خوێندکار و قوتابیی له ئینسایکلۆپیدیای پارتییدا – Denegkan\nخوێندکار و قوتابیی له ئینسایکلۆپیدیای پارتییدا\nbyکامیار سابیر\tJanuary 22, 2011\tگشتی\n( ئه‌م وتاره کورته‌م بۆ”هاوڵاتی”نارد، به‌ڵام له‌کاتی داگرتنیدا، پارێزه‌ری یاسایی رۆژنامه‌که، ئاگاداریان ده‌کاته‌وه که تووشی کێشه‌ی یاسایی ده‌بن، به‌مپێیه ناتوانن بڵاوی بکه‌نه‌وه. من تێده‌گه‌م که”هاوڵاتی”، ئاوێنه، لڤین و رۆژنامه‌نووسانی کوردستان چه‌ند له‌ژێر هه‌ڕه‌شه‌ی پارتیی و یاسای پارتیی و حکومه‌ت و ده‌سگاکانی ئاساییشی پارتییدان، هاوکات له‌ویژدانی هه‌موو خوێنه‌رێکی ئازاد ده‌پرسم، ئایا ئه‌و دێمۆکراسیی و ئازادییه‌ی سه‌رۆکی پارتیی شانازیی پێوه ده‌کات ئه‌مه‌یه؟….. ئایا تاکه‌ی پارتیی له وشه و میدیاو ره‌خنه ده‌ترسێ؟ ئاخر ئه‌وان ده‌ڵێن سه‌رۆکی هه‌رێم %70 ده‌نگی هێناوه، باشه بۆ له‌دێگه‌ڵه به‌ولاوه، بۆ له‌که‌رکوک و گه‌رمیان و سلێمانیی وناوچه‌کانیان %20 ناهێنێ. ئاخر ئه‌گه‌ر هه‌ر ناوچه‌کانی پارتیی ئه‌ژمارد بکرێن، رێک وه‌ک ژماره پێوانه‌ییه‌کانی سه‌دام حوسێن و به‌شار ئه‌سه‌د و زه‌ینلعابدین بن عه‌لی له‌سه‌رو %95 ه‌وه ده‌رده‌چێت. ئاخر سه‌رۆکێک و حیزبه‌که‌ی ئه‌مه‌نده له وتارێکی ره‌خنه‌یی بترسێن، نووزه‌ی ئازادیی له پایته‌خت(هه‌ولێر) ببڕن، کاتێکیش ویکیلیکس ئاشکرای ده‌کات، که بارزانیی چه‌ند به‌ته‌نگه‌ی که‌رکوک و کێشه نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی گه‌لی کورده‌وه‌یه، ئیتر نه‌زانیی و نه‌دانیی نییه، که‌رکوکییه‌کان به دروشمه به‌تاڵ و بێناوه‌ڕۆکه‌کانی بڕوا بکه‌ن! ئایا به‌ڕاستیی ئه‌مه سه‌رۆکی هه‌رێمه یان سه‌رۆکی عه‌شیره‌تی بارزانه ؟)\n“زمان دایکی بیرکردنه‌وه‌یه، نه‌ک خزمه‌تکاری بێت.”\nگرنگیی زمان لای زمانناسه جیهانییه‌کان، له‌ڕووی سیاسیی و کۆمه‌ڵایه‌تیی و کولتوورییه‌وه زۆر فره ره‌هه‌ند و پانوپۆڕه، به‌پێچه‌وانه‌ی بیرکردنه‌وه‌ی ئه‌و زمانناسه ترادیسیۆنیانه‌ی کورد که له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی حیزبیی و عه‌شیره‌تیی و بنه‌ماڵه‌ییه‌وه رامکراون. تێرمی خوێندکار و قوتابیی، به‌زمێکی سیاسیی و تێرمێکی ئایدیۆلۆژیی و مه‌غزایه‌کی تایه‌فییبوون ده‌گه‌یه‌نن و هیچ پێوه‌ندییه‌کیان به‌زمانناسیی و کێشمه‌کێشی زمانی کوردییه‌وه نییه.\nکورد زۆربه‌ی کاته‌کان په‌ندی له‌ڕابردووی خۆی و له‌مێژووی تێكشکاوی خۆی وه‌رنه‌گرتوه. به‌هه‌مان میتۆدی بیرکردنه‌وه‌ش، له‌ناو حیزبه کوردییه‌کاندا ئه‌وانه‌ی خوێنده‌وارییان هه‌یه و به‌خۆیان ده‌ڵێن رۆشنبیر و سیاسه‌تمه‌دار و حه‌کیمی سیاسیی، که‌ڵکیان له‌گه‌لانی دنیا و ئه‌زموونی رۆژئاواو و نه‌ته‌وه پێشکه‌وتووه‌کان وه‌رنه‌گرتووه. هه‌روه‌ک Johann von Goethe ده‌ڵێ ” ئه‌وانه‌ی هیچ له‌زمانه بیانییه‌کان نازانن، هیچیش ده‌رباره‌ی خۆیان نازانن” . باشه ئێمه که خۆمان هیچ نازانین بۆ هه‌وڵ نه‌ده‌ین له ئه‌ده‌ب و کولتووری جیهانییه‌وه که‌ڵک له‌باشه‌کانیان وه‌ربگرین؟ له کوردستانی عێراقدا هه‌موو ئه‌وانه‌ی تا پێنجی سه‌ره‌تاییان خوێندبێت، وشه‌یpupil یان بیستوه که بۆ قوتابیی به‌کار ده‌هێنرا. به‌ڵام هه‌نووکه له زۆربه‌ی ئه‌وه وڵاتانه‌ی زمانی ئینگلیزیی، زمانی سه‌ره‌کییانه، چه‌مکی قوتابیی یان نه‌ماوه یان زۆر که‌مبووه‌ته‌وه‌و ته‌نیا بۆ ئه‌و منداڵانه به‌کارده‌هێنرێت که له سه‌ره‌تای قۆناغی بنه‌ڕه‌تییدان. له‌به‌رامبه‌ردا بۆ خویندکارانی ئاماده‌یی و ئینستیتوته‌کان و زانکۆکانStudent به‌کار ده‌هێنرێت که پڕاوپڕ به‌رامبه‌ر به وشه‌ی خوێندکار ده‌وه‌ستێته‌وه.\nمه‌سعود بارزانیی وه‌ک سه‌رۆکی حیزب پپێشوازیی له شاندێکی “”رێکخراوه‌کانی قوتابیان و لاوانی کوردستان”” کرد که له ئه‌فریقیای باشوور به‌شداریی ڤێستیڤاڵیکی جیهانییان کردوه. راگه‌یاندنی پارتیی ئه‌وه‌نده‌ی به‌شوێن زه‌قکردنه‌وه‌ی رێکخراوی قوتابیان و لاوانه بوون، ئه‌وه‌نده به‌شوێن ئه‌رکی زانستیی و سیاسیی و کولتووریی ئه‌و شانده حیزبییه‌وه نه‌بوون. مه‌سه‌له‌که‌ش روونه، پارتیی ده‌یه‌وێ شه‌رعییه‌ت له‌ڕێی سه‌رۆکایه‌تیی هه‌رێمه‌وه به رێکخراوه حیزبییه‌کانی خۆی بدات. باشه به‌کارهێنانی “قوتابی” تاکه‌ی ده‌بێ درێژه‌ی هه‌بێت و له‌سیستمی په‌روه‌رده و خوێندنی باڵادا لانه‌برێت؟ چونکه وشه‌یه‌که به‌س بۆ ئارشیفی زمان گونجاوه و سه‌رده‌می به‌سه‌رچووه. ئه‌گه‌ر پارتیی مه‌سه‌له نیشتمانییه‌کانی بۆ گرینگه، زمانێکی مۆدێرن و چه‌مکێکی نوێی له‌بری قوتابیی بۆ پێداویستییه‌کانی زانکۆ ده‌وێ ، بۆچیی ده‌ستبه‌رداری قوتابیی نابێت و خوێندکار به‌کار ناهێنێت؟\nسیاسیی و موفه‌کیره‌کانی پارتیی و کۆنه چه‌په‌کانی ناو پارتیی ، حه‌ساسییه‌تیان به خوێندکار هه‌یه، چونکه ره‌قیبه سیاسییه کلاسیکییه‌کانیان دایان هێناوه. بۆیه به‌مێنتاڵیتییه‌کی حیزبیی و ئایدیۆلۆژیی و تایه‌فییبوونه‌وه ده‌ست به سه‌قه‌تترین وشه‌وه”قوتابی” ده‌گرن، که تێرمێکه هیچ پێوه‌ندییه‌کی به‌زانست و مه‌عریفه و خوێندکارێکی مۆدێرنی ئه‌م سه‌رده‌مه‌وه نییه. به‌بڕوای من ئه‌وه‌ی له سیاسه‌تی زمانیی Language politics پارتیی و راگه‌یاندنه‌که‌ی نه‌گات، هه‌رگیز له ئایدیۆلۆژیاو به‌رنامه‌و مێژووی ئه‌و حیزبه ناگات. ئه‌وه سه‌رۆکی هه‌رێم خۆیه‌تی واده‌کات، خه‌ڵک به سه‌رۆکێکی نیشتمانیی و سه‌رتاسه‌ریی بۆ هه‌رێمی کوردستانی عێراق سه‌یری نه‌که‌ن، ئه‌وه بارزانیی خۆیه‌تی ناتوانێ ده‌ستبه‌رداری چه‌مکه ئایدیۆلۆژیی نازمانه‌وانییه‌کانی حیزبه‌که‌ی بێت و توند توند ده‌ست به کولتووری حیزبایه‌تیی و سیاسه‌تی زمانیی حیزبه‌که‌یه‌وه ده‌گرێ. ئه‌وه بارزانییه له‌هه‌موو که‌س زیاتر غه‌می حیزبه‌که‌ی و رێکخراوه‌کانی سه‌ر به‌حیزبه‌که‌ی و ئه‌جێندا سیاسییه‌کانی حیزبه‌که‌ی ده‌خوات. له‌به‌رامبه‌ریشدا ئه‌وه بارزانییه، به‌س به‌ناو غه‌می که‌رکوک و پرسه نیشتمانییه سه‌رتاسه‌رییه‌کان ده‌خوات.\nئه‌وه بارزانیی و حیزبه‌که‌یه‌تی له ناوچه‌کانی ژێر ده‌ستیاندا، رێگه ناده‌ن به‌پێی پێوه‌ره نێوده‌وڵه‌تییه‌کان قوتابیی له قۆناغی منداڵییه‌وه بگوازێته‌وه بۆ قۆناغی کامڵبوون و گه‌ڕان به‌دوای مه‌عریفه‌و زانستی نوێدا، ناوی خوێندکار هه‌ڵگرێ. ئه‌وه بارزانییه له‌هه‌موو شوێنێک غه‌م له کادیره‌کانی حیزبه‌که‌ی و له‌سه‌رووشیانه‌وه خزم و بنه‌ماڵه‌که‌ی خۆی ده‌خوات و له‌سه‌ر حیسابی پێنج میلیۆن کوردی عێراق پۆستی زیاتریان بۆ ده‌پچڕێ. ئه‌وه بارزانیی و تاڵه‌بانییه که زانکۆکانی کوردستانیان پڕ کردوه له ئه‌فسه‌ری حیزبیی و غوڵامی خۆیان، له کۆمه‌ڵه ئه‌کادیمیستێک، به‌ئه‌ندازه‌ی چۆله‌که‌ش فیکر و زانست و مه‌عریفه‌یان نییه. ئه‌وانن دادگاکانی کوردستانیان، له‌جیاتی دادوه‌ری بێلایه‌ن و پرۆفێشناڵ، به‌حه‌سحه‌سی حیزب و دادوه‌ری سه‌رله‌قێن پڕکردوه‌ته‌وه.\nجا سه‌رۆکی هه‌رێم، ئه‌گه‌ر بۆ ناویش بێت، بۆ ویقاری زمانی مۆدێرن و رۆڵی زانستیی و هه‌یبه‌تی زانکۆکانی ژێر ده‌ستی حیزبه‌که‌یشی بێت، ئاماده نه‌بێ ده‌ستبه‌رداری قوتابیی-_ پیوپڵ pupil بێت و زمانی گۆ نه‌کات ناوی خوێندکار Student له‌ساڵی 2011 دا بهێنێت، چۆن بڕوای پێبکرێ ئه‌م پیاوه له مه‌سه‌له سیاسیی و نیشتمانییه‌کاندا، پیاوێکه به هه‌ستی نیشتمانییه‌وه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ مه‌سه‌له‌یه‌کی چاره‌نووسسازی وه‌ک که‌رکوکدا ده‌کات. ئایا سه‌رۆکێک ئه‌وه‌نده عاشقی حیزبه‌که‌ی و ناوچه‌که‌ی و خزم و دۆست و کوڕه‌کانی خۆی بێت، چۆن بڕوای پێبکرێ که وه‌ک سه‌رۆکێکی نیشتمانیی به‌یه‌ک چاو سه‌یری خانه‌قینییه‌ک و دهۆکییه‌ک ده‌کات، به‌یه‌ک مه‌ودا له هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌ی که‌رکوکییه‌ک و بارزانییه‌که‌وه نزیک بێت؟ که‌ی بارزانیی و حیزبه‌که‌ی له‌وه ده‌گه‌ن،  زمان دایکی بیرکردنه‌وه‌ی تاک و سیستم و ستراکتۆری ده‌سه‌ڵاته، نه‌ک خزمه‌تکاری بیروباوه‌ڕه‌کانی حیزب و ئه‌جێندای ئایدیۆلۆژیی سه‌رۆکی هه‌رێم بێت؟\nPrevious گۆڕان و مەلاکانی یەکگرتوو وکۆمەڵ\nNext توندوتیژیی و کوشتن له‌سه‌ر بنه‌مای شه‌ڕه‌ف له …


