له‌لایه‌ن: یوسف علی - به‌روار: 2020-06-08-16:06:00 - کۆدی بابەت: 121\nڕێکخراوی باکوری ئەتڵەسی ناتۆ\nهاوپەیمانی باکوری ئەتڵەسی ‘NATO’ هاوپەیمانییەکی سەربازی ئەوروپییە، لە گەرمەی شەڕی سارددا دروستبوو بۆ بەرەنگاربونەوەی هاوپەیمانی 'وارشۆ' ی سەربە ڕوسیا.\nلەساڵی 1949 دامەزرا لەسەر پەیماننامەی باکوری ئەتڵەسی کە لە واشنتۆن ئیمزاکرا لەهەمان ساڵدا، لەسەرەتادا کاری پاراستنی ئەوروپای ڕۆژئاوا بوو لە دژی یەکێتی سۆڤیەت و وڵاتانی هاوپەیمانی وارشۆ، هەمو وڵاتانی ئەندام بەپێی هێز و ئامێری سەربازی بەشدارن تیایدا.\nبارەگای سەرەکی لە برۆکسلی پایتەختی بەلجیکایە.\nئامانجی سەرەکی پاراستنی ئەندامەکانییەتی بە ئامرازەکانی سیاسی و سەربازی. ڕێکخراوەکە لە 28 ئەندام پێکهاتوە، هەریەک لە وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا کە گەورەترین هێزی سەربازی هەیە تیایدا، فەرەنسا، بەلجیکا، کەنەدا، دانیمارک، ئایسلاند، ئیتالیا، لوکسومبورغ، هۆڵەندا، نەرویج، پورتوگال و بەریتانیا وە لەساڵی 1952 تورکیا و یۆنان و ئەلمانیای ڕۆژئاوای پێشو لە 1955 و جارێکی تر دوای یەکگرتنەوەی هەردوو ئەڵمانیا لە 1990 بوون بەئەندام تیایدا، وە لە 1982 ئیسپانیا و چیک و مەجەڕ و پۆڵەندا لە 1999 و بولگاریا لە 2004 بون بەئەندام.\nبەدەرلە 28 ئەندامەکەی خۆی لە کۆبونەوەی لوتکەی لاتیفیا لە ساڵی 2006 داوایان لە بۆسنە و هەرسک و سربیا کرد کە بچنە ناو هاوپەیمانییەکەوە.\nئەوشوێنانەی دەستوەردانی تێداکردوە\n-لە ساڵی 1995 دەستوەردانی کرد لەکاروباری بۆسنە و هەرسک و هێزی ئاشتی پارێزی تێدا بڵاوکردەوە.\n-لە ساڵی 1999 بەڕێگای ئاسمانی گورزی سەربازی وەشاند لە یۆگسلافیا و هێزی ڕەوانەی کۆسۆڤۆ کرد.\n-لە ساڵی 2001 هێزی ڕەوانەی مەقدۆنیا کرد بۆ پاراستنی ئاشتی.\n-لە ساڵی 2003 ڕاسپێردرا بۆ ئەوەی هێزی هاوکاری ئاسایشی نێودەوڵەتی 'ئیساف' ڕەوانەی ئەفغانستان بکات.\nسەرباری هێز و دەستوەردانی سەربازی ناتۆ هەڵدەستێت بە هاوکاری مرۆیی، وەک لەساڵی 2006 لە پاکستان کردیان بۆ هاوکاری زەمینلەرزە، و هاوکاری بۆ ڕووداوی کاترینا لە ئەمریکا لە ساڵی 2006 دا.\n-چەند دەستپێشخەرییەکی ئەنجامداوە، گرنگترینیان لە ساڵی 1994 بو لەژێر ناوی 'هاوکاری و پەیوەندی لەگەڵ ئەو وڵاتانەی لەدەوروبەری ناتۆ دان' وەک بۆسنە، سربیا و مۆنتینیگرۆ وە پشتیوانی لێکردن.\n-لە ساڵی 1997 بنەمایەکیان واژۆ کرد لەگەڵ رووسیا بۆ دروستکردنی 'ناتۆ ڕووسیا' کە ڕێگای دەدا بە ڕوسیا ڕۆڵی ڕاوێژکاری بگێڕێ بۆ ئەو کێشانەی پەیوەندی بە ڕووسیاوە هەیە، لەگەڵ سەرهەڵدانی کێشەی کۆسۆڤۆدا ڕووسیا هەموو پەیوەندییەکانی لەگەڵ ڕێکخراوی ناتۆ هەڵپەسارد بۆ ئەوەی کۆڕبەندی ڕووسیا ناتۆ کارابکرێت لە ساڵی 2002 بە شێوەی فەرمی.\n- هەروەها دەستپێشخەری ئەستەنبوڵ لە ساڵی 2004 لەژێر ناوی بانگەشەی هاوکاری لەگەڵ وڵاتانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بۆ ئارامی و پاڵپشتی ئاشتی لە سنورەکەدا.\nپەیکەربەندی ڕێکخراوی ناتۆ\nلایەنی سەرەکی بۆ بڕیاردان لە ڕێکخراوی ناتۆ بریتییە لە ئەنجومەنی باکوری ئەتڵەسی کە هەفتانە کۆدەبنەوە یاخود بەپێی پێویستی، وە سەرپەرشتی دەکرێت لەلایەن سکرتێری گشتییەوە و هاوکاری ئەندامەکان دەکات بۆ گەیشتن بە بڕیاردان و ڕێکەوتن لەسەر دۆزەکان.\nڕێکخراوی ناتۆ چەند لیژنەیەکی تر لەخۆدەگرێت بۆ ڕاپەڕاندنی کاروبار و خشتەی ڕۆژانە، بڕیارە سیاسییەکان کە کاردانەوەی سەربازی هەیە ڕاستەوخۆ لەلایەن لیژنەی سەربازی و پێکهاتەی سەرکردایەتی سەربازییەوە دەردەکریت و جێبەجێدەکرێت.\nڕێکخراوەکە هێزی سەربازی هەمیشەیی هەیە و لەکاتی ڕەزامەندی لەسەر کردەیەکی سەربازی وڵاتە ئەندامەکان هێزی زیادەی خۆبەخش ڕەوانە دەکەن.\nسکرتێری گشتی بەرزترین کارمەندی ناسەربازی ڕێکخراوەکەیە و بەرپرسە لە پرسپێکردنی ئەندامەکان و بڕیاردان وە خۆشی وتەبێژی فەرمی هاوپەیمانییەکەیە و سەرکردایەتی کارمەندە نێودەوڵەتییەکانی ڕێکخراوەکە دەکات.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : ڕێکخراوی باکوری ئەتڵەسی 'ناتۆ'


پرسی کورد پاش کووده‌تا/ عومه‌ر فارۆق گرگرلی ئۆغڵۆ\nAugust 20, 2016 - 10:57 AM\nکۆدی هه واڵ : 773119\nئۆجه‌لان به وتنی ئه‌وه‌ی که "ئه‌گه‌ر ئه‌م پڕۆسه ڕابگیردرێت، سه‌رله‌نوێ میکانیزمی کووده‌تا ده‌ستیپێده‌کاته‌وه"، به شێوه‌یه‌کی ئاگادارانه له پڕۆسه‌یه‌ک که له‌ناوچووه هیچ ده‌ستێوه‌ردانێکی ئه‌نجام نه‌داوه و له جێگه‌ی خۆیدا به بێ ئه‌وه‌ی کاردانه‌وه‌یه‌ک نیشان بدات، ڕووخاندنی ئه‌و پڕۆسه‌یه بینی چونکه له کتێبی "یادداشته‌کانی ئیمرالی" به شێوه‌ی به‌رده‌وام دووپاتی ده‌کاته‌وه "ئه‌گه‌ر ئه‌م پڕۆسه ڕابگیردرێت، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر حکوومه‌ت به بکوژه‌وه له‌گه‌ڵ من دیدار بکات، من هیچ ده‌ستێوه‌ردانێک ئه‌نجام ناده‌م."\nهەواڵ دەریی ئەهلو بەیت(ع) ، ابنا له هێمنایه‌تی پاش کووده‌تا، هه‌مدیسان گرینگترین پرسێک که ده‌مێنێته‌وه، پرسی کورده. به بۆچوونی من پاش ڕووداوه‌کانی ئه‌مدواییه و ئه‌و پێشکه‌وتنانه‌ی که له ساڵانی ڕابردوو له پرسی کورد ڕووی داوه، پێویست ده‌کات هه‌وڵ بۆ دۆزینه‌وه‌ی وه‌ڵامێکی گونجاو بۆ پرسیاره‌کانی هاوپه‌یوه‌ند به‌م بابه‌ته بدرێت.\nبه ڕوانینێک بۆ سه‌ر ڕووداوه‌کانی پڕۆسه‌ی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگه‌چاره و پێش له‌وه، هه‌وڵ ده‌ده‌ین ئاشکرای بکه‌ین که پاش کووده‌تا ئه‌گه‌ری ڕوودانی چ شتگه‌لێک هه‌یه. پێش له ده‌ستپێکردنی پڕۆسه‌ی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگه‌چاره له ساڵی 2006، پڕۆسه‌یه‌ک که "ئێمره تانر" ده‌ستیپێکردبوو، له‌ئارادا بوو.\nدۆزینه‌وه‌یه‌ک بۆ ڕێگه‌چاره له‌ئارادا بوو. به ئه‌نجامدانی دیداره‌کانی ئۆسلۆ و کاره‌کانی خاپوور، هه‌وڵیان بۆ دۆزینه‌وه‌ی ڕێگه‌چاره ده‌دا.\nبه‌ڵام جه‌ماعه‌تی (گوله‌ن) خوازیاری ڕێگه‌چاره‌یه‌کی وا نه‌بوو. ئه‌و شته‌ی که ئاشکرایه ته‌نیا و ته‌نیا ڕێگه‌چاره‌یه‌کی قبووڵ ده‌کرد که ئیراده‌ی خۆی له‌سه‌ری زاڵ بوو و له‌گه‌ڵ چه‌مکه‌کانی ئه‌وان یه‌کی ده‌گرته‌وه.\nله‌و هه‌واڵانه‌ی که له دیداره‌کانی ئۆسلۆ بۆ ده‌ره‌وه بڵاو کرا‌وه‌ته‌وه و چه‌ندین ڕۆژنامه‌وان وه‌کوو حه‌سه‌ن جه‌ماڵ، چه‌نگیز چاندار و عه‌لی بایرام ئۆغڵۆ ئاماژه‌یان پێکردووه، کاری تێکده‌رانه‌ی جه‌ماعه‌تی گوله‌ن ڕێگری له پێشکه‌وتنی ئه‌م پڕۆسه‌یه کردووه و وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی که بزوێنه‌ری ئه‌م بارودۆخه چ که‌سێک بوو له ڕوانینێک بۆ وتاره‌کانی ڕۆژنامه‌ی "ئاکیت" و ماڵپه‌ڕی "وقت خبر" له ساڵی 2012 ده‌کرێ بدۆزرێته‌وه.\nله‌و کاته‌دا پرسێکی زۆر له‌باره‌ی قه‌تڵوعامی ڕۆبۆسکی له‌ئارادابوو که به شێوه‌یه‌کی زۆر ئاشکرا و گوماناوی سه‌رپۆش له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته دانرا که گوایه کاری جه‌ماعه‌تی گوله‌ن بووه. پرسێکی زۆر ڕاگه‌یێندرا که ئه‌ردۆغان نایه‌وێت ڕووداوێک که هیچ شتێکی ئاشکرا تێیدا نییه ڕوون بکاته‌وه. ڕووداوه‌کانی به دوای کووده‌تا تا ئاستێکی زۆر نیشانده‌ری ئه‌وه‌یه که ئه‌و ڕۆژانه چ ڕووی دا.\nسه‌ره‌ڕای سه‌رجه‌م هه‌وڵه ڕێگرانه‌کانی ئه‌وان، پڕۆسه‌ی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگه‌چاره ده‌ستیپێکرد.\nده‌ستپێکردنی ئه‌م پڕۆسه له ده‌ره‌نجامی پێداگرییه‌کانی ئۆجه‌لان بوو. به بیرکردنه‌وه‌ی به‌وه‌ی که دواتر گفتوگۆکان له‌گه‌ڵ کێشه به‌ره‌وڕوو بووه‌وه، له کتێبێک که له‌ژێر ناوی "یادداشته‌کانی ئیمرالی" بڵاو کرایه‌وه، هاتووه "هێزه‌کانی پێکهاته‌ی سێبه‌ر بۆ ڕێگری له پێشکه‌وتنی ئاشتی و له‌ناوبردنی ئه‌م پڕۆسه، ئه‌گه‌ری ئه‌وه له‌ئارادایه که پشت به کووده‌تا ببه‌ستن" هه‌موو شتێک به شێوه‌ی ئاشکرا جێگه‌ی فام کردنه. عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان پێش له ئه‌ردۆغان ده‌سته‌واژه‌ی "پێکهاته‌ی سێبه‌ر"ی به‌کار برد.\nله‌و کتێبه ئاماژه‌پێکراوه‌دا ئۆجه‌لان بانگهێشتی ئه‌ردۆغان کردووه که به دوای ڕه‌خساندنی به‌ستێنه‌کان، پڕۆسه‌ی ئاشتی ده‌ستپێبکاته‌وه. ئه‌ردۆغان که نیگه‌رانی شۆڕش بوو به له‌ده‌ست نه‌دانی لایه‌نی خۆپارێزی ئه‌م بانگهێشته‌ی قبووڵ کرد.\nناوبراو بیری له‌وه ده‌کرده‌وه که جه‌ماعه‌ت هه‌وڵ ده‌ده‌ن که ئه‌م پڕۆسه له‌گه‌ڵ کێشه به‌ره‌وڕوو بکه‌نه‌وه و ناوبراو خۆی له کارێک تێوه‌گلاوه که "ده‌بێ هه‌نگوێنی ژه‌حراوی بخواته‌وه".\nناوبراو بیری له‌وه ده‌کرده‌وه که ئه‌گه‌ر لایه‌نی خۆپارێزی له ده‌ست بدات مومکینه ئه‌م پڕۆسه وه‌کوو ئامێرێک بۆ ڕووخانی خۆی به‌کار ببردرێت. له‌م ڕووه‌وه نه‌یده‌ویست خێرایی کردن له پراکتیک له‌م پڕۆسه‌یه له ده‌ست بدات و چالاکییه‌کانی به‌پێی کۆنتڕۆڵکردنی توندڕه‌وانه بوو.\nڕاستیخوازی ئه‌ردۆغان که خۆی زۆر نیگه‌ران بوو، نیگه‌رانتر کردووه و بیری له‌وه ده‌کرده‌وه که ستراتژی ئێتۆریترترێک له پێشوو له پێش بگرێت. هه‌نگاوێکی زۆر خۆپارێزانه، ڕێگای له‌سه‌ر نه‌بوونی ئارامی قه‌ندیل، هه‌ڵگرتنی هه‌نگاوی قورس له‌لایه‌ن ئه‌وان و ده‌ستپێکردنی پڕۆسه‌یه‌ک که له کورت ماوه‌دا ده‌ره‌نجامێکی نه‌گونجاوی به‌دواوه بوو، کرده‌وه. ئه‌ردۆغان سه‌ره‌ڕای ڕووداوی تۆقێنه‌ری کۆبانی، کۆتایی به پڕۆسه‌ی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگه‌چاره ناهێنێت، به‌ڵام دواتر نیگه‌رانییه‌کانی له‌و ڕووداوانه‌ی که ئه‌گه‌ری به‌ستێنی ڕووخانی ناوبراو ده‌ڕه‌خسێنێت، ده‌ستیپێکرد.\nئۆجه‌لان له کتێبی "یادداشته‌کانی ئیمرالی" ئیدعا ده‌کات ئه‌و کاره‌ی که تاکوو 150 مه‌تری ناوبراو چووه و بیر له کوشتنی ئه‌و ده‌کاته‌وه، سه‌رچاوه‌که‌ی جه‌ماعه‌تی گوله‌نن. ئاشکرا بوو که گوله‌ن سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که ده‌ڵێت "له ئاشتیدا، خێر هه‌یه"، به‌ڵام به ساردی به پڕۆسه‌ی ئاشتی ده‌ڕوانێت.\nئه‌ردۆغان له دوایین ڕۆژانی ساڵی 2013 ڕێگای له‌سه‌ر لاوازبوونی شه‌ڕه‌کانی جه‌ماعه‌ت کرده‌وه چونکه ئه‌ردۆغان به شێوه‌یه‌کی نیگه‌ران بیری ده‌کرده‌وه که هه‌ر کاری جه‌ماعه‌ت هاوپه‌یوه‌ند به‌م پڕۆسه به‌رده‌وامه، بۆ خۆی زۆر مه‌ترسیدار ده‌بێت و دواتر به‌م شێوه به‌و پڕۆسه‌یه‌ی ده‌ڕوانی که "له کوێدا لاواز بووه، ئیزن بده له‌ناو بچێت."\nئه‌م پڕۆسه به ڕووداوه‌کانی جیلان پنار و ڕووداوه گوماناوییه‌کان، کۆتایی پێدێت و به پێچه‌وانه‌ی نیگه‌رانییه‌کانی ئه‌ردۆغان، کووده‌تای سه‌ره‌کی له‌و کاته‌دا ده‌ستیپێده‌کرێت. ئه‌و هێزانه‌ی که له ناوچه‌کانی خه‌نده‌ق و سه‌نگه‌ر، خێرایی کردن له پراکتیک و ده‌ره‌تانی ته‌واویان بوو و له ئێستادا زۆربه‌یان ده‌ستگیر کراون به ئاسانی هه‌ندێ کاریان ئه‌نجام ده‌دا که لێپێچینه‌وه‌یان لێ ناکرا.\nله کاتی کووده‌تا ئاشکرا بوو که ئه‌و هێزه سه‌ربازییانه‌ی که بۆ کووده‌تا که‌ڵکیان لێ وه‌رگیراوه، [حکوومه‌ت] به‌و بۆنه‌وه که پێشتر لێپرسینه‌وه و لێپێچینه‌وه‌ی له‌وان نه‌کردووه، په‌شیمانی خۆی ده‌ربڕی و به ڕاگه‌یاندنی به‌په‌له‌ی بارودۆخی نائاسایی، چه‌ندین هه‌نگاوی خێرا به‌ره‌و مه‌ده‌نی کردن له یه‌که‌مایه‌تی دانرا.\nسه‌رله‌نوێ بابه‌تی باسکردنی ڕووداوی ڕۆبۆسکی و هه‌ندێ پرس به‌م شێوه، خوازراو یان نه‌خوازراو هاتنه‌ئارای لۆژیکێکی لێپێچینه‌وه‌کراو له پرسی کوردیش له مێشک دروست ده‌کات.\nهاتنه‌ئارای ئه‌نجامدانی کووده‌تا یه‌ک مانگ به دوای ڕاگرتنی پڕۆسه‌ی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگه‌چاره، زۆر بێ واتا نییه. له پشتی په‌رده‌ی هه‌ندێ قسه وه‌کوو ئه‌مه "حکوومه‌ت به ده‌ستپێکردنی پڕۆسه‌ی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگه‌چاره، له پێگه‌یه‌کی خه‌یانه‌تکارانه‌دایه" له ڕاگه‌یێندراوی کووده‌تاچیان ئاشکرایه. له ئێستادا چاوه‌ڕوانی بۆ پرسی کورد، له بنه‌ڕه‌تدا هه‌ڤگرییه‌کی ئیجابییه چونکه هێزێک که خوازیاری چاره‌سه‌رکردنی پرسه‌که له ڕێگای گفتوگۆ نه‌بوو، شکستی خواردووه به‌ڵام ئه‌ردۆغان به شێوه‌یه‌کی چاوه‌ڕواننه‌کراو پاش کووده‌تا نیگه‌رانتر له ڕابردووه و ئه‌گه‌ری ئه‌وه له‌ئارادایه که له کورت ماوه‌دا بۆ مێزی گفتوگۆ نه‌گه‌ڕێته‌وه. وێده‌چێت ده‌یه‌وێت به دوای له‌ناوبردنی سه‌رجه‌م ئه‌و هێزانه‌ی که بیریان له ڕووخانی ناوبراو ده‌کرده‌وه، جارێکی دیکه له گفتوگۆ و پڕۆسه‌ی ئاشتی قسه بکات. ئه‌مه‌ش له کورت ماوه‌دا ڕوو نادات، به‌ڵام به دڵنیاییه‌وه ڕۆژێک ناچار به ده‌ستپێکردنی دانوستانه‌کان ده‌بێته‌وه، چونکه ته‌نگه‌ژه‌کانی به بێ ڕێگه‌چاره و ده‌ربازبوون،ئه‌گه‌ری دروست بوونی چه‌ندین میکانیزمی نوێ کووده‌تای به‌دواوه ده‌بێت.\nبیر له‌وه ده‌که‌ینه‌وه قه‌ندیلیش که له‌و قۆناغه‌دا گرینگایه‌تییه‌کی زۆری به ده‌سته‌واژه‌ی "میکانیزمی کووده‌تا"ی به‌کارهێنراو له‌لایه‌ن ئۆجه‌لان نه‌دا، ئه‌نجامدانی کووده‌تا ئه‌وانی تا ئاستێک شۆکه کردووه. گومان ده‌که‌م له ئێستادا ئه‌وانیش ئه‌و مافه به ئۆجه‌لان بده‌ن که تاکوو دوایین ساته‌کان بۆ پڕۆسه‌ی ئاشتی هه‌وڵی دا.\nده‌بێ له‌مه تێبگه‌ین که به‌هێزتربوونه‌وه‌ی میلیتاریزم به دوای کووده‌تا هاوپه‌یوه‌ند به پرسی کورد به هه‌ر بیانوویه‌ک که بێت، بارودۆخێکی گونجاو بۆ په‌ره‌پێدانی هه‌ر جۆره کووده‌تایه‌ک ده‌ڕه‌خسێنێت. کاری مه‌ده‌نی کردن گرینگه به‌ڵام ئه‌گه‌ر پێکدادانه‌کان درێژه‌ی ببێت، ڕێگری له بوونی خێرایی له پراکتیک له ده‌ستی خه‌ڵکی سڤیل و که‌سانی مه‌ده‌نی ده‌کات. ڕوون و ئاشکرایه که پرسی کورد پرسێکی گرینگه که نابێت زیاتر له‌مه وه‌دوابخرێت.....


