Chrześcijanin na Areopagu gospodarki - Aniela Dylus - Portal OPOKA\nAreopag starożytny i współczesny\nDo mądrej Pawłowej pedagogii jego słynnej "mowy na Areopagu" trzeba będzie jeszcze powrócić. W tym miejscu warto zatrzymać się na reakcji adresatów tej mowy. Jednych setnie ona ubawiła. Rozśmieszyła ich zwłaszcza nauka o zmartwychwstaniu. Nieświadomie zastosowali najskuteczniejszą chyba broń zamykającą usta głosicielom niewygodnych prawd. Już łatwiej znieść ucisk i prześladowanie niż ośmieszenie czy też zaliczenie do kategorii zaścianka i ciemnogrodu, a tym samym - społeczne odrzucenie. Być może tu tkwi psychologiczne źródło obrażania się współczesnych żarliwych, lecz ambitnych głosicieli Chrystusa na "zły świat". Bezpieczniej wówczas zamknąć się w kręgu "swoich", podobnie myślących i czujących oraz podobnie doświadczonych goryczą porażki. Uciążliwości dobrowolnie wybranego getta kompensuje świadomość przynależności do "małej trzódki" wybranych i akceptacja ze strony współwyznawców. Izolacja od wrogiego, prześmiewczego świata zapewnia względne poczucie bezpieczeństwa.\nKolejną interesującą kategorią Areopagitów są ci, którzy oświadczyli św. Pawłowi: "Posłuchamy cię o tym innym razem." Zwykle interpretuje się ich stwierdzenie jako odmowę słuchania w ogóle, jako kulturalną wymówkę, wybieg, aby opędzić się od natręta: wiemy, że nigdy nas nie przekonasz, ale dlaczego mamy ci o tym mówić wprost i odbierać nadzieję? Możliwe jest jednak również poważne potraktowanie ich generalnej gotowości słuchania. Mogą się wśród nich znaleźć autentycznie wątpiący i poszukujący. Przeczuwają, że "coś w tym jest", ale dziś jeszcze nie są gotowi zgłębić nowej nauki. Nie mają odwagi, aby pójść za Chrystusem. Przeraża ich związany z tym wysiłek. Nawrócenie odkładają na później. Teraz nie mają czasu. Tyle innych nauk trzeba jeszcze zweryfikować, tyle spraw załatwić! Powód odmowy słuchania "tym razem" może też tkwić po stronie głosiciela. Udało mu się wprawdzie zaszczepić niejasną intuicję wagi przepowiadanej prawdy, ale nie potrafił przekonać do końca. Używał niewłaściwych argumentów, skomplikowanej retoryki, mówił dziwnym językiem, nie przystającym do naszych kanonów. Jego osobowość przesłoniła głoszone przesłanie. Jeśli "innym razem" ty albo jakiś twój współwyznawca lepiej do nas traficie - będziemy uważniej słuchać.\nI wreszcie, o czym bardzo często się zapomina, na Areopagu byli i tacy, których św. Paweł przekonał. "Niektórzy jednak przyłączyli się do niego i uwierzyli." Wprawdzie w porównaniu z niektórymi spektakularnymi sukcesami duszpasterskimi wielkich podróży misyjnych Apostoła tym razem nawrócenia nie miały charakteru masowego. Niemniej i trudny misyjnie Areopag został potraktowany jako właściwe miejsce przepowiadania Chrystusowej prawdy. Dwa tysiąclecia później trudno zresztą znaleźć obszary ewangelizacji, które nie wykazywałyby wszystkich pozytywnych i negatywnych cech Areopagu. Jednym z nich jest obszar gospodarki rynkowej.\nKlasyczny model rynku idealnego zakłada pluralizm, wolność i wiedzę podmiotów gospodarujących - cechy, które definiują sytuację areopagu. Na rynku doskonałym występuje wielu sprzedających i kupujących towary i usługi. Żaden z nich nie dysponuje przywilejami, które umożliwiłyby mu opanowanie jakiegoś fragmentu rynku i narzucenie innym swojej oferty. Każdy zainteresowany wymianą dysponuje pełną wolnością wejścia na rynkowy areopag i opuszczenia go. Jest też w stanie uzyskać odpowiednie informacje dotyczące ceny, ilości i jakości dóbr rynkowych, istotne dla podjęcia właściwej decyzji. Aby poznać rynkową prawdę, nie potrzebuje przy tym żadnych pośredników: politycznych czy religijnych. Prawda ekonomiczna ujawnia się wystarczająco jasno poprzez ceny, kształtujące się pod wpływem sił podaży i popytu. Wchodząc na rynek ze swoim produktem lub wybierając wśród wielu propozycji kupna tę, która go zainteresowała, okazał się przekonany co do jej zalet. Uiszczając cenę głosuje, niczym w plebiscycie - "za" wybranym towarem. Może też odrzucić aktualną ofertę rynkową i odejść ze słowami: "Kupię (lub sprzedam) cię innym razem."\nSytuacja na rynkowym areopagu ulega ciągłej zmianie. Historia gospodarcza zna okresy (epoka tzw. kapitalizmu handlowego, początek okresu industrializacji), w których wypracowany przez klasyczną szkołę liberalizmu ekonomicznego model rynku doskonałego mniej więcej odpowiadał rzeczywistości. Konkretne historyczne formy rynku zazwyczaj jednak daleko odbiegają od tego modelu. Rewolucja naukowo-techniczna, rozwój nowych technologii i sposobów organizacji procesu gospodarczego, zakładające produkcję na wielką skalę i wymuszające koncentrację środków produkcji, są czynnikami (obok wielu innych) zakłócającymi "od strony podaży" idealne stosunki rynkowe. Różne monopole i oligopole władające rynkami i manipulujące cenami stwarzają przecież bariery dla swobodnego dostępu do rynku. Podobne zjawiska przemocy rynkowej mają miejsce "po stronie popytu". Przykładów opanowania rynku nawet przez jednego tylko odbiorcę dostarcza chociażby przemysł zbrojeniowy. Ponadto w dobie wyszukanych technik zachwalania towarów piękną iluzją jest też konsumencka wolność wyboru dóbr najlepiej zaspokajających potrzeby. Zaprogramowany manipulatorską reklamą człowiek nawet nie wie, że wcale nie wybiera tego, czego naprawdę potrzebuje. Jego koszyk zakupów wypełniają raczej niepotrzebne błyskotki. Wmówiono mu, że bez ich posiadania jego prestiż społeczny zostanie naruszony, a on sam będzie kimś mniej wartościowym i nigdy nie dorówna tym, którzy go prześcignęli.\nWątpliwości co do rzekomo autonomicznej prawdy rynkowej pojawiły się również w związku z narastającym kryzysem ekologicznym. Klasyczna ekonomia abstrahowała od ograniczoności zasobów naturalnych i stanu środowiska. Ceny rynkowe do dziś nie w pełni uwzględniają "zużycie" środowiska naturalnego, ale także otoczenia społecznego. Instytucje społeczne (chociażby rodzina) i świat kultury, jak surowce, również podlegają w trakcie procesu gospodarczego swego rodzaju "zużyciu". Podobnie też bywają marnotrawione. Nie są jednak brane pod uwagę w kalkulacji kosztów. W ten sposób zapoznany zostaje jeszcze jeden warunek rynku doskonałego: aby koszty produkcji obciążały wyłącznie konto kupujących i sprzedających dane dobro, nie zaś kogoś "trzeciego", nie uczestniczącego w wymianie. Ekonomiczna teoria tzw. "kosztów społecznych" próbuje nadrabiać to przeoczenie klasyków, ale droga do realizacji w pełni adekwatnej kalkulacji kosztów jest jeszcze daleka.\nAbsolutnie wolny areopag rynkowy może się wydawać piękną, dobroczynną i pociągającą wizją gospodarczą. Próby powrotu do tej wizji w kontekście współczesnej rzeczywistości technicznej i gospodarczo-społecznej muszą jednak być skazane na niepowodzenie. Po totalitarnych doświadczeniach z gospodarką planistyczną i w okresie głębokiego kryzysu (czy nawet bankructwa) gospodarki dobrobytu, nieufnie podchodzimy do wszelkich koncepcji zakładających związek polityki z ekonomią. Nie da się już jednak dziś zrezygnować z gospodarczej aktywności państwa, chociażby w postaci stanowienia tzw. "warunków ramowych" rynkowych działań. "Społeczne oswajanie" rynku przez państwo nie musi przy tym zaraz oznaczać "ręcznego sterowania" gospodarką czy keynesowskiego interwencjonizmu. Definitywne pożegnanie się z modelem rynku doskonałego i włączenie się państwa w życie gospodarcze wcale nie oznacza, że niczym nie przypomina ono areopagu. Jego oznak trzeba jednak szukać w nieco innych miejscach niż w okresie klasycznych początków.\nSignum specificum współczesnej gospodarki jest chociażby pluralizm mikro- i makroekonomicznych form gospodarowania, w tym - różnorodne co do zakresu i sposobu zaangażowanie państwa w gospodarkę. Zróżnicowanej rzeczywistości gospodarczej odpowiada wielość ekonomicznych koncepcji teoretycznych, a także pomysłów i propozycji uzdrowienia gospodarki.1 Te różne modele milcząco zakładają przy tym odmienne filozofie świata i człowieka. Zazwyczaj bazują też na określonych przekonaniach religijnych. Na przykład w latach trzydziestych XX wieku "optymistyczna" epistemologia liberalnej ekonomii (że prawda rynkowa jest poznawalna przez każdego zainteresowanego) została zastąpiona keynesowską epistemologią (i antropologią) "pesymistyczną". Zdaniem Keynesa wolność gospodarującej jednostki musi podlegać rozsądnej kontroli, gdyż dostępna jej wiedza, w oparciu o którą podejmuje ona decyzje, nie zawsze okazuje się słuszna z perspektywy dobra społecznego. W pewnych okolicznościach rynek zafałszowuje prawdę. Dla jej odkrycia potrzeba więc pośredników w postaci państwa, rządu oraz jego ekonomicznych doradców. Nie bez powodu nazywa się keynesizm ekonomią paternalistyczną. Wiedza ekonomiczna jest tu bowiem dostępna i zarezerwowana wyłącznie dla elit.2\nW ogóle całej gospodarce, a zwłaszcza określonej polityce gospodarczej towarzyszy zwykle odpowiadająca jej ideologia. Komunizm był ideologicznym zapleczem gospodarki realnego socjalizmu, zaś socjaldemokracja uzasadniała państwowy interwencjonizm gospodarki dobrobytu. Po upadku komunizmu i wewnętrznym osłabieniu socjaldemokracji - utracie przez jej idee siły przyciągania - u schyłku XX wieku żadnej ideologii nie udało się na razie zdominować gospodarki.3 Ponieważ zaś "natura nie znosi próżni", na ideowe zaplecze gospodarki wciskają się przeróżne dziwne, krańcowo odmienne "ideologie", ezoterycznych sekt nie wyłączając. Również w Polsce sprawia to wrażenie "socpostmodernistycznego" chaosu, jak to trafnie określił Maciej Zięba. Zaiste, pełno tu bożków. Z przejęciem pali się kadzidła przede wszystkim przed bożkiem mamony. Cześć odbiera bożek sukcesu. Potężny jest bożek władzy gospodarczej i społecznego prestiżu. Oprócz tego, wśród obecnych na gospodarczym areopagu niemało jest też wyznawców Boga prawdziwego.\nIdeowy i religijny pluralizm kontekstu współczesnej gospodarki pogłębia rosnąca współzależność stosunków gospodarczych. Rynki lokalne, krajowe, kontynentalne okazują się systemem naczyń połączonych w jeden wielki rynek światowy. Decydującą rolę w tym względzie odegrał rozwój nowych technik przekazu informacji. Gospodarczy areopag obejmuje już dziś cały glob ziemski. Właśnie globalizacja stała się znamienną cechą gospodarki końca XX wieku. Ogólnoświatowa konkurencja zmusza poszczególne gospodarki krajowe do dostosowania swych struktur do wymogów rynku światowego. Kapitał stał się niezwykle mobilny. Dla optymalizacji nakładów jego właściciele lub dysponenci dowolnie przenoszą go do krajów o niższych kosztach siły roboczej i mniej restrykcyjnych systemach fiskalnych. Dotyczy to zwłaszcza globalnych rynków finansowych. Stały się one atrakcyjnym miejscem inwestowania. Na rynkach pieniężnych i dewizowych można znacznie więcej i szybciej zarobić niż przez inwestowanie w "gospodarkę realną" - w produkcję dóbr i usług.4 Proces wypierania z areopagu gospodarki faktycznej wymiany dóbr i usług przez rynki finansowe, nastawione na abstrakcyjne pomnażanie pieniędzy, czyli dominacja tzw. "kapitalizmu kasyna" z jego spiralą zadłużenia, stanowi problem sam dla siebie.5 Trudno dziś przewidzieć wszystkie długofalowe społeczno-polityczne, kulturowe, religijne skutki tych procesów. Niewątpliwie wywołają one jednak rosnącą konkurencję także na "rynku idei". Na wielką próbę wystawione zostaną m.in. demokratyczne wolności obywateli, zwartość lokalnej i narodowej tkanki społecznej, a także dziedzictwo religijne.\nJak w tym kalejdoskopie ofert materialnych i ideowych, nie przebierającej w środkach konkurencji, pogoni za dobrobytem ma się znaleźć chrześcijanin? Czy "bojący się Boga" mają szansę dorównania kroku wyznawcom bożków pieniądza i sukcesu? Czy wejście na areopag gospodarki nie wymaga od nich zbyt wysokiej ceny: złożenia ofiary na ołtarzu obcych bóstw?\n"Być albo nie być" - obecnym w gospodarce?\nCytowane na początku wezwanie Jana Pawła II właściwie powinno rozwiać wszelkie wątpliwości co do obecności chrześcijan na "współczesnych areopagach ekonomii". Wielokrotnie, także w czasie swej ostatniej pielgrzymki w Polsce, Papież mobilizował nas, aby świadczyć o Bogu wszędzie i na różne sposoby, gospodarki nie wyłączając ("w zakładach pracy, w urzędach").6 Wzywał, aby wejść w świat, w pełni w nim się zanurzyć. Ojciec Święty doskonale orientuje się przy tym, że "świat może być niekiedy groźnym żywiołem", że rzeczy tego świata, systemy ekonomiczne, cywilizacja techniczna, konsumizm, łatwy sukces stwarzają niebezpieczeństwo zniewolenia człowieka. Mimo to nawołuje do konfrontacji z tym żywiołem. Wierzy, że ze wzrokiem utkwionym w Chrystusa potrafimy "stawić czoło zagrożeniom tego świata".7\nMimo wielkiego autorytetu duchowego, jakim cieszy się Jan Paweł II, uzasadnienie: "Papież kazał" lub "zalecił" podjęcie chrześcijańskiej odpowiedzialności za świat gospodarki, może okazać się zbyt słabe. Nie zinterioryzowane, czysto heteronomiczne racje na rzecz gospodarczego zaangażowania świadczyłyby zresztą o pewnej niedojrzałości duchowej. Byłyby też mało skuteczne. Sądzę, że i samemu Papieżowi zależy nie tyle na bezwzględnym posłuszeństwie, ile raczej na tym, aby z nim współmyśleć.8 Tym bardziej, że jego nauczanie nie uchyla wielu ważnych pytań pojawiających się w kontekście skomplikowanego splotu gospodarczych współzależności.\nPytanie, które pojawiało się w historii chrześcijaństwa od jego zarania, dotyczyło zakresu gospodarczej aktywności "bojących się Boga". Czy chrześcijanin może wchodzić naprawdę do wszystkich obszarów gospodarki? Już uczeni w Piśmie zgłaszali Jezusowi swe wątpliwości: "Czy wolno nam płacić podatek Cezarowi, czy nie?" (Łk 20, 22).9 Słowo "celnik" uchodziło zaś w ich opinii za synonim "grzesznika". Tertulian spośród zajęć godnych chrześcijanina wyłączył nie tylko produkcję wytworów służących kultowi pogańskiemu, ale i artykułów luksusowych, takich jak bogata biżuteria, szminki, perfumy, zaspokajające ludzką próżność. Myśliciele chrześcijańscy przez całe wieki co najmniej z dystansem podchodzili do handlu i bankowości. Utożsamiając omyłkowo lichwę z wszelkimi operacjami pieniężnymi, bardzo długo bezwzględnie zakazywali chrześcijanom aktywności bankowej. W rezultacie sfery te zostały zdominowane przez niechrześcijan, głównie przez Żydów. Konflikty ekonomiczne związane z nierównością majątkową przemieszały się z konfliktami etnicznymi i wyznaniowymi. Zgubne ich skutki odczuwamy do dziś. Jeszcze teraz plączą się w naszej świadomości niejasne obawy, a niekiedy wręcz fobie przed żydowsko-masońskim spiskiem i międzynarodową finansjerą, która chce nas zniszczyć, wykupić i wyprzedać. Z kolei echa deprecjacji kupieckiej profesji znajdujemy nawet w Katechizmie Kościoła Katolickiego. Trudno na przykład zrozumieć, dlaczego akurat handlarze mieliby być szczególnie narażeni na wadę chciwości. Fragment, w którym wyraźnie można się doczytać nuty pogardy wobec "brudnego" handlu, pochodzi wprawdzie z tekstu Katechizmu Rzymskiego. Nie wiadomo jednak, dlaczego go zacytowano. Wbrew temu, co nam usiłuje zasugerować nowy Katechizm, dziś już przecież wiadomo, że gospodarcze funkcje pracownika handlu nie sprowadzają się jedynie do tego, aby tanio kupić i drogo sprzedać (por. KKK 2537).\nObecnie od niektórych, wyraźnie nielegalnych dziedzin życia gospodarczego, jak produkcja narkotyków i handel nimi czy tzw. pranie brudnych pieniędzy, chrześcijanie rzeczywiście powinni trzymać się z daleka. Ich obecność w innych sferach, zwłaszcza nastawionych na zaspokajanie tzw. sztucznych potrzeb, budzi niekiedy pewne zastrzeżenia moralne. Dotyczy to na przykład rynku używek: alkoholowego, tytoniowego. Argumentacja przy moralnej ocenie aktywności w tych dziedzinach nie może jednak mieć charakteru deontologicznego ("nigdy nie" lub "zawsze tak"). Odnośne czyny nie są bowiem same w sobie dobre lub złe. Ich kwalifikacja moralna zależy od wielu okoliczności i od skutków, jakie wywołują. Ta niejednoznaczność moralna znajduje zresztą wyraz w zróżnicowanym i nieco niekonsekwentnym nastawieniu społecznym względem tych dziedzin. Zrozumiałe oburzenie wywołuje na przykład natrętna reklama papierosów, szczególnie skierowana do dzieci i młodzieży, czy agresywne techniki sprzedaży alkoholu. Bardziej wyrozumiali jesteśmy już wobec plantatorów tytoniu czy chmielu, zwłaszcza rodzimych, zaś właściciele winnic cieszą się raczej powszechnym poważaniem. Podobnie niejednoznaczny jest stosunek do produkcji zbrojeniowej i handlu bronią. Wspieranie konfliktów zbrojnych i międzynarodowego terroryzmu rzeczywiście godne jest potępienia, ale zupełnej likwidacji narodowych sił zbrojnych czy wojskowych paktów obronnych domagają się jedynie skrajni pacyfiści (a przecież żołnierz bez karabinu byłby kukłą).\nOdrębnego studium etycznego wymagałaby też obecność chrześcijan w tzw. szarej strefie życia gospodarczego. W normalnych, prawidłowo ukształtowanych ramach porządku gospodarczego "drugi obieg" wyraźnie godzi w dobro wspólne społeczeństwa. Kiedy jednak życie gospodarcze jest w pełni "uładzone"? Czy pojedynczy podmiot w ogóle jest w stanie ocenić na przykład godziwość systemu podatkowego? Czy zainteresowani półlegalną działalnością nie są skłonni przeceniać ewentualnych nieprawidłowości? Z drugiej strony podobno minimalne zaspokojenie konsumenckich potrzeb w okresie gospodarki realnego socjalizmu miało miejsce tylko dzięki aktywności przedsiębiorczych podmiotów prywatnych, zazwyczaj operujących na granicy legalności, poza oficjalnym systemem arbitralnych, socjalistycznych "reguł gry".\nJeszcze innym problemem, coraz częściej będącym źródłem poważnych konfliktów sumienia, jest obecność w tych gałęziach lub jednostkach gospodarki: firmach, spółkach, bankach, urzędach, których działalność jako taka jest społecznie dobroczynnna i niezbędna, ale których struktury z wielu względów uległy wynaturzeniu. Jeśli wierzyć doświadczonym spowiednikom, i u nas "istnieją ludzie gotowi wycofać się z interesów, zrezygnować z wyższego standardu życia czy podjąć cięższą pracę, jeżeli ich aktualne zaangażowanie jest nie do pogodzenia z dużą liczbą oszustw, łapówkarstwem czy systemem mafijnych powiązań pomiędzy podmiotami gospodarczymi".10 Ci wrażliwi ludzie znajdują się w sytuacji poważnego dylematu moralnego. Zostali skonfrontowani z dramatycznym dla nich pytaniem: czy można pozostać uczciwym w ramach niesprawiedliwych układów, w obrębie tzw. "struktur grzechu" (por. SRS 36)? Moralny wybór "wycofania się z interesów" w konkretnej, trudnej sytuacji budzi głęboki szacunek. Nie kwestionując jego słuszności w poszczególnych wypadkach, warto jednak dodać, że jest on pewną ostatecznością. Dowodzi przecież przegranej zainteresowanego. Tę dramatyczną decyzję powinny więc poprzedzić próby zmiany "grzechogennych" układów. Zbyt często traktujemy je jako "dane", na które nie mamy żadnego wpływu. Tymczasem wynaturzone struktury bynajmniej nie należą do istoty gospodarki rynkowej. Nie tworzą jakichś determinizmów, wobec których jesteśmy zupełnie bezsilni. Nie należy ich też mylić z prawami życia gospodarczego. Podejmując niełatwą walkę, trzeba jednak dokładnie obliczyć własne siły (odporność psychiczną, wytrwałość duchową), opracować mądrą strategię i realistycznie obliczyć szansę zwycięstwa. Przede wszystkim zaś - zdobyć sojuszników. Samotna ofensywa, emocjonalne, odruchowe reagowanie na "przemyślne", zorganizowane zło rzadko kończą się sukcesem, a dodatkowo grożą niepotrzebną utratą sił czy wręcz załamaniem się szlachetnego "sprawiedliwego". Wielkoduszna "walka z żywiołem", mężne upominanie się o godziwą obecność na areopagu gospodarki są nie do przecenienia. Podejmując ten wysiłek, czynimy dobro na skalę społeczną. Przygotowujemy grunt, aby inni nie zostali wystawieni na podobne pokusy. Ułatwiamy im służbę bliźniemu na polu gospodarczym. Ponadto małoduszne wycofanie się oznacza oddanie tego pola innym. Przecież "nieobecni nie mają racji". O fatalnych skutkach pozostawiania całych sfer aktywności gospodarczej poza obrębem promieniowania "Chrystusowego światła" była już mowa.\nW rozważaniach wokół udziału chrześcijan w gospodarce pożądane jest stanowisko trzeźwego umiaru w ocenie rynku. Niewskazana - bo nierealistyczna - jest zarówno jego bezkrytyczna apologia, jak i totalne potępienie. I jedno, i drugie krańcowe nastawienie grzeszy ponadto niekiedy anachronizmem. Legitymizując rynek, krytykując go lub zupełnie kwestionując, nawiązuje się do zamierzchłych stosunków gospodarczych i przywołuje argumenty, które dawno utraciły swą moc. Być może były trafne w przeszłości, ale okazują się chybione w odniesieniu do aktualnej sytuacji gospodarczej. Formułując wszelkie sądy oceniające względem gospodarki, trzeba zawsze mieć na uwadze zachodzące w niej szybkie przemiany, a także odnosić się nie do idealnego rynku, ale do jego konkretnych, historycznych form.11 Decyzję co do obecności na rynkowym areopagu podejmuje się przecież zawsze "tu i teraz". Jeśli ma to być dojrzała decyzja moralna, wymaga najpierw uchylenia pojawiających się zastrzeżeń, a następnie przywołania racji uzasadniających gospodarcze zaangażowanie. W naszej refleksji moralnej pytaniu "czy?" zawsze towarzyszy pytanie "dlaczego?".\nDlaczego być obecnym w gospodarce?\nW świetle poczynionych przed chwilą zastrzeżeń zadanie adekwatnego uzasadnienia uczestnictwa chrześcijan w różnych formach rynku okazuje się niewykonalne. W tym miejscu można co najwyżej zasygnalizować ogólny kierunek dalszych samodzielnych poszukiwań takich argumentów, które uchylałyby pojawiające się ciągle pytania i wątpliwości.\nMimo postępującej racjonalizacji produkcji wobec pewnych dziedzin gospodarczej aktywności, zwłaszcza prowadzonej na mniejszą skalę (rolnictwo, rzemiosło, drobna wytwórczość, usługi), ciągle aktualne pozostają ogólnoetyczne argumenty przywoływane od dawien dawna. Rdzeniem i ostatecznym celem gospodarowania jest zaspokajanie ludzkich potrzeb. Nasza konstytucja psychofizyczna domaga się ciągłego ich zaspokajania, a zatem działalność gospodarcza jest ostatecznie służbą człowiekowi, autentyczną formą miłości bliźniego. Jeśli produkując i wymieniając użyteczne dobra sami odnosimy przy tym korzyści, jeśli kierujemy się interesem własnym, to nie od razu jest on równoznaczny z egoizmem, godzącym w dobro wspólne. Aby utrzymać się na rynku, musimy sprostać konkurencji. To zaś wymaga twórczej inwencji, przedsiębiorczości, odwagi, wytrwałości, uczciwości, pilności i wielu innych cnót. Podejmując ryzyko gospodarowania, mamy więc szansę na samorealizację. Możemy stać się lepsi, odkryć i dobrze wykorzystać drzemiące w nas talenty.