بیرمەندی سەربەخۆ (بەشی دووەم) – KurdRawm\n((مەرجی فەلەسەفە لە ئەنتیکدا بریتی بوو لە کات ئەوەی دەستت بەهیچەوە نەگیرابێت، واتە کاتی پەرژانەسەرخۆ ، لەچاخی ناوەڕاستدا بریتی بوو لە کەشیشگەری ، کەچی لە مۆدێرنەدا بریتییە لە بەفەرمانبەریکردن. هەڵبەتە تەنیایی بریتییە لەو نرخەی بە ئازادی دەدەین و لەبەرئەوەشە توانستی تەنیابوون بریتییە لە مەرجی ئازادبوون.))\nهەڵبەت من خوازیاری ئەوە نیم لەوەدا زێدەڕەوی بکەم و بڵێم: لەدوامرۆڤەوە هەرگیز بیرمەندی سەربەخۆ و سەروەر دروست نابێت. هێندە هەیە ئەو تەنیا کاتێک دەشێت فێر بێت بیرکردنەوە واتای چییە، کە میزاجە نێگەتیڤە گەورەکانی خەریکە ڕۆچنە خوارەوە. ئەوکەسەی بەترسەوە خۆی لەبەردەمی نیگەرانی وترسدا مەڵاس دەدات، ئەوە هێشتا متمانەی بە ئازایەتی خۆی هەیە بۆ وەڕسی ، ئەو ئەمەشی بەسە کە بەفەلسەفە جۆش وخرۆش بیگرێت. هەڵبەتە ڕێگەی سێهەم هەیە بۆ ڕۆیشتن بەرەو بیرمەندی سەربەخۆ، ئەو ڕێگەیەش بەرەو ڕاشکاوی Freimut ڕێنماییمان دەکات. من لێرەدا سەرەتا خەسڵەتەکانی بیرمەندی سەربەخۆ لەشێوەی نیگاری سەر تەختەدا دەرئەخەم و ئینجا دواتر لە شەڕەکەی خۆیدا لەگەڵ هەژدیهای دروستگۆیی سیاسیدا Political Correctnessپیشانی دەدەم.\nئەوەشی پەیوەندی بە قسەلەڕوویی وڕاشکاوێتی بیرمەندی سەربەخۆوە هەیە، ئەوەی، وەک نیتچە دەڵێت، بریتییە لە:<< نیگا ساردە مسۆگەرەکەی نرخاندن/ هەڵسەنگاندن>>. ژیان واتا نرخاندن و هەڵسەنگاندن، بەرەوپێشچوون و جیاوازی دروستکردن. لێرەوەیە نیتچە چەمکی بەهای خستۆتە چەقی بیرکردنەوە فەلسەفییەکەیەوە. ئەگەر بەهایەک بریتی بێت لە پێوەرێک کە مرۆڤ خۆی پێ ئاراستە و پێودانگ بکات، ئەوا ئەو دەبێت بنرخێنرێت، واتە دەبێت بخرێتە پێشەوەی ڕیزبەندی ئەوانیترەوە. لەتەماشاکردنی تەواوی ژیانی کۆمەڵایەتیدا دەبینین لێرەدا مەسەلەکە دەربارەی ئاسۆ نەخشاندنێکی پێوەربەخشەرە، واتە دەربارەی ناساندنێکی فەرماندەرە. کەواتە هەموو نرخاندن وهەڵسەنگاندنێک هەڵبژاردنێکی لەخۆگرتووە و، هەموو هەڵبژاردنێکیش پلەوپایەڕێکخستن و نایەکسانی وجیاکارییەک وەبەردەهێنێت، کە تێیدا هەر لایەنێکیان ئەویتر ژێردەستە دەکات و دوور دەخاتەوە. لە ئاکامی ئەوەشەوە بەشێوەیەکی تۆپزییانە نامۆدێرنەیەکی تیۆری ناسینی نیتچەییانە دەردەکەوێت. نیتچە باوەڕی بە شوێنگە پەسەندکراوەکان هەیە، واتە بە شکۆداری و بە چاوەکەی زەردەشت.\nبەڵام لەمڕۆدا بیرمەندی سەروەر وسەربەست دەبێت ئەم نیگاکردنە سارد و دڵنیایەی نرخاندن بەجۆرێکی تر دەستەبەر بکات. بەدڵنیاییەوە ئێمە دەتوانین ئەوە لای پیتەر سلۆتەردایک ببینینەوە: بەڵام چۆن.\nدیارە ئەو خۆسەلماندن Selbstbehauptung وەکو خۆنیشتەجێکردن Selbstbehausung تێدەگات، هەروەها ئەو چیرۆکەی نیتچەش کە دەپرسێت: چۆن جیهانە ڕاستەقینەکە بووە خورافەیەک، ئەو وەکو ڕێنماییەک بۆ دۆزینەوەیەکی ڕیتۆریکییانەی جیهان دەیبینێت. لەمڕۆدا ئێمە ناتوانین هیچ کەسێک بەراورد بکەین بە سلۆتەردایک لەو هێزەی ئەو بۆ ناونان ومیتافەر پێدان هەیەتی. فەلسەفە نائەرگومێنتکارییەکەی و میتافەرە ڕەهاکانی ئەو بڕیارە پێشوەختەییە پڕ وێنەدارییانە دەدەن پێمان کە هەموویان پێکەوە تەواوی جیهان بونیاد دەنێن. هەر کتێبێک لە کتێبەکانی ئەو هێرشێکە بۆسەر هێرشێکی چاوەڕواننەکراو. ئەگەر سلۆتەردایک شتێکی لە نیتچەوە وەرگرت بێت ئەوە ئەو خەسڵەتە بەگژداچوونەوەیەیە کە کردوویەتی بە فۆرمێکی فەلسەفی بۆ خۆی. ئاپرۆپۆس : << لێوەفێربوون>>. واتە هەموو بیرمەندێکی سەربەخۆ وسەروەر نموونەیەک و پێشڕەوێکی تایبەت بەخۆی دروست دەکات. ئێمە دەبێت بەمە ڕەچاوی ئەوە بکەین کاتێک لێرەدا سلۆتەردایک بە هایدێگەر ونیتچە بەراورد دەکەین. ئەو هیچ جۆرە ترسێکی لە کارتێکردنەکان نییە و بەئاشکراش ئەو کاریگەرییانەی پیشان داوە.\nدەرخستنی خەسڵەتەکانی بیرمەندی سەربەخۆ لەشێوەی نیگاری سەر تەختەمان تەواو کرد. با ئێستا بێینە سەر شەڕە هەژدیهاییەکانی ئەو. بۆئەوەی وەسفێکی ئەوە بکەم، ڕەنگە پێویستم بە چەمکێک بێت کە تاڕادەیەک سافیلکانە دەزرنگێتەوە، چەمکی << ناکۆکبوونی ڕاستەقینە echten Nonkonformismus>>. لەمەشدا ئەوە ڕوونە بەلامەوە، کە ئەو زۆر لەمێژە لەلایەن کۆکبوونی ئەویتربوونەوە زەوت کراوە، واتە لەلایەن ئەوانەی بەخۆیان دەڵێن << بیرمەندی پێچەوانە Querdenker>>.\nتا ئەو مەودایەشی فەلسەفەیەکی ڕاستەقینە لەئارادا بێت، ئەوهەر بەبیرکردنەوەیەکی تەنیا و هزرینێکی ئازاد دەمێنێتەوە. بەڵام هەڵبەتە ئەویش بەدامەزراوەیی بووە و خزێنراوەتە ناو پارادیگماکانەوە و، گرێدراوی ستایلەکانی بیرکردنەوە بووە. ئەو جۆرە فەلسەفەیە ئەمڕۆ زۆربەی جار وەکو مەسەلەیەکی فەرمانبەری و بابەتی بواری زانستەکان دەردەکەوێت. بۆیە لێرەوەیە کە زانکۆکان بەردەوام دەگۆڕێن بۆ جۆرێک دنیای ئامرازی سێهەم و دنیای هەڵسەنگاندنی خاتروخۆترانە و ڕووپاییکردنی درۆیینە. وەک ئەوەی لەڕۆمانەکەی ئێرنس یونگەردا هێلیۆپۆلیس باسی دەکات: << کە پرۆفیسۆرەکان فێری دابەشکردن دەکرێن>>. مەرجی فەلەسەفە لە ئەنتیکدا بریتی بوو لە کات ئەوەی دەستت بەهیچەوە نەگیرابێت، واتە کاتی پەرژانەسەرخۆ Muße ، لەچاخی ناوەڕاستدا بریتی بوو لە کەشیشگەری Mönchtum، کەچی لە مۆدێرنەدا بریتییە لە بەفەرمانبەریکردن. لەبەرئەوەیە بیرمەندی سەربەخۆ بەلای زاناکانەوە کارێکی گەوجانەیە و بەلای فەیلەسوفە زانکۆییەکانیشەوە شتێکی بێزارکەرە. بەڵام بەپێچەوانەی فەرمانبەرەکانی فەلسەفە و وزاناکانی خاترجەمیی و فیلۆسۆفانی فیکری سەردەمەوە، بیرمەندی سەروەر هەمیشە تاک وتاقانەیە. ئەو بوێری ئەوەی تێدایە بتوانێت بەتاقی تەنیاش لەوێدا ڕاوەستێت. هەڵبەتە تەنیایی بریتییە لەو نرخەی بە ئازادی دەدەین و لەبەرئەوەشە توانستی تەنیابوون بریتییە لە مەرجی ئازادبوون.\nنا ــ کۆنفۆرمیزمی ڕاستەقینە بریتییە لە کرۆکی فەلسەفە و، پرسیاری << بیرکردنەوە چییە؟>> دەبێت پرسیار لە توانستە شیاوەکانی ئەم بیرەجیاکار و ناتەبایە بکات. بەهای بیروڕا جیاوازەکان کەوتۆتە ناو جەرگەی ئازادییەوە. کەواتە ناـ کۆنفۆرمیزم/ ناکۆکبوون بریتی نییە لە گرفتێکی مەعریفی، بەڵکو بریتییە لە ئازایەتی ولە نیگەرانی. جاران مرۆڤ دەترسا لەوەی شتی نادروست بڵێت، کەچی ئەمڕۆ لەوە دەترسن بەهۆی بیروڕاکانیانەوە بە تەنیا بمێننەوە.\n<< دەوڵەت بووە بە منارەی ڕێنماییکردنی پەروەردە و فێرکردن! >> . ئەمە بریتی بوو لە ڕستە توانجدەرو گاڵتەپێکەرەکەی نیتچە بۆ ڕقلێبوونەوە لە فیکر، بۆ نیگەرانی وترس لە فەلسەفە. ئەم ڕستەیە لەمڕۆدا زۆر هەنووکەییترە لەوساش، تەنیا ئەوە نەبێت کە لەمڕۆدا << منارەکە>> ناوی پروسیا نییە بەڵکو ناوی بروکسلە. لە بروکسلەوە ڕێنمایی بۆ ئەو کۆنفۆرمیزم و خۆگونجاندنە نوێیە دەردەچێت، کە بەشێوەیەکی سەیروسەمەرەش بە دژەواتاکەی Antonym خۆی ناودەنێت بە : پەرەپێدان وفراوانکردن Diversität. بۆ کەسێکی ئەوروپی باش هیچ شتێک لەوە سەنگینتر نییە کە ئازادی بیروڕای Meinungsfreiheit هەبێت. بوونی ماف لەسەر ئازادیبیروڕا و ئازادی قسەکردن وا دەکات بیروڕای لادەر و بیروڕای جیاواز بخاتە ناو چەقی بیرۆکەی ئازادییەوە. دەستەبژێری سیاسی ئەوروپی هەر زۆر زۆر لەم تێگەیشتنە دوورکەوتوونەتەوە. بەڕادەیەک لەمڕۆدا بیروڕای لادەر لەڕەفتاری لادەر توندتر سزا دەدرێت. زۆربەی جاریش ئەم سزادانە بەسەر وتوێژەکاندا جێبەجێ ناکرێت، بەڵکو دەرکردن وبێبەریکردنیان بەسەردا دەسەپێنرێت.\nئێستا دەکرێت وا بیربکەینەوە کەوا هێشتا بیرکردنەوە کارێکی ئازادانەیە. بەڵام ئەوە شتێکی هەڵە وچەواشەکارییە لەو بڕوایەدا بین ئەو کەسەی هەقی نووسین وقسەکردنی دەدرێتێ، دەشتوانێت ئازادانە بیربکاتەوە. هیچ ئازادییەکی بیرکردنەوە نییە ئەگەر توانستی ئەوە لەئارادا نەبێت بیرلێکراوەکە بگەیەنینە ڕای گشتی. ئەمەش تەنیا بۆ ژمارەیەکی کەمی بنووسەکان دەست نادات، بەڵکو بگرە بۆ هەموو خوێنەرەکانیشە. ئازادی بیرکردنەوە بۆ زۆرینەی خەڵک واتای ئەوە دەگەیەنێت، توانستی ئەوەت هەبێت لەنێوان چەند ڕوانینێکدا یەکێک هەڵبژێریت کە لەلایەن کەمینەیەکی بچووکی قسەکەری گشتی و نووسەری گشتییەوە بڵاوکراوەتەوە. لێرەوەیە بێدەنگ ـ کردنی بیروڕای لادەر وناباو خودی ئازادی بیرکردنەوەش لەناودەبات.\nئەو بیروڕا لادەرانەی دەوێرن لەو چەپاندنە هەڵبێن، لەلایەن سۆسیالەوە سزا دەدرێن. لێرەدا مەسەلەکە هەر هەمان فەرمانی دادگای شاربەدەرکردنەکەی جارانە. (ئۆستراسیزم: لە گریکی کۆندا بریتی بوو لە ڕێکاری دەرکردنی فەرمانی دوورخستنەوەی ئەو کەسانەی لە کۆمەڵگەدا نەخوازراو بوون لەبەر جیاوزبوونیان، بەئەڵمانی Scherbengericht . ئەگەرچی نالێبوردەیی کۆمەڵایەتی لەمڕۆدا هیچ زیانێکی جەستەیی بە هیچ کەسێک ناگەیەنێت، بەڵام لەمڕۆدا ئەوەی جیاواز بیر بکاتەوە، یاخود دەبێت دەمامک بکاتە بەری بیروڕاکانی، یان دەبێت واز لە ڕای گشتی بهێنێت.\nوەکوتریش باشترین پێناسەکردنی دروستئارایی سیاسی( ئەم دەستەواژەیە political Correctness لە تیۆری بیروڕای گشتیدا ڕۆڵیکی سەرەکی هەیە لەوەی دەستەواژە و ڕەفتاری هەراسانکەر و ڕاسیستانە وفاشیزمانە بەکارنەهێنرێت کە ببنە مایەی سووکایەتی کردن بە خەڵکانێکی دیاریکراو. لەمڕۆدا جۆرە هەستەوەرییەک بەرامبەر هەموو کێشەکانی دنیا پەیدابووە کە مرۆڤ ناتوانێت ئازادانە شتەکان هەڵسەنگێنێت و بیروڕای خۆی دەربڕێت، ئەوەش بەهۆی پۆلیتیکال کۆررێتنێسەوەیە.وەرگێڕ.) لای تۆماس مان دەبینرێتەوە، کاتێک ئەو لەم نووسینەیدا << چەند تێڕامانێکی ناسیاسییانە>> : << ڕابوونەوەی فەزیلەت لەناو فۆرمێکی سیاسییانەدا، بریتییە لە دووبارە شیاوکردنەوەی مۆرالی دەرکەوتەی تیرۆرکردنی هەستی کۆماریخوازەکان، گەر بەیەک وشە بڵێین واتە: دوبارەبوژاندنەوە و ڕێنیسانسی یاکوبییەکان.>>. هەروەها مارتن لوتەریش ئامۆژگاری بۆ ئازادی ڕۆحانیەت لەبواری کۆیلایەتی سیاسی دەدا، بەمجۆرە ئێمە ئەمڕۆ لەبواری ئازادی سیاسییانەدا کۆیلایەتی ڕۆحانیەتمان هەیە.\nوشە ئەفسووناوییەکانی وەکو << مولتیکولتوریزم>>،<< ڕێزگرتن>> و << پەرەپێدان وفراوانکردن>>. بەوە دەژین کە بە بیرلێنەکراوەیی بمێننەوە. چونکە تەنیا ئەگەر یەک کولتوری سەرەکی Ieitkultur هەبێت، ئەوسا مرۆ دەتوانێت خۆی بکاتە فرەکولتوری. مرۆ ناتوانێت بۆ بەهاکانیتر لێبوردە و تۆلێرانت بێت، گەر بەهایەکی تایبەت بەخۆی نەبێت بەرگری لێ بکات. مرۆ ناتوانێت بۆدەرەوە کراوە بێت، گەر بۆ خۆی خودهۆشیار نەبێت. من دەبێت بەوپەڕی هۆشیاریمەوە بۆ ئەلتەرناتیڤەکان، سووربم لەسەر بیروڕاکانی خۆشم. من ناشبێت ڕێز لەو شتە بگرم کە لە بوونی دەبوورم و بوونی دەبەخشم. چونکە تۆلێرانس بریتییە لە کەشی پێکەوەژیانی باوەڕەجیاوازەکان.\nدروستگۆیی سیاسی بریتییە لە ڕۆشنگەرییەک وەکو خورافە: واتە تۆ نابێت هیچ پێشداوەرییەکت هەبێت! هەموویان وەکویەک جیاوازن! لەمەدا ئاسۆکانی زەمەن تەواو دەبن هەروەکو لای ئاژەڵەکانی نیتچە کە بەزنجیر بە مێخی ساتەوەختەوە داکوتراون. هەموو ئەو شتانەی لەڕووی مێژووییەوە دەکەونە پێشەوەی کولتوری دروستگۆیی سیاسییەوە، لەمڕۆدا وەکو پەرچەکردار دەبینرێن.\nلێرەوەیە شتێکی زۆر قورسە بۆ ئەو کەسەی بەوە بڵێت: << نا>>، چونکە شوێنگەی << ناـ وتن>> لەلایەن کۆنفۆرمیستەکانی جیاوازبیرکردنەوەوە داگیرکراوە. لەبەرئەوەیە ناـ وتنی مرۆڤە تاکاکان بەرلەهەموو شتێک دەشبێت بریتی بێت لە ناـ وتن لەدژی سنووردارکردن و لەقاڵبدانی پرۆتێستەکان. ڕەخنەش لەو ئاستەدا بزر دەبێت، گەر کردن و وتنی پێویست بە هیچ بوێرییەک نەکات. ئەمەش پارچەیەکە لە دیالێکتیکی ڕۆشنگەری: هاندانی ڕەخنەگرتن، واتە تێکدانی ڕەخنەگرتن. ئەو وتەیەی کریستیان ڤێرنیکە بۆ ڕێکخراوە ناحکومییەکان دایڕشتووە، زۆر جوان بۆ ڕۆشنبیرە چەپەکانیش دەگونجێت: << ئاگری بن کا Störenfriede واتە ئاژاوەگێڕی مەراییکەر.>>. هەموو کەسێکیش حەزی لەوەیە. خودی کلوبەکەی ڕۆتاری( Rotary Club ڕێکخراوێکی خزمەتگوزاری ئینتەرناسیۆنالە بۆ کۆکردنەوەی ئەو کەسانەی لە بواری ئیشی جیاجیادا کار دەکەن بەبێ ڕەچاوکردنی هیچ پێوەرێکی سیاسی ودینی. ئەندامەکانی نزیکەی ملیۆن ونیوێک دەبن. کە لە ساڵی ١٩٠٥ ەوە لە شیکاگۆ دامەزراوە. وەرگێڕ.) بە پەرۆشەوە لە ئەندامەکانی دەپرسێت: <<ئایا ئێمە بیرمەندی دژ و پێچەوانە وەربگرین؟>> پێچەوانەبیرکەرەوە وەکو عەقلێکی نائاسوودە خۆی ئاسوودە دەکات. ئەو بریتییە لە فیگورێکی بیرجیاوازی ڕامکراو domestizierten Dissens. ئەو بێ هیچ ترس و سڵکردنەوەیەک نوێنەرایەتی ڕای گشتی دەکات. زیندەبوار Biotopی ئەو بریتییە لە تۆکشۆکان Talkshow. وشەی Talkبە ئەڵمانی واتە Geschwätz هەڵەوەڕی،چەلەحانێ، چەنەدان، هەر لەم میدیۆمەشەوە ئەو ئەفسوونی ڕۆحە نائاسوودەکەی بەرفراوان دەکات و هەروەها هەر لێرەوە هەموو کەسێک ڕستەکانی خۆی بەم جۆرە ڕوون دەکاتەوە: گەورەترین دوژمنی هەقیقەت بریتی نییە لە درۆ، بەڵکو بریتییە لە هەڵەوەڕی.\nلەوکاتەوەی هاوڵاتیانی کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەهەم زەوق و چێژیان لەناو ئەنتی هاوڵاتیبوونی بۆهیمییەتدا دۆزیوەتەوە، ئیتر کولتورەکەمان لاساییکردنەوەیەکی گاڵتەئامێزانەمان بە بەهاگۆڕینی بەهاکان پێشکەش دەکات. ئاوەها تەنانەت خودی جیاوازییە بنەڕەتییەکەی نێوان ئۆرتۆدۆکسی و / هێرتیکی لەمێژە نیشانەکانیان گۆڕیوە. ئەمڕۆ هەموو یەکێک دەخوازێت ببێتە پێچەوانەبیرکەرەوە و ناباو دەرکەوێت، بگرە تەنانەت نائۆرتۆدۆکسیش بن، بەتایبەتی: نوێنەرانی کڵێسە. بگرە هەندێکیش دەیانەوێت نابیرۆکراتی ڕەفتار بکەن، بەتایبەتیش : بیرۆکراتەکان.\nسیاسەت، پێچەوانەبیرکەرەوەکان ومەراییکەرەکان بۆخۆی گل دەداتەوە، لەپێناوی ئەوەی لەدژی هەموو بیرجیاوازێکی ڕاستەقینە بەرگری لەخۆی پێ بکات. هیچ شتێک هێندەی مرۆڤی بیرکەرەوەی سەربەخۆ ترس ناخاتە دڵی فەرمانڕەوایی دیموکراسی جەماوەری مۆدێرنەوە. جارێکیان نیتچە گووتی: مرۆڤی گەورە بێترسە لە ڕادەربڕین. ئەم ڕستەیە لە ئێستادا هەنووکەییترە لەوسا، چونکە لەمڕۆدا ڕایەکی لادەرانە توندتر کۆنترۆل دەکرێت لە هەر ڕەفتارێکی لادەرانە.\nسیاسەتمەندەکان و میدیا پاشکۆکانیان بەتووڕەییەوە بەرپەرچی بیروڕا ناباوەکان دەدەنەوە. لەمڕۆدا جۆرێک لە ڕەوتی توندڕەو هەیە بەرامبەر بەو بیروڕایەی لە دروستگۆیی سیاسی لایدا بێت.\nکەواتە ناکۆنفۆرمیزم کێشەیەکی زانینگەری نییە. بەڵکو شتێکە پەیوەندی بە بوێری و ترسەوە هەیە. ئەمەش لە مۆدێرنەدا سیفەتەکانیان شوێنیان گۆڕاوە. خەڵکی جاران لەوە دەترسان شتی ناڕاست بڵێن، واتە بیروڕای ناڕاستیان هەبێت. ئەمرۆ تەنیا لەوە دەترسن کە بیروڕاکانیان تەنیایان بخەن. کیەکیگورد ئەوەی ناونابوو << ترس لە تاک بوون>>. کارەکتەری دیموکراسی جەماوەری ئەوەیە کە تێماکانی بۆ گروپ وکۆمەڵ بن، وە نا ـ تێماکانیشی بۆ تاکەکەس و تاکگەر بن. بەگژداچوونەوەی ڕای گشتی و کۆمەڵ، سەرکێشییەکە هەموو کەسێک ئەو ئازادییە شک نابات خۆی پێ لەقەرە بات. لەم سەردەمەدا تاکبوون، واتە بێ ئیمان بوون. ئەوەی بخوازێت ڕند بێت، وەک کەسێکی ناکۆمەڵایەتی تێی دەڕوانرێت.\nلێرەدا پێویستە ئێمە هەموو بوێرییەکمان بخەینە پاڵ یەکتری و ئەو تێزەیە پیشان بدەین، کەوا: گرنگترین شت لەژیاندا ئەو شتەیە کە بۆ هەموو کەس دەست نەدات، واتە: تاکایەتی، ناباوی. بۆ هەموو شتە بەهادارەکان ئێمە قەرزارباری مرۆڤە نائاساییە تاکەکانین. کەچی ڕای گشتی ناخوازێت دان بەوەدا بنێت. بۆیە شتێک نییە مایەی سەرسامی بێت، کە کەللـە هاکەزاییەکان چ مانایاک بۆ ڕەسەنایەتی شک نابەن. بۆیە ئەگەر یەک نموونەی ناکۆنفۆرمیزم/ ناکۆکایەتی بهێنینەوە، ئەوە خزمەتێکی باشمان کردووە، ناکۆک، واتە تاکێک کە کۆمەڵگەی مۆدێرن بتوانێت بیسەلمێنێت. ئاوەها بیرمەندی سەربەخۆ بریتییە لەو پاڵەوانەی کۆمەڵگەی مۆدێرن، کە بتوانێت زاڵ بێت بەسەر ترسی گۆشەگیربوون وتەنیابوون دا.\nمەسەلەکە تەنیا لەپێناوی بوێری هەقیقەت و ئازادی <<نا>> گووتن دایە. لەمەشدا ئەو فەزیلە و ڕندییانەمان پێویستە کە بەڕێکەوت ئەنتیکانە نازرنگێنەوە، ڕندییەکانی وەکو: ڕاستگۆیی، قسەلەڕوویی، شەیدایی و پەرۆشی، زۆر بەتایبەتیش لاساری وسەرکێشی. لەناو پەرلەمانەکاندا و لەناو زانکۆکان و لەناو سەرنووسەرەکاندا بێهودەیە بەدوای ئەوانەدا بگەڕێین، چونکە دواجارئەوانە لەوێدا نادۆزرێنەوە .\nچونکە لەمڕۆدا پلانەکانی هەڵکشانی پیشەییانە باش بەرگەی ئەو خەسڵەتە ڕندانە ناگرن. لێرەوەیە پێویستە هاوڕێیانی هەقیقەت ئومێد بە دزێوی پیرەکان بخوازن. چونکە مرۆ تا پیرتر بێت، زیاتر دەتوانێت سەرسەختی بکات.\nهەموو سەرسەختییەکیش لەسەرپێودانگی خۆی بەندە، هەر ئەمەشە کە ڕەفتارێکی سەرسەختانە بەتەواوەتی لە ڕەفتارێکی سەرشێتانە جیا دەکاتەوە. دەبێت زۆر بەباشی ئەمەمان لەبەرچاو بێت، گەر بمانەوێت ڕستەی << بوێری بۆ هەقیقەت>> بهێنینە دی. بەڵام ئایا پێودانگی سەرسەختیکردن بۆ ئازایەتی هەقیقەت وتن چۆن دەکرێت دروستبکرێت؟ ئەوەی کەمێک ئەزموونی ژیان و مرۆڤناسی شک بەرێت، ئەوە لەوەدا هیچ چەواشە نابێت. چونکە مرۆ ناتوانێت وا خۆی پیشان بدات کە بوێر و ئازایە، بەهەمانشێوەش ناتوانێت ترسنۆکییەکەی بشارێتەوە. هەموو بیرۆکەیەکی ڕاستەقینە و زیندوو هێمایەکی گفتوگۆیی و وتووێژانەی هەیە. ئەوە تەنیا بیرۆکە مردووەکانن دەتوانن بەئاشتییانە پێکەوەبژین. لەبەرئەوەیە، بۆ فەیلەسوفی ڕاستەقینە ئەم ڕێسایە کارایە: من بیردەکەمەوە، کەواتە من دوژمنم هەیە.\nبیرمەندی سەربەخۆ هێزی ئەوە شک دەبات دوژمنەکانی بخاتە نێو تووڕەییەکەوە کە ببێتە مایەی گێلکردنیان. ئەمەش بە پلەی یەکەم لەبەرئەوەیە، چونکە ئەو وەکو ڕاڤەکاری مرۆڤی سادەلەوح کار دەکات. بیریاری سەروەر بریتیە لە بەرەنگاربوونەوەی مۆرالیزمی سیاسییە ناشییەکان. بەم پێیە بوێری هەقیقەت دەربارەی ئازایەتی هەقیقەت، لەوێدایە کە << ئەو ترس ولەرزە تێک بشکێنیت کە لە ئەنجامی پەرچەکردارەکانەوە ڕووبەڕووت دەبنەوە>>. لێرەدا ئێمە دەبێت هاوڕای نەفتا Naphta بین. شتێک کە کۆسپی بەردەم زۆرینەی ڕۆشنبیرەکانە لە ئەڵمانیادا، ئەوەیە بیر لەوە بکەنەوە کە ترسیان لەوە هەبێت وەکو بەرتەک Reaktonär تەماشا بکرێت.\nهەموو عەقلێکی ژیر و هۆشمەند خەسڵەتێکی کاریزمایی هەیە. ئەمەش تاقە خەسڵەتێکە کە بەهیچ جۆرێک ناکرێت ببێتە شتێکی سێکولارییانە، لەبەر ئەمەیە شەپۆلە گشتییە سەرەکییەکە بەهەستیارییەوە بەرتەکی ئەوە دەداتەوە. با زۆر بەشێوەیەکی ئاسانتر بڵێین: ئەوە تەنیا کاریزمایە کە ناکرێت بکرێت بە مۆدە. ئەو لەدەرەوەی هەموو شتێکی باوی ڕۆژانەیی یە. ئەو خۆی لەناو ناتەباییبوونی پایەبڵندیدا مانیفێست دەکات لە دژی کارتێلی Kartell ی پلە مامناوەندی. بگرە بیریاری سەروەر بەتەنیا تابوی پایەبڵندی زامدار ناکات، بەڵکو هەروەها تابوی باڵاخوازیش Transzendenz.\nبوێرییەکەی ئەو بۆ هەقیقەت، ئەو شوێنگەیە دەتەقێنێتەوە کە بریتییە لە ئیمانێنسێکی بێدەرچەی سیستەمە کۆمەڵایەتییەکان. ئەگەر ئەوەش ببینین، کە چۆن << کۆمەڵگەی جیهان>> هەموو وشەیەکی بەرەنگاری، هەموو ئاماژەیەکی پرۆتێستکردن بێبڕانەوە دەخاتە نێو شوێنگە وڕۆڵی خۆیەوە، ئەوا دەبێت بگەینە ئەو بڕیارەی کەوا: ترانسێندێنس/تێپەڕاندن و باڵاخوازی لەمڕۆدا بریتییە لە تاکە چەمکێک کە قڵپکەرەوە و شۆڕشگێڕانە بێت. بیریاری سەربەخۆ نیشانە لە میتانۆیا(بیرگۆڕین)ی تاکەکەس دەگرێتەوە. فەرمانی دەداتێ: وەرگەڕێ، تۆ دەبێت ژیانت بگۆڕیت، یاخود هەر هیچ نەبێت بیرکردنەوەت بگۆڕە.\nئێستاش ئەگەر ئێوە پێتان وابێت کە من لەڕێی چەمکی << ڕۆحی ئازاد>>ی نیتچە و << پرسیاری بوون>>ی هایدێگەر و << قسەلەڕوویی>>ی بیرمەندی سەربەخۆوە، ئەمڕۆ شووڵەکەم بۆ فەیلەسوفێک بەرز هەڵکێشابێت، ئەوا تەواو هاوڕاتانم. وە دانی پێدا دەنێم کە: من نیگارێکی ئیدیالم کێشاوە، بەڵام لەبەرئەوەی شتەکە دەربارەی بیرکردنەوەیە لە تاکەکەسەکان، ئەوا هێندە بەسە گەر لەوێدا تاقە کەسێکیش هەبێت ئەو مەرجانەی بۆ ئەو کەسە ئیدیالە تێدا بێت. هەڵبەتە بەلای منەوە ئەو کەسەش تەنیا پیتەر سلۆتەردایکە.\nنۆربەرت بۆلتس: لەدایکبووی ساڵی ١٩٥٣ یەکێکە لە دیارترین فیلۆسۆف تیۆریسازی میدیا و کۆمیونیکاسیۆنەکان لە ئەڵمانیادا. لەزانکۆی بێرلین وانەبێژی دەکات. لەژێر کاریگەری نیتچە وڤالتەر بەنیامین ومارشال مەکلوهان دایە. خاوەنی چەندین کتێبی گرنگە سەبارەت بەو تێمایانە.\nئەم وتارەی بۆ هەفتا ساڵبوونی پیتەر سلۆتەردایک لە ٢٦/٠٧/٢٠١٧ نووسیوە. خوێنەر دەتوانێت لەسەر You Tube تەواوی وتارەکە ببینێت وببیستێت:\nNorbert Bolz-von Morgenröten.\nخەم لە (داگیرکردنی تاریکی)ی بەختیار عەلی


سندوقی نەختی نێودەوڵەتی: ئەو وڵاتانەی زووتر پێكوتەی كۆرۆنا بەكاردێنن ئابوورییان دەبووژێتەوە\nBasnews 13/04/2021 - 18:46 ئابووری/جیهان\nئەمڕۆ سێشەممە سندوقی نەختی نێودەوڵەتی ڕای گەیاند ئابووریی ئەو وڵاتانەی زووتر پێكوتەی كۆرۆنا بەكار دێنن، زووتر دەبووژێتەوە و دەگەڕێتەوە دۆخی جاران.\nسندوقی نەختی نێودەوڵەتی لە راپۆرتێكدا پێشبینی كردووە تەواوكردنی وەرگرتنی پێكوتەی كۆرۆنا لەلایەن هاووڵاتییانی هەر وڵاتێكەوە كاریگەری ڕاستەوخۆی دەبێت لەسەر چاكبوونەوەی ئابوورییەكەیان، ئەمەش دوای ئەوەی بڵاوبوونەوەی پەتای ڤایرۆسی كۆرۆنا زیانی گەورەی لە ئابووریی وڵاتانی جیهان دا.\nبەپێی سندوقی نەخت، چەند وڵاتێكی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقیا كە زووتر دەستیان بە وەرگرتنی پێكوتەی كۆرۆنا كرد، ئابوورییەكەیان دەگەڕێتەوە دۆخی بەر لە بڵاوبوونەوەی پەتای كۆرۆنا.\nجێی باسە بەپێی سندوقی نەختی نێودەوڵەتی، وڵاتانی عەرەبی و وڵاتی ئێران لە ماوەی ساڵی رابردوودا تێكڕای بەرهەمی ناوخۆییان بەڕێژەی 3,4٪ كەمی كرد، ئەمەش دوای دابەزینی نرخی نەوت و سەپاندنی قەدەغەی هاتوچۆ بەهۆی پەتای كۆرۆناوە.\nسندوقی نەختی نێودەوڵەتی هەروەها پێشبینی كردووە ئەمساڵ تێكڕای بەرهەمی ناوخۆیی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە ڕێژەی 4٪ بەرز بێتەوە.\nسندوقەكە ئەوەشی باس كردووە كە ئەو وڵاتانەی خەمساری دەنوێنن لە وەرگرتنی پێكوتەی دژە پەتای ڤایرۆسی كۆرۆنا، پێشبینی دەكرێت چاكبوونەوەی ئابوورییەكەیان بۆ ساڵانی 2022 و 2023 دوابكەوێت.\nلەمبارەیەوە جیهاد ئەزعور بەڕێوەبەری بەشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئاسیای ناوەڕاستی سندوقی نەخت بە ئاژانسی هەواڵی "فرانس پرێس"ی راگەیاندووە كە چاكبوونەوەی ئابووری لە نێوان وڵاتاندا جیاواز دەبێت و ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە وەرگرتنی پێكوتەی كۆرۆناوە.\nگوتیشی ئەو وڵاتانەی زوو پێكوتەی كۆرۆنا بە هاووڵاتییانیان دەدەن، خێراتر ئابوورییەكانیان چاك دەبێتەوە و دەبووژێتەوە لەچاو ئەو وڵاتانەی خەمساردن و دوادەكەون لە پێدانی پێكوتەی كۆرۆنا بە هاووڵاتییانیان.\nجێی باسە ئیسرائیل و چەند وڵاتێكی كەنداوی عەرەبی بە زوویی پێكوتەی كۆرۆنایان بەسەر هاووڵاتییانی خۆیاندا دابەش كرد، بۆ ئەوەی زووتر بگەڕێنەوە دۆخی بووژانەوەی ئابووریی بەر لە بڵاوبوونەوەی پەتای ڤایرۆسی كۆرۆنا.


