grudzieƒ / styczeƒ\nuwag´ na wszelkie aspekty bezpieczeƒstwa. Niewàtpliwy poÊpiech i nat∏ok\npracy, w jakim ˝y∏ ostatnio Przewodniczàcy Polskiej Partii Pracy, móg∏ jednak\nsprawiç, ˝e coÊ zosta∏o przeoczone.\nby∏by to g∏ówny polityk lewicy” itp. Daniel\nPodrzycki to by∏a nowa jakoÊç. Brakowa∏o mu tylko dost´pu do mediów, by\nsi´ przebiç do mas.\nJak s∏usznie napisa∏ Marcin Adam, po\nrezygnacji Cimoszewicza, to w∏aÊnie Daniel Podrzycki zosta∏ ostatnim lewicowym\nkandydatem na najwy˝szy urzàd w paƒstwie. Jego niskie notowania by∏y zaÊ w\nprostej linii wynikiem blokady dost´pu do\npublicznej debaty. To nie Daniel Podrzycki by∏ bohaterem codziennych serwisów\ninformacyjnych, ciàg∏ych debat publicznych itp. W∏aÊnie wybory prezydenckie\nmog∏y zmieniç t´ sytuacj´. Wszak kandydatów na prezydenta zosta∏o zarejestrowanych mniej ni˝ komitetów wyborczych,\nzaÊ odmowy dopuszczenia do publicznej\ndyskusji stacje telewizyjne nie mog∏yby\nju˝ t∏umaczyç pozaparlamentarnoÊcià ugrupowania, jak to robi∏y do tej pory podczas debat zwiàzanych z wyborami do\nSejmu. Co wi´cej, w∏aÊnie Daniel móg∏ liczyç na przerwanie blokady informacyjnej\nw szeroko rozumianej lewicowej prasie.\nSam Daniel Podrzycki by∏ postacià wyjàtkowo niewygodnà dla swoich konkurentów politycznych. OkreÊla∏ si´ otwarcie\njako antykapitalista. Inteligentny, nawet\nb∏yskotliwy, oczytany, zrównowa˝ony,\nbez antyinteligenckiego kompleksu – a\nzarazem autentyczny dzia∏acz robotniczy, samouk, charyzmatyczny przywódca\nzwiàzkowy w swoim regionie. By∏y dzia∏acz pierwszej „SolidarnoÊci”, który nie\nzapomnia∏ o jej idea∏ach, a jednoczeÊnie\nprzeszed∏ lewicowà szko∏´ politycznà i\nTrockiego. Po Êmierci Daniela na portalach internetowych takich jak Onet czy\nWirtualna Polska pojawi∏o si´ mnóstwo\nzaskakujàco pozytywnych opinii na jego\ntemat. Ludzie zdà˝yli go zobaczyç w∏aÊciwie w jednym tylko programie telewizyjnym: „M∏odzie˝ kontra...”, w którym politycy spotykajà si´ z partyjnymi m∏odzie˝ówkami – i zgodnie twierdzili, ˝e wypad∏\nznakomicie – nie brakowa∏o opinii typu:\ngrubaska z Platformy!”, „Za cztery lata\nJako kandydat na prezydenta, Daniel\nmia∏ wreszcie uzyskaç dost´p do tuby\npropagandowej w postaci licznych programów telewizyjnych i wywiadów w wysokonak∏adowej prasie, przez którà powiedzia∏by wiele rzeczy niewygodnych\ndla establishmentu. JednoczeÊnie Polska\nPartia Pracy zdo∏a∏a zapoczàtkowaç niezwykle potrzebny proces zjednoczeniowy\nna lewicy. Lewica na lewo od SLD\nnieomal jednomyÊlnie popar∏a PPP. Na\njej listach zostali wystawieni antykleryka∏owie (z Racji), socjaliÊci (z PPS), komuniÊci (z KPP) czy ekolodzy z Polskiej\nPartii Ekologicznej. PPP zdoby∏a w ostatnich wyborach 91 tys. g∏osów (0, 77 procenta), czyli mniej ni˝ planowa∏a. RównoczeÊnie jednak potwierdzi∏a swoje zakorzenienie w Êrodowiskach pracowniczych\nliczonych w dziesiàtkach tysi´cy. Rozpocz´to rozmowy o dalszej wspó∏pracy – o\nscaleniu lewicy na lewo od SLD.\nO stanowisku Nurtu Lewicy Rewolucyjnej\nwobec wyborów „Dalej!” pisa∏o na swej\nstronie internetowej: WÊród hase∏ wybor-\n„Wybory przebiegajà w∏aÊciwie bez ˝adnych problemów ani zak∏óceƒ” – donosi∏a w dniu wyborów parlamentarnych z uroczym uÊmiechem spikerka telewizji\npolskiej sprzed jednego z lokali wyborczych. Ze dwa razy trafi∏ si´ nietrzeêwy\nobywatel agresywnie domagajàcy si´ karty do g∏osowania choç nie mia∏ meldunku, gdzie indziej zaspa∏ przewodniczàcy – to wszystkie incydenty jakie wydarzy∏y si´ przy okazji tych wyborów parlamentarnych, i mimo ˝e by∏y zupe∏nie\nbez znaczenia, skrupulatnie i do znudzenia powtórzano o nich we wszystkich\nMy tymczasem wiedzieliÊmy od kilkunastu godzin, ˝e nie ˝yje Daniel Podrzycki, przewodniczàcy Polskiej Partii Pracy i kandydat na prezydenta tej partii.\nÂmierci tej telewizja polska nie poÊwi´ci∏a ˝adnej uwagi.\nuchy komunikat, nawet nie odczytaS\nny, tylko wydrukowany na przesuwajàcym si´ po ekranie pasku – to by∏o\nwszystko. Kiedy p∏ywaczka Otylia J´drzejczak mia∏a wypadek samochodowy,\nmedia tràbi∏y o tym na okràg∏o. Pokazywano zdj´cia Otylii, jej brata, Êwiadków\nwypadku i deski rozdzielczej z licznikiem, z którego wskazaƒ wynika∏o, ˝e\nznacznie przekroczy∏a dozwolonà pr´dkoÊç. Kiedy rozbija si´ autokar z polskimi turystami za granicà (statystyczne\nwydarzenie losowe, z którego niewiele\nwynika) – telewizja uparcie katuje widzów relacjami z miejsca wypadku.\nKiedy zginà∏ jeden z kandydatów na prezydenta w przeddzieƒ wyborów – nie jecha∏ za szybko, nie by∏o kolizji, nie by∏o\npowodu… – media milcza∏y jak zakl´te.\nNie by∏o Daniela w mediach po Êmierci tak samo, jak nie by∏o go za ˝ycia.\nPo wypadku Daniela przewodniczàcy Komunistycznej Partii Polski Marcin Adam\nrozes∏a∏ artyku∏, w którym czytamy: Nie\nznamy przyczyny wypadku Daniela Podrzyckiego. OkolicznoÊci tej tragedii budzà\njednak liczne wàtpliwoÊci i podejrzenia.\nNie sà one bezpodstawne. Dlatego zdecydowa∏em si´ opublikowaç wszystko, co\njest mi w tej sprawie wiadome.\nJu˝ na pierwszy rzut oka wypadek ten wyglàda∏ doÊç dziwnie. Wed∏ug oficjalnego\nkomunikatu policji samochód Daniela z\nnieustalonej przyczyny zjecha∏ nagle na\nprzeciwleg∏y pas jezdni przebijajàc bariery\nenergoch∏onne. Nie jest to wypadek codzienny. Nie spowodowa∏a go kolizja z innymi uczestnikami ruchu. Droga w tym\nmiejscu by∏a prosta. Daniel by∏ dobrym i\ndoÊwiadczonym kierowcà. Jego BMW by∏o\nwprawdzie wys∏u˝one, ale stan techniczny\npojazdu by∏ dobry i regularnie sprawdzany\nze wzgl´dów bezpieczeƒstwa.\nNajbardziej szokujàce i byç mo˝e najistotniejsze w tej sprawie jest wydarzenie\nsprzed oko∏o pó∏tora miesiàca. Daniel\nmia∏ wówczas podobny wypadek. Od\njego samochodu odpad∏o nagle jedno z\nkó∏. Na szcz´Êcie sta∏o si´ to na podjeêdzie i dzi´ki niewielkiej pr´dkoÊci (ok. 40\nkm/godz.) wyszed∏ z niego bez szwanku.\nOkaza∏o si´ wtedy, ˝e z kó∏ samochodu\nzosta∏y powykr´cane Êruby. Historia ta\nby∏a znana w gronie wspó∏pracowników\nDaniela i dlatego zawsze zwracaliÊmy\nczych PPP i Podrzyckiego znajdujà si´\nm.in. takie godne poparcia postulaty jak:\nwprowadzenie 35-godzinnego czasu pracy z zachowaniem dotychczasowej p∏acy,\nweryfikacja procesów prywatyzacyjnych,\nrenacjonalizacja majàtku sprywatyzowanego z naruszeniem prawa, dzia∏ania na\nrzecz zwolnienia emerytów i rencistów z\npodatku dochodowego od osób fizycznych, wycofanie polskich wojsk z Iraku,\nlikwidacja powiatów, stworzenie ustawowych gwarancji socjalnych dla osób bezrobotnych oraz neutralnoÊç Êwiatopoglàdowa paƒstwa. W zwiàzku z powy˝szym\nuwa˝amy, ˝e oddanie g∏osu na PPP i\nPodrzyckiego b´dzie wyrazem protestu\nprzeciwko polityce prawicy i pseudolewicy z SLD i SDPL, natomiast w przysz∏oÊci u∏atwi budow´ silnej lewicowej formacji artyku∏ujàcej g∏os i interesy klasy\npracowniczej w Polsce.\nPPP popar∏a zdecydowana wi´kszoÊç\nÊrodowisk lewicy antykapitalistycznej. Zaraz po Êmierci Daniela Podrzyckiego\nNowa Lewica wydrukowa∏a i rozlepi∏a plakaty z jego wizerunkiem i has∏em: „To\njeszcze nie koniec”. I rzeczywiÊcie, to nie\nkoniec. NLR zdecydowa∏ si´ wesprzeç\nNowà Lewic´ wst´pujàc do niej na zasadach frakcji, by u∏atwiç powstanie pluralistycznej antykapitalistycznej partii lewicowej w Polsce.\n27 listopada 2005 r. dzia∏acze z organizacji na lewo od SLD – „Racji”, Nowej\nLewicy (w tym NLR), Êrodowiska prof.\nMarii Szyszkowskiej, Pracowniczej Demokracji) powo∏ali koalicj´ „Razem”.\nWitamy w Kaczorlandzie!\nDrugà tur´ wyborów prezydenckich,\nwbrew nieomal wszystkim sonda˝om i\nprognozom wi´kszoÊci mediów, faworyzujàcym libera∏a Tuska wygra∏ prawicowy populista Lech Kaczƒski.\nKaczyƒski wygra∏ wybory szermujàc\nhas∏em „Polski solidarnej”, które przeciwstawia∏ liberalizmowi Donalda Tuska.\nTaktycznie warto b´dzie przypominaç\nten fakt domagajàc si´ wype∏nienia socjalnych obietnic, jakie Kaczyƒski sk∏ada∏.\nW praktyce prawdopodobieƒstwo, ˝e\npolityka gospodarcza Kaczyƒskich i PiS\nb´dzie si´ istotnie ró˝niç od polityki\nreprezentowanej Tuska i PO jest oczywiÊcie znikome. Ju˝ kilka dni po wyborach komentatorzy bagatelizowali postulat „Polski solidarnej” cynicznie wyjaÊniajàc telewidzom, ˝e „kampania wyborcza ma swoje prawa”.\nO ile na zmian´ po∏o˝enia najubo˝szych\nza kadencji braci Kaczyƒskich nie ma co\nliczyç, to bardzo prawdopodobna jest\nrealizacja ich hase∏ ze sfery politycznej.\nPrzede wszystkim chodzi tu o ujawnienie PRL-owskiej agentury. Jako trockistów los peerelrowskich agentów niewiele nas obchodzi. Problem jednak w tym,\n˝e akcja rozliczania z PRL b´dzie dla\nPiS pretekstem do marginalizowania lewicy w ogóle i tu ju˝ ˝adnej oboj´tnoÊci\nz naszej strony byç nie mo˝e.\nKolejnym has∏em Kaczyƒskiego jest rozliczenie afer prywatyzacyjnych. Uwierzyç w to has∏o mogà jedynie ludzie bar-\nPopulizm po polsku…\nPopulizm nale˝y do tych poj´ç, które w rodzimej publicystyce sà tyle˝ cz´sto\nu˝ywane, co nadu˝ywane, gdy˝ nadaje im si´ zupe∏nie dowolny sens ideologiczny. Zwyci´stwo wyborcze PiS-u oraz dobry wynik Samoobrony i LPR-u\nspowodowa∏y, ˝e w wielu komentarzach medialnych pojawi∏y si´ z jednej\nstrony twierdzenia o populizmie tych partii jako êródle ich sukcesów, a z drugiej – przestrogi przed wcieleniem w ˝ycie formu∏owanych przez ich przedstawicieli „populistycznych” obietnic wyborczych o charakterze socjalnym. W tym\ndominujàcym uj´ciu mianem populizmu okreÊlane sà wszelkie projekty spo∏eczno-ekonomiczne, które oznaczajà odejÊcie od kilku aksjomatów liberalnej\npolityki gospodarczej, b´dàcych de facto bezpoÊrednià artykulacjà tego, jak\nkapitaliÊci postrzegajà w∏aÊciwà – tzn. zgodnà z ich interesami – polityk´ spo∏ecznà i gospodarczà.\nhodzi tu o tzw. zmniejszanie koszC\ntów pracy (co oznacza zwi´kszenie\nwyzysku pracowników), minimalizacj´\nwydatków socjalnych paƒstwa, wysoki\nkurs z∏otówki, niski poziom inflacji, kontynuacj´ prywatyzacji sektora kontrolowanego przez paƒstwo w gospodarce\nitd. Rezultatem wszystkich tych dzia∏aƒ\nmia∏by byç wzrost konkurencyjnoÊci\ngospodarki i idàcy w Êlad za nim wzrost\ngospodarczy, wraz z towarzyszàcym mu\nspadkiem poziomu bezrobocia.\nW trakcie ostatniej kampanii wyborczej\nwi´kszoÊç partii zakwestionowa∏a –\nprzynajmniej werbalnie – ten model ideologii i praktyki ekonomicznej, przeciw-\nstawiajàc mu pewien zespó∏ tez antyliberalnych, które jednak niewiele majà\nwspólnego lewicowà krytykà liberalizmu,\noznaczajàcà zwykle jakàÊ form´ krytyki\nkapitalizmu. Obecnie widaç ju˝ wyraênie, ˝e nowy rzàd premiera Marcinkiewicza niewiele zamierza zmieniç w sferze polityki gospodarczej i socjalnej, co\njednak wcale nie znaczy, ˝e prawicowopopulistyczny antyliberalizm nie b´dzie\nmia∏ ˝adnego wp∏ywu na przebieg toczàcej si´ w Polsce – przy tak bardzo nierównym stosunku si∏ – walki klasowej\nmi´dzy kapita∏em a pracà. Rozpoznanie\ntych konsekwencji, a tak˝e êróde∏ wiarygodnoÊci idei politycznych prawicy w o-\ndzo naiwni, nierozumiejàcy nomenklaturowej genezy restauracji kapitalizmu\nw Polsce. OczywiÊcie kilku biurokratów\nSLD mo˝e doznaç jakichÊ nieprzyjemnoÊci a nawet dostaç niewielkie wyroki.\nW tym samym czasie w∏os z g∏owy nie\nspadnie ˝adnemu z dawnych urz´dników AWS. W sumie poza medialnym\nszumem has∏o rozliczenia afer nic w\nÊwiecie materialnym nie zmieni.\nZwieƒczeniem programu politycznego\nKaczyƒskich jest has∏o tzw. IV Rzeczpospolitej. Ma byç to paƒstwo rzàdzone\nprzez prawic´, dokonujàcà antylewicowych ideologicznych czystek (tzw. rewolucja moralna), z silnym prezydentem\n(oczywiÊcie Kaczyƒskim), majàcym do\ndyspozycji poza szerokimi prerogatywami równie˝ (co stanowi mrocznà\nfascynacj´ Kaczyƒskich) oddane s∏u˝by\nspecjalne. Taka perspektywa budzi obawy nawet liberalnej prawicy z PO i „Wyborczà” na czele. Byç mo˝e wi´c projekt\nIV Rzeczpospolitej zostanie storpedowany ju˝ wewnàtrz samego obozu prawicy. Takiego falstartu kaczej RP\nczach du˝ej cz´Êci spo∏eczeƒstwa, czego wyrazem sà wyniki wyborów parlamentarnych i prezydenckich, wymaga\npog∏´bionej analizy zjawiska populizmu\nprawicowego jako takiego oraz jego\nPrawicowy populizm w uj´ciu\nDobrym wst´pem do takiej analizy sà\npodejmowane przez brytyjskich marksistów w latach 80. próby wyjaÊnienia sukcesu konserwatywnej prawicy w trwa∏ym\nodsuni´ciu od w∏adzy socjaldemokracji.\nFenomen tzw. thatcheryzmu co prawda\nnie by∏ ca∏kiem nowy, gdy˝ poczynajàc\nod prze∏omu XIX i XX wieku pojawi∏o si´\nzjawisko nieprzewidziane wczeÊniej\nprzez marksistów, polegajàce nas tym,\n˝e nacjonalistyczna prawica zarówno w\nkrajach imperialistycznych (Niemcv czy\nFrancja), jak te˝ pó∏peryferyjnych (jak\nPolska czy Ukraina), pod has∏ami narodowego demokratyzmu, rasizmu, imperializmu, odnowy moralnej spo∏eczeƒstwa (mit tworzenia „nowego cz∏owieka”),\nzwróci∏a si´ z ofertà ideologicznà ku klasom ludowym, b´dàcym – szczególnie\nw przypadku klasy robotniczej – bastionem wp∏ywów lewicy socjalistycznej.\nOznacza∏o to nowà jakoÊç w porównaniu zarówno z dotychczasowymi formami demokratycznej myÊli nacjonalistycznej (szczególnie w przypadku ruchów\nnarodowowyzwoleƒczych krajów podpo-\nprzez nieefektywnà biurokracj´ paƒstwowà. W ten sposób socjaldemokracja\nzosta∏a powiàzana z blokiem w∏adzy,\nzaÊ p. Thatcher usytuowana na zewnàtrz, wraz z ludem. Przez to thatcheryzm móg∏ zneutralizowaç antagonizm\nmi´dzy ludem a blokiem w∏adzy”.\nrzàdkowanych), jak te˝ tradycyjnymi formami polityki konserwatywnej i liberalnej\nprawicy, dla której wszelkie odwo∏ywania si´ do ludu i choçby werbalne kwestionowanie hierarchii spo∏eczeƒstwa klasowego oznacza∏o niebezpieczne zbli˝anie si´ do socjalistycznej „demagogii”.\nZ tego wzgl´du klasy panujàce politycznie i ekonomicznie w okresie przed\nI wojnà Êwiatowà – mimo panujàcej\nw tych Êrodowiskach niech´ci do ˚ydów\n– z podejrzliwoÊcià odnosi∏y si´ do radykalnego antysemityzmu, przedstawianego przez nacjonalistycznà prawic´ (w\nrodzaju polskiej endecji) jako forma krytyki i projekt reformy kapitalizmu.\nPo pierwszej wojnie Êwiatowej – wraz\nz kryzysem gospodarczym, rozwojem\nruchów rewolucyjnych i zwyci´stwem rewolucji rosyjskiej, a tak˝e demokratyzacjà stosunków spo∏ecznych, których\nwyrazem by∏o przeforsowanie przez\nruch robotniczy w wi´kszoÊci krajów\npowszechnego prawa wyborczego – ten\nnacjonalistyczny populizm prawicowy\nw wielu krajach ewoluowa∏ w stron´ faszyzmu, i w warunkach pot´˝nego kryzysu kapitalistycznego spo∏eczeƒstwa\nklasowego w takich krajach, jak W∏ochy\nczy Niemcy, spotka∏ si´ z poparciem\nklas panujàcych w gospodarce i aparatach paƒstwowo-ideologicznych, które\nutorowa∏y mu drog´ ku w∏adzy.\nJednak z punktu widzenia analizy êróde∏\nsukcesu i spo∏eczno-politycznego charakteru populizmu prawicowego w Polsce\nwa˝niejsze od lewicowych teorii faszyzmu\nwydaje mi si´ przyjrzenie si´ wspomnianemu powy˝ej fenomenowi thatcheryzmu. Znany marksista brytyjski Stuart Hall,\nposi∏kujàc si´ koncepcjà ideologii Gramsciego, wskaza∏ na to, ˝e w warunkach\nkryzysu ekonomicznego brytyjska prawica konserwatywna potrafi∏a z sukcesem\nprzedstawiç swój reakcyjny antyrobotniczy program jako form´ ludowego sprzeciwu wobec rzàdów socjaldemokratycznych, przedstawianych jako skorumpowane, nieefektywne, zbiurokratyzowane\ni naruszajàce zasady sprawiedliwoÊci\nspo∏ecznej. Tym samym tradycyjnie lewicowy schemat konfliktu interesów pomi´dzy klasà panujàcà (paƒstwo i kapita∏), a\nklasami podporzàdkowanymi, mocno\nosadzony w tradycji ruchu robotniczego\ni ÊwiadomoÊci potocznej klas ludowych\n(mimo tego, ˝e dominujàca na lewicy socjaldemokracja w okresie powojennym reprezentowa∏a idee – opartej o pryncypia\nekonomii keynesowskiej – wspó∏pracy\nmi´dzyklasowej), móg∏ zostaç przej´ty\nw celu artykulacji niezadowolenia spo∏ecznego przez prawic´ oraz u˝yty w celu\nlegitymizacji programu gospodarczego\n„Na d∏ugo przed zdobyciem w∏adzy\nthatcheryzm jako zorganizowana si∏a\nideologiczna odgrywa∏ organizujàcà rol´\nw dziele artyku∏owania pola ideologii ludowych w kierunku silnie prawicowym.\nJeden z kluczy dla zrozumienia jego\nsukcesu tkwi w jego szerokiej mocy\nprzyciàgania i jego ‘common touch’; jego\nszerokim obszarze odniesienia (np.\nzdolnoÊci do skupiania w ramach swojego dyskursu politycznego licznych zagadnieƒ moralnych, filozoficznych i spo∏ecznych, które zwykle nie sà postrzegane jako ‘polityczne’), jego potwierdzonej\nzdolnoÊci do wkraczania w obszar tradycyjnych formacji ideologicznych cz´Êci\nklasy robotniczej i drobnomieszczaƒstwa; jego bezlitosnego ‘radykalizmu’ [...]\ni si´gania po tematy, które w ramach\nkonkurencyjnych ideologii zosta∏y mocno zaniedbane [...]\nSocjaldemokratyczny monopol na paƒstwo biurokratyczne umo˝liwi∏ thatcheryzmowi powiàzanie na negatywnym biegunie etatyzmu, biurokracji, socjaldemokracji i ‘pe∏zajàcego kolektywizmu’. Tej\n[ideologicznej] reprezentacji ‘bloku w∏adzy’ zosta∏y na biegunie pozytywnym\nprzeciwstawione ró˝ne powiàzania indywidualizmu w∏asnoÊci, osobistej inicjatywy, ‘thatcheryzmu’ i wolnoÊci. Dzi´ki temu sta∏o si´ mo˝liwe przedstawianie\nPartii Pracy jako cz´Êci ‘wielkiej armii’,\ndzia∏ajàcej przeciwko ‘zwyk∏emu cz∏owiekowi’ (i jego rodzinie), uciskanym\nPopulizm a ideologia polskiej\nNietrudno dostrzec, ˝e przedstawiona\nprzez Halla charakterystyka thatcheryzmu znajduje zastosowanie do ideologii\npolskiej prawicy, i to zarówno w wariancie liberalno-konserwatywnym (PO), jak\nte˝ prawicowo-konserwatywnym (PiS,\nLPR), a tak˝e do przypadku (mniej jednoznacznego ideologicznie) Samoobrony. Wszystkie te partie wystàpi∏y z „radykalnà” krytykà istniejàcego status quo,\ng∏oszàc koniecznoÊç zdecydowanej\nzmiany, która doprowadzi do zniesienia\nwyobcowania obywateli wobec paƒstwa\ni zlikwiduje obszary biedy i marginalizacji. W tym sensie wszystkie te partie stara∏y si´ sformu∏owaç na gruncie akceptacji kapitalistycznych stosunków gospodarczych\nsprzecznoÊci pomi´dzy formalnie demokratycznym charakterem stosunków\nspo∏ecznych w Polsce a zjawiskiem wykluczenia bàdê niepewnoÊci egzystencji\nwielkich grup spo∏ecznych, których\ncz∏onkowie doÊwiadczajà poczucia bezsilnoÊci i zale˝noÊci w stosunku do sprawujàcych w∏adz´ grup i mechanizmów\nekonomicznych dominujàcych w spo∏eczeƒstwie. W tym kontekÊcie przeciwstawiano kapitalistyczne status quo –\nktóre cechuje spo∏eczna apatia i atomizacja, rozpad wi´zi spo∏ecznych, brak\nzaufania do paƒstwa itd. – wyobra˝eniu\nwspólnoty, która – wedle tego schematu\n– tkwi potencjalnie w ramach istniejàcych stosunków spo∏ecznych, ale jej\nfunkcjonowanie jest uniemo˝liwiane\nprzez ró˝norakie si∏y polityczne.\nW zasadzie ca∏y ten schemat jest zbie˝ny z bardzo popularnym w kr´gach prawicy nacjonalistycznej w Europie okresu\nwspólnoty i spo∏eczeƒstwa (rozpowszechnionym w socjologii dzi´ki g∏oÊnej pracy F. Toenniessa „Wspólnota\ni stowarzyszenie” z 1887 r.). Kapitalistyczne spo∏eczeƒstwo klasowe jest –\nw myÊl prawicowej wyk∏adni tego przeciwstawienia – wynikiem funkcjonowania\nsi∏ naruszajàcych naturalnà harmoni´\ni hierarchi´ spo∏ecznà istnienia narodów,\nprowadzàc do w∏adzy pieniàdza, kryzysu trwa∏ych wartoÊci, polaryzacji struktury spo∏ecznej itd., przy czym za antynarodowà i antywspólnotowà grup´, uniemo˝liwiajàcà ukszta∏towanie si´ wspólnoty narodowej na gruncie kapitalistycznej w∏asnoÊci (której zasad nie kwestionowano), uznawano zwykle ˚ydów\n(identyfikowanych z ideologià ruchu robotniczego i spekulacjami finansowymi).