\nOczywiście, wszyscy ci, którzy na własnej skórze doświadczyli pracy ponad siły, źle zorganizowanej, nużącej, monotonnej, ogłupiającej, bezsensownej, a w końcu degradującej, mogą wzruszyć ramionami na te argumenty. Dotyczy to głównie pracowników najemnych, na przykład zatrudnionych w systemie taśmowym. Jeśli mimo rzetelnych wysiłków wszystkich odpowiedzialnych za organizację produkcji nie da się wyeliminować niektórych uciążliwych elementów ich gospodarczego zaangażowania, wówczas będą musieli poszukać na jego rzecz jeszcze głębszych uzasadnień etycznych czy religijnych. Odpowiedzialność za egzystencję własną i swoich najbliższych, czasami dosłownie: za przeżycie, jest - przy braku kapitału umożliwiającego robienie czegoś ciekawszego - racją trudną do odparcia.\n"Służba" czy "samorealizacja" dostarczają przekonujących argumentów jedynie na rzecz tzw. gospodarki realnej. Natomiast z trudem uzasadniają gospodarczą aktywność na rynkach finansowych. Wobec "kapitalizmu - kasyna" i drapieżnych rynków spekulacyjnych sprawiają wrażenie romantycznych mrzonek. Wspomniany wyżej ogromny ostatnio wzrost obrotów na tych rynkach, ich zdecydowana dominacja w gospodarce światowej, rodzi palące pytanie o ich etyczną godziwość. Cała sprawa jest niezwykle skomplikowana. Odpowiedzialny sąd etyczny wymagałby dokładnego przeanalizowania nie do końca przejrzystych współzależności w tym obszarze, dlatego trzeba w tym miejscu powstrzymać się od oceny.\nGospodarowanie zawsze jest wspólnym dziełem wielu podmiotów powiązanych ze sobą systemem wielorakich współzależności. Jest działalnością społeczną. Dlatego wśród argumentów na rzecz gospodarczego zaangażowania znajdują się i takie, które wskazują na ów wspólnototwórczy i kulturotwórczy wymiar całego systemu gospodarczego. Umocnią one indywidualną motywację jedynie wówczas, jeśli gospodarujący podmiot jest w stanie ogarnąć tę całość i uświadomić sobie cząstkę swej odpowiedzialności za jej kształt. Do uczciwego gospodarczego działania, w tym - do włączenia się w proces prawidłowego kształtowania "przedpola rynku" w postaci odpowiedniego prawnego "porządku ramowego" gospodarki, może mobilizować na przykład świadomość, że nieprawidłowości gospodarcze i zawodność "czystego" rynku nierzadko tkwią u podstaw wielkich kryzysów naszych czasów. Główną odpowiedzialnością za kryzys ekologiczny, za marnotrawstwo zasobów naturalnych i nieuwzględnianie podstawowych praw przyszłych pokoleń słusznie obarcza się gospodarkę. Nie można pozostać neutralnym wobec niej również dlatego, że jest ona instytucją społeczną wywierającą przemożny wpływ na styl i jakość życia poszczególnych jednostek i całych społeczeństw. Kondycja rynku współokreśla losy wolności i sprawiedliwości także obszarów pozarynkowych.\nChrześcijanin poszukiwać będzie jeszcze głębszych motywacji na rzecz swego gospodarczego zaangażowania. Tradycja biblijna umocni go w przeświadczeniu, że w świecie wiary wszystkie sprawy międzyludzkie, a więc także gospodarcze, są ważne. Stworzony na obraz i podobieństwo Boże, otrzymał zadanie kształtowania świata. Jest ono skierowane do każdego człowieka i do całych wspólnot. Przymierze na Synaju zobowiązuje zaś do wypełniania nakazów dotyczących całkiem "świeckich" spraw, na przykład zapewniającej egzystencję ochrony własności. W świetle chrześcijańskiego przekazu i produkcja, i handel, i polityka gospodarcza mają znaczenie nie tylko "ziemskie", ale i transcendentne. Oczywiście, zbawienie dokonuje się na płaszczyźnie religijnej.12 Jest ona jednak zakorzeniona w ziemskich strukturach stworzenia, także gospodarczych. Wszelkie niesprawiedliwości ziemskie, nawet jeśli krótkofalowo łudzą ekonomiczną rentownością, w ostatecznym rozrachunku szkodzą dobru ogólnemu, okazują się szkodliwe etycznie. Naruszają poniekąd także porządek zbawczy.\nChrześcijańską motywację gospodarczą winna też przenikać "opcja na rzecz ubogich". Biedni, poszkodowani, słabi zajmują wyróżnione miejsce w Biblii. Ponieważ nie można od nich oczekiwać odwzajemnienia się, pełnego sprostania wymogom rynkowym, szczególnie narażeni są na wyzysk silniejszych.13 Problematyka sprawiedliwego podziału rynkowych owoców, w tym: kształtowanie struktur gwarantujących równość szans, dotyczy już jednak raczej sposobu chrześcijańskiej obecności w gospodarce.\nJak być obecnym w gospodarce?\nWobec kompleksowości omawianej problematyki odpowiedź na pytanie: jak (jako chrześcijanin) być obecnym w gospodarce? nie może być wyczerpująca (dotyczyło to też pytań: "czy?" i "dlaczego?"). Tym bardziej, że problemy moralne wybranych obszarów i sfer życia gospodarczego, a nawet poszczególnych zawodów oraz firm są bardzo zróżnicowane. Zresztą w coraz szerszym zakresie stają się przedmiotem szczegółowego namysłu. W takich sprawach jak na przykład: stosunek do bogactwa, do płacenia podatków, do kredytów, marketing, reklama, tzw. mobbing i wielu innych można odesłać czytelników do licznych opracowań.14 Różne grupy zawodowe czy stowarzyszenia gospodarcze, świadome specyfiki dylematów moralnych własnego środowiska i zatroskane stanem jego ethosu, podejmują refleksję nad swą etyką zawodową oraz sporządzają kodeksy etyczne.15 Liczne korporacje i firmy zastanawiają się nad fundamentalnymi celami swego działania, nad filozofią i aksjologią, która nimi kieruje. Dla podniesienia standardu etycznego i minimalizacji zachowań nagannych próbują zainicjować proces instytucjonalizacji "dobrych obyczajów". Opracowują "misje firmy" czy regulaminy etyczne swych jednostek gospodarczych, powołują komisje etyczne.\nDynamicznie rozwijającemu się ruchowi etyki biznesu towarzyszy refleksja teoretyczna. Na uniwersytetach działają katedry etyki gospodarczej. Powstają czasopisma fachowe i podręczniki z tej dziedziny. Różne specjalistyczne instytuty i centra badawcze organizują sympozja i kongresy, prowadzą "treningi etyczne" dla biznesmenów. Znaczącym dorobkiem tych środowisk jest wypracowanie koncepcji stakeholder16. Słowem tym określa się wszystkich, których interesy lub prawa w jakikolwiek sposób związane są z działalnością danego przedsiębiorstwa. Chodzi tu o akcjonariuszy, menadżerów różnych szczebli, pracowników najemnych, klientów lub użytkowników, dostawców, konkurentów, wspólnoty lokalne, na terenie których działa firma, a w końcu - o całe społeczeństwo. W ramach tej koncepcji próbuje się przezwyciężyć zawężone rozumienie celu firmy i sprowadzenie go do maksymalizacji zysku. Zamiast uprzywilejowanego traktowania interesów jednej tylko grupy - właścicieli, zostają też uwzględnione słuszne żądania wszystkich innych zainteresowanych. Oczywiście, każdorazowe wyważanie aktualnych priorytetów nie następuje bezkonfliktowo. Jendak w oparciu o wizję przedsiębiorstwa, na którą składa się cała siatka wielorakich relacji, nie da się już zaprzeczyć istnieniu uprawnionych roszczeń różnych podmiotów.17\nObok niezaprzeczalnych osiągnięć oddolnego ruchu i ciekawych propozycji teoretycznych etyki biznesu także w tej dziedzinie odnotowuje się pewne deficyty. Zarzuca się jej na przykład zainteresowanie nie tyle etycznością biznesu, ile biznesem poprzez etykę. Przecież etyczność popłaca, można na niej zrobić niezły interes! Poza tym nowa etyka gospodarcza rozwija się w bardzo różnych kontekstach kulturowo-społecznych. Trudno niekiedy doszukać się w niej chrześcijańskiej inspiracji. Wskutek panującego tu pluralizmu poglądów, trudności wypracowania konsensu kulturowego, a tym samym - uzgodnienia nawet fundamentalnych kryteriów oceny moralnej, wykazuje ona raczej cechy areopagu.\nSposobu odniesienia się do tej sytuacji, jak i w ogóle - strategii postępowania na rynkowym areopagu, możemy uczyć się od św. Pawła. Jego niebanalne podejście do Areopagitów i nam dostarcza cennych wskazówek. Apostoł nikogo nie potępiał, nie rozpoczął swej mowy od ostrej polemiki. Przeciwnie, nawiązując do napisu "Nieznanemu Bogu" na jednym z ołtarzy, pochwalił Ateńczyków: "widzę, że jesteście pod każdym względem bardzo religijni". Trzeba zatem docenić i zaakceptować wysiłki wszystkich ludzi "dobrej woli", podjąć z nimi współpracę, cierpliwie wysłuchiwać ich racji. Niewskazane jest ani fundamentalistyczne forsowanie swych racji, ani pospieszne "synkretyczne zbratanie". Nie można też ukrywać swych poglądów. Stanowcze, choć pełne życzliwości i szacunku dla słuchaczy jest Pawłowe oświadczenie: "Ja wam głoszę to, co czcicie, nie znając" (por. Dz 17, 22-23). Owo "głoszenie" okazuje się jednak w końcu nieuniknione. Znamiennym tytułem - pytaniem retorycznym - opatrzyła redakcja "W drodze" wywiad z Hanną Gronkiewicz-Waltz: Czy można być katolikiem i nikomu o tym nie mówić? Pani prezes NBP zaś przekonuje: "Najważniejsze jest bycie autentycznym (...) Należy być po prostu sobą, zaniechać jakiegoś natrętnego moralizatorstwa, nawracania siłą, bo to niczego dobrego nie przynosi."18\nRynek nie ostoi się bez moralności, potrzebuje także indywidualnego świadectwa świeckich chrześcijan. Właśnie oni powinni, jak zauważa Jan Paweł II, i to "we własnym imieniu, ale jako wierni członkowie Kościoła, rozwijać (...) życie gospodarcze (...) zgodnie z zasadami Ewangelii".19 W innym miejscu i w odniesieniu do pewnej tylko bolesnej kwestii ubóstwa, które odsłoniło się w dobie dynamicznego rozwoju gospodarczego naszego kraju, Papież przypominał o obowiązku miłości, niesienia pomocy na miarę możliwości każdego z nas. Jednocześnie wskazał na inny obszar gospodarczej aktywności chrześcijan: "Jest obowiązkiem zwłaszcza tych, którzy sprawują władzę, tak zarządzać dobrem wspólnym, takie stanowić prawa i tak kierować gospodarką kraju, aby te bolesne zjawiska życia społecznego znalazły swoje właściwe rozwiązanie"20.\nTo indywidualne oraz strukturalne podejście dotyczy wszystkich zagadnień społeczno-gospodarczych. Etyka biznesu oprócz płaszczyzny mikroetycznej (zachowań, postaw, cnót czy indywidualnego "świadectwa") oraz makroetycznej (organizacja całego porządku gospodarczego, i to nie tylko w skali gospodarki narodowej, ale i ponadnarodowej) wyróżnia jeszcze tzw. meso-etykę, zajmującą się prawidłową organizacją jednostek gospodarczych (wspomniana koncepcja stakeholder należy do tej sfery refleksji etycznej). Bardzo pożądana jest aktywna obecność chrześcijan we wszystkich tych obszarach.\nNie traktujemy zazwyczaj żmudnych wysiłków wokół regulacji życia gospodarczego, np. obmyślania skutecznego ustawodawstwa antymonopolowego, właściwego systemu podatkowego, kredytowego, monetarnego czy ubezpieczeń społecznych i w ogóle stanowienia ram dla gospodarki jako działania w obrębie pola moralnego. Tymczasem tylko rynek instytucjonalnie uregulowany jest w stanie dobrze wypełnić swe funkcje służby dobru wspólnemu. Również na wintegrowaniu rynku w pewien projekt polityczny, który zapobiega jego wynaturzeniom, a nie tylko na osobistym nieuleganiu bożkom mamony i sukcesu, polega niepoddawanie się rynkowej hegemonii. Takie "oswajanie" rynku rzeczywiście ma charakter (makro-) etyczny. Jego ideami przewodnimi są takie kategorie, jak: dobro wspólne, sprawiedliwość, solidarność, wolność i odpowiedzialność.\nZ wieloma makroekonomicznymi problemami współczesnego świata nie poradzi sobie ani osobista doskonałość moralna i zaangażowanie religijne, ani sam rynek. Mądrych politycznych rozwiązań, i to w skali ponadnarodowej, domaga się chociażby ślepy zaułek międzynarodowego zadłużenia czy proces globalizacji gospodarki. Zdaniem specjalistów zgubne skutki globalizacji (drastyczny wzrost bezrobocia, groźba załamania "państwa społecznego") pojawiły się właśnie dlatego, że gospodarka "wymknęła się" z dobroczynnego wpływu państwowego "porządku ramowego", a nie udało się jej dotąd wprząc w jakiś kontynentalny czy światowy ład polityczny - bo go po prostu nie ma. Europejczycy pokładają pewną nadzieję w strukturach Unii Europejskiej, zwłaszcza w unii walutowej, przewidującej dla państw członkowskich wspólną politykę monetarną, finansową i podatkową. Unia Europejska bynajmniej nie jest koniem trojańskim otwierającym globalizacji drogę do Europy, jak się niekiedy sugeruje. Przeciwnie, stwarza szansę, jeśli nie zatrzymania, to przynajmniej współkształtowania tego procesu.21\nTrudno przecenić społeczno-etyczne znaczenie działań instytucji politycznych w płaszczyźnie makroekonomicznej. Niemniej, zgodnie z zasadą pomocniczości, nie mogą one we wszystkim zastępować społeczeństwa obywatelskiego. Powinny raczej zagwarantować warunki umożliwiające wyzwolenie wielorakich form oddolnej aktywności społecznej (ruch konsumencki, samopomocowe inicjatywy społeczno-gospodarcze, różne organizacje pozarządowe i grupy wolontariatu) zmierzających ku temu samemu celowi: uładzeniu rynku. Takim warunkiem jest chociażby niezależny od wpływu sił rynkowych system komunikacji, stwarzający płaszczyznę swobodnej wymiany poglądów na temat godziwych celów w życiu publicznym i sposobów skutecznego ich urzeczywistnienia. Instytucje polityczne powinny też zabiegać o skoordynowanie tych inicjatyw z działaniami państwowymi.22\nW działalności tzw. "trzeciego sektora", od pewnego czasu niezwykle aktywnego we wszystkich zachodnich społeczeństwach kapitalistycznych, pokłada się wielkie nadzieje na uzdrowienie gospodarki, a przynajmniej na złagodzenie jej wynaturzeń. "Trzeci sektor" tworzą niezliczone organizacje samopomocowe tych wszystkich, dla których zabrakło miejsca wśród elit ekonomicznych i politycznych ("pierwszy sektor") oraz wśród zorganizowanych w związki zawodowe pracowników najemnych ("drugi sektor"). Wspólnie realizują różne alternatywne projekty społeczno-gospodarcze, głównie dla zaspokojenia lokalnych potrzeb. Chodzi tu na przykład o spółdzielnie kredytowe, produkcję na małą skalę artykułów spożywczych, wspólne prowadzenie niewielkich sklepów czy stołówek. Bogate są też nieformalne inicjatywy społeczne "trzeciego sektora": domy dziennego pobytu dla potrzebujących, ośrodki dla narkomanów, imigrantów, centra szkoleniowe i poradnictwa, szkoły ludowe i wiele innych.\nW pewnych kręgach naukowych ten nowy, prężny ruch społeczny witany jest wręcz entuzjastycznie. Wskazuje się na jego potencjał wspólnototwórczy, lokalne zakorzenienie, odkrycie zapomnianej wzajemności i dobrowolności, kształtowanie "ciepłych" relacji społecznych.23 Na przykład w opinii Karla Polanyi naprawy współczesnego społeczeństwa nie zapewni ani wzrost gospodarczy, ani sprawiedliwy podział dóbr, ale właśnie ponowne zintegrowanie aktywności gospodarczej z życiem wspólnotowym, odbudowa ethosu solidarności i kultury współpracy.24 Jakkolwiek obiecujące i ważne byłyby inicjatywy "trzeciego sektora", związanego zazwyczaj ideowo z amerykańskim komunitaryzmem, w ocenie jego roli społeczno-gospodarczej nie można jednak ulegać swego rodzaju romantyzmowi społecznemu - przestrzegają inni. Z uwagą trzeba śledzić rozwój tego ruchu, aby w porę zapobiec ewentualnemu powstaniu "społeczeństwa związkowego" (Verbändegesellschaft) i "władzy funkcjonariuszy".25\nNie da się wykluczyć możliwości takich wynaturzeń (nie ma na ziemi rzeczy doskonałych). Słuszny jest zatem postulat czujnej obserwacji ewolucji "trzeciego sektora". Na pewno jednak na areopagu niezliczonych jego organizacji jest miejsce dla chrześcijan. Zachętę do aktywności w ich obrębie znajdujemy też na kartach encyklik społecznych. Dostrzega się bowiem, że owe "społeczności pośrednie dojrzewają (...) jako prawdziwe wspólnoty osób i umacniają tkankę społeczną, zapobiegając jej degradacji, jaką jest anonimowość i bezosobowe umasowienie, niestety częste we współczesnym społeczeństwie. Osoba ludzka żyje i »podmiotowość społeczna« wzrasta wtedy, kiedy wiele różnych relacji wzajemnie się ze sobą splata" (CA 49).\nRozpatrywane tu sposoby "etycznej" obecności na rynku: ruch i teoria etyki biznesu, indywidualne świadectwo miłości bliźniego, humanizacja przedsiębiorstwa, projekty polityczne gospodarczego "porządku ramowego" (czyli mikro-, meso- i makroetyka), inicjatywy "trzeciego sektora", niezależnie od tego, czy pochodzą z inspiracji chrześcijańskiej czy pozachrześcijańskiej, wskazują na powszechne dziś przeświadczenie, że rynek bazuje na potencjale, którego sam z siebie nie jest w stanie stworzyć. Często cytowana zasada, którą Wolfgang Böckenförde odniósł do nowożytnego państwa demokratycznego (że nie potrafi ono ani zabezpieczyć, ani tym bardziej stworzyć moralnych przesłanek, na które jest zdane), dotyczy w równej mierze gospodarki rynkowej. Zresztą wielcy przedstawiciele myśli ekonomicznej doskonale zdawali sobie z tego sprawę. Jednak w dobie "ekonomistycznego" ducha czasu pewne fragmenty ich dorobku uległy zapomnieniu. I tak na przykład wybitny przedstawiciel ordoliberalnej szkoły freiburskiej, Wilhelm Röpke, pisał w 1955 roku: "Okazuje się, że zimny świat czystego interesu czerpie z rezerw moralnych. Na nich się opiera i z ich powodu upada. Są one ważniejsze niż wszystkie prawa gospodarcze i zasady ekonomiczne. Rynek, konkurencja, gra podaży i popytu nie tworzą tych rezerw, ale je zużywają. Muszą je pozyskiwać z obszarów pozarynkowych."26 Jeszcze wcześniej, bo w 1930 roku, John M. Keynes w wykładzie Możliwości gospodarcze naszych wnuków zarysował wizję przyszłości świata, w którym ekonomiczny problem ograniczoności dóbr zostanie rozwiązany dzięki temu, że "udzielimy głosu moralności", że odważymy się przypisać pieniądzu jego właściwą pozycję środka, a nie celu. Jego zdaniem przyszłość należy do królestwa wolności i moralności, a nie konieczności ekonomicznych. W nowym, przyszłym społeczeństwie powrócimy do najtrwalszych i najsłuszniejszych zasad tradycyjnej religii i cnoty. Będziemy wiedzieli, że chciwość jest wadą, lichwa przestępstwem, a miłość do pieniądza - niegodziwością i że ci, którzy naprawdę kroczą drogą cnoty i zdrowego rozsądku, nie muszą myśleć o przyszłości. Zakończenie tego wykładu brzmi prawie eschatologicznie: "zaprawdę nowe społeczeństwo już się rozpoczęło"27.\nPrzybliżanie jego realizacji, tzn. "podkładanie" moralnych fundamentów gospodarki, rewitalizacja podstawowych wartości, na których opiera się rynek: wolności, solidarności, pomocniczości, sprawiedliwości, jest zadaniem na wskroś chrześcijańskim. Kościół i przez swe nauczanie, i przez aktywność laikatu, a przede wszystkim przez swój mistyczny potencjał modlitwy i życia sakramentalnego jest w stanie znacząco przyczynić się do powiązania na nowo rynku z ethosem. Najpierw jednak daje ludziom "motywy życia i nadziei", budzi zaufanie do przyszłości oraz wolę kształtowania nowego, sprawiedliwego społeczeństwa.\nANIELA DYLUS, prof., kierownik Katedry Etyki Gospodarczej na Wydziale Kościelnych Nauk Historycznych i Społecznych ATK. Wydała: Problematyka etyki nauki u przedstawicieli szkoły lwowsko-warszawskiej (1987), Moralność krańcowa jako problem dla katolickiej nauki społecznej (1992), Gospodarka. Moralność. Chrześcijaństwo (1994).\n1. Wielość "kapitalistycznych" modeli zajmująco charakteryzuje np. Michel Albert. Por. Kapitalizm kontra kapitalizm, Kraków 1994.\n2. Por. F. G. Camacho, Der Markt: Geschichte und Anthropologie einer sozioökonomischen Institution, "Concilium" 1997, nr 2, s. 139-140.\n3. Por. M. Vidal, D. Mieth, Markt, Ethik und Religion, tamże, s. 133.\n4. Por. J. Schasching, Wskazania nauki społecznej Kościoła na okres przemian systemowych - od kolektywizmu do gospodarki rynkowej, w: Katolicyzm społeczny a Polska współczesna, Warszawa 1997, s. 91.\n5. Szerzej na ten temat por. B. Kern, Koloß auf tönernen Füßen, "Concilium" 1997, nr 2, s. 145-152.\n6. Por. homilia w Gorzowie Wielkopolskim, 2 czerwca 1997.\n7. Por. przemówienie do młodzieży, Poznań, 3 czerwca 1997.\n8. Taką postawę wobec tekstów papieskich zaleca - w odniesieniu do Centesimus annus - Richard J. Neuhaus. Por. Biznes i Ewangelia. Wyzwanie dla chrześcijanina- kapitalisty, Poznań 1993, s. 103.\n9. Chodziło im wprawdzie o to, aby "podchwycić Go w mowie" (Łk 20, 20), ale widocznie problem godziwości płacenia podatków wcale nie był wówczas oczywisty.\n10. P. Kozacki, "W drodze", 1997, nr 2, s. 1.\n11. Por. A. Lattuada, Positive Bewertung des Marktes aus ethischer Sicht, "Concilium" 1997, nr 2, s. 208-209.\n12. Dlatego redakcja "Concilium" tytułowe zdanie cytowanego już numeru (1997, nr 2): Poza rynkiem nie ma zbawienia?"(Außerhalb des Marktes kein Heil?) słusznie opatrzyła znakiem zapytania.\n13. Por. F. Furger, Gospodarka rynkowa w Europie skoncentrowana na pracy, ekologiczna i odpowiedzialna przed światem?, w: Europa jutra, pr. zb. pod red. P. Koslowskiego, Lublin 1994, s. 302-304.\n14. Oto niektóre tylko tytuły artykułów w tegorocznych polskich czasopismach katolickich: Raju na ziemi nie będzie (z M. Ziębą rozmawia A. Gruszecka, "W drodze", 1997, nr 2, s. 5-13), Jezus i pieniądze (J. Gać, "W drodze", 1997, nr 6, s. 24-28), Chrześcijanin wobec podatków (A. Filipowicz, "Przegląd Powszechny", 1997, nr 3, s. 288-299), Biblijna perspektywa pożyczania pieniędzy (D. Rybińska, "W drodze" 1997, nr 6, s. 16-23), Marketing etyczny? (A. Krzymiński, "Przegląd Powszechny" 1997, nr 1, s. 50-61), Manipulacja mentalna i kulturowa (P. Remesz, "W drodze" 1997, nr 2, s. 14-18), Mobbing - terror psychiczny w miejscu pracy (E. Kośmicki, "Przegląd Powszechny" 1996, nr 6, s. 340-345).\n15. Również w Polsce próbuje się kodyfikować etyczne normy aktywności gospodarczej. Opracowano już np. Kodeks etyki zawodowej doradców w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi, Kodeks dobrej praktyki bankowej, Kodeks etyki w działalności gospodarczej.\n16. Brak dotąd zadowalającego polskiego odpowiednika tego słowa. Najbardziej trafne jest chyba określenie "nosiciel ryzyka".\n17. Por. A. Lattuada, art. cyt., s. 213-216.\n18. Czy można być katolikiem i nikomu o tym nie mówić?, z H. Gronkiewicz-Waltz rozmawia J. Grzegorczyk, "W drodze" 1997, nr 6, s. 9.\n19. Przesłanie do biskupów z Konferencji Episkopatu Polski, Kraków 8 czerwca 1997.\n20. Homilia w Legnicy, 2 czerwca 1997.\n21. Por. J. Homeyer, Zur wirtschaftlichen und sozialen Lage, "Die neue Ordnung" 1997, z. 2, s. 92-93.\n22. Por. A. Lattuada, art. cyt., s. 213.\n23. Por. G. Baum, Jenseits des Marktes: Das Wachstum des informellen Wirtschaftssektors, "Concilium" 1997, nr 2, s. 160-166.\n24. Por. K. Polanyi, The Great Transformation. Politische und ökonomische Ursprünge von Gesellschaften und Wirtschaftssystemen, Frankfurt a. M. 1978.\n25. Por. L. Roos, Das Wort der Kirchen, "Die neue Ordnung" 1997, z. 2, s. 110.\n26. W. Röpke, Grundtexte zur Sozialen Marktwirtschaft, pr. zb. pod red. W. Stützel, Stuttgart 1981, s. 439-450.\n27. Por. J. M. Keynes, Ensayos de persuasión, Edit. Critica, Barcelona 1988, s. 331-333; cyt. za: F. G. Camacho, art. cyt., s. 142-144.\nKliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: pluralizm szara strefa moralność etyka społeczeństwo gospodarka chrześcijanin biznes liberalizm biznesmen sukces rynek sprawiedliwy podział dóbr konsument


