ئایزک نیوتن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nزانای فیزیکی بەریتانی و دۆزەرەوەی فیزیکی کلاسیکی مۆدێرن\nسێر ئایزک نیوتن (بە ئینگلیزی: Sir Isaac Newton) (٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٦٤٢ -٢٠ی ئازاری ١٧٢٧) فیزیکزان، بیرکار، ئەستێرەناس، فەیلەسوفی سروشتی، کیمیاگەر و زانای ئیلاھیاتی خەڵکی ئینگلیز و لە پیاوانی ئەنجومەنی پادشایی بوو. نیوتن لە لایەن لێکۆڵەران و خەڵکی ئاسایییەوە وەکوو یەکێک لەو کەسانە دەناسرێت کە گەورەترین کاریگەریی لەسەر مێژووی مرۆڤایەتی درووستکردووە.\nفیزیا، بیرکاری، گەردوونناسی، فەلسەفەی سروشتی، کیمیا، ئایینزانی مەسیحی\nپرەنسیپە بیرکارییەکانی فەلسەفەی سروشتیNewtonian mechanics\n٥ دوایی مردنی\nنیوتن لە ووڵترۆپ مانۆری سەر بە ناوچەی لینکۆڵن شایەر لە دایکبووە. کاتێک باوکی کۆچی دوایی کرد، ئەم لە سکی دایکیدا تەمەنی سێ مانگ بووە، پاش ئەوەی نیوتن تەمەنی بوو بە دوو ساڵ دایکی شویکردووە بە پیاویکی ترو نیوتنی لای نەنکی بەجێھێشت، نیوتن سەرەتای ژیانی بە کولە مەرگی و بەبێ دایک و باوک بەسەر برد، نەنکی ھەوڵێکی زۆری دا بۆ پێگەیاندن و خستنە بەر خوێندنی، لە سالی ١٦٦١دا دواناوەندی تەواو کرد و لە شاری کامبریج لە کۆلێجی ترینیتی وەرگیرا، ئەو کۆلێجەی کە نیوتن دەستی بە خوێندن کرد تێیدا لەسەر ڕێچکەی فەلسەفی ئەرەستوو دەیان خوێند، بەلام نیوتن حەزی بە لێکۆڵینەوەی فەیلەسووفەکانی ئەو سەردەمەی خۆی دەکرد وەکوو دێکارت و گالیلێو گالیلەی و کۆپەرنیکۆس و یۆھانس کێپلەر. لە ساڵی ١٦٦٥ دا نیوتن دەستی بە داڕشتنی بیردۆزێک کرد کە لە پاشە ڕۆژدا بە (ژمێرەزانی زۆر بچووک) ناسرا کە بەشێکە لە بیرکاری، پاش ئەوەی کە نیوتن بڕوانامەی زانکۆی بە دەستھێنا لەو ساڵەدا نەخۆشی پەتا لە ئەورووپا بڵاوبوەوە کە بە پەتا گەورەکەی لەندەن ناسراوە، کە بووە ھۆی داخستنی زانکۆکە، پاش بەجێھێشتنی زانکۆ نیوتن بۆ ماوەی دوو ساڵ لە ماڵەوە مایەوە و خۆی بە لێکۆڵینەوەی (ژمێرەزانی و ئاوێزە و یاسای کێشکردنی زەوییەوە) سەرقاڵ کرد و پەرەیدا بە بیردۆزەکانی. لە ساڵی ١٦٦٧ گەڕایەوە بۆ زانکۆی کامبریج و وەکو ھاوەڵی سیانەی پیرۆز کار بەدەست بوو.\nژیانی تایبەتی و مردندەستکاری\nنیوتن لە ژیانی خۆیدا ھاوسەرگیری نەکردووە و ھیچ نەوەیەکی دوای خۆی جێنەھێشتووە. دوا ڕۆژەکانی ژیانی خۆی لە شاری لەندەن بەسەر برد و ھەر لەو شارەش لە ڕۆژی ٢٠ی ئازاری ١٧٢٧ ماڵ ئاوایی لە جیھان کرد و لە گۆڕەپانی «وێست مانچستەر ئابی» تەرمەکەی بە خاک سپێردراوە.\nنیوتن بیست و پێنج ساڵی دوایی تەمەنی خۆی لە دژایەتی کردنی لیبنزدا بەسەر برد کە یەکێک بوو لە نەیارانی ئەو، لیبنز ھەمیشە نیوتنی بە فێڵباز لە قەڵەم دەدا ئەویش ھەوڵی ئەوەی دەدا کە لە ڕێگەی سەلماندنی بیردۆزەکانییەوە بەر پەرچی لیبنز بداتەوە، لە ساڵی ١٦٧٠ بۆ سالی ١٦٧٢ نیوتن لێکۆڵینەوەیەکی چڕو پڕی لە سەر زانستی بینین ئەنجامدا و لە پاشانیش بەشێوەکی زانستیانە بۆچوونەکانی خۆی سەلماند، جاریکی دیکە نیوتن بۆ لێکۆلیینەوە لەسەر ئەو بنەمایانەی کیبلر دایڕشتبوو لەسەر کایەی کێشکردنی زەوی دەستپێکردەوە پاش ئەوەی ڕاوبۆچونی ھەردوو زانا (ھۆک و فلامیستد) ی سەبارەت بە دەرئەنجامەکانی لە لێکۆلینەوەکەی وەرگرت دەر ئەنجامی ئەو لیکۆلیینەوەیەی ئاشکراکرد کە یاساکانی جوڵەی لە خۆگرتبوو. لە ساڵی ١٧٠٣ دا نیوتن بە ھۆی شارەزایییەوە لە زانستی فیزیادا بو بە سەرۆکی ئەکادیمیای شاھانە، لە ساڵی ١٧٠٥ دا لەلایەن شاژنی بەریتانیای ئەو کاتەوە کە ناوی (ئان) بوو وەک ڕێزلێنانێک لە کارەکانی نازناوی سوار چاکی لێنرا.\nپەرتووکەکەی بەناوی «پرەنسیپە بیرکارییەکانی فەلسەفەی سروشتی» (بە لاتین: Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) کە ساڵی ١٦٨٧ دەرچووە، بە یەکێک لەو پەرتووکانە دادەنرێت کە گەورەترین کاریگەریی لە سەر مێژووی زانستدا ھەبووە و بناغەی بۆ بەشیکی گەورە لە میکانیکی کلاسیک داناوە. لەم پەرتووکەدا، نیوتن وەسفی یاسای ڕاکێشانی گەردوونی و ھەرسێ یاساکانی جووڵەی کردووە، کە زاڵێتی پەیدا کرد بەسەر ڕوانگەی زانستیی سێ سەدەی داھاتووی خۆیدا سەبارەت بە گەردوونی فیزیکی. نیوتن بە سەلماندنی تەبایی و جۆربوونی یاساکانی کیپلەر بۆ جووڵەی ھەسارەیی لەگەڵ بیرۆکەی ڕاکێشانەکەی خۆی، نیشانی دا کە جووڵەی شتەکان لە سەر زەوی و جووڵەی تەنە ئاسمانییەکان یەک کۆمەڵە یاسای سروشتی دەستی گرتووە بەسەر ھەردووکیاندا و بەم جۆرە ھیچ گومانێکی لە دەوروپشتی بیرۆکەی ناوەندێتیی خۆر نەھێشتەوە و ڕاپەڕینی زانستیی پێشخست.\nلە بیرکاریدا، نیوتن ئیعتیباری گەشەپێدانی ھەژماری جیاکاری و تەواوکاریی لەگەڵ گۆتفرید لایبنیتسدا کرد بە دووپارچەوە. ئەو ھەروەھا بیردۆزی دووڕستەییی گشتی پێدراوی سەلماند، گەشەی دا بەو شێوازە کە ئەمڕۆکە شێوازی نیوتن بۆ نزیکبوونەوە بە سفرەکانی فانکشنی پێ دەڵێن.\nشوێن و پایەی نیوتن ھەر بەرز و پلەدار بووە لە نێو زانایاندا، بەپێی ئەو ڕاپرسییەی ساڵی ٢٠٠٥ کە پەیوەندیدار بوو بە زانایانی «کۆمەڵگە شاھانە» ی بریتانیا، کە پرسی ڕاپرسیییەکە دەیوت (کام زانا گەورەترین کاریگەری لەسەر مێژووی زانست ھەبووە لە نێوان نیوتن و ئەلبەرت ئاینشتایندا، لە ئەنجامی ڕاپرسییەکەشدا نیوتن ئەو نازناوەی بەدەستھێنا، کە خاوەنی زۆرترین و گەورەترین کاریگەرەیە. لەگەڵ ئەوەی نیوتن کەسێکی باوەڕدار بووە ھەرچەندە پەیڕەوی ھیچ ئاینێکی سەرەکی نەکردووە. بە پێی کتێبی «مایکڵ ھارت» کە لە سالی ١٩٧٨ دا بڵاوی کردەوە تێیدا ناوی گرنگترین ١٠٠ کەسایەتی مێژووی مرۆڤایەتی نووسیوە و بە پێی پلە ڕێکیخستوون، نیوتنی لە پلەی دووەمدا داناوە.\nنیوتن یاسای جوولە و ھێزی ڕاکێشانی زەوی گشتیی داڕشت کە بۆچوونی زانستیی زاڵیان پێک ھێنا ھەتا شوێنی گیراوە لەلایەن بیردۆزی ڕێژەیی، واتە بیردۆزی ئەنیشتاین دەربارەی گەردوون. نیوتن پێناسە بیرکارییەکەی خۆی دەربارەی تاودانی زەویی بەکار ھێنا تا یاسای کێپلەری جووڵەی ھەسارەکان و، ھەژمارکردنی ھەڵکشان و داکشان و، ئاڕاستەی ئەستێرەی کلکدار و، یەکسانبوونی شەو و ڕۆژەکان و دیاردەی تر بسەلمێنێت ، بەمەش گومانی دەربارەی بوونی خۆر وەک چەقی سیستەمی خۆریی ڕەواندەوە. ھەروەھا ڕوونیکردەوە کە جوڵەی تەنەکان لەسەر گۆی زەوی و تەنە ئاسمانییەکان دەتوانرێ ھەژمار بکرێن بەپێی ھەمان بنەما. نیوتن بۆی دەرکەوت کە زەوی تەنێکی نیمچە گۆیییە و ھەردوو سەرەکەی پان یا تەختە (ئەندازە) یە، دواتر لەلایەن پێوانەی گێۆدێتیکی ماوپێرتویس، لا کۆندامینێ و چەندین کەسی تر دوپات کرایەوەو، بووە ھۆی بڕوا پێ ھێنانی زۆربەی زانایانی ئەوروپیی بە سەرکەوتنی میکانیزمی نیوتن بەسەر ھەموو سیستەمەکانی پێشوتر.\nنیوتن یەکەم تەلیسکۆپی کردەیی ڕەنگدانەوەی بنیاتنا و پەرەی بە تیۆری پێشکەوتووی ڕەنگ دا، کە لەسەر بنەمای تێبینیکردنی کە ئاوێزەیێک ڕووناکیی سپی جیا دەکاتەوە بۆ ڕەنگی شەبەنگی بەرچاو. کارەکەی ئەو لەسەر ڕووناکی لە کتێبێکی زۆر کاریگەر کۆکرابوویەوەبە ناوی ئۆپتیکس، کە لە ١٧٠٤ بڵاوکرابووەوە. ھەروەھا یاسایێکی دەربارەی کرداری ساردبوونەوە داڕشت. یەکەم بیردۆزیی دەربارەی ھەژمارکردنی خێراییی دەنگی داڕشت و، بیرۆکەی (شلەی نیوتنیی) پێشکەش کرد. سەرەڕای کارەکەی لەسەر ھەژمارکردنی جیاکاری و تەواوکاری، وەک بیرکاریزانێک نیوتن بەشداریی لە خوێندن دەربارەی زنجیرەی توانا کرد، سەرەڕای ناساندنی بیردۆزی کراوەی دوو ڕادەدار وەک ژمارە بێتوانەکان، ڕێگەیێکی دۆزییەوە بۆ نزیککردنەوەی ڕەگی فرمان و ھەروەھا ھاوپۆل کردنی زۆرینەی (کێرڤی کیوبیک پلەین).\nنیوتن کارمەندی کۆلێژی ترینتی بوو بەناونیشانی (فێڵۆ)، ھەروەھا بوو بە دووەم پرۆفیسۆری لوکاسیانی بیرکاری لە زانکۆی کامبریج. ئەو کەسێکی باوەڕداربوو بەڵام زۆر پابەندی مەسیحی نەبوو کە بە نھێنی و لای خۆیەوە بنەمای سیانە (بوونی سێ سەرچاوەی ڕۆح) ی ڕەت دەکردەوە. شتێکی نائاسایی بوو بۆ ئەندامێکی کۆلێژی کامبریجی ئەو کات، بەڵام ئەو ڕەتیکردەوە فەرمانەکانی کڵێسای پیرۆزی ئینگلتەرا جێبەجێ بکات. جیا لە کارکردنی لەسەر زانستی بیرکاری، نیوتن کاتێکی زۆری بۆ خوێندنی کیمیا و مێژووی ئینجیل تەرخانکردبوو، بەڵام زۆربەی کارەکانی لەو بوارانەدا زۆر دوایی مردنی بڵاوکرانەوە. لە ڕووی سیاسی و تاکەکەسیدا ئەو پەیوەست بە پارتی ویگ بوو، لە ٩/ ١٦٨٩ و ٢/ ١٧٠١، نیوتن خزمەتی دوو خولی کورتی کرد وەک ئەندام پەرلەمان وەک نوێنەری زانکۆی کامبریج. لە ١٧٠٥ ئەو وەک سوارچاکێک خەڵاتکرا لەلایەن شاژنە ئان. سێ دەیەی کۆتایی ژیانی لە لەندەن بەسەربرد، لە (١٦٩٦–١٧٠٠) بە خزمەت کردن وەک چاودێر لە سکەخانەی شاھانەو، لە (١٧٠٠–١٧٢٧) وەک مامۆستا کاریدەکرد، ھەروەھا لە (١٧٠٣–١٧٢٧) وەک سەرۆکی کۆمەڵگای شاھانە خزمەتیکردووە.\nبیرکاریزان جۆسێف لویس لاگرنگ دەڵێ کە نیوتن مەزنترین بلیمەت بووە کە تاوەکو ئێستا ژیابێت، ھەروەھا جارێکیان وتویەتی: نیوتن «خۆشبەختترین بووە، چونکە ئێمە ناتوانین لە جارێک زیاتر سیستەمێکی جیھانی بدۆزینەوە تا دایبمەزرێنین.» ئەلیکساندەر پۆپ شاعیری ئینگلیز، نوسەری پارچە بەناوبانگە نوسینەکەی سەرکێڵەکەی وتویەتی:\nسروشت و یاسای سروشت لە تاریکی شەودا خۆیان شاردۆتەوە.\nخودا گوتی «ڕێ بە نیوتن بدن» و ھەمووی ڕوناک بویەوە.\nنیوتن تا ڕادەیەک بێفیز بوو دەربارەی دەسکەوتەکانی، لە شوباتی ١٦٧٦ لە نوسراوێک بۆ ڕۆبەرت ھووک نوسیویەتی:\nئەگەر من زیاترم بینیبێت ئەوە بەھۆی دانیشتن لەسەر شانی زەبەلاحەکانەوە بووە، واتە بەھۆی ھەوڵەکانی ئەوانەی پێش خوم بووە.\nدوو لە نوسەران وا بیر دەکەنەوە کە ئەو وتەی سەرەوە، لە کاتێکدا نوسراوە کە نیوتن و ھووک لە گفتوگۆ دابوون دەربارەی دۆزینەوەی بواری بینایییەکان. ھێرشێکی لار بوو لەسەر ھووک (کەوا وتراوە کە باڵای کورت بووە و پشتی لار بووە)، نەوەک — یان جگە لە — لێدوانێکی بێفیزانە، لەلایەکی ترەوە، پەندە ناسراوەکە دەربارەی وەستان لەسەر شانی زەبەلاح، لەنێو ئەوانیتردا بڵاو کرایەوە لە سەدەی حەڤدە لەلایەن شاعیر جۆرج ھێربەرت (وتاربێژێکی پێشووی زانکۆی کامبریج و ھاوەڵی کۆلێژی ترینتی) لە جاکولای پرودێنتوم (١٦٥١)، وەک خاڵی سەرەکیی ئاماژەی پێکردبوو کە «کورتە باڵایەک لەسەر شانی زەبەلاحێک دوورتر دەبینێت وەک لە دوو»، وە وەک لێکچونێک دەبێت کەوا ئەو خۆی وەک کورتە باڵا بینیوە نەک ھووک.\nلە یاداشتنامەیەکی دواتردا، نیوتن نووسیبووی:\nمن نازانم چۆن دەردەکەوم بۆ جیھان، بەڵام بۆ خۆم تەنھا وەک کوڕێکی بچکۆلە دەردەکەوم کە لە کەنار دەریا یاری دەکات. خۆم نقوم بکەم لە ئێستادا و چەوێکی لووستر یان سەدەفێکی جوانتر لە ئاسایی بدۆزمەوە، لە کاتێکدا زەریای مەزنی ڕاستی لە بەردەممدا بە نەدۆزراوەیی پاڵکەوتووە. لە ١٨١٦، ددانێک کەوا دانراوە ھی نیوتن بووە بە ٧٣٠ پاوەند (٣٬٦٣٣ دۆلار) لە لەندەن فرۆشرا بۆ ئەریستۆکڕاتێک کە خستییە ناو ئەڵقەیەک.\nلە ٢٠٠٢ تۆماری گینیسی جیھانی وەک بایەخدارترین ددان ھەژماریکرد، کە لەوانەیە بە نزیکەیی نرخەکەی بکات با ٢٥٬٠٠٠ پاوەند(٣٥٬٧٠٠ دۆلار) لە کۆتایی ٢٠٠١. ئەوەی کە کڕیویەتی و ئەوەی کە ئێستا لایەتی نەزانراوە.\nپەیکەری نیوتن لە مۆزەخانەی زانکۆی ئۆکسفۆردی مێژووی سروشتی نمایشدەکرێت.\nپەیکەری نیوتن (١٧٣١) دەتوانرێ ببینرێت لە کلێسەی وێستمینستەر، لە باکووری دەروازەکە بەرامبەر بە شاشەی خۆرۆس، نزیک لە گۆڕەکەی.\nلە (١٦٩٤–١٧٧٠) لەلایەن پەیکەرتاش مایکل ڕیسبراک لە مەرمەری سپی و خۆڵەمێشی دروستکرا، لەلایەن تەلارساز ویلیەم کێنت کاری نەخشەکێشانی بۆ کرا.\nتایبەندمەندیی پەیکەرەکە بریتییە لەوەی کەوا نیوتن پاڵکەوتوە لەسەر تابووتێکی بەردین، ڕاست قۆڵی لەسەر کۆمەڵێک لە کتێبە مەزنەکانی داناوە و بە دەستی چەپی ئاماژەی بۆ تابلۆیەک کردووە کە بە شێوەیەکی بیرکاریانە نەخشەی بۆ کراوە.\nلەسەر ئەو قووچەکێک و گۆی زەویێکی گەردوونی ھەیە کە نیشانەی کەلووەکان و ڕێچکەی ئەستێرەی کلکدارەکەی ساڵی ١٦٨٠ نیشان دەدات. کە مناڵی نیمچە ڕووت ھێما بۆ ئامێری وەک تەلیسکۆپێک و ئاوێزە دەکەن.\nنوسینە ھەڵکۆڵدراوەکەی سەر بنکەکە بەم شێوەیە وەرگێردراوە:\nلێرە ئایزەک نیوتن نێژراوە، سوارچاک، کە ھێزێکی ھزری نزیک خواوەندانەی ھەیە، و بنەمای بیرکاری سەرنجراکێشانەی تایبەت بە خۆی ھەبووە. ھەروەھا گەڕا بەدوای ئاراستە و شێوەی ھەسارەکان، ڕێچکەی ئەستێرەی کلکدار، ھەڵکشان و داکشانی ڕوبارەکان، لێکنەچونەکان لە تیشکی ڕووناکیو، ئەوەی کە لەوەوپێش ھیچ زانای دیکە نەھێناوەتە بەرچاو، تایبەتمەندییەکانی ڕەنگەکان و ئەوەی کە بەرھەمیان ھێنا.\nکارامە، دانا و بەوەفا، لە ڕوونکردنەوەکانی بۆ سروشت، کلتوری کۆن و کتێبی پیرۆز، بێتاوانی دەکات بەھۆی فەلسەفەی خودای شکۆمەند و بەدەسەڵات و باش و، دەربڕینە سادەکانی ئینجیل بەپێی ڕەفتارەکانی.\nمرۆڤایەتی بە بوونی ئەم مرۆڤە بەنرخە دڵخۆشە! ئەو لە ٢٥ کانونی یەکەم ١٦٤٢ لەدایکبووەو، لە ٢٠ ئازار ١٧٢٦–٧ کۆچیدوایی کردووە. — وەرگێڕدراوە لەلایەن گی. ئێڵ سمایث، کۆتەڵەکان و پاسەوانی کەنیسەی ڕوحی پۆڵی پیاوچاک و، ھی کلێسەی وێستمینستەر (١٨٢٦)، دوو، ٧٠٣–٧٠٤.\nلە ١٩٧٨ تا ١٩٨٨، وێنەیەکی نیوتن کە لەلایەن ھاری ئێککلێستۆنێ دروستی کرابوو، لە لەسەر زنجیرە پارەی ١ پاوەند بڵاو کرایەوە لەلایەن بانکی ئینگلتەرا (دوایین ١ پاوەند وا تێبینیکراوە کە لەلایەن بانکی ئینگلتەرا بڵاو کرابێتەوە).\nنیوتن لەسەر لا پێچەوانەکەی تێبینییەکان دەردەکەوێت کە ھەڵگری کتێبێکە و یاوەری تەلیسکۆپێک دەکات، ھەروەھا ئاوێزەیەک و نەخشەیەکی کۆمەڵەی خۆری ھەڵگرتووە.\nنیوتنی ئێدوادەو پاۆلۆززیی، لەدوای ویلیەم بلێیک (١٩٩٥)، لە دەرەوەی پەرتوکخانەی بەریتانی\nپەیکەرێکە بونی ھەیە، کە نیوتن سەیری سێوێک لە سەر پێیەکانی دەکات، دەتوانرێ لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی زانکۆی ئۆکسفۆرد ببینرێت.\nپەیکەرێکی برۆنزی گەورەی نیوتن، لەدوای ویلیەم بلێیک، لەلایەن ئێدوادەو پاۆلۆززی، لە ساڵی١٩٩٥ دروستکراوە کە سروشی لە ھەڵکەندراوی بڵەیک وەرگرتووە، لە گۆڕەپانی پەرتوکخانەی بەریتانی لە لەندەن نمایشکراوە.\n^ Michael White, Isaac Newton (1999) page 46 Archived ٢٧ی نیسانی ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین.\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٢. لە ڕێکەوتی ١٤ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە. پارامەترەکە |deadurl= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئایزک_نیوتن&oldid=716817»\nدواجار لە ٢١:٢٤ی ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٢٤ی ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


