Biel i żar | Literatura | Dwutygodnik | Dwutygodnik\nok. 1846 / Yale University Manuscripts & Archives\nZgodnie z literacką legendą Emily Dickinson należy do grona pisarzy samotników: genialna poetka, która odmawia kontaktu ze światem; dla jej współczesnych: porządna gospodyni domowa, dziwna stara panna, która z biegiem lat skrywa się coraz głębiej: najpierw w ogrodzie, w domu; potem także w swoim pokoju i w białej sukni, w której kieszonki wkładała zapiski do wierszy. W ostatnich latach życia nawet z bliskimi rozmawiała przez uchylone drzwi własnego pokoju. W tym pokoju znajdował się także kufer, a w nim jakieś 1800 wierszy, z ich wybitności nie zdawał sobie sprawy prawie nikt. Za jej życia opublikowano tylko parę, i jakby przez przypadek. Sława przyszła pod koniec XIX wieku, w pełni doceniono ją dopiero w XX. Nie goniła za rozgłosem ani nawet za rozpoznaniem, ale nie była też amatorką, pisała świadomie. Mogła obawiać się werdyktu publiczności, mogła też uważać, że wcale go nie potrzebuje. Może nie chciała marnować energii na przekonywanie redaktorów, którzy zupełnie nie poznali się na wielkości jej talentu.\nZbyt dużo świata mogłoby może rozproszyć żar, który nie stygł w ścianach jej wieży. Wchodziła na nią coraz wyżej, a właściwie – coraz bardziej do środka. To właśnie wewnątrz wieży otwierała się w niej poezja. Być może trzeba odosobnienia, by móc komunikować się naprawdę; być może intensywność przeżyć poetki była nieznośna dla otaczających ją ludzi; trudno powiedzieć. Małżeństwo i dziecko wykluczałyby pewnie pisanie. A może jedyny sekret, jakiego pilnowała Dickinson, to piętnująca wówczas kobiety epilepsja, jak chce ostatnia biografka poetki, Lyndall Gordon? Czy pisałaby tak, gdyby nie odsuwała się od życia? A może pisałaby jeszcze ciekawsze, bardziej różnorodne wiersze?\nCzy takie pytania są zasadne? Bardziej intrygujący jest w jej przypadku sam gest ukrywania się, odgradzania genialnej części siebie od codzienności, trzymania poetyckiego życia w sekrecie. Nie spędziła wszakże całego życia w całkowitej samotności: od wczesnej młodości pisała listy, szukała więzi emocjonalnych i intelektualnych, także z mężczyznami. Tyle tylko, że korespondenci nie doceniali skali jej talentu, nie byli w stanie w pełni sprostać jej potrzebom. Zbyt dumna, by walczyć o swoją twórczość? A może też zawstydzona własną wyjątkowością? To nawet dziś zdarza się kobietom.\nNie spędziła całego życia w całkowitej samotności: od wczesnej młodości pisała listy, szukała więzi emocjonalnych i intelektualnych\nZnamienne miejsce zajmuje w poezji Dickinson metafora pająka jako artysty. Przypomnę tylko, że figura pająka została szczególnie uprzywilejowana przez feministki do opisu wyjątkowości kobiecego pisania. Arachne została wyzwana przez Atenę, była bowiem dumna ze swego wspaniałego talentu i zagrażała pozycji córki Zeusa. Kiedy Atena uprzędła obraz bogów karzących ludzi za pychę, Arachne pokazała przemoc bogów wobec kobiet i została za to ukarana przemianą w pająka – choć zdaje się, że mimo rozumności Ateny, wściekłość wzbudziło w niej nie tyle treść dzieła Arachne, ile jego wielkie piękno. Także w poezji Dickinson pająk stanowi figurę artysty – lecz właśnie artysty nierozpoznanego, tworzącego tylko dla siebie, chyłkiem, w rogu pokoju, gdy jedynym świadectwem cudzej uwagi jest miotła niszcząca każde jego dzieło; już nie zazdrość bogini, a zwykła ludzka nieuwaga nie pozwalają tworzyć. Tylko poetka zwraca się do niego: „Zapoznany Geniuszu / Niech dłoń do ciebie wyciągnę” (1275. „Pająk jako artysta”).\nŚciany jej pokoju i białe kartki wiernie przyjmowały to, co nosiła w sobie – przenikliwe myśli i metafory, sprzeczne uczucia, metafizyczny horyzont. Nie tkała jednak lekkich, łagodnych pajęczyn. Wewnętrzny ogień, któremu dawała wyraz, łącząc wyśrubowane koncepty z delikatną melodią krótkiego wiersza: małe piosenki, a w nich wielkie zagadki. Jakby ze skromnego promyka wybiegała nagle błyskawica. I zaraz znikała, bez burzy. Do opowieści o Dickinson używa się ostatnio wybuchowych metafor, choćby wspomniana już nowa biografia Gordon nosi tytuł „Lives like loaded gun”. Ten tytuł został zainspirowany wersem „My Life had stood – a Loaded Gun –”, który w przekładzie Stanisława Barańczaka brzmi „Nabita Strzelba – Moje Życie”.\nPodkreślając obecność tego rodzaju obrazów w poezji Dickinson, krytycy chcą zwrócić naszą uwagę, że poetka nie była zapatrzoną w tamten świat pustelnicą, lecz kobietą pełną temperamentu, zmysłową, a nawet nadmiernie żarliwą – przez to niedostosowaną do obyczajów purytańskiej Nowej Anglii (do naszych zresztą też nie). Jak mogły się wówczas potoczyć losy młodej dziewczyny, która nie mogła zapanować nad swoją intelektualną pasją i miłosną energią? Nie mam bynajmniej na myśli jedynie jej seksualności, miłość to jej szczególna wrażliwość na drugiego człowieka, namiętność skierowana na sam świat – tak wybujała, że nie było dla niej innego miejsca niż poezja.\nJak mogły się wówczas, pod koniec XIX wieku w Nowej Anglii, potoczyć losy młodej dziewczyny, która nie mogła zapanować nad swoją intelektualną pasją i miłosną energią?\nPoczątki jej rodziny sięgały pierwszych osadników, należała do swego rodzaju amerykańskiej arystokracji. Jej ojciec, Edward Dickinson, był prawnikiem, zaangażowanym w sprawy publiczne człowiekiem oświecenia. Dla bliskich nie miał tyle serca. Wydawał się powściągliwy i oddalony, nikt w rodzinie nie nawiązał z nim głębszej relacji. W domu pilnował dyscypliny, być może bywał gwałtowny. Ale jak na tamte czasy nie był złym ojcem. Emily nie bała się go aż tak bardzo, często zbywała jego słabości żartem. Kupował córce książki i prosił ją jednocześnie, by ich nie czytała, bo przewróci jej się w głowie. Jednocześnie uważał, że kobiety powinny otrzymywać takie samo wykształcenie jak mężczyźni, są bowiem równie utalentowane. Jeżeli jednak chcą być żonami i matkami, nie powinny poświęcać się sprawom intelektu.\nOtis Allen Bullard, „Emily Elizabeth, Austin, and Lavoinia Dickinson”, olej na płótnie, ok. 1840 / Houghton Library, Harvard University\nWybrał swoją narzeczoną idealnie – Emily Norcross nie przejawiała takich skłonności. A nawet jeśli – w młodości uczęszczała na rozmaite wydarzenia kulturalne i wykłady – szybko się ich wyzbyła. Nie spełniła się natomiast jako kobieta domowa; Emily skarżyła się na jej nieobecność, mówiła o braku miłości, mimo że wówczas również kobietom zalecano uczuciową powściągliwość w stosunku do dzieci, a same dzieci nie były przyzwyczajone do rodzicielskiej miłości tak jak dziś. Matka poetki była więc kobietą zależną i domową, dbała głównie o kuchnię, a w salonie o komfort gości. Niektórzy biografowie twierdzą, że gdy zapadła na zdrowiu po urodzeniu trzeciego dziecka (a na tej niewielkiej, jak na tamte czasy, liczbie potomstwa Dickinsonowie poprzestali), rozwinęła się w niej hipochondria i paniczny lęk przed śmiercią, prawdopodobnie także depresja.\nEmily Dickinson, „Wiersze wybrane”. Przeł. Stanisław Barańczak, Znak, 288 stron, w księgarniach od 2016 rokuW każdym razie Emily nie czuła z nią żadnej więzi, w jednym z listów pisała: „Moją mamę świat myśli niewiele obchodzi”, a w 1870 miała powiedzieć do swojego mentora i przyjaciela Higginsona: „Nigdy nie miałam matki. Wydaje mi się, że matka to ktoś, do kogo spieszysz, gdy masz kłopot”. Z matką nie mogła zatem znaleźć żadnego, nawet uczuciowego porozumienia, o intelektualnym nie wspominając – jeszcze w 1880 roku tak opisywała w liście rozmowę z rodzeństwem: „Austin i ja rozmawialiśmy nocą o rozszerzeniu świadomości, życiu po śmierci i matka powiedziała po wszystkim Vinnie, że uważa to za «bardzo nieobyczajne»”.\nNa szczęście mimo ambiwalencji, jaką odczuwał ojciec Dickinsonów w kwestii emancypacji kobiet, obie córki zostały wysłane do szkół. Emily urodziła się w 1830 roku, a więc w końcu ostatniej dekady, w której amerykańskie kobiety nie mogły kończyć wyższych uczelni. Najpierw pobierała klasyczną edukację w Amherst, potem w wieku siedemnastu lat zaczęła uczyć się w żeńskim college'u Mount Holyoke. Oprócz historii i retoryki uczęszczała na kursy ścisłe, choćby algebry i astronomii, interesowała się botaniką i geologią. Szkoła deklarowała, że ma na celu wychowanie dziewcząt do roli matek oraz misję ewangelizacyjną – była niestety zależna od dotacji, które dawali chrześcijanie. Chrześcijanie niezwykle aktywni, w tym czasie bowiem wciąż głęboko oddziaływał ruch protestanckiego odnowienia religijnego, entuzjastycznych konwersji, publicznych wyznań wiary i chrztów. Dickinson odmówiła udziału w tych religijnych uniesieniach. Nie zgłosiła się, gdy dyrektorka zażądała publicznej deklaracji, kto chce przyjąć chrzest. Jako jedyna. I kiedy przy innej okazji została spytana, czy odmówiła modlitwę, odpowiedziała: „Tak, choć nie robi to Stwórcy wielkiej różnicy”. W ten sposób wśród setek studentek dzielonych na te już zbawione i te dające nadzieję, że zostaną zbawione, została zakwalifikowana do trzydziestu przypadków beznadziejnych. Mimo to nie dało się jej wyrzucić, ponieważ robiła wspaniałe postępy w nauce.\nDickinson odmówiła udziału w szkolnych uniesieniach religijnych. Nie zgłosiła się, gdy dyrektorka zażądała publicznej deklaracji, kto chce przyjąć chrzest. Jako jedyna\nJej edukacja została niestety przerwana – pewnej zimy została zabrana do domu, prawdopodobnie ze względu na chorobę. Być może był to kaszel, który oznaczał wówczas groźbę gruźlicy; trudno powiedzieć. Dickinson ubolewała, że nie może kontynuować nauki, lecz z drugiej strony tęskniła za domem. Wróciła tam na stałe – być może została zatrzymana przez ojca ze względu na stan zdrowia. Ojciec tolerował jej absencje w kościele. Najlepszą wymówką była choroba.\nDla wykształconej dziewczyny w jej wieku istniały dwa rozwiązania: małżeństwo albo praca nauczycielki, z której i tak trudno się było utrzymać w pojedynkę. Małżeństwo zaś nader dosłownie groziło szybką śmiercią – zgony podczas porodu były na porządku dziennym. W Dickinson musiały budzić się tymczasem inne pragnienia. Tu rozpoczyna się historia jej niepokojącego związku z domem, choć najbezpieczniej przyjąć, że skoro chciała pisać, nie miała wielkiego wyjścia. Być może rzeczywiście dała o sobie znać tajemnicza choroba, która nie pozwalała jej na niezależność. W każdym razie inteligentna i rezolutna Emily, dumna przecież i odważna – zawsze mówiła to, co myślała, gdyż prawda była jedną z jej największych pasji – przybrała maskę spokojnej, staroświeckiej gospodyni domowej, zajmującej się kwiatami i pieczeniem ciasteczek. Zamknęła się w sobie, by móc być tylko sobą.\nW tym samym 1848 roku zaczęła korespondować z niemal dziesięć lat starszym od niej Benjaminem Franklinem Newtonem. Ten młody prawnik został jej pierwszym nauczycielem (wobec mężczyzn często zajmowała pozycję uczennicy, wymagającej, zachłannej i zdolnej, ale jednak uniżonej, uległej). Choć według powszechnych wówczas mniemań kobieta nie powinna pisać literatury – sztuka obnaża autora i prowadzi do egzaltacji, co uważano za niebezpieczne zarówno dla emocji, jak i zdrowia moralnego kobiet – Newton zachęcał Emily do pisania poezji. Pewnie zwierzyła mu się ze swoich duchowych pożądań i wątpliwości, z pragnienia pisania i metafizycznych niepokojów. Ta dziewiętnastolatka nie była wszakże hołdującą scjentyzmowi i materializmowi ateistką, lecz nieznoszącą przymusu i stadnych odruchów buntowniczką. Od wczesnego dzieciństwa oglądała też z okien swojego pokoju cmentarz, i mimo że śmierć była wtedy codziennością, nie umiała do niej przywyknąć. Zwłaszcza od chwili, gdy jako czternastolatka zażądała, by ujrzeć swoją umierającą kuzynkę i przyjaciółkę Sophię. „Ja także powinnam umrzeć”, uznała wtedy i jeszcze przez długi czas nie była w stanie podźwignąć się z melancholii.\nEmily Dickinson (po lewej) i Kate Scott Turner, ok. 1859 w Amherst / autentyczności zdjęcia dotąd nie potwierdzono\nNewton dał jej zatem – odmienne od wyniesionego z domu kalwinizmu – duchowe wsparcie: twórczość Emersona. Ten poeta i filozof przekonywał, że każdy nosi w sobie iskrę, dzięki której indywidualnie, polegając tylko na sobie, może przeniknąć rzeczywistość, także tę duchową, ta bowiem mieści się nie tylko w naturze, lecz w każdym pojedynczym człowieku. By ją rozpoznać, należy wsłuchiwać się w głos swojego najintymniejszego ja. To w tych przekonaniach Dickinson znalazła etyczne wsparcie, by kontynuować dociekania na własną rękę, we własnym stylu – w nowatorskiej i śmiałej poezji. To wówczas upewniła się też o wyższości osobnego i skrytego życia, choć zdaje się, że równie mocną podstawę dały jej chrześcijańskie wzorce: etyka życia najmniejszego, pragnienie przemiany w duszę oraz patriarchalne stereotypy. To skryte życie prowadziła przez kolejne lata, nad wierszami pracując po nocach. Po dwu latach korespondencji Newton ożenił się i zmarł, nie doczekawszy genialnych dzieł, jakich się po niej spodziewał. Ale to prawdopodobnie o nim w 1862 roku pisała w liście do krytyka literackiego i wydawcy Thomasa Wentwortha Higginsona: „Kiedy byłam małą Dziewczynką, miałam przyjaciela, który uczył mnie Nieśmiertelności – ale zapuściwszy się blisko niej – sam – nigdy już nie powrócił”.