Zazdrość. | Medycyna naturalna, nasze zdrowie, fizyczność i duchowość\nPosted on 28 Wrzesień 2012 by nikablue1\tZazdrość to uczucie odczuwane w sytuacji frustracji,gdy znany jest obiekt zaspakajający potrzebę i osoba posiadająca ten obiekt. Uważana zazwyczaj za uczucie negatywne, choć w łagodnej formie może być np. bodźcem do pozytywnej konkurencji i realizacji własnych aspiracji.\nJedna z ważniejszych odmian zazdrości. Jej najbardziej skrajną formą jest zazdrość urojona, w psychopatologii nazywana zespołem Otella. Przejawia się ona np. podejrzewaniem partnera o notoryczne zdrady, sprawdzaniem partnera i kontrolowaniem jego działań. Może powodować stany depresyjne. W skrajnych przypadkach może doprowadzić do destrukcyjnych zachowań, a nie leczona nawet do samobójstwa lub morderstwa w afekcie. Osoba dotknięta takimi zaburzeniami nie jest w stanie racjonalnie oceniać i tłumić własnych zachowań. Nie potrafi pracować nad sobą, często ma niską samoocenę (wygląd, wiek, wykształcenie), a winą za wszystko obarcza partnera. Przedstawia własne, dla siebie, racjonalne wytłumaczenia swego postępowania. W wielu przypadkach chory wie o swojej przypadłości, lecz nie jest w stanie z tym walczyć. W życiu towarzyskim czy zawodowym, często objawy te są niezauważalne dla otoczenia. Całość skupia się tylko na partnerze. Osoby cierpiące na chorobliwą zazdrość często nadużywają alkoholu lub innych używek, co potęguje strach przed zdradą partnera i doprowadza do skrajnych zachowań. Przyczyną choroby może być doznanie wielkiego wstrząsu emocjonalnego w przeszłości (rozstanie z osobą najbliższą sercu itp.) Osoby te starają się walczyć z chorobą, lecz w większości przypadków są bezsilne.\nWybuchy zazdrości łączą się z uczuciem złości, a prowadzą do kłótni, również z rękoczynami, gdzie zwykle poszkodowana jest osoba, o którą druga osoba jest zazdrosna. Zazdrość prowadzi do wielu negatywnych skutków (np. w przypadku związku do rozstania, kłótni, rękoczynów itp.).\nNie od dziś wiadomo, że zazdrość towarzyszy każdej prawdziwej miłości. Jednak niewielu z nas zdaje sobie sprawę z tego jak niszcząca może to być siła…\nJeśli wierzyć statystykom, 14,7 proc. osób żyjących w stałych związkach miało w ciągu ostatniego roku kontakty seksualne z inną osobą niż stały partner (źródło: „Samo zdrowie”). Badania wykazują, że najczęściej jesteśmy zazdrośni o wygląd rywala. O jego atrakcyjność, elementy budowy ciała, na punkcie których mamy u siebie kompleksy. U kobiety najmocniejsza bronią jest uśmiech. To o niego zazdrośni są partnerzy.\nZazdrość nie jest nieodzownym elementem miłości. Istnieją związki, w których nie występuje wcale. Według statystyk zazdrość więcej związków zniszczyła niż umocniła. Jednak jak powiedziała Joanna Krawczyk: „Dopóki zazdrość nie przysłania świata, jest zdrowa i jak najbardziej pożądana. W końcu jest to pragnienie, aby być dla partnera całym światem. A to jest właśnie miłość!”\nSKAD SIE BIERZE ZAZDROŚĆ?\nCzym jest zazdrość? Jakie są jej rodzaje, a jakie przyczyny? Czy zazdrość zawsze musi towarzyszyć miłości? W jaki sposób zazdrość może się przejawiać?\nPrzemijają czasy, w których jakiekolwiek zjawiska i procesy zachodzące w samym człowieku, w społeczeństwie lub dotyczące cywilizacji były oceniane wyłącznie w kategoriach dobra bądź zła. Zaczynamy zdawać sobie sprawę z tego, że ogromna większość osiągnięć niesie ze sobą zarówno szanse rozwojowe, jak również pewne ryzyko i zagrożenie. Coraz częściej zaczynamy rozumieć, że zjawiska związane z życiem i działalnością człowieka oraz ze współzyciem międzyludzkim – także na płaszczyźnie miłości i seksu – są bardziej złożone niż nam się wydawały. Pojęcie miłości zawiera w sobie oprócz pożądania, zauroczenia i przyjaźni, także poświęcanie dla ukochanej osoby oraz element zazdrości.\nZazdrość towarzyszka miłości?\nOd niepamiętnych czasów zazdrość łączono z miłością, jako jej nieuchronny element. Święty Augustyn twierdził, że zazdrość jest oznaką i rękojmią prawdziwej, szczerej miłości. Niestety, jeśli zazdrość zajmuje zbyt duży obszar w funkcjonowaniu związku, może doprowadzić do jego rozpadu. Stanowi najczęstszą przyczynę stosowania przemocy fizycznej zarówno przez mężów, jak i żony. Czasami też potrafi przywdziewać jawnie patologiczną formę urojeń prześladowczych, mających niewiele wspólnego z rzeczywistością. Szacuje się, iż jest przyczyną 20% wszystkich popełnianych morderstw.\nHajcak i Garwood wyodrębnili dwa rodzaje zazdrości: zazdrość interpartnerską oraz zazdrość wewnątrzpartnerską.\nZazdrość interpartnerska – polega na tym, że partner jest zazdrosny o uwagę, którą osoba ukochana otrzymuje ze źródeł zewnętrznych, poza związkiem. Pojawia się zazdrość o: uwagę innych ludzi, przedmioty, np. czytanie czasopism pornograficznych, oraz karierę lub hobby (osoba, która rywalizuje z karierą partnera, często domaga się coraz większej uwagi; seks traktowany jest jako przynęta ze względu na uniwersalną atrakcyjność).\nZazdrość wewnątrzpartnerska – zazdrość o zadowolenie z miłości fizycznej; jeden z partnerów czuje się wykorzystywany, ponieważ drugi odczuwa znacznie większą przyjemność seksualną. Występuje tu także zazdrość o poprzednie doświadczenia seksualne partnera, głównie zazdrość męska wobec potencjalnych partnerów kobiety.\nWarto zaznaczyć, iż przeżywanie zazdrości może wiązać się z:\nbrakiem zaufania wobec partnera;\nnierównomiernym zaangażowaniem w związek – większy wkład ma zazwyczaj osoba mniejatrakcyjna fizycznie, zaś partner atrakcyjniejszy daje mniej, otrzymując więcej;\nsilną zależnością od partnera;\nniskim poczuciem własnej wartości, skutkując powątpiewaniem w zdolność do utrzymania partnera przy sobie;\nuzależnieniem samooceny od opinii partnera;\nsilniejszym pociągiem erotycznym u jednego z partnerów;\ndominacją jednego z partnerów, prowadzącą do zazdrości i depresji u zdominowanego, nastomiast do gniewu u dominującego;\nprzekonaniem o zażyłości związku;\naktualnym stanie związku – im większą wartość ma dla partnerów ich relacja, tym bardziej będą starać się o jej utrzymanie;\nprzekonaniem o wyłączności niektórych działań (np. aktywności seksualnej) i wiązanie ich z jedną osobą;\nzagrożeniem zależnym od sposobu, w jaki partnerzy definiują swój związek – w przypadkuswingingu (forma formy aktywności seksualnej, polegający np. na wymianie partnerów pomiędzy parami lub na seksie grupowym) 1/3 par porzuca ten styl życia z powodu zazdrości.