أيوب 11 NAV - ئەیوب 11 KSS\nوەڵامی یەکەمی چۆفەر\n2«ئایا ئەم هەموو قسانە شایانی وەڵام نین،\nیاخود پیاوی زۆربڵێ ئەستۆپاک دەبێت؟\n3ئایا قسە پووچەکانت خەڵکی بێدەنگ دەکات،\nیان گاڵتە دەکەیت و کەس نییە شەرمەزارت بکات؟\n4بە خودا دەڵێیت ”باوەڕم بێگەردە و\nمن لەبەرچاوی تۆدا پاکم،“\n5بەڵام خۆزگە خودا دەدوا و\nلێوەکانی بەرامبەر بە تۆ دەکردەوە و\n6نهێنییەکانی دانایی بۆت ئاشکرا دەکرد،\nچونکە دانایی لایەکی ئاشکرا و لایەکی شاردراوەشی هەیە،\nجا دەتزانی کە خودا لە تاوانەکەی خۆت کەمتر سزای داویت.\n7«ئایا دەتوانیت لە نهێنییەکانی خودا بگەیت؟\nئایا دەتوانیت بگەیتە سنووری خودای هەرە بەتوانا؟\n8ئەو لە ئاسمان بەرزترە، ئیتر تۆ چی دەکەیت،\nلە جیهانی مردووان قووڵترە، ئیتر تۆ چی دەزانیت؟\n9پێوانەکەی لە زەوی درێژترە و\nلە دەریاش پانترە.\n10«ئەگەر هات و تۆی خستە بەندیخانەوە و\nتۆی بردە دادگا، کێ ڕێی لێ دەگرێت؟\n11بێگومان ئەو دەزانێت خراپەکاران کێن و\nخراپەکاری دەبینێت، وا دەزانیت ئاگای لێ نییە؟\n12بەڵام پیاوێکی بێ ئەقڵ نابێتە تێگەیشتوو\nهەتا جاشکی کەرەکێوی وەک مرۆڤ لەدایک نەبێت.\n13«ئەگەر تۆ دڵی خۆت ئامادە بکەیت و\nدەستی خۆتی بۆ پان بکەیتەوە،\n14ئەگەر ئەو خراپەیەی لەناو دەستتە دووری بخەیتەوە و\nنەهێڵیت ستەم لەناو چادرەکەت نیشتەجێ بێت،\n15ئەو کاتە بەبێ کەموکوڕی شەرم ناکەیت و\nچەسپاو دەبیت و ناترسیت.\n16چەرمەسەری لەبیر دەکەیت و\nوەک ئاوێکی تێپەڕیو یادی دەکەیتەوە.\n17ژیانت لە نیوەڕۆ ڕۆشنتر دەبێت و\nتاریکی وەک ڕووناکی بەیانی لێدێت.\n18دڵنیا دەبیت، چونکە ئومێدت هەیە،\nدەوروبەرەکەت دەپشکنیت و بە ئاسوودەییەوە پشوو دەدەیت.\n19خۆت مات دەکەیت و کەس نییە هەراسانت بکات و\nزۆر کەس لە ڕووی تۆ دەپاڕێنەوە.\n20بەڵام چاوی بەدکاران کوێر دەبن و\nپەناگا نامێنێت بۆ دەربازبوون؛\nئاواتیان ڕۆح سپاردنە.»\nKSS : ئەیوب 11


سەرۆکی پەرلەمانی عێراق داوای کرد:\nبەری کردنی عێراق لە گەمارۆکانی ئێران درێژ بکرێتەوە\nسەرۆکی پەرلەمانی عێراق داوای درێژ کردنەوەی بەری کردنی ئەو وڵاتە لە گەمارۆ سەپێندراوەکان لە لایەن ئەمریکاوە بۆ سەر ئێرانی کرد.\nنوێنەری تایبەتی ئەمریکا لە کاروباری ئێران پاگەندەی کرد لە درێژەی گوشارەکانی سەر ئێران، داهاتتی نەوتی ئەو وڵاتە کراوەتە ئامانج و ئەمە تازە دەستپێکی کارەکەیە.\nجێگری وەزیری دەرەوەی ڕووسیا:\nگەمارۆکانی ئەمریکا دژی ئێران تیرۆریزمی ئابوورییە\nڕووسیا گەمارۆکانی ئەمریکا دژی ئێران و سووریای بە واتای تیرۆریزمی ئابووری وەسف کرد.\nباڵوێزی ئەورووپا لە ئەمریکا:\nئەورووپا هەوڵ دەدات ئێران بەری بکات لە سزا نێوده‌وڵه‌تییه‌کان\nباڵوێزی یەکێتی ئەورووپا لە ئەمریکا وێڕای دربڕینی نیگه‌رانی لە چوونە دەرەوەی واشنتۆن لە ڕێککەوتنی ناڤۆکی لە گەڵ ئێران، جەختی کرد: ئەو ڕێککەوتنە لە لایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە پەسەند کرابوو.\nئێران گۆشەگیر ناکرێت/ دەڵاڵەکان خەیانەتیان لە ئابووری ئێران کرد\nسەرۆک کۆمار بە وتنی ئەوەی کە ئەمریکا دەیەوێت دەوری ئێران دیوار بکێشێت، وتی: ئێران گۆشەگیر ناکرێت.\nئەورووپا هۆکاری زۆری هەیە بۆ گەمارۆدانی ئێران\nنوێنەری تایبەتی ئەمریکا لە کاروباری ئێران وتی کە چاوەڕوانی هەیە ئەورووپا، ئێران بە بۆنەی تاقی کردنەوەی مووشەکەکانییەوە گەمارۆ بدات.\nبە تۆمەتی هاوکاری ئێران؛\nکانادا بەرپرسی کۆمپانیای هواوی دەستگیر کرد\nدەوڵەتی کەنەدا یەکێک لە بەرپرسانی باڵای کۆمپانیای هواوی بە گومانی پیشێل کردنی گەمارۆکانی ئەمریکا دژی ئێران دەستگیر کرد.\nپێشنیاری لابردنی گەمارۆکان لە بەرانبەر کشانەوەی ئێران لە سووریا درۆیە\nجێگرایەتی وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا جەختی کرد کە هەرگیز پێشنیارێک لە سەر لابردنی گەمارۆکانی سەر ئێران لە بەرانبەر چوونە دەرەوەی ئەو وڵاتە لە سووریا، نەدراوەتە ئیسرائیل یا ئەمریکا.\nبلۆمبرگ هەواڵی دا:\nهاوردە کردنی کاربا و گازی عێراق لە ئێرانەوە لە گەمارۆکاندا نییە\nنوێنەری تایبەتی ئێران لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە بەری کردنی هاوردە کردنی کارەبا و گازی عێراق لە ئێران لە گەمارۆکانی واشنتۆن هەواڵی دا.\nحەماس و جیهادی ئیسلامی گەمارۆکانی ئەمریکا دژی ئێرانیان ئیدانە کرد\nبزووتنەوەکانی جیهادی ئیسلامی و حەماس بە دەرکردنی بەیانییەی جودا گەمارۆکانی ئەمریکا دژی ئێرانیان ئیدانە کرد.\nنیگه‌رانین لە گەڕانەوەی گەمارۆکان دژی ئێران\nباڵوێزخانەی فەڕەنسا لە ئێران، بەرجامی به بابەتێکی سەرەکی لە قەدەغە کردنی چەکی ناڤۆکی وەسف کرد و وتی کە نیگه‌رانین بۆ گەڕانەوەی گەمارۆکان دژی ئێران.\nدیمه‌شق داوای کردووه گەمارۆکانی ئەمریکا دژی ئێران، تورکیا نه‌گرێته‌وه\nوەزیری دەرەوەی تورکیا وتی: تورکیا خوازیاری لێبوردەیی لە گەمارەۆکانی ئەمریکا دژی ئێران بووە و ئەو پرسەمان بە شێوەی ڕوون وتووەتە ئەمریکا.


(ڕەوانەکراوە لە بیرگه‌ی ده‌ستپێگه‌یشتن-به‌هه‌ڵکه‌وتەوە)\nداھێنانی زمانی جاڤا[دەستکاری]\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٨ی ئابی ٢٠١٦. لە ڕێکەوتی ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)


27/10/2020 | 318 جار خوێندراوەتەوە\nئەو رێككەوتنەی پارتی لەگەڵ مستەفا كازمیی كردی، میراتی حكومەتەكەی عەبدولمەهدی بوو. فریا نەكەوت ئیمزای بكات. ئەو ئیمزایەی ئێستای كازمیش لە ڕەنگی سەر كاغەز زیاتر، هیچی دیكەی لێ شین نابێت.\nچەند هۆكارێكی سەرەكی هەیە رێگرن لەبەردەم جێبەجێبوونی رێككەوتنەكە.\nیەكەمیان؛ ژمارەیەكی زۆر دانیشتوانی شیعەی عەرەب و توركمان و كورد لە تەلەعفەرو سەنتەری شنگال و ناوچەكە هەن. تاكە دەریچەیەك بۆ ئەو شیعانە لەكاتی تەنگانەدا كە بتوانن وەك كۆریدۆرێك (ممر) بەكاریبێنن بەرەو سوریا لەڕێی شنگالەوەیە. چونكە ترسیان هەیە ئەزموون رەشەكوژیی تیرۆرخوازانی داعش دوبارە ببێتەوە. بۆیە نایانەوێ شنگال بەدەست هێزێكەوە بێت، لەتوركیا یان سوننەكانەوە نزیك بێت. رەنگە هێزەكەی نزیك پەكەكە لەوناوچەیە بەدیلێكی باش بێت لەئێستادا.\nدووەم؛ هێزەكانی حەشدی شەعبی لەدەروازەكانی ئەلبوكەمال و وەلید لەدۆخێكی زۆر خراپدان، هێزەكانی ئەمریكا رێگریان لێدەكەن لە هاتن و چونیان بەرەو سوریا. بەردەوام لەئاسمانەوە هێرشیان دەكەنەسەر. بۆیە نایانەوێ شنگال وەك دەریچە لەدەست بدەن و لەژێر ركێف و نفوزی خۆیان نەبێت.\nئێستا ئەو هێزانەی نزیك لە پەكەكە بەناوی (یەبەشە) بەڕەسمیی مۆڵەتی كاركردنیان لەعیراق هەیە، لە شنگال و دەوروبەری نزیكەی دوو هەزار چەكداریان لەسەر بودجەی حەشدی شەعبی هەیەو موچە وەردەگرن. پەیوەندییەكی باشیان لەگەڵ بەغدا هەیە. ئاسان نییە ئەو هێزانە رێبدەن هێزێكی دیكە بێتە شنگال بەشداربێت لەئیدارەدان و بڕیاردانی شارەكە.\nسێیەم؛ شنگال، لەدوای رووداوەكانی ریفراندۆم، بووە بەجێ پێیەكی زۆر گرنگ بۆ ئێران. دەتوانێت لەوێوە كاریگەری لەسەر ناوچەكە "موسڵ و دەوروبەری" دروستبكات. دەشێت هەمووكات بۆ مەبەستی جیاواز بەكاربهێنرێت. لەئێستادا زۆر زەحمەتە ئێران رێگا بەهاتنی هێزی دیكەی نزیك لەتوركیا بدات، نەخاسمە جەندرمەی تورك لەشاخی بەعشیقە بوونیان هەیە كە زۆر دورنییە لەشنگال و دەوروبەری، بۆیە بونی هێزی نزیك لەئێران لەشنگال، وەك بەدیلی بەعشیقەیە.\nلەپاڵ ئەم هۆكارانە، ئێزدییەكان لەهێزە كوردییەكان ناڕازین، نەخاسمە لەكاتی هاتنی تیرۆرخوازانی داعش لە 2014 خەڵكی ناوچەكەیان وەك سنگی رووت بۆ خەنجەری داعش بەجێهێشت و بەهۆیەوە هەزارانیان لێ شەهید بوو هەزارانیشیان لێ كەوتنە دەست داعش و تائێستا چارەنوسیان دیارنییە.\nهەریەكێك لەم هۆكارانە بگریت، بۆمان دەردەكەوێت ئەو رێككەوتنەی نێوان هەرێم و بەغدا زۆر زەحمەتە سەربگرێت. شێوەی داڕشتنی رێككەوتنەكەو مەرجەكانیشی لەرێككەوتنی نێوان هەرێم و بەغدا ناچێت، بەڵكو لەرێككەوتنی نێوان ئەنكەرە و بەغدا دەچێت لەسەر پرسی بوونی پەكەكە لەناوچەكە.\nبۆ زانین، دۆخی شنگال لەدوای ئەو رووداوانەی ناوچەكە لەسەردەستی تیرۆرخوازانی دەوڵەتی ئیسلامیی (داعش) گۆڕانی گەورەی بەسەرداهات، تەنها گۆڕانی سیاسی نەبوو، بەڵكو گۆڕانێكی گەورەی دیمۆگرافیشی بەدوایخۆیدا هێناوە.\nدوای لەناوبردنی داعش، جارێكی دیكە پێشمەرگە ئەو ناوچانەی بەجێهێشت و هێزە عیراقییەكان ناوچەكەیان كۆنترۆڵكرد. هاتنی هێزی عیراقی گۆڕانێكی گەورەو نوێی بەدوایخۆیدا هێنا. ئەویش هێزە سیاسییەكانی پێشوو بەهۆی رووداوەكانی مەرگەساتی تیرۆرخوازانی داعش نفوزو جەماوەریان لەدەستدا، لەبەرامبەردا هێزێكی نوێی سیاسی كە گوایە نزیكن لە پەكەكە بەهۆی ئەو رووداوانەوە گەشەیانكرد. ئێستا خاوەنی جەماوەرێكی زۆرن و هێزێكی گەورەی چەكداریان هەیەو پەیوەندیشیان لەگەڵ حەشدی شەعبی و دەسەڵاتدارانی عیراق باشە.\nگۆڕانی دیموگرافی ناوچەكەش ئەوەبوو، لەدوای كشانەوەی هێزەكانی پێشمەرگە، شەپۆلی گەڕانەوە دەستی پێكرد، بەڵام تەنها كوردانی ئێزدی و عەرەب و كوردی شیعە گەڕانەوە. هیچ عەرەبێك یان كوردێكی سوننە نەگەڕاونەتەوەو رێگا نادرێت بگەڕێنەوە، ئەمە لەكاتێكدا پێش رووداوەكان سەنتەری قەزای شنگال زیاتر لەنیوەی دانیشتوانەكەی موسڵمان بوون بەعەرەب و كوردەوە. ئێزدییەكان كەمینە بوون، بەڵام ئێستا هیچ موسڵمانێكی لێ نییەو رێنادرێت بگەڕێنەوە.


پێکهاتەى عەرەب و تورکمان دیاریکردنى تەیب جەبار بە پارێزگارى کەرکوک رەتدەکەنەوە\nوەزارەتى دەرەوەى سعودیە گەشتى عەمرەکارانى بۆ وڵاتەکەی ڕاگرت\nوه‌زاره‌تی ته‌ندروستی تۆماركردنی یه‌كه‌م حاڵه‌تی توشبون به كۆرۆنای له‌شاری به‌غدا راگه‌یاند\n"دانانى پارێزگارى نوێى کەرکوک بە بێ رێککەوتنى سێ پێکهاتە سەرەکییەکە ناچێتە سەر"\n17:16 پێنج شه‌ممه 11 ته‌موز 2019\nبەرەى تورکمانى و پێکهاتەى عەرەبى شارى کەرکوک، دیاریکردنى ئەندازیار تەیب جەبار لەلایەن پارتى و یەکێتییەوە بۆ پۆستى پارێزگارى کەرکوک، رەتدەکەنەوە و ئاماژە بەوە دەکەن ” ئەو پۆستە تەنها پشکى کورد نییە”.\nلەو بارەیەوە بەرەى تورکمانى راگەیەندراوێکى بڵاوکردەوە و لەبەشێکى راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوە کراوە، پۆستى پارێزگارى کەرکوک لەسەر کورد تاپۆ نەکراوە و لە ئێستادا چەند رێککەوتنێکى ژێر بە ژێر لە ئارادایە بۆ دروستکردنى قەیرانى نوێى سیاسى و ئەمنى لە شارەکە.\nعەلى مەهدى ئەندامى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک لە پێکهاتەى تورکمان، روونیکردەوە، بەگوێرەى دەستور و یاساى عێراقى ئەو پۆستە تەنها ماف و پشکى کورد نییە.\nروونیشیکردەوە، رێککەوتنى ژێر بەژێر لەنێوان هەندێک لایەنى حکومیى و یەکێتى نیشتیمانى کوردستان لەئارادایە بۆ نانەوەى قەیرانى بەڕێوەبردن و سیاسى و ئەمنى لە شارەکە کە تورکمان و عەرەب باجەکەى بدەن.\nعەلى مەهدى بەرپرسیارێتى دروستبوونى هەر کێشەیەکى ئیدارى و سەرپێچى ئەمنى شارەکە بەهۆى ئەو رێکەوتنە نهێنییانەى کە ئامانج لێى گەڕانەوەى کەرکوکە بۆ چوارگۆشەى یەکەم، خستە ئەستۆى حکومەتى عێراق و پەرلەمانى عێراق.\nهەر لەو بارەیەوە پێکهاتەى عەرەبى شارەکە راگەیەندراوێکى بڵاوکردەوە و تیایدا بڕیارى دیاریکردنى پارێزگارى کەرکوک لەلایەن پارتى و یەکێتییەوە رەتدەکاتەوە.\nبەگوێرەى راگەیەندراوەکەى پێکهاتەى عەرەبى کەرکوک، ئەو بڕیارە لەلایەن دوو حزبەوە دراوە کە بەدرێژایى 16 ساڵى رابردوو دەستیان بەسەر کەرکوکدا گرتبوو و هۆکارى پەراوێزخستنى پێکهاتەکانى ترى ئەم شارە بوون و بوونە هۆى داڕوخانى 135 گوند و ناحیەى پێکهاتەکان لەم شارەدا.\nجەختیش لەسەر ئەوە کراوەتەوە، دانانى پارێزگارى نوێى کەرکوک بە بێ رێککەوتنى سێ پێکهاتە سەرەکییەکە ناچێتە سەر.\nقەیرانى بەرشەلۆنە ئاڵۆزتر دەبێت..میسى بێدەنگى شکاند\n09:05 چوار شه‌ممه 05 شوبات 2020


00:40 PM IRAQ\nMONDAY, 21 SEPTEMBER 2020 - 08:28\nبەشی سووریا- ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حزبی دیموکراتی کوردستانی سووریا (P.D.K.S) دەڵێت: جووڵە سەربازییەکانی ئەمدواییەی ئەمریکا لە باکووری سووریا بەئامانجی ڕێگری کردن لە نفووزی ڕووسیا لە ڕۆژهەڵاتی فورات ئەنجام دراوە.\n«گەلۆ عیسا» ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حزبی دیموکراتی کوردستانی سووریا (P.D.K.S) لە گفتوگۆ لەگەڵ کوردپرێسدا ئاماژەی دا بە ناردنی هێز و زرێپۆش لەلایەن ئەمریکاوە بۆ باکووری سووریا و ڕایگەیاند: سەد سەرباز و ژمارەیێک زرێپۆش لە هەرێمی کوردستانەوە گەیشتنە کوردستانی سووریا. ئەرکی ئەوان چاودێری کردن و کونترۆڵ کردنی دۆخی باکووری سووریایە.\nناوبراو درێژەی دا: ڕاستی ڕووداوەکە ئەوەیە کە هەریەک لە ئەمریکا و ڕووسیا و تورکیا هەوڵ بۆ تۆکمە کردنی هێزەکانیان لە ڕۆژهەڵاتی فوراتدا دەدەن و بۆ ئەم مەبەستەش هەندێک جار هەڵمەتێک دەدەن.\nئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حزبی دیموکراتی کوردستانی سووریا زیاتر وتی: ئەمریکییەکان ڕایانگەیاندووە بۆ پاراستنی پێگەی خۆیان ئەم هەڵمەتە دراوە بەڵام ڕاستییەکەی ئەمەیە کە خۆیان بۆ دۆخێکی تایبەت ئامادە دەکەن.\nئەندامەکەی P.D.K.S ئاشکراشی دەکات کە ئەمریکییەکان خەریکی ئەوەن کە لە نفووزی ڕووسیا لە ڕۆژهەڵاتی فورات ڕێگری بکەن.\nگەلۆ عیسا وەبیری هێنایەوە: هەروەها ئامانجێکی دیکەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕێگری کردن لە نفووز و جووڵەکانی حکوومەتی ناوەندی و هاوپەیمانەکانیەتی لە ڕۆژهەڵاتی فورات.


یەکەم: کەریم شەریف قەرەچەتانی: تەلەبەی خۆم کراوە بەسەرۆکی بەشەکەم! دەبو ئەم قسەیە بومەلەرزەیەک بوایە بۆ ھەمو دامەزراوەی خوێندنی باڵاو زانکۆی سلێمانی، بەڵام وەک ھەمو حەقیقە تاڵەکانی تر، بێ کاریگەری تێپەڕی ! خۆسەپاندنی حیزب بەسەر زانکۆکاندا بەردەوامە.\nدوهه‌م: بارزانی لە کردنەوەی پێشانگای کتێبی ھەولێر، لەڕۆژی ٢٠١٩/٤/٣، ھەڕەشەی کرد کە یەک چرکەی تر چاوەڕێ ناکەن! بەڵام ئەمڕۆ ٢٠١٩/٤/٢٧ یەو حکومەتیش پێکنەھاتوە! دەبێت چرکە لای بارزانی چەندرێژ بێت؟ بەڕاست پێشانگای کتێب پێویستە ئەھلی کتێب بیکاتەوەو وتەی ھەبێت یان سەرۆکی حیزبێک و لەم بۆنە کلتوریەدا، ھەڕەشە بکات؟!\nسێیەم: ئەرێ بەڕاست لیژنەی باڵای فەتوای ھەرێم چ پەیوەندیەکی بە ڤیستیڤاڵی ڕەنگەکانەوە ھەیە؟ ئایا ئەم لیژنەیە لە ھەمو ئەو ناعەدالەتی و ئیھانەیەی بەرامبەر بەرژوەندی گشتی دەکرێت، لەکوێیە؟! یان لەوھەمو کوشتنە بەناھەق و قوربانیانەی کێشە کۆمەڵایەتیەکان بۆ ھەڵوێستی نیە؟!\nچوارەم: ئەندام پەرلەمان پارێزپەندی (حەسانەی ھەیە )، بەڵام عەقڵیەتی نوێی ئەمنی لەسەرۆکایەتی پەرلەمان و حکومەت، بڕیاریانداوە لە شوێنی کارەکەی خۆیان بیانپشکنن! لەھەموی کارەساتتر، کاندیدە زۆر بڵێیەکانی کاتی بانگەشەی ھەڵبژاردن ورتەیان لێوەنایەت! لەم ھەرێمەدا، تەنھا ئەندامانی خێزانە سیاسییە حوکمڕانەکان حەسانەیان ھەیە.\nپێنجەم: یەکێتی لەڕابردودا: تێبینی زۆرمان لەسەر یاسای سەرۆکایەتی هەرێم هەیە، بەڵام ئێستا: تەنها بڕگەیەک بۆ یاسایەکە زیاد بکەن بۆئەوەی جێگرێکمان هەبێت. ئەوەی لەکوردستان دەگوزەرێ، یەک زنجیرە درۆی گەورە و ماکیاڤیلەتێکی ساسیی بێمانایە.\nشەشەم: کاندید بۆ سەرۆکی کابینەی داھاتوی حکومەتی ھەرێم ئامۆژگاری بەرپرسانی عێراق دەکات کەداھات زۆرە، بەڵام خراپ ئیدارەدانی ھەیە ! ئەم جورئەتی لەخۆڕازیبون و غرورە وەھمیەش، نمونەی دەگمەنە! باشە ٢٨ ساڵە کێ ئیدارەی کوردستان ئەدات؟ ئەمان خۆیان یان کەسانێک لە مەریخەوە ھاتوون؟\nحەوتەم: کوێستان محمد: زیادکردنی جێگری دوەم بۆ سەرۆکی ھەرێم، بارگرانیە بۆ بودجەی ھەرێم! زەحمەت نەبێت سەرۆکی ھەرێم و جێگری یەکەمی بۆ بارگرانی نین؟ ئەوە ساڵ و نیوێکە ئەم دامەزراوەیە نەماوەو دەسەڵاتەکانی دابەشکراوە، چ کاروبارێکی ھەرێم پەکی کەوتوە؟! ئەمە لەکاتێکدایە گۆڕان خۆی داهێنانێکی هاوشێوەی کردوەو بەناوی چاکسازییەوە یاریدەرێکی بۆ سەرۆکی حکومەت زیادکردوە، هەموشمان ئەو ڕاستیە دەزانین کەچاکسازی بەم یاریدەدەرە ناکرێ و جگە لەبەهەدەردانی سامانی گشتی، ئەم پۆستەش هیچ جێگەیەک ناگرێت. ھێزێک کە ستراتیژەکەی بووە دۆزینەوەی پۆست بۆ کەسە نزیەکانی جەماعەتی سەرەوە، بەم دەردەی گردەکەی گۆڕان (نەک بزوتنەوەی گۆڕان) دەچێت.\nھەشتەم: جوڵانەوەی نەوەی نوێ داھێنەرو ناتەقلیدی بو لە داھێنانی دزێوترین جۆری ھەڕەشەکردن لە ئەندامەکانی. لەم فەزیحە سیاسیی و رەگەزیەدا، ڕێکخراوەکانی ژنان و ئافرەتان و یەکێتی پەرلەمانتارن و داواکاری گشتی لەکوێن؟! ژەھرو ڤایرۆسی حیزبایەتی ھەمو کایەکانی ناشرینکردوە!\nنۆیەم: میللەتی سودان بەیەکێک لەمیللەتە ھەرە ھەژارەکانی دونیا ئەژمار دەکرێت. بەڵام عمر بەشیر خاوەنی ١٣٠ ملیۆن دۆلاربوە (یەک ملیۆن و سێسەد ھەزار دەفتەر دۆلار)! سەیرلەوەدایە، ئیسلامی سیاسی بەگشتی نەسیحەتیان ئەوەیە کە ئەم ژیانە ھیچ نیەو پێویستە گرنگی نەدەین بەلەزەتەکانی، بەڵام زۆربەی ھەرەزۆریان ڕێک بە پێچەوانەی ئەم نەسیحەتە ھەرزانەی خۆیانەوە ڕەفتاردەکەن!\n12 گۆڕان و تەوریسی دارایی و سیاسیی


