستم، بەڵام لە چاودێری و فسکەفسکی ئەملاولا ترسام. وەساتم. دەمزانی نابێ بترسم، بەڵام چونکە هەر دەترسام، ئەمەش تووڕەی دەکردم. یەکەم‌جار بوو هەرای مێشکم وام لێ بکات بیر لەو بوونە دۆزەخییەی تێیدام بکەمەوە و هیوای نەبوونێکی شاد و بێدەنگ بخوازم. بیر و یادەوەرییەکانم تێکەڵوپێکەڵ بوون. شوێنێک نەبوو ڕووی تێ‌بکەم. برادەرێکم بیر کەوتەوە، ئەوەندە غەریبیم کرد چەند دڵۆپە فرمێسکێکی گەرم تا نێو دەمم نەوەستان. ئەو برادەرە ئێستا لێم دوورە و برادەریشم نەماوە. زانیم هیچ ئەنجامێکی باش لەنێو خەڵکی، لە دەر و بازاڕ، لەنێو هەزاران کەسدا یەکێک دۆستم نییە، چاوەڕێم ناکات. بەخۆم گوت: هیچ چارەیەکت نییە، ئەگەر بشمری، ماڵێ چاکترە. هیچ نەبێ هاودەردێکت هەیە، وەک خۆت، تاڵەموویەک نەماوە بە سەریەوە.\nShamal لە 26ی تشرینی دووه‌م، 2021 کاتژێر 5:06 pm\nداستەکانی خۆشبێت سەرکەوتووبێت شازە\n← هابەرماس و دیموکراسیی 2.0\nژمارە (سێ)ی گۆڤارەی ژنەفتن بڵاو کرایەوە →


3/29/2022 1:31:00 PM 192 جار خوێندراوەتەوە\nنویسینی: Mick van loon\nلە هۆڵەندی یەوە بۆ کوردی\nسێ جۆر لە ئۆلیگارەکان: ئەمانە کێن و بۆچی ناتوانن بەم زوانە کۆتایی بە پوتین بهێنن!.\nسەرۆکی ئەمریکا جۆ بایدن و سەرۆکی وڵاتانی تری دنیا، سەری ڕمەکانیان ئاراستەی ئۆلیگارەکانی ڕوسیا کردوە، تا لەم ڕێگەوە سزای ڤلادیمیر پوتین بدەن سەبارەت بەو شەڕەی کە دژی ئۆکراینا بەرپای کردوە. بەڵام ئەم ئۆلیگارانە کێن، پەیوەندیان لەگەڵ پوتین دا چیە؟ لەمە گرنگتر، ئاخۆ بەهۆی لێدان و بنکۆڵکردنی سامانەکانیان دەتوانن شتێک بکەن بۆ کۆتایی هێنان بەم جەنگە؟\nبایدن لە قسەکانیدا بە دیاریکراوی ڕوی کردە ئۆلیگارەکان و بەڵێنی دا کە دەست بگرێ بەسەر" پاپۆرە نایاب، خانوبەرە و شتە کەسیەکانیان دا" و وڵاتەکانی تریش هەمان کار ئەکەن.\nبەڵام ئەمانە کێن؟ لە کۆنتیکستی ڕوسیدا، ئۆلیگارەکان گروپێک بازرگانی لە ڕادەبەدەر دەوڵەمەندن لەگەڵ هێزێکی سیاسی نا هاوسەنگ. ئەمانە لە دوو قۆناغ و دوو شەپۆلی جیاوازدا دەرکەوتن.\n# شەپۆلی یەکەمی ئەم گروپە لە بە شەخسیکردن- تایبەتکردن (privatisering) دا، دەرکەوتن، بەتایبەت لەدوای سالی ١٩٩٥ولە کردەی فرۆشتنی کۆمپانیا گەورەکانی دەوڵەت بە پارەی مۆڵ (کاش) بە کەرتی تایبەت، ئەم پرۆسەیەش گەندەڵی گەورەی تیادا کرا، " دانی قەرز بەرامبەر بە پشک" بو بە ڕێسا و بەدناوی و گەندەڵی گەیشتە لوتکە. لەم کەین و بەینەدا پشکەکانی حکومەت لە ١٢ دوانزە گەورە کۆمپانیای دەوڵەتی لە سێکتەری بەرهەمە نەوتیەکان و ووزە و کەرەستەخاوەکان (فۆسیل)ی تر دران بە کەرتی تایبەت لەبەرامبەر دانی قەرز بە حکومەت بۆ پڕ کردنەوەی کورتهێنانی بودجەی فیدراڵێ.\n# لەدوای ئەوەی پوتین دەسەڵاتی گرتە دەست: شەپۆلی دووەمی ئۆلیگارەکان دێت.\nحکومەت بە ئەنقەست قەرزەکانی نەدانەوە، مافیان دابە قەرزدەرە ئۆلیگارەکان کە بەشەکانی خۆیان لە مەزادی ئاشکرادا بە کۆمپانیا گەورەکانی وەکو Yukos، Lukoil و Norilsk Nickel بفرۆشنەوە، زۆرجار بە خۆشیان. بەشێوەیەکی گشتی حکومەتەکەی بۆریس یەڵتسن گروپێکی بچوکی سەرمایەداری دروستکرد، ئەویش بە فرۆشتنی پشکە ئابوریەکانی یەکێتیی سۆڤیەت بە نرخێکی داشکاو وهەرزان پێیان.\nلەدوای ساڵی ٢٠٠٠وە کە پوتین دەسەڵاتی وەرگرت، کارئاسانی زیاتری بۆ شەپۆلی دووەم کرد بە پێدانی کۆنتراکت (عەقد)ی دەوڵەتی. وەکالەتی شەخسی لە زۆر سێکتەر(بوارد)دا پێ دان، وەکو ژێرخانی ئابوری و بەرگری و تەندروستی، حکومەت بە نرخی چەند قات لەنرخی بازاڕ بۆی حساب دەکردن، بەرتیل یشیان ئەدا بە بەرپرسەکانی ئەو سێکتەرانە و کارەکانیان بە زویی بۆ جێبەجێ دەکردن. بەم جۆرە پوتین لەشکرێک لە ئۆلیگارشی گەورەی دروست کرد کە هەموویان ئەوپەڕی سوپاس گوزاری ئەون.\n# چۆن ئۆلیگارەکان کۆنترۆڵیان لەدەستدا بەڵام سەرمایەکانیان پاراست!\nلە نەوەدەکاندا ئۆلیگارشیەکان دەستێکی باڵایان لەناو کرملین و لە رەسمکردنی سیاسەتدا هەبوو. لەسەردەمی بۆریس یەڵتسن دا زۆر لە ئۆلیگاریەکان بەرپرسیارێتی فەرمیان لە حکومەت دا هەبوو، پارەی زۆر گەورەیان ئەدا بە کرملین بۆ بەرژەوەندی سیاسی خۆیان.\nبەڵام لە ساڵی ٢٠٠٠وە پوتین ئەم ڕێگەیەی لێگرتن. لەجیاتی ئەوە پێشنیاریکرد: ئۆلیگارەکان لە دەرەوەی سیاسەت بن، کرملین یش دەست نەخاتە کاروباریانەوە،خۆیان ئیشوکاری خۆیان بکەن.\nسەرباری ئەمەش ئەو نائومێدیەی خەڵک کە لە نەوەدەکاندا بەهۆی بە کەرتی تایبەت کردنی موڵک وماڵی دەوڵەت سەری هەڵدابوو، بەشێکی لە دوو هەزارەکاندا قابیلی وەرگرتنەوەی بوو. کرملین ی پوتین فشارێکی گەورەی پیشەسازی ستراتیژی لە ئۆلیگارەکانکرد بۆ نمونە لێسەندەوە ی ڕاگەیاندن و سەرچاوەسروشتیەکان گەڕاندنەوەیان بۆ بەرژەوەندی دەوڵەت. هەروەها هەندێک یاسای لە بەرژەوەندی کۆمپانیاکانی سەر بەدەوڵەت(کەرتی گشتی) دەرکرد. ئەم کارانە زامنی ئەوەیکرد کە کرملین هەم کۆنترۆڵی ئابوری و هەم هی ئۆلیگارەکان بکات.