Rumours Coffee House, Carrickfergus - recenzje restauracji - TripAdvisor\nRestauracje w pobliżu lokalizacji: Rumours Coffee House\nAtrakcje w pobliżu obiektu Rumours Coffee House\nNr 4 wśród 6 Kawa i herbata w lokalizacji Carrickfergus\n1 High Street, Carrickfergus BT38 7AX, Irlandia Północna\nNr 15 wśród 67 Miejsca, W Których Warto Zjeść w lokalizacji Carrickfergus\n1 High Street, Carrickfergus BT38 7AX Irlandia Północna\nSłoneczne miejsca na poranną kawę\nWzięliśmy 2 dzieci tu na poranną kawę. Mieli gorącą czekoladę. Nie ma żadnych skarg od dzieci. Obsługa była dobra, ceny normalne ale wyróżnia się było siedzenie na zewnątrz w East siedzeń i palenie się porannego słońca.\nKorzystaliśmy z tego obiektu na kilka razy, za każdym razem bardzo zadowolony. super na kawę i przekąski. Gorąco polecam.\no nazwie w na kilka razy. Bardzo przyjazny personel, bardzo przystępne ceny i niesamowite wielkości porcji. Gorąco polecam Red Velvet ciasto z poranną kawę. Świetna lokalizacja w centrum Manchester i po drugiej stronie ulicy od Manchester zamku.\nWybraliśmy się na brunch z lokalnych przyjaciół. miejsce wyglądało bardzo czysty z dużym wyborem potraw. Obsługa była przyjazna i szybka, a jedzenie było świetne i rozsądne ceny. Na recemmend to\nJestem odwiedzic to miejsce bardzo często. Zwykle nie pić dużo kawy, ale ja wypić od 2 do 3 kawy za każdym razem gdy odwiedzam. Lubię kanapki tosty. również bardzo przyjazny personel\nSzeroki wybór cofffees whiuch są wykonane szybko i dobrze podane. kiełbasa bułki oni nie zła.\nNa wysokie St - strzałem w dziesiątkę\nPyszne pieczywo, dżem, bardzo dobra kawa. Wspaniały widok w dół na ulicę i ładne, ciepłe powitanie od herbaty. Naturalnie irlandzką gościnność\nWieści o mój obiad zostały znacznie przesadzone.\nWiem, co myślisz - TripAdvisor opinie są tylko drugiej ręki Nellnews. . . ale myślę, że wart czytania. To miejsce nie jest dokładnie to, co Dreams są wykonane z, ale to również nie mówię, że jestem nigdy nie wrócimy. Jeśli myślisz o, nie, idź własną...drogą - ale wegetariańskie panini, było warte polecenia. Atmosfera i obsługa były doskonałe - podobało mi się do tego stopnia, że jeśli nie jest zła poza fakt, że jest to tylko gotówką, nie chcę wiedzieć.Więcej\nMiła obsługa i świetny stosunek jakości do ceny\nJadłem obiad tutaj dzisiaj. Kawiarnia jest w doskonałej lokalizacji, tuż naprzeciwko zamku, obok dwóch parkingów. Obsługa była miła, pomocna i szybkie i miałem sałatkę z kurczaka, kawę za około połowę ceny z Starbucks. Należy pamiętać, że przyjmuje tylko gotówkę.\nCzterech z nas do tej kawiarni i zamówiłem pieczeń wołowa kanapki, prezentacja była super, naprawdę były piękne i smaczne. Personel był bardzo pomocny i przyjazny.\nUzyskaj szybką odpowiedź od pracowników i klientów obiektu Rumours Coffee House.


Jakie właściwości mogą posiadać kremy przeznaczone do naszej skóry twarzy? | Super Portal\nHome>Życie codzienne>Jakie właściwości mogą posiadać kremy przeznaczone do naszej skóry twarzy?\nJakie właściwości mogą posiadać kremy przeznaczone do naszej skóry twarzy?\nNapisane przez Super Portal 26 sierpnia 2021 6 września 2021 Napisz komentarz Jakie właściwości mogą posiadać kremy przeznaczone do naszej skóry twarzy?Życie codzienne\nDla wielu z nas kremy to podstawa pielęgnacji skóry twarzy. Sięgamy po nie najczęściej rano i wieczorem, a nawet w trakcie dnia np. jeśli zachodzi konieczność ponownego nałożenia kremu z filtrem. Zwykle przy wyborze kremu kierujemy się naszym typem skóry oraz problemem, na który dany specyfik ma pomóc. Jakie właściwości mogą posiadać kremy do twarzy?\nCzasem wybór produktów do pielęgnacji może przyprawić o zawrót głowy. Kremy regenerujące do twarzy mają poprawić ogólny stan skóry, szczególnie suchej i odwodnionej. Działanie łagodzące i nawilżające pozwala uporać się z problemami i dyskomfortem. Chętnie wybierane są też kremy liftingujące, mające za zadanie ujędrnić i uelastycznić skórę, regenerując ją i dając efekt przeciwzmarszczkowy. Dla osób, którym zależy na ogólnym poprawieniu wyglądu i kolorytu twarzy, polecane są kosmetyki rozświetlające. Redukują one widoczność zmarszczek, nadają skórze promienny i młodzieńczy wygląd. Wybór kremu warto dostosować do swoich specyficznych potrzeb, aby w pełni cieszyć się efektami.


Sukienka na ostatki 2017\nDopiero witaliśmy Nowy Rok na sylwestrowej zabawie, dopiero co rozpoczynaliśmy czas karnawałowych zabaw a już niedługo przyjdzie nam żegnać karnawałowe szaleństwa. Za kilka dni ostatki a wraz z nimi huczne zabawy, eleganckie bale, ale i nieco bardziej skromne domówki u znajomych czy party na parkiecie w klubie.\nCzas najwyższy na wybór stroju i fryzury na ostatki. A postarać się warto bo to przecież ostatnia zabawa tegorocznego karnawału!\nPrzygotowania do imprezy ostatkowej zacząć należy oczywiście od wyboru kreacji. Warto postawić na sukienkę – strój, w którym każda z nas wygląda niezwykle zjawiskowo. Jednak by osiągnąć zamierzony efekt i prezentować się na wieczorze ostatkowym imponująco koniecznie zadbaj o to, by model sukni był dopasowany do Twojej sylwetki.\nMy proponujemy modną w tym sezonie trapezową sukienkę w kolorze czerwonego wina. Taka kolorystyka pasować będzie zarówno brunetce o ciemnej karnacji, jak i delikatnej blondynce. Do sukienki dobierz dodatki nawiązujące do tylu retro; kremowy sznur pereł, czarna futrzana kopertówka, kolczyki imitujące stare broszki. Akcentem nowoczesnym w Twoim image mogą być buty – botki typu szpilki– sandałki wzorowane seksownymi cętkami. Stylizacja godna mistrzyni.\nJeśli chodzi o cętki możesz zamiast butów z akcentem „rodem z dżungli” wybrać sukienkę niczym z lamparciej skóry – proponujemy asymetryczną kreację z dość mocnym dekoltem. Sukienka taka to idealny strój do klubu, na dyskotekę, ale także party u znajomych.\nCętki pojawiają się nie tylko na butach i sukienkach, ale także na innych częściach garderoby. Jeśli nie masz ochoty na założenie sukienki, nie chcesz też tracić czasu na dobieranie dołu stroju do góry (czy też na odwrót) – wybierz bardzo kobiecy kombinezon w cętki. Pasować do niego będzie długi złoty wisiorek, szeroka bransoletka oraz wysokie złote szpilki.\nKoktajlowa kreacja na ostatki? W tym sezonie modne są pudrowe kolory. Godna uwagi jest więc sukienka mini w delikatnym kolorze różu. Sukienka przywodzi na myśl wiosnę i ciepłe dni, to wszystko dzięki jej subtelnemu, zwiewnemu krojowi. Kreacja świetnie zgra się z dużą kopertówką w kolorze o ton lub dwa ciemniejszym niż sukienka.\nJeśli chodzi o fryzury stawiamy na naturalność. Zamiast mocno natapirowanych włosów proponujemy więc romantyczne loki, delikatne upięcia, warkocze oraz proste rozpuszczone włosy.\n14 lutego 2012 by\tanna\nTaggs:\tbluzka na ostatki fryzura na ostatki fryzury na ostatki kreacje karnawałowe moda karnawałowa moda ostatkowa paznokcie na ostatki sukienka na ostatki sukienka ostatkowa torebka na ostatki\nPrevious Post: Romantyczne ubrania na walentynki\nNext Post: Dla kogo są baskinki?\nkreacje karnawałowe fryzura na andrzejki sukienka na studniówkę mała biała sukienka z koronką andrzejki sukienki sukienka sylwestrowa buty na studniówkę mała czarna na studniówkę sukienki studniówkowe paznokcie na wieczór czerwone usta bluzka na studniówkę fryzura na sylwestra bluzka na wesele czerwone szpilki buty na słupku beżowe buty moda sylwestrowa mała czarna moda świąteczna moda karnawałowa eleganckie bluzki buty na sylwestra czerwona szminka moda studniówkowa moda andrzejkowa sukienka na ostatki sukienki karnawałowe kreacje sylwestrowe dla puszystych


Moskwa: Metrowagonmash dostarczy 52 autobusy szynowe dla RZD -\nJSC Metrowagonmash z siedzibą w Mytischi dostarczy 52 wagony autobusów szynowych typu RA-2 oznaczanych serią 750.05 na kolejach rosyjskich (RZD). Przewoźnik otrzyma 14 trójwagonowych zespołów (wagon czołowy + środkowy + czołowy) oraz 10 wagonów środkowych do eksploatowanych już pojazdów. Na chwilę obecną RZD posiada 17 zespołów spali\nJesteś tutaj: Inforail / UE news / Moskwa: Metrowagonmash dostarczy 52 autobusy szynowe dla RZD\nTRANSMASHHOLDING R. Piech - Opublikowano: 27.09.2007 13:23:27\nJSC Metrowagonmash z siedzibą w Mytischi dostarczy 52 wagony autobusów szynowych typu RA-2 oznaczanych serią 750.05 na kolejach rosyjskich (RZD). Przewoźnik otrzyma 14 trójwagonowych zespołów (wagon czołowy + środkowy + czołowy) oraz 10 wagonów środkowych do eksploatowanych już pojazdów. Na chwilę obecną RZD posiada 17 zespołów spalinowych typu RA-2 z czego 12 jest trójwagonowych, a 5 jest dwuwagonowych.


Desernik rabarbarowy, czyli sernik na zimno z rabarbarem - BaBy w kuchni\nciasta bez pieczenia// serniki\nCiasta sezonowe zawsze mnie stresują. Boję się, że nie zdążę ich upiec, a owoców do nich potrzebnych już nie będzie. Na szczęście z rabarbarem ostatnio mi się udało. Tym razem nie jak co roku – nie było to ciasto ucierane, ale przepyszny kwaskowaty sernik na zimno z rabarbarem, a właściwie desernik – desernik rabarbarowy! Pamiętajcie, żeby przygotować go dzień przed podaniem – musi się dobrze schłodzić w lodówce przez noc, żeby dało się go kroić i serwować gościom.\nkilka łyżek rumu lub mocnej herbaty do nasączenia (opcjonalnie)\nFormę wykładamy papierem do pieczenia, a na papierze układamy biszkopty jeden obok drugiego. Można je nasączyć rumem lub herbatą.\n2 czerwone galaretki (np. o smaku owoców leśnych)\nRabarbar myjemy i kroimy na centymetrowe kawałki. Wrzucamy do garnka i zasypujemy cukrem. Podgrzewamy kilka minut, co jakiś czas mieszając, aż rabarbar lekko zmięknie. Dolewamy do niego 3 szklanki wody i szybko zagotowujemy. Odstawiamy garnek z palnika, dodajemy galaretki w proszku i mieszamy do rozpuszczenia żelatyny. Odstawiamy do ostudzenia. Chłodny garnek wkładamy do lodówki, żeby galaretka zaczęła tężeć, a w międzyczasie przygotowujemy masę.\nUwaga! Trzeba uważnie obserwować galaretkę. Nie może za bardzo zgęstnieć w garnku, bo nie uda nam się jej wylać na ciasto.\n1/3 + 1/4 szkl. wody\nŻelatynę mieszamy z 1/3 szklanki ciepłej wody i odstawiamy na 5 minut. Dodajemy pozostałą 1/4 szklanki wody, tym razem gorącej, i mieszamy, aż żelatyna się całkowicie rozpuści. Zostawiamy do lekkiego przestudzenia.\nMascarpone ubijamy z cukrem przez kilka minut. Dodajemy zimną kremówkę i ubijamy jeszcze kilka minut, aż masa trochę zesztywnieje.\nPłynną i ostudzoną żelatynę wlewamy do masy z mascarpone i krótko miksujemy lub mieszamy delikatnie łyżką. Wykładamy masę na spód z biszkoptów. Wstawiamy na godzinę lub dwie do lodówki.\nTężejącą galaretkę wylewamy na masę i chłodzimy w lodówce jeszcze kilka godzin, a najlepiej całą noc.\n#galaretka, #kremówka, #mascarpone, #rabarbar\n• Chleb z miodem i płatkami owsianymi Poprzedni\nDrożdżówki z serem • Kolejny\nSerowe koreczki – kulki serowe na imprezę


Archiwa: dentysty - Najnowsze trendy tej jesieni! kkidsclothes.com\nCo zrobić żeby nasze zęby były niczym uśmiech gwiazd filmowych? Domowe pomysły na oczyszczenie zębów mogą uszkodzić szkliwo i doprowadzić do wielu nieciekawych skutków. Najpierw musimy pójść do dentysty i doprowadzić do przyzwoitego stanu nasze zęby, żeby następnie móc myśleć o wybielaniu zębów. Fachowe porady dentystyczne są jedyną słuszną drogą, gdy mamy ochotę sprawić by nasze zęby stały się zdrowe i dobrze wyglądały.\nContinue reading „Fachowe doradztwo stomatologiczne” →\nZadbaj o swoje zdrowiedentysty, implantów, paradontoza, stomatologa\nContinue reading „Gabinety dentystyczne w Warszawie – miejsca, w jakich znajdziesz sposobną pomoc” →\nCo zrobić by nasze zęby były niczym uśmiech gwiazd filmowych? Domowe sposoby na wybielenie zębów mogą uszkodzić szkliwo i prowadzić do wielu nieciekawych skutków. Po pierwsze powinniśmy iść do dentysty i wyleczyć zęby, żeby później móc pomyśleć o wybielaniu zębów. Profesjonalne porady dentystyczne są jedyną słuszną drogą, gdy chcemy sprawić by nasze zęby były zdrowe i dobrze się prezentowały.\nContinue reading „Fachowe porady dentystyczne” →\nContinue reading „Wyspecjalizowane salony stomatologiczne w Wołominie – jak je wyszukać?” →\nZadbaj o swoje zdrowiedentysty, lekarzy, osoby, problem, środki\nCzęste mycie zębów, płukanie jamy ustnej, nitkowanie zębów i typowe odwiedziny u stomatologa, to kilka reguł, którymi ma obowiązek kierować się każdy, kto pragnie mieć piękny uśmiech. Okazuje się jednak, że nasze przyzwyczajenia związane z higieną i zdrowiem jamy ustnej pozostawiają dużo do życzenia.\nContinue reading „Jak najlepiej dbać o zęby” →\nZadbaj o swoje zdrowiedentysty, Próchnica\nPosted on Maj 18, 2018 Maj 18, 2018 by admin\nContinue reading „Jak troszczyć się o ząbki dziecka?” →\nBez kategoriidentysty, rozwój, uzębienie, zdrowe\nO stan zębów należy zadbać od najmłodszych lat, ażeby przez długie lata cieszyć się pięknym uśmiechem.\nSzczotka do zębów to jedynie cząstka powodzenia do harmonijnej higieny jamy ustnej.\nContinue reading „Codzienne używanie sprzętu w zabiegach higienicznych jamy ustnej” →\nZadbaj o swoje zdrowiedentysty, rodzina, sprzęt


Napisz w 2-3 zdaniach... - Zadane.pl\nCzy reklama jest potrzebna? Napisz w 2-3 zdaniach\nprzez Natalcia904 12.03.2010\nReklamy bardzo denerwują ludzi. Kiedy nadchodzi ciekawa chwila w filmie - pojawia się reklama. Wtedy mówię - "Al te reklamy są głupie!". Lecz dla sklepów , firm marketingowych itd. reklamy są bardzo ważne , ponieważ bez nich nie mogli by się zareklamować.\nReklama jest potrzebna do zachęcania ludzi.Dzięki reklamie ludzie dowiadują się i przekonują do danego przedmiotu.Reklama jest też niekorzystna np. kiedy prudukt okarze się zbędny i zepsuty.\nMoim zdaniem tak, ponieważ ludzie by nie zarabiali.Lecz w jakiś sposób to jest złe dlatego , że ludzie nakłaniają ludzi do kupienia niepotrzebnych rzecz np. eXtra bluski w której i tak nie będziemy chodzic.