\nTo w przekonaniach Emersona Dickinson znalazła wsparcie, by kontynuować dociekania na własną rękę, we własnym stylu – w nowatorskiej i śmiałej poezji. Upewniła się o wyższości osobnego i skrytego życia\nNajwiększy wybuch talentu nastąpił po około dziesięciu latach. Tuż po trzydziestce, w latach 1860-1863, napisała 663 wiersze, wśród nich wiele uważanych za jej największe osiągnięcia. Niedługo wcześniej dała też o sobie znać mała, perwersyjna dziewczynka, nawet jeśli literaturoznawczyni Camille Paglia przesadziła, nazywając ją „Madame de Sade z Amherst”. Niedługo przed przełomowym wybuchem talentu, w latach 1858-1861 powstały trzy „Listy do Mistrza”. Dwa ostały się w tuszu, jeden ołówkiem, prawdopodobnie żaden z nich nigdy nie został wysłany. I choć biografowie długo spekulowali, kto jest ich adresatem – a niestety rozważania o samotności i potencjalnych miłościach przesłoniły badaczom tak ważkość jej przyjaźni z kobietami, jak i krytykę jej literackiego dorobku – więcej pożytku przynosi założenie, że mają one przede wszystkim charakter literacki. W listach znajdziemy opis gwałtownej miłości do Mistrza, który powinien ukarać małą chorą Stokrotkę, jeśli uważa, że na to zasłużyła. Może ją rozciąć, ta chętnie się podda. Byle pomógł jej wydać się Nieskończoności. Tego rodzaju pragnień nie mogła wyznać nikomu ze swoich przyjaciół i przyjaciółek. Warto też pamiętać, że część korespondencji została zniszczona, a część przepadła. Ważne, że obok listów codziennie pisała wiersze, pisała je ciągle i nieustępliwie, i to w nich dochodziło do wyładowań.\nNie znamy dokładnie powodu, dla którego lata 1861 i 1862 stanowią istotną granicę w jej życiu. Wtedy właśnie nastąpiło owo niezwykłe wyładowanie twórcze, nagły i intensywny początek pisania w kształcie, jaki znamy. W każdym razie w 1862 roku pisała we wspomnianym już liście do Higginsona: „Opanowała mnie trwoga – we wrześniu – z której nie mogłam się zwierzyć nikomu – więc śpiewam jak Chłopiec przechodzący obok Cmentarza”. Właśnie wtedy jej separacja od świata zaczęła postępować. Parę tygodni później tłumaczyła Higginsonowi swoją niechęć do ludzi: „Co do «unikania Kobiet i Mężczyzn» – oni wszyscy mówią o Rzeczach Świętych, głośno – i wprawiają w zażenowanie mojego Psa – Ani on, ani ja nie mamy nic przeciwko nim, jeżeli tylko zechcą żyć własnym życiem (…) Myślę, że bardzo by się Panu podobał ten Kasztan, który odkryłam w trakcie mej przechadzki. Zobaczyłam go zupełnie niespodziewanie – i pomyślałam – kwitnie Niebo – (…) ”.\nNie znamy dokładnie powodu, dla którego lata 1861 i 1862 stanowią istotną granicę w jej życiu. Wtedy właśnie nastąpiło owo niezwykłe wyładowanie twórcze, nagły i intensywny początek pisania\nW tych zdaniach wybrzmiewa głębokie zniecierpliwienie tym, jak ludzie mówią ze sobą i jak w ogóle działają konwenanse społeczne. Dickinson napisała nawet niewielki wiersz na ten temat:\nSwobodni, gdy się przedstawiamy –\nKwiatom albo Planetom,\nLecz między nami –\nLękiem i Etykietą\nWobec kosmosu i przyrody czuła się być może bardziej wolna niż w relacjach międzyludzkich. Wśród nieskończonych zagadek istnienia mogła być sobą. Tym boleśniejsze było zatem dla niej poruszanie ich w codziennych rozmowach, trywializowanie spraw istotnych, wyższych. Mówiło się wówczas o nich dużo, wszak Dickinson ma przede wszystkim na myśli śmierć: pogłębiające się wycofanie i depresyjne nastroje poetki były związane przede wszystkim z odchodzeniem kolejnych przyjaciół. O naturze egzystencji lepiej więc milczeć; lepiej pozwolić, by wybrzmiała w obrazach przyrody.\nJej wiersze bywają rozpięte na dalekich skojarzeniach, a tok skojarzeń nieustannie nadrywają pauzy. Spełniają one podwójną rolę: ułatwiają zapis melodii i zatrzymują ją, przerywają. Dickinson korzysta przecież z tradycyjnych wzorców prozodyjnych: ballad, hymnów, pieśni, piosenek i dziecięcych rymowanek, choć nie zawsze pozwala ich melodiom płynąć gładko. Wpisuje w tradycję swój rwany rytm, błyski obrazów i myśli, podobnie jak przepisuje romantyczną i biblijną topikę na doznania swojego pojedynczego ciała; metafory w jej wierszach są rozpięte najszerzej, dotykają ekstremów, często łącząc to, co najmniejsze, z tym, co najbardziej odległe. W krótkim wierszu to połączenie skrajności zostaje oddane w intensywnym napięciu obrazów, wersów, pauz i rytmów; w dziecinnej kołysance rozbłyskuje nagle groza lub ekstaza. Gdyby nie jej intelekt i pewien metafizyczny horyzont, pozwalający spinać w wierszu refleksje i metafory, mogłaby już wtedy być poetką skrajnie nowoczesnego doświadczenia rozpadu rzeczywistości: poszatkowane, migotliwe obrazy, skrajne i niespodziewane skojarzenia, puszczone wolno, mogłyby zamienić się w wiersz awangardowy.\nTu parę uwag o przekładach, bo zdaje się, że właśnie nowoczesność poezji Dickinson stawia największy opór tłumaczom. Trudno oddać w polszczyźnie tak wielorakie użycie środków poetyckich, najtrudniej zaś właśnie eliptyczną, skondensowaną składnię, zawieszoną pomiędzy melodią i pauzą. Dickinson była tłumaczona najpierw przez Kazimierę Iłłakowiczównę, której przekład uchodzi już za historyczny; choć warto wspomnieć też o propozycjach Ludmiły Marjańskiej i Andrzeja Szuby, najpopularniejszy jest wciąż wybór dwustu wierszy w tłumaczeniu Stanisława Barańczaka. Jej wiersze przekładał też Maciej Maleńczuk, który używał ich jako tekstów piosenek; nie są to zbyt dokładne przekłady, ale – zwłaszcza w „Demonach” – udało mu się oddać coś ze stylu autorki.\nEmily Dickinson, „Jest pewien ukos światła”. Przeł. Krystyna Lenkowska, Officyna, 224 strony, w księgarniach od października 2018Właśnie ukazał się nowy przekład Krystyny Lenkowskiej, która przetłumaczyła około stu wierszy. Wydaje się, że w tej próbie stworzenia nowego szerokiego wyboru wierszy Dickinson niejednokrotnie gubi się ich melodyjność. Lenkowska próbuje pewnie pokazać, że ta poezja nie zawsze jest gładka, ale często rytm tak bardzo wypada z toru, że wiersz przestaje działać, rozpada się. Zbyt często także znaczeniowe chropowatości oddaje się tu literalnie. Można też znaleźć trudne do usprawiedliwienia wymazywanie znaczenia: np. w wierszu 601. pierwszy wers „A still – Volcano – Life – ” zostaje przełożony jako „Senny – Wulkan – Życie – ”, gubiąc „martwą naturę”. Można zarzucać Barańczakowi, że poświęca część znaczeń na rzecz lekkiego przebiegu melodii i że nawet ów lekki przebieg mógłby być momentami zwinniejszy; natomiast trudno oprzeć się wrażeniu, że to jego przekład oddaje lepiej siłę stylu Dickinson, najlepiej chwyta wszystkie elementy jej poetyki.\nNawet dalekie skojarzenia i złożone metafory rozpisane są w wierszach Dickinson w sposób niewymuszony, trzymane natężoną energią koncentracji i przenikliwością, puszczone po torach tradycyjnych form. Ale to dzięki tradycji wybrzmiewa jej inność; to właśnie w znanych melodiach możemy odczuć, że słowo poetyckie zaraz wybuchnie:\nGdyby śmiertelna warga mogła\nPrzeczuć Ładunek, który drzemie,\nSkulony, w wymawianej zgłosce –\nZmiażdżyłoby ją w proch to brzemię.\nTo dzięki tradycji wybrzmiewa inność jej poezji; to właśnie w znanych melodiach możemy odczuć, że słowo poetyckie zaraz wybuchnie\nŁadunek poetyckiego słowa ukrywa się w tradycji i grozi wybuchem, podobnie jak poetka ukrywająca się w postaci zwykłej kobiety, w bezpiecznym domu rodziców, by to w nim wybrzmiało jej niespokojne wnętrze, niebezpieczne jak „nabita strzelba”. Choć w wierszu 754. „Nabita Strzelba – moje Życie” – strzelbę bierze w swoje ręce myśliwy, to jemu będzie poddana, to z nim przemierza las w poszukiwaniu ofiary; lecz Dickinson zaraz pokazuje, że sprawy mają się inaczej:to jej uśmiech wywołuje obraz Wezuwiusza tkniętego rozkoszą, to ona czuwa nad swym panem i broni go, a co więcej, stwierdza w końcówce utworu:\nChoć mogę dłużej żyć – niż On –\nA nie – moc umierania –\nTo ona jest więc groźna, wybuchowa, nieprzewidywalna. Można jej oczywiście zarzucić, że zachowuje się tak tylko w obronie swojego pana, ale ważniejsze jest jednak pytanie, dlaczego właśnie ona nie ma „mocy umierania”. Czy może dlatego, że pisanie poezji to droga do „Nieśmiertelności”, że pisząc, nie jest już w stanie umrzeć cała? Wówczas byłaby obdarzona talentem nieludzkim, który nie sprawia, że – jak w przypadku romantycznych kolegów Dickinson – staje się na równi z Bogiem, lecz przeżywa się grozę. Z drugiej strony ogień, który w niej płonie, to ogień wieczności – żarliwość ciała wydawała się wszak poetce niepotrzebna, to o czysty płomień duszy toczyła się stawka. Oczywiście ciała do końca zanegować się nie da, więc głębokie przeżycia egzystencjalne i metafizyczne znajdują tu wyraz w obrazach doświadczenia cielesnego właśnie. Zapisywane granice życia i śmierci musiały mieć źródło w intymnych, dosłownie zmysłowych doznaniach, w tak odseparowanej egzystencji jedynie ciało i myśli mogły stanowić przestrzenie jakiegolwiek doświadczenia. „Ja” było jedyną podstawą, tylko na poczuciu siebie mogła polegać – w nim jednak mieszkało jakieś inne, przerażające „ja”:\nKorytarze kryjome –\nCiało – wyciąga Rewolwer –\nDrzwi ryglują trzęsące się ręce –\nPrzeoczając potężniejsze Widmo –\nLub nawet Więcej –\nPodobnie przedstawiony jest mózg we fragmencie tego wiersza:\nPoczułam – Umysł się Rozszczepił –\nMózg na dwie części się rozpruł –\nChciałam je zszyć – nie pasowały\nDo siebie w żaden sposób.\nDickinson mówi tu o horrorze podziału „ja”, ale to „ja” dotyczy tylko „mózgu” – warto podkreślić, że organem poznającym jest u niej jednak mózg, a nie dusza – tak jakby ciało nie miało w tej kwestii żadnego udziału. Ciało było przecież wystawione na choroby, to z jego strony przychodziła śmierć i nieustannie zabierała kogoś obok. W końcu Dickinson odsuwa od siebie konieczność empirycznego doświadczenia – umysł poznaje świat własną mocą:\n„Ja” rozdwaja się zatem na „ja” poznające wszystko bez konieczności doświadczania i „ja” przerażone grozą tej mocy. Te radykalnie duchowe, pozacielesne zdolności wydają się nieludzkie. Musiało to potęgować w poetce potrzebę odsunięcia się od zwykłego biegu życia, by mogła doświadczać znacznie więcej w swojej głowie i w poezji – to tam odnajdywała remedium na śmierć, nieskończoność i nieśmiertelność. Bez realizacji w działaniu, ekstremum jej uczuć utrzymywało się na wysokiej skali, a jako takie było w stanie sprostać sekretom istnienia. Przeobrażając się w duszę, stawała się „Nikim” (299. „Jestem Nikim – a Ty?”), dzięki czemu mogła przenikać prawdziwe tajemnice tego świata niezauważona.\nDickinson odsuwała się od zwykłego biegu życia, by móc doświadczać znacznie więcej w swojej głowie i w poezji\nLata 70., gdy na dobre zapoczątkowała legendę pustelnicy, przyniosły jeszcze więcej cierpień. W 1874 nagle zmarł jej ojciec. Sparaliżowana bólem Dickinson nie pojawiła się na pogrzebie. Jeszcze dwa lata po jego śmierci twierdziła, że śni o nim co noc, a za dnia fantazjuje, co się z nim dzieje. Rok później matka przeszła wylew i opieka nad nią stała się naprawdę całodobowa. Dopiero wtedy córka poczuła do niej miłość – ale teraz była to miłość matki do dziecka.\nW tym czasie w jej życiu pojawił się też ostatni z jej potencjalnych partnerów, sędzia i przyjaciel jej ojca Otis Philips Lord. Był człowiekiem serdecznym, a co ważniejsze dzielili pasję do Shakespeare'a. Dla niego jednego jeszcze się otworzyła, sprawy zaś mogły skończyć się małżeństwem, choć prawdopodobnie Dickinson powiedziała w końcu „nie”. Lord zmarł zresztą w 1884, niedługo potem inne śmierci i nieszczęścia spadły na nią i jej rodzinę. Poetka zaczęła popadać w coraz cięższe zapaści nerwowe, zmarła w 1886 roku, miała 55 lat.\nBardzo właściwie postąpił Higginson, gdy podczas pogrzebu przypomniał jej ulubiony wiersz: „No Coward Soul is Mine” („Moja dusza nie tchórz”) Emily Brontë, wyznanie wiary w moc Boga: bo to właśnie w boskiej mocy nie istnieje śmierć.\nWiersze w przekładzie Stanisława Barańczaka. Listy w tłumaczeniu własnym lub za książką „List do świata” w przekładzie Danuty Piestrzyńskiej. Tytuł „No Coward Soul is Mine” w przekładzie Krysytny Lenkowskiej. Korzystałam z następujących książek: Lyndall Gordon, „Lives like Loaded Guns. Emily Dickinson and Her Family's Feuds”, Londyn 2010; Camille Paglia, „Seksualne persony. Sztuka i dekadencja od Nefretiti do Emily Dickinson”, przeł. M. Kuźniak i M. Zapędowska, Poznań 2006; Richard Sewall, „The Life of Emily Dickinson”, Londyn 1976; Agnieszka Salska, „Emily Dickinson po polsku”, „Poznańskie Studia Polonistyczne” (Seria Literacka 33).