\n# ئێستا ئەو ڕۆژەیە کە ئۆلیگارەکان سێ جۆرن\n+ لە ئێستەدا بەپێی دوور و نزیکیان لە دەسەڵاتەوە ئۆلیگارەکان سێجۆرن. لە پلەی یەکەمدا هاوڕێکانی پوتین دێن، کە بە شەخسی پەیوەندیان بە سەرۆکەوە هەیە. زۆر لە هاورێ نزیکەکانی پوتین بەتایبەت ئەوانەن کە لە سینت پەیتەرسبورگ(لینین گراد) و ڕۆژانی کەی جی بی (KGB) پێکەوە بون و بە شێوەیەکی زۆر خێرا و لە ڕادەبەدەر دەوڵەمەند بوون. لە هاورێ ئۆلیگارە هەرە نزیکەکانی پوتین کە سینت-پەیتەرسبورگ ین لەوانە: یوری کۆڤاڵچوک (Yuri Kovalchuk)، زۆر جار بە بانکی شەخسی پوتین ناوی دەبەن؛ گێننادی تیمچینکۆ (Gennady Timchenko) گرنگترین سەرمایەی ئەم کۆمپانیای وزە (Gunvor)ە. وە براکەی ئەرکادی (Arkady) و بۆریس ڕۆتنبورگ (Boris Rotenberg) خاوەنی گروپی کۆمپانیاکانی ئێس جی ئیم(SGM-groep)، گەورەترین کۆمپانیای بینا سازی و لولەکێشی گاز و لولەکێشی وزەن لە ڕوسیادا، هەروەها خاوەنی بانکی (SMP)ن.\n+ گروپی دووەمی ئۆلیگارەکان سەربە بەرپرسە ئەمنی و پۆلیسی و سەربازیەکانن کە بە سیلۆفیکی " siloviki " ناسراون و تۆڕەکانی خۆیان بۆ ئەوە بەکار دەهێنن کە پارەیەکی بێ شومار بۆ خۆیان کۆبکەنەوە. هەندێک لەوانەی کە سیلۆفارچن(silovarchen) یان پێ دەوترێ کۆنە ئەندامی کەی جی بی (KGB) و سەربەدەزگای ئاسایشی فیدراڵی ڕوسی(FSB) ئێستەن، ئەفسەری دەزگای ئاسایشن کە ئیرەیی (حەسودی) بە ئۆلیگارەکانی سەردەمی یەڵتسن دەبەن و لە سەردەمی دەسەڵاتی پوتین دا هەلی دەوڵەمەندبونیان بۆ رەخساوە. ئەوەی کە بە نافەرمی وەک سەرۆکی سیلۆڤیکی ناسراوە ئیگۆر سیچین(Igor Sechin) سەرۆکی گەورە کۆمپانیا ی رۆسنەفت(Rosneft) ە، ئەو بە شێوەیەکی گشتی وەکو کەسی یەکەم لە دوای بەدەسەڵاترین پیاوی ڕوسیا، سەیر دەکرێت.\n+ سێیەم گروپ، گەورەترین و زۆرترینی ئۆلیگارە ڕوسەکانن، ئەوانەی دەرەوەی ڕوسیان و هیچ پەیوەندییەکی شەخسیان بە پوتین، سوپا و دەزگای ئاسایشی فیدراڵیەوە نیە. هەندێکیان لەوانەن کە لە نەوەدەکانا ڕزگاریان بوە. پوتین کاتێک دەسەڵاتی گرتە دەست بە شێوەی هەڵاوێردن (تلقائی) بە توندی لە هەندێک لە ئۆلیگارەکانی دا کە ببونە سەرئێشەی سیاسی بۆی، هەوڵی نەدا سیستماتیکانە ئەو چینە لە ئۆلیگارەکان نەهێلێ وەکو لە یەکەم هەڵمەتی هەڵبژاردنا بەڵێنی دابوو. بۆ نمونە لەوانە وەکو ڤلادیمیر پۆتانین (Vladimir Potanin) و ئۆلیگ دیریپاسکا (Oleg Deripaska)، کە ئەمانە لە نەوەدەکاندا سامانێکی زۆریان کۆکردبوەودەوڵەمەند بوبون، کە ئەمڕۆ لە سەری سەرەوەی لیستی دەوڵەمەندەکانی ڕوس دان.\n# بارمتەکانی پوتین\nبەهەڵەدا نەچی: بێ لەبەرچاوگرتنی جۆر و جیاوازی و شێوەی ئۆلیگارەکان، هەر هەموویان بەبێ جیاوازی سیاسی و ئابورییان یارمەتی مانەوەی پوتین یانداوە لە دەسەڵاتدا بەو هەموو پشتیوانیەی کە لەناخۆی وڵاتەکەدا بە کرملین ی دەکەن. هەروەها زۆر نمونەی ترمان هەیە کە لە دەرەوە ئۆلیگارەکان سەرمایەکانی خۆیان بەقازانجی ئەجێندای سیاسی کرملین بەکار دەهێنن.\nوەکو ئەوەی لە هەڵبژاردنی ٢٠١٤ ی سەرۆکایەتی فەرەنسادا بانکی روسیای فیدراڵ (FCRB) بڕی ٩نۆ ملیۆن و ٤چوارسەدهەزاریۆرۆی بەقەرز داوە بە بە سیاسەت مەداری پۆپۆلیست مارینە لو پێن(Marine Le Pen) کە دژە یەکێتی ئەوروپایە و ئەمەش دەبێتە قەرزێکی سیاسی لەسەری بەرامبەر بە ڕوسیا. وە لە ساڵی ٢٠١٦ دا لوکئۆیڵ (Lukoil) کە دووەم گەورە کۆمپانیای نەوتی ڕوسییە، غەرامەیەکی حکومی بە بڕی یەک ١ میۆن و چوار ٤سەدهەزار یۆری دا بە مارتین نێجدلی (Martin Nejedly) کە یەکێک بوو لە ڕاوێژکارە گرنگ و کاریگەرەکانی سەرۆکی چیک لە ساڵی ٢٠١٦ دا، بۆئەوەی لە بەرژەوەندی مانەوەی لە پۆستەگرنگەکەیدا بیخاتە گەڕو بیهێڵێتەوە. ئەمەش یارمەتی مانەوەی سەرۆکی چیک میلۆس زێما (Milos Zema) " دا کە یەکێک بوو لە سەرۆکەکانی وڵاتانی ئەوروپا کە هاوسۆزییەکی زۆری لەگەڵ کرملین هەبوو".\nئەمەش دەمانبات بۆ لای پرسیارێکی زۆر گرنگ کە زۆر کەسی بە خۆیەوە سەرقاڵ کردوە: ئاخۆ ئەگەر ئەم گەمارۆ ئابوریانەی سەر ئۆلیگارەکان وایان لێ دەکات لە پوتین دوور بکەونەوە و بەتەنها جێی بهێڵن و ئاراستەی جەنگەکە دەگۆڕن؟\nهەندێک لە ئۆلیگارەکان دژی جەنگ قسەئەکەن، وەکو سەرۆکی ئەلفا گروپ میکایڵ فریدمان(Mikhail Fridman) و ئۆلیگ دریپاسکا(Oleg Deripaska) خاوەنی پیشەسازی ئەلەمنێۆم، کە هەردوکیان لەلایەن رۆژئاواوە سزادراون. هەروەها لوکئۆیڵ (Lukoil) داوای وەستاندنی شەڕ دەکات. ئەمانەوێ دەنگی ناڕەزایەتی زیاتری ئۆلیگارەکان بەرامبەر جەنگ ببینین. لانیکەم پشتیوانیان بۆ سیاسەتە قێزەونەکانی کرملین بە رامبەر ڕۆژئاوا واز لێ بێنن و کاریگەرییان لەسەر سیاسەتی رۆژئاوا بۆ بەرژەوەندی کرملین بەتەواوی نەمێنێ.\n# دوو فاکتەری گرنگی ئۆلیگارەکان کە ئەشێ کاریگەریان لەسەر هەڵسوکەوتی پوتین هەبێ.\nلێرەدا دوو فاکتەری گرنگ هەیە کە ئەتوانن کاریگەریان لەسەر هەڵسوکەوتی پوتین هەبێ. سەرەتا ڕوونە ئۆلیگارەکان بە باشی کار بەیەکەوە ناکەن هەماهەنگ نین. لە سەرمایە داری پیرانهای روسیادا (Russische piranha-kapitalisme) دا ملیاردێرەکان بۆ بەدەستهێنانی متمانەی دەوڵەت هەموو هەوڵێک ئەدەن بەسەر ڕکەبەرەکانیاندا سەربکەون. مۆدێلی ئۆلیگارەکان هەوڵدانی فەردانیەتە بۆ مانەوەی خۆیان لەبەرامبەر ئەو ڕێوشوێنانەی کە رەنگە کرملین بەرامبەریان بیگرێتەبەر، ئامانجێکی هاوبەشیان نیە بۆنمونە نەهێشتنی گەمارۆ لەسەریان. لای خۆیەوە کرملین بەڵێنی قەرەبوو کردنەوەی داوە بەو کۆمپانیانەی گەمارۆیان خراوەتە سەر بەتایبەت سێکتەری بانک.\nلەوەش گرنگتر ئەوەیە: کە ئەوە چەکە، نەک پارە، ئەمڕۆ بەدەنگی بەرز لە کرملین قسە دەکات. هەتاوەکو پوتین کۆنترۆڵی ئۆلیگارەکانی سیلۆڤیکی (siloviki) ئەفسەرانی سوپا و دەزگای هەواڵگری کۆن و نوێێ کردبێ و لێی نزیک بن ئۆلیگارەکانی تر وەک بارمتەی رژێمەکەی پوتین دەمێننەوە.\nپوتین مەدالیای ئەلێکسەندەر نێفسکی (Alexander Nevsky) ئەدات بە هاورێى سەردەمی سێنت-پەیتەرسبۆرگی (Bories Gotenberg ) کە خاوەن و لەهەمان کاتدا ئەندامی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی (SMP)بانک، لە بەرامبەر ئەو خزمەتەی بە ڕوسیای کردوە. (گۆتنبێرگ یەکێکە لە ئۆلیگارە ناودارەکانی گروپی یەکەم و هاورێی گیانی بە گیانی پوتین-وەرگێر)