7 urodziny answear - konkurs! - Blog modowy Answear\nSKLEP > Blog modowy Answear > Akcje specjalne > 7 urodziny answear – konkurs!\nAnna Szwec - 15/02/18\n7 urodziny to dla nas wyjątkowe wydarzenie! Chcemy cieszyć się z Wami wspólnym sukcesem, dlatego przygotowaliśmy niesamowite prezenty!\nSpołeczność #WeAreTheAnswear z roku na rok rośnie w siłę, więc mamy dla Was nie jeden, a dwa urodzinowe konkursy i dodatkowe rabaty!\nWYGRAJ 1 z 7 ZESTAWÓW UBRAŃ\nPrzygotuj dla nas kreatywną wersję życzeń urodzinowych. Nie ograniczamy Twojej wyobraźni – życzenia możesz przesłać nam w formie tekstu, grafiki lub nagrania wideo. Zaskocz nas swoim pomysłem i wygraj 1 z 7 zestawów ulubionych marek takich jak Love Moschino, DKNY, Tommy Hilfiger, Calvin Klein Jeans, Desigual, Diesel, Adidas Originals o wartości ok. 1 tys. zł. Na zgłoszenia czekamy do 28.02! Szczegóły konkursu znajdziecie na naszej stronie urodzinowej -> urodziny7.answear.com\nZDOBYWAJ URODZINOWE NIESPODZIANKI KAŻDEGO DNIA\nWystarczy, że obserwujesz nas na Instagramie @answear i opublikujesz na swoim profilu zdjęcie zgodnie z hasłem danego dnia. Codziennie przez 14 dni będziemy publikować zdjęcie z hasłem w formie hashtagu. Spośród wszystkich publikacji zdjęć, zgodnych z tematem zadania, zawsze kolejnego dnia wyłaniać będziemy zwycięzce i przyznawać nagrodę. Szczegółów szukaj na naszym profilu > instagram.com/answear\nDodatkowo, mamy dla Was niesamowite, urodzinowe rabaty! Szczegóły znajdziecie na naszej stronie -> answear.com\nO wszystkich urodzinowych niespodziankach przeczytasz na stronie -> urodziny7.answear.com