Jak być twardą? | Kafeteria.pl\nJOANNA HARASYMÓW • dawno temu\nManipulacja rządzi dzisiejszym światem. Manipulujemy szefem, aby dał nam wolne lub mężem, by kupił nam nową sukienkę. Gorzej jest, gdy ktoś manipuluje nami. A nawet nie zdajemy sobie sprawy, jak często to się zdarza. Z manipulacją, i to zazwyczaj perfidną, mamy często do czynienia w pracy, zarówno w stosunkach koleżeńskich, z przełożonymi, jak i kontrahentami.\nProsty przykład. Ktoś mówi nam, że nie podoba mu się nasza praca, ocenia ją średnio. Ale chce dalej z nami współpracować, tyle, że zapłaci 1000 zł mniej. Jeśli w to uwierzymy, damy się zmanipulować. Jeśli w dzisiejszych czasach ktoś chce z nami współpracować, to oznacza, że jesteśmy naprawdę dobrzy. Dziś trudno jest się przebić. Cała gra toczy się tu o pieniądze, a negocjator chce zbić nas z tropu, podważając nasze kwalifikacje. Na ogół czujemy się skompromitowani i cieszymy się, że druga strona chce z nami współpracować i dlatego ulegamy.\nInną stosowaną częstą metodą negocjacji jest wzajemność. Nauczono nas odwzajemniania. Jeśli coś bierzemy, musimy też dać. Tak nas wychowano. Wyobraźmy sobie inwestora, który zaprasza nas na rozmowy handlowe do drogiego pensjonatu w górach. Kosztowne drinki, pyszne jedzenie, SPA… Tyle dostaliśmy, głupio więc jest nam upierać się w negocjacjach przy swoim. Idziemy na ustępstwa. I to nasz błąd. Inwestorzy mają pieniądze i lubią negocjować w pięknych i drogich miejscach, nie po to by było miło, lecz po to by rozluźnić uwagę drugiej strony.\nAnalogiczna sytuacja może zdarzyć się w pracy. Szef daje nam premię za efekty naszej dotychczasowej pracy. Za chwilę prosi nas jednak, żebyśmy zajęli się jeszcze jednym projektem, siedzieli nad nim po godzinach, a nawet w weekendy. My posłusznie zgadzamy się. Głupio nam odmówić, dostaliśmy w końcu znaczną premię. Premia była jednak za efekty pracy, nie zaś za dodatkowe godziny, które będziemy spędzać, siedząc nad nowym projektem. Znów wpadliśmy w pułapkę.\nJeszcze inną metodą jest przeszkadzanie. Jedziemy na negocjacje. Ale osoba, z którą się umówiliśmy, jest nieobecna. Przychodzi spóźniona. Zaprasza nas do gabinetu, w którym panuje nieład. Zaczynamy prezentację. Do pokoju przybiega asystent, który zaczyna zbierać porozrzucane papiery. Za chwilę przynosi szefowi kawkę. Ale zapomniał o nas, tak więc przerywa nam i pyta, czy coś podać. Nasz rozmówca siedzi rozluźniony w fotelu, nas posadził na stołeczku, którego mogłyby używać dzieci w podstawówce. Podczas konwersacji rozmówca bawi się telefonem. Nie słucha nas. Można by pomyśleć — ignorant? Nie jest zainteresowany? Jednakże prawda jest taka, że to kolejna technika manipulacji. Rozmówca zbija nas z tropu. Jesteśmy spłoszeni. Chcemy skończyć negocjacje i uciekać. I o to właśnie chodzi drugiej stronie. Bo jeśli my tak się czujemy — on zyskuje.\nPodobnie jest z niedostępnością. Najpierw nie możemy się do kogoś dodzwonić. W końcu gdy nam się udaje, sekretarka mówi, że szef nie może rozmawiać. Wreszcie osiągamy swoje i umawiamy się na spotkanie. Przychodzimy, jednak okazuje się, że szef będzie dopiero za 15 minut, ale za pół godziny ma ważne spotkanie. Nie zapominajmy, że to także manipulacja.\nBywa, że jesteśmy manipulowane. W końcu łatwo ugodzić w miękkie serce kobiety. Z drugiej zaś strony my kobiety jesteśmy mistrzyniami w manipulacji. Prawie instynktownie potrafimy zmuszać ludzi by robili to, co chcemy.\nCiekawym sposobem, typowym dla kobiet, jest metoda detektywa Colombo. Udawanie kogoś nierozgarniętego, lecz miłego. Metodę tę chyba przynajmniej raz w życiu stosowała każda z nas. Udawanie kogoś z pozoru nierozgarniętego przynosi często niesamowite skutki. Ludzie nie traktują nas poważnie, przestają być czujni, mówią więcej. A my wykorzystujemy potem ich własne słowa w negocjacjach. To także dobry sposób by uzyskać pomoc w naprawie samochodu i wszelkich innych sprawach technicznych, często nawet bez słowa „proszę”.\nZ drugiej strony ten sposób bycia nie jest naturalny dla emancypantek. Jeśli jednak metodę tę mógł wykorzystywać tak inteligentny mężczyzna jak porucznik Colombo, to nie powinna być ona źle postrzegana przez panie. Ta metoda to podstawianie konia trojańskiego, tym koniem jednak jesteśmy my same.\nWydaje się, że w przypadku kobiet metoda Colombo jest znacznie bardziej skuteczna niż metoda związana z wymaganiem konsekwencji. Ludzie lubią być konsekwentni. Jeśli coś obiecają, powinni to wypełnić. Jeśli jednak nie robią tego, co obiecali, zawsze można złapać ich za słowa. Efekt murowany. Warto jednak zaznaczyć, że niestety wciąż panie, które są bardziej inteligentne i konsekwentne od mężczyzn, nie zawsze są lubiane. Przynajmniej w niektórych kręgach… Warto więc zastanowić się, z jakimi ludźmi mamy do czynienia, zanim zastosuje się którąś z wyżej wymienionych, przeciwstawnych metod.\nKobietom świetnie wychodzi również metoda wzbudzania winy. Jeśli chcemy zmusić naszego partnera zawodowego do pomocy, wystarczy trochę marudzić. W domu dziecko chore, męża ciągle nie ma, tyle pracy było nad tym projektem, ale przetarg był ustawiony, a tu następna dobra okazja się trafiła, kto teraz zajmie się przygotowaniem projektu, w końcu sama nie dam rady… Wzbudzanie winy bywa bardzo skuteczne.\nMetody manipulacji można by wymieniać bez końca. Jest jednak jedna zarezerwowana tylko dla nas — kobiet. Pamiętajmy, że mimo upływu lat i zmian w społeczeństwie wciąż naszą główną bronią kobiecą jest… seksapil. Kobieta chyba zawsze będzie tą szyją, która potrząsa głową mężczyzny. Gorzej jest, gdy drugą stroną konwersacji jest kobieta, wtedy decydują już tylko nasze kompetencje, umiejętność prowadzenia rozmów, manipulowania i chronienia się przed manipulacją.\nKiedy więc znów szef obrzuci nas robotą, albo na rozmowie kwalifikacyjnej zaproponują nam o 1000 zł mniej niż średnia płaca na rynku w danej dziedzinie, brońmy swojej wartość i nie ulegajmy manipulacji.\nJacy są Japończycy? Nie popełniajmy błędów naszych matek! Molestowała mnie matka Nareszcie interior! Mózg trochę niżej Byłam bita przez matkę Partnerstwo dla pokoju Trzydziestka to nowa dwudziestka? Oszukujemy się? Potęga podświadomości Nigdy nie chciałam być matką Czy wiesz, ile pije twoje dziecko? Kobiety pociągowe


CO MOŻE ZROBIĆ RODZIC, ŻEBY POMÓC DZIECKU W ADAPTACJI\nWytworzyć w dziecku pozytywne nastawienie. Starać się rozbudzać ciekawość dziecka, zainteresowanie miejscem, wreszcie sprowokować radosne oczekiwanie na pobyt w przedszkolu. Dziecko szybciej się zaadaptuje i zniesie niedogodności, gdy będzie postrzegało przedszkole jako bezpieczne i atrakcyjne dla siebie i dla swoich rodziców;\nZacząć rozmawiać z dzieckiem o tym, jakie zmiany je czekają. Okazywać werbalnie i niewerbalnie zrozumienie dla jego uczuć, zwłaszcza wtedy kiedy są negatywne; starać się wprowadzać w domu elementy harmonogramu dnia przedszkola\nSpacerować wielokrotnie w kierunku przedszkola – oglądać je, rozmawiać o nim oraz informować dziecko, że jest to jego przedszkole, że tu będą jego koleżanki i koledzy, zabawki i jego panie;\nCzytać dziecku odpowiednie książki, by poznało, zrozumiało i polubiło przyszłe miejsce swojego pobytu;\nWarto wybrać się wcześniej z dzieckiem do przedszkola, zwiedzić je, jeśli jest taka możliwość – w miejsce znane wchodzi się z mniejszym lękiem i obawami;\nStarać się włączyć dziecko w zakup wyprawki przedszkolnej, żeby miało możliwość wybrania kapci, worka, ręczników, piżamy;\nNigdy nie powinno się straszyć dziecka przedszkolem; nawet jeśli są to z pozoru niewinne komunikaty, np. W przedszkolu wreszcie nauczysz się dobrych manier;\nW miarę możliwości odbierać dziecko wcześniej (przynajmniej w pierwszym miesiącu);\nUbierać dziecko wygodnie. Nie zakładać mu ubrań utrudniających rozebranie się, np. paski, liczne guziki. Przy zakupie odzieży warto zwrócić uwagę na wygodę i łatwość pielęgnacji; zapewnić dziecku odpowiednią ilość ubrań na zmianę, a w razie „przygody” nie wyciągać konsekwencji; podpisać lub w inny sposób oznakować wszystkie ubrania dziecka, które pozostają w przedszkolu, kapcie (pełne, najlepiej na rzepy), buty niesznurowane;\nWspierać samodzielność dziecka, pracować nad nią. Przyzwyczajać je do samoobsługi, pozwalać dziecku i zachęcać je do samodzielnego załatwiania potrzeb fizjologicznych, mycia rąk, rozbierania i ubierania się, jedzenia. Zakres oraz poziom posiadanych umiejętności samoobsługowych wpływa na jego poczucie bezpieczeństwa i niezależności w nowym otoczeniu. Dzieci ze słabszymi umiejętnościami w tym zakresie mogą czuć się bezradne i opuszczone. Warto zatem wspierać naukę tych czynności, tym bardziej że dziecko rozpoczynające pobyt w przedszkolu powinno je posiadać;\nNie przynosić do przedszkola jedzenia z domu – podtrzymuje to często nieprawidłowe wzorce zachowania u dziecka, może wywołać negatywne emocje w innych dzieciach;\nOduczać dzieci od smoczków, butelek i pieluszek tetrowych jako przytulanki - nie przynosić ich do przedszkola;\nZachęcać dziecko do zdobywania doświadczeń społecznych, nawiązywania nowych znajomości, np. w piaskownicy, w rodzinie, w gronie znajomych z dziećmi, organizowanie urodzin. Rodzic tutaj jest pierwszym i najlepszym modelem. W miarę możliwości zostawiać dziecko pod opieką innych, znanych mu osób;\nStarać się stymulować mowę dziecka – w nowym środowisku będzie ważne porozumienie słowne. Starać się prowokować do mówienia, np. proszenia o różne rzeczy, używania zwrotów grzecznościowych. Odpowiadać na pytania dziecka, opowiadać mu często o otaczającym je świecie, np. podczas zakupów, spacerów, jazdy samochodem;\nUjednolicać działania DOM – PRZEDSZKOLE, aby dziecku łatwiej było przystosować się do nowej rzeczywistości. Wdrażać dziecko do przestrzegania umów i zasad. Nauka roli przedszkolaka wymaga od dziecka umiejętności podporządkowania się, przestrzegania pewnych reguł postępowania w grupie, umiejętności zaspakajania swoich potrzeb\nStosować raczej krótkie pożegnania poranne w szatni;\nNie okazywać dziecku własnych rozterek przy pozostawianiu go w przedszkolu. Pamiętać, że udzielają mu się emocje dorosłych, nawet jeśli obie strony nie są tego świadome. Dzieci to doskonali obserwatorzy mowy ciała’\nW pierwszych dniach pozwolić dziecku zabrać „cząstkę domu” do przedszkola, np. ulubioną maskotkę-przytulankę;\nPrzekazywać nauczycielowi / wychowawcy słabe i mocne strony dziecka, przejawiać zainteresowanie jego rozwojem, funkcjonowaniem w grupie;\nNie komentować w obecności dziecka jego zachowania w przedszkolu i postępowania nauczyciela (wszelkie kontrowersje warto omawiać bez obecności dziecka, by nieświadomie nie wzmacniać niepożądanych zachowań);\nNagradzać dziecko za każdy przejaw radzenia sobie z nową rolą , za naukę nowych umiejętności. Im starsze dziecko, tym częściej nagrodę materialną powinna zastępować pochwała (lub inna nagroda społeczna). Sprzyja to kształtowaniu pozytywnego poczucia własnej wartości, wzmacnia dążenia dziecka do niezależności i rozwija zdolność do regulowania swojego zachowania (samokontroli);\nPoświęcać czas i uwagę na bycie wyłącznie z dzieckiem – wskazane są tu zabawy paluszkowe, masażyki, rymowanki, zabawy konstrukcyjne (podążanie za dzieckiem zamiast narzucania mu własnych pomysłów).\n7. Pamiętaj: żegnaj i witaj swoje dziecko zawsze z uśmiechem!