Skuteczne centrum rehabilitacyjne do którego warto trafić, jeśli miewasz kontuzje - windsurfingeracup.pl\nRehabilitacja to kompleksowe działanie na rzecz osoby która jest niepełnosprawna fizycznie lub psychicznie - lub z jakimś deficytem w wyżej wymienionych obszarach. Rehabilitacja ma na celu przywrócenie tej osobie maksymalnej do osiągnięcia sprawności fizycznej lub psychicznej a także zdolności do pracy oraz do uczestniczenia w życiu społecznym.\nRehabilitacja jest integralną częścią procesu terapeutycznego, wraz z innymi metodami leczenia, która współdecyduje o jego ostatecznej skuteczności- zdecydowanie więcej zobaczysz pod tym adresem. Ze względu na zróżnicowanie oddziaływań rehabilitacja - szczególnie neurorehabilitacja jest często prowadzona przez interdyscyplinarny zespół terapeutyczny, składający się z lekarzy różnych specjalności - fizjoterapeutów, terapeutów zajęciowych, pielęgniarek, logopedów itd.\nDziałania Centrum Rehabilitacyjnego opierają się na najnowszych standardach i technologii rehabilitacyjne kolan, kręgosłupa, barków jak i rekonstrukcji wiązadeł i innych dysfunkcji aparatu ruchu. We współpracy z najlepszymi lekarzami przygotowywany jest indywidualny plan, pozwalający na przywrócenie odpowiednich wzorców ruchowych jak i polepszenie kontroli nerwowo-mięśniowej. Centrum rehabilitacji kooperuje z wieloma klubami sportowymi. Dobór sprzętu i ćwiczeń uzależniony jest od etapu gojenia tkanek, lokalizacji uszkodzonych struktur oraz etapu choroby. Dodatkowe konsultacje u dietetyka, odnowy biologicznej, przygotowanie warsztatów rekreacyjnych, konsultacje dotyczące, czynią Centrum - przyjaznym pacjentowi, pozwalając mu w optymalny sposób powrócić do zdrowia.\nPlan rehabilitacyjny np. kręgosłupa dostosowany indywidualnie do każdej osoby pozwala osiągnąć świetne wyniki terapii rehabilitacyjnej, a pacjenci rychło powracają do sił- rehabilitacje kręgosłupa w Krakowie. Centrum podkreśla i realizuje idee holistycznego spojrzenia na pacjentów podczas diagnostyki, terapii oraz prognozowania wyników zastosowanego leczenia. Centrum posiada odpowiedni, profesjonalny sprzęt rehabilitacyjny, który pomaga zdiagnozować i zrozumieć problemy, z którymi borykają się pacjenci. Rehabilitacja jest gwarantem powrót do pełniej sprawności.


Elemis Aching Muscle Super Soak, płyn do kąpieli Musclease, 400 ml | Beautyshop.ie\nStrona główna / Kąpiel / Elemis Aching Muscle Super Soak, płyn do kąpieli Musclease, 400 ml\nRazem: € 41.95\nOpis produktu Elemis to wiodąca luksusowa brytyjska marka spa i produktów do pielęgnacji skóry, ulubiona przez aż 6.5 milionów osób odwiedzających spa rocznie. Udane połączenie naturalnych składników aktywnych z najnowocześniejszą technologią pozwoliło Elemis wprowadzić na rynek jedne z najbardziej wpływowych produktów przeciwstarzeniowych i profesjonalne terapie spa ...\nElemis jest wiodącą luksusową brytyjską marką spa i produktów do pielęgnacji skóry, ulubioną przez aż 6.5 milionów osób odwiedzających spa rocznie. Udane połączenie naturalnych składników aktywnych z najnowocześniejszą technologią pozwoliło Elemis wprowadzić na rynek jedne z najbardziej wpływowych produktów przeciwstarzeniowych i profesjonalne terapie spa, jakie kiedykolwiek widział przemysł kosmetyczny.\nFormuły Elemis, kierowane przez wielokrotnie nagradzaną skuteczność produktów przeciwzmarszczkowych i pielęgnacyjnych, opracowano z myślą o dynamicznym leczeniu skóry z potężnymi efektami. Starannie opracowana relacja między naturalnymi składnikami a postępem naukowym pozwala Elemis na tworzenie wielu aktywnych formulacji w celu zapewnienia maksymalnej aktywności terapeutycznej.\nOpracowany przede wszystkim do profesjonalnych zabiegów gwarantuje głębię i niezawodność każdego produktu, zapewniając dynamiczne rozwiązywanie problemów związanych ze stylem życia w spa i w domu. Sercem każdego produktu jest unikalne menu spa-terapii Elemis. Te zabiegi są podstawą koncepcji stylu życia Elemis i zostały opracowane z myślą o poszanowaniu złożonej fizjologii skóry i ciała.\nOferując niezrównane doznania, unikalne sekwencje masażu i maseczki zwiększające moc w połączeniu z najsilniejszymi dostępnymi substancjami aktywnymi, zapewniają osiągnięcie dramatycznych, widocznych rezultatów. Poprzez innowacje i ciągłą ewolucję celem Elemis jest ciągłe dążenie do nowych odkryć w dziedzinie terapeutycznej skóroznawstwa. Elemis jest sposobem na życie i obejmuje stale zmieniające się potrzeby dzisiejszego gorączkowego trybu życia.\nZestaw do dermaplaningu LUX SKIN®


Byfyj i ślonskie kluski. Muzeum Górnośląskie w Bytomiu zaprasza na wystawę "Przy kuchennym stole" - Dziennikzachodni.pl\nByfyj i ślonskie kluski. Muzeum Górnośląskie w Bytomiu...\nAktualizacja: 6 listopada 2013 16:26\n@materiały Muzeum Górnośląskiego\nWspółczesne korzystanie z kuchni różni się od tego z końca XIX lub początku XX wieku. Jednak jej postrzeganie w pewnym sensie jest wciąż takie samo. Około 150 lat temu dom, stanowiący ramy przestrzenne życia rodzinnego, urządzany był według obowiązującej w danej okolicy tradycji oraz według ówczesnej mody, co poniekąd sprawdza się i dziś.\nJednak przez wiele wieków nie wprowadzano zasadniczych zmian w wystroju. Różnice głównie polegały na wielkości domu i ilości pomieszczeń, natomiast w mniejszym stopniu dotyczyły wyposażenia i rozmieszczenia sprzętów. Wypływały z ukształtowania terenu oraz zamożności właścicieli.\nWe wnętrzach dwuizbowych, izba spełniała funkcję gospodarczą, mieszkalną, kulturową i towarzysko-reprezentacyjną. W izbie kuchennej przebywało się najwięcej.\nPrzez lata kuchnia była sercem śląskiego domu. Miejscem, w którym nie tylko przygotowywało i spożywało się posiłki, w niej skupiało się całe życie rodzinne i sąsiedzkie. Tutaj domownicy spali, myli się, dzieci się uczyły, dziadkowie snuli opowieści przy ciepłym piecu, kobiety darły pierze. Z biegiem lat zmieniał się wystrój kuchni, a wiele dawnych sprzętów utraciło swoją pierwotną funkcję. Rodzina jednak nadal spotykała się i wciąż się spotyka podczas posiłku przy kuchennym stole. Proponowana ekspozycja pokaże jak zmieniał się wystrój kuchni, jaką ewolucję przeszły meble i sprzęty kuchenne od XIX wieku do lat współczesnych. Poszczególne wnętrza, dzięki specjalnej aranżacji, przybliżą nie tylko wystrój, ale również życie rodzinne w kuchni, doroczne świętowanie i związany z tym proces przyrządzania posiłków. Zwiedzający zapoznają się z meblami, sprzętami, a także zwyczajami praktykowanymi w przestrzeni kuchennej. Młodzi ludzie zobaczą między innymi: szybunek, szlabank, byfyje, poznają również tradycje kulinarne. Natomiast starsze pokolenie powspomina darcie pierza, czy kiszenie kapusty. Zwiedzający spoza regionu będą mogli poznać tradycje śląskie. ZOBACZ KONIECZNIE:\nŚląska kuchnia wigilijna [ŚWIĄTECZNE PRZEPISY NA MAKÓWKI, MOCZKĘ, KARPIA]\nW tradycyjnym wyposażeniu kuchni sprzęty, jak również ich rozmieszczenie, określone były tradycją, od której początkowo rzadko odstępowano. Sprzęty o prostej i mocnej konstrukcji ustawiano wokół ścian, tak by środek izby pozostał pusty. Do najważniejszych mebli – mimo iż używano go tylko w szczególnych okolicznościach – należał stół, który umieszczano w przeciwległym do pieca kącie.\nWraz z rozwojem budownictwa murowanego nastąpiła tendencja do zwiększania powierzchni mieszkalnej i modyfikacji urządzania wnętrza. Sień utraciła dawne funkcje gospodarcze. Wnętrza zaczęto staranniej wykańczać. Tynkowane ściany malowano kolorowymi farbami i nanoszono wzory wałkiem. Upowszechniło się lakierowanie obramowań okiennych oraz malowanie drewnianych podłóg na orzechowy lub mahoniowy kolor. Tradycyjne sprzęty zaczęto stopniowo zastępować nowoczesnymi meblami typu miejskiego. Nowe meble przeważnie nabywano przy ożenku.\nZ użycia wyszły między innymi ławy i szlabanki. Wyposażenie mieszkań w sprzęty typu miejskiego i rozmieszczenie ich według nowych zasad nasiliło się w okresie międzywojennym. Popularnością zaczęły cieszyć się zestawy mebli kuchennych, gdzie pojawił się oszklony kredens, tzw. byfyj, duży przykryty ceratą stół, kilka szafek na naczynia, taborety. Stół zaczęto ustawiać na środku, w oknach pojawiły się firanki i kwiatki, rozpowszechniła się tzw. garnitura kuchenna. Kuchnie rodzin robotniczych nadal pełniły ważną funkcję rodzinną.\nZ reguły były duże, z piecem (w pokojach nie zakładano pieców), który znajdował się po prawej lub lewej stronie od wejścia, co nawiązywało bezpośrednio do wzorów z chałup chłopskich.\nKuchnia nadal była miejscem, w którym odbywały się zabiegi higieniczne. Do 1914 roku, a w wielu familokach do lat 50. XX wieku, podstawowym ujęciem wody był metalowy zlew, zainstalowany w sieni. Pojawienie się telewizora w drugiej połowie lat 50. XX wieku spowodowało stopniowe przenoszenie się rodziny do pokojów. Kuchnia z lat 70. XX wieku zostanie zaprezentowana w małym, ślepym pomieszczeniu blokowym, gdzie prócz typowej wówczas meblościanki kuchennej zobaczymy urządzenia elektryczne. Ekspozycję wieńczy kuchnia nowoczesna, która zaprojektowana i przygotowana została przez IKEA. Choć przez lata to pomieszczenie tak bardzo się zmieniało, to przecież nadal jest ono sercem każdego domu i synonimem ogniska domowego. Dzięki współpracy Muzeum Górnośląskiego i IKEA Katowice na wystawie znalazła się właśnie kuchnia współczesna – nowoczesna, ciepła i funkcjonalna. W tym wydaniu jest ona znana i bliska niemal każdemu z nas, stąd tak dobrze uzupełnia ekspozycję. Jak przed laty, tak i dziś, wciąż chętnie siadamy na nowych stołkach, a wśród kolorowych akcesoriów rozmawiamy czy wspólnie gotujemy rolade, kluski ślonskie i modro kapusta.\nWernisaż wystawy: 15 listopada 2013, godz. 17.00\nCzas trwania wystawy: 15.11.2013-27.04.2014 r. Miejsce: gmach przy ul. W. Korfantego 34\nKurator: Anna Grabińska Szczęśniak\nINO KAJ WNIYMCACH DZIŚ STOJOM POLSKIE FAMILYNBLOKI INO NA ŚLONSKU 777GOROLE RABUJOM SZABRUJOM I USIEBIE PRYWATA eLITY BUDUJOM (gość)\n/ 1 / 3 TU SIE HISTORIA ZATRZIMAŁA 100LOT TYMU ZA CO POLACKIE GOROLSTWO NIY ODPOWIADO BO ONI ZA NIC NIY ODPOWIADAJOM BO CFANE ZŁOdzieje.