ئەنکەرە دەڵێت نامانەوێت هیچ ناوچەیەکی سوریا داگیر بکەین - جام کوردی\nئەنکەرە دەڵێت نامانەوێت هیچ ناوچەیەکی سوریا داگیر بکەین\nوتەبێژی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا ڕایگەیاندووە کە نامانەوێت هیچ ناوچەیەک لە سوریا داگیر بکەین. ئەمەش لە کاتێکدایە کە مێژووی چەندین ساڵی ڕابردووی دەستێوەردانەکانی تورکیا لە سوریا پێچەوانەی ئەمە پیشان دەدات.\nبە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، ئیبراهیم کاڵین وتەبێژی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا ڕایگەیاندووە کە ئەنکەرە نایەوێت هیچ ناوچەیەکی سوریا داگیر بکات و تەنیا هەوڵی گەڕانەوەی ئاوارەکانی سوریا بۆ وڵاتی خۆیان دەدات.\nکاڵین وتی: پرسی ناوچەی ئارام لە سوریا دوو ئامانجی هەیە. یەکەم ئەوەی کە دەبێت ئاسایشی سنورەکانی خۆمان دابین بکەین، وەک چۆن کە ئەمریکاش هەوڵی پاراستنی ئاسایشی سنورەکانی خۆی دەدات. دووەم ئەوەی کە دەبێت ئاوارەکانی سوریا بۆ زێد و ماوای خۆیان بگەڕێنەوە.\nناوبراو بە پێچەوانەوە باسی ئامانج و ئەنجامەکانی هەر دوو پرۆسەی سەربازی قەڵغانی فۆرات و چڵی زەیتونی کرد و وتی: تورکیا نایەوێت هیچ ناوچەیەکی سوریا داگیر بکات، کاتێک لە جەرابلۆس شەڕی داعشمان دەکرد و سێ هەزار تیرۆریستمان لە ناو برد هیچ ناوچەیەکمان داگیر نەکرد. بە هەمان شێوە لە عفرین ناوچەیەکمان داگیر نەکرد بەڵکوو ئەو ناوچانەمان ڕادەستی خەڵک و خاوەنی ڕاستەقینەی خۆیان کرد و ئێستاش لە ڕۆژهەڵاتی فۆرات هەمان سیاسەتمان هەیە.\nئەمەش لە کاتێکدایە کە تورکیا لە دوو هێرشی ڕابردووی بە بیانووی شەڕی داعش و پاشەکشەی هێزە کوردییەکان دەستی بە سەر چەند ناوچەیەکی سوریادا گرتووە.\nئێران و تورکیا شارۆچکه‌ی پیشه‌سازی هاوبه‌ش ده‌که‌نه‌وه\nعۆمان جه‌خت له سه‌ر گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاسایش و سه‌قامگیری بۆ سوریا ده‌کاته‌وه\nکۆبوونه‌وه‌یه‌کی ده‌گمه‌ن له نێوان سوریا و تورکیا به‌ڕێوه‌چوو


كڵاود یان سێرڤەر و ژێرخانی ناوخۆیی؟\n2022-03-01 - 11:22\nلەم ساڵانەی دواییدا تەکنەلۆژیا و شێوازی بەڕێوەبردنی بزنس بە بەردەوامی و ڕۆژانە بەرەوپێش دەچێت و گەشەدەستێنێت، ئەمە مانای چییە بۆ بزنس و کۆمپانیاکان؟ چۆن دەتوانن خۆیان لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی ڕۆژدا بگونجێنن؟\nبزنسە بچووک و مامناوەند و دامەزراوە گەورەکان بەردەوام لە ململانێدان تاوەکو بە باشترین شێوە خزمەتگوزارییەکانیان پێشکەش بە کڕیارەکانیان بکەن، بەرەوپێشچوونی خزمەتگوزاریییەکانی كڵاودیش هاوکارێکی باشە لەم ئەرکەیاندا، بەو پێیەی خێرایی بازاڕ و توانای خۆگونجاندن لەگەڵ گۆڕانکارییەکان کلیکی بەردەوامی هەر بزنسێکە، بۆیە بەردەوام ئەو پرسیارە ڕووبەڕووی بزنس و کۆمپانیاکان دەبێتەوە کە ئایە بۆ بەڕێوەبردنی دامەزراوەکەیان کڵاود بەکاربهێنن یان ژێرخان و سێرڤەری ناوخۆیی(on-premises) تایبەت بە خۆیان؟ لەم بڵۆگەدا هەڵدەستین بە باسکردنی لایەنە باش و خراپەکانی هەر یەک لەم دوو ڕێگەیە و بە خوێندنەوەی بەرچاوڕوونییەکتان دەبێت لەو بارەیەوە.\nسەرەتا با بپرسین کڵاود چییە؟\nلە سادەترین شێوەیدا کڵاود بریتییە لە پڕۆسەی بەکارهێنانی سێرڤەرێکی دوور لە خۆت لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە بۆ هەڵگرتنی سەرچاوەکانی وەک ئیمەیڵ، نێتۆڕکین، ستۆرج، داتا، سۆفتوێر و بەرنامە، بەڕێوەبردن و پڕۆسێسکردنی داتا، لێکدانەوە و شیکردنەوە داتا، وە پارێزگاریکردن لەم داتایەش لە ئەستۆی لایەنی دابینکاردایە.\nلە ڕووی توانای پڕۆسێسکردن و توانای هەڵگرتنی داتاوە دەتوانین بڵێین بێسنوورە، ئەمە یارمەتی بزنسە سەرەتاییەکان دەدات کە بتوانن لە بازاڕدا ململانێ بکەن، بەو پێیەی دەتوان تەنها پارەی ئەو شتە بدەن کە بەکاریدەهێنن، واتە هەر کاتێک سەرچاوەی زیاتریان پێویستبوو دەتوانن بە چەند کلیکێک بەدەستی بهێنن و هەرکاتێک ئیشیان پێی نەبوو لایبەرن بە پێی داواکارییەکانی بازاڕ و بەکارهێنەر.\nكڵاود تەنها دەربارەی هەڵگرتنی داتا نیە بەڵکو دەربارەی پەیوەندی و هاوکارییە، لە کڵاوددا لایەنێکی دیاریکراو هەڵدەستێت بە دابینکردنی پێداویستی و ژێرخانی ئەلیکترۆنی و لە بەرامبەردا بزنسەکان دەتوانن لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە و بە پێدانی کرێیەکی دیاریکراو سوود لەو خزمەتگوزارییانە وەربگرن واتە دەتوانیت هاردوێر و سۆفتوێر و داتاکانیشت بخەیتەوە ناو كڵاودەوە.\nچەند جۆر خزمەتگوزاری کڵاودمان هەیە؟