\nDefinicja zazdrości opiera się na dwóch czynnikach. Po pierwsze, jest to subiektywne poczucie zagrożenia własnej wartości – im gorzej myślimy o sobie pod względem emocjonalnym, intelektualnym czy seksualnym, tym bardziej jesteśmy zazdrośni o partnera. Po drugie, mówi się o subiektywnym poczuciu zagrożenia szans istnienia danego związku, gdzie zazdrość jest swoistą strategią do radzenia sobie z niewiernością partnera lub ewentualnym opuszczeniem związku (Buss, Ewolucja pożądania).\nZAZDROŚĆ I PODEJRZLIWOŚĆ W ZWIAZKU MOŻE ZAGROZIĆ MIŁOŚCI\nSłynne jest powiedzenie, że „bez zazdrości nie ma miłości”. Zazdrość uznaje się często za dowód siły uczucia łączącego dwie osoby. W istocie jednak niemal nikt, kto choć raz doświadczył zazdrości, nie wspomina tego z radością. Dlaczego się zakochujemy skoro nie potrafimy zaufać? Takiemu uczuciu towarzyszą dosyć nieprzyjemne emocje, takie jak gniew, smutek czy poczucie własnej niższości. Tymczasem miłość to coś, co powinno dawać nam siłę, radość i świadomość, że w oczach ukochanej osoby jest się kimś jedynym i wybranym. Nasza samoocena powinna wzrastać. Jaka jest zatem prawdziwa relacja pomiędzy miłością a zazdrością i czy można stworzyć prawdziwą i trwałą relację, pozbawioną jednocześnie tego dosyć trudnego uczucia? Zazdrość, krok po kroku, sprawia, że krzywdzimy najbliższą osobę. A może to po prostu ucieczka przed największym szczęściem, czyli bliskością z drugim człowiekiem popartej zaufaniem? Czy powinniśmy skorzystać z porady psychologa? Czy podejście na serio jest lepsze? Zastanówmy się, jak uszczęśliwić kobietę lub mężczyznę, na którym nam zależy.\nPsycholog Gordon Clanton (1977) definiuje zazdrość jako „uczucie niezadowolenia objawiające się jako lęk przed utratą partnera lub jako poczucie dyskomfortu spowodowane rzeczywistym lub wyobrażonym doświadczeniem relacji partnera i osoby trzeciej”. Z tak sformułowanej definicji wynika, że zazdrość jest nacechowana wieloma negatywnymi uczuciami, takimi jak niezadowolenie, lęk czy dyskomfort psychiczny. Drugą charakterystyczną oznaką zazdrości jest to, że oprócz partnerów dotyczy ona, chociaż niekoniecznie bezpośrednio, także osoby trzeciej, o którą jeden z partnerów jest zazdrosny. Osoba taka dysponuje pewną właściwością, która sprawia, że ktoś odczuwający zazdrość uznaje ją za bardziej atrakcyjną dla swojego partnera.\nIstnieje kilka przyczyn zazdrości. Dosyć istotny jest fakt, że mężczyzna lub kobieta, jeśli jest zazdrosną stroną relacji uczuciowej, zazwyczaj poszukuje przyczyn swojej zazdrości w zachowaniu partnera. Tymczasem najbardziej prawdziwe jest stwierdzenie, że źródło tego uczucia najczęściej leży w nas samych. Oto najczęstsze przyczyny zazdrości:\nNiska samoocena. Osoby odczuwające zazdrość zazwyczaj uważają, że z powodu swoich wad nie są kimś odpowiednim dla swojego partnera. Za zagrożenie dla istnienia związku uznają te osoby, które wydają się im idealne pod względem tego, co uznają za swoje wady. Nie jest to zatem zaniżona samoakceptacja w ogóle, lecz jako partnera w konkretnej relacji. Potwierdzeniem tego faktu są wyniki badań White’a i Mullena (1989). Okazało się w nich, że kobiety doznające agresji z powodu zazdrości przyznały, że ich mężowie często ujawniają kompleksy z dotyczące własnej seksualności i związanej z tym atrakcyjności w oczach żon.\nUzależnienie własnej samooceny od tego, co myśli o nas partner. Jest to również pewne zaburzenie w sferze samoakceptacji. Osoby takie mają tendencję do poszukiwania wiedzy o sobie wśród opinii innych ludzi. Jeżeli zatem w otoczeniu pojawia się ktoś, kogo partner pod pewnym względem (np. zdolności) ocenia wyżej niż ukochaną osobę, wówczas odczuwa ona obawę przed możliwością rozpadu związku i jeszcze jednym dowodem na potwierdzenie własnej niskiej wartości\nPrzekonanie wyniesione z dzieciństwa, że na miłość trzeba zasłużyć. Jest to konsekwencja zachowań rodzicielskich i często słyszanych słów typu: „jeśli nie będziesz grzeczny, mama nie będzie cię kochać”. Zazwyczaj rodzice dobrze wiedzą, że nie jest to prawda. Dla małego dziecka jednak są oni najważniejszym źródłem wiedzy, dlatego wierzy wszystkim ich słowom. Tak ukształtowane przekonanie – nawet nieświadomie – dziecko wnosi w dorosłe życie. Brak wewnętrznego zrozumienia miłości jako uczucia bezwarunkowego prowadzi do wiary w to, że należy na nią zasłużyć. Zagrożenie dla związków w dorosłym życiu są zatem osoby pod pewnymi względami atrakcyjniejsze i tym samym bardziej „zasługujące” na miłość partnera.\nPierwsze wzorce związku. Ta przyczyna zazdrości również ma swoje źródła w dzieciństwie. Występuje wówczas, gdy dana osoba jako dziecko obserwowała wzorzec rodziców jako pary, w którym główne miejsce zajmowała zazdrość lub zaborczość. W świadomości buduje się wówczas również często nieuświadomione przekonanie, że miłość oznacza kontrolę i nieustanne przewidywanie dotyczące ewentualnego porzucenia przez partnera z powodu innej, atrakcyjniejszej osoby\nZespół Otella. Jest to choroba o charakterze psychotycznym, typowa dla osób przewlekle pijących alkohol. Charakteryzuje się przede wszystkim ciągłą demonstracją urojeń niewierności partnera. Osoba chora stosuje przemoc fizyczną lub psychiczną, by zmusić partnera do przyznania się do zdrady, której ten zazwyczaj nie popełnił. Krąg osób podejrzanych o bycie kochanką lub kochankiem jest szeroki, a dowody na zdradę są dla przeciętnego człowieka absurdalne (np. rachunek z pralni).