\nDzisiaj klimat ideologiczny i polityczny\nw Europie, a przede wszystkim historyczne wydarzenie Holokaustu, uniemo˝liwiajà prawicy populistyczno-nacjonalistycznej si´ganie po t´ kart´. Nie-\nmniej jednak sam schemat ideologiczny\nantysemityzmu pozosta∏ w du˝ej mierze\nzachowany. W przypadku Polski, prawicy chodzi o takà krytyk´ rezultatów restauracji kapitalizmu, która nie naruszy\nwiarygodnoÊci jej politycznych przedstawicieli w oczach ró˝nych od∏amów kapita∏u (z których poparcia prawica oczywiÊcie nie chce rezygnowaç), a równoczeÊnie pozwoli na artykulacj´ niezadowolenia spo∏ecznego i usytuuje prawic´ jako opozycyjnà wobec ‘bloku w∏adzy’ parti´ ‘szarego cz∏owieka’. A to oznacza\nprzypisanie odium za naruszenie poczucia sprawiedliwoÊci spo∏ecznej grupom\nprzedstawianym (podobnie jak ˚ydzi\nw dyskursie antysemickim) jako grupy\npaso˝ytujàce na spo∏eczeƒstwie i tym\nsamym uniemo˝liwiajàce zaistnienie\nCo wi´cej, w przypadku dyskursów prawicowego populizmu istnieje jeszcze\njedna zbie˝noÊç z antysemityzmem: podobnie jak w przypadku antysemickiego\nobrazu Êwiata, tak i tutaj grupa ‘paso˝ytnicza’ jest okreÊlona jako antynarodowa,\ngdy˝ niszczàca wspólnot´ z jednej strony kapitalistycznymi Êrodkami spekulacji\ni prywatyzacji, a z drugiej strony zagra˝a\nkomunizmem i kolektywizmem. Stàd\nideologiczna konstrukcja grupy „komunistów”, którzy najpierw uciskali naród\ni paso˝ytowali na nim Êrodkami komunistycznymi, a potem wypaczyli polski kapitalizm poprzez przekszta∏cenie si´\nw klas´ nowych w∏aÊcicieli, niezdolnych\ndo obracania kapita∏em w celu pomna˝ania majàtku spo∏ecznego. W tym kontekÊcie nie mog∏o zabraknàç substytutu\nspisku ˝ydowskiego, który dla intelektualistów znajdujàcej si´ obecnie u w∏adzy\nprawicy (jak prof. J. Staniszkis czy prof.\nA. Zybertowicz) przyjà∏ postaç wyimaginowanego uk∏adu postesbecko-kapita∏owego, który musi zostaç zdemaskowany\npoprzez si´gni´cie m.in. po materia∏y\nSB sprzed 1989r. i wykorzystanie ich\nw celu dekomunizacji, która trwale zneutralizuje wszelkà lewic´, tym samym\noczywiÊcie trwale ugruntowujàc hegemoni´ prawicy.\nTen stan rzeczy jako jeden z pierwszych (i nielicznych) trafnie zdiagnozowa∏ wybitny historyk idei prof. A. Walicki, który w nast´pujàcy sposób zarysowa∏ w 1997 r. kwesti´ ciàg∏oÊci ideologicznej pomi´dzy faszyzujàcà spuÊciznà polskiej prawicy nacjonalistycznej\na jej wspó∏czesnymi koncepcjami polityczno-ideologicznymi: „B∏´dem jest ujmowaç spraw´ [nacjonalizmu polskiego]\ntylko pod kàtem stosunku Polaków do\nobcych. Tych obcych mamy dziÊ w Polsce zbyt ma∏o, aby si´ na nich koncentrowaç [...] DziÊ nacjonalizm integralny\nto krucjata przeciw ‘pó∏-Polakom’, jak to\nnazwa∏ kiedyÊ Dmowski, surowo pot´piajàc ludzi usi∏ujàcych zdobyç si´ nas\nobiektywizm i dystans wobec w∏asnego\nAle w czasach, gdy to pisa∏, nie by∏o\njeszcze zrostu katolicyzmu z nacjonalizmem – przeciwnie! DziÊ zrost ten dominuje i dlatego dà˝enie ‘prawdziwych Polaków’ do dyktatu moralnego, do zastra-\nszenia i zdominowania ‘pó∏-Polaków’,\nprzybiera form´ moralizowania na temat\n‘prawdy absolutnej’. KoÊció∏ zaÊ zapomnia∏ zupe∏nie o Kazaniu na Górze, pokorze i nadstawianiu policzka, mi∏owaniu\nnieprzyjació∏ i przebaczeniu – mówi tylko\no ‘tysiàcletniej historii Narodu’, dowodzi\ns∏usznoÊci nieprzebaczania, zbawiennoÊci pami´tliwoÊci i mÊciwoÊci. Argumentuje wr´cz, ˝e ‘warunkiem przebaczenia\nmusi byç skrucha’, i wcià˝ mu tej skruchy (ze strony tych, którym mia∏by przebaczyç) za ma∏o. S∏owem: nacjonalizm\nnieÊwiadomy tego, ˝e jest nacjonalizmem w∏aÊnie, naiwnie i bezczelnie powo∏ujàcy si´ na prawd´, KoÊció∏ zaÊ\n‘unarodowiony’, chcàcy wymusiç konformizm moralny i to zarówno przez zorganizowanà presj´, jak i Êrodkami prawno-paƒstwowymi”.\nMoralistyczna wizja polityki\nWalicki trafnie dostrzeg∏ specyfik´ ideologii populistyczno-prawicowej, polegajàcà na jej aspekcie moralistyczno-autorytarnym. Spo∏eczne z∏o, upatrywane\nw ‘usamodzielnieniu si´’ ekonomii wobec wartoÊci narodowo-wspólnotowych,\nktórych ucieleÊnieniem ma byç paƒstwo,\nzostaje opisane jako rezultat moralnego\nzaniedbania indywiduów (stàd sk∏onnoÊç prawicy do gadaniny o wartoÊciach, z których najwa˝niejsza ma byç\nprawda - uto˝samiona z w∏asnym dyskursem!), które wymaga naprawy poprzez zinstytucjonalizowanie przez paƒstwo ‘autentycznych wartoÊci’ prawicowo-katolickich i transmisja tych wartoÊci\ndo mas poprzez aparat ideologiczny\npaƒstwa. W tym schemacie ideologicznym wola zmiany zostaje powiàzana\nz ‘odnowà moralnà’ i b´dàcà jej podstawà dyktaturà ideologicznà.\nOczywiÊcie konkretyzacja tego schematu mo˝e przybieraç ró˝ne formy, co\nszczególnie wyraênie ujawni∏o si´\nw konkurencji PO i PiS przed drugà turà\nwyborów prezydenckich. G∏ówni intelektualiÊci PO (jak prof. P. Âpiewak czy\nprof. I. Krzemiƒski) w du˝ej mierze przej´li zarysowane powy˝ej idee populistycznej prawicy, przede wszystkim ide´\n‘uzdrowienia paƒstwa’ poprzez bli˝ej\nnieokreÊlone zmiany instytucjonalne\nwraz z zaszczepieniem urz´dnikom nowego etosu dzia∏ania, który mia∏by doprowadziç do zniesienia ‘korupcjogennych kontaktów mi´dzy paƒstwem i biznesem’, a tak˝e has∏a o likwidacji ‘przywilejów polityków’ i dekomunizacji. Jednak w dziedzinie ekonomii przedstawiciele PO silnie eksponowali, jako wyraz\n‘twardego realizmu’, najbardziej absurdalne idee ekonomicznego liberalizmu,\nprzede wszystkim polegajàce na powtarzaniu\nSaya’, wedle którego na rynku kapitalistycznym popyt automatycznie równowa˝y si´ z poda˝à, zaÊ iloÊç pieniàdza\nw obiegu musi odpowiadaç wolumenowi\nPiS ∏atwo móg∏ wykazaç, ˝e tego rodzaju koncepcje, które w okresie powojennego wzrostu gospodarczego na Zachodzie wydawa∏y si´ byç reliktami przebrzmia∏ego etapu rozwoju kapitalizmu,\na w Polsce by∏y g∏oszone od poczàtku\nlat 90. jako prawdy naukowe (!) ekonomii, sà de facto formà artykulacji interesów klasowych bur˝uazji. Przeciwstawi∏\nim rozcieƒczonà wersj´ idei nawiàzujàcych do ekonomii J.M. Keynesa, który\nw latach 30. XX wieku wystàpi∏ z tezà, i˝\npaƒstwo mo˝e i powinno regulowaç popyt poprzez polityk´ monetarnà, aby zapewniç mo˝liwoÊci kapitalizacji wytwarzanej w produkcji kapitalistycznej wartoÊci dodatkowej poprzez akumulacj´\nrozszerzonà i zapobiegaç tym samym\nnieuchronnemu w innym przypadku wybuchowi kryzysu nadprodukcji.\nWcielenie w ˝ycie polityki ekonomicznej\no charakterze keynesowskim na Zachodzie po II wojnie Êwiatowej faktycznie\nmo˝na by uznaç – w porównaniu\nz wczeÊniejszym liberalizmem i póêniejszym neoliberalizmem – za bli˝sze ideom solidarnoÊci i sprawiedliwoÊci spo-\n∏ecznej, jednak antyliberalnie nastawieni\npolitycy populistyczni (Kaczyƒscy, Giertych, Lepper itd.) nie wyjaÊniali, jak chcà\nrealizowaç takà polityk´ ‘popytowà’\nw warunkach gospodarki polskiej, w której akumulacja kapita∏u jest w du˝ej mierze kontrolowana przez kapita∏ z krajów\nimperialistycznych (sprzeciwiajàcy si´\ntego rodzaju ‘eksperymentom’, gdy˝ zainteresowany przede wszystkim maksymalnym wyzyskiem si∏y roboczej), zaÊ\npaƒstwo boryka si´ z du˝ym d∏ugiem\nwewn´trznym i zewn´trznym.\nDzisiaj widaç zresztà, ˝e za tego rodzaju has∏ami nie kry∏ si´ ˝aden projekt realnej redystrybucji bogactwa spo∏ecznego na rzecz klas ludowych. Jednak to\nw∏aÊnie powiàzanie przez PiS, Samoobron´ i LPR kwestii ekonomicznych\ni moralnych, w których – wbrew nieustannym deklaracjom o prymacie ekonomii w programach tych partii – kluczowà rol´ odgrywa∏ motyw odrodzonego\nmoralnie paƒstwa, czuwajàcego nad\nrozwojem gospodarki kapitalistycznej\ndla dobra wszystkich obywateli w duchu\nsolidaryzmu klasowego (i dyscyplinujàcego cz∏onków spo∏eczeƒstwa, którzy\nkwestionujà nowy porzàdek polityczno-moralny), okaza∏ si´ bardziej efektywny\nod dyskursów PO. Ta ostatnia trzymajàc\nsi´ pryncypiów liberalnych akcentowa∏a\nautonomi´ gospodarki, pojmowanej –\nzgodnie z tradycyjnym wyobra˝eniem\nprawicy liberalnej – jako quasi-naturalny\nmechanizm pomna˝ania spo∏ecznego\nbogactwa, któremu nale˝y przede\nwszystkim zapewniç autonomi´ dzia∏ania (stàd skupienie politycznej moralistyki PO na kwestiach korupcji, które mia∏yby ten mechanizm deformowaç).\nEfektywnoÊç omawianych dyskursów\njest oczywiÊcie funkcjà s∏aboÊci lewicy\nw Polsce, a tak˝e ogólnych mechanizmów hegemonii ideologii bur˝uazyjnych w kapitalizmie, jednak nie ulega\nwàtpliwoÊci, ˝e prawicowo-populistyczny obraz rzeczywistoÊci spo∏ecznej,\nw którego ramach kwestia nieod∏àcznej\nod kapitalizmu walki klasowej jest artyku∏owana jako sprzecznoÊç mi´dzy\nz jednej strony narodem, wspólnotà, tradycjà, moralnoÊcià i wolà odnowy\na z drugiej strony egoizmem, w∏adzà\npieniàdza, kosmopolityzmem, etycznym\nrelatywizmem i paso˝ytnictwem, trafia\nw potrzeby du˝ych grup ludzi.\nPrawicowy populizm, piel´gnujàcy wrogoÊç wobec wszelkiej krytycznej myÊli\nspo∏ecznej, schlebiajàcy ‘zwyk∏emu cz∏owiekowi’ i przedstawiajàcy si´ jako jego\nreprezentant, i przedstawiajàcy rzeczywistoÊç spo∏ecznà nie w kategoriach obiektywnych procesów i mechanizmów spo∏ecznych i ekonomicznych, lecz moralnoÊci urz´dników paƒstwowych i obywateli,\nniewàtpliwie jest zbie˝ny z pewnymi\naspektami ÊwiadomoÊci potocznej, zaspokajajàc zarówno pewne potrzeby psychiczne, w tym m.in. potrzeb´ orientacji\nw wyobcowanym Êwiecie spo∏ecznym\nkapitalizmu. Dlatego pog∏´bione studium\ntej problematyki jest dla lewicy antykapitalistycznej sprawà bardzo wa˝nà.\na nie socjaldemokracja?\nJeszcze przed wyborami do\nparlamentu pojawia∏y si´\ng∏osy dotyczàce odbudowania lewicy. Ludzie lewicy\nspodziewali si´ przegranej\ni mieli ÊwiadomoÊç, ˝e ta\nprzegrana dokona∏a si´\nznacznie wczeÊniej przed\nwyborami – na skutek zdrady idea∏ów lewicy przez formacje rzàdzàce i zasiadajàce w parlamencie. Deklaracje dotyczàce jednoczenia\ni odbudowy zg∏aszali mi´dzy innymi politycy SdPL.\nJednak jej przewodniczàcy\njest dla lewicy antykapitalistycznej niemal˝e synonimem neoliberalizmu, zatem\ntej propozycji nie ma co poÊwi´caç uwagi.\nwzbudzi∏ natomiast artyku∏ publicysty „Krytyki Politycznej” S∏awomira Sierakowskiego zamieszczony w „Przeglàdzie” (nr 29, 2005) pt. „O czym\nlewica nie mo˝e zapomnieç”.\nAutor wskazuje na koniecznoÊç odk∏amania dominujàcego w mediach dyskursu, w którym takie zjawiska jak bezrobocie czy bezdomnoÊç traktuje si´ w kategoriach jednostkowego nieprzystosowania. Wmawia si´ przy tym, ˝e zmniejszenie ich skali mo˝e nastàpiç przez wi´kszà elastycznoÊç na rynku pracy i prywatyzacj´, czyli przez post´p polityki\nneoliberalnej. Sierakowski stwierdza\ns∏usznie, ˝e nale˝y tworzyç i wspieraç\noÊrodki zwiàzane z krzewieniem lewicowej retoryki. W swoich rozwa˝aniach nie\nwspomina jednak nic na temat aktywnej\nroli Êwiata pracy rozumianego jako aktora sceny spo∏ecznej.\nSàdz´, ˝e oznacza to, i˝ perspektywa\nSierakowskiego ma charakter socjaldemokratyczny zwiàzany z zawarciem\numowy spo∏ecznej mi´dzy Êwiatem pracy i Êwiatem kapita∏u. Jest to de facto\nzgoda na system kapitalistyczny, jednak˝e pod warunkiem uczynienia paƒstwa opiekuƒczym i socjalnym, stojàcym\nna stra˝y praw pracowniczych. W ramach takiej umowy Êwiat pracy za cen´\nbezpieczeƒstwa socjalnego i p∏ac na\ngodnym poziomie zostaje pozbawiony\nprzez lewic´ wsparcia w walce o emancypacj´ – upodmiotowienie oznaczajàce\nprzej´cie w∏adzy w spo∏eczeƒstwie.\nW ramach formacji kapitalistycznej w∏adz´ posiadajà bowiem kapitaliÊci i kadra\nzarzàdzajàca, to oni wyznaczajà bieg\nrozwoju spo∏eczeƒstwa. To oni decydujà\no inwestycjach, procesie i organizacji\npracy, o tym co si´ „op∏aca”.\nI w tym miejscu zaczyna si´ nasza dyskusja z lewicà socjaldemokratycznà. Dla\npartii antykapitalistycznych przywrócenie\npaƒstwu funkcji opiekuƒczych mo˝e byç\nbowiem etapem przejÊciowym na drodze do budowania alternatywnego porzàdku socjalistycznego, nie zaÊ celem\nNadszed∏ w koƒcu czas, by sformu∏owaç\nnaszà wizj´ spo∏ecznà, byÊmy w konsekwencji mogli wype∏niç treÊcià has∏o alterglobalistów: „Inny Êwiat jest mo˝liwy”.\nNie zgadzamy si´ na kompromis socjaldemokratyczny po pierwsze dlatego, ˝e\nnie wierzymy w obecnej sytuacji w trwa∏oÊç konstrukcji modelu typu wellfare\nstate. To, co nazywa si´ dzisiaj globalizacjà oznacza mo˝liwoÊç w´drówki kapita∏u po Êwiecie, jego uwolnienie spod\nkontroli demokracji w ramach paƒstw\nnarodowych. Kapita∏ ch´tnie przenosi\nsi´ tam, gdzie mo˝e zwi´kszyç swoje\nzyski dzi´ki wykorzystaniu taniej si∏y roboczej, zwolnieniu z p∏acenia podatków.\nPolska jest krajem, który stanowi dogodne miejsce dla inwestycji zachodniego\nkapita∏u. Rekompensuje on sobie wyzyskiem naszych pracowników (na przyk∏ad w hipermarketach) czas stagnacji\nw osiàganiu stopy zysku w okresie\nfunkcjonowania paƒstw opiekuƒczych na\nZachodzie do roku 1989.\nW systemie gospodarki Êwiatowej Polska nadal pe∏ni rol´ kraju peryferyjnego,\nktóry dostarcza taniej si∏y roboczej i stanowi rynek zbytu. Decydujà o tym mi´dzynarodowe instytucje globalne i polity-\ncy s∏uchajàcy doradców, którzy ustanawiali neoliberalny, globalny porzàdek.\nZatem inwestorzy nie zgodzà si´ na\npodniesienie standardów zwiàzanych\nz wynagrodzeniem, nie b´dà p∏aciç podatków, bo nie po to przychodzili do Polski. Zawsze mogà wszak przenieÊç si´\nod innego kraju, który zaoferuje im korzystniejsze z ich punktu widzenia warunki.\nPod takà presjà stajà równie˝ kraje dojrza∏ego, centralnego kapitalizmu. Z tego\npowodu s∏yszymy o ci´ciach socjalnych,\nzwolnieniach w Niemczech czy we Francji. Dà˝enie do uczynienia w Polsce\npaƒstwa opiekuƒczego powiod∏oby si´\nzatem, gdyby stworzono uniwersalne,\nponadnarodowe standardy socjalne.\nW tym kontekÊcie pojawia si´ pytanie,\nczy partie antykapitalistyczne by∏yby\nw stanie zrealizowaç etap przejÊciowy\nw postaci nadania paƒstwu funkcji opiekuƒczych bez ustanowienia takowych\nPo drugie, jako antykapitaliÊci nie przystajemy na socjaldemokratycznà wizj´\nporzàdku spo∏ecznego jako na rozwiàzanie ostateczne, poniewa˝ pomimo tego, ˝e gwarantuje ona bezpieczeƒstwo\nsocjalne, rezygnuje z dà˝enia do realizacji idea∏u równoÊci. NierównoÊç jako\nzasada organizujàca stosunki spo∏eczne\noznacza relacj´ w∏adzy. W∏adza to innymi s∏owy kontrola w∏adcy nad poddanym, to wolnoÊç czynienia w∏adcy tego,\nczego nie wolno poddanemu. A poddaƒstwo zawsze wià˝e si´ z doÊwiadczeniem ucisku. Wszelka niezgoda na\nÊwiat, dà˝enie do jego zmiany bra∏y si´\nz poczucia buntu i niezgody na ucisk.\nPrawdziwa humanistyczna lewica, której\nfundamentem etycznym jest przekonanie, ˝e ka˝dy cz∏owiek stanowi takà samà wartoÊç, musi walczyç z wszelkim\nuciskiem. Dzisiaj, podobnie jak sto\ni dwieÊcie lat temu, êród∏o wspó∏czesnego ucisku le˝y w sferze ekonomii. Bezrobocie, niskie p∏ace, ∏amanie kodeksu\npracy, nara˝anie ˝ycia pracowników celem osiàgania zysków, mobbing to prze-\njawy ucisku Êwiata pracy przez kapita∏ wyzysku.\nSocjaldemokracja dà˝y do ograniczenia\nekonomicznego aspektu wyzysku, jednak˝e godzàc si´ na „kapitalizm z ludzkà twarzà” nie znosi poddaƒstwa Êwiata\npracy wobec kapita∏u. Poddaƒstwo to\npolega na tym, ˝e to inwestorzy posiadajàcy kapita∏ i kierujàcy si´ zasadà\nosiàgania zysków decydujà o losach\ni kszta∏cie Êwiata. Dzieje si´ tak mimo\ntego, ˝e to ludzie pracy swoim potem\ni trudem Êwiat ten konstruujà. Âwiat pracy- bezpoÊrednich producentów zosta∏\npozbawiony prawa do decydowania\no tym co wytwarzaç, w jaki sposób i jakim celom spo∏ecznym ma s∏u˝yç dzia∏alnoÊç cz∏owieka, poniewa˝ w kapitalizmie praca jest towarem. Ludzie wi´c\npodejmujà si´ pracy wy∏àcznie po to, by\nzarobiç na ˝ycie. Nie majà mo˝liwoÊci\npoprzez swojà prac´ decydowania\no swoim otoczeniu spo∏ecznym.\nIstotà ucisku kapitalistycznego jest podporzàdkowanie pracy zasadzie osiàgania\nzysku, co oznacza jednoczeÊnie jego\nprymat nad zaspokajaniem potrzeb spo∏ecznych. I tak kapita∏ kierujàc si´ ch´cià\nosiàgni´cia zysku zatrudni ludzi na przyk∏ad przy produkcji nowego rodzaju\nproszku do prania. I ludzie, by zarobiç na\n˝ycie, zatrudnià si´ przy produkcji proszku, mimo tego, ˝e bardziej potrzebny\nspo∏eczeƒstwu jest w danej chwili szpital\nlub park, a nie jeszcze jeden proszek.\nAle kapita∏ nie pyta o potrzeby spo∏eczne\ntych, których zatrudnia. A to oznacza, ˝e\nnie ma w Êwiecie kapitalistycznym prawdziwej demokracji.\nJesteÊmy antykapitalistami a wi´c dà˝ymy do radykalnej demokratyzacji stosunków spo∏ecznych. Ârodkiem do realizacji tego dà˝enia jest uspo∏ecznianie\nÊrodków produkcji i zast´powanie wymiany rynkowej wymianà uzgadnianà,\nplanowanà. Kiedy w∏asnoÊç infrastruktury, materia∏ów, narz´dzi s∏u˝àcych do\npracy fizycznej czy intelektualnej b´dzie\nwspólna, to ludzie posiàdà poczucie\nwspólnoty i odpowiedzialnoÊci za jej lo-\nsy. Wówczas b´dà mogli demokratycznie decydowaç o tym, co jest dla wspólnoty istotne, jakie jej potrzeby nale˝y zaspokoiç. Wtedy owoce pracy b´dà nie\ntowarem, a dobrem wspólnym, do którego wszyscy majà równy dost´p. Praca\ndla wspólnoty, dla innych ludzi, praca\nkierujàca si´ zasadà dà˝enia do post´pu spo∏ecznego, a wi´c praca wolna od\npodporzàdkowania zasadzie generowania prywatnych zysków, nada sens ˝yciu\nspo∏ecznemu. Cz∏owiek, pracujàc dla\ndobra innych, kierowaç si´ b´dzie pewnym etosem. Bo celem jego dzia∏alnoÊci\nb´dzie to, by inni mogli si´ cieszyç, korzystaç z owoców jego pracy, nie zaÊ\nich sprzeda˝. Odtowarowienie stosunków pracy i jej owoców oznacza, ˝e nie\nma ludzi g∏odnych, ludzi, których nie\nstaç na wykup leków, wszyscy mogà korzystaç ze zdobyczy cywilizacyjnych takich jak edukacja czy s∏u˝ba zdrowia, bo\nsà one wartoÊcià, dobrem wspólnym.\nOczywiÊcie wizja wspólnoty opartej na\negalitaryzmie i dobru wspólnym napotyka na krytyk´ ideologicznà i pragmatycznà ze strony koncepcji liberalnych. Jej\nostrze jest skierowane po pierwsze\nw nieuchronnoÊç konfliktu mi´dzy potrzebami wspólnymi a potrzebami indywidualnymi. Innymi s∏owy libera∏owie\nzwracajà uwag´, i˝ rozwój indywidualnoÊci cz∏owieka jest czymÊ niezale˝nym od\nustaleƒ wspólnoty, zatem mo˝e ona blokowaç, narzucaç jednostce to, co ma\nona czyniç. Jednak nasza wizja cz∏owieka jako istoty spo∏ecznej zak∏ada, ˝e\njednostka ludzka mo˝e swobodnie realizowaç swojà potrzeb´ indywidualnej\nekspresji i twórczoÊci w spo∏eczeƒstwie.\nWszelka dzia∏alnoÊç zwiàzana z potrzebà indywidualnego tworzenia na p∏aszczyênie artystycznej, wytwórczej czy\nedukacyjnej wymaga stworzenia odpowiednich warunków spo∏ecznych do tego, by mog∏a si´ urzeczywistniç. Ale zasada wspólnotowoÊci oznacza równie˝,\n˝e dzia∏alnoÊç ta nie mo˝e byç wroga\nTo zastrze˝enie libera∏owie uto˝samiajà\nz ograniczaniem wolnoÊci cz∏owieka.