\nzarządcy kręcili nosami, jeśli za mocno cuchnęło." SANDPSYM nadiDIOTEN NARoT0WYM goRoLYM HAMSKIM\n100LOT TYMU ZA NIYMCA UBIKACJE NA PÓŁPIYNTRZE NORMA NIYMIECKO =SOCJAL ROBOTNICZY (gość)\n/ 3 / 3 CZEGO HAMSTWO ZIDIOCONE LIBERALNIE PO TRUPAH IDONCE NIY ZROZUMI JAK I EMERYTUR DO ROBOLI I URLOPÓW + HOROBOWEGO NOWOBOGackie PS0TUMANY ZDZIDZIAŁE TO W & 70% BANDYTY BYŁE BO PIYRSZY MILION TRZA...rozwiń całość\nCZEGO HAMSTWO ZIDIOCONE LIBERALNIE PO TRUPAH IDONCE NIY ZROZUMI JAK I EMERYTUR DO ROBOLI I URLOPÓW + HOROBOWEGO NOWOBOGackie PS0TUMANY ZDZIDZIAŁE TO W & 70% BANDYTY BYŁE BO PIYRSZY MILION TRZA POdyeBAĆ TAK JAK BANDYTA SANTUMAN =A JAK ŻYRTKI ZA HAŁUPAMI Z GUFNA I GLINY U GOROLI WYGLONDAŁY BORYNY SIE ZAPYTAĆ HŁOPI REJMONTA TO DZICZ POLLASKA DO DZISIEJ INO ZA KOMUNY ZOOstaLI WYKSZTAUCYNI ALMYNTallNIE HAM HAMYM WIEPSZOWYM ZAWSZE BYDZIE A AUTOR HŁOPÓOW SIE ZAPIŁ W WIEJSKI HACIE RODZINY SANTUMANUFF PODZIWIWSZY ĆIULTURE TUMANA PIESKOWEGO.zwiń\nJanosch 'Cholonek czyli dobry Pan Bóg z gliny'. Wydawnictwo Znak, Kraków rok 2011. str. 49.\n/ 2 / 10 Komory nie miały drzwi, aby z kuchni mogło tam wpaść trochę światła i powietrza. Większość ludzi zasłaniała komory końską derką lub narzutką leżankową. tego wymagały względy moralne, bo w komorze...rozwiń całość\nKomory nie miały drzwi, aby z kuchni mogło tam wpaść trochę światła i powietrza. Większość ludzi zasłaniała komory końską derką lub narzutką leżankową. tego wymagały względy moralne, bo w komorze stał kibel do odlewania; w każdej rodzinie było co najmniej osiem osób, lecz przeciętnie od czternastu do szesnastu, w tym część dziewcząt. Kiedy siadały na kiblu, nie musiał zaraz każdy tam zaglądać. Kibel był do trzy ćwierci napełniony wodą, żeby smród nieco rozwodnić. W większych rodzinach kibel był tylko do połowy napełniony, bo przy zwiększonej frekwencji zaczęłoby się z niego przelewać, a dziouchy przy siadaniu zamoczyłyby sobie tyłki i nabawiły się niechcąco przeziębienia, a przeziębienie tam od spodu to nie żarty. Administracja spoglądała na to niechętnym okiem, gdy przybywała na inspekcję; zarządcy kręcili nosami, jeśli za mocno cuchnęło."zwiń\n/ 7 / 2 sandman mieszkania na Śląsku nie miały drzwi ino forhangi i niektorzy mieszkali w jurtach tak jak ty cepie cielmicki\nPewnie o kutji itp. tam bydom fanzolic.\n/ 4 / 2 jw.\nTo nie slaskie, nie prawdziwe i nie moje muzeum.\n/ 3 / 1 Byfyj i ślonskie kluski - jak juz, to klyjzy.\nSANDUPman SPI ZE WIEPSZKAMI NA ZIMA ZA OGRZYWANIE OSZCZYNDZO JAKTO GOROL Z PGR\nGOROL ZIDIOCONY BO SIE DOROBIŁ =SANDTUMAN POdły PR0WOKAToR POLAkoFSKI (gość)\n/ 5 / 2 ZAPOMNIOŁ O ŻYRDCE OBESRANY W PGERZE I SŁAWOJCE CUDZIE POLACKI ARHITEKTURY WIEŚNIACKO SRAmacki.BIADA BIAda JAK SIE Z HAMODZIADA SPIESZCZONEGo poNpP0n ZROBI HAMSKI BYDEL uKSZTAUCONY I WYŻY D0UPA MO...rozwiń całość\nZAPOMNIOŁ O ŻYRDCE OBESRANY W PGERZE I SŁAWOJCE CUDZIE POLACKI ARHITEKTURY WIEŚNIACKO SRAmacki.BIADA BIAda JAK SIE Z HAMODZIADA SPIESZCZONEGo poNpP0n ZROBI HAMSKI BYDEL uKSZTAUCONY I WYŻY D0UPA MO NIŻ INTELEKT =ŚWIT0WIEC gOR0LASKI.zwiń\nPo co te nerwy Panie beblok? Po co obrażanie. Proza Janoscha nie kłamie.\n/ 2 / 6 Znakomity niemiecki prozaik Janosch pisze w swojej książce "Cholonek..." samą prawdę. Tak było. A w wielu domach na Śląsku tak jest i dzisiej. Niektórzy nie chcą przyjąć do wiadomości PRAWDY i wolą...rozwiń całość\nZnakomity niemiecki prozaik Janosch pisze w swojej książce "Cholonek..." samą prawdę. Tak było. A w wielu domach na Śląsku tak jest i dzisiej. Niektórzy nie chcą przyjąć do wiadomości PRAWDY i wolą sobie śnić o "naszych śląskich noblistach"...zwiń\n@@@sandman biały • 06.11.13, 22:16:05 +++++ (gość)\n/ 4 / 1 Janosch, właśc. Horst Eckert (ur. 11 marca 1931 w Zabrzu) – urodzony na Górnym Śląsku pisarz niemieckojęzyczny, autor literatury dziecięcej.\nSzanowni Państwo. Z Waszych opowieści wyłania się idylliczny obrazek kuchni wraz z jej zapachami\n/ 3 / 12 Ale bądźmy szczerzy. Moczem w kuchni śląskiej też śmierdziało. :-) Pamiętam jak w młodości byłem u kolegi na Nikiszu. Nie mogłem tego zrozumieć dlaczego tak "jedzie' moczem. dopiero kiedyś mi to po...rozwiń całość\nAle bądźmy szczerzy. Moczem w kuchni śląskiej też śmierdziało. :-) Pamiętam jak w młodości byłem u kolegi na Nikiszu. Nie mogłem tego zrozumieć dlaczego tak "jedzie' moczem. dopiero kiedyś mi to po gorzołce wytłumaczył, że z "małą potrzebą" nie zawsze chce się lecieć do haźla na półpiętrze. Sika się więc do ausgusa. nie chciałem mu w to uwierzyć, ale potem przeczytałem "Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny" i zrozumiałem, że to był powszechny proceder na Śląsku. Szanowni Państwo. Bądźmy szczerzy. Tak było (jest nadal?) we wszyjskich śląskich domach z haźlem na dworze albo na półpiętrze :-)zwiń\n@----sandman biały • 06.11.13, 20:21:09 ''''' (gość)\n/ 4 / 1 sandman to są opowieści z autopsji zapomniałeś jeszcze dodać i napisać jak to gówna zapakowane w papier wyrzucaliście przez okno ( z okna) bo nie wiedziałeś do czego służą ubikacje ,one służyły...rozwiń całość\nsandman to są opowieści z autopsji zapomniałeś jeszcze dodać i napisać jak to gówna zapakowane w papier wyrzucaliście przez okno ( z okna) bo nie wiedziałeś do czego służą ubikacje ,one służyły twojej mamuśce do mycia kartofli i śledzi solonych a potem ich szukała bo ta jośka się straciłyzwiń\nTy smrodzie sandmanowski!!!!!!!!!!!\nmiałem ubikację na półpiętrze,wtedy,gdy ty przez żyrtkę srałeś,ale NNNNNNNNNNNNigdy (gość)\n/ 2 / 1 Nigdy w kuchni nie siusiałem,ani każdy z moich też.\nNie przyrównuj swych zwyczajów do naszych-błaźnie z ziem ..\nSandman,ale z ciebie szuja! skomentuj\nno no. Spokojnie proszę Pana. Coś za bardzo Pan zaprzecza, że sikał do ausgusa.\n/ 2 / 4 Szanowny Panie. Jestem w 100% pewny, że sikał Pan do ausgusa w kuchni. Każdy to robił, kto miał haźiel na dworze albo na półpiętrze. Na kłamstwie nie zbuduje Pan swojej śląskiej tożsamości. Przykro...rozwiń całość\nSzanowny Panie. Jestem w 100% pewny, że sikał Pan do ausgusa w kuchni. Każdy to robił, kto miał haźiel na dworze albo na półpiętrze. Na kłamstwie nie zbuduje Pan swojej śląskiej tożsamości. Przykro mi że wypiera pan wydarzenia ze swojej przeszlości...zwiń\nSandmann - nazot do ziemianki, bo ci narzondy zmarznom!\n/ 2 / 1 A ty wjysz pamponiu, co to bol ausgus?\nNiy, to niy boly te dwa kije, kere ejs brol, jak ejs za stodola szol!\nW tych tfojich wytryskach, to logiki niy ma za grosz - poczytej sie te wypulanstwo, to...rozwiń całość\nA ty wjysz pamponiu, co to bol ausgus?\nW tych tfojich wytryskach, to logiki niy ma za grosz - poczytej sie te wypulanstwo, to mozno przidziesz na to - czamu.\nAle som take, co gupie sie rodzom i gupie umjyrajom! Jak ty!zwiń\n@sandman biały • 07.11.13, 07:57:05 traratrara (gość)\n/ 3 / 1 sandman biały a ty z lenistwa do dzisiaj nosisz na twojim OGONIE I MIECHU worek zawieszony na siki ( MOCZ) boś leniwy do WC lecieć i dlatego śmierdzi na KM od ciebie skomentuj\n@sandman biały • 06.11.13, 20:21:09 ##### (gość)\n/ 9 / 2 sandman taką padliną jak ty to do dziesiaj śmierdzi , gdzie się pojawisz to śmierdzi skunksem skomentuj\n/ 7 / 2 Co mnie obchodza zwyczaje panujace w twoim rodzinnym domu! To ze jak kiedys pisales bierzesz kapiel w kazda sobote tez mnie nie obchodzii! Tylko dzieci szkoda......\nCzynste mycie, skraca zycie - godajom Gorole!\n/ 4 / 2 A co je u ciebie Sandmann z kompaniym, jak Brynica je zamarzniynto?\n/ 3 zacznie hihi musze naladowac iPada\nPamiętam z młodych lat...\n/ 7 / 2 jak opa piekł kartofle w popiele a my parzyli se palce jedząc je gorące.Potym kroiliśmy kartofle cieńko i ciepali je na rozgrzana blacha, to były czipsy - nie to góówno co jest terozki...\njak opa piekł kartofle w popiele a my parzyli se palce jedząc je gorące.Potym kroiliśmy kartofle cieńko i ciepali je na rozgrzana blacha, to były czipsy - nie to góówno co jest terozki...\nOma potrafiła wyczarować jedzenie ze wszystkiego, nie zmarnowała się żadna sznitka chleba ani tyż marchewka. I było to smaczne, że aż hej!!!\nI to chyba jest część naszyj Ślaskiej historii i tożsamości... Chyba że się myla...zwiń\nDo dzis mom w nosie zapach pieczony na blasze sznity!\n/ 9 / 2 Jak ech - Karlus - przeczytou Twoje spominki o jodle downij, to musza Ci pedziec, co u nos tysz bolo niy unaksij.\nWlasnych Opow ech niy miol – jedyn sie straciol jeszcze przet Polckom – jak na...rozwiń całość\nJak ech - Karlus - przeczytou Twoje spominki o jodle downij, to musza Ci pedziec, co u nos tysz bolo niy unaksij.\nWlasnych Opow ech niy miol – jedyn sie straciol jeszcze przet Polckom – jak na grubie bol wypadek, to go trefiolo, i umar koncym 1944 – jeszcze w Beuthen. A drugi – kajsik na Syberii – bo go Rusy wziyni do gyfangynszaftu, i niy prziszol nazot.\nBestosz ech pieczone w ognisku kartofle jod ino, jak my z mojym przijacielym jezdziyli do jego Opy do Starych Paniewnik.\nAle w doma, to Oma i moja Mama bardzo dobrze znaly naszo sloncko kuchnia. Rozmajicie to bolo – jak chlyp sie zesuszol, to bola wodzionka, kero my z mojim bracikiym wcinali jak szlo! Kiszka I kartofle tysz boly na lobiol – I zodyn niy wynokfiol, co juzajs kiszka!\nAle w niydziela – a to bolo jodlo! Nudelzupa bola obowionckowo. Za bajtli, to jeszcze ze domowymi nudlami. A potym rozmajite mjynco (niy ino rolada), abo s kartoflami sztamfjokami, abo z kloskami. Jak boly karminadle, to musaly byc sztamfjoki I kwasno kapusta ze kwasnym ogorkiym I drobno pokronom cebulom (na surowo). Do uwarzony kfasny kapusty, to jo zawsze krol cebula – bo ech niy trowiol rubo pokrony cebuli. To mi zresztom zostalo do dzisiej, bestosz, jak robia karminadle, abo inksze jodlo – to som krom drobno cebula.\nJak niy bolo kompotu, to jadlo sie koncek kolocza – glownie s posypkom – niykedy s czornom, jak Ujek przislol kakao w pakecie. Dorosli pjyli bonkawa, a my dziecka – Malcka.\nTeroski, to mozno I wjyncy sie wynokfio przi robjyniu jodla – ale te stare sloncke strowy jam do dzisiej ( wodzionka niy, bo jako szef gonia tych, co smierdzom na cosnek – to tysz som niy chca cuc na knobloch).\n/ 8 Aleś mi smaka narobioł, aże mnie skrynco! Fajnie żeś to naszkryfloł!\nMusza ci pedzieć, co jo tyż mam takie same spominki. Moja opa warziła tak, że wszystkie najduchy przichodzili wąchać pod...rozwiń całość\nAleś mi smaka narobioł, aże mnie skrynco! Fajnie żeś to naszkryfloł!