ANF | کەجەکە وڵامی نامەکەی گەلی بناری قەندیلی دایەوە\nکەجەکە وڵامی نامەکەی گەلی بناری قەندیلی دایەوە\nکەجەکە وڵامی نامەیەکی گەلی بناری قەندیلی دایەوە و بانگەوازی ئەوەی کرد کە دەبێت لەسەر هێڵی یەکێتی نەتەوەیی نمونەی قارەمانیەتی زیاد بکرێت.\nیه‌كشه‌ممه, 28 Jun 2020, 23:22\nهاوسەرۆکایەتی کۆنسەر بەڕێوەبەری کەجەکە لە راگەیێنراوێکدا وڵامی نامەی گەلی بناری قەندیلی دایەوە.\nلە وڵامی نامەکەدا هاتووە:\n"ئێوە لە نامەکەتاندا راتان گەیاندبوو، جێگیرکردنی هێزی سەربازی لە زینی وەرتێ دەبێتە هۆکاری دروستبوونی کێشە و ئاڵۆزی لە نێوان هێزە سیاسیەکانی کوردستان. ئێمە ئەرکەکەمان لە بەرامبەر گەلی کوردستانی جێبەجێ دەکەین و وڵامی نامەکەتان دەدەینەوە. لە یەکەمین ساڵیادی شەهیدبوونی هەڤاڵ دیارغەریب-هەڵمەتدا کە رۆڵەیەکی فیداکاری گەلی باشور بوو و هەموو کەسێک ئەویان دەناسی، وڵامی نامەکەتان دەدەینەوە. بەم بۆنەیەوە لە کەسایەتی هەڤاڵ هەڵمەتدا، یادی هەموو شەهیدانی تێکۆشانی ئازادی گەلی کورد دەکەینەوە و جارێکی دیکە رایدەگەیێنین کە هیوا و ئاواتەکانی ئەوان بۆ یەکێتی دیمۆکراتیکی گەلی کورد جێبەجێ دەکەین و کوردستانی ئازادی بونیاد دەنێین.\n'دەیان ساڵە گەلی باشور لە خۆڕاگریدایە'\nگەلی هێژامان، خاکی باشور و بە تایبەتیش هەرێمی قەندیل لە مێژووی تێکۆشانی گەلی کورددا، خاوەنی رۆڵێکی گەورەیە. ئەم خاکە چەندین ساڵە دەبێتە شاهیدی خۆڕاگری گەلی کورد. ئەم خاکە جوان و بە ویقارەی کوردستان پێشوازی لە هەموو بزوتنەوە کوردیەکان کردووە.\nبانگەوازیمان بۆ هەموو لایەنەکان ئەوەیە کە لە ژێر چەتری کۆنگرەی نەتەوەیی کۆببنەوە\nئێوە راتان گەیاندبوو کە، ئەگەر هێزەکان لە زینی وەرتێ نەگەڕێنەوە شوێنی پێشووتری خۆیان، ئەوا گەل بە چەندین رێبازی جیاواز تێکۆشان دەکەن و دەست بە دروستکردنی فشاری کۆمەڵایەتی دەکەن. ئێمە رێز لەو بیروبۆچوون و هەڵوێستەکەتان دەگرین. دەمانەوێت بڵێین، ئەمە مافێکی بنچینەییتانە. بەم بۆنەیەوە دەمانەوێت بڵێین، داواکاری گەلەکەمان بۆ یەکێتی نێوان رێکخستن و پارتە سیاسیەکانی کورد، بۆ ئێمە وەکو فەرمانێکە. چونکە ئێوە خاوەنی ئەو هۆشمەندی و بڕوایەن کە لە کاتی هێرشی داعشدا لەسەر بانگەوازی گەلەکەمان لە باشور و پارتە سیاسیەکان، لە کەرکوکەوە بگرە تا دەگاتە شەنگال شان بە شانی هێزەکانی پێشمەرگە خاکی باشوری کوردستانمان پاراست. لەم تێکۆشانەدا بە دەیان گەریلا و و پێشمەرگە شەهید بوون. ئێستاش ئێمە خاکی باشور لە حەفتانین لە دژی هەوڵە داگیرکەریەکانی تورکیا، دەپارێزین. ئەمە بەرچاوترین هەڵوێستی ئێمەیە بۆ بابەتی یەکێتی نەتەوەیی. ئێمە تا کۆتایی بە رێزەوە نزیکی داواکاریەکانی گەلەکەمان دەبینەوە بۆ کۆتاییهاتن بە ئاڵۆزیەکانی زینی وەرتێ. ئێمە بە پێی داواکاریەکانی گەلەکەمان هەنگاو دەنێین.\nبانگەوازی بۆ بەرفراوانکردنی خۆڕاگری\nخەڵکی هێژای بناری قەندیل،\nبە پێویستمان زانین کە لە یەکەمین ساڵیادی شەهیدبوونی هەڤاڵ هەڵمەتدا، وڵامی نامەکەتان بدەینەوە. دەبێت ئەمە وەکو دلسۆزیی ئێمە بۆ یادکردنەوەی شەهیدان و گەلەکەمان، تەماشا بکرێت. هەڤاڵ هەڵمەت یەکێک بوو لەو کەسانەی سوور بوو لەسەر داواکەی بۆ بونیادنانی یەکێتی نەتەوەیی گەلی کورد و لەم چوارچێوەیەدا هەوڵێکی زۆریدا. ئیمە بزوتنەوەیەکی وەهاین کە بۆ بەدەستهێنانی ئامانجەکانمان، بە دەیان هەزار رۆڵەی کورد لەو ڕێگایەدا ژیانیان لەدەست داوە. ئێمە هەمیشە لە دژی ئەو هەڵوێستانە دەوەستینەوە کە خزمەت بەم ئامانجە ناگەیێنن. بەردەوام دەبین لەسەر ئەم هەڵوێستەمان.\nبانگەوازیشمان بۆ گەلەکەمان لە بناری قەندیل کە تەنانەت خانەوادەیەکیشیان نیە کە خاوەنی شەهید نەبێت، ئەوەیە کە لە دژی هێرشی دوژمن و زۆرداری، لە سەر هێڵی شەهیدان، خۆڕاگری و تێکۆشان بەرفراوانتر بکەن. بەم بۆنەیەوە بانگەوازیمان بۆ ئێوە ئەوەیە کە، لە هەموو کاتێک زیاتر خاوەنداری لە بیرەوەریەکانی شەهیدان بکەن و خاوەنداری لە ئامانجەکانیان بکەن. بانگەوازی ئەوەشتان ئاڕاستە دەکەین کە، لە دژی هەر کارێکی دوژمن، لە دژی فیتنەی دوژمن بۆ کوشتنی کورد بە دەستی کورد، وریا بن و لە سەر هێڵی یەکێتی نەتەوەیی خاوەن هەڵوێست بن و چاونەترس بن. یاریەکانی دوژمن بۆ دروستکردنی شەڕ لە نێوان کورددا، بەم هەڵوێستە تێک دەشکێن. لە چوارچێوە ئەم روانگە و ئەم هەستەوە، سڵاومان دەنێرین بۆ ئێوەی بەڕێز و خۆشەویست و لە ژیان و تێکۆشانی ئێوەدا هیوای سەرکەوتنتان بۆ دەخوازین، بانگەوازی ئەوەشتان ئاڕاستە دەکەین کە، لە قۆناغی ڤایرۆسی کۆرۆنادا، لە بەرامبەر سەختیەکان، زیاتر خاوەنداری لە یەک بکەن و پشتیوانی یەکتر بن."


عێراق و تورکیا بنکەیەکی زانستی بۆ بواری ئاو پێکدەهێنن - SNN\nHome›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›عێراق و تورکیا بنکەیەکی زانستی بۆ بواری ئاو پێکدەهێنن\nئاڵای عێراق و تورکیا\nهەریەک لە حکومەتی تورکیا و عێراق رێککەوتوون لەسەر پێکهێنانی بنکەیەکی زانستیی هاوبەش لەنێوان بەغدا و ئەنقەرە بۆ چارەسەری دۆسیەی ئاو.\nمەهدی رەشید حەمەدانی وەزیری سەرچاوە ئاوییەکان و فاتح یەڵدز باڵیۆزی تورکیا لە بەغدا پێکەوە وادەی ناوەڕاستی ئەم مانگەیان دیاریکردووە تا لەسەر رۆشنایی سەردانەکەی ئەمدواییەی مستەفا کازمی سەرۆکوەزیرانی عێراق پرۆتۆکۆلێکی هەماهەنگیی واژوو بکەن.\nهەردوولا باسی ئەوەشیان کردووە تائێستا گفتوگۆکانی پرسی ئاو و بەنداوەکان گەیشتوون بەچی تا مافی هیچ لایەک لە پێدان و بەردانەوەی ئاو بەفیڕۆ نەچێت.\nتەوەرێکی تری دانیشتنەکەی ئەو دوو بەرپرسە باڵایەی عێراق و تورکیا پرسی پێکهێنانی بنکەیەکی توێژینەوەی زانستییە بۆ لێکۆڵینەوە لە سەرچاوە ئاوییەکانی هەردوو وڵات.\nرۆژی 10ی مانگی دیسەمبەری ساڵی پار وەزارەتی سەرچاوە ئاوییەکانی عێراق داوایکرد کە لیژنەی لێکۆڵینەوە لەسەر باڵیۆزی عێراق لە ئەنقەرە پێکبهێنرێت، چونکە وەک پێویست هەوڵی نەداوە بەغدا بچێتە ناو گفتوگۆی بەرپرسانەوە لەبارەی چارەسەری کێشەکانی ئاو لەنێوان هەردوو وڵاتدا.\nوەزارەتی سەرچاوە ئاوییەکانی عێراق دەڵێت: “لەگەڵ ئەوەی نوێنەری تورکیا دیاریکراوە لەنێوان بەغدا و ئەنقەرە و فەیسەڵ ئیراوغلۆ ئەو ئەرکەی پێدراوە، بەڵام باڵیۆزەکەی عێراق کەمتەرخەم بووە و نەچووە بەدەم گرفتەکانی ئاو لەنێوان هەردوو وڵاتدا”.\nماوەیەکە عێراق دەناڵێنێت بەدەست کەمئاوی و بەرزبوونەوەی رێژەی خوێ و سوێرییەوە لە ئاوەکانیدا، بەتایبەت لە ناوچەکانی باشووری وڵات، کە وای لێهاتووە چیتر سوودی نەماوە بۆ کشتوکاڵ و ئاودێری.\nپێشتریش وەزیری سەرچاوە ئاوییەکانی عێراق وتبووی “لەگەڵ لایەنی تورکی گەیشتووینەتە لێکتێگەیشتنی باش لەبارەی پرسی ئاو و سەرچاوە ئاوییەکانەوە”.\nلەبەیاننامەیەکی وەزارەتەکەیدا مەهدی حەمدانی رایگەیاند “سەبارەت بە دۆسیەی ئاو وڵاتەکەی لەگەڵ تورکیا لەسەروبەندی بەرەوپێشچوونی باشدایە”.\nبەیاننامەکە دەشڵێت: “بۆ ئەوەی عێراق رووبەڕووی کێشەی کەمئاویی نەبێتەوە، وەزارەتی سەرچاوە سروشتییەکان لەگەڵ وڵاتانی هاو کەناراوی عێراق لە گفتوگۆدایە تا بەشە ئاوی وڵات بەفیڕۆ نەچێت”.\nپێشتر بەسەرپەرشتی سەرۆکوەزیرانی عێراق و هاوتا تورکەکەی، نوێنەری هەردوو وڵات دیاریکراون بۆ چارەسەری گرفتە ئاوییەکان لەنێوان هەردوولا.\nوەزیری سەرچاوە ئاوییەکانی عێراق دەڵێت: “له‌گه‌ڵ توركیا گه‌یشتووینه‌ته پێشكه‌وتنی به‌رچاو له‌باره‌ی ئاوی رووباره‌كانی دیجله و فورات و هه‌ردوو وڵات جه‌خت له‌سه‌ر چاره‌سه‌ری ئه‌و كێشانه ده‌كه‌نەوە”.\nعەلی حەمە ساڵح بۆ SNN: بڕینی 10 ھەزار مووچەی نایاسایی کارێکی باشە، ...\nڤیدیۆ:ریاڵ مەدرید بیلباویشی تێپەڕاندو زیاتر لە نازناوەکە نزیکبووەوە\nکازمی بۆ یادی خۆپیشاندانەکانی عێراق، ئەم حکومەتەی عێراق بەرهەمی خۆپیشاندان و خوێنی گەنجانە


بەهۆی کێشەی کۆمەڵایەتییەوە تەقە لە هاوڵاتییەک کرا – کوردی – RojNews.News\nبەهۆی کێشەی کۆمەڵایەتییەوە تەقە لە هاوڵاتییەک کرا\n03/04/2021 - 7:21:18 pm\nلە سنوری شارۆچکەی کفری، بەهۆی کێشەی کۆمەڵایەتیەوە، دوو هاوڵاتی بەچەک هێرش دەکەنە سەر ماڵی هاوڵاتیەک و برینداری دەکەن.\nئەمڕۆ، لەگەڕەکی ئیمام محەمەدی شارۆچکەی کفری سەربەئیدارەی گەرمیان، هاوڵاتیەک بەناوی ڕەوەند ئارام نوری بە فیشەک بریندارکرا و ڕەوانەی نەخۆشخانەی شەهید خالد گەرمیانی کرا.\nعوسمان عەبدولقادر، وتەبێژی ئاسایشی گەرمیان، بۆ ڕۆژنیوز، وتی: “دوو تۆمەتبار کە باوک و کوڕن، بەناوەکانی محەمەد و ئەنوەر، بەهۆی کێشەیەکی کۆمەڵایەتییەوە بە چەکی کڵاشینکۆف هێرش دەکەنە ماڵی هاوڵاتی ڕەوەند ئارام نوری و برینداری دەکەن و دواتر بەرەو جێگایەکی نادیار هەڵهاتوون”.\nوتیشی: دەستبەجێ هێزەکانی یاریدەدەرێتی ئاسایشی کفری سەر بە بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی گەرمیان کەوتنە سۆراخی دۆزینەوەی ئەو دوو تۆمەتبارە و توانرا لە ماوەی کەمتر لە یەک کاتژمێردا هەردووکیان دەستگیر بکەن و دەستیش بگرن بە سەر چەکی جۆری کڵاشینکۆف و ئۆتۆمبێلێکی جۆری سەنی کە تاوانەکەیان پێئەنجامداوە.\nوتەبێژی ئاسایشی گەرمیان، ئاماژەی بەوەشدا کە لەسەر بڕیاری دادوەری لێکۆڵینەوە هەردوو تۆمەتبار بەپێی ماددەی 31/405 لە یاسای سزادان ڕاگیراوان و دواتر بەپێی تایبەتمەندی تاوانەکەیان هەردوو تۆمەتبارەکە ڕەوانەی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی کفری کران.\nلە ئۆپەراسیۆنی پاکتاوی سیاسیدا ١٥ کەس دەستگیرکران\nبەر لەکۆتایی هاتنی چارەسەرییەکەی گەرگەریئۆغلۆ برایە زیندان


هاووڵاتیەک لە چەمچەماڵ براكەی خۆی كوشت – تۆڕی میدیایی خەڵک\nهاووڵاتیەک لە چەمچەماڵ براكەی خۆی كوشت\n2020/03/06 - 7:11 PM\nئەمڕۆ هەینی هاووڵاتیەك لە سنوری قەزای چەمچەماڵ تەقەی لە براكەی و براژن و منداڵەكانیان كرد و بەهۆیەوە براكەی كوژرا.\nئەمڕۆ هەینی پۆلیسی چەمچەماڵ كوژرانی هاووڵاتییەكی لەلایەن براكەیەوە ڕاگەیاند و هەریەك لە هاوسەر و دوو منداڵی براكەشی برینداركرد.\nپۆلیسی چەمچەماڵ بڵاوی كردەوە، لە گوندی سەیدانی سەر بە ناحیەی قەرەهەنجیری سنووری قەزای چەمچەماڵ، پیاوێك لەلایەن برایەكییەوە كوژرا.\nپۆلیس هەروەها ئاماژەی بەوەدا كە پاش ڕووداوەكە بكوژەكە بەرەو شوێنێكی نادیار هەڵاتووە و لێكۆڵینەوە بەردەوامە.\nتەندروستی چەمچەماڵچەمچەماڵقائیمقامی چەمچەماڵ\nحكومەتی عیراق تا 15 مانگ دەوامی فەرمانبەرانی كردە پشوو\nمیسر 12 حاڵەتی دیكەی كۆرۆنای ڕاگەیاند


نیوتن و پێوانەی ژیریی ژن – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » عه‌بدوڵڵا عه‌باس » نیوتن و پێوانەی ژیریی ژن\nهیوادارم ناونیشانەكە چەواشەتان نەكات، بە دیاریكراوی باس لە ژن و بیركردنەوە و روانینی ناكەم، بەڵكو تەنیا سەرچاوەیە بۆ دیاردەیەكی دیکەی ژیانی رۆژانەمان، ئەویش ژن بێ یان پیاو!\nیەكێ لەو دیاردانەی، كە زیانی زیاتر بە ژیانی رۆژانەمان دەگەیەنێ، بیرنەكردنەوەمانە لە شێوازە ئیجابیەكانی ژیانمان كە چۆن بیپارێزین و گەشەی پێبدەین، یان هیچ نەبێ نەیەڵین بە ئاڕاستەیەكدا بڕوات سنوور تێپەرێنێ لە چوارچێوە دەرچێ، لە دوای ئەو لە سنوور دەرچوونەوە دێت كە هەمووجار ئاسان نابێت، ئەو سنوور شكاندنە گرێ بدرێتەوە و پێشینان گوتوویانە : مەحالە دەستی شكاو، وەك وەختی بەر شكاندنیلێ بێتەوە. لەڕووی ژیانی كۆمەڵایەتییەوە بەگشتی، چاكترین هەڵبژاردە بۆ ئەوەی تووشی دەست شكاندن و لە سنوور دەرچوونی سەخت نەبین، دانانی بەرنامەیە كە بەهیواوە روانینە سبەینێی ژیانمان دەست پێبكات و باوەڕمان بەوە بێ هەموو جار، لەبەرەنگاریی كێشەدا لەوانەیە عەقڵ میوان نەبێ! كە جام لێی رژا، پاك كۆناكرێتەوە.\nدەگێڕنەوە جارێكیان بە رێكەوت و لە ئاهەنگێكی رێز لێناندا، ژنێ لە تەنیشت زانای تیۆریی كشانی نیوتن دادەنیشێ و لێی دەپرسێ: جەنابی نیوتن چۆن توانیت بەم تیورە زانستییە گەورەیە بگەیت؟ لەوەڵامدا پێی گوت: خانمەكەم هەر زۆر ئاسان بوو، رۆژانە بەشێكی زووری وەختی خۆم بە بیركردنەوە لەم دیاردە غەریبە بەسەر دەبرد: چی وا دەكات شتی بەرز بكەوێتە خوارەوە بۆ سەر دەرز؟ بەمجۆرە خانمەكەم بیركردنەوە تاقە هوبوو بە ئەنجامی گەیاندم، خانمەكە پێی گوت: دەی من وەختێكی زۆر زۆری خۆم بە بیركردنەوە بەسەر دەبەم و بەهیچ نەگەیشتم! نیوتن لێی پرسی: بیر لەچی دەكەیتەوە خانمەكەم؟ وەڵامی دایەوە: بیر لە مێردەكەم دەكەمەوە كە تەڵاقی دام! نیوتن لێی پرسی : جا بیرت لە مێردەكەت دەكردەوە بەر لەوەی تەڵاقت بدات یان دوای قەومانی تەڵاق؟\nخانمەكە وەڵامی دایەوە: بێگومان دوای تەڵاق! لێرەدا زانای گەورە وتی: خانمەكەم ئەگەر بیركردنەوەت لە مێردەكەت و هاوسەریی ژیانتان بەر لە روودانی تەڵاقەكە بووایە ئیستا تۆ دەتتوانی تیورییەكی كێشانی كاریگەرتر لە تیورەكەی من بدۆزیتەوە!\n• دوا قسە\nرۆژێ رووی ئەزەل ئەتدۆزێتەوە\nبێ كەڵەشێریش رۆژ ئەبێتەوە\nبەڵێ بەرسیلە ئەبێ بە حەڵوا\nبەڵام عومریشت بەتاڵی ئەروا\nتا نەبارێنێ باغ گەشكە ناكا\nتا نەگارێنێ مر هێلكە ناكا


ئاگری شه‌ڕی سوریا ژیانی له هونه‌رمه‌ندی کۆمیدی یاسین به‌قوش سه‌ند\nی مانگی دوو ٢٤, ٢٠١٣\nهونه‌رمه‌ندی ناسراوی سوریا یاسین به‌قوش شه‌وی یه‌کشه‌ممه به ئاگری شه‌ڕی نێوان هێزه‌کانی حکومه‌ت و سه‌رهه‌ڵـداواندا پـێوه‌بوو و گیانی له‌ده‌سـتدا.\nهه‌ریه‌ک له حکومه‌ت و سه‌رهه‌ڵـداوان یه‌کتری به کوشـتنی یاسین تاوانبارده‌که‌ن.\nئاژانسی ده‌نگ‌وباسی سـانای حکومه‌تی سوریا ده‌ڵێت له ناوچه‌ی که‌مپی یه‌رمووکی ئاواره فه‌ڵه‌سـتینیـیه‌کان له باشوری دیمه‌شق، گولـله خومپاره‌یه‌کی سه‌رهه‌ڵـداوان به‌ر ئۆتۆمبیله‌که‌ی یاسین که‌وتووه و کوشتوویه‌تی.\nسه‌رهه‌ڵـداوانیش ده‌ڵێن هێزه‌کانی ئه‌سه‌د له گه‌ڕه‌کی عسـالی یه‌رمووک ئاڕپـیجیـیه‌کیان به ئۆتۆمبیله‌که‌ی یاسینه‌وه ناوه و له ئاکامدا یاسین گیانی له‌ده‌سـتداوه. ده‌شڵێن ئه‌مانیش لای خۆیانه‌وه چوون ته‌رمه‌که‌یان له ئۆتۆمبیله‌که هێناوه‌ته ده‌رێ پاش ئه‌وه‌ی ئاگری گرتبوو.\nچالاکوانانی ئۆپـۆزسیۆن ڤیدیۆی ڕووداوه‌که‌یان له‌سه‌ر یوتیوب داناوه و تیایدا سه‌رهه‌ڵـداوان ته‌رمه‌که‌ی یاسین نیشـان ده‌ده‌ن له‌گه‌ڵ ناسـنامه و پاسپـۆرته‌که‌یدا.\nئه‌م هونه‌رمه‌ده ته‌مه‌ن 75 سـاڵه، یه‌کێـک بوو له هونه‌رمه‌نده به‌ناوبانگه‌کانی سوریا که ڕۆڵی کۆمیدی ده‌بینی و به تایبه‌تی له‌و فلیم و درامانه‌ی له‌گه‌ڵ دوره‌ید له‌حام (غه‌وار ئه‌لتۆشه) و نیهاد قه‌لعی (حوسنی بوره‌زانی) و ناجی جه‌بر (ئه‌بو عه‌نته‌ر) کاریان تیایدا کرد و له جیهانی عه‌ره‌بی به شێوه‌یه‌کی به‌رفراون ناسران، له‌وانه هه‌ردوو زنجیره درامای " صح النوم" و "ملح و سکر".\nیاسین به‌قوش له پاش خۆی 11 منداڵی جێهێشـتووه.