\nZasada wspólnotowoÊci nie stawia jednak kolektywu ponad jednostkà. Spo∏eczeƒstwo nie mo˝e byç opresyjne wobec indywidualnoÊci cz∏owieka, musi\nszanowaç jego niezale˝noÊç. Jednak˝e\nbez nadania spo∏ecznego sensu egzystencji ludzkiej poprzez uczynienie cz∏owieka podmiotem kszta∏tujàcym rzeczywistoÊç spo∏ecznà wraz z innymi ludêmi\ni dla dobra wszystkich, jesteÊmy samotni\ni czujemy si´ nieszcz´Êliwi. Wspólnota\noparta na zasadzie równoÊci i dobra\nwspólnego sprawia, ˝e wolnoÊç cz∏owieka i poczucie wi´zi z innymi sà doÊwiadczeniami, które si´ nie wykluczajà,\na uzupe∏niajà. W spo∏eczeƒstwie, w którym ludzie czujà si´ i sà równi oraz chcà\ntworzyç z innymi i dla innych nie b´dzie\nstrachu i bólu zwiàzanego z brakiem\nÊrodków do ˝ycia, nie b´dzie poczucia\nucisku i wyzysku a indywidualna podmiotowoÊç dopiero w takim spo∏eczeƒstwie znajdzie pe∏ni´ mo˝liwoÊci swojej\nW Polsce mimo przyzwoitego wskaênika wzrostu dochodu narodowego mamy\njeden z najni˝szych na Êwiecie przyrostów p∏ac. Pracujemy d∏u˝ej ni˝ w pozosta∏ych paƒstwach Unii Europejskiej. Rekordowa liczba pracodawców nie wyp∏aca pensji w terminie, miliony ludzi pracujà na czarno i ci nigdy nie sà pewni,\nczy dostanà za swojà prac´ jakàkolwiek zap∏at´. Nagminnie nie p∏aci si´ te˝ za\nnadgodziny, do których pracownicy sà zmuszani pod groêbà wyrzucenia z pracy. Przyt∏aczajàca wi´kszoÊç wielomilionowej rzeszy bezrobotnych nie posiada\n˝adnego sta∏ego êród∏a dochodu, gdy˝ utraciwszy prawo do zasi∏ku nie ma\nprawa do pomocy spo∏ecznej, która bankrutuje.\niska frekwencja wyborcza, niech´ç\ndo cz∏onkostwa w partiach politycznych, korupcja, brak ruchu stowarzyszeniowego, spó∏dzielczego, zanik lokalnych wi´zi spo∏ecznych, „znieczulica”,\ncyniczne zak∏amanie Êrodków masowego przekazu – wszystko to sà cechy\ncharakterystyczne dla krajów Trzeciego\nÂwiata, gdzie pauperyzacji mas towarzyszy s∏abnàcy wp∏yw opinii publicznej\n(kolejne rzàdy dzia∏ajà w wi´kszoÊci\nspraw wbrew woli wi´kszoÊci) oraz zanikanie demokracji rozumianej jako reprezentacja i Êcieranie si´ ró˝nych grup interesów. Paƒstwo sta∏o si´, jak pisali\nklasycy, komitetem wykonawczym interesów uprzywilejowanej ekonomicznie\nmniejszoÊci, a wybory to tylko wymiana\nelit na stanowiskach poganiaczy niewolników. Co cztery lata mo˝emy wymieniç\ngrono naszych ciemi´˝ycieli na nowych\ni nic dziwnego, ˝e coraz mniej ludzi\nchce u nas z tego wàtpliwego przywileju\nskorzystaç. Zamiast zapowiadanej przez\nradyka∏ów i populistów w stylu Andrzeja\nLeppera eksplozji spo∏ecznej mamy zapaÊç, implozj´.\nFenomen ten niestety nie jest jakimÊ wypadkiem przy pracy tylko konsekwencjà\nkl´ski ideologicznej tej lewicy, która zgadzajàc si´ na kapitalizm, zgodzi∏a si´ na\nrzàdy finansowej oligarchii i straci∏a wiarygodnoÊç w oczach robotników, ch∏opów, emerytów, nauczycieli – ludzi pracy najemnej i bezrobotnych – dbajàc tylko o poparcie inwestorów, po to, by móc\nna zmian´ z prawicà zarzàdzaç tym ba∏aganem. Kl´ska to jednak nieprzypadkowa i wcale nie specyficzna tylko dla\nnaszego kraju. Socjaldemokracja skapitulowa∏a ideowo wsz´dzie, a ruch komunistyczny zwiàzany z radzieckim eksperymentem poszed∏ w rozsypk´.\nMamy wi´c takà oto przedziwnà sytuacj´, ˝e mimo istnienia obiektywnych\nwarunków dla powstania masowego lewicowego, ludowego ruchu oporu wobec\nnieludzkiego systemu, realizowany jest\nw Polsce prawicowy, neoliberalny projekt ustrojowy. Ka˝dy, kto kierujàc si´ interesami przegrywajàcej wi´kszoÊci,\nopinià wi´kszoÊci obywateli, próbuje ten\nprojekt zakwestionowaç, wypada z gry.\nNie ma bowiem ani w procesie edukacyjnym, ani w dyskursie publicznym\n(media) miejsca na opinie krytyczne.\nOsoby, które takie opinie wyg∏aszajà\nprzestajà byç zapraszane do dyskusji telewizyjnych i radiowych, prasa nie publikuje ich tekstów. Media bowiem majà\nz regu∏y swoich prywatnych w∏aÊcicieli\ni sà uzale˝nione od reklamodawców.\nNie ma wi´c wolnego obszaru debaty\npublicznej, w której mo˝na by si´ spieraç z absurdami panujàcego systemu,\nupominaç o sprawiedliwy podzia∏ dóbr\nczy oponowaç wobec imperialnej polityki\nUSA i Zachodu jako ca∏oÊci.\nOdbudowa lewicy, takiej, która podziela\nniech´ç wi´kszoÊci do prywatyzacji,\nprzywilejów majàtkowych, ograniczania\nroli paƒstwa w edukacji, opiece zdrowotnej, systemie emerytalnym czy pomocy\nspo∏ecznej, jest mo˝liwa tylko poprzez\nbudow´ w∏asnych, niezale˝nych mediów. Lewicowa koncepcja ustrojowa\nmo˝e byç wypracowana w debacie toczonej w takich niezale˝nych od w∏aÊcicieli kapita∏u mediach. Nadziej´ na ich\npowstanie wiàzaç nale˝y m.in. z upowszechnieniem dost´pu do Internetu\ni potanieniem sprz´tu komputerowego.\nTanieje równie˝ drukowanie. Twórzmy\nwi´c sieci dialogu, wolnej wymiany myÊli\ni dystrybucji druków, ksià˝ek, czasopism\nniezale˝nych. ˚eby si´ skutecznie przeciwstawiç kapitalistycznej machinie propagandowej, stawiç opór dalszemu praniu mózgów, które ka˝e ludziom g∏osowaç na jeszcze wi´kszà bied´, wyzysk\ni poni˝enie. Lewica musi pokusiç si´\no w∏asnà, spójnà wizj´ ustrojowà.\nW przeciwnym razie skazujemy si´ na\nreformowanie systemu ucisku i dominacji kapita∏u nad pracà, w granicach, które wyznacza nam sam kapita∏.\nRewolucja to w dzisiejszej dobie\nupodmiotowienie opinii publicznej. Nie\nodbywa si´ ona na barykadach tylko\nw ludzkich umys∏ach. Mamy nieporównanie mniej Êrodków ni˝ przeciwnik, ale\njest nas nieporównanie wi´cej. Kontrolujà nas w pracy, bo to oni nas zatrudniajà\ni zwalniajà. Atakujà nasze umys∏y reklamà, ok∏amujà propagandà telewizyjnà,\ni wychowujà w szko∏ach nasze dzieci na\nuleg∏ych niewolników albo bezwzgl´dnych poganiaczy. A mimo to jest jeszcze\nszansa. Tà szansà jest zdolnoÊç do marzeƒ, przekonywanie dzisiejszych niewolników, ˝e istnieje coÊ takiego jak\nwolnoÊç i ˝e Êrodkiem do tego celu jest\nsprawiedliwy podzia∏ owoców naszego\n(Wystàpienie na zjeêdzie Nowej Lewicy,\n„Dalej!” przy∏àcza si´ do kampanii w obronie Andrzeja Smosarskiego, dzia∏acza organizacji lewicowej Czerwony Kolektyw–Lewicowa Alternatywa\nz Warszawy. Smosarski zosta∏ skazany przez sàd\npierwszej instancji na grzywn´ w wysokoÊci 3 700\nz∏, z zamianà na 90 dni aresztu, za kopni´cie policjanta podczas pacyfikacji demonstracji piel´gniarek w 2000 r. Andrzej twierdzi, ˝e fakt kopni´cia\nw ogóle nie mia∏ miejsca, a on sam bra∏ jedynie\nudzia∏ w przepychance, która mia∏a na celu wyprowadzenie poza policyjny kordon kobiety z powa˝nymi dolegliwoÊciami zdrowotnymi. Wierzymy mu.\nWsparcia Andrzejowi Smosarskiemu mo˝na udzielaç wp∏acajàc pieniàdze na jego konto w PBO BP\nInteligo nr 50102055581111150832000044. Pozyskane w ten sposób Êrodki zostanà przeznaczone\nna obs∏ug´ prawnà procesu lub kampani´ informacyjnà, a nie na uregulowanie grzywny. Redakcja\n„Dalej!” wp∏aci∏a na pomoc dla Smosarskiego 100\nPLN. Apelujemy do innych o poparcie Smosarskiego przynajmniej podobnà sumà. Mamy te˝ nadziej´,\n˝e z pomocà Andrzejowi przyjdzie zwiàzek zawodowy piel´gniarek, których protest wspomaga∏.\nAgencja ochrony w∏asnego mienia\nPo prostu – wyzysk\noszukujàc pracy pod koniec 2000 r.\nznalaz∏em og∏oszenie, ˝e firma „Solid Security” potrzebuje pracowników\nochrony na stanowisko kierowcy do wykonywania zadaƒ ochrony w patrolach\ninterwencyjnych. Zg∏osi∏em si´ na podany adres w Warszawie, aby za∏atwiç\nwszystkie niezb´dne formalnoÊci zwiàzane z zatrudnieniem.\nOsoba, która w tym okresie zajmowa∏a\nsi´ rekrutacjà, poinformowa∏a mnie\nw wielkim skrócie o obowiàzkach, które\nmia∏em wykonywaç; reszt´ informacji\nmia∏em uzyskaç od bezpoÊrednich prze∏o˝onych. Nie wiedzia∏em wtedy jeszcze,\nna czym polegajà obowiàzki pracownika\nochrony na tym stanowisku, gdy˝ to by∏a\nmoja pierwsza praca zwiàzana z ochronà.\nPodczas wype∏niania dokumentów zwiàzanych z zatrudnieniem podpisywa∏em\nró˝ne oÊwiadczenia, umow´ i deklaracje\nZUS. Na dzieƒ dzisiejszy nie pami´tam\nwszystkiego, co tam by∏o do podpisania.\nMi´dzy innymi by∏o oÊwiadczenie, ˝e\nponosz´ odpowiedzialnoÊç materialnà\nza powierzony sprz´t, otrzymany do wykonywania pracy. Podpisywa∏em tak˝e\ndruki o odbyciu ró˝nych szkoleƒ.\nPracowaç mia∏em w systemie 24 godz.\npracy/48 godz. wolnego. Taki system\npracy odpowiada∏ mi ze wzgl´du na to,\ni˝ doje˝d˝a∏em spoza Warszawy. Oferowana stawka za godzin´ by∏a nawet\natrakcyjna, na dodatek obiecywano podwy˝ki. Na poczàtek dosta∏em 6 z∏. Mia∏em pracowaç na umow´ – zlecenie,\na po trzech miesiàcach mia∏em podpisaç\numow´ na etat w pe∏nym wymiarze czasu pracy.\nS∏ysza∏em, ˝e ta praca nie nale˝y do\nnaj∏atwiejszych i nie jest zbyt bezpieczna. Mimo wszystko zdecydowa∏em si´\npodjàç prac´ w tej firmie. Powodem tej\ndecyzji by∏a ci´˝ka sytuacja na rynku\npracy. Stwierdzi∏em, ˝e dam sobie rad´.\nTego dnia sprawdzono moje umiej´tnoÊci kierowania pojazdem, umundurowano mnie i kazano przyjÊç do pracy po\ntrzech dniach. Wbrew wczeÊniejszym\nzapowiedziom, ˝e zostan´ poinformowany o moich obowiàzkach przez bezpoÊrednich prze∏o˝onych, tak si´ nie\nsta∏o. Zaczà∏em pierwszà zmian´.\nDopiero na zmianie ch∏opak, z którym\njeêdzi∏em, opowiedzia∏ mi, co tu tak naprawd´ si´ dzieje, jakie mamy prawa\ni obowiàzki. Czyli: praw pracownik w tej\nfirmie nie ma ˝adnych, tylko obowiàzki\ni to na dodatek rygorystycznie wymuszane. Mowa tu o karach finansowych, które za byle przewinienie by∏y odczuwalne\nprzy wyp∏acie, jednoczeÊnie dawano nagan´ pisemnà oraz – w zale˝noÊci od\nformy przewinienia, lub humoru prze∏o˝onych – trzeba by∏o pisaç podanie\no zwolnienie bez daty. Cz´sto si´ zdarza∏o, ˝e zabierano wypracowane przez\npracownika podwy˝ki (sta˝owe). Nikt nie\npatrzy∏ na to, czy te kary sà s∏uszne, lub\nuzasadnione konkretnymi dowodami.\nCz´sto by∏y to winy po prostu wymyÊlone, tylko po to, ˝eby komuÊ zabraç pieniàdze albo uprzykrzyç ˝ycie. By∏ ustalony cennik kar, zaczyna∏y si´ od 50 z∏\ni si´ga∏y nawet 500 z∏.\nPrzyk∏adów na t´ okolicznoÊç mam bardzo du˝o… Zabierano mi pieniàdze za\ntakie przewinienia jak:\n– Za posiadanie w samochodzie prasy,\nktórà w wolnej chwili mo˝na by∏o sobie poczytaç (a raczej nie mo˝na by∏o\nczytaç): 50 z∏.\n– Za nieznajomoÊç rejonu: 100z∏.\n– Za przebywanie na obiekcie chronionym, celem zrobienia sobie posi∏ku,\nalbo ciep∏ego napoju. Kara by∏a wyliczana indywidualnie, w zale˝noÊci od\ntego, jak lubiany by∏ pracownik. Ja za\nto, ˝e przebywa∏em na stacji PKN Orlen i robi∏em sobie herbat´, mimo i˝\nw∏aÊciciel wyrazi∏ zgod´, mia∏em zostaç zwolniony z pracy na w∏asnà\nproÊb´, poniewa˝ ju˝ miesiàc wczeÊniej by∏em zmuszony napisaç podanie o zwolnienie bez daty. Wtedy\nuda∏o mi si´ jeszcze... Dosta∏em 200\nz∏ kary i jeszcze jedno podanie\no zwolnienie do podpisania, poniewa˝\npoprzednie z ju˝ wstawionà datà\n– Za nawet bardzo drobne nieÊcis∏oÊci\nw rozpisce dziennej zabierano od 50\ndo 100 z∏.\n– Za brak czapki na g∏owie, na poczàtek zabierano 50 z∏, ale stawka wzros∏a do 300 z∏.\n– Za spanie podczas s∏u˝by, nawet jeÊli\nw tym czasie nie by∏o ˝adnej interwencji, kara wynosi∏a od 50 do 100 z∏,\nmimo i˝ pracowa∏o si´ 24 godz. na\ndob´, a nawet wi´cej. A przecie˝\nw myÊl przepisów pracy, kierowca powinien mieç czas na odpoczynek.\n– Pewnego razu prze∏o˝eni stwierdzili,\n˝e sprawdzà znajomoÊç Ustawy\no Ochronie Osób i Mienia. Za nieznajomoÊç karano „grzywnà” od 50 do\n200 z∏, a wyglàda∏o to w ten sposób,\n˝e trzeba by∏o znaç ustaw´ dok∏adnie\ns∏owo w s∏owo jak zosta∏a napisana,\n∏àcznie z Rozporzàdzeniami Rady Ministrów. Takiej znajomoÊci nie wymaga nawet na egzaminie na licencj´\npracownika ochrony MSWiA. Na dodatek, najcz´Êciej przepytywa∏y osoby nieuprawnione do sprawdzania takiej wiedzy.\n– Za pomylenie identyfikatora (pisz´\no tym dalej): 100 z∏.\n– Chocia˝ pracowa∏o si´ po tyle godzin,\nnie mo˝na by∏o zdjàç butów, aby odpocz´∏y nogi. JeÊli pracownik zosta∏\nprzy∏apany na tym, ˝e buty by∏y zdj´te, kara wynosi∏a 50 z∏.\n– W 2003 roku mia∏em zostaç zwolniony z pracy, ale skoƒczy∏o si´ na tym,\n˝e zabrano mi 500 z∏ i kazano napisaç podanie o zwolnienie bez daty,\nza czyn zakazany, który ktoÊ sobie\nwymyÊli∏. Otó˝ prawdopodobnie by∏\ndonos do firmy, ˝e któraÊ z za∏óg\nhandluje jajkami... Ca∏à win´ przypisano mi i osobie, z którà pracowa∏em.\nA wyglàda∏o to w ten sposób, ˝e\npraktycznie ka˝da z za∏óg jeêdzi∏a do\nhurtowni i ch∏opaki kupowali po atrakcyjnej cenie jajka na obiad lub kolacj´. PrzechowywaliÊmy je na stacji\npaliw, poniewa˝ tam w∏aÊnie by∏a lodówka. Oskar˝ono mnie, ˝e dorabiam\nw taki w∏aÊnie sposób w godzinach\nKary takie zdarza∏y si´ bardzo cz´sto,\npo takim okresie ju˝ wszystkiego nie pami´tam, poniewa˝ w wi´kszoÊci to by∏y\nW firmie zatrudnionych by∏o kilka osób\n(Êcigaczy), które mia∏y tylko jeêdziç,\nkontrolowaç i karaç. Ka˝dy z nich musia∏\nwykonaç w miesiàcu norm´, wi´c kary\nmo˝na by∏o mno˝yç, g∏upocie i cham-\nstwu nie by∏o granic. O nagrodach nie\nby∏o mowy. Nawet jeÊli uda∏o si´ dostaç\nnagrod´ finansowà np. za z∏apanie z∏odzieja na interwencji, na nast´pnej zmianie mo˝na by∏o spodziewaç si´ kontroli,\na z tym wiàza∏a si´ kara.\nNawiàzujàc do druków, które podpisywa∏em podczas przyjmowania mnie do\npracy dotyczàcych odpowiedzialnoÊci\nmaterialnej za powierzony sprz´t (samochód), by∏o tam zapisane, ˝e w przypadku uszkodzenia pojazdu z mojej winy\npodczas podejmowania interwencji, pokrywam 10 proc. kosztów naprawy. A jeÊli uszkodzenie wynik∏o z mojej winy, ale\nnie by∏o uzasadnione bezpoÊrednià interwencjà, pokrywam 20 proc. kosztów\nnaprawy. Stawki op∏at wzros∏y po pewnym okresie do 20 i 30 proc.\nBez wzgl´du na okolicznoÊci, w jakich\npojazd by∏ uszkodzony, jeÊli ubezpieczenie autocasco nie pokrywa∏o tych szkód,\nfirma potràca∏a 100 proc. kosztów nowych cz´Êci i ewentualnie naprawy. Nawet jeÊli uszkodzenia nie zosta∏y naprawione, pieniàdze potràcano z pensji. .\nPewnego dnia podczas pe∏nienia s∏u˝by\nz centrum monitorowania dosta∏em zg∏oszenie napadu. Moim obowiàzkiem by∏o\njak najszybciej udaç si´ na podany adres\ni podjàç odpowiednià interwencj´. Musia∏em zdà˝yç w okreÊlonym czasie. Niestety, obiekt, na który jecha∏em, znajdowa∏\nsi´ w takim miejscu, ˝e nie by∏o odpowiedniego dojazdu (polna droga). W pewnym miejscu wystawa∏a studzienka z zaworem wodociàgowym, nie zauwa˝y∏em\njej i zerwa∏em ca∏y uk∏ad wydechowy. Pokry∏em wtedy 100 proc. kosztów naprawy\nw wysokoÊci 300 z∏, ale nigdy nie widzia∏em rachunków za t´ napraw´.\nPodczas ostrej zimy w 2001 r. jecha∏em\nna alarm w∏amaniowy. W samochodzie,\nktórym si´ porusza∏em, by∏y niesprawne\nhamulce, uszkodzone biegi i gas∏ on niewiadomo z jakiej przyczyny. Wady pojazdu by∏y wczeÊniej zg∏oszone, lecz\nbez wzgl´du na to musia∏em wyjechaç\nw rejon. Na oblodzonej nawierzchni samochód zgas∏, nie mog∏em wrzuciç biegu oraz zahamowaç. W wyniku tego\nwpad∏em w poÊlizg i uderzy∏em w s∏up\nprzodem pojazdu. Uszkodzenia nie by∏y\nna szcz´Êcie du˝e: tylko wgnieciony\nNie interesowa∏o nikogo, w jakich okolicznoÊciach to si´ wydarzy∏o. Musia∏em\npokryç 100 proc. kosztów naprawy,\nw wysokoÊci 200 z∏. Najciekawsze jest\nto, ˝e uszkodzenie to nigdy nie by∏o naprawione.\nPojazdami w tak fatalnym stanie technicznym niejednokrotnie trzeba by∏o poruszaç si´ podczas pe∏nienia s∏u˝by.\nNikt nie zwraca∏ wtedy uwagi na bezpieczeƒstwo pracowników.\nSpowodowa∏em tak˝e wypadek samochodowy podczas dojazdu na alarm w∏amaniowy. Na mokrej nawierzchni wyrzuci∏o\nmnie z zakr´tu i uderzy∏em w dom znajdujàcy si´ przy drodze, w wyniku czego\nuszkodzi∏em ca∏y przód pojazdu. Kolizja\nspowodowana by∏a z mojej winy, poniewa˝ nie dostosowa∏em pr´dkoÊci do warunków drogowych. W agencji jeêdzi si´ tak szybko, bo za zbyt d∏ugi czas dojazdu mo˝na dostaç kar´ finansowà od 50 do 100 z∏ –\ncz∏owiek pracuje w stresie, ˝eby\nnie straciç zarobionych pieni´dzy,\nale przez to pope∏nia si´ nast´pne\nb∏´dy, które kosztujà niejednokrotnie wi´cej...\nPowy˝ej opisywana kolizja kosztowa∏a mnie 100 z∏ mandatu karnego, 1800 z∏ kosztów naprawy\ni mniej na stawce godzinowej.\nWracajàc do ogólnych zasad zatrudnienia: firma „Solid Security”\nzatrudnia∏a na umow´ - zlecenie,\na firma „Solid Group” na podstawie umowy o prac´. By∏o to,\na raczej – o ile mi wiadomo –\njeszcze jest rozdzielone w taki\nsposób, poniewa˝ firma Solid omija\nustaw´ o ubezpieczeniu spo∏ecznym.\nDlatego te˝ trzeba by∏o podpisywaç\nprzynajmniej z miesi´cznym wyprzedzeniem czyste druki ewidencji czasu pracy.\nNiepodpisanie takiego druku grozi∏o nieotrzymaniem wypracowanej pensji. Zaczynajàc s∏u˝b´ nikt nie wie tak naprawd´, w jakiej firmie danego dnia pracuje.\nDopiero podczas podejmowania interwencji, gdy centrum monitorowania podawa∏o przez radio obiekt, na który trzeba by∏o si´ udaç, otrzymywaliÊmy informacj´, jaki identyfikator trzeba za∏o˝yç.\nWtedy w∏aÊnie nast´powa∏a zmiana firmy, w której pracowa∏em. Oficjalnie wynagrodzenie p∏acone by∏o z dwóch firm\nw dwóch ratach. Z „Solid Group” – najni˝sza krajowa, z której potràcany by∏\nZUS, a z „Solid Security” reszta p∏acona\nw póêniejszym terminie. A w rzeczywistoÊci stawka godzinowa naliczana by∏a\nniezale˝nie od tego, w jaki dzieƒ i w jakiej firmie pracowa∏em.\nMimo, ˝e umow´ na etat podpisa∏em\nw kwietniu 2001 r., to od poczàtku zatrudnienia firma rozbija∏a wyp∏at´ na kilka ró˝nych umów, których nigdy nie\npodpisywa∏em. Dopiero po zakoƒczeniu\npracy w tej firmie zauwa˝y∏em w umowie\no prac´, ˝e jej czas by∏ sfa∏szowany.\nTwierdz´ tak, poniewa˝ widzia∏em wype∏nione ewidencje czasu pracy, ale nie\npozwolono mi ich skopiowaç, a na pisemnà proÊb´ o wydanie mi kopii otrzyma∏em odpowiedê odmownà.\nJak ju˝ wczeÊniej nadmieni∏em, za godzin´ pracy dosta∏em poczàtkowo 6 z∏, po\npo∏owie przepracowanego roku stawka\nwzros∏a na 6.20 z∏, prawdopodobnie za\nto, ˝e by∏em dobrym pracownikiem. Po\nroku pracy dosta∏em 0.40 z∏ podwy˝ki\nsta˝owej. Nast´pnà podwy˝k´ dosta∏em\npo zrobieniu licencji pracownika ochrony,\nstawka wzros∏a do 8.40 z∏ i dosta∏em tak˝e 0.20 z∏ bezwypadkowego. Po przepracowaniu drugiego roku dosta∏em nast´pne sta˝owe – stawka 9 z∏ by∏a bardzo\natrakcyjna. Niestety, po wypadku, o którym wczeÊniej wspomnia∏em, zabrano mi\n0.20 z∏. Trzecie i ostatnie sta˝owe, jakie\ndosta∏em wynosi∏o ju˝ tylko 0.20 z∏. O takiej stawce godzinowej teraz mo˝na tylko\npomarzyç… W rzeczywistoÊci nie jestem\nw stanie wyliczyç, ile tak naprawd´ zarabia∏em. Niejednokrotnie mia∏em przepracowanych ponad 400 godz. w miesiàcu\ni zdarza∏o si´ wi´cej. Bywa∏o tak˝e, ˝e\npracowa∏em po 48, 72, 96 godz. i wi´cej\nbez przerwy, ale nigdy nie otrzyma∏em\n˝adnych pieni´dzy za przepracowane\nnadgodziny, oraz nigdy nie dosta∏em pieni´dzy za godziny nocne.\nChocia˝ przez pewien okres urlop wypoczynkowy liczony by∏ 100 proc. od stawki,\njakà p∏acono za godzin´, nikt nie wylicza∏\nczy to jest etat, czy zlecenie. Po jakimÊ\nczasie zmniejszono wyp∏at´ urlopu na 50\nproc. stawki za godz. Wyglàda∏o to\nwszystko – i tak w∏aÊciwie by∏o - jakby\npracowa∏o si´ w jednej firmie. Tylko na\npapierze by∏em pracownikiem dwóch firm.\nKiedy zaczà∏em nadmiernie interesowaç\nsi´ wszystkimi tymi sprawami, jeden\nz moich bezpoÊrednich prze∏o˝onych\noznajmi∏ mi, ˝e zrobi wszystko, ˝eby mi\n„umiliç ˝ycie”: ˝e albo si´ sam zwolni´,\nalbo znajdzie na mnie „haka” ˝eby mnie\nzwolniç. Wreszcie uda∏o mu si´... Pracowa∏em dwie doby bez przerwy, mia∏em\nbardzo du˝o jazdy. W nocy 11 wrzeÊnia\n2004 r. dosta∏em alarm w∏amaniowy,\nniestety, zm´czenie by∏o silniejsze. Interwencj´ podjà∏em dopiero po nieca∏ych\n10 min. By∏o to fa∏szywe wezwanie, ale\nby∏ to tak˝e pretekst, ˝eby wyciàgnàç\npodanie bez daty, które wczeÊniej napisa∏em i nakazaç mi wstawiç dat´ 14\nwrzeÊnia 2004 r. JeÊli tego bym nie zrobi∏, mia∏em byç zwolniony dyscyplinarnie\nza niedope∏nienie warunków pe∏nienia\ns∏u˝by. Wiem, ˝e êle zrobi∏em, nie jestem bez winy, ale wiem, ˝e ka˝dy inny\npracownik dosta∏by co najwy˝ej kar´\nw wysokoÊci 100 z∏.