PERFECT Z ORKIESTRĄ\nstrony lokalne GW - Wrocław nr 97, wydanie z dnia 25/04/2009Kultura, str. 6\nGAZETA WYBORCZA"Autobiografia", "Nie płacz Ewka", "Niewiele ci mogę dać" - hity Perfectu usłyszymy w niedzielę w wydaniu symfonicznym. W Hali Stulecia zespołowi towarzyszyć będzie orkiestra Filharmonii Wrocławskiej.W latach 80. SB i milicja odwoływała koncerty Perfectu, regularnie przesłuchiwała członków zespołu, muzycy dostawali listy i telefony z pogróżkami. Ich piosenki śpiewano na całe gardło podczas występów zespołu, grano przy ogniskach i w studenckich klubach. Większość z tych utworów sta...\nPiłkarze chcą śpiewać\nPo upadku ZSRR Rosjanie w sprawie hymnu nie mogli się dogadać niemal przez dekadę. Aż w końcu cierpliwość stracili piłkarze Spartaka Moskwa. Napisali do Putina list: "Musimy mieć co śpiewać na boiskach"\nPyry są konserwatywne\nWprowadzanie nowych tradycji zaczyna być nową tradycją. W tym tygodniu poznaniacy spotkali się z kilkoma propozycjami zmian. Od dziewięciu lat tenisowy turniej Polish Open był kojarzony z Poznaniem,\nThe Best Opera ...Ever!\nPRZEDSTAWIAMY CZTEROPŁYTOWY ALBUM "THE BEST OPERA ...EVER!", KTÓREGO WYDAWCĄ JEST EMI MUSIC POLAND, A PATRONUJE MU "GAZETA CO JEST GRANE"


Nawigacja: Home / 2014 / Grudzień / 30 / DO SIEGO ROKU!\nJaki dla „Solidarności” był rok 2014? Pracowity – obfitujący w protesty, manifestacje, pikiety, akcje strajkowe, rozmowy i negocjacje przy różnych stołach, walkę o miejsca pracy, o ludzi i ich rodziny… Efektów codziennej pracy nie można ani ocenić, ani zmierzyć. Możemy jednak przypomnieć sobie te najważniejsze.\nDla związkowców mijający rok był szczególnie intensywny, bowiem był to rok wyborczy. Wybieraliśmy władze na nową kadencję: w organizacjach zakładowych, międzyzakładowych, w Regionie oraz na szczeblu krajowym. W tym roku odbyły się także wybory ogólnokrajowe: do Parlamentu Europejskiego i władz samorządowych. W tym miejscu warto przypomnieć z pewnością ogólnozwiązkową akcję „Sprawdzam polityka”, której głównym bohaterem w „Bydgoszczu” stał się kandydat PO – były minister finansów. On z pewnością tego roku nie zaliczy do udanych…\nCzłonkowie Prezydium Zarządu Regionu, Przewodniczący Leszek Walczak wraz z naszymi prawnikami wspierali kolegów i koleżanki z organizacji zakładowych oraz Oddziałów i Biur Terenowych w negocjowaniu poprawy warunków pracy i płacy czy zapisów Układów Zbiorowych Pracy.\nNa wniosek bydgoskiej „Solidarności” odbyło się wiele spotkań dotyczących ciągle pogarszającej się sytuacji w służbie zdrowia – zarówno dla pracowników, jak i pacjentów.\nPrzez cały rok trwały także intensywne negocjacje i niezliczone spotkania z przedstawicielami samorządu lokalnego w sprawie pracowników i trudnej sytuacji spółek komunalnych, szczególnie MZK, KPEC-u, Spółki Wodnej „Kapuściska” i DPS-ów.\nZwiązkowcy „Solidarności” NZOZ Nowy Szpital w Nakle i Szubinie, wspierani przez kolegów z Bydgoszczy i Oddziałów ZR, podjęli protest w ramach przewidzianej prawem procedury sporu zbiorowego, który był efektem braku jakichkolwiek postępów w negocjacjach układu zbiorowego pracy. Podczas sesji Powiatu Nakielskiego przedstawili petycję uzasadniającą celowość postulatów dotyczących m.in. podwyżek płac dla pracowników szpitala.\nW 2014 roku związkowcy Regionu uczestniczyli m,in. w ogólnopolskiej manifestacji w Szczecinie przeprowadzonej w ramach akcji „Dość lekceważenia społeczeństwa”, solidarnościowej z Ukrainą w Warszawie i pielęgniarek w Szczecinie.\nZwiązkowe akcje informacyjno – protestacyjne odbyły się także w sklepach Lidl-a. Ich głównym celem było zwrócenie uwagi na łamanie praw pracowniczych i związkowych oraz brak dialogu w placówkach tej sieci.\nWiele determinacji i zaangażowania wymagało od związkowców przywrócenie ulg na przejazdy komunikacją miejską dla emerytów, honorowych dawców krwi i pracowników MZK, zabrane przez włodarzy miasta w ramach rzekomych oszczędności.\nWybrane z 2014 roku wydarzenia stanowią zaledwie niewielką część podejmowanych przez Przewodniczącego, członków Prezydium, Zarząd Regionu i przewodniczących Oddziałów i Biur Terenowych działań. Brakuje z pewnością tych, którymi na co dzień w swoich organizacjach zajmują się przewodniczący i członkowie komisji. To przecież oni stoją na „pierwszej linii” w swoich miejscach pracy i to im przede wszystkim, za całoroczną pracę należą się słowa uznania i serdeczne podziękowania.\nCo przyniesie 2015 rok – tego nie wiemy. Jedynym pewnym wydarzeniem będzie jubileusz „Solidarności” – 35. rocznica podpisania Porozumień Sierpniowych. A zatem Do Siego Roku!\nPoprzedni wpis: Spotkanie opłatkowe, 17.12.2014 rok\nKolejny wpis: Rozmowy o nowej instytucji dialogu społecznego


Wyrzucanie jedzenia że coraz częściej żyje w teraźniejszych czasach. Dzieje się oczywiście z drugich powodów. Zostawiając życie na później jesteśmy problem z jego prawidłowym zapakowaniem, i więcej nie zawsze znajdzie się zajęcie w lodówce. Nieodpowiednio przechowywany pokarm bardzo silnie się psuje i dobre do czego się nadaje to wyrzucenie do śmieci. Tracimy w ostatni rada mnóstwo pieniędzy i marnujemy pokarm, który człowiek ciężko pracując dla nas przygotował. Czas coś z tym dokonać!\nChyba najodpowiedniejszym sposobem przechowywania żywności są opakowania próżniowe. Pozbywając się powietrza z otoczenia naszego posiłku znacznie prowadzimy jego zdatność do jedzenia. Żeby móc ruszyć w obecny zabieg przechowywać jedzenie niezbędne będzie akcesorium do pakowania próżniowego. Można je ująć w wielu sklepach z urządzeniami do kuchni oraz tak w internecie. Warto zwrócić uwagę lub są do niego dane specjalne woreczki do pakowania próżniowego, i jak wykaże się, iż nie ma, więc od razu dokupić kilkadziesiąt sztuk. Pakując w ostatni rada różne produkty spożywcze wydłużamy ich czas przydatności nawet parokrotnie. Jest obecne istotne podczas przewożenia jedzenia podczas długiej jazdy w samochodzie, w jakim powszechnie jest gorąco. Jeżeli dodatkowo umieścimy spożywa w lodówce zyskamy jeszcze więcej! Taki sposób przechowywania jest także kolejne zalety. Pomaga zachować strukturę, kolor, styl i aromat jedzenia. Minimalizuje też ilość zajmowanego miejsca.\nPrzed używaniem akcesoria do pakowania próżniowego zapoznaj się z informacją obsługi. Inne rodzaje życia mogą chcieć nowego podejścia i przygotowania pakowarki. Znajdziesz tam też przybliżony czas przechowywania najpopularniejszych produktów spożywczych. Inwestycja w takie narzędzie z pełną pewnością zwróci się nam dość szybko. Dbając o to by nasze odżywianie się nie marnowało wykażemy się myśleniem o miejsce. Po co marnować mnóstwo sile na pracę, pakowanie i przewóz pokarmu, który wyląduje w koszu? Naturę jesteśmy tylko jedną, zadbajmy zatem o nią w dowolnym elemencie życia.\nCodzienne jedzenie watrobki


Sprzedam dom: Lędziny, 159 m2, 499000 PLN, 6 pokoi - Archiwum Domiporta.pl\nDom na sprzedaż Lędziny, Dobra\n499 000 PLN 3 138 zł/m2\nOFERTA NA WYŁĄCZNOŚĆ, ZAPRASZAMY INNE BIURA DO WSPÓŁPRACY! Oferujemy Państwu na sprzedaż wolnostojący dom zlokalizowany w okolicy ul. Fredry w Lędzinach. Dom składa się z czterech kondygnacji o łącznej powierzchni użytkowej 159 m2 (nie licząc piwnicy i strychu). Na parterze znajdują się: 2 niezależne pokoje, kuchnia z jadalnią i dużą spiżarnią, łazienka oraz przedpokój. Na 1 piętrze znajdują się: 2 niezależne pokoje, salon z półotwartą kuchnią, spiżarnia, łazienka oraz przedpokój. Nieruchomość jest w całości podpiwniczona, na ostatniej kondygnacji znajduje się wysoki strych. Wymaga odświeżenia bądź drobnego remontu. Wszystkie niezbędne remonty/renowacje wykonywane na bieżąco. Idealny dla dwóch rodzin! Piętra łączy wspólna klatka schodowa. Działka o wielkości 1761 m2 jest częściowo porośnięta drzewami i krzewami ozdobnymi. Na działce posadowiony jest wolnostojący garaż wraz z pomieszczeniem gospodarczym. Bardzo dużo miejsca do własnego zagospodarowania! Możliwość podziału gruntu na dwie mniejsze działki i dalszą sprzedaż części niezabudowanej. Dane techniczne: Okres budowy 1954-1956 rok Zbudowany w konstrukcji tradycyjnej, ocieplony styropianem ok. 5 lat temu Dach remontowany ok. 3 lata temu Podłogi: panele oraz płytki Okna: PCV Ogrzewanie: piec na ekogroszek z podajnikiem Kanalizacja miejska Dostępność punktów handlowo-usługowych- wszystko pod ręką (targowisko, Biedronka, Carrefour, Szkoła Podstawowa)! Bardzo blisko zjazd na S1, co zapewnia wygodne połączenie z Mysłowicami i Tychami oraz szybki dojazd do A4 i DK 86. W odległości 500 m przystanki komunikacji miejskiej. Idealne miejsce dla osób lubiących aktywnie spędzać wolny czas- tuż obok rozciągają się tereny leśne ze ścieżkami spacerowymi oraz stadion stadion miejski i odkryty basen. Bezpłatnie pomagamy w udzieleniu kredytów hipotecznych! Tylko u nas dostaniesz 10% rabatu na zakupy w sklepie Leroy Merlin Katowice co pozwoli Ci dodatkowo zaoszczędzić podczas urządzania Twojego wymarzonego domu! Polecam i zachęcam do kontaktu. Proszę o kontakt w razie jakichkolwiek pytań. Chętnie zaprezentuję Państwu tą nieruchomość. Możliwość udostępnienia dodatkowych zdjęć po wcześniejszym kontakcie. Kontakt do osoby prowadzącej: Martyna Dydak 576 833 166 Treść niniejszego ogłoszenia nie stanowi oferty handlowej w rozumieniu Kodeksu Cywilnego. Oferta wysłana z programu dla biur nieruchomości - asariWEB\nwojewództwo: śląskie powiat: Bieruńsko-Lędziński gmina: Lędziny miejscowość: Lędziny ulica: Dobra\n100 m2 0,0700 ha 2 2 990 zł/m2\nJeśli szukasz ciszy i spokoju po gonitwie dnia codziennego ,Zapraszam Cię do zapoznania się z ofertą sprzedaży domu w Lędzinach, bardzo szybki dojazd do Tychów Znajdziesz tu ukojenie siadając wygodn...\n177,33 m2 0,0795 ha 5 5 019 zł/m2\nZapraszam do zapoznania się z ofertą sprzedaży domu z możliwością zamieszkania 2 rodzin w Lędzinach o pow. użytkowej ok 200 mkw. z ładną działką ok 670 mkw. Dom o standardowej bryle tzw. kostka ...\n250 m2 0,0670 ha 6 1 516 zł/m2\n| Do sprzedania dom wolnostojący (może pełnić funkcje domu dwurodzinnego) znajdujący się w Lędzinach(Centrum) posadowiony na działce 400m 2 . Na posesji budynek gospodarczy oraz dwa garaże jednost...\n200 m2 0,0400 ha 5 1 795 zł/m2


Lexus-Forum • Zobacz wątek - Felgi lexus is 200 pomocy\nFelgi lexus is 200 pomocy\nprzez igoris200 » 7 sty 2016, o 14:24\nWitam chce kupić do swojego is200 felgi najlepiej 18 calowe i tu mam pytanie do was doświadczonych właścicieli lexusów czy takie felgi wejda mi do mojego. Pisze tutaj ponieważ nie chce kupić złych felg, które będą mi ocierać itp.. znalazłem felgi z takim oznaczeniem : 18x8 ET40 5X114.3 bedzie pasować ?\nJak nie to jakie Et mogło by być żeby pasowały idealnie i jaka szerokość felgi by pasowała ;D Czekam na odpowiedz. Licze na was\nDołączył(a): 7 sty 2016, o 14:17\nWyślij e-mail do igoris200\nRe: Felgi lexus is 200 pomocy\nprzez Dawid0ss » 7 sty 2016, o 14:32\nZaraz zostaniesz zaatkowany, że nie używasz "szukajki" Jest do tego temat "[IS200] rozmiar opon".\nJaki chcesz na to zapodać kapeć ? Szerszy niż 225 ? Pytanie też o zawieszenie. Jak zapodasz 18' na standardową wysokość auta, będzie to baardzo źle wyglądało, zwłaszcza tył\nprzez igoris200 » 7 sty 2016, o 15:03\nNarazie zawieszenie standardowe ale bede gwinta zakładał na wiosne mysle. A jaka szerokosc lacia byłaby najodpowiedniejsza żeby nie było tarć itp... Narazie chce założyć 18 jak bedzie źle wygladało to gwint idzie w ruch ;D\nprzez firlejak » 7 sty 2016, o 19:03\n8 cali na 18 feldze będzie wystawać lekko z przodu niezależnie od et przy oponie 225/45 (albo będzie wystawać albo będzie obcierać o amorek). Orginalna 18 wzór TTE miała 18x7,5j i była na styk.\nZerknij na moje fotki na nich mam 18x8j ATS DTM.\nprzez agatka » 7 sty 2016, o 19:58\nTu masz moje felgi 18 przy obnizeniu i et40 nic nie obciera http://olx.pl/oferta/piekne-borbet-ls-5 ... ddZ3d.html