\nZazdrość męska i kobieca\nIstnieje kilka obszarów, na gruncie których można zaobserwować różnice pomiędzy zazdrością kobiecą i męską (Wojciszke, 2009). W przypadku sytuacji wywołujących zazdrość, mężczyźni są bardziej zazdrośni o sferę seksualną, natomiast kobiety o poświęcany im czas i uwagę. Ponadto jeśli rozważyć uczucia zazdrości, okazuje się, że kobiety są bardziej skłonne analizować powody, dla których mogłoby dojść do ewentualnej zdrady, przypisując je jego potrzebom seksualnym lub atrakcyjności rywalki. Mężczyźni zaś zwracają uwagę na zaangażowanie uczuciowe partnerki i możliwość obdarzenia nim kogoś, kto jest bardziej atrakcyjny. Istnieją również różnice płciowe w przeżywaniu zazdrości. U kobiet uczuciom zazdrości towarzyszy smutek i depresja, u mężczyzn występuje gniew i agresja. W kwestii radzenia sobie z zazdrością kobiety wydają się być bardziej zorientowane na rozwiązanie problemów nękających związek i wyrażanie własnych uczuć. Mężczyźni natomiast mają tendencję do zaprzeczania uczuciom własnej zazdrości i poszukiwania innych sposobów wyrażenia własnej wartości jako partnera. Nietrudno też zauważyć, że to kobiety są stroną częściej wywołującą zazdrość w celu sprawdzenia siły związku i podniesienia poczucia własnej wartości.\nWiększość psychologów podziela zdanie, że zazdrość to uczucie niszczące dla związku. Istnieje jednak kilka sposobów, by móc się jej pozbyć:\nSpróbuj przeanalizować źródło swojej zazdrości. Przywołaj w pamięci sytuacje lub zachowania partnera, które wywołują w Tobie zazdrość. Spróbuj spojrzeć na nie bardziej realnie: być może to Twoja wyobraźnia podsuwa Ci scenariusze, które nie mają szansy zaistnieć w rzeczywistości. Zastanów się, jakie emocje pojawiają się u Ciebie w obliczu takich sytuacji i spróbuj odkryć ich prawdziwe źródło\nZastanów się, jakie jest Twoje własne poczucie wartości jako partnera w konkretnym związku. Czy często pojawiają się u Ciebie myśli o tym, że tak naprawdę nie zasługujesz na to, by być w relacji z ukochaną osobą? Obawiasz się, że Twój partner może poznać kogoś bardziej atrakcyjnego i wtedy zostaniesz znów sam, opuszczony i zraniony? Pamiętaj, że jest to Twoja subiektywna ocena. Twój partner z milionów ludzi na świcie wybrał właśnie Ciebie, wraz ze wszystkimi Twoimi wadami i zaletami.\nUwzględnij uczucia i potrzeby partnera. Każdy związek wymaga pewnego rodzaju poczucia osobistej przestrzeni, wolności. Nie świadczy to o jego słabości, a wprost przeciwnie: w takiej relacji partnerzy są ze sobą na tyle blisko, by móc w pełni sobie ufać. Jeżeli zatem mężczyzna wyjeżdża na ryby z kolegami lub kobieta idzie do kina z przyjaciółkami, nie oznacza to, że nie kochają oni swoich partnerów.\nNie skupiaj całej swojej uwagi na partnerze. W takiej sytuacji oboje będziecie nieszczęśliwi: Ty zaniedbujesz swoje zainteresowania, a Twój partner czuje się niemal prześladowany. Związek z drugą osobą nie oznacza rezygnacji z wszystkiego, co do tej pory lubiłeś robić. Celem jest tutaj wspólne szczęście i możliwość pełnego wyrażenia własnej osobowości. Nie musisz kontrolować partnera na każdym kroku, by wiedzieć, że jest on kimś przeznaczonym tylko dla Ciebie.\nPrzy rozważaniu przytoczonego na wstępie powiedzenia rodzi się pytanie, czy istnieje zatem coś takiego, jak „zdrowa zazdrość”, czyli zazdrość, która przyczynia się do wzmocnienia relacji uczuciowej. Z pewnością słowo „zazdrość” nie byłoby tutaj odpowiednie. Kluczem jest wewnętrzne odczucie atrakcyjności partnera dla nas, z zachowaniem własnego poczucia wartości i przekonaniem, że jesteśmy w stanie sprawić, by dana osoba czuła się przy nas szczęśliwa. Zazdrość to także pewien stopień braku zaufania, które jest przecież niezbędne do zbudowania dobrej relacji. Wczesne zrozumienie własnych uczuć i ich źródeł pozwoli Ci jednak z pewnością uchronić Twój związek od niszczącej zaborczości i uzyskać wymarzony spokój oraz rozkoszować się szczęściem dzielonym z drugą osobą.\nNie zawsze jest zła, choć gdy wymknie się spod kontroli, niszczy spokój duszy i związki z ludźmi. W wersji pozytywnej zazdrość może jednak motywować do pokonywania ograniczeń i osiągania celów. Iza, 35-letnia lektorka angielskiego wróciła właśnie z urodzin Aśki, z którą przyjaźni się od liceum. Obie studiowały anglistykę, mieszkały razem w akademiku i po studiach wróciły do rodzinnego miasteczka. Iza szybko znalazła pracę w szkole językowej. Dobrze zarabiała. Stać ją było na modne ciuchy, markowe kosmetyki i wakacje za granicą. W dwupokojowym mieszkaniu, które dostała po babci, stały drogie meble i pamiątki z podróży: chińskie wachlarze, meksykańskie figurki, marokańskie misy.\nAle teraz, gdy zmywała makijaż po imprezie, za złością pytała samą siebie: „Dlaczego ona, choć wygląda starzej ode mnie, ma gorszą figurę i jest głupsza, ma kochającego męża, urocze córeczki i piękny dom z ogrodem?”. Nie mogła zasnąć, bo przed oczami miała Aśkę, z potarganymi włosami i w niemodnej sukience, przytuloną do męża w tańcu. A on patrzył na nią tak, jakby była najpiękniejszą kobietą na ziemi.\n„Na mnie nikt tak od dawna nie patrzył”, rozżaliła się Iza. „Jak ta tłusta baba, głupia jak but, usidliła takiego fajnego faceta jak jej mąż? To niesprawiedliwe!”.\nKażdy z nas czegoś zazdrości innym. Kochającego męża, zdolnych dzieci, dobrej figury, gustu, znajomości języków, kariery, mieszkania, samochodu – lista tego, czego zazdrościmy przyjaciołom, znajomym, krewnym, jest długa. Ale niezależnie od tego, co na niej jest, warto się jej przyjrzeć.\nPierwszym krokiem jest przyznanie się przed samą sobą: „Tak, jestem zazdrosna”. To niełatwe, bo zazdrość uważamy za przejaw słabości, wstydzimy się jej.\nJeśli jednak pokonamy wstyd i poświęcimy trochę czasu na odkrycie, czego\nnaprawdę zazdrościmy innym, mamy szansę zmienić swoje życie na lepsze. Zwykle jest tak, że zazdrość pojawia się w podobnych sytuacjach, gdy na przykład widzimy szczęśliwą parę, sąsiadkę w drogim samochodzie i nowym płaszczu, kuzynkę, która awansowała.\nZamiast się dręczyć: „Jestem okropna i małostkowa, że jej zazdroszczę”, pomyślmy: „Jeśli czegoś zazdroszczę, to znaczy, że to ma dla mnie wartość, też chciałabym tak żyć lub być taka jak ona”.\nA jeśli wiemy, co jest dla nas ważne w życiu, co chcemy osiągnąć, to możemy się zastanowić, jak krok po kroku do tego zmierzać.