چەند تێبینیەك لەسەر ڕاپۆرتی چالاکی ساڵێکی وەزارەتی سامانە سروشتیەکان\n06:14 - 22/07/2020 129 جار خوێندراوەتەوە\nرۆژی ٢١ ی تەموز فەرمانگەی میدیاو زانیاری حکومەتی هەرێم ڕاپۆرتێکی ٩٩ لاپەڕەی لە سەر کار و چالاکییەکانی وەزارەت و دەستەو فەرمانگە نەبەستراوەکان بەوەزارەتەوە لە ماوەی ساڵی یەکەمی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێم بڵاوکردەوە.\nوەکو لە ڕاگەیاندنەکەی فەرمانگەی میدیاو زانیاریدا هاتووە " گرنگترین پرۆژەو چالاکییەکانی دامودەزگاکانی حکومەت لە ڕاپۆرتێکی تێروتەسەلدا، پوختەیەك لە گرنگترین چالاکییەکانیان دەخاتە بەر چاوی گشتی کوردستان".\nڕاپۆرتەکە چالاکی ٣١ وەزارەت دەزگای تیایە کە بە تێکڕا هەر وەزارەتەوە ٣ لاپەرە یەکی بەر دەکەوێت بەڵام هەندێ دەزگا راپۆرتەکەیان تەنها یەک لاپەرەیە و زۆربەیان ٢ لاپەڕە بۆ ٢ لاپەڕەیە . هەروەها زۆرێك لە چالاکییەکان کاری رۆژانەو ئاسایی هەر وەزارەت یان فەرمانگەیەکە لەگەڵ هەندێك چالاکی و پرۆژەدا .\nئەم هەنگاوەی حکومەتی هەرێم بەسەرەتایەکی باش دەنرخێنین و سەرەتایەکە بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر دامو دەزگاکان بەوهیوایەی لە ئایندەیکی نزیکدا یاسای ژمارە ١١ی ساڵی ٢٠١٣ ی یاسای دەستکەوتنی مافی زانیاری کارا بکرێت ،وەکو مافێکی ئاسایی هاووڵاتی و ڕێکخراو چالاکوانەکان بتوانن دەسیتیان بە زانیاری بگات بە بێ دروستکردنی بەربەست لەبەردەمیاندا.\nئێمە هەمیشە باسی ڕوونی(شەفافییەت) دەکین کە دەستخستنی زانیاریش بەشێکی گرنگە لە پرۆسەکە و دروستکردنەوەی پردی متمانە لە نێوان هاوڵاتی و دامودەزگاکانی حکومەت، کە ئێستا لە هەموو کات زیاتر حکومەت پێویستی پێیەتی.\nئەوەی من مەبەستمە لێرەدا هەڵوێستەی لەسەر بکەم ئەو بەشەیە کە تایبەتە بە چالاکی وەزارەتی سامانە سروشتییەکانەوە.\nسەرەتا ئەوەی لە راپۆرتەکەدا هاتووە دەیخەمە ڕوو پاشان رای خۆمی لەسەری دەردەبڕم.\nلاپەڕەکانی ٢٨ و ٢٩ و بەشێک لە ٣٠ تایبەتە بە چالاکی ئەم وەزارەتەوە ،کەخۆی لە چالاکی پێنج بەڕێوەبەرایەتیدا دەبینێتەوە:\nیەکەم. بەڕیوەبەرایەتی پاڵاوگەکان و جوڵەی سوتەمەنی:\nکە خۆی لە داخستنی ١٩٧ پاڵاوگەی تایبەت دەبینێتەوە لە هەرسێ پارێزگای هەولێر دهۆک سلێمانی.\n١٣١ پاڵاوگە لە هەلێر ، ٢٩ سلێمانی وە ٣٧ لە دهۆك .\nهەروەها چارەسەرکردنی زێدەڕۆیی لەسەر بۆری گواستنەوەی نەوتی خاو بۆ بەندەری جیهان لە ٩ ناوچەی جیا لە ناو هەرێم (چاڵە گردەڵە، پشت بەنزینخانەی دۆڵە بەکرە، نزیک گردی باشتەپە، دوو شوێن لە گوندی نۆغەران، گوندی شەمامر، بشیریان، شێخان و بەنزینخانەی لانە لەسەر رێگای دیبەگە)بە هەماهەنگی لەگەڵ کۆمپانیای کار ووەزارەتی ناوخۆ و ئاژانسی پاراستن .\nدووەم. بەڕیوەبەریایەتی گشتی وەبەرهێنانی کانزایی:\nبەدواداچون و هەڵسەنگاندنی بەردی لایمستۆن کە بەکاردێت لە ویستگەی هەڵمی کارەبای خەباتلە لایەن کۆمپانیای میگاوە دەکرێت وهەروەها هەمان کۆمپانیا هەڵدەستێ بە دابین کردنی بەردەکە لە کانە بەردەکانی ناوچەی سیناوەلە ناحیەی خەلیفانبۆ ویستگەی کارەباکە.\n٣ خولی فێربوون کراوەتەوەلەسەر ڕیگاکانی بەکارهێنانی جیۆفیزیایی بۆگەڕان بەدوای کانزاکان بۆ فەرمانگەکانی وەزارەتی سامانە سروشتییەکانبەهاوکاری قونسلیەتی وڵاتی چین و لەڕێگەی کۆمپانیایجیۆ فیزیایی ( جی جی ئێف زێد سی ئۆ) .\nدوو پرۆژەی دەرهێنانی خەڵوزی بەردین لە قەزای زاخۆ بەردەوامە. وەزارەت گرێبەستی هەیە لەگەڵ دوو کۆمپانیا بە ناوەکانیکارپێت و دۆناو ریڤەر.\nداهاتی تاقیگەکانی پشکنین لە ٢٠١٩ دا ٤٣٨ ملیۆن و٥٣٥ هەزار دیناربووەبەراورد بەساڵی ٢٠١٨ رێژەی٤٢٪ داهاتیان زیادی کردووەلە ٣٠٩ ملیۆن و ٩١٠ هەزار دینارەوە.\nبری ٥٠ ملیۆن و ٤١٠ هەزاریشپێ دەچێت داهاتی چالاکیچاودێریکردنی کوالێتی بەنزینی بەنزینخانەکانبێت.\nسێهەم. بەڕێوەبەرایەتی پشکنین و سانسۆری ناوخۆ:\nلەسەر ئاستی کۆمپانیاکانی نەوت :\nجێ بەچێ کردنی سەرجەمبڕیارەکانیئەنجومەنی وەزیرانسەبارەت بەوەرگرتنی باج لە کۆمپانیاکانی خزمەتگوزاریبواری نەوت و گازدا.\nسزا دانی سەرپێچیکاربەنزیکەی٥ هازار دۆلار.\nتێچوی کۆمپانیاکانی نەوت و گاز بەم شێوەیە کەم کراوەتەوە :\nکەمکردنەوەی بوجەی بەکاربردنیکۆمپانیای گاز پرۆم بە نزیکەی ٢ ملیۆن دۆلاربۆ هەر ساڵێك لە کێڵگەکانی گەرمیان.\nکەمکردنەوەی بوجەی بەکاربردنی کۆمپانیای (تی تی ئۆ پی سی ئۆ)بەنزیکەی ٣ ملیۆن دۆلاربۆ هەر ساڵێك.\nکەمکردنەوەی بوجەی بەکاربردنیکۆمپانیای دانا گازبە نزیکەی ١ ملیۆن و ٥٠٠ هەزار دۆلار بۆ هەر ساڵێك.\nبەرزکردنەوەی رێژەی کارمەندی خۆماڵیبۆ ئەو سێ کۆمپانیای سەرەوە بەم شێوەیە:\nرێژەی پێشوو ڕێژەی ئێستا کۆمپانیا\n٦٥٪ ٦٩٪ گاز پرۆم\n٨٠٪ ٨٣٪ TTOPCO\n٨٠٪ ٨٧٪ دانا گاز\nچوارەم. بەڕێوەبەرایەتی ژمێریاری:\nداهات: لە شەش مانگی یەکەمی دەستبەکاربوونی کابینەی نۆدا ٤٢٧ ملیۆن و ٤٠٧ هەزار دینار داهاتی ( رەسمی پوول، فرۆستنی تەندەر، ڤیزە و پشکنینی تاقیگەیی) بووە. بەڵام لە شەش مانگی دوومی کابینە ( شەش مانگی سەرەتای ٢٠٢٠) بە هۆی کرۆناوە داهات دابەزیوە بۆ ٢٢٦ ملیۆن و ٢٤٦ هەزار دینار واتە بەرێژەی ٤٦٪. وە بڕی ٤٧٤ هەزار و ١٥٣ دۆلار داهاتی فرۆشت قوڕ و لیتەی نەوت بووە.\nپێنجەم. بەڕێوەبەرایەتی گشتی کاروباری کارگێڕی و دارایی/ بەشی ڕاهێنان و پەرەپێدان:\nئاسانکاری و رێگە پێدان بۆ دامەزراندنی ٤٩٥ کارمەندی ناوخۆ لە کۆمپانیا نەوتییەکان.\nراهێنانی قوتابیانی زانکۆ و پەیمانگاکانی هەرێمی کوردستان، کۆی ٨٨٤ قوتابی لە کۆمپانیاکانی نەوتمەشق و ڕاهێنانیان پێ کراوە.\nسەردانی زانستی قوتابیانبۆ کۆمپانیا نەوتییەکان . کۆی بەشدار بووان ١٠٦٠ قوتابی.\n( کۆتایی ڕاپۆرتەکە).\nتێبینێکان لەسەر ڕاپۆرتەکە:\nئەم ڕاپۆرتە پێنج بەڕێوەبەرایەتی ئەم وەزارەتەی پێ ناساندین کە پێشتر لای زۆر کەس نەزانراوبوو، بەتایبەت دوای ئەوەی لە کابینەی نۆ دا پێگەی ئەلەکترۆنی وەزارەتەکە هیچ زانیارییەکی وای تێدا نییە!\nداخستنی پاڵاوگەکان کارێکی باشەو خزمەت بەژینگەی هەرێم دەکات ئەوکارەی داخوازی زۆرێك لە رێکخراوەکان و پەرلەمانتاران بووە و چەند ساڵێکە وەزارەت دەڵێت دایدەخەم لەکۆتایدا ئەنجام درا.\nپارێزگاری کردن لە کێڵگە نەوتییەکان و هێڵی بۆری گواستنەوە و رێگری کردن لە قاچاخچێتی، لە کارەکانی وەزارەتەو دوو لیوای لە بەردەستە بۆ پارێزگاری کردن لە دامودەزگا نەوتییەکان. لێرەدا باسی کۆمپانیا سکوێرێتیەکان نەکراوە کە رۆڵیان چییە! وەزارەتی ناوخۆ و ئاژانسی پاراستن و کۆمپانیای کار باس کراوە لە ڕاپۆرتەکەدا. ئەمە ئەوەمان جارێکی تر بۆ دوپات دەبێتەوە کە کۆمپانیاکانی سکوێرێتی جگە لە مشەخۆری بەسەر داهاتی گشتیەوە شتێکی ترنین، کاتیەتی وەزارەت یەك بەیەك گرێبەستەکانیان لەکاتی تەواو بوندا نوێ نەکاتەوە ئەگەر ناتوانێت یەکسەر هەڵی بوەشێنێتەوە. چونکە ئەوە کارێك نییە حکومەت و ئەو دوو لیوایەیپۆلیسی نەوت و گاز نەتوانێ ئەنجامی بدات. بەڵکو دەبێت ڕوبەڕوبوونەوەی بە قاچاخبردنی نەوت بەوان بسپێردرێت بە هەماهەنگی لەگەڵ دەزگاکانی پاراستن و ئاسایشدا.\nمەشق و ڕاهێنان چ بە کارمەندانی جیۆلۆجی وەزارەت یان قوتابیانی زانکۆ و پەیمانگاکان لە کارە باشەکانن و دەبێت زیاتر کاری لەسەر بکرێت وە بەشێکە لە پابەندیەکانی کۆمپانیا نەوتییەکان بە گرێبەستەکانیانەوە کە لە گەڵ هەرێم هەیانە.\nهەروەها وەرگرتنی باچ لە کۆمپانیا خزمەتگوزاریەکان کارێکی باشە کەحکومەت پێی هەڵساوە ، بەڵام وەزارەت لە ڕاپۆرتەکەیدا پێمان ناڵێت بەم هەنگاوە وەزارەت و حکومەت چەند داهاتی دەست دەکەوێت لەڕێگەی سەپاندنی باج بەسەریاندا ( ئەگەر بە نزیککراوەیش بێت) لە گەڵ ئەوەی نازانرێت چەند کۆمپانیای خزمەتگوزارتی نەوت لەهەرێم هەیە و چەندی ناوخۆییە و چەندیشی بیانییە!\nلەم ڕاپۆرتەدا باسی چالاکییە نەوتی و گازییەکان نەکراوە بەهیچ شێوەیەك! لە کاتێکدا ئەم وەزارەتە کارە سەرەکییەکەی ئەوەیە.باسی داهاتەکانی (رەسمی پوول، فرۆستنی تەندەر، ڤیزە، پشکنینی تاقیگەیی) دەکات کە لەماوەی ساڵێکدا بریتیی بووە لە ٦٤٣ ملیۆن و ٦٥٣ هەزار دینار وە لەم بڕە بڕی ٤٣٨ ملیۆن و ٥٣٥ هەزار دیناریداهاتی پشکنینی تاقیگەکانی سەر بەوەزارەتە و بڕی ٢٠٥ ملیۆن و ١١٨ هەزار دینار داهاتی رەسمی پوول، فرۆستنی تەندەر، ڤیزە و پشکنینی بەنزینخانەکان بووە. هەروەها لە فرۆشی قوڕ و لیتەی نەوت بڕی ٧٦٤ هەزار و ١٥٣ دۆلار بووە.\nدەکرێت بیانوو ئەوە بێت کە کۆمپانیای دیلۆیت پێش دوو مانگ لەمەوبەر ڕاپۆرتی ساڵی ٢٠١٩ ی بڵاو کردبێتەوە. بەڵام ئەمە هیچ لەو ڕاستییە ناگۆڕێت کە تا ئێستا لە وەزارەت و حکومەتی هەرێم بەهێچ شێوەیەك بەرهەمی کێڵگەکانی ڕانەگەیاندووە، نەیوتووە چەند کێڵگە لەقۆناغی بەرهەم هێناندان، چەند کێڵگە هێشتالە قۆناغی هەڵسەنگاندندان و چەندیش گەڕان و پشکنین. تائێستاش نازانرێت بەتەواوەتی ئەو کێڵگانەی کەهەر لەسەرەتای پرۆسەی نەوتی هەرێمەوە گرێبەستیان بۆ کراوە چەندن، چەندیان کۆمپانیاکان رادەستیان کردووەتەوە بە حکومەت بەهۆی ئەوەی پێیان وایە ناگەن بە بەرهەمی بازرگانی یان پێیان وایە بۆ ئەوان ناگونجێ وەبەرهێنانی تیا بکەن. هەروەها تائێستا وەزارەت و حکومەت بۆ هاوڵاتیانی ئەم هەرێمەیان ڕانەگەیاندووە چەند کێڵگەی نەوت هەیە و چەندی گاز وە لە چ قۆناغێکدان!\nلە ڕاپۆرتەکدا باسی کەم کردنەوەی خەرجی بەکاربردن ( تەشغیلی) دەکات کە لە سێ کێڵگە لە ساڵێکدا ٦ ملیۆن و ٥٠٠ هەزار دۆلارە.پێنج ملیۆن دۆلاریان هی دوو کێڵگەی نەوتییە (تی تی ئۆ پی سی ئۆ) لە تەقتەق بەرهەمی تەنها ١٣ هەزار و ٦٥٠ هەزار بەرمیلە و کۆمپانیای گازپرۆمیش لە گەرمیان ٣٥ هەزار بەرمیلە. ئەی کۆمپانیاکانی تری نەوی بۆ هیچیان لەگەڵ نەکراوە؟کە بەرهەمیان بەیەکەوە دەگاتەنزیکەی ٤٠٠ هەزار بەرمیلنەوت.\nئەوەدەزانین کە زۆر بەی ئەو پارەیەیکە دەچێت بۆ کۆمپانیاکان دەچێت بۆ خەرجییەکان، راپۆرتەکە پێمان ناڵێت چ هەنگاوێک نراوە بۆ کەمکردنەوەی ئەو خەرجییە زەبەلاحانەی کۆمپانیا نەوتییەکان!\nلە ڕاپۆرتەکەدا باسیڕێژەی کارمەندی خۆماڵی دەکات کە ڕێژەیەکی بەرزە و داناگاز بەرزترین ڕێژەی هێزی کاری خۆماڵی هەیە کە ٨٧٪و(تی تی ئۆ پی سی ئۆ)٨٣٪گازپرۆم ٦٩٪ . بەڵام ئەوەی کە زۆر گرنگە و ڕاپۆرتەکە باسی نەکردووەئاستی کارمەندەکانە چەندی ئەوانەن کە هیچ شارەزاییەکیی وای پێویست نییە وەکو ( پاسەوان و شۆفێر ) وە چەند تەککنیکی وهێزی کاری مامناوەندە و چەندیش لە پڵە باڵاکان و شوێنی بڕیارداندان . چونکە چەندە هێزی کاری مامناوەندو باڵا زیاد بێت ئەوندە لەئایندەدا دەتوانرێت هێزی کاری ناوخۆی بەتواناو خاوەن شارەزایی پێبگەیەنیت، هەروەها خەرجیش کەم بکەیتەوە بەوەی کارمەندی خۆماڵی جێگای بیانی بگرێتەوە ( کارمەندی بیانی موچەیان چەند بەرانبەری کارمەندی خۆماڵیە).\nڕاپۆرتەکە پێمان ناڵێت چی کراوە بۆ ئەوەی کرێی بۆری نەوت کەم بکرێتەوە. لێرەو لەوێ لە کەسانی بەرپرس دەبیستین چاوپیاخشاندنەوە دەکرێت بە گرێ بەستەکاندا، بەڵام ئەم ڕاپۆرتەی وەزارەت باسی هیچ هەوڵێکی لەو شێوە ناکات، بۆ؟ نییە یان بەچالاکی نازانرێت؟!\nبەهیچ شێوەیەك باسی بۆری گازی تیا نییە کە بەکوێ گەشتووە کە بریاربوو ئێستا لە قۆناغەکانی کۆتایبێت و لە لایەن کۆمپانیای رۆس نەفتەوە بڕیارە دروست بکرێت!\nبەهیچ شێوەیەك باسی پلانی حکومەت و وەزارەت ناکات بۆ دروستکردنی ئەو چوار کۆمپانیایەی کە لە یاسای ژمارە ٢٢ ی نەوت گازی ساڵی ٢٠٠٧ دا لە بەشی پێنجەمی یاساکەدا لە مادەی ١٠ وە بۆ ١٥هاتووە، دەکرێت لە ڕێی ئەو کۆمپانیایانەوە هەلی کاری زۆر بڕەخسێت و بەشێکی کاریگەری ژێرخانی نەوت بنیاد بنرێت پێی.\nئەو پرسیارەی لامان دروست دەبێت پاش تێپەربوونی ساڵێك بەسەر پێکهێنانی حکومەتی هەرێمدا هێشتا ئەو وەزارەتە وەزیری نییە! وە هیچ ڕوونکردنەوەیەکیش نەدراوە بۆ خەڵکی کوردستان کە هۆکار چییە؟ وەکو دەزانین بە بڕیارێکی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران لە ١٥/٧/٢٠١٩ دەستەڵاتەکانی وەزیر دراوە بە راوێژکاری ئەنجومەنی وەزیران بۆ کاروباری وزە ( د. ئاشتی هەورامی) هەمان ئەو کەسەی وەزیری سامانە سروشتیەکان بووە لەسەرەتای دروستبوونی ئەو وەزارەتەوە!\nوەکو لەسەرەتاوە باسم کرد بڵاوکردنەوەی زانیاری هەنگاوێکی باشە بەڵام بەم شێوە کرچ و کاڵە لە ئاستی کەمترین چاوەڕوانیەکانی ئێمەدا نییە. لە سێکتەری نەوت و هەموو سەکتەرەکانی تر یەکەم هەنگاو بۆ چاکسازی بریتییە لە شەفافییەت و ئاشکرا کردنی زانیاری بۆ ڕای گشتی. ناکرێت هەڵبژێر(سێلێکتیڤ) بیت لە پێدانی زانیاریدا، ئەوەی مەبەستە ئاشکرای کەیت و ئەوی تر بەتایبەت کە زۆر گرنگە خۆتی لێ بێدەنگ بکەیت. لە سەکتەری نەوت دا زۆر زانیاری هەیە کە نەك لای هاوڵاتی ئاسایی بگرە لەپەرلەمان و لیژنە تایبەتییەکەی پەرلەمان و ڕێکخراوە تایبەتمەندەکانی بواری نەوت و چالاکوانان و رۆژنامە نوسان شاراوەیە.\nبۆیە ئەم ڕاپۆرتەی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بەڕای بەندە زۆر کاڵ و کرچە.\nبەوهیوایەی خوێندنەوە بۆ سێکتەرەکانی تریش بکرێت لە لایەن کەسانی شارەزای بوارەکانەوە.\n* ڕێکخراوی ڕوونبین


ئەمریکا: ناتوانن پێش بە چالاکبوونەوەی میکانیزمی ماشە بگرن | AvaToday\nئەمریکا: ناتوانن پێش بە چالاکبوونەوەی میکانیزمی ماشە بگرن\nلەگەڵ ئەوەی ڕۆیتەرز بڵاوی کردووەتەوە کە ١٣ لە ١٥ ئەندامەکەی ئەنجومەنی ئاسایش دژی چالاکبوونی میکانیزمی ماشە دژی ئێرانن، بەڵام ئەمریکا پێداگرە لەسەر ئەوەی ئەو میکانیزمە چالاک دەکات و گەمارۆکان دەگەڕێنێتەوە سەر کۆماری ئیسلامی.\nنوێنەری تایبەتی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بۆ کاروباری ئێران، برایان هۆک کە ماوەیەک پێش ئێستا دەستی لە کار کێشابووەوە، دوێنێ هەینی گووتی: ئەمریکا بۆ چالاککردنەوەی میکانیزمی ماشە پێویستی بە ئیزنی وڵاتانی دیکە نییە. ئەمریکا ڕۆژی پێنجشەممە بە شێوەی فەرمی بە ئەنجومەنی ئاسایشی ڕاگەیاند دەیهەوێ میکانیزمی ماشە چالاک بکاتەوە کە لە کۆتاییدا دەتوانێ گەمارۆکانی ئەنجومەنی ئاسایش جارێکی دیکە لەسەر ئێران جێبەجێ بکاتەوە.\nئەو هەوڵە ڕووبەڕووی دژایەتی هاوپەیمانانی واشنتۆن لە ئەوروپا و هێزەکانی دیکەی جیهان بووەوە. هەواڵدەری ڕۆیتەرز بڵاوی کردووەتەوە ١٣ ئەندام لە ١٥ ئەندامەکەی ئەنجومەنی ئاسایش دژی گەڕانەوەی گەمارۆکانی ئەنجومەنی ئاسایش دژی کۆماری ئیسلامین. ئەو ١٣ وڵاتە لەو باوەڕەدان بەهۆی چوونەدەرەوەی ئێران لە بەرجام، ئەمریکا ناتوانێ میکانیزمی ماشە چالاک بکات.\nبەو حاڵەوە، برایان هۆک کە تا ئێستا پۆستەکەی ڕادەستی کەسێکی دیکە نەکردووە، سەرەڕای هەڵوێستی وڵاتانی ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایش جەختی لەوە کردووەتەوە کە هیچ کەس ناتوانێ پێش بە چالاک بوونی میکانیزمی ماشە بگرێت.\nهۆک ڕایگەیاندووە: ئەنجومەنی ئاسایش لە کۆتایی ٣٠ ڕۆژدا هەموو گەمارۆکانی نەتەوە یەکگرتووەکان دەگەڕێنێتەوە سەر ڕژێمی ئێران. سەبارەت بە کاردانەوەی وڵاتانی ئەنجومەنی ئاسایش، هۆک گووتی: ئەوەی کە خەڵکی دیکە پشتیوانی یان دژایەتی ئەو کارەی ئێمە دەکات هیچ بۆ ئێمە گرینگ نییە.\nلە لایەکی دیکە پۆمپئۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا جەختی لەوە کردەوە وڵاتەکەی هەموو هەوڵێک دەدات تا دوای ٢٧ ڕەزبەر گەمارۆ سەربازییەکانی ئێران بگەڕێنێتەوە سەر ئەو وڵاتە.\nپۆمپێئۆ بە فاکس نیوزی گووت: دڵنیاتان دەکەمەوە ئەمریکا هەموو ئامرازێک بەکار دێنێت بۆ ئەوەی دڵنیابێ لەوەی ڕووسیە و چین چەک نانێرن بۆ ئێران کە هەڕەشەیە لەسەر ئێمە.\nدوای ئەوەی وڵاتانی ئەنجومەنی ئاسایش دژایەتی پێشنیاری ئەمریکا بۆ درێژکردنەوەی گەمارۆ سەربازییەکانی سەر ئێرانیان کرد، واشنتۆن مکانیزمی ماشەی چالاک کرد. کۆماری دۆمینیکەن تەنیا وڵاتێک بوو پشتیوانی لە بڕیارەکەی ئەمریکا کردووە.