Jajko to nie kura - taka faza - blog GPS\n30.09.2016 974 0\nZ uwagi na głupie rysunki krążące ostatnio po sieci rozpowszechnił się taki argument uzasadniający aborcję: "Jeśli zapłodniona komórka to jest człowiek, to pieczony kurczak to gotowane jajko.", „Zarodek to nie dziecko, tak jak jajko to nie kura”. Więc aborcja nie jest morderstwem, bo zarodek to nie człowiek. Nawet z pozoru inteligentni ludzie te głupoty powtarzają. Więc tłumaczę jak dzieciom.\nNowe jest dobre <- poprzednia notka\nnastępna notka -> Zamienię macicę na mózg, czyli: "Dość dyktatury kobiet!\nOpublikowano: 30 września 2016, 11:45\nUdostępnij22 Udostępnij Lubię to! Skomentuj37\tNapisz notkę Obserwuj notkę Zgłoś nadużycie


Sprężarkę w samochodowym silniku turbospalinowym napędza z reguły turbina jednostopniowa. Turbina napędowa jest jedno- do pięciostopniową turbiną osiowa lub jednostopniową turbiną promieniową o przepływie dośrodkowym, tzw. turbiną dośrodkową. Zastosowanie dwóch turbin dośrodkowych lub wielostopniowej turbiny dośrodkowej zmusza do niekorz...\nTłuczeń spod podkładów jest przenoszony korytem roboczym na przesiewacz. Przesiewacz oddziela od tłucznia wszystkie zanieczyszczenia 0 granulacji mniejszej niż 20 mm oraz rozdziela tłuczeń według klas. Przesiewacz składa się z dwu poziomów sit: pierwszy poziom ma dwa rodzaje sit — o oczkach 50 X 50 mm i mm, a drugi poziom — o oczkach 28X28 m...\nKażda z marek samochodów kojarzy się nam z czymś innym. Volvo kojarzymy z bezpieczeństwem, Volkswagena z tanimi częściami zamiennymi i dobrą jakością. Toyota zapisała się w pamię...