\nIza zrozumiała, że zazdrości Aśce męża i dzieci, że ma dość romansów z wiecznymi chłopcami i facetami z problemami. Uzmysłowiła sobie, że tak naprawdę marzy nie o kolejnej podróży po Azji i torbie Prady, ale o tym, by kupować śpioszki dla dziecka, a w sklepie wybierać nie kolejny sweterek dla siebie, ale krawat dla męża.\n– Mam taką straszną migrenę, że nie dam rady wstać z łóżka – Martyna, 40-letnia kosmetyczka tłumaczyła szefowej swoją nieobecność.\nCzuła się tak fatalnie, że było jej wszystko jedno, czy jej klientki przejmie koleżanka z salonu, czy przepisze je na inny termin. Połknęła kilka tabletek przeciwbólowych i zasnęła. Gdy przebudziła się po kilku godzinach snu, choć ból głowy przeszedł, czuła się zmęczona i nieszczęśliwa. Czyli tak jak zwykle.\nChoć za swoje kiepskie samopoczucie Martyna obwiniała zdrowie: migreny, bezsenność, bóle żołądka, to prawdziwym powodem jej złych nastrojów była zazdrość. To ona trawiła ją od wewnątrz, odbierała radość życia i czyniła nieszczęśliwą. Koleżance z pracy zazdrościła tego, że klientki chętniej zapisują się do niej niż do Martyny. Zamiast cieszyć się tym, że sama ma wierne klientki, porównywała się z koleżanką, do której zapisywały się młode dziewczyny.\nZazdrościła szefowej, że stać ją było na otwarcie własnego gabinetu. Nie cieszyło ją to że dobrze zarabia, a szefowa często ją chwali. Nie ona myślała tylko o tym, że inni mają lepiej od niej: więcej pieniędzy, lepsze układy w pracy, ciekawsze perspektywy zawodowe. Migreny dostała wtedy, gdy dowiedziała się, że fryzjerka z ich salonu otwiera własny.\nZazdrość niszczy zdrowie, odbiera siły i psuje kontakty z ludźmi. Sprawia, że Martyna nie potrafi popatrzeć na świat z życzliwością i uwagą. Wszędzie widzi wrogość, podstęp, intrygi. Nie potrafi cieszyć się ani własnym, ani cudzym powodzeniem.\nDlaczego? Bo zazdrosne oczy widzą w tych, którym zazdroszczą, tylko blask. Nie widzą całości. Tego, że inni, którym zazdroszczą, mają swoje problemy, że za sukces często drogo płacą. Owszem, szefowa otworzyła własny gabinet, ale co miesiąc spłaca kredyt, sama utrzymuje nastoletniego syna i powtarza, że wieczorem nie ma siły nawet na obejrzenie filmu. Koleżanka z pracy ma wiele klientek, bo musi pracować za dwoje – jej mąż stracił pracę, a mają dwójkę małych dzieci. Jakby tego było mało, musi opiekować się teściową chorą na Alzheimera.\nNatomiast u siebie przeciwnie, zazdrośnicy widzą tylko cienie. To co złe, niedoskonałe, słabe. Gdyby ktoś wymyślił okulary, dzięki którym zazdrośnica dostrzegłaby wreszcie prawdę o sobie i o innych, uszczęśliwiłby miliony. Ale zamiast czekać, aż pojawi się taki genialny optyk, warto zacząć od popatrzenia w głąb własnej duszy. Bo tylko tam znajdziemy sposób na poradzenie sobie z zazdrością, którą Szekspir nazwał „zielonooką bestią, która żre swoje ofiary i drwi z nich zarazem”.\nZ psychologicznego punktu widzenia zazdrość ma swoje źródło w poczuciu niskiej wartości. Wyobrażamy sobie, że posiadając coś, co mają inni – ci którym zazdrościmy, bylibyśmy lepsi, bardziej wartościowi. Ludzie ceniliby nas i podziwiali, a my same czułybyśmy się spełnione i szczęśliwe. Ale czy na pewno o to chodzi?\nPoczucie własnej wartości nie ma nic wspólnego z urodą, młodością, pieniędzmi i zaszczytami. Milionerka może codziennie wstawać rano z lękiem, że gdyby straciła majątek, byłaby nikim. I może zazdrościć tym, którzy mają więcej od niej. Piękna aktorka, przeglądając się w lustrze, zamiast urody może dostrzegać oznaki mijającego czasu. I z zazdrością patrzeć na młodsze kobiety.\nJak pisze Nathaniel Branden w książce „Sześć filarów poczucia własnej wartości”, prawdziwe poczucie własnej wartości, które chroni przed niszczącą zazdrością, da nam tylko świadomość, że mamy prawo być tacy, jacy jesteśmy. Świadomość, że do przeżycia mam jedno życie – swoje własne.\n– To bzdury – wzruszyła ramionami Martyna, gdy poleciłam jej tę książkę.\nSzkoda, że zamiast ją czytać, siedziała przy oknie i patrzyła z niechęcią na sąsiadów, którzy kupili sobie nowy samochód. Gdyby wreszcie, zamiast myśleć o tym, jak innym świetnie się powodzi, pomyślała o tym, że jej mocne strony to dokładność i uczciwość, głowa bolałaby ją mniej. I mniej bolałoby ją, że inni mają więcej od niej.\nBo jednym z pierwszych kroków do powstrzymania zniszczeń, jakie czyni w naszym życiu zazdrość, jest dostrzeżenie własnych mocnych stron. Docenienie ich daje nam szansę na sukces, którego zazdrościmy innym.\nPotwierdzają to dane Instytutu Gallupa, który w ramach projektu „StrenghtsFinder” przebadał ponad dwa miliony osób z całego świata! Okazało się, że większe sukcesy w życiu osobistym i zawodowym osiągają ci którzy koncentrują się na swoich mocnych stronach. Jeśli tyle samo wysiłku wkładamy w pracę nad swoimi słabościami, nasze osiągnięcia są znacznie mniej imponujące.\nAle jak swoje mocne strony ma poznać ktoś, kto cale życie bardziej zwracał uwagę na to czego mu brakuje, niż co posiada? Wybierz kilka osób, którym ufasz: przyjaciółkę, koleżankę z pracy, siostrę. Poproś każdą z nich, by powiedziała, jakie są Twoje trzy najważniejsze zalety i w jakiej sytuacji je pokazałaś.\nMoże się okazać, że usłyszysz: „Jesteś obowiązkowa, bo zawsze dotrzymujesz terminów. Choćbyś musiała ślęczeć nad projektem nocami, to oddajesz pracę wtedy, gdy się umówiłaś”, „Umiesz pocieszać. Kiedy jestem przybita, po rozmowie z tobą widzę świat w bardziej pogodny sposób”.\nTo ważne, by usłyszeć konkretny argument – dowiedzieć się, dlaczego ktoś uważa, że masz takie zalety.\nPrzypominając sobie konkretną sytuację, w której okazałaś się na przykład cierpliwa, szybciej docenisz swoją mocną stronę. Łatwiej Ci będzie zaakceptować siebie taką, jaka jesteś. Przestać się porównywać z tymi, którzy są lepsi. Poczuć własną wartość. Dzięki temu łatwiej ci będzie zmierzyć się z zazdrością. Przyznać, że to uczucie w tobie tkwi. A jak twierdzi Valerio Abisetti, włoski psychoanalityk, dopiero wtedy, gdy przyznamy się do zazdrości, zaczniemy ją pokonywać. Bo kiedy człowiek przyznaje się do swojej słabości, nie upokarza się, ale wreszcie odradza do życia. Radosnego i szczęśliwego.