\nSta∏o si´ tak, jak mi prze∏o˝ony obieca∏:\nnie pracuj´... Zastanawia mnie tylko, jak\nto mo˝liwe, ˝e zwolni∏em si´ z pracy 14\nwrzeÊnia 2005 r. o godzinie 9.00, a na\newidencji czasu pracy wpisane mam, ˝e\ntego dnia pracowa∏em „na rano” przez 8\nDu˝o jeszcze mo˝na by∏oby pisaç i opowiadaç o tym, co w tej firmie si´ wyczynia, w jaki sposób ∏amane sà przepisy\nprawa pracy – a tym samym prawa cz∏owieka. A przy tym wszystkim niejednokrotnie mo˝na by∏o us∏yszeç, jacy to my\nniby jesteÊmy pazerni... W s∏owach nie\no lepszà Europ´\nKilkuset delegatów przyby∏o do Aten\nna drugi kongres Europejskiej Partii\nLewicy – EPL. Jednoczy ona partie lewicowych socjalistów i komunistów,\nktóre sprzeciwiajà si´ neoliberalnej\npolityce Unii Europejskiej i wspierajà\nudzia∏ w szerokich ruchach spo∏ecznych, które wzros∏y w si∏´ w ostatnich\nPartià kieruje Fausto Bertinotti, lider\nw∏oskiej Partii Odrodzenia Komunistycznego (PRC). Wspólnie z niemieckà PDS – obecnie cz´Êcià nowopowsta∏ego bloku antykapitalistycznego\no nazwie Linkspartei (Partia Lewicy),\nw∏oscy komuniÊci od poczàtku przewodzili powstaniu tej nowej europejskiej partii, powo∏anej do ˝ycia w Rzymie w zesz∏ym roku.\nodczas kongresu reprezentowane\nby∏y g∏ówne si∏y francuskiej kampanii „NO” – na rzecz odrzucenia w referendum neoliberalnego projektu Konstytucji Europejskiej. Te si∏y to Francuska\nPartia Komunistyczna (PCF) i Rewolucyjna Liga Komunistyczna (LCR) a tak˝e ci z Partii Socjalistycznej (PS), którzy\nsprzeciwili si´ polityce kierownictwa\nswojej partii i wsparli kampani´ „NO”.\nWÊród delegatów panowa∏a powszechna zgoda co do zasadniczego kierunku,\nw jakim powinna podà˝aç lewica w swojej polityce europejskiej. Pierwszorz´dnà\nsprawà jest ˝àdanie rozszerzenia najlepszych standardów socjalnych i ekonomicznych na reszt´ Europy i opór wobec wykorzystywania przez pracodawców faktu, ˝e w niektórych krajach sà\nni˝sze p∏ace minimalne i s∏abiej chronione prawa pracownicze, przez co kraje te\nsà ∏atwiejsze dla penetracji kapita∏u\nz krajów, gdzie ludzie pracy wywalczyli\nsobie wi´cej praw.\nKonkretnie, lewicowa opozycja budowana jest wokó∏ ogólnoeuropejskiej kampanii przeciwko Dyrektywie Bolkensteina,\nktórej wprowadzenie oznacza∏oby, ˝e na\nprzyk∏ad polski pracownik we Francji czy\nHolandii by∏by op∏acany wed∏ug polskich\nstandardów i pracowa∏by zgodnie z polskimi warunkami pracy, co pog∏´bi∏oby\nwielowarstwowoÊç si∏y roboczej, jej zró˝nicowanie ekonomiczne ze wzgl´du na\npochodzenie narodowe a w konsekwencji tak˝e wzrost popularnoÊci szowinistycznych organizacji nacjonalistycznych\nPortugalski Blok Lewicy zaproponowa∏,\n˝eby Europejska Partia Lewicy zorganizowa∏a wspólnà kampani´ celem skoncentrowania swoich si∏ w skali kontynentu. Sugerowany przedmiot takiej kampa-\nnii to obrona prawa azylantów, brutalnie\ntraktowanych w ostatnim czasie i masowo deportowanych, nawet do miejsc,\ngdzie grozi im Êmierç. Partia musi wyjÊç\nna ulice i pokazaç si´ ludziom – przekonywali portugalscy delegaci.\nDrugi kongres by∏ wa˝nym krokiem\nw kierunku budowy lewicowej jednoÊci\nw Europie. Ka˝dy kraj Unii Europejskiej\nprze˝ywa takie same ataki liberalnej polityki na system emerytalny, edukacj´,\nbezpieczeƒstwo socjalne i prawa pracownicze.\nJednym z tematów, których nie poruszy∏\nkongres, by∏ udzia∏ partii lewicowych\nw centrolewicowych rzàdach realizujàcych polityk´ neoliberalnà. Przed takim\nproblemem staje w∏oska lewica, gdzie\nkierownictwo Partii Odrodzenia Komunistycznego cià˝y ku koalicji Drzewo Oliwne na czele którego stoi Romano Prodi,\nby∏y szef Komisji Europejskiej – tej samej\nKomisji, która wysun´∏a propozycj´ przyj´cia Dyrektywy Bolkensteina. Przed takim samym problemem stanie nast´pnie\nniemiecka lewica po tamtejszych wybo-\nrach regionalnych, gdzie jak wiadomo\nPDS wchodzi w regionalne uk∏ady z socjalliberalnà SPD Schroedera odpowiedzialnà za forsowanie antypracowniczych i antyspo∏ecznych „reform” w duchu neoliberalnego fundamentalizmu.\nSkutkiem masowych wystàpieƒ spo∏ecznych wymierzonych przeciwko rzàdowym\nplanom liberalizacji prawa pracy by∏o powstanie Linkspartei, której cz´Êcià jest\nPDS. Jakkolwiek PDS stoi w opozycji do\n„reform” Schroedera, to jednak fakt zaanga˝owania w regionalne koalicje z partià\nodpowiedzialnà za te ataki jest kompromitujàcy. Dla tych, którzy chcà budowaç\nwiarygodnà alternatyw´ wobec Europy\nkapita∏u, wobec neoliberalnej polityki ataków na nasze prawa socjalne, nie mo˝e\nbyç wàtpliwoÊci co do tego, ˝e udzia∏\nw neoliberalnych koalicjach, choçby zas∏aniajàcych si´ socjalnymi frazesami,\nnie mo˝e mieç miejsca, gdy˝ mówiàc\nwprost – nie mo˝na byç jednoczeÊnie\n„za” i „przeciw”.\nPartia Europejskiej Lewicy za sprawà\nudzia∏u w niej niemieckiej Linkspartei,\nbrytyjskiej koalicji socjalistycznej RESPECT czy portugalskiego Bloku Lewicy jest wzbogacona przez nowe spektrum organizacji lewicy antykapitalistycznej aktywnych w tych sojuszach politycznych. W koalicjach tych wa˝nà rol´\nodgrywajà trockiÊci a tak˝e antykapitalistyczna lewica wywodzàca si´ z innych\ntradycji politycznych. Na nich dziÊ spoczywa szczególna odpowiedzialnoÊç za\nwp∏ywanie na w∏aÊciwy kierunek polityki\nÂmierç dwóch m∏odych ludzi w Clichy-sous-Bois pod Pary˝em 27 paêdziernika 2005 r., którzy ulegli pora˝eniu pràdem w transformatorze, gdzie\nsi´ schronili uciekajàc przed policjà,\nwywo∏a∏a fal´ antyrzàdowych zamieszek. Poczàtkowo rozprzestrzeni∏y si´\none na terenie dwudziestu gmin rejonu paryskiego. Deklaracja ministra\nprzed kamerami: „Pozb´dziemy si´ tej\nho∏oty”, spowodowa∏a wybuch jeszcze wi´kszej z∏oÊci m∏odzie˝y. Ta\nz∏oÊç rozprzestrzeni∏a si´ na ca∏y kraj,\nprowadzàc do rozszerzenia si´ zamieszek z policjà, podpaleƒ samochodów\ni budynków publicznych.\nkonsekwencji premier Francji Villepin oÊwiadczy∏, ˝e rzàd zezwala\nprezydentom miast i radnym gmin na\nwprowadzenie „godziny policyjnej“, pozostawiajàc im wolny wybór co do miejsc,\ngdzie ma obowiàzywaç. Nast´pnie zaÊ 9\nlistopada premier Villepin wprowadzi∏\n„stan wyjàtkowy” poprzez dekret rady ministrów (prawo z 3.IV.1955 r.) oraz wprowadzi∏ dodatkowe si∏y policji do pracy.\nWspomniane prawo zezwala m.in. na\npobytu i pozwolenia na zamieszkanie oraz\nzakazuje „spotkaƒ majàcych\nna celu prowokacj´ lub utrzymanie bez∏adu”.\nDodatkowo minister spraw wewn´trznych Sarkozy domaga si´ od prezydentów miast natychmiastowej deportacji wszystkich obcokrajowców, którzy wzi´li udzia∏ w zamieszkach, nawet tych, którzy posiadajà\nkart´ sta∏ego pobytu na terenie Francji.\nWprowadzone rozwiàzania prawne przypominajà przesz∏oÊç kolonialnà Francji,\nponiewa˝ prawo z 3.IV.1955 r. zosta∏o\nuchwalone podczas wojny w Algierii. Od\ntego czasu by∏o bardzo rzadko stosowane. Nie zosta∏o nawet u˝yte w 1968 r.\nZastosowa∏ je natomiast rzàd Fabiusa\nw 1984 r. w Nowej Kaledonii. Zdaniem\nrzàdu, celem stanu wyjàtkowego jest\nprzywrócenie „porzàdku w Republice”.\nW lewicowej optyce oznacza to nic innego jak zapewnienie kontynuacji porzàdku spo∏ecznego, w którym wzbogacenie\ni przywileje mniejszoÊci spychajà reszt´\nludnoÊci w powi´kszajàcà si´ n´dz´.\nW odpowiedzi na fal´ niepokojów\nw biednych dzielnicach premier Villepin\nzapowiada stworzenie „Prefektury Generalnej RównoÊci Praw” i „Wielkiej\nAgencji Porzàdku Socjalnego i RównoÊci Praw”. Wspomniane urz´dy mia∏yby\nzajàç si´ problemem dyskryminacji biednej i imigranckiej m∏odzie˝y.\nRównoczeÊnie premier Villepin chce obni˝enia wieku obowiàzkowego nauczania z 16 na 14 rok ˝ycia. S∏u˝y∏oby to\njak najwczeÊniejszemu poddaniu m∏o-\ndych ludzi z biednych rodzin codziennej\nkapitalistycznej eksploatacji. Biznesmeni\nju˝ zapowiedzieli, ˝e b´dà przy tej okazji\ndomagaç si´ kolejnych dotacji paƒstwowych na zatrudnianie m∏odzie˝y. Nawiàzujàc do nazwy wspomnianej Prefektury\nGeneralnej RównoÊci Praw mo˝na sarkastycznie stwierdziç, ˝e premier Villepin\nuwa˝a, ˝e do wi´kszej równoÊci praw\nprowadziç b´dzie wyzysk 14-latków\nz najbiedniejszych rodzin.\nZamieszki sà przede wszystkim spowodowane nieznoÊnymi warunkami ˝ycia\nw biednych dzielnicach, gdzie bezrobo-\nybuch zamieszek we Francji ujawni∏ nie tylko istniejàcy od dawna\nproblem, ale i jego skal´.\nZ ca∏à pewnoÊcià postacià centralnà\nw tym konflikcie jest Nicolas Sarkozy\nobecny minister spraw wewn´trznych.\nDawniej uwa˝any by∏ za polityka „niesta∏ego” poniewa˝ parokrotnie zmienia∏ partie i poglàdy, przezywano go te˝ „pieskiem” Chirac’a gotowym na ka˝de jego\nskinienie. Dopiero kilka lat temu Sarkozy\nzaczà∏ usamodzielniaç si´ od Chirac’a odnajdujàc swój w∏asny styl. Sta∏\nsi´ twardym, zdecydowanym i nieprzejednanym politykiem, obroƒcà „porzàdnych obywateli i uczciwych Francuzów”.\nZ pewnoÊcià przejà∏ cz´Êç elektoratu Jean-Marie Le Pen’a (twórcy Frontu Narodowego, kandydata na prezydenta\nw 2002 r.), która nie jest a˝ tak radykalna jak nacjonaliÊci, lub te˝ po prostu\nwstydzi si´ oficjalnie do tego przyznaç.\nSarkozy w du˝ej mierze bazuje wi´c na\nl´ku przed „kolorowymi”, „obcymi”, którzy „panoszà si´” we Francji i albo odbierajà „uczciwym” Francuzom prac´, albo sà „nierobami” i korzystajà z opieki\nspo∏ecznej, darmowych mieszkaƒ, itd.,\nczyli ni mniej ni wi´cej z pieni´dzy zarobionych rzekomo przez klas´ Êrednià.\nW ciàgu kilku zaledwie lat Sarkozy zyska∏ tak silnà pozycj´ na scenie politycznej, ˝e sta∏ si´ konkurentem samego\nSarkozy z jednej strony jest bardzo rzeczowy, konkretny i ambitny, pozuje na\npolityka odwa˝nego, uczciwego i szczerego do bólu, z drugiej zaÊ jest niezwykle bojowy, agresywny i „zaczepny”. To\nw∏aÊnie typowe dla niego zachowanie\nw znacznej mierze okaza∏o si´ byç detonatorem wybuchu niezadowolenia na\nprzedmieÊciach, a dwa najcz´Êciej u˝ywane ostatnio przez niego s∏owa, w odniesieniu do m∏odych mieszkaƒców\n„trudnych” dzielnic: racaille czyli „mot∏och, ho∏ota” i voyou – „chuligan, ∏obuz”,\nsta∏y si´ przedmiotem swego rodzaju\nskandalu i tematem ciàg∏ych debat w telewizji francuskiej.\nCzy wi´c ostatnie zajÊcia we Francji nale˝y traktowaç jako Êwiadomà „rewolt´\nprzedmieÊç” czy jest to raczej niekontrolowany wybuch niezadowolenia? Czy ci\nm∏odzi ludzie sà niedoÊwiadczonymi rewolucjonistami czy zwyk∏ymi zadymiarzami? Wydaje si´, ˝e problem jest du˝o\nbardziej z∏o˝ony i nie powinniÊmy idealizowaç tych zajÊç, a ich uczestników\ntraktowaç jak „dobrych dzikusów”, którzy\nprzy odrobinie zainteresowania ze strony lewicy stanà si´ nagle zaczynem rewolucji.\nWielu Francuzów jest przekonanych, ˝e\nSarkozy umyÊlnie wywo∏a∏ wybuch niezadowolenia na przedmieÊciach, czy to\nn´kajàc m∏odzie˝ nat´˝onymi represjami\nze strony policji, czy to swoim obraêli-\nwym, agresywnym j´zykiem. Mia∏by on\ndoprowadziç zamieszki do momentu\nszczytowego, pokazujàc tym samym\nwszystkim Francuzom, ˝e wieloetniczne\nprzedmieÊcia sà faktycznym zagro˝eniem dla „uczciwych obywateli” i paƒstwa jako takiego, by nast´pnie tryumfalnie do nich wkroczyç „oczyszczajàc je\nz ho∏oty”. Nie zapominajmy, ˝e wybory\nprezydenckie we Francji odbywajà si´\nju˝ za dwa lata, a Sarkozy, kontrowersyjna gwiazda francuskiej sceny politycznej z pewnoÊcià w nich wystartuje.\nNiestety, m∏odzi buntownicy przej´li regu∏y gry i zachowali si´ dok∏adnie tak,\njak Sarkozy tego oczekiwa∏, odpowiedzieli agresjà na agresj´, i jak to mo˝na\nby∏o przewidzieç zrazili do siebie znacznà cz´Êç Francuzów, nawet tych, którzy\ndo tej pory byli po ich stronie. Bo jak\ncie si´ga 40 proc., zaÊ infrastruktura\ns∏u˝b publicznych (czyli oÊwiata, s∏u˝ba\nzdrowia, komunikacja) jest szczàtkowa.\nJest to rezultat pora˝ek Êwiata pracy\nz poprzednich 20 lat gdy kontynuowana\nby∏a polityka zwolnieƒ i prywatyzacji,\nczemu towarzyszy∏o przechodzenie zysków na gie∏d´.\nBunt m∏odzie˝y ma charakter desperacki\n- podpalane sà samochody innych\nmieszkaƒców biednych dzielnic, szko∏y,\nsale gimnastyczne, przedszkola. Zadaniem lewicy nie jest jednak obwinianie\nofiar kapitalistycznej polityki zwolnieƒ,\nale wskazywanie na êród∏o problemów\nspo∏ecznych biednych dzielnic. Tym samym, lewica odrzuca polityk´ represji\nwobec m∏odzie˝y i fa∏szywà moralistyk´\nobroƒców „paƒstwa prawa“. Wzywa pracowników i m∏odzie˝ do wspólnej walki\nprzeciwko prawicowej polityce ci´ç socjalnych. Lekcja tej m∏odzie˝owej rewolty\nnie mo˝e zostaç zapomniana.\nopr. Anna Cieçko\nmo˝na broniç tych, którzy niszczà szko∏y\nczy obiekty sportowe, które przecie˝ majà s∏u˝yç w∏aÊnie im lub ich rodzinom?\nJedyne racjonalne wyjaÊnienie to to, ˝e\ninstytucje te sà finansowane przez paƒstwo, wi´c i w jakiÊ sposób je reprezentujà. JeÊli zaÊ chodzi o palenie samochodów, to czy mo˝na to nazwaç walkà\nz „klasà posiadajàcà”? Nie sàdz´, bo samochody stracili te˝ i ci, którzy pracà\nstarali si´ wyrwaç z marazmu getta.\nZnajomy nauczyciel zajmujàcy si´ trudnà m∏odzie˝à w jednym z najbardziej\nznanych paryskich gett, opowiada∏ mi\no ˝yciu w „wielokulturowej dzielnicy”.\nW wielu przypadkach jego podopieczni\npochodzà z wielodzietnych rodzin, cz´sto poligamicznych. Chocia˝ we Francji\npoligamia jest zabroniona stanowi ona\ncz´Êç kultury wielu krajów afrykaƒskich,\nktórych mieszkaƒcy wraz z rodzinami\nosiedlajà si´ w Europie. Francuska pomoc spo∏eczna nie jest przystosowana\ndo takiego modelu, i tak rodzina liczàca\nnp. 15 osób dostaje mieszkanie i pomoc\nfinansowà wystarczajàce dla trzy razy\nmniejszej rodziny. Rodzice cz´sto nie\nmówià po francusku i utrzymujà si´ tylko\nz pomocy spo∏ecznej. Problemem jest\nrównie˝ przemoc w rodzinie. Cz´sto to\nojciec, g∏owa rodziny, dysponuje pieni´dzmi wed∏ug w∏asnego uznania, i tak\nna przyk∏ad sp´dza ca∏e dnie grajàc\nw karty, podczas gdy jego dzieci nie dojadajà lub chorujà, albo te˝ wyje˝d˝a do\nAfryki by odwiedziç rodzin´ lub znaleêç\nsobie nowà, m∏odszà ˝on´, pozostawiajàc we Francji ˝ony i dzieci bez ˝adnych\nÊrodków do ˝ycia,.\nPo nocnych zamieszkach oÊmioletni\npodopieczni mojego znajomego z dumà\nopowiadali mu, jak to z okien swoich domów rzucali kamieniami w gaszàcych\nogieƒ stra˝aków. W wi´kszoÊci te „trudne” dzieci sà pozostawione same sobie,\nbez ˝adnej opieki czy zainteresowania\nze strony rodziców i od ma∏ego uczà si´\njak radziç sobie w ˝yciu kradnàc czy stosujàc przemoc. I to w∏aÊnie, dla wielu\nFrancuzów, którzy wiedzà cokolwiek\no ˝yciu na przedmieÊciach, jest êród∏em\nproblemu. OczywiÊcie, nie dotyczy to\nwszystkich rodzin mieszkajàcych we\nfrancuskich gettach, a nawet wi´kszoÊci,\nale przecie˝ to nie wi´kszoÊç uczestniczy∏a w zamieszkach. Zdarza∏o si´, ˝e\nto w∏aÊnie niewinni ludzie ponosili konsekwencje czynów swoich kolegów\nz osiedla, bo dla policji ka˝dy kolorowy\nczy Arab jest z natury podejrzany. Dlatego te˝ na wielu osiedlach pojawi∏y si´\nochotnicze, nocne patrole m∏odych ludzi\nró˝nych nacji, które majà utrzymywaç\nspokój i nie dopuszczaç do ewentualnej\nOczywiÊcie, po pierwszych zamieszkach, w mediach zacz´to szeroko dyskutowaç ten temat, a w telewizji bez\nkoƒca trwa∏y debaty, w których uczestnicy – politycy, dzia∏acze spo∏eczni, socjologowie, artyÊci i sama m∏odzie˝ z gett,\nstarali si´ znaleêç przyczyny problemu.\nW jednej z takich debat, najbardziej po-\npularny we Francji raper – Akhenaton,\nciekawie podsumowa∏ obecnà sytuacj´\nimigrantów we Francji. Opowiedzia∏ jak\njego ˝ona, z pochodzenia Marokanka,\nzaraz po przybyciu do Francji szuka∏a\nmieszkania i przeglàdajàc og∏oszenia,\nznalaz∏a adnotacj´: „Nie dla zwierzàt,\nArabów i Czarnych”. Doda∏ te˝ ˝e, znajomy Senegalczyk opowiada∏ mu, i˝ dla\nm∏odych ludzi w jego ojczyênie Francja\nprzesta∏a ju˝ byç „ziemià obiecanà”, wolà emigrowaç do Stanów bo tam po kilku\nlatach mogà dorobiç si´, podczas gdy\nwe Francji tkwiliby nadal w gettach bez\nszans na lepsze jutro.\nZ ca∏à pewnoÊcià obecna sytuacja we\nFrancji pokazuje kryzys, a mo˝e nawet\nca∏kowite fiasko francuskiej polityki integracyjnej. Z jednej strony okaza∏a si´\nona nieefektywna i, pomimo wielkich nak∏adów finansowych, niezdolna do stworzenia warunków do rzeczywistej integracji imigrantów. Z drugiej zaÊ, mo˝na\nzaobserwowaç rosnàcà od dawna nie-\nch´ç „przedmieÊç” do integracji.\nA co z lewicà we Francji? DziÊ widzi ona\nw m∏odzie˝y z biednych przedmieÊç pewien potencja∏ rewolucyjny, ale czy b´dzie w stanie go wykorzystaç? Ju˝ dwa\nlata temu podczas Europejskiego Forum\nSpo∏ecznego w Pary˝u mo˝na by∏o zauwa˝yç, ˝e mimo zainteresowania problemami przedmieÊç ze strony francuskiej lewicy, by∏y to niejako dwa Êwiaty\nistniejàce obok siebie i nierozumiejàce\nLudzie z biednych przedmieÊç nie wykazali wi´kszej ch´ci by uczestniczyç w jakimkolwiek szerszym ruchu.\nLewica natomiast nie traktowa∏a ich powa˝nie, nie analizowa∏a dog∏´bnie ich\nsytuacji i nie mówi∏a do nich takim j´zykiem, który by zrozumieli. W rezultacie\nnie potrafi∏a ich w∏àczyç do swojego ruchu.\nA mo˝e po prostu francuska lewica jest\nzbyt „bia∏a” by zajàç si´ na powa˝nie\nproblemem francuskich przedmieÊç?\nRewolucja w rewolucji?\nPortugalskie wybory samorzàdowe z 9\npaêdziernika 2005 r. przynios∏y kl´sk´\nPartii Socjalistycznej, wzmocnienie\nPartii Socjaldemokratycznej i Partii\nKomunistycznej oraz ponownie znaczàcy wzrost poparcia dla Bloku Lewicy. Takie wyniki pokazujà przede\nwszystkim na niezadowolenie z polityki socjalistycznego rzàdu, kierowanego przez José Socratesa.\nlok Lewicy zg∏osi∏ swoich kandydaB\ntów do 120 rad, reprezentujàcych\n85 proc. Portugalczyków. Uda∏o mu si´\nzdobyç prawie trzykrotnie wi´cej g∏osów\nni˝ w ostatnich wyborach lokalnych –\n212 tys. g∏osów w 2005 r. wobec 80 tys.\nw 2001 r. Tym samym obecnie Blok Lewicy ma ju˝ 352 lokalnych radnych\n(w 2001 r. mia∏ 78). W styczniu 2006 r.\nodb´dà si´ w Portugalii wybory prezydenckie. Francisco Louca, najbardziej\nznany lider Bloku Lewicy i dzia∏acz\nCzwartej Mi´dzynarodówki zmierzy si´\nz politykami starszych generacji. Kandydatem prawicy b´dzie Cavaco Silva\n(premier w latach 1985-1995). SocjaliÊci\nsà podzieleni na zwolenników Mario Soaresa (dziÊ ju˝ 80-latka, prezydenta\nw latach 1986-1996) oraz Manuela Alegre’a. Partia Komunistyczna wystawi\nw tych wyborach swego sekretarza geA. Z.\nneralnego Jerónimo de Sousa.\nProces, jaki ma miejsce w Wenezueli jest rewolucyjny zarówno jeÊli chodzi\no g∏´bokoÊç spo∏ecznej i politycznej transformacji jak i mobilizacj´ i polityzacj´\nbardzo znaczàcej cz´Êci spo∏eczeƒstwa. Ani prezydent Hugo Chavez ani te˝\npracownicy nie obalili paƒstwa i kapitalistycznych stosunków spo∏ecznych ale\nprzy dwu okazjach pracownicy i lud z∏amali próby zamachu stanu gdy koalicja\nsi∏ bur˝uazyjnych próbowa∏a ekonomicznego sabota˝u z poparciem imperializmu i mediów. Te zwyci´stwa ze wzgl´du na ludowà mobilizacj´ pomog∏y Chavezowi pog∏´biç zmiany w polityce wewn´trznej i wykonaç antyimperialistyczne gesty w polityce zagranicznej.\nPrzede wszystkim, pracownicy i mieszkaƒcy biednych dzielnic stali si´ Êwiadomi swojej si∏y. Coraz bardziej chcà aktywnie uczestniczyç w transformacji spo∏eczeƒstwa. W tym w∏aÊnie le˝y fundament dla przysz∏ego pog∏´biania rewolucji w Wenezueli.\nPragnienie aktywnego uczestnictwa widaç przede wszystkim w biednych dzielnicach wielkich miast, wÊród Êrodowisk\ndzia∏aczy, którzy popierajà i dajà poczàtek „misjom” – spo∏ecznym kampaniom finansowanym przez rzàd poza strukturami paƒstwa. Poprzez misje dziesiàtki tysi´cy mieszkaƒców biednych dzielnic,\npoÊwi´cajà swój czas realizacji programów oÊwiatowych i zdrowotnych. To w∏aÊnie z masowej i zdeterminowanej postawy tych ludzi Chavez czerpie swojà si∏´.