\nبە شێوەیەکی گشتی سێ جۆر خزمەتگوزاریی کڵاودمان هەیە، سیستەمی ئەلیکترۆنی و ئای تی بۆ بەڕێوەبردنی دامەزراوە و کۆمپانیاکان لە چەندین بەش پێکدێت. لە ژێر هەموویانەوە بەشی هاردوێر و ئامێرەکان دێت و لە کۆتاییدا داتا و زانیارییەکان. لە نێوانیشیاندا چەندین تەکنەلۆژیا و سیستمی دیکە بوونیان هەیە کە بەسەر شەش چیندا دابەشمان کردوون: هاردوێر، ڤێرچواڵایزەیشن، سیستەمی وەگەڕخەر، ڕەن تایم، ئەپلیکەیشنەکان و داتاکان.\nجۆری یەکەم بریتییە لە Infrastructure-as-a-Service (IaaS): بە کوردی دەتوانین ناوی بنێین دابینکردنی ژێرخانی ئەلیکترۆنی، لە ئایاسدا تۆ پارەدەدەیت بۆ بەکارهێنانی سێرڤەر، ڤیرچواڵ مەشین، ستۆرج و نێتۆڕک. واتە لەم جۆرەدا تەنها دوو چینی خوارەوە دابین دەکرێن ئەوانیش هاردوێر و ڤێرچواڵیزەیشنن.\nجۆری دووەم بریتییە لە Platform-as-a-Service (PaaS): بە کوردی دەتوانین ناوی بنێین دابینکردنی ژینگەی گەشەپێدان، لە پاسدا تۆ پارەدەدەیت بۆ بەکارهێنانی ژینگەیەکی تەواوی دامەزراندن و خستنەکاری بەرنامەکان واتە بەکارهێنەر تەنها خەم کە سۆفتوێر و داتاکان دەخوات و چوار چینەکەی تر کڵاودەکە دابینی دەکات.\nجۆری سێیەم بریتییە لە Software-as-a-Service (SaaS): بە کوردی دەتوانین ناوی بنێین دابینکردنی سۆفتوێر و بەرنامە. لە ساسدا تۆ مانگانە پارەی بەکارهێنانی سۆفتوێرێکی دیاریکراو دەدەیت وەک بەرهەمەکانی کۆمپانیای ئەدۆبی یان بەرنامەکانی مایکرۆسۆفت ئۆفیس لە ناو مایکرۆسۆفت ٣٦٥دا. واتە لەم جۆرەدا تۆ خەم لە هیچ ناخۆیت دێیت کارەکانی خۆت دەکەیت و تەواو، كڵاود هەموو شتەکانت بۆ دابیندەکات.\nدابینکارەکانی كڵاود کێن؟\nمایکرۆسۆفت ئاژوور (Microsoft Azure)\nکڵاودی ئەمازۆن (Amazon Web Services)\nکڵاودی گۆگڵ (Google Cloud Platform)\nسوودەکانی بەکارهێنانی کڵاود:\nتێچوو: یەکێک لە جیاوازییە سەرەکییەکان بریتیە لە تێچوو، لە کڵاودا تۆ بە پێی بەکار‌هێنانی سەرچاوەکان پارە دەدەیت یان بە پێی ژمارەی بەکارهێنەرەکانت بۆیە بە بەراورد بە سێرڤەری ناخۆیی کڵاود تێچووەکەی زۆر کەمترە، چونکە پێویست بە هیچ هاردوێر و سێرڤەرێکی فیزیکی نییە، پێویستت بە ستافی ئای تی نییە تاوەکو چاودێری نێتۆڕکەکەت بکەن، کەواتە تێچووی چاکسازی و بەڕێوەبردنیش کەم دەکات.\nئەزموونی بەکارهێنەر: یەکێکی تر لە خاڵە کاریگەرەکان کە ڕۆڵێکی بنچینەیی هەیە لە سەرکەوتنی هەر بزنسێکدا، لە ڕێگەی کڵاودەوە دەتوانیت بە خێرایی بەرهەم و خزمەتگوزاریی نوێ بڵاوبکەیتەوە و گەشەی پێبدەیت. ئەمەش وادەکات خۆت لەگەڵ خواستی کڕیار و گۆڕانکارییەکانی بازاڕدا بگونجێنیت. ڕێگەت پێدەدات بە خێرایی سەرچاوەکان زیاد بکەیت یان کەمیان بکەیتەوە بە پێی خواست.\nسیکوریتی: لەوانەیە کارمەندەکانت لە چەندەها شوێن و ئامێری جیاوازەوە دەستکاری فایلەکانی کۆمپانیا بکەن و لەگەڵ خەڵکی تردا هاوبەشی پێبکەن، ئەمەش دەبێتە هۆی زیادبوونی کەلێنە سکیورییتەکان و هاتنەناوەوەی فایلی زیانبەخش بۆ ناو سیستەمەکەت، بۆیە پاراستن و ئینکریپتکردنی ئەم داتایە یەکێکە لە خاڵە گرنگەکان و کڵاودیش لێرەدا ئاسانکارییەکانی بەرچاو دەکات بۆ دابینکردنی ئەو ئامڕازانەی کە بۆ هاوبەشیپێکردن و پارێزگاریکردن لەم داتایانە لە حاڵەتی نەخوازراو پێویستن.\nشیکردنەوە و لێکدانەوەی ڕاستەوخۆی داتا: لە ڕێگەی کڵاودەوە دەتوانیت ڕاستەوخۆ شیکردنەوە و ڕاپۆرت وەربگریت لەسەر داتاکانت، ئەمەش بەرچاوڕوونییەکی باشت دەداتێ لەسەر ئاستی بزنسەکەت و ئاسانکارییت بۆ دەکات لە بڕیارەکانت.\nچوستی و کارامەیی: کڵاود وادەکات کارامەتر بزنسەکەت بەڕێوەبەریت، بەو پێیەی لە ڕێگەی باکئەپ و داتا ڕیکۆڤەرییەوە ڕێگە لە لەدەستچوونی هەر داتایەک دەگرێت، وە بەردەوام دواین وەشانی بەرنامەکان بەکاردێنیت و مانگانە نوێکاری و چاکسازییت پێدەگات.\nبە کورتی لە كڵاودا: لە هەر کات و شوێنێک بێت دەستت دەگات بە داتاکانت، هەموو تێچووەکان دیاریکراون و پارەی زیادە نادەیت، پێویستت بە تیمی زۆر پێشکەوتووی ئای تی نابێت، سیکیوریتی بەرزە، بە کەمترین کات دادەمەزرێ و دەکەوێتە ئیش، بە ئاسانی دەتوانی سەرچاوەکان کەم و زیاد بکەیت، وزەی کارەبا کەمتر سەرف دەکەیت.\nلایەنە خراپەکانی بەکارهێنانی کڵاود:\nسیکیوریتی: پێدانی دەسەڵاتی بەڕێوەبردن و پارێزگاریکردنی دامەزراوەکەت بە لایەنێکی تر هەنگاوێکی گەورەیە، بۆیە پێویست دابینکەرێکی كڵاودی بەناوبانگ و بەهێز هەلبژێریت وەک مایکرۆسۆفت ئاژوور، گۆگڵ كڵاود، یان کڵاودی ئەمازۆن.\nپەیوەستنەبوون: لێرەدا دەبێ ڕەچاوی ئەوەی بکەیت کە هەموو کارەکان لە كڵاوددا لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە دەکرێت، بۆیە ئەگەر ئینتەرنێتێکی خێرا و باشت نەبێت لەوانەیە تووشی کێشە ببیتەوە.\nڕێکخستن: بە پێچەوانەی سێرڤەر و ژێرخانی ناوخۆییەوە کە بۆ مەبەستێکی دیاریکراوە دروستدەکرێت، لە كڵاوددا ڕێکخستنەکە لە دەستی دابینکەری كڵاوددایە، بۆیە پێویستە لە كڵاوددا ئۆفەر و پاکێجێک هەڵبژێریت کە لەگەڵ ئیشەکەی تۆدا بگونجێت.\nئەی ژێرخان و سێرڤەری ناوخۆیی چییە؟\nدەتوانین بڵێین بریتییە لە ژێرخانی تەکنەلۆژی خۆت کە کڕیوتە و بە فیزیکی لە شوێنی کارەکەتدا داتمەزراندووە بۆ بەڕێوەبردن و ئیشپێکردنی سێرڤەر، ئیمەیڵ، نێتۆڕک، ستۆرج. دەتوانین بۆ چەند کاتژمێرێک باسی سوود و زیانەکانی هەر یەک لەم دوو ڕێگەیە بکەین، بەڵام ئەم ڕێگەی دووەم وردەوردە لە هەندێک لە بوارەکاندا بەرەو کاڵبوونەوە دەڕوات و گرنگی خۆی لە دەست دەدات بەو پێیەی لە كڵاوددا بەردەوام خزمەتگەزارییەکان گەشە دەستێنن و کێشەکان چارەسەر دەکرێن.