"سەعید شێرزاد" دەسبەسەر کرایەوە\n11:34 - 6 خەزەڵوەر 2719\nئاژانسی کوردپا: "سەعید شێرزاد"، زیندانیی سیاسی زیندانی ڕەجایی شاری کەرەج، بۆ تێپەڕاندنی ماوەی زیندانی بوونەکەی، دەسبەسەر کرا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، شەوی ڕابردوو ٥ی خەزەڵوەر، "سەعید شێرزاد"، زیندانیی سیاسی زیندانی ڕەجایی شاری کەرەج، کە لە ڕێکەوتی ٨ی ڕەزبەر بۆ یەکەم جار هاتبووە مەرەخەسی، دووبارە دەسبەسەر کرایەوە.\n"سەعید شێرزاد"، لە شاری "پەرەند" دەسبەسەر و بۆ گرتنگەی "ڕۆبات کەریم" گوێزرایەوە و دەوترێ بڕیارە ئەمڕۆ بگوازرێتەوە بۆ زیندانی ڕەجایی شاری کەرەج.\nئەو زیندانییە سیاسییە، دوو حەوتوو پاش کۆچی دوایی دایکی سەرەڕای بیانووهێنانەوەی زۆری بەرپرسانی زیندان، ئیزنی هاتنە مەرەخەسی پێدرا.\n"سەعید شیرزاد"، چالاکی مافی منداڵان، ١٢ی پووشپەڕی ساڵی ٩٣، لە شوێنی کارەکەی لە پاڵاوگەی تەورێز دەسبەسەر و بۆ ماوەی ٢ مانگ لە ژوورە تاکەکەسییەکانی بەندی ٢٠٩ زیندانی ئەوینی تاران، بەهۆی داکۆکیکردن لە مافی منداڵانی کار و هەروەها پەیوەندی لەگەڵ بنەماڵەی زیندانییانی سیاسی، لێپرسینەوەی لەگەڵ کرا. پاش ئەو ماوەیە ناوبراو بۆ بەندی ٨ی زیندانی ئەوین گوازرایەوە و پاش ماوەیەکی کورت و بەبێ هیچ هۆکارێکی تایبەت، بۆ زیندانی ڕەجایی شاری کەرەج ڕاگوێزرا.\nئەو زیندانییە سیاسییە، لە مانگی خەرمانانی ساڵی ٩٤، لە لایەن لقی ١٥ی دادگای ئینقلابی شاری تاران، بە تۆمەتی "کۆبوونەوە و تەبانی و هەوڵدان دژی تەناهیی نەتەوەیی"، بە ٥ ساڵ زیندان مەحکووم کرا، ئەو حوکمە دواتر لە دادگای پێداچوونەوەی شاری تاران دووبارە پشتڕاست کرایەوە. هەروەها حوکمی ساڵێک زیندانیی تەعلیقی ناوبراو کە لە ساڵی ٩١ بە هۆی بەشداری لە یارمەتی گەیاندن بە لێقەوماوانی بوومەلەرزەی شاری "ئەهەر"، بە سەریدا سەپابوو، خرایە قۆناغی جێبەجێکردنەوە.


👫 ئاسۆ فەرەیدون عەلی ئەمین کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 10 2014 12:00PM\n👁 ئەم بابەتە 7,947 جار بینراوە\nبەکالوریوس لە هەناوی و نەشتەرگەری گشتی - زانکۆی بە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 3 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 10-4-2014 12:00:55\n📖 بیست و هەشتەم ساڵیادی دوا ماڵئاواییی شاعیر و نووسەر و پەروەدکار – فەرەیدوون عەلی ئەمین کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 1 2021 10:38PM\nبیست و هەشتەم ساڵیادی دوا ماڵئاواییی شاعیر و نووسە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 3 4 ✔ 99% ✍ ر.ک. 1-12-2021 22:38:06\n👫 فەرەیدون عەلی ئەمین کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 24 2008 3:33PM\n👁 ئەم بابەتە 278,929 جار بینراوە\nمامۆستا فەرەیدون عەلی ئەمین لە 29-04-1933 لە گەڕەک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 3 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 24-12-2008 15:33:25\n📕 فەرەیدون عەلی ئەمین پەڕتووکخانە\nبەدرخان/ کۆمەڵە نووسەرێک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ ب.ج. 10-6-2012 16:51:49\n📖 فەرەیدون عەلی ئەمین و هونەری پەخشان کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 20 2016 3:09PM\n👁 ئەم بابەتە 7,806 جار بینراوە\nعومەر مەعروف بەرزنجی لە ناوەڕاستی ساڵانی پەنجا و [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ م.ب. 20-2-2016 15:09:37


◄ Encam: Found 710, page 1 of 71 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n💬 ئاخ ئەمە ڕەنجی داوین بە بادا لەشکری نادان پشتمان بەرنادا Pend u îdiyom\n📅 Katî tomarkrdin Sep 25 2019 4:13PM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد واتا: ئاخ ئەوەبۆتە مایەی [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 3 ✔ 82% ✍ Z.S. 25-9-2019 16:13:46\n💬 ئاخ بۆ میراوی خاوەند مرووەت ئاو و نووابی بکا بە نۆبەت Pend u îdiyom\n📅 Katî tomarkrdin Sep 22 2019 8:26AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئەم پەندە خۆزگە خواستنە [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 96% ✍ Z.S. 22-9-2019 8:26:57\n💬 ئاخ خوێندەواری فریامان کەوە بۆ عالەم ڕۆژە، بۆ ئێمە شەوە Pend u îdiyom\n📅 Katî tomarkrdin Sep 22 2019 8:27AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئاخ خۆزگە کەسانی خوێندەو [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 6 ✔ 82% ✍ Z.S. 22-9-2019 8:27:35\n💬 ئاخ خۆزگە هێندەی سەخی و جەسوورین چی دەبوو بەدڵ لە یەک ببوورین Pend u îdiyom\n📅 Katî tomarkrdin Sep 22 2019 8:25AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئەم پەندە باسی دوو سیفەت [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 92% ✍ Z.S. 22-9-2019 8:25:41\n💬 ئاخۆ گەردشی کورسی چی لێهات؟ هیوا بۆ قابسز ترس بۆ دەسەڵات Pend u îdiyom\n📅 Katî tomarkrdin Sep 22 2019 11:50AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد گەردشی کورسی= دەستاودەست [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 82% ✍ Z.S. 22-9-2019 11:50:21\n💬 ئاسمان ساڵی چوار جار ئەگۆڕێ بەختی کورد هەموو ڕۆژێ دەتۆرێ Pend u îdiyom\n📅 Katî tomarkrdin Sep 25 2019 4:14PM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد وەرزەکانیش ساڵی چوارجار [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 82% ✍ Z.S. 25-9-2019 16:14:21\n💬 ئاگری دزان شەوێ دەگڕێ چەقۆی بێ پۆڵا دوو ڕۆژ دەبڕێ Pend u îdiyom\n📅 Katî tomarkrdin Sep 23 2019 9:40PM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد دز چونکە زیاتر لەکاتی شە [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 3 ✔ 82% ✍ Z.S. 23-9-2019 21:40:26\n💬 ئاوی پاییزان لە بەفراو ئەکا ئەوی تێر نەخوا چی لە ئاو ئەکا Pend u îdiyom\n📅 Katî tomarkrdin Sep 22 2019 11:47AM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئاو لە وەرزی پایزدا سارد [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 6 ✔ 82% ✍ Z.S. 22-9-2019 11:47:45\n💬 ئاویشمان کەمە بۆ ئاگر بڕی ئەویش هاتۆتە سەر نۆرە بڕی Pend u îdiyom\nلە پەندەکانی پیرەمێرد ئەم پەندە بۆ کاتێک بە کا [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 2 ✔ 96% ✍ Z.S. 22-9-2019 8:26:55\n💬 ئاوێنەی دەوران دوو چشت دەنوێنێ خەتەمیزینێ و کڵاوفڕێنێ Pend u îdiyom\n📅 Katî tomarkrdin Sep 23 2019 3:44PM\nلە پەندەکانی پیرەمێرد [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 72% ✍ Z.S. 23-9-2019 15:44:58


کە ڕۆماننووس بێ ئاگا دەبێت لە مێژوو! – CHRA.TV\nسەرەتا / ئەدەب / وێژە / کە ڕۆماننووس بێ ئاگا دەبێت لە مێژوو!\nڕۆمانی(من تامەزرۆی خۆشەویستیم بە نموونە)\nلە دوای ڕاپەڕینەوە بەگشتی و لەم ساڵانەی دواییش بە تایبەتی، ژمارەیەکی زۆر لە ڕۆمان کەوتوونەتە بەر دیدەی خوێنەران. بەشێکی یەکجارکەمیان لێ دەرچێت، دەنا زۆربەی ئەو ڕۆمانانە نەخوێنراونەتەوە و پشت گوێ خراون. ئەم پشتگوێ خستنە، پەیوەندی بەوەوە نییە کە ڕەخنەگری ئەدەبیمان نییە وەک ئەوەی زۆرجاردەگوترێت، کە بۆ چوونێکی لاوازو و بێ ئەرگۆمێنتە، پەیوەندی بەوەوەش نییە کە خوێنەری جدی ڕۆمانمان نییە، بەڵکو پەیوەندی بەوەوە ھەیە، کە لە ڕاستیدا زۆربەی زۆری ئەوانە، بە ناو ڕۆمان بوونە. دەنا ھیچ ڕەگەزێکی ھونەری نووسینی ڕۆمانیان تێدانییە. چونکە ڕۆمان، ژانڕێکی قوڕس و ئاڵۆزە و نووسینی پێویستی بە پاشخانێکی گەورەی ڕۆشنبیری لە ھەموو ڕووێکەوە ھەیە. تاکو ڕۆماننووس نەکەوێتە ھەڵەی جۆراو جۆرەوە.کەچی بە پێچەوانەوە بە شێکی زۆری ئەوانەی ئەزموونی ڕۆمان تاقیدەکەنەوە و لە بنەڕەتدا ڕۆماننووس نین و لە بارەی نووسینی ڕۆمانەوە شارەزایەکی ئەوتۆیان نییە، لە ڕۆمانەکانیاندا ھەڵەی زەق دەکەن و بێ ئەوەی ھەستی پێ بکەن بە سەریاندا تێپەڕدەبێت.بەشێک لەو ھەڵانە، پەیوەندییان بەوەوە ھەیە، کە ئاگاداری ڕووداوە مێژووییەکان، زەمەن و قۆناغەکان نین. بۆیە کە دەگەڕێنەوە سەر ڕووداوێک،ئەوا بە دیدگای ئێستا ڕووداوەکانی ئەو کات دەبینن و دەخوێننەوە. لە کاتێکدا ھەموو ڕووداوێک، پەیوەستە بە قۆناغ و زەمەنێکی دیاریکراو. ڕۆمانێکم خوێندەوە، نووسەرەکەی باسی ساڵی کۆچڕەوی کوردان لە ساڵی ١٩٩١ دەکات، کەچی نووسیویەتی:_(باران لە پێنچ ملیۆن مرۆڤی کوردی دەدا).واتە ھێندە بێ ئاگابووە لە نووسینی ڕۆمانەکەی، درکی بەوە نەکردووە کە ساڵی کۆچڕەوەکە، ژمارەی دانیشتووانی ھەرێم، پێنچ ملیۆن کەس نەبووە. وەلێ چونکە ئەو بە دیدگای ئێستا مێژووی ئەوکات دەبینێت، ئیدی ھەر وادەزانێت کۆچڕەوەکە ئێستا ڕوویداوە. بۆیە یەکێک لەو ڕەگەزە گرنگانەی کە دەبێت ڕۆماننووس بە ئاگاییەوە بەرجەستەی بکات مێژووە.چونکە ھەموو ڕووداوێکی مێژوویی، پەیوەندی بە قۆناغێکەوە ھەیە.ناکرێ ڕۆماننووس قۆناغەکان لە یەکتری جیانەکاتەوە، کەچی ڕووداوەکان بگێڕێتەوە. لەو سۆنگەیەوە ڕۆمانی(من تامەزرۆی خۆشەویستیم) یەکێکە لەو ڕۆمانانەی چەندین ھەڵەی زەقی مێژوویی تێدایە، کە دەریدەخەن نووسەری ڕۆمانەکە ئاگاداری ھیچ شتێک نییە و تەنھا بە مەبەستی درێژکردنەوە ئەو ڕووداونە باس دەکات. بەرلەوەی ئەو ھەڵانە بە دەق دیاری بکەین، کورتەیەک لە بارەی ناوەڕۆکی ڕۆمانەکەبۆ خوێنەران دەخەینە ڕوو. ئەم ڕۆمانە، باس لە کچێک دەکات کە ناوی(ھەژێن). ئەم کچە، باوکی پێشمەرگەبووەوە لەگەڵ پۆلێک پێشمەرگەی تردوای گەڕانەوەیان لە چاڵاکییەک شەھید دەکرێن. دوای شەھید کردنی باوکی،دایکیشی شوودەکاتەوە. سەرەنجام داپیرە و باپیرەی ھەژێن، واتا دایک و باوکی( شێرزاد بازگر)ی پێشمەگەر، ھەژێن گەورە دەکەن و لە قۆناغی ناوەندیدا داپیرە و باپیرەشی یەک بە دوای یەک دەمرن. ھەژێن بۆ ئەوەی بێ لانە و سەرپەرشت نەمێنێتەوە، مامۆستا بەنازی مامۆستای قوتابخانەکەی لەگوند، دەیگرێتە خۆی و دەرەنجام قۆ ناغەکانی خوێندن تەواو دەکات.کوڕێکیشی خۆشدەوێت بە ناوی لاوێن و ئەویش جێی دێڵێت و بەمەش جارێکی تر ھەژێن بێ بەش دەبێت لە خۆشەویستی. دواجاریش ڕووداوەکانی ڕۆمانەکە کۆتاییان دێت. ئەمە پوختەی ناوەڕۆکی ڕۆمانەکەیە، وەلێ نووسەری ڕۆمانەکە لە چەندین لایەنی مێژوویی، بابەتی و ھونەری کەوتۆتە ھەڵەوە، کە لە خوارەوە دەیانخەینە ڕوو:_\nیەکەم:_ھەڵەی ڕوداوو مێژوو:_\nبێگومان، مەرج نییە زەمەنی نێو دەق، ھەمان زەمەنی مێژوویی واقیع بێت و کرنۆلۆژیای ڕووداوەکان بە دوای یەکتری دابێن، وەلێ کاتێ باسی ڕووداوێکی مێژوویی دەکەین، یان دیاردەیەکی سەردەم، ئەوا دەبێت مێژوو وەک ئەوەی کە ھەیە ئاماژەی پێ بدرێت. بۆنموونە:_ کە باسی ئەنفالەکان دەکەین، ئەوا ناتوانین بڵێین ئەنفالەکان لە ھەفتاکان ڕوویداوە، چونکە مێژووی ئەو کارەساتە ساڵی(١٩٨٨)ە. ئەگەر باسی ئەنفالیش بکەین ، ئەوا ھەموومان دەزانین کە ساڵ ١٩٨٨و پێویست بە ھیچ ئاماژەکردنێک ناکات. نووسەری ئەو ڕۆمانە، چەندین ڕووداوی داونەتە پاڵ یەک بە بێ ئەوەی لە ڕووی زەمەنی و مێژووییەوە ھەر پەیوەندییان بە یەکترییەوە ھەبێت،بەمەش کەوتۆتە ھەڵەی وا کەخۆشی ھەستی پێ نەکردووە وەک:_\n*کە شێرزاد بازگری پێشمەرگە و باوکی ھەژێن، لە گەڕانەوەی چاڵاکییەکدا لەشار، لە بناری چیای باواجی بە بۆردومانی فڕۆکە شەھید دەبێت، ھەر ئەو ڕۆژەش ھەژێن لە دایک دەبێت.(ڵا٥٨ی ڕۆمانەکە). واتە ئێمە لێرەدا لە بەردەم زەمەنی بەرلە ڕاپەڕینین کە پێش ساڵی ١٩٩١دەکات. دووساڵ پێشتریش دوای ئەنفالەکانە، کە قۆناغی خامۆشی و نەبوونی ھیچ جموجۆڵێکە، کەواتە گریمان ڕووداوی شەھیدکردنی ئەو پێشمەرگەیە ساڵی(١٩٨٧) یان پێشووتربووبێت.کەچی نووسەردەنووسێت:_( ھێشتا ھەژێن تەمەنی پێنچ ساڵان بوو کە باپیرەی بردی بۆ قوتابخانە، ھەرچەندە تەمەنی گونجاو نەبوو، وەلێ چونکە زیرەک بوو وەریانگرت.ڵا٢٤ی ڕۆمانەکە).کەواتە چوونی ھەژێن بۆ قوتابخانە دەکەوێتە دوای ڕاپەڕین و ساڵی ١٩٩٢.شەش ساڵی قۆناغی سەرەتایی و سێ ساڵی قۆناغی ناوەندیش کە داپیرە و باپیرەی دەمرن، نزیکەی دەکاتە ساڵی ٢٠٠١. کەچی ڕۆماننووس لەو قۆناغەدا، باسی پۆلی نۆی بنەڕەتی و مۆبایل و زۆرشتی دیکەش دەکات!. کە بەرھەمی چەندین ساڵی دواترن. کە ھەژێن داپیرە و باپیرەی بەچەند مانگێکی کەم و بەدوای یەکتری دەمرن، ئەو پۆلی (سێی ناوەندییە) نەک(نۆی بنەڕەتی) وەک ئەوەی ڕۆماننووس نەیزانیوە،چونکە شوناسی قۆناغی نۆی بنەڕەتی لە دوای ساڵی ٢٠٠٧ داھات، کە تائێستا چەندین ڕۆماننووس و نووسەرم بینیون لە بەرھەمەکانیان، کەوتوونەتە ئەو ھەڵە و ڕەخنەشم لێگرتوون.کەواتە کاتێ داپیرە و باپیرەی شەھێن دەمرن، ساڵی ٢٠٠١ە. دوای مردنی ئەوانیش مامۆستا بەناز بۆ دڵنەوایی ھەژێن دەباتەوە ماڵی خۆیان لە شار. نووسەری ڕۆمانەکە لەڵاپەڕە ٦٢دا دەنووسێت:_(ھەژێنم بردە بازاری گەورە و مارکێت و مۆڵەکان،لەو ھەموو داھێنان و تەکنەلۆژیانوێیە سەری سوڕما.بردمە ئەو پارکە گەورەیەش کە کتێبخانەی لە نێو دروستکرابوو(مەبەست پارکی شەھید سامی عەبدولرەحمان و کتێبخانەی زەیتوونە لە نێو پارکەکە).چەندین پارکی دیکە و سەنتەری کولتووریم نیشاندان). واتە لە ساڵی ٢٠٠١. نووسەری ڕۆمانەکە بیری چۆتەوە ئەو باسی کچێک و ڕووداوێک دەکات لە سەرەتای دووھەزارەکان،کەچی باسی پێشکەوتن و مۆڵ و پارکەکانی ئێستا دەکات، کە چەند ساڵێکی کەمە بینا کراون. ئەمە بێ ئاگایەکی زەق و دیارە لە مێژوو.\n* لەڵاپەڕە ١٤٢دا، دوای ئەوەی ھەژێن قۆناغەکانی خوێندن تەواو دەکات، دەچێتە زانکۆو لە قۆناغی دووەمی زانکۆدا، خاڵێکی بۆ سۆڕاغ و ھەواڵپرسینی دێتەوە لای دوای ئەوەی چەندین ساڵ بوو دایکی جێی ھێشتبوو. ئەو زەمەنە، ئەگەر بە پێی تەمەن و ژیانی ھەژێن بێت، ساڵی ٢٠٠٧ دەکات.چونکە لەڵاپەڕە ١٤٢دا دەنووسێت:_(دایکی بیست ساڵە جێی ھێشتووە. واتا ١٩٨٧-٢٠٠٧)، کەچی سەیر لەوە دایە نووسەرلە ڵاپەڕە ١٤٣ڕۆمانەکەی باسی(داعش و تونێڵەکانی داعش!)دەکات. لە کاتێکدا ھەفت ساڵ دواتر داعش سەریھەڵدا و پەلاماری کوردستانیدا.\n*لەڵاپەڕە ٨٧دا نووسیویەتی:_(ھەر چوار چڕای ماڵەکەم کوژانەوە). واتا مەبەستی ئەوەیە دایک و باوک و داپیرە و باپیرەی ھەژێن مردن، لە کاتێکدا ئەو دایکی نەمردووە و ماوە و تەنھا شووی کردۆتەوە!.\n*لەڵاپەڕە ١٣٤ی ڕۆمانەکەدا نووسەر نووسیویەتی:_( ھەژێن لە کۆڵیژی پزیشکییە، کەچی دواتر لە ڵاپەڕە ١٥٣دا دەنووسێت:_(ئەوەی ھەژێن لە تەمەنی چوار ساڵی زانکۆیدا بژاری کردبوو). واتە نووسەر لێرەدا،تەمەنی زانکۆی ھەژێنی بەچوار ساڵ داناوە. بێ ئاگابووە لەوەی کۆلیژی پزیشکی خوێندن تیایدا شەش ساڵە نەک چوار ساڵ، کە ئەمەش ھەڵەیەکی دیکەی زەقە.\nدووەم:_ زمانی ڕۆماننووس یان زمانی کارەکتەرەکان:_\nیەکێک لەو ھەڵانەی بەشێکی زۆری ئەوانەی ڕۆمان دەنووسن و شارەزایەکی ئەو تۆیان نییە ئەوەیە، کە خۆیان لە بری کارەکتەرو کەسایەتییەکان دەدوێن و ڕووداوەکان دەگێڕنەوە. واتا بیریان دەچێت کە دەبێ کەسایەتییەکان خۆیان بدوێن، سەرەنجامیش دەکەونە ھەڵەوە. بۆنموونە: کارەکتەر نەخوێندەوارە، کەچی وەک ڕووناکبیرێک دەدوێت!.بە درێژایی ئەو ڕۆمانەش، ھەستم بەوە نەکرد کە کارەکتەرەکان خۆیان دەدوێن، بەڵکو زۆر بە زەقی و تۆخی ئەوە دیارە کە نووسەری ڕۆمانەکەیە لە بری ئەوان دەدوێت. بۆنموونە:_( باپیرەی ھەژێن کە کەسێکی بە ساڵاچوو، میللی و گوندشینە، کەچی دەڵێت:_(سەربەرزم کوڕەکەم، ئەو ڕۆژەی تۆ بەرە و ئاسمان ھەڵکشایت، بازگرێکی تر لە دایک بوو، زنجیرەی بنەماڵەکەمان ناپچڕێ ڵا٥٨). ئەم قسانە، لە قسەی کەسانێک دەچن، کە خوێندەواریی و ڕەوانبێژییەکی باشیان ھەبێت، نەک قسەی پیرەمێردێک.ھەروەھا ھەژێن کە تەمەنی تەنھا چواردە ساڵە دەڵێت:_( دەبێ من بەرھەمی گوناھێک بووبم وبە نھێنی لە دایک ببم، کرابمە مەلۆتکەیەک و بەیانییەک بەرلە مەلا بانگدان لە بەردەم مزگەوتێک فڕێدرابم. ڵا٦٥). ئەمە لە قسەی کچێکی ھەرزەکارەی چواردە ساڵی ناچێت کە ھێشتا لەوانەیە مانای وشەی زۆڵ نەزانێت. لەدەیان شوێنی دیکەش، نووسەر خۆی لە بری کارەکتەرەکان دەدوێت و قسە دەکات. کە خوێنەران دەتوانن بۆ دڵنیایی ڕۆمانەکە بخوێننەوە.ھاوکات لە گەلێک شوێنی ڕۆمانەکەشی زمانێکی وەسفییانەی وا بەرجەستە دەکات، کە زمانی نووسینی ڕۆمان نییە. وەک ڵاپەڕە(١١٢).\nسێیەم:_ ھەڵەی دەربڕین وگوزارشتکردن:_\nلەو ڕۆمانە،چەندین دەربڕین و گوزارشتکردنی نابابەتییانەم کەوتنە بەرچاو، کە بۆ من وەک خوێنەرێک جێگەی ڕەخنەکردن و سەرنج بوون،کە چۆن نووسەری ڕۆمانەکە،کە خۆشی چیڕۆکنووسە و چەند بەرھەمێکی ئەدەبی ھەیە، ئەمە دید و تێڕوانینیەتی.لە خوارەوە ئاماژە بە بەشێکییان دەدەم:_\n*ڵا٤نووسیویەتی:_(ئەندامەکانی بیستی من). ئەمە چ مانایەکی ھەیە؟ مەگەر بیستن خۆی ھەست و گوێچکەش ئەندامێکی لەش نییە!؟.\n*ڵا١٤ نووسیویەتی:_(سواری ئەسپێکی سپی وەک ھێلکە ببوو). ھێڵکە لەو ڕستەیەدا، ھیچ جوانییەکی بەو دەربڕینە بەخشیوە؟.\n*ڵا١٤نووسیویەتی:_(ڕەوە ئوتومبێلەکان). ڕەوە ئوتومبێل چییە؟!.\n*ڵا١٧نووسیویەتی:_(چریکەی ھەڵۆ). بەڵام دەنگی ھەڵۆ(سیڕە)یە نەک چریکە.\n*ڵا٢٤نووسیویەتی:_(گەرباپیرەی نادروست بووایە).لە ڕۆمانەکەدا مەبەست نەخۆشکەوتنی باپیرەیە، بەڵام نادروست نابێت چونکە ئەمە بە مانای نەگونجاو دێت.\n*ڵا٥٥نووسیویەتی:_(لەھەموومزگەوتەکان بانگ دەدرا).لە ڕۆمانەکەدا، مەبەست ئەو بانگەوازەیە کەلە سەردەمی شاخدا پێشمەرگە کە دەھاتنە شارەکان لە مزگەوتەکان دەیانکرد.بۆیە بانگەوازە نەک بانگ، کە دوو وشەی تەواو جیاوازن لە یەکتری. چونکە ھەموو دەمێک بانگ نادرێت و کاتەکانی دیاریکراون.\n*ڵا١٠١نووسیویەتی:_( ئەدی خوا بۆ نێرو مێی دروستکردووە،بۆ ئەوە نییە جووت بن و وەچە بنێنەوە؟).بە ڕاستی کارەساتە ئەمە بیر کردنەوەی نووسەری ڕۆمان بێت!.ئەم تێڕوانینە،چ جیاوازییەکی ھەیە لەگەڵ تێڕوانینی ڕەشۆکی و میللی؟ ئەگەر پەیوەندی نێرو مێ ھەر بۆ وەچە خستنەوە بێت، ئاخۆ ھیچ جیاوازییەک دەمێنێتەوە لە نێوان مرۆڤ و ئاژەڵ؟!.سەیر لەوە دایە لەڵاپەڕە ١١١ی ڕۆمانەکە، نووسەر دژی ئەو بۆچوونەی خۆی دەوەستێتەوە.\n*ڵا١٠٤نووسیویەتی:_(قەرەبۆی ھەموو ئەو تەمەنە دەکەمەوە کە نەمگوت باوکە).چونکە ئەو ڕۆژەی ھەژێن لە دایک دەبێت،ھەمان ڕۆژیش شێرزاد بازگری باوکی شەھید دەبێت.\n*ڵا١٠٨نووسیویەتی:_(ھەژێن دەیگوت ئەگەر یەکێکم خۆشبووێت دەبێ لەباوکم بچێت). ئەم دەربڕینە، گوزارشت لەوە دەکات کە ھەژێن باوکی خۆی بینیبێت. نووسەری ڕۆمانەکە بێ ئەوەی ھەستی پێ بکات، کە وتۆتە پارادۆکسی واتاوە.\n*ڵا١٢٢نووسیویەتی:_(تۆپەڵە تیشکێکی سپی ھێلکەیی).ئەم جۆرە دەربڕینانە، نیشانەی ئەوەن کە چۆن کەسانێک بە زمانێکی ھەژار لە ڕووی دەربڕینەوە ڕۆمان دەنووسن.دەنا تۆپەڵە تیشک چ مانایەکی تێدایە؟.\n*ڵا١٢٤ نووسیویەتی:_(نەدەبوو ھەژێن ڕەبەن بمێنێتەوە).نووسەری ڕۆمانەکە، لێرەداجیاوازی لە نێوان دۆخی نێرو مێ نەکردووە.چونکە ڕەبەن بۆ نێر بەکار دێت، بۆ ڕەگەزی مێ قەیڕە دروستە.\n*ڵا١٣٣نووسیویەتی:_(باشترین شوێن بۆھەڵبژاردنی ھاوسەر زانکۆیە.). ئەوە بۆیە زانکۆکانمان بێ داھێنان و مەعریفەن، چونکە بە شوێنی خۆشەویستی و کەپڵ و کەپڵداری دەزانین.\n*ڵا ١٥٥نووسیویەتی:_( لە ناخەوە وەک مەنجەڵی ساوار دەکوڵا).بۆچی ساواربێت؟.\n*ڵا١٥٦نووسیویەتی:_(لە نێو دەریایەکی سپی خوێنین).جاکە خوێنینە، چۆن سپییە؟!.\n*پەراوێز:_من تامەزرۆی خۆشەویستیم/ ڕۆمان/ نووسینی ئاسۆحەسەن/ساڵی چاپ ٢٠١٩..\n*ئەم بابەتە لە ئەدەب و ھونەری کوردستانی نوێ ژمارە(١١١١)لە ٧/١١/٢٠١٩بڵاوکراوەتەوە.