Ku-Iran Briefing – Human Rights Violation by IRGC – نقض حقوق بشر توسط سپاه پاسداران دیپلۆماتێكی ئێرانی لە وڵاتی هیند بە تاوانی سیخوڕی دەركرا - Ku-Iran Briefing - Human Rights Violation by IRGC - نقض حقوق بشر توسط سپاه پاسداران\nلێپرسراوی “ئەنجومەنی ئیسلامی”ی حكوومەتی ئیسلامیی ئێران لە وڵاتی هیند، لەلایەن حكوومەتی ئەو وڵاتەوە بە تاوانی سیخوڕی دەركرا.\nحەمید كەشكۆڵی، خوێندكاری دوكتۆرای زانكۆی “پونا” لە هیند و بەرپرسی ئەنجومەنی ئیسلامیی ئێران” لەو وڵاتە، بە تاوانی سیخوڕی و هاوكاری لەگەڵ وەزارەتی ئیتلاعاتی حكوومەتی تاران دەكرا.\nماڵپەڕی ” ونداد”ی هیند لەزاری پۆلیسی تایبەتی شاری “پونا”وە بڵاوی كردەوە، ئەو هاووڵاتییە ئێرانیە تەمەن 40 ساڵەیە زانیاری و وردەكاریی لەسەر یەهوودییەكانی نیشتەجێی وڵاتی هیند بە وەزارەتی ئیتلاعات دەدا.\nسەرچاوەكە ئاشكراشی كرد، حەمید كەشكۆڵی ساڵی 2007 لەژێر ناوی خوێندكار رۆیشتبووە هیند و دوای دەستبەسەر كردنی، دادگای شاری “پونا” حوكمی دەركردنی ناوبراوی لەو وڵاتە دا.\nئەمە لە حاڵێكدایە كە چەند رۆژ لەمەوبەریش پۆلیسی بێرزیل رایگەیاند: “دوو پیاو كە یەكیان دیپلۆماتێكی ئێرانیە، لە كاتی ئازاردانی جنسیی دوو كچی تەمەن 7 و 15 ساڵان لە یەكێك لە مەلوانگەكانی ئەو شارە دەستبەسەر كران”.\nماڵپەڕی ئەلعەرەبیە نێت بە پێوەندی گرتن بە رۆژنامەنووسانی بێززیل ناوی ئەو دیپلۆماتە ئێرانیەی “حوشمەتوڵڵا غەربانی” تەمەن 50 ساڵ ئاشكرا كردووە و یەكێك لە راوێژكارانی حقووقیی باڵوێزخانەی ئێرانە لە وڵاتی بێرزیلە.\nروێتێرز: ئێران و رووسیە سووتەمەنیی تانكەكانی حكوومەتی سووریە دابین دەكەن لێدان و ئەشكەنجەی 5 زیندانیی مەحكووم بە ئیعدام لە زیندانی ورمێ


علوج! – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » شیلان ده‌رگه‌ڵه‌یی » علوج!\nئەو زاراوەیە سەرەتا لە دەمی محەمەد سەعید سەحافی وەزیری ڕاگەیاندنی رژیمی سەدام و لەکاتی هێرشی هاوپەیمانان ساڵی 2003 لای کورد ناسرا.\nدواتریش کورد لە زۆر کات و بۆ شتی تر بەکاری هێناوە; لێرە( بەریتانیا) کورد بۆ ڕۆمانی و بولغاری و چیک و هەنگاری بەکاری دێنن، گوایا خۆمان بەلاوە ئەوروپی ترە و ئەوانیش علوج!\nلە کوردستانیش، بە سیمکارتی بێ دایک و باوک ئەڵێن:\nلە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیش، بۆ ئەو پەیج و ئەکاونتانە بەکاردێ کە بە ناو و وێنەی خوازراو ڕۆژانە خەریکی جنێوبەخشینەوەن و گاز لە پێڵاوی خەڵک ئەگرن.\nتێبینیم کردووە، 95% ی ئەوانەی جنێوئەدەن لەو علوجانەن، کە ئەچینە ناو پرۆفایلەکانیشیان وێنەی سەرکردەی حزب یا بزووتنەوەکەی داناوە یا ئەوەندەی وێنە و هۆنراوە و وتەیی ناسک و ڕۆمانسی داناوە ئەڵێی ئەوە هەر دەبێ گوڵ لەدەمی ببارێ!\nخۆم جارجارە کە قافی کۆمێنتێک دێ، لەژێر پەیجەکان ئەنووسم، ئنجا لەوێ ماهیەتی ئەو خەڵکە بازاڕیە کاڵفامەم بۆ دەرئەکەوێ، ئەزانم لەلایەن حزب یا بزووتنەوەکەی و ماڵەوەشی چەند جڵەوی جنێوبەخشینەوەی بۆ شلکراوە و چەند هەژارە لە ئەتەکێتی گفتوگۆ و دواندن.\nئەوکاتە ئەزانم کە بۆ ئەوانە زۆر زووبوو بە جیهانی تەکنەلۆجیا ئاشنابن و بەئاسانی بتوانن بچنە ناو جیهانێکی وا فراوان کە سنووری بێڕێزیکردنی بۆ نیە!\nئەوکاتە درک بەوە ئەکەم کە; مرۆڤ بە پەروەردە جوانەکەی ماڵەوە و ڕەوشتی جوانی خۆیەوە بەرێ ئەچێ و ڕێزی خۆی و بەرانبەری ئەگرێ، نە تەکنەلۆجیا و نە خوێندن و نە پارە و سەرمایە و بڕوانامە بەرەو باشی نایگۆڕن، ئەگەر خۆی بنەمایەکی مەعریفی و ئەخلاقی پتەوی نەبێ!\nئەزانم ئەو کەسە چەندە پێویستی بە پەروەردە و پێگەیاندنە چونکە لە ماڵەوە هەر بە شەق و جنێو گەورەکراوە!\nئنجا من چی لەو هەموو خەڵکە بازاڕیە بکەم کە رۆژانە هەر خەریکی جنێودانن، هەرچەندە باشتریش خۆیان ئەناسێنن و راستی خۆیان و حزب یا بزووتنەوەکەشیان دەرئەخەن و تا ڕاددەیەکی زۆریش ئەبنە هۆی تەکاندنەوەی خەڵک لە حزب و بزووتنەوەکانیان!\nدەی پیرۆزیان بێ ئەو زمانە زبرە و ڕەوشتە بێزراوەیان، تا وا بمێنن وەک مار و پەیژە هەر سەربەرەخوار شۆڕئەبنەوە!


کۆرۆنا لە ژمارەیەک کاربەدەستی دیکەی ئێران دەدات\nی مانگی دوو ٢٧, ٢٠٢٠\nدەزگاکانی ڕاگەیاندنی ئێران دەڵێن ژمارەیەک کاربەدەستی دیکەی وڵاتەکەیان تووشی نەخۆشی جۆرە نوێـیەکەی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و هاوکات ژمارەی گیان لەدەستدانی ئاکامی ئەم نەخۆشیـیە لە تەواوی وڵاتەکە گەیشتە 26 کەس.\nئاژانسی دەنگ‌وباسی ئێران (ئیرنا) ئەمڕۆ پـێنجشەممە ڕایگەیاند مەعسومە ئیبتکار یاریدەدەری سەرۆک کۆمار بۆ کاروباری ژنان و خێزان تووشی نەخۆشیـیەکە بووە، دەڵێت فەریبا ئیبتیهاج بەڕێوەری پەیوەندیـیە گشتیـیەکان و ڕاوێژکاری ڕاگەیاندنی مەعسومە ئەو هەواڵەکەی بڵاوکردووەتەوە.\nلە لایەکی دیکە موجتەبا زولنور سەرۆکی کۆمیتەی ئاسایشی نەتەوەیی و سیاسەتی دەرەوە لە پەرلەمانی ئێران ئەویش گوتی تووشی نەخۆشیـیەکە بووە. ناوبراو ڤیدیۆیەکی بڵاوکردووەتەوە و تیایدا هەواڵەکەی ڕاگەیاند.\nمەلایەکی ناوداریش بە نەخۆشیـیەکە گیانی لەدەستداوە.\nئاژانسی دەنگ‌وباسی فارس ڕایگەیاند حوجەت ئەلئیسلام هادی خسروشی بەیانی ئەمڕۆ لە نەخۆشخانەی مەسیح دانشفاری لە شاری قوم گیانی لەدەستدا. ناوبراو 5 پەرتووکی نووسیوە و بە فارسی و عەرەبی چاپـکراون.\nکاربەدەستانی ئێران بڕیاریان دا نوێژی هەینی لە تارانی پایتەخت و چەند شارێکی دیکە ئەنجام نەدرێت تاوەکو ڕێگری بکرێت لە تەشەنەکردنی نەخۆشیـیەکە.\nهاوکات کیانوش جەهانپور سەرۆکی ناوەندی پەیوەندیـیەکانی گشتی و ڕاگەیاندن لە وەزارەتی تەندروستی ئێران ئەمڕۆ ڕایگەیاند ژمارەی گیان لەدەستدان لە ئێران بەهۆی نەخۆشی کۆرۆنا گەیشتە 26 کەس و ژمارەی تووشبووان گەیشتە 245 کەس.\nبەپـێی ئامارەکانی حکومەتی ئێران هەتا ئێستا لە کۆی 31 پارێزگاکەی ئێران، 20 پارێزگا حاڵەتی تووشبوون بە نەخۆشیـیەکەی لێ تۆمارکراوە.\nچاودێران پـێـیان وایە ژمارەی تووشبووان و قوربانیـیەکانی ئاکامی ئەم نەخۆشیـیە زۆر زیاترە لەوەی کاربەدەستانی ئێران بە فەرمی ڕایدەگەیەنن. هیچ سەرچاوەیەکی سەربەخۆ لە ناو ئێراندا نیـیە ئامارەکان ڕابگەیەنێت.\nئێران لە پاش چین دووەم وڵاتە زۆرترین گیان لەدەستدانی هەبێت بەهۆی ئەم نەخۆشیـیەوە.\nبەپـێی دوایـین ئاماری فەرمی 82,588 کەس لە سەرانسەری جیهان تووشی نەخۆشیـیەکە بوون، لەوانە 2,814 گیانیان لەدەستداوە و 33,345 چاکبوونەتەوە.


بڵاوبوونەوەی گرتەی ڤیدیۆیی كەوتنی پیاوێكی بەتەمەن بەهۆی پاڵپێوەنانی لەلایەن دوو ئەفسەری پۆلیسەوە كە بەهۆیەوە تووشی خوێنبەربوون بووە، كاردانەوەی فراوانی لە ئەمریكا لێدەكەوێتەوە و بەهۆی دەستگیركردنی تۆمەتبارانی ڕوداوەكەشەوە كە دوو ئەفسەرن، دەیان ئەفسەر دەستلەكاركێشانەوەیان پێشكەش دەكەن.\nبەپێی ئەو گرتە ڤیدیۆیەی كە بڵاوكراوەتەوە، دەركەوتووە دوو ئەفسەری پۆلیس پاڵ بە پیاوێكی تەمەن 75 ساڵەوە دەنێن لە شاری پۆڤالۆی سەر ویلایەتی نێویۆرك، ئەویش دەكەوێتە سەر زەوی و تووشی خوێنبەربوونی سەر دەبێت ودواتر دەگەیەنرێتە نەخۆشخانە.\nدوای ڕوداوەكەش كە پیاوەكە لەسە زەوی كەوتووە دەیان پۆلیس بەتەنیشیتی دا تێپەڕدەبن بێ ئەوەی دەستی هاریكاری بۆ درێژ بكەن.\nبەپێی ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست، دەستلەكاركیشانەوە ئەفسەرەكان وەكو ناڕەزایەتیەك بووە لەدژی دەستگیركردنی ئەو دوو ئەفسەرەی كە پاڵیان بەپیاوە بە تەمەنەكەوە ناوە لەو كاتەی پۆلیسی شارەكە هەوڵیداوە ڕێگری لە خۆپیشاندان بكات بۆ شكاندنی قەدەغەی هاتووچۆ.\nجۆن ئیفانز لە پۆلیسی شاری پاڤلۆ ڕایگەیاندووە، دەستلەكاركێشانەوەی ئەو ژمارە ئەفسەرە بەهۆی مامەڵەی نادادپەروەری لەگەڵ دوو هاوپیشەكەیاندا بووە كە فەرمانەكانیان جێ بەجێ كردووە.\nتا ئێستاش خۆپیشاندان و ناڕەزایەتیەكانی لە چەند شارێكی ئەمریكا بەردەوامە لەدژی كوشتنی پیاوە ڕەشپێستەكە بەدەستی پۆلیس لەشاری مینیاپۆلیس.\nلەگرتە ڤیدیۆیەكەدا ئەوەش بەدەردەكەوێت، پۆلیسەکان هاوار بەسەر پیاوە بەتەمەنەكەدا دەكەن و دەڵێن، بجوڵێ، بڕۆ دواوە، دواتر دوو ئەفسەر پاڵیپێوە دەنێن و دەكەوێتە سەر زەوی.\nدواتر ئەفسەرەكان بەجێدەهێڵن و گوێیان لە دەنگێك دەبێت دەڵێت، "لە گوێچكەیەوە خوێنی لێدەچۆڕێت"، دواتر ئەفسەری سێیەم بانگی ئۆتۆمبیلی فریاكەوتنی بۆ دەكات.\nلای خۆشیەوە سەرۆكی شارەوانی شارەكە ڕایگەیاندووە، پیاوە بەتەمەنەكە ناوی مارتن گۆینگۆیە و بۆ نەخۆشخانە گواستراوەتە دۆخی جێگیرە بەڵام برینەكەی مەترسیدارە.\nوتەبێژی پۆلیسی شاری پاڤلۆ دەڵێت، لێكۆڵینەوە لەڕوداوەكە دەستپێكردووە.\nبڵاوكردنەوەی گرتە ڤیدیۆیەكەش لەتۆڕە كۆمەڵایەتیەكاندا كاردانەوەی زۆری لێكەوتووەتەوە و حاكمی ویلایەتی نیویۆركیش و دەڵێت، ڕوداوێكی خراپ و پڕ مەترسییە.\nڤیدیۆی کۆمەڵبوونی مردووان لەناو نەخۆشخانەیەکی بەغدا خەڵکی ترساندووە (ڤیدیۆ)\n2020.06.16 - 21:41\n2020.05.25 - 21:31\nشارەزایان هۆشدارى دەدەن: شەپۆلى دووەمى داخستن بەهۆى کۆرۆناوە خراپتر دەبێت لە یەکەم\n2020.06.16 - 10:32\nپێشنیاری خستنە لیستی تیرۆری چەند گروپ و كەسایەتیەكی دیكەی عێراق دەكرێت\n2020.06.11 - 09:37


نرخی نه‌وت هه‌ڵكشا\n:: AM:09:44:21/06/2022 \nله دووه‌م رۆژی هه‌فته‌بازاڕی بۆرسه، نرخی نه‌وت رووی له به‌رزبوونه‌وه كرده‌وه و سه‌رووی 1% له نرخه‌كه‌ی هه‌ڵكشا. هۆكاره سه‌ره‌كییه‌كان نیگه‌رانیی بازاڕه‌كانه له كه‌مبوونه‌وه‌ی خستنه‌ڕووی نه‌وت.\nبه‌گوێره‌ی dailyfx، نرخی هه‌ر به‌رمیلێك له نه‌وتی برێنت به نزیكه‌ی 115 دۆلار ده‌فرۆشرێت، له كاتێكدا رێك 24 سه‌عات له‌مه‌وبه‌ر به 113 دۆلار و 10 سه‌نت ده‌فرۆشرا. هاوكات نرخی نه‌وتی تێكساسیش كه به 109 دۆلار و 79 سه‌نت ده‌فرۆشرێت.\nگرنگترین هۆكاری به‌رزبوونه‌وه‌ی نرخی نه‌وت له‌مڕۆدا، بۆ نیگه‌رانییه‌كانی بازاڕ له كه‌مبوونه‌وه‌ی خستنه‌ڕووی نه‌وت ده‌گه‌ڕێته‌وه. له‌لایه‌ك جه‌نگی ئۆكراینا درێژه‌ی هه‌یه و سزاكان بۆ سه‌ر رووسیا زیاتر بوون، له‌لایه‌كی تریشه‌وه هه‌نارده‌ی نه‌وتی لیبیا كه‌م بووه‌ته‌وه و ئه‌و نه‌وته‌ی خراوه‌ته روو به‌شی پێداویستی دنیا به نه‌وت ناكات.\nله كۆتایی هه‌فته‌ی رابردوو و ته‌نانه‌ت پێش نیوه‌ڕۆی دوێنێ دووشه‌میش، نرخی نه‌وت به رێژه‌یه‌كی به‌رچاو دابه‌زیبوو و كۆمه‌ڵێك هۆكاریش له پشته‌وه‌ی دابه‌زینی نرخی نه‌وت بوون.\nگرنگترین هۆكاری دابه‌زینی نرخی نه‌وت، بۆ ئاسۆی ئابووری دنیا له ژێر كاریگه‌ریی به‌رزبوونه‌وه‌ی هه‌ڵاوسان له ئه‌مه‌ریكا ده‌گه‌ڕێته‌وه. هه‌فته‌ی رابردوو بانكی ناوه‌ندیی ئه‌مه‌ریكا رێژه‌ی سوودی بانكی بۆ به‌رزترین رێژه له‌وه‌ته‌ی 25 ساڵی رابردوو به‌رز كرده‌وه، ئه‌وه‌ش به بۆچوونی چاودێرانی ئابووری و بازاڕ، ده‌بێته هۆی سستبوونی ئابووری دنیا و سستبوونی ئابووری، به واتای كه‌مبوونه‌وه‌ی داخوازی له‌سه‌ر نه‌وت دێت.\nكاریگه‌ری خراپی ده‌بێت له‌سه‌ر جووڵه‌ی پیشه‌سازی


بۆ عه‌لی سیرینی، له‌هه‌رکوێ که هه‌ی… ئامانج شاکه‌لی – Denegkan\nبۆ عه‌لی سیرینی، له‌هه‌رکوێ که هه‌ی… ئامانج شاکه‌لی\nرۆژی 18/1/2008 سایتی عاره‌بی "ئیلاف" بابه‌تێکی به ناونیشانی "ألموضوعية في صدام حسين دون مولاة أو معاداة" له نووسینی عه‌لی سیرینی بڵاوکردبۆوه. بابه‌ته‌که کتومت له نووسینی کابرایه‌کی عاره‌بی شوڤێنی دژه کورد ده‌چێت، نه‌ک هی کوردێک. چونکه سه‌رله‌به‌ری نووسینه‌که، ڕاسته‌وخۆ یان ناراسته‌وخۆ، ده‌یه‌وێت بیسه‌لمێنێت که سه‌دام له سه‌ره‌تاوه مرۆڤێکی ساده و باش بووه و که‌سانی ده‌ورو به‌ر و هه‌لومه‌رجی رۆژگار، کردیان به‌و دیوزمه خوێنمژو خوێنڕێژه!\nسیرینی ده‌نووسێت ' له ساڵانی هه‌شتاکانی سه‌ده‌ی پێشوودا سه‌دامم له ته‌له‌فزیۆندا بینی ڕه‌حمه‌تی بۆ دوژمنه گه‌وره‌که‌ی، خوالێخۆشبوو بارزانيی ده‌نارد…بۆیه هیوادارم ئه‌وانه‌ی باسی سه‌دام ده‌که‌ن، له سه‌دام بیئه‌ده‌بتر نه‌بن"\nسیرینی پێی وایه سه‌دام له به‌ر ئه‌وه‌ی مرۆڤێکی ڕیزدار و به ئه‌ده‌ب بووه بۆیه ڕه‌حمه‌تی بۆ بارزانی ناردووه! بۆیه‌کا ده‌بێ ئیمه مانانیش له‌مه‌به‌دوا، به‌ده‌م ناردنی ره‌حمه‌ت و خوێندنی فاتیحاوه باسی سه‌دام بکه‌ین!\nئاخر سه‌دام بۆ مه‌رامێکی سیاسی ئه‌و ره‌حمه‌تی بۆ بارزانی نارد، نه‌ک له‌به‌ر رێز و خۆشه‌ویستی بۆی. ئه‌گه‌رنا بۆچی هه‌ر ئه‌و سه‌دامه به‌ڕه‌حمه، هه‌شت هه‌زار که‌سی له بنه‌ماڵه‌ی بارزانی بێسه‌روشوین کرد؟\nسیرینی بۆ سه‌لماندنی بۆچوونه‌که‌ی خۆی، قسه‌یه‌کی ڕیزدار مه‌سعوود بارزانی به‌به‌ڵگه ده‌هێنێته‌وه که ده‌ڵێت 'واته مه‌سعوود بارزانی' " سه‌دام حوسه‌ین له سه‌ره‌تاوه پیاوێکی ساده بوو و ڕۆڵی سه‌ره‌کی له ڕێکه‌وتن نامه‌ی 11 ئازاری 1970 دا هه‌بوو".\nئه‌وه‌ی تۆزقاڵێک ئاگه‌ی له میژووی ژیانی سه‌دام بێت یان به‌شێکی که‌می له‌و نووسراو و دۆکۆمێنتانه‌ی سه‌باره‌ت به سه‌دام نووسراون و چێکراون چاو لێکربێ و خوێندبێته‌وه، ئه‌و ڕاستییه ده‌زانێت که سه‌دام هه‌ر له منداڵییه‌وه که‌سێکی شه‌ڕه‌نگێزی، چه‌قاوه سووی، به‌دفه‌ڕ بووه و هه‌میشه‌ش به ده‌ردی گرێی خۆبه‌که‌مزانین ده‌یناڵاند. نازانم که‌سێک له ته‌مه‌نی ده دوانزه ساڵاندا پیاوی کوشتبێ و به خۆی کوته‌کێکی ئاسنینه‌وه گوندێکی زل و زه‌لامی هێنابێته زه‌لزه‌له، له‌گه‌ڵ مرۆڤایه‌تی و ساده‌یی دا کوجا مه‌رحه‌با؟!\nسیرینی ده‌نووسێت " نابێ مه‌سه‌له‌ی به‌کار‌هێنانی چه‌کی کیمایی و مه‌سه‌له‌ی ئه‌نفال، له کيشه له‌گه‌ڵ ئێران و هاوکاری حزبه کوردییه‌کان له‌گه‌ڵ ئێراندا، جیا بکرێته‌وه"\nئه‌گه‌ر ئه‌وه قسه‌ی نووسه‌رێکی عاره‌به‌وه بووایه، ئه‌و ده‌م ئیدی من قسه‌یه‌که‌م نه‌ده‌بوو؛ به‌ڵام کاک عه‌لی کورده و پێده‌چێ پریشکی به‌دفه‌ڕی و شه‌ڕانگێزیی ڕژیمی سه‌دام، ئه‌ميشی گرتبێته‌وه. ئیدی تێناگه‌م بۆ ده‌بێ ئاوا که‌سێک ببێت به بڵندگۆی هزر و بۆچوونی عاره‌بی ره‌گه‌زپه‌رست؟ ئه‌دی هه‌ر ئه‌و عاره‌بانه‌ن که پێیان وایه هه‌ربه‌ڵایه‌ک به‌سه‌ر کورددا هاتووه و دێت، خه‌تای کورده‌که خۆیه‌تی و سه‌دام و به‌عس مافی خۆیانه ژن و منداڵ و پیرو په‌ککه‌وته‌ی کورد به‌و په‌ڕی بێئه‌خلاقی و دڕنده ئاسا، ئه‌نفال بکه‌ن! به‌و پێودانگه، له‌مه‌به‌دوا ئه‌گه‌ر که‌سێک کارێکی ناله‌باری کرد، ئه‌وا ده‌بێ سه‌رجه‌می که‌سوکاره‌که‌ی به توندترین شێوه سزا بدرێن. پێشنیار ده‌که‌م کاک سیرینی ئه‌و بۆچوونه‌ی خۆی ڕه‌وانه‌ی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان بکات، به‌شکه‌م وه‌کو مادده‌یه‌کی نوێی جاڕی مافی مرۆڤ بسه‌لمێنرێت!\nسیرینی له‌سه‌ری ده‌ڕوات و ده‌نووسیت " پاش سه‌دام عێراق بووه به دۆزه‌خێکی ته‌واو" ئه‌م قسه‌یه ده‌کرێت وه‌کو نوکته‌ی سه‌ده‌ی بیستویه‌که‌م له‌قه‌ڵه‌م بدرێت! کاکه سیرینی! من باسی 'عێراق' ناکه‌م، باسی ئه‌و به‌شه‌ی کوردستان ده‌که‌م که به زۆری زۆرداره‌کی عێراقێنراوه. جا تکایه ڕێم بده پێت بڵێم که دۆزه‌خی ڕاسته‌قینه کاره‌ساتی ئه‌نفال بوو. کیمیا بارانی هه‌ڵه‌بجه و باليسان و قه‌ره‌داخ و گه‌رمیان بوو. ئه‌تککردنی کچ و ژنانی کورد بوو. زینده به‌چاڵکردنی هه‌زاران ساوای په‌پووله ئاسای کورد بوو. سووتاندنی خاکێک و له‌ناوبردنی نه‌ته‌وه‌یه‌ک بوو. ژێر زه‌مینه ترسناکه‌کانی زیندانه‌کانی ئه‌منه‌سووره‌که و هه‌یئه‌ی خاسسه‌و موسڵ و کوێ کوێ بوو. ته‌عریب کردنی کوردستان بوو. جا ده‌کرێ جه‌نابت بفه‌رمووی ئه‌و ده‌م ئه‌و عاره‌به دڵسۆزانه‌ی که‌تۆ ئاوا خڕه فرمێسک بۆ سه‌دامه‌که‌یان هه‌ڵده‌ڕێژیت له کوێ بوون؟ بۆ که‌سێک نه‌بوو به‌و سه‌دامه ساده و دڵپاک و به‌ئه‌ده‌ب و به ڕه‌حمه بڵێت " ئیدی خوێنڕشتن به‌سه؟!"\nسیرینی هه‌ر به‌وه‌وه ناوه‌ستێت به‌رگری له سه‌دام و تاوانه‌کانی بکات، به‌ڵکو، ڕێک وه‌کو زۆربه‌ی مێدیای عاره‌بی ده‌ڵێت " موحاکه‌مه کردنی سه‌دام، موحاکه‌مه‌یه‌کی نا عادیلانه بوو!" به‌ڕاستی ئه‌مه‌یه که پێی ده‌ڵێن حسابی که‌شک به مه‌شک. سه‌دام له زینداندا ژووری گه‌وره‌و ڕووناک و به "کۆندێشن" ی هه‌بوو، کتێب و خواردن وخواردنه‌وه‌ی باشی هه‌بوو. له ته‌واوی ماوه‌ی زیندانییه‌که‌یدا له گوڵ کاڵتری پێنه‌وترا. له دادگاشدا له‌شکرێک پارێزه‌ری هه‌بوو. ڕێوڕه‌سمی دادگاکه به ڕاسته‌و خۆ له ته‌له‌فزیۆنه‌وه په‌خش ده‌کرا. سه‌دام به‌که‌یفی خۆی قسه‌ی ده‌کرد و له جوێندان و قسه‌ی ناشرین کردن به سه‌رۆکی دادگاکه‌ش نه‌ده‌پرینگایه‌وه و سه‌لماندی که به‌ڕاستی که‌سێکی به ئه‌ده‌ب و ده‌مپاک و دڵپاکه! ئیتر نازانم دادگا له‌و عادیلانه‌تر چۆن ده‌بێت؟\nسه‌دام له سه‌رده‌می حوکمی ڕه‌شی خۆیدا، ده‌یان هه‌زار که‌سی ئیعدام کرد. گیراوه‌کانی سه‌رده‌می به‌عس و سه‌دام ، به ترسناک ترین شێوه ئه‌شکه‌نجه ده‌دران و ئیعترافیان پێ وه‌رده‌گیردرا. دادگای ناوزڕاوی ئه‌لسه‌وه‌ره، به گۆتره حوکمی ئیعدامی ده‌رده‌چواند و تاکه یه‌کێک له‌و گیراوانه مافی قسه‌کردنیشی نه‌بوو چ جای مافی به‌رگری له‌خۆ کردن. وه‌ی له‌به‌ر ئه‌و مافه خوراوه‌ت مرم سه‌دام حوسه‌ین!\nجێی خۆیه‌تی بڵیم موحاکه‌مه کردنی دیکتاتۆری ڕۆمانیا، چاوشیسکۆ ته‌نها 5 ده‌قیقه‌ی خایاند و که‌سیش نه‌یگوت موحاکه‌مه‌یه‌کی ناعادیلانه‌یه!\nکاک سیرینی؛ من وه‌کو کوردێک، که هه‌رگیز بڕوام به‌برایه‌تی کورد و عاره‌ب نه‌بووه و ناشبێت. تا سه‌ر ئێسک کوردێکی ناسیونالیستم. تاکه خشتێکی کوڵبه‌یه‌کی ماڵه گه‌رمیانییه‌ک به هه‌موو خاکی من ألموحيت ئیلالخه‌ليج ناگۆڕمه‌وه و مایه‌ی شانازیشمه ساڵانێکی دوورو درێژ، له‌گه‌ڵ هاوسه‌نگه‌ره نه‌به‌زه‌کانمدا، ڕۆژی ڕووناکمان له سوپای عاره‌بی داگیرکه‌ری کوردستان کردبووه شه‌وه‌زه‌نگ و به چاوی خۆم تاوانه زۆر و زه‌وه‌نده‌کانی به‌عسم دیوه، ئه‌و هه‌قه‌م نه‌داوه که له عاره‌بی شوڤێنی خراپتر، شینی سه‌دام بگێڕیت! ئه‌و نووسه‌ره عاره‌به دژ به‌کوردانه که‌م نیین که ڕۆژانه له سایت و رۆژنامه عاره‌بییه‌کانه‌وه ژاری ڕه‌گه‌زپه‌رستییان به‌سه‌رماندا هه‌ڵده‌ڕێژن، تاکو جه‌نابیشتیان بێته سه‌ر!\nتکایه ته‌نها چاوێک به‌و کۆمێنتانه‌ی له‌سه‌و وتاره‌که‌ت نووسراون، بخشێنه‌وه و تێبگه و بزانه ئاستی هزریی ئه‌و برا عاره‌بانه گه‌یشتۆته کوێ و ئه‌و ده‌م له به‌رامبه‌ر تارمایی شه‌هیدانی ئه‌نفالدا شه‌رم بتگرێ!\nبۆ خوێندنه‌وه‌ی وتاره‌که‌ی عه‌لی سیرینی بڕوانه ئه‌م ناونیشانه\nPrevious کۆنگره‌ی ده‌سه‌ڵاتی کوردی له‌سه‌ر گه‌لکوژی ئه‌نفال و هه‌روه‌سته‌یه‌ک… شاخه‌وان شۆڕش\nNext ڕێگرتن له یادی لینین و به‌زمی عاشورای حوسه‌ین … ئازاد به‌کر