ژینگە، بزنس، دەوڵەت و پەیوەندیی نێوانیان.\nپەیوەندی نێوانی دەوڵەت و بزنس پەیوەندییەکی ئەوەندە بەیەکەوە گرێدراوە ھەروەکو تەواوی پەیوەدنییەکانی نێوانی ئۆرگانەکانی لەشی مرۆڤن کە دابڕانیان لەیەکدی و لەکار کەوتنی یەکێکیان ئەوانی دیکەشیان ناتەندروست و گرفتاوی دەکات. دەوڵەت چشتێک نییە جگە لە پارێزەر و پارێزگاری بزنس ، ھەر بۆیەش نوێنەرانێک کە لە پلە و پایەی دەوڵەتدان خزمەتکار و بەرژەوەندەپارێزی بزنسن و ڕیگاخۆشکەری فراوانبوونی بزنسس و سوودی بزنسن، ئیدی گرنگ نییە کە ئەوە لەسەر حسابی مرۆڤ و کۆمەڵ و ژینگە بێت یا نەبێت.\nئەوە من نیم کە دەڵێم ژینگە و بزنس بە دوو ئاراستەی نەک ھەر پێچەوانەی یەکدی دەڕۆن، بەڵکو دژ بەیەکیش دەڕۆن، بەڵکو ئەوە واقیعە و بەڵگەو ئامارەکانن کە ئەوە دەخەنە ڕوو.\nگەر بمانەوێت پلەی گەرمی بە بڕی ١.٥پلەی سێنتیگرەیت بھێنینە خوارەوە ئەوە دەبێت بەرھەمھێنانی نەوت و گاز لە ساڵی ٢٠٢٥ دا بەڕیژەی لە سەدا ٢٠ دابەزێت و لە ساڵی ٢٠٥٠ دەبێت بە ڕیژەی لەسەدا ٥٥ دابەزێت. بەڵام ھاوکات ئێکسۆن مۆبایەل کە یەکێکە لە کۆمپانیانی نەوت و غاز، پلانی ئەوەی کردوە کە لە ساڵی ٢٠٢٥ بڕی بەرھەمھێنانی نەوت و غازی بە ڕێژەی لە سەدا ٢٥ زیاد بکات . دیارە ئەمە ھەر ھەوڵی ئەم کۆمپانیایە بە تەنھا نییە، مادام کێبڕکی بناخەی مان و نەمان و دروستکردنی زیاتری قازانج و سەرمایەیە، ئەوە کۆمپانیاکانی دیکەش یا دەبێت ئامادی لووشدان و مایەپوچی بن یا دەبێت ئەوانیش لە ھەمان ھەوڵدا، بن.\nگەلێک ھەن دەڵێن کە دەوڵەت دەتوانیت ژینگە بپارێزێت بۆ ئەمەش زۆر شت دەتوانێت بکات ، بەمەش دڵخۆشن . منیش دەڵێم راستە کە دەوڵەت دەتوانێت ھەندێکی شت بکات ئەوانەی کە تا ڕادەیەک لە توانایدا ھەیە بۆ کەمکردنەوەی پیسبوون یا خود خاپورکردنی ژینگە کە بەدوایدا خاپوربوونی کۆمەڵ دێت. لەوانە : ھەمو سەیارەیەک بکاتە کارەبایی، باجی زیاتر لەسەر بزنس و کۆمپانیاکان دانێت، ھەموو کەرەسەیەکی پلاستیکی یاساخ بکات، ھەموو کەرەسەیەکی بەکارھێنراو دەکرێت ریسایکل بکریتەوە، غەرامەی تاک و خێزان بکات کە سەرپێچی لە ئەو یاسایانە بکات کە خۆی [ دەوڵەت] دایناوە ، نەناردنی زبڵ و کەرەسە بەسەرچوەکان و ماوەکان بۆ وڵاتانی بەناو جیھانی سێیەم و بەکارھێنانی سۆلە پاوەر [ وزەوەرگرتن لە گەرمی و تیشکی ھەتاو ] و دانانی وزەی سروشتی بە شیوەکانی دیکە ،وەکو پانکە گەورەکانی سەر عەموودەکان لەو شوێنانەی کە 'با ' دەیانگرێتەوە، دانانی یاسایەک کە بینای مۆدیرن لەسەر ڕێڕەوی ژینگە پارێزیی دروستبکرێت، کەمپەینی ھۆشیارکردنەوەی خەڵک بە پرسی ژینگە .... تد بەڵام ھەر ئەمانە گەر دەوڵەت بیانکات کە ناتوانێت پارەیەکی یەکجار خەیاڵی تێدەچێت دەبێتە ھۆی موفلیسبوونی. بۆ نمونە حکومەتی بریتانی لە ساڵی ٢٠١٠ وە بۆ ئێستا تەنھا و تەنھا ٧٠ ملیۆن پاوەندی تەرخانکردووە ھێشتا ئەمەش بەکارنەھێنراوە کە ھەر ئەم پارەیە ڕەنگە تەنھا کافی بێت بۆ دانانی ٨٠٠،٠٠٠ محەتەی چارجکردنەوەی سەیارەی کارەبایی.. نە شتێکی دیکە.\nبەڵام ئایا دەوڵەت دەتوانێت فڕۆکەخانەکان دابخات کە گەورەترین ھۆکاری پیسکردنی ژینگەن؟ ئایا دەتوانێت پلانی گۆشتنەخواردن و گرنگی دان بە خواردنی نەباتیی بدات کە ئەمە نەک ھەر ژینگە و تەندروستی باش دەبەخشێت پارەیەکی خەیاڵیش بۆ بودجەی دەوڵەت لە چارەسەرکردنا دەگێڕێتەوە بەڵکو ئاوێکی زۆر دانەوێڵەیەکی زۆر سەوزایی و دارستانێکی زۆر ڕزگاریان دەبێت لە ھەڵپاچین و بنەبڕکردنی بۆ پاکژ و لەوەڕگای گاو گوێلک و ئاژەڵ؟ ئایا دەوڵەت دەتوانێت دەستی سوپەرمارکێتە گەورەکان کورتبکاتەوە لە ھێنانی کەرەسەی خواردن و خواردنەوە لە وڵاتە دوورە دەستەکانەوە کە بەمە نەک ھەر ژینگە بە پاکی ڕادەگیرێت بەڵکو قەتڵ و عامی ڕێگاش کەمدەکاتەوە؟ ئایا دەتوانێت بدات لە قازانجی کۆمپانیا نەوتی و غازییەکان و پیشەسانییەکان کە لە کاتێکدا کە ھەر ساڵی پار ، ٢٠١٨، لە چاو ساڵی ٢٠١٦ دا ١٢٤،٨٣٧، ١٩٩ ملیۆن دۆلار لە لایەن ئەوانەوە ھەر لە لۆبیکردنا سەرفکراوە کە ئەم برە پارەیە لە ساڵی ٢٠١٦ دا ١٠٠ ملیۆن دۆلار بووە. ئایا دەوڵەت دەتوانێت بانقەکان کۆنترۆڵ بکات کە بە پارە یارمەتی پیشەسازی و کۆمپانیا گەوەرەکان نەدات؟ بۆ نموونە لە ساڵی ٢٠١٦ دا ٣٣ بانقی نێودەوڵەتی بە سەرپەرشتی دەزگە دراوییەکانی ئەمەریکا بە١.٩ تریلۆن دۆلار دەسگرۆیی کۆمپانیای نەوتی و غازی و کۆمپانیا گەوەرەکانی پیشەسازییان کردووە. ئایا دەوڵەت دەتوانێت ئەو کارگە گەورانەی کە پۆشاک دروست دەکەن بیان کات بە کاررگەیەک کە زیڕۆ کاربۆن بن؟!!!\nھەڵبەت زۆر لایەنی تریش ھەیە کە باسی لێوە بکەین بەڵام من لێرەدا دەوەستم و لام وایە کە ئەوەندە کافییە بو سەرنجدانمان لە ژینگە، بزنس، دەولەت و پەیوەندی نێوانیان.\n٣٠\_٤\_٢٠١٩ - لەندەن


میراتێک لە باوکەوە بۆ کوڕ – چاونیوز\nکوژرانی پەیمان یووسفی، کۆڵبەرێکی خەڵکی سەردەشت لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەنگدانەوەیەکی زۆری هەبوو. پەیمان یووسفی، خەڵکی گوندی «دەرمان ئاوێـ»ـی شاری سەردەشت کە ڕۆژی هەینی، ١٠ی خەزەڵوەر لە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری ورمێدا گیانی لەدەست دا، مانگێک پێشتر (۱۲ی ڕەزبەر) بەهۆی تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی بەتوندی بریندار ببوو.\n«عوسمان موزەیەن»، پارێزەری کوردی لە نووسینێکدا لەژێر ناوی «باوک و کوڕ کە گیانیان لەسەر کۆڵبەری دانا»، باسی لە مەینەتییەکانی ئەم بنەماڵەیە کردوە و دەڵێ: «ئەو کۆڵبەر بوو، چونکە هیچ ڕێگایەکی بۆ دابینکردنی بژیویی ژیانی شک نەدەبرد و ناچار وەکوو خەڵکی دیکەی ئەو ناوچەیە ڕێگای کۆڵبەریی لە پێش گرت و لەو ڕێگایەشەوە گیانی لەدەست دا.» ئەو لە درێژەدا نووسیویەتی: «با بۆ ٣٠ ساڵ پێش بگەڕێینەوە و بزانین باوکی «پەیمان» چ پیشەیەکی هەبووە و چۆن منداڵە ساواکانی بەبێ سەرپەرست و تەنیا بەجێ هێشت. باوکی «پەیمان» ناوی «یووسف» بوو کە لە ساڵی ٦٨ و لە هەمان ناوچە خەریکی کۆڵبەری بوو. لەگەڵ دوو براکەی بە ناوەکانی «ساڵح و محەممەد» و ١٨ کۆڵبەری دیکە، بەهۆی هاتنی ڕنوو گیانی لەدەست دا. هەر لەو ڕۆژەدا ٢١ کۆڵبەری خەڵکی دەرمانئاوێ، گیانیان لەدەست دا.»\nئەو پارێزەرە لە کۆتایی نووسینەکەیدا باس لەوە دەکا «کەسانێک کە ڕوو لە پیشەی کۆڵبەری دەکەن، چارەنووسێکیان بێجگە لە مردن نییە، مردن بەهۆی تەقەی هێزە نیزامییەکان، بەربوونەوە لە بەرزایی، تەقینەوەی مین و هەتا دوایی و، ئەگەر هیچ‌کام لەو هۆکارانە هۆکاری گیانلەدەستدانی کۆڵبەران نەبن، بەدڵنیاییەوە، دوای چەند ساڵ کارکردن هێز و توانای کارکردنیان نامێنێ، یان کەمئەندام دەبن و لە سووچێکی ماڵ یان نەخۆشخانە ژیان تێدەپەڕێنن. بەڵێ، پەیمان کۆڵبەری لە باوکییەوە بە میرات بردبوو و، ئەمەیە چارەنووسی کۆڵبەران.»\nئامارەکانی ناوەندی مافی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەڵێن لە سێ مانگی بەهاردا ۵۶ و لە وەرزی هاوینیشدا ۶۶ کۆڵبەر و کاسبکار لە پێناو پارووە نانێکدا کوژرابوون و بریندار بوون. لە ماوەی یەک مانگ و نیوی پاییزیشدا ۴۵ کۆڵبەر و کاسبکار کەوتوونەتە بەر دەستڕێژی هێزە چەکدارەکانی ڕێژیم و بەوەش ژمارەی ئەو کۆڵبەرانەی لە سەرەتای ئەمساڵەوە تا ئێستا کوژراون و بریندار بوون، گەیوەتە ۱۶۷ کەس. هەروەها لە ماوەی ساڵی ڕابردوو (۹۷ی هەتاوی)دا لانیکەم ۲۴۲ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد بەهۆی تەقەی ڕاستەوخۆ، تەقینەوەی مین، بەربوونەوە لە بەرزایی لە سۆنگەی ڕاوەدوونان و هەروەها ڕەق‌هەڵاتن لە سەرما گیانیان لەدەست داوە و بریندار بوون. وردەکارییەکان دەریدەخەن کە لەو ۲۴۲ قوربانییەی ئەمساڵ ۸۰ کەسیان کوژراون و گیانیان لە دەست داوە، هەروەها ۱۶۲ کەسیش بریندار بوون.\nئەوەی لەو پێوەندییەدا جێی داخە خەمساردی و بێ‌تەفاوەتیی کۆمەڵگەیە. محەممەد سدیق کەبوودوەند، چالاکی مەدەنیی کورد کە لەپێناو بەرگری لە مافی مرۆڤدا ۱۱ ساڵ خرایە بەندیخانەوە، لە پێوەندی لەگەڵ بەردەوامیی کوژران و بریندار بوونی کۆڵبەران بەداخبوونی قووڵی خۆی ڕاگەیاندوە. ئەو دەڵێ کوشتنی کەسانێک کە کەرامەت و شەڕافەتی خۆیان لە کۆڵ ناوە و بۆ بەدەست هێنانی لانیکەمی بژیوی ژیانیان دەکوژرێن، زۆر جێی داخ و کارەساتبارە، بەڵام لەوە ناخۆشتر بێدەنگی و خەمساردیی بەشێکی بەرچاو لە داکۆکیکارانی مافی مرۆڤە بە نیسبەت کوژرانی کۆڵبەرانی کورد.\nهەر لە پێوەندی لەگەڵ کارەساتی کۆڵبەرکوشتن حوسێن ئەحمەدی نیاز لە دیمانەیەکدا لەگەڵ تەلەڤزیۆنی کوردکاناڵ ڕایگەیاند؛ کە بێهەڵوێستیی پارێزەران و نوێنەرانی مەجلیس و نەبوونی یەکیەتی لە بەرگری لە کۆڵبەران هۆی سەرەکیی بەردەوامیی کۆڵبەرکوژییە لە کوردستان.\nئێستا قسە ئەوەیە: لە کاتێکدا ئێستاش بەشی کورد لە عەداڵەت و ماف لە کۆماری ئیسلامی کوشت‌وبڕ و سەرکوت و یەک لەوان قڕکردنی کۆڵبەرانە، لە کاتێکدا پرسی بووژاندنەوەی ئابووریی کوردستان هەمیسان پشتگوێ خراوە و هەناسەی کۆڵبەران هەروا سوارە، با بە هاناوەچوونی کۆڵبەران خەمی گشتی و ئەرکی هەموو لایەک بێ.\nوەدەنگهاتن لە تەقەکردن لە کۆڵبەران و کردنی بە پرسێکی گشتیی کۆمەڵگە دەتوانێ فشارێک بێ کە ڕێگە نەدا هێزە چەکدارەکان بێ سڵکردنەوە و تەنانەت گوێدان بە قانوونەکانی بەکارهێنانی چەک درێژە بە کوشتاری کۆڵبەران بدەن. هەرووەها داوای کردنەوە و پەرەپێدان بە دەروازە سنوورییە ڕەسمییەکان و کارئاسانی بۆ هاتوچۆی کۆڵبەران دەتوانێ کەمێک لە قورسایی خەمەکانیان کەم کاتەوە.


وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا جەختی کردەوە سەر پشـتیوانی وڵاتەکەی بۆ عەرەبستانی سعودیـیە لە شەڕی یەمەن، ئەمەش سەرەڕای ناڕەزایی یاسادانەرانی ئەمەریکا.\nمایک پەمپـێیۆ ئەمڕۆ هەینی لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی لە وەزارەتی دەرەوە گوتی بەڕێوەبەرایەتی سەرۆک ترامپ لەگەڵ ئەو بۆچوونەدا نیـیە کە ڕاگرتنی پشتیوانی ئەمەریکا بۆ سعودیـیە ڕێگا ڕاستەکە بێت بۆ دانانی سنوورێک بۆ شەڕی یەمەن.\nجەختی کردەوە واشنتن لەگەڵ پاراستنی مافەکانی مرۆڤە لە یەمەن، بەڵام پشتیوانی هەوڵەکانی سعودیـیە دەکات، تاوەکو ئەو وڵاتە نەبێتە بوکەڵەیەک بە دەستی ئێرانەوە.\nئەنجومەنی سیناتی ئەمەریکا ڕۆژی چوارشەممە بە دەنگی 54 بەرامبەر 46 داوایان لە سەرۆک ترامپ کرد لە ماوەی 30 ڕۆژدا هێزەکانی ئەمەریکا لە کارە جەنگیـیەکانی یەمەن بکشێنێتەوە.\nپەمپـێیۆ لەم بارەیەوە گوتی ئەگەر ژیانی هاوڵاتیانی عەرەب بەلاتانەوە گرنگە، ئەوا دەبێت ڕووبەڕووی هەوڵەکانی ئێران ببنەوە کە دەیەوێت دەسەڵاتی خۆی بەسەر ناوچەکەدا بسەپـێنێت. گوتیشی گرنگیشە ڕێگە نەدرێت کۆماری ئیسلامی و وەکیلەکانی دەستبگرن بەسەر هێڵەکانی هاتوچۆی نێودەوڵەتی لە نێو ئاوی دەریادا.\nئاماژەی بۆ ئەوەش کرد لەوەتای شەڕەکە دەسـتیپـێکردووە ئەمەریکا زیاتر لە 2 ملیار دۆلاری تەرخانکردووە بۆ یارمەتیدانی خەڵکی یەمەن، هەروەها سعودیـیەش لە ساڵی 2018 زیاتر لە 500 ملیۆنی بەخشیوە، بەڵام ئێران هیچی بۆ خەڵکی یەمەن پـێشکەش نەکردووە.