\nJednak˝e s∏aboÊci chavezaƒskiej transformacji równie˝ ujawniajà si´ w tych dzielnicach, w których np. w Caracas mieszka\nponad po∏owa ludnoÊci. Problemy takie\njak bezrobocie, bieda, brak kanalizacji,\npozostajà dalekie od rozwiàzania.\nKa˝dego dnia w biednych dzielnicach\nodbywajà si´ wiece domagajàce si´ aby\nparlamentarzyÊci, w wi´kszoÊci zwolennicy Chaveza, wype∏nili swoje obietnice\nwyborcze. Korupcja i klientelizm nie znik∏y i czasami „misje“ równie˝ dostarczajà\nich przyk∏adu. Jednak, co jest nowoÊcià,\nludzie z dzielnic biedy wyst´pujà przeciwko tym praktykom. W dzielnicach bie-\ndy nie wystarcza ju˝ nosiç czerwony beret (symbol zwolenników Chaveza) aby\npozostawaç poza krytykà.\nWzrost fali niezadowolenia i radykalizacja postulatów nie dotyczy tylko miast.\nW lipcu tysiàce ch∏opów demonstrowa∏o\nw Caracas domagajàc si´ rozszerzenia\nreformy rolnej i ukarania zbrojnych band\nobszarników. Spo∏ecznoÊci indiaƒskie\nzagro˝one rozwojem sektora górniczego\nna zachodzie kraju demonstrowa∏y ze\nswoimi transparentami w czasie Êwiatowego festiwalu m∏odzie˝y, który odby∏\nsi´ w Caracas w sierpniu.\nNajwa˝niejszym fenomenem ostatnich\nmiesi´cy pozostaje rozwój federacji\nzwiàzkowej UNT. Kierownictwo starej federacji zwiàzkowej – CTV – przesz∏o na\nstron´ pracodawców i reakcji, co doprowadzi∏o do rekompozycji ruchu zwiàzkowego. W wielu zak∏adach pracy powstajà nowe komórki dzia∏aczy zwiàzkowych,\nw referendach sà obalani dawni biurokraci zwiàzkowi i dochodzi do zapisywania si´ do UNT. Ta ostatnia jest ju˝ najwa˝niejszà federacjà zwiàzkowà w kraju\nz byç mo˝e ponad milionem cz∏onków.\nDzia∏acze lewicy rewolucyjnej, w szczególnoÊci dzia∏acze dawnej OIR (Opcji\nRewolucyjnej Lewicy, aliansu powsta∏ego w 2002 r.) sà na czele tego ruchu.\nZ innymi nurtami lewicy rewolucyjnej\nwalczà, aby UNT by∏a klasowym zwiàzkiem zawodowym, niezale˝nym od rzàdu, nawet jeÊli w obliczu reakcji i imperializmu, znajduje si´ w obozie Chavezowskim. Dziesiàtki tysi´cy robotników\nbierze udzia∏ w odnowie ruchu zwiàzkowego i z odzyskanym do niego zaufaniem anga˝uje si´ w walki o prawa pracownicze, wy˝sze pensje, lepsze warunki pracy. Majà miejsce liczne walki: przeciwko pracodawcom i menad˝erom,\ncz´sto zwiàzanym z dawnymi biurokratami zwiàzkowymi, ale te˝ czasami przeciwko lokalnym notablom.\nW tych konfliktach pracownicy odwo∏ujà\nsi´ do gubernatorów, ministrów czy\nwr´cz samego Chaveza. Jednak poparcie dla nich bynajmniej nie jest automatyczne i cz´sto jest jedynie werbalne, co\njest bodêcem w kierunku wi´kszej samodzielnoÊci zwiàzków. Innym sygna∏em\nch´ci pracowników odgrywania wi´kszej\nroli w transformacji Wenezueli jest roz-\nszerzanie si´ i wp∏yw doÊwiadczenia\n„wspó∏zarzàdzania“. Za tym s∏owem kryjà\nsi´ oczywiÊcie bardzo ró˝ne projekty, ale\nliczba firm gdzie pracownicy zyskali realnà w∏adz´ zwi´ksza si´. Podobnie debata o treÊci i celach wspó∏zarzàdzania zatacza coraz szersze kr´gi.\nNiewàtpliwie doÊwiadczenie wspó∏zarzàdzania w najszerszej postaci mia∏o miejsce w znacjonalizowanej firmie Alcasa\n(bran˝a aluminiowa). Tamtejsza dyrekcja zosta∏a odnowiona przez g∏osowanie\npracowników, zaÊ strategiczne cele firmy zosta∏y zaakceptowane przez delegatów fabrycznych. Alcasa sta∏a si´\nsymbolem, który poruszy∏ wielu. Opór\npracodawców, jak te˝ paƒstwowych menad˝erów, wobec idei kontroli pracowniczej pokaza∏, ˝e nie chodzi tylko o debat´ teoretycznà, ale o w∏adz´ w przedsi´biorstwie. Prawo do pracy (które jest\nprzygotowywane) równie˝ jest przedmiotem zaci´tej dyskusji.\nPowy˝szy splot wydarzeƒ i procesów\nsprawi∏, ˝e dzia∏acze lewicy rewolucyjnej\nprzystàpili do budowy nowej organizacji\npolitycznej – Partii Rewolucji i Socjalizmu\n(PRS). Inicjatyw´ t´ zapoczàtkowali trockiÊci, ale nie tylko oni jà poparli. Inicjatywa ma ju˝ kilkuset cz∏onków, w wi´kszoÊci pracowników zaanga˝owanych w budow´ UNT. Inicjatywa chce skupiç tych,\nktórzy nie ograniczajà si´ do popierania\nChaveza, ale te˝ sà zwolennikami „rewolucji w rewolucji” i perspektywy socjalistycznej transformacji spo∏eczeƒstwa.\nDla twórców PRS, jej rozwój jest konieczny i wychodzàcy ku potrzebom\nchwili. Konieczny, gdy˝ oficjalne partie\npopierajàce Chaveza nie odpowiadajà\nna potrzeb´ klasowej niezale˝noÊci ro-\nOd poczàtku istnienia konfliktu palestyƒsko-izraelskiego w cieniu s∏usznych\nhase∏ lewicy o solidarnoÊci z opresjonowanymi Palestyƒczykami próbowali\nfunkcjonowaç pospolici publicyÊci antysemiccy. Jednà z g∏oÊniejszych tego typu person ostatnich lat jest Israel Shamir. Niestety, by∏ on publikowany równie˝ w j´zyku polskim, w tym przez mieniàce si´ lewicowym pismo „Lewà Nogà”. Mamy nadziej´, ˝e opublikowany poni˝ej tekst londyƒskiego socjalisty Rolanda Ranca, z grupy Jews against Zionism, ostudzi wyst´pujàcy na polskiej\nlewicy, powodowany g∏upotà lub moczaryzmem, zapa∏ do bezkrytycznego publikowania wszystkiego co w niezrównowa˝ony sposób antyizraelskie.\nto t∏o mojej wrogoÊci do Israela\nShamira, piszàcego równie˝ pod\npseudonimami Shermlin, Robert David,\nVassili Krasevsky, i Joeran Jermas. Nie\nmog´ przy tym gwarantowaç, ˝e pod tymi pseudonimami znajduje si´ prawdziwy Israel Shamir.\nIsrael Shamir jest w bez wàtpienia prawicowym rosyjskim dziennikarzem, który\nudaje izraelskiego ˝ydowskiego lewicowca. Twierdzi on, ˝e mieszka w Hajfie\ni mo˝e tam mieç dom choç mieszka\nszwedzkiego adresu mejlowego i jego\nstrona jest umieszczona na szwedzkim\nserwerze. Jego syn zosta∏ deportowany\nz Izraela do Szwecji i gdy Shamir usi∏owa∏ sprzedaç nazistowskie pamiàtki\n[znanemu negacjonistycznemu history-\nkowi] Davidowi Irvingowi kontaktowa∏ si´\nz nim ze Szwecji.\nJego CV czyta si´ jak ksià˝k´ fantasy –\nwnuk rabina, izraelski spadochroniarz,\nuzyska∏ dyplom prawnika i matematyka,\nt∏umaczy∏ Agnona, [prezydenta Izraela]\nHerzoga, Joyca i Talmud na rosyjski, by∏\nrzecznikiem prasowym parlamentarnej\nfrakcji Mapam, pracowa∏ dla BBC. „Znalaz∏ równie˝ czas na przet∏umaczenie\nkilku dzie∏ klasyki japoƒskiej”.\nOsobiÊcie nie wierz´ w ani s∏owo z tego\nCV. Wed∏ug „Jerusalem Post“ (15 sierpnia 1991), charakteryzowa∏ on Sacharowa w prawicowej prasie rosyjskiej jako\n„syjonistycznego agenta“ podczas gdy\nw tym samym czasie pod innym nazwiskiem w prasie hebrajskoj´zycznej okreÊla∏ So∏˝enicyna i jego Êrodowisko jako\nsnàcà wÊród pracowników i ludu. Konieczny, gdy˝ na sprzecznoÊciach i konfliktach w obozie Chaveza skorzysta reakcja, jeÊli nie znajdà one wyrazu w programie, który zmierza w kierunku pog∏´bienia rewolucji. Wychodzàcy ku potrzebom chwili, poniewa˝ debata o socjalizmie zosta∏a wywo∏ana przez samego\nChaveza i koresponduje z oczekiwaniami tysi´cy dzia∏aczy zaanga˝owanych\nw wenezuelskie przemiany.\nPierwszy krok ku budowie organizacji –\nspotkanie 450 osób w Caracas w lipcu\ni publikacja w sierpniu jej politycznej deklaracji wywo∏a∏y nadziej´, ale te˝ obawy i krytyki. Nie jest to dziwne gdy weêmiemy pod uwag´ wysokoÊç stawki,\no którà toczy si´ gra.\nIstniejàce organizacje polityczne, które\npopierajà zmiany w Wenezueli, nie dajà\ngwarancji co do ich woli transformacji\nspo∏eczeƒstwa i co do tego, ˝e w∏adza\nprzejdzie w r´ce pracowników. Partie\npro-chavezaƒskie – Ruch Piàtej Republiki, Podemos, Patria Para Todos sà\ng∏ównie maszynkami wyborczymi i dostarczycielami kadr, natomiast Wenezuelska Partia Komunistyczna okazuje tylko niewielkà niezale˝noÊç wobec rzàdu.\nTowarzysze z PRS rozpocz´li trudne zadanie budowy nowej partii – partii pracowników. Majà prawo oczekiwaç przy\ntym naszej solidarnoÊci i wsparcia.\nFabrice Thomas, reprezentant Ligue\nCommuniste Revolutionnaire na pierwszym spotkaniu komitetu za∏o˝ycielskiego PRS. Przedruk z paêdziernikowego\n„International Viewpoint”, internetowego\nperiodyku Czwartej Mi´dzynarodówki:\n„wrogów narodu ˝ydowskiego“. Szamir\npojawi∏ si´ w Izraelu, jak gdyby z nikàd,\nna poczàtku [drugiej] Intifady [2000 r.]\npiszàc cieszàce si´ dobrym przyj´ciem\nartyku∏y, których jednak ukryte przes∏anie stawa∏o si´ coraz bardziej czytelne.\nOd poczàtku dla tych, którzy potrafili\nczytaç krytycznie by∏o oczywiste, ˝e\njest on raczej chrzeÊcijaƒskim fundamentalistà ni˝ lewicowym dzia∏aczem.\nRok temu [w 2003 r.] og∏osi∏ on swojà\nkonwersj´ na prawos∏awny obrzàdek\ngrecki. Jestem jednak pewny, ˝e by∏ on\nchrzeÊcijaninem ju˝ znacznie wczeÊniej,\nale uwa˝a∏ za u˝yteczne pozowanie na\n˚yda. Akcentuje on teraz chrzeÊcijaƒstwo, poniewa˝ jest ono kluczowe dla jego poglàdów. Nawiàzuje do najbardziej\nanty˝ydowskich hase∏ greckiej Cerkwi\nprawos∏awnej i regularnie oskar˝a ˚ydów\n(jak pisze czasami „wyznawców pieniàdza”) o to, ˝e sà zabójcami Chrystusa.\nJego esej „Bo˝onarodzeniowe pozdrowienie dla Greków” („Chrismas Greetings to Hellens“) wiele wyjawia. Pisze\non tam: „˚ydzi zawsze zwalczali Chrystusa i KoÊció∏; nie ma szansy na pokój\nw Ziemi Âwi´tej, chyba, ˝e pozycja Synagogi zostanie podwa˝ona a ˚ydzi\nzbawieni przez KoÊció∏, tylko KoÊció∏\nprawos∏awny mo˝e ofiarowaç prawdziwe zbawienie dla ˚ydów uciekajàcych\nod ich dà˝àcej do dominacji wiary (...)\nNale˝y uczyniç wysi∏ek by pomóc izraelskim ˚ydom osiàgnàç zbawienie. Nie\nmo˝e byç to uczynione w separacji od\n[chrzeÊcijaƒskiego], poniewa˝ palestyƒski kler mo˝e pokazaç Izraelczykom drog´ do KoÊcio∏a, która jest równie˝ prawdziwà drogà do zbawienia“.\nW swoim „Pos∏aniu wielkanocnym”\n(„Easter Message”) z 2001 r. pisa∏: „˝ydowskie si∏y dominacji i wyznawcy chciwoÊci zjednoczyli si´ znowu aby ukrzy˝owaç Chrystusa (...) Dwa tysiàce lat temu\nduch braterstwa znów wyrós∏, dajàc nadziej´ na drugi pojedynek. JeÊli zostanie\nteraz pokonany, my wszyscy staniemy\nsi´ na zawsze niewolnikami naszych pozbawionych twarzy panów. Zniszczà oni\nsamà Matk´ Ziemi´ zamieniajàc jà w wyja∏owionà ziemi´ Mordora. Potrzebujà oni\ntego zwyci´stwa aby skr´powaç USA\nprzez ciemne si∏y dominacji. Pozwólmy\nUSA przeciwstawiç si´ tym razem”.\nNie zwyk∏em dopatrywaç si´ antysemityzmu pod ka˝dym kamieniem ale sàdz´,\n˝e w tym przypadku, jest on a˝ nadto jaskrawy. Shamir podobnie jak wielu rasistów z USA, odwo∏uje si´ do ZOG [od:\nZionist Occupation Government] aby wyt∏umaczyç dzia∏ania USA: „Zog nie jest\nniezale˝nà si∏à. Jest niewolnikiem Mamony, s∏u˝àcym Cienia, pomaga si∏om\nCiemnoÊci w realizacji ich metafizycznych celów, wymazania Êwiat∏a Chrystusa i zamienienia Ziemi w bezbo˝nà pustyni´. Oto dlaczego wysy∏a on buldo˝ery\naby niszczy∏y kwiaty w Palestynie, wysy∏a oddzia∏y by zdobyç Bagdad i Damaszek, zagra˝a Pary˝owi i Moskwie, wypaczajàc chrzeÊcijaƒstwo”.\nInne eseje noszà tytu∏y: „The Vampire Killers,” „Poisoning Wells”, „Kugel Eaters”,\n„Bloodcurdling Libel”, (w którym twierdzi\non, ˝e ˚ydzi rzeczywiÊcie mordujà chrzeÊcijaƒskie dzieci aby u˝ywaç ich krwi na\nmac´), „The Elders of Zion” i „Masters of\nDiscourse” (gdzie twierdzi, ˝e niewa˝ne\nczy „Protoko∏y m´drców Syjonu sà fa∏szerstwem, tak czy inaczej sà one prawdziwe). Równie˝ inne tytu∏y esejów s∏u˝à\nstygmatyzacji ˚ydów. Nie ma równie˝ wyjàtkowego charakteru, komentarz Shamira po sukcesie Le Pena w pierwszej turze\nwyborów prezydenckich we Francji\n[w 2002 r.]. Szamir pisa∏ wówczas „Le\nPen jest z∏ym facetem w moich ksià˝kach\nale êli faceci b´dà wezwani do ukrócenia\nnadmiernej w∏adzy ˚ydów jeÊli dobrzy faceci temu nie podo∏ajà”.\nMóg∏bym cytowaç znacznie wi´cej\nz pism Shamira czyniàc oczywistym jego anty-judaizm, jego pogard´ do ˚ydów i ich religii, jego rasizm wobec nie-bia∏ych, jego antyfeminizm, jego opozycj´ wobec demokracji, jego prozelicki\nchrzeÊcijaƒski fundamentalizm; ale problemem nie jest to, ˝e jego poglàdy sà\nskrajne, obsceniczne i obraêliwe. Problemem jest to, ˝e jego poglàdy, jego\ndzia∏ania sà przeszkodà dla ruchu, który\nbuduje wsparcie dla jednej, demokratycznej i Êwieckiej Palestyny.\nWielu szanowanych i doÊwiadczonych\nantysyjonistycznych dzia∏aczy nie mo˝e\ni nie chce wspó∏pracowaç z Shamirem.\nLenni Brenner opisa∏ go jako „politycznego g∏upca i oszczerc´ lub, jeÊli chcecie oszczerc´ i politycznego g∏upca”. Uri\nDavis powiedzia∏ o nim, ˝e jest „negatywnym uczestnikiem debaty o Palestynie (...) Chc´ mieç z tym cz∏owiekiem do\nczynienia tak ma∏o, jak to mo˝liwe”. Wed∏ug Ilana Haleviego „Szamir jednoczeÊnie przeszed∏ z radykalnego anty-syjonizmu do najbardziej banalnego chrzeÊcijaƒskiego antyjudaizmu”.\nBill Friend pisze o Shamirze: „Ta kupa\ng... obra˝ajàca cz∏owieka bierze pewne\nfakty i nast´pnie ostro˝nie miesza je\nz mitami i w∏asnym spaczonym umys∏em\naby otrzymaç coÊ co licytuje napisany\nprzez niego wczeÊniej jakiÊ pe∏en nienawiÊci do ˚ydów kawa∏ek”.\nMichel Warshawski, Moshe Machover,\nTikva Honig Parnass i Eli Aminov wyrazili\nswojà nieufnoÊç wobec Szamira, jego\nprzesz∏oÊci, przyÊwiecajàcych mu motywów i odmówili pracy z nim. Przypominam, ˝e mówimy tu nie o „˝ydowskiej\nspo∏ecznoÊci” ale izraelskich ˝ydowskich\nantysyjonistycznych bojownikach, którzy\nw sumie, razem poÊwi´cili wieleset lat\nwalki, ludzi, którzy przez dekady p∏yn´li\npod pràd, byli oskar˝ani o zdrad´ i antysemityzm i p∏acili za swoje przywiàzanie\ndo sprawiedliwoÊci w Palestynie, wyrokami wi´zienia i wygnaniem.\nTo nie po prostu poglàdy Shamira sà nie\ndo zaakceptowania ale takim te˝ jest ca∏y jego polityczny projekt. Mimo, ˝e nale˝y on do majàcego swojà siedzib´ w Lozannie Stowarzyszenia na Rzecz Jednego Paƒstwa w Palestynie/Izraelu i twierdzi, ˝e akceptuje wolnoÊç religijnà, równoÊç i koegzystencj´ [narodów], de facto\ndzia∏a w kierunku ustanowienia chrzeÊcijaƒskiego re˝imu i kierownictwa KoÊcio∏a. W celu realizacji takich zamiarów\nShamir jest gotów wspó∏pracowaç z najbardziej skrajnymi rasistami i faszystami, takimi jak eks-lewicowiec Horst Mahler (jeden z twórców Frakcji Czerwonej\nArmii, który zmieni∏ poglàdy w latach\n80.). W swoim ataku na Nata Weinsteina [z amerykaƒskiej Socialist Workers\nOrganisation] Shamir napisa∏, ˝e „demokrata Lyndon Larouche i republikanin\nBuchanan powinni byç wsparci w ich\nwalce przeciwko ˝ydowskiemu lobby”.\nLarouche jest podobnie jak Mahler eks-lewicowcem [nale˝a∏ do amerykaƒskiej\nSocialist Workers Party], który przeszed∏\nna najdalszà skrajnà prawic´. Szczegó∏ów o jego karierze dostarcza doskona∏y\nmateria∏ opublikowany przez Political\nResearch Associates. To na antywojennej konferencji zorganizowanej przez jego ˝on´ Halg´ Zapp-Larouche, w Instytucie Schillera, z którym jest zwiàzany\ndosz∏o do tajemniczej Êmierci studenta\nJeremiah’ego Duggana, po tym jak odkryta zosta∏a jego ˝ydowska to˝samoÊç.\nDzia∏alnoÊç Pata Buchanana równie˝\nzosta∏a szczegó∏owo udokumentowana\nprzez Political Research Associates.\nG∏ównie dzi´ki moim namowom Shamir\nzosta∏ usuni´ty z listy mejlowej Al Awda/Unity. Sta∏o si´ tak ze wzgl´du na powiàzania Shamira z by∏ym przywódcà\n[brytyjskiego] Frontu Narodowego Marti-\nnem Weberem, którego nazwa∏ swoim\n„przyjacielem”. Shamir forwerdowa∏ korespondencj´ pracownika Uniwersytetu Birmingham – Sue Blackwell, wraz z adresami kontaktowymi, do Webstera. Cz∏onkowie listy zgodzili si´, ˝e utrzymywanie\njakiegokolwiek kontaktu z Shamirem stanowi powa˝nà groêb´ dla fizycznego\nbezpieczeƒstwa dzia∏aczy, z których wielu od dawna walczy∏o z faszyzmem.\nDla Shamira tego typu dzia∏alnoÊç dowodziç ma „kryptosyjonizmu”- taki zarzut postawi∏ mi i Lenniemu Brennerowi. Shamir\ntwierdzi, ˝e wszystkie organizacje antyfaszystowskie sà na ˝o∏dzie izraelskiego\nwywiadu i dzia∏acze antyfaszystowscy sà\nalbo Êwiadomymi wspó∏pracownikami syjonistów albo naiwnymi frajerami oszukanymi przez machinacje syjonistów. („Lewicowcy, którzy zrywajà spotkania faszystów sà zwykle syjonistami, popierani i finansowani przez syjonistów, lub w zmowie z syjonistami” [z e-maila do Lenniego\nBrennera]. Shamir pot´pia równie˝ Palestyƒczyków za anga˝owanie si´ w dzia∏alnoÊç antyfaszystowskà w tekÊcie:\n„Rock of Dissent” [Dysydencki Rock]:\n„Impreza jest organizowana przez kilku\nprawicowych Amerykanów luêno zwiàzanych z niewielkà [faszystowskà] organizacjà National Alliance (NA). Cokolwiek\nktoÊ myÊli o NA mo˝na oczekiwaç ˝yczliwej oboj´tnoÊci jeÊli nie otwartego poparcie ze strony Palestyƒczyków i ich przyjació∏ w USA (...) z tymi ludêmi powinno si´\nwspó∏pracowaç, nie zaÊ odrzucaç z miejsca. Niektóre z ich b∏´dnych idei mogà\nbyç skorygowane. JeÊli oni mówià w∏aÊnie o ‘afirmacji europejskiego dziedzictwa’ zamiast ‘bia∏ej dominacji’ mo˝na zobaczyç, ˝e zarzuty wysuwane przeciwko\nnim upadajà (...) tym facetom brakuje finezji, niektóre z ich idei sà dziwaczne,\nale dochodzà oni do poprawnej konkluzji:\nAmeryka nie powinna walczyç w II wojnie\nÊwiatowej w interesie syjonistów”.\nW eseju „M´drcy Syjonu i mistrzowie\ndyskursu” („The Elders Of Zion And The\nMasters Of Discourse”) Shamir twierdzi,\n˝e nie ma znaczenia czy „Protoko∏y m´drców Syjonu” sà autentyczne, poniewa˝\ntak czy inaczej sà prawdziwe: „Podsumowujàc, du˝a cz´Êç (jeÊli nie wszystkie)\nz idei przypisanym ˚ydom przez ‘Protoko∏y M´drców Syjonu’ sà rzeczywiÊcie\nideami u˝ytecznymi lub niezb´dnymi dla\n˝ydowskiego dobrobytu (...) Oto powód\ndla d∏ugowiecznoÊci ‘Protoko∏ów’. Paradoksalnie, bez izraelskiego apartheidu te\nfakty pozosta∏yby niewidoczne dla goszczàcych ˚ydów spo∏ecznoÊci.”\nW kwietniu 2004 r. palestyƒscy aktywiÊci\nAli Abunimah i Hussein Ibish napisali:\n„Nie potrzebujemy wcale tego, co Israel\nShamir wprowadza do dyskursu na\nrzecz praw Palestyƒczyków, co zawiera\ncoraz wi´cej elementów tradycyjnej europejskiej retoryki antysemickiej. Takie\nemocje szkodzà, nie zaÊ pomagajà naszej sprawie. Zach´camy wszystkich naszych przyjació∏ w ruchu na rzecz praw\nPalestyƒczyków aby powa˝nie rozwa˝yli\nd∏ugoterminowe rezultaty jakie ta retoryka b´dzie mia∏a na spraw´.” (...).\nRoland Rance, Socialist Viewpoint, 8/2004\nWszystko, co solidne rozp∏ywa si´ w…\nNa pó∏kach polskich ksi´garƒ ukaza∏o\nsi´ w∏aÊnie „Imperium” Antonio Negriego i Michaela Hardta. Wspomniane praca uchodzi za jeden z najwa˝niejszych manifestów ruchu alterglobalistycznego. Poni˝ej zamieszczamy\nrecenzj´ „Imperium” jaka ukaza∏a si´\nna ∏amach pisma „Bad Subjects” (nr\n66). Jest to tekst dyskusyjny. Skróty\ni podtytu∏y pochodzà od redakcji. Wàtek „Imperium” b´dziemy kontynuowali w nast´pnym numerze pisma.\n(...) Samozwaƒcza Teoria Lewicowa –\npoststrukturalistyczna, postmarksistowska, postkolonialna czy post-jaka-tam-chcesz – nie zdo∏a∏a spe∏niç swej obietnicy:\ni wkroczyç w les grands récits (hegemoniczne, paƒskie dyskursy). Pomimo nieustannych rejsów w obszary sprawiajàce wra˝enie nowych, akademickich artyku∏ów teoretyzujàcych na temat Êwiata\njako tekstu, lokalizujàcych ci´cia epistemologiczne w starciu z globalistycznà\nhegemonià itd., mo˝emy stwierdziç, ˝e\nna pewno nie spowodowa∏y one przerwania naszego szybkiego ruchu po spirali w kierunku absolutnego barbarzyƒstwa. Dzisiejszy Êwiat wyglàda niezach´cajàco z jego rosnàcym w ogromnym tempie bezrobociem i bezdomnoÊcià, ob∏´dnym zanikiem podstawowych\npraw obywatelskich i rozleg∏ymi ranami\nzadanymi przez ludobójstwo na ca∏ym\nÊwiecie. G∏ówne idee lewicowo-akademickie, charakteryzujàce si´ solipsyzmem i zaciemniajàcà sens frazeologià\nzwyczajnie pozbawione sà sensu\nw oczach ludzi obdarzonych zdrowym\nrozsàdkiem – szczególnie, kiedy zanikajà podstawowe prawa obywatelskie, takie jak prawo do wykszta∏cenia, reprezentacji, opieki zdrowotnej, migracji i komunikacji. (...)