8 مه‌ده‌نی كوژران له عێراق له چه‌ند هێرشێكی گوماناویی داعشدا\nچه‌كدارانی گومانلێكراوی "ده‌وڵه‌تی ئیسلامی" (داعش) هه‌شت كه‌سیان كوشت و چوار كه‌سی دیكه‌یان برینداركرد له دوو هێرشدا له باكوری عێراق، به‌رپرسانی ئه‌منی دووشه‌ممه (4 ئه‌یلوول) رایانگه‌یاند.\nبه‌رپرسێكی ئه‌منی به ئاژانسی فرانس پرێسی وت كه دووشه‌ممه "حه‌وت منداڵ كوژران له‌كاتێكدا تووندڕه‌وه‌كان ماڵه‌كانی گوندی ئه‌لبو شاهیریان ئاگرتێبه‌ردا،" 25 كیلۆمه‌تر له خۆرئاوای كه‌ركوك، كه شارێكی فره‌نه‌ته‌وه‌یه له باكوری به‌غدا.\nئه‌فسه‌رێكی پۆلیس له هێرشه‌كه‌دا برینداربوو، كه چه‌كدارانی داعشی بینیبوو هێرشده‌كه‌نه‌سه‌ر نوسینگه‌یه‌كی ئاڵوگۆڕی دراو و بڕی 20,000 دۆلاریان دزی پێشئه‌وه‌ی هه‌ڵبێن.\nدره‌نگانێكی یه‌كشه‌ممه، پیاوێك به فیشه‌ك كوژرا و سێ كه‌سی دیكه‌ش برینداربوون له ده‌ره‌وه‌ی مزگه‌وتێك له باكوری به‌غدا.\nئه‌فسه‌رێكی پۆلیس وتی ئه‌م هێرشه له گوندی خانوكه‌ی نزیك شه‌رگات ئه‌نجامدرا، كه یه‌كێكه له‌و دواهه‌مین ناوچانه‌ی ساڵی رابردوو له‌لایه‌ن هێزه‌كانی حكومه‌ته‌وه كۆنترۆڵكرانه‌وه و له ژێرده‌سه‌ڵاتی داعشدا نه‌ماوه.\nئه‌فسه‌ره‌كه، كه نه‌یویست ناوی ئاشكرابكرێت، وتی: "پیاوه‌كه، كه ته‌مه‌نی 80 ساڵ بوو، تازه له نوێژكردن ته‌واوببوو (وه مزگه‌وتی به‌جێده‌هێشت) كه تووندڕه‌وه‌كان ته‌قه‌یانلێكرد."\nهیچ لایه‌نێك ده‌ستبه‌جێ به‌رپرسیارێتیی هیچكام له هێرشه‌كانی له‌ئه‌ستۆنه‌گرت.\nبه‌گوێره‌ی ئه‌و ئه‌فسه‌ری پۆلیسه، حه‌شارگه‌كانی داعش هێشتا له گرده‌كانی خانوكه و چیا و ناوچه بیابانه‌كانی دیكه‌ی عێراقدا هه‌ن.\n5 كه‌س كوژران له عێراق له ته‌قینه‌وه‌ی ئۆتۆمبێلێكی بۆمبڕێژكراودا\nته‌قینه‌وه‌كان له به‌غدا 6 كه‌س ده‌كوژن\nسه‌رچاوه ئه‌منی و پزیشكییه‌كان: لانیكه‌م 5 كه‌س بوونه قوربانی له هێرشێكی خۆكوژیدا له به‌غدا


ئایا دۆناڵد ترەمپ دەتوانێت بەڵێنەکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست جێبەجێ بکات\nبۆچوون / بیروڕا :: 06/12/2016\nنووسینی: ئارۆن دیڤد میلەر و ریچەرد سۆکۆسکی\nبه‌شى دووه‌م و كۆتایى:\nڕێی تێناچێت حکومەتی ترەمپ هەرگیز بە شێوەیەکی کاریگەر بەرگریی بکات لە ڕێکكەوتننامە ئه‌تۆمیەکە لە گەڵ ئێراندا، بەڵام زۆر ڕێی تێدەچێت سوود لە لایەنە باشەکانی ئەم ڕێکكەوتننامەیە وەربگیرێت وەک کەرەستەیەکی بەسوود بۆ خۆپاراستن لەوەی زوو بکەوێتە قەیرانەوە چ لەگەڵ هاوپەیماناندا چ لەگەڵ ئێراندا، هەروەکو بەرنامە تەندروستییه‌کەی ئۆباما هەڵوەشاندنەوەی ڕێکكەوتننامە ئەتۆمییه‌کە بەبێ بیرکردنەوە لە زیانەکانی ئەو هەڵوەشاندنەوەیە، بەتایبەت ئەگەر هیچ ئەڵتەرناتیڤێکی دیکەی لە ئارادانەبێت، ڕەنگە لە سەردەمی کۆشکی سپیدا هێندەی کاتی هەڵمەتی هەڵبژاردن سەرنجڕاکێش نەبێت.\n- ئێمە باڵیۆزخانەی ئەمریکا دەگوێزینەوە بۆ پایتەختە هەمیشەییەکەی گەلی جوولەکە، بۆ ئۆرشەلیم.\nبەجدی؟ ئەمەیش یەکێکی دیکەیە لەو قسانەی کە زیاتر لە کاتی هەڵمەتی هەڵبژاردندا خۆشە نەک لە کاتی حوکمڕانیدا. لە سێ سەرۆکی پێشووتری ویلایەتە یەگرتووه‌کاندا (کیلینتۆن و بۆشی کوڕ و ئۆباما) هەمان بەڵێن و ڕاگەیاندنیان لە هەڵمەتەکانی هەڵبژاردندا ئاشکراکرد. بەڵام ئەم دوانەیش و سەرۆک ئۆبامایش پێیان باشبوو سازش لەسەر ئەم دروشمە بکەن بۆ ئەوەی هێندەیتر کێشەکانی نێوان عەرەب و ئیسرائیل نەورووژێت.\nگومانی تێدانییە کە سەرۆک ترەمپ-ی تازەهەڵبژێردراو سەلماندوویەتی کە پێشبینینەکراوە و شتی وای وتووە و کردووە کە هیچ کام لە سەرۆکەکانی پێش خۆی ئەنجامیان نەداوە.\nبەڵام ئەوەیش ڕاستە کە ترەمپی سەرۆک جیاواز دەبێت لە ترەمپی پاڵێوراو. کاتێکیش دەچێتە کۆشکی سپی بۆیدەردەکەوێت کە گواستنەوەی خێرای باڵیۆزخانەکە- وەک هەڵوەشاندنەوەی خێرای ڕێكکەوتننامەکە لەگەڵ ئێراندا- نە پاساوی هەیە و نە کارێکی ژیرانەیشە.\nنیشاندانی پشتیوانی ئیسرائیل چەندین ڕێگەی دیکەی هەیە و پەیوەندییە خراپەکەی نێوان حکومەتی ناتانیاهۆ و حکومەتەکەی ئۆباما بەرەو باشتر دەڕوات. ئیتر بۆچی سەرکێشی بکرێت و مەترسی کاردانەوەیەکی بەهێز لەلایەن عەرەبە فەڵەستینیەکانەوە لەسەرتاسەری ناوچەکەدا بورووژێنرێت و بیانوویەک بدرێتە دەست جیهادییەکانەوە سەبارەت بە سیمبولێکی ئاینیی وەکو ئۆرشەلیم؟ بۆچی حوکمی پێشوەخت بدرێت و بڕیاری بەپەلە بدرێت و هێندەیتر وتووێژەکانی نێوان ئیسرائیل و فەڵەستینیەکان ئاڵۆزتر بکرێت کە ترەمپ بە ئاشکرا ڕایگەیاند پێیخۆشە ببێتە ناوبژیوان تیایدا؟ لەبەرئەوە باوەڕ ناکەین تەنانەت ڕاوێژکارە هەرە توندڕەوەکانی ترەمپ لە بواری سیاسەتی دەرەوەدا ئامۆژگاریی ئەوەى نەکەن کە پەلە نەکات لەو مەسەلەیەدا و هەموو لایەنەکان لێکبداتەوە پێش گواستنەوەی باڵیۆزخانەکە بۆ ئۆرشەلیم.\n•زۆرکەس پێمدەڵێت مەحاڵە ئاشتی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا بێتەدی. من پێتان دەڵێم بۆچی دەتوانم ئەو ئاشتیە بهێنمەدی.\nسەیرەکە لەوەدایە کە لەکاتی هەڵمەتی هەڵبژاردن و تەنانەت پاش هەڵبژاردنیش، سەرۆکی هەڵبژێراو خۆبەخشانە چەند جارێک ڕایگەیاندووە کە زۆریپێخۆشە مەسەلەی ئیسرائیل-فەڵەستین بگرێتەدەست و هەموو تواناکانی خۆی و زاواکەی (جارید کوشنەر) دەرخستووە. بە ئاشکرا ئەم مەسەلەیە جێگەی سەرنجی ترەمپە.\nگشت سەرۆکە هاوچەرخەکان لە بایەخی ئاشتی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست تێگەیشتوون، بەڵام هیچیان ئاوا بە ئاشکرا و بە متمانە بەخۆبونەوە نەیان گوتووە دەتوانن ئەم ناکۆکیە مێژووییە چارەسەر بکەن.\nلەناو هەموو بەڵێنەکانی ترەمپ-دا کە پەیوەندییان بە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستەوە هەیە، تەنیا ئەم مەسەلەیەیان خەیاڵێیکی سیحراوی لەگەڵدایە. ئەگەر لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستی شکستخواردوودا مەسەلەیەک هەبێت کە هێشتا پێنەگەیشتبێت، بەدڵنیاییەوە پرۆسەی ئاشتی ئیسرائیل-فەڵەستینە، ئەو مەسەلە سەرەکیەی کە ڕێگرە لە بەرەوپێشچوونی پرۆسەکە سەبارەت بە چارەسەری دروستکردنی دوو دەوڵەت- کە ڕەنگە مەعقوڵترین ڕێگاچارەبێت- لەوەدا نییە کە سەرکردەکانی ویلایەتە یه‌کگرتووه‌کان ناچنە ناو ئەو بابەتەوە یاخود ئەو وەفدەی تر لێهاتوونین. بەڵکو هۆکارە سەرەکیەکە لەو ڕاستیەدایە کە نە حکومەتی ئیسرائیل و نە دەسەڵاتدارانی فه‌ڵەستین ئارەزوومەندن یان توانای ڕاگەیاندنی بڕیاری گرنگیان هەبێت لەسەر مەسەلە سەرەکیەکان کە بریتین لە مەسەلەکانی ئۆرشەلیم و سەرزەمینی فەڵەستینیەکان و کێشەی ئاوارەکان، كه رێككه‌وتن له‌سه‌ر ئه‌م سێ بابه‌ته رۆڵى گرنگى ده‌بێت له كه‌مكردنه‌وه‌ى بۆشاییه‌كاندا. دیاره جیهانى عه‌ره‌بیى ئه‌مڕۆیش كه كه‌وتووه‌ته ژێر هه‌ڕه‌شه‌كانى گروپه تیرۆریسته‌كان و دوژمنایه‌تیى مه‌زهه‌بى و سه‌رهه‌ڵدانى ئێران و كۆمه‌ڵێك ده‌وڵه‌تى شكستخواردوو، ناتوانێت ژینگه‌یه‌كى له‌باربێت بۆ بڕیاردان له مه‌سه‌له‌یه‌كى هه‌ستیارى وه‌كو درووستكردنى دوو ده‌وڵه‌ت بۆ ئیسرائیل و بۆ فه‌له‌ستینیه‌كان. نه‌بوونى هۆكارى ئاشكرا كه ئیسرائیلیه‌كان و فه‌له‌ستینیه‌كان و ده‌وڵه‌ته عه‌ره‌بییه‌كان ناچار بكات هه‌ڵوێستیان بگۆڕن و سه‌ركێشیه‌كه قبووڵ بكه‌ن، ئاماژه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى كه بوارێكى زۆر كه‌م هه‌یه تا تره‌مپ به‌ڕاستى بیه‌وێت یان بتوانێت ئه‌و كاره به ئه‌نجام بگه‌یه‌نێت و ئاشتیى به‌رقه‌رار بكات له نێوان فه‌له‌ستینیه‌كان و ئیسرائیلیه‌كاندا.\nسه‌رۆكى هه‌ڵبژێردراو ئێستا بۆیده‌ركه‌وتووه كه سه‌رده‌مى كه‌مپینكردن وه‌كو سه‌رده‌مى حوكمكردن نییه. ئێمه لایه‌نى پراكماتیكیمان له هه‌ڵوێست و بڕیاره‌كانیدا بینى له زۆر بوارى وه‌ك گۆڕینى ئاو و هه‌وا ولێكۆڵینه‌وه له هیلارى كلینتۆن.\nترامپ بۆیده‌رده‌كه‌وێت كه ته‌رجه‌مه‌كردنى به‌ڵێنه‌كانى سه‌باره‌ت به خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست له كاتى هه‌ڵبژاردندا بۆ سیاسه‌تى داڕێژراو، كارێكى قورسه. هه‌روه‌ها وه‌كو سه‌رۆكه‌كانى پێش خۆى بۆى ده‌رده‌كه‌وێت كه ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان له ناوچه‌یه‌كدا چه‌قیوه كه پڕه له ئه‌ركى مه‌حاڵ و رێگاى دوور و درێژ و بڕیارى خراپ. ره‌نگه بۆى ده‌ربكه‌وێت كه ناچارده‌بێت درێژه بدات به سیاسه‌ته‌كانى باراك ئۆباما له خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدا. له‌ڕاستیدا سه‌ختترین ئایرۆنیى ئه‌وه‌ده‌بێت كه ناچاربێت سیاسه‌تێك له خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدا به‌رپابكات كه له هه‌ڵمه‌ته‌كانیدا ره‌خنه‌ى لێ گرتبوو.\nسەرچاوە: ڕیێڵ کلێرۆڕڵد\nعەلائـ هادی ئەلحەتاب:: 22 کاتژمێر پێش ئێستا


وەزیری گواستنەوە و گەیاندن بەکارھێنانی مۆبایلی زیرەک لە وەزارەتەکەی قەدەغە دەکات\n2019-07-23 [05:41 AM]\nوەزیری گواستنەوە و گەیاندنی هەرێمی کوردستان چەند بڕیارێکی دەرکرد، یەکێک لەوانەش قەدەخەکردنی بەکارهێنانی مۆبایلی زیرەکە لەلایەن فەرمانبەرانی وەزارەتەکەی لە کاتی دەوامدا.\nیەکێک لە بڕیارەکانی دیکەی ئانۆ جەوهەر، وەزیری گواستنەوە و گەیاندنی هەرێمی کوردستان جێبەجێکردنی بڕیاری مێزی بەتاڵە، ئەوەش بەو واتایەی فەرمانبەر نابێت هیچ کارێکی هاونیشتمانیان لەنێو مێزەکەی بهێڵێتەوە بۆ رۆژانی دواتر، هەمان رۆژ پێویستە ئەو کارانەی لەبەردەستی فەرمانبەرەکەن تەواوبکرێن. هەروەها دەبێت رۆتینات کەمبکرێتەوە.\nپابەندبوون بە دەوامی فەرمی لە کاژێر 8ی بەیانی تاوەکو 3ی دوانیوەڕۆ، هەروەها قەدەخەکردنی مۆبایلی زیرەک لە فەرمانگەکانی سەر بە وەزارەتەکەی، دوو بڕیاری دیکەی وەزیری گواستنەوەن.\nهەر لەنێو بڕیارەکاندا هاتووە، کە دەبێ رێز لە کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت بگیرێت و بڕیاردرا، ئەو پاسانەی هاتووچۆی گشتییان پێدەکرێت کورسی یەکەم تاوەکو چوارەمی تەنیشت دەرگای سەرکەوتن تایبەت بکرێن بە کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت. هەروەها لە راییکردنی مامەڵەکانیشیان کارئاسانی تەواویان بۆ بکرێت لە فەرمانگەکانی سەر بە وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن.\nرێزگرتن لە هاونیشتمانییان و کارئاسانیکردن بۆ راییکردنی مامەڵەکانیان، هەروەها بنەبڕکردنی بەرتیلدان، دوو بڕیاری دیکەی ئەمڕۆی وەزیری گواستنەوە و گەیاندنن. بڕیاریشدراوە ئاسایشی فەرمانگەکان تووندوڵبکرێن و پرسگە و سیستەمی کامێراکانی چاودێریی تووندتر بکرێن.\nئەم هەواڵە 4042جار خوێندراوەتەوە


چه‌كداران له عێراق هێرش ده‌كه‌نه سه‌ر دوو كاربه‌ده‌ستی عێراقی\nچه‌كداران له عێراق له ماوه‌ی دوو هێرشی جودا له چوارده‌وری به‌غدا هێرشیان كردۆته سه‌ر دوو كاربه‌ده‌ستی شیعه ئاینزای عێراقی.\nجێگری وه‌زیری ته‌ندروستی حه‌كیم ئه‌لزه‌میلی ڕۆژی دووشه‌ممه و له میانه‌ی كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیدا گوتی كاروانه‌كه‌یان له ناوچه‌ی ئه‌لفه‌زلی ناوه‌ندی به‌غدا كه‌وتنه به‌ر هێرشی خراپكاران و له ئه‌نجامدا دوو له پاسه‌وانه تایبه‌ته‌كانیان گیانیان له ده‌ستدا.\nهه‌ر له ڕۆژی چوارشه‌ممه‌دا، بۆمبێكی لاڕێ له باشوری به‌غدا و له نزیك كاروانی موحه‌ممه‌د ئه‌لعوره‌یبی وه‌زیری ده‌وڵه‌ت ته‌قیه‌وه، به‌ڵام هیچ لایه‌نێك زیانی پێ نه‌گه‌یشت.\nڕۆژی یه‌كشه‌ممه‌ش، جێگرێكی تری وه‌زیری ته‌ندروستی به ناوی عه‌مار ئه‌لسه‌فار له ماڵه‌كه‌ی خۆی له به‌غدا ڕفێندرا.\nكارمه‌ندێكی ته‌له‌فزیۆنێكی عێراقیش ڕۆژی دووشه‌ممه له به‌غدا ته‌قه‌ی لێكراوه و له ئاكامدا گیانی له ده‌ستداوه. وه‌لید حه‌سه‌ن بابه‌تی كۆمیدی پێشكه‌ش ده‌كرد تاوه‌كو كه‌مێك ئاسوده‌یی بدات به دڵی ئه‌و خه‌ڵكه‌ی كه له ڕووداوه توندوتیژییه‌كان عێراق بێزار بوون.\nهاوكاتیش پۆلیسی عێراقی ته‌رمی 14 كه‌سیان له به‌غدا دۆزیوه‌ته‌وه كه باوه‌ڕده‌كرێت له لایه‌ن كۆمه‌ڵێك چه‌كداره‌وه كوژرابن كه له كاتی ڕفاندنی قوربانیه‌كاندا، جلوبه‌رگی ڕه‌سمی پۆلیسی عێراقیان له به‌ردابووه. ده‌سه‌ڵاتداران ده‌ڵێن باوه‌ڕده‌كرێت قوربانیه‌كان عه‌ره‌بی سونه بووبن و له شه‌وی یه‌كشه‌ممه‌دا ڕفێندرابن.