Giełdy w Europie odrobiły straty, rośnie hi-tech - Puls Biznesu - pb.pl\nGiełdy w Europie odrobiły straty, rośnie hi-tech\nLONDYN (Reuters) - W środę po południu europejskie giełdy odrobiły starty z pierwszej części sesji. Zwyżkował sektor technologiczny, ale większe wzrosty uniemożliwiły telekomy oraz sieci handlowe. Indeks sektora technologicznego wzrósł o ponad 1,5 procent. Motorem wzrostu był niemiecki producent oprogramowania SAP, który wcześniej niż oczekiwano opublikował wyniki za czwarty kw\nLONDYN (Reuters) - W środę po południu europejskie giełdy odrobiły starty z pierwszej części sesji. Zwyżkował sektor technologiczny, ale większe wzrosty uniemożliwiły telekomy oraz sieci handlowe.\nIndeks sektora technologicznego wzrósł o ponad 1,5 procent. Motorem wzrostu był niemiecki producent oprogramowania SAP, który wcześniej niż oczekiwano opublikował wyniki za czwarty kwartał.\nRezultaty SAP-u pokazują, że sprzedaż oprogramowania w ostatnich trzech miesiącach roku rosła szybciej niż oczekiwano. Kurs niemieckiej spółki podskoczył o prawie 10 procent.\nZniżkę zanotował sektor handlowy. Inwesotrów rozczarowały między innymi największy brytyjski sprzedawca sprzętu elekroniczego Dixon i holenderska sieć supermarektów Ahold.\nSpadek zanotwała także niemiecka sieć handlowa Metro, której dyrektor finansowy przeszedł do koncernu stalowego ThyssenKrupp.\nDo godziny 16.35 indeks Eurotop 300 wzrósł o 0,1 procent, a indeks blue- chipów Euro Stoxx 50 stracił 0,01 procent.\nWczesniej oba indeksy traciły po około 0,7 prcoent.\nNa giełdzie silna zwyżka, szansa na dalsze wzrosty\nGPW była w środę najsilniejszym rynkiem Europy\nSpotkanie z RPP zakończyło się bez konkluzji\nSpotkanie z RPP było pożyteczne-Belka\nSieci handlowe , Argentyna , Oprogramowanie\nInne / Giełdy w Europie odrobiły straty, rośnie hi-tech


Laser IPL fotoodmładzanie twarz\nLaser IPL fotoodmładzanie twarz+szyja\nLaser IPL fotoodmładzanie twarz+szyja+dekolt\nZabieg obejmuje przygotowanie skóry:mikrodermabrazję i/lub peeling kawitacyjny oraz maskę wyciszającą po zabie...gu.\nSzyja i dekolt/brzuch/barki/pośladki/ramiona\nZabieg obejmuje przygotowanie skóry: mikrodermabrazję i/lub peeling kawitacyjny oraz maskę regeneracyjną po za...biegu. Cena dotyczy jednego, wybranego obszaru.\nZabieg spa na dłonie obejmuje peeling, serum odpowiednio dobrane po wcześniejszej diagnozie stanu skóry dłoni ...oraz potrzeb klienta, masaż relaksacyjny pasta z pereł oraz maskę.\n(M1) SEGMENT D - SUV, VAN, Terenowe\nZabieg na dłonie na bazie kwasów\nJest to zabieg na bazie kwasu cytrynowego. Ma działanie napinajace, rozświetlające, normalizuje rogowacenie na...skórka, nawilża, odświeża, napisana skórę, a także redukuje przebarwienia i działa przeciwstarzeniowo.\nCena obejmuje pojedynczą partię ciała. Fotoodmładzanie to zabieg pozwalający na odmłodzenie skóry przy pomocy... intensywnego światła. Używane do tego celu silne światło o odpowiedniej długości fali przenika przez skórę i pobudza komórki skóry właściwej do rozpoczęcia naturalnego procesu regeneracji i leczenia oraz produkcji kolagenu. Dzięki zabiegowi dochodzi do skracania i przebudowywania włókien kolagenowych. Skóra staje się jędrniejsza , bardziej elastyczna, zmniejszają się rozszerzone pory i wygładzają zmarszczki. Fotoodmładzanie nie tylko poprawia wygląd skóry, ale również leczy ją. W sposób kompleksowy likwidowane są objawy starzenia się skóry: zmiany naczyniowe, nadmierne rumieńce, trądzik różowaty, zaczerwienienia oraz wszelkiego rodzaju zmian pigmentowe: przebarwienia, piegi, plamy posłoneczne starcze.\nStan Twoich dłoni świadczy o Tobie. Wiemy… brak Ci czasu? Stan Twoich dłoni nadal świadczy o Tobie, bez względ...u na to ile go masz. Wystarczy tylko niecałe 40 minut, by kosmetyczka zdążyła wykonać dla Ciebie peeling rąk, nałożyć serum oraz maseczkę. Na koniec czeka Cię aplikacja oliwki do skórek i kremu. W efekcie może poświęcisz zaledwie 40 minut, aczkolwiek potem popatrzysz z dumą na swoje dłonie i powiesz: TAK, było warto !


błędy | Blog z poradami\nSkładanie deklaracji PIT jest koniecznością każdego obywatela, jaki podczas roku otrzymał przychody finansowe. Jest to obowiązek, jaki nie jest zaliczany przez nas do najprzyjemniejszych, z uwagi na spore ewentualności popełniania przez nas błędów na etapie dokonywania kalkulacji.\nSubmitted by admin on Fri, 09/04/2015 - 16:20\nDla wielu osób obowiązek dokonywania wszelkich formalności jest ogromna mordęgą. Powinniśmy jednak mieć świadomość, że z wszelkimi druczkami nigdy nie pozostajemy sami, ponieważ zawsze możemy liczyć na pomoc fachowców. Dla osób, które najbardziej nie lubią wizyt w zatłoczonych urzędach, świetnym rozwiązaniem jest administracja elektroniczna, za sprawą której możemy załatwić wszelkie ważne sprawy bez opuszczania domu.


WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? ANALIZA ZACHOWAŃ SEKSUALNYCH POLSKICH SINGIELEK I SINGLI - PDF Darmowe pobieranie\nDownload "WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? ANALIZA ZACHOWAŃ SEKSUALNYCH POLSKICH SINGIELEK I SINGLI"\n1 Zbigniew Izdebski Emilia Paprzycka ROCZNIK LUBUSKI Tom 40, cz. 1, 2014 WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? ANALIZA ZACHOWAŃ SEKSUALNYCH POLSKICH SINGIELEK I SINGLI Funkcjonujący w świadomości społecznej obraz osób żyjących w pojedynkę w głównej mierze powstaje na podstawie wiedzy potocznej i odwołuje się do stereotypów. Źródłem tych stereotypów są z jednej strony wzorce obecne w popkulturze, a przeniesione z kultury zachodniej, pokazujące singla jako osobę przebojową, zorientowaną na siebie, żyjącą w pojedynkę z wyboru, preferującą seks bez zobowiązań (Czernecka 2008, s ). Z drugiej strony, nadal nie tracą na znaczeniu wcześniej dominujące stereotypy starej panny i starego kawalera. W konsekwencji mamy do czynienia ze swoistą ambiwalencją percepcji takich osób. Kobiety żyjące bez partnera często postrzegane są albo jako nieatrakcyjne, niechciane, z pewnością dziewice, albo tzw. kobiety wyzwolone, instrumentalnie traktujące mężczyzn. Mężczyznom natomiast przypisywana jest albo etykieta playboy a mającego wiele przypadkowych kontaktów seksualnych, albo aseksualnego nieudacznika lub geja. Taka opozycyjność cech w stereotypach singli dotyczących ich życia seksualnego stała się inspiracją do analiz zaprezentowanych w niniejszym artykule. Single, jako stosunkowo nowa kategoria społeczna, nie są jeszcze gruntownie opisani, a ze względu na heterogeniczność tej kategorii i zbadanie i zdefiniowanie osób żyjących w pojedynkę jest ciągle wyzwaniem dla badaczy. W pracach polskich badaczy zajmujących się tą kategorią społeczną podejmowana tematyka dotyczy przed wszystkim przyczyn życia w pojedynkę, stylu życia oraz specyfiki bycia singielką i singlem (Kuklińska 2012, Czernecka 2011, Paprzycka 2008, Żurek 2008). Problematyka seksualności Zbigniew Izdebski prof. dr hab. pedagogiki, Uniwersytet Warszawski, Wydział Pedagogiczny, Katedra Biomedycznych Podstaw Rozwoju i Seksuologii; Uniwersytet Zielonogórski, Wydział Pedagogiki, Socjologii i Nauk o Zdrowiu, Katedra Seksuologii, Poradnictwa i Resocjalizacji. Emilia Paprzycka dr socjologii, adiunkt, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Wydział Nauk Społecznych, Katedra Socjologii, Zakład Socjologii Struktur i Działań Społecznych.\n2 112 Zbigniew IZDEBSKI, Emilia PAPRZYCKA i aktywności seksualnej singli w Polsce nie była dotąd podejmowana w badaniach 1. Przedkładany czytelnikowi artykuł jest próbą uzupełnienia wiedzy o singlach z tego obszaru. Zaprezentowana poniżej analiza badań dokonana została w perspektywie podobieństw i/lub różnic między kobietami i mężczyznami żyjącymi w pojedynkę. Rozróżnienie to podyktowane jest tym, że w obszarze życia seksualnego singielki postrzegane są inaczej niż single, co łączy się z odmiennym ocenianiem kobiet i mężczyzn w tej sferze. Mężczyzna żyjący bez zobowiązań rodzinnych, prowadzący aktywne życie seksualne z wieloma partnerkami oceniany jest pozytywnie. Wielość i różnorodność kontaktów seksualnych jest raczej powodem do dumy, ponieważ bywa wysoko wartościowane w tzw. męskim towarzystwie. Inaczej jest w przypadku kobiet te, które mają wielu partnerów oceniane są negatywnie i etykietowane jako kobiety rozwiązłe. W sytuacji braku kontaktów seksualnych i małej liczby partnerów kobiety oceniane są pozytywnie, natomiast mężczyźni raczej negatywnie w kategoriach nieudacznictwa lub prześmiewczo z etykietą prawiczka. Przyjęte definicje i założenia metodologiczne badań Współcześni single to kategoria bardzo zróżnicowana, którą trudno jednoznacznie zdefiniować. W badaniach przyjęto kryterium formalne i odwołano się do szerokiego ujęcia tej zbiorowości, zgodnie z którym single to osoby, które nie są w związku małżeńskim ani nie utrzymują stałego nieformalnego związku homo- lub heteroseksualnego (Stein 1983, s. 30). Przyjęto definicję, w której singiel określany jest jako osoba żyjąca bez partnera, rezygnująca w tym czasie z założenia rodziny. Bycie singlem zatem to etap w życiu, który cechuje życie bez partnera i rezygnacja (czasowa lub trwała, na mocy własnego wyboru lub pod wpływem okoliczności życiowych) z bycia w stałym związku (formalnym lub nieformalnym) i założenia rodziny. Bycie singlem w rozumieniu tej definicji nie zakłada braku wcześniejszych doświadczeń w związkach (także formalnych) czy braku potomstwa, ponieważ może być realizowane w dowolnym momencie przebiegu biografii, jedno- lub wielorazowo (Paprzycka 2012, s. 70). Zachowania seksualne definiowano jako fizyczną aktywność, która pozostaje w ścisłym związku z emocjami i ciałem oraz podejmowana jest w celu osiągnięcia przyjemności i redukcji napięć. Takie ujęcie nie ogranicza doświadczeń seksualnych tylko do czynności reprodukcyjnych, ale włącza do 1 Badania życia seksualnego kobiet żyjących w pojedynkę realizowane były w Polsce, ale przy zastosowaniu strategii jakościowych (Paprzycka 2006, s ).\n3 WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? nich także masturbację (Izdebski 2012, s. 49). Definicję operacyjną ryzykownych zachowań seksualnych skonstruowano w oparciu o wskaźniki stosowane w badaniach seksualności Polaków w latach (Izdebski 2010, s. 9). Badania, które dostarczyły danych do interpretacji prezentowanych w artykule, zostały przeprowadzone przez Zbigniewa Izdebskiego w 2011 na reprezentatywnej próbie 3206 Polaków 2. W poniższych analizach uwzględnione zostały odpowiedzi 639 respondentów w wieku lat, którzy w trakcie badania pozostawali bez partnera. Zgodnie z przyjętą definicją struktura wieku singli obejmuje osoby bardzo młode, często uczące się lub studiujące, które nie podjęły jeszcze decyzji o zmianie swojego statusu rodzinnego, jak i takie, które znajdują się w fazie późnej dorosłości i starości i żyją w pojedynkę na mocy własnego wyboru albo w konsekwencji splotu różnych okoliczności życiowych. Przedstawiona w niniejszym tekście analiza zorganizowana była wokół odpowiedzi na pytanie: Jaka jest aktywność seksualna polskich singli i singielek? Problemy szczegółowe miały postać pytań: Jak płeć różnicuje zachowania osób żyjących w pojedynkę w obszarze życia seksualnego? Jakie ryzykowne zachowania seksualne podejmują single i singielki? Sprawdzono, czy istnieje zależność między płcią osób żyjących w pojedynkę a takimi wymiarami zachowań seksualnych, jak: poziom potrzeb seksualnych i poczucie ich zaspokojenia, doznania seksualne, częstotliwość stosunków seksualnych, znaczenie seksu w życiu, zadowolenie z życia seksualnego, autoerotyzm oraz nastawienie do zachowań ryzykownych, takich jak współżycie z wieloma partnerami, seks bez zaangażowania emocjonalnego. Dokonano opisu aktywności seksualnej singli i wybranych ryzykownych zachowań seksualnych. Tytułem wprowadzenia zaprezentowano społecznodemograficzną charakterystykę tej kategorii społecznej. W badaniach przyjęto poziom istotności alfa=0,01. O różnicy istotnej statystycznie orzekano zatem, gdy wyznaczona przez program statystyczny p-wartość była mniejsza od 0,01. Obliczenia wykonano w pakiecie statystycznym IBM SPSS Statistic. 