\nNajlepiej, byç mo˝e, widaç to na przyk∏adzie ksià˝ki Michaela Hardta i Antonio\nNegriego „Imperium”. Przedstawiana jako\ndonios∏a, nowa analiza polityczna i krytyka globalnego kapitalizmu, ta 500-stronicowa praca (dost´pna obecnie w dziesiàtkach j´zyków i sprzedawana na ca∏ym Êwiecie) zosta∏a og∏oszona przez s∏oweƒskiego filozofa polityki, Slavoja Zizka\njako „ni mniej, ni wi´cej tylko napisany\nponownie ‘Manifest Komunistyczny’ naszych czasów”. Przyciàgn´∏a ona uwag´\ngazet w USA, Ameryce ¸aciƒskiej i w Europie i by∏a reklamowana w TV. „New\nYork Times“ okreÊli∏ jà jako „nowy sposób myÊlenia o polityce globalnej”. Jej\nautorów w ró˝ny sposób przyrównywano\ndo innych „post´powych” XX-wiecznych\nintelektualistów, takich jak Derrida, Lacan, Foucault czy Deleuze. Negri zosta∏\nokrzykni´ty jednà z najbardziej „znaczàcych postaci obecnej myÊli politycznej”.\nDla wielu „Imperium“ oznacza∏o Êmierç\nortodoksyjnego marksizmu, dzi´ki czemu\notworzy∏y si´ nowe mo˝liwoÊci oporu poprzez domaganie si´ „utopii dla wieloÊci”\n(por. Nicholas Brown).\nNa pierwszy rzut oka, syntetyczny, historyczny i intelektualny rozmach ksià˝ki\nwzbudza podziw. Na jej stronach podró˝ujemy od prze∏omu XX i XXI wieku\nwstecz, poprzez histori´ spo∏ecznych,\npolitycznych i filozoficznych idei do cesarskiego Rzymu. Jednak przy bli˝szym\nprzyjrzeniu si´ dzie∏u, jego historyczna\ni filozoficzna rozciàg∏oÊç okazuje si´ raczej konserwatywnym i deterministycznym portretem kapitalizmu. Wymazanie\nwalki klasy pracowniczej wraz z ahistorycznym podejÊciem do ewolucji kapitalizmu i paƒstwa narodowego – rewolucja\nju˝ si´ dokona∏a i ˝yjemy teraz w nowym systemie politycznym, w którym\nopór zdarza si´ wsz´dzie – jest zabiegiem co najmniej problematycznym.\nHardt i Negri proponujà, co nast´puje:\ntradycyjnie ustrukturyzowane paƒstwa\nnarodowe rozp∏yn´∏y si´ w wyniku globalizujàcego si´ kapitalizmu, a na ich\nmiejsce otrzymaliÊmy „powszechnà republik´”, na którà sk∏ada si´ „sieç w∏adzy i przeciww∏adzy ustrukturyzowane\nw nieograniczonà i inkluzywnà architektur´”. Wewnàtrz tego nowego systemu\nekonomicznego „nie ma miejsca w∏adzy\n– jest ona zarówno wsz´dzie, jak i nigdzie. Imperium jest utopià, czyli rzeczywiÊcie miejscem, którego nie ma.” (...)\nJako ˝e nie ma „w∏adców” rzàdzàcych\npaƒstwami narodowymi (nie ma oÊrodków w∏adzy), walka polityczna i aktywizm\nsà obecnie „ca∏kowicie otwarte”. „Imperium” jest nowym ∏adem Êwiatowym nie\nopartym na walce klasowej, ale charakteryzujàcym si´ p∏ynnym, nieskoƒczenie\nekspandujàcym i wysokozorganizowanym „organizmem ponadnarodowym”,\nsystemem, który twierdzi, ˝e w∏adza jest\nwsz´dzie i dlatego opór mo˝e byç wsz´dzie, tj. tam, gdzie walka o prawdziwie\nspo∏ecznà demokracj´ mo˝e byç prowadzona jako prosta negacja wyra˝ona\nw „woli bycia przeciw”.\nPaƒstwo narodowe i pojawienie si´ ÊwiadomoÊci klasowej sà na zewnàtrz, a „ponadnarodowe” imperium z jego wyabstrahowanà klasà robotniczà („subiektywnoÊç pracy” i/lub „wieloÊç”) sà wewnàtrz. W∏adza jest wsz´dzie, podobnie\njak opór. Jak wiele innych mistyczna (mistyfikujàca) Teoria Lewicowa mówiàca,\n˝e w∏adza/opór nie jest lokalizowalna,\nnie tylko syci interesy bur˝uazji, ale –\nbardziej fundamentalnie – lekcewa˝y\nfakty. Jak wiadomo z prac historyków ruchu pracowniczego, aby opór by∏ skuteczny, musi wyjÊç od zlokalizowanej organizacji i od specyficznego celu. OczywiÊcie, szybki rzut oka na histori´ walk\nklasowych i dominacji bur˝uazji potwierdza tez´, ˝e w∏adza jest jednak gdzieÊ\nulokowana; urz´dnicy paƒstwowi i bur˝uazja potwierdzajà swojà w∏adz´ (prawnà\ni/lub zagarni´tà gwa∏tem) pacyfikowania\ndajàcych si´ okreÊliç miejsc oporu, takich jak zwiàzki zawodowe. A rzut oka\nna wydarzenia wspó∏czesnoÊci potwierdzà nam, ˝e tam, gdzie brakuje struktury\npaƒstwa narodowego („ponadnarodowe\ncia∏o” Hardta i Negriego) – struktury, która nawet w kapitalizmie musi odpowiadaç za prawa jednostki – tam barbarzyƒskie rzàdy pi´Êci w stylu mafijnym unicestwiajà wszelkie formy oporu.\n„Imperium” jest wcieleniem pierwotnego\n„autonomizmu” Negriego – niebezpiecznego i destruktywnego anarchizmu, który,\njak twierdzà niektórzy autorzy, powa˝nie\npodkopa∏ walki klasowe w Europie w latach 70. OczywiÊcie, istnieje du˝o d∏u˝sza, historyczna tradycja tego rodzaju\nfantazjowania w imi´ lewicowej polityki.\nJu˝ ponad 50 lat temu intelektualiÊci w rodzaju Herberta Marcusego zacz´li „wyteoretyzowywaç” klas´ robotniczà z powierzchni ziemi. Marcuse doszed∏ do tego, ˝e zaproponowa∏ przeprowadzenie\nprawdziwej rewolucji przez lumpenproletariat; inni – z Birmingham Cultural Studies – zerkali w stron´ marginalnych grup,\ntakich jak subkultury m∏odzie˝owe (np.\ngangi czy punkowie) jako na si∏´ spo∏ecznej przemiany. Od tamtej pory lista kandydatów zast´pczych niebotycznie wzros∏a.\nW poszukiwaniu si∏y\nTego typu utopijne twierdzenia nie sà\nw swym kawa∏kowaniu spo∏eczeƒstwa\n(m∏odzie˝ kontra cokolwiek), powa˝nie\npodkopujà strategi´ budowy koalicji organizacji klasy pracowniczej. M∏odzie˝ zazwyczaj ociera si´ o ten Êwiat subkulturowy, który kwitnie i który wraz z wyp∏atami\nod rzàdowych urz´dników stopniowo coraz bardziej bezpoÊrednio pozwala finansowaç jak najbardziej kapitalistycznà gospodark´, która nast´pnie ignoruje m∏odzie˝ i lansuje ugodowoÊç w obliczu masowego niszczenia si∏ wytwórczych. Subkultury m∏odzie˝owe nie zakwestionowa∏y\nobni˝ek p∏ac, masowych zwolnieƒ czy\nzakrojonego na wielkà skal´ wyprowadzania produkcji do krajów nierozwini´tych i wi´zieƒ. Ruchy m∏odzie˝owe nie\npowstrzyma∏y masowego kurczenia si´\nus∏ug publicznych – szkó∏, szpitali, domów dziennego pobytu, dróg, transportu\npublicznego, energii, wody – ani te˝ ci´ç\nw wydatkach socjalnych.\nÂwiadomie lub nie, tego typu myÊlenie\nutopijne przyczynia si´ do destrukcji\nuk∏adów zbiorowych, zapisów statutowych i kodeksów pracy. Âwiadomie lub\nnie, sprzyja rozwijaniu systemu ekonomicznego, który stworzy∏ najwy˝sze\nw historii poziomy spekulacji na rynkach\nfinansowych i walutowych oraz najwy˝sze poziomy zad∏u˝enia publicznego\ni prywatnego. (...)\nHardt i Negri i im podobni majà g∏´bokà\nawersj´ do klasy robotniczej; g∏´boko pogardzajà licznymi próbami robotników na\nca∏ym Êwiecie poczàwszy od XIX wieku\nzbudowania w∏asnych organizacji jako\nbroni w walce z kapitalizmem i o jego\nobalenie. Oskar˝ajà oni proletariat o kl´ski, jakie od tamtej pory poniós∏. (...)\nOczywiÊcie, przetrwanie kapitalizmu jest\nÊmiertelnym zagro˝eniem dla ludzkoÊci.\nNiektórzy intelektualiÊci, jak Hardt i Negri oskar˝ajà o to (wprost lub nie) klas´\nrobotniczà, zamiast rozwa˝yç spraw´\nracjonalnie. Na jakie problemy natkn´∏a\nsi´ klasa robotnicza? Dlaczego klasa robotnicza w USA i na Êwiecie nie potrafi∏a\nstworzyç niezale˝nej partii? Co si´ naprawd´ dzieje z konkretnymi ludêmi?\n(...) Hardt i Negri (i wielu innych obecnie\nuto˝samiajàcych si´ z teorià marksistowskà) chcà rewolucji bez rewolucji.\nChcà móc twierdziç, ˝e rewolucja ju˝ si´\nodby∏a, nawet jeÊli krzyczà o jej koniecznoÊci i sp´dzajà ˝ycie w poszukiwaniu\nsubsytutu dla klasy, której si´ nie uda∏o\n– dla proletariatu.\nKapitalizm prze˝y∏ sam siebie; on wcià˝\njest, a rewolucji, która by go obali∏a, nie\nby∏o. Im bardziej kapitalizm prze˝ywa\nsam siebie, tym bardziej staje si´ destruktywny i Êmiertelnie niebezpieczny.\nRewolucja 1848 r. w Europie, Komuna\nParyska w 1871 r. i Rosja 1917 r. –\nwszystkie przegra∏y. Ostatnia próba zdegenerowa∏a si´ w stalinizm. Kapitalizm\nnadal trwa∏ w XX wieku i doprowadzi∏ do\ndwóch wojen Êwiatowych, w których zgin´∏y miliony ˝o∏nierzy i cywilów, a tak˝e\ndo ponad setki ograniczonych konfliktów\nzbrojnych, które wybucha∏y na wszystkich kontynentach naszej planety, równie˝ poch∏aniajàc miliony istnieƒ. Kapitalizm doprowadzi∏ do powstania epidemii\ng∏odu i chorób, takich jak AIDS, i wyzyskuje\nOgromne rzesze ludzi muszà wcià˝ staraç si´ prze˝yç bez dost´pu do podstawowych dóbr, takich jak woda. To jest\nkapitalizm w jego najbardziej barbarzyƒskiej postaci, a nie bio-ponadnarodowy\norganizm, który nie ma jednego miejsca\n– Imperium, w którym rewolucja ju˝ si´\nTa rewolucja na pewno nie pojawi∏a si´\nna ekranach telewizorów – albowiem nie\nby∏o rewolucji. Ani nie b´dzie, jeÊli b´dziemy si´ wcià˝ ekscytowaç fantazjami\nna temat biopolitycznej w∏adzy i empirycznego oporu opartego na magicznym, mistycznym, z∏udnym, pokawa∏kowanym, mglistym, otwarcie fa∏szywym\ni idàcym w z∏ym kierunku, obskuranckim\nTrzeba b´dzie oczyÊciç z wi´kszoÊci nalecia∏oÊci post-marksowskà teori´ w wydaniu Hardta i Negriego. Musimy zaczàç\nod pokazania, w jaki sposób, w imi´\nmarksizmu, tacy alchemicy upichcili tego\ntypu ezoteryczne, wielosk∏adnikowe danie: twierdzenie, ˝e walka przeciwko kapitalizmowi i wszystkim jego potwornym\nkonsekwencjom nie jest ju˝ potrzebna, albowiem chaos kapitalizmu faktycznie\nprzybli˝y∏ nas do pewnej formy komunizmu. Musimy zrozumieç, ˝e taka teoria\nmarksistowska zawiera d∏ugà list´ innych\ntypów teorii, które dà˝à do odrzucenia\nprogramowej organizacji politycznej na\nrzecz retoryki anarchizmu i ˝ywio∏owoÊci.\nPrzypomnieç o europejskich radach robotniczych. i o tzw. komunistach-libertarianach, jak Anton Pannekoek, Karl\nKorsch czy Otto Ruhle. JeÊli odwo∏amy\nsi´ do historii, zaczniemy dostrzegaç, ˝e\nklasa robotnicza przez ponad dwa stulecia walczy∏a o prawa obywatelskie (reprezentacj´, wyzwolenie itd.) pomimo pokaênych przeszkód na swej drodze, w tym\ndzisiejszych teoretyków marksizmu, którzy w ten lub inny sposób odmawiajà jej\nspo∏ecznej czy politycznej skutecznoÊci.\nRola indywidualnego podmiotu\nWiele z tej mistycznej spekulacji bierze\nsi´ z podstawowego niezrozumienia tego, czym jest indywidualny podmiot\ni paƒstwo narodowe. W przeciwieƒstwie\ndo dzisiejszej doksy teorii marksistowskiej, podmiot (i Êwiat) nie sà pochodnà\nj´zyka (dyskursów tekstowych). Jako\ncz∏onek gatunku ludzkiego, podmiot (od\nzarania naszego gatunku) jest jednoczeÊnie jednostkà (niepodzielnà) i bytem\nspo∏ecznym. To znaczy, ˝e o ile nasze\nspecyficzne, codzienne doÊwiadczenia\nmogà si´ ró˝niç, wszyscy odczuwamy\nból, przygn´bienie, szcz´Êcie, z∏oÊç\ni smutek. Wspólna jest konstrukcja poznawcza i emocjonalna dla gatunku,\na jednoczeÊnie ka˝dy osobnik jest jedyny w tym, jak korzysta z tego powszechnego wyposa˝enia i w tym, jak uczestniczy w przekszta∏caniu przyrody i spo∏eczeƒstwa. Podmiot jest zarazem istotà\nludzkà i nale˝y do obszaru kontrolowanego przez jakieÊ paƒstwo i jakiÊ koÊció∏. JeÊli jesteÊ „poddanym” USA,\nklniesz si´ na flag´ i przysi´gasz na Bibli´; w tym sensie podmiot i obywatel sà\nmniej wi´cej tym samym. Nie ma w tym\nnic mistycznego. Od narodzin do Êmierci\njesteÊmy jednostkami i bytami ca∏kowicie podleg∏ymi paƒstwu.\nPowstawanie podmiotu jest historycznym procesem, którego poczàtek si´ga\nprehistorii (paleolitu) i nie jest jeszcze\nzakoƒczony. JeÊli porównaç podmiot\nz czasów niepodleg∏oÊci z dzisiejszymi\nogromnà ró˝nic´, dobrze wyra˝onà\nprzez Jeffersona: podmiot amerykaƒski\nw okresie walki o niepodleg∏oÊç i poczàtków konstytucji uwa˝a∏, ˝e najgorszym mo˝liwym z∏em by∏oby byç poddanym dowolnej w∏adzy zewn´trznej. Ludzie w tym czasie zauwa˝yli, ˝e paƒstwo zdo∏a∏o przejàç nad nimi w∏adz´\ni ˝e oni sami mogà zapobiec w∏adzy nad\nludêmi poprzez instytucje uniemo˝liwiajàce paƒstwu ich ucisk.\nDziÊ, przeciwnie, widzimy bezkrytyczny\nsojusz obywateli USA z pot´gà militarnà\nich paƒstwa, nawet po 11 wrzeÊnia\n2001 r. Lata 90., lata rzàdów Clintona –\ndla niektórych apogeum liberalizmu –\nby∏y w oczach wielu krytyków latami wojny z narkotykami, „wojnà rasowà” i okopaniem si´ wewn´trznego paƒstwa policyjnego – latami, w których gadka o postzimnowojennej „dywidendzie pokoju”\nchwia∏a si´ w obliczu obwarowywania\ngranic, militaryzacji policji i upolicyjnienia\ns∏u˝b spo∏ecznych. Dzisiejszy rozd´ty\nbud˝et wojskowy, nie majàcy równego\nw historii USA, mo˝e ugruntowaç to, co\nDana Priest nazywa post-zimnowojennym procesem, w którym „przywódcy\nUSA zwracajà si´ coraz cz´Êciej do wojskowych, aby rozwiàzali problemy, które\ncz´sto majà swoje korzenie w polityce\ni gospodarce”. Nawet jeÊli granice kraju\nsà chronione skutecznie przez policj´,\ngranica mi´dzy politykà zagranicznà\na wewn´trznà jest wystarczajàco nieszczelna, aby doliczyç 8,5 mln $ dla\nMiami dla zapewnienia nadzoru policji\nnad spotkaniem FTAA do rachunku na\n87 mld $ na wojn´ z Irakiem.\nTak wi´c, podmiot jest tworem historycznym i przekszta∏canym w historii w wyniku walki klasowej. Podmiot nie jest taki\nsam, kiedy nie posiada legalnych, tradycyjnych gwarancji. Np., podmioty uwi´zione dziÊ na podstawie Patriot Act oraz\nzaginione w Argentynie ró˝nià si´ od\npodmiotów, które sà „chronione” prawami obywatelskimi, które wywalczono\nw ramach walki klasowej od niepami´tnych czasów.\nW spo∏eczeƒstwie kapitalistycznym podmiot mo˝e byç cz∏onkiem ró˝nych klas:\nktoÊ mo˝e si´ urodziç jako robotnik, ale\nznaleêç si´ w koƒcu w klasie mieszczaƒskiej. Przynale˝noÊç klasowa cz´sto\nzmienia si´: istnieje wiele przyk∏adów robotniczych przywódców politycznych czy\nzwiàzkowych chroniàcych interes klasy\nposiadaczy i odwrotnie. Urodzeni w klasie bur˝uazyjnej (jak np. Marks i Engels)\nprzyjmujà i walczà o interesy klasy robotniczej. Od Wielkiego Kryzysu do dziÊ widzieliÊmy jak w∏aÊciciele Êrodków produkcji tracili wszystko, a cz∏onkowie klasy robotniczej staczali si´ do szeregów lumpenproletariatu. To, oczywiÊcie, ró˝ni si´\nod implikowanej abstrakcji klasy robotniczej w wydaniu Hardta i Negriego. Ci autorzy negujà historyczne zmiany dokonane dzi´ki klasie robotniczej i dlatego odsy∏ajà nas wstecz, do wieków Êrednich,\ngdzie narodzony jako poddany umiera∏\nPaƒstwo narodowe i historycyzm\nKlasa robotnicza wytworzy∏a si´ w granicach paƒstwa narodowego. Jej kszta∏towanie si´ jest nieod∏àcznie zwiàzane\nz pojawieniem si´ bur˝uazji i walkà mi´dzy tymi dwiema klasami. Poprzez swojà\nwalk´, klasa robotnicza narzuci∏a bur˝uazji szereg ograniczeƒ: systemów ochronnych umocowanych prawnie, t´ czy\ninnà form´ zabezpieczenia spo∏ecznego\ni, oczywiÊcie, prawo do organizowania\nsi´ i do istnienia jako odr´bna klasa ze\nswymi w∏asnymi organizacjami – zwiàzkami zawodowymi i organizacjami politycznymi. DziÊ, w wielu krajach kapitalistycznych, prawo do ochrony prywatnych\nÊrodków produkcji – majàce zasadnicze\nznaczenie dla istnienia bur˝uazji – wspó∏istnieje z prawami i zbiorowymi uk∏adami,\nktóre zabraniajà pracy przez 18 godzin\ndziennie w warunkach szkodliwych czy\nniebezpiecznych, czy bez p∏acy.\nAle tam, gdzie zniszczono ramy paƒstwa narodowego, ramy, które nie pozwalajà ca∏ej spo∏ecznoÊci na zeÊliêni´cie si´ w barbarzyƒstwo, równie˝ zosta∏y\nzniszczone zabezpieczenie socjalne. To\npokawa∏kowanie mo˝emy obserwowaç\nna ca∏ym Êwiecie, od [Rosji], Jugos∏awii\npo Irak, przez Afryk´. Zniszczenie paƒstwa narodowego jest katastrofà dla klasy robotniczej, albowiem niszczy tkank´\nspo∏ecznych systemów ochrony i gwarancji, które majà zasadnicze znaczenie\ndla jej statusu jako odr´bnej klasy. (...)\nZrozumienie charakteru kapitalizmu\n(a tak˝e podmiotu, paƒstwa narodowego\ni walki klasowej) jest jedynà drogà, na\nktórej mo˝emy go pokonaç. Wyobra˝enie i urzeczywistnienie prawdziwej demokracji nie polega na takim uteoretycznieniu walki klasowej, która by prowadzi∏a do jej zapomnienia. (...) Polega na\ntym, aby widzieç, ˝e kapitalizm nie jest\nokreÊlonym elementem ludzkiej natury.\nPolega na widzeniu go w perspektywie\nhistorycznej – jak powstaje w wyniku\nspecyficznych warunków w agrarnej Anglii i jak si´ rozprzestrzenia – ze swym\nbogactwem wynikajàcym z praktyki militarnej, administracyjnej i prawnej. Pozwala nam rozró˝niç, w przeciwieƒstwie\ndo Hardta i Negriego, greckie i rzymskie\n„imperium w∏asnoÊci” (wykorzystujàce\nsystem oparty na posiadaniu ziemi, który stymulowa∏ niekoƒczàce si´ podboje\nterytorialne) od arabskiego, weneckiego\nczy holenderskiego „imperium kupieckiego” (majàcego za cel ochron´ szlaków handlowych i dominacj´ rynku), brytyjskiego „imperium kapita∏u” (charakte-\nryzujàcego si´ narzuceniem warunków\nrynkowych podbitym obszarom) oraz\ndzisiejszego „nowego imperializmu” –\nglobalizacji, której nie sposób zrozumieç\npoza kontekstem historycznym.\nAby odejÊç od wszechogarniajàcego,\ndeterministycznego, redukcjonistycznego rozumienia historii musimy nie tylko\nhistorycznie potraktowaç podmiot, klas´\ni paƒstwo narodowe, ale i kapitalizm.\nWzi´cie pod uwag´ historycznej trajektorii, której wynikiem by∏a kapitalistyczna\nkonfiguracja klasowa, dostarcza przeciwwagi tym teoretykom marksizmu, którzy poszli za tradycjà althusserowskiego, ahistorycznego, opartego na kulturalizmie marksizmu. Pozwala nam lepiej\nzdaç sobie spraw´ z tego, w jaki sposób\nkapitalizm ukszta∏towa∏ mo˝noÊç kontrolowania produkcji i przyw∏aszczania poprzez oddzielenie ich od sfery politycznej i spo∏ecznej i relegowanie do sfery\nekonomicznej. Dostarcza nam mo˝liwoÊci zauwa˝enia, ˝e paƒstwo narodowe\njest strukturà pozwalajàcà na kapitali-\nstycznà dominacj´ klasowà – jej koncentracj´ i regulacj´ w∏adzy ludu poprzez prawne, policyjne i wyspecjalizowane Êrodki.\nKapitalizm zezwala tylko na demokracj´\nw jej najbardziej rozmydlonej postaci.\nDziÊ, wi´kszoÊç rzeczywistego politycznego aktywizmu i post´pu dokonywanego przez ludzi pracujàcych na ca∏ym\nÊwiecie dzieje si´ jako efekt zwiàzków\nzawodowych, ruchów protestu itp., a nie\npoprzez instytucje demokratyczne. To\nznaczy, ˝e dziÊ demokracja staje si´ coraz bardziej kontrolowana przez kapitalistów. Chocia˝, jak to mia∏o miejsce w historii i b´dzie w przysz∏oÊci, to ludzie\npracy kontynuujà walk´ z si∏ami kapitalizmu, które usi∏ujà podkopaç wszystkie\nnasze prawa obywatelskie.\nPotwierdza to tylko to, co ju˝ wiemy: ˝e\nmiejsca w∏adzy muszà byç rozpoznane,\njeÊli chcemy osiàgnàç konkretne wyniki\nw naszych staraniach o unikni´cie zeÊliêni´cia si´ w barbarzyƒstwo. (...)\nDwie wizje neoliberalizmu\nIstnieje ostry spór na lewicy odnoÊnie natury i charakteru dzisiejszego imperializmu. Zasadniczo istniejà dwie szko∏y myÊlenia o imperializmie. Znajdujà one\nswoje odbicie m.in. w dwu pozycjach, które zostanà omówione poni˝ej. Pierwsza to praca pod redakcjà Johna Bellamy’ego Fostera i Roberta W.\nMcChesneya zatytu∏owana: „Pax Americana, Exposing the American Empire”\n(wydawnictwo Pluto, 2004). Druga praca zosta∏a zredagowana przez Leo Panitcha oraz Colina Leysa i nosi tytu∏ „The Empire Reloaded: Socialist Register\n2005” (wydawnictwo Merlin).\nPoglàd o neoliberalizmie w „Pax Americana”, który jednak˝e w du˝ym stopniu\njest bajkowy, przedstawia efektownie\nImmanuel Wallerstein. Jak twierdzi, po\n1945 r. USA osiàgn´∏y dominujàcà pozycj´: ekonomicznà, militarnà i kulturowà. Trwa∏o to jednak tylko oko∏o 25 lat\ngdy˝, USA zacz´∏y napotykaç trudnoÊci\nzwiàzane ze wzrostem gospodarczych\nkonkurentów: Niemiec i Japonii oraz dozna∏y kl´ski w wojnie wietnamskiej.