\nJAK PORADZIĆ SOBIE Z ZAZDROŚCIA\nto niebezpieczna namiętność, oplata jak bluszcz, dusi i niszczy nas samych i osoby, które kochamy. Czy trzeba z tym walczyć? Walczyć nie ale warto nad tym pracować, by nie doprowadzić siebie do obłędu a naszego związku do zagłady.\nZazdrości wyrasta z lęku, poczucia niskiej wartości i nadmiernej potrzeby kontroli. Bardzo często te trzy aspekty są ze sobą ściśle powiązane. I tak przeszukujemy kieszenie męża i szukamy podejrzanych notatek, sprawdzamy przychodzące sms-y ukradkiem gdy śpi, włączamy jego laptopa i weryfikujemy maile. Jednym słowem szukamy dowodu na to że nasz partner jest niewierny. Na nic zdają się jego zapewnienia, że kocha tylko nas i naprawdę nas nie zdrada. My wiemy swoje i uparcie dążymy do tego by udowodnić jego nielojalność. Na przyjęciach bacznie przyglądamy się innymkobietom i nie pozwalamy by mąż dłużej z nimi rozmawiał. Jeśli do którejś Pani się uśmiechnie, to już mamy gotowy dowód zdrady.\nDzwonimy do biura gdy partner zostaje po godzinach i pytamy co robi, ba nawet śledzimy go jeżdżąc za nim i sprawdzając co robi gdy mówi: „Idę na tenisa z kolegą”. Niektóre z nas są do tego stopnia owładnięte manią zazdrości, że kupują gadżety mające sprawdzać co robi mąż, gdy nie ma go w domu i kupują np.: budzik lub maskotka z ukrytą kamerą. Takim gadżetem pod pretekstem „Kochanie nie zapomnij o mnie” obdarowują partnera gdy ten jedzie na szkolenie lub wyjazd służbowy.\nZazdrość jest objawem niepewności. Dlatego sprawdzamy, śledzimy, dopytujemy i ciągłe nie wierzymy partnerowi. Jeśli same czujemy się gorsze od innych kobiet, to boimy się, że nasz partner zajadzie sobie ładniejszą, zgrabniejszą, szczuplejszą, weselszą od nas. Ciągle boimy się, że jeśli partner, pozna nas, takimi jakimi jesteśmy naprawdę, to nas rzuci. I dlatego za wszelką cenę chcemy tego uniknąć i zaczynamy kontrolować naszego partnera. Warto w tym momencie zdać sobie sprawę, że to my tworzymy tę niepewność, a nie nasz partner. Źródłem niepewności i zazdrości jesteśmy my same albowiem żadne działania i zapewnienia ze strony męża nie są w stanie wyeliminować naszej zazdrości.\nJeżeli nie potrafimy zaufać, musimy w sobie poszukać przyczyn tego stanu. Często podwaliny zazdrości mają swoje korzenie w naszym dzieciństwie i naszych doświadczeniach w młodości. Jeśli jako dziecko nie byłyśmy kochane miłością bezwarunkową, to ciężko nam kochać siebie i innych. Każde dziecko, które w przyszłości ma być pewną siebie i swojej wartości osobą , musi otrzymać od rodziców bardzo wiele informacji, że jest kochane i ważne. Dziecko kochane miłością bezwarunkową, nie obawia się, że ta miłość zniknie, nie musi o nią zabiegać. Jeśli jednak w naszym domu rodzinnym nie było takiej miłości i musiałyśmy na nią zasłużyć i bałyśmy się, że jeśli powiemy rodzicom, że narozrabiałyśmy w szkole, to oni powiedzą że nas nie kochają. To w dorosłym życiu obawiamy się, że jeśli kto pozna nas jakimi jesteśmy, to od nas odejdzie.\nA może nasze dzieciństwo nauczyło nas, że nie można nikomu ufać? Lub widziałyśmy na przykładzie związku rodziców, że prawdziwa miłość, to zaborcza miłość? Może nauczyłyśmy się żyć w myśl zasady, że bez partnera jesteśmy nikim i potrzebujemy go, by istnieć? Albo nasze doświadczenia życiowe nauczyły nas postawy kontrolującej wszystkich co nas w życiu spotyka i dlatego teraz chcemy kontrolować męża?\nAmerykański lekarz psychiatra Paul Hauck autor książki „Zazdrość. Jak sobie z nią radzić”, twierdzi, że zazdrość jest pewnym sposobem zachowania i można się go wyzbyć. Radzi , by po pierwsze odwrócić uwagę od naszych zazdrosnych myśli i przestać myśleć o parterze a zacząć myśleć o sobie. Warto zatem zapisać się na yogę, salsę, kurs tańca brzucha czy basen. Warto znaleźć swoje hobby i robić to, co sprawia nam przyjemność. Dzięki temu poczujemy się pewniejsze siebie, atrakcyjniejsze i mniej będziemy myślały o mężu. Jeśli jednak pójdziemy na salsę bo chcemy tym wzbudzić zazdrość partnera, to będzie to zdziałanie bezsensowne. Nasza uwaga bowiem znowu będzie skupiona na partnerze i zazdrości. Dlatego nauczymy się myśleć o sobie i cieszmy się czasem spędzonym ze samą sobą.\nKolejna wskazówka to zaakceptujmy siebie takimi jakimi jesteśmy. Przestańmy ciągle walczyć ze swoiminiedoskonałościami. Jeśli pokochamy siebie , bo damy też wolność naszemu partnerowi. Osoba, która ceni siebie, ceni innych i nie ma potrzeby sprawdzania ich miłości i szukania dowodów zdrady. Dlaczego? Ponieważ osoba pewna siebie wierzy, ze zasługuje na miłość, szacunek i wierności. Jeśli więc umiemy kochać siebie, to innych traktujemy na równi z sobą a wtedy nie musimy kontrolować naszych partnerów.\nNastępnie postarajmy się nie okazywać zazdrości wobec partnera. Musimy nauczyć się mu ufać. To podstawa istnienia każdego związku. Zastanówmy się, tez czy nasza zazdrość jest uzasadniona. Jeśli mamy konkretne dowody to porozmawiajmy o nich, ale nie śledźmy partnera. Natomiast, jeśli czujemy, że niezależnie od tego z kim jesteśmy, uruchamia się w nas niepohamowana zazdrość i chęć kontroli, to zastanówmy się czy nie warto pójść do psychologa.\nZadbajmy o własne poczucie wartości i jeśli same nie możemy dać sobie rady z zazdrością i ciągła kontrola partnera udajmy się do specjalisty . Zainwestujmy w swój rozwój i samoakceptacje. Zaakceptowanie siebie taką jaką jesteśmy jest podstawą opanowania uczucia zazdrości. Polubmy siebie, a nie zmuszajmy innych, by nas bardziej kochali. Bo im bardziej zmuszamy kogoś do miłości, tym mniejsze mamy szans na jej otrzymanie. Na koniec pamiętajmy ze nasza zazdrość i ciągła potrzeba kontroli rodzi się w naszej głowie. To nasze myśli podsuwają nam tysiące powodów do lęków o wierność męża. To my, a nie nasi partnerzy jesteśmy odpowiedzialne za naszą zazdrość. Jeśli to zrozumiemy, to połowę sukcesu z praca nad zazdrością, mamy już za sobą.\nSkoro nie możemy wyzbyć się zazdrości, to czy potrafimy jakoś ją oswoić.\nW „Otellu” William Szekspir pisał: „Strzeż się zazdrości, Zielonookiej Bestii, która żre swe ofiary i drwi z nich zarazem. Szczęśliwy rogacz, co świadom swych rogów wygnał przynajmniej z serca krzywdzicielkę; Lecz ile musi znieść chwil potępieńczych, kto wątpi, ale wielbi, podejrzewa, ale podziwia; kona, ale kocha”.