\nسوودەکانی ژێرخان و سێرڤەری ناوخۆیی:\nسیکیوریتی: ئەگەر سیستەمێکی ناوخۆیی بەکاربهێنیت، ئەوا داتاکانت لای خۆتە و کەسی تر دەسەڵاتی کۆنترۆڵکردنی ئەو داتایانەی نابێت. ڕاستەوخۆ داتاکانت بە فیزیکی لە بەردەمتدان و پێویستت بە ئینتەرنێت نییە بۆ ئەوەی دەستکاریان بکەیت.\nڕێکخستن: کاتێک ژێرخانی ناوخۆیی بەکاردێنیت دەتوانیت سیستەمەکانت بە پێی پێویستی و داواکارییەکانی خۆت دابمەزرێنیت، ئەگەر گۆڕانکاری لە خواست و دواکاری کڕیاردا ڕووبدات هەموو شتەکانت لە بەردەست خۆتدایە و دەتوانیت ئۆفەر و چارەسەرەکان نوێبکەیتەوە یان بیانگۆڕیت.\nلایەنە خراپەکانی ژێرخان و سێرڤەری ناوخۆیی:\nتێچوو: دەکرێ ئەو سەرمایەی کە لە ژێرخان و هاردوێری ناوخۆییدا سەرفی دەکەیت زۆر بێت، بە بێ ئاماژەدان بە تێچووی بەردەوامی چاکسازی و صیانە، ستۆرج، تێچووی وزەی کارەبا، تیمێکی تایبەتی سەپۆرت.\nداتا ڕیکۆڤەری: لەبەر ئەوەی داتاکانت لای خۆتە، بۆیە لە ئەگەری ڕوودانی هەر کارەساتێکی لەناکاودا ئەگەری لەدەستدانی داتاکانت زۆرە، بۆیە پێویستە بەردەوام داتاکانت باکئەپ بکەیت و کارەکانت نەوەستێت لە ئەگەری ڕووداوێکی ئاوادا.\nسکیوریتی: لەوانەیە وا بیر بکەیتەوە ژێرخانی ناوخۆیی بژاردەیەکی سەلامەتترە بۆ پاراستنی داتا هەستیارەکانت، بەڵام بە پێچەوانەوە لەم چەند ساڵەی دواییدا زۆربەی ئەو داتایانەی دزەیان پێکراوە ئەو داتایانە بوون کە لە ژێرخانی ناوخۆییدا بوون نەک لە كڵاوددا جا بەهۆی بێ ئەزموونییەوە بووبێت یان بە هۆی سیکیورییتیەکی خراپەوە.\nوەک دەبینیت هەردوو شێوازەکە لایەنی باش و خراپی خۆیان هەیە، بۆیە لەوانەیە بڕیاری هەڵبژاردنی یەکێکیان قورس بێت. لەوانەیە گرنگترین خاڵ بۆ ڕەچاوکردن پاراستنی داتا بێت، هەردوو شێوازەکە پارێزراون و چەندەها سیستەم و ڕێگەی پارێزگاری دابیندەکەن بەڵام پێویسیتیشیان بە پەرەپێدانی بەردەوام هەیە. هەروەها ئەگەر لە ڕووی توانای فراوانبوونەوە سەیری بکەین کڵاود بە چەندان ساڵ لە پێش شێوازەکەی ترەوەیە. بەڵام، ئەگەر هەر ناتوانیت دانەیەکیان هەڵبژێریت، بۆچی هەردووکیان نەبێت؟\nژینگەیەکی تێکەڵ (Hybrid): دووبارە سەیری لایەنە باش و خراپەکانی هەردوو شێوازەکە بکەرەوە، چی ئەگەر بتوانیت تەنها لایەنە باشەکانی هەردوو شێوازەکە وەربگریت و سیستەمێکی زۆر باش لە سکیوریتی، خۆگونجاندن، توانای فراوانبوون بنیادبنێیت. بە بێ ڕەچاوکردنی قەبارەی دامەزراوەکەت.\nکۆنتڕۆڵ لە دەست خۆتدا دەبێت، دەتوانیت بڕیار بدەیت کام داتایە لای لایەنی سێیەم لە كڵاوددا هەڵبگریت و کام داتایە لای خۆت هەڵبگریت لە پێناو پارێزگارییەکی زیاتردا.\nکارمەندەکانت دەتوانن کڵاودەکانی وەک مایکرۆسۆفت ئاژوور و ئەمازۆن بەکاربهێنن بۆ دەستگەیشتن بە دیسکتۆپ، فایل، بەرنامە و ئیمەیڵەکانیان بەم شێوەیە هیچ کاتێک ئیشەکانیان ناوەستێت، لە هەمان کاتدا دەتوانیت داتاکانت لەناو سێرڤەرەکانی خۆت باکئەپ بکەیت بۆ ئەوەی لە کاتی نەمانی ئینتەرنێتیشدا هەر بتوانیت دەستت بگات بە داتاکانت.\nبڕیاردان بە دەست خۆتە: هەر کام لە شێوازەکان هەڵبژێریت، کڵاود، ژێرخانی ناخۆیی یان ژینگەیەکی تێکەڵ وا باشترە سەرەتا لایەنە باش و خراپەکانی هەر شێوازێک ڕەچاوبکەیت. سنووردارکردنی دامەزراوەکەت بە تەنها یەک شێوازەوە لەوانەیە لە داهاتوودا زیانت لێبدات، لەوانەشە تەنها شێوازێک بۆ کارەکەی تۆ بەسبێت. واتە وەڵامی ڕاست و هەڵە بوونی نییە هەموو دامەزراوەیەک جیاوازە لە دانەیەکی تر و پێویستییەکانیان جیاوازە. کۆمپانیای ئاڤێستا دەتوانێت لەم ڕووەوە هاوکاریتان بکات و تیمە شارەزاکانمان بە پێی پێویستی ئێوە شێوازێکتان بۆ پێشنیاربکات.


یەکەم دیبەیت؛ ترەمپ و بایدن بە هێرشکردنە سەر یەکدی دەستیانپێکرد | KURDPLAT\nیەکەم دیبەیت؛ ترەمپ و بایدن بە هێرشکردنە سەر یەکدی دەستیانپێکرد\nکوردپلات 9/30/2020 11:00:00 ص ليست هناك تعليقات\nکاژێر 04:15 خولەکی بەرەبەیان بەکاتی هەولێر، یەکەم دیبەیتی خولی 46ەمینی سەرۆکایەتیی ئەمریکا لەنێوان جۆ بایدن، بەربژێری دیموکراتەکان و دۆناڵد ترەمپ، بەربژێری کۆمارییەکان دەستیپێکرد. هەر لە سەرەتاوە یەکدیان بە "درۆزن، هیچ نەزان و شکستخواردوو" تۆمەتبارکرد و تەوەرێک نەبوو لەسەری هاوبۆچوون بن، لە هەموو شتێکدا دژی یەکدی بوون.\nکریس واڵەس، بەڕێوەبەری دیبەیتەکە هەر لە دەستپێکدا هەستی بە تووندی و سەختی بەڕێوەبردنی دتیبەیتەکە کرد، بۆیە روو لە دوو بەربژێرەکەی سەرۆکایەتی و ئەو ژمارە کەمەی ئامادەبوون گوتی، ئەوان تەوقە ناکەن لەبەر پەتای کۆرۆنا، ئامادەبووانیش نابێ هاوار بکەن و قسە بکەن، بەربژێرەکانیش نابێت قسە بەیەکدی ببڕن، بەڵام دوایین داواکاری لە هیچ بەشێکی دیبەیتەکە جێبەجێ نەکرا و ترەمپ و بایدن زۆرترین قسەیان بەیەکدی بڕی.\nقسەکردن لەسەر پرسی دادگای باڵا\nچەند رۆژێک پێش ئەو دیبەیتە، دۆناڵد ترەمپ، بە بڕیاری سەرۆکایەتیی لە کۆشکی سپییەوە ئێمی بایرێتی وەک دادوەری باڵا دەستنیشانکرد، ئەوەش دوای کۆچی دوایی رووت بەیدەر.\nیەکەم پرسیاری بەڕێوەبەری دیبەیتەکەش ئەو پرسە بوو، کە بە ترەمپی گوت بۆچی ئەو کارەت کرد و چاوەڕێی هەڵبژاردنت نەکرد، کە ئەوە داوای دیموکراتەکانە؟