\nMusza ci pedzieć, co jo tyż mam takie same spominki. Moja opa warziła tak, że wszystkie najduchy przichodzili wąchać pod dźwieża - i łoblizywalisię łod ucha do ucha. Terozki moja baba przejęła ster w kuchni, ino co kachloka już nie ma :-( Nie ma kaj kartoflów piec.\nA wodzionka to jest numer jeden, jo się nie przejmuja, problem majom ci, co godajom ze mną... ;-)) Jo knobloucha nie czuja.\nPamiętom tyż, jak za bajtla moja starka brała sznita i lekko poloła ją wodom a potym posuła ją cukrym...\nFajnie było, pra?zwiń\n/ 6 / 1 na tymat knoblauchu,\nchyciolo mie gripsko,\nnoprzod zech zar jakies medikamynty colki tydziyn,\npo tym zrobiol zech sie dwa tydnie kuracja z knoblauchu,\npozbol zech sie wszyskich chorobskow i...rozwiń całość\nna tymat knoblauchu,\npozbol zech sie wszyskich chorobskow i wszyskich kamratow. ;-))zwiń\n/ 2 Jo tyż kiedyś mioł taka sytuacja jak żech na grubie robioł, sztajgier mnie skulisz tego pogonił aż pod szyb ;-))\nMoj opa cołkie życie raz w tydniu jodł knoblauch i cybulo, a coby mieć zdrowie to...rozwiń całość\nJo tyż kiedyś mioł taka sytuacja jak żech na grubie robioł, sztajgier mnie skulisz tego pogonił aż pod szyb ;-))\nMoj opa cołkie życie raz w tydniu jodł knoblauch i cybulo, a coby mieć zdrowie to przez lato raczył się tomatami. Ino cigarety kurzył, dwie paczki dziennie...\nI to bez cigarety żył ino 85 lot...\nKnoblauch je tysz dobry jako antykoncepcja.\n/ 4 Jo sie mysla - Tyta - co "ludowo medecyna" je dobro, jak sie mjyszko na bezludny wyspie, abo na Scianie wschodni (no, mozno i za Brynicom tysz).\n/ 1 trzim sie. ;-))\n/ 2 A czy o śląskiej kuchni z Jury i Częstochowy też czegoś się na wystawie dowiemy?\nJeśli nie, to ŚOT do dzieła!\nKozdy moze kupic bilet wstympu - a kogo wpuszczom - zoboczycie!\n/ 4 / 2 Wystawa robiom polcke okupanty Gornego Sloncka. Wielkodusznie mogom tukej tysz przijsc i Slonzoki, ino ze zaswiatczyniym, podpisanym bez dwoch goroli, kerzy potwierdzajom, co okaziciel oswiatczo,...rozwiń całość\nWystawa robiom polcke okupanty Gornego Sloncka. Wielkodusznie mogom tukej tysz przijsc i Slonzoki, ino ze zaswiatczyniym, podpisanym bez dwoch goroli, kerzy potwierdzajom, co okaziciel oswiatczo, co niy bydzie wynokfiol, jak mu tam zaserwujom jodlo - kere je typowo sloncke, jak: Staropolcke sloncke pierogi ruskie; kutja, zalewajka, abo zwijce cielece z nadzieniem wedzonkowo-ogorkowym (u nos roladami zwane).zwiń\n@Fridka Nowoczka (gość) • 06.11.13, 17:38:00 +*+++* (gość)\n/ 6 jeronie to przeca lwowskie jadlo , jo sie jeszcze nie dala przerobic , nasze to makowki ,Streuselkuchen,mocka,modro kapusta z roladom, (zupa z konopi na wigilio)-Siemieniotka kolocz z makiem itd\n/ 1 / 1 A wiesz ty co to oksymoron? Jeżeli nie, to wypowiedź Fridki - mieści się w tym pojęciu w 100%.\nUjeła to dziołszka całkiem zgrabnie... ;-))\n@ karlus (gość) • 06.11.13, 18:41:27 +*+++* (gość)\n/ 4 / 1 karlusie chesz mie tym " oksymoron " obrazic. albo co?\n/ 2 / 1 Niech mnie noga boska broni, nie było to moim zamiarem!\nNo chyba, że mieszkosz na Śląsku cielmickim i razem z Sandmenelem dzistasz na żyrdce?\n@karlus (gość) • 06.11.13, 20:10:00 @+*+++* (gość)\n/ 6 / 1 Oksymoron (ang. oxy moron, pol. dupa wołowa) – przeważnie epitet\nNo chyba TY , mieszkosz na Śląsku cielmickim i razem z Sandmenelem drzistosz na żyrdce? skomentuj\n/ 3 / 4 Dziołcha - a o typowo Śląskim jodle - to znaczy o "bryzganym" i kebabie to żeś zapomniała?\nSimcha i Gliwiczanin to się na Ciebie łobrażom, żeś o ich ukochanym kebabie koszernym nic nie...rozwiń całość\nDziołcha - a o typowo Śląskim jodle - to znaczy o "bryzganym" i kebabie to żeś zapomniała?\nSimcha i Gliwiczanin to się na Ciebie łobrażom, żeś o ich ukochanym kebabie koszernym nic nie naszkryflała ;-))zwiń\nNowo kuzina - abo ot jutra jymy kiszka kaszano!\n/ 3 Karlus - jak wyczimiesz, i zjysz przi wlazowaniu na wystawa te jodlo, co ech podala - to i kebaba i bryzgane kartofle napewno tysz.\nA poza tym, jak Ci sie niy cofnie - to zaroski poznajom, co ejs...rozwiń całość\nKarlus - jak wyczimiesz, i zjysz przi wlazowaniu na wystawa te jodlo, co ech podala - to i kebaba i bryzgane kartofle napewno tysz.\nA poza tym, jak Ci sie niy cofnie - to zaroski poznajom, co ejs niy je nasz - ino Gorol!\nNiy chca bes to pedziec, co niykere polcke jodlo niy do sie strowic - ale jak znom zycie, to tako wystawa prowdy Ci niy powjy (jak...Nowa Kuchnia Slaska" wielki znafczyni Sloncka i jeji kuchni - Simonidesowy)!zwiń\n/ 4 / 1 Czymu ty dziołszka tak źle mi życzysz? Ja i bryzgane??? Za co? Przeca nie mieszkom na Śląsku cielmickim ;-))\nA co do Dorki Simonides - jej kuchnia to nie jest to, co mi smakuje...\nWola to, co mi...rozwiń całość\nCzymu ty dziołszka tak źle mi życzysz? Ja i bryzgane??? Za co? Przeca nie mieszkom na Śląsku cielmickim ;-))\nWola to, co mi moja baba uwarzy - rodowita Rudzianka.zwiń\nWola Zymloki niz ZymlAki!\n/ 1 Piernika Karlus - jo - i Ci zle zyczyc! Jo to Ci zowiszcza! Bo moj to Gorol - i do dzis mu zostala milosc do piyrogow. Ale tak ogolnie to jusz osfojony. Pierogow niy musza jejsc - bo niy robia. skomentuj\n/ 1 A zdradzisz mi tajemnica, jak tego swojego Gorola - oswoiłaś? Kusiłaś go czymś? ;-)\nMoja somsiadka - lwowianka - jak przyrychtowała pierogi, to my się oblizywali cołki tydzień! Nie wszystkie łone...rozwiń całość\nA zdradzisz mi tajemnica, jak tego swojego Gorola - oswoiłaś? Kusiłaś go czymś? ;-)\nMoja somsiadka - lwowianka - jak przyrychtowała pierogi, to my się oblizywali cołki tydzień! Nie wszystkie łone byli batiary - co to ich wypędzili z ich chałup i domostw... Mieli podobną historię do naszych fathrów, tyż wypędzonych, ino pod inną faną...\nKiedyś w latach sześćdziesiątych\npojechałem do kumpla na żniwa (gość)\n/ 3 / 2 do malowniczej wsi jednego z naszych województw wschodnich.piękne chaty słomom kryte ,ciężka praca rolnika i ta słoma którą trzeba było na wóz widłami rzucać.\nNapracowaliśmy się mocno,no i w końcu...rozwiń całość\ndo malowniczej wsi jednego z naszych województw wschodnich.piękne chaty słomom kryte ,ciężka praca rolnika i ta słoma którą trzeba było na wóz widłami rzucać.\nNapracowaliśmy się mocno,no i w końcu wołają nas na posiłek,obiad.\nRzeczywiście głodny wchodzę do kuchni,a babcia kolegi ,której niestety niektóre zęby już wypadły zaprasza na kartofle "bryzgane"\nGry zobaczyłem proceder bryzgania tych kartofli zsiadłym mlekiem nie mogłem ich już jeść.wymówiłem się okropnym bólem brzucha.\ngłodny,ale szczęśliwy położyłem się na sianie w stodole,by jutro znowu w pole.\nNie,na szczęście bryzganych już w następnym dniu mi nie podano!\nSielanka wiejska-to były czasy!!zwiń\nlipna historyjka krążąca od wieków\n/ 1 natomiast prawdziwe są opowieści podróżników ,którzy zawitali do indiańskich wiosek w Ameryce płd. gości witał komitet aw nim stara paskudna indianka ,która memlała ziarna kawy po czym zawartość...rozwiń całość\nnatomiast prawdziwe są opowieści podróżników ,którzy zawitali do indiańskich wiosek w Ameryce płd. gości witał komitet aw nim stara paskudna indianka ,która memlała ziarna kawy po czym zawartość wypluwała jesli nie zjadłeś ,,poczęstunku"toś wróg a twoja główka i tak mała zostałaby jeszcze zmniejszona i spreparowana na ozdobny wisiorek,zatem twje poczucie szczęscia było w pełni uzasadnione bo ominął cię ten zasłużony los,gdyż takbywa jak się obraża gościnność gospodarzyzwiń\nByfyj i ślonskie kluski-Muzeum Górnośląskie w Bytomiu zaprasza na wystawę +*+++* (gość)\n/ 4 / 5 wejście tylko dla Ślązaków skomentuj\nZłodziej w Katowicach ukradł "piąte koło" wózka inwalidzkiego. Właścicielka apeluje, by je oddał


Hotel Europeo, Neapol, Prowincja Neapol, Włochy – Porównaj oferty\nVia Mezzocannone, 109/c - Floor 4, Neapol, Prowincja Neapol, Włochy\nHotel Europeo – najlepsze oferty\nOpinie o Hotel Europeo\nHotel Europeo – informacje\nMieszczący się w ścisłym centrum obiekt Hotel Europeo Napoli oferuje łatwy dostęp do popularnych sklepów, atrakcji turystycznych i rozrywek w Neapol. Na gości czekają też takie udogodnienia, jak praln...\nHotel Europeo – udogodnienia\nHotel Europeo - zdjęcia\nGdzie znajduje się Hotel Europeo\nNeapol Piazza Cavour0,9 km\nNeapol Ferry Terminal Beverello1,1 km\nNeapol Metropark Via Lucci1,4 km\nCzęsto zadawane pytania (FAQ) rezerwujących noclegi w Hotel Europeo\nCzy ceny w hotelu Hotel Europeo są porównywalne do hoteli 1-gwiazdkowych w mieście Neapol?\nŚrednia cena za nocleg w hotelu Hotel Europeo jest o 35% niższa od średniej w mieście Neapol w przypadku hoteli 1-gwiazdkowych o podobnej ocenie. Cena za nocleg w hotelu Hotel Europeo wynosi zazwyczaj ok. 248 zł, co w mieście Neapol stanowi dobrą ofertę.\nIle wynosi czas dojazdu z hotelu Hotel Europeo na lotnisko Neapol?\nLotnisko Neapol i Hotel Europeo dzieli odległość 5,2 km. Czas przejazdu pomiędzy lotniskiem a hotelem przy standardowym natężeniu ruchu drogowego powinien wynieść 6min. Warto jednak wziąć pod uwagę ewentualne korki, szczególnie w przypadku większych miast.\nJak dojechać z lotniska Neapol do hotelu Hotel Europeo?\nHotel Europeo oferuje parking dla gości, dlatego dobrą opcją może być wypożyczenie samochodu za ok. 328 zł/dzień. Zapewni to również możliwość dojazdu do i z lotniska Neapol oraz poruszania się po sporym mieście, jakim jest Neapol. Popularną opcją jest obecnie korzystanie z taksówek lub przejazdów grupowych z lotniska Neapol do hotelu. Taka opcja jest często bardzo korzystna, jednak czasami ceny mogą rosnąć w godzinach szczytu.\nCzy Hotel Europeo jest przyjazny zwierzętom?\nHotel Hotel Europeo jest przyjazny zwierzętom domowym, jak psy i koty. W przypadku innych zwierząt – przed przyjazdem skontaktuj się z recepcją.\nJaki jest numer telefonu do hotelu Hotel Europeo?\nJeśli masz pytania dotyczące swojej rezerwacji w hotelu Hotel Europeo, skontaktuj się bezpośrednio z recepcją pod numerem +39 081 551 7254.\nCzy Hotel Europeo oferuje Wi-Fi?\nTak, Hotel Europeo udostępnia swoim gościom Wi-Fi.\nHotele podobne do Hotel Europeo\nHotele w pobliżu Hotel Europeo\nPosiadający bardzo dobrą lokalizację w centrum dużego miasta 4-gwiazdkowy hotel jest idealną bazą wypadową podczas pobytu w Neapol. Na miejscu jest centrum fitness oraz recepcja czynna całą dobę, parkowanie samochodu i pokład słoneczny.