\nKażdy z nas ma własny stosunek do zazdrości. Zwykle skomplikowany. Z jednej strony zazdrość uważana jest przez wielu za uczucie niegodne człowieka spełniającego się i pewnego siebie, takiego, który ma w życiu to, co chce. Z drugiej – łechce naszą próżność, gdy partner z niepokojem wodzi za nami wzrokiem podczas spotkania towarzyskiego, kiedy rozmawiamy z jego potencjalnym rywalem. Zazdrość łączona jest z miłością od niepamiętnych czasów jako jej ciemna strona lub nieuchronny skutek. Jest też problemem nękającym przynajmniej od czasu do czasu niemal każdego człowieka i każdą miłość. Jeśli stale nęka związek, może doprowadzić do jego rozpadu. Zazdrość skłania wielu ludzi do uczuć, myśli i działań, których nikt by się po nich nie spodziewał, nawet oni sami. Jest najczęstszą przyczyną stosowania przemocy fizycznej w związkach. Czasami przybiera patologiczną formę urojeń prześladowczych. Według amerykańskich badań,zazdrość jest przyczyna co piatego morderstwa.\nWedług słownika psychologicznego (1994 r.), zazdrość to złożony stan emocjonalny charakteryzujący się obawą ,ze zostanie się pozbawionym tego na czym nam zależy.\nW węższym znaczeniu przez zazdrość rozumie się uczucie wywołane strachem, że kochana osoba będzie wolała kogoś innego. Psychologowie uważają, że zazdrość jest nie tyle oznaką prawdziwej miłości, ile stanowi reakcję człowieka na subiektywnie postrzegane zagrożenie jego poczucia własnej wartości i/lub szans dalszego istnienia związku. Najważniejszą rolę w zazdrości odgrywa nie samoocena ogólna (czyli co ogólnie człowiek o sobie myśli – dobrze czy źle), lecz ocena własnej wartości jako partnera bliskiego związku. Ludzie, którzy postrzegają siebie jako partnerów nieadekwatnych i zgadzają się z twierdzeniem „chciałbym być innym człowiekiem, żeby mój związek był lepszy”, częściej będą przeżywać zazdrość niż osoby z poczuciem adekwatności w związku. Podobnie dzieje się, gdy uzależniamy naszą samoocenę od tego, co myśli o nas partner. (Tego rodzaju uzależnienie jest, oczywiście, naturalną konsekwencją bliskiego związku dopóty, dopóki ocena partnera nie stanowi dla nas jedynej informacji o tym, jacy jesteśmy).\nIm bardziej partnerzy cenią swój związek, tym bardziej będą się starać o jego utrzymanie, wkładając w to swój czas i energię. W efekcie wzrasta ich uzależnienie od związku, bo są przekonani, że dobra, jakie otrzymują od siebie wzajemnie, nie są dla nich dostępne poza związkiem. To naturalne i pożądane dla związku, bo zapewnia mu trwanie, jednak skutkiem ubocznym takiego stanu jest właśnie zazdrość. Naturalną konsekwencją inwestowania partnerów w związek jest także to, że ta osoba, która ma przekonanie, iż wkłada w związek więcej wysiłku i czasu (dóbr), będzie bardziej zazdrosna. Wynika to także z ogólnej prawidłowości – im bardziej jestem uzależniony od związku i partnera, tym bardziej ukochanego idealizuję!\nZwiązki poddane są regule wyłacznościczyli przekonaniu, że pewne działania należy wykonywać jedynie z partnerem, na przykład: zawierzać się, pomagać w potrzebie, wspierać się emocjonalnie, udzielać dobrych rad, wypoczywać. Regułą wyłączności objęty jest seks.Jednak każda para ma swój własny zakres wyłączności. Im jest on szerszy, tym większe prawdopodobieństwo pojawienia się zazdrości.Kto bardziej zazdrosny?\nTrudno znaleźć jednoznaczną odpowiedź na pytanie, kto jest zazdrosny bardziej – kobiety czy mężczyźni. Badania dają w tej kwestii sprzeczne wyniki. Różnica między kobietami a mężczyznami polega raczej na tym, że one i oni inaczej doświadczają zazdrości i inaczej ją postrzegają.\nMężczyźni sa bardziej zazdrośni o kontakty seksualne,natomiast kobiety sa bardziej zazdrosne o czas i uwagę poświęcony rywalce.Fakt ten ma wymiar ponadkulturowy, a wyjaśnić go próbują teorie socjobiologiczne. Wedle nich ewolucyjnym zadaniem mężczyzny jest możliwie szerokie rozpropagowanie swoich genów. Dlatego męska zazdrość o kontakty seksualne partnerki ma podnieść prawdopodobieństwo, że partnerka urodzi jego własne, a nie cudze dziecko.\nNatomiast dla kobiety – z socjobiologicznego punktu widzenia – wszystko jest w porządku, dopóki mężczyzna inwestuje swój czas i energię w wychowanie jej dziecka, nawet jeśli on propaguje swoje geny gdzie indziej. Problem pojawia się wtedy, gdy mężczyzna zaczyna poświęcać swój czas i energię innemu związkowi. Modele socjobiologiczne spotykają się z krytyką, bo zostały stworzone do wyjaśniania zachowań zwierząt, a nie ludzi. Pamiętajmy też, że nawet jeśli różne teorie coś wyjaśniają, to na pewno niczego nie usprawiedliwiają.\nRóżnica między kobietami a mężczyznami dotyczy także sposobów przeżywania zazdrości i reagowania na nią. Kobiety bardziej koncentrują się na rozmyślaniu o motywach partnerów, a zdradę często przypisują ich potrzebom seksualnym i atrakcyjnemu wyglądowi rywalki. Mężczyźni zaś częściej doszukują się przyczyn zainteresowania partnerki rywalem w jej potrzebie doświadczania uwagi i względów ze strony innych mężczyzn.\nKobiety inaczej też doświadczają zazdrości. Towarzyszy im smutek i depresja. Mężczyźni czują gniew i agresję.\nKobiety też częściej niż mężczyźni próbuja celowo wzbudzić zazdrość w partnerze,aby uzyskać dodatkowe korzyści, na przykład sprawdzić siłę związku, uzyskać więcej czasu i uwagi ze strony ukochanego.\nJak reagujemy na zazdrość?