Podrasa śródziemnomorska | Antropologia fizyczna\nHome Klasyfikacja rasowa - Hooton Rasa biała (kaukaska) Podrasa śródziemnomorska\nPodrasa śródziemnomorska (Mediterranean)\nwskaźnik główny: poniżej 80 (mezo- do dolichocefalicznego), średnio 77\nbrak prognatyzmu lub bardzo słaby\nzęby i podniebienie małe\nkolor oczu: ciemnobrązowe lub średnio brązowe\nkolor włosów: ciemnobrązowe do czarnych\nkształt włosów: przeważnie od słabo falistych do lekko kręconych\nkolor skóry: od matowobiałego do jasnobrązowego\nzarost i owłosienie ciała: przeważnie niezbyt obfite w większości typów\nTyp górnopaleolityczny (Upper Paleolithic) lub atlantycko-śródziemnomorski\nTyp morfologiczny podrasy śródziemnomorskiej. Inaczej nazywany atlantycko-śródziemnomorski (Atlanto-Mediterranean).\nzazwyczaj wysoki (170-x) ale może być średni, rzadko niski\nwskaźnik główny: dolichocefaliczny (x-75)\ngłowa bardzo długa, zazwyczaj powyżej 200 mm\nczoło zazwyczaj pochyłe\nłuki nadoczodołowe: przeważnie duże\nczęsto bardzo długa\nśrednia szerokość i wysokość w wymiarach bezwzględnych\nprzeważnie dość szeroki wskaźnik nosowy\nprofil zazwyczaj prosty, czasem wypukły\nduże zagłębienie pomiędzy nasadą nosa, a czołem\no średnio zarysowanych kątach (gonionach)\npodbródek wyraźnie zarysowany i z reguły wgłębiony\nkształt włosów: przeważnie bardzo faliste lub kręcone\nkolor skóry: niekiedy bardzo jasny, o czerwonawym odcieniu (Europa), poza nią raczej śniada\nSporadycznie w izolowanych rejonach Europy i Bliskiego Wschodu; prawdopodobnie częściej można ten typ spotkać w Irlandii, Szkocji i Walii.\nEickstedt - typ euro-afrykański\nTyp irańsko-wyżynny (Iranian Plateau)\nRóżni się od typu górnopaleolitycznego następującymi cechami, wskazujacymi na wpływ :\nwzrost: zazwyczaj średni (około 167cm)\ngłowa / czaszka: bardzo duża, skrajnie dolichocefaliczna, z bardzo wydatną potylicą, pochyłym czołem i dużymi łukami nadoczodołowymi\ntwarz: wydłużona; kości policzkowe są wyraźnie zaznaczone\nnos: bardzo wydatny; zawsze wysoki, szeroki lub średnio szeroki jeśli chodzi o nasadę i grzbiet; zazwyczaj o wypukłym profilu; koniuszek wąski do średniego i opuszczony; skrzydełka nosa sięgają daleko do tyłu\nżuchwa: ma wyraźnie zaznaczone kąty (goniony), podbródek wyraźnie zaznaczony\nzarost i owłosienie ciała: zazwyczaj obfite\nGłównie w Iraku i Iranie. Sięga do północno-zachodnich Indii.\nMichalski - chyba najbardziej zbliżony jest typ refaicki (YK) w swej frakcji orientalnej i częściowo pośredniej\nLundman - podrasa irańska rasy wchodnio-śróziemnomorskiej\nTyp klasyczny śródziemnomorski (Classic Mediterranean)\nZredukowana pochodna typu górnopaleolitycznego.\nwzrost: zazwyczaj niski, rzadziej średni, około 162-164 cm\nbudowa: smukła (gracylna); szkielet delikatnie zbudowany; tendencja do smukłości w młodości i otyłości w starszym wieku\nwskaźnik główny: dolichocefaliczny (72-76)\nwskaźnik wysokościowo-długościowy: niski bądź średni\nczaszka: o lekkiej budowie, skronie płaskie, potylica wystająca\nczoło prostokątne (widok z przodu), o średniej wysokości, trochę zaokrąglone i słabo lub średnio pochyłe; ze słabo widocznymi łukami nadoczodołowymi\ntwarz: wąska lecz nie długa, owalna; kości policzkowe niewidoczne; relief twarzy delikatny i symetryczne rysy\nnos: wskaźnik nosowy przeważnie (65-69); wąski i średnio wysoki; profil prosty (rzadko lekko wklęsły) ze średnio grubym koniuszkiem, zadartym lub poziomym; nozdrza średnio grube\npodbródek spiczasty i niezbyt wydatny\nkolor oczu: ciemno do jasnobrązowych\nkolor włosów: czarne, lub rzadziej ciemnobrązowe\nkształt włosów: często mocno faliste i niekiedy kręcone, rzadko proste gładkie\nkolor skóry: jasnobrązowy lub płowy, względnie matowobiały\nzarost i owłosienie ciała: obfite na głowie, zarost i owłosienie ciała średnie lub rzadziej słabe\nSpotykany w całym basenie Morza Śródziemnego (szczególnie w południowych Włoszech, południowej Francji, półwyspie Iberyjskim, północnej Afryce i półwyspie Arabskim). Sporadycznie we wschodniej, środkowej i częściej północno-zachodniej Europie, tu głównie na Wyspach Brytyjskich.\nOdpowiedniki w innych typologiach (wariant o prostym nosie):\nCzekanowski - rasa śródziemnomorska\nEickstedt - typ gracylny śródziemnomorski\nLundman - rasa zachodnio-śródziemnomorska\nTyp arabsko- śródziemnomorski (Arabo-Mediterranean)\nW wydaniu "Up from the Ape" z 1946 określony jako wariant typu klasyczno-śródziemnomorskiego o wypukłym nosie i będący zredukowaną pochodną typu irańsko-wyżynnego.\nWe wcześniejszym wydaniu z 1931 określony prostu jako Arab i opisany bardziej szczegółowo, z kolei w "Twilight of Man" z 1939 hooton nazwał go Arabo-Mediterranean. Pochodzenie  głównie podrasa śródziemnomorska, z małą domieszką armenoidalną i prawdopodobnie nordycką.\nwzrost 165-168 cm, czyli wyższy niż w typie klasycznym śródziemnomorskim.\nbardzo dolichocefaliczna czaszka, o wypukłej potylicy\ntwarz dłuższa i węższa (88-x) niż w typie klasycznym, eliptyczna\nnos bardzo wąski, wysoki, wypukły, czasem garbaty, o koniuszku wąskim, opuszczonym i skrzydełkach nosa sięgających daleko do tyłu i przypłaszczonych, a nie wypukłych jak u Armenoidów\npodbródek spiczasty i wysunięty do przodu\noczy czarne lub ciemnobrązowe\nwłosy czarne lub ciemnobrązowe; o kształcie falistym lub kręcone, o średniej grubości\nkolor skóry: oliwkowy, brązowy\nKoncentruje się na Płw. Arabskim i północnej Afryce, sporadycznie w Hiszpanii, Portugalii, Francji i Włoszech.\nMichalski - rasa orientalna (K)\nLundman - rasa arabska\nTyp berberyjski (Berber) lub Crude Mediterranean\nHooton opisał w wydaniu "Up from the Ape" z 1931 podrasę berberyjskę (Berber), a w "Twilight of Man" z 1939 zbliżony typ proto-śródziemnomorski (Crude Mediterranean). W wydaniu "Up from the Ape" z 1946 pominął ten typ / podrasę i zaliczył ją do szeroko pojętej podrasy śródziemnomorskiej.\nPochodzenie wg Hootona  to głównie podrasa śródziemnomorska z małą domieszką podrasy alpejskiej.\nCechy charakterystyczne (połączyłem cechy Berber i Crude Mediterranean):\nwzrost: średni (167-168 cm przeważnie)\nbudowa: szczupła, długie nogi (Berber) ale przy (Crude) opisany jako masywny\ngłowa: dolichocefaliczna, potylica wystająca\nłuki nadoczodołowe większe niż typie klasycznym\ntwarz: kwadratowa, o średniej szerokości i raczej krótka, o wskaźniku twarzowym średnim lub szerokim (x-87); kości policzkowe bardziej wystające niż typie klasycznym\nnos niższy i szerszy niż w typie klasycznym, ze słabą tendencją do profilu wklęsłego\nkąty szczęki bardziej widoczne niż typie klasycznym; podbródek mniej wydatny ale bardziej kwadratowy i często wgłębiony\noczy czarne lub bardzo ciemnobrązowe\nwłosy czarne lub bardzo ciemnobrązowe; przeważnie faliste\nkolor skóry: oliwkowy lub brązowy\nzarost i owłosienie ciała: raczej bardziej obfite niż w typie klasycznym (Crude), ale przy Berber podano że również skąpe.\nSkoncentrowany w północno-zachodniej Afryce (Maroko, Algieria) wśród Berberów. Sporadycznie w Hiszpanii, Portugalii, Francji i Włoszech.\nOczywiście rasa mediterranoidalna (B) Michalskiego bardzo nawiązuje do niego, choć w szczegółach występuje parę różnic, które znikają gdy weźmie się pod uwagę typy mieszane jak mediterranoidalno-orientlany (BK) i submediterranoidalny (BE)\nEickstedt - typ berberyjski (Berberid) rasy śródziemnomorskiej\nLundman - częściowo typ Berid i wariant kanaryjski rasy paleo-atlantyckiej\ntyp górnopaleolityczny (atlantycko-śródziemnomorski)\n3. Hooton E., Twilight of Man, 1939\n4. Hooton E., Up from the Ape, 1946\ntyp klasyczny śródziemnomorski o prostym nosie\n5. Hooton E., Twilight of Man, 1939\n6. Hooton E., Up from the Ape, 1946\ntyp klasyczny śródziemnomorski o wypukłym nosie (typ arabsko-śródziemnomorski)\n7. Hooton E., Twilight of Man, 1939\n8. Dixon, R., The racial history of man, 1923\ntyp berberyjski / Crude Mediterranean\n9. Dixon, R., The racial history of man, 1923


Ryż Basmati Co To Jest - Porady w ŚwiatKobiety.pl\nArtykuły na temat: ryż basmati co to jest\nJest doskonałym nadzieniem do kurczaka lub indyka. A gotuje się go na... makaronie...\nJaki ryż wybrać do risotto\nNajlepszym ryżem do przygotowania risotto jest arborio i carnaroli. Są to typowo włoskie gatunki ryżu, mają lekko słodkawy smak.\nDługoziarnisty (long grain) - najpopularniejsza z odmian. To ryż łuskany, o śnieżnobiałej barwie. Nadaje się do większości potraw. Nie klei się. Basmati - uważany(...) wielkości kaszy. Wykorzystywany do risotto i sałatek. Zawiera dużo skrobi, przez to jest bardziej kleisty. Parboiled - ryż poddany wstępnej obróbce termicznej, która ma za zadanie zachować witaminy...\nDługoziarnisty: jego wyjątkowo długie ziarenka nie sklejają się po ugotowaniu, są lekkie i puszyste. Ten ryż nadaje się do większości potraw tradycyjnych...\n...i komfortowym samopoczuciem wydaje się być kitchari. Kitchari często nazywane jest risottem joginów, jego bazę stanowi ryż basmati i fasolka mung, lub czerwona soczewica. Całość można wzbogacić o sezonowe(...) i łatwość w przygotowaniu, wielu uważa, że detoks w oparciu o kitchari jest bardzo przyjemny i znacznie mniej absorbujący niż np. detoks sokowy" - przyznaje Sarah Britton autorka bloga "My New Roots...\nDyskusje na temat: ryż basmati co to jest\nwyłączam i zostawiam, aż wsiąknie całą wodę. Nie mieszam w trakcie gotowania. To jest przepis na basmati i paraboiled. Ryż pełnoziarnisty potrzebuje trochę więcej czasu, ok. 40 minut. Proporcje takie(...)ryż gotuję w proporcjach 1:2 (na jedną porcję ryżu 2 porcje wody). Najpierw ryż płuczę, potem daję do garnka, mieszam z solą, olejem (1 łyżeczka, tak by ziarenka były dokładnie nim otoczone), kilka\nmoj chlopak pochodzi z indii i gotuje ryz codziennie.jest mistrzem. niekiedy gotuje nawet w mikrofalowce, jest najszybciej. a wiec ryz(najlepiej basmati jest najsmaczniejszy) wyciaga sie z torebek i plucze 3 razy. wrzucamy do pojemnika plastikowego i zalewamy woda bez soli! proporcja 1:3. i gotujemy 20 minut i nie mieszamy!!! tak samo na kuchence tylko na srednim ogniu. smacznego.\n5 min.sciereczka.Super sposob robie tak za kazdym razem najlepszy jest ryz basmati uwielbiam go,czesto robie tak;na rozgrzana patelnie rzucam 3 ziarna kardamonu, pol lyzeczki czarnuszki.soli wedle uznania ,kilka ziarenek(...) i zalewam wrzatkiem i tjw.poznniej wyciagam kardamon,listki i cynamon.(mozna tez dodac gwiazdke anyzu)Jest naprawde super to z kuchni i ndyjskiej.Rewelacja polecam...\ntakim jedzeniu jest power do działania. Jedzenie do diety:rosołki na udku i warzywach, soczewica, ryby, drób, ryż basmati, dania z jajek, fasola, zielone warzywa, serki wiejskie, pieczywo też jadłam(...) nastrój ( mam mateine , która pobudza umysł lepiej niż kofeina a przytym nie wypłukuje magnezu) a przede wszystkim pomaga spalic kalorie. Jest tania i skuteczna. Ta yerba z synefryna z gorzkiej pomarańczy\ni za chwilę przyprawy, przesmażyć i dopiero mięso (może być marynowane/natarte)- ściąć a później reszta (u mnie pomidory i jak się podduszą) dopiero jogurt. Celem przesmażania przypraw jest rozbicie(...), które się na tą jedną składają, jeżeli ktoś nie używa liści. W sumie procedura robienia tego cuda zaczyna się zawsze tak samo w kraju pochodzenia. Ten przepis jest totalnie spolszczony. Ogólnie łatwa\nz punktu widzenia dietetyki TOTALNY ABSURD. Aberracją umysłową jest twierdzenie, że zdrowy sposób odżywiania to wpychanie w siebie chleba 3 x dziennie. Dobre źródła węglowodanów i innych makroskładników (błonnika, minerałów, witamin) to w kolejności od najlepszych: WARZYWA (w tym ziemniaki), OWOCE, ORZECHY, KASZA (najlepiej gryczana nieprażona), RYŻ (dziki, brązowy, basmati, lub ewentualnie biały


Hrabstwo Clark (Waszyngton) – Wikipedja, wolna encyklopedia\nNa mapah: 45°46′12″N 122°28′48″W/45,770000 -122,480000\nPowieżhnia 1699,6 km²\nHrabstwo Clark (ang. Clark County) – hrabstwo w stanie Waszyngton w Stanah Zjednoczonyh. Hrabstwo zajmuje powieżhnię 656.22 mil² (1699,6 km²). Według szacunkuw United States Census Bureau w roku 2009 miało 432 002 mieszkańcuw. Siedzibą hrabstwa jest Vancouver.\nHrabstwo Clark było pierwszym hrabstwem stanu Waszyngton, a jego nazwa pohodzi od amerykańskiego podrużnika i odkrywcy Williama Clarka. Zostało utwożone pżez prowincjonalny żąd Oregonu 20 sierpnia 1845 r., a jego obszar obejmował całą obecną powieżhnię stanu Waszyngton.\nTę stronę ostatnio edytowano 6 sty 2019, 12:20.