ئەمەریکا لە پرۆسێسی بوون بە ژمارە دوودا.\nپرۆفیسۆر کیشور مەحبوبانی١ کە دیپلۆمات و ئەکادیمیستێکی سەنگافورییە. خاوەنی چەندین کتێبە، بەتایبەت دەربارەی چین و وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا ئەنووسێ. مەحبوبانی پێی وایە کە تا ساڵی ٢٠٣٠ چین پیش ئەمەریکا ئەکەوێت و ئەبێت بە یەکەم ئیقتیسادی گەورەی دنیا.\nلە ساڵی ٢٠٠٠ دا ئەمەریکا ٥ ترلتۆن دۆلار قەرزاربوو، بەڵام لە ساڵی ٢٠١١ دا ئەم قەرزە (ناشناڵ دێت) بوو بە ١٤ ترلیۆن دۆلار. وە لە ٢٠٢١ دا (ناشناڵ دێت)ی ئەمەریکا بەرزبۆوە و بووە بە نزیک بە ٢٨ ترلیۆن دۆلار. کە ئەمە بەرزبوونەوەیەکی زۆر خەیاڵییە تەنھا لە ماوەی ١٠ ساڵدا٢.\nمەحبوبانی ئامۆژگاری ئەمەریکا ئەکات و ئەڵێت لە ئێستادا کە ئەمەریکا ژمارە یەکە، ئەبێت وەک نموونە (ڕۆڵ-مۆدڵ) خۆی پیشانبدات بۆ چین و بە شێوەیەکی عاقڵانە ڕەفتار بکات و ڕێز لە یاسا نێونەتەوەییەکان بگرێت. تا لە سبەی ڕۆژدا کە چین بوو بە ژمارە یەک، ئەویش بە شێوەیەکی عاقڵانە ڕەفتار بکات.\nدۆناڵد ترامپ (سەرۆکی پێشووی ئەمەریکا) و جۆزێف بایدن (سەرۆکی ئێستا ئەمەریکا) ھەردووکیان بە شێوازی جیا جیا بەرگری لە مەوقعی ئێستای ئەمەریکا ئەکەن. جارێک بە ئینکاری ڕۆچوون بۆ بوون بە ژمارە دوو. وە جارێک بە ھەڕەشە و شەڕ، بۆ مانەوە لە ژمارە یەکدا. ھەوڵەکانی ترامپ بێ ھودە بوو، وە ئەمەی بایدنیش بێ ئەنجام ئەبێت. ھەرچەندە ئەوەی بایدن ئەیکات ئەتواندرێ زیاتر خەڵکی پێ ئیقناع بکرێ وەک لەو گەمژەییانەی کە ترامپ کردی و زیاتر ئەمەریکای بردە دواوە.\nمحبوبانی پێی وایە کە چین، وەک یەکێتی سۆڤییەت نییە و چین ھەرگیز ھەوڵی ئەوەی نەداوە و نادات کە ئایدۆلۆژیای حیزبی کۆمۆنیست بنێرێ بۆ وڵاتانی دەرەوە و ھەوڵی دروستکردنی حیزبی کۆمۆنیست لە وڵاتانی تردا بدات. وە پێی وایە کە ئەمەریکا و ڕۆژئاوا پێویستە کە سوپاس گوزاری حیزبی کۆمۆنیستی چین بن. چونکە وەزعی چینیان ئارام ڕاگرتووە و کۆنترۆڵیان کردووە. وە پێی وایە ئەگەر لە جیاتی حیزبی کۆمۆنیست، ناسیۆنالیستەکان بێنە سەرحوکم، ئەوا زۆر شت لە ڕۆژئاوا قبوڵ ناکەن و دنیا لەوەزعێکی نائارامتر و خەتەردا ئەبێت.\nجۆ بایدن لە ٢٠١٤ دا کاتێک کە جێگری سەرۆکی ئەمەریکا (باراک ئۆباما) بوو، لە وتارێکیدا لە کۆڵۆڕادۆ گاڵتە ئامێزانە ئەڵێ چین ٦ بۆ ٨ جار زیاتر لە ئێمە ئەندازیار و زانا پێئەگەیەنێ٣. وە درێژەی پێ ئەدات و ئەڵێ بەڵام چالێنجی ھەر کەسێک ئەکەم، کە تەنھا یەک پرۆژە، یەک گۆڕان، یەک بەرھەم کە داھێنانی چین بێ، پێم بڵێ.\nپاسکاڵ کۆپن٤ کە خەبیرێکی کاروباری چینە و بە ڕەچەڵەک بەلجیکییە و خاوەن بەرنامەیەکە بە زمانی ئینگلیزی کە تایبەتە بە چین، بەناوی تێڕوانینی پاسکاڵ بۆ چین (پاسکاڵس چاینە لێنز). پاسکاڵ سەرسوڕمانی خۆی لەو ئیدیعا بێبناغەیەی بایدن لە ساڵی ٢٠١٤ دا پیشان ئەدات و ئەڵێ لە ٢٠١٤دا تەنھا لە شاری شنزن، کە ئەم شارە یەکەمیش نییە بۆ داھێنان لە چیندا. بەڵام چوار کۆمپانیای گەورەی تێدابووە کە داھێنانی چین بووە و باشترین و سەرکەوتووترین بوونە لە جیھاندا، کە ئەمانەی خوارەوە بوون؛\nبەڵام لە ٢٨/٠٤/٢٠٢١ دا، ھەر جۆ بایدن خۆی کە سەرۆک کۆمارە و لە یادی ١٠٠ رۆژەی دەستبەکاربوونیدا لە وتارەکەیدا بۆ کۆنگرێسی ئەمەریکا (ستەیت ئۆف زە یونیان سپیچ)٥ وتی؛ لە دە ساڵی داھاتوودا گۆڕانکاری زۆر گەورە ڕووئەدات کە لە ٥٠ ساڵی ڕابردوودا ڕووینەداوە لە مەیدانەکانی (ئارتیفیشێڵەڵ ئینتلجینس، بایۆ تیک و ئینۆڤەیشندا (داھێنانی نوێدا)). وە وتی ئێمە لە دوای وڵاتانی تری جیھانەوەین و لەگەڵ چیندا لە پێشبڕکێداین بۆ بردنەوەی سەدەی ٢١. ھەروەھا وتی ھەرکەس خاوەنی ١٠ ساڵی ئایندە بێ، ئەوە ئەبێت بە گەورەترین ھێز(سوپەر پاوە)ی جیھان. بایدن لە ٢٠١٤ دا گاڵتە بە چین ئەکات یان بۆ مەبەستی تر نایەوێ ڕاستییەکان ببینێ. بەڵام لە ٢٠٢١ دا ئەڵێ لە دواوەین!\nلە ١٠ ساڵی ڕابردوودا چین گۆڕانکاری گەورەی کردووە. بە تایبەت لە بنیاتنانی ژێرخانی ئابووریدا سەروەتێکی خەیاڵیان سەرفکردووە. پاسکاڵ ئەڵێ چینییەکان وتەیەکی زۆر کۆنیان ھەیە کە ئەڵێن " بۆ ئەوەی پێشکەوی و دەوڵەمەندبی، یەکەم شت کە بیکەی ئەوەیە کە ڕێگاوبانت چاک بکەی". بۆیە ئێستا چین کراوە بە گوندێکی بچوک و ٣٠ ھەزار کیلۆمەتر ھێڵی شەمەندنەفەری خێڕا و ١٢٠ ھەزار کم ڕێگاوبان و ١٣٠ ھەزار کم جادەی خێرا (ھای وەی) یان بنیات ناوە، وە تەنھا لە شارێکی وەک (شەنگھای)دا ٢٢ ھێڵی ئاسنی ژێر زەوی (سەب وەی) بۆ کراوە .\nئەمە سەرەڕای ئەوەی کە لە چەند دەیەی ڕابردوودا، چین زیاتر لە ٧٥٠ ملیۆن لە دانیشتوانەکەی، کە لە ژێر ھێڵی ھەژارییەوە بوون، بەرزکردۆتەوە و بوونە یان نزیک بوونەتەوە لە چینی مام ناوەند. بە پێچەوانەوە لە چەند دەیەی ڕابردوودا لە ئەمەریکادا ھەژاری تا ھاتووە زیادی کردووە.\nجۆ بایدن لاسایی چین ئەکاتەوە و لە وتەکەیدا بۆ کۆنگرێس لە ٢٨/٠٤/٢٠٢١ دا ڕایگەیاند کە ٢.٢ ترلیۆن دۆلار خەرج ئەکات بۆ بنیاتنانەوەی ژێرخانی ئابووری ئەمەریکا و خزمەتی بەساڵاچوان و بەرزکردنەوەی ئاستی ژیانی دانیشتوانەکەی. وە وتی کە تا کۆتایی ئەم ساڵ (٢٠٢١) بلوێنێک ڤاکسین ئەنێرێ بۆ وڵاتانی دەرەوە. ھەروەھا ڕایگەیاند کە ئیتر پاڵپشتی بلوێنەرەکان کە بە ١٪ ناویبردن، ناکات و یارمەتی چینی ژێرەوە ئەدات و ئەمەریکا لە ژێرەوە بۆ ناوەند بەرز و فراوان ئەکاتەوە.\nپاسکاڵ کۆپن پێی وایە کە ئەمەریکا ١٠٠٪ کۆپی چین ئەکات. ئەو ٢.٢ تریلیۆنەی کە بایدن بڕیاری داوە تا ئێستا تەنھا ٢٠٪ گۆنگرێس ڕەزامەندی نیشان داوە بۆی، لە کاتێکدا لە چین تا ساڵی ٢٠٢٥ تەنھا شارەوانییەکانی شارە جیا جیاکانی چین، ٥ تریلیۆن دۆلار سەرف ئەکەن بۆ پەروەردە و تەندروستی و داھێنان لە ناوچەکانی خۆیان. ئەمە سەرەڕای ئەو ١.٦ تریلیۆنەی بۆ پرۆژەی پشتێنە جیھانییەکە لە ٢٠١٣ ەوە دەستی پێکراوە.\nبایدن لە ناردنەدەرەوەی ڤاکسینیشدا لاسایی چین ئەکاتەوە، کە ناردنە دەرەوەی ڤاکسین پێشتر چین دەستی پێکردبوو، وە تا ئێستا نزیک بە ٥٠٠ ملیۆنی داوە بە وڵاتانی دەرەوە.\nپاسکاڵ ئەڵێ ئەمەریکا ئەگەر کۆپی چین بکات، ئەوا نایباتەوە، چونکە چین زووتر و باشتر و گەورەتر دەستی پێکردووە. وە وتەیەکی (ستیڤ جۆبس- کە یەکێکە لە دامەزرێنەرانی کۆمپانیای ئەپڵ) ئەھێنێتەوە کە ئەڵێ؛ "بۆ ئەوەی پێشبڕکێ ببەیتەوە، نابێت بڵێی ھەمان شت بە ھەمان ڕێگا باشتر ئەکەم، ئەبێت بە جیاوازتر بیکەی بۆ ئەوەی بیبەیتەوە".\nجۆزێف ستیگڵیتز٦ کە لە ٢٠٠١ خەڵاتی نۆبڵی لە ئابووریدا وەرگرت، لە ٢٠١٨دا لە وتارێکیدا لە (بزنز سکوڵی نەرویجی) ئەڵێ؛ لە ساڵی ٢٠١٥دا ئەو ڕێکخراوەی لیستی ئیقتیسادی وڵاتان ڕێک ئەخات، بڕیاریان دا پێوانەی (پی پی پی) بەکاربھێنن بۆ پێوانەی گەورەیی ئابوری وڵاتەکان. وە بۆ ئەوەی کارێکی وا بکەن ئەبێت زۆربەی وڵاتانی دنیا ڕازی بن لەسەری. بەڵام دوو وڵات لە دژی وەستانەوە، یەکەم ئەمەریکا بوو، کە نەیئەوست ببێت بە ژمارە دوو. وە دووەم چین بوو کە نەیئەویست ببێت بە ژمارە یەک لەو کاتەدا.\nبەداخەوە زۆر کەس، کە لە نێویاندا ھەندێ لە کۆمۆنیستەکانیش، کە تەحلیلی ڕووداوەکانی ئەفغانستان و کێشەکانی تری دنیا ئەکەن. ڕوسیا (کە ئیقتیسادەکەی ھێندەی کۆریای باشورە و تەنھا بە چەکە نەوەوی و جبەخانە سەربازییەکەیەوە سەرکێشی ئەکات) و یەکێتی ئەوروپا، بە ڕکەبەرەکانی ئەمەریکا دائەنێن و زۆر جار چین ئەکەنە دوای ڕوسیا و یەکێتی ئەوروپاوە. ڕوسیا بە تایبەت لە چەند دەیەی ڕابردوودا زۆر چۆتە دواوە و وەک وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست تەنھا پشتی بە ناردنەدەرەوەی نەوت و غاز بەستووە، کە پێشتر لە سەردەمی سۆڤییەتدا وانەبوو، وڵاتێکی پێشکەوتووتر بوو.\nبە دوای کۆتایی ھاتنی جەنگی سارد و داڕوخانی یەکێتی سۆڤییەت لە ١٩٩١ دا. ئەمەریکا ڕکەبەرێکی تری داتاشی بۆ خۆی کە تیرۆریزمی ئیسلامی بوو، بۆ سەپاندنی ھەژموونی باڵادەستی خۆی بەسەر دنیادا. لە ئێستاشدا کە بە کشانەوەی لە ئەفعانستان تیرۆریزمی ئیسلامی کە لە بنچینەدا دروستکراوی دەستی خۆی بوو، کردەوە ژێر باڵی خۆی. ئیتر لە ئێستا بەدواوە چین ئەو دوژمنە سەرەکییە ئەبێت کە لە ناوخۆ و دەرەوەدا بەکاریبھێنێ بۆ درێژەدان بە ملھوڕییەکانی و سەپاندنی ھەژموونی خۆی لە ئاستی دنیادا.\n١-Has China Won? The Chinese challenge to American Primacy. (2020). Kishore Mahbubani. Published by Public Affairs, ISBN: 1541768132.\nکیشور مەحبوبانی کە ئەکادیمیستێکە خەڵکی سەنگافورەیە و پێشتر دیپلۆمات بووە (لە ١٩٧١ تا ٢٠٠٤) لە وەزارەتی دەرەوەی سەنگافورە کاری کردووە و ماوەیەکیش سەرۆکی ئەنجوومەنی ئاسایسی نەتەوە یەکگرتووەکان بوو. مەحبوبانی زیاتر لە ١٢ کتێبی نووسیوە و بەشی زۆری دەربارەی چین و ڕۆژهەڵاتی ئاسیایە و چەند جارێک لە لیستی پڕفرۆشترین کتێبەکانی دنیا بوو. مەحبوبانی لە ساڵی ٢٠١٤دا لەلایەن گۆڤاری (پرۆسپێکت)ەوە کە لە بەریتانیا دەردەچیت. بە یەکێک لە ٥٠ بیرمەندی گەورەی دنیا ناسێنراوە.\n٣- لینکی وتارەکەی جۆ بایدن لە 2014 دا: https://www.youtube.com/watch?v=xuEOVL_ICew&t=0s\n٤- China’s New Normal, by Coppens Pascal. (2019). Pelckmans Pro\n٥- لینکی وتاری جۆ بایدن لە ٢٨/٠٤/٢٠٢١ لە کۆنگرێسی ئەمەریکا.\n٦- Economics professor Joseph E. Stiglitz, who received Nobel’s Memorial Prize in Economics in 2001, held a lecture at BI (Business Intelligence) Norwegian Business School, where he was appointed honorary doctorate.\nپی پی پی و نۆمینەڵ دوو شێوازی جیایە بۆ ڕیزکردنی ئابوری وڵاتان.


🏰 تاویرە شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 16 2019 10:56AM\n👁 ئەم بابەتە 511 جار بینراوە\nگەڕەکێکی گوندنشینە لە شارۆچکەی بیارە سەر بە پارێزگ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 17 ✔ 80% ✍ ج.ع.ئـ. 16-7-2019 10:56:16\n🏰 تاوێرە بەرز شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 25 2019 11:15PM\nگەڕەکێکە لە شارەدێی تەکیەی جەباری سەر بە شارۆچکەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 84% ✍ ج.ع.ئـ. 25-7-2019 23:15:41\n🏰 تاوێرە شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2018 10:33PM\nگوندێکە سەربە شارەدێی بیارە لە شاری هەڵەبجە. [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ ن.ئـ. 22-3-2018 22:33:51\n🔤 تاوێرەبەرد وشە و دەستەواژە\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 13 2019 11:12AM\nبەردیزل، تاوێرەبەرد، تڵ، تەلەسەنگ، حەلان، چێ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 70% ✍ ز.س. 13-3-2019 11:12:02\n🏰 تاوێرەبەرز شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 7 2018 11:41AM\nگوندێکە سەربە شارەدێی تەکیەی جەباری لە شارۆچکەی چە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ م.ب. 7-5-2018 11:41:19\n👫 حسێن حەمەسەعید تاوێرەیی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 25 2020 11:45PM\nحسێن حەمەسەعید تاوێرەیی، ساڵی 1924 لە گوندی تاوێرە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 96% ✍ ج.ع.ئـ. 25-10-2020 23:45:42


ئایەتوڵلایەكی كۆماری ئیسلامی داوای”تۆبە كردن”لە حیزبە كوردستانیەكان دەكات – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / ئایەتوڵلایەكی كۆماری ئیسلامی داوای”تۆبە كردن”لە حیزبە كوردستانیەكان دەكات\nئایەتوڵلایەكی كۆماری ئیسلامی داوای”تۆبە كردن”لە حیزبە كوردستانیەكان دەكات\nدوو شه‌ممه 24 تشرینی دووه‌م 2014\tکوردستان, هەواڵ 46 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nلە كۆنفرانسێكی چەند رۆژەدا لە شاری هەمەدان، كە بۆ جەماعەتێ لە بازرگان و سەرمایەدارە كوردەكان لە باشوور و رۆژهەڵاتی كوردستان و ئێران رێكخرابوو، “تەها محەممەدی”، كە یەكێك لە ئایەتوڵڵاكانی كۆماری ئیسلامی و نوێنەری “عەلی خامنەیی” رێبەری ئەو حكومەتەیە، لە هەمەدان قسەیەكی لەبارەی حیزبە سیاسیەكانی كوردستانی رۆژهەڵات كردووە و داوای لێ كردوون تۆبە بكەن و بگەڕێنەوە بۆ نێو بۆ ئێران.\nناوبراو لە درێژەی لێدوانەكەی بۆ كاناڵی رووداو، باسی لەوە كردووە، كە ناوچەكە لەسەر نەخشەی سیاسی و مامەڵە سیاسی و دیپلۆماسییەكان گۆڕانكاریی زۆری بەسەردا هاتووە. بەتایبەتی شەڕی ئەم دواییەی چەكدارانی داعش، هاوكێشەی دۆست كردووە و دوژمنەكانی ناوەچەكە و جیهانیشی گۆڕیوە.\nتا ئێستا هیچ لایەنێكی رۆژهەڵاتی بەرامبەر بەو قسانە كاردانەوەی نەبووە.\nشایانی باسە، بەهۆی ئەوەی لە ئێران چالاكی سیاسی و حیزبایەتی ئازادانە بۆ كورد قەدەغەیە و تەنانەت ژمارەیەكی زۆر لە چالاكانی كۆمەڵگای مەدەنی و مافەكانی مرۆڤ لە گرتووخانەكان دەستیگر كراون، حیزبەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان ناچاربوون روو لە باشووری كوردستان بكەن. هیوای گەڕانەوەی هەریەك لەو حیزبانە بۆ رۆژهەڵاتی كوردستان بەندە بە گۆڕانكارییەكی گەورە، لە بوارە سیاسی و كۆمەڵایەتیەكان لە كۆمەڵگای ئێران و بەتایبەت رۆژهەڵاتی كوردستان.


ئەم خۆراکانە تەمەنی مرۆڤ کورت دەکەنەوە\n17/7/2021 11:03 AM\nئێمە بەردەوام مەوادە خۆراکیەکان بە مەبەستی پاراستنی تەندروستیی خۆمان بەکار دێنین بەڵام هەندێک جار هەر ئەو خۆراکانەی لامان وایە کاریگەریی ئەرێنیان لەسەر تەندروستیی گشتیی جەستە هەیە، دەرئەنجامی پێچەوانەیان لێدەکەوێتەوە. لەدرێژەدا بەشێک لەو خۆراکانەی تەمەنی مرۆڤ کورت دەکەنەوە واتە هەڕەشەن لەسەر تەندروستیمان، دەخەینە روو.\nپرۆتینی زیادی: بەپێی توێژینەوەکان ئەو کەسانەی تەمەنیان 45 ساڵ بەرەو سەرەوەیە و پرۆتینێکی زۆر بەکار دێنن، بە ئەندازەی کەسانی جگەرەکێش تەندروستیان دەکەوێتەوە مەترسییەوە. پرۆتینی زیادی رێگە بۆ شەکرە و شێرپەنجە خۆش دەکات.\nکۆلا: بێگومان سەبارەت بە زیانەکانی کۆلا زۆرتان خوێندووتەوە. کۆلا تەمەنی مرۆڤ کەم دەکاتەوە و ئەم بابەتە لەلایەن توێژینەوە زانستیەکانەوە سەلمێندراوە. شەکرە و فشاری خوێن دەرئەنجامی خواردنەوەی بەردەوامی کۆلان.\nئەو خۆراکانەی کاربۆهیدراتەکەیان کەمە: توێژینەوەکان باس لەوە دەکەن ئەو کاربۆهیدراتانەی 50 بۆ 55٪ کالۆریان هەیە بەبەراورد لەگەڵ ئەو مەوادەی کاربۆهیدراتەکەیان کەمترە سوودی زیاتری هەیە. ئەم مەوادە زیان بە تەندروستیی دەگەیەنن و تەمەنی مرۆڤ کەم دەکەنەوە.\nوازهێنان لە چەوری: ئەو کەانەی زیاتر روو لە پرۆتین و چەوریی گیایی(زەیتی زەیتوون و ...) و کاربۆهیدرات دەکەن، بەگشتی تەمەنیان درێژتر دەبێت، بەڵام ئەو کەسانەی بەگشتی واز لە خواردنی چەوری دەهێنن خێراتر رووبەڕووی مەرگ دەبنەوە.\nنەخواردنەوەی قاوە: توێژەرانی کۆریای باکوور و هاروارد تاقیکاریەکیان لەسەر 3.8 ملیۆن ئەنجام دا و دەرکەوت خواردنەوەی قاوە بە بێ سەرنجدان بە تەمەن، کێش و جگەرەکێشان دەتوانێ کاریگەریی ئەرێنی لەسەر تەمەن هەبێت.


عه‌بدوڵڵا ته‌به‌رزه – شەهید\nپێشكه‌شه به گیانی پاكی شه‌هیدان عه‌وڵا ته‌به‌رزه, مراد ره‌حیم زاده‌و سه‌لاح خزری\nسه‌ره‌تای پاییزه‌و هێشتا خێڵ به‌ره‌و خوار نه‌بوونه‌ته‌وه. درشت و وردی خه‌ڵكی نیشتمانی گڕو خوێن و خه‌باتم هه‌روا چاوه‌ڕوانی پێِش قه‌تاری هێنه‌ری بووكی رزگاری و به‌ختیارین. هێشتا برینی سه‌ردڵی دایكان قه‌تماغه‌ی نه‌به‌ستوه, هێشتا كۆرپه‌ی له‌به‌ر شریخه‌ی چه‌كی كوردكوژان راچه‌نیو, له‌ژێر باڵی فریشته‌ی هێمنی و ئاسووده‌یی ئۆقره‌ی نه‌گرتوه. په‌شێو هه‌روا چاوه‌ڕوانی گه‌ڕانه‌وه‌ی بابه‌ی ده‌ست پڕه‌و په‌خشان چاوه‌كانی هه‌روا كه‌یلی تاسه‌ی دیتنه‌وه‌ی ئیلهامی ژینن.\nله ئاراراته‌وه تا ده‌گاته زێدی فه‌رهاد, تا ده‌گاته یادگاره‌كانی زه‌رده‌شتم له هه‌ورامان, هه‌مووی ده‌ڵێی دیلی ته‌له‌سمی بێ‌ده‌نگین. رواڵه‌ت بینان چ ساویلكه‌ن. نا, چ نه‌فام و هێڕ و گێژن كه نازانن هه‌مووی مینی رق و كینه هاكا ته‌قی و قه‌ڵای سه‌هۆڵینی دژی لێك هه‌ڵ ته‌كاند.\nوا چوار سواری له‌وان سوارانی به ده‌مار, تاسه‌ی دیتنه‌وه‌ی ئازیزان, خۆزیای تینی نێوباوه‌شی خۆشه‌ویستان, گڕی ویستی رامووسینی خاكی زێد و تینی وته‌ی ئاگرینی یار له جێژوان, له ناوچه‌كانی پیرانشار به‌ره‌و قه‌ڵاتی مه‌نگوڕانی هێناون. كورد كوژان پێ‌یان زانیون و هه‌رچوار لایان لـێ‌ته‌نیون. هاتوون هه‌تا دیسان تاوان بخوڵقێنن.\nویشكیی مێشكی تاوانباران تۆوی ئه‌زموونیش ناهێنێ. هه‌ر فێر نه‌بوون رۆڵه‌ی ئازای نه‌ته‌وه‌ی كورد كه‌و نیه بیگرن. ده‌یان ره‌وه جاش و پاسدار ورووژاون و به ئاوایی قه‌ڵات وه‌ر بوون. هاتوون هه‌تا چوار كورد, چوار پێشمه‌رگه‌ی گه‌ل و نیشتمانم بگرن.\nبه‌ڵام كاكه… ئه‌و پێشمه‌رگه‌ی دوێنێ له‌نێو شاری سنه بژی حیزبی دێموكڕاتی كه‌وته به‌ر گوێ, ئه‌و پێشمه‌رگه‌ی پێرێ له شاره‌كه‌ی قازی بژی هێزی پێشمه‌رگه‌ی بیست, ئه‌و پێشمه‌رگه‌ی چه‌ند رۆژ پێشتر هه‌ر له شاری پیرانشار دا, بژی كورد و بمرێ دوژمنی گوێ لـێ‌بوو. به هیچ توانایه به چۆك دانایه.\nته‌نیا ماڵێك له قه‌ڵات دا بۆته قه‌ڵا. شه‌ڕی نابه‌رامبه‌ر گه‌رمه و قه‌ڵا سه‌خته. له‌نێو قه‌ڵا دیسان بڕیار سه‌ر دانانه نه‌ك نه‌وی كردن, له ده‌ره‌وه‌ش هه‌رسینگ و سه‌ری داخ له دڵانه‌و ده‌كه‌وێته به‌رسێره‌ی ده‌رزی هه‌ڵگری پێشمه‌رگه‌و زه‌رگه‌ته‌ی گولله هیلانه‌ی تێدا ده‌كا.\nبێ‌ده‌نگی باڵی به سه‌ر ئاوایی قه‌ڵاتی مه‌نگوڕان دا كێشاوه‌ته‌وه. تاقه قه‌ڵاكه تێك ته‌پیوه‌و هه‌ركه‌س سه‌یری ده‌كا, ئه‌و دیمه‌نه‌ی دێته‌وه به‌ر چاو كه سێ گیانی پیرۆز بوون به سێ‌كۆتر, دوو له‌وێ و یه‌ك له ده‌رێ به‌ره‌و ئاسمانی نه‌مری له شه‌قه‌ی باڵیان دا.\nئێستا خۆشه‌ویستانی شۆڕه‌سواران له پیرانشارو ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری ره‌ش پۆشن و تازیه‌دارن.\nبه‌ربنه‌و به‌ری مێرگان و ده‌شتی قوڕێ و لاجان و كۆنه‌خانێ و هه‌مووی ئه‌و مه‌ڵبه‌نده‌ش وه‌ك سه‌رانسه‌ری كوردستان بێ‌ده‌نگن. رواڵه‌ت بینان چ ساویلكه‌ن. نا, چ نه‌فام و هێڕ و گێژن كه نازانن هه‌مووی مینی رق و قینه‌و هه‌ربینا ته‌قی و قه‌ڵای سه‌هۆڵینی تاوانباران و دوژمنانی لێك هه‌ڵ ته‌كاند.