پەیوەندى ژن و شیعرى هایکۆ | AvaToday\nپەیوەندى ژن و شیعرى هایکۆ\nماتسۆئۆ باشوو، ڕاهیبی بوودایی و شاعیرى بەنێوبانگى سەدەى ١٧یەمى ژاپۆنییەکان، ماوەیەک خزمەتکارى ئەشرافزادەیەکى بە فەرهەنگ بوو بە ناوى یاشیتادا. باشوو هۆنینەوەى شیعرى هایکۆ لە ئاغاکەیەوە فێر بوو. شیعرى هایکۆ لە سادەترین پێناسى خۆیدا، دوو وێنایە کە لە بەرامبەر بە یەکتر، تۆمار و لە یەک ساتى دیاریکراو، کۆتایی پێ دێت.\nپڕیەتى لە بۆق\nبە دەنگى ئاو\nبۆ باشووى هەمیشە غەمبار کە دوور لە خەڵکى و یا لە نێو کۆخێکى چکۆڵە دەژیا و یا خەریکى سەفەر بوو لە نێو شار و گوندەکان، هۆنینەوەى شیعر بە نیەتی گواستنەوەى ئیحساس و هەستێکى سادە و بێ غەلوغەش بوو کە لە زەینە بوداییەکەیدا دیتبوویەوە و کەشفى کردبوو. دوو بیرکردنەوەى سەرەکى تێهزرینى زەین واتە (Wabi ڕازیبوون لە ڕێگەى سادەیی و گۆشەنشینى و نزاکردن) و (Sabi گۆشەنشینى و نزاکردن لە ڕێگەى تەنیایی) هەمان ئەو شتەیە کە باشوو لە هەموو ژیانى وەک شاعیر و نیگارکێش حەزى لێ بوو کە بۆ ئەوانى دیکەى بگوازێتەوە.\nتەنیایی هاودەمى هەمیشەیی سرووشتە کە نە تەنیا شتێکى لە تۆ گەرەک نییە، بەڵکو لێوڕێژیشە لە دەرفەتەیلى سادە و بێگەرد بۆ وردبوونەوە و تێهزرین و ئاگاداربوون. هەر لەبەر ئەمەیە شیعرەکانى باشوو پڕن لە ئیحساس و هەستى شادمانى و دڵخۆشى.\nلە هەردوو بیرۆکە و ئایدیاڵدا، تەنیایی هاودەمى هەمیشەیی سرووشتە کە نە تەنیا شتێکى لە تۆ گەرەک نییە، بەڵکو لێوڕێژیشە لە دەرفەتەیلى سادە و بێگەرد بۆ وردبوونەوە و تێهزرین و ئاگاداربوون. هەر لەبەر ئەمەیە کە شیعرەکانى باشوو پڕن لە ئیحساس و هەستى شادمانى و دڵخۆشى کە بەر لە هەر شتێک دەبوو بێ غەل و غەش و سادە بێت یا بە واتایەکى دیکە لە هەر جۆرە زرق و برق و دەستکارییەکى دەستکردانەى شاعیرانە بە دوور بێت.\nلە نێو نیەتى شاعیرانە و ئایدیاڵەکان کە لە تەنیشت یەکترییەوە ڕیز بوونە، شاعیرێکى بودایی وەک باشوو بەهیوایە خوێنەرەکانى سەرەڕاى درەنگکەوتن لە نێو ڕووداوە سادە سرووشتییەکان، بە قۆناغى وەحاڵکەوتن و توانەوە لە سروشت بگەن.\nبە چرۆکانى خۆخ\nلە پاش ئەم هەموو ڕێیەش، نیەتى شاعیرانە و ئایدیاڵەکان کە لە تەنیشت یەکترییەوە ڕیز بوونە، شاعیرێکى بودایی وەک باشوو بەهیوایە خوێنەرەکانى سەرەڕاى درەنگکەوتن لە نێو ڕووداوە سادە سرووشتییەکان، بە قۆناغى (Muga وەحاڵکەوتن) و توانەوە لە سروشت بگەن. قۆناغێک کە ڕەگ و ڕیشەیەکى کەونارا و قەدیمیتری لە هى بودیزم هەیە و بە جۆرێک یەکەمین مەزهەبی مرۆڤ (ئینیمیزم)ـیش بووە. مەزهەبێت کە بۆ هەموو گیانداران و سروشت، خوازیارى ڕۆحێکى یەکگرتوو بوو.


خوێندنەوەی یەکەم رۆمانی کوردی،(ماڵی رێحان)ی ھۆشەنگ محەمەد.\nماڵی رێحان یەکەم رۆمانە کە من بە زمانی کوردی بیخوێنمەوە. نەمدەزانی کەسانێکی وەک (ھۆشەنگ محەمەد) ھەن کە بتوانن زمانی کوردی لە رێگای نووسینەوە بە جیھان بناسێنن، بۆ کەسێکی وەک من کە ھەڵقوڵاوی کولتورێکی ترم بە خوێندنەوەی (ماڵی رێحان) شەیدای رێحان و شەیدای وشە یەک لەدوای یەکەکانی (ماڵی رێحان) بووم، ئەمەش وای کرد بگەمە ئەو جێگایەی کە دەمەوێت، یان لە راستیدا ئەوەی کە نووسەر دەیەوێت من بیگەمێ.\n(ماڵی رێحان) وشە بە وشە کاری لە دەروونم کرد، کارێکی وا کە دەبێت ھەر رۆژە و دووبارە پارچەیەکی لێبخوێنمەوە، چونکە ھەست دەکەم تێکەڵی ھەست و بیرم بووە.\nلەگەڵ خوێندنەوەیدا، ھەست دەکەم منیش لە (ماڵی رێحان) دەژیم و یەکێکم لە کارئەکتەرەکانی نێو رۆمانەکە . بۆ من گرنگی ئەم رۆمانە لەوەدایە کاتێ دەیخوێنمەوە خۆمی تێدا دەدۆزمەوە و ھەست دەکەم کە ھەر یەک لە کارئەکتەرەکان لە گەڵم دەدوێن و باسی رووداوێکی راستەقینەی ژیانی مرۆڤایەتیم بۆ دەکەن. دەکرێت بڵێین کە ئاوسبوونی نێر نە رووداوێکی راستەقینەیە و نە زانستیشە، بەلام وەک (ھۆشەنگ شێخمحەمەد) دەڵێت دەکرێت ھەر کەسێک بە شتێک ئاوس ببێت.\n(ماڵی رێحان) کۆمەڵێک رووداو و کارئەکتەری تێدایە، بۆ من ھەر یەک لە رووداوەکان خۆشەویستییەکی تایبەتی خۆی ھەیە، کە ناکرێت بڵێم ئەو رووداوە زۆرتر کاری تێکردووم لەوەی تریان, چیرۆکی (عەتار و ژنەکەی) کە گوزارشت لە بەسەرھاتێکی راستەقینە دەکات، (کوڕ و ژنی پیرەمێردەکە) کە وایان دەزانی (پیرەمێرد) نەخۆشە وەک ئەوەی کە ئێستا ئێمە دەیبینین, ھەر کەسە و ئەوی تر تاوانبار دەکات. کەسیش راستییەکان نابینێت وەک پیرەمێردەکە دەڵێت " گومانیان نییە کە خۆیان نەخۆش بن و خۆیان خەویان لێ ناکەوێت" ل ٤١.\nوەکئەوەی (سوھرەوەردی) کردی و باسی ئازادی بۆ خەلک دەکرد . یانیش (کوتاڵفرۆش) کە دەیەوێت بگەڕێتەوە بۆ ئەو جێیەی لێوەی ھاتووە، کە ئەو ھەموو ماوەیە وابەستە ببوو بە (سامان کۆکردنەوە) بەڵام بڕیاری دەدات کە ئازاد ببێت. (گەنجە جەنگاوەرەگە) کە بە دوای ئازادی خۆیدا دەگەڕێت، لە گەڵ ئەوەی کە ھەست بە ئازادی دەکات لە گەڵیدا.\nنووسەر ئەم رۆمانەی بە ئازادی و ئازایانە نووسیوە، لە کۆمەلگایەگی وەک کۆمەلگای ئێمە,نووسین بەو زمان و بەو شێوازە، ئاماژەیەکە بەوەی نووسەر دەیەوێت ئازدای بە وشەکان و ھەست و دەربڕینەکان ببەخشێت. کە ئەمەش یەکێکە لەو ئەرکانەی رووداو و کارئەکتەرەکان ھەڵیانگرتووە. گەڕان لە ھەقیقەت و لە ئازادی، بە ئیڕادەیەکی بێگەردەوە، مانای ژیان و بەختەوەری دەگەیەنێت.\nماڵی رێحان: ھۆشەنگ محەمەد - چاپی یەکەم، ھەولێر ٢٠١٢


تەموورە - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە تەمبوورەوە)\nتەموورە (ھەروەھا تەنبوور، تەموور، تەمبوور، تەمیرە یان تەمۊرە) ناوی ئامێرێکی مۆسیقایە. ئەم سازە لە کاسەیەکی گەورەی باڵ درێژ پێکھاتووە کە چوار تاڵ ژێی بە سەردا تێدەپەڕێ و بە قامک دەژەنرێت. تەموورە سازێکی تایبەتی ئایینی یارسانە کە زۆرتر لە ناوچەکانی کرماشان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان باوە، شوێنکەوتووانی ئایینی یارسان وەک سازێکی پیرۆز لە بۆنە ئایینییەکاندا کەڵکی لێ وەردەگرن.\n١ ڕوانگەی جیاواز\n٢ مێژووی تەموورە\n٣ ژەنیارانی بەناوبانگی تەموورە\n٤ مەقامەکانی تەموورە\n٥ چێکەرانی تەموورە\nئەوترێ کە تەموورە تەڵموور بوە کە بە واتای تەلێکە کە مووری پێ بکرێ واتە تەل+موور. موور شێوە ئاوازێکە بۆ شین گێڕی. سەبارەت بە ناوی ئەم ئامێرە ڕوانگەی جیاواز ھەیە. لە "Grove Dictionary of Music" ھاتووە کە وشەی تەموورە لەگەڵ دەرباز بوونی زەمان بە وشەکانی پاندۆرا (Pandora)، پاندۆلا (Pandola) و ماندۆرا (Mandola) و ماندۆلا (Mandola) و ماندۆلین (Mandoline) دەر ھاتوە.\nلە باشووری کوردستان لە ناو یارسان دا ئامێرێک ھەیە بە ناوی تەموورە.\nبە سەرنجدان لەسەر ئەو پەیکەرە ژەنیارانەی لە ئیلام دۆزراوەتەوە تێ دەگەین کە مێژووی بوونی ئەم ئامێرە دەگاتە زۆرتر لە ٥٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا. هەڵبەت ئەو سازە هەر دیار نیە چ سازێکە. بەڵام لە تەموورە دەچێ بە شێوەیەکی گشتی، لە بەڵگە مێژووییەکان دا لە ٧ جۆر تەموورە ناو براوە:\nتەموورەی دوو تەلی، لە ئامێرگەلی سەرەتاییە و لە باکووری ئافریقا دەژەنرێت.\nتەموورەی مەراکەشی، کە ٧ تەلی ھەیە.\nفارابی لە کتێبی "الموسیقی الکبیر" لە تەموورەی بەغدادی و تەموورەی خوراسانی ناو دەبات.\nژەنیارانی بەناوبانگی تەموورەدەستکاری\nسەید خەلیل عالینەژاد\nکاکە ئەڵا موراد حەمیدی\nسەید وەلی حسەینی\nدەرویش ئەمیر حەیاتی\nوتاری سەرەکی: مەقامەکانی تەموورە\nشێخ ئەمیری، سەحەری، عابدینی، باباناوسی، سارۆخانی، چەپی، قەتار، شاخوشین، جڵەوشاھی، فەتاح پاشایی، ھەڵپەڕکێ، تەرز\nژەنراوەکانی سەید خەلیل عالی نژاد کە ھێشتا بەر گوێی خەڵک نەکەوتووە، لە دوامین ئاسەوارەکانی زنجیرەی عیرفانی- ھونەری کوردستانە کە تێیدا دابی کۆن و داھێنانی نوێ بە شێوەیەکی سیحراوی یەکانگیر بووە.\nئەسەدوڵای فەرمانی دانیشتووی گەھوارە لە بەناوبانگترین دروستکەرانی تەموورە بوو کە لە سەردەمی قاجارەوە تا ئێستا بەم کارە پەرژاوە.\nسەعید زوننووری لە شاری سەحنە\n^ بێهزاد نەقیب سەردەشتی، "ئامێرناسی مۆسیقای کوردی"\n^ Grove Dictionary of Music here\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=تەموورە&oldid=753012»\nدواجار لە ١٢:٤٨ی ١٧ی شوباتی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٤٨ی ١٧ی شوباتی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