2 Badaną populację stanowili mieszkańcy Polski w wieku lat. Dobór próby miał charakter losowo-kwotowy. W badaniu połączono dwie techniki zbierania danych: bezpośredni wywiad (osobisty) prowadzony przez przeszkolonego ankietera z respondentem i samodzielnie wypełnianą ankietę. Szczegółowy opis metodologii badań zawiera raport Z. Izdebskiego i POLFARMY (2011), Seksualność Polaków Raport z badania, TNS OBOP. Badania na grupie dorosłych Polaków żyjących w pojedynkę realizowano w ramach projektu Z. Izdebskiego i E. Paprzyckiej pt.: Single i inni żyjący w pojedynkę.\n4 114 Zbigniew IZDEBSKI, Emilia PAPRZYCKA Kim są single i singielki? Społeczno-demograficzna charakterystyka osób żyjących w pojedynkę w Polsce Połowa Polaków w wieku lat to osoby niebędące w związku małżeńskim 42% to osoby stanu wolnego (panny i kawalerowie), 7% osoby rozwiedzione i pozostające w separacji, 1% to osoby owdowiałe. Wśród wszystkich badanych Polaków w wieku lat odsetek tych, którzy deklarowali, że nie mają partnera i nie są w związku wynosi 27%. Ta grupa jest przedmiotem niniejszego opisu. Wśród osób żyjących w pojedynkę więcej jest mężczyzn (58,7%) niż kobiet (41,3%). Struktura wieku singli i singielek jest zbliżona. Wykres 1. Osoby żyjące w pojedynkę w Polsce wg płci i wieku. N=639, dane w %. Źródło: opracowanie własne. Single częściej są kawalerami niż singielki, które pod względem stanu cywilnego są bardziej zróżnicowaną kategorią, bowiem 72,7% spośród kobiet żyjących w pojedynkę to panny, 27,3% ma za sobą doświadczenia małżeńskie (18,9% to kobiety rozwiedzione, 1,9% pozostające w separacji, 6,4% to wdowy). Wśród mężczyzn żyjących w pojedynkę 91% to kawalerowie, a doświadczenia w małżeństwie miało 9% (8% to rozwodnicy, a 1% to mężczyźni pozostający w separacji). Osoby żyjące w pojedynkę mieszkają głównie w miastach (62%), na wsiach mieszka 38%. Singielki częściej niż single mieszkają w dużych miastach. W dużych miastach (powyżej 500 tys. mieszkańców) odsetek kobiet żyjących w pojedynkę jest niemal o połowę wyższy niż mężczyzn bez pary (odpowiednio 14%; 8,8%). Sytuacja ma się odmiennie w przypadku żyjących w pojedynkę na wsi, chociaż w tym przypadku dysproporcja nie jest tak duża 40,2% mężczyzn, 36,4% kobiet.\n5 WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? Singielki są lepiej wykształcone niż single. Wśród kobiet żyjących w pojedynkę najwięcej (48,9%) ma wykształcenie średnie i pomaturalne. Wśród mężczyzn żyjących w pojedynkę najwięcej legitymuje się wykształceniem zasadniczym zawodowym i gimnazjalnym (46,5%). Wykres 2. Wykształcenie singli i singielek. N=639, dane w %. Źródło: opracowanie własne. Sigielki częściej deklarują, że są osobami wierzącymi i praktykującymi (72,2%), w tym (regularnie praktykujące 34,9%, nieregularnie 37,3%) niż single (66,5%), w tym (regularnie praktykujący 30%, nieregularnie 36,5%). Odsetek wierzących i niepraktykujących wśród singielek wynosi 16,1%, a u singli 25,1%. Bycie osobą niewierzącą deklaruje 5,6% singielek i 9,4% singli. Zachowania seksualne singli i singielek Aktywność seksualna i regularne życie seksualne są istotnymi elementami sprzyjającymi zdrowiu i jakości życia. Życie w pojedynkę bez stałego partnera może być postrzegane w tym kontekście jako czynnik raczej niesprzyjający realizacji wyżej wymienionych komponentów zdrowego i satysfakcjonującego życia. W odniesieniu do tej tezy, w poniższym rozdziale podjęto próbę opisu aktywności seksualnej osób żyjących w pojedynkę. Zgodnie z przyjętą definicją zachowań seksualnych zaprezentowana analiza obejmuje trzy wymiary takich zachowań: fizyczny (aktywność seksualną, częstotliwość i typy stosunków seksualnych), emocjonalny (zadowolenie z życia seksualnego, poczucie satysfakcji) oraz cielesny (potrzeby seksualne i poczucie ich zaspokojenia). Przedstawione zostaną także analizy dotyczące niereprodukcyjnych zachowań seksualnych singli, czyli masturbacji. Badania pokazują, że większość singli (68%) ma za sobą doświadczenia inicjacji seksualnej. Odsetek singielek, które miały stosunek seksualny (dopochwowy) wynosi 63,8%, a singli 72,2%. Dwie trzecie tak singli, jak\n6 116 Zbigniew IZDEBSKI, Emilia PAPRZYCKA i singielek doświadczyło seksu oralnego (odpowiednio 58,8%; 59,9%). Doznania seksu analnego ma za sobą co dziesiąty mężczyzna żyjący w pojedynkę (9,7%) i co dziesiąta kobieta (10%). Wśród osób żyjących w pojedynkę inną orientację seksualną niż heteroseksualna deklarowało 4,2% mężczyzn i 7,3% kobiet 3. Single i singielki o innej orientacji niż heteroseksualna to częściej osoby biseksualne niż homo- czy aseksualne. Wśród singielek więcej jest kobiet deklarujących biseksualność niż wśród mężczyzn (odpowiednio 6,6%; 2,1%). Odsetek singli określających się jako homoseksualni wynosi 1,6%, a kobiet o tej orientacji nie odnotowano. Osoby aseksualne stanowiły mniej niż 1% zarówno w przypadku kobiet, jak i mężczyzn. Pytanie o orientację seksualną należy do pytań drażliwych i zwykle odnotowuje braki danych w relacjonowanych badaniach odpowiedzi na to pytanie udzieliło tylko 50,7% badanych (N= 344). Ponad połowa osób żyjących w pojedynkę (53,4%) deklaruje, że prowadzi regularne życie seksualne, przy czym odsetek singli jest wyższy o 13,4 punktu procentowego od odsetka singielek (odpowiednio 56,7%; 43,3%). Aktywność seksualną w ciągu ostatniego roku (od daty badania) deklarowało 67,3% osób żyjących w pojedynkę, które prowadziły regularne życie seksualne (N = 330). Single prowadzący regularne życie seksualne częściej niż singielki odbywają stosunki płciowe. Badania pokazują, że ponad połowa (54,7%) kobiet żyjących w pojedynkę i jedna trzecia singli (32,3%) nie miała w ciągu roku żadnych kontaktów seksualnych albo były one bardzo sporadyczne do kilku razy w okresie 12 miesięcy. Odsetek singielek, które w okresie ostatniego roku (od daty badania) w ogóle nie współżyły wynosi 34,8%, a tych, które miały kilka stosunków w ciągu roku 19,9%. Jedna czwarta singielek (24,1%) deklarowała, że w okresie ostatniego roku miała od jednego do kilku stosunków seksualnych miesięcznie, a jedna piąta (21,2%) od jednego do kilku razy w tygodniu. Odsetek mężczyzn, którzy nie mieli żadnego stosunku seksualnego w ostatnim (od daty badania) roku wynosi 15,6%, a tych, którzy podejmowali współżycie kilka razy w roku 16,7%. Jedna czwarta singli współżyła od jednego do kilku razy w miesiącu, a 41,9% od jednego do kilku razy w tygodniu. Związek między płcią a częstotliwością współżycia jest istotny statystycznie (p<0,001; chi=25,87; df=6, N=330 regularnie współżyjący). Singielki nie tylko rzadziej niż single podejmują współżycie, ale także przypisują mniejsze znaczenie roli seksu w swoim życiu. Seks jest 3 Odpowiedzi na pytanie o orientację seksualną udzieliło 50,7% badanych, N= 344.\n7 WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? istotny w życiu dla co piątej singielki (18,2%) i co trzeciego singla (38,7%). Odsetek singielek deklarujących, że seks w życiu jest zupełnie nieistotny wynosi 28,9%, a singli 11,1%. Związek między płcią singli a deklarowaniem istotności seksu w życiu jest istotny statystycznie (p<0,001; chi=56,510; df=4). Wykres 3. Znaczenie seksu w życiu singli i singielek. N=633, dane w %. Źródło: opracowanie własne. Znaczenie seksu i jego intensywność łączą się z kolejnym aspektem zachowań seksualnych osób żyjących w pojedynkę, jakim jest ocena i poczucie zadowolenie z tej sfery życia. Ani zadowolenie, ani ocena tej sfery życia nie wypadają w przypadku osób żyjących w pojedynkę dobrze, chociaż mężczyźni oceniają się w tych zakresach lepiej niż kobiety. Prawie połowa (48,2%) singli ocenia je jako dobre lub bardzo dobre. Podobną opinię ma jedna trzecia singielek (38%). Co czwarta singielka (25,2%) i co siódmy singiel (14,2%) swoje życie seksualne ocenia raczej źle lub bardzo źle. Zadowolenie ze swojego życia seksualnego deklaruje 35,7% singli i 23,7% singielek. Prawie połowa singli (44,3%) i ponad połowa singielek (53,4%) nie potrafi jednoznacznie określić swojego zadowolenia z tej sfery życia. Odsetek niezadowolonych jest porównywalny dla obu płci i wynosi 22,9% dla kobiet i 20% dla mężczyzn. Płeć nie różnicuje zadowolenia i oceny życia seksualnego. Single częściej deklarują większe potrzeby seksualne niż singielki. Co trzeci singiel (30%) i co dziewiąta singielka (11%) deklarują, że mają duże lub bardzo duże potrzeby seksualne. Co drugi singiel i singielka nie potrafią jednoznacznie ocenić swojego libido (odpowiednio 54,1%;\n8 118 Zbigniew IZDEBSKI, Emilia PAPRZYCKA 45,6%). Co dziewiąty mężczyzna (11,6%) i co czwarta kobieta żyjąca w pojedynkę (22,3%) oceniają swoje potrzeby jako małe lub bardzo małe. Brak potrzeb seksualnych deklaruje 4,3% singli i aż 20,5% singielek. Związek między płcią a deklaracjami poziomu potrzeb seksualnych jest istotny statystycznie (p <0, 001; chi =76X,13V; df =5). Poczucie niezaspokojenia swoich potrzeb seksualnych u singli i singielek jest na zbliżonym poziomie. Jedna trzecia singli i jedna trzecia singielek deklaruje brak zaspokojenia swoich potrzeb seksualnych (odpowiednio 28,5%; 33,6%). Odsetek singli zgłaszających zaspokojenie swoich potrzeb seksualnych wynosi 38,3%, a singielek 30,7%. Dla jednej trzeciej singli i singielek ocena zaspokojenia tych potrzeb jest trudna do uchwycenia (odpowiednio 33,2%; 35,6%). Wyraźne różnice pojawiają się jednak przy ocenie satysfakcji ze stosunków seksualnych. Seks zakończony orgazmem jest częściej doświadczeniem singli niż singielek zawsze lub prawie zawsze orgazm w czasie współżycia przeżywa 56,7% singli i 21% singielek. Co trzeci singiel (31%) i co druga singielka (41,3%) odczuwa tego rodzaju spełnienie często, a czasami lub rzadko co dziesiąty singiel (10,1%) i co trzecia singielka (35%). Nigdy nie doświadcza orgazmu podczas współżycia 1,1% singli i 2,8% singielek. Związek między płcią a doznawaniem orgazmu podczas współżycia jest istotny statystycznie (p <0, 001; chi =52, 14; df =4,N = 330 regularnie współżyjący). Życie bez stałego partnera, w kontekście zaspokajania potrzeb seksualnych, wydaje się sprzyjać zwróceniu się ku autoerotyzmowi. Badania pokazują jednak, że masturbuje się niecała połowa singli (47,8%) i jedna piąta singielek (20, 8%). Single dwukrotnie częściej niż singielki deklarują, że się masturbują. Związek między płcią singli a doświadczeniem w życiu masturbacji jest istotny statystycznie (p<0,001; chi=123,41; df=2). Więcej singli niż singielek twierdzi także, że masturbacja jest dobrym sposobem rozładowania napięcia seksualnego, jeśli się nie ma odpowiedniego partnera (odpowiednio 60,8%; 43%). Nie zgadza się z tym stwierdzeniem tylko 9,1% singli i 19,4% singielek. Jedna trzecia mężczyzn i jedna trzecia kobiet niepozostających w stałym związku nie ma określonego zdania w tej kwestii. Związek między płcią singli a przekonaniem, że masturbacja jest dobrym sposobem rozładowania napięcia seksualnego jeżeli nie ma się odpowiedniego partnera jest istotny statystycznie (p <0, 001; chi =22, 43; df =4).