Gwiazdorskie cytaty tygodnia - Kozaczek.pl\nKozaczek.pl » Jennifer Aniston » Gwiazdorskie cytaty tygodnia\nGwiazdorskie cytaty tygodnia\nczytany: 16285 razy\njennifer aniston kelly osbourne cytaty channing tatum jonas brothers\nWybrane przez magazyn <i>People</i>.\nByła już z każdym seksownym facetem od Brada Pitta po Johna Mayera. Nie jest tragiczna, jest niezwykła.\nKathy Griffin o życiu osobistym Jennifer Aniston.\nKogo obchodzi, czy twoja żona w Warcrafcie to w rzeczywistości facet. Jak jest dobra, to nie sprawdzaj pod kapturem.\n- Brad Pitt o grach komputerowych w wywiadzie dla magazynu Wired.\nMówią, że dobre rzeczy chodzą trójkami, jak komety, omeny i Jonas Brothers.\nLubię konie i lubię Obamę. Nie ma w tym nic złego.\n- Channing Tatum w wywiadzie dla GQ, o tym, jak jego konserwatywna rodzina zakazała mu mówić, że głosował na Baracka Obamę\nCiągle mi to powtarzają: "Czy ktoś ci już mówił - tylko się nie obraź - że wyglądasz jak młodsza ładniejsza i dużo chudsza wersja Kelly Osbourne?\nEva Mendes w bikini\nPosągowa piękność i jej włoskie wakacje. Eva Mendes odpoczywa we Włoszech, w towarzystwie swego partnera, producenta Gorge'a Gargurevica. Wczoraj aktorka korzystała z palącego słońca, ale z umiarem. Po seansie na leżaku, ... czytaj więcej


Jak znajdę hak przerzutki pasujący do mojego roweru?\n4. Aby znaleźć swój hak przerzutki, spisz wszystkie znaki do drugiej litery numeru seryjnego, bez tej litery. Otrzymasz swój 5-6 cyfrowy numer. Aby uzyskać kod haka, dodaj myślnik przed dwiema ostatnimi cyframi tego numeru. Przykład: Numer seryjny M06201H19K0551 -> Kod haka M062-01\n5. Mając kod haka, znajdziesz hak przerzutki za pomocą filtrów na tej stronie lub używając linku „Nie możesz znaleźć haka? Możesz mieć starszy model, spróbuj znaleźć hak tutaj” dla rowerów ze starszych roczników.\nNie możesz znaleźć swojego haka? Możesz mieć starszy model. Spróbuj znaleźć swój hak tutaj.\nWszystkich produktów w kategorii: Znajdź hak przerzutki


Na tajemniczą, dziecięcą chorobę związaną z koronawirusem zmarł 9-letni chłopiec | TVN Zdrowie\nCzytasz: Na tajemniczą chorobę dziecięcą związaną z koronawirusem zmarł 9-latek\nNa tajemniczą chorobę dziecięcą związaną z koronawirusem zmarł 9-latek\nOd kilku tygodni mówi się o tajemniczej chorobie dzieci, która powiązana jest z koronawirusem. Nietypowe schorzenie zaobserwowano przede wszystkim w USA i Europie Zachodniej.\nOd kilku dni ze świata napływają informacje o tajemniczej chorobie dzieci, która związana jest z COVID-19. Objawy jakie daje, przypominają chorobę Kawasakiego. Wysypka, wymioty, bóle brzucha, obrzęki stóp i dłoni, a także wysoka gorączka. To właśnie z takimi symptomami coraz więcej maluchów trafia do szpitala. Badania małych pacjentów potwierdzają również infekcję SARS-CoV-2. Co na to lekarze? Naukowcy sugerują, że może być tu mowa o tak zwanym pediatrycznym wieloukładowym zespole zapalnym (PMIS). I mimo że eksperci twierdzą, że przy odpowiednim leczeniu, maluchy mogą wyjść z tego cało, tajemnicza choroba ma już na swoim koncie kolejną, śmiertelną ofiarę.\nPrzeczytaj też: Na świecie pojawiają się kolejne przypadki tajemniczej choroby dzieci, powiązanej z COVID-19\n9-latek śmiertelną ofiarą tajemniczej dziecięcej choroby powiązanej z koronawirusem\nSzef oddziału oddziału pediatrii szpitala uniwersyteckiego La Timone w Marsylii - prof. Fabrice Michel - poinformował media o śmierci 9-letniego dziecka z powodu uszkodzenia neurologicznego związanego z zatrzymaniem krążenia. Lekarz dodał, że jest ono zbliżone do choroby Kawasakiego. Co ważne, chłopiec nie miał wcześniej objawów typowych dla infekcji wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Niemniej mały pacjent przebywał w kontakcie z osobą zarażoną tym patogenem. Do placówki medycznej trafił, gdy doszło do zatrzymania akcji serca. Dodajmy, że jest to pierwsza śmiertelna ofiara tajemniczej choroby powiązanej z COVID-19 we Francji. Niestety jednak przez PMIS życie straciła już trójka dzieci z USA i jedno z Wielkiej Brytanii.\nCzy tajemniczą chorobę dzieci związaną z koronawirusem można nazywać chorobą Kawasaki?\nNaukowcy twierdzą, że choć w obu przypadkach występują bardzo podobne objawy, nie można tłumaczyć nowych, tajemniczych zachorowań chorobą Kawasaki. Eksperci nie mają dziś jeszcze nazwy tego schorzenia, ale można przyjąć, że jest to „Kawasaki połączony z Covidem”. Choroba ta atakuje na razie niewiele dzieci, ale Światowa Organizacja Zdrowia apeluje do lekarzy, by zbierali o niej informacje i dzielili się z innymi naukowcami. Ma to pomóc lepiej zrozumiećten syndrom.\nPrzeczytaj też: Choroba Kawasaki – diagnostyka, objawy, leczenie\nZobacz film: Tajemnicza choroba atakuje dzieci\nData aktualizacji: 16.05.2020 Opublikowano: 16.05.2020 r.\nNa świecie pojawiają się kolejne przypadki tajemniczej choroby dzieci, powiązanej z COVID-19 TVN zdrowie\nTajemnicza choroba dzieci. Czy zespół Kawasakiego można powiązać z koronawirusem? Odpowiada ekspert Dzień Dobry TVN\nKoronawirus w USA: z powodu COVID-19 zmarła 5-cio miesięczna dziewczynka TVN zdrowie


12 opowieści żydowskich [Anka Grupińska] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00035 002189 20662407 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Anka Grupińska Liczba stron: 272\nISBN: 978-8-3753-6682-2 Data wydania: 2014-09-24\nAnka Grupińska 12 opowieści żydowskich\nWszelkie powielanie lub wykorzystanie niniejszego pliku elektronicznego inne niż jednorazowe pobranie w zakresie własnego użytku stanowi naruszenie praw autorskich i podlega odpowiedzialności cywilnej oraz karnej. Projekt okładki WITOLD SIEMASZKIEWICZ Na okładce wykorzystano fotografię obrazuMenaszego Seidenbeutla, Widok na Kazimierz nad Wisłą. Fotografia na okładce została udostępniona dzięki uprzejmości Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma. Fotografie wewnątrz tomu pochodzą z archiwów Rozmówców. Dołożono wszelkich starań, by odszukać właścicieli praw autorskich fotografiiwykorzystanych w książce. W przypadku ewentualnych niejasności wydawcazapewnia, że prawa wszystkich właścicieli będą respektowane. Copyright © by ANKA GRUPIŃSKA, 2013 Projekt typograficzny ROBERT OLEŚ Opieka redakcyjna ŁUKASZ NAJDER Redakcja TOMASZ ZAJĄC Korekta IWONA ŁASKAWIEC / d2d.pl, AGATA CZERWIŃSKA / d2d.pl Materiał pozyskany w ramach projektu „Zapisywanie świata żydowskiego w Polsce”sfinansowanego przez Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny, we współpracyz Muzeum Historii Żydów Polskich, oraz projektu „Świadek żydowskiego stulecia”przeprowadzonego dla Fundacji Centropa. ISBN 978-83-7536-682-2 Skład wersji elektronicznej MICHAŁ NAKONECZNY / VIRTUALO SP. Z O.O.\nSpis treściMiał na imię Zelman, a może Zalmen?Nie uciekłam, tylko poszłam przed siebieZarówno dziadek, jak i ojciec uważali, że Niemcy to taki naród kulturalnyWyjdź, Haniu, stamtąd i powiedz wszystkim, że to jest na śmierćPrzecież myśmy byli ludźmi, których już nie maŚmiałam się zawsze, że żydowski piątek pachnie naftą i ciastemPo ormiańsku badian to anyżekRodzice pobrali się 24 grudnia 1904Nazywam się Gizela Fudem, z domu GrünbergByłem dzieckiem wychowanym prawie na ulicyNie przyszło im do głowy, że Żydówka tak może wyglądaćJak na moim pogrzebie będziesz mówił kadisz, to cię wciągnę do grobu!Jako dziecko byłam pewna, że w Krakowie mieszkają katolicy, a w Zakopanem ŻydziPrzypisyWszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.\nMiał na imię Zelman, a może Zalmen?Obrazy zamrożone w słowach. Ludzie widma i historie nieistniejące. Pamięć tych, którzy opowiadają, jest dla nich i jest dla nas. Im buduje skomplikowaną tożsamość, nas łączy z nimi. Te polskie opowieści żydowskie są ciągle jak opowieści afrykańskie: inne, obce, nie nasze. Przyswajamy je powoli, w małych kawałkach. I choć nie staną się już nigdy naszymi opowieściami, to może jako te cudze będą bardziej bliskie, mniej inne i mniej obce. Powstały na podstawie rozmów rejestrowanych w ramach dwóch projektów historii mówionej, które prowadziłam w latach 2003–2012. W archiwach Fundacji Centropa w Wiedniu i Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie znajduje się około dwustu płyt z zapisaną rozmową i zdjęciami. Cały zbiór będzie dostępny w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie. Rozmówcami byli polscy Żydzi, którzy przeżyli Zagładę w Polsce lub na Wschodzie i po wojnie – rozproszeni, najczęściej poukrywani, niewidoczni dla innych – pozostali tutaj. (Z różnych powodów). Żydowski świat powojenny niczym już nie przypominał tutejszego życia żydowskiego sprzed wojny. A zatem te dwanaście opowieści to wybór podobnie niepełny, jak niepełny jest cały zbiór. To jedynie próba zapisu poszczególnych losów. A one, nawet w liczbie dwustu, nie ułożą się nigdy w zapis całościowy. Zbyt wiele w nim braków, zbyt wiele przemilczeń, niedopowiedzeń i zapomnień. W tych opowieściach przedwojnie jest najważniejsze. Dlatego że stracone i niezapisane – jest stracone podwójnie. Opowiadacze czują się w tamtym świecie najbezpieczniej. Słowa dobierają spontanicznie, zwyczajnie. Inny namysł im towarzyszy, kiedy zanurzają pamięć w Zagładzie. I najczęściej płytko poruszają się w czasie po 1945 – tak jakby ten trzeci rozdział ich życia był tymczasową przeczekalnią. Mówią swoim językiem. A zapis jest staranny – żeby nie zgubić, nie zmienić, nie pominąć barw, smaków i znaczeń już nieobecnych. Te języki wyrastają często z jidysz albo – przynajmniej – jidysz jest tłem, na którym ich polski wyrastał. Opowiadający używają różnych form dla tego samego znaczenia. Bo tak się mówiło albo: bo tak zapamiętali. Nie ma tu formy niepoprawnej, wszystkie są pełnoprawne. Z dwóch co najmniej powodów. Po pierwsze wymowa w jidysz nigdy nie została ustandaryzowana, tak jak stało się z ortografią w 1937 roku. A zatem nie przypisujemy tych jidyszyzmów do dialektów: litewskiego, polskiego czy ukraińskiego. I po drugie: te słowa mają pomieszane rodowody, i choćby najbardziej wykrzywione – są naszą biedną schedą pozagładową. (Te bardziej znane, trochę zamieszkałe w polszczyźnie, zapisujemy prostą literą. Te bardziej obce – kursywą). Dziękuję Wszystkim, dzięki którym mogłam prowadzić projekty historii mówionej: „Świadek żydowskiego stulecia” dla Fundacji Centropa i „Zapisywanie świata żydowskiego w Polsce” dla Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. A przede wszystkim dziękuję moim wielu Współpracownikom. Rozmowy, na podstawie których powstały te opowieści, były prowadzone przez: Olę Bańkowską, Jacka Borkowicza, Martę Cobel-Tokarską, Joasię Fikus, Kingę Gałuszkę, Jolę Jaworską, Jakuba Rajchmana, Zuzię Schnepf, Anię Szybę i Agnieszkę Witkowską. Dziękuję prof. Ewie Geller za cierpliwą konsultację dotyczącą języka jidysz. Anka Grupińska Warszawa, sierpień 2013\nNie uciekłam, tylko poszłam przed siebieSalomea albo Sabina Gemrot, wnuczka węgierskiego Żyda Strahla z Przybyszówki koło Rzeszowa. Miała dziewięćdziesiąt pięć lat, kiedy oddała swoją historię do żydowskiego archiwum. Mówiła emocjonalnie i język krasiła galicyjskimi regionalizmami. Opowiadała, że rodzice byli tolerancyjni i religijni. Że w domu był sztibl, a ksiądz do ojca na karty przychodził. Że uczyła się bieliźniarstwa, krawiectwa, kompozycji stroju, jak zrobić kapelusz, no i różne rodzaje haftu poznała. Że potem uratowała z getta Malinkę i znalazła sobie pracę u Niemca w Niepołomicach. Była zaradna. Po wojnie też. Walczyła o mieszkanie, o dzieci, o swoją rodzinę. Ale uraz miała. I jak przychodziły listy z żydowskiej instytucji, to bez pieczątki, żeby sąsiedzi nie wiedzieli. A i tak za dziećmi wołano. Od roku 1948 mieszkała w Wieliczce z rodziną. Zmarła 24 lutego 2008 roku w małym wielickim domu. Nazywam się Salomea Gemrot i urodziłam się 15 listopada 1909 roku trzy kilometry od miasta Rzeszów, we wsi Przybyszówka. Tam trafił – ale ja nie wiem, w którym roku, bo to się działo na długo przedtem, zanim ja się urodziłam – jakiś Żyd z Węgier. Nazywał się Strahl. Był pierwszym Żydem w tej miejscowości. Niezwykle zaradny człowiek. Ożenił się, zakupił ziemię i tereny, które nadawały się pod cegielnię. Przez wieś przebiegała droga na Kraków, Tarnów. On po jednej stronie wybudował dom dla siebie i żony i taki obiekt, gdzie miał wytwórnię spirytusu – gorzelnię. Po drugiej stronie drogi podmiejską restaurację prowadził, a w głębi, na tych polach, wybudował cegielnię. No i gospodarstwo rolne też miał. Ale niestety długo to nie trwało, bo wybuchł pożar w tej gorzelni i spaliła się mu tam ta żona. Żywcem, tak. Dzieci nie miał, to znaczy może i miał, i zostawił gdzie na Węgrzech. Tego ja nie wiem. Strahl w Przybyszówce ożenił się po raz drugi i ja jestem jego wnuczką. Wiem, że ożenił się z jakąś panią z Ropczyc. Nazwiska nawet nie znam, ale miała na imię Amalia. On miał już wtedy pod sześćdziesiątkę, ona – osiemnaście lat i była sierotą. A u Żydów dawniej postanowione było, że sierotą miała obowiązek zająć się cała rodzina, która pozostała. Więc ją szybko wydali za mąż za tego właśnie Węgra – że był bogaty i tak dalej. No, małżeństwo to podobno było bardzo poprawne, bo pozostał dom pięknie urządzony, cegielnia prosperująca i gospodarstwo. Tak że ta pani, ta babcia moja, była chyba zadowolona. Zdążyła mieć kilkoro dzieci, w tym moją matkę. No niestety, moja matka, jak miała dziesięć lat, też została sierotą, bo mój dziadek umarł. Naturalną śmiercią. Musiał być stary. Gizela Grünberg (młodsza) z siostrą Taubą. Zakład fotograficzny Maria. Tarnów, 1928 Od prawej: Bajla Rywka i Szmul Grünbergowie. Stopnica, lata 