ئایا کورد ئێرانیە؟ – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / ئایا کورد ئێرانیە؟\nگۆران حكيم 2018-12-02\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی كۆنی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئایا کورد ئێرانیە؟ 2,721 Views\nزۆر لەو شتانەی کە ئەمڕۆ وەک ڕاستیەکی موتلەق سەیر دەکرێن و مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت، کە دەچیتە بنج و بناوانیان بۆت دەردەکەوێت کە بەو جۆرە نین. بۆ نموونە ئەو نەخشەیەی جیهان کە لە هەموو کتێبێکی جوگرافی و لە هەموو سووچێکی جیهاندا هەیە، تەنانەت دەزگا زانستیەکان و زانکۆکان سوودی لێ وەردەگرن، بەپێی لێکۆڵینەوەیەکی نوێی ڕۆژنامەی گاردیانی بەریتانی، ئەو نەخشەیە نەخشەیەکی دروست نیە. ڕاستە ئەم نەخشەیەی ئەمڕۆی جیهان تێیدا شێوەی نەخشەی وڵاتەکان دروستن، بەڵام ڕووبەرەکەیان بە تەواوی هەڵەیە. سەیرەکە لەوەدایە، کە زیاکردنی ڕووبەر بۆ ئەو وڵاتانە کراوە کە سەر بە ڕۆژئاوان. بۆ نموونە ئەمریکا لە نەخشەی جیهانی ئەمڕۆدا بە نزیکی هێندەی ئەفریقا دەبێت، کەچی لە ڕاستیدا دەتوانیت ئەمریکای باکور لەگەڵ هیندستان و ئەرجەنتین و تونس هەموی لە ناو ئەفریقادا شوێن بکەیتەوە و تۆزێکیش بۆشایی بمێنێتەوە. بە هەمان شێوە وڵاتە ئەسکەندنافیەکان هێندەی هیندستان گەورە دەنوێنن، کەچی لە ڕاستیدا هیندستان سێ بەرابەری ئەو وڵاتانایە. بێ گومان خڕی زەوی هەمیشە ئاستەنگی بۆنەخشەسازان دروست کردووە و بەهۆیەوە نەتوانراوە نەخشەیەکی تەواو دروست بکەن، بەڵام هۆکارە سەرەکیەکە هەر ئەوە نیە، نەخشەکان زۆر جار پەیوەندیان بە بیروبۆچوونی نەخشەسازانەوە هەبووە و لە ژێر کاریگەریی ئەو بیروبۆچوونانەدا گۆڕاون. بۆیە هەندێک نەخشەی سەرەتای ئاینی کریستیانێتی، باکور تێیدا ڕۆژهەڵات بووە، لەبەر ئەوەی کە ئەوان پێیان وابووە کە مرۆڤایەتی لە ڕۆژهەڵاتەوە لە باخی ئەدێنەوە هاتووە و بۆیە ڕۆژهەڵاتیان لەو نەخشانەدا خستۆتە لای سەرەوە. کەچی لە نەخشەی ئیسلامیی هەمان سەردەمدا باشوری ئەمڕۆ دەکەوتە سەرەوە.\nبا زۆر لە بابەتەکە دوور نەکەوینەوە، بەڵام دەبێت ئەوە بزانرێت کە زۆر لەو شتانەی تر کە ئەمڕۆ وەک ڕاستی مامەڵەیان لەگەڵدا دەکەین و پرسیار لە دروستیان ناکەین، هەندیک جار بنەمای زانستیان نیە یان لەسەر بنەمایەکی چەوت و کەموکوڕ و زیاتر لە ژێر کاریگەری ئایدیۆلۆجی خەڵکەکاندا داڕێژراون. لای خۆمەوە، هێندەم بێ مانایی و درۆ سەبارەت بە مێژووی کورد بینیوە، بۆیە لەو کەسانەم کە هیچ شتێک سەبارەت کورد کە پێشتر گووتراوە، دووبارەی ناکەمەوە گەر دوای بنەچەکەی نەکەوم و بە تەواوی لێی تێنەگەم. لە ڕاستیدا لە ژێر کاریگەریی ئایدیۆلۆجی خەڵکانی تردا، مێژوو و ڕوخسارێک بۆ کورد دروستکراوە کە مێژوو و ڕوخساری ئەو نیە.\nهەفتەی ڕابردوو لەسەر ئەم پەیجەم بابەتێکم سەبارەت بە ئەگەری ئاری بوونی کورد بڵاوکردەوە و وا ئەمڕۆ بابەتێکی تر سەبارەت بە ئەگەری ئێرانی بوونی کورد دەخەمە ڕوو. ئەمڕۆ زۆر لە سیاسی و مێژوونوسانمان، ئێرانی بوونی کورد وەک شانازی بۆ کورد لە قەڵەم دەدەن و گەر کەسێکیش نکۆڵی لە ئێرانی بوونی کورد بکات، ئەوا بە توندی دژی دەوەستن. دیارە پێش ئەوەی کە بڵێین ئێرانین و وەڵامی پرسیاری “ئایا کور ئێرانیە؟” بدەینەوە، دەبێت سەرەتا لە بنەچەی وشەکە تێبگەین و ئەمجا ئەو کات بڕیار بدەین کە ئایا کورد ئێرانیە یان نا.\nوشەی “ئار/ئاری” لە چەندین زمانی دێریندا مانای (ڕەسەن، نایاب) دەدات و تەنانەت لە زمانی سۆمەریشدا ئەو مانایەی هەیە. خەڵکانێک هەیە کە لە سەرچاوە مێژووییەکاندا بەو ناوە ناوهێنراون و ناوچەیەکیش هەیە کە ئەو ناوەی پێ دراوە. لە ڕاستیدا ئاڤێستا و سەرچاوە هیندیە دێرینەکان ئاماژە بە ناوچەیەک دەکەن بە ناوی ئاریانە کە زیاتر خوراسان و ئەفغانستان و پاکستانی ئەمڕۆ دەگرێتەوە. سترابۆ نزیکی دوو هەزار ساڵ لەمەوبەر لە زمانی ئیراتوسینیس (Eratosthenes)ەوە کە لە سەدەی سێیەمی پێش زاییندا ژیاوە دەڵێت “ناتوانین وەسفێکی باشتر سەبارەت بە ئاریانە لە وەسفی ئیراتۆسینیس بخەینە ڕوو کە دەڵێت “ئاریانە لە ڕۆژهەڵاتی دەیدات لە ئیندۆس (مەبەستی لە ڕوباری ئیندۆسە) و لە باشورەوە دەریای مەزن (مەبەستی لە دەریای عەرەبی و هیندیە) و لە باکورەوە بە پارۆمامیسیس و زنجیرە چیاکان هەتاوەکو دەروازەی قەزوین، لە ڕۆژئاواوە سنوورەکەی دەستنیشان دەکرێت بە ناوچەی ئەشکانیەکان و جیادەبێتەوە لە میدیا و کرمانیا و لە پەرەتاسێنی و وڵاتی فارس. لە شوێنێکی تردا سترابۆ دەڵێت “ناوچەی بەناو ئاریانە درێژدەبێتەوە و هەندێک بەش لە وڵاتی فارس (ئوستانی فارس) و میدیا دەگرێتەوە.”\nواتە سەنتەری ئاریانە/ئێران، وڵاتی میدیا نەبووە و زیاتر ئەفغانستان و پاکستان و خوراسان و بەشێک لە تورکمانستانی ئەمڕۆی گرتۆتەوە و سنووری ئەو وڵاتە و بەشێکی کەمی داویەتی لە وڵاتی مید. دەبێت ئەوە بزانرێت کە وڵاتی مید زۆربەی وڵاتی ئێرانی ئەمڕۆی گرتۆتەوە کە بریتی بووە لە هەموو ئازەربایجان و ناوچەکانی تارانی ئەمڕۆ و هەمەدان و ئەسفەهان بەرەو خوار هەتاوەکو وڵاتی فارسی گرتۆتەوە کەچی سەرەڕای ئەوە ئاریانە کە بنەچەی ناوی ناوچەی جوگرافی ئێرانە، زیاتر قەراخی وڵاتی میدی گرتۆتەوە.\nبە دەیان مێژوونوسی ڕۆم و یۆنانی سەبارەت بە فارس و مید نووسیویانە، هیچ کام لەم مێژوونوسانە باسی جوگرافیای ئێرانی ئەمڕۆیان نەکردووە ئەوەی کە باسیان کردووە، ئەوە بە ناوچەی ئاریا/ئاریانە باسیان کردووە و بە جودا لە وڵاتی فارس (ئوستانی فارسی ئەمرۆ) و وڵاتی مید باسیان کردووە. هەر یەک لەم مێژوونوسە دێرینانەی خوارەوە کە ڕۆم و یۆنانی و یەکێکیان جووە، کتێبیان لەسەر جوگرافیا و مێژووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە:\nهیرۆدۆت نزیکی دوو هەزار و پێنج سەد ساڵ\nکتێسیاس نزیکی دوو هەزار و چوار سەد ساڵ\nسترابۆ زیاتر لە دوو هەزار ساڵ\nلڤی زیاتر لە دوو هەزار ساڵ\nدیودۆروس نزیکی دوو هەزار سااڵ\nجۆزیفۆس زیاتر لە هەزار و نۆ سەد ساڵ\nپلوتارک نزیکی هەزار و نۆ سەد ساڵ\nپتۆڵمی نزیکی هەزار و هەشت سەد ساڵ\nمارسێلینۆس زیاتر لە هەزار و شەش سەد ساڵ لەمەوبەر\nلە ڕاستیدا هیچ کام لەو مێژوونوسانەی سەرەوە باسی جوگرافیای ئەو وڵاتەی بە ناو ئێرانەیان نەکردووە و وەک ئاماژەی پێکرا باسی ئاریا/ئاریانەیان کردووە کە هەندێک جار وەک پتۆڵمی ئاماژەی پێکردووە ئەو ناوچەیە بە نزیکی دەرەوەی نەخشەی وڵاتی بە ناو ئێرانی ئەمڕۆش بووە و سنورەکەی داویەتی لە ناوچەی کرمان و خوراسان و زیاتر لە ناو ئەفغانستاندا بووە، بەڵام مارسێلینۆس زیاتر لە هەزار و شەش سەد ساڵ لەمەوبەر بە نزیکی باسی جوگرافیای ئەمڕۆی کوردستانی کردووە بێ ئەوەی کە دەرک بە جوگرافیای ئێرانی ئەمڕۆ بکات. پرسیارەکە ئەوەیە ئەم وڵاتە مەزنە مێژووییەی بە نەناو ئێران کە وەک فارسەکان دەڵێن لە سەرەتای مێژووەوە هەبووە، ئایا دەکرێت کە هیچ کام لەو مێژوونوسانە وەک جوگرافیای ئەمڕۆ دەرکیان پێ نەکردبێت؟\nیەک سەرچاوە نیە لە جیهاندا جگە لە سەرچاوەی نزیک لە فارس کە وڵاتێک باس لێوە بکات بە مانای جوگرافیای ئێرانی ئەمڕۆ. لە سەردەمی ئیسلامدا زۆر لە جوگرافیناس و مێژوونوسە ئیسلامیەکان باس لە ناوی ئێران دەکەن؛ ئەوان ناوچەیەکی زۆر بەرتەسکتر باس دەکەن و زیاتر باس لە ناوچەی خوراسان دەکەن بە (ئێران شار/ایران شهر).\nلە ڕاستیدا ئەم نەخشەیەی ئەمڕۆ کە بە ئێران ناسراوە، زیاتر گوزارش لە سنووری دەسەڵاتی سەفەوی و عوسمانی دەکات وەک لە نەخشەیەکی مێژوویی و فەرهەنگی، لەبەر ئەوەی کە لە هیچ سەرچاوەیەکی مێژووییدا وڵاتێک بەو شێوەیە نەبووە و باسنەکراوە.\nوەک لە سەرچاوە دێرینەکاندا ڕوونە، وڵاتی ئێران بە هیچ شێوەیک ئەم وڵاتەی ئەمڕۆی ئێران نەبووە و وڵاتی کوردیش بەشێک نەبووە لە ئێران و ئەوە لەسەردامی میدەکانیشدا هەر بە هەمان شێوە بووە. لە ڕاستیدا سنووری نێوان ئێران و وڵاتی کورد هەر لە خۆیەوە نەبووە و بنەچەی فەرهەنگی کوردی لە زۆر ڕووەوە لە فەرهەنگی فارسی جیاوازە و بنەچەی جیاوازیەکە بۆ هەزاران ساڵ پێش دەرکەوتنی فارس دەگەرێتەوە و لە زاگرۆسدا فەرهەنگێکی دێرینی داڕشتوو هەبووە کە تێیدا کۆمەڵێک زمان و زاراوە قسەکراوە کە زمانی کوردی ئەمڕۆی لێ پێکهاتووە و جیاوازی هەبووە لەگەڵ فەرهەنگی ئێرانی دێریندا. ئەگەر دوو نەتەوەی فارس و کورد/میدی لە بنەچەوە بەیەکەوە بوونایە و فەرهەنگێکی هاوبەشیان هەبوایە، ئەوا ئەمڕۆ ئەو هەموو جیاوازیەمان نەدەبینی.\nبۆ نموونە مۆسیقای ڕەسەنی کوردی بە تەواوی لە مۆسیقای فارسی جودایە. سیاچەمانە، حەیران، لاوک، چەمەری، هۆرە… هەموویان بە تەواوی لە مۆسیقای فارسی جودان. سەمای فارسی پەیوەندی بە سەمای ئاریانەوە هەیە و ئەوان هاوشێوەی هیندی سەما دەکەن و بە هیچ شێوەیەک هەڵناپەڕن و بەیەکەوە دەست ناگرن. ئافرەت لە ناو فارسدا هەمیشە سەرداپۆشراو بووە و بە هیچ شێوەیەک ئەو ڕۆڵەی ئافرەتی ناو کوردی نەبووە. گەر وێنەکانی سەرەتای سەدەی بیستەمی ئافرەتی کورد و فارس سەیر بکەین، ئەوا بە ڕوونی ئەو جیاوازیە دەرک پێ دەکەین و کەسێکی وەک مەیجەر سۆن لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بە ڕوونی ئەو جیاوازیە فەرهەنگیەی نێوان فارس و کوردی ئاماژە پێکردووە.\nدیارە کەس ناتوانێت نکۆڵی لە پەیوەندی زمانەوانی نێوان زمانی کوردی و ئەو زمانانەی کە بە (ئێرانی) لە قەڵەم دەدرێن، بەڵام بنەچەی زمانی کوردی لە شاخەکانی زاگرۆسەوە هاتووە و تێگەیشتن لە زاراوە کوردیەکان لە ڕێگەی لێکۆڵینەوە لە زمانە دێرنیەکانی وەک سۆمەری، هوری، هیتی، لوڤی، میدی،.. دا دەکرێت نەک لە ناو زمانە بە ناو ئێرانیەکان. دیارە لەگەڵ بەهێزبوونی دەسەڵات لە ڕۆژهەڵاتدا بە تایبەت لە سەردەمی ئەشکانیدا کاریگەری زمانەکانی ڕۆژهەڵات لەسەر کوردی زیاد بووە بە تایبەت زمانی پەهلەوی کاریگەریەکی زۆری لەگەڵ پەرەسەندنی دەسەڵاتی ئەشکانیدا لەسەر زمانەکانی ڕۆژئاوای دەسەڵاتی خۆی دروست کردووە، بەڵآم وەک ووتم، بنەچەی زمانی کوردی، زمانەکانی زاگرۆسە نەک ئاریانە/ئێران.\nمەترسی ئەم دەسەتەواژەیە لەوەدایە ئەمڕۆ لە وڵاتی بە ناو ئێراندا بۆ مەبەستی سیاسی بەکاریدەهێنن و دەڵێن ئێمە هەموو ئێرانین و هاوفەرهەنگین و دەیانەوێت مانایەکی مێژوویی بە نەخشەی سیاسی ئەمڕۆی ئێران بدەن. لە ئەنجامدا زۆرینەی لێکۆڵەری کورد کەوتوونەتە ژێر کاریگەری تەڵەی ئەو پلانە نازانستیەوە. من لای خۆمەوە دەستەواژەی “ئێران” بە “دەستەواژەی داگیکردن” لە قەڵەم دەدەم و بۆ کورد و پێم وایە جیاوازی لە نێوان “عوسمانی” و “ئێرانی” دا نیە و گەر کورد بە ئێرانی لە قەڵەم بدرێت ئەوا دەبێت بە عوسمانیش لە قەڵەم بدرێت.\nکێشەکە لەوەدایە لێکۆڵەرە ئەوروپیەکان هاتوون زمانی کوردیان خستۆتە ژێر گروپە زمانێک بە ناوی ئێرانی-ەوە و کوردیش خۆی بێ لێکۆڵینەوە ئەو کارەی ئەوروپیەکانی قبوڵ کردووە، بەڵام بەڵگە مێژوویی و زمانەوانیەکان بە تەواوی شتێکی تر دەسەلمێنن. زمانی کوردی لە ڕۆژهەڵات و ناوچەی ئاریانەوە نەهاتووە و ئەو زمان و فەرهەنگە هەڵقوڵای زنیجرە چیای زاگرۆسە و شوێنەوارەکانی کوردستانیش دێرینی ئەو فەرهەنگە دەسەلمێنێت. بوونی شوێنەوارێکی وەک گرێ ناڤوکێ/گولبێکلی تەپە (تەمەن دوانزە هەزار ساڵ)، بێستان سور (تەمەن یانزە هەزار ساڵ)، دێی چەرمو (تەمەن نۆ هەزار ساڵ)، جانی و شێخ ئاوا(ئاباد) ی نزیک کرماشان (نزیکی دە هەزار ساڵ)… ئەمانە بەڵگەی حاشا هەڵنەگرن کە فەرهەنگێکی دێرینتر لە فەرهەنگی ئێران/ئاریانە لە کوردستاندا هەبووە و ئەوان بنەچەی فەرهەنگ و مێژووی کوردن و ئەو شوێنەوارانە لەلایەن خەڵکانێکەوە دروستکراوە کە بە جۆرێک لە کوردی دێرین قسەیان کردووە. تەنانەت ئەمڕۆ پرۆژەیەکی گەورەی شوێنەوارناسی بۆ لێکۆڵینەوە لە سەرەتای نیشتەجێ بوون لە ژێر چاودێری زانکۆی ڕێدینی بەریتانیدا بەڕێوە دەچێت لە ژێر ناوی (پرۆژەی شوێنەوارناسی ناوەندی زاگرۆس) و پرۆژەکە لە ناوچەکانی سلێمانی و کرماشاندا کار دەکات، واتە پرۆژە ئارکیلۆجیەکان دەبێت سنوورە دەستکردەکانی وڵاتانی بەناو ئێران و ئێراقی ئەمڕۆ ببەزێنن بۆ ئەوەی کە لەو فەرهەنگە دێرینە کوردیە یەکگرتووە بگەن کە لە ناو چیاکانی زاگرۆسدا سەری هەڵداوە.\nهەر لەبەر ئەو هۆکارانەی کە لەسەرەوە ئاماژەم پێکردوون، من لای خۆمەوە لە کتێبی “کورد کێیە؟” دا بە تەواوی دەستەواژەی (ئێرانی) م لابردووە و لەبری ئەوە (زاگرۆسی) م بەکارهێناوە. یەکەم لەبەر ئەوەی کە زمانی کوردی لە چیاکانی زاگرۆسەوە هەڵقوڵاوە و دووهەم کورد وەک نەتەوە خەڵکی ڕەسەنی ئەو زنجیرە چیایەیە و لە ڕۆژهەڵاتەوە نەهاتووە. دیارە لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا و باکور و باشورەوە خەڵک ڕووی کردۆتە کوردستان و کاریگەریان کردۆتە سەر فەرهەنگ و زمانی کوردی و کوردییش کاریگەری لەسەر ئەوان داناوە.\nجگە لەوە لە سەرچاوە مێژووییەکاندا دووجار کورد ئاماژەی بە بنەچەی خۆی کردووە کە یەکێکیان لە سەدەی نۆیەمدا بووە و ئەوی تریان لە سەدەی حەڤدەی زاینیدا بووە، لە هیچ کام لەو دووجارەدا کورد بنچەی خۆی نەگەڕاندۆتەوە بۆ ڕۆژهەڵات و بە تەواوی خۆی بە خەڵکی کوردستانی ئەمڕۆ داناوە. لە ڕاستیدا کورد بنەچەی خۆی بۆ ناوچەی جەزیرە و بۆتان گەڕاندۆتەوە کە پێش هاتنی ئیسلام ئەو ناوچەیە بە ناوی کورد خۆیەوە نراوە و پێی گوتراوە (کوردیان). ئەم ناوە هەمان مانای (کوردستان) دەدات، لەبەر ئەوەی کورد پاشگری (یان) بە هەمان مانای (ستان) بەکاردەهێنێت. بە هەمان شێوەی لە وشەکانی (گەرمیان) و (کوێستان) دا پاشگرەکە بە هەمان مانا بەکاردێن. بەو جۆرە (کوردیان) هەر (کوردستان) بووە کە لە سەرەتای شارستانیەتەوە ئەو ناوچەیە لەسەرچاوە دێرینەکاندا بە ناوی کوردەوە ناونراوە و زۆرجارە بە (کورتێ، کوردە، کاردو، کاردۆخ،..) ناوهێنراوە. ئەوەی مایەی سەرنجە، ئەو بنەچەیەی کە کورد بۆ خۆی داناوە، یەکدەگرێتەوە لەگەڵ ئەو لێکۆڵینەوە نوێ جیهانیانەی کە بە تەواوی گەیشتۆتە ئەو بڕوایەی کە زمانی هیندۆئەوروپی لە کوردستان (ئەناتۆڵیا) ەوە سەریهەڵداوە. واتە بۆچوونی کورد سەبارەت بە ڕەچەلەکی خۆی لێکۆڵینەوە نوێ جیهانیەکان پشتگیری دەکات. هەروەها ئەو ڕاستیە دەسەلمێنێت کە زمانی کوردی کۆنترین زمانی هیندۆئەوروپیە و خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکەیە.\nبۆیە کورد و وڵاتەکەی بەپێی بەڵگە دێرینە جوگرافی و زمانەوانیەکان نە بەشێک لە ئێران بووە و نە خەڵکێکی ئێرانی بووە. لەبەر ئەم هۆکارانە دانانی کورد بە ئێرانی، زیاتر خزمەت بە داگیرکردنی کوردستان و سەپاندنی فەرهەنگی فارسی دەکات وەک لە تێگەیشتن لە مێژوو و بنەچەی زمانی کوردی.\nئەم بابەتە بە شێوەیەکی ووردتر و فراوانتر لە کتێبەکەم “کورد کێیە؟” دا ڕوونکراوەتەوە و سەرچاوەی زانیاریەکان لەوێدا خراونەتە ڕوو.\nPrevious رەفسەنجانی و دەست‌وەشاندن لە حیزبی دێموکرات\nNext دوو ساڵ له كوردستان


بەلووچستان، کوردستان و برینێکی هاوبەش ⋆\nبەلووچستان، کوردستان و برینێکی هاوبەش\nکوژرانی چەندین کەس لە ناوچەی سەراوان لە بەلووچستان بە دەسڕێژی هێزەکانی حکوومەتی ئێران جارێکی دیکە برینێکی کۆنی کولاندەوە. خەڵکی ئەو ناوچەیە لەبەر دۆخی خراپی ئابووری و هەژارییەک کە ئاکامی کاری سیستماتیکی حکوومەتی ئیسلامی بۆ هەژار ڕاگرتنی ناوچەکەیە، ناچارن ڕوو بکەن کاری مەترسیداری گواستنەوەی بێنزین و نەوت بۆ پاکستان و بژیوی ژیانیان لەو ڕێگەیەوە دابین بکەن. سووتەمەنیبەریش وەکوو کۆڵبەری ئاکامی سیاسەتی حکوومەتە شۆڤینیستییەکانی ئێران و تاڵانکردنی سەروەت و سامانی ناوچەکە و هەژار هێشتنەوەی دووقات و بەئەنقەستی بەلووچستانە.\nکۆماری ئیسلامیی ئێران کە بە دورشمی دابینکردنی ژیان بۆ هەژاران ڕاپەڕینی گەلانی ئێرانی بەتاڵان برد و بەڵێنی دابوو پارەی نەوت بێنێتە سەر سفرەی خەڵک، پاش زیاتر لە چوار دەیە دەسەڵات بێجگە لە هەژاری و ماڵوێرانی هیچی دیکەی بۆ دانیشتووانی ناوچەی ژێردەسەڵاتی بەدینەهێناوە و بێجگە لە دەستوپەیوەندییەکانی خۆی و مافیای سیاسی و نیزامیی دەسەڵاتدار و ڕانتخۆرەکان کەم کەس بە ئاسانی ژیانێکی شیاوی بۆ دابین دەکرێ.\nهێزە چەکدار و سەرکوتکارەکانی حکوومەت و لە سەرووی هەموویانەوە سپای پاسداران کە خۆیان ڕێکخەر و بەڕێوەبەری سیستمێکی مافیایی ئابوورین و لە دەیان کاناڵی ڕەسمی بەڵام نایاساییەوە بە بێدانی باج و گومرک شتومەک دێنن ناو وڵات یان بە قاچاخ دەیگوازنەوە بۆ دەرەوە و ڕۆژانە بە میلیاردها تمەن تاڵان دەکەن، خەڵکی هەژاری بەلووچستان و کوردستان بە تاوانی ئەوەی لە ناچاری و لە سەرما و گەرمادا بۆ بژیوی ژیانیان سووتەمەنی یان شتومەکی دیکە دەگوازنەوە، دەدەنە بەر دەسڕێژی گوللە.\nکوردستان و بەلووچستان و هەموو ئەو ناوچانەی دەسەڵاتی سەرمایەداریی ئیسلامیی ئێران خوێنی خەڵکەکەیان دەمژێ دەردێکی هاوبەشیان هەیە. بۆ دەربازبوون لەو نەهامەتی و ژیانە تاڵە هەنگاوی سەرەکی لادانی دەسەڵاتی ئیسلامیی زاڵە. هاودەنگی و هاوپشتی بەرانبەر بە دوژمنی هاوبەشی گەلانی ژێردەستە و چینی چەوساوە و هەژار پێویستییەکی حاشاهەڵنەگری خەباتی ئەمڕۆی خەڵک دژی کۆماری ئیسلامیی ئێرانە.\nهاوکات ئەو فاکتۆرەی پێویستە لە خەباتی خەڵکی بەلووچستان زیاتر بەرجەستە بێتەوە و دەور و نەخشی زیاتر ببینێ، ڕزگاربوونی ئەو بزووتنەوە مافخوازانەیە بە دەست ڕەوت و بۆچوونی توندئاژۆی ئاینییەوە. هەندێک تاقم و دەستەی وەکوو “جیش العدل” لە ساڵانی ڕابردوودا هەوڵیان داوە بێمافییەکانی خەڵکی بەلووچستان تەنها بۆ سەرکوتی ئایینی بەرتەسک کەنەوە و وای بنوێنن کە خەڵکی بەلووچستان تەنها لەبەر سوننی بوونیان لەگەڵ دەسەڵاتی ناوەندی ناتەبان و زوڵمیان لێدەچی. ئەو تاقمانە بەو شێوەی سەرەنج و پشتیوانیی ژمارەیەک لە خەڵکی بێدەرەتانی ناوچەکەیان بۆ لای خۆیان ڕاکێشاوە و سەرەڕای هەوڵی چەند ڕێکخراوی پێشکەوتنخوازی ناوچەکە هێشتا هژمۆنی و نفووزی ڕێکخراوە ئاینییەکان لە بەلووچستان زۆرە. بەلووچستانیش وەکوو کوردستان پێویستی بە هێزێکی چەپ و پێشکەوتنخوازە کە بەرچاوڕوونی بداتە خەڵکی ئەو ناوچەیە و هەموو ڕاستییەکانی ستەم و چەوسانەوەیان بەدەستی دەسەڵاتی سەرمایەداریی شۆڤینیستیی ئاینیی کۆماری ئیسلامی بۆ دەرخات.\nPrevious ئەستێرە سوورەکەی کوردستان (ئاوڕدانەوێک بۆ ٢٦ی ڕێبەندانی ٥٧)\nNext کۆماری ئیسلامی بەرەو هەڵدێر دەڕوا


هاوپەیمانێتی دژە-داعش 'ناتوانێت پشتڕاستی' مردنی سەرکردەی داعش بکاتەوە\nهاوپەیمانی نێودەوڵەتی بۆ شەڕی دژی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) هەینی (16 حوزەیران) رایگەیاند ناتوانێت پشتڕاستی مەرگی سەرکردەی ئەو گروپە بکاتەوە، دوای ئیدیعای روسیا بەوەی رەنگە کوژرابێت، ئاژانسی فرانس پرێس رایگەیاند.\nوتەبێژی هاوپەیمانێتییەکە، عەقید ریان ئێس دیلۆن، وتی: "ناتوانین ئێستاکە پشتڕاستی ئەو راپۆرتانە بکەینەوە."\nپێشتر سوپای روسیا رایگەیاند لە هێرشێکی ئاسمانیدا مانگی پێشوو لە سەرکردەکانی داعشی داوە لە سوریا و هەوڵدەدات پشتڕاستی ئەوە بکاتەوە كه سەرکردەی داعش ئەبوبەکر بەغدادی کوژراوە.\nراشیگەیاند واشنتۆنی ئاگادارکردۆتەوە لە هێرشی 28 ئایار نزیك قه‌ڵای سوریای گروپەکە، رەققە، کە لەئێستادا لەبەردەم هەڵمەتی هێزەکانی سوریای دیموکراتدایە.\nهه‌روه‌ها رایگەیاند: "فەرماندە باڵاکانی گروپە سەربازییەکانی بەناو ئەنجومەنی سەربازیی داعش، 30 فەرماندەی پلەناوەند و زیاتر لە 300 چەکدار کە ئاسایشی ئەوانیان دابیندەکرد، لەناوبران."\n"بەگوێرەی ئەو زانیارییەی لە چەند سەرچاوەیەکەوە دەستکەوتووە، سەرکردەی داعش ئەبوبەکر بەغدادیش لەو کۆبوونەوەیەدا بووە و بە هێرشەکە لەناوبراوە."\nسەرکردەی ده‌ستپێڕانه‌گه‌یشتووی داعش كه له عێراق له‌دایكبووه، لەوکاتەوەی خۆی بە "خەلیفە" ناساندووە لە شاری موسڵی عێراقدا، سێ ساڵ لەمەوپێش، لەناو خەڵکدا نەبینراوە.\nئەو کە داواکراوترین کەسی جیهانە، لە رابردوودا چەندین جار دەنگۆی برینداربوون یان کوژرانی بڵاوبۆتەوە.\nبه‌غدادی نازناوی "تارماریی" پێدراوە چونکە وه‌ك دەوترێت نزیك بە سنوری سوریا-عێراق بینراوە، له‌كاتێكدا هەرگیز ئه‌و شوێنانه‌ی لێیبووه پشتڕاستنەکراوەنه‌تەوە.\nبەرواری گفتوگۆکانی داهاتووی سوریا دەکەوێتە بەر گومان\nپسپۆڕێکی تیرۆریزم دەڵێت لەپشت وتارەکەی سەرکردەی داعش ئەبوبەکر بەغدادییەوە ئاماژەی نائومێدی هەیە بەهۆی داڕووخانی سەختی گروپەکەوە.