هەوڵی هێنانی گەشتیار بۆ هەرێم دەدرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلێدوان نووسین ناچالاککراوە لە هەوڵی هێنانی گەشتیار بۆ هەرێم دەدرێت\nبەڕێوەبەری شارەدێی حاجی ئۆمەران ڕایدەگەیەنێت، سەرجەم هەوڵەكانمان گرتۆتەبەر تاكو بتوانین زۆرترین گەشتیار بۆ ناوچەكە ڕابكێشین.\nبەهۆی جوانی سروشتی ناوچەكە لە هەر چوار وەرزی ساڵدا، گەشتیارێكی زۆر بەتایبەت لە وەرزی بەهار و زستاندا ڕوودەكەنە هەرێمی كوردستان و بەرپرسانی گەشتوگوزاری هەرێمیش ئاشكرای دەكەن، پێویستە حكومەت زیاتر ئاوڕ لەو كەرتە بداتەوە بۆ ئەوەی داهاتێكی زۆرتر بۆ هەرێم پەلكێش بكرێت.\nعەبدولوەهاب مەحمود، بەڕێوەبەری شارەدێی حاجی ئۆمەران بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، بەردەوام لە هەوڵداین لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی گشتی گەشتوگوزاری هەولێر و بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری چۆمان و ڕێوشوێنی پێویست گیراوەتەبەر بۆ ڕاكێشانی گەشتیار.\nوتیشی، “لەگەڵ كۆمەڵێك كۆمپانیا گفتوگۆ كراوە بۆ ئەوەی گەشتیار بۆ ناوچەكە بهێنن، بەتایبەت لە ڕۆژانی پشوو و ئەو ڕۆژانەی بەفر دەبارێت یان لە وەرزی بەهاردا”.\nكەرتش گەشتوگوزار یەكێكە لەو كەرتانەی، كە لەم ساڵانەی دواییدا حكومەتی هەرێمی كوردستان پشتی پێدەبەستێت بۆ دەستكەوتنی داهات و لەو ڕووەشەوە توانراوە تا ڕادەیەك گرنگی بە ناوچە گەشتیارییەكان بدرێت.\nخەڵك- وەرزی پاییز تەنها 8 ڕۆژی ماوە و وەرزی زستان دەستپێدەكات و ڕاپۆرتێك دەربارەی دۆخی كەشوهەوای ناوچەكانی عێراق و هەرێم لەو وەرزەدا بڵاودەكرێتەوە،…\nخەڵک-ئارام سەردار پارێزگاری هەولێر ڕایدەگەیەنێت، لەسنووری پارێزگاکە پێشوازی لە نزیكەی 77 هەزار گەشتیار کراوە بۆ شەوی سەری ساڵ. ئومێد خۆشناو، پارێزگاری…


قەرەنی قادری 16, 09, 2019\nجه‌نگی نەوتهەڵگرەکان، بە حووسییەکانی یەمەنیشەوە (هێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی حووسییەکانی لایەنگری کۆماری ئیسلامی بۆ سەر دامەزراوەی نەوتی ئارامکۆی سعوودیا)، کە ئەمەیان گواستنەوەی جه‌نگێکی ڕانەگەیه‌ندراوە لە دەرەوەی سنوورەکانی ئێران، بوارخۆشکردن بۆ جه‌نگ دژ بە ئەمریکا لە عێراق، هەروەها هاندانی بەشێک لە شیعەکانی عێراق لە پەرلەمانی ئەو وڵاتە بۆ ئەوەی بڕیارێک دەربکەن تا هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق نەمێننەوە، کە ئەمەیش کۆمەڵگەی عێراق بەرەو دابەشبوون و قەیرانی زیاتر دەبات، هەروەها بە کۆمەڵە پرسێکەوە سەرقاڵیان بکات؛ کە ئەمەیشیان دەبێتە ئاڵۆزیی زیاتر لە عێراقدا و، بە ئەگەری زۆرەوە کورد و سوننە لەگەڵ بڕیارێکی وا نەبن.\nداواکاریی حەشدی شەعبیی نزیک لە کۆماری ئیسلامی کە فڕۆکەی شەڕکەری هەبێت (بوونی هێزی ئاسمانی)، هەروەها ئەو باسەیش لەناو هەندێک لایەنی عێراقیدا هاتۆتە گۆڕێ کە ئەو وڵاتە هەوڵ بدات تا مووشەکی ئێس ٤٠٠ لە ڕووسیا بکڕێت، گشتی ئەمانە بۆ ئەوەن کە گۆڕانێک لە یارییەکەدا دروست ببێت، تا ئەمریکای پێوە سەرقاڵ بکەن. لە لایەکی دیکەیشەوە، ئەوەیش بڵاو کراوەتەوە کە هەندێک لەو مووشەکانه‌ی لە عەرەبستانی سعوودی دراون، لە عێراقەوە هاوێشتراون. ئێران بەشێک لە جه‌نگەکەی گواستۆتەوە بۆ ناو خاکی عێراقیش و، دەخوازێت بەو ڕێگەیەوە چڕیی گوشارەکان لەسەر خۆی نەهێڵێت.\nدنەدان و پڕچەکترکردنی حزبوڵڵای لوبنان و شەڕیان لەگەڵ ئیسڕائیل، لە تاکتیکە هەرە سەرەکییەکانی کۆماری ئیسلامییە لەو قۆناغەدا. تێوەگلانی لوبنانیش لەو جه‌نگە، واتە لە دەرەوەی سنوورەکانی کۆماری ئیسلامی، بە واتای کردنەوەی چەندان بەرەیە لە لایەن کۆماری ئیسلامییەوە دژ بە ئەمریکا، تا بەم هۆیەوە چڕیی پلان و هێزی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دژ بە خۆی هەڵوەشێنێتەوە یان لانی کەم لە چەندان بەرەوە سەرقاڵیان بکات و، هەمیش لە چەندان شوێن لە دەرەوەی "جوگرافیای سیاسیی ئێران" کێشە بۆ ئەمریکا بنێتەوە. بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی، بەتایبەتی سوپایی و ئەمنییەکان باس لە دوو جوگرافیای ئێران دەکەن: "جوگرافیای سیاسی" و "جوگرافیای جیهادی" (قووڵاییی ستراتیژیی خۆیان کە تا نزیک سنوورەکانی ئیسڕائیلە). هەر لەبەر ئەوە بەشێک لە یارییەکانی بۆ بەشێکی زۆر لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگوێزێتەوە، ئەویش بەو مەبەستەی کە کێشەکە تەنیا لە نێوان ئەمریکا و کۆماری ئیسلامیدا نەبێت، بەڵکوو ناوچەکە تێوە بگلێنێت.\nلە ماوەی ئەو چل ساڵەدا کە کۆماری ئیسلامی بە بەرچاوی ئەوروپا و ئەمریکاوە دەستی خستۆتە ناو کاروباری وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە، دەیان و سەدان گرووپی توندئاژۆ و تیرۆریستی بەخۆیەوە لکاندووە و، بۆ ڕۆژێکی وەکوو ئەمڕۆ بەکاریان دێنێت. کۆماری ئیسلامی جارێ جه‌نگەکەی بردۆتە ناو خاکی یەمەن و لوبنانەوە و، بێ شک بەشێک لە چالاکییەکانی دژ بە ئیسڕائیل هەر لە سووریا بەڕێوە دەبات، بەڵام بەشێکی هەروا لە کەنداوە. سەرقاڵکردنی ئەمریکا لە چەند لاوە، مەبەستی ئێستای کۆماری ئیسلامییە؛ هەروەها تاران دەخوازێت بەم کارانەوە دەستڕۆییشووییی خۆی پیشانی ئەمریکا بدات، کە بە ئەگەری باس و گفتوگۆ و دانوستان لەگەڵ ئەمریکا، ئەوە لە "ڕوانگەی هێز" و "به دەستێکی پڕ"ەوە دانوستان بکات. لە کۆتاییی ساڵی ٢٠٢٠یش هەڵبژاردنی سەرکۆمارییە لە ئەمریکا؛ ئەمەیش هاوکێشەیەکی ترە کە بێ شک کار لەسەر دۆسیەی ئێران (دانوستان یان وەشاندنی گورزی سه‌ربازی لە ئێران) و مانەوە یان نەماوەی ترامپ لە دەسەڵاتدا دەکات!\nکۆماری ئیسلامی بۆ مانەوەی خۆی، جه‌نگ بۆ وڵاتانی دەوروبەری خۆی دەگوێزێتەوە تا گڕی ئاگرەکە نەیگرێتەوە. عێراق، سووریا، لوبنان و یەمەن، بۆ کۆماری ئیسلامی تەنیا دەوری سووتەمەنیی جه‌نگ دەگێڕن و وەکوو ئامرازێک بۆ دەربازبوون لەو قەیرانە گشتگیرە کە تێی کەتوووە، سوودیان لێ دەبینێت.\nسەرەڕای ئەمەیش، وا دیارە کۆماری ئیسلامی لە ناوخۆی ئێران "دڵنیا"یە کە ڕووبەڕووی شەپۆلی ناڕەزایەتیی هاووڵاتیانی ڕەنگاوڕەنگی ئێران نابێتەوە (هەروەها لە پێواری ئۆپۆزیسیۆندا)، بۆیە وا بەئاشکرا ئەسپی خۆی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا لینگ دەدات!\nچه‌ندده‌نگیی سیاسی و پێكه‌وه‌هه‌ڵكردن (ئازادی و یاسا)


کەیوان دروودی: دەبێ کورد لەپێشدا ئەوە بۆ خۆی یەکلایی بکاتەوە کە لەم کایە چۆن یارگیری دەکات\n18:17 - 21 خاکەلێوه 2719\nڕێکەوتی ١٩ی خاکەلێوەی ١٣٩٨ی هەتاوی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکا لە بڕیارێکدا ڕێکخراوی سپای پاسدارانی ڕێژیمی ئێرانی وەکوو ڕێکخراوێکی تێرۆریستی ناساند لەم بارەوە ماڵپەڕی کوردستان میدیا وتووێژێکی لەگەڵ "کەیوان دروودی"چالاکی سیاسی پێک هێناوە.\nئامانجی ئامریکا لە بە تێرۆریست ناساندنی سپا چییە؟\nئەم بڕیارە لە دووتۆی گەڵاڵەی "ئەوپەڕی گوشار دژی ئێران"ی کۆشکی سپی لێک ئەدرێتەوە. وەک دەزانین ئەمە یەکەم کارت نییە کە بۆ سنووردارکردنی فراوانخوازییەکانی سوپای پاسدارن دەخرێتەوە کایەوە و هیچ تەزمینێکیش نییە کە دوایین کارت بێ. پێشبینیی یەکلایی بۆ کۆتایی ململانێیەک وەکوو کەیسی ئامریکا و ڕێژیمی ئێران، تۆزێک دوورە لە ئاوەزمەندی، لەبەر ئەوە لە درێژخایەندا دەکەویتە ژێر فاکتۆری جۆراوجۆری سیاسی و وێنای ئەو فاکتۆرگەلە زۆر سەختە. ئەوەی دیارە، ئەوەیە کە ئامریکا گۆڕینی ڕەفتاری دەوێ، بەڵام ئەو گۆڕانەی کە بەدوایدایە، لە پۆتانسییەلی ڕێژیمی ئێراندا نییە. بۆ نموونە کشانەوە بۆ ناو سنوورە جوغرافیاییەکانی ئێران و وازهێنان لە دەستێوەردانی ناوچەیی، گشتایەتیی کانسێپتی سیاسەتی کۆنترۆڵی ئەمنییەتیی ڕێژیم هەڵدەتەکێنێ. ئێران ئەگەر لە ئەفغانستان دەستێوەردان نەکات، ئەو وڵاتە سەقامگیر دەبێ و چیتر ناتوانێ لە بەرامبەر پیدانی کارتی پێناس پەنابەری ئەفغانستانی بۆ سووریە بنێرێ، ناتوانێ هەڵبژاردنەکانی عێراق ئاراستە بکات و تەنانەت ناتوانێ هەرێمی کوردستان بخاتە تەنگەژەوە. لە کیسچوونی ئەم پوانانە زەرفییەتی خولقاندن و گواستنەوەی قەیرانی کز دەکات و هێژمۆنیی دەرەکی و ئۆتۆریتەی ناوخۆیی لاواز دەکات و ئەمەش بۆ ڕێژیمێک کە پشتی بە هیزی پەتی و دەستێوەردان بەستووە؛ کارەساتێکی مەزنە.\nبە گشتی ئەوە ئامریکایە کە ڕێساکانی ئەم کایە دیاری دەکات بەڵام ناکرێ وای دابنین کە دەستی بەتەواوەتی ئاوەڵایە، بۆ نموونە لە ئێستە، بەردەست‌نەبوونی ئاڵتێرناتیڤێکی گشتگیر کە پێگەی کۆمەڵایەتیی باش و دیاریکراوی هەبێت؛ گونجاوترین بژاردەی بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان لەبار بردووە و لە حاڵەتێکی هەڵسپێردراو هێشتوویەتەوە. ئەوەی ڕوونە، ئەوەیە کە ئامریکا لە ڕێگەی ئەوپەڕی گوشارهێنان بەدوای کەمترین تێچوویە بۆ گەیشتن بە ئەنجامێکی ئەرێنی و لە بەرامبەردا ڕێژیمی ئێران لە توانستی بەرگێڕەوە (بازدارندە)ی بۆ پێدانی کەمترین ئیمتیاز و دانانی زۆرترین تێچوو لەسەر دەستی ئامریکا کەڵک وردەگرێ. بەڵام گرینگترین فاکتەر متمانەیە کە هیچ لایەک بەویتری نییە، خامنەیی دەیان جار وتوویە کە ئەگەر ئێمە تەنانەت بکشێینەوە ناو سنوورەکان و پێملی یاساکانی ئامریکا بین، هێشتا کەیسی مافی مرۆڤ لە دەستیاندایە بۆ ئەوەی درێژە بە سیاسەتەکانیان بدەن. بۆیە ئامانجەکانیش لەبەر ناڕوونیی داهاتوو؛ هێشتا تەواوی ڕوون نییەن.\nچ کاریگەرییەکی لەسەر خەباتی کورد دەبێت؟\nبا سەرەتا وەک تێبینی ئەوە بێژم کە کورد لە دوورگەدا ناژی، ئەوێی کوردی لێیە جوغرفیایەکی پانوبەرینە کە ژینگەیەکی سیاسیی هەیە، ئەم ژینگە کایەی سیاسیی تیایە و یاریزانەکانیشی دیارن. ئێمە لە کۆمارەوە تا ئیستە هەم پرەنسیبە دێموکراتیکەکانمان پاراستووە و هەم وەکوو گەورەترین کۆسپی بەردەم دیکتاتوری و کولتوری ئیستبدادی ئێرانی دەورمان گێڕاوە. بەڵام لە کۆتاییدا لەبەر هۆکاری جۆراوجۆر تەنیا ماوینەتەوە. دەبێ کورد لەپێشدا ئەوە بۆ خۆی یەکلایی بکاتەوە کە لەم کایە چۆن یارگیری دەکات. بەرامبەرەکەی کێیە و هاوتیمییەکانی کێن. ئەم دەورگێرانە لە پێشدا گرێدراوی باوەڕ بەخۆبوونی کورد و تەبایی نێوخۆیەتی، ئەوجار کە کورد وەکوو قەوارەیەکی هاوچەشن و یەکدەست چووە نێو کایەوە دەتوانێ هێزی [بالقوە]ی لە حاڵەتی [بالفعل] دەربخات. بەم هێزە دەکرێ گەورەترین وڵاتان پەلکێش بکرێ و ڕوویان بەرەو کوردستان وئێران وەربگێڕدرێت. گرینگترین مەسئەلە ئەوەیە کە ئێمە هاوتەریبییەک لەنێوان ڕێڕەوی خۆمان و هاوپەیمانەکانمان (نەتەوەکان و هێزە دێموکراتیکەکان) و هاوکێشەکان ڕێک بخەین. دانانی سپای پاسداران لە لیستی تیرۆر، ڕەواییەکی باشە بۆ چل ساڵ خەباتی بزووتنەوەی کورد دژی سپای تێرۆریستی پاسداران، بەڵام جارێ ئەمە بڕیاری ئامریکایە و لانیکەم لەسەر کاغەز دەرهاویشتەی کۆبەندێکی جیهانی و ناوچەیی نییە. ئەم لیستەی ڕەشە کۆمەڵێک لێکەوتەی بۆ ڕێژیمی ئێران بەدواوە دەبێت بەڵام ئاخۆ لە کۆتاییدا بە کوێ دەگات بەشێوەی یەکلایی دیاری ناکرێ. گرینگ ئەوەیە ئێمە خاوەن قورسایی خۆمان لەم یارییە بین و هەر گۆڕانکارییەک بۆ دەستەبەر کردنی مافەکانمان بگوازینەوە.\nهەڵوێستەکان لە داهاتوودا چۆن دەبێت؟\nهەڵوێستەکان بەپێی بڕگە و بارودۆخەکان گۆڕانیان بەسەردا دێت. بڕیاری دانانی سپای پاسدارن لە لیستی تێرۆر سووربوونی ئامریکا بۆ بەرەوڕوو بوونەوەی ڕێژیمی ئێران دەردەخات. ئەگەر لە دوورەدیمەندا ڕێژیم هەر ڕێگەی هەنووکە درێژە بدات، پێدەچێ کۆشکی سپی هەنگاو بە هەنگاو ڕێگەی دەرباز بوونی ڕێژیم تەنگتر بکات، بەڵام بەو پێیە ئێمە زانیارییەکی وامان نییە لەسەر ئەو ڕێوشوێنانەی پێشوەختە بۆ ئەگەر و سێناریۆکانی دیاری کراون، دەبێ چاوەڕیی تێپەڕبوونی کات بکەین. توانای واشینگتۆن بۆ مۆبیلیزەکردنی کۆمەڵگەی جیهانی ئەوەندە هەیە کە بتوانێ ڕێژیم و سپای پاسداران تەریک بخات و بەرەیەکی جیهانی بە ئورووپاشەوە لە بەرامبەری پێک بێنێت. ئەگەر ئەو سێناریۆیەی باس کرا ڕاست دەربچێ ئەوە بزووتنەوەی کورد وەک پێگەدارترین بەشی ئۆپۆزیسیۆن پێکهاتەشکێن، ئەکتەرێکی حاشاهەڵنەگر و پارتنێرێکی ئیستراتیژیک دەبێ بۆ ئەو هاوپەیمانیەتییە.\nڕای خۆتان چییە؟\nڕێژیمی ئێران بوونێک نییە کە لە دەرەوەی سپای تیرۆریستیی پاسداران پێناسە بکرێ. ئەم بڕیارە نزیکە لەوەی کە ڕێژیمی ئێران بەگشتی وەکوو تیرۆریست لەقەڵەم درابێ. هەربۆیە ڕێژیم بژاردەی زۆری لەبەردەستدا نییە. یان دەبێ درێژە بەم ڕەوتە بدا کە تا ئێستە بڕیویە یان ناچارە کاردانەوەیەکی هەبێت کە بە هەردوو دیوەکەیدا ئیتر ناتوانێ ببێتەوە ئەوەی لە ڕابردوو بووە. شەخسی خامنەیی وەکوو کەسی یەکەمی ڕێژیم و سپای پاسداران سەرەتا وتی ئێمە سوورین لەسەر بەرنامەی ئەتومی و ئەم بابەتە جێی مشتومڕ نییە، دواتر ناچار بوو و دانیشت. لە پێش بەرجام هەڕەشەی دەکرد کە ناچنە ناو ڕێکەوتنێکەوە کە ئامریکا لە پشتییەوە بێ بەڵام دیسان ئیدیعاکەی بە درۆ دەرچوو. پێش لە هاتنە دەرەوەی ئامریکا لە بەرجام وتی ئەگەر لە بەرجام بچنە دەرەوە، ئێمە ڕێکەوتنەکە دەسووتێنین و فڕەی دەدەین، بەڵام بینیمان کە ئەو کارەی نەکرد لە حاڵێکدا ئورووپاش ڕێوشوێنێکی ئەوتۆی بۆ ڕزگارکردنی بەرجام نەگرتە پێش، بە کردەوە گەمارۆکانی ئامریکا یەک بە یەک جێبەجێ بوون. ئیسە ئورووپا کۆنڤانسیۆنی پالەرمۆی لەبەردەم ڕێژیم هێشتووەتەوە کە ئەویش خۆی لێکەوتەی تایبەتی خۆی بە دواوە دەبێت. لە ناوچە کۆمەڵێک جموجۆڵ دروست بووە کە ئاماژەیە بە گۆڕانی ئاراستەی "هەڵکردن"ی ڕابردوو بۆ "ڕووبەڕووبوونەوە"ی ڕێژیم لە داهاتوو. ناڕەزایەتیی لە ناوخۆ گەیشتووەتە ئاستی تەقینەوەیەکی جەماوەری گەورە. داهاتوو هی ڕێژیمی ئێران نییە و بەگشتی بەپێی بەراوردەکان، دەبێ گەشبین بین.\nلە کۆتاییدا، ڕێگەم بدەن پیرۆزبایی بکەم لە گەورە بنەماڵەی بزووتنەوەی میللی _ دێموکراتیکی کورد، بزووتنەوەیەک کە زۆرترین فرمێسک و خوێنی بۆ پێوانی ڕێگەی یەکسانی و دادپەروەری داوە و لەناو بەرداشی کۆلۆنیالیزمی نێوخۆیی و کۆلۆنیالیزمی جیهانی بریندار بووە، بەڵام هیچکات وازی لە نۆرم و بایەخە مرۆیی و دێموکراتیکەکان نەهێناوە. دۆزی کورد ڕەوایە و هەر بڕیارێک کە بۆ تێکشاندنی دێوەزمەی ئیستبداد دەربکرێ، ڕاستەوخۆ لەخۆیدا ڕێخۆشکەر دەبێ بۆ گەیشتن بەو بەها مرۆیی و بایەخە بەرزانەی کە هەمیشە ئامانجی بزووتنەوەی کوردستان بووە. ئەم بڕیارەش یەکێک لەو دەگمەن بڕیارانەی زلهێزەکانە کە دادپەروەرنە دەرچوو و جێی خۆیەتی پێشوازیی لێ بکرێ.