\n9 WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? Wykres 4. Czy kiedykolwiek się masturbowałeś/łaś? Odpowiedź singli i singielek. N=632, dane w %. Źródło: opracowanie własne. Ryzykowne zachowania seksualne singli i singielek - między abstynencją seksualną a przypadkowością i zmiennością kontaktów seksualnych Zasady profilaktyki ryzykownych zachowań seksualnych opierają się na trzech filarach. Pierwszy z nich to abstynencja, drugi stały związek, a trzeci wzmacnianie poczucia kontroli, sprawstwa i umiejętności radzenia sobie z przeciwnościami, np. z presją seksualną (Walendzik-Ostrowska 2010, s. 63). Dla osób żyjących w pojedynkę z racji braku stałego partnera dostępne są tylko dwie z tych strategii: abstynencja oraz kontrola życia seksualnego, czyli unikanie kontaktów seksualnych z przypadkowymi, nieznanymi osobami, a w sytuacji takich kontaktów stosowanie odpowiednich środków zabezpieczających przez zakażeniem HIV/AIDS oraz innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. Analizy zachowań seksualnych osób żyjących w pojedynkę zaprezentowane w poprzednim rozdziale pokazują, że wśród singli są osoby, które nie miały do tej pory stosunków seksualnych (32%). Jedna trzecia singli nie przejawia zatem ryzykownych zachowań seksualnych, albowiem nie podjęła życia seksualnego. Całkowitą abstynencję seksualną w tym rozumieniu wykazuje 36,2% singielek i 27,8% singli (dla N = 639). Abstynencję seksualną o charakterze częściowym przypisać można tym osobom żyjącym w pojedynkę, które mimo iż miały już kontakty seksualne deklarują, że nie rozpoczęły jeszcze regularnego życia seksualnego (46,6%). Odsetek takich osób wśród singli wynosi 43,3%, a wśród singielek 56,7% (dla N=639) 4. 4 Na taki wskaźnik abstynencji seksualnej wydaje się nie pozostawać bez wpływu to, że wśród badanych były osoby młode z kategorii wieku lata, a jak pokazują inne badania (Izdebski 2012), to wiek 25 lat jest najczęściej wskazywany jako czas rozpoczęcia\n10 120 Zbigniew IZDEBSKI, Emilia PAPRZYCKA Abstynencję seksualną czasową wydają się natomiast przejawiać osoby żyjące w pojedynkę, deklarujące rozpoczęcie regularnego życia seksualnego, które nie miały żadnych kontaktów seksualnych w okresie ostatniego roku poprzedzającego badanie 15,6% w grupie singli i 34,5% w grupie singielek (dla N=330). Zachowania seksualne określane jako promiskuityzm, definiowane jako kontakty seksualne pozbawione więzi uczuciowych, podejmowane z przypadkowymi, często zmienianymi partnerami (Starowicz 1999, s. 233) zaliczane są do ryzykownych zachowań seksualnych. Poniżej przedstawiono nastawienia wszystkich singli i singielek do takich zachowań, a następnie jego realne wymiary wśród osób prowadzących regularne życie seksualne. Single częściej niż singielki deklarują poparcie stwierdzenia, że tylko posiadanie w życiu wielu partnerów pozwala poznać bogactwo doznań seksualnych (odpowiednio 37,2%; 32,1%). Odsetek singielek, które nie zgadzają się z tym stwierdzeniem jest wyższy o 15,4 punktu procentowego (39%; 23,6%). Zależność między płcią singli a poglądem, że tylko wielu partneróww życiu pozwala poznać bogactwo doznań seksualnych jest istotna statystycznie (p<0,001; chi=19,57; df=4). Wykres 5. Stosunek singli i singielek do stwierdzenia: Tylko wielu partnerów pozwala poznać bogactwo doznań seksualnych. N=630, dane w %. Źródło: opracowanie własne. Single rzadziej niż singielki deklarują znaczenie głębszego zaangażowania emocjonalnego dla podejmowania współżycia. Ze stwierdzeniem, że nie powinno się podejmować współżycia bez głębszego zaangażowania emocjonalnego zgadza się 61,6% singielek i 36,1% singli. Zależność między płcią singli a deklarowaniem znaczenia głębszego zaangaregularnego życia seksualnego.\n11 WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? żowania dla podejmowania współżycia jest istotna statystycznie (p<0,001; chi=53,882; df=4). Wykres 6. Stosunek singli i singielek do stwierdzenia: Nie powinno się podejmować współżycia bez głębszego zaangażowania emocjonalnego. N=629, dane w %. Źródło: opracowanie własne. Na podstawie wyżej przedstawionych opinii można sformułować wniosek, że singielki wykazują mniejsze skłonności do przejawiania ryzykownych zachowań seksualnych. Odniesienia tych opinii skonfrontowano z przejawianymi zachowaniami podejmowaniem przypadkowych kontaktów seksualnych. Analizie poddano wyniki badań grupy osób żyjących w pojedynkę, które zadeklarowały prowadzenie regularnego życia seksualnego. Z jakimi osobami dzielą swoje życie seksualne single i singielki? Stałego seksualnego partnera/partnerkę w ciągu ostatniego roku od daty badania miało 10% singli i 27% singielek. W takim okresie czasu większość singli (75%) i singielek (74%) miała zbliżenia o charakterze seksualnych ze znanymi wcześniej osobami. Ryzykowane zachowania seksualne, do których zaliczany jest seks z przypadkowymi partnerami, częściej w ciągu ostatniego roku były udziałem mężczyzn niż kobiet żyjących w pojedynkę (odpowiednio 32,9%; 9,7%). Z osobami prostytuującymi się w klubie, dyskotece lub na ulicy kontakty seksualne miało 2% singli, a z osobami prostytuującymi się w agencji towarzyskiej 3,9%. U singielek kontaktów seksualnych z osobami prostytuującymi się nie odnotowano. Ryzykowność zachowań seksualnych wzrasta, kiedy przypadkowe kontakty seksualne mają dużą częstotliwość. Z relacjonowanych tu badań wynika, że w okresie 12 miesięcy poprzedzających badanie, mężczyźni żyjący w pojedynkę mieli około trzech partnerów/partnerek seksualnych (średnia wynosi 2,66), przy czym wartość przeciętna mediana wynosi dwóch part-\n12 122 Zbigniew IZDEBSKI, Emilia PAPRZYCKA Wykres 7. Partnerzy seksualni singli i singielek w okresie ostatniego roku. N=222, dane w % 5. Źródło: opracowanie własne. nerów, a wartość dominująca: jeden (przy odchyleniu standardowym równym 2,773). Kobiety żyjące w pojedynkę w tym okresie miały średnio około dwóch partnerów seksualnych średnia = 1,77. Najwięcej singielek w tym okresie miało 1 partnera/partnerkę mediana=1, dominanta=1 (odchylenie standardowe 0,998). Kontakty seksualne z przypadkowymi, nieznanymi osobami obarczone są ryzykiem przede wszystkim w sytuacji, kiedy odbywają się bez zabezpieczenia. Poniżej przedstawiono opinie wszystkich badanych na temat ryzyka zakażenia się przez nich HIV/AIDS, a następnie zrelacjonowano formy zabezpieczania stosowanie przez osoby żyjące w pojedynkę, które prowadzą regularne życie seksualne. Ponad połowa singli i singielek ryzyko zakażenia HIV postrzega jako małe. Ze stwierdzeniem, że ryzyko zakażenia HIV jest tak małe, że właściwie nie ma się czego bać, nie zgadza się prawie dwie trzecie singielek (58,1%) i ponad połowa singli (51,6%). Zgadza się z tym stwierdzeniem co czwarta singielka (23,2%) i co piąty singiel (20,1%). Większość singli i singielek jest przekonanych, że może się zabezpieczyć przed zakażeniem HIV przy podejmowaniu odpowiednich starań. Ze stwierdzeniem, że człowiek, który naprawdę się stara, może się zabezpieczyć przed zakażeniem HIV zgadza się 70,1% singli i 66,4% singielek; 19,5% singli i 21,6% singielek nie ma sprecyzowanej opinii na ten temat, a 10,4% singli i 12% singielek nie zgadza się z tym stwierdzeniem.\n13 WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? Prawie co drugi singiel i co druga singielka pod wpływem emocji pojawiających się w sytuacji seksualnej raczej nie myśli o zagrożeniach HIV/AIDS. Stwierdzenie, że podczas współżycia nie myśli się o takich sprawach jak ryzyko zakażenia HIV/AIDS, jako zgodne ze swoim przekonaniem wskazało 44,3% mężczyzn i 47,4% kobiet żyjących w pojedynkę. Nie zgadza się natomiast z tym stwierdzeniem 22,1% singli i 23,7% singielek. Brak jednoznacznej opinii w tej sprawie odnotowano w przypadku jednej trzeciej zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn żyjących w pojedynkę (odpowiednio 33,6%;28,9%). Na podstawie analiz odpowiedzi badanych, które dotyczyły ich rzeczywistych zachowań można stwierdzić, że jedna z form profilaktyki ryzykownych zachowań seksualnych jaką jest prezerwatywa jest stosowana przez badanych prowadzących regularne życie seksualne. Jest ona wskazywana najczęściej jako środek antykoncepcyjny stosowany podczas kontaktów seksualnych singli i singielek. Ten środek antykoncepcyjny stosowany jest częściej przez singli (90,2%) niż singielki partnerów seksualnych singielek (72,2%). Pozostałe ze stosowanych przez singli i singielki środków antykoncepcyjnych nie wpisują się w działania zapobiegające chorobom przenoszonym drogą płciową, ale mają li tylko zastosowanie zapobiegające ciąży. Wybór takiej formy antykoncepcji można zaliczyć do zachowań ryzykownych. Wykaz środków antykoncepcyjnych według częstości stosowania zaprezentowano na wykresie poniżej. Ujęto na nim także wskazania dotyczące praktykowania tzw. stosunków przerywanych, które środkiem antykoncepcyjnym, ani zapobiegającym HIV/AIDS nie są, a jednak mają swoje zastosowanie w życiu seksualnym singli i singielek (odpowiednio 13,9%;17,1%), zajmując trzecie miejsce według stopnia popularności w tej grupie badanych. W sytuacji stosunków seksualnych z osobami przypadkowymi nowo poznanymi istotnym zabiegiem wpisanym w profilaktykę HIV/AIDS jest każdorazowe zabezpieczanie prezerwatywą każdej z możliwych form stosunków seksualnych nie tylko dopochwowych, ale i oralnych, a przede wszystkim analnych, które mogą wydawać się bezpieczne, bo w ich konsekwencji nie dochodzi do zapłodnienia. Badania pokazują, że wśród osób żyjących w pojedynkę, które miały stosunek dopochwowy w ciągu ostatnich 12 miesięcy prezerwatywę za każdym razem stosowało 48,3% singli i 34,9% singielek. Odsetek singli stosujących prezerwatywę prawie za każdym razem wynosił 23,2%, a singielek 24,3%. Czasami prezerwatywę podczas stosunku dopochwowego stosowało 9,5% singli i 6,4% singielek, bardzo rzadko 8,8% singli i 6,7% singielek. Nigdy podczas takich stosunków w okresie ostatniego roku od badania nie zabezpieczało się 10% singli i aż 27,8% singielek.