ئەرێ بەڕاست کێ دەسەڵاتدارە!؟ - پەرەگراف\nئەرێ بەڕاست کێ دەسەڵاتدارە!؟\nسەیرە ئەوانەی زیاتر لە سی ساڵە قۆرخی دەسەڵاتی سیاسی و ئابوری و چەکداریی هەرێمیان کردوە و، لە ترۆپکی هەڕەمی ئەم دەسەڵاتە شکستخواردوەی هەرێمن، کەچی کە قسە دەکەن وەک هەر هاوڵاتییەکی ئاسایی گلەیی دەکەن و، باسی نائومێدیی خەڵک دەکەن! ئەرێ بەڕاست کێ دەسەڵاتداری ئەم وڵاتە بوە و خەڵک لە کێ بێزارە؟\nئێوە کە دەسەڵات و خاک و خێروبێری کوردستان بە میراتی خێزانیی دەزانن و قۆرختان کردوە، سەرچاوەی سەرەکیی شکستخواردویی دەسەڵاتی هەرێم و بێزاریی خەڵکی کوردستانن. خەڵک لە ئێوە بێزارە کە پاش ئەو هەمو ساڵە و لەگەڵ ئەو هەمو سامانی ژێر زەوی وسەرزەوییە، پاش نزیکەی ١٠ ساڵ لە هاتنی بودجە لە بەغدا، پاش زیاتر لە ١٠ ساڵ فرۆشتنی زیاتر لە نیو ملیۆن بەرمیل نەوتی ڕۆژانە، دارایی هەرێم و خەڵکەکەیتان هێنایە «سەر ساجی عەلی» و ئابورییەکەیتان وێران کرد.\nخەڵک لە نەبونی دادپەروەری و بونی گەندەڵی و تاڵانکردنی سەروەت و سامانی نیشتیمانی بێزارە. خەڵک لە کۆشک و تەلار و کۆمپانیا وریزە ئۆتۆمۆبیلەکانی ئێوە بێزارە. خەڵک لەوە بێزارە کە دەزانێ ئێوە لە داهاتی ئەم وڵاتە بونەتە ملیاردێر و، خانەنشین و موچەخۆریش ئەبێبە نۆرە موچەی دو مانگی پێش ئێستا وەربگرن!\nئێوە خەڵکتان بە کوردبون و کوردایەتیش کافر کرد و، واتان کردوە کە ئێستا ئارەزوی گەڕانەوەی دەسەڵاتی عێراق بکەن. ئێوە هەرێمتان کردۆتە شوێنی تەراتێنی کۆنە بەعسی و هێزی چەکدار و هەواڵگریی دەوڵەتانی دەوروبەر!\nئێوە بونەتە سەرچاوەی گەورەترین مەترسی لەسەر هەرێم و خستوتانەتە سەر لێواری روخان.\nباشترین شتێک ئێوە بیکەن قسەی زل نییە، بەڵکو هەڵگرتنی بەرپرسیارێتی و وازهێنان و، رێگا خۆش کردنە بۆ ئاڵوگۆڕی ئاشتییانەیدەسەڵات.


یەکیەتی ئەوروپا تیشک دەخاتە سەر کڕینی بە کەمترین بەهای دەوڵەتیی - Radio Sweden Kurdish - ڕادیۆی سوید - Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nwêne: Robert Henriksson/TT.\nیەکیەتی ئەوروپا تیشک دەخاتە سەر کڕینی بە کەمترین بەهای دەوڵەتیی\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 15 januari 2014 kl 14.32\nئەمڕۆ پەڕلەمانی یەکیەتی ئەوروپا سەبارەت بە ئاراستەی ڕێنمایی بۆ کڕینی خزمەتگوزاری بە کەمترین بەها – واتە offentlig upphandling - دەنگ لە سەر پێسنیارێک دەدات. ئەمەش بۆ شارەوانییەکانی سوید لە کاتی کرینی خزمەتگوزاری بە کەمترین بەها دەتوانێ ببێتە هۆی ئەوەی کە بەشەکانی ژینگە و ڕیککەوتننامەی گشتی زەختیان بخرێتە سەر. بە پێی ئەم پێشنیارە لە داهاتودا لە کاتی کڕینی خزمەتگوزاری بە کەمترین بەها نرخی ئەم خزمەتگوزاریە لە لایان شارەوانیەکان پێویست نیە چیدی گرینگی پێ بدرێت. بەڵکوو لە داهاتو لایەنی سیاسی و کۆمەڵایەتیی دەتوانرێت گرینگتر بێت.\nلە لایان وڵاتانی ئەندامی یەکیەتی ئەوروپا و زۆرینەی ئەندامانی پەڕلەمانی ئەم یەکیەتییە ئەم پێسنیارە پشتیوانیی لێ دەکرێت. بەڵام ڕێکخراوی خاوەنکارانی سوید ئالمێگا سەبارەت بەم پێسنیارە ڕەشبینە و لە سەر ئەو باوەڕەن کە بۆ شارەوانیەکانی سویدی دەبێتە هۆی خەرجی زیاتر. هاوکات ئەندامپەرلەمانی یەکیەتی ئەوروپا و سەر بە حیزبت سۆسیالدێموکڕات یێنس نیلسۆن پێشوازی لەم پێسنیارە دەکات.\nنیلسۆن دەڵی پێش هەموو شتێک دەستەڵاتی زیاتر بەو کەسانە دەدرێت کە لە لایان شارەوانیەکان بەرپرسایەتی کڕینی خزمەتگوزاری بە کامترین بەها دەکەن. لە داهاتو بە پێی ئەم پێشنیارە بەتایبەتی سەبارەت بە پرسەکانی کۆمەڵایەتی دەتوانن داوای زیاتریان هەبێت، ، وەکوو بەشی ژینگە، لەبەرچاوگرتنی ڕێککەوتننامەی گشتی و مافی کرێکاران. ئەوەش پێشکەوتنێکی گەورەیە و زۆری پێ خۆشحاڵم.