Żużel. Spokój w Lublinie. Motor osiągnął porozumienie ze wszystkimi zawodnikami! - Sport WP SportoweFakty\nDobra informacja dla kibiców Speed Car Motoru Lublin. Żaden z zawodników nie zamierza opuszczać drużyny przed startującym w czerwcu sezonem PGE Ekstraligi!\nWojciech Ogonowski 26 Kwietnia 2020, 13:11\nSzósty zespół zeszłorocznych rozgrywek pochwalił się w mediach społecznościowych zawarciem porozumienia ze wszystkimi żużlowcami!\n- Bardzo miło nam poinformować, że osiągnęliśmy porozumienie ze wszystkimi zawodnikami z naszej drużyny, włącznie z osobami przebywającymi obecnie za granicą - naszym kapitanem Grigorijem Łagutą oraz Matejem Zagarem. Obecnie pozostaje nam teraz jak najlepiej przygotować się do nadchodzącego sezonu, który rusza już 12 czerwca! Mamy nadzieję, że będziecie nas mocno wspierać przed telewizorami - informuje klub z Lublina.\nPrzypomnijmy, że w związku z koronawirusem zawodników czeka renegocjacja kontraktów. Prezesi oraz zawodnicy zaakceptowali już nową propozycję, która zakłada maksymalnie 200 tys. zł za podpis 2,5 tys. zł za punkt. 1 maja otwiera się okno transferowe, w którym będzie można podpisywać aneksy do kontraktów. Speed Car Motor Lublin jest pierwszym klubem, który pochwalił się zawarciem porozumienia z żużlowcami.\nRozgrywki PGE Ekstraligi wystartują w piątek 12 czerwca, a kibice obejrzą je tylko w telewizji. Na razie nie wiadomo, kto z kim spotka się w 1. kolejce, gdyż pojawiają się informacje, że terminarz może ulec zmianie.\nW kadrze Motoru na ten sezon znaleźli się: Oskar Bober, Jakub Jamróg, Grigorij Łaguta, Mikkel Michelsen, Paweł Miesiąc, Matej Zagar, Grzegorz Zengota, Wiktor Lampart, Wiktor Trofimow jr oraz spora grupa młodych wychowanków drużyny. Umowę grzecznościową z klubem podpisał również Dawid Lampart.\nCzy typujesz, że Motor zdobędzie w tym roku medal Drużynowych Mistrzostw Polski?\ndarek pe 27-04 13:34 Zgłoś komentarz\nmdm 27-04 11:09 Zgłoś komentarz\nmrfreeze @ Jak to za Motorem? Ja tam wolę siedzieć na motorze,niż za nim biec :)\nkrakowska49 26-04 19:52 Zgłoś komentarz\nPięknie cacy tylko kasę musicie oddać za karnety ludziom.\nszyna210 26-04 19:46 Zgłoś komentarz\nJaki to jest kontrakt grzecznościowy?\nHampelek 26-04 18:58 Zgłoś komentarz\nKapitan Grigorij. Tam ktoś chyba na łeb upadł\nmrfreeze 26-04 18:44 Zgłoś komentarz\nCała Polska za Motorem.\nWielki Motor 26-04 17:38 Zgłoś komentarz\n@simon68; Popieram jak najbardziej, prawie nikt z dawnych lubelskich uzytkownikow juz tu nie zaglada. Doprowadzili ten portal do upadku...zegnam!\nsimon68 26-04 17:16 Zgłoś komentarz\nKACPER.U.L 26-04 15:37 Zgłoś komentarz\nAVE Motor:Apator-Motor taki widzę finał ligi kiedy Apator wróci tam gdzie ich miejsce i na tym rozpędzie zdominuje rozgrywki z finałem włącznie.Motor będzie tłem.Taki statystyka.Byki\nlub Stal w barażu ponownie z Ostrowem który tym razem pojedzie tylko juniorami.Będzie ciekawie.\nnormalnyWLKP 26-04 14:31 Zgłoś komentarz\nAmon nue martw się o Lublin tak większość ludzi nie będzie chciała zwrotu za karnety. U nas w Gnieźnie 90% chce zwrot. #komentarzusuniety\nAveMotor 26-04 14:28 Zgłoś komentarz\nMotor to Wielki klub ! Idziemy na mistrza.


SOTEU: Ursula von der Leyen o zmianach klimatycznych: „Jeśli ktoś nie wierzy własnym oczom, powinien posłuchać naukowców” – EURACTIV.pl\nDziś (15 września) przewodnicząca Komisji Europejskiej wygłosiła coroczne Orędzie o stanie Unii (State of the Union). Jedną z kluczowych kwestii omawianych przez Ursulę von der Leyen były działania na rzecz klimatu.\n„Zmiana klimatu jest spowodowana przez człowieka. Ale skoro jesteśmy winni my, to i my możemy coś z tym zrobić”, powiedziała Ursula von der Leyen, nawiązując do raportu Międzyrządowego Zespołu ds. Klimatu (IPCC) o zmianach klimatycznych. Przewodnicząca Komisji Europejskiej wspomniała również o wydarzeniach tegorocznego lata – powodziach w Belgii i Niemczech oraz pożarach w Grecji i Francji.\n„Klimat ociepla się. To nasza wina. Nie ma wątpliwości. Sprawa jest poważna. Ale możemy to naprawić”, dodała von der Leyen podczas przemówienia.\nZaznaczyła, że „zmiana ma już miejsce”, dodając, że w pierwszym półroczu w Niemczech zarejestrowano więcej pojazdów elektrycznych niż samochodów z silnikiem Diesla. Wymieniła również Polskę, która jest największym eksporterem akumulatorów samochodowych i autobusów elektrycznych w UE.\nPrzewodnicząca KE o „Fit for 55”\nUrsula von der Leyen w przemówieniu poruszyła również kwestię ogłoszonego w lipcu pakietu „Fit for 55”, który zawiera 13 wniosków ustawodawczych. Aktualizuje on Europejski Zielony Ład – zgodnie z nowym dokumentem UE do 2030 r. ma osiągnąć redukcję emisji dwutlenku węgla o 55 proc. względem poziomu z 1990 r., a Europa ma stać się kontynentem całkowicie neutralnym klimatycznie do 2050 r.\n„Jesteśmy też pierwszą dużą gospodarką, która przedstawiła kompleksowe przepisy pozwalające na realizację tego celu”, powiedziała von der Leyen. „Za zanieczyszczanie trzeba będzie płacić. Wykorzystywana przez nas energia będzie czysta. Będziemy jeździli bardziej inteligentnymi samochodami i latali mniej zanieczyszczającymi samolotami”, dodała.\nPrzewodnicząca Komisji zaznaczyła, że transformacja musi być sprawiedliwa. „Dlatego zaproponowaliśmy nowy Społeczny Fundusz Klimatyczny, który ma zaradzić ubóstwu energetycznemu, dotykającemu już 34 miliony Europejczyków”.\nZapowiedziała również, że Unia podwoi swoje zewnętrzne finansowanie na rzecz bioróżnorodności, zwłaszcza dla krajów znajdujących się „w najtrudniejszej sytuacji”.\n4 mld euro na finansowanie działań związanych z klimatem\n„Jednak Europa niewiele zdziała w pojedynkę”, dodała, zapowiadając, że konferencja COP26 w Glasgow, która odbędzie się na początku listopada, będzie „chwilą prawdy dla społeczności globalnej”.\nSzefowa KE zaznaczyła, że USA i Japonia wyznaczyły ambitne cele osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Również cele Chin uznała za „obiecujące”. „Apelujemy jednak o to samo przywództwo w określaniu, w jaki sposób Chiny zamierzają te cele osiągnąć. Dla świata byłaby to dobra wiadomość, gdyby Chiny udowodniły, że do połowy dekady osiągną szczytowy poziom emisji i odejdą od węgla w kraju i za granicą”, dodała.\nZapowiedziała również dodatkowe 4 mld euro na finansowanie działań związanych z klimatem do 2027 r. „Oczekujemy jednak, że Stany Zjednoczone i nasi partnerzy również wzmocnią swoje zaangażowanie”, zaznaczyła.\n„Jeśli UE i Stany Zjednoczone wspólnie zlikwidują lukę w finansowaniu działań na rzecz klimatu – to dadzą dobitny przykład światowego przywództwa w dziedzinie klimatu. Przyszedł czas, aby dotrzymać obietnic”, spuentowała.\nWspółprzewodniczący Zielonych Philippe Lamberts wezwał Ursulę von der Leyen do przyspieszenia unijnych planów dekarbonizacji. „Nie powinniśmy narzucać tych problemów przyszłym pokoleniom”, powiedział. „Musimy przyspieszyć, zwiększyć ambicję. Po co czekać do 2035 r. z opodatkowaniem kerozyny?”, zapytał, nawiązując do pakietu „Fit for 55”.\nZ kolei liderka grupy Socjalistów i Demokratów, Iratxe García Pérez, pochwaliła, że Komisja poczyniła znaczne postępy w kwestiach ekologicznych w ubiegłym roku, przedstawiając „cały zestaw praw”, takich jak pakiet „Fit For 55”. Zaznaczyła jednak, że środki społeczne towarzyszące zielonej transformacji są nadal zbyt skromne.\n„Niezwykle ważne jest wzmocnienie Społecznego Funduszu Klimatycznego”, powiedziała.\nBelgijski eurodeputowany Philippe Lamberts, rzecznik Zielonych, skrytykował działania Unii wobec polityki rolnej UE, o której prawie nie wspomniano w przemówieniu. Lamberts powiedział, że Wspólna Polityka Rolna (WPR) – nad którą odbędzie się głosowanie na nadchodzącym posiedzeniu plenarnym PE – jest „głucha i ślepa na kwestie związane z klimatem i różnorodnością biologiczną”.\nDebata nad pakietem „Fit for 55”\nZ kolei wczoraj (14 września) w Parlamencie Europejskim odbyła się debata dotycząca pakietu „Fit for 55”.\n„Obecna podwyżka cen w europejskim sektorze energetycznym pokazuje potrzebę zmniejszenia zależności UE od importowanych paliw kopalnych i przyspieszenia przejścia na zieloną energię”, powiedział wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Frans Timmermans.\nCeny gazu i energii elektrycznej wzrosły do historycznych poziomów we wszystkich państwach członkowskich UE w ostatnim miesiącu, a ceny emisji dwutlenku węgla osiągnęły rekordowo wysoki poziom ponad 60 euro za tonę w zeszłym tygodniu, podaje portal Euobserver.\nWysokie rachunki za energię już wpływają na przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe w całej Unii, ale tylko około 20 proc. wzrostu cen można przypisać wzrostowi cen CO2, powiedział Timmermans, zauważając, że koszty odnawialnych źródeł energii pozostały niskie i stabilne.\n„Gdybyśmy mieli Zielony Ład pięć lat wcześniej, nie bylibyśmy w takiej sytuacji, ponieważ wtedy bylibyśmy mniej uzależnieni od paliw kopalnych i gazu ziemnego”, dodał.\nPodczas debaty wielu posłów wyraziło obawy o społeczne konsekwencje niektórych polityk klimatycznych, zwłaszcza tych mających na celu zmniejszenie śladu środowiskowego samochodów i budynków.\nPolska zabiera głos w sprawie „Fit for 55”\nAnna Zalewska (ECR/PiS) podczas dyskusji parlamentarnej zaznaczyła, że grudzień 2020 to czas historyczny, kiedy to cała UE zgodziła się na zeroemisyjność do 2050 r. na poziomie UE, w sposób solidarny i odpowiedzialny. „Rządy liczą, obywatele zaczęli się tym interesować i pytają. Pytają, o wzrost cen, bo to oni poniosą największy koszt – koszt ambicji UE”, dodała eurodeputowana.\n„Już 50 mln obywateli UE żyje w ubóstwie energetycznym, a pierwsze obliczenia wskazują, że będzie ich co najmniej 100 mln. Dlatego też musimy ograniczyć nakazy, zakazy, po to, by ograniczyć koszty”, skomentowała.\nZaznaczyła, że ma nadzieję, że UE będzie pracować nad europejskim systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) dla budynków i samochodów, ponieważ – zdaniem eurodeputowanej – jest on niesprawiedliwy.\nZ kolei była premier Beata Szydło (ECR/PiS) powiedziała: „Z jednej strony mamy szczytny cel – chronienie klimatu, przyszłości naszej planety. To są na pewno jedne z najważniejszych wyzwań, które przed nami stoją. Ale z drugiej strony ten szczytny cel ma być osiągnięty poprzez degradację europejskiej gospodarki, utratę miejsc pracy, niebotyczny wzrost ubóstwa milionów Europejczyków i degradację całych regionów”.