ئارێز ڕۆژهەڵاتی: هۆی سەرەکیی خۆکوژییەکان لە ئێران سیاسەتەکانی دەسەڵاتە – چاونیوز\n7ی ئابی , 2017\tچاو نیوز, وتووێژ ناردنی کۆمێنت 2,225 جار سەردانی ئەو بابەتە کراوە\nلە مێژە ئیدی هەواڵی خۆکوژییەکان لە کوردستان موچرک ناخاتە لەشی ئینسانەوە. ئەو ڕووداوانە هێندە دووپات بوونەتەوە خەریکە دەبنە نۆرمێکی کۆمەڵایەتی و بە تەواوی ئاسایی دێنەبەرچاو.\nهۆکارەکان چین کە دیاردەیەکی ناسروشتیی وەک زۆربوونی خۆکوژییەکان نابنە خەمی خەڵک و دەسەڵات؟ بۆ ئەو لایەنە لە ژیانی کۆمەڵایەتیی خەڵک ئاوڕی لێ نادرێتەوە؟ کاریگەریی خۆکوژییەکان لەسەر کۆمەڵگا و بیرکردنەوەی خەڵک چین؟\nلە وتووێژ لەگەڵ ئارێز ڕۆژهەڵاتی، ڕۆژنامەنووس و چالاکی مەدەنی لە نێوخۆی کوردستان بە دوای وەڵامی ئەو پرسیارانەدا دەگەڕێین:\nماوەیەکە دیسان شەپۆلێکی نوێ لە خۆکوژییەکان لە کوردستاندا دەبینین. ئەوە کە چەندی ئەو حاڵەتانە بە میدیایی دەکرێ و چەندی دیکەش خەڵک پێی نازانن لە جێی خۆی، بەڵام پرسیار ئەوەیە کە ئەو شەپۆلە نوێیە هیچ پێوەندیی بە بارودۆخێ ئێستای کۆمەڵگاوە هەیە؟\nخۆکوژی وەکوو کردە و ڕەفتارێکی ئینسانی و کۆمەڵایەتی شتێکی تازە نیە و بە درێژایی مێژووی مرۆڤایەتی بەردەوام، کەم و زۆر ئامادە بووە. بوونی ڕادەیەکی قەبووڵکراو لە خۆکوژی یا هەر کێشەیەکی دیکەی کۆمەڵایەتی لە هەر کۆمەڵگایەکدا نۆرماڵ و ئاساییە و ناسروشتی بوون و ئابنۆرماڵ بوونی کۆمەڵگایەک بە نیسبەت هەر کێشەیەکی کۆمەڵایەتی کاتێک دەست پێ دەکا کە ئەو کێشەیە لە زەمەنێکی تایبەتدا چ لە باری چەندایەتی و چ لە ڕووی چۆنایەتییەوە جیاواز بێ و بەجۆرێک لە جۆرەکان تۆخ ببێتەوە.\nدیارە لێرە مەبەست تەنیا زیادبوونی ژمارەی ئەو کەسانە نیە کە خۆیان دەکوژن، بۆ نموونە، بۆ ئەوەی خۆکۆژی بە قەیرانێکی کۆمەڵایەتی دابنێین پێویست ناکا حەتمەن ژمارەی قوربانییەکان زۆر بن، جاری وا هەیە ژمارەی قوربانیانی کێشەیەک لە کۆمەڵگا زۆر لەوەندەش زیاترە، وەک مردن بەهۆی زۆر بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر؛ کەچی خەڵک ئەو هەستیارییەی بە خۆکوژیی هەیەتی، بۆ ئەوی نییە.\n«ئیمیل دورکیم»، کۆمەڵناسی بەناوبانگ پێی وایە هەر کێشە و دیاردەیەک تەنیا کاتێک دەتوانێت ببێ بە قەیرانی کۆمەڵایەتی کە «ویژدانی کومەڵایەتیی» ئەو کۆمەڵگایە بهەژێنێ. هەڵبەت ڕوانگەی کۆمەڵناسەنەی تازەتر و جیاوازتریش بەنیسبەت خۆکۆژی هەیە، بەڵام ئەوەی لێرە بەلای منەوە گرینگە ئەوەیە کە؛ بەداخەوە ئەگەرچی ڕێژەی خۆکۆژی لەم ساڵانەدا لە کوردستان بەردەوام زیاتر لە ناوچەکانی دیکەی ئیران بووە کەچی نەمانتوانیوە بیکەین بە هۆیەک بۆ فشارخستنە سەر دەسەڵات تا بە سیاسەتەکانیدا بچێتەوە.\nمن وادەزانم لە ئێستای کۆمەڵگای ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا دوو بنەمای کێشە ساز هەیە کە دوو جۆر قوربانی تایبەت بە خۆی لێ دەکەوێتەوە، یەکەمیان بنەما سوننەتییەکانە و ئەویتر خەسارەکانی مۆدێرنیتەیە. دیارە هوێ کێشە ساز بوونی ئەم دوو بنەمایەش، سیاستە هەڵەکانی دەسەڵات لانیکەم لە چل ساڵی ڕابردوو دایە.\nئەوەی ئێمە دەیبینین لە خۆکوژییەکاندا تەنیا بڵاوبوونەوەی هەواڵی کەمێک لەوان و هەندێ لێکدانەوەی ڕواڵەتیی دیاردەکەیە. دەمەوێ بڵێم ئایا خۆکوژییەکان لە کوردستان بوونەتە خەمێکی گەورە و جیددی؟ ئەگەر بوون تا ئێستا چی کراوە؟\nنە بەداخەوە نەبووە بە خەمێکی چکۆلەش، بۆیە کارێکی جدیشی بۆ نەکراوە، تەنانەت ئامارێکی ورد و راستیش لەو پێوەندییەدا لەبەردەستدا نیە.\nهەڵبەت ئاماری خۆکوژی لە هەر کۆمەڵگایەکدا و بە تایبەت ئەگەر کۆمەڵگاکە وەکوو کوردستان سوننەتی بێ، زۆر ناڕوونە، لە گەڵ ئەوەشدا بەنیسبەت ئیران دەبێ بە ئەمنیەتی کردنی ئەو ئامارنەشی لێ زیاد بکەی.\nدیارە ئەوە ئەرکی کۆمەڵگای مەدەنییە کە لە ڕێگەی چالاکیی مەدەنی و میدیاوە، ئەو جۆرە کێشانە بکا بە باسێکی کۆمەڵایەتی و لە دواجاردا بە کێشەی دەسەڵات، تاکوو لە بیری چارەسەردا بێ.\nئەگەر ئەو خۆکوژییانە ئەو خەمەیان دروست نەکردوە، هۆکارەکەی بۆ چی دەگەرێتەوە؟\nلەکۆمەڵگای ئیمەدا هێشتا وەکوو قوربانیبوون سەیری خۆکوژیی تاک ناکرێ. لەپێشدا وەکوو کەسێکی دۆڕاو و هێندی جار کەم بایەخ و سەربار سەیری دەکەن و بڕیاری لە سەر دەدەن. دیارە لە ڕوانگەی شەرعیشەوە خۆکوژی کردەوەیەکی باش نیە.\nجیا لە هەمووی ئەمانەش لەمپەری گەورە کە لە ئێستادا بووەتە هۆی تۆخ نەبوونی دیاردەی خۆکوشتن لە کۆمەڵگادا، ئەوەیە کە لەم کاتەدا زیاتر لە هەر کاتێکی دی، کوژران و کوشتن و خۆکوژییە جۆراوجورەکان لە جیهان و بە تایبەت لە ناوچەدا و ڕەنگدانەوەی لە میدیا و بە تایبەت تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە، بۆ خەڵک ئاسایی بووەتەوە. بۆ نموونە لە کاتێکدا خەڵک ڕۆژانە فیلمی کوشتارە ترسناکەکانی داعش دەبینێ، ئیدی خۆکوژیی تاکێک نایهەژێنێ.\nجیا لەوەش ئێمە کۆمەڵگای مەدەنی و میدیایەکی سەربەخۆ و قەدەرمان نیە کە بتوانێ و بیەوێ جەرەیانساز بێ.\nئەسڵەن لە بنەڕەتدا ئەوە دەتوانێ و دەبێ خەمی کێ بێ؟\nلە بنەڕەتدا مادام دەڵێین کێشەی کۆمەڵایەتی، ئەوا دەبێ کێشە و خەمی گشت کۆمەڵگا و بە تایبەت بنەماڵەکان وکۆمەڵگای مەدەنی بێ. هەروەها بەزۆر یا ڕەزا لە ڕێگەی گوشارە مەدەنییەکانەوە بکرێتە کێشە و خەمی دەسەڵاتیش.\nمەترسییەکانی زۆربوونی خۆکوژی چین؟ کاریگەریی لەسەر ژیان و فەرهەنگ و هەڵسوکەوتی خەڵک چین؟\nکەسانێک پێیان وایە کێشە کۆمەڵایه‌تییەکان لایەنی باشیشیان هەیە، بۆ نموونە ڕادەی قووڵ بوونی کێشەکان و مەترسییە شاراوەکانی کۆمەڵگە ئاشکرا دەکەن یا وەکوو سووپاپی کۆمەڵگا عەمەل دەکەن، هەروەها سنوورێک دەکێشن لە نێوان بەشی ساغ و بەشی نەخۆشی کۆمەڵگادا، تەنانەت کەسانێک پێیان وایە ئەو کێشانە لە دواجاردا دەبنە هەوێنێک بۆ گۆڕانی کۆمەڵایەتی و…\nبەڵام بابەتی گرینگ، ئه‌و مەترسیانەیە کە دەیخوڵقێنن بۆ نموونە؛ فەرهەنگی ژیاندۆستی و خەبات و هەوڵدان و بەرگری بۆ ژیان، لاواز دەکەن و لە بەرامبەردا بڕەو بە فەرهەنگی تەسلیم‌بوون و کەم‌هێنان و دۆڕاندن لە ژیاندا دەدەن. ئەوان پەنا بردن بۆ خۆکوشتن ئەکەن بە باشترین مێتودی چارەسەری یەکجاریی کێشەکان، خۆکوژییەکان هەوڵ بۆ گۆڕان و داهێنان لە ژیاندا لاواز دەکەن و هیوا بەژیان لە نێو خەڵکدا دادەبەزێنن و جومگەکانی کۆمەڵگا و شیرازەی بنەماڵەکان تێک دەدەن. لەگەڵ ئەوانەشدا ڕێگە بۆ پەروەردەبوونی مرۆڤی لاواز و کوێلە بۆ خزمەت کردن بە جۆرەکانی ستەمکاری خۆش دەکەن.\nبێینەوە سەر پرسیاری یەکەم، گرینگترین هۆکارەکانی خۆکوژی لە کوردستان چین؟ لە نێو ژناندا، لە نێو پیاواندا؟\nرەنگە بکرێ بڵێن گرینگترین هۆکارەکانی خۆکوژی لە ئێران و بە تایبەت لە کوردستاندا، بەگشتی گەشەنەکردنی پێویست لە هیچ بوارێکدا و بە تایبەت دۆخی نالەباری ئابووری و بێکاری لە ڕادەبەدەر و هەروەها رکوود و چەقبەستوویی کۆمەڵگایە لە زۆربەی بوارەکاندا.\nنەبوونی هیچ چەشنە گۆڕانێکی سیاسیی کۆمەڵایەتی و چەقبەستوویی و مانەوە لە بازنەیەکی قەیراناویدا هیوای بە ژیان و تەنانەت بە پێی ئامارەکان ئاستی لێبوردەیی خەڵکی هێناوەتە کەمترین ڕادە لە جیهاندا، دیارە ئەمانە و نەریتە خراپەکانی دژ بەژن لە گرینگترین هۆکارەکانی خۆکوژین.\nچارەسەر چین؟ کێ و لایەنەکان هەر کام چیی دەکەوێتە ئەستۆ؟\nلە پێشدا دەبێت لایەنە پێوەندیدارەکانی دەسەڵات ئامار و داتای دروست بەبێ سانسۆر بخەنە بەردەست و هەوڵ بدەن ڕاپۆرتی هەموو شێوەکان و حاڵەتەکانی خۆکۆژی بە تایبەت خۆکوژییە ناسەرکەوتووەکان بدەنەوە.\nهەروەها دەبێ وەکوو کەیسی جیاجیا لە سەر حاڵەتەکانی خۆکوژی تۆژینەوە بکرێ. به‌داخه‌وه له کۆمەڵگای ئێڕاندا ئاستی ڕاهێنان و پەروەردەکردن بۆ چوونە ژیان و چۆنیەتی چارەسەر کردنی کێشە جوراوجۆرەکانی ژیان، لە کەمترین ڕادەێ پێویست دایە. دەکرێ بڵێین ئەرکی سەرەکی لە سەر شانی دەوڵەتە کە هەم بە سیاسەتەکانیدا بچێتەوە و هەم دەرفەت بۆ خەڵک و کۆمەڵگای مەدەنی بخولقێنێ کە هەوڵ بدەن بۆ بەرەو پێشچوونی باشتری ژیانی کۆمەڵایەتی و وەدی هاتنی کۆمەڵگایەکی تەندروست.\nخۆکوژی، شەونم هەمزەیی،\t2017-08-07\nتاگەکانی بابەتخۆکوژی، شەونم هەمزەیی،


KHABAT media - میدالی ووشەم، بۆ بەرۆکت،ئەی پیشمەرگە!\nئێستا 57 میوان سه‌یری ماڵپه‌ڕه‌که‌مان ده‌که‌ن. 0\nمیدالی ووشەم، بۆ بەرۆکت،ئەی پیشمەرگە!\nمێژووی ناردن : Wednesday, November 02 @ 15:14:15 UTC\nرێـبــوار حسێنی، وڵاتی سوئێد\nئەمرۆ ١٠ی خەزەڵوەر، رۆژی پێشمەرگەیە و، بیرەوەری رووداوێکی پڕ لە حەماسە و فیداکاری رۆڵەکانی کوردستان، پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات،ی کوردستانی ئێرانە کە ٣٢ ساڵ بەر لە ئێستا بوو بە رەمزی فیداکاری و حەماسەو بەرخودان. بوو بەداستانێکی گیانبازی هەرگیزا و هەرگیز لە بیر نەچوەوە. داستان و رووداوێک کە دایکانی رووسووری کوردەواری کورپەکانیانی پێدەلاوێننەوە و باوکانی ماندووی رێگای نەسرەوتن تا سەرکەوتن، بەیاد و رێز گرتنەکەی دەحەسێنەوە.\nکەس وکاری شەهیدان سێبووریان پێی دێ و کیژ و کوڕانی دڵگەرم و رۆڵەکانی رۆژی تەنگانە لەم داستانە پڕ لەسەروەری و شانازیە، ئەزموون وەردەگرن و خەباتگێرانی کوردپەروەر، هاوباوەڕانی رێبازی سازمانی خەبات،ی کوردستانی ئێران، ورە و وەزەی درێژەدان بە رێبازی سەروەرانی شەهید وەردەگرن. گەلۆ ! بەراستی هیچ شتێک هەیە لە ئازادی گەل و رزگاری و ئاوەدانی نیشتمان بۆ کورد، بەرز و پیرۆزتر و خۆشەویست تربێ، کە بەو شێوە مرۆڤی شۆڕشگێڕ و نیشتمان پەروەری کوردی، لە پێناویدا رێگای خۆ بەختکردن هەڵدەبژێرن و، خۆ لە هیچ فیداکاری و سەختی و دژوارێکی رێگای سەختی بەرخودان نابوێرن؟. ئەوانەی کە لەپێناو سەرفرازی وبەرەوپیشچوونی نەتەوە و نیشتمان لە خۆ دەبوورن و لە خۆبەخت کردن و خۆ بەخشین خۆ نابوێرن، بێ شک دەبێ هەڵگری ناوێکی وابن کە شیاوی هەڵس و کەوت و کردەوە و ئاکاریان بێ، کە بە حەق ناوی پێشمەرگە پیرۆزترین و شیاوترین ناوە بۆ مرۆڤی کوردی خۆبەختکەر لە پێناو گەل و وڵات. ناو و ناوبانگ و شانازی و فیداکاری و باس وخواسی حەماسە و ورەبەرزی و دژمن تاراندنی پێشمەرگەی سازمانی خەبات لە رۆژانی سەخت وبەرخودان لەدژی دژمنی داگیرکەر و نەیارانی نەتەوە و نیشتمان دا لە کەس شاراوەنیە. ئەگەر بە چاوی پڕلەرێز و ویژدانێکی زیندوەوە سەرنجی مێژووی خەبات و حەماسە و فیداکاری رۆڵەکانی سازمانی خەبات بدەین، بۆمان دەدەکەوێ کە تا چەندە ئەو رۆڵە خاوەن باوەڕانە فیداکار و لە خۆبووردوو و نەسرەوتوو بوون. رۆژی ١٠ی خەزەڵوەری ساڵی ١٣٥٨ی کۆچی خۆری کە لەودا هێزی داگیرکەری کوردستان بەدەستی رۆڵەکانی سازمانی خەبات تامی تاڵی تێکشانی چێشت و باسکی بە هێزی گەل متمانەی بە نەتەوەکەی دا کە دەتوانێ ملی هەر ملهوڕێک بادا و لمبۆزی هەر دڕندەێکی خوێنرێژ لە قوڕ وەردا و هەستی بەرزی سەرکەوتن و باوەڕ بەخووبوون بخاتە دڵ و دەروونی نەتەوەکەیەوە.هەر بۆیە ئەورۆژە لەلایەن هاوباوەڕانی سازمانی خەباتەوە وەک رۆژی پێشمەرگە لە میژووی سازمانی خەبات،ی کوردستان دا دیاری کرا و هەموو ساڵێک ئەو رووداوە و ئەو رۆژە بە رێزەوە یاد دەکرێ و بەرز دەنرخێندرێ. کەوایە زۆر رەوایە، کە روو لە پیشمەگەی سازمانی خەبات بەکەین و بڵێن:\nئەی هاوڕازی سریوە سرتەی ئەستێرەکان، لە شەوەزەنگی بێ بەشی نەتەوە و نیشتمان!. تۆ تریفەی مانگە شەوی کوردستانی، لە شەوانی ئەنگوستەچاوی زەمەنی کپ و بێدەنگی دا کە یاساوڵی چەرداوەڕووی دژمنانی نەتەوەکەت، فریشتەی ئارامی دەتارێنن. تۆی پێشمەرگە، وەک بای وادەی بەهاری، تەمی خەمی کەساسی و بێنازی لە سەر روخساری گوند و باژێڕی وڵات رادەماڵێ. لە سپێدەی هەر رۆژێک دا وەک خۆری بەیان بە پەنجەی تیرێژی پڕ لە گەرمی و خۆشەویستی، گەردی رووی گوڵانی ژاکاوو لارەملی دەستی شەختەی نەیاران، دەتەکێنی و بۆن و رەنگ و رواڵەتیان پێدەبەخشی. تۆی پێشمەرگە شنەی شەماڵی هاوینانی و مایەی کۆی سووری سەر خەرمانی وەرزێرانی. لە بێستانان شەمامەی بە بۆنی سەردەستانی. لە ناوباخ و گوڵزاران، بولبولی هەزار دەستانی. لە رەزبەران، تۆ بەرهەمی رەزەوانی. بانەمەڕان، لەسەر زۆزان و لوتکەکان شوان و بێری بناران و بن رەشماڵی هەوارانی. تۆ سۆزی بالۆرە و حەیرانی. بەستەو نۆتەی گۆرانی و ووشە و ئیلهامی هۆزانی. داسی دەستی و چەکی شانی. فەرنجی کاتی باران و نەوای شماشاڵی شوانی. سۆزی دایکی، هیوای باوکی. پشت و پەنای خوشک و کاکی. هەستی ئەوین و جێژوانی. عەتر و ئاوێنە و شانەی، دیاری دەستی دڵدارانی. تۆبارانی، کلوی بەفری، کانی و چاوگەی زنارانی. هەوری بە گرمەی بەهار و، تینی خۆری هاوینانی. تۆ خەنجەری بەر پشتێندی، سەنگەر و شەڕگەی کوردانی. لەسەر چیای بەرزی وڵات، وەک هەڵۆی چاوتیژ و بەگوڕ، پارێزەر و چاودێری نیشتمانی. تۆ لەگەڵ هەر تاکێکی کوردی. لە مەزرا جوتیار، لە زۆزان شوان، لە فێرگە مامۆستا و قوتابی، لە بازاران تۆ کڕیار و فرۆشیاری. تۆ نۆژداری جەستەی بە ئازار و دەردەاری. هەتیوانی زامی بەناسۆر و تەبیبی حاڵزانی. گوڵالەی دەشت و کۆساری. کانی پڕ ئاوی بناری. لە دارستان دارچناری. هێندە بەرزی لە ناو بەرزاندا دیاری. لە هەر چوار پارچەی کوردستانم هێزی گەلی. برووسکەی ئاسمانی خەبات و خۆری بەیانی دەم کەلی. لەدێرسیم نەوەی شێخ رەزا، لە پیران کوڕی شێخ سەعید. لە مهاباد و چوار چرا رۆڵەی قازیەکانی. لە سەر بەرزی ئارباباش قوتابی مامۆستا شێخ جەلال و لە باشوور هی بارزانی. لە قامیشلی و حەسەکە هاوکۆڕی شێعرەکانی جگەر خوێن و لە سلێمانی نەوەی شێخی بەردەقارەمان و لە دەوری گۆلی زرێباریش هاوڕکێفی دوازدە سوارەی مەریوانی. لە بێستوونی کرماشان، لەبەر تریفەی مانەشەوان لە هەڵدێری تاق بۆسانەوە بەسواری ئەسپەکەی خوسرەو بەرەو ماهی دەشتی وەک بەهەشت بۆ خاتوو شیرینی نیشتمان دەچیە ژوان و، لەوێوە دەستە نیرگزی بەهاریی چیای بێستوون بۆ مەستورەکەی ئەردەڵان دەکەیە دیاری دڵان.هەموو نەورۆزان لە سەر بەرزی ناڵەشکێنەوە روەو کوردستانی گەورە لەگەل زیرک سروودی،، ئەمڕۆژی ساڵی تازەیە نەورۆزە ،، دەڵێیەوە. لە موکریان هێمن شێعری ئارەق و تینت بۆ دەڵێت و هەژاریش شێعری رێبەندان. لە گەڵ ماملێ تێهەڵدەکەی لە بەستە و مقام و بەندان. زۆر جار دەبیە سروودی ئەی شەهیدانی رەزازی و گوڵی سەربەستی خاڵە تاهیر و، سەحەرەی سڵێوە و دەنگی ئای ئایەکەی مەردان. ئەتۆ مەمی و نیشتمان خاتوو زینتە. تۆ خەزاڵی و کوردستان کاکە لاستە. تۆ هەم شەمی و هەم دێوانە، مەجنوونەکەی ئەوکێوانە. تۆ هەم سیامەندی و هەم خەجی. تۆ شاسواری بەوەجی. ئەی باسکی بە هیزی گەل! تۆڵە ئەستێنی رۆژی هەل! تۆ شوورەی سەختی بەرخودان و قەڵای قایمی تیکۆشانی. تۆ سەروەری، تاجی سەری، تۆ پێشڕەوی، تۆ رابەری. ئەتۆ رەمزی بوون و مانی، رۆڵەی کوردی، تۆ پێشمەرگەی کوردستانی.\n· بابه‌تی زیاتر له باره‌ی ئه‌ده‌بی\nبابه‌تی به‌ڕه‌واج له بواری ئه‌ده‌بی:\nچه‌پكه گولى چوارچڵى