کۆمەڵەی دوێنی، کۆمەڵەی ئیمڕۆ.\nلە توێژینەوە و نرخاندنی کارایی و دینامیزمی هەر ڕیکخراوەیەکی سیاسی دا ئەگەر پێوانە و تەرازووی زانستی دەکار نەکەین، توێژینەوە و هەڵسەنگاندنەکەمان تووشی کەمایەسی دێت و لەوانەیە نەتوانێت بابەتیانە و سەردەمیانە لە جانتا بێتە دەر.\nبیری سیاسی، بیری ئایینی، بیری پیشەیی و سەرجەم ئەو بیر و بیرۆکە کۆمەڵایەتییانەی کە لە درێژەی ژیانی مرۆڤی هەزاران ساڵ تا بە ئیمڕۆ دەگەڵ ئینسان هاتوون، هیچکامیان کوتوپڕ و لە چاوترووکانێکدا پوختە و پاکیزە لە ئاسمان بەر نەبوونەتەوە، بەڵکە به‌رهه‌می نیاز و پێداویستیی کۆمەڵگاکانی ئینسان لە هەر دەور و سەردەمێک دا بووه که لە مێشکی مرۆڤ دابه‌زیون، پەروەردە کراون و کراونه‌ته پرده‌بازی حه‌سانه‌وه.\nلە دایکبوونی هەر ڕێکخراوەیەکی سیاسیش چەشنی لە دایکزانی گیانداری زیندوو وایە. نیاز و پێداویستییەکانی ئینسانی تاریخییه که له منداڵدانی کۆمه‌ڵگادا ورورەی گیانداری سیاسی دەگوورێنێ و لە هەلومەرجێکی شیاو دا کۆرپەکە دادەبەزینیت.\nده‌قی بزووتنه‌وه‌ی ساڵانی 60ی زایینی.\nساڵانی 60ی سه‌ده‌ی بیسته‌م به‌ره‌ژانێکی مه‌زنی سیاسی ـ کۆمه‌ڵایه‌تی جیهانی ئێمه‌ی به‌ره‌و له‌دایکبوونی کۆرپه‌یه‌کی نوێ ده‌برد.\nشه‌ڕی ڤییه‌تنام (1975 ـ 1950)، له سه‌ر پێ ڕاوه‌ستانی گه‌لانی ژێرده‌سته و، سیمای دزێوی کاپیتالیزمی ئه‌مریکی پێکه‌وه ده‌رخستبوو. له هه‌مان کاتیشدا، کێشه‌ی نێوانی چین و مۆسکۆیش به‌ره‌ژانی سیاسی ـ کۆمه‌ڵایه‌تیی جیهانی ئێمه‌ی به‌ره‌و داتاشینی سێ ئۆردوگای دژ به یه‌ک ڕێنموون ده‌کرد.\nله نێوان ئه‌م سێ ئۆردوگا دژ به‌یه‌که دا دۆزینه‌وه‌ی [هه‌قیقه‌تی سیاسی] زۆر هاسان نه‌بوو. به‌ڵام ڕیبازی سه‌رکه‌وتوو له شه‌قامی ئه‌و سه‌رده‌مدا بیری زاپاتا ـ چه‌کیڤارایی بوو.\nزاپاتا ـ چەگیڤارا.\nبیرئانینی قارەمانەتی و لەخۆ بوردوویی زاپاتای کەونارانی لە کتێب دا خۆی خزاندبوویه سەر ئەکڕانی سینەما. سینەما جادەیەکی حەز و خولیاهەژێنی لە دڵی کۆمەڵگاکان دا کێشابوو و زاپاتا هەتا ئەوپەڕی خۆشەویستی و ڕێز، ڕەکێشی ناو مێشکی ئایدئۆلۆژیای ئینسانی کرابوو. سۆژەی زاپاتیستی خەباتێکی گوندستانی و لادێیانه‌ی دژ بە سیسته‌می حاکمی ده‌ره‌به‌گایه‌تی بوو، به‌ڵام ئاخر خۆ زۆرداری و غەدری بێ سنوور هه‌ر دوای کمونی سەرەتایی، بەهەشتێکی پڕ لە حەسانەوە و جەهەنەمێکی پڕ لە چەوسانەوەی له ژیانی ئینسانیدا کردبوویه‌وه.. که‌واته بۆ دۆزینه‌وه‌ی [هه‌قیقه‌تێکی سیاسی] خه‌باتێکی شێلگیرانه‌ی گه‌ره‌ک بوو؛ به‌ڵام ئاخۆ خه‌باتی شێلگیرانه بۆ دۆزینه‌وه‌ی ئه‌م هه‌قیقه‌ته، له شاره‌وه ڕه‌وا بوو یان له دێهاته‌کانه‌وه؟ شیوه خه‌باتی ماوتسه‌تۆنگ یان تێکۆشانی سه‌رده‌مییانه؟\nکۆمیته‌ی شۆڕشگێری دێموکرات.\nله نێوان ساڵانی (1968 ـ 1967)، له لاشانی شۆڕشی بارزانی دا کۆمیته‌ی شۆڕشگێری دێموکرات وه‌ک باڵی چه‌پی حیزبی دێموکڕاتی کوردستانی ئێران، ئه‌لفبای بزووتنه‌وه‌یه‌کیان له کتێبچه‌ی مێژووی تێکۆشانی گه‌لی کورد دا نووسی، که هه‌تا ئه‌و ده‌م تاقانه بوو. ڕێکخستنێکی دژ به سه‌ره‌ڕۆیی و پاوانخوازی بوو که له سه‌ر بنه‌مای زانستی سیاسی ـ حیزبی ـ پراکتیکی که‌وته ڕێ.\nسه‌رکردایه‌تیی کۆمیته‌ی شۆڕشگێر هاوده‌م ده‌گه‌ڵ خه‌باتی لوکاڵی، په‌یوه‌ندییه‌کانیان ده‌گه‌ڵ جیهانی ده‌ره‌وه‌ی شاخ و چیا، به‌تایبه‌ت ده‌گه‌ڵ کۆنفیدراسیۆنی خوێندکارانی ده‌ره‌وه و ناوه‌وه‌ی وڵات زیندوو ڕاگرت. ته‌نانه‌ت ده‌ستی یاریکاری بۆ لای که‌سایه‌تییه ئازادیخوازه‌کان و حیزب و ڕێکخراوه شۆڕشگێر و دێموکراته‌کانی ئێرانی و عێراقیش در‌ێژ کرا. به‌ڵام سیاسه‌تی ناڕوونی حیزبی توده‌ی ئێران و، لێکدانه‌وه و کتێب خوێندنه‌وه‌ی ڕوناکبیرانی کوردی زانکۆکان و گه‌ڕان به شوێن فاکت و فاکته‌ره‌کانی لێنین و ستالین دا، ده‌ردێکی ده‌رمان نه‌کرد. ته‌نیا مانه‌وه‌ی کۆمیته‌ی شۆڕشگێر له به‌رامبه‌ر هێرشی ئێران و ڕێگا لێگرتن و ته‌نگ پێهه‌ڵچنینی سه‌رکردایه‌تیی شۆڕشی کوردستانی باشووریش ته‌مه‌نی تێکۆشانی که‌م کردنه‌وه.\nکین چراغیست از این خانه بدان خانه برند\nکارکردی تراژیدیای مه‌رگی کۆمیته‌ی شۆڕشگێر له سه‌ر خوێندکارانی کوردی زانکۆکانی ئێران و ده‌ره‌وه‌ی وڵات به ڕاده‌یه‌ک قورس و گران بوو، که هانی دان ببزوون و نه‌هێڵن ته‌نیا مۆمی داگیرساوی وڵات به بێده‌نگی دابمرکێته‌وه. له زانکۆی تاران و ته‌برێز دا بزووتنه‌وه‌یه‌کی شاراوه ده‌ستی پێکرد. سه‌ره‌تای ساڵی 1969 ، له شاری تاران دا گروپێکی چوار که‌سی(کاک فوئاد مسته‌فا سوڵتانی ـ کاک عه‌بدولا موهته‌دی ـ کاک مێلح شێخ و کاک محمد حسێن که‌ریمی)، یه‌که‌م دانیشتنه‌کانیان ده‌ست پێکرد. دانیشتن و یه‌کتر بینینی گڕوپێکی خوێندکار کورد له شاری تاران ، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بۆ چاک و چۆنی و ده‌ورکردنه‌وه و ڕاهێنانی ده‌رسی زانکۆش بوایه، مه‌ترسی ئه‌مه‌یان له پشت سه‌ر بوو که بکه‌ونه ژێر کۆنترۆڵی سیسته‌می داپڵۆسێنه‌ر و به مره‌دی کۆمیته‌ی شۆڕشگێری کوردستانی بچن. به‌ڵام ڕێزانی و وره‌ی به‌رزی کاک فوئاد مسته‌فا سوڵتانی که ده‌وری موتوری به‌هێزی ئه‌وده‌م و داهاتووی گروپی ناوبراوی ده‌گێڕا، نه‌یهێشت و نه‌یان هێشت شه‌می تازه داگیرساوی کۆمیته‌ی شۆڕشگێر به‌ره‌و نه‌مان بچێت.\nگروپی به هه‌ژمار که‌م به‌ڵام سنگ ئاواڵه‌ی کاک فوئاد و هه‌ڤاڵانی، پشتیان به هێزی به‌ربه‌رینی جه‌ماوه‌ری کوردستانه‌وه گه‌رم بوو، چاوی هومێدیان به زه‌حمه‌تکێشانی ئێران و ڕوناکبیرانی ده‌ره‌وه و ناه‌ه‌وه‌ی وڵات پشت قایم بوو.\nدروشمی سه‌ره‌کیی گروپی چوار که‌سی ڕاپه‌ڕین بۆ ئازادی و یه‌کسانی و لادانی سیسته‌می داپڵۆسێنه‌ری شاهه‌نشاهی ـ ئه‌مریکایی بوو.\nشای ئێران ـ نۆکەری مەزلوومی ئەمریکا.\nڕژێمی پاشایەتیی په‌هله‌وی، بەرهەمی سیاسەتی فێڵبازانەی کاریزماتۆڕێکی ناسراو بە ڕەزاخانی میرپێنج بوو. ڕەزاخان، دوای به لاڕێدا بردنی شۆڕشی مه‌شرووتییه‌ت، بۆ دانان و دامەزراندنی بناغەی حکومەتی فاشیستی، لە شیوەکاری هیتلەری، موسولینی و ئاتاتورکی کەڵکی وەرگرت و دواییش لە فرت و فێڵەکانی ئینگلیسیش بەهرەی ئه‌ستاندبوو. ڕه‌زاخانی میرپێنج خه‌ونی دوور و درێژی فاشیستیی له مێشک دا په‌روه‌رده ده‌کرد، به‌ڵام شەڕی جیهانی و به‌رژه‌وه‌ندیی وڵاتانی سەرکەوتووی شەڕ، ئەو پیرە کارزمایەیان لە وڵات دەرده‌فرتاند و محمدڕەزای ساویلکەیان لە جێی ئەو دا داسەپاند. محمدڕەزاشاە لە سەرەتا دا کایه‌کلێ(ئه‌سباب بازی)ی دەستی بریتانیا بوو، و دواییش خرایە بەر پێی ئەمریکاییەکان.\nوڵاتی ئێران لە باری ئابووری ـ نیزامی ـ سیاسی و هەڵکەوتەیی باری جوگرافیاییەوە جێگە و پێگەیەکی فرە دەوڵەمەندی هەیە، بەڵام محمدڕەزاشای نۆکەری مەزلوومی ئەمریکا، تەنانەت واژۆکردنی فەرمانی فەرمیشی لە دەستی خۆیدا نه‌هێشت و هه‌رچی هه‌بوو پێشکەشی واشنگتنی کرد.\nسیستەمی پۆلیسی ـ ژاندارمی ـ ساواکی سازکراوی ئەمریکا، لە شار و گوند و زانکۆ و ماڵ و مزگەوتی ئێڕان دا حاکمییەتی ڕەبەقیان گرتەدەست. زۆرداریی دەرەبەگە مەزنەکان و ژاندارمی حکومەتی لە دێهاته‌کاندا پشتی فەلە و جوتکار و ڕەشایی پێکه‌وه تێک شکاند. قورسایی سێبەری ساواک و پۆلیس لە شارەکان دا، هەرچی دەراوی ڕوون بوو لێڵیان کرد و نەیانهێشت. لێپرسینەوە و سەرخوێندنەوە و لێکۆڵینەوە لە خوێندکاران و مامۆستایان، ورەی لە ئەژنوی فەلسەفە ئه‌ستاند. سه‌ربه‌خۆیی له چواردیواری ماڵی ده‌زگای قه‌زایی ئێراندا نه‌ما و کاپیتولاسیۆن(پاراستنی تاوانکارانی ئەمریکایی و گوێنەدان بە قانوونی ئێڕان)، سیاسەتی دادوەریی ئێرانی خستە ژێر پرسیاره‌وه. داسەپانی فەلسەفەی پووچەڵ بە سەر سیاسەتی ڕاهێنان و پەروەردەکردنی فێرگە و زانکۆکاندا، چه‌شنه کولتورێکی بێگانەپەرەستی و غەوارە پەروەریی قیزه‌ون جێگیر کرد. کوشتنی ڕوحی ئازادیخوازی لە کۆمەڵگای ئێران دا توێژی ڕوناکبیری هەژاند و بیرۆکه‌ی شۆڕشێکی توند و تیژی یەکپارچەی له دایک زاند.\nڕێکخراوە سیاسییه کلاسیکه‌کانی دژ بە سیاسەتی شاە ـ ئەمریکا.\nحیزبی تێکۆشه‌ری سیاسیی ئێرانی، حیزبی توده‌ی ئێران بوو. سیاسەتی یەک بان و دوو هەوای سۆڤییەتی ئەو سەردەم، حیزبی چینی کرێکار(تودەی ئێران)ی لە په‌راوێزێکی بێده‌سه‌ڵاتی و خەمناکانە دا ڕاگرتبوو. ڕێکخراوەی نیزامیی حیزبی تودەی ئێران، ئەگەرچی لە هەر بوارێک دا کارامەیەکی ئەوتۆ بەرز و بەهێزی هەبوو کە بتوانی هێزی جەماوەری و لایەنگرانی حیزب بە ڕێکخستن بگەیەنێت و شۆڕشێکی مەزنی هەتا سەرکەوتن ڕێبەری بکات، بەڵام سیاسەتی دەسندەخۆریی حیزبی تودەی ئێران لە مۆسکۆ، ئەو دینامیزمەی وشک کردبوو.\nحیزبی دێموکرات و سەرجەم دێموکراتەکانی ئێرانیش هەتا ڕووخانی حکومەتی دوکتور محمد مێدق، دەمێک بۆ لای حیزبی تودە و جار جاریش بۆ لای هەڵمژینی هەوای ئازاد له پیاسه دابوون.\nبەرەی نەتەوایەتی ئێران(جبهەی میللی ئێران)، به‌ره‌یه‌کی چه‌ند فیرقه‌یی و نایه‌کگرتوو بوون که دژایەتییەکی مەسلەکی و قووڵیان دژ بە حێزبی تودەی ئێران ڕەچاو دەکرد. حیزبی تودەی ئێرانیش هه‌تا توانی دژ به ئامانجه‌کانی به‌ره‌ی ناوبراو تێکۆشا و داری خسته ناو چه‌رخی پێشوه‌چوونیانه‌وه.\nله دیزه‌ی ئه‌م شه‌له شۆربه‌یه دا ڕیگاچاره‌یه‌ک به‌دی نه‌ده‌کرا که هۆمێدی هه‌ستانی خه‌ڵک و هه‌سدانی ڕژێمی شاهه‌نشاهی ـ ئه‌مریکی لێبکرێت\nلە دایکبوونی بیرۆکه‌ی نوێ.\nئاکامی کۆدیتای ئینگلیسی ـ ئه‌مریکایی28 ی گەلاویژی ساڵی1332ی هه‌تاوی، سه‌رکوتکردنی بیری ئازاد بوو. له کوردستاندا حیزبی دێموکڕات و حیزبی توده‌ی ئێران، نه‌ک وه‌ک حیزب، به‌ڵکه وه‌ک بیر و باوه‌ڕ له مێشکی کۆمه‌ڵگادا به یادگار مان. به‌ڵام که‌م شه‌رتی و بێ پره‌نسیپیی سۆڤیه‌ت ده‌رهه‌ق به کورد و به ئارمانی له‌مێژینه‌ی کورد، مێشکی کۆمه‌ڵگاکه‌ی به‌ره‌و له دایکبوونێکی دیکه هان ده‌دا. له ده‌ره‌ی کوردستانیش، به‌تایبه‌ی له زانکۆکانی ناوه‌وه‌ی ئێران و له کۆنفیدراسیۆنی خوێندکارانی ده‌روه‌ی وڵاتدا، نه‌وه‌ی نوێ به شوێن هه‌ر ئه‌و ڕێگایه دا ده‌گه‌ڕا که کۆمه‌ڵگای کوردستانیش خولیا و ئاره‌زوومه‌ندی بوو.\nبه‌تێکڕایی، ڕه‌وڕه‌وه‌ی خۆش ڕه‌وتی ڕووناکبیری ئێرانی به کورد و تورک و عه‌ره‌ب و فارس و ئه‌وا‌نی دیکه‌شه‌وه که‌وتبوونه سه‌ر شاڕێگه‌یه‌که‌وه که چه‌ورایی و ڕۆنی ناو چه‌رخی ڕه‌وڕه‌وه‌که‌یان بیری چه‌پی شۆڕشگێر و ڕادیکاڵ بوو.. بیری چه‌پی شۆڕشگێر و ڕادیکاڵێک که به‌رامه‌ی بیری به‌رزی چه‌گیڤارایی لێ ده‌هات بوو به باوی هه‌نگاونان.\nڕژێمی دوای کۆدیتای 28ی گه‌لاوێژ وه‌ک سیسته‌مێکی تۆقێنه‌ی داپلۆسێنه‌ری لێهاتبوو که ده‌یان باسکی وه‌ک ژاندارم، پۆلیس، ساواک، روکنی دووه‌ی ئه‌رته‌ش، کوێخاسجیل، جاش، چلکاوخۆر و سه‌دان و هه‌زاران چاو و گوێی به‌کرێگیراوی به هاناوه هاتن. ڕژێم خۆی له خۆیدا ئه‌وه‌نده خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات نه‌بوو که به واته‌وات و بانگاشه‌ی خاسه به‌کرێگیراوه‌کانی کرابوویه شه‌وله‌بانێکی به ویشوومه و خه‌ڵکی پێ تۆقێندرابوو. به‌ڵام له به‌رامبه‌ر ئه‌م مێرده‌زمه ترسناکه‌ی که له رژێم ساز کرابوو، خوێندکارانی زانکۆکانی ناه‌ه‌وه و ده‌روه‌ی وڵات له تێکۆشانێکی نهێنی دا به‌ره‌و ڕێکخستنێکی پۆڵایی ڕۆیشتن.\nکێهه فاکته‌ر به فریای ڕاپه‌ڕین گه‌یشت؟\nسەرجەم ئەو ڕێکخراوانەی کە دوای کۆدیتای 28ی گه‌لاوێژ لە دا لە دایک بوون، بەرهەمی ویست و خواست و نیازی تاریخیی بێ ئەملا و ئەولای دایکێک بوون کە دەبوایە کۆرپه‌ی نوێ له داوێن دابه‌زێنێت. هێژای گوتنە کە لە بەرە ژانی له دایکبوونی بیری نوێدا چه‌ند فاکتەرێکی سه‌ره‌کی یاریکاری پروسه‌سی لە دایکبوون هاتن، کە گرنگترینیان چالاکییه‌کانی کۆنفیدراسیۆنی خوێندکار و ڕوناکبیرانی دەرەوەی وڵات بوو بۆ له قاو دانی پیلانه‌کانی ئه‌مریکا و یانیگرییه‌کانی ڕژێمی شا.. هۆکاری دووەمیشیان شۆڕسی سپیی شای ئێران بوو.\nکۆنفیدراسیۆنی خوێندکارانی ده‌ره‌وه‌ی وڵات.\nبزووتنه‌وه‌ی خوێندکاری له ئێراندا، هه‌ر له سه‌ره‌تا و له ڕیشه‌وه له سه‌ر ئایدۆلۆژیای مارکسیستی دامه‌زرا. دامه‌زرێنه‌رانی بزووتنه‌وه‌ی خوێندکاری گروپی 53 که‌سه بوون به سه‌رۆکایه‌تیی دکتر ته‌قی ئه‌رانی، که ئه‌وانیش له ناو جه‌رگه‌ی حیزبی دادپه‌روه‌ریی گیلان(1299ی هه‌تاوی) سازمان درابوون و دواییش حیزبی کمونیستی ئێرانیان دامه‌زراند.\nساڵی 1337ی هه‌تاوی، شای ئێران بۆ خۆ نزیک کردنه‌وه له زانکۆکان و بۆ کۆنترۆڵ کردنی بزووتنه‌وه‌ی خوێندکاری و نه‌هێشتنی بیری چه‌پ و ڕادیکال، بورسی خوێندکاری و دامه‌زراندنی یه‌کێتیی خوێندکارانی وه‌ئه‌ستۆ گرت. له درێژه‌ی به‌ڕیوه‌بردنی ئه‌م سیاسه‌ته‌دا، کۆنفیدراسیۆنێکی ده‌سته‌مۆی خوێندکاری له ئه‌ورپا دامه‌زراند که شاهین فاگمی و ێادق قگب زاده به‌ڕێوه‌به‌ر و بگێڕی بوون. به‌ڵام ئه‌و کۆنفیدراسیۆنه که‌وته به‌ر هێرشی خوێندکارانی چه‌پی مارکسیست و مائۆییست و داگیر کرا.\nساڵی 1340ی هه‌تاوی خوێندکارێکی چه‌پ به‌ناوی ناسر فخرئارایی له به‌ر ده‌رگای زانکۆی تاران ته‌قه‌ی له شای ئێران کرد و بریندای کرد. بزوتنه‌وه‌ی ڕوناکبیری و ده‌کارهێنانی چه‌ک وه‌ک بۆمبێکی لێهات و ڕژێمی تۆقاند. کۆنفیدراسیۆنی خوێندکارانی ئێران هه‌تا ساڵی 1354ی هه‌تاوی به‌هێزترین ڕێکخراوی ناحیزبی و دێموکڕاتیکی ئێرانی بوو\nشۆڕشی سپیی شای ئێران.\nشۆڕشی سپیی شای ئێران( 6ی ڕێبەندانی ساڵی1963) کۆمەڵێک ڕێفۆرمی کۆمەڵایەتی ده‌گه‌ڵ خۆیدا هێنا؛ خۆ ئه‌گه‌رچی ڕیفۆرمه‌که بە فەرمانی شای ئێران و لە سەردەمی حکومەتەکانی دکتر علی ئەمینی، حەسنعلیی مەنسوور و ئەمیر عەباسی هویەدا هاتە ئاراوە، بەڵام کۆمەڵگای ئێرانی هەژاند. ئەم هەژینەش لە لایەن یه‌کێتی خوێندکارانی ئێرانی لە دەرەوەی وڵاتدا دەنگ و ڕەنگی دایەوە و ڕای گشتیی جیهانی لە برینداربوونی خەڵکی ئێران ئاگادار کرد.\nله ڕێوەڕەسمی تانج لە سەردانانی شا و شاژنی ئێراندا(4ی خه‌زه‌ڵوه‌ری 1968)، هه‌زاران میوانی ده‌ره‌کی و سه‌رانی حکومه‌ته‌کان له‌و جه‌ژنه دا به‌شدار بوون. هه‌ر له‌م بۆنه و ئاهه‌نگه مه‌زنه دا گڕوپێکی بەرهەڵستکار و لایەنگرانی سازمانی چریکە فیداییەکانی خه‌ڵکی ئێران دژ به سته‌مگه‌رییه‌کانی حکومه‌تی ئه‌مریکایی له ئێران ڕاسان و میوانه‌کانیان له ژان و ژینی تاڵی خه‌ڵکی ئێران ئاگادار کرد. هه‌ر دوا به‌داوی ئه‌م تێکۆشانه، گرتن و ڕه‌پێچه‌کدان و دەستبەسەر کردن و تیربارانکردن ده‌ستی پێکرد. خوسره‌و گولسورخی و که‌ڕامه‌تی دانشیان دوو تێکۆشه‌ری مارکسیست بوون که دوای دادگایی کردن، به مه‌رگ مه‌حکوم کران .\nبیری چەگیڤارایی ـ ڕێکخراوه‌ی سیاسی چه‌کدار.\nلە کۆمەڵگای ئێرانی دوای کۆدیتای28 ی گەلاویژی ساڵی1332ی هه‌تاوی ، کە لە ئاکامی ئەو کۆدیتایە دا حکومه‌تی دوکتور محمد مێدق تێکڕوخێندرا و دەیان و سەدان تێکۆشەری سه‌ربه‌خۆ، مامۆستا، خوێندکار، ئه‌ندام و لایه‌نگر و ئه‌فسه‌رانی حیزبی تودەی ئێران چوونە بەر تەنافی دار و شای ڕاکردوویان پێ گەڕاندرایەوە تاران.\nئه‌و کۆدیتایه گۆپاڵیکی ڕۆژئاوایی بوو که به مه‌به‌ستی کزکردنی بیری نه‌ته‌وایه‌تی و بیری چه‌پی شۆڕشگێر درابوویه ده‌ستی شای ئێران. شای ئێران له سه‌ره‌تای گۆپاڵ وه‌شاندن دا پێی وابوو ئیتر کار ته‌واوه و ئاسه‌واری هێزی چه‌پی(حیزبی توده)ی نه‌هێشتووه. به‌ڵام هه‌ر له‌و سه‌روبه‌نده‌دا ژمارەیەکی بەرچاوی حیزبی تودەی ئێران وەک: ئیرەجی کەشکۆڵی، بیژەنی حیکمەت، محسن ڕیزوانی، کوروش لاشایی، تێهرانی و... دژ بە سیاسەتی دوو ڕواڵەتیی سۆڤیەت و بێ هەڵوێستیی حیزبی تودە، لە حیزبی توده جیا بوونەوە و ڕێکخراوەیەکی ماویستییان پێک هێنا. کوروش لاشایی لە دەمی تێکۆشانی چەکداریی کۆمیتەی ئینقلابیی کوردستان، لە ئەوروپاوە گەڕایەوە و دەگەڵ کاک سلێمان(فایق ئەمین) و سەرانی کۆمیتەی ناوبراو دانیشت.\nڕۆژی14ی گەلاوێژی ساڵی 1344ی هه‌تاوی، محمد حنیف نەژاد، ڕێکخراوەی سیاسی ـ نیزامیی سازمانی مجاهیدینی خەڵکی ئێرانی لە سەر ڕێبازی سیاسی ـ چەکداری سازمان دا. مانگی خاکە لێوەی ساڵی 1350ی هه‌تاوی ،دوو گروپی تێکۆشەری مارکسیست پێکەوە ڕێکخراوەیەکی سیاسی ـ چەکدارییان بە ناوی ڕێکخراوەی چریکە فیداییەکانی خەڵکی ئێرانیان دامەزراند. گروپی یەکەم بریتی بوون لە بیژەنی جەزەنی، عەباسی سوورکی، عەلی ئەکبەری فەراهانی و محمد رەزای آشتیانی. گروپی دووەمیش مەسعود ئەحمەدزادە و ئەمیر پرویز پویان بوون.\nهاوینی ساڵی 1342ی هه‌تاوی لە لایەن کەسانی وەک : وەک سلێمان معینی، سمکۆ شەریفزادە، محمد ئەمین سراجی، ملا آوارە، کۆمیتەی ئینقلابیی دێمکراتی کوردستان دادەمەزا.\nکۆمه‌ڵه‌ی دوێنێ به هه‌ڵمژینی شنه‌ی ئازادی و له ئاکامی پێداویستیی تاریخی، له ژێر دوو به‌رداشی قورس و کڕ و گرژی سیسته‌مێکی فاشیستی ـ ئه‌مریکایی دا یه‌که‌مین نه‌مامی ناشت. فاشیزمی شاهه‌نشاهی و کولتوری سه‌رده‌میانه‌ی ئه‌مریکی له ئێراندا مه‌زنترین خانی خه‌ته‌ر بوون له سه‌ر ڕێگای کاک فوئاد و یارانی، به‌ڵام له هه‌مان کاتیشدا ئه‌تمۆسفه‌ری سیاسه‌تی جیهانی و نێونه‌ته‌وه‌یی هومێدی ئه‌وه‌ی لێده‌کرا که سیسته‌می پڕ زه‌بر و زه‌نگی ئاریامیهری به‌ره‌و فه‌شه‌ل بوون بچێت. هێزی چه‌پ دوای ماڵ هه‌ڵوه‌ژاردنێکی مه‌سله‌کی ده‌گه‌ڵ سیاسه‌تی مۆسکۆ، به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆبوون ده‌ڕۆیشت. سه‌ربه‌خۆیی هێزی چه‌پ چه‌شنه یه‌کگرتوویی و هاوخه‌باتیشی پێوه دیار بوو. واته ڕوناکبیرانی شۆڕشگێر هێشتا نه‌که‌وتبوونه نێو ورده داوی ته‌سکی حیزبایه‌تی و، ڕه‌گه‌زپه‌رستیی سیاسی نه‌گه‌یشتبوویه ئه‌و ڕاده‌یه که چه‌قۆ ده‌سکی خۆی ببڕێت. له کوردستانیش دا بیری کلاسیک و حیزبی کلاسیک له ناو خۆیدا و به‌ده‌وری خۆیدا هه‌ڵده‌سووڕا و له ڕۆژی ڕووناک دا چرا به ده‌سته‌وه به شووێن ڕیگایه‌ک دا ده‌گه‌ڕا که ده‌رچی له زه‌ل.\nدێموکریت(له دایکبووی 430 به‌ر له زایین) ده‌ڵێ: هیچکه‌س له ئاوی خوڕێنکی شوێنێکی یه‌ک چۆم دا دوو جار ناتوانی مه‌له بکات. واته ئاوێکی که له چرکه‌یکدا به ژێر پێی تۆ دا تێپه‌ڕ ده‌بێ، ده‌ڕوات و ناگه‌ڕێته‌وه. کۆمه‌ڵه به‌رهه‌می خواست و ویست و نیازی سه‌رده‌مێکی مێژوویی بوو که هات و خۆی پێگه‌یان و تێپه‌ڕ بوو و ڕۆیشت. تکایه تێپه‌ڕبوون و ڕۆیشتن به جۆرێک لێک نه‌درێته‌وه که گۆیا ئه‌م نووسراوه‌یه مه‌به‌ست و هه‌ڵوێستێکی دژ به کۆمه‌ڵه‌ی گرتۆته به‌ر و سازی ناساز بۆ ڕێکخراوه‌یه لێده‌دا که هیشتایش خۆی به ڕێڕه‌وی ڕێبازی ئه‌و بنه‌ماڵه سه‌ربه‌رزه ده‌زانێت. به‌ڵام به قه‌ولی شاعیر:'' شینه بۆ خۆمی ده‌که‌م تۆیش خۆمی''.\nله پرۆسه‌سی هاتن و تێهه‌ڵچوونه‌وه و داشکانی کۆمه‌ڵه‌دا فاکته‌ری پۆزه‌تیڤ و نیگه‌تیڤ کاریان کردووه. سه‌رجه‌م فاکته‌ره‌کانیش هی ده‌ور و سه‌رده‌میک بوون، واته ئه‌وانیش هاتن و کاری خۆیان کردو تێپه‌ڕین. به‌ڵام هێژای گوتنه کۆچی مه‌ریوان و سیاسه‌تی وه‌ردبینانه‌ی هاوڕێ کاک فوئاد کۆمه‌ڵه له‌کوردستاندا هێنایه سه‌ر لینگ و دوای شه‌هیدبوونی کاک فوئادیش ڕیزانیی کاک عه‌بدوڵا موهته‌دی کۆمه‌ڵه‌ی له حه‌وت خانی خه‌ته‌ر پاراست. دیسان شایانی باسکردنه و ده‌بێ بگوترێت که هاتنی گروپی مه‌نسووری حیکمه‌ت و هێنانه گۆڕی پۆپۆلیسم و سازدانی حیزبی کمونیستی ئێران له گونده‌کانی کوردستاندا بۆ کۆمه‌ڵه یه‌کجار زۆر زوو بوو. کۆمه‌ڵه تازه ده‌هات شوێن پێی خۆی له کوردستان دا قایم بکات و تازه بۆ گه‌لانی ناوچه‌که ده‌ناسرا، که گروپی حیکمه‌ت له کۆمه‌ڵه دا و سازمانی مجاهیدینی خه‌ڵکیش له حیزبی دێموکڕات دا ژه‌نگی خۆیان ڕشت. شه‌ڕی ناوخۆیی و ده‌رچوون له به‌ڵینه‌کانی مێژوویی ئه‌و دوو ڕێکخراوه کوردستانییه ، هه‌ژه‌مونیی دوژمن و هاوپه‌یمانانی دوژمنی به سه‌ر شۆڕشی کوردستاندا سه‌پاند.\nبه بینینی من، کۆمه‌ڵه‌ی ئێمرۆکه‌یی کۆنه تسبێحێکی پساوه که هیچ وه‌ستاکارێک ناتوانێت ده‌نکه مورووی پڕژ و بڵاوی په‌نا و په‌سیوانی کۆ بکاته‌وه و ژیانێکی سه‌رله‌نوێی بداته‌وه به‌و هێزه‌ی که سه‌رده‌مانێک ورده ماسییه‌کانی نێو زرێی گه‌ل بوون.\nکۆمه‌ڵه‌ی ئیمڕۆکه‌ییمان له خه‌ڵک دابڕاوه. دابڕانی حیزب و ڕێکخراوه به‌و مانایه لێک ده‌درێته‌وه که بژیوی ژیان،که‌لێن و قوژبنی چالاکی، دزه‌ڕێگای پێدا تێپه‌ڕبوون، سه‌رلێشێواندنی دوژمن، ته‌ته‌ر و خه‌به‌ر به‌ر و گه‌لێک پێداویستیی تر له لای خه‌ڵکه‌وه ته‌رخان بکرێت. کۆمه‌ڵه‌ی ئێمرۆکه ئۆردوگانشین و جیره‌خۆر و چاو له ده‌سته.\nگه‌ڕانه‌وه به‌ره‌و دوا له کردن دا نییه. به‌ره‌وپێش چوونیش ئه‌وه‌نده هاسان نییه. له جێدا هه‌ڵبه‌ز دابه‌ز کردنیش ده‌ردێک چاره ناکا. ئه‌دی چ که‌رده‌ن؟\nمانه‌وه له باشووری وڵات و ئۆردوگانشینی هه‌تا ئه‌وکاته ده‌توانێ له به‌رده‌وامی دا بێت ، که سه‌وداگه‌ری و بده بستێنه‌ی نێوانی هێزه‌کانی ناوه‌وه‌ی کوردستان، وڵاتانی مه‌ڵبه‌ند، به‌رژه‌وندی قووڵ و سنوورنادیاری زلهێزه‌کان و ئیسلامی سیاسی ده‌که‌وێته لایه‌که‌وه. کێشه‌ی نێوان یه‌کێتی و پارتی و قومارکردنی ئه‌وان به کارتی تورکمه‌ن و ئیسلام زۆر ناخایه‌نێت. تورکمه‌ن به‌ره به‌ره له عێراقدا به پله‌یه‌ک گه‌یشتووه که وه‌ک مه‌زنترین تابووری پێنجه‌می تورکیا حیسابی له‌سه‌ر بکرێ. ئیسلامی سوننه‌ش له به‌ره‌که‌تی سیاسه‌تی جێگرتووی (فه‌تحوڵا گوله‌ن) دا بۆته مه‌زنترین هێزی دژ به عیلمانییه‌ت له ناوچه‌که‌دا. فه‌تحوڵا گوله‌ن پێشه‌وایه‌کی ئایینی سوننه‌ی تورکیایه. ناوبراو ده‌وڵه‌مه‌ندترین سه‌رچاوه‌ی ماڵی و پوڵی و سیاسیی له ژێر ده‌ست دایه. هه‌زاران هه‌زار مه‌رده‌سه، زانکۆ، ته‌کیه و خانه‌قا، نه‌خۆشخانه و ماڵی پیران و ئافه‌رتان و شتی تریشی له زۆربه‌ی هه‌ره زۆری وڵاتانی ئیسلامی دا کردۆته‌وه که سه‌رجه‌میان ئاوی ئایین و که‌ونه‌په‌ره‌ستی ده‌ڕژێننه ناو کۆره‌گه‌ی ئاشی مرۆڤی سه‌رده‌م. له فه‌لسه‌فه‌ی ئه‌ودا دین له سیاسه‌ت جیایه، به‌ڵام فه‌لسه‌فه‌ی ئه‌و به‌مه ده‌ست پێده‌کات که ئێمه نابێ چاوه‌ڕان بین ئه‌و له ئێمه نزیک ببێته‌وه، به‌ڵکه ئه‌وه ئێمه‌ین ده‌بێ به‌ره‌و ئه‌و بچین. له فه‌لسه‌فه‌ی فه‌تحوڵا دا ئه‌م (ئه‌وه) ئاتاتورکه. دروشمی سه‌ره‌کیی ڕاهێنان و په‌رورده کردن له هه‌زاران مه‌درسه و زانکۆی سازکراوه‌ی فه‌تحوڵا گولن دا ئه‌مه‌یه: '' له خه‌تی ئاتاتورک و له خزمه‌ت ئه‌م وڵاته دا ده‌چینه پێش''.\nقسه‌ی دواییم : چه‌ند باڵه کۆمه‌ڵه‌یه‌کی که هه‌ر ئێستا له زڕه‌گوێز نیشته‌جێن و شه‌و به ڕۆژ ده‌گه‌یه‌نن، به هه‌موو بانگاشه‌ی ساتالایته‌کانیان و به سه‌رجه‌م هه‌را و هه‌نگامه‌ی که ئه‌و بۆ لای ئێمه هات و ئه‌م بۆ لای ئه‌وان چوو، به‌رگه‌ی یه‌ک مانگ بێ مه‌عاشی و جیره وه‌رنه‌گرتنێک ناگرن. به‌ڵام له‌و دیوی سنووره‌وه، واته ئه‌مه له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان دا خه‌ڵکێکی چاوه‌ڕان و تینووی یه‌کگرتن و هاوخه‌باتیی هه‌موو هێزه‌کانن.\nکۆمه‌ڵه‌ی په‌نجاکان و شه‌سته‌کان ڕۆیشت و ناگه‌ڕیته‌وه. به‌ڵام گه‌ڕانه‌وه و بادانه‌وه‌یه‌ک به‌ره‌و خه‌ڵک و ده‌ستپێکردنه‌وه‌یه‌کی تازه‌ی سه‌رده‌میانه ده‌ست لێنه‌دراو ماوه‌ته‌وه که به بڕوای ئه‌م نووسراوه‌یه هه‌ر ئه‌وه ڕێچاره‌یه و به‌س!