\nترەمپ بە لەخۆڕازیبوونەوە وەڵامی ئەو پرسیارەی دایەوەو گوتی "ئێمە هەڵبژاردنەکانمان بردەوە و ئەنجوومەنی پیران و کۆشکی سپیمان هەیە، ئەوانەی دادگای باڵا لایەنگری ئێمەن و خەڵکی شارەزاو ولیبڕاڵن، بایرێتیش کەسێکی باشە، بۆیە دیاریمان کرد بۆ ئەو پۆستە، لە هەموو ئەوانەش باشتر دەبێت کە لە دادگای باڵا کاردەکەن". ترەمپ لە ستایشی دادوەرە تازەکەی دادگای باڵای فیدراڵی بەردەوام بوو و گوتی "پرۆفیسۆرەکەی بایرێتیش هەر ئەوەی پێگوتووم کە ئەو زۆر کەسێکی باشە، دیموکراتەکانیش دەسەڵاتیان هەبوایە بەخێرایی ئەو کارەیان دەکرد، بەڵام براوە نەبوون بۆیە نەیانکرد".\nواڵەس رای جۆ بایدنیشی لەو بارەیەوە وەرگرت، ئەو هەمان رای خۆی دووپاتکردەوە، کە دەبوو بۆ دانانی دادوەری نوێی دادگای فیدراڵی چاوەڕانی ئەنجامی هەڵبژاردن کرابا و گوتی "خەڵکی ئەمریکا مافیان هەیە لە دەستنیشانکردنی دادوەری باڵا، دەبوو چاوەڕێی کۆتایی هەڵبژاردنەکان بکرێت، دەبوو دوای دەنگدان ئەو کارە کرابا".\nبایدن، هەر لەوێدا یەکەم هەلی قۆستەوە بۆ دەستپێکردنی هێرش و گوتی "ترەمپ زۆرجار باسی دادگای باڵای فیدراڵی کردووە، دەیانەوێت لەرێگەی ئەو دادگایەوە سیستەمی ئۆباماکەیر هەڵبووەشێننەوە کە 100 ملیۆن کەس رزگار دەکات و بیمەی تەندروستی دابیندەکات، ئەو دادوەرەی ترەمپ دایناوە هەر لە ئێستاوە رایگەیاندووە دژی ئەو سیستەمەیە، هەر بۆئەوەش دایناوە، بۆئەوەی ژنانی دووگیان بخەنە مەترسی".\nترەمپ قسەکانی بە بایدن بڕی و گوتی "من بۆ چوار ساڵ هەڵبژێردراوم نەک بۆ سێ ساڵ و نیو، بۆیە مافی خۆمە ئەو بڕیارە بدەم، ئینجا نازانم ئەوم 100 ملیۆنەت لەکوێ هێنا لەخۆتەوە، بەڕاستی کێشەی تۆ ژمارەیە".\nهێشتا زۆر تەوەر مابوو قسەی لەسەر بکەن، کەچی هەر لەم سەرەتایەوە قسەکانیان بەرامبەر یەکدی تووند بوو. بایدن گوتی لابردنی سیستەمی ئۆباماکەیر کێشە دروستدەکات وەکو ئەوەی ئێستا 200 هەزار کەس بە کۆرۆنا مردوون. ترەمپ دیسان قسەکەی پێ بڕی گوتی "تۆ سەرۆک بوویتایە 2 ملیۆن کەس دەمردن، تۆ هەر نازانی ئەو بابەتە چۆنە، ئیتر بۆچی دەتەوێت وا پیشانی خەڵک بدەی مەترسی هەیە، بۆچی لە خۆتەوە قسە دەکەی".\nبەڕێوەبەری دیبەیتەکە زیاتر لەسەر ئەم مژارە وەستا و بە ترەمپی گوت: تۆ لە سەرەتاوە هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی ئۆباماکەیرت دا، بەڵام جێگرەوەت نەبوو بۆی. ترەمپ گوتی "هەمبوو". واڵەس دیسان گوتی "نەخێر، نەتبوو". ترەمپ جارێکی دیکە وەڵامی دایەوەو گوتی "ئەوەی من کردوومە بۆ خەڵکی ئەمریکا هیچ کەسێک نەیکردووە، ئەوەتا بایدن 70 بۆ 80 ساڵە لە سیاسەتدایە نەیتوانیوە کارێکی وەکو ئەوەی من بکات". ترەمپ لەکاتێکدا وای گوت، کە تەمەنی بایدن خۆی 77 ساڵە، دواتر راستیکردەوە کە بایدن 47 ساڵە سیاسەت دەکات.\nواڵەس روویکردە بایدن و پرسیاری ئەوەی کرد، کە بۆچی بایدن دەیەوێت بڕگەیەک بۆ ئۆباماکەیر زیاد بکات، بایدن گوتی "ئەوەی من بۆ خەڵکە زۆر هەژارەکانە، ترەمپ ئەوەی کردوویەتی و دەیکات درۆیە، ئەوەتا ناتوانێت خۆی بێدەنگ بکات". ترەمپیش هەر قسەیکرد وگوتی "تۆ بۆ چەپ و سۆشیاڵ دیموکراتەکان خۆت دۆڕاند". بایدنیش گوتی "ئەوە تۆی هاوکاری کەس ناکەیت و خەمی هەژارانت نییە، نازانی هیچ بۆ خەڵک بکەیت". ترەمپ هەر وەڵامیدایەوەو گوتی "من دەمەوێت بە نرخی باشتر دەرمان بدەمە ئەمریکییەکان، ئۆباماکەیر هیچ باش نییە و هەڵەیە، ئەو بڕگەیەمان لێ لابردووە کە دەڵێ تەنیا بۆ ئەمریکییەکان، هەر نەدەبوو ناوی ئۆباماکەیر بووایە". دووبارە بایدن گوتی ترەمپ هیچ پلانێکی بۆ تەندروستی نییە، ترەمپ لەولاوە بێ ئەوەی هیچ بخاتەڕوو گوتی "هەمانە".


شوێن‌پێی مرۆڤی 120هەزار ساڵە\n19/9/2020 03:32 PM\nدێرینەناسان توانیان لە سعودیا چەندین شوێن‌پێی مرۆڤ کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ 120هەزار ساڵ لەمەوبەر بدۆزنەوە. بەر لە دوایین سەردەمی سوهۆڵبەندان کە لە ماوەی 112 بۆ 122هەزار ساڵ لەمەوبەر رووی داوە، دوو یان سێ مرۆڤ لە درێژایی باشووری دەریاچەیەکی دێرینی دەشتی "نفود"ـی سعودیا هەنگاویان ناوەتەوە. ئەم کەسانە کە بۆ کۆکردنەوەی ئاو بەرەو دەریاچەکە خوار بوونەتەوە، تەنها نەبوون و ئاژەڵی دیکەش بۆ نموونە ئەسپ، فیل و وشتریش لەو کاتەدا لەو دەوریان بوون.\nئەم کەسانە پاش خواردنەوەی ئاو لەم ناوچەیە تێپەڕ بوون، بەم حاڵەوە شوێن‌پێی ئەوان لە قوڕدا جێماوە وهەڵبەت بابەتێکی لەم چەشنە بۆ ئاژەڵیش هەر راستە. پاش ماوەیەک ئەم شوێن‌پێیانە وشک و رەق دەبنەوە و پاشان لم دایاندەپۆشێت و بۆ 100هەزار ساڵ پارێزراو بوون.\nبوونی شوێن‌پێی مرۆڤ لە نیمچە دورگەی سعودیا کە بە دەروازەی ئەفریقا و ئوراسیا دێتە ئەژمار، ئەوە نیشان دەدات کە مرۆڤە سەرەتاییەکان یەکەم گەشتی خۆیان بۆ چ کیشوەرێک بووە. جێهێشتنی ئەفریقا لەلایەن مرۆڤەکانەوە زۆر سەمەرە نییە چونکە بەڵگەی مێژوویی دیکەش هەیە کە باس لە بوونی مرۆڤ لە باشووری یۆنان دەکات لە 210هەزار ساڵ لەمەوبەر و نزیکەی 180هەزار ساڵ لەمەوبەر لە شام.\nئەگەرچی دێرینەناسان بەڵگەیەکی کەمیان دەست کەوتووە بەڵام زانیاری زۆریان سەبارەت بە ئاراستەی یەکەم گەشتەکانی مرۆڤیان لەبەر دەستە. گەشت کردن بۆ سعودیا لە باری جوگرافی و بەکردەوەیی‌بوونەوە، لۆژیکی‌تر دێتە بەرچاو. سعودیا لە ئێستادا یەکێک لە وشکترین شوێنەکانی جیهانە، بەڵام پێشتر وانەبووە بۆیە مرۆڤی سەرەتایی لە ئەفریقاوە گەشتی کردووە بۆ ئەوێ.