\n14 124 Zbigniew IZDEBSKI, Emilia PAPRZYCKA Wykres 8. Antykoncepcja stosowana przez singli i sigielki prowadzących regularne życie seksualne. N=243, dane w %. Źródło: opracowanie własne. W przypadku seksu oralnego, u osób doświadczających go w okresie ostatnich 12 miesięcy od daty badania, stosowanie prezerwatywy nie cieszy się dużym zainteresowaniem. Odsetek singli, którzy nigdy w ciągu roku nie stosowali prezerwatywy podczas seksu oralnego wynosi 66,7%, a singielek 61,6%. Za każdym razem lub prawie za każdym razem prezerwatywę stosowało 24,5% singli i 26,4% singielek, czasami lub bardzo rzadko 13,7% singli i 6,9% singielek. Prawie połowa singli (45,3%) i singielek (45,7%) praktykujących seks analny w okresie ostatniego roku od daty badania nigdy nie stosowała prezerwatywy podczas takich stosunków. Za każdym razem lub prawie za każdym razem 37,2% singli i 48,3% singielek, czasami lub bardzo rzadko używało jej podczas tego typu stosunków 17,5% singli i 6% singielek. Podsumowanie Wśród zmian prognozowanych w XXI wieku w obszarze zachowań seksualnych przewidywano między innymi upowszechnianie się akceptacji zróżnicowanej seksualności i zachowań seksualnych oraz współistnienie różnego typu związków, np. monogamii seryjnej. Jako głównych realizatorów tego typu zmian wskazywano singli (Starowicz 2006, s. 18). Wyniki zaprezentowanych tu badań wpisują się w zapowiadane zmiany, pokazując zróżnicowanie zachowań seksualnych między grupami kobiet\n15 WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? i mężczyzn żyjących w pojedynkę oraz wewnątrz tych grup. Zakładane różnice między singlami i singielkami w zakresie analizowanych wymiarów zachowań seksualnych okazały się istotne statystycznie. Single częściej niż singielki wskazują na większe potrzeby seksualne i częściej mają poczucie ich zaspokojenia. Seks w życiu ma dla singli większe znaczenie, są też z niego bardziej zadowoleni niż singielki, a niedostatki w życiu seksualnym wynikające z nieregularności odbywania stosunków płciowych, będące konsekwencją braku stałego partnera częściej rozwiązują sami poprzez autoerotyzm. Wśród singli są tacy, którzy zachowują wstrzemięźliwość seksualną, ale jest ich mniej niż tych aktywnych. Singielki w ogólnym obrazie jawią jako bardziej zamknięte na doznania płynące z życia seksualnego, mające poczucie mniejszej satysfakcji seksualnej i tym samym mniej zadowolone z tej sfery życia. Obraz ten dopełniają wyniki dotyczące autoerotyzmu, z których wynika, że ta forma zaspokojenia swoich potrzeb seksualnych i zmniejszania napięcia seksualnego nie jest chętnie podejmowana przez kobiety żyjące w pojedynkę. Więcej kobiet niż mężczyzn żyjących bez stałego partnera wycofuje się z relacji damskomęskich o charakterze seksualnym lub podejmuje je, ale przede wszystkim ze znanymi osobami lub stałymi partnerami seksualnymi. W bardzo uogólnionym obrazie zachowania seksualne osób żyjących w pojedynkę można scharakteryzować zatem nie w kategoriach opozycyjności: abstynencja versus promiskuityzm, ale raczej jako swoiste kontinuum pomiędzy wycofaniem z relacji damsko-męskich a intensywnością takich relacji. Literatura Czernecka J. (2008), Polski singiel: obraz w mediach a autowizerunek, [w:] Stereotypy a rzeczywistość na przykładzie wybranych kategorii społecznych, red. E. Malinowska, Wydawnictwo Tercja, Łódź, s (2011), Wielkomiejscy single, Wydawnictwo Poltext, Łódź. Izdebski Z. (2010), Ryzykowna dekada. Seksualność Polaków w dobie HIV/AIDS. Studium porównawcze , Wydawnictwo Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra. (2012), Seksualność Polaków na początku XXI wieku. Studium badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków. Kuklińska K. (2012), Polskie Singielki. Płeć kulturowa. Feminizm. Ponowoczesność. Internet, Wydawnictwo Difin, Warszawa.\n16 126 Zbigniew IZDEBSKI, Emilia PAPRZYCKA Paprzycka E. (2006), Życie w pojedynkę kobiet w kontekście relacji damskomęskich, [w:] Seksualność człowieka. Obszary zainteresowań teoretyków i praktyków, red. Z. Izdebski, Rocznik Lubuski, t. 32, cz. 2, Wydawnictwo Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra, s (2008), Kobiety żyjące w pojedynkę, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa. (2012), Single men topological approach from the perspective of sociocultural gender, [w:] Gender approach in social sciences, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica", nr 4/2012, red. E. Malinowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s Stein P. (1983), Singlehood, [w:] Contemporary Families and Alternative Lifestyles, red. E. D. Macklin, R. H. Rubin, California, Bevery Hills, s Starowicz Z. L. (1999), Miłość i seks: słownik encyklopedyczny, Wydawnictwo Europa, Wrocław. (2006), Seksuologia XXI wieku, [w:] Seksualność człowieka. Obszary zainteresowań teoretyków i praktyków, red. Z. Izdebski, Rocznik Lubuski, t. 32, cz. 2, Wydawnictwo Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra, s Walendzik-Ostrowska A. (2010), Seksualność człowieka a ryzykowne zachowania seksualne, [w:] Zakażenie HIV poradnictwo okołotestowe. Kompendium dla lekarzy i osób pracujących w punktach konsultacyjnodiagnostycznych, red. J. Gąsiorowski, B. Knysz, Ł. Łapiński, Wydawnictwo MedPharm, Wrocław, s Żurek A. ( 2008), Single. Żyjąc w pojedynkę, Wydawnictwo Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań.\n17 WSTRZEMIĘŹLIWOŚĆ CZY PROMISKUITYZM? Zbigniew Izdebski Emilia Paprzycka ABSTINENCE OR PROMISCUITY? ANALYSIS OF SEXUAL RISK BEHAVIOURS OF POLISH SINGLE MEN AND WOMEN Keywords: single life, single women, single men, sexual behaviour of people living alone, risky sexual behaviours. Sex life of single men and women is an issue overlooked by the researches dealing with the description of this social category but the one that is present in the social consciousness in the form of opposite stereotypes. Women living alone are perceived either as unattractive, asexual and unwanted, or as so called liberated women - very liberal in terms of sex life. Men living alone are assigned the label of a loser, often a gay or a playboy treating women as objects and having many casual sexual contacts. The aim of the paper is to answer the following questions: What is sexual activity of single men and women like? Does a gender of a single man or woman differentiate their sexual behaviours? What risk behaviours in terms of sex life are characteristic for single men and women? The answer was generated on the basis of surveys carried out on a representative sample of adult Poles living alone (between the ages of 18-49). The research showed the differentiation of sexual behaviours between the groups of women and men living alone and within these groups. In general, sexual behaviours of people living alone can be located on a continuum - between the withdrawal from the male-female relationship and the intensity of such relationships.\nWSPÓŁCZEŚNI POLACY WOBEC SEKSUALNOŚCI\nZbigniew Izdebski pedagog i seksuolog, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu w Zielonej Górze. Współpracownik Naukowego Instytutu Kinsey a, autor książek Seksualność Polaków na początku


AirMAX - Krzeptów - Internet dla Domu i Biznesu - Sieć i zasięg\nAirMAX pragnie zaprezentować nowy, całkowicie nielimitowany internet. Miło nam oznajmić, że zasięg naszej sieci objął miejscowość Krzeptów.\nObecnie zasięg niezwykle nowoczesnego i niezawodnego internetu obejmuje nie tylko miejscowość Krzeptów, ale także bliższą i dalszą okolicę. O sprawności naszych usług możesz przekonać się w czasie gratisowego okresu testowego. Warte podkreślenia dla nas jest zaufanie jakim obdarzyła nas Twoja gmina, a także cały powiat wrocławski.\nRys jakości a także skali działalności ISP Airmax\nAirMAX to sprawdzona od wielu lat profesjonalność, nie tylko miejscowość Krzeptów stale poddaje próbie jakość naszych usług, ale też całe województwo dolnośląskie a co więcej województwa sąsiednie. Jest to dla nas ogromna motywacja i najlepsza rekomendacja. Krzeptów - dziękujemy Wam za Wasze zaufanie.\nInternet Airmax oznacza możliwość korzystania z najlepszych serwisów multimedialnych, jak np. telewizja internetowa – dostępnych w różnych wariantach do wyboru.\nSuper szybki, nielimitowany Internet to brak zmartwień uploadem i downloadem, możliwość oglądania filmów i seriali w najwyższej rozdzielczości, ciągły dostęp do multimediów oraz zawsze stabilne łącza. W odróżnieniu od łącza mobilnego, zyskujesz super szybki Internet, niezależnie od obciążenia sieci czy warunków pogodowych. Airmax zapewnia dostęp do sieci faktycznie pozbawiony limitów. Oglądasz największe, kinowe hity, kibicujesz sportowcom oraz wysyłasz i odbierasz nawet duże pliki bez żadnych limitów - na różnych urządzeniach jednocześnie. Nie musisz tracić czasu na ładowanie stron czy wielokrotnie odświeżać download danych. Airmax to doskonała opcja Internetu dla całej rodziny oraz dla przedsiębiorstw. Dostęp jest możliwy w każdym zakątku w mieszkaniu czy w firmie. Poczuj różnicę - wystartuj z superszybkim Internetem Airmax w miejscowości Krzeptów. Skontaktuj się z nami, aby poznać wszystkie korzyści. Przetestuj nasz Internet – za darmo w mieszkaniu lub w firmie przez miesiąc.\nBielany Wrocławskie Wysoka Iwiny Gajków Ręków Wrocław Domaszczyn Tyniec Mały Radwanice Milejowice Jaszkotle Mędłów Kunów Żórawina Nowa Wieś Wrocławska Żerzuszyce Cesarzowice Królikowice Kamień Zacharzyce Kuklice Wrocław (Muchobór) Mirków Kobierzyce Krobielowice Świątniki Domasław Dobrzykowice Cieszyce Łukaszowice Piława Wilczyce Domanice Jordanów Śląski Proszkowice Nadolice Małe Żerniki Małe Szukalice Kilianów Wawrzeńczyce Wrocław (Krzyki) Turów Wilczków Galowice Zagródki Wrocław (Fabryczna) Wilkowice Krzeptów Maniów Wielki Chrzanów Magnice Piotrówek Krajków Mokronos Górny Różaniec Brzezia Łąka Stary Zamek Komorowice Kamionna Owsianka Księginice Przezdrowice Wieściszów Jeszkowice Bratowice Sobótka Długołęka Damianowice Czernica Mokronos Dolny Wilczkowice Zybiszów Chrząstawa Mała Pożarzyce Nasławice Dzikowa Rogów Sobócki Szymanów Ślęza Michałowice Ratowice Mleczna Ujów Borzygniew Wrocław (Leśnica) Wojtkowice Mirosławice Zabrodzie Strzeganowice Jezierzyce Wielkie Żerniki Wielkie Bogusławice Milin Smolec Chrząstawa Wielka Rzeplin Kątna Winna Góra Popowice Strzegomiany Pełcznica Księginice Małe Mietków Wszemiłowice Szczodre Biskupice Ozorzyce Maniów Mały Gniechowice Małuszów Kiełczów Oleśniczka Janówek Glinica Wojnarowice Żerniki Wrocławskie Wrocław (Psie Pole) Wojnowice Jaksonów Kozłów Pustków Żurawski Suchy Dwór Strachów Mokry Dwór Biestrzyków Pustków Wilczkowski Wojkowice Bielawa Wierzbice Krzyków Nadolice Wielkie Krzyżowice Polakowice Solna Chwałów Stróża Wrocław (Klecina) Byków Szczepankowice Kąty Wrocławskie Kamieniec Wrocławski Nowa Wieś Kącka Kiełczówek Maniów Mnichowice\nW przeciągu ostatnich 10 lat bezproblemowy dostęp do sieci stał się dla wszystkich czymś na tyle normalnym, że trudno w obecnych czasach chociażby wyobrazić sobie naukę lub codzienne życie bez Internetu. Dzięki stałemu połączeniu z wirtualnym światem, zagwarantowana jest bezproblemowa komunikacja z każdym zakątkiem globu, transfer materiałów albo rozwijanie hobby. Opcji połączenia z siecią jest jednak parę, w tym także w miejscowości Krzeptów. Decyzja, którą opcję wybierzemy zależy przede wszystkim od preferencji klienta oraz od wykonanej infrastruktury sieciowej. Zazwyczaj osoby niezorientowane w sprawach technicznych, mają problem z podjęciem decyzji o wyborze odpowiedniego łącza oraz pozostają praktycznie nieświadome tego, jaka opcja sprosta ich unikalnym wymaganiom. Właśnie dlatego warto skorzystać z naszej oferty – Airmax umożliwia klientowi szybki i trafiony dobór idealnie dopasowanej formy połączenia z Internetem z uwzględnieniem wskazanej lokalizacji – także dla miejscowości Krzeptów. Ponadto u nas masz szansę porównania: prędkości Internetu, ceny, okresu trwania umowy oraz obowiązujących akcji promocyjnych u rozmaitych firm.\nNasza firma jest operatorem usług internetowych. Oferowane usługi świadczymy na obszarze miejscowości Krzeptów. W ramach usługi zapewniamy symetryczny Internet światłowodowy o ogromnej przepustowości, a także TV online oraz telefonię internetową. Zależy nam, by oferowane usługi internetowe były jak najprostsze w użytkowaniu, dlatego gwarantujemy umowę na czas nieokreślony oraz zapewniamy aktualizację oferty dla każdego klienta - za darmo. Możesz wypowiedzieć umowę kiedy chcesz. Użytkownicy, którzy używają naszego światłowodowego Internetu, zyskują gratis zewnętrze IP, symetryczne łącza (wgrywanie danych z identyczną prędkością jak ich pobieranie) i bezpośrednie połączenie z wszystkimi sieciami na całym świecie. Nasi klienci mają zapewnione również: bezpłatny multiroom, kanały HD, 3D oraz inteligentną nagrywarkę. Ponadto Klienci, którzy dokupią telefonię internetową, mają dostęp do nieodpłatnych rozmów w sieci (wieczorami) oraz realizacji nieodpłatnych rozmów międzykrajowych.