قەیرانی حکومەتی و بنبەستی سیاسی! – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6قەیرانی حکومەتی و بنبەستی سیاسی!\nزیاتر لە دوو مانگە هەڵبژاردنی پێشوەختەی عێراق ئەنجام دراوەو تائێستا نەتوانراوە حکومەتێکی نوێ پێک بهێنرێت. هێشتا حکومەتی کازمی، وەکو حکومەتی کاربەڕێکەر کە بڕیاربوو کارە سەرەکیەکەی ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەختە بێت، کاروباری سیاسی و حکومی عێراق بەڕێوە دەبات! ئەو هەڵبژاردنەی کە دەبوایە قەیرانی سیاسی و حکومەتی کۆتایی پێ بهێنێ، خۆی بوە بەشێك لە پرۆسەی قوڵکردنەوەی قەیرانەکەو ئاسۆیەکی تاریکی خستۆتە بەردەم هێزە بۆرژوازیە ئیسلامی و ناسیۆنالیستیەکان و بگرە سەرەگێژی بۆ ئەو دەوڵەتانەش دروست کردوە کە دەوریان هەیە لە مەشهەدی سیاسی عێراقدا.\nئەوەی وایکرد خودی هەڵبژاردن ببێتە فاکتەرێکی قوڵکردنەوەی قەیرانی سیاسی و حکومەتی، هەڵوێستی خەڵکی عێراق و کوردستان بوو بەرامبەر بەو هەڵبژاردنە. بەشداری نەکردنی زۆربەی هەرە زۆری خەڵک، بنبەستی ئەو بارودۆخە سیاسیەی ڕاگەیاند کە ناویان ناوە پرۆسەی سیاسی. خەڵك شەرعیەتی سیاسی و یاساییان لەو هێزانە سەندەوە کە لەدوای ٢٠٠٣وە دەسەڵاتی سیاسی عێراق پۆستەکانی حکومەت لەنێوان خۆیاندا دابەش دەکەن. بەوەش سەرجەم ئەو هێزانە تووشی قەیران و بگرە بنبەستی سیاسی هاتوون. سەرجەمی ئەو هێزانە ناتوانن بەدیلێکی سیاسی و حکومەتی بۆ ئایندەی عێراق بخەنەڕوو. رێك نەکەوتن و ململانێی نێوانیان بەهۆی ئەو گورزەوەیە کە لەلایەن خەڵکەوە لە پەیکەری هەمویان دراوە. ئەوان بێ ئاسۆو بێ بەدیلی سیاسی و بێ پێگەی جەماوەری کە مامەڵەی سیاسی پێوە بکەن، ماونەتەوە. ئێستا بۆرژوازی لە بنبەستی سیاسی و حکومەتیدا پەلوپۆ دەکوتێ.\nبەڵام ئەم هەلومەرجە ناتوانێ تا سەر بەوجۆرە بمێنێتەوە. بنبەستی سیاسی و حکومەتی یان سەردەکێشێتە هەڵسان و خرۆشانێکی دیکەی جەماوەری و جەماوەری خەڵکی عێراق بڕیاری خۆیان دەدەن، یاخود بۆرژوازی دەبێت ڕێگایەك پەیدا بکات بۆئەوەی لەو زەلکاوەی تێی کەوتوە رزگاری ببێت! ئێستا بارودۆخی سیاسی عێراق لەسەر لێوارێکە دەبێ بەدیوێکدا بکەوێ. بۆرژوازی عێراقی و دەوڵەتانی ناوچەکەو ئەمریکاو بگرە ئەوروپا و نەتەوە یەکگرتوەکانیش هەموو هەوڵیان بۆئەوەیە کە جڵەوی بارودۆخەکە لەدەستیان دەرنەچێ و بەهەر نرخێك بوە ئەو دەورانە شڵەژاوو قەیرانگرتوە تێپەڕێنن. بەڵام ئایا جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێش و ئازادیخوازی عێراق و کوردستان دەستەوەستان دادەنیشن تا بارودۆخی سیاسی بە زیانی ئەوان یەکلابکرێتەوە!؟ ئایا خرۆشانی جەماوەری ئۆکتۆبەری ٢٠١٩ کە فاکتەری سەرەکی بوو لە قوڵکردنەوەی قەیرانی سیاسی و حکومەتی عێراق تا سەرەنجام حکومەتی عادل عبدلمهەدی روخاندو کازمی بە کورسی دەسەڵات گەیاند، بەو ڕادەیە پاشەکشەی کردوە کە فرسەت بداتەوە بە بۆرژوازی تا خۆی سازبداتەوە، یان ئەگەری ئەوە هەیە کە بەسەر وەهم و کەموکوڕیە سیاسی و رێکخراوەییەکانی خۆیدا زاڵ ببێت و جارێکی دیکە بە تەوژم و توانایەکی دیکەوە بێتەوە مەیدان و مۆری خۆی بدات لە ئایندەی سیاسی عێراق؟\nئەو بارودۆخەی کە بوە هۆی سەرهەڵدانی بزوتنەوەی جەماوەری و خرۆشانی خەڵکی زەحمەتکێشی عێراق نەك وەکو خۆی ماوەتەوە، بەڵکو زۆر خراپتر بووە. ژیان و گوزەرانی خەڵک لەجاران خراپتر بووە. نەبوونی خزمەتگوزاری گشتی، نەبوونی مافە سەرەتاییەکان، تیرۆرو تۆقاندن، سەرکوتی ئازادی و مافە فەردیەکان، گەندەڵێ و تاڵانی داهاتی گشتی لەلایەن هێزو گروپە چەکدارە دەسەڵاتدارەکانەوە، دەستێوەردانی دەوڵەتانی کۆنەپەرستی ناوچەکە لەرێگای بەکرێگیراوەکانیانەوە لەناو گروپ و حزبە ئیسلامی و ناسیۆنالیستەکاندا، نەبوونی ئارامی و ئاسایش و … تاد. هەموویان رۆژانە ژیان و جەستەی خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێش دەهاڕن. ئەمانە هەمان ئەو زەمینە سیاسی و کۆمەڵایەتیەن کە ئەگەری سەرهەڵدانەوەی خرۆشانێکی دیکەی جەماوەری دەستبەردەکەن. بەڵام ئەرکی ڕابەرانی بزوتنەوەی ناڕەزایەتی جەماوەریە کە ئەزمون لە کەموکوڕیەکانی پێشوو وەربگرن تا بتوانن لەئەگەری سەرهەڵدانەوەی خرۆشانی جەماوەریدا دەوری پێشرەوانە ببینن و زەمینەکانی سەرکەوتن مسۆگەر بکەن. تەیارکردنی جەماوەر بە هوشیاری سیاسی شۆرشگێڕانەو دوورخستنەوەیان لە ئاسۆی سیاسی بۆرژوازی و هێزو ڕەوتە بۆرژواییەکان و رێکخستنیان لەناو رێکخراوەی جەماوەری و حزبی و لە کۆبونەوەی گشتی و لەناو شوراکاندا… دەرکەوتن وەکو بەدیلی دەسەڵاتی بنبەست و قەیرانگرتووی بۆرژوازی .. ئەو مەسەلانەن کە دەتوانن کۆمەك بە تێپەڕاندنی کەموکوڕیەکانی پێشوو بکەن.


خوێندن لە دەرەوەی وڵات – خەدەنگ\nئازار 2, 2020 ئازار 2, 2020\nخوێندن لە دەرەوەی وڵات\nنووسين: د. كوچه‌ر بيركار/ زانايى كورد له بوارى ماتماتيك\nزۆرێ لە خوێندکارانی کورد داوای یارمەتیم لێ ئەکەن بۆ ئەوەی بتوانن لە دەرەوەی وڵات بە تایبەت لە بریتانیا بخوێنن. ئەم وتارە بۆ ڕوون کردنەوەی چەند خاڵێکە سەبارەت بەم بابەتە.\n1. ئەگەر بەڕاست بەتوانا بی ئەتوانی وەربگیڕێ لە زانکۆ باشەکانی دنیا، بەتایتەب لە ئاستی دوکتورا. بەڵام ئەمە ئاسان نییە و ئەبێ کۆڵنەدەر بی و بە شوێنیەوە بی تا لە زانکۆیە وەرئەگیرێی.\n2. زانکۆی باش لە زۆرێ لە وڵاتان هەن و لە زۆریشیان خوێندن بە خۆڕاییە. لە بریتانیا و ئەمریکا خوێندن بە پووڵە و بە بێ سکۆلارشیپ بۆ کورد باش نییە. لە فەرانسە، ئاڵمان و وڵاتانی تری ئەورووپا زانکۆی زۆر باش هەن و خوێندن پووڵێکی زۆر کەمی ئەوێ و لە زۆر زانکۆ سکۆلارشیپ هەیە بۆ خوێندکارە باشەکان. لە وڵاتانی ئاسیا وەکوو چین، ژاپۆن، سینگاپۆر، کورە و تایوان زانکۆی زۆر باش هەن و وەرگیران ئاسانتریشە لە چاو زانکۆکانی رۆژاوا.\n3. لە زۆر زانکۆ ئەتوانی دوکتورا بە ئینگلیسی بخوێنی و پێویست ناکا زوانی وڵاتەکە بزانی.\n4. سکۆلارشیپی تایبەت بە خوێندکارانی کورد هەن بەڵام زۆر کەمن. بۆ وێنە ئەنستیتۆی کورد لە پاریس هەموو ساڵێ چەند سکۆلارشیپێ ئەبەخشێ بۆ خوێندن لە فەرانسە. خۆیشم داوام کرد لە حکومەتی هەرێم کە ساڵانە چەند سکۆلارشیپێ بدا بە خوێندکارانی کورد بە هاوکاری دەستەیە زانستوان بەڵام هێشتا یەکلایی نەکراوەتەوە.\n5. من هیچ دەسەڵاتێکم نییە کە بڵێم بە زانکۆیەک تەنانەت زانکۆی کەمبریج کە کەسێک وەربگرێ بۆ خوێندن، تەنیا ئەو کەسانە نەبێ کە ئەیانەوێ دوکتورا لە بەشی بیرکاری لە کەمبریچ بخوێنن لەگەڵ خۆم. ئەو کەسانەش ئەبێ زۆر زۆر بەتوانا بن.\n6. کورد بوون و لێقەوماوی بنەما نییە بۆ وەرگیران لە زانکۆکان. چەند سکۆلارشیپێک هەن بۆ کەسانی لێقەوماو بەڵام زۆر کەمن.\n7. بەتوانا بوون بنەمایە بۆ ەرگیران. پێوەری بەتوانا بوون نمرە، خەڵات، و چالاکییەکانی ترە. بۆ وێنە ئەگەر لە بابەتێ باش بزانی و پرۆژەیەکت لە سەری نووسیبێ یا لیکۆڵینەوەت ل سەر کردبێ ئەوا ئاسانتر وەرئەگیرێی.\n8. بۆ وەرگرتنی زانیاری و یارمەتی سەبارەت بە پرۆسەی داواکاری خوێندن لە زانکۆکان ئەتوانی سەردانی ئەم ماڵپەڕە بکەی کە بە تایبەتە بە خوێندکارانی کورد: https://www.zeelamo.com\n9. زۆر خوێندکاری کورد بە تایبەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان چوونەتە وڵاتانی تر بۆ خوێندن. ئەگەر تۆ یەکێکی لەوانە تکایە لە خوارەوە بنووسە چۆن وەرگیرای تا ببێتە نموونە بۆ کەسانی تر.\nCategory: گشتى, گۆتارTag: باوه‌رنامه‌خواندنده‌رفه‌ت by Diler Ahmed\nبۆ جارا ئێكى لسه‌ر ئاستێ عیراقێ نشته‌گه‌ریه‌كا دانانا (صه‌مامێن نه‌سیجى) ل دهۆكێ هاته ئه‌نجامدان\nئه‌گه‌ر تو حه‌ز بكه‌یى زویى خه‌وا ته بهێت ئه‌ڤێ ڕێكێ بكاربینه


سووتاندنی بارەگای پارتی دیموكراتی كوردستان لە لایەن لایەنگرانی حەشدی شەعبییەوە\nبارەگای لقی ٥ی پارتی دیموكراتی كوردستان لە بەغدای پایتەختی عێراق، لە لایەن لایەنگرانی حەشدی شەعبییەوە سووتێندرا. - بەرپرسی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا شوان محەمەد تەها: "سکاڵا لەسەر حکوومەتی فیدڕاڵی تۆمار دەکەین".\nFakhradin Ibrahim | 17.10.2020\nلقی ٥ی پارتی دیموكراتی كوردستان کرایە ئامانجی خۆپیشاندەرانی لایەنگری حەشدی شەعبی و سووتێندرا.\nخۆپیشاندانی لایەنگرانی حەشدی شەعبی بە نیشانەی ناڕەزایەتی بە لێدوانێکی ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە کە حەشدی شەعبی بە ئاراستەکرانی مووشەک بۆ سەر هەولێر تۆمەتبار کردبوو.\nلایەنگرانی حەشدی شەعبی بەیانی ئەمڕۆ بە پێی ئاگادارییەک کە چەند رۆژێکە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی عێراق بڵاوکراوەتەوە، لەبەردەم بارەگای لقی ٥ی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبوونەوە.\nخۆپیشاندانەکە لە گەڕەکی کەڕادە ناوەڕاستی بەغدا و نزیک لە بارەگای پارتی دیموکراتی کوردستان دەستی پێکرد.\nهەر زوو خۆپیشاندانەکە گرژی تێکەوت و سەرەڕای بوونی هێزەکانی پۆلیس، خۆپیشاندەران بارەگای پارتیان کردە ئامانج و سەرئەنجام ئاگریان تێبەردا.\nخۆپیشاندەران بە تێپەڕبوون لە رێزەکانی پۆلیس چوونە ناو بارەگاکە و ئاڵای حەشدیان لەسەر بارەگاکە هەڵکرد.\nلەو وێنانەی کە لە تۆرە کۆمەڵایەتییەکان دەستاودەست دەکرێت، دەردەکەوێت لایەنگرانی حەشدی شەعبی کەلوپەلی ناو بارەگاکە دەسووتێنن و ئاڵا و وێنەکانیش ناو بارەگاکە دێننە دەرەوە و دەیسووتێنن. لە یەکێک لە وێنەکان دەرکەوتووە کە خۆپیشاندەران بەپێ لەسەر ئاڵای هەرێمی کوردستان وەستاون.\nتا ئێستا بە فەرمی هیچ لێدوانێک لە لایەن حەشدی شەعبییەوە لەم بارەیەوە بڵاونەکراوەتەوە، لە بەرامبەردا بەرپرسی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا شوان محەمەد تەها بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو رایگەیاند کە سووتاندنی بارەگای حزبەکەیان جێگەی قبووڵکردن نییە و سکاڵا لەسەر حکوومەتی فیدڕاڵی تۆمار دەکەن.\n- هۆشیار زێباری حەشدی شەعبی بە مووشەکبارانی هەولێر تۆمەتبار کردبوو\nشەوی ٣٠ی ئەیلوول چەند مووشەکێک لە دەورانپشتی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر کەوتنە خوارەوە کە گومانی ئەوە هەبوو هێزەکانی ئەمریکایان لەو ناوجەیە کردبێتە ئامانج.\nوەزارەتی ناوخۆی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاندبوو کە ئەو شەش مووشەکەی کە ئاراستەی هەولێر کراون، لە ناوچەیەکی ژێر دەسەڵاتی حەشدی شەعبییەوە ئاراستە کراوە لە پارێزگای نەینەوا.\nئەگەر چی هەر زوو هەشدی شەعبی ئەو راگەیەندراوەی رەتکردەوە و لە بەیاننامەیەکی فەرمیدا جەختی لە لێکۆڵینەوە لە رووداوەکە کردبوو، بەڵام ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان، هوشیار زێباری لە لێدوانێكدا رایگەیاند، بە ئامانجكردنی هەولێر هۆكارەكەی ئەوەیە كە گرووپەكانی حەشدی شەعبی هەرێم بە نزیك لە ئەمریكا لەقەڵەم دەدەن و داوایکردبوو کە حکوومەت سنوورێک بۆ ئەو کردارایان دابنێت.\n- کاردانەوەکان لەسەر لێدوانی زێباری\nهەر زوو لێدوانەکەی زێباری کاردانەوەی شیعەکانی لێکەوتەوە و داوایان کردبوو کە زێباری پاشەکشە لە لێدوانەکە بکات و داوای لێبوردن لە حەشدی شەعبی بکات.\nرۆژی ١٤ی ئەم مانگە مشتومڕ لە نێوان بەشێک لە پەرلەمانتارانی شیعە و پەرلەمانتارانی کورد لە ئەنجوومەنی نوێنەران درووست بوو و جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق حەسەن کەعبی داوایکرد کە زێباری داوای لێبوردنێک پێشکەش بکات کە شایستەی رۆڵی حەشد و قوربانییەکانی بێت.\nهەر لە درێژەی کاردانەوەکان چەند رۆژێک بوو کۆمەڵە گرووپێكی نێو حەشدی شەعبی لەڕێگەی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە داوایان كردبوو كە دژ بە لێدوانەکەی زێباری لەبەردەم بارەگای پارتی لە بەغدا گردببنەوە و هاشتاگی "سووتاندن"ی بارەگاکەیان بڵاوکردبوویەوە.\nبەغداد پارتی دیموکراتی کوردستان حەشدی شەعبی\nحەشدی شەعبی سەربازگەیه‌كی به‌ناوی ئەبو مەھدی موھەندیس لە کەرکووک کردەوە\nکەرکووک.. خۆپیشاندان بۆ پشتیوانی لە حەشدی شەعبی\nئاڵای حەشدی شەعبی لەسەر بارەگای لقی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا هەڵکرا


فەرەنسا داوای دواخستنی ریفراندۆم دەكات‌و بارزانیش داوای گرەنتی دەكات\n27/08/2017 1292 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nفەرەنسا بەفەرمی داوای دواخستنی ریفراندۆمی هەرێمی كوردستانی كردووەو لەبەرانبەردا مەسعود بارزانی بۆ دواخستنەكە داوای گرەنتی كردووە.\nفەلاح مستەفا بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان لەمیانی لێدوانێكی رۆژنامەوانی رایگەیاند، فەرەنسا لەرێگەی وەزیرانی دەرەوەو بەرگری داوای دواخستنی ریفراندۆمی هەرێمی كوردستان كردووە.\nفەلاح مستەفا راشیگەیاند، وەزیرەكانی فەرەنسا باسیان لەوە كردووە، كە ئێستا دۆخی ناوچەكە ئەوە ناخوازێت ریفراندۆم ئەنجامبدرێت‌و هەلێرو بەغداش دەتوانن گفتوگۆ بكەن بۆ چارەسەری كێشەكانی نێوانیان.\nبەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان لەبارەی وەڵامی بارزانی بۆ داواكارییەكەی وەزیرەكانی فەرەنسا، رایگەیاندووە، كە ئەوان لەسەر بڕیاری خۆیان بەردەوامدەبن‌و ئەگەر ئەو لایەنانەی داوای راپرسییەكە دەكەن گرەنتییەك بدەنە هەرێم، ئەوە قسە لەسەر دواخستنی دەكەن.\nجون ئێڤ لودریان وەزیری دەرەوەو فلورانس پارلی وەزیری بەرگری فەرەنسا رۆژی شەممە دوای سەردانیان بۆ بەغدا، سەردانی هەولێریان كردو شەوی رابردوو لەگەڵ مەسعود بارزانی كۆبوونەوە.\nسەردانەكەی ئەو دوو وەزیرەی فەرەنسا لەكاتێكدایە، بەرپرسانی هەرێمی كوردستان رۆژی 25/9/2017یان دیاریكردووە بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم، كە ئەمە كاردانەوەی جۆراوجۆری بەدواوە هاتووە.


داهاتەکەی بۆ دانا غازو شەڕەکەی بۆ ئێمە\nساڵی ٢٠٠٧، حکومەتی هەرێم و داناغازی ئیماراتی کۆمپانیای غازی کوردستانیان دامەزراند. بەپێی ئەو ڕێکەوتنەی نێوانیان، ئاشتی هەورامی‌و نێچیرڤان بارزانی مافی حەصریان داوە بەداناغاز لەهەردوو کێڵگەی کورمورو چەمچەماڵدا گەڕان‌و دەرهێنان و فرۆشتنی غاز بگەڕێتەوە بۆ داناغاز.\nڕۆژانە ٤٠٠ ملیۆن پێ سێجا وەک سەرەتا و ساڵی ٢٠٢٠ ئەو ئاستە دەگاتە ٦٥٠ ملیۆن پێ سێجا غاز لەو کێڵگانەوە داناغاز دەریدەهێنێت و ٧٠٠ تەنیشی بەنرخی داشکاو بەکورد خۆی دەفرۆشێتەوە.\nلەپاش ناکۆکی نێوان تورکیا و ئیمارات لەسەر جیاوازی مەزهەبی لەنێوان ئیخوانی و وەهابیدا ، ناکۆکیش دەکەوێتە نێوان هەولێرو داناغازی ئیماراتیەوە.دادگا کێشەی نێوان هەولێر و داناغازی بەسزای ٣ ملیارد دۆلاری هەرێم شکاندەوە لەقازانجی داناغاز. هەرێمیان ناچارکرد هەم پارەی غەرامەکە بدەن‌و هەم داناغاز دەست بەکارەکانی بکاتەوە. ئێستاش مانگانە لەموچەی فەرمانبەرانی هەرێم قەرزی سزاکەی داناغاز دەدرێتەوە.\nوەک بەشێک لەپاکێجی ئەو چاکسازیەی حکومەتی نوێ ی هەرێم بڕیارە ئەنجامی بدات، کڕینی ٧٠٠ تەن غازەکەی هەرێم لەداناغاز بۆ ساڵی ٢٠٢٠ خراوەتە تەندەرەوە. برایەکی براگەورە تەندەرەکەی بۆ دەرچووە. ئەمەش بۆتە مایەی ناکۆکی لەنێوان سلێمانی و هەرێمدا.\nسلێمانی پێیوایە لەزەمینەکەی ئەودا نەوت‌و غازو کارەبا بەرهەمدەهێنرێت، بەڵام داهاتەکەی دەچێتە خەزێنەی حکومەتەکەی پارتیەوەو دانەوەی قەرزەکانی داناغازیش دەخرێتە سەرشانی فەرمانبەران‌و خەڵکی ئەو ناوچانەوە کە نەوت‌و غازو کارەباکەی لێ بەرهەمدەهێنرێت.\nداناغازیش سەیری دیمەنی ناکۆکیەکەی نێوان سلێمانی و هەرێم دەکات . لەلایەکەوە پارەی غەرامەکەی وەردەگرێت و لەلاکەی تریشەوە غازەکەی کورد دەفرۆشێت و شەڕ و ئەزمەی غازەکەش بۆ خەڵکەکەی جێدەهێڵێت!\n1 کورۆنا، کۆتایی سەردەمی جیهانگیريی\n2 هه‌تا 150 ساڵی كه كورد كه‌ر ئه‌مێنێ؟\n3 سلوکی تەشەنەکردنی کورۆنا\n4 بۆ ئەنجومەنی فەتوا، بیرخستنەوەیەکی مێژویی!\n5 لەگرێکەی گۆردیۆسەوە تا گرێکوێرەکەی ویلایەتی موسڵ\n6 تیۆری هاوسەرۆکی\n7 ژەنراڵ ساعدی دەکرێتە سەرۆکی حکومەت\n8 ئایا بایکۆت دەبێت بەشۆرش؟\n9 رۆژاڤا، سنورێک لەئاگر\n10 عێراقچیەتی لە ٣١ ئاب-دا\n11 شازادە عەزە: ئەوکچەی هۆکاری یەکەم کودەتا بو\n12 بنەماڵە سیاسیەکانی عێراق\n13 بنەماڵە سیاسیەکانی عێراق\n14 بنەماڵە سیاسیەکانی عێراق\n15 بنەماڵە سیاسیەکانی عێراق\n16 چ دۆستێکمان نیە جگە لەقەندیل\n17 ڕەمزیەتی شەرفی ڕاگەیاندنی سەرکەوتن\n18 بزاوتی مێژوو ڕێڕەوی ڕوداوەکان\n19 ئەوەی بەسلێمانی ناکرێت، بەزەریفی دەکرێت؟\n20 یاریی گەورەکان، جەنگی کەناڵەکان\n21 حکومەتی ڕاستی توندڕەو\n22 ئابوری سلێمانی‌و مەترسی هەرەسهێنان