📝 28 ڕێکخراو بۆ دۆخی کرێکاران چەند داواکارییەک ئاڕاستەی حکومەت دەکەن بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی May 1 2020 1:28PM\n👁 ئی بابەتە 642 جارێ وینیان\n28 رێکخراو چەند داواکارییەکیان لە سەر دۆخی کرێکارا [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ ب.ج. 1-5-2020 13:28:08\n📖 ئەم دونیایە پێچەوانەیە، دەبیت ڕاست بکریتەوە! کورتەباس\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی May 1 2020 12:00AM\nهەموو ساڵێک لەیەکی ئایاردا بە سەدان ملیۆن کرێکار، [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 1-5-2020 0:00:08\n📝 بەیاننامەی حزبی شیوعی کوردستان بە بۆنەی یەکی ئایار ڕۆژی جیهانی تێکۆشانی نێونەتەوەیی چینی کرێکارانی جیهانی بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Apr 30 2020 11:42AM\n👁 ئی بابەتە 809 جارێ وینیان\nبەبۆنەی یەکی ئایارەوە، کە سومبولی بۆنە نێونەتەوەیی [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 30-4-2020 11:42:38\n📝 پژاک: یەکی گوڵان خوێندنەوەیەکی نوێی تێکۆشان لە دژی سیستەمی سەرمایەدارییە بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Apr 30 2020 9:52AM\nناکۆکی نێوان کارگەر و کارفەرما مێژوویێکی کۆنی هەیە [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 30-4-2020 9:52:52\n📝 پەیامی سەرۆکایەتی یەکێتیی بۆ کرێکاران بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی May 1 2020 9:40AM\nکرێکاران داهاتوو بونیاد دەنێن، لە پێناو کوردستان [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 1-5-2020 9:40:21\n📝 پەیامی نێچیرڤان بارزانی، بۆ 1ی ئایار بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی May 1 2020 9:36AM\n👁 ئی بابەتە 634 جارێ وینیان\nبە بۆنەی یادی یەکی ئایار، رۆژی جیهانیی کرێکارانەوە [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 1-5-2020 9:36:21\n📝 تەڤگەری ئازادی: 1ی ئایار ڕۆژی تێکۆشانە دژی زوڵم و زۆریی و چەوسانەوە بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Apr 30 2020 9:56AM\n1ی ئایار رۆژی تێکۆشانە دژی زوڵم و زۆریی و چەوسانەو [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 30-4-2020 9:56:36\n📝 ژووری ئۆپەراسیۆنی پارێزگای هەولێر بڕیاری نوێ دەردەکات بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Apr 23 2020 9:52PM\n👁 ئی بابەتە 471 جارێ وینیان\nبە رەچاوکردنی دۆخی ژیان و گوزەران و کار و کاسبی و [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 23-4-2020 21:52:34\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی May 1 2020 1:36PM\nسەباح عەلی جاف لەژيانی هەر يەکێک لەئێمەی تاکی کور [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 3 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-5-2020 13:36:04\n📝 فیدراسیۆنی کەمئەندامانی باکوور و رۆژهەڵاتی سوریا 1ی ئایار رۆژی پشتیوانی و تێکۆشانی کرێکارانیان پیرۆز کرد بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی May 1 2020 12:37PM\nفیدراسیۆنی کەمئەندامانی باکوور و رۆژهەڵاتی سوریا ب [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 1-5-2020 12:37:44


بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان كاری ڕێكخراوه‌ی خۆی نوێ ده‌كاته‌وه‌و ڕیزه‌كانی پته‌وتر ده‌كات\nله‌چوارچێوه‌ی خۆڕێكخستنه‌وه‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ڕۆژی3/2/2020 سكرتێری باژێڕه‌كان له خانه‌ی ڕاپه‌ڕاندن و ژوری په‌یجوری و مه‌كۆی سلێمانی سه‌ردانی ناحیه‌ی بازیانیان كردوو له‌گه‌ڵ به‌شێكی زۆری هه‌ڵسوڕاو ده‌نگده‌رانی گۆڕان كۆبونه‌وه.\nكۆبونه‌وه‌ی شه‌ماڵ عه‌بدولوه‌فا سكرتێری باژێره‌كان، په‌یوه‌ست بوو به له‌نزیكه‌وه ئاگاداربون له‌كێشه‌و گرفته‌كانی به‌رده‌م بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ناوچه‌كه‌و وه‌گوێگرتن له‌و هه‌ڵسوڕا و ده‌نگده‌رانه‌ی كه‌له‌سنوره‌كه‌دا هه‌یه.\nله سه‌ردانه‌كه‌ی سكرتێری باژێره‌كان، چه‌ندین كه‌سایه‌تی به‌سه‌ركرا یه‌وه له‌سنوره‌كه‌دا، كه‌پاڵپشت و ده‌نگده‌ری بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانن و ڕاوسه‌رنجه‌كانیشیان به‌هه‌ند وه‌رگیران. خانه‌ی ڕاپه‌ڕاندنی و وه‌فده‌كه‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان؛ به‌ڵێنی دا به‌جدی كار بۆ باشتركردن و به‌هێزكردنی ڕیزه‌كانی نێو بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان بكه‌ن و سه‌رجه‌م هه‌ڵسوراوان به‌سه‌ربكه‌نه‌وه. ئه‌م سه‌ردانانه‌ی له‌دوای ئه‌وه‌دێت كه بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌یه‌وێت كاری ڕێكخراوه‌ی خۆی به‌شێوه‌یه‌كی نوێ ڕێكبخاته‌وه.


تەیموور خالیدیان، چالاکی مەدەنی خەڵکی مەلایر دەستبەسەر کرا\n15:43 - 18 August 2020\nهەنگاو: یەکێک لە چالاکانی مەدەنی خەڵکی شاری مەلایر سەر بە پارێزگای هەمەدان لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی ئەو شارەوە دەستبەسەر کراوە.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ڕۆژی شەممە ٢٥ی گەلاوێژی ٢٧٢٠ (١٥ی ئاگۆستی ٢٠٢٠)، تەیموور خالیدیان، چالاکی مەدەنی و ژینگەپارێزگی خەڵکی شاری مەلایر سەر بە پارێزگای هەمەدان کە نزیکەید وو حەفتە پێش دەستبەسەر کرابوو، بۆ بەندیخانەی گشتیی ئەو شارە گوازراوەتەوە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، تەیموور خالیدیان سەرەتای مانگی گەلاوێژ لەلایەن هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعات دەستبەسەر و دوای تەواوبوونی قۆناغی لێپرسینەوە بۆ بەندیخانە گوازراوەتەوە.\nئەو سەرچاوەیە کە بە هۆکاری ئەمنی نەیویست ناوی ئاشکرا بێت لە درێژەدا ڕایگەیاند کە، ناوەندە ئەمنییەکان وەها گوشاریان خستووەتە سەر بنەماڵەی تەیمووریان کە هەتا ئێستا بەدواداچوونیان بۆ چارەنووسی ناوبراو نەکردووە.\nتیموور خالیدیان لە کاتی مانگرتنە سەانسەرییەکانی زستانی ٢٠١٨ دەستبەسەر و دوای ٢٠ ڕۆژ بە دانانی بارمتە ئازاد کرابوو. ناوبراو دواجار لەلایەن لقی یەکەمی دادگای شۆڕشی مەلایر بە سەرۆکایەتی دادوەر بێهنام ڕەزاوەندی حوکمی ٢٠ مانگ بەندکران و ٣ مانگ بەندکرانی هەڵپسێردراوی بەسەردا سەپابوو.\nئەو چالاکە مەدەنییە ساڵانی ڕابردووش بە تۆمەتی ناردنی هەواڵی ناو بەندیخانەی مەلایر بۆ ناوەندەکانی مافی مرۆڤی دەستبەسەر کرابوو.


درەختی دەرزی - قەڵەم\nسەردەمانێک دوو برا لە قەراخ دارستانێکدا دەژیان. براگەورەکە بەرامبەر بە برابچووکەکە زۆر خراپ بوو، بەشە خواردنەکەی ئەوی دەخوارد و جلو بەرگە جوانەکانیشی بۆ خۆی هەڵدەگرت. رۆژێکیان براگەورەکە بە مەبەستی کۆکردنەوەی چیلکەو چەوێڵ و فرۆشتنیان لە بازار چوو بۆ دارستانەکە. لەکاتێکدا خەریکی کۆکردنەوەیان بوو گەیشتە درەختێکی جادوویی. درەختەکە پێی گوت "بەڕێز! تکایە لق و پۆپی من مەبڕەوە، گەر ئەم کارە بکەی ئەوا منیش سێوی ئاڵتونیت دەدەمێ." براگەورەکە ئەمەی قبوڵکرد، بەڵام هاوکات لە رادەی ئەو سێوانەی لە درەختە جادووییەکەی وەرگرت رازی نەبوو. تەمەع رووی تێکرد و هەڕەشەی بڕینی قەدی درەختەکەی کرد ئەگەر درەختەکە سیوی زیاتری پێ نەدا. درەختە جادووییەکە لە جیاتی سێو، سەدان و سەدان دەرزیی بە سەردا بەردایەوە. براگەورەکە کەوتە سەر زەوی و لە کاتێکدا رۆژ بەرەو ئاوابوون دەچوو لە ژان و دەردی خۆی کەوتە هاوارهاوار.\nلە کۆتاییدا براگەورەکەی سەبارەت بە هەڵس و کەوتی خراپی خۆی داوای لێبوردنی لە برابچووکەکەی کرد و بەڵێنی دا ئیتر لەوە بەدووا لە گەڵی چاک بێت. درەختەکە کاتێک بینی دڵی براگەورەکە گۆڕاوە و میهرەبان بووە هەرچەندە سێوی ئاڵتوونی وا براکان نیازیان بوو پێی دان.\nمیهرەبان بوون گرینگە و هەمیشە پاداشتی بەشوێنەوەیە.\nلە درزی نێوان دوو لۆنەی پەردەی سوورئاڵی بەر پەنجەرەکەوە، تیشکێکی شکاو وەک هەڵمێکی پەشمینەی نوورانی دەپژایە ژوور و خەتێکی ڕوونکاڵی لەسەر تەختی فەڕشەکە نەخشاندبوو. چووە بەر پەنجەرە. بۆ لادانی پەردەکە، لە دوولاوە دوو دەستی هەڵێنا. بازن و خرخاڵ، لە مەچەکەوە داخزان و بە شوێنێکی ساقۆڵی، سفت و سپی و سۆڵەوە گیرسانەوە.