Regulamin konkursowy | Cosmedica\nRegulamin Konkursu o nazwie:\n“ ZIMOWA PIELĘGNACJA Z COSMEDICA”\nI Organizacja konkursu\n1. Organizatorem konkursu i fundatorem nagród jest E-Wellmedica Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (02-823), ul. Osmańska 12, NIP 9512512009, REGON 38779142100000, wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000875677.\n2. Administratorem danych osobowych jest firma E-Wellmedica Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (02-823), ul. Osmańska 12, NIP 9512512009, REGON 38779142100000, wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000875677.\n3. „Konkurs” - konkurs „Zimowa pielęgnacja z Cosmedica” prowadzony na zasadach określonych w niniejszym regulaminie.\n4. „Uczestnik” – osoba, która zgłasza swój udział w Konkursie.\n5. „Zwycięzca” – osoba, której zgłoszenie w Konkursie zostanie nagrodzone.\n1. Niniejszy Regulamin określa zasady, zakres oraz warunki uczestnictwa w Konkursie.\n2. Konkurs będzie przeprowadzony na portalu Facebook, na Fanpage’u sklepu Cosmedica, który dostępny jest pod adresem https://www.facebook.com/sklep.internetowy.cosmedica (dalej „Fanpage”).\n3. Konkurs nie jest w żadnym zakresie sponsorowany, wspierany, administrowany, ani stowarzyszony z portalem www.facebook.com, który jest znakiem towarowym zastrzeżonym przez Facebook Inc., Delaware Corporation z siedzibą przy 1601 s. California Ave, Palo Alto CA 94 304. Informacje podawane przez Uczestników Konkursu są informacjami podawanymi Organizatorowi i będą wykorzystane wyłącznie w celu przeprowadzenia Konkursu przez Organizatora na zasadach określonych w niniejszym Regulaminie.\n4. Regulamin określa zasady udziału w Konkursie oraz zawiera warunki uczestnictwa, które Uczestnik akceptuje, w chwili przystąpienia do Konkursu.\n5. Regulamin jest nieprzerwanie dostępny w treści posta konkursowego oraz na stronie\n6. Konkurs trwa od 6 grudnia 2021 roku od godziny 8:00 do 15 grudnia 2021 roku do godziny 16:00. Wyłonienie zwycięzców nastąpi w terminie 4 dni roboczych od zakończenia Konkursu. Nagrody zostaną wysłane Zwycięzcom w terminie do 7 dni roboczych od daty wyłonienia Zwycięzców.\n7. Konkurs nie jest przeprowadzany w celach zarobkowych.\nIII Uczestnictwo w konkursie\n1. Udział w Konkursie jest nieodpłatny oraz dobrowolny. Uczestnikiem może być każda osoba fizyczna, która ukończyła 18. rok życia, spełniła warunki niniejszego Regulaminu oraz posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Uczestnicy powinni posiadać adres doręczeniowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Jedno gospodarstwo domowe (rozumiane jako jeden adres) może otrzymać tylko jedną Nagrodę.\n2. W konkursie nie mogą brać udziału pracownicy E-Wellmedica,członkowie najbliższych rodzin oraz osoby, które pozostają z takimi osobami w faktycznym pożyciu. Za członków najbliższej rodziny uznaje się rodzeństwo, małżonków i osoby pozostające w stosunku przysposobienia. W Konkursie można brać udział wyłącznie osobiście, tj. niedopuszczalne jest tworzenie fikcyjnych kont i dokonywanie zgłoszeń konkursowych w imieniu osób trzecich. Zabrania się też zgłaszania z wielu kont.\n3. Organizator powoła komisję konkursową, która będzie nadzorować przebieg oraz prawidłową organizację konkursu. Komisja Konkursowa dokona oceny prawidłowości zgłoszeń oraz wskaże Zwycięzców Konkursu, wybierając najciekawsze odpowiedzi na pytanie konkursowe.\n4. Poprzez „zgłoszenie się” rozumiane jest zamieszczenie pod konkursowym postem komentarza, który zawierać będzie odpowiedź na pytanie konkursowe: Jaki jest Twój sposób na pielęgnację Twojego dziecka zimą?\nDokonać zakupu dowolnego produktu z kategorii “Dziecko”, Znajdującej się pod linkiem: https://sklep.cosmedica.pl/dziecko w terminie obowiązywania Konkursu, jak i akceptacja niniejszego Regulaminiu.\n5. Dodanie komentarza jest równoznaczne z wyrażeniem chęci wzięcia udziału w Konkursie.\n1. Organizator zastrzega sobie prawo do wykluczenia Uczestnika z udziału w Konkursie w przypadku podejrzenia próby oszustwa lub naruszenia warunków określonych w niniejszym Regulaminie, jak też w przypadku naruszenia regulaminu strony Facebook. Wykluczenie z konkursu może też nastąpić w przypadku opublikowania postów, które naruszą powszechnie obowiązujące przepisy — będą obraźliwe, naruszające dobre imię lub prawa, a także interes osób trzecich.\n2. Organizator zastrzega sobie prawo do usunięcia odpowiedzi, które zawierać będą treści sprzeczne z obowiązującym prawem, zasadami współżycia społecznego lub naruszający prawa Organizatora. Usuwane będą także odpowiedzi, które naruszają prawa osób trzecich, ich dobra osobiste, będą obraźliwe, wulgarne lub zawierające groźby skierowane pod adresem osób trzecich, zawierające treści dyskryminujące płeć, rasę, narodowość, język, religię, nawołujące do przemocy lub posiadające charakter pornograficzny lub inne niezgodne z powszechnie obowiązującymi zasadami.\n3. Aby wziąć udział w konkursie, należy, we wskazanym terminie obowiązywania Konkursu, zrobić zakupy w sklepie internetowym https://sklep.cosmedica.pl/, zachować potwierdzenie zamówienia lub numer zamówienia oraz w poście konkursowym odpowiedzieć na pytanie konkursowe: jaki jest Twój sposób na pielęgnację Twojego dziecka zimą?\n4. Odpowiedzi na zadanie konkursowe można przesyłać do 15 grudnia 2021 roku do godziny 16:00.\n5. Każdy uczestnik może zgłosić do konkursu kilka odpowiedzi, z czego tylko najnowsza będzie brana pod uwagę.\nV Przyznawanie nagród:\n1. Poprzez nagrody rozumie się 3 nagrody główne oraz 3 nagrody dodatkowe.\na) Nagrody główne — zestaw kosmetyków Emotopic (kremowy żel myjący 400 ml + łagodzący krem na egzemę 50 ml) o łącznej wartości: 103,50 zł brutto\nb) Nagrody dodatkowe — płyn do kąpieli z pianą Sylveco o łącznej wartości: 90 zł brutto\n2. Jeden uczestnik może otrzymać w ramach konkursy tylko jedną nagrodę.\n3. Kolejność zgłoszeń nie ma znaczenia.\n4. Zwycięzców wyłoni Komisja Konkursowa. Trzy najciekawsze, które będą spełniały zasady niniejszego regulaminu, odpowiedzi zostaną nagrodzone zestawami głównymi, trzy inne osoby otrzymają nagrody dodatkowe. Komisja podczas oceny bierze pod uwagę kreatywność, zaangażowanie oraz zgodność z zasadami.\n5. O wygranej Organizator powiadomi zwycięzców na Fanpage’u.\n6. Zwycięzca zobowiązany będzie, by w ciągu 7 dni skontaktować się w wiadomości prywatnej z Organizatorem w celu przekazania mu danych osobowych, niezbędnych do wysłania nagrody (imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer telefonu kontaktowego).\n7. Zwycięzca zobowiązany jest do przekazania Organizatorowi potwierdzenia złożenia zamówienia lub numeru zamówienia w wiadomości prywatnej potwierdzając tym samym zgodność z regulaminem konkursowym.\n8. Organizator zobowiązuje się do wysłania nagród Zwycięzcom w terminie do 7 dni od daty wyłonienia zwycięzcy za pośrednictwem Kuriera. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za nieterminowe dostarczenie przesyłki, wynikające z przyczyn po stronie dostawcy. Nie odpowiada także za niedostarczenie przesyłki w przypadku, gdy Zwycięzca podał błędny lub niepełny adres.\n9. Organizator zastrzega, że nagrody nie podlegają wymianie na ich równowartość pieniężną lub inny ekwiwalent.\n10. Organizator zastrzega sobie prawo do niewydania wszystkich nagród w momencie, w którym pojawi się za mała liczba zgłoszeń.\n11. Utrata prawa do nagrody następuje w momencie, w którym:\na. Zwycięzca odmówi przyjęcia nagrody,\nb. Kontakt ze Zwycięzcą nie będzie możliwy z przyczyn Zwycięzcy,\nc. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za niemożność odbioru nagrody z przyczyn leżących po stronie Zwycięzców konkursu.\nd. Zwycięzca nie spełni warunków zawarty w Regulaminie.\n12. Każda próba oszustwa w Konkursie skutkować będzie wykluczeniem Uczestnika z udziału.\nVI Przetwarzanie danych osobowych\n1. Administratorem danych osobowych przekazanych w trakcie trwania Konkursu organizowanego przez E-Wellmedica Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (02-823), ul. Osmańska 12, NIP 9512512009, REGON 38779142100000, wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000875677, o kapitale zakładowym w wysokości 5.000,00 zł, będącą jednocześnie właścicielem Sklepu Internetowego.\n2. Administrator danych osobowych informuje, że dane osobowe, które Uczestnik podał podczas zamieszczenia odpowiedzi na pytanie konkursowe oraz w formularzu, czyli imię, nazwisko Uczestnika, adres korespondencyjny, numer telefonu, są przetwarzane wyłącznie w celu związanym z przeprowadzeniem przedmiotowego Konkursu, są wykorzystywane jedynie w celu wyboru Zwycięzcy, wyłonienia Zwycięzcy, publikacji informacji o Zwycięzcy na Fanpage’u, podczas ewentualnych reklamacji, w celach archiwizacyjnych i rozliczalności wymaganej przepisami Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych oraz wykonania niezbędnych obowiązków prawnych ciążących na Administratorze w związku z organizacją Konkursu.\n3. Podanie danych osobowych jest dobrowolne, lecz niezbędne do wzięcia udziału w Konkursie.\n4. Uczestnik ma prawo do:\nb. żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych,\nc. wniesienia sprzeciwu do przetwarzania danych w przypadku szczególnej sytuacji życiowej osoby, której dane są przetwarzane. Realizacja powyższych praw przez Uczestnika może nastąpić poprzez wysłanie wiadomości poczty e-mail na adres mailowy Organizatora:\nd. wniesienia skargi w przypadku, w którym uzna, że jego dane osobowe są przetwarzane z naruszeniem przepisów.\n5. Dane osobowe Uczestnika mogą zostać przekazane przez Administratora innym podmiotom na potrzeby Konkursu — przewoźnikom oraz podmiotom, które obsługują Organizatora prawie i księgowo.\n6. Dane osobowe będą przechowywane do czasu, aż wygasną ewentualne roszczenia związane z Konkursem. Dane osobowe Zwycięzców przechowywane będą w okresie przewidzianym dla celów sprawozdawczości wymaganej przepisami prawa.\n7. Dane osobowe podane dobrowolnie przez Uczestnika Konkursu nie będą przetwarzane w sposób opierający się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu.\nVII Zgoda na publikację\n1. Uczestnik, w momencie wysłania zgłoszenia do Konkursu potwierdza, że posiada pełne prawo do publikowania treści oraz wyraża zgodę na to, by E-Wellmedica wykorzystała je w celach promocyjnych.\n2. Uczestnik oświadcza, że ponosi pełną odpowiedzialność prawną za ewentualne naruszenie praw własności intelektualnej związanych z nadesłanych zgłoszeniem.\n3. Uczestnik, zgłaszając się do Konkursu, udziela E-Wellmedica licencji na korzystanie z przesłanych treści bez ograniczeń czasowych.\nVIII Postępowanie reklamacyjne\n1. Reklamacje dotyczące Konkursu mogą być składane przez Uczestników Konkursu w formie pisemnej listem poleconym wysłanym na adres siedziby Organizatora konkursu przez cały czas trwania Konkursu, jednakże nie później niż 22.12.2021 r.\n2. O zachowaniu terminu zgłoszenia reklamacji decyduje data doręczenia reklamacji Organizatorowi konkursu.\n3. Reklamacje wpływające po określonym wyżej terminie nie będą rozpatrywane.\n4. Reklamacje winny wskazywać dane wnoszącego reklamację, w szczególności umożliwiające udzielenie odpowiedzi na reklamację oraz zwięzły opis przedmiotu reklamacji.\n5. Skutecznie złożone reklamacje będą rozpatrywane nie później niż w terminie 14 dni od daty otrzymania reklamacji. Zgłaszający reklamację zostanie powiadomiony o wyniku rozpatrzenia reklamacji listem poleconym wysłanym najpóźniej w ciągu 7 dni od daty rozpatrzenia reklamacji.\n6. Decyzje Organizatora w postępowaniu reklamacyjnym są ostateczne.\n1. Organizator zastrzega, że nie ponosi odpowiedzialności w przypadku, w którym nie ma możliwości powiadomić Zwycięzcy Konkursu o wygranej lub w przypadku niedostarczenia nagrody z winy Zwycięzcy.\n2. W sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem zastosowanie mają powszechnie obowiązujące przepisy prawa polskiego, w szczególności Kodeksu Cywilnego.\n3. Konkurs nie jest grą losową w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. tj. z 2018, poz. 165).\n4. Niniejszy Regulamin wchodzi w życie z dniem 06.12.2021.


Nowa usługa od Google? | Interaktywnie.com\nFirma z Mountain View rozpoczęła przygotowania do uruchomienia nowej usługi - Helpouts, czyli internetowych kursów wykorzystujących Hangouty (dawny gTalk).\nW jej ramach eksperci z różnych dziedzin będą mogli dzielić się swoją wiedzą za darmo lub za indywidualnie ustalaną opłatą, realizowaną za pośrednictwem Google Wallet. Operator będzie pobierał prowizje w wysokości 20 procent i - jak przekonuje - zostanie ona przeznaczona na rozwój infrastruktury. Niezadowoleni klienci będę mogli ubiegać się o zwrot kosztów.\nBy reklamacji było jak najmniej, Google planuje jednak dokładnie weryfikować wszystkich, którzy zamierzają wystąpić w roli ekspertów. Firma zamierza sprawdzać ich certyfikaty, dyplomy bądź doświadczenie zawodowe, a jeśli zamierzają oni udzielać porad medycznych - będzie weryfikować numery licencji uprawniających do wykonywania zawodu.\nObecnie trwają testy, a wszystko wskazuje na to, że nowa usługa zostanie udostępniona jedynie ekspertom amerykańskim.