مه‌سرور بارزانی به‌رپرسانی كه‌مپ راده‌سپێرێت لە خزمەتکردنى ئاواره و په‌نابه‌ران کەمتەرخەمی نەکەن\nمه‌سروور بارزانی سه‌رۆك وه‌زیران نوێ\nK24 - دهۆك:\nمەسرور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، سەردانی کەمپی بەردەڕەشی کرد کە بووەتە لانەی ئاوارەکانی رۆژئاوای کوردستان و لە نزیکەوە لە کێشە و پێداویستییەکانیانی کۆڵیەوە.\nدیمەنی سەردانەکەی مەسرور بارزانی، سەرۆك وەزیرانی هەرێمی کوردستانە بۆ کەمپی بەردەڕەش، کەمپێك دوای ئەوەی لە ئەنجامی گەڕانەوەی ئاوارەکانی موسڵ بۆ زێدی خۆیان داخرا بەهۆی هاتنی ئاوارەکانی رۆژئاوای کوردستانەوە دووبارە بووەوە بە سەردێڕی هەواڵەکان.\nراشیگەیاند، یەك ملیۆن و سه‌د هەزار ئاوارە ئێستا لە هەموو پارێزگاکانی کوردستانن کە ئەمە ئەرکێکی زۆری خستووەتە سەر حکوومەتی هەرێمی کوردستان و ساڵانە یەک ملیار و 500 ملیۆن دۆلار خەرجی بەڕێوەبردنی ئەم کامپانەن.\nمەسرور بارزانی گوتی: "هاوکاریکردنی ئەم پەنابەرانە ئەرکێکی نێودەوڵەتییە و داوا لە رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و هاوپەیمانانمان دەکەین هاوکاریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەڕێوەبردنی ئەم کامپانە بکەن".\nسەرۆکی حکوومەت داوای لە بەڕێوەبەرانی کەمپەکە کرد : "تاوەکو ئەو کاتەی ئەم پەنابەرانە کێشەکانیان چارەسەردەبن و دەچنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان، ئێمە پێشوازیان لێدەکەین و داوا دەکەم لە خزمەتکردنیان کەمتەرخەمیی نەکەن".\n04 توركیا گرته‌ی ڤیدیۆیی ده‌ستگیركردنی كادیرێكی په‌كه‌كه‌ی بڵاوكرده‌وه\n05 باشترین و خراپترین پاسپۆرته‌كانی جیهان دیاریكرا\n06 رەوشی كەشوھەوای دوو رۆژ راگەیەندرا


به‌شوودانی كچ و بێوه‌ژنی باڵغ و ژیر..\nدووه‌م – ئیبن عه‌باس / خ ده‌ڵێت: كچێك هاته لای پێغه‌مبه‌ر – صلی الله علیه وآله وسلم – گوتی: باوكم به‌زۆر به مێردی داوم! پێغه‌مبه‌ریش  سه‌رپشكی كرد: كه‌ده‌توانێ لای مێرده‌كه‌ی بمێنێته‌وه، یان نیكاحه‌كه هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه؟.\nشافیعیه‌كان ده‌ڵێن: ژنان به هیچ شێوه‌یه‌ك ناتوانن سه‌رپه‌رستی نیكاح بكه‌ن، واته: نه ده‌توانن خۆیان ماره بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ده‌یانه‌وێت، نه ده‌شتوانن گرێبه‌ست بۆ ژنێكی دی بكه‌ن، ته‌نانه‌تی به شێوازی بریكاریش هه‌ر ناكرێت. بۆ ئه‌مه‌یش چه‌ندین به‌ڵگه دێننه‌وه، له‌وانه: ئه‌م ئایه‌ته كه ده‌فه‌رمووێ: [فلا تعضلوهن أن ینكحن أزواجهن..] واته: ئه‌ی (ئه‌ولیا)ی ژنان! ئه‌و ژنانه ته‌ڵاق ده‌درێن‌و پاشان ده‌یانه‌وێ له‌گه‌ڵ مێرده‌كانیان ڕێك ببنه‌وه، ئێوه ڕێیان لێمه‌گرن.. كه‌وابوو به پێی ئه‌م ئایه‌ته (وه‌لی) بۆ نیكاحی ژنان پێویسته، ئه‌گینه ڕێگرتنه‌كه یان چ ده‌ورێك ده‌بینێ..؟. پێغه‌مبه‌ریش  ده‌فه‌رمووێ: ((لا نكاح إلا بولی)).. یان ده‌فه‌رمووێ: ((أیما امرأة أنكحت نفسها بغیر إذن ولّیها فنكاحها باطل، فنكاحها باطل)). سه‌ره‌ڕای ئه‌مانه‌یش عورف وایكردووه – له‌به‌ر ئه‌ده‌ب‌و شه‌رمی ژنان – ده‌خاله‌ت له گرێبه‌ستدا نه‌كه‌ن.. مه‌گه‌ر زۆر ناچار‌و پێویست بێت، بۆ نموونه: ژنێك حه‌زی له مێرده، نه‌باب‌و كه‌س‌و كاری هه‌یه، نه‌دادوه‌ریش هه‌یه گرێبه‌سته‌كه‌ی بۆ بكات. له‌و حاڵه‌ته‌دا ده‌توانێ زانایه‌كی (موجته‌هید) یان پیاوێكی عادل بكاته (حه‌كه‌م) ماره‌ی بكات له‌و پیاوه حه‌زی لێ ده‌كات: ((لو عدم الولی والحاكم فولت مع خاطبها أمرها رجلا مجتهدا لیزوجها منه صح، لأنه محكم والمحكم كالحاكم وكذا لو ولت خاطبهاعدلا لیزوجها منه صح علی المختار، وإن لم یكن مجتهدا لشدة الحاجة إلی ذلك)) نهایة المحتاج/ج 6 ص 219-220، مغنی المحتاج – ج3 /147.\nجگه له باوك‌و باپیره هیچ كه‌سێكی دی بۆی نییه كچی باڵغی ئاقڵ بێ ڕه‌زامه‌ندی كچه‌كه به‌مێرد بدات خۆ ئه‌گه‌ر كردی ئه‌و كچه ده‌توانێ ڕایگرێ‌و كاری پێ نه‌كات، (عبد الله بن عمر) كچه خاڵێكی خۆی (عثمان بن مظعون) ماره كرد، پاشان دایكه‌كه‌ی چووه‌لای پێغه‌مبه‌ر – صلی الله علیه وآله وسلم – گوتی: كچه‌كه‌م حه‌زی لێناكات! پێغه‌مبه‌ریش  فه‌رمانی به (عبدالله) دا ده‌ستی لێهه‌ڵگرێت.\n 2621 جار خوێندراوه‌ته‌وه


ئێنسکلۆپیدیای کوردی له چاپ درا - Mehr News Agency\n15 gelawêjê 2017 - 17:09\nNews Code 12001\nئێنسکلۆپیدیای کوردی له چاپ درا\nدوو به‌رگ له کتێبی ئێنسکلۆپیدیای کوردیکا له پارێزگای کرماشان له ئێران له چاپ درا.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، دوو به‌رگ له کتێبی ئێنسکلۆپیدیای کوردیکا له نووسینی عه‌باس جه‌لیلیان له پارێزگای کرماشان له ئێران له چاپ درا.\nبه پێی ئه‌م ڕاپۆرته، ئێنسکلۆپیدیای کوردیکا به پێی پیتەکانی ئەلف و بێ داڕژاوه و دوای پێداچوونەوەی ورد و نوێ ئامادە کراوە.\nهه‌روه‌ها نووسه‌ر هه‌وڵی باشی داوه تاکوو به سێ زمانی کوردی و ئینگلیزی و فارسی کتێبه‌که ئاماده بکات، له به‌شی کوردی لە زاراوەکانی کوردیی کەلهوڕی، کورمانجی، سۆرانی، هەورامی، لەکی، لوڕی و شەبەک که‌ڵک براوه.\nشایانی باسه که‌کتێىه‌که لە لایەن بڵاڤگه‌ی دیباچه له تاران چاپ و بڵاو کراوەتەوە. عه‌باس جه‌لیلیان که خه‌ڵکی ئیسلام ئاوای ڕۆژئاوای کرماشانه هه‌وڵێکی یه‌کجار زۆر و مه‌یدانی داوه تاکوو گه‌وره‌ترین فه‌رهه‌نگ و ئێنسکلۆپیدیای کوردی کۆبکاته‌وه.\nعه‌باس جه‌لیلیان (ئاکۆ) تاکوو ئێسته چه‌ندین به‌رهه‌م و کتێبی دیکه‌ی به زمانی کوردی له بواری چیرۆک و شێعر ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێبی کوردی کردووه، به‌ڵام ئه‌م فه‌رهه‌نگه گه‌وره‌ترین کاری ئه‌وه که کاتێکی زۆریشی له ژیانی به خۆیه‌وه داگیر کردووه و بڕیار وایه که به‌شه‌کانی دیکه‌شی له داهاتوودا له چاپ بدات.


کۆبونەوەی وەزیرانی دەرەوەی ڕووسیا و ئۆکرانیا لە تورکیا هیچ ئەنجامێکی نەبوو\nکاربەدەستانی ڕووسیا و ئۆکرانیا ڕۆژی پێنجشەممە لە تورکیا کۆبونەوە بەڵام سەرکەوتوو نەبوون لە گەیشتن بە ئاگربەستێک لەسەر کێشە مرۆییەکان. ئەمە یەکەم کۆبونەوەی ئاستی وەزیران بوو لەوەتای هێرشە داگیرکارییەکانی ڕووسیا لە ئۆکرانیا دەستیپێکردووە.\nوەزیری دەرەوەی ڕووسیا سەرگێ لاڤرۆڤ و هاوشانە ئۆکرانییەکەی دمێترۆ کۆڵێبا لە پەراوێزی کۆڕی دیپلۆماسی لە هاوینەهەواری ئەنتاڵیای تورکیا کۆبونەوە کە وەزیری دەرەوەی تورکیا مەولود چاوشئۆغڵوش بەشداری کۆبونەوەکەی کرد.\nکۆڵێبا گوتی "هیچ پێشوەچوونێک" نەهاتووەتە دی تەنانەت بۆ ئاگربەستێکی 24 کاتژمێریش. ئەو نائومێدی دەربڕی و گوتی " وادیارە بڕیاردەرانی دیکە لە ڕووسیا لەمبارەیەوە بڕیار دەدەن."\nئەو بەڵێنەکانیشی دووپاتکردەوە کە وڵاتەکە خۆی نادات بەدەستەوە و گوتی " دەمەوێت دووپاتی بکەمەوە کە ئۆکرانیا خۆی بەدەستەوە نەداوە و نادات."\nئەو کۆبونەوەکانی بە "زەحمەت" ناودێرکرد و هاوشانە ڕووسیاییەکەی تۆمەتبارکرد بەوەی " چیرۆکە تەقلیدییەکانی" لەبارەی ئۆکرانیاوە هێناوەتە سەر مێزی گفتوگۆ.\nگوتیشی ئامادەیە جارێکی تریش لەگەڵ لاڤرۆڤ کۆببێتەوە بەم شێوەیە ئەگەر " هیچ چاوەڕوانییەکی بڕیارێکی بەردەوام هەبێت و هەوڵی چارەسەرکردنی کێشەکان بدرێت."\nکاربەدەستانی ئۆکرانیا و ڕووسیا لە بێلاڕووسیش کۆبونەوەیان ئەنجام داوە بەڵام زیاتر بۆ ئەو کۆبونەوانە شاندی ئاست نزم لەلایەن ڕووسیاوە ڕەوانە دەکرێت و هیچ وەزیرێکی تێدا نییە.\nلاڤرۆڤ زیاتر جەختی لەو کۆبونەوانە کردەوەو گوتی " کۆبونەوەکەی ئەمڕۆ ئەوەی پشتڕاستکردەوە کە کۆبونەوەکانی ڕووسیا و ئۆکرانیا لە بێلاڕووس هیچ ئالتەرناتیڤێکی نییە."\nگوتیشی " ئێمە پشتیوانی لە هەر جۆرە پەیوەندییەک دەکەین بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکانی ئۆکرانییەکان، بەڵام ئەوەی کە هەستمان پێکرد پێویستە بەهای ئەو کۆبونەوانە زیاد بکەن و ڕێڕەوی سەرەکی لە بێلاڕووس بنکۆڵنەکەن."\nپێش ئەنجامدانی کۆبونەوەکە هەر لە ڕۆژی پێنجشەممە ڕاوێژکاری باڵای سەرۆکایەتی تورکیا ئیلنور چێڤیک وتی تەنها ئەو ڕاستییەی کە کۆبوونەوەکە ڕوودەدات، سەرکەوتنێکە بۆ خۆی.\nئەمەریکا سەرکۆنەی هێرشە " دڕندانەییەکەی " ڕووسیا دەکات بۆ سەر نەخۆشخانەیەکی منداڵان لە ئۆکرانیا\nکرێملن: ئابووری ڕووسیا بەهۆی جەنگە ئابوورییە بێپێشینەوەکەوە توشی " شۆک " بووە


کاوسێن بابەکر: یەکێتی بەئۆپزسیۆن بوون تاقی مەکەنەوە. – WTARIKURD\nپێکهێنانی حکومەتی نوێ دەبو خاڵی کۆکەرەوەی لایەنەکان بێ و، ببێتە هۆکارێکی سەرەکی بۆ یەکڕیزی کورد لەبەغداو کەرکوکیش. بەڵام بەداخەوە واپێدەچێ پارتی هێشتا ڕقی لەدەستدانی پۆستی سەرۆک کۆماری بەرنەدابێ و، بەوەرگرتنی دوو وەزاڕەت و ڕێگری لەوەرگرتنی وەزاڕەتێک بۆیەکێتی، هێشتا بەس نەبووبن. هەر ئەو ڕقەشە کە دەستی راکانی لەکەرکوک واڵاکردووەو وەک حکومەتێکی سەربەخۆ مامەڵە دەکاو پێشێلی سەرجەم بڕیارو مادەکانی دەستور دەکات و سەر لەنوێ تەعریب دوبارە دەکاتەوە. ناشزانرێ بڕیارەکانی سەرۆکی کۆمار دکتۆر بەرهەم بەڕاگرتنی سەرجەم بڕیارەکانی تاچەند ڕاکان پابەند دەکات و دۆخەکە بۆ پێش 16ی ئۆکتۆبەر دەگێڕێتەوە.\nپارتی تاسەر ناتوانێ داواکەی یەکێتی بۆ بەشداری ڕاستەقینە پشتگوێ بخات، بەشداری ڕاستەقینەش بەپۆست ناپێورێ، بەڵکو بەبەشداری بەکردەوە دەبێ لەسەرجەم بڕیارو چالاکیە گرنگ و ستراتیژەکان لەئاستی هەریم و ناوچەکەو جیهان. چونکە یەکێتی بژاردەی تری لەبەردەستە و، هەرگیز سڵی لێناکاتەوە کە بژاردەی ئۆپزسیۆن بوونە. ئەگەر پێتان وابێ ئۆپزسیۆن بوون بۆ یەکیتی زۆر قورسەو ڕەنگە بژاردەی ئەو نەبێ بەهەڵەداچوون و لەو دۆخەدا تەنها تەمەنی حکومەتی ئایندە پڕ لەقەیران دەکەن و کورت دەکەنەوە!\nئەم بژاردەیەی یەکێتی بۆ پارتی زۆر قورس دەکەوێ و، تا ئەو ڕادەیەی حوکمڕانی ئەم حکومەتە نوێیە لەسنوری ناوچەی سەوز کارێکی نەکردەنی دەبێ ئەگەر یەکێتی دەستی نەگرێ و هاوکاری نەکات و، بەڵکو ئۆپزسیۆنیش بێ! بۆیە بۆ پارتی واباشترە یەکێتی نەگەیەنێتە ئەم بژاردەیە! چونکە ناوچە جێنفوسەکان بەئۆپزسیۆن بوون دۆخەکەیان دەگۆڕدرێ و، ئیدارەدانیش بۆ حکومەت لەم دۆخەدا گەلێک قورس دەبێ. بۆ یەکێتیش ڕاستە ئاسان نییە لەناوچەی نفوسی خۆی جەماوەری خۆی هێزو ئیداراتی خۆی ببێ بە ئۆپزسیۆن! بەڵام هێشتا ئەم بژاردەیە باشترو سەربەرزانەترە لەبەشداربوونێکی لاوازانە لەحکومەتەکەی پارتیدا، چونکە هیچ نەبێ لەئۆپزسیۆن بووندا ڕووسوری بەردەم کادیرو جەماوەرو دەنگدەرانی خۆی دەبێ و، لەرووی دی هەڵبژاردنی داهاتوو بچێتەوە بەردەمیان.\nئۆپزسیۆن بوونی یەکێتی کاریگەری لەسەر بەشداری و ئۆپزسیۆن بوونی گۆڕانیش دەبێ چونکە ئەگەر یەکێتی ببێتە ئۆپزسیۆن گۆڕان کە لەناوچەی سەوزدا لەگەڵ یەکێتی نفوسی هەیە زۆر قورس و نەکردەنی دەبێ ببێتە حوکمڕان، بۆیە پێدەچێ گۆڕانیش ئەگەر بە ناچاریش بێ ببێتەوە ئۆپزسیۆن چونکە حوکمڕانی لەناوچەی سەوز بەبێ یەکێتی ئەگەر مەحاڵیش نەبێ زۆر قورس دەبێ.\nعماد علي: هل الكلام مع الغيب ممكن؟


"ئەی من کێم؟" - ژنەفتن\n“ئەی من کێم؟”\n4ی نیسان، 2022|چیرۆک\nلەسەری کۆڵانێک، پێش ئەوەی وەرسووڕێمەوە و بچمە سەر ڕێڕەوی شەقامی سەرەکی، هەر ئەوەندەم زانی، پۆلێک پۆلیس هەڵیانکوتایە سەر تاقمێک دز کە تازە بانکێکیان تاڵان کردبوو و لە هاتنەدەرێدا بوون.\nهەردووک لا چەکیان لێک‌هەڵکێشا و پێش ئەوەی تەقە بکەن؛ پاشەوپاش گەڕامەوە کۆڵانەکە، نەوەک فیشەکێکی وێڵەکیم بەربکەوێ!\nسووچێکی تەنگەبەرام چاو پێکەوت، بە خۆم گوت، لێرە پەنا دەگرم هەتا ئەو شەڕەسەیە لایەکی وەلایەکی دەکەوێتەوە.\nکوتوپڕ یەکێک لە دزەکان بە هانکەهانکەوە خۆی خزاندە پەناگا تەنگەباراکەی منەوە. من هەڵترووشکابووم، ئەویش ڕێک بەرانبەرم هەڵترووشکا و بە ترس و لەرزەوە هەردووک دەستی کردە سپەر بۆ سەری.\nچەند چرکەی نەبرد، دزێکی دیکە هات، چاوێکی خێرای بە پەناکە و من و هاوڕێکیدا خشاند و کە دیتی جێی خۆحەشاردان بۆ ئەو نەماوە، فیشەکێکی بەسەر دڵی هاوڕێکەیەوە نا و فڕێیدا ئەولاوە و لەجێی ئەو ڕوو بە من پەنای گرت.\nبە خۆم گوت، ئەگەر خێرا نەیکوژم، منیش دەکوژێ، بۆیە لەگەڵ ئەوەی هێشتا دوو چرکەی نەبردبوو کە ڕووبەڕووم دانیشتبوو، بە پڕتاو تاوم دایە کۆڵتەکەی و تەقەم لێ کرد! فیشەکی لێ نەهات، جیکەی لێ هات! هەستم کرد کوڵتەکەی کۆڵتی یاریی منداڵانە. ئەی باشە چۆن توانیی هاوڕێکەی خۆی پێ بکوژێ؟ لە ترسی ئەوەی تۆڵەی ئەو هەوڵی کوشتنەیم لێ بکاتەوە، بە پەلەپڕووزە خۆم خستە سەر زگی و هەردووک دەستم لە تینتینۆکەی قایم کرد. هەرچیم دەکرد قڕخەبڕ نەدەبوو. ئاخرییەکەی دوای چەند خولەک ڕێک گوشینی گەرووی، بە چاوی زەقەوە لە کاتێکدا کە دەیهەویست بە جووڵەی لێوەکانی شتێکم پێ بڵێ، گیانی دەرچوو، هەر ئەو گیانی دەرچوو، منیش لە نەخۆشخانەیەک بە چاوی زەقەوە وەهۆش هاتمەوە.\nدکتۆرێک کە دیاربوو پێش ئەوەی ڕاست بمەوە، بۆ پشکنین سەری بەسەردا گرتبووم، هەنگاوێکم لێ کشاوە و چووە دۆخی بەرگرییەوە. یەکەم شتێک کە دوای وەئاگاهاتنەوەم لە خۆم پرسی ئەوە بوو: “باشە من ئەو کابرایەم بۆ خنکاند؟ خۆ ئەگەر ئەو بیهەویستبووایە من بکوژێ، هاوڕێکەی خۆی نەدەکوشت!؟”\nکە ڕووم وەرسووڕاند، پۆلیسێک لەو لاوە وەک پاسەوان بە سەرسەرمەوە وەستابوو.\nکە بەرچاوم ڕوون بووەوە و بڕێکی دیکە هۆشم هاتەوە بەرخۆم، تەماشا دەکەم کوڕە خۆ دکتۆرەکە هەر دزەکەیە وا خنکاندبووم! جارێکی دیکە لە پۆلیسەکە وردبوومەوە؛ ئێ، کوڕە خۆ پۆلیسەکەش دوانەی دزەکەیە وا بە فیشەک کوشتی! خەریک بوو شێت دەبووم، لەگەڵ‌ئەوەی هەستم بە ژانێکی زۆر لەسەر قوڕگم دەکرد بە هاوارەوە گوتم: “ئاوێنەیەکم بۆ بێنن، دەمهەوێ بزانم ئەی من کێم؟!”\nچیرۆک، چیرۆکی کوردی، کورتەچیرۆک، ناسر فەتحی\n← هەڵوێستی ئینتەرنێتی\nنیچە و نیهیلیزم →


ئەمریکا دیپلۆماتێکی باڵای دەکاتە کۆنسوڵی نوێی وڵاتەکەی لە هەولێر\nئەمریکا کۆنسوڵی گشتیی وڵاتەکەی لە هەولێر دەگۆڕێت و رۆب وۆڵەر کە دیپلۆماتێکی باڵای وڵاتەکەیەتی و بەڕێوەبەرى ئۆفیسی کاروبارى عێراق بووە لە وەزارەتى دەرەوەى ئەمریکا، دەکاتە کۆنسوڵی نوێی وڵاتەکەی لە هەولێر.\nرۆب وۆڵەر ئەو دیپلۆماتکارە گەورەیەی ئەمریکایە کە لە چەند رۆژی داهاتوودا وەک کۆنسوڵی نوێی ئەمریکا لە هەولێر دەستبەکاردەبێت. وۆڵەر بەرپرسی کاروباری عێراقە لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا و یەکێکە لە دیپلۆماتکارە بەنێوبانگەکانی ئەمریکا و پێشتر دیپلۆماتکاری وڵاتەکەی بووە لە ئیمارات و سویسڕا.\nوۆڵەر لە ساڵى 2018ـەوە بەڕێوەبەرى ئۆفیسی کاروبارى عێراق بووە لە وەزارەتى دەرەوەى ئەمریکا و چەندین جار دیدار و کۆبوونەوەى لەگەڵ شاند و بەرپرسانى هەرێمى کوردستان و عێراق هەبووە.\nستیڤ فەیگن، کۆنسوڵی ئێستای ئەمریکا لە هەولێر لەبارەی کۆتاییهاتنی ئەرکەکەی وەک کۆنسوڵی گشتیی ئەمریکا لە هەولێر نووسیویەتی "لەگەڵ ئامادەکاریم بۆ جێهێشتنی هەولێر کە ئەم دوو ساڵەی رابردوو وەک ماڵی خۆم سەیرمکردووە، حەزدەکەم سوپاسگوزاریی خۆم ئاراستە بکەم لەبەرامبەر هاوڕێ و یادگاری و پێکەوە بەدەستهێنانی کاری شایستە و مانادار لە هەولێر."\nکۆنسوڵی گشتیی ئەمریکا ئاماژە بەوەش دەدات کە لە چەند رۆژی داهاتوودا رۆب وۆڵەر، وەک کۆنسوڵی گشتیی و کەیتی کایزەر، وەک جێگری کۆنسوڵی گشتی لە هەولێر دەستبەکاردەبن.\nبەیان سامی عەبدولڕەحمان، نوێنەرى حکومەتى هەرێمى کوردستان لە ئەمریکا پیرۆزبایى لە رۆب وۆڵەر بەڕێوەبەرى کاروبارى عێراق لە وەزارەتى دەرەوەى ئەمریکا کرد بەبۆنەى دەستنیشانکردنى وەک کۆنسوڵی نوێی ئەمریکا لە هەرێمی کوردستان و هیواى سەرکەوتنى بۆ خواست لە ئەرکە نوێکەیدا.\nبەپێی راگەیێنراوێکی نوێنەرایەتیی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئەمریکا، لەم هەفتەیەدا نوێنەرى حکومەتى هەرێمى کوردستان لەڕێگەى پەیوەندى تەلەفۆنییەوە گفتوگۆى لەگەڵ رۆب وۆڵەر هەبووە و باسیان "لە ئاڵنگارییەکانى بەردەم هەرێمى کوردستان لەڕووى ئابوورى و تەندروستى گشتى و هەروەها پاڵپشتى هێزە سیاسییەکانى هەرێمى کوردستان بۆ سەرۆکوەزیرانى نوێى عێراق مستەفا کازمى کردووە".\nبڕیارە لە چەند رۆژی داهاتوودا رۆب وۆڵەر لە پۆستەکەی دەستبەکاربێت و شوێنى ستیڤ فەیگن بگرێتەوە کە ئێستا کۆنسوڵى گشتیی ئەمریکایە لە هەولێر.\nئەمریکا بە نیازە گەورەترین کۆنسوڵخانەی خۆی لە هەولێر بکاتەوە. رۆژی 06-07-2018 بە ئامادەبوونی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی هەرێمی کوردستان و باڵیۆز و کۆنسوڵی ئەمریکا لە بەغدا و هەولێر، بەردی بناخەی باڵەخانەی کۆنسوڵخانەی نوێی ئەمریکا لە هەولێر دانرا.\nکۆنسوڵخانەکە کۆمەڵگەیەکی فرە باڵەخانەییە و لەسەر رووبەری 51 فەدان (214 هەزار مەتر دووجا) زەوی لە ھەولێر دروستدەکرێت. بودجەی گشتیی پرۆژەکەش 795 ملیۆن دۆلارە. نزیکەی هەزار کەس لە ھێزی کاری ئەمریکی و کەسانی خۆجێیی بەشدارن لە بونیاتنان و دروستکردنی باڵەخانەکە.\nباڵەخانەی کۆنسوڵخانەکەی ئەمریکا لە هەولێر لەسەر ئاستی جیهان دەبێتە گەورەترین کونسوڵخانە و بە چوار ساڵ تەواودەبێت.