20. Jeśli chodzi o dziadka ze strony ojca, to nie wiem za wiele. Wiem, że był urodzony w Kolbuszowej, miał na nazwisko Krieger i chyba był religijnym Żydem. Po śmierci tego dziadka babcia ze strony ojca mieszkała z nami w Przybyszówce i ta babcia to mnie właściwie wychowała. Miała zawsze do mnie cierpliwość i ona mnie tych religijnych spraw uczyła, i ona mnie wprowadzała w życie. Czytała Biblię bez okularów. (I ja też czytam bez okularów). A ta Biblia była ilustrowana częściowo. Taka duża księga, gruba. Jak były nabożeństwa w czasie świąt, to babcia mnie brała i trzymała za rękę. I zmuszała, żebym dobrze słuchała, i tłumaczyła mi, o co chodzi, która modlitwa ma jakie znaczenie. Babcia mnie bardzo pilnowała. „Mówiłaś ty rano modlitwę?” „Ee, babciu, nie mam czasu, przecież wisz, że coś innego muszę robić”. „No – mówi – żebyś miała jutro czas!” I potem, jak ta babcia umarła, to mama to samo robiła. Zaznaczony krzyżykiem dziadek Herman Rumeld w wojsku austriackim. Pierwsza wojna światowa Ojciec miał trzech braci. Jeden był w Krakowie, jeden w Gorlicach i jeden w Głogowie. Brat w Krakowie nazywał się Majer Krieger. Miał żonę i dwie córki: Renię i Edzię. Był zarządcą domu dla starców żydowskich przy ulicy Krakowskiej 57. Ten zakład mieścił się w dużej, wolno stojącej kamienicy. Ogród był tam piękny, utrzymane pierwszorzędnie to wszystko. Ameryka, Austria utrzymywała to i w ogóle przysyłali pieniądze ze wszystkich stron, tak. Ja tam jeździłam dosyć często, pamiętam, to było nad Wisłą, ostatni dom. Ten dom Niemcy jako jeden z pierwszych zburzyli. I ten wujek pochował w Krakowie tę moją babcię, która mnie wychowywała, bo ona, jak zachorowała, to chciała u niego umrzeć. Ten brat w Gorlicach był najstarszy, nazywał się Samuel i miał przezacną rodzinę, bardzo inteligentnych ludzi, wykształconych. Syn Samuela był adwokatem. Nazywał się Dawid Krieger. W Krakowie studia zrobił, i to wtedy, kiedy był ten numerus clausus. Ładny był bardzo i bardzo się spodobał tym profesorom. Córki – Helena i Maria – były nauczycielkami. Jedna i druga miała seminarium nauczycielskie, bo w Gorlicach nie było takiej nagonki na Żydów. Tam przyjmowali wszystkich, bez różnicy. To nie to co w Rzeszowie. Brat ojca z Głogowa miał na imię Zelman, a może Zalmen? Ten jeden nosił brodę i pejsy i on był najbiedniejszy. Chyba był szojchetem1, rzezakiem. Miał żonę i dziecko – syna. Przychodził do nas, bo ten Głogów był niedaleko i ojciec go stale wspomagał. Moja matka miała brata i dwie siostry. Jozef Strahl był najstarszy z rodzeństwa matki i mieszkał w Tarnowie. Ożeniony był z jakąś panią z Jarosławia, z takiej rodziny, która się muzyką zajmowała. Nie wiem, ale chyba uczyli tej muzyki i wynajmowali się do grania. I ten brat miał dwóch synów i dwie córki. I wszystkie te dzieci były muzycznie uzdolnione. On sam zginął przed wojną w wypadku w cegielni. Jego syn Zygmunt był wirtuozem – skrzypkiem. Drugi syn został w Ameryce dentystą. Starsza córka tak jak ja się nazywa – Sabina. Uratowała się, bo miała bardzo zapobiegliwą matkę. Matka ją prędko wydała za mąż, za wdowca z Holandii, zanim ta zawierucha przyszła, a potem do Ameryki wyjechali. A ostatnio, od kilku lat, nie mam wiadomości od niej. Chyba nie żyje, bo przecież nie może żyć, jak była o rok starsza ode mnie… Siostra matki, Maria, to była piękność na całą okolicę. I była uzdolniona artystycznie – umiała rysować. Ale ta Maria bardzo wcześnie umarła, bo była chora, psychicznie wyczerpana przez nieudane małżeństwo. Ojciec ją odwiózł do Wiednia, do kliniki na leczenie, w tej klinice zmarła i tam gdzieś jest pochowana. Wydaje mi się, że to było niedługo po ślubie moich rodziców. Nie wiem, kim była ta Maria, ale ona kolekcjonowała różne rzeczy, które dziś mają wartość artystyczną: różne sprzęty, przedmioty, trofea myśliwskie. Druga siostra mamy, Berta, wyszła za mąż w Rzeszowie, a wtedy to tam była Austria, prawda? Więc w Rzeszowie była taka rodzina Sternszusów, bardzo taka zacna, elegancka, zasymilowana – oczywiście tak po niemiecku. No i z wielkiej miłości podobno jeden z tych Sternszusów z tą Bertą się ożenił. Potem oni zmienili nazwisko na Star. Osiedli się w Niemczech, w Kolonii nad Renem, i tam se otworzyli biznes taki sam, jak mieli w Rzeszowie, to znaczy skup na całą okolicę nabiału i wytworów mlecznych. Bardzo dobrze im się powodziło. Berta miała trzech synów. Jeden miał na imię Erich. I miała też córkę – Różę. A ta jej córka Róża Star – pianistka i sopran – była zaangażowana w teatrze w Kolonii i występowała jako solistka. Miała bardzo duże powodzenie, ale nie wyszła za mąż. Koło Łodzi był taki obóz koncentracyjny, Chełmno nad Nerem. Tam ich wszystkich wywieźli. I Róża zginęła z tą swoją trupą teatralną. Moja mama miała na imię Chana. Hanna Strahl. Nie wiem, w którym roku się urodziła, ale wiem, że ślub brała w 1900 roku, to musiała wtedy mieć dwadzieścia, może dwadzieścia dwa lata, bo to tak dziewczyny wychodziły za mąż. Matka była bardzo pogodną osobą. Uchodziła za ładną bardzo. Miała wygląd nieżydowski. Nie nosiła peruki. Była wysoka i miała ciemne oczy. Włosy miała nie czarne i nie całkiem blondne, tylko takie – o, szatynka się mówiło. No i mama tutaj osiedliła się, w tym majątku po ojcu swoim, w Przybyszówce. Po śmierci ojca pomagała matce w gospodarstwie i utrzymywała kontakt z rodziną. Mieli kilkanaście mórg ziemi. Dość dużo. Na tym majątku była też ta cegielnia i matka pomagała swojej matce rozprowadzać te cegły. Pół Rzeszowa było zbudowane na tej cegle. I zawsze mi matka pokazywała: „To z naszej cegły, to z naszej…”. Ta cegielnia nazywała się Strahl, po nazwisku dziadka. Karol – wujek Marii Zipper (czwarty od lewej). Paryż, 1919 lub 1920 Mój ojciec nazywał się Eisig Krieger. Urodził się koło Kolbuszowej, w miejscowości Werynia. To jakaś wioska była. Nie wiem dokładnie, kiedy się urodził. Kiedy w 1900 roku się żenił z moją mamą, to miał jakieś dwadzieścia sześć lat. Ojciec był oczywiście przystojny i taki, no, obyty człowiek. Jak miał trzynaście lat, zabrała go bezdzietna znajoma jego rodziców do Anglii i on tam był ponad dziesięć lat. Ta znajoma wykształciła go, miał szkołę średnią i był księgowym. Świetnie poznał język angielski. Jak wybuchła wojna bursko-angielska, to ojciec zajął tam jakieś stanowisko, jako księgowy. To był Kapsztad, Johannesburg – ja nie pamiętam, tylko te nazwy jakoś pozostały mi w pamięci. No i przetrwał tę wojnę w jakiejś kopalni złota w Afryce. Tam zachorował na żółtą febrę. I Anglicy zaproponowali mu, żeby przyjechał tu na leczenie. (To była Austria wtedy). No przyjechał, wyleczyli go. Tu miał jeszcze rodziców, rodzeństwo. Tam w Anglii starali się, żeby powrócił, ale niestety – zobaczył moją matkę i nie było siły. Rodzice poznali się u dalszej rodziny ojca w Rzeszowie. Przypadkowo. (Jak się później okazało, ojca i matkę łączyło bardzo dalekie pokrewieństwo). I on od razu się zakochał. To było małżeństwo bez swatki, absolutnie. Mogli wyjechać, ale matka nie chciała jechać do Anglii, czego nie mogła potem przeżałować całe życie. Rodzice mieli nas siedmioro. Mnie i moich pięciu braci, bo moja siostra Amalia, imię dostała po babci, urodziła się dopiero, kiedy ja miałam czternaście lat. Wszyscy urodziliśmy się w Przybyszówce i ja tam jeszcze chodziłam do szkoły, ale później rodzice przeprowadzili się do innej wsi, niedaleko, do Staroniwy. To też było jakieś trzy kilometry od Rzeszowa. Mój ojciec był bardzo świecki, zasymilowany, no trudno mu było być inaczej, jak on tyle lat był za granicą. Zawsze dobrze ubrany, nosił zarost taki krótki, ale żadnych pejsów ani nic takiego. Tolerancyjny ogromnie, matka zresztą też. Pilnował nas, żebyśmy tacy sami byli. Pamiętam, jak święta Bożego Narodzenia odprawiali polscy sąsiedzi. Był taki zwyczaj, że w sadach gromadzili się po wigilii, no i te drzewa opasywali słomą i jakieś obrzędy odprawiali. I myśmy tam podchodzili, i śmiali się. Ojciec nas skrzyczał: „Nie wolno takich rzeczy robić! Żeby mi się to więcej nie powtórzyło! To jest ich obrzęd, ich sprawa! Przyjemnie by ci było, jakby twoje sprawy zostały ośmieszane?!”. Tak do nas mówił. Matka też była tolerancyjna. Pamiętam, jak mi opowiadała, jak jeździła do Niemiec, do Kolonii, do swojej siostry na rekonwalescencję po chorobie. Była zachwycona współżyciem Niemców z Żydami. Na Nowy Rok mama moja dostała od przyjaciół Niemców gałąź bzu kwitnącego! (To był początek tego wieku, co przeszedł). Mama opowiadała, jak tam Żydzi byli szanowani, jak byli uważani za kategorię ludzi cywilizowanych. Jak ją odprowadzali Niemcy, jak jechała do domu, to ją namawiali, żeby wszystko sprzedała i wyemigrowała z Polski. No to nie do wiary, co się potem stało! Skąd to się wzięło? Ojciec był tłumaczem przysięgłym, chyba angielskiego. Znał też świetnie literacki język niemiecki. Oprócz tego przy sądzie było to ławnictwo, gdzie on zasiadał. Był bardzo szanowanym i znanym człowiekiem w Rzeszowie. Ojciec był też oczytany. Przywiózł z Anglii całą bibliotekę. Miał Pięcioksiąg oprawiony w skórę – on stale studiował, jak miał czas. Oprócz tego – wszystkie dzieła Szekspira, oprawione w płótno niebieskie. Miał też dzieła klasyków niemieckich, w języku niemieckim. Ojciec bardzo dużo czytał polskich gazet politycznych, ale nie był w żadnej partii. Pamiętam dyskusje w domu z jego znajomymi na temat wojny japońsko-rosyjskiej. Rodzice mieli duże gospodarstwo: ziemię, trzy krowy, dwa konie. Była służąca, ale ona głównie w gospodarstwie pomagała – miała krowy i kury w opiece. W kuchni mama sama gotowała. Kuchnia była koszerna. Absolutnie! Bo matka była bardzo religijna. Tradycje żydowskie były u nas przestrzegane. W domu rodzice pomiędzy sobą rozmawiali w jidysz, no. A dzieci rozumiały, naturalnie. Bracia mówili dobrze w tym języku, i oczywiście mówili po polsku, bo matka bardzo dbała o to, żebyśmy nie byli wyobcowani, jak już tu musimy żyć. Rodzice nie myśleli o wyjeździe do Palestyny. Ojciec uważał, że jest za stary, żeby zorganizować życie rodzinie. Pamiętam, że różne ekscesy antysemickie się zdarzały i bardzo je przeżywałam. I zawsze mi się zdawało, że powinniśmy wyjechać i nie być wyobcowanymi. Na Amalię, tą młodszą o czternaście lat siostrę, mówiliśmy Malinka. I miałam pięciu braci. Byłam podobna do babci, matki ojca. Bracia byli wdani w rodzinę matki i wszyscy byli wysocy. A ja najmniejsza. I oni mi z tego powodu zawsze w domu dokuczali. A rodzice mówili: „Dajcie jej spokój, ona będzie miała rozum większy za to, będzie mądrzejsza”. A oni zawsze mnie prześladowali, siadali przy stole, zginali nogę w kolanie, czapkę wkładali na kolano i patrzyli na mnie, że taka mała jestem jak odległość od pięty do kolana. Tak jak mama, ja też nie miałam żydowskiej urody. Pamiętam, jak mnie ojciec wysyłał czasami do kahału, to tam widziałam, że były jakieś zgromadzenia, rozmawiali Żydzi między sobą, a ja przychodziłam, czekałam grzecznie na swoją kolejkę, a tam zawsze jakiś Żyd się odezwał: „Co ta sziksa2 tutaj chce?”. Nie chciałam tam chodzić. I bardzo z powodu takiej urody cierpiałam, bo jak przyszłam do rodziny, to też mówili: „Obca, jaki ona ma wygląd?”. W domu, w szkole mówili na mnie Sabina, a nie Salomea. Moi bracia też używali spolszczonych imion, nie wiem, czy dlatego, że im ktoś doradził, czy dlatego, że taki czas był, że chcieli się za wszelką cenę zasymilować i przestać być tymi obywatelami drugiej kategorii. Do szkoły poszłam jeszcze za Austrii, chyba w 1915 roku. Rodzice posłali mnie o rok wcześniej – jak miałam sześć lat, bo nie mieli co ze mną zrobić. Chodziłam do polskich szkół. W drugiej klasie już był obowiązujący język niemiecki. Rano modlitwę się mówiło: „Boże, ochroń nam cesarza i nasz kraj”. Tam, w Rzeszowie, jeszcze za cesarza, to skaut polski był bardzo rozwinięty. Austriacy nie przeszkadzali w tym, absolutnie nie. I ja pamiętam, że podczas 3 Maja i tych wszystkich świąt narodowych szkoły organizowały w rynku manifestacje. Tam był pomnik Kościuszki i pod tym pomnikiem wszyscy się gromadzili i śpiewali pieśni patriotyczne: „Patrz, Kościuszko, na nas z nieba, jak my wrogów będziem gromić. I twojego miecza nam potrzeba, by ojczyznę oswobodzić”. Matka moja była uczulona na punkcie, żeby nas nie prześladowano za pochodzenie. A ja chodziłam do takiej szkoły podstawowej w Rzeszowie, gdzie dzieci pochodzenia żydowskiego były osobno w klasie, w innych ławkach. Ojciec mój nie mógł tego przeboleć. I on miał ambicje, żeby mnie z tej szkoły przenieść tam, gdzie nie było żadnej segregacji. Więc z piątej klasy czy z szóstej ojciec mnie zabrał do szkoły imienia Świętej Jadwigi, gdzie nie było w ogóle dzieci żydowskiego pochodzenia. Tam opiekowali się mną, dobrze mi było, bo ksiądz się mną zajmował. Przyszłam zupełnie wyobcowana. Stałam kiedyś na korytarzu, bo oni wypraszali – te katolickie szkoły – innowierców z lekcji religii. Ksiądz, bardzo młody, pamiętam, Józef Cieślik się nazywał, podszedł do mnie i pyta się mnie, czego ja tu stoję. To ja mu mówię dlaczego, a on mówi: „Stojąc tu, za dużo nie będziesz umieć, chodź”. Wziął mnie za rękę i poprowadził. Mówi: „Przyjdzie taki czas, że ci się to akurat może przydać”. Ksiądz mi takie prorocze słowa powiedział. Odtąd stale chodziłam na lekcje religii, chociaż nie bardzo mnie to interesowało i klasyfikowana nie byłam. Ten ksiądz miał dużą bibliotekę i miał zwyczaj na święta wypożyczać książki tym uczennicom, które chciały. Więc zapraszał do tej biblioteki, no i mnie też, naturalnie. A ja patrzyłam po tych wszystkich półkach z książkami i widzę Quo vadis. On mówi: „Nie mogę ci tego pożyczyć, bo to ojciec musi zezwolić”. No a ojciec mi powiedział: „Idź, nie zawracaj mi głowy, czytaj, co chcesz, przecież nie jesteś głupia”. W tej szkole byłam jedna Żydówka, to rodzice zapisali mnie do prywatnej szkoły hebrajskiej w Rzeszowie, gdzie uczyłam się języka hebrajskiego dwie godziny w tygodniu. Rodzice tak za bardzo nie cackali się ze mną. Konie były, ale jak były konie gdzie indzij zajęte, to ja chodziłam trzy kilometry do tej szkoły, taki górzysty był tam teren. Śnieżyce, zimno, wiatr, to od jednego słupa telegraficznego do drugiego szłam, obejmowałam ten słup i odpoczywałam. Nikt się nie interesował, choć byłam jedyną córką. No matka mnie tak wychowywała: „Ja was mam siedmioro – mówiła – nie mogę wyjątków robić”. Zygmunt był moim najstarszym bratem, z zawodu jubilerem, ale wcześniej uczył się buchalterii. Urodził się w 1902 roku. On służył w wojsku polskim. Tak, i tam w tym wojsku naawanturował się, ile wlazło, bo se nie pozwolał. Silny był, no i uważał, jako Żyd, on nie jest nic gorszego, i kto mu ubliżył, to się rozprawił z nim. Taki miał charakter, no. Rzeszów to było miasto przeważnie żydowskie. Pamiętam, jak raz Zygmunt był na urlopie z wojska, tuż przed świętami Bożego Narodzenia. Był akurat na targu, jak Żydzi rozkładali ryby do sprzedania, a chuligany przychodzili i wyrzucali im to na ulice. I ten brat mój z tymi chuliganami się rozprawił. Albo w Jarosławiu, tam, gdzie stacjonowała jego jednostka – napadli go chuligany i chcieli mu dolać. Powiedzieli do niego: „Żydzie!”