لە نووسینێکیدا لە ژمارە ١٢ی ڕۆژنامەی "ئاسۆی ئەدەب" کە لە بەرواری ١٧/٥/٢٠١١دا بڵاوکراوەتەوە، شێرکۆ بێکەس دەربارەی دەقی واڵای "ئێستا کچێک نیشتیمانمە" دەدوێت و ئاماژە بە جیاوازیی ئەم دەقەی لەگەڵ سەرجەم بەرهەمەکانی دیکەی خۆی دەکات و دەڵێت: ئەم کتێبە یاخی بوونە لە ئێستاو ڕابردووی خۆم. سولی ئۆن وێب دەقی ئەو نووسینەی شاعیر بۆ خوێنەرانی بڵاودەکاتەوە.\nبەشێكی زۆر لە (دەقە) دێرینەكانم، لە "دەربەندی پەپوولە"ەوە تا ئەگاتە سەر "ملوانكە"، دەقی كراوەن. بەو مانایەی لە ڕووی هونەرییەوە ئاوێتەیەكن لە شیعر و پەخشان و هەندێجار شانۆنامەو ڕەگەزی جیا جیای ئەدەبین. لەڕاستیدا ئەم جۆرە فۆڕمە ڕووبەرێكی فراوان لە زمان ئەخاتە بەردەمی شاعیر بۆ ئەوەی زۆر ئازادانەتر هاتوچۆی تێدا بكات یان وەك ئەڵێن "ئەسپی خۆی تێدا تاو بدات".\nلەڕاستیدا ئەم جۆرە "قەسیدە گشتگیرانە" سەر بە زۆر تەلاندا ئەكەن و گەشتەكانیان لە سنوورێكی دیاری كراودا گیرناخۆن. سەرەتاو كۆتاییان تێكەڵ بە یەكتر ئەبن، بەجۆرێكی تر ئەبنە بازنەیەكی گەورە. ئەوەندەی من بزانم لەم جۆرە تێكستانەدا "گێڕانەوەی شیعری"زمانی جۆرێك لە –حیكایەت خوانی- دیارو زاڵن. لەبەر درێژی هەناسەكان جۆرێك لە "پشوودان" لەنێو ژانرە جیاوازەكاندا وێستگەی ڕەنگینی دروست ئەكەن. ئەمە تا ڕاددەیەك ئەبێتە شێوەیەك لە شێوەكانی ڕۆماننووسین، بەڵام لە فەزایەكی شیعریدا.\n"گێڕانەوە" چەندین باڵ بۆ فرە دەنگی، دراما نووسین، ئەخوڵقێنێ. لە دوای "ملوانكە"ەوە، جۆرێك لە "دابڕان" بۆ ماوەیەك لە نووسینی ئەم تێكستە درێژانە ڕوویدا، ئەمەیش بەو مانایەی هێشتا "پڕنەبووبوومەوە" لە ڕووباری هەناسە درێژەكان. چاوەڕوان بووم. تا ڕۆژێك لە ڕۆژەكانی هاوینی 2009 سەرەتایەك دەستی پێكردو بەڵام ئیتر وەستام و نەچوومەوە سەری تا سەرەتای 2010، وەلێ لێرەدا "نەچوونەوە سەر" بەو مانایە نا، خەیاڵیشم بەجێبێڵم، چونكە من هەمیشە لەناو خەیاڵی خۆمدا شتێك "ئەنووسم تا وردە وردە پەنگ خواردنەوەی زیاتر" ئەبێ و دواجار ناچارم ئەكا دەست بدەمە قەڵەم و بنووسم.\n"ئێستا كچێك نیشتمانە" بە چەند قۆناغێك گەیشتە كامڵ بوون. پێشم باشبوو بەر لە خوێندنەوەو تۆماركردن و چاپكردنی نیشانی هەندێ لە هاوڕێ نزیكەكانم و ئەو نووسەر و ڕووناكبیرانەی بدەم كە ئەمڕۆ لە ئەدەب و كولتووری ئێمەدا ناون و ناسراون و جێدەستیان دیارە.\n"ئێستا كچێك نیشتمانمە" كتێبی بێزاربوونی گەنجێكی ئەم ڕۆژگارەیە. وەڕسبوون لە هەموو شتیێكی نیشتمان. لە هەموو گەمە ناشیرینەكان. كتێبی چاوەڕوانییە نائومێدەكان، كتێبی خەونە كوژراوەكان.\nلەڕاستیدا ئەوەی ئەم بەرهەمە لە هەموو بەرهەمەكانی ترم جیادەكاتەوە ئەوەیە: كە چیتر نیشتمان و مەسەلە پیرۆزەكان بە موقەدەسی نامێننەوە. یاخی بوونە لە ئێستاو ڕابردووی خۆم، دەسبەردانە لەو نیشتمانەی كە پێشتر هەموو وزەو ڕۆحێكی خۆم پێ بەخشیبوو. بە كورتی جۆرێكە لە هەڵوەشاندنەوەی هەموو پێكهاتەكانی خۆم.\nلەم دەقەدا، دزێوییەكانی نیشتمان، وەك چەندەها دومەڵی پیس بە ڕووخساری ئەم نیشتمانەوە دەرئەكەون. هیچ جۆرە پاساوێك نامێنێتەوە بۆ ئەوەی شەفاعەت بۆ تاوانەكان بكات. نیشتمان وەك ڕەمزێكی موقەدەس كۆتایی پێدێت. دیارە ئەمە بە پێچەوانەی بەشێكی زۆری تێكستەكانی ترمەوەیە كە نیشتمان لەناویاندا هەمیشە ڕووخسارێكی جوان و پاك بووە. من ئەمجارەو لەم بەرهەمەدا، لە ئەسپێكی تووڕەو چەموش و یاخی ئەچم كە كەس نەتوانێ جڵەوی بكات.\n"كامەران"و "ڕۆزانا"لەم دەقەدا بریتین لە مێژووی نۆزدە ساڵی ڕابوردووی پڕ لە نائومێدی و هەژاری و وەڕسبوون. لە چاوەڕوانییەكی بێهوودە. لەم تێكستەدا هەموو شتێك دێتە زمان، لە بوولبوولی باخچەیەكەوە تا ئەگاتە سەر دیواری ماڵان و گوارەی گوێچكەی خوشكە قەیرەكانی "كامەران"، هەموو شتێ هاوارو ناڵە ناڵێتی. من پێموایە ئەم دەقە باڵا ئاوێنەی ئێستای ئەم سەردەمەی كوردستانەو بەتایبەتی شاری سلێمانییە.\nدەقەكە لە دوو بەش پێكهاتووە: بەشی یەكەم دنیاكەی دنیایەكی تاریك و پڕ پڕ لە بێزاریی و وەڕسبوون. لە بەشی دووەمدا ڕووناكییەك لە ڕێی ڕۆزاناوە ئەكەوێتە ناو دەقەكەوە. لە كۆتایی بەشی یەكەمدا "كامەران" دەسبەرداری نیشتمان و باوكە گەوجەكەی ئەبێت و چوون چاویلكەیەكی شكاو و كۆن فڕێی ئەدات و لە بەشی دووەمدا "ڕۆزانا" ئەكات بە نیشتمانی خۆی.\nوەك ئەزانن ژیان و مێژووی ئێمە بریتی بووەو بریتییە لە زنجیرەیەك تراژیدیا كە هەندێجاریش چوونیەك تەنها بە ڕواڵەت جیاواز دووبارە ئەبنەوە. لەم دەقەدا ویستوومە لە "شێركۆ"ی جاران جیابمەوە. ویستومە بچمە ناو ناخ و دڵ و دەروونی گەنجێكی وڵاتەكەمەوە. كە هەموو ڕۆژێ نائومێدی ئەكەن و هەموو ڕۆژێ ئایندەی لەبەرچاو ڕەش ئەكەن.\nدیسانەوە هەوڵمداوە هەر لەم دەقەدا پەنا ئەبەمەوە بەر (بەمرۆڤكردنی شتەكان، شتە بێ گیانەكان)، هەوڵمداوە درەخت بدوێ، دیوار، كێڵگە، باڵدار، بوولبوول، كیسەڵ، مەترەی ئەرز پێوان و هەموو ئەو شتانەی دەوروبەرمان ئەوانیش بێزاری خۆیان دەربڕن.\nبە كورتی بەلای خۆمەوە -ئەمە دەقی بێزاری و یاخیبوونە لە ڕۆژگارێكدا كە خەونی تیا ئەكوژرێ و وەڕسبوونی تیا ئەچێنرێ- لەڕاستیدا بۆ من گرانە باس لە دەقێكی خۆم بكەم و چاكتر وایە چەمكەكانی شیكردنەوەی ئەم دەقە بۆ ڕەخنەگرانی شارەزا بەجێبێڵم.


ئه‌مڕۆ له خوله‌كانی ئه‌ورووپا زنجیره‌یه‌ك یاریـــی ئاگرین به‌ڕێوه ده‌چێت\nئه‌مڕۆ له پرێمه‌رلیگ رۆژێكی ئاگرین ده‌بێت\nله گه‌ڕی حه‌وته‌می پرێمه‌رلیگ له یاریگه‌ی ئانفیڵد یاری لوتكه له نێوان یانه‌ی لیڤه‌رپوول و مانچێسته‌ر سیتی به‌ڕێوه ده‌چێت.\nئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه، 3 ئۆكتۆبه‌ری 2021، چوار یاری له خولی نایابی ئینگلیزی ده‌كرێن، له كاتژمێر 4:00 كریستاڵ پاڵاس میوانداریی یانه‌ی لێسته‌ر سیتی ده‌كات، له هه‌مان كاتدا یانه‌كانی وێستهام و برینتفۆرد رووبه‌ڕووی یه‌كتر ده‌بنه‌وه.\nهه‌ر له كاتژمێر 04:00 یانه‌ی تۆتێنهام له له‌نده‌ن باوه‌ش بۆ یانه‌ی ئاستۆن ڤیلا ده‌كاته‌وه.\nله دوایین یاری ئه‌م هه‌فته‌یه، لیڤه‌رپوول و مانچێسته‌ر سیتی به‌یه‌ك ده‌گه‌ن، ئه‌م یارییه له كاتێكدایه وه‌رزی رابردوو له‌سه‌ر هه‌مان یاریگه یانه‌ی مانچێسته‌ر سیتی به 4 گۆڵ به‌رامبه‌ر تاكه گۆڵێك شكستی به تیپه‌كه‌ی یۆرگن كڵۆپ هێنا.\nئه‌مڕۆ ریال مه‌درید ڕووده‌كاته شاری بارسێلۆنا\nله گه‌ڕی هه‌شته‌می لالیگا، یانه‌ی ریال مه‌درید گه‌شتی هه‌رێمی كه‌ته‌لۆنیا ده‌كات و له شاری بارسێلۆنا ده‌بێته میوانی یانه‌ی ئیسپانیۆل.\nئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه، 2 ئۆكتۆبه‌ری 2021، شه‌ش یاریی له خولی پله‌یه‌كی ئیسپانیا ده‌كرێن، له كاتژمێر 03:00ـی دوای نیوه‌ڕۆ، یانه‌ی ئێلچی و سێلتا ڤیگۆ رووبه‌ڕووی یه‌كتر ده‌بنه‌وه.\nدواتر له كاتژمێر 05:15 خوله‌كی ئێواره، له یاریگه‌ی پاوه‌ڕ یانه‌ی ئیسپانیۆل میوانداریی یانه‌ی ریال مه‌درید ده‌كات، له دوایین دوو یاریی ریال مه‌درید له‌سه‌ر ئه‌م یاریگه‌یه ئاهه‌نگی سه‌ركه‌وتنی گێراوه.\nدوایینجار كه یانه‌ی ئیسپانیۆل له نێو یاریگه‌ی خۆی له ریال مه‌دریدی برده‌وه له وه‌رزی 2017 ـ 2018 بوو كاتێك به گۆڵێكی جیرارد مۆرینیۆ ئیسپانیۆل شكستی به ریال مه‌درید هێنا.\nئه‌مڕۆ 6 یاری له سێریا ئه‌ی ئیتاڵیا ده‌كرێن\nله گه‌ڕی شه‌شه‌می سێریا ئه‌ی ئیتاڵیا، له یاریی لوتكه ئاتاڵانتا و ئه‌یسی میلان به‌یه‌ك ده‌گه‌ن و تیپه‌كه‌ی خۆزێ مۆرینیش میوانداریی ئیمپۆلی ده‌كات.\nئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه، 2 ئۆكتۆبه‌ری 2021، شه‌ش یاریی له سێریا ئه‌ی ده‌كرێن، له یه‌كه‌مین یاریی، یانه‌ی بۆڵۆنیا رووبه‌ڕووی لازیۆ ده‌بێته‌وه، یارییه‌كه‌ش له كاتژمێر 01:30ـی پاشنیوه‌ڕۆ ده‌كرێت.\nله كاتژمێر 4:00 دوو یاری ده‌كرێن كه پێكهاتوون له رووبه‌ڕبوونه‌وه‌ی (هێلاس ڤیرۆنا و سپیزریا) و (سامپدۆریا ـ ئۆدێنزی).\nله یارییه‌كی دیكه‌دا له كاتژمێر 07:00ـی ئێواره، یانه‌ی فیۆرێنتینا میوانداریی ناپۆلی ده‌كات، له هه‌مان كاتدا یانه‌ی رۆما به راهێنه‌رایه‌تی خۆزێ مۆرینیۆی پورتوگالی به‌ره‌نگاری ئیمپۆلی ده‌بێته‌وه.\nله دوایین یاریی ئه‌م هه‌فته‌یه له كاتژمێر 09:45 خوله‌كی ئه‌مشه‌و، ئاتاڵانتا و ئه‌یسی میلان رووبه‌ڕووی یه‌كتر ده‌بنه‌وه.\nدوایین سه‌ركه‌وتنی ئاتاڵانتا له‌سه‌ر ئه‌م یاریگه‌یه وه‌رزی 2019 ـ 2020 بوو كاتێك به پێنج گۆڵی بێوه‌ڵام شكستی به یانه‌ی ئه‌یسی میلان هێنا.\nپاوڵۆ دیبالا له هه‌ڵبژارده‌ی ئارجێنتینا دوورخرایه‌وه\nلیۆنێل سكالۆنی راهێنه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی ئارجه‌نتینا 23 یاریزانی بۆ سێ یاریی داهاتووی وڵاته‌كه‌ی بانگهێشتكرد و پاولۆ دیبالای دوورخستووه‌ته‌وه.\nفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئارجه‌نتینا له به‌یاننامه‌یه‌كی فه‌رمی رایگه‌یاند، دوای ئه‌نجامدانی پشكنین بۆ پاولۆ دیبالا ده‌ركه‌وت ئه‌و یاریزانه هێشتا پێكانی هه‌یه و ناتوانێت به‌شداری یارییه‌كان بكات.\nهه‌ڵبژارده‌ی ئارجه‌نتینا له نێوان 8ـی ئه‌م مانگه تا 11ـی مانگ سێ یاریی له پاڵاوتنه‌كانی كیشوه‌ری ئه‌مریكای باشوور بۆ مۆندیالی قه‌ته‌ڕ ئه‌نجام ده‌دات، كه تا ئێستا برازیل به كۆكردنه‌وه‌ی 24 خاڵ پله‌ی یه‌كه‌می گرتووه و ئارجه‌نتیناش به 18 خاڵ له خانه‌ی دووه‌م دێت و هه‌ردوو هه‌ڵبژارده‌ش یارییه‌كی دواخراویان به‌رامبه‌ر یه‌كتری ماوه.\nشێركۆ كه‌ریم جارێكی دیكه بانگهێشتی هه‌ڵبژارده‌ی عێراق كرایه‌وه\nدیك ئادڤۆكاتی راهێنه‌ری هۆڵه‌ندی هه‌ڵبژارده‌ی عێراق ناوی یاریزانه بانگهێشتكراوه‌كانی بۆ دوو یاریی داهاتووی هه‌ڵبژارده‌كه ئاشكرا كرد و شێركۆ كه‌ریم بانگهێشتكراوه.\nئادڤۆكات سێ گۆڵپارێزی بانگهێشت كردووه جارێكی دیكه سه‌رهه‌نگ موحسین بانگهێشت نه‌كراوه، له به‌رامبه‌ردا رێبین سولاقه و شێركۆ كه‌ریم ناویان له یاریزانه بانگهێشتكراوه‌كان هه‌یه.\nهه‌ڵبژارده‌ی عێراق له پاڵاوتنه‌كانی مۆندیالی قه‌ته‌ڕ رۆژی 7ـی ئه‌م مانگه رووبه‌رووی هه‌ڵبژارده‌ی لوبنان ده‌بێته‌وه و له رۆژی 12ـی مانگیش به‌رامبه‌ر هه‌ڵبژارده‌ی ئیمارات یاریی ده‌كات.\nعێراق له پاڵاوتنه‌كان گه‌یشتووه‌ته قۆناخی كۆتایی و له كۆی دوو یاریی كۆمه‌ڵه‌ی یه‌كه‌م ته‌نیا یه‌ك خاڵی هه‌یه و خانه‌ی كۆتایی كۆمه‌ڵه‌كه‌ی گرتووه.\nراهێنه‌ری یانه‌ی هه‌ولێر ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی راگه‌یاند\nدوای یارییه‌كه‌ی ئه‌م هه‌فته‌یان به‌رامبه‌ر یانه‌ی شوڕته، ته‌ها قادر راهێنه‌ری یانه‌ی هه‌ولێر وازهێنانی له پۆستی راهێنه‌رایه‌تی یانه‌كه راگه‌یاند.\nته‌ها قادر له لێدوانێكدا بۆ رۆژنامه‌ی هه‌ولێر ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه كرد كه له پێناو بوون به ئه‌ندامی ده‌سته‌ی كارگێری یانه‌ی هه‌ولێر ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی خۆی له پۆستی راهێنه‌رایه‌تی یانه‌كه راگه‌یاندووه.\nته‌ها قادر ده‌شڵێت: له ئێستادا به نیازم خۆم بۆ ئه‌ندامی ده‌سته‌ی كارگێڕی یانه‌ی هه‌ولێر به‌ربژێر بكه‌م، چیتر له راهێنه‌رایه‌تی یانه‌ی هه‌ولێر به‌رده‌وام نابم.\nته‌ها قادر وه‌رزی رابردوو دوای ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی رادان گاسانین بووه راهێنه‌ری هه‌ولێر و له‌م وه‌رزه‌ی خولی نایابی عێراقیش هه‌ولێر له‌ژێر سه‌رپه‌رشتی ته‌ها قادر له‌كۆی سێ یاریی ته‌نیا دوو خاڵی به‌ده‌ستهێناوه و وه‌رزی رابردوو یانه‌ی هه‌ولێری له خولی نایابی عێراق هێشته‌وه و یانه‌كه‌ی له ناوه‌راستی خوله‌كه جێگیر كرد.\nدواترین دەستکاریکردن لەسەر شەممە, 09 نیسان 2022 15:19


جەنگاوەرێکی سوری دەگەڕێتەوە ئەو زیندانەی داعش تیایدا ئەشکەنجەی دابوو\nبۆ ماوەی 32 رۆژ، ئەحمەد عوسمان بە زنجیرێك بەسترابووەوە و لەلایەن "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) ەوە ئەشکەنجە دەدرا بەتۆمەتی هاریکاریکردنی جەنگاوەرانی دژ بە داعش.\nدیمەنێکی گشتی کە رۆژی 25 ئەیلول گیراوە، ئاڵایەکی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) پیشاندەدات لەسەر دیوارێك وێنەکراوە لەدەرەوەی هۆتێلی دێرینی مەنبیج کە وەك زیندان بەکاردەهات کاتێك لەژێردەستی گروپەکەدا بوو. [ئەیهەم محەمەد / ئاژانسی فرانس پرێس]\nلە ژێرزەمینە تاریکەکەی هۆتێل مەنبیجدا، ئەحمەد عوسمان بە تەحەداوە لەو ژوورە دەڕوانێت کە 32 رۆژی تیادا بەسەربرد لەکاتێکدا بە زنجیرێك بەسترابووەوە و لەلایەن گروپی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) ەوە ئەشکەنجە دەدرا.\nلە هۆتێلەکەدا کە داعش گۆڕیبووی بۆ زیندان لە شاری مەنبیجی سوریدا، عوسمان بە ئاژانسی فرانس پرێسی وت: "پێمان بە زەویەکە نەدەگەیشت. هەندێكجار زنجیرەکەیان بەرز یان نزمدەکردەوە" تا ئازارەکە زیاتربکەن.\nوتیشی: "تا ماوەیەکیش دوای ئەوەی ئازادکراین، نەماندەتوانی بەپێ بڕۆین یان تەرکیز بکەینەسەر هیچ شتێك."\nلە مانگی ئابدا، هێزەکانی سوریای دیموکرات -- بەرەیەکی جەنگاوەرە کورد و عەرەبەکان -- دەستی گرتەوە بەسەر شارەکەدا لە باکوری ئەم وڵاتە بە شەڕ وێرانکراوەدا.\nلە سەردەمی خۆشیدا، هۆتێلی پێنج نهۆمیی مەنبیج پێشوازیی لە میوانی سوری و بیانی وەك یەك دەکرد کە بۆ پشووی کۆتایی هەفتە دەهاتنە ئێرە.\nبەڵام لەماوەی دوو ساڵی دەسەڵاتیدا لە مەنبیج، داعش هۆتێلەکەی گۆڕی بۆ زیندانێکی ترسناك بۆ هەر کەسێك پێشێلی تەفسیری توندڕەوانەی گروپەکەی بۆ یاسای ئیسلامی بکردایە.\nعوسمان کە عەرەبێکی سوریە و تەمەنی لە سیەکاندایە، سێ مانگی لەوێ بردەسەر لە کۆتایی 2015 دا دوای ئەوەی تۆمەتبارکرابوو بە هاریکاریکردنی جەنگاوەرەکانی دژ بە داعش.\nعوسمان کە ئەدەبی فەرەنسیی خوێندوە، بەهۆی نەبوونی بەڵگە لە دژی ئازادکرا -- هەر خێرا پەیوەندیی کرد بە هێزەکانی سوریای دیموکراتەوە.\nهەر بە جلوبەرگی سەربازیی هێزەکانی سوریای دیموکراتەوە، عوسمان لەگەڵ ئاژانسی فرانس پرێس گەڕایەوە بۆ هۆتێلەکە کە بەسەختی زیانی پێگەیشتبوو بەهۆی ئەو بۆردومانانەوە کە پشتگیرییان لە هێرشەکانی هێزەکانی سوریای دیموکرات دەکرد.\nبەهێواشی چووەناو بیناکەوە لەکاتێکدا لە سوچ و قوژبنەکان ورددەبووەوە وەك ئەوەی چاوەڕێی ئەوە بێت چەکدارانی داعش قوتببنەوە و رایبکێشنەوە بۆ ناو زیندانەکە.\nبەزۆر خزاندنەناو سندوقی بچوکەوە\nنهۆمە نزمترەکانی هۆتێلەکە لەلایەن جیهادیەکانەوە کرابوون بە مەتاهەیەکی ژێرزەمینی لە ژووری بچوکی زیندان و ئەشکەنجەدان.\nلەسەر یەکێك لە دیوارەکان بە بۆیە نوسرابوو: "خۆری خەلافەت هەڵهاتووە."\nعوسمان بە خەمباریەوە وتی: "بەهێچ شێوەیەك خۆرمان لەم ژێرەوە نەدەبینی."\nهێشتا کەلەپچەکان بەسەر دەرگا ئاسنە رەشەکانی زیندانەکەوە شۆڕبووبوونەوە و هەندێك درز بە ناڕێکوپێکی کرابوونە دەرگاکە تا پاسەوانەکان لێوەی چاودێریی زیندانیەکان بکەن.\nحەمامەکان گۆڕدرابوون بۆ زیندانی تاکەکەسی و هێشتا جلوبەرگ و بوتڵی پلاستیکیی خۆڵلێنیشتوو بەسەر زەویەکەدا بڵاوبوبوونەوە.\nلە ژوورێکدا سندوقی ئاسنین بە بەرزیی کەمتر لە مەترێك و پانیی 50 سانتیمەترێك لەپاڵ دیوارێکدا ریزکرابوون.\nئەمانە "زیندانیی تیادا دادەنیشتن بۆ چەندین رۆژ تا ئیعتیراف بکەن،" عوسمان وتی، کە خۆی چەند رۆژێك خزێنرابووە ناو یەکێك لەو درزانەوە کە بە ئەندازەی دۆڵابێك دەبوون.\nوتی زیندانیەکان بۆیان هەبوو تەنها پشوویەکی کورت بدەن کە دەبوو هەڵبژێرن ئایا نانی تیادا دەخۆن یان نوێژدەکەن -- ئەوانەش کە نانخواردنی بەیانییان هەڵدەبژارد لەجیاتی نوێژی بەیانی، لێیاندەدرا.\nئەمجار عوسمان دەستی راکێشا بۆ ریزێك کونی ژەنگگرتوو لە دیوارێكی کاشیکراودا.\nئەم جەنگاوەرە ریشدارە وتی: "ئا لێرەدا قولاپ هەبوون. بەوانەدا هەڵیاندەواسیین."\n"لە هەموو شوێنێکیان دەداین، سەرمان، جەستەمان... زۆریان لێدەکردین بچینەناو ویلێکی گەورەوە و ئەمجار دەستیاندەکردە لێدانی."\nلەگەڵئەوەشدا عوسمان خۆی وا لەقەڵەمدەدا کە شانسی هەبووە -- بەوەی کە توانیوێتی بە زیندوویی و بە تەندروستییەکی تاڕادەیەك باشەوە بێتەدەرەوە.\nوتی: "هەندێك بۆ ماوەی شەش مانگ بەهەڵواسراوی لە هەوادا شۆڕبوبوونەوە. چیتر ناتوانن بەپێ بڕۆن بەهۆی كڵۆخوێنەوە [لە قاچیاندا]."\nکەسانێکی تر کە لەگەڵ ئەو زیندانی بوون، لەلایەن داعشەوە کوژراون.\nعوسمان وتی: "هەر جۆرە تۆمەتێکیان بەخەیاڵدا بێت دایدەهێنن و خەڵك سەردەبڕن."\n"چۆن دەوێرن خۆیان ناوبنێن دەوڵەتی ئیسلامی؟"\nئەنجومەنی مەدەنی رەققە ناوچە ئازادکراوەکان لە مین پاکدەکاتەوە\nئەنجومەنەکە میکانیزمێکی هەواڵدەری مینی داناوە و چاودێریی کاری تیمەکانی مینهەڵگرتنەوەی کردووە بۆ زیادکردنی سەلامەتی گشتی لە ناوچە ئازادکراوەکاندا.\nشەڕکەرانی سوریا گرتنی باب رادەگەیەنن لە دەستی داعش\nئیسپانیا 4 کەس دەستگیردەکات بەهۆی 'پەیوەندیان بە داعشەوە'