مێژوی ئەمڕۆ 7/4 - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nمێژوی ئەمڕۆ 7/4\nمێژوی ئەمڕۆ Apr 7, 2020\n- لە رۆژى 7/4/1770 ویلیام ووردزوورس (William Wordsworth)، شاعیری ئینگلیزی لە شارى کمبرلاند لە دایکبووە، لە رۆژى 23/4/1850 لە تەمەنى (80) ساڵى بە نەخۆشى لە شارى ئەملساید کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 7/4/1889 گبریالا میسترال (Lucila de María Godoy Alcayaga)، ژنە شاعیری چیلی لە دایکبووە، لە رۆژى 10/1/1957 لە تەمەنى (68) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى نیۆیۆرک کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1945 خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی وەرگرتووە.\n- لە رۆژى 7/4/1908 بیرسی فایت، موزیکیان و ئاوازدانەرى ئه‌مریکی لە شارى تۆرنتۆ لە دایکبووە، لە رۆژى 9/2/1976 لە تەمەنى (67) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى ئینسینۆ کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 7/4/1915 بیلی هۆلیدەی (Billie Holiday)، ژنه گۆرانیبێژی ئه‌مریکی لە شارى فیلادلفیا لە دایکبووە، لە رۆژى 17/7/1959 لە تەمەنى (44) بە نەخۆشى لە شارى نیویۆرک کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1933 تاکو ساڵى 1959 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 7/4/1928 جیمس گارنه‌ر (James Garner)، ئه‌کته‌ری ئه‌مریکی لە شارى نورمان لە ویلایەتى ئەوکلاهوما لە دایکبووە، لە رۆژى 19/7/2014 لە تەمەنى (86) ساڵى بە نەخۆشى دڵ لە شارى لوس ئەنجلوس کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 7/4/1945 یه‌حیا فه‌خه‌رانی، ئه‌کته‌ری میسری لە شارى دقهلیە لە دایکبووە، لە ساڵى 1972 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 7/4/1954 جاکی شان (Jackie Chan)، ئه‌کته‌ر و دەرهێنەری چینی لە شارى هۆنگ کۆنگ لە بەریتانیا لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 7/4/1959 نه‌جات حسێن، ژنه ده‌رهێنه‌ری عێراقی لە کوێت لە دایکبووە، لە ساڵى 1988 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 7/4/1964 راسل کرو (Russell Ira Crowe)، ئه‌کته‌ر و گۆرانیبێژ و موزیکانی نیوزیله‌ندی لە شارى ویلینگتۆن لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 7/4/1980 هیشام عه‌بدولره‌حمان، گۆرانیبێژی سعودی لە شارى جدە لە دایکبووە، لە ساڵى 2005 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 7/4/1980 ئیمان سه‌ید، ژنه ئه‌کته‌ری میسری لە شارى قاهیرە لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 7/4/1981 ناهیده شه‌ریف، ژنه ئه‌کته‌ری میسری لە تەمەنى (39) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 1/1/1942 لە شارى ئەسکەندەریە لە دایکبووە، لە ساڵى 1958 تاکو ساڵى 1981 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 7/4/1988 سارە ولکر، ژنه ئه‌کته‌ری ئوسترالى لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 7/4/2004 خزنە بورسلى، ژنە شاعیرى کوێتى لە تەمەنى (58) ساڵى لە کوێت کۆچى دوایى کردووە، له رۆژى 15/3/1946 لە کوێت لە دایکبووە.


یه‌كترتاوانباركردن سه‌باره‌ت ته‌قیه‌نه‌وه‌كانی چوارشه‌ممه‌ی خوێناوی له به‌غدا | Institute for War and Peace Reporting\nیه‌كترتاوانباركردن سه‌باره‌ت ته‌قیه‌نه‌وه‌كانی چوارشه‌ممه‌ی خوێناوی له به‌غدا\nترس باڵی به‌سه‌ر پایته‌ختدا كێشاوه له كاتێكدا دانیشتوانه‌كه‌ی پرسیار ئه‌كه‌ن چۆن ئه‌كرێت هێرشی به‌و راده‌یه وێرانكه‌ر رووبدات.\nBy Basim al-Shara\n"هه‌ستمكرد بۆمبێكی ئه‌تۆمی ته‌قیه‌وه. هه‌ر نازانم چۆن ئه‌و لۆریه به‌و هه‌موو رێوشوێنه ئه‌منیه‌دا تێپه‌ڕیوه. فێڵێك له هێزه عێراقیه‌كان كراوه."\nته‌قینه‌وه‌كانی ١٩ی ئابی رابردوو به "چوارشه‌ممه‌ی خوێناوی" ناوزه‌دكرا و به‌غدا ئێستا ئارام نیه و تێیدا په‌نجه‌ی تاوانباركردن بۆ ئه‌ملاولا راده‌كێشرێت سه‌باره‌ت ئه‌نجامدانی ئه‌و ته‌قینه‌وانه. هه‌روه‌ها بونه‌ته مایه‌ی خۆشكردنی ئاگری كێبڕكێی سیاسی به‌ر له هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانیه‌كه‌ی كانونی دووه‌می ٢٠١٠.\nئه‌و ته‌قینه‌وانه دژی وه‌زاره‌ته‌كانی حكومه‌ت ئه‌نجامدران و تاڕاده‌یه‌ك هاوكات بون له‌گه‌ڵ یه‌كتری و به خوێناویترین ته‌قینه‌وه ده‌درێنه قه‌ڵه‌م كه به‌غدا به‌درێژایی ئه‌م ساڵ به‌خۆیه‌وه بینیوه به‌و پێیه‌ی بونه هۆی كوشتنی ١٠٠ كه‌س و برینداركردنی ٥٠٠ كه‌سی تر.\nئه‌و په‌لاماره كه چه‌ند ده‌زگایه‌كی ده‌وڵه‌تی كرده ئامانج له ناوجه‌رگه‌ی پایته‌ختدا كه تاڕاده‌یه‌ك ئارامی به‌خۆیه‌وه بینیبو، وه‌رچه‌رخانێكه له كێرڤی توندوتیژی له عێراقدا. زۆربه‌ی ته‌قینه‌وه گه‌وره‌كانی ئه‌م دواییه مۆركێكی ئیتنی یان تائیفی پێوه بووه، چونكه عاده‌ته‌ن سه‌ردانكه‌رانی مه‌زاره‌كان و ناوچه هه‌ژارنشینه شیعیه‌كان و كه‌مایه‌تیه‌كانی ئه‌و ناوچه باكوریانه‌ی كردوه‌ته ئامانج كه به ناوچه جێناكۆكه‌كان ناسراون له نێوان كورد و عه‌ره‌بدا.\nنه‌جات عه‌تیه، شیكاره‌وانی سیاسی له به‌غدا، وتی، "ئه‌م هێرشانه عێراقیان ئیحراجكرد. زیاتر له كوده‌تایه‌ك ده‌چوون؛ هه‌وڵێك بوو بۆ له‌رزۆككردنی متمانه‌ی خه‌ڵك به حكومه‌ت."\nئه‌و ته‌قینه‌وانه روخساری به‌غداشیان گۆڕی. ئه‌و شه‌قامه جه‌نجاڵه پڕ بازرگانیانه‌ی تا ئه‌م دواییانه‌ش پڕبون له ئوتومبێل، ئێستا سه‌عات ١٠ی شه‌و كه‌سیان پێوه نامێنێت. به ڕۆژیشدا، دووباره تێكچڕژانی ئوتومبێل وه‌كو جارانی لێهاتوه‌ته‌وه به هۆی رێوشوێنی ئه‌منی تونده‌وه له خاڵه‌كانی پشكنیندا.\nشۆفێرێكی ته‌كسی میزاجی سه‌ر شه‌قامه‌كانی وا وه‌سفكرد كه خه‌ڵكی حه‌زه‌رئه‌كه‌ن. ئه‌و شۆفێره وتی دیواره كۆنكرێتیه‌كان به لافیته‌ی ره‌شی گه‌وره‌ی پرسه و سه‌ره‌خۆشی داپۆشراون، ئه‌و ئوتومبیلانه‌ی له ته‌قینه‌وه‌كاندا تێكشكاون هێشتا لانه‌براون – كه وا له خه‌ڵك ده‌كه‌ن هه‌ستبكه‌ن خراپتر به‌ڕێوه‌یه.\nدانیشتوانی به‌غدا لێپرسراوان و هێزه ئه‌منیه‌كان به گه‌نده‌ڵی و بێتوانایی تۆمه‌تبارده‌كه‌ن.\nعومه‌ر سامی كه له سه‌ره‌تای سییه‌كانی ته مه‌نیدایه و شوقه‌كه‌ی ئه‌ڕوانێت به‌سه‌ر شانۆی یه‌كێك له ته‌قینه‌وه‌كاندا وتی، "چۆن لۆریه‌كی پڕ له ته‌قه‌مه‌نی ئه‌توانێت بگاته چه‌قی به‌غدا به‌بێ ئه‌وه پێی بزانن؟"\nعومه‌ر ده‌رباره‌ی ته‌قینه‌وه‌كه وتی، "زۆر ناخۆش بوو، له‌و دیمه‌نانه ده‌چوو كه له فیلمه ترسناكه‌كاندا ده‌بینرێن. بیناكه له‌ریه‌وه، پارچه شوشه به هه‌موو لایه‌كدا په‌رش و بڵاوبوه‌وه، ده‌رگاكان له گرێژه‌نه ده‌رچوون. سه‌رجه‌م خێزانه‌كه‌مان كه‌وتینه سه‌ر زه‌وی."\nچه‌ند رۆژێك دوای هێرشه‌كان، چه‌ند هاوپه‌یمانیه‌كی نوێ رایانگه‌یاند كه به‌نیازن به‌شداری له هه‌ڵبژاردنه‌كانی كانونی دووه‌می داهاتودا بكه‌ن.\nنوری مالیكی سه‌ره‌ك وه‌زیران و هاوپه‌یمانه‌كانی له پێشی پێشه‌وه‌ی به‌شداربوانن و باشترین چانسیان هه‌یه له‌و هه‌ڵبژاردنانه‌دا. به‌هۆی كه‌مبونه‌وه‌ی توندوتیژی تاراده‌یه‌ك له ماوه‌ی دوو ساڵی رابردودا كه ئه‌مه‌ش بۆته سه‌رمایه‌یه‌ك بۆ مالیكی، ئێستا سه‌ره‌ك وه‌زیرانی عێراق خۆی وه‌كو ته‌نها سه‌ركرده وێناده‌كات كه بتوانێت عێراق بپارێزێت.\nدوای هێرشه‌كانی ئه‌م دواییه، نه‌یاره‌كانی مالیكی ئاماژه به‌وه ده‌كه‌ن كه ره‌نگه باشبونی باری ئه‌منی زۆر بڕنه‌كات.\nهوشیار زێباری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق كه ئه‌ندامی كوتله‌ی هاوپه‌یمانی كوردستانیه له په‌رله‌مانی عێراقدا، هۆشداریدا كه خراپتر به‌ڕێوه‌یه. هه‌روه‌ها وتی خه‌ڵكانی ناو هێزه ئه‌منیه‌كان هاوكاری ئه‌نجامده‌رانی هێرشه‌كانیان كردوه.\nزێباری به‌شێوه‌یه‌كی تایبه‌ت ره‌خنه‌ئامێز بوو له بڕیارێكی ئه‌م دواییه بۆ لابردنی به‌ربه‌سته كۆنكرێتیه‌كان و خاڵه‌كانی پشكنین له چه‌ند به‌شێكی به‌غداد و وتی ده‌سه‌ڵاتداران هه‌ستكردنێكی ساخته‌یان به ئه‌من و ئاسایش دراوه‌تێ.\nزۆربه‌ی دیواره كۆنكرێتیه‌كانی به‌غدا له ترۆپكی شه‌ڕی تائیفیدا دانران دوای داگیركردنی عێراق له ٢٠٠٣دا و به‌مه‌ش چه‌ند ناوچه‌یه‌كی ئیداری و باڵه‌خانه سه‌ره‌كیه‌كان به‌م به‌ربه‌ستانه ئابڵۆقه‌دران. حكومه‌ته‌كه‌ی مالیكی له‌م دواییانه‌دا رایگه‌یاند كه ده‌ستده‌كات به هه‌ڵوه‌شاندن و لابردنی ئه‌م به‌ربه‌ستانه كه دیمه‌نی شاره‌كه‌یان ناشیرین كردوه.\nلیوا قاسم عه‌تا ووته‌بێژی فه‌رمانده‌یی چالاكیه‌كانی به‌غدا كه لێپرسراوه له پاراستنی ئه‌منیه‌تی پایته‌خت وتی له دوای ته‌قینه‌وه‌كانه‌وه خه‌ریكی داڕشتنی پلانی نوێن.\nهه‌روه‌ها وتی "هێزه ئه‌منیه‌كان ده‌گوازرێنه‌وه و شوێنگۆڕكێیان پێده‌كرێت." به‌ڵام ئه‌وه‌شی وت كه "ئه‌م ته‌قینه‌وانه كارناكه‌نه سه‌ر" ئه‌و بڕیاره‌ی پێشتر ده‌ركراوه بۆ لابردنی به‌ربه‌سته‌كان له چه‌ند شه‌قامێكی به‌غدادا.\nته‌حسین شێخلی، وته‌بێژی مه‌ده‌نیی سه‌ركردایه‌تی چالاكیه‌كانی به‌غدا وتی پلانی لابردنی به‌ربه‌سته‌كان راگیراوه و ئێستاش مه‌سه‌له‌كه بۆ فه‌رمانده سه‌ربازیه عێراقیه‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه ئایا لای ده‌به‌ن یان نا.\nعه‌بدولهادی حه‌سانی كه ئه‌ندام په‌رله‌مانێكی سه‌ر به حیزبی ده‌عوه‌ی مالیكیه به‌رگری له‌و بڕیاره‌ی لابردنی به‌ربه‌سته‌كان كردو وتی له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ڵسه‌نگاندنێكی راسته‌قینه‌ی ره‌وشی ئه‌منی دانراون هه‌تا ته‌قینه‌وه‌كانی ئه‌م دواییه.\nهه‌روه‌ها وتی، "بارودۆخه‌كه رۆژ به رۆژ باشتر ئه‌بوو هه‌تا ئه‌م ته‌قینه‌وانه روویاندا."\nحه‌سانی وتیشی باشتركردنی زانیاری هه‌واڵگری، زیاتر له زۆركردنی ژماره‌ی هێزه ئه‌منیه‌كان، هۆكاری سه‌ره‌كی په‌كخستنی چه‌ندین هه‌وڵی ته‌قینه‌وه بوون.\nرائید محه‌ممه‌د عه‌لی ئه‌فسه‌ری پۆلیس له به‌غدا وتی شكستی ته‌كنیكی به‌شداربوه له هێرشه‌كاندا. هه‌روه‌ها وتی ئه‌و ئامێرانه‌ی له خاڵه‌كانی پشكنیندا به‌كارهێنراون بۆ ئاشكراكردنی ته‌قه‌مه‌نی به‌پێی پێویست هه‌سته‌وه‌ر نه‌بون و چه‌كداره‌كان رێگه‌ی خۆیان داهێناوه بۆ دزه‌پێكردن و تێپه‌ڕاندنی بۆمب به خاڵه‌كانی پشكنیندا.\nهه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی وت كه باری زانیاری هه‌واڵگریی له ٣٠ حوزه‌یرانه‌وه؛ له كاتی كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكاوه له شه‌قامه‌كان، به‌ره‌و خراپبون چووه.\nدوو مانگ له‌مه‌وبه‌ر، سوپای ئه‌مریكا زۆربه‌ی شار و شارۆچكه‌كانی عێراقی به‌جێهێشت به‌پێی به‌نده‌كانی رێكه‌وتنامه‌یه‌ك كه ساڵی پار له نێوان به‌غدا و واشنتۆن واژۆكرا. هیچ شتێك نیه له حكومه‌ته‌وه ئاماژه به‌وه بكات كه ئه‌و هێزانه‌ی ئه‌مریكا بانگ ئه‌كرێنه‌وه، هه‌رچه‌نده هه‌ندێك له به‌رپرسان ناڕاسته‌وخۆ ئاماژه به‌وه ده‌كه‌ن كه پێده‌چت بانگكردنه‌وه‌یان له ئێستادا پێویست بێت.\nعادل به‌رواری، ئه‌ندامی لیژنه‌ی ئاسایش و به‌رگری له په‌رله‌مانی عێراقی كه سه‌ر به هاوپه‌یمانی كوردستانیه له‌و باوه‌ڕه‌دایه كه "ته‌قینه‌وه‌كان ده‌خوازێت دووباره هه‌ڵسه‌نگاندنه‌وه‌یه‌كی سه‌رتاسه‌ری بۆ توانسته‌كانی هێزه عێراقیه‌كان بكرێت. ره‌نگه عێراقیه‌كان داوا له سوپای ئه‌مریكا بكه‌ن كه هه‌ڵسن به پاراستنی ئاسایشی چه‌ند ناوچه‌یه‌كی به‌غدا."\nهه‌روه‌ها به‌رواری ده‌سه‌ڵاتدارانی به‌وه تۆمه‌تباركرد كه به‌په‌له دیواره كۆنكرێتیه‌كانیان لابردوه و چه‌ند جاریش له‌لایه‌ن ئه‌و لیژنه‌یه‌وه ووریاكراونه‌ته‌وه بۆ لانه‌بردنیان به‌ڵام ئه‌وان فه‌رامۆشیان كردوه.\nجه‌مال به‌تیخ، سه‌رۆكی كوتله‌ی عێراقیه كه به‌نیازه كێبڕكێی مالیكی بكات له هه‌ڵبژاردنه‌كاندا وتی حكومه‌ت له بانگه‌شه‌یدا كه گوایه هێزه ئه‌منیه‌كان ئاماده‌ن لێپرسراوێتی ئه‌ركه‌كان له سوپای ئه‌مریكی وه‌ربگرن "راستگۆ نه‌بووه".\nهه‌روه‌ها وتی، "سه‌ره‌ڕای ئه‌و شتانه‌ی حكومه‌ت له میدیاكانه‌وه ئه‌یڵێت، به‌ڵام هێزه‌كانمان لاوازن و ده‌زگای هه‌واڵگریمان نیه."\nئه‌و بانگه‌شانه‌ی دوای هێرشه‌كان كران، كه وادیاره له‌سه‌ر بنه‌مای زانیاری هه‌واڵگری بووبن، هه‌رایه‌كی نێوده‌وڵه‌وتی لێكه‌وته‌وه.\nبه‌غدا و دیمه‌شق هه‌ڵسان به بانگهێشتكردنی باڵوێزی یه‌كتری له میانه‌ی ناكۆكیه‌كدا سه‌باره‌ت گومانلێكراوێكی ته‌قینه‌وه‌كان كه عێراق پێیوایه له سوریا ئه‌ژی.\nمالیكی وتی هێرشه‌كه له‌لایه‌ن چه‌كدارانی سوننه‌وه ئه‌نجامدراون كه په‌یوه‌ندیان به قاعیده‌وه هه‌یه و ڕێنمایی له پاشماوه‌ی حیزبی به‌عسی سه‌دام حسینه‌وه كه له سوریان، وه‌رده‌گرن. له هه‌مان كاتدا، چه‌ند سیاسه‌تمه‌دارێكی ناسراوی عێراقی ئێران و مورته‌زه‌قه‌كانیان له ناو عێراقدا به ئه‌نجامدانی ته‌قینه‌وه‌كان تۆمه‌تباركرد.\nئه‌حمه‌د شه‌ریف، كارمه‌ندی خانه‌نشین له خه‌سته‌خانه‌ی شاری پزیشكی (مدينة الطب) پێیوابو نه‌یاره‌كانی مالیكی هێرشه‌كانیان ئه‌نجامدابێت.\n"ووڵاتانی دراوسێ سه‌ركرده‌یه‌كی عێراقی به‌هێزیان ناوێت بتوانێت ئارامی بۆ عێراق بگه‌ڕێنێته‌وه. ئه‌یانه‌وێت هه‌ره‌س به مالیكی بهێنن چونكه خه‌ڵكانی ئاسایی و هه‌ژاره‌كان خۆشیان ده‌وێت."\nله هه‌مان كاتدا، كارمه‌ندانی نه‌خۆشخانه‌كه سكاڵای ئه‌وه‌یان ئه‌كرد كه كه‌لوپه‌لی ته‌واویان له‌به‌رده‌ستدا نیه بۆ چاره‌سه‌ركردنی برینداره‌كان.\nره‌نا محه‌ممه‌دی په‌رستیار له نه‌خۆشخانه‌كه وتی، "زۆربه‌ی لاشه‌كان به‌خراپی سووتابوون. ره‌نگه هه‌ندێك له برینداره‌كان بمرن چونكه كه‌لوپه‌لی باشمان له‌به‌رده‌ستدا نیه بۆ چاره‌سه‌كردن و ئاگالێبونیان. "\nباسم شه‌رع رۆژنامه‌نوسێكی راهێنراوی په‌یمانگای رۆژنامه‌وانی جه‌نگ و ئاشتیه له به‌غدا\nICR Issue 303\nعێراق به‌ووردی سیاسه‌تی دوای قۆناغی تایه‌فه‌گه‌ری تاوتوێ ئه‌كات\nعێراق خه‌ڵكی له مه‌ترسی بڵاوبونه‌وه‌ی ئه‌نفلۆنزای به‌راز هێورده‌كاته‌وه