دایک و باوکی زیندانییەکی سیاسی کورد بانگهێشتی ئیدارەی ئیتلاعات کران – چاونیوز\nچاونیوز: دایک و باوکی زیندانییەکی سیاسی کورد لە شاری مهاباد بانگهێشتی ئیدارەی ئیتلاعاتی ئەو شارە کران.\nبەپێێ هەواڵی گەیشتوو بە چاونیوز، ڕۆژی سێشەمە ١٧ی پووشپەڕی ١٣٩٩، ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری مهاباد باوکی “ڕێبوار بادپا” کە بە تۆمەتی هاوکاری کردنی هێزکی کوردی دەسبەسەر و زیندانی کراوە، لەو ئیدارەی لێپرسینەوەیان لێ کراوە.\nسەرچاوەیەک لەم بارەیەوە بە چاونیوزی ڕاگەیاند کە، دوو ڕۆژ پێشتریش دایکی ئەو زیندانییە سیاسییە بۆ ئیدارەی ئیتلاعات بانگ کراوە و لێپرسینەوەی لێکراوە.\nدوای ئەو ڕەشەبگیرییەی ناوەندە ئەمنییەتییەکانی ڕێژیمی ئیسلامی ئێران لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ئێستا بنەماڵەی بەندکراوان و کەسایەتییە سیاسییەکان بانگهێشتی ئیدارەی ئیتلاعات دەکرێن و بەهەڕەشە و گوڕەشە دەیانهەوێ خەڵک جاوترسێن بکەن.\nبنەماڵەی، زیندانیان، سیاسی، ڕێبوار، بادپا، چاونیوز، مهاباد\t۱۳۹۹-۰۴-۱۸\nتاگەکانی بابەتبنەماڵەی، زیندانیان، سیاسی، ڕێبوار، بادپا، چاونیوز، مهاباد


دونیا بۆ سەردەمێکی زۆر ئاڵۆز دەڕوات. یەکێک لەو بنەمایانەی کە توشی قەیرانی گەورە دەبێت سەروەری وڵاتانە، بە تایبەتی سەروەری وڵاتانی بچوک. لە ململانێی فرە جەمسەری دونیادا، کورد بژاردەکانی کەم دەبێتەوە و ناچارە هەمیشە لایەنی بەهێز بگرێت. ئەمە ڕەنگە بەشێکی خواست بێت بەڵام بڕێکی زۆریشی بە ناچارییە.\nمانای چیە کە سەروەری توشی کێشە دەبێت: یەکەم، بە مانای ئەوە دێت کە بەهێز بەبێ سڵکردنەوە لە سیستەمی نێودەوڵەتی هەوڵی ئەوە ئەدات کە بەرژەوەندی خۆی بە دەست بهێنێت. دوەم، دەستوەردان لە وڵاتان زۆر دەبێت. سێیەم، وڵاتانی بچوک، بچوکتر لە ٢٥٠ ملیون کەس، ناتوانن تەنها بە خۆیان داکۆکی لە بەرژەوەندی باڵای خۆیان بکەن. چوارهەم، هێز دەبێتە بنەمای ڕێساکانی سیستەمی نێودەوڵەتی. ئەمە مانای چیە و بۆ کورد چی دەگەیەنێت؟؟\nئەگەر بەهای سەرەکی دونیا هێزە، نەک ماف و یاسا و ڕێسا و سەروەری و ڕێز و ئەم شتانە ئەوا کورد دەبێت بیر لە هێز بکاتەوە و بە لۆجیکی هێز بیربکاتەوە. چۆن هێز بەرهەم دێت؟\nچوارهەم، گەشەپێدان بە مۆدێلێکی ئابوری یەکتر تەواوکەر. بەهای سەرەکی ئابوری لە کۆمەڵگای ئێمەدا بۆ ئەوەیە کە چۆن داهات یان پارە لە چەند ناوەندێکدا کەڵەکە بێت و لە ڕێگاوە بەکاربهێنرێت بۆ ئامانجی تر. ئەم مۆدێلە گەشتوەتە بن بەست. دەبێت پارە وەها ببینرێت کە مافە، نەک شتێک کە دەبێت بە دەستی بهێنێت لە ململانێیەکی جەنگەڵیدا.


هاوپەیمان ناودەوڵەتی پەنج شوین رادەس هيزه‌يل عراقى كرد\nشەفەق نیوز/ وشکن گشتی بنتاگۆن، ئمڕوو دووشەممە، باس کرد كهاوپەیمان ناودەوڵەتی وە سەرپەرشتی ئەمریکا، پەنج شوین داوەدەس هێزەیل عراق لەدویای ناکۆکی وەل ئیران، ولە خود وەختەگە هوشداری دا لە واین وه کۆمەڵ دە هەزار داعشی لەناو زیندانەیل.\nوشکن گشتی وەزارەت بەرگری ئەمریکا (بنتاگۆن) لە راپۆرت نوویگ وت؛ هیزەیل هاوپەیمان ناودەوڵەتی دژوە داعش پەنج شوین سەربازی دانه دەس هێزەیل عراقی، ک تەیارەخانەی مووسڵ هاناویان وناوەندیگ ستراتیژی لە نزیک سنور عراق - سوریا ک ناسریاگە وە قائیم.\nوشکنەگە وت ئی کارە وە هۆی ناکوکیەگان ناونی ئەمریکا وئیران کریا، له‌شوون پەلامار چەن شوینیگ سەروە هێزەیل ئەمریکە وهاوپەیمانی ، دویای دەسوشانە ئەمریکیەگە ک لەئەنجامی قاسم سولەیمانی سەرکردەی فەیلەق قودس سەروە پاسەوان شوڕش نەتەوەیی ئیرانی، لە کانون دویەم وەرین كوشیا.\nراپۆرتەگە ک رۆژنامەی (شرق الاوسط) خوەرهاڵات ناوڕاس سعودی بڵاوی کرد؛ دیاری کرد؛ ک ناکۆکی ئیران وباڵەیل چەکدار وەل ئەمریکا هێشت ئه‌را مقەیەتی هێزەگە ئاڵشتی زویەنەیگ بكریه‌ید لە شوین هێزه‌یل ئەمریکی و وتیش؛ لە ماوەی ناونی ١٧ ئادار تا ٣٠ لەی مانگە، ئەمریکا ٤ شوین سەربازی داگە دەس هێزەیل سەربازی عراق، لەناویان فڕۆکه‌خانەی مووسڵ و ناوەندیگ ستڕاتیژی نزیک سنور عراقی سوری، ک وە قائیم ناسریاگە ، ولە نیسان وەرین هاوپایمانیەگە پەنجم شوین ته‌سلیم كرد.\nئاماژەیش دا ک ئۆپراسیۆن (هێز سەخت) ، ک ئەمریکا ئەرا لەناوبردن داعش لە عراق و سوریا سەرپەرشتیی کەێد ، لە فرە بیاننامە دووپات ئەوە کردیه ک کارەیل ئاڵشتکردن لەماوەیگ دریژ پلان ئەرای نریاگە، یه‌ش لە ئەنجام دەسوەشاننەیل سەرکەفتگ دژوە داعشه ك کار ئاڵشتکردن ها له شوونی . وه‌لی\nئیسە بەشیگ لەلی دویا خستنه وەهۆی هەڕەشەی باڵەیل عراقی ک سەروە ئیرانن.\nپه‌رسف ئیران لەبان کوشتن سولەیمانی ، وەشانن مووشەک بی ئەرا بان سه‌ربازگه‌یل ئەمریکا، ودەزگایل سەروە هاوپەیمان ناودەوڵەتی ك بویە هۆی زەخمداری دەیان كه‌س لە هێزه‌یل ئەمریکا له دوو شوین عراق. ودوو سەباز ئەمریکی ویەک بریتانی کوشیان وەختا زیاتر لە دە مووشەک کەفتە بان سەربازگه‌ی تاجی لە ئادار وەرین.\nراپۆرتەگە هوشداری لە واین زیاتر لە ١٠ هەزار چه‌كدار داعش دا، لە زیندانەیل هاوپەیمانەیل سوپای ئەمریکا لە سوریا. وتیش؛ هێزەیل سوریای دیموکرات دەور دوو هەزار چه‌كدار بیگانە لە داعش گرتنه، ودەور ٨ هەزار چه‌كدار عراقی وسوری لە ٢٠ ناوەند ده‌سوه‌سه‌رن، ومەترسی لە واینیان هەس.\nوەگورەی راپۆرتیگ ئەرا وشکنە گشتیەگە؛ داعش دەور ١٤ هەزار تا ١٨ هەزار چه‌كدار لە پشتگیرەیلی لە سوریا و عراق دیرێد.