لەغیابی تاڵەبانیدا.. – لڤین پرێس\nپانۆرامای رووداوەكانی دوای تاڵەبانیی\n– تەمەنی سەرۆكی هەرێم درێژكرایەوە\n– رێككەوتنی پەنجا ساڵەی نەوت كرا.\n– موچەو بودجەی كوردستان بڕا\n– پەرلەمانی كوردستان داخرا.\n– ریفراندۆمێكی ناوەخت كرا.\n– ناوچە دابڕێنراوەكانی كوردستان لەرووی سەربازییەوە لەدەستدرا\n– سازانی نیشتیمانی لەكوردستان و بەغدا نەما.\nلەماوەی دوای نەخۆشكەوتنی سەرۆك مامجەلال لە كۆتایی ٢٠١٣، تائێستا گرژیی سیاسی لەكوردستان بەردەوامە. لەماوەی ئەو نۆ ساڵەدا، چەندین گرژیی و ئاڵۆزیی هاتۆتە پێش، دەكرا روونەدات. یان بەشێوەیەكی دیكە مامەڵەی لەگەڵدا كرابا! لەو ماوەیەدا تائێستا كوردستان ئارامی بەخۆیەوە نەبینیوە، هەرچی پرۆژە هەبوو، هیچی سەركەوتوو نەبووەو دۆخی هەرێمی لەخراپ بەرەو خراپتر هەنگاوی ناوە كە دەكرێت بەمشێوەیە هەندێكیان بخەینە روو:\nلەدوای نەخۆشكەوتنی تاڵەبانی بەماوەیەكی كەم، لەڕێی پەرلەمانی كوردستان و بەهاوكاریی بەشێك لەمەكتەبی سياسی پێشوی یەكێتیی، لە ٣٠ حوزەیرانی ٢٠١٣ مانەوەی بارزانیی لە پەرلەمانی كوردستان بەبڕیارێك بۆ ماوەی دوو ساڵ درێژكرایەوە! هەرچەندە قسەیەك هەیە گوایە بارزانی ئەو پێشنیارەی نەكردووە بەڵكو نێچیرڤان كردویەتی، بەڵام سەرەنجام ئەگەر ئەو درێژكردنەوەیە (عەیبە)یەكی سیاسی بوبێت، ئەوا جاری یەكەم پارتی و دواتر یەكێتیش دەگرێتەوە. چونكە زیانێكی گەورەی بەدیموكراسی و جێبەجێكردنی قانون گەیاند.\nلەدوای ئەو رووداوە، پرۆژەی سەربەخۆكردنی ئابوریی هەرێمیان هێنایە گۆڕێ. لەكۆتایی ٢٠١٣ و لە ٢٨ تشرینی دووەم، پارتی رێككەوتنێكی پەنجا ساڵەی (نەوت)ی بەناوی هەرێمی كوردستان لەگەڵ توركیا مۆركرد. لە رێككەوتنەكەدا كە عیماد ئەحمەد ئەندامی مەكتەبی سیاسی (یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان)و جێگری سەرۆكی حكومەت لە وێنەكان دەركەوت. نەوتی كوردستان بۆ ماوەی ٥٠ ساڵ رادەستی توركیا كرا. ئەم رێككەوتنە، سەرەتای ئەو ئاڵۆزییە ئابورییە بوو كە تائێستا خەڵكی كوردستانی گرفتار گیرۆدەكردووەو ئامادەنین ناوەرۆكی رێككەوتنەكەش ئاشكرا بكەن.\nلەگەڵ بڕیاری ناردنە دەرەوەی نەوت لەژێر ناوی سیاسەتی ناوەختی (سەربەخۆكردنی ئابوریی) دەرگای خێروخۆشی بەرووی كوردستان داخرا! چونكە نە نەوتەكە سەربەخۆكراو نە بەهۆی نەوتەوە موچەو داهاتی پێویست بۆ حكومەتی هەرێم دەستبەركرا.\nحكومەتی عیراق لەكۆتایی ٢٠١٣ بەروونی بەهەرێمی كوردستانی راگەیاند، چیدیكە پارە بۆ هەرێم نانێرن! لەورۆژەوە كوردستان روبەرووی دۆخێكی شپرزەو خراپی ئابوریی بویەوە. برسێتی و قاتوقڕی روبەرووی باشوری كوردستان بویەوە. بۆ خێرا فریاكەوتنی ئەو دۆخە بێ بەرنامەو ناهەموارە، لەماوەی چەند ساڵێك حكومەتی هەرێم دەیان گرێبەستی نەوتی لەگەڵ كۆمپانیاكانداكردو دۆسیەی نەوتی كوردستان گەلێك ئاڵۆزتربوو، كە دواتر دەركەوت زیاتر لە ٥٥%ی داهاتی نەوتی كوردستان بەهاوبەشی كۆمپانیاكانی حزب، بۆ كۆمپانیا بیانییەكان دەڕوات.\nدوابەدوای ئەو رووداوانە، هێشتا دوو ساڵە درێژكراوەكەی تەمەنی بارزانیی وەك سەرۆكی هەرێم تەواو نەببوو، جارێكی دیكە گرژی و ئاڵۆزیی یەخەی كوردستانی گرتەوە. پارتی دەیویست جارێكی دیكە تەمەنی كاك (مەسعود بارزانیی) وەك سەرۆكی هەرێم لە پەرلەمان درێژبكرێتەوە، بەڵام هیچ دەریچەیەكی قانونی نەبوو. پارتی دەیویست لەپرۆژەی دەستوردا دەریچەیەك یان رێگایەك بدۆزێتەوە دیسان رێگابدات بارزانی خۆی كاندید بكاتەوە، بەڵام جگە لەیەكێتیی، لایەنەكانی دیكەش لەسەر پێشنیارەكەو هەوڵەكەی پارتی بۆ بارزانیی ناڕازیی بوون! سەرەنجام ئەمجارەیان پارتی بەبڕیاری باڵای پارتی پەرلەمانی بەرووی دیموكراسی و خەڵكی كوردستاندا داخست! لە ١٢ ئۆكتۆبەری ٢٠١٥ هێزەكانی پارتی لەبازگەی پردێ رێگریان لەسەرۆكی پەرلەمان كردو، وەزیرو كاربەدەستانی بزوتنەوەی گۆڕانیشیان لەحكومەت دەركرد! یەكێتیش لەم دۆخەدا بێدەنگی نواندو هیچ هەڵوێستێكی نەبوو. پارتی شوێنی وەزیرو كاربەدەستانی گۆڕانی بەناقانونی پڕكردەوە.\nئەو رووداوە، ئەزموونی گەلی كوردستان و ژیانی سیاسی لەهەرێمی كوردستان روبەرووی هەستیاریی و پرسیاری زۆر كردەوە. روداوەكە بووە لەكەیەكی گەورە لەمێژووی حكومڕانی كوردستان. دوای چەند رۆژێك، لەرێی فەرمانگەیەكی لاوەكی (ئەنجومەنی شورا)ی سەر بەحكومەت، بەپێچەوانەی هەموو بنەماو عورف و مەنتقێكی قانونیی لە ١٧/ ئابی ٢٠١٥ بەناوی ئەنجومەنی شوراوە، تەمەنی سەرۆكی هەرێم دوبارە بۆ دوو ساڵی دیكە درێژكرایەوە!\nهێشتا دوكەڵی ئەو بارە ناهەموارە بەری ئاسمانی كوردستانی بەرنەدابوو، لەلایەك بارێكی ئابوریی زۆرخراپ رووی لەهەرێم كردبوو، لەلایەكی دیكە دۆخی سیاسی گەلێك خراپتر ببوو. لەسلێمانی و گەرمیان خەڵك هاتە سەر شەقام و داوای موچەو باشتركردنی ژیانیان دەكرد. خۆپێشاندان و ناڕەزایەتیەكان پەرەی سەندو بارەگای بەشێك لەحزبە سیاسیەكان لەسنوری سلێمانی سوتێنران. لەبەرامبەر ئەو خۆپێشاندان و ناڕەزایەتییانەی خەڵك و هێوركردنەوەیان، یاخود هەوڵدان بۆ چارەسەركردنی گلەیی و خواستی فەرمانبەران و خەڵكی كوردستان، بارزانیی پشتیوانی لەخۆپێشاندەران نەكرد، بەڵكو لەگوتارێكیدا بەبۆنەی ئازادكردنی باشیك لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ زۆر توند قسەی لەسەر خۆپێشاندەران كرد. من نامەوێ باسی وردەكاریی و ناوەرۆكی وتارەكەی بكەم، بەڵام لەو وتارەدا بارزانی پشتیوانی لەداوای خۆپێشاندەران نەكردو وەك تەرەفگیری بەرەی بەرامبەر خۆپێشاندەران كاردانەوەی بوو.\nدوای ماوەیەكی دیكەو لەناوەڕاستی ٢٠١٧ بارزانی پرۆژەی ریفراندۆمی سەربەخۆیی هێنایە گۆڕێ. لەو پرۆژەیەدا بارزانی بەتەنها نەبوو. بەشێك لەمەكتەبی سیاسی و سەركردایەتی یەكێتیی پشتیوانیی بارزانیان كرد. وەك كۆسرەت رەسول عەلی، هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد، نەجمەدین كەریم، عومەر فەتاح، مەلابەختیار، سەعدی ئەحمەد پیرە، بێگەرد تاڵەبانیی..تد دواتر هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد پەشیمانی خۆی بەروونی راگەیاند. ئەوەی جێی تێڕامان بوو، پرۆژەكە بەناوی بەرەو سەربەخۆیی بوو، كەچی زۆربەیان لێدوانیان دەدا كە بۆ سەربەخۆیی نییە! واتە جۆرێك لە سەرلێشێوانی پێوەدیاربوو.\nلایەنەكانی دیكەی كوردستانیش، یەكگرتووی ئیسلامیی پشتیوانیی كرد، بەڵام ئەوانی دیكە بەدەنگێكی گەلیك كزو دەتوانین بڵێین بەرهەڵستی پرۆژەكەیان نەكردو بەترسەوە مامەڵەیان لەگەڵ پرسەكەدا كرد.\nسەرباری ناڕەزایی توندی لایەنە سیاسییەكانی ناوخۆ، بەبنكەی جەماوەریی یەكێتیی و تەنانەت گروپێكی بێدەنگ لەناو پارتی كە نێچیرڤان بارزانی جێگری سەرۆكی پارتی دیارترین كەسیان بوو، لە٢٥ ئەیلولدا راپرسی لە هەرێمی كوردستان بەڕێوەچوو. ئەم راپرسیە، بارودۆخێكی زۆرخراپی روبەرووی كوردستان كردەوە و پرۆژەیەكی سەركەوتوو نەبوو. لەسەرەتاوە پێشبینی دەكرا كوردستان بەرەو دۆخێكی ناهەموار دەبات.\nلەدوای ریفراندۆم بەچەند رۆژێك هەوڵێكی نوێ درا كاك مەسعود بكرێتە سەرۆكی ئەنجومەنی باڵای سیاسی، وەك جێگرەوە یان بەدیلی سەرۆكایەتی هەرێم. بەشێك لە سەركردایەتی و مەكتەب سیاسی یەكێتیی یان ئەوانەی هاوسۆزی ریفراندۆم بوون جگە لەهێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد، پشتیوانیی هەوڵەكەیان كرد، واتە بەشێك لە كۆنە مكتب سیاسیەكان پشتیوانیان لە پرۆژەكە كرد، بەڵام هیرۆ ئیراهیم ئەحمەد لە ٢ی ئۆكتۆبەر لەبەیاننامەیەكدا ئەو هەوڵەی شكست پێهێناو بەروونی پەشیمانیی خۆی لەپشتیوانیی ریفراندۆم راگەیاندو ئەنجومەنەكەشی بە مەجلیسی قیادەی سەورە ناوزەد كرد. ئەم بەیاننامەیەی هێرۆخان، بەتەواوی هەوڵی دروستكردنی ئەنجومەنێكی باڵای بەدیلی پەرلەمان و سەرۆكایەتی هەرێم كۆتایی پێهێنا.\nلە ناوەڕاستی تشرینی یەكەم، هێزەكانی عیراق بەپشتیوانیی ئێران و توركیاو هاندانی ئەمریكاو بەریتانیا “وەك پێشبینی دەكرا” پەلاماری ناوچە دابڕێنراوەكانیانداو زۆربەی ئەو ناوچانە دوبارە گێڕایەوە ژێر ركێفی ئەمنی عیراق! سەرەئەنجام زیانێكی مێژوویی بەخەڵك و بەخاكی كوردستان كەوت.\nدوای ئەو رووداوانە، بارودۆخی سیاسی ئەوەندەی دیكە ئاڵۆز بوو، كوردستان كەوتە دۆخێكی گەلێك ناهەموار. بارودۆخی ئابوریی بەتەواوی شێوا، لایەنە سیاسییەكان دوركەوتنەوە لەگفتوگۆو تەنانەت دیداری تاكەكەسی. سەرەنجام پاشەكشەیەكی زۆر گەورە لەپرسی نەتەوەیی دروستبوو.\nلە ٢٠١٨ لەئەنجامی هەڵبژاردنی كوردستان (ساختەكاریی زۆركرا) دوای ئیمزاكردنی نوێنەری یەكێتیی لەكۆمسیۆنی هەڵبژاردن لەژێر فشاری (چەند كەسێك لەناو یەكێتیی) لەسەر ئەنجامە ساختەكە، ٤٥ كورسی بۆ پارتی راگەیەنرا. دوای گفتوگۆی درێژو رێككەوتن، پارتی مەسرور بارزانی وەك سەرۆك وەزیران و نێچیرڤان بارزانی وەك سەرۆكی هەرێم راگەیاند.\nهەر لەو سەروبەندەدا پارتی چاوی بڕیە پۆستی سەرۆك كۆمار، سەرباری هەوڵی زۆر بۆ رێككەوتن، بەڵام تەوافوق كورد لەبەغدا بەتەواوی تێكچوو. بارزانی سور بوو لەسەر وەرگرتنی پۆستی سەرۆك كۆمار بۆ فوئاد حوسێن. بۆ یەكەمجار كورد بەبێ رێككەوتنی ناوخۆ چووە ناو پەرلەمانی عیراق و سەرەنجام پارتی لە ٢ی ئۆكتۆبەری ٢٠١٨ شكستی خوارد لە بەدەستهێنانی سەرۆكایەتی كۆمار. لەوە خراپتر، ئیدی تەوافوقی كورد لەبەغدا بەتەواوی تێكچوو! لەكاتێكدا پێشتر لیست و قەوارە كوردییەكان، یەكڕیزترین گروپ بوون لەبەغدا.\nهێنانە پێشی مەسرور بارزانی، قۆناغێكی نوێی لەناوخۆی كوردستان و پارتی و كوردستان دروستكرد. سەبارەت بە پارتی هەندێك پێیانوابوو قۆناغی بەكردار گواستنەوەی دەسەڵات لەبارزانی باوك بۆ كوڕە گەورەكەی دەستی پێكرد، یان قۆناغێكی پێشكەوتوو وەك زەمینەسازیی بۆ ئەو گواستنەوەیە. لەبارەی كوردستانیش هاتنی مەسرور بارزانیی هەندێك پێیانوابوو مایەی هێزە بۆ حزكمڕانیەكە بەوپێیەی باوكی پشتیوانی دەكات، هەندێكیش پێیانوابوو ئەنجامەكەی گرژی و ئاڵۆزیی بەدوایخۆیدا دێنێت، چونكە پەیوەندی نێوان كاك مەسعودو یەكێتیی بەتایبەت ئاراستەی رادیكاڵ لەناو یەكێتیی، رەنگدانەوەی لەسەر رەوشی حوكمڕانی هەرێم دەبێت.\nبەكردار، لەدوای پێكهێنانی ئەم كابینەیە، گرژی سیاسی لەنێوان پارتی و لایەنەكان، یان لانیكەم حكومەت و لایەنەكان زیاتربوو، جگە لەبەشێك لەناو یەكێتیی و بزوتنەوەی گۆڕان، هەموو بەروونی بێزاری خۆیان لە سیاسەتی حكومەت دەربڕی! دۆخی حوكمڕانی هەرێم قۆناغ دوای قۆناغ گرژی زیاتری بەخۆیەوە بینی، نەخاسمە دوای كۆنگرەی چوارەمی یەكێتی كە لەكۆتایی ٢٠١٩ بەڕێوەچوو.\nسەرباری رێككەوتنی یەكێتیی و گۆڕان لەگەڵ پارتی لەسەر دابەشكردنی پۆست و جومگەكانی حوكمڕانیی لەنێوان هەر سێ لایەندا، هاوكات شێوەی كاركردن و نەخشەڕێی كاركردن، بەڵام لەدوای دەستبەكاربوونی حكومەتی نوێ، راستەوخۆ حكومەتێكی دیكەی سێبەر لەژێر ناو و ناونیشانی جیاواز لە ئەنجومەنی وەزیران و دەرەوەی ئەنجومەنی وەزیران، بەناوی یاریدەدەرو راوێژكارانی سەرۆكی حكومەت دروستكرا! دامودەزگای بەدیل لەدەرەوەی وەزارەتەكان پێكهێنرا، دەسەڵاتی بەشێك لە وەزیرو كاربەدەستان درایە ئەو دامودەزگا سێبەرانە، دەستی كاربەدەستانی یەكێتیی و بزوتنەوەی گۆڕانی بەست، هەموو هەڵسوكەوت و مەراسیم و سیمای ئەم حكومەتە “بەڕەنگێكی دیاریكراوی” حزبی كرا. لەهەمووی خراپتر، ئازادیی رادەربڕین و خۆپێشاندان، زۆر بەخێرایی پاشەكشەی كرد. مامەڵەیەكی خراپ لەگەڵ خۆپێشاندەران و چالاكوانانی بادینان كرا كە شەپۆلێك رەخنەو ناڕەزایی لەناوخۆو دەرەوە دروستكرد.\nلەدوای زیاتر لە دووساڵی كابینەی حكومەت گرژییەكانی ناو حكومەت زیاتر بوون، پرسی بەیەكەوە كاركردن و بڕیاردان لەكوردستان زۆر خراپتر بووە، سیاسەتی مۆنۆپۆلكردن سیمای كاركردنەو متمانەی نێوان لایەنەكان زۆر لاوازبووە. كاركردن و بەیەكەوە بڕیاردانی لایەنە سیاسییەكانی كوردستان لەبەغدا نەماوە، تەنانەت لەسەر پرسە نەتەوەیی و نیشتیمانییەكانیش ناتوانن كۆك و هاودەنگ بن.\nئەوانەی سەرەوە باسیان دەكەین كورد وتەنی هێشتا خراپترمان لەبەردەمە، ئەگەر جاران هەنگاوەكان هێواش بوون بۆ بەرەو پێشەوەچوون، ئەوا لەماوەی ١٠ ساڵی رابردوو لەبری بەرەو پێشچوون، هەنگاوی بەرەو دواوە دەنرێت. لەكوردستان دامەزراوەكانی حكومڕانی بەتەواوی بێ بەهابوون، سازانی نیشتیمانیی و دیموكراسی و ئازادی لەپاشەكشەیەكی زۆر گەورەدایە.\nخولاسەی كەلام، ئەو پاشەكشەیەی كوردستان لەدوای نەخۆشكەوتنی مامجەلالەوە دەستی پێكردووەو رویداوە، دەكرا رونەدات. ئەو بۆشاییەی مام دروستیكرد پڕبكرێتەوە یاخود لەكاریگەرییەكانی ئەو بۆشاییە كەمبكرێتەوە. ئێستاش دەرفەتێك ماوە ئەم دۆخەی ئێستا باشتر بكرێت، ئەو لێكترازانەی هەیە فراوانتر نەبێت، بەڵام كێ بیكات؟\nدەستگیركراوانی بادینان تاوانبارن و مەترسین بۆ دەسەڵاتی سیاسی


ڕاپۆرتێک لە سەر سنوور تامارا ئەندامی پ ک ک لە بەندیخانەی ئورمیە\n02:37 - 29 March 2021\nهەنگاو: ژنێکی خەڵکی کوردستانی تورکیا کە پاییزی ڕابردوو لەلایەن ناوەندە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران دەستبەسەر کرابوو، لەم دواییانەدا بۆ بەندی ژنانی بەندیخانەی ئورمیە گوازراوەتەوە.\nبەگوێرەی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، کۆتایی مانگی ڕەشەممەی ڕابردوو (نیوەڕاستی مارس)، ژنێکی دەستبەسەر کراو بە ناوی “سنوور تامارا” خەڵکی کوردستانی تورکیا بۆ بەندی ژنانی بەندیخانەی ئورمیە گوازراوەتەوە و ئێستا لەوێ ڕاگیراوە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، سنوور تامارا خەڵکی کوردستانی تورکیایە و پاییزی ڕابردوو دوای تێکهەڵچوونێکی چەکداری نێوان هێزەکانی سپای پاسداران و پارتی کرێکارانی کوردستان (پ ک ک) لە سنوورەکانی ئورمیە بەدیل گیراوە.\nسەرچاوەکە هەروەها وتیشی کە سنوور تامارا لە ماوەی شەش مانگی رابردوو لە دەستبەسەرگەی دەستبەسەرگەی وەزارەتی ئیتلاعاتی ئورمیە لە ژێر ئەشکەنجەی دەروونیدا بووە. شایانی باسە ناوبراو لەو کاتەوە کە دەستبەسەر کراوە لەو مافانەی کە بۆ دیلێک بە پێی مافەکانی مرۆڤ لە شەڕی چەکداری نێوخۆیی بە فەرمی ناسراوە و هەروەها مافەکانی تۆمەتبار بە پێی یاسا نێودەوڵەتییەکانی مافەکانی مرۆڤ وەکوو دەستڕاگەیشتن بە راوێژکاری یاسایی و پارێزەر، مافی پێوەندی لە گەڵ بنەماڵە و پێڕاگەیشتنی پزیشکی بێبەش بووە.\nسەرچاوەکانی هەنگاو لە بەندیخانەی ئورمیە ڕایانگەیاندووە کە بڕیارە حەوتووی داهاتوو دانیشتی دادگای سنوور تامارا بەڕێوە بچێت.