. A on powiedział: „Całuj go w dupę, zanim drugi przyjdzie”. Był silny i tych wszystkich chuliganów porządnie poturbował. Miał za to sprawę sądową i był w twierdzy wojskowej. Ojca to kosztowało strasznie dużo, ale wziął adwokata, jednego z najsłynniejszych, i go wybronił. Po Zygmuncie rodzicom urodził się Abraham, ale mówili na niego Romek. W 1904 roku. Wybitnie przystojny, o takich artystycznych zdolnościach. Bardzo dobry głos miał i w ogóle. Organizował teatry, sam sobie scenariusze robił, różne tam takie. Ja pamiętam, byłam mała dziewczynka, jak on te przedstawienia robił, w naszej stodole je urządzał. Jako młody chłopak wyjechał do Argentyny, bo miał dość tutaj życia. W końcu lat dwudziestych. Wtedy jeszcze nie było rekrutacji na wyjazdy do Palestyny. I ten Romek przepadł w Argentynie. Szukali, ale go nie znaleźli. Trzeci brat urodził się w 1907 roku. Nazywał się Majlech, ale wołali go Maks i on zajmował się rolnictwem. Prowadził całe nasze gospodarstwo wzorowo. On miał chore lewe oko – nawet na zdjęciu, które mam, trochę widać, i miał to oko zoperowane przez jakiegoś słynnego chirurga w Wiedniu. To była wielka tragedia rodzinna, bo przeciął mu ten chirurg źrenicę. I Maks nie widział na to oko. On jeden zdążył się ożenić przed wojną. Miał dwójkę malutkich dzieci, ale nie pamiętam, jakie miały imiona. Najbliższym mi bratem był Mojżesz, a Monek go wołali. W szkole uchodził jako Maurycy. Pomiędzy mną a nim była bardzo mała przerwa. On urodził się w 1911 roku. Bardzośmy się obydwoje lubili, no. Pamiętam, jak byliśmy dziećmi, to wszyscy mówili, że się prowadzimy jak te ślepe dziady. A my stale za rękę. No. To był Moniuszek, bardzo dobry brat. Wszystkośmy razem planowali, razem robili. On artystyczne zdolności miał, był taki intelektualista, potem w drukarni pracował. Piąty brat, Salomon, był ode mnie młodszy o siedem lat. I pamiętam, jak ten brat mój był taki malutki, ten Salek. Przed wojną Salek uczył się zecerstwa, ale potem nabawił się uczulenia na te różne smary i pracował w kupiectwie, w takim sklepie żydowskim. Kierownikiem był takich magazynów, no jak to dawniej mieli Żydzi, materiałów włókienniczych. W Przybyszówce z czasem osiedliło się dziesięć rodzin żydowskich i oni wszyscy zamiast jeździć do synagogi do Rzeszowa, zaczęli gromadzić się w naszym domu w święta. U nas był taki sztibl3. Była oczywiście Tora i początkowo wynajmowali kogoś, a potem ojciec mój celebrował, bo miał bardzo dobry głos i znał dobrze układ. Ponieważ dom był duży, tam było – ja wiem? – cztery pokoje w amfiladzie, więc mieli gdzie się wszyscy gromadzić. Służąca oczywiście sprzątała potem, bo bardzo dużo ludzi przychodziło na modlitwę. Ale bardzo się ładnie zachowywali ci ludzie, zawsze dziękowali rodzicom. Chłopcy uczestniczyli w uroczystościach, bo należeli do grupy kohanim4 – rodziny kapłanów, tej uprzywilejowanej grupy z najstarszych czasów biblijnych. Jak były nabożeństwa, to oni wyodrębniali się z tłumu i takie znaki błogosławieństwa robili nad głowami. I to się nazywało, że błogosławią lud. Kapłanom nie wolno się było żenić ani z wdową, ani z rozwódką. Tak. Nie wolno im było uczestniczyć w pogrzebach, nie mogli być na cmentarzu, bo nie wolno im było stąpać po tej ziemi cmentarnej, no. Chłopaki miały belfra, do nas do domu przychodził. Uczył ich ksiąg biblijnych, liturgii, wszystkiego. W szabat to wszystko było bardzo przestrzegane. Matka świeciła świece. Wszystko było gotowane w dzień przedtem. Czulent przygrzewała służąca. Pamiętam modlitwy Jom Kipur5. Pościli wszyscy. Przypominam sobie, jak miałam dwadzieścia lat, dostałam zapalenia ślepej kiszki, akurat przed świętami, i musiałam być zoperowana, no. I tuż przed Jom Kipur przywieźli mnie do domu, no i ojciec poszedł do rabina. Zapytał się, co ze mną zrobić, czy ja mam obowiązek pościć. Ojciec, ten postępowy człowiek! Odpowiedź była taka: żeby mi kupił winogrona i że mam co pięć minut jedno grono zażywać. Pozostałe rodziny żydowskie z naszej wsi nie były zasymilowane – tak tylko, ile była konieczność. To były wielodzietne rodziny. No, rdzennie żydowskie. I te rodziny już nie były takie tolerancyjne. Mówili przeważnie w jidysz, a po polsku słabo. Ich dzieci chodziły do szkoły, żeby się nauczyć pisać i czytać, ale żeby były prześladowane, to nie, nie pamiętam. Tam jeden Żyd chował kozy, no i z tego się utrzymywał. Inny był krawcem, szył, jeszcze inny szewcem. Utrzymywali się z uczciwej pracy. A cała wieś była ogromna, w sumie siedemset numerów plus plebania i kościół. Ukraińców we wsi nie było. Ta reszta to byli Polacy, w większości rolnicy. To było bardzo blisko miasta. Trzy kilometry do torów kolejowych, a od torów zaczynało się miasto, no. I ci sąsiedzi byli też różnie ustosunkowani do nas, do Żydów. Już zdarzało się, że nazywano nas „parchami”. Mimo to rodzice mieli przyjaciół i znajomych wśród Polaków. Ksiądz to nawet przychodził do ojca na karty w zimie i w ogóle lubił bardzo z nim rozmawiać. Pierwszą wojnę trochę pamiętam. Jak posłaniec jeździł na koniu i obwieszczał, że jest mobilizacja. Pamiętam, jak na początku wojny przychodziło dużo zawiadomień o śmierci powołanych do wojska, mówiło się wtedy, że taka a taka rodzina dostała „umarłą kartę”. Pamiętam, jak służąca mnie na plecach przenosiła – polami, do miasta, bo bombardowali naszą wieś. Albo jak matka moja na podwórku trzymała krowę za postronek i bomba spadła obok. Bomba wyryła straszny dół, krowa została zraniona, a matka ocalała. Ojciec w czasie wojny w gospodarstwie pracował, dopiero przy końcu wojny był zmobilizowany do wojska i był stacjonowany w Przegorzałach pod Krakowem. Pamiętam, jak Polska odzyskała niepodległość. Euforia, no, trudna do opisania. Oczywiście wszyscy brali w tym udział: Żydzi, nie-Żydzi, wszyscy się cieszyli strasznie. Wiwatowali i w ogóle. Na początku Żydzi nie mieli żadnych przykrości, tylko potem to się zaczęło, bo wiadomo, jak historia wyznaczyła bieg, to ze wszystkich stron pokazała się paskudna gęba faszysty. Salomea Krieger w rzeszowskiej szkole. Obie fotografie z tego samego okresu. 1924 lub 1925 Eisig i Hanna (Chana) – rodzice. Stoją: Amalia (Malinka) i Salomea Krieger. Przed domem w Staroniwie koło Rzeszowa. 1939 Ja poszłam do Szkoły Przemysłowej Rzemiosł Artystycznych. Po siedmiu klasach ojciec mnie tam zapisał, bo uważał, że po tej szkole będę miała jakiś zawód. A w Rzeszowie było gimnazjum żeńskie oczywiście, seminaria różnego typu: nauczycielskie, handlowe. A moja szkoła to była prywatna, czteroletnia, na wysokim poziomie i liczyła się jako średnie wykształcenie. W Rzeszowie był sztab stacjonowany, a oficerom polskim nie było wolno się żenić z kimś, kto nie miał średniego wykształcenia. To panienki ze dworów przeważnie chodziły ze mną do szkoły, córki oficerów i urzędników. I tam znowu trafiłam jako jedna Żydówka. Na czterdzieści kilka uczennic. Nie, nie byłam wyodrębniana, przeciwnie, miałam dużo przyjaciół. Osiemnastoletnia Salomea Gemrot Uczyłam się, jak zrobić kapelusz; bieliźniarstwa, krawiectwa, kompozycji stroju; różne poznałam rodzaje haftu. Na ferie miałam dosyć często za zadanie stroje do opery rysować na takich dużych planszach. Był taki przedmiot kostiumologia. Trzeba było znać kostiumy, jakie się pojawiły w Europie od najwcześniejszych lat. Uczyłam się też francuskiego. Wszystkiego tam miałam możność się uczyć, nawet włącznie z gotowaniem i pieczeniem, ale to mi nie odpowiadało, bo nie uczono koszernej kuchni. Praktykę szkolną miałam podczas czwartego roku. Po tej szkole niestety już nic nie robiłam, chociaż chciałam się dalej kształcić w tym samym kierunku. Tak, na uniwersytecie obowiązywał numerus clausus, a w innych szkołach tylko popatrzyli i już było wiadomo: „nie ma miejsca”. Nie było takiej rządowej ustawy przeciwko przyjmowaniu Żydów, ale nie przyjmowano. Zresztą czesne było wysokie, a moim rodzicom już się tak dobrze nie powodziło. Ze śmiercią dziadka upadła cegielnia, bo to wtedy już było „nie kupuj u Żyda”. Już zaczęło się, no. Zdarzały się ekscesy czynne, przypominam sobie. Napadali na domy, strzelali w sufit. Bardzo się bali rodzice o braci. Ja skorzystałam z wykształcenia, z tej mojej szkoły, i zaczęłam na własną rękę działalność. Więc szyłam, haftowałam, dawałam lekcje kroju. Ile lat mogłam mieć? Jakieś osiemnaście, dziewiętnaście. • Widziałam ten egzodus Żydów zaraz po wybuchu wojny, bo Niemcy deportowali do Rzeszowa około sześć tysięcy Żydów, całe transporty do nas wysyłali, i to byli ludzie ogołoceni ze wszystkiego. Wtedy już zdawałam sobie sprawę, że to koniec. Tak. I ja już wtedy uważałam, że ja w Polsce nigdy nie pozostanę. I wszystkie propozycje, kiedy byłam dorastającą dziewczyną, odrzucałam. No ja wiedziałam, że to nie ma sensu – zakładanie rodziny w takich warunkach. No co to, co to było? Kuzynka moja w Krakowie miała prawo skończone. Wyszła za mąż za lekarza, no i co? Długo to trwało? Przyszła okupacja i poszła do Treblinki razem z tym swoim lekarzem. Ładna była ta Renia… Bracia wyjechali do Rosji zaraz. Jeszcze wtedy, kiedy można było. Kiedy nie były zamknięte granice, ale Niemcy już w Staroniwie byli. Brat ojca z Gorlic z całą rodziną przyjechał po nas końmi. Ale niestety moi rodzice nie chcieli jechać: że są starzy, że się nie będą poniewierać, że przeżyli pierwszą wojnę, że są niezależni… Aaa, mieli różne argumenty – tak jak ci wszyscy, którzy mieli zginąć. Maks, ten żonaty, też został ze swoją rodziną. Z Rosji bracia nadali telegram, żeby im przysłać nasze zdjęcie. I takie zdjęcie się zachowało. Ja pracowałam. Pilnowałam między innymi dzieci takiej mojej znajomej. Jej mąż był na froncie. Ona nazywała się Wiktoria Szalacha. Dwóch synów miała i ja ich wychowywałam. Ona kiedyś mówi do mnie: „No takie mam zmartwienie, bo idą święta Bożego Narodzenia i przyjedzie rodzina, i syn powinien umieć zaśpiewać kolędę”. A Tadziu był mały. „Dobrze – mówię – mogę go nauczyć”. No i uczyłam go: „Syn Boży w żłobie leży…”. Jak potem opowiadałam swoim, że ja nawet potrafiłam uczyć kolęd, to się za głowę chwycili. Tak, ale to się działo na początku, jeszcze nie była zorganizowana ta rzeź. I niestety mój brat Monek wrócił szybko z tej Rosji. Tu miał pannę, miłość, i ta panna – Giza – pisała do niego, że nie może bez niego wytrzymać. I on tu wrócił. I od razu go Niemcy wzięli. Do kamieniołomów gdzieś, i tam zginął. I nie wiem, w jakiej miejscowości, kiedy, i w ogóle. A potem ten album, który przed wysiedleniem do getta dałam na przechowanie naszym sąsiadom Wiśniowskim, zaginął u nich. I nawet nie mam zdjęcia, jak Monek wyglądał. To był przemiły człowiek, ukochany brat wszystkich. A potem Maks poszedł od razu do Bełżca. Zdążył mieć dwóch synów i niestety wszystko Niemcy zniszczyli. Nawet się nie pożegnałam z nim. I ja tam w Bełżcu miałam też przeznaczenie, ale ja w ostatniej chwili… wyszłam. Ja z siostrą Malinką i rodzicami miałam iść do getta w Rzeszowie. Wybuchła straszna panika między ludźmi. Niemcy wcześniej wyznaczyli Żydów, którzy musieli przypilnować, żeby wszyscy się do getta zgłosili. Można było ze sobą wziąć tylko osobiste rzeczy. Poszliśmy piechotą, to zresztą niedaleko było. W środku miasta Niemcy urządzili taki Sammelplatz, miejsce zbiórki, gdzie wszyscy mieli się zgłosić. Przed wojną na tym obszarze handlowali biedni ludzie, nawet nie mieli swoich straganów, tylko tak, z ulicy sprzedawali jakieś towary. Częścią tego Sammelplatzu był też żydowski stary cmentarz sprzed setek lat. No nie wiedzieliśmy, co robić. Rodzice powiedzieli mi wtedy: „Wierzymy w to, że jak ty się uratujesz, to uratujesz i Malinkę”. Ja z Malinką zostałam wyznaczona na roboty i w ten sposób dostałyśmy się poza ten Sammelplatz. A tam ludzie siedzieli na ziemi, jeden obok drugiego, bici, maltretowani, a my z siostrą to wszystko widziałyśmy, bo myśmy z Malinką wylazły na strych i przez taką dziurę jak w teatrze obserwowałyśmy ten plac cały dzień, bo cały dzień trwała ta masakra. Rodziców dokwaterowano do jakiejś obcej rodziny z Kalisza, ale to byli