Językoznawca: - Język stał się elementem walki politycznej | Nowa Trybuna Opolska\nJęzykoznawca: - Język stał się elementem walki politycznej\nMirosław Olszewski 24 stycznia 2009, 5:15\nDr hab. Jerzy Biniewicz, językoznawca Uniwersytetu Opolskiego.\n- Im więcej w nas samych poparcia dla popkultury, tym więcej w nas poparcia dla Dody - mówi Jerzy Biniewicz, językoznawca Uniwersytetu Opolskiego\n- Jakim językiem mówią do nas nasi politycy?\n- Tak samo koszmarnym, jakim my sami mówimy. Przecież nie są z Marsa, lecz z naszych wyborów.\n- Mówią między innymi tak: "Wy, którzy dzierżycie władzę za pomocą korupcji, oszustwa i tłumienia sprzeciwu". Wie pan, kto tak mówił?\n- Barack Obama podczas inauguracji prezydentury.\n- Język polityki to straszna broń.\n- Przecież polityka polega na przekonywaniu ludzi do tego, by oddali głosy albo na ciebie, albo na twoją partię. Przekaz zatem musi być jasny: ja jestem lepszy od konkurenta, bowiem on jest zły, a ja dobry. W największym uproszczeniu na tym to właśnie polega.\n- I nie ma "zmiłuj się"? Żadnego "pokłonu prawdzie"?\n- To już nie problem dla językoznawcy.\n- A jak okłamujemy żonę, to używamy bezwiednie języka polityki? Też w końcu chcemy coś osiągnąć.\n- Oczywiście, że to też polityka. Mamy konkretny cel, chcemy dojść do niego, ocena metod jest drugorzędna w tym przypadku.\n- OK. Zmieńmy cel. Istnieje coś takiego jak język polityki?\n- Uważam, że tak. W dyskursie publicznym stosowane są różnorakie językowe i semantyczne chwyty, które mają wyborców skłonić do głosowania na konkretną partię. Politycy mówią ludziom, że jest jakiś powód do takiego, a nie innego oddania głosu.\n- Używając języka polityki - kłamią?\n- Niekoniecznie. Ale mogą nadużywać wieloznaczności. Na przykład PiS ponad dwa lata temu wzbudził falę sprzeciwu wobec korupcji.\n- Oberwał wtedy SLD...\n- I słusznie, co potwierdziły liczne prokuratury. Ale w warstwie językowej korupcja została przypisana wyłącznie do lewicy, której to tezy w świetle późniejszych wydarzeń nie da się dowieść jednoznacznie.\n- Platon w swym "Państwie" doradzał: "korzystanie z niewinnych kłamstw dla uspokojenia nastrojów społecznych".\n- Ale jemu współcześni jednocześnie zalecali, by służyć pięknu i prawdzie.\n- To gdzie złoty środek?\n- Może tu, gdzie obowiązują zasady taktowności, wielkoduszności, skromności?\n- Pomówmy o pośle Kurskim.\n- On zna reguły widowiska. Wie, czego ludzie pragną i czego chcą. Wie, jakie wypowiedzi wzbudzą zaciekawienie, a jakie nie. Aurę skandalu doskonale wyczuwa, i wie, że bez niej nie pozostanie w kręgu zainteresowania mediów, zatem doskonale potrafi ją wyczuć. Tego typu politycy rozumieją, że bez medialnego wsparcia nie potrafią długo wytrzymać na scenie politycznej. Po prostu się skończą.\nHasło Leppera "Balcerowicz musi odejść" świetnie się wpisało w pejzaż politycznej Polski. Dlaczego tak jest?\n- Pomijając sens merytoryczny - było łatwe do zapamiętania. Pan Lepper doskonale to rozumiał, bo wyczuł, lub powiedziano mu, że ten sens zrozumieją zwykli ludzie.\n- Cała polityka jest widowiskiem?\n- W sensie językowym tak. Weźmy sprawę posła Palikota...\n- Abstrahując od partyjnych reguł - naruszył wszelkie zasady grzeczności językowej i etyki słowa. To, co powiedział o byłej pani minister, jest co najmniej paskudne. Z tego punktu widzenia słusznie zatem został skarcony przez swoją partię, choć nie chcę wypowiadać się na temat, czy akurat ta kara była współmierna do winy czy nie.\n- Z niechęcią, ale mówmy o Palikocie: ten człowiek istnieje wyłącznie medialnie.\n- No i to jest przykład świadczący o tym, że nie merytoryczne media, lecz brukowce rządzą naszym światem.\n- Dlatego mamy w Polsce brukowce, które publikują dożo gorsze rzeczy?\n- To nie zmienia istoty sporu. Istnienie brukowców wcale nie przesądza o tym, że polityczny język ma mieć cechy wojenne, ani o tym, że ma pozostawać poza wszelką kontrolą przyzwoitości.\n- Na krótką metę spór językowy w polityce, gdy zamiast "radziecki" mówi się "sowiecki" - daje efekt...\n- Pozorny. Nie jest tak, że ludzie dają się łapać na taki łatwy efekt. Na dłuższą metę ludzie, jak sądzę, widzą pewien fałsz w podobnych zabiegach. I to nie jest kwestia politologiczna, lecz wrażliwości językowej. Przynajmniej czują, że coś tu jest szyte grubymi nićmi.\n- Jak wtedy, gdy Doda opisuje rzeczywistość słowami swych piosenek?\n- "Kury wam szczać prowadzać" - mówił do posłów Piłsudski. Więc może przesadzamy, narzekając na język współczesnej polityki?\n- Nie narzekajmy przesadnie na jej jakość. Jest taka, jaką można opisać i znaleźć w innych krajach Europy i świata, nie jest inna niż na przykład w USA. Jest jednak prawdą, że wyrasta z naszej tradycji i kultury, co wyznacza nasze miejsce w świecie cywilizowanych narodów. A im więcej w nas samych poparcia dla popkultury, tym więcej w nas poparcia dla Dody.\n- Jaką rolę w polityce odgrywa skandal?\n- W popkulturze ogromną. Aura skandalu doskonale towarzyszy karierze. Wręcz ją napędza. Język reklamy tylko jej służy, a rozmach działań wciąż wyznacza nowe granice.\n- To się opłaca?\n- W sensie politycznym tak. Skandal, język skandalu bardzo dobrze sprzedaje się w mediach.\n- A dlaczego ludzie oglądają bzdury podobne do "Niewolnicy Isaury"?\n- Bo tam nie ma polityki.\n- Ależ jest. Tam się sprzedawało myśl o tym, że może istnieć społeczeństwo sprawiedliwe, gdzie nie ma niewolnic, a nie społeczeństwo liberalne, gdzie niewolnictwo jest czymś naturalnym.\n- PiS kontra PO?\n- A kto językowo wymyślił społeczeństwo solidarne? Gdzie takie istnieje? Ale językowy slang użyty przez PiS zadziałał. I wyniki wyborów były, jakie były. Nie chcę oczywiście wchodzić w spór polityczny, natomiast zabiegi słowne i pojęciowe były przecież szyte dość grubymi nićmi.\n- "Manipulowanie językiem w polityce występuje na szeroką skalę i pojawia się już w momencie, gdy polityk zastanawia się, jakiego użyć języka, aby skutecznie trafić do odbiorcy" - napisał profesor Bralczyk. Jak pan to skomentuje?\n- Czysta prawda. Język zawsze, także w warstwie werbalnej, służy temu, by przekonać kogoś do swojej racji. Rządzenie jest kwestią komunikowania się z innymi. Gdy wiemy, z kim chcemy się komunikować i jakie mamy własne interesy, możemy przemówić skutecznie do tych, do których chcemy trafić.\n- "Manipulowanie językiem w polityce występuje na szeroką skalę i pojawia się już w momencie, gdy polityk zastanawia się, jakiego użyć języka, aby skutecznie trafić do odbiorcy" - pisze profesor Bralczyk. Gdzie są Pana zdaniem granice tej manipulacji?\n- Uczciwość, przyzwoitość - to oczywiste. Ale poza tym granice są rozszerzone. Dziś media to tabloidyzacja, czyli pogoń za sensacją.\n- Bo czytelnicy tego chcą.\n- A ja temu nie zaprzeczam, tylko definiuję. Skoro zatem jest, jak jest, nie dziwię się mediom.\n- Nawet jak bez przerwy mówią o Palikocie?\n- Nawet wtedy. Ja też już tego nie mogę i nie chcę słuchać, ale rozumiem, że skoro już poseł Palikot istnieje, to trudno. Ten typ polityków istnieje dzięki aurze skandalu, a skandal istnieje dzięki pewnemu typowi języka. To pewien typ obrazowania rzeczywistości podobny do zawołania, że "Balcerowicz musi odejść".\n- Albo: "My jesteśmy tam, gdzie byliśmy - oni tam, gdzie kiedyś stało ZOMO"...\n- To podobne chwyty językowe, ale obydwa z nich są mi obce. Nie chcę komentować nawet ich znaczenia, bowiem wydają mi się zbyt doraźne i zbyt mało sensowne.\n- Język ma służyć "pięknu i prawdzie" - powtórzył pan za starożytnymi. Dzisiejszy służy?\n- Obawiam się, że nie. Język stał się elementem walki, amunicją, która służy nie porozumieniu, lecz zdobyciu przewagi nad przeciwnikiem politycznym. Boję się, że nie ma dziś atmosfery do tego, by język stał się narzędziem komunikacji i porozumienia między zwaśnionymi stronami sceny politycznej.\n- Język polityki jest językiem kłamstwa, czyli interesu?\n- Może temu służyć. Ale nie zakładam, że jest to jego immanentna cecha. Wolę wierzyć, że jest jednak językiem służącym wyrażaniu prawdy i służy szczerości.\nJagoda 27.09.2011 20:39:23\nnie ma to jak kultura medialna w ocenie niezastąpionego Binia\njam 01.04.2011 00:19:13\nwindston 24.01.2009 17:10:23\nwidzicie co to książki mogą zrobić z człowieka ?


MPK nie składa broni. "Oni będą walczyć do końca" | Nasze Kielce\nMPK nie składa broni. "Oni będą walczyć do końca"\nWysłane przez Nasze Kielce w pon., 04/12/2017 - 23:05\nMiejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji w Kielcach nie poddaje się w walce o rozstrzygnięcie przetargu transportowego. Spór z firmą Michalczewski zakończy Sąd Okręgowy w Kielcach. Rozprawa odbędzie się 29 grudnia.\nJaka zapadnie decyzja dowiemy się niedługo. Tymczasem od 1 stycznia mieszkańcom Kielc nie grozi paraliż komunikacyjny. Na ulice nawet mimo niekorzystnego wyroku wyjadą autobusy MPK. Zgodnie z zapisami przetargu przewoźnik wybrany do świadczenia usług będzie miał 5 miesięcy na uruchomienie działalności.\nI tu pojawi się problem. Została odtajniona przyszła baza firmy Michalczewski, która zostanie zlokalizowana na ulicy Przęsłowej. Teren nie jest przystosowany do prowadzenia w tym miejscu zajezdni autobusowej. Zdaniem MPK radomski kontrahent nie zdąży w czasie 5 miesięcy uzyskać nawet stosownych pozwoleń.\nMimo znanej lokalizacji ewentualnej bazy nadal tajny jest tabor oraz kadra kierowców. Firma Michalczewski zapewniała, że połączenia będą realizowane przez nowe autobusy wyposażone w klimatyzację. Tymczasem zapis taki nie widnieje w specyfikacji przetargowej i nikt nie rozliczy kontrahenta, gdy tak nie będzie.\nOd ponad pół roku trwa zacięty spór wokół przetargu komunikacyjnego dla miasta Kielce i ościennych gmin o wartości ponad 600 milionów złotych. Oferenci podzielili nawet lokalną społeczność.\nW poniedziałek w siedzibie Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji odbyła się konferencja prasowa. Elżbieta Śreniawska, prezes MPK Kielce przybliżyła formalne aspekty działalności przedsiębiorstwa i prostowała nieprawdziwe informacje pojawiające się na niektórych portalach, między innymi o przeroście zatrudnienia w firmie.\nNa spotkaniu obecny był poseł Bogdan Latosiński, który jest przewodniczącym Rady Nadzorczej Kieleckie Autobusy Spółka Pracownicza. - Ja życzę Pani Michalczewskiej powodzenia, ale nie w Kielcach. Bo tu nie osiągnie sukcesu. Nie znajdzie tu niewolników. - mówił poseł Latosiński w odniesieniu do zaniżonej jego zdaniem stawki, jaką radomski przewoźnik zaproponował w procedurze przetargowej. - Spółka pracownicza ma siłę w człowieku. To są robotnicy ale oddani sprawie. I oni będą walczyć do końca.\nWysłane przez radek (niezweryfikowany) w wt., 05/12/2017 - 16:25 Adres\nTo się już robi zwyczajnie\nTo się już robi zwyczajnie żałosne - panie Latosiński, pani Śreniawska... Faktycznie mocne zarzuty - jeden, że Michalczewski proponuje standardy o których MPK się nie śniło - no to po prostu karygodne... A drugi, że tak nieudolnie sfabrykowaliście specyfikację że fizycznie nie jest możliwa do spełnienia przez kogokolwiek prócz was, co podważy każdy sąd. Zostaje wam chyba tylko Rotę odśpiewać bo rozsądnych argumentów jak nie mieliście tak nie macie.\nWysłane przez Lkl (niezweryfikowany) w wt., 05/12/2017 - 18:41 Adres\nPowiem tak. Kilka miesięcy w\nPowiem tak. Kilka miesięcy w stecz poczytałem dostępne komentarze w sprawie nowego przewoźnika. I nie wszystko jest takie różowe jak się poniektuirym naszym, miejscowym komentatorów wydaje.\nWysłane przez radek (niezweryfikowany) w śr., 06/12/2017 - 19:56 Adres\nCo akurat nie zmienia w\nCo akurat nie zmienia w niczym oceny naszego przewoźnika, który sam z siebie i bez żadnej pomocy z zewnątrz wystarczająco się przedstawił od każdej możliwej najgorszej strony, zarówno przez dziesięć lat nieudolnej pracy jak i przy okazji przetargu.


Strony www Częstochowa KB Systems - Całkiem Duży Katalog najlepszych stron internetowych\nOdwiedzając internetową stronę kbssystem. pl, można przekonać się, że to firma, której można zaufać. Posiada duże doświadczenie w tworzeniu równego rodzaju aplikacji internetowych, które wykonywane są zgodnie z najnowszymi technologiami. Tworzą oni różnego rodzaju projekty, które przeznaczone dla dużych biznesów, jak i dla osób fizycznych. To co wyróżnia pracowników firmy to pasja, kreatywność oraz chęć poszerzania swojej wiedzy i umiejętności. Do każdego zlecenia podchodzą w sposób indywidualny i wykonują je w sposób profesjonalny. Ideą firmy jest terminowość i rzetelność, dlatego firma cieszy się dużym uznaniem na rynku. Znajomość branży sprawia, ze ceny, które oferuje są naprawdę konkurencyjne.\nSzczegóły strony www.kbsystems.pl:\nTytuł: Strony www Częstochowa KB Systems\nSłowa kluczowe: strony www częstochowa, strony www, projektowanie stron www\nDesign Cart to witryna domowa poświęcona platformom sprzedażowym. Odnajdziesz na niej branżowe treści dotyczące projektowania sklepów WWW. Zakładka aktualności jest raz w tygodniu aktualizowany. Na serwi


Roy Kirkham 2008 - butterfly garden - Fine Bone China - niespotykany porcelanowy kubek przepięknie motylo zdobiony - Dom vintage - DecoBazaar\n> Roy Kirkham 2008 - butterfly garden - Fine Bone China - niespotykany porcelanowy kubek przepięknie motylo zdobiony (nr 5701964)\nROY KIRKHAM 2008 - BUTTERFLY GARDEN - FINE BONE CHINA - NIESPOTYKANY PORCELANOWY KUBEK PRZEPIĘKNIE MOTYLO ZDOBIONY\nOryginalny, przepięknie zdobiony, szlachetnie porcelanowy kubek. Rarytas z 2008 roku w doskonałym / wygląda na nowy, nie używany /. Kostna porcelana, szlachetna, dzwięcząca, pod światło prześwitująca. Wygodne ucho, ponadczasowa forma. Zdobienie w żywych, naturalnych barwach. Wykończenie satynowo - błyszczące. Szer. 11 góra 7,5 dół prawie 7 wys. 10,5 cm Stan zachowania bardzo dobry -wygląda na nowy, nie używany. Nadaje się na oryginalny prezent;)\nTAGI: #motyle, #porcelana.porcelanowy, #prezent, #roy kirkham


IMiGW ostrzega przed burzami - Radio Warszawa\nHome / Wiadomości / IMiGW ostrzega przed burzami\nInstytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia pierwszego stopnia dla wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego oraz województwa podlaskiego. Alerty dotyczą prognozowanych burz z gradem. Synoptycy przewidują, że ostrzeżenia pierwszego stopnia w sobotę zostaną wydane m.in. dla województwa mazowieckiego.\n– Burzom będą towarzyszyć porywy wiatru do 70 kilometrów na godzinę. Natomiast wysokość opadów w czasie burz wyniesie lokalnie do około 20 litrów wody na metr kwadratowy – mówi rzecznik prasowy IMGW Grzegorz Walijewski.\nRzecznik dodaje, że noc w większości kraju zapowiada się pogodnie.\n– Szczególnie w zachodniej części kraju. Tam termometry mogą wskazać nawet do 17 stopni. W centrum kraju temperatura wyniesie około 12 stopni. Nieco chłodniej będzie we wschodniej Polsce, bo tam prognozowana temperatura to 10 stopni. W województwach zachodnio-pomorskim, wielkopolskim i północnej części lubuskiego wystąpią opady deszczu – powiedział.\nBurz można spodziewać się również w sobotę. Synoptycy przewidują, że ostrzeżenia pierwszego stopnia przed burzami z gradem zostaną wydane także dla województw: podlaskiego (południowa część), łódzkiego, mazowieckiego, lubelskiego, podkarpackiego, małopolskiego, świętokrzyskiego, śląskiego, opolskiego, wielkopolskiego (wschodnia część).