\nUSA odpowiedzia∏y na swojà „utrat´ hegemoni“ poprzez oferowanie innym wielkim paƒstwom „aliansu wzgl´dnie równych“ co ma na celu zahamowanie rozwoju Unii Europejskiej. RównoczeÊnie\nUSA narzuci∏y reszcie Êwiata „konsensus waszyngtoƒski”, neoliberalizm, globalizacj´ itp.\nZdaniem Wallersteina, taka postawa\nokaza∏a si´ jednak zawodna, gdy˝ wraz\nz upadkiem ZSRR – USA utraci∏y „najwa˝niejszy polityczny instrument w stosunkach z Europà Zachodnià i Wschodnià Azjà“. Po rozpadzie ZSRR Saddam\nHusajn rzuci∏ wyzwanie amerykaƒskiemu dyktatowi i w 1990 r. zaatakowa∏ Kuwejt, amerykaƒskie odrodzenie gospodarcze z lat 90. okaza∏o si´ w ostatecznoÊci raczej bublem ni˝ boomem zaÊ 11\nwrzeÊnia 2001 r. pokaza∏, ˝e USA nie sà\nbezpieczne nawet na swoim terytorium.\nZdaniem Wallersteina, prezydentura\nGeorge’a Busha Juniora ma oznaczaç\nzerwanie z dotychczasowà metodà za-\npobiegania upadkowi roli USA. Jak\ntwierdzi Wallerstein, Bush „poszed∏ na\nwojn´ nawet nie po rop´“ ale raczej by\nzastraszyç paƒstwa chcàce mieç broƒ\nnuklearnà i europejskich rywali.\nWallerstein pisze: „Unia Europejska\nkszta∏tuje si´. B´dzie to trudny proces\nale ukszta∏tuje si´ ona i powo∏a w∏asnà\narmi´. Mo˝e nie ca∏a Europa ale przynajmniej jej rdzeƒ. USA sà prawdziwie\nprzej´te tym procesem i tym, ˝e ta armia\nnawià˝e wczeÊniej czy póêniej wi´zi\nz armià rosyjskà”. Wallerstein dostrzega\nrównie˝ wy∏anianie si´ azjatyckiego rywala: „Chiny, po∏àczona Korea, i Japonia w polityce i gospodarce zacznà maszerowaç razem”.\nW konkluzji Wallerstein stwierdza: „USA\nutraci∏y swojà dotychczasowà legitymizacj´ i ju˝ nie mogà byç nazywane hegemonem”. Zamiast tego Êwiatowà sytuacj´\ncharakteryzuje chaos i tak b´dzie przez\n„nast´pne dwadzieÊcia, trzydzieÊci lat”.\nW przeciwieƒstwie do Wallersteina, autorzy g∏ównego eseju z „Socialist Register 2005” t∏umaczà niepoprawnoÊç\ntwierdzeƒ o „zmierzchu USA” i k∏adà\npodstawy pod alternatywnà teori´ imperializmu. Esej ten zosta∏ napisany przez\nLeo Panitcha i Sama Gindina.\nPanitch i Gindin twierdzà, ˝e po 1945 r.\npojawi∏ si´ „nowy typ imperialnego ∏adu”,\nktóry jest „bardzo ró˝ny od tego, jaki\nokreÊlony by∏ przez wi´zi mi´dzy paƒstwami imperialnymi i ich koloniami\nw okresie przed I wojnà Êwiatowà”.\nÓw nowy ∏ad pokona∏ rozbicie kapitalistycznych paƒstw na rywalizujàce mocarstwa, które prowadzi∏o do dwu wojen\nÊwiatowych. To nowe specyficzne „nieformalne imperium” charakteryzuje si´\n„ekonomicznà penetracjà USA i ich bliskimi instytucjonalnymi wi´ziami z innymi rozwini´tymi paƒstwami kapitalistycznymi”.\nRozwini´te kraje kapitalistyczne sta∏y\nsi´ bardziej zintegrowane i wzajemnie\nsi´ penetrujàce poprzez bezpoÊrednie\ninwestycje zagraniczne oraz handel\nmultinarodowych korporacji z siedzibà\nw USA, z partnerami europejskimi\nChocia˝ nadal istnieje rywalizacja mi´dzy rozwini´tymi paƒstwami kapitalistycznymi, to jednak nie ma ona tak eliminacyjnego charakteru jak niegdyÊ.\nPrzyk∏adowo amerykaƒskie inwestycje\nzmieniajà natur´ niemieckiego kapitalizmu zarówno bezpoÊrednio (GM, Ford,\nIBM) jak te˝ poprzez dostawy, banki,\nklientów. To zaÊ wzmacnia potrzeb´ niemieckich firm proporcjonalnej obecnoÊci\nw USA, co prowadzi do ponadpaƒstwowej sieci powiàzaƒ finansowych i zintegrowanej produkcji. Taka jednoÊç i kooperacja jest bezpoÊrednim rezultatem\nMimo wzgl´dnych pora˝ek amerykaƒskiej gospodarki w latach 60. i 70., równoczeÊnie dosz∏o do wzrostu si∏y amerykaƒskiego kapitalizmu finansowego.\nAmerykaƒska produkcja zmierza do tego by stanowiç w XXI wieku jednà\nczwartà Êwiatowego produktu brutto.\nDalecy od doÊcigni´cia USA ich rywale:\nJaponia i Niemcy prze˝ywali w latach\n90. stagnacj´ podczas gdy amerykaƒska gospodarka od˝y∏a.\nUSA odnowi∏y równie˝ swoje zwiàzki\nz innymi mocarstwami. G8 sta∏a si´ forum kontrolujàcym problemy makroekonomiczne i dyskutujàcym o szerszych\nW tle G8, dzia∏ajà The Bank for Interna-\ntional Settlements, Mi´dzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Âwiatowy.\nZdaniem Panitcha i Gindina idea, ˝e Europa i Azja mogà okazaç si´ w bliskiej\nprzysz∏oÊci rywalami dla amerykaƒskiej\nhegemoni jest po prostu wymyÊlona.\nEwolucja Unii Europejskiej wraz z wprowadzeniem euro i Europejskiego Banku\nCentralnego nigdy nie spotyka∏a si´\nz opozycjà amerykaƒskiego kapita∏u\nw Europie czy amerykaƒskiego paƒstwa. Idea europejskiej armii pozostaje\nw zawieszeniu, zaÊ w kontekÊcie wolnego wzrostu gospodarczego Europy\nprawdopodobnie przez lata b´dzie ona\nuzale˝niona od amerykaƒskiej technologii wojskowej.\nBrakuje równie˝ jakichkolwiek przes∏anek do twierdzenia, ˝e euro mo˝e zastàpiç dolara w charakterze Êwiatowej waluty. Jak piszà Panitch i Gindin, w 2002\nr. 65 proc. zagranicznej rezerwy centralnych banków by∏o w dolarach a jedynie\n15 proc. w euro. Dolar by∏ u˝ywany w 90\nproc. zagranicznych transakcji handlowych. Europejskie rzàdy nie wydajà si´\ndà˝yç do uczynienia z euro waluty, która\nrzuci∏aby wyzwanie dominujàcej roli dolara a kryzys tego ostatniego by∏by, zwa˝ywszy na wspó∏zale˝noÊç gospodarek,\ndotkliwy dla ca∏ego mi´dzynarodowego\nsystemu gospodarczego. W podobny\nsposób Panitch i Gindin nie upatrujà dla\namerykaƒskiej gospodarki rywala w Japonii.\nCo do Chin, to w d∏ugiej perspektywie\nczasowej mog∏yby one wy∏oniç si´ jako\ninny biegun inter-imperialnej si∏y, ale na\nrazie sà one bardzo daleko od takiego\nstatusu. Ich gospodarka jest znacznie\ns∏absza od amerykaƒskiej, ich armia làdowa znacznie ust´puje amerykaƒskiej\npod wzgl´dem technologii. Wzrost gospodarczy Chin prowadzi do zaostrzonych konfliktów wewn´trznych mi´dzy\ngrupami spo∏ecznymi i ró˝nymi regionami co mo˝e doprowadziç w przysz∏oÊci\ndo powa˝nych niepokojów. Chiƒski eksport do USA czyni Chiny w du˝ym stopniu zale˝nymi od amerykaƒskiego rynku.\nAmerykaƒskie inwestycje w Chinach\nmogà byç zapowiedzià, ˝e kraj ten b´dzie raczej zintegrowany z nieformalnym\namerykaƒskim imperium ni˝ stanie si´\nGeneralnie, zdaniem Panitcha i Gindina\nbur˝uazja na Êwiecie jest obecnie mniej\nzainteresowana rzuceniem wyzwania\nUSA ni˝ by∏a w latach 70. Napi´cia mi´dzy USA a innymi krajami w sprawie\nagresji USA na Irak mia∏y ma∏o wspólnego z rywalizacjà ekonomicznà ale wynika∏y z dà˝enia oponentów USA w sprawie agresji na Irak do u˝ywania raczej\nmi´dzynarodowych instytucji finansowych, WTO i ONZ ni˝ si∏y militarnej\nw tym samym celu (tzn. uczynienia z Iraku jednego z takich funkcjonalnych\npaƒstw jakich potrzebuje globalny kapitalizm).\nW sumie analiza wspó∏czesnego imperializmu w wydaniu Panitcha i Gindina\nwydaje si´ bardziej przekonujàca ni˝ wizje Wallersteina.\nW tym roku min´∏a setna rocznica wybuchu rewolucji z lat 1905-1907. Rewolucja ta stanowi jednà z najjaÊniejszych kart w historii mobilizacji polskich robotników przeciwko uciskowi\nekonomicznemu, politycznemu i narodowemu. Warto wi´c przypomnieç jej\nRewolucja wybuch∏a 22 stycznia 1905 r.\nTen dzieƒ nazywany jest „krwawà niedzielà”. By∏ to dzieƒ pokojowej demonstracji w Petersburgu. Robotnicy zanieÊli\npetycj´ do cara, aby ten poprawi∏ ich\nniedol´. Manifestacj´ prowadzi∏ policyjny\nprowokator, pop Gapon. Manifestanci\nzostali zmasakrowani przez wojska carskie. Zabitych zosta∏o ponad 1000 demonstrantów.\nOkres rewolucji dzieli si´ na dwa etapy.\nPierwszy etap to narastanie masowego\nruchu klasy robotniczej. Punktami szczytowymi tego etapu by∏y: powszechny\nstrajk polityczny w koƒcu paêdziernika\ni powstanie robotników Moskwy. Drugi\netap, po przegranym powstaniu moskiewskim, charakteryzowa∏ si´ stopniowym\nspadkiem fali rewolucyjnej, a˝ do czerwca 1907 r., gdy car rozwiàza∏ II dum´.\n28 stycznia fala strajkowa przybra∏a charakter strajku powszechnego. By∏ to protest przeciwko „krwawej niedzieli”.\nW Królestwie Polskim najwi´ksze znaczenie mia∏a Warszawa. Strajki rozpocz´∏y si´ na Woli w wielkich zak∏adach\nprzemys∏owych. Strajk rozszerza∏ si´\nw ten sposób, ˝e strajkujàcy robotnicy\nobchodzili pracujàce zak∏ady i agitowali\nich za∏ogi do porzucania pracy. Âpiewali\npieÊni antycarskie, rewolucyjne, nosili\nczerwone sztandary i transparenty. W∏adze odpowiedzia∏y brutalnymi represjami. W Warszawie, ¸odzi i innych miastach Królestwa dosz∏o do krwawych\nstarç w wojskiem i policjà. W stolicy by∏o\noko∏o 400 zabitych i rannych. Warszawski strajk mimo represji trwa∏ do lutego.\nRównie˝ strajk w ¸odzi mia∏ szeroki zasi´g. Zacz´∏o si´ od strajku 400 tkaczy\nw zak∏adzie Steinerta. Inni robotnicy poszli za ich przyk∏adem i porzucili swoje\nfabryki. 26 stycznia przesta∏o pracowaç\n10 tys. robotników. 27 strajkowa∏a po∏owa robotników. Dzieƒ póêniej stan´∏y\nwszystkie fabryki, tramwaje, teatry. 28\nzamkni´to na ˝àdanie robotników biura,\npoczt´, sklepy, cukiernie, restauracj´.\nStrajkowali piekarze, zecerzy, szko∏y,\nstacja telefoniczna i towarowa. Zastrajkowa∏a równie˝ gazownia, lecz obsadzono jà wojskiem.\nKolejnym regionem, który zastrajkowa∏,\nby∏o Zag∏´bie Dàbrowskie. 4 lutego\nstrajk ogarnà∏ robotników wszystkich fabryk. Zaskoczone w∏adze chcia∏y krwawo st∏umiç zamieszki. Nie cofano si´\nprzed strzelaniem do strajkujàcych.\nW konsekwencji w Zag∏´biu by∏o oko∏o\n200 zabitych i rannych.\nStrajk styczniowo-lutowy by∏ pierwszym\nw historii polskiego ruchu robotniczego\nogólnokrajowym strajkiem powszechnym. Robotnicy walczyli zarówno przeciwko „pracodawcom” jak i caratowi.\nPo zakoƒczeniu strajku powszechnego\nrobotnicy nie zaprzestali walki. Zmieni∏\nsi´ tylko jej charakter. Za∏ogi wysuwa∏y\nteraz wobec bur˝uazji bardziej konkretne postulaty odnoÊnie podwy˝ki p∏ac,\nskrócenia czasu pracy itp. KapitaliÊci\nwobec przybierajàcej na sile rewolucji\nW proteÊcie przeciwko brutalnemu st∏umieniu powstania w ¸odzi wybuch∏ solidarnoÊciowy strajk powszechny w Warszawie, Zag∏´biu Dàbrowskim i innych\nmiejscowoÊciach. Stopniowo objà∏ takie\nmiejscowoÊci takie jak: Kielce, Ostrowiec, Skar˝ysko, Cz´stochowa, Lublin,\nSiedlce, Kalisz, P∏ock oraz szereg innych mniejszych miast.\nW lipcu i sierpniu sytuacja w Rosji uleg∏a\nzaostrzeniu. Flota rosyjska przegra∏a\nz Japoƒczykami pod Cuszimà i carat\nmusia∏a zawrzeç kompromitujàcy pokój.\nW imperium rosyjskim narasta∏o niezadowolenie, wzmaga∏ si´ ruch rewolucyjny, który dociera∏ nawet do armii. Carat\npo niepowodzeniach w t∏umieniu wystàpieƒ\ni w dniu 19 sierpnia zapowiedzia∏ zwo∏anie pozbawionej istotnych uprawnieƒ\nDumy Paƒstwowej. (Zwana by∏a ona popularnie dumà Bu∏yginowskà od nazwiska jej pomys∏odawcy – ministra spraw\nwewn´trznych). Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy wezwa∏a ludnoÊç do organizowania masowych demonstracji a tak˝e do rozpocz´cia strajku politycznego przeciwko temu pseudo-parlamentowi. Strajk ten wybuch∏\nw Warszawie, Zag∏´biu Dàbrowskim i innych oÊrodkach w dniach 21-23 sierpnia. Oprócz robotników przemys∏owych\nwzi´li w nim udzia∏ rzemieÊlnicy, drobni\nkupcy, pracownicy umys∏owi.\nHuraganem rewolucyjnym, który zmiót∏\ndum´ Bu∏yginowskà by∏ ogólnopaƒstwowy powszechny strajk polityczny w paêdzierniku 1905 r. By∏o to najbardziej masowe wystàpienie w rewolucji. Ogarnà∏\non na poczàtku fabryki Moskwy a póêniej Petersburga, Charkowa i innych\nmiast w Cesarstwie.\nDruga faza walki\nDruga faza walki to okres od maja do\nwrzeÊnia 1905 r. W tym okresie momentem kulminacji by∏ zw∏aszcza pochód\nrozlanie si´ walk spo∏ecznych w ca∏ym\nzaborze rosyjskim. W pochodzie wzi´li\nudzia∏ robotnicy z ¸odzi, Warszawy,\nCz´stochowy, Zawiercia i innych oÊrodków. Najliczniejsza demonstracja w Królestwie Polskim odby∏a si´ w Warszawie. Przeciw demonstrantom u˝yto sotni\nkozackich. By∏o 30 zabitych i 100 rannych. W ¸odzi podczas demonstracji\nrównie˝ by∏o wiele ofiar.\nNa prze∏omie maja i czerwca w ¸odzi\nstrajkowa∏o oko∏o 32 tys. robotników.\nFabrykanci Kunitzer, Heinzel i Scheibler\nog∏osili lokaut. Lokaut to zamkni´cie fabryki przez bur˝uja po∏àczone z masowym zwalnianiem robotników, celem\nzmuszenia ich do ust´pstw i zgody na\ngorsze warunki pracy. Robotnicy znaleêli si´ na bruku. W fabryce Grohmana\nwojsko u˝y∏o broni. W nocy z 22 na 23\nczerwca stan´∏y w ¸odzi pierwsze barykady. ¸ódzkie powstanie by∏o nieprzygotowane. Robotnicy nie posiadali dostatecznej iloÊci broni ani amunicji. Mimo\nbohaterskiej walki powstanie zosta∏o\nst∏umione. Straty wÊród robotników wynios∏y 300 zabitych i 1000 rannych.\nTrzecia faza walk\nW dniach 25 i 26 paêdziernika wszystkie\nkoleje Królestwa Polskiego przy∏àczy∏y\nsi´ do strajku kolei rosyjskich. 26 paêdziernika strajk ogarnà∏ swoim zasi´giem Lublin, Radom, Piotrków, Warszaw´ i wiele innych oÊrodków przemys∏owych. Przesta∏y ukazywaç si´ gazety.\nOpustosza∏y fabryki, zak∏ady przemys∏owe, instytucje handlowe, banki sklepy.\nGmachy wy˝szych uczelni zosta∏y zamkni´te przez policj´.\nW czasie strajku paêdziernikowego carat\nby∏ za s∏aby, aby rozprawiç si´ z proletariatem. Groêna sytuacja wymaga∏a powa˝nych ust´pstw caratu. 30 paêdziernika zosta∏ og∏oszony manifest carski. Manifest ten zapowiada∏ wprowadzenie\nswobód obywatelskich – wolnoÊci s∏owa,\nzgromadzeƒ, zwiàzków, zwo∏anie Dumy\nUstawodawczej, dopuszczenie do wyborów do dumy robotników i ch∏opów. By∏o\nto cz´Êciowe zwyci´stwo proletariatu\ni cz´Êciowa kapitulacja caratu.\nZwraca uwag´ fakt, ˝e po stronie w∏adz\ni fabrykantów a przeciwko robotnikom\nsta∏a hierarchia koÊcielna a tak˝e Narodowa Demokracja z Romanem Dmowskim. Narodowa Demokracja uzna∏a, ˝e\nmanifest jest satysfakcjonujàcym sukcesem i wyra˝a∏a wdzi´cznoÊç pod adresem Miko∏aja II. W dniu 3 grudnia 1905\nr. papie˝ Pius X og∏osi∏ encyklik´ do duchowieƒstwa polskiego w zaborze rosyjskim. Wzywa∏ on Polaków do zachowania wiernoÊci i pos∏uszeƒstwa „pot´˝nemu Monarsze”.\nRobotnicy, nie dajàc si´ og∏upiç koÊcielnej propagandzie, kontynuowali walk´\ndomagajàc si´ na wielkiej manifestacji 1\nlistopada na Placu Teatralnym w Warszawie, rozszerzania swobód obywatelskich i amnestii wi´êniów politycznych.\nW pierwszych dniach listopada 1905 r.\nwiece przybra∏y niespotykane dotàd rozmiary. Najwi´ksze nasilenie przybra∏y\nwystàpienia w Zag∏´biu Dàbrowskim.\nW przeciàgu kilku dni strajk ogarnà∏\nswoim zasi´giem ca∏e Zag∏´bie. Wiece\nw Czeladzi, Dàbrowie i Sosnowcu gromadzi∏y cz´sto po 30-40 tys. robotników\na w B´dzinie i Zawierciu 8-10 tys.\nW dniach od 1 do 9 listopada 1905 r. robotnicy zwo∏ywali wiece ju˝ w sposób legalny. Wydawano te˝ legalnie pras´ robotniczà.\n10 listopada carat wprowadzi∏ stan wojenny. Zacz´∏y si´ masowe represje wobec robotników i dzia∏aczy socjalistycznych w Zag∏´biu Dàbrowskim. Po wprowadzeniu stanu wojennego w ca∏ym\nKrólestwie proletariat polski zwróci∏ si´\no pomoc do proletariatu rosyjskiego.\nZ inicjatywy bolszewików Petersburska\nRada Delegatów Robotniczych podj´∏a\nuchwal´ o proklamowaniu w dniu 15 listopada strajku protestacyjnego przeciw\nwprowadzeniu stanu wojennego.\nOdp∏yw rewolucyjnej fali\nW koƒcu grudnia proletariat rosyjski stanà∏ do walki zbrojnej z caratem. Niestety, powstanie robotnicze w Moskwie\nupad∏o. Kl´ska ta by∏a punktem zwrotnym w rewolucji. Fala rewolucyjna zacz´∏a opadaç, umocni∏a si´ reakcja. Mimo to przez ca∏y rok 1906 r. i poczàtek\n1907 robotnicy kontynuowali walk´.\nW styczniu 1906 r. pi´ç kopalƒ w Zag∏´biu rozpocz´to akcj´ o 8-godzinny dzieƒ\npracy. Bur˝uazja odpowiedzia∏a lokautem. Wówczas robotnicy zaj´li kopalnie\ni pierwszy raz w historii przeprowadzili\nnieudany strajk okupacyjny.\nMimo represji carskich uda∏o przeprowadziç w dniu 1 maja 1906 r. strajk powszechny. W paêdzierniku 1906 r.\nw Królestwie zacz´∏y dzia∏aç sàdy polowe. 10 paêdziernika z wyroku sàdu polowego w ¸odzi stracono 5 robotników.\nNa znak protestu zastrajkowa∏y wszystkie fabryki ∏ódzkie – 67 tys. robotników.\nW II po∏owie 1906 r. w bur˝uazja przesz∏a do ofensywy. Ofensywa ta polega∏a\nna przeprowadzaniu lokautów. Jednych\nz pierwszych by∏ lokaut w garbarniach\nwarszawskich. Inny lokaut mia∏ miejsce\nw przemyÊle w∏ókienniczym w ¸odzi.\nTrwa∏ od grudnia 1906 r. do kwietnia\n1907 r. Przeciwko 25-tysiàcom robotników wystàpili najwi´ksi kapitaliÊci ∏ódzcy, którzy zostali poparci przez carskie\nwojsko, policj´ i administracj´. Walka\nprzeciwko lokautowi w ¸odzi by∏a ostatnim wielkim wystàpieniem rewolucyjnym\nSocjalizm „trzeciego obozu”\nRó˝ne sà tradycje lewicowe, ró˝ne wizje walki o socjalizm i koncepcje socjalizmu. Od ponad roku cz´Êç redakcji Dalej! i Nurtu Lewicy Rewolucyjnej pozostajà w kontakcie równie˝ z siecià „socjalistów trzeciego obozu”, zw∏aszcza\nz brytyjskà organizacjà Alliance for Workers Liberty. Poni˝ej zamieszczamy artyku∏ próbujàcy w lapidarny sposób nakreÊliç charakter i historyczne miejsce\n„socjalizmu trzeciego obozu” na szerszym tle lewicy antykapitalistycznej.\n„Próba bur˝uazji w czasie jej wyniszczajàcego obie strony konfliktu zmuszenia\nludzkoÊci do podzielenia si´ na dwa\nobozy jest motywowana ch´cià zapobie˝enia temu, aby proletariat mia∏ swoje\nw∏asne niezale˝ne poglàdy. Ta metoda\njest tak stara jak spo∏eczeƒstwo bur˝uazyjne, lub, dok∏adniej jak spo∏eczeƒstwo klasowe w ogóle. Nikt nie jest zmuszany do bycia zwolennikiem Marksa, do\nprzysi´gania na imi´ Lenina. Ale ca∏a\npolityka tych dwu tytanów rewolucyjnej\nmyÊli jest skierowana ku temu, aby fetyszyzm dwu obozów ustàpi∏ trzeciemu –\nniezale˝nemu, suwerennemu obozowi\nproletariatu, obozowi, od którego w rzeczy samej zale˝y przysz∏oÊç ludzkoÊci”\nLew Trocki (1938)\nIstotà polityki „trzecioobozowej” jest poglàd, ˝e to klasa pracownicza jest zasadniczà si∏à w procesie zmiany wspó∏czesnego Êwiata. Klasa pracownicza jest\npodstawowà klasà uciskanà w kapitalizmie i tym samym ma materialny interes\nw dà˝eniu do likwidacji tego systemu.\nKlasa ta ma olbrzymià si∏´, gdy˝ jest zasadniczym ogniwem w procesie produkcji\ni posiada mo˝liwoÊç zatrzymania funkcjonowania systemu kapitalistycznego przez\nakcj´ strajkowà. Pracownicy mogà kolektywnie, w demokratyczny sposób kierowaç spo∏eczeƒstwem w oparciu o kryterium ludzkich potrzeb, a nie paso˝ytniczych indywidualnych zysków kapitalistów. Tym samym zwolennicy polityki\ntrzecioobozowej widzà w ruchu pracowniczym si∏´ dla reformowania spo∏eczeƒstwa a póêniej dla obalenia kapitalizmu\ni zastàpienia go przez socjalistyczne spo∏eczeƒstwo oparte na wolnoÊci, równoÊci\ni wysokiej konsumpcji (z zachowaniem\nzasad zrównowa˝onego rozwoju).\nRównoczeÊnie socjaliÊci trzeciego obozu, w oparciu o doÊwiadczenia historyczne, nie polegajà na si∏ach spo∏ecznych, które mia∏yby byç substytutem klasy pracowniczej w procesie transformacji spo∏eczeƒstw w kierunku socjalistycznym. W pierwszej kolejnoÊci chodzi tu\no stosunek do stalinizmu i nomenklatury.\ni stalinowska reakcja\nPunktem startowym dla polityki socjalistycznej pozostaje ciàgle rewolucja paêdziernikowa 1917 roku. Jest ona najwa˝niejszym wydarzeniem w historii, poniewa˝ po raz pierwszy klasa robotnicza\nkierowana przez bolszewików wyw∏aszczy∏a kapitalistów, przej´∏a w∏adz´ za poÊrednictwem rad pracowniczych i utrzyma∏a si´ przy niej przez oko∏o 10 lat.\nPaƒstwo robotnicze w Rosji nie przetrwa∏o d∏ugo. Analiza jego doÊwiadczeƒ pozostaje jednak zadaniem dla tych, którym\nzale˝y na obaleniu kapitalizmu. Rosyjscy\nrobotnicy przej´li w∏adz´ w bardzo trudnych warunkach. Rosja by∏a zacofanym\nkrajem, w którym pracownicy stanowili jedynie ma∏à cz´Êç ludnoÊci. Kilka lat\nkrwawej wojny domowej i obcej interwencji zniszczy∏o przemys∏ i zdziesiàtkowa∏o\nklas´ robotniczà. Rosyjska rewolucja po\nupadku innych rewolucyjnych wystàpieƒ\nw Europie pozosta∏a izolowana. W konsekwencji w∏adza klasy pracowniczej\nw Rosji by∏a coraz bardziej w∏adzà biurokracji partii bolszewickiej (nomenklatury).