całkiem kulturalni ludzie. Nie wszyscy mieli takie szczęście. W tej części miasta mieszkało wielu Żydów z Kalisza, których deportowano do Rzeszowa zaraz po wybuchu wojny. I ci ludzie już długo byli na tej poniewierce, pozbawieni możliwości mycia, głodni, byli w straszliwym stanie, mieszkali w jakichś piwnicach… Malinka pracowała w takiej pracowni, gdzie naprawiali mundury żołnierskie. Nie codziennie, ale się z nią widywałam. Mnie wyznaczono do wyładunku cegieł z wagonów pociągowych. To były szczere pola, przez które przebiegał tor kolejowy na Kraków. Z Rzeszowa. Niemcy mieli zamiar tam coś budować, bo przychodziły transporty cegieł, całe wagony. I to było tak przez Niemców zorganizowane, że to takim sztafetowym ruchem się przenosiło. Ponieważ cegieł było bardzo dużo, to coraz dalij w te pola je układaliśmy. Na noc, spać, wracaliśmy do getta. Ja mieszkałam z tymi, z którymi pracowałam. W getcie była brama z jednej strony wychodząca na kolejową stację. Nie na główną, tylko na boczną, bo tam szedł tor kolejowy na Jasło. I Niemcy deportowali Żydów przez tą jasielską stację. I na początku stale pod bramę getta podchodzili moi znajomi, oczywiście nie-Żydzi. Przynosili mi, co mogli. Im strasznie, tym znajomym moim, zależało, żeby mnie uratować. Lubili mnie widocznie. No i namawiali mnie, żebym odeszła stamtąd, że to koniec, i tak dalej, bo to było w pierwszych dniach istnienia getta, w styczniu 1942. Ja nie chciałam, bo ja miałam obrzydzenie do tego wszystkiego. Ale oni wyciągli mnie na siłę prawie. To postawiłam im warunek: jeśli pomożecie mnie, to i mojej siostrze. Rodzice byli w getcie krótko, parę tych zimowych miesięcy. Zdążyłam się z nimi pożegnać. Myślę, że wysłano ich do Bełżca. Malinkę udało się uratować z getta latem 1942. Okazało się, że jej koleżanka została przez Niemców wytypowana do Niemiec, na roboty. Oczywiście nie-Żydówka. No i tam była straszna tragedia, bo ta dziewczynka, Władzia się nazywała, Władzia Żyracka, nie miała zdrowia. Ładna była, ale taka delikatna. I wtedy powstał projekt, żeby wziąć dokumenty tej Władzi i dać mojej siostrze. Brawura! No i to wszystko wymyślałam ja. Znajomi odprowadzili ją do pociągu z tymi dokumentami i Malinka pojechała do Niemiec. Nazywała się wtedy tak jak ta koleżanka – Władzia. Ja zostałam w getcie. Segregowano nas często. W takich długich szeregach stałyśmy i przychodziła niemiecka straż, i kto się im nie podobał, to brali go z szeregu i na bok, na bok, i wiadomo. Oni mnie obserwowali od czasu do czasu, bo te szeregi się odbywały codziennie, te segregacje – to Niemcy mnie obserwowali. No i ja tak wyczułam, że się im nie podobam. Ale to nie zadecydowało o tym, że odeszłam. Zadecydował ten krwotok, bardzo silny krwotok z nosa. Był straszny upał. Lipiec czy sierpień, nie pamiętam. Przenosiłyśmy cegły z wagonów na takie pryzmy. I dostałam ten krwotok. I koleżanki mnie odniosły za taką pryzmę cegieł, i tam mnie położyły, bo jakby mnie Niemiec zobaczył, toby mnie zastrzelił zaraz. Ja tam poleżałam trochę i porozglądałam się po tej okolicy. To moje rodzinne strony były. No i zabrałam się, i poszłam przed siebie. Nie uciekłam, tylko poszłam przed siebie. I pamiętam, że ciemno się robiło i spać mi się chciało, i taka słaba byłam. I poszłam pomiędzy ziemniaki, i tam przespałam się w gołym polu. Zawsze się tak brzydziłam na gołej ziemi położyć, a wtedy nie. Jak długo spałam, to nie pamiętam. Tylko potem obudziłam się i se myślę: gdzie ja tu mam pójść? Ale miałam taką koleżankę, Jankę Stachowicz. Jej ojciec był organistą. I se myślę: pójdę, spróbuję, może mnie przyjmą. I ona mnie przyjęła. Z matką wypłakały się nade mną, ile wlazło. Potem się zabrały do mycia mnie, bo przecież byłam w okropnym stanie. W okropnym. Pełno miałam wrzodów jakichś na twarzy, bo to temperatura, niedożywienie, no nie tylko niedożywienie, ale głód. Wyleczyli mnie, ale tam długo też nie mogłam być. Tak ja wiem? Jakieś dwa tygodnie. Nie mogłam, bo wyśledzili mnie zaraz sąsiedzi i grozili, że doniosą. Wszędzie, gdzie tylko byłam, tak było. Z życiem się zachowałam, ale musiałam się przemieszczać z miejsca na miejsce. Nigdzie długo nie mogłam zagrzać miejsca, bo niestety Polacy mają to do siebie, że są nietolerancyjni i mają głęboko zakodowany antysemityzm. No, nie wszyscy. Mnie pomogli przyjaciele, którzy też narażali życie. No i po rodzinie Janki ukrywali mnie tacy Wiśniowscy, sąsiedzi ze Staroniwy. Ten Wiśniowski to był rolnik, bardzo porządny człowiek. Wynosili mnie w koszu w nocy do stodoły na stogi słomy i tam spałam przez te dwa miesiące. Ale dobrze mi tam było. Dbali o mnie, kochali mnie. No. Modlili się za mną. A byli tacy ofiarni przyjaciele, że poszli na plebanię i wyciągali mi metrykę. Ten Wiśniowski wyciągnął od księdza metrykę takiej hadry, kłótliwej baby, co ją Niemcy na siłę wzięli na roboty do Niemiec. Ja zajmowałam się córką Wiśniowskich, uczyłam ją, co umiałam. No i oni za wszelką cenę chcieli mnie wyratować. A ja nawet nie chciałam. Miałam dość już tego wszystkiego. I nie wyobrażałam sobie takiego życia: w ukryciu i wciąż bać się, żeby mnie ktoś nie poznał. Jakby mnie Niemcy złapali, toby wszyscy odpowiedzieli życiem. Bo takie było prawo hitlerowskie, że ci, co pomagali, odpowiadali tak samo. Po tych Wiśniowskich pomogła mi ta znajoma, Wiktoria, której na początku wojny dzieci pilnowałam. Ona mnie zawiozła do swojej rodziny. To było daleko za Jasłem, w jakiejś wsi, chyba Skołyszyn. Pracowałam razem z temi członkami rodziny w gospodarstwie. Niemcy przyjeżdżali i im wszystko zabierali. Tam bardzo biednie żyli. Tak. W wolnych chwilach ich też uczyłam tego, co umiałam. Szyć, kroju i tak dalej. To była rodzina Dybków. I oni chcieli mi pomóc, ale ci sąsiedzi zagrozili, że jak się mnie nie pozbędą, to oni zadenuncjują. Wyszczuli mnie. Więc w nocy przeprowadzali mnie, ojciec tej rodziny i brat, przez las, na stację do Jasła, żebym wyjechała na Kraków, bo znajomi zaopatrzyli mnie w kilka adresów w Krakowie, gdzie mogłabym się przechować. Przez pola szłam – ja wiem? – no parę godzin chyba, w nocy. Bo to w dzień nie można było. I z tego Jasła dostałam się do Tarnowa. Stamtąd chciałam wsiąść do pociągu do Krakowa, do którego prawie nie można było wsiąść, tak było dużo ludzi. Oknami i drzwiami się pchali. Ale mnie nie stać było, żeby uczepić się okna i wleźć do wagonu. Wpadła mi w oko taka pani starsza o bardzo przyjemnym wyglądzie, i ona się uśmiechnęła do mnie. To ja stanęłam za nią i zaczęłam z nią rozmawiać. Zatuszowałam, że nie jestem z kolejki. Szachrajka. I weszłam z nią do pociągu. Powiedziałam jej, że jadę do Krakowa szukać pracy, i ona mi powiedziała, że jak nic nie znajdę lepszego, to ona poszukuje kogoś, kto by był sekretarzem dla jej męża. A mieszkali pod Krakowem, w Niepołomicach. W Krakowie okazało się, że niestety wszędzie byli Niemcy i wszyscy byli zastraszeni. Z tych adresów nie mogłam skorzystać. Dali mi też znajomi adres do zakonu, do urszulanek, ale coś nie mogłam tam wejść. Coś mnie stamtąd odtrącało. Nie wiem po dziś dzień co. Późna pora się zbliża, no ni ma na co czekać. Poszłam na dworzec. I na tym dworcu to samo, wszędzie ludzie. Miałam kapelusz, bardzo interesująco musiałam wyglądać. I widział mnie taki konwojent kolejowy, że ja tak bezradnie stoję na tym peronie i nie mogę się dostać do środka. I powiedział do mnie: „Chcesz jechać?”. Ja mówię: „A chciałabym”. Wziął mnie za rękę i zaprowadził gdzieś do siebie. I mówi: „Kiepsko wyglądasz, może głodna jesteś?”. „E – mówię – nie”. Wyciągnął słoninę i chciał mnie gościć tym. Ja popatrzyłam na to i se myślę: jak to zjem, to koniec ze mną. Brzydziłam się, gdzie bym ja coś takiego jadła?! Nigdy w życiu. Potem tak se myślałam w pociągu, tak nieładnie: a żeby się ten pociąg wykoleił razem ze mną, toby był koniec. Już tak miałam dość. Ani żyć, ani w ogóle. I ten konwojent chciał, żebym jechała dalij z nim. A ja miałam wysiąść w Podłężu do tej pani, co mnie zaprosiła. A on dalej prosił mnie, żebym z nim została. Se myślę, no fajna perspektywa dla mnie. Kariera jak cholera! Z tego Podłęża kursowały takie budki jednokonne, zabierały kilka osób i zawoziły do Niepołomic. I taką budką dostałam się do tej pani. I ja zostałam przypadkowo wprowadzona w… niemiecką rodzinę. Mąż tej pani, Gemrot, był Niemiec rodowity. Miał na to dokumenty z dziada pradziada. Pochodził spod Berlina. Ale on nie był folksdojczem, się nie zdeklarował. Po polsku nie tak świetnie mówili, takim jakimś dialektem, trochę po czesku też. Ta jego żona, którą spotkałam w Tarnowie, była Czeszką z Pietwałdu koło Opawy, z arystokratycznej rodziny pochodziła. Nie byle kto. Miała na imię Florentyna. Oni wcześniej mieszkali na Zaolziu i jak tam był plebiscyt, to oni się opowiedzieli za Polską. Ten Gemrot, Franciszek miał na imię, to był człowiek wykształcony, miał jakąś wyższą szkołę rolniczą i przed wojną był zarządcą w różnych dworach, gdzieś na pograniczu polsko-czeskim. Jak było im źle, to se poszukali inny dworek i zarządzali tymi majątkami, tak że im się bardzo dobrze powodziło. Tam, w Niepołomicach przed wojną, to samo robili. I jak przyszli Niemcy, to mu powierzyli zadanie organizowania niemieckiej kultury rolnej w całym tym podkrakowskim dystrykcie. Miał kształcić rolników według niemieckich reguł, uczyć, jak płodozmian stosować, i tak dalej. Ja tam do nich przyszłam przed Wigilią Bożego Narodzenia 1942. Albo wcześniej? Nie pamiętam. Mnie ten Gemrot od razu, jakem tam przyszła, pooglądał ręce i mówi: „Ona nie jest ze wsi. Ona nie ma rąk chamskich”. Zaraz mi to powiedział. A jego żona przed świętami to do mnie przyszła i mi powiedziała, że muszę z nią pójść na nabożeństwo, bo mówi: „Jak to… co powiedzą sąsiedzi, że kogo ja trzymam?”. On właściwie nie chodził do kościoła, miał takie wolnomyślne podejście do religii. A mnie ta Gemrotowa pilnowała, żebym praktykowała. Pamiętam tę Wigilię, jak oni się cieszyli, że mają gościa na Wigilii. I przyjechał ich syn Wilhelm, którego ta pani odwiedzała w Tarnowie, i ja go wtedy poznałam. I on się mną zainteresował. Zaraz, z miejsca. I pamiętam, tam był taki zwyczaj – nie wiem, czy czeski, czy niemiecki, że oni na tę Wigilię wszystkim uczestnikom pieniądze na szczęście pod talerze dawali. I mnie też dali. I ten Wilhelm – mój przyszły mąż, odchylił swój talerz i swoje pieniądze przełożył mnie. Już w tą Wigilię zaprzyjaźnieni byliśmy, no. Wilhelm to był Wiluś, najmłodszy syn i takie oczko w głowie, wychuchane. Przystojny facet, dobry, bardzo grzeczny i kulturalny. Delikatny, mądry, nie cham – absolutnie! W żadnym calu! Muzyk z zawodu, był od trzynastego roku elewem w orkiestrze wojskowej w Krakowie. Jego stryjkowie, Fredek i Rudolf, byli w tym czasie dyrygentami w Filharmonii Krakowskiej. I Wilhelm perfekt oczywiście opanował wszystkie instrumenty dęte, i w ogóle. Grał głównie na trąbce i kornecie. Gemrotowie mieszkali w takim parterowym domku, kawałek ogrodu tam był, tak na przedmieściu Niepołomic. Ten dom był po jakichś uchodźcach, Żydach, bo na strychu znajdowałam różne rzeczy. Jak nie miałam co robić, brałam szmaty różne z tego strychu, farbowałam i szyłam fantastyczne rzeczy. Oni byli zachwyceni. Do tego Gemrota przychodzili Niemcy po raporty, bo on musiał sprawozdania zdawać. On mi wszystko opowiadał, a ja mu pisałam te raporty. Jak on rozmawiał z tymi Niemcami, to mi się gorąco po kościach robiło.\nWYDAWNICTWO CZARNE sp. z o.o.www.czarne.com.pl Sekretariat: ul. Kołłątaja 14, III p., 38-300 Gorlicetel. +48 18 353 58 93, fax +48 18 352 04 75 e-mail: mateusz@czarne.com.pl, tomasz@czarne.com.pl, dominik@czarne.com.pl, honorata@czarne.com.pl, ewa@czarne.com.pl Redakcja: Wołowiec 11, 38-307 Sękowatel. +48 18 351 00 70e-mail: redakcja@czarne.com.pl Sekretarz redakcji: malgorzata@czarne.com.pl Dział promocji: ul. Andersa 21/56, 00-159 Warszawatel./fax +48 22 621 10 48e-mail: agnieszka@czarne.com.pl, anna@czarne.com.pl, dorota@czarne.com.pl, zofia@czarne.com.pl Dział marketingu: katarzyna@czarne.com.pl Dział sprzedaży: irek.gradkowski@czarne.com.pltel. 504 564 092, 605 955 550agnieszka.wilczak@czarne.com.pl Audiobooki i ebooki: Izabela Rególska, iza@czarne.com.pl Wołowiec 2013\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/12_opowiesci_zydowskich-ebookRO/p00611149i006" target="_blank" title="12 opowieści żydowskich [Anka Grupińska] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="12 opowieści żydowskich [Anka Grupińska] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Ubierz się jak Nicole Kidman - WP Kobieta\nUbierz się jak Nicole Kidman\nNicole Kidman - ikona stylu\nDo kin wchodzi film "Grace księżna Monako" z Nicole Kidman w roli głównej. Mało kto wie, że aktorka oprócz tego, że jest świetna w swoim fachu, została także doceniona przez Amerykańską Radę Projektantów tytułem ikony stylu.\nDoskonale znamy styl Nicole Kidman z czerwonego dywanu, ale jej gust poza obiektywami aparatów i kamer nie jest aż tak popularny. Na co stawia gwiazda? Na klasykę. Stylizacje aktorki wydają się być nieco zachowawcze, ale eleganckie.\nAustralijka raczej wybiera stonowane kolory w prostych krojach. Szpilki zostawia na wielkie wyjścia, a na co dzień wybiera baletki lub pantofle w męskim stylu.\nSpodnie 7/8 zestawia najchętniej z marynarkami i koszulami. Najbardziej casualowym elementem stroju Nicole są torby - duże, pakowne i poręczne. Jak widać często prościej, znaczy lepiej. Zobacz, w co najchętniej ubiera się gwiazda.\nna podstawie fashionpr.pl/(gabi/mtr), kobieta.wp.pl\n* Nowa kampania Prady. Zachwyca czy rozczarowuje?*