ئەو خزمەتەی هەتا لێیبدرێت سنگی فراوانتر دەبێت – بزاڤی خزمەت\nئەو خزمەتەی هەتا لێیبدرێت سنگی فراوانتر دەبێت\nحەزرەتی ئوستاد کاتێک باسی نەفیکردنی خۆی دەکات بۆ گوندی بارلا دەڵێت:\nمنیان خستۆتە گوندێکەوە و لە ڕێگەی بێ ویژدانیترینی مرۆڤەکانەوە هەوڵی سەرکەوتکردنم دەدەن. تەنانەت ڕێگەم نادەن ٦ ساڵێک جارێک بۆ ماوەی ٢٠ خولەک چاوم بە گوندەکەم بکەوێت هەتا هەوایەک بگۆڕم و لە ژێر زۆرداریەکی بێ وێنەدا هەوڵی چەوسانەوەم دەدەن. لە ڕاستیدا حکومەتێک هەرچۆنێک بێت، دەبێت یەک یاسای هەبێت. نابێت بە گوێرەی کەسەکان و گوندەکان یاسای جیاوازی هەبێت. کەواتە یاسای ئەوان بەرامبەر من بێ یاساییە. فەرمانبەرەکانی ئێرە لە ڕێگەی پشتبەستنیانەوە بە دەسەڵاتی حکومەت، کینە و ڕقی تایبەتی خۆیان بەرامبەر من بەکاردەهێنن. بەڵام سەدان هەزار حەمد و سەنا بۆ جەنابی حەق بێت – لە ڕووی باسکردنی نیعمەتەکانی ئەوەوە ئەم قسانە دەکەم – دەتوانم بڵێم:\nتەواوی ئەم زوڵم و زۆرانەی ئەوان ئەنجامی دەدەن، وەک پارچە دارن بۆ خۆشکردنی ئاگری کۆشش و هیممەت کە نوری قورئان زیاتر دەدرەوشێننەوە و ، هەموو زوڵمێکیان پارچە دارێکی تر گڕ تێبەردەدات و زیاتر دەیدرەوشێنێتەوە. ئەوەی ئەو زۆرداریەی بە چاوی خۆی بینی، بە هۆی گەرمی کۆششی هەموولایەکەوە فراوانی نور و ڕوناکیەکەی قورئانی زیاتر درک پێبردووە و، پێدەچێت لە جیاتی گوندی بارلا هەموو ویلایەتەکە، یاخود هەموو مەملەکەتەکە بگۆڕێت بۆ حوجرە و مەدرەسە. ئەوان وا دەزانن منیان لەم گوندەدا زیندانی کردووە. بە پێچەوانەوەی هەوڵ و کۆششی زەندیقەکان، بارلاش وەک سەکۆی وانە وتنەوەی لێهاتووە و بە چەشنی ئیسپارتە زۆر شوێنی وەک مەدرەسەی لێهاتووە”.\n“پەیامەکانی نور تەنیا تیماری وێرانکاریەکی سنوردار لە ماڵێکی دیاریکراودا ناکەن، لەوە دەچێت ساڕێژی دەردێکی گشتی قەڵایەکی زەبەلاح بکات کە جیهانی ئیسلامی لە خۆی گرتووە و بەردەکانی ناو قەڵاکە هێندەی بەرزایی شاخە گەورەکان زل و زەبەلاحن. هەروەها هەوڵی بۆ ئەوە نیە کە تەنیا دڵ و ویژدانێکی تایبەت ساڕێژ بکات، بەڵکو هەوڵی ساڕێژی برینی دڵی گشتی و هزری گشتی– بە تایبەت ئیمانداران – دەدات کە هەزاران ساڵە بە ئامێری جۆرا و جۆر هەوڵی شکاندنی بنەما و دروشمەکانی ئیسلام دەدرێت و، هەوڵ دەدات لە ڕێگەی موعجیزەکانی قورئان و دەرمانە ئیمانی و قورئانیەکانەوە، تیماری برینەکانی دڵ و ویژدانیان بکات کە خەریکە ڕوویان بەرەو خراپە ئاوەڵا دەکەن”.\nمادام هەتا ئێستا چاودێری و پاراستنی – بە شێوەیەک کە نکوڵی لێنەکرێت – خودامان بینی بەسەر پەیامەکانی نورەوە و، هەریەکێک لە ئێمە بە شێوەیەکی گشتی و ڕێژەیی هەستمان بەمە کردووە… مادام سیاسەت و دونیاش لە بەرامبەر ڕووداوە جیاوازەکاندا پشتگیری یەکتری دەکەن… هەروەها مادام ئێمەش ڕازین بە قەزا و تەسلیم بە قەدەری خودا بووین، جگە لەو دڵنەوایدانە پیرۆز و گەورەیەی لە ئیمان و قورئان و خزمەتی نورەوە پێمان دەگات شتێکی ترمان لەبەردەمدا نیە. بێگومان ئەوەی لێرەدا وەک ئەرکێکی گرنگ لەسەر شانمانە ئەوەیە نەشڵەژێین و، بێ هیوا نەبین و هێزی مەعنەوی یەکتر پتەوتر بکەین و نەترسین… لە ڕێگەی پشتبەستن و تەوەکل بە خوداوە ڕووبەڕووی ئەم بەڵا و موسیبەتانە ببینەوە. دواتر گرنگی بە بانگەشەی ناو ڕۆژنامە فڕفڕۆکەکان نەدەین، کە هەمیشە دەنکێک دەکەن بە گومەزێک و پێویستە گومەزەکانیان بە دەنکۆڵەیەک ببینین و بایەخیان پێنەدەین. ئەم ژیانی دونیایە لەم کاتەی ئێستا و بە تایبەت لەم هەلومەرجەدا هیچ نرخ و بەهایەکی نیە. هەرچیەکمان بەسەر بێت پیویستە بە خۆشی بێتە پێش چاومان.\nئێمە باوەڕمان وەهایە کە شەڕ و چاکەش هەر لەلای خوداوەیە و باوەڕیشمان بەوە هەیە کە لە دروستکردنی شەڕدا ئامانجی شەڕ نەبووە و لە تەواوی ئەو شەڕانەی دروستی کردووە هەزاران لایەنی چاکە و جوانی تێدایە. الله هەرچیەکی دروست کردبێت بە جوانی دروستی کردووە.( ٧/سجدة)\nپاشان بەدیعوزەمان دەڵێت:\nلە هەموو شتێکدا بە تایبەت لەو شتانەی کەوا زۆر بە ناشرین دێنە پێش چاو، لایەنێکی ڕاستەقینەی جوانی تێدایە. بەڵێ هەموو شتێکی گەردون، هەموو ڕووداوەکان، یان لە خودی خۆیاندا بریتین لە جوانی، یاخود لە سەرئەنجامدا جوانیان لێدەکەوێتەوە و بەمانەش دەوترێت ئەو شتانەی جوانیەکانیان ناڕاستەوخۆیە.\nلە ڕێگەی ڕووداوگەلێکی وەک بومەلەرزە و تۆفان و نەخۆشیەوە، تۆوی زۆر گوڵی شاراوەی ژێر خاک سەر دەردەهێنن و شکۆفە دەکەن. زۆر تۆوی ژێر خاک کە هەلی نەشونمایان بۆ نەڕەخساوە، لە ڕێگەی ئەو ڕووداوانەی بە ناشرین دیتە پێشچاومان، هەلیان بۆ دەڕەخسێت و چەکەرە دەکەن. هەربۆیە ڕووداو و گۆڕانکاریەکانی ڕۆژگاریش چەشنی بارانی مەعنەوی دادەکەن و چەکەرە بە تۆوەکانی ژێر خاک دەکەن”.( وتەی هەژدەهەمین).\nحەزرەتی بەدیعوزەمان سەبارەت بە پرسیاری ئەو فیتنانەی ڕوویان لە موسوڵمانان کرد لە شەهیدکردنی حەزرەتی عوسمان و ڕووداوەکانی سەففین و جەمەل و ئەو جەنگە ناوخۆییە کە زۆرێک لە هاوەڵە بەڕێزەکانی تێدا شەهید کرا، هەروەها سەبارەت بەوەی کە ئەوان شایەنی ئەوە نەبوون بەو شێوەیە بەر قەهر بکەون دەڵێت:\nچۆن لە وەرزی بەهاردا باران و گەردەلولی سەخت توانا و ئامادەیی هەندێک تۆوی ژێر خاک دەخاتە کار و ئاشکرایان دەکات، هەریەکێک لەوانیش گوڵی خۆی دەکات و لە سروشتدا ئەرکێکی تایبەت بە خۆی جێبەجێ دەکات، ئەو بەڵا و موسیبەتانەی بەسەر هاوەڵان و شوێنکەوتوانیش هات، لە هەریەکێکیاندا تۆوگەلێکی جیاوازی خستە کار و قامچی لێدان هەتا زیاتر بکەونە خۆیان.\nلە ڕێگەی ئەو بەڵا و موسیبەتانەوە هەموویان وتیان ” ئاگر کەوتۆتەوە و ئیسلام لە مەترسیدایە”، بە هۆی ئەو ترسەشیانەوە کەوتنە بەرگریکردن لە ئیسلام و ڕێگە گرتن لە تیاچوونی. هەریەکێک لەوان لە گۆشەیەکی جیاوازی ناو ئیسلامەوە ئەرکێکی جیاوازی گرتە ئەستۆی خۆیی و دەستی کرد بە جێبەجێکردنی ئەرکی خۆی. هەندێکیان دەستیان کرد بە پاراستنی حەدیسەکان، هەندێکیان بە پاراستنی شەریعەت، هەندێکیان بە پاراستنی ڕاستیە ئیمانیەکان، هەندێکیان بە پاراستنی قورئان و چەند ئەرکێکی هاوشێوەی ئەمانە… هەر دەستە و کۆمەڵەیەک لەلای خۆیەوە خزمەتێکی جیاوازی لە ئەستۆ گرت.\nلەم ئەرکە جیاوازانەشدا هەوڵ و کۆششێکی زۆریان ئەنجامدا و گوڵی زۆر جوان لە ڕەنگی جیاواز پشکوتن. بە هۆی ئەو گەردەلولەوە تۆوی زۆریان بە شوێنە جیاوازەکانی جیهانی ئیسلامدا بڵاوبوونەوە و زۆر شوێنیان کردە گوڵستان.\nدەستی قودرەتی جەنابی حەق بە جەلالی خۆی هەموویانی هەژاند و، بە هۆی توند و تیژیەوە هەڵاوگێڕی کردن و، گوڕ و تینی خستە بەر خاوەن هیممەت و ئیرادەکان.\nلەو هێزەشی لەو ناوەندەوە سەرچاوەی بوو، زۆر ئەندازیاری نورانی، موجتەهیدی ڕۆشنکەرەوە، حافزی پیرۆز، کەسانی هەڵبژاردە و لوتکە و قوتبی جیهانی ئیسلامی لێ پەیدابوو، کە بە هەر چواردەوری جیهانی ئیسلامدا بڵاو بوونەوە و بە ناچاری هیجرەتی پێکردن. لە ڕۆژهەڵاتەوە هەتا ڕۆژئاوا هەموو جیهانی ئیسلامیان پڕ لە جۆش و خرۆش کرد و چاوی هەموو لایەکیان بە ڕووی گەنجینەکانی قورئاندا کردەوە”.\nئەم قۆناغەش زۆر لە ڕووداوەکانی ئەو سەردەمە دەچێت، پشتیوان بە خوداش ئەو هیجرەتەی لەمڕۆدا ئەنجام دەدرێت و حیکمەتی ئەو زوڵم و زۆرەی موسوڵمانانی گیرۆدە کردووە، لە داهاتوودا لێی تێدەگەین.\nهیچ کاتێک الله کاری بێ حیکمەت ئەنجام نادات، چونکە ئەو میهرەبان و دانایە…\nڕۆژنامەیەکی کەنەدی راپۆرتێک لەسەر هەڵهاتووان لە زوڵمی کاربەدەستانی تورکیا بڵاو دەکاتەوە\nپڕۆفیسۆرێکی مێژوو بە پاساوی دروستکردنی ناوەندێکی تەندروستی دەستبەسەر دەکرێت


زیاتر لە دوو ساڵ پاش ڕووخانی خەلافەتەکەی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)، وا دەردەکەوێت ئەو گروپە تیرۆرستییە لە هەوڵی بنیاتنانەوەی سوپاکەیدابێت لە بیابانی ڕۆژهەڵاتی سوریا لە سەر دەستی ئەو کوڕ و هەرزەکارانەی کە زۆربەیان لە کامپی ئاوارەکان لە باکووری سوریاوە بە قاچاخ براون.\nئەم ئاشکراکردنەی کە لەسەر بنەمای هەواڵگری سەربازی ئەمەریکایە، بەشێکە لە راپۆرتێکی کە رۆژی سێشەممە لەلایەن ئۆفیسی پشکنەری گشتی بەرنامەو کارەکانی وەزارەتی بەرگری ئەمەریکا لەسەر ئۆپەراسیۆنەکانی ئەمەریکا و هاوپەیمانان لە سوریا و عێراق بڵاوکرایەوە.\nئەو ڕاپۆرتە بە تایبەتی هۆشداری ئەوەی داوە کە سەرەڕای زنجیرەیەک هێرشی هێزەکانی سوریای دیموکرات، داعش بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری لە نێو کامپەکاندا هەیە و دەتوانێت خەڵکی ڕاکێشێتە نێو ڕێکخراوەکەی.\nڕاپۆرتەکەی کە لەسەر بنەمای ئاژانسی زانیارییەکانی وەزارەتی بەرگرییەوە نوسراوە دەڵێت " داعش بەقاچاخبردنی کوڕانی لەو کەمپانەوە کردووە بە ئەرکی سەرەکی تا لە چەند شوێنی بیابانی سوریا ڕاهێنانیان پێبکات."\nکاربەدەستانی لەشکری ئەمەریکا هۆشداری ئەوەشیان داوە کەمپی هۆل یەكێکە لە شوێنە سەرەکییەکانی جێی سەرنجی داعش بۆ ڕادیکاڵکردنی خەڵکەکەو ڕاکێشانیان بۆ ناو ڕێکخراوەکەیان.\nنێوەندی سەرکردایەتی ئەمەریکا، کە چاودێری هێزەکانی ئەمەریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەکات، بە ئۆفیسی پشکنەری گشتی بەرنامەو کارەکانی وەزارەتی بەرگری گوتووە، لە پێناو پارەی زیاتر، پشتیوانە مێینەکانی داعش لە نێوان مانگەکانی 4 بۆ 6 لە کەمپی هۆل هەوڵە ڕادیکاڵەکانیان زیاتر کردووە، بە بەکارهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بۆ بەئامانج کردنی منداڵان و هەرزەکاران.\nڕاپۆرتەکەی پشکنەری گشتی باس لەوە ناکات کە چەند منداڵ لەلایەن داعشەوە براون بۆ کەمپەکانی ڕاهێنان، بەڵام دەڵێت ئەم نیگەرانییە نوێ نییە.\nکاربەدەستانی لەشکری ئەمەریکا بە بەردەوامی هۆشدارییان داوە سەبارەت بەوەی کە ڕەنگە داعش سودمەندبێت لە دۆخی کەمپەکان لە کاتێکدا ئەو گروپە تیرۆرستییە هەوڵ دەدات خۆی ڕێکخباتەوەو تواناکانی دروست بکاتەوە.\nبەڕێوەبەری نێوەندی سەرکردایەتی ئەمەریکا ژەنەڕاڵ کێنێت فرانک مککانزی لە مانگی چوار بە یاسادانەرانی ڕاگەیاند بارودۆخی کەمپی هۆل و کەمپەکانی تر جێگای نیگەرانییەکی زۆرە.\nئەو گوتیشی " مەگەر ڕێگەیەک بدۆزینەوە بۆ دەرکردنی منداڵەکان لەو کەمپەدا، ڕێگەیەک بدۆزرێتەوە بۆ دووبارە تێکەڵکردنەوەیان بۆ ناو کۆمەڵگەو میانەڕەو کردنەوەیان، ئەگینا لە ماوەی دە ساڵی داهاتوودا گرفتێکی گەورەی سەربازیمان دەبێت."\nلە سەرەتای ئەمساڵدا بەرپرسانی ئەمەریکا بە مەرجێک کە ناویان ئاشکرا نەکرێت بە دەنگی ئەمەریکایان ڕاگەیاند ئەوان ترسی ئەوەیان هەیە داعش کامپە ئاوارەکانی وەکو کەمپی هۆل بکات بە بنکەی خۆی و لەوێوە ڕێکخراوە تیرۆرستییەکەی بەڕێوە ببات.\nکەمپی هۆل زیاتر لە 60 هەزار خەڵکی تێدا دەژین و زۆربەیان ژن و منداڵن، ئەو کەمپە بووە بە خاڵی سەرەکی گواستەنەوەی پارەو چەکیش بۆیان.\nکاربەدەستێکی ئەمەریکا پێشتر ڕایگەیاندبوو کە " داعش بە ڕێگای تۆڕە قاچاخەکانی لە پارێزگاکانی حەسەکە و دێرئەلزور خێزانەکانی داعشی لەو کەمپە دەرکردووە و لە ماوەی چند مانگی ڕابردوودا چەکیشی بردۆتە نێو کەمپەکەوە."\nبەڵام لە مانگی چواردا هەوڵەکانی داعش بۆ دەستگرتن بەسەر ئەوە کەمپەدا بەهۆیهەڵمەتێکی پێنج ڕۆژی هێزەکانی سوریای دیموکرات کەمتر بووەوە.\nلە ئێستادا کاربەدەستانی لەشکری ئەمەریکا دەڵێن سەرەڕای دەستگیکردنی 125 کەس لە دەستپێکی ئۆپراسیۆنەکە و دەستگیرکردنی تریش پاش ئەوە، داعش بوونێکی بەهێزی لە نێو کەمپەکەدا هەیە و کوشتنەکان بە فەرمانی داعش لە نێو کەمپەکەدا زیادیان کردووە.\nخەملاندنەکانی زانیاری ئەمەریکا کە لەگەڵ چەندین وڵاتی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان بەشکراوە نیگەرانییەکان لەمەڕ زیادبوونی چاکاکییەکانی داعش لە سوریا و عێراق دەهێنێتە گۆڕێ کە هێشتا نزیکەی 8 بۆ 10 هەزار چەکداری لە ناوچەکەدا هەیە.\nبە پێی ڕاپۆرتێکی ساڵی ڕابردووی نەتەوە یەکگرتووەکان داعش لە سوریا بۆ یاخیبوونێکی پتەو گەشەی سەندووە، ئەمەش بەهۆی بۆشاییەکانی ئاسیشی ناوخۆ، و ئەو هێزانە دەکەنە ئامانج کە ڕووبەرووی هەوڵەکانی ڕێکخراوە تیرۆرستییەکە دەبنەوە.\nڕاپۆرتەکە هۆشداری دەدات داعش بە چالاکانە لە سوریا کار دەکات بۆ " بونیاتنانەوەی تواناییەکانی شەڕی."\nبە پیی کاربەدەستانی زانیارییەکانی بەرگری ئەمەریکا، ئەو گروپە تیرۆرستییە سەرنجێکی زۆری لەسەر بیابانی ڕۆژهەڵاتی سوریایە کە ناوچە سەختەکەی وای کردووە خۆیان بشارنەوە لە هێزی ئاسمانی ئەمەریکا وهاوپەیمانان.\nکاربەدەستان دەڵێن داعش زۆر وریاش بووە کە هێرش نەکەنەسەر هێزەکانی ئەمەریکا و هاوپەیمانان لە ناوچەکە، لە بری ئەوە زنجیرەیەک هێرش ئەنجام بدەن لە دژی هەردوو کاروانەکانیحکومەتی سوریا و میلیشیاکانی سەر بە ئێران.\nجێف سێڵدن- دەنگی ئەمەریکا\nئۆپەراسیۆنی ئاسایشی کەمپی هۆل\nگێڕانەوەی عێراقییەکان لە کەمپی هۆل وەک هەنگاوێک بۆ کەمبوونەوەی گرفتەکانی کەمپەکە لێی دەڕواندرێت\nدەرکردنی کەسوکاری داعشە سوریاییەکان لە کەمپی هۆل بەردەوامە\nهێزەکانی سوریای دیموکرات: لە ماوەی مانگی ڕابردوودا هەشت کەس لە کەمپی هۆل کوژراون


سیاسەتی ڕێژیم بۆ سووتاندنی دارستان و لەوڕگەکانی کوردستان خەڵکی وەزاڵە هێناوە\n11:25 - 14 پووشپەڕ 2718\nکوردستان میدیا: ئەمساڵیش هاوشێوەی ساڵانی ڕابردوو دەستوپێوەندییەکانی ڕێژیم لە سپای پاسداران بەمەبەستی تێکدانی ژینگەی کوردستان ئاگریان لە لەوڕگەکانی پاوە، بانە و سەقز بەرداوە.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا دوێنێ چوارشەممە ڕێکەوتی ١٣ی پووشپەڕ کەژ و شاخەکانی پشت نووریاو سەر بە شاری پاوە لە ئاگردا سووتان کە بە هەوڵی خەڵکی ناوچە و ژینگەپارێزان پاش چەند کاتژمێر کۆنترۆڵ کرا.\nهەروەها شەوی ڕابردوو لەوڕگە و دارستانەکانی نێوان "قووڕووچاو" و "سەبەتڵوو" لە گەردەنەی خانی شاری بانە کرایە ئامانج و ئاگری تێبەردرا کە پاش هەوڵێکی زۆر لەلایەن خەڵکی خۆجێیی و ژینگەپارێزانی ئەم شارەوە کووژایەوە.\nلەلایەکی دیکەشەوە ئێوارەی دوێنێ چوارشەممە دەوروبەری گوندی "ئاڵتوونی خواروو" هەڵکەوتوو لە نێوان شارەکانی سەقز و بۆکان ئاگری گرت کە لەوێشدا هێزەکانی ئاگرکووژێنەوە زۆر درەنگ وەخۆکەوتن و کۆنتڕۆڵ کردنی ئاگرەکە لەلایەن خەڵکەوە ئەنجام درا.\nئەمە یەکەم جار نییە کە حاڵەتی لەم چەشنە ڕوو دەدات و ساڵانە دەستوپێوەندییەکانی ڕێژیم کە زیاتر سەر بە سپای پاسدارانن بەمەبەستی تێکدانی ژینگەی کوردستان مەغۆل‌ئاسا بەر دەبنە گیانی ژینگەی کوردستان و دەیانهەوێ بە بیانووی بوونی هێزە بەرهەڵستکارەکانیان کوردستان بکەنە کەویرستان.\nکەمتەرخەمییەکانی ڕێژیم لە بەرامبەر ژینگەی زاگرۆس و سیاسەتە دژە ژینگەیی و دژە مرۆڤانەکانی، هۆکاری سەرەکی لەنێوچوونی دارستانەکانی زاگرۆسە و ڕێژیم سەرەڕای کەمتەرخەمی، بە ئەنقەست هەموو ساڵێک بەشێکی زۆر لە دارستانەکانی کوردستان دەسوتێنێت.\nهۆکارە سرۆشتییەکان لە گڕگرتنی دارستانەکان هەموو ساڵێک بەردەوامن، بەڵام ڕێژیم هەتا هاتنی وەرزی گەرما و گڕنەگرتنی بەشێکی زۆر لە دارستانەکان، هیچ ئامادەکاری و پێشگرتنێک ناکات و بەپێچەوانەوە بە بیانووی هاتووچۆی پێشمەرگە، دارستانەکان ئاگر دەدات.