\nMimo opozycji przeciwko tej tendencji,\nw latach 1928-1929 Stalin i kierowana\nprzez niego frakcja biurokratyczna ostatecznie zatryumfowali.\nW optyce trzeciobozowej, dojÊcie Stalina\ndo w∏adzy oznacza kres ZSRR jako paƒstwa robotniczego. Biurokracja partyjno-paƒstwowa (nomenklatura) sta∏a si´ wyzyskiwaczem klasy pracowniczej i zasadniczà przeszkodà dla emancypacyjnych\nruchów pracowniczych na ca∏ym Êwiecie,\nktóre kontrolowa∏a poprzez Komintern.\nTrocki i trockizm\nLew Trocki, który by∏ jednym z teoretyków i przywódców rewolucji paêdziernikowej a potem nieprzejednanym krytykiem zaw∏aszczania w∏adzy w ZSRR\nprzez biurokracj´, dostarczy∏ zr´bów dla\nrozwoju polityki trzecioobozowej.\nW po∏owie lat 20. XX wieku rozwinà∏\nkoncepcj´ trzeciego obozu analizujàc\nsytuacj´ w Chinach i wskazujàc, ˝e tamtejszy proletariat powinien pozostaç niezale˝ny od imperialistycznych mocarstw,\nlokalnych dyktatorów wojskowych i nacjonalistów z Kuomintangu. W oparciu\no schemat trzeciego obozu w latach 30-\n-tych Trocki przekonywa∏ do koniecznoÊci niezale˝noÊci Êwiatowej klasy pracowniczej zarówno od mocarstw faszystowskich – Niemiec, W∏och jak i „demokratycznych” mocarstw zachodnich –\nFrancji i Anglii.\nIdea trzeciego obozu wydawa∏a si´ równie˝ u˝yteczna w odniesieniu do wyra˝enia opozycji zarówno wobec kapitalizmu jak i stalinizmu. Jednak takie jej zastosowanie przez dzia∏aczy amerykaƒskiej Socialist Workers Party z Maxem\nShachtmanem (1904-1971) na czele\nzderzy∏o si´ z analizà ZSRR jakà wyrazi∏\nTrocki w swej pracy „Zdradzona rewolucja” (1936 r.), w której utrzymywa∏, ˝e\nZSRR, mimo stalinowskiej kontrrewolucji\npolitycznej, w swych podstawach spo∏ecznych ciàgle pozostaje jakimÊ rodzajem paƒstwa robotniczego, a to dzi´ki\nnacjonalizacji przemys∏u i planowi gospodarczemu.\nZ politycznego punktu widzenia takie postawienie sprawy zamazuje jednak zasadniczà ró˝nic´ mi´dzy latami 20., gdy\nmo˝liwe by∏y antybiurokratyczne reformy\ni ponowne ustanowienie demokracji pracowniczej w Rosji, a latami 30., gdy klasa\nrobotnicza aby odzyskaç pe∏ni´ w∏adzy\nmusia∏aby zdruzgotaç stalinowskà machin´ paƒstwowà. Co gorsza takie postawienie sprawy otwiera drzwi dla twierdzeƒ o kontynuacji mi´dzy leninizmem\na stalinizmem i mo˝liwoÊç rozwa˝aƒ\no biurokratycznej drodze do socjalizmu,\nbez aktywnej roli klasy pracowniczej.\nStanowisko Trockiego w stosunku do\nZSRR ewoluowa∏o pod koniec lat 30.\nW swoim artykule o pakcie Hitlera i Stalina uzna∏ on teoretycznà mo˝liwoÊç, ˝e\nznacjonalizowana w∏asnoÊç Êrodków produkcji mo˝e byç podstawà dla nowej klasy wyzyskiwaczy, co podwa˝a∏oby oczywiÊcie poglàd o ZSRR jako „zdegenerowanym paƒstwie robotniczym”. Trocki\nstwierdzi∏ te˝, ˝e jeÊli stalinowski re˝im\nprzetrwa∏by wojn´ musia∏by on zmieniç\nswojà diagnoz´ ZSRR jako „zdegenerowanego paƒstwa robotniczego”. Tak si´\nju˝ jednak nie sta∏o, gdy˝ Trocki zginà∏\nzabity w 1940 r. przez agenta GPU.\nEkspansja stalinowskiego modelu po\n1945 r. na Wschodnià Europ´ i cz´Êç\nAzji by∏a rozszerzeniem antydemokratycznych rzàdów nomenklatury d∏awiàcej aspiracje klasy pracowniczej i potwierdza∏a s∏owa Trockiego z 1938 r., ˝e\njedynà ró˝nicà mi´dzy faszyzmem a stalinizmem jest tylko „niekontrolowane\nbarbarzyƒstwo” tego drugiego.\nNiestety, fenomem „realnego socjalizmu”\npozostawa∏ do pewnego stopnia atrakcyjny nawet dla tej cz´Êci lewicy, która pot´pia∏a zbrodnie nomenklatury. Ortodoksyjni trockiÊci przywiàzani bardziej do formu∏y Trockiego o zdegenerowanym paƒstwie robotniczym w ZSRR, ni˝ do esencji\njego polityki, uwa˝ali, ˝e fakt nacjonalizcji\nÊrodków produkcji rozszerzanej przez post´py Armii Czerwonej sam w sobie jest\nju˝ miarà post´pu spo∏ecznego.\nJednak idea polityki trzeciobozowej nigdy nie zanik∏a. W szczególnoÊci rozwi-\njali jà socjaliÊci amerykaƒscy tacy jak\nMax Shachtman i Hal Draper (1914-1990), przez których wydawane pismo\n„Labor Action” nosi∏o podtytu∏ „ani Waszyngton ani Moskwa”. Ten nurt socjalistyczny z pe∏nà satysfakcjà wita∏ upadek\nbiurokratycznych re˝imów w Europie\nWschodniej w latach 1989 – 1991 i odzyskanie przez tamtejsze ruchy pracownicze i lewicowe praw demokratycznych.\nWraz z odejÊciem w przesz∏oÊç stalinizmu\nzmieni∏ si´ kontekst u˝ywania na lewicy\nformu∏y polityki trzeciobozowej. W latach\n90. i na poczàtku XXI wieku jej wyznacznikami by∏ taki sam dystans wobec imperializmu USA, co wobec rzekomo socjalistycznego re˝imu Castro, „lewicowego re˝imu” Miloszewicza, „antyimperialistycznego re˝imu” Saddama Hussejna.\nKolejnym testem dla lewicy okaza∏a si´\nkwestia stosunku do „antyimperialistycznych islamistów”. W przeciwieƒstwie do\nwielu na lewicy antykapitalistycznej, socjaliÊci trzeciego obozu nie poparli zdominowanego przez islamistów, pozosta∏oÊci po partii Baas i zwolenników prymatu sunnitów – tzw. irakijskiego ruchu oporu. Wszystkie te si∏y nie majà bowiem,\nzdaniem „trzeciego obozu”, nic wspólnego z projektem samoemancypacji klasy\npracowniczej, a co gorsza dopuÊci∏y si´\nzbrodnii na irakijskiej lewicy, ruchu zwiàzkowym i kobiecym. Tym samym organizacje trzeciego obozu, takie jak brytyjski\nAlliance for Workers Liberty, zdecydowa∏y si´ na sprzeciw zarówno wobec okupantów Iraku, jak i reakcyjnego, zdaniem\nAWL, ruchu oporu. Na solidarnoÊç jedynie z irackim ruchem pracowniczym.\nW centrum uwagi polityki trzeciobozowej\npozostjà wy∏àcznie interesy i niezale˝noÊç\nklasowa samego ruchu pracowniczego.\nZ punktu widzenia socjalizmu „trzeciego obozu”\nPrzed 11 wrzeÊnia 2001 roku pakistaƒski prezydent Pervez Musharraf\npopiera∏ re˝im Talibów w Afganistanie\nwierzàc, ˝e jest to w interesie pakistaƒskiej klasy panujàcej i przeciwko\ninnej regionalnej pot´dze jakà sà Indie. Dopiero kiedy USA obieca∏y korzystniejsze roz∏o˝enie sp∏at d∏ugu\npakistaƒskiego, Pakistan porzuci∏ polityk´ wspierania Talibów, przy∏àczy∏\nsi´ do „wojny z terroryzmem” i wspar∏\ninwazj´ na Afganistan.\nW konsekwencji dosz∏o te˝ do zd∏awienia wielu organizacji „Êwi´tej wojny” w Pakistanie. Jednak „wojnie\nz terroryzmem” nie towarzyszy∏ pe∏ny\npowrót do demokracji parlamentarnej.\nNie by∏o to jednak wcale wymagane\nprzez USA. Bia∏y Dom chcia∏ jedynie\naby Pakistan pomóg∏ w rozprawie\nz Talibami, zaÊ Musharraf chcia∏\numocnienia swej w∏adzy, którà objà∏\nw wyniku zamachu stanu w 1999 r.\nMimo, ˝e Mushrraf obiecywa∏ powrót demokracji, to poza powo∏aniem Zgromadzenia Narodowego „normalna demokracja” nie zosta∏a przywrócona, a sam\nMusharraf przed∏u˝y∏ swoje rzàdy do\n2007 r. Brakowi pe∏nej demokracji bur˝uazyjnej towarzyszy opresja kobiet, arbitralne zatrzymania, cenzura.\nWspólna muzu∏maƒska to˝samoÊç wi´kszoÊci Pakistaƒczyków nie przezwyci´˝y∏a wielu strukturalnych podzia∏ów w paƒstwie. Od 1947 roku rywalizacja elit z ró˝nych regionów i rywalizacja o w∏adz´ centralnà by∏a êród∏em wielu konfliktów. Wielkim podzia∏om klasowym towarzyszà podzia∏y etniczne, wyznaniowe i regionalne.\nRegiony takie jak Baluczystan i Sind domagajà si´ politycznej autonomii. W latach 70. w Baluczystanie dosz∏o do\nkrwawego zd∏awienia ruchu separatystycznego.\nW 1971 roku dosz∏o do secesji Bangladeszu, co odby∏o si´ w warunkach krwawej wojny, w której Bangladesz uzyska∏\nW Pend˝abie majà miejsca cz´ste napi´cia mi´dzy sunnickà wi´kszoÊcià\na szyickà mniejszoÊcià. Od stycznia\n1989 roku do maja 2005 roku zgin´∏o\nw nich ponad 1700 osób.\nW grudniu 1986 roku armia krwawo rozprawi∏a si´ z klasà politycznà mohad˝irów\n– mówiàcych w urdu imigrantów z pó∏nocnych Indii zamieszkujàcych g∏ównie w regionie Sind i w Karaczi. MniejszoÊci niemuzu∏maƒskie w Pakistanie – chrzeÊcijanie i hindusi, sà przedmiotem ciàg∏ych\nataków ze strony islamistów.\nTrz´sienie ziemi w Pakistanie w paêdzierniku 2005 r. zabi∏o 40 tys. ludzi\ni uczyni∏o dwa miliony bezdomnymi.\nAle nie tylko trz´sienie ziemi przyczyni∏o si´ do takiej liczby ofiar – równie˝\nbieda, nierównoÊci spo∏eczne i brak\nHistoria zna liczne przypadki, gdy trz´sienia ziemi o podobnej sile wystàpi∏y w du˝ych bogatych miastach przynoszàc\nznacznie mniejszà liczb´ ofiar. Trz´sienie\nziemi w 1989 r. w San Francisco (o sile\n7,1 w skali Richtera) przynios∏o 16 ofiar\nÊmiertelnych. Trz´sienie ziemi w Kobe\n(Japonia), o sile 7,2 w skali Richtera\nkosztowa∏o ˝ycie 5273 osób. Ale tragedia\nw Bam (Iran, 2003 r., 6,6 w skali Richtera) przynios∏a 30 tys. zabitych, zaÊ trz´sienie w Izmit (Turcja, 1999 r., 7,4 w skali\nRichtera) zabi∏o 17 tys. osób. Trz´sienie\nziemi w Tangshan (Chiny, 1976 r., 8,3\nw skali Richtera) zabi∏o a˝ pó∏ miliona\nosób. By∏a to najwi´ksza kl´ska naturalna w XX wieku, choç wi´kszoÊç ludzi\no niej nawet nie s∏ysza∏a.\nJest oczywiste, ˝e si∏a trz´sienia ziemi\nmierzona w skali Richtera nie jest jedynym czynnikiem zwi´kszajàcym liczb´\nofiar trz´sieƒ ziemi. Skala zniszczeƒ zale˝y w du˝ym stopniu od inwestycji\nw odporny na ten kataklizm typ architektury, w s∏u˝by miejskie – stra˝ po˝arnà,\nszpitalnictwo itp., od istnienia niezale˝nych od w∏adzy mediów podnoszàcych\nkwestie bezpieczeƒstwa i inwestycji\nw zapobieganie katastrofom naturalnym.\nObecna tragedia w Pakistanie to nie tylko wynik samej si∏y trz´sienia ziemi ale\nte˝ biedy, nierównoÊci spo∏ecznych\ni braków demokracji, w kraju przechodzàcym ostrà kuracj´ rynkowà narzuconà przez rzàd i Mi´dzynarodowy Fundusz Walutowy.\nChroniczna niestabilnoÊç klasy panujàcej\nw Pakistanie, koniecznoÊç jej konfrontowania si´ z licznymi podzia∏ami sprawia∏a,\n˝e przez wi´kszoÊç swego istnienia Pakistan ˝y∏ pod wojskowà dyktaturà. Czasami mo˝na by∏o odnieÊç wra˝enie, ˝e jedynie wrogoÊç wobec Indii stanowi∏a spoiwo\nmuzu∏maƒskiej ludnoÊci Pakistanu.\nPrzedmiotem sporu mi´dzy obu krajami\npozostaje Kaszmir, który mimo wi´kszoÊci muzu∏maƒskiej jest podzielony mi´dzy oba kraje. Czterokrotnie dochodzi∏o\nmiedzy obu krajami do zbrojnego konfliktu o ten obszar.\nMusharraf i islamiÊci\nW swojej polityce wobec islamskich ugrupowaƒ Musharraf kieruje si´ zasadà czynienia tylko tyle, aby zaspokoiç minimalne ˝àdania Amerykanów. Szczególnie\nopiesza∏y pozostaje w stosunku do grup\nzbrojnych walczàcych przeciwko Indiom\nw Kaszmirze. Jednak porzucenie sojuszu\nz talibami i sojusz z USA w oczywisty\nsposób skonfliktowa∏o go z g∏ównym nurtem ruchu islamistycznego.\nG∏ównà si∏à politycznego islamizmu jest\nalians si∏ Muttahida Majlis-e Amal (Zjednoczony Front Dzia∏ania, MMA). Jest on\ngroêny nie tylko dla Musharrafa, ale te˝\ndla si∏ Êwieckich, demokratycznych i ruchu pracowniczego. W 2002 roku MMA\nprzejà∏ w∏adz´ w przygranicznej prowincji pó∏nocno-zachodniej. Ustanowi∏ tam\ninstytucje prawa koranicznego i stworzy∏\nspecjalnà policj´ moralnoÊci zajmujàcà\nsi´ inwigilacjà spo∏eczeƒstwa.\nRuch pracowniczy pozostaje s∏aby. Wi´kszoÊç pakistaƒskiej klasy pracowniczej\n˝yje w dotkliwej biedzie. Ju˝ choçby bardzo ci´˝kie warunki pracy stanowià barier´ dla rozwoju organizacji pracowniczych.\nDodatkowo dzia∏alnoÊç zwiàzkowa jest\nzakazana w sektorze publicznym i 13 innych sektorach. Tym niemniej klasa pracownicza nie jest bierna. W czerwcu 2005\nr. pracownicy paƒstwowej telekomunikacji\nprzystàpili do strajku przeciwko prywatyzacji. Uda∏o im si´ na krótko wywalczyç\njej prze∏o˝enie. Akcji strajkowej towarzyszy∏y masowe aresztowania.\nJednym z problemów przed jakimi stoi\npakistaƒska lewica antykapitalistyczna\njest stosunek do niej ze strony lewicy zachodniej. W pierwszym rz´dzie chodzi tu\no postrzeganie przez niektóre ruchy na\nZachodzie islamistów jako si∏y antyimperialistycznej i jako takiej godnej ró˝nych\nform krytycznego poparcia. Po ostatnim\nwielkim trz´sieniu ziemi w Pakistanie,\nw którym zgin´∏o prawdopodobnie 40 tys.\nludzi, cz´Êç brytyjskiej lewicy (z Socialist\nWorkers Party na czele) zamiast poÊpieszyç z pomocà dla organizacji pracowniczych, zdecydowa∏a si´ na przekazanie\npieni´dzy muzu∏maƒskiej organizacji charytatywnej Islamic Relief, by zyskaç poparcie islamskich imigrantów w Anglii.\nZdaniem zwolenników „trzeciej drogi” –\ndajàc tym przyk∏ad ignorowania pakistaƒskiego ruchu pracowniczego.\nPrzed stuleciem jeden z przywódców niemieckiego ruchu robotniczego nazwa∏ antysemityzm „socjalizm g∏upców”. Zdaniem socjalistów „trzeciego obozu” podobnà\nanalogi´ o „antyimperializmie g∏upców” mo˝na odnieÊç okreÊlajàcych islamskich\nekstremistów mianem zagro˝enia dla imperialistycznych mocarstw. Red. Dalej!\nntyimperializm oznacza wolnoÊç dla\nwszystkich uciskanych, od ka˝dej\nformy opresji. Nie ma to nic wspólnego\nz dzia∏alnoÊcià Osamy bin Ladena czy\nuczniów Ajatollaha Chomeiniego albo\nszyickiego [irackiego] wata˝ki Al Sadra,\nktórzy oferujà antyimperializm nietolerujàcy wartoÊci innych poza ich w∏asnymi.\nIch antyimperializm d∏awi mniejszoÊci\ni uciska ma∏e narody.\nAntyimperializm to wyzwolenie. Nie\nmo˝na byç jednoczeÊnie wyzwolicielem\ni zniewalajàcym. Antyimperializm, który\nwidzi Osam´ jako swego herolda, nie\ndostrzega tej sprzecznoÊci.\nWidzieliÊmy ju˝ ten islamski pseudo-antyimperializm w akcji w sàsiedztwie Pakistanu, np. w Iranie lub w Afganistanie\npod rzàdami Talibów gdzie ubrano ludzi\nw tradycyjne stroje i dokonano masakry\nna mniejszoÊciach. Al Qaida jest bezpaƒstwowà ilustracjà tego rodzaju antyimperializmu: zamachy bombowe, porwania, morderstwa myÊlàcych inaczej,\nAntyimperializm objawia si´ obecnie\nw Êwiecie muzu∏maƒskim raczej jako\nsymbol ni˝ faktyczna alternatywa wobec\ndwu paradoksalnych sojuszników: fundamentalizmu i imperializmu. W rezultacie procesu nap´dzanego przez wspó∏prac´ mi´dzy fundamentalizmem a im-\nperializmem dochodzi do eliminacji autentycznego antyimperializmu w Êwiecie\nTaki pozorny antyimperializm nie grozi\nbynajmniej bur˝uazji nacjonalizacjà ropy\nnaftowej. Osama Bin Laden deklaruje, ˝e\nropa jest majàtkiem Arabów, ale sprzeciwia si´ jej uspo∏ecznieniu. Nie domaga\nsi´ te˝ bynajmniej oddania ziemi obszarniczej ch∏opom ani zezwolenia klasie robotniczej na tworzenie zwiàzków zawodowych. W sumie taki pozorny islamski antyimperializm w niczym nie zagra˝a kapitalistycznemu Imperium. Jest to natomiast antyimperializm oparty na ucisku\nkobiet, mniejszoÊci religijnych, narodowych, t∏amszàcy zwiàzki zawodowe, organizacje ch∏opskie, partie polityczne. Taki pozorny antyimperializm odgrywa pos∏usznie rol´ wyznaczonà mu przez imperializm: represjonowanie mas ludowych.\nKraje, w których wyzyskuje si´ masy,\nuciska zwiàzki zawodowe i partie pracownicze najbardziej odpowiadajà mi´dzynarodowym korporacjom. Taki pozorny antyimperializm fundamentalistów\nislamskich doskonale s∏u˝y wi´c polityce\nimperialistycznej w jej obecnym globalnym wydaniu. Jest to po prostu antyimperializm g∏upców.\nPakistaƒska Partia Pracy\nNa pó∏ce nowoÊci\nCzytelników „Dalej!” chcemy zach´ciç\ndo nabycia filmu na CD pt. „Macpen. Antysyjonistyczni Izraelczycy“, w re˝yserii\nTen wspania∏y film dokumentalny przedstawia histori´ legendarnej izraelskiej\nmarksistowskiej organizacji antysyjonistycznej. Organizacja Macpen (hebr.\nkompas) mia∏a olbrzymie znaczenie dla\nmi´dzynarodowej lewicy marksistowskiej\npokazujàc, jak mo˝na krytykowaç paƒstwo Izrael bez nara˝ania si´ na zarzut\nWe wrzeÊniu 2005 r. twórca filmu – Eran\nTorbiner by∏ goÊciem redakcji „Dalej!”.\nW klubie Le Madame odby∏a si´ wówczas publiczna projekcja filmu po∏àczona\nz dyskusjà z re˝yserem.\nRedakcja „Dalej!” wyposa˝y∏a film w polskie napisy.\nFilm ten otrzyma∏ wiele presti˝owych nagród, m.in. Grand Reportage – Silver\nAward, FIPA Biarritz 2004; oraz First Frize CMCA, RAI 3, FRANCE 3, 2004).\nKoszt CD z filmem wynosi 15 PLN.\nZamówienia prosimy sk∏adaç piszàc na\nadres pocztowy lub mailowy redakcji.\n03-912 Warszawa 33\nTomek Jochan mia∏ 21 lat.\nZginà∏ w Indesit Company Polska, ¸ódê, ul. Lodowa…\nZmia˝d˝y∏a go pozbawiona niezb´dnych zabezpieczeƒ\nprasa mechaniczna. Nowa Lewica chce, aby ca∏y Êwiat\ndowiedzia∏ si´ o krwio˝erczym kapitalizmie\ni o wyzysku który zabija ludzi.\nNa zdj´ciu Tomek Jochan z ˝onà Joannà\nTomek Jochan mia∏ 21 lat. Zginà∏ w Indesit Company\nPolska, ¸ódê, ul. Lodowa. Zmia˝d˝y∏a go pozbawiona\nniezb´dnych zabezpieczeƒ prasa mechaniczna. Nowa\nLewica chce, aby ca∏y Êwiat dowiedzia∏ si´ o krwio˝erczym kapitalizmie i o wyzysku, który zabija ludzi.\n„Dalej!” jest pluralistycznym pismem socjalistycznym wydawanym przez Nurt\nLewicy Rewolucyjnej. JesteÊmy kilkudziesi´cioosobowà\nwrzeÊnia – w ramach Nowej Lewicy na\nprawach frakcji. Staramy si´ dzia∏aç na\nrzecz jednoÊci polskiej lewicy antykapitalistycznej. Pod poj´ciem rewolucji rozumiemy masowy, demokratyczny i pokojowy ruch ludzi pracy dà˝àcej do ustanowienia rzàdu pracowniczego. Utrzymujemy kontakty z zagranicznymi organizacjami lewicowymi – zw∏aszcza\nCzwartà Mi´dzynarodówkà i Alliance for\nWorkers Liberty. W swoich szeregach\nk∏adziemy nacisk na swobodnà dyskusj´, niehierarchicznoÊç i demokratyczne\npodejmowanie wszystkich decyzji w organizacji. Staramy si´ w ramach naszych mo˝liwoÊci braç udzia∏ we wszystkich akcjach w obronie praw pracowniczych, praw bezrobotnych, przeciwko\nwojnie, w obronie praw kobiet i mniejszoÊci seksualnych. JeÊli taki idea∏y sà\nCi bliskie, przy∏àcz si´ do nas!\n• JesteÊmy przeciwko kapitalizmowi jako\nniedemokratycznemu ustrojowi, polegajàcemu de facto na rzàdach garstki\nbogaczy kosztem mas pracowniczych,\nrodzàcemu wyzysk, n´dz´ i niesprawiedliwoÊç.\n• Opowiadamy si´ za socjalizmem jako\nustrojem opartym na samorzàdzie pracowniczym, gwarantujàcym wzrost\nkonsumpcji ludzi pracy w warunkach\nrównoÊci i szerokiej demokracji.\n• Uwa˝amy, ˝e walka z kapitalizmem\nmusi mieç charakter mi´dzynarodowy.\n• Realizacja projektu socjalistycznego jest\nmo˝liwa jedynie poprzez oddolny, masowy i demokratyczny ruch pracowniczy,\nkierowany przez antykapitalistycznà par-\nPiotr Kendziorek, Antysemityzm a spo∏eczeƒstwo\nmieszczaƒskie, cena 30 z∏\nLew Trocki, Moje ˝ycie, ss. 665, cena: 10 z∏\nLew Trocki, Zdradzona rewolucja, ss. 230, cena 10 z∏\nUrszula ¸ugowska, August Grabski, Trockizm,\ndoktryna i ruch polityczny, Warszawa 2003,\n220 stron, cena 24 z∏\nWszystkie ksià˝ki do nabycia w redakcji „Dalej!”\nKoszt wysy∏ki – w cenie.\nti´ pracy i dà˝àcy do przej´cia w∏adzy\npolitycznej i ekonomicznej w celu socjalistycznej transformacji spo∏eczeƒstwa.\n• Nawiàzujemy do tej tradycji w ruchu\nmarksistowskim, która wyst´powa∏a\nprzeciwko biurokratycznym dyktaturom\nw Europie Wschodniej jako sprzecznymi z interesami ludzi pracy.\n• Opowiadamy si´ przeciwko wszelkim\nformom dyskryminacji ze wzgl´du na\np∏eç, ras´, narodowoÊç czy orientacj´\n• JesteÊmy zwolennikami pe∏nego rozdzia∏u koÊcio∏a i paƒstwa.\n• NLR jest formacjà demokratycznà\ni pluralistycznà, dà˝àcà do budowy\nmasowej partii lewicy antykapitalistycznej w Polsce.\n• Cz∏onkiem NLR mo˝e byç ka˝dy cz∏onek Nowej Lewicy, który akceptuje powy˝szà deklaracje i uznaje wewn´trznà dyscyplin´ organizacyjnà NLR.\nStrona pisma „Dalej!”\nStrona Nurtu Lewicy Rewolucyjnej\nNowa Lewica, ul. Twarda 2/4, 00-342 Warszawa