\n• POPRAWA STANU ZWIĄZKU – polega np. na poprawie swego wyglądu, większym zaangażowaniu w obowiązki domowe, okazywaniu partnerowi większego wsparcia emocjonalnego;\n• INGERENCJA W ALTERNATYWNY ZWIĄZEK – służy obniżeniu atrakcyjności tamtego związku przez ostrzeganie rywala przed wadami partnera, atakowanie partnera lub rywala, wprowadzanie partnera w poczucie winy;\n• TWORZENIE BARIER UTRUDNIAJĄCYCH PARTNEROWI OPUSZCZENIE ZWIĄZKU – to może być celowe zajście w ciążę albo namawianie przyjaciół, by przemówili ukochanej osobie do rozsądku;\n• DYSKREDYTACJA WARTOŚCI PARTNERA I/LUB RYWALA – uświadamianie sobie, że partner wcale nie był taki świetny, jak myśleliśmy; poczucie, że jesteśmy lepsi od niego;\n• POSZUKIWANIE ALTERNATYW – szukanie innego związku i/lub alternatywnych aktywności; strategia może też polegać na większej koncentracji na dzieciach, pracy, przyjaźniach;\n• ZAPRZECZANIE I/LUB UNIKANIE PROBLEMU – to zwykle działania odwracające uwagę od problemu i przynoszące emocjonalną ulgę (alkohol), nadmierne, obronne koncentrowanie się na pracy itd.;\n• PRZEDEFINIOWANIE ZWIĄZKU – w sytuacji zagrożenia myślimy: tam nie chodzi o nic poważnego, tylko o seks;\n• POSZUKIWANIE WSPARCIA LUB ODREAGOWANIE – próbujemy poradzić sobie z negatywnymi emocjami żaląc się zaprzyjaźnionej osobie.\nMoże się oczywiście zdarzyć, że żadna z tych strategii, czy też zastosowanie kilku naraz, nie rozwiąże problemu. Ani wtedy, gdy powody do zazdrości rzeczywiście istnieją, ani też – a zwłaszcza wtedy – kiedy ich nie ma.\nCo robić by zazdrość przestała nas gnębić?\nAby zazdrość nas nie zjadła, trzeba zrobić dwa kroki. Po pierwsze,musimy rozpoznać co właściwie ja wywołuje.Zazdrość z definicji jest złożonym stanem emocjonalnym, który można przeżywać na wiele sposobów. Zazdrości może towarzyszyć smutek, gniew, wstyd, poczucie winy, nienawiść do siebie lub partnera, depresja, bezsilność, strach. Dlatego, aby konstruktywnie poradzić sobie z zazdrością, musimy rozpoznać, które z tych uczuć przeżywamy i w jakich okolicznościach. Najczęściej nie są to sytuacje rzeczywistej zdrady bądź jej zapowiedzi. Zazdrość bardzo często pojawia się wtedy, gdy doskonale wiemy, że partner wcale nie ma ochoty na nowe doświadczenia. Zazdrość mimo braku realnego zagrożenia może wynikać na przykład z tego, że czujemy się mniej ważni dla ukochanego niż kiedyś, on nie zaspokaja naszych potrzeb lub dlatego, że partner nie spędza z nami tyle czasu, ile byśmy chcieli. Często zazdrość wzbudza nie tyle zachowanie partnera, co potencjalnych lub domniemanych rywali lub rywalek. (A przecież czasami schlebia nam to, że naszym partnerem interesują się inne osoby). Identyfikacja konkretnych zdarzeń, które prowadzą do pojawienia się zazdrości, może mieć zbawienne skutki. Partner może nie zdawać sobie sprawy, które jego zachowania budzą zazdrość, co więcej, nie musi interpretować ich w taki sam sposób. Dzięki rozmowie może się o tym przekonać i zmienić swoje zachowanie albo my możemy zmienić nasze.\nDrugim krokiem jest więc ROZMOWA Z PARTNEREM – POMOŻE ONA NAM SPOJRZEĆ Z INNEJ PERSPEKTYWY NA NASZE UCZUCIA, NABRAĆ DO NICH DYSTANSU. Dzięki rozmowie może okazać się, iż prawdziwą przyczyną naszej zazdrości jest nasz własny brak sukcesów zawodowych czy fakt, że niebezpiecznie tyjemy.\nTaka rozmowa z partnerem może doprowadzić nas do pytania, czy rzeczywiście chcemy, żeby stał się mało interesujący dla płci przeciwnej?\nPROBLEM Z ZAZDROŚCIĄ NIE POLEGA BOWIEM NA TYM, BY JEJ WCALE NIE BYŁO, LECZ NA TYM, BYŚMY TO MY NAD NIĄ PANOWALI, NIE ZAŚ ONA NAD NAMI. Wszak jedna z bohaterek „Zazdrości” Esther Vilar, w finale sztuki, gdy mąż do niej wraca, mówi do swojej niedawnej rywalki: „Najpierw swoją niewiernością zabił moją miłość, a potem, wiernością, powrotem do domu, odebrał Zazdrość i życie straciło w ogóle smak i emocje… Niech się Pani umówi z moim mężem jeszcze choć raz, może znów poczuję cokolwiek”.\nSprawdź, czy jesteś ofiarą zazdrości\n1. Czy zdarzyło ci się kiedyś przeszukiwać kieszenie partnera, przeglądać jego komórkę lub skrzynkę e-mailową:\na) Nie, nigdy, to oznaczałoby utratę szacunku dla samego siebie. Brzydzę się takimi metodami.\nb) Kilka razy. Dumy to nie przynosi, ale cóż, stało się.\nc) Tak, robię to, bo facetom/kobietom nie można wierzyć. Chcę mieć wszystko pod kontrolą.\n2. Czy masz za złe swojemu partnerowi, gdy na imprezie bawi się nie tylko z tobą, ale tańczy również z innymi:\na) Jeśli są atrakcyjniejsi (młodsi, ładniejsi) ode mnie, to tak.\nb) Absolutnie nie. To przecież wyraz dobrego wychowania.\nc) Tak, potrafię się za to śmiertelnie obrazić. Jak może mi to robić?!\n3. Czy często masz wrażenie, że partner nie mówi ci całej prawdy, że coś ukrywa:\nb) Wydaje mi się, że jest ze mną szczery/szczera. Dlaczego miałoby być inaczej?\nc) Coraz częściej, niestety…\n4. Gdy masz jakieś wątpliwości co do prawdomówności i uczciwości partnera, to:\na) Czasem pytam wprost, czasem czekam, aż sprawa sama się wyjaśni.\nb) Od razu żądam wyjaśnień. Trudno mi ukryć zdenerwowanie.\nc) Przez jakiś czas zamęczam się podejrzeniami, potem wybucham. Nie pozwalam się oszukiwać.\n5. Czy zdarza ci się robić coś, np. flirtować z nieznajomą osobą tylko po to, by wzbudzić zazdrość:\na) Nie, nie cierpię gierek.\nb) Tak, ale bez skutku.\nc) Nie raz, nie dwa – to taka nasza babska/męska broń.\n6. Czy w stałym związku można sobie pozwolić na mały flirt:\na)Tak, jeśli to tylko niewinna zabawa, która niczemu nie zagraża.\nb) Nie, takie zachowanie zwykle godzi w stały związek.\nc) Absolutnie nie, to cios w serce. Tego nie można darować.\n7. Co myślisz, gdy po raz kolejny odbierasz głuchy telefon:\na) To pomyłka.\nb) Dziwna sprawa. Dlaczego ktoś się nie odzywa, gdy to ja podnoszę słuchawkę?\nc) Za moimi plecami dzieje się coś złego. To pewnie romans!\nJeśli na większość pytań wybrałeś „C”, masz powody do niepokoju o swój sposób radzenia sobie z zazdrością. Warto zacząć od pierwszego kroku – racjonalnej oceny, czy naprawdę masz do niej powody. Prawdopodobnie nie jesteś ofiarą zdrady, lecz ofiarą zazdrości.\nKażdemu zdarza się zazdrościć. To uczucie zdaje się czymś naturalnym, a jednocześnie wstydliwym. Tych, którzy zazdroszczą, zamiast cieszyć się szczęściem innych, oskarżamy przecież o małostkowość i inne niemiłe cechy charakteru. Być może robimy to jednak zbyt pochopnie, gdyż wszystko wskazuje na to że rodzaj i siła zazdrości w każdym z nas w dużej mierze zależy od budowy mózgu. Przez wiele lat to głównie psychologowie i psychiatrzy próbowali wyjaśnić, skąd bierze się zazdrość. Jednak żadna z ich teorii nie wyjaśniała biologicznego mechanizmu powstawania tej emocji. Przełom nastąpił dopiero po odkryciu istnienia w naszym mózgu neuronów lustrzanych. Dokonała tego grupa naukowców pod przewodnictwem włoskiego profesora psychologii Giacomo Rizzolattiego na początku lat 90. Neurony lustrzane to ośrodki nerwowe w naszym mózgu, które uaktywniają się, kiedy obserwujemy czynność wykonywaną przez kogoś innego. To one pozwalają nam zrozumieć, na przykład, co czuje ktoś, kto krzywi się, jedząc cytrynę lub wąchając zepsute jajko. Neurony lustrzane sprawiają, że w naszym mózgu dochodzi do tych samych reakcji, którym podlega mózg obserwowanego człowieka. Przywołajmy wyniki doświadczenia przeprowadzonego przy udziale tancerzy z London’s Royal Ballet. Okazało się, że mózg artystów reagował w identyczny sposób niezależnie od tego, czy oni sami wykonywali taniec, czy oglądali go na ekranie.\nAle mechanizm lustra może odzwierciedlać także bardziej subtelne aspekty naszego zachowania, na przykład emocje. I właśnie badając neurony lustrzane, naukowcy prześledzili mechanizm powstawania w mózgu zazdrości. Ich zdaniem wygląda to tak. Pewnego dnia nasze neurony lustrzane „dostrzegają” w zachowaniu partnera jakąś nową emocję, nieznany grymas twarzy, nietypowe zachowanie. Natychmiast przekazują sygnał do wyspy skroniowej mózgu, gdzie to co obserwują, jest analizowane. W wyniku tej analizy z wyspy skroniowej przesyłany jest sygnał alarmowy do ciała migdałowatego, które odpowiada na nieznane zjawisko uczuciem lęku. Uczucie to zostaje następnie przekazane do płatów czołowych, odpowiedzialnych za intelektualne przetwarzanie odbieranych sygnałów. Tam rodzi się decyzja o tym, że najlepszą reakcją będzie pobudzenie emocji zazdrości. Oczywiście, to samo zjawisko może powstać w naszym mózgu, kiedy słyszymy o awansie rywala w pracy lub czyimś sukcesie. Dzieje się tak dlatego, że sukces innych odczytywany jest instynktownie jako zagrożenie, a zagrożenie budzi lęk.\nW czasie jednego z testów przeprowadzanych na szczurach okazało się, że hormon ten może też pobudzać do rywalizacji i agresji. Izraelscy naukowcy postanowili sprawdzić, czy także w przypadku ludzi oksytocyna może wyzwalać wrogie zachowania. W ramach eksperymentu 56 uczestników podzielono na dwie grupy – jedni otrzymywali wziewną oksytocynę w pierwszej części badania, a placebo w drugiej, natomiast inni na odwrót – najpierw placebo, a potem oksytocynę. Za każdym razem po podaniu leku uczestnicy badania grali na komputerze w grę losową. Rzekomo z innym uczestnikiem badania, ale w rzeczywistości przebiegiem gry sterował komputer. Okazało się, że badani przyjmujący oksytocynę byli bardziej zazdrośni, gdy przegrywali, a także bardziej zachłanni, gdy wygrywali niż po podaniu placebo. Za jednym zamachem potwierdzono, że uczucie zazdrości ma podłoże biologiczne i odnaleziono hormon odpowiedzialny za nasze zazdrosne zachowania.\nStudenci i studentki czytali dwie historie o fikcyjnych kolegach z uczelni. Pierwsza dotyczyła trzech osób: A) lepszego studenta tej samej płci, który odnosił sukces na kierunku badanego, B) lepszego studenta przeciwnej płci, któremu powodziło się na innym kierunku studiów oraz C) przeciętnego studenta przeciwnej płci, odnoszącego sukces na innym kierunku. Ochotnicy mieli potem ocenić zazdrość w stosunku do osób A B i C na skali od 1 do 6. Okazało się, że najbardziej znienawidzoną postacią był bohater A. Po zakończeniu pierwszej części eksperymentu wolontariusze czytali następne opowiadanie. Przedstawiono w nim serię niepowodzeń osób A i C.\nW wielu seriach doświadczenia i wielu grupach społecznych, z których pochodzili badani, nie znalazł się nikt, kto oparłby się uczuciu zazdrości i… minimalnej choćby radości z nieszczęścia dotykającego tego, kto odniósł sukces.\nWarto o tym wszystkim pamiętać, kiedy przyjdzie nam oceniać zachowania innych. Samego uczucia zazdrości, uwarunkowanego naszą fizjologią, nie jesteśmy w stanie się pozbyć. A skoro już jesteśmy na odczuwanie zazdrości skazani, trzeba nauczyć się z nią żyć.\nZAZDROŚĆ MĘŻCZYZNY O KOBIETĘ\nZazdrość przydarza się tym ludziom, którzy nie czują się wystarczająco atrakcyjni dla swoich partnerów. Z profesorem Bogdanem Wojciszke, psychologiem społecznym, rozmawia Dorota Karaś\nO co najczęściej jesteśmy zazdrośni w związku?\nTo zależy od płci. Mężczyźni głównie o seks. Ma to swoje korzenie w problemie ojcostwa, który kobiet oczywiście nie dotyczy. Kiedy urodzi się dziecko, nie ma wątpliwości, kto jest matką, natomiast ojcostwo jest zawsze mniej lub bardziej prawdopodobnym domniemaniem.\nPsychologowie ewolucyjni uważają, że część naszej psychiki nastawiona jest na rozwiązywanie problemów, przed którymi ludzkość stawała od zawsze. Kwestia ojcostwa dotyczyła mężczyzn tysiąc lat temu, sto tysięcy lat temu i wówczas, kiedy kształtowaliśmy się jako gatunek. Teoria jest taka, że ci, którzy byli zazdrośni o seks, mieli większą szansę na to, że faktycznie zostaną ojcami i przekażą geny dalszym pokoleniom. Ci, którzy nie byli o seks zazdrośni, wymarli bezpotomnie.\nA kobiety w takim razie o co są zazdrosne?\nO uczucia. W ich przypadku chodzi o to, że zasoby partnera podążają za jego uczuciami. Jeśli mężczyzna obdarzy uczuciem kogoś spoza związku, jest to sygnał niebezpieczeństwa, że wycofa się wraz ze swoimi zasobami i pójdzie gdzie indziej.\nCzyli zostawi kobietę bez środków do życia. Historia stara jak świat.\nKobietom znacznie bardziej zależy na zasobach mężczyzn niż odwrotnie. Wydawałoby się, że ta tendencja nie ma dziś już tak silnego ekonomicznego uzasadnienia, obecnie kobiety są przecież w stanie same się utrzymać. W przeszłości tak nie było – ciąża i macierzyństwo oznaczały o wiele większe nakłady rodzicielskie ze strony kobiety niż mężczyzny. Jednak to upodobanie do męskich zasobów pozostało paniom do dziś.\nMówiąc wprost – kobiety wciąż bardziej lecą na bogatych?\nFacet z kasą jest sexy, tak jak kobieta z wcięciem w pasie. Mężczyzna wcięcia nie musi mieć, ale dobrze, gdyby był właścicielem czerwonego bentleya. W Stanach Zjednoczonych pokazywano kobietom tego samego młodego człowieka raz w uniformie Burger Kinga, raz w trzyczęściowym garniturze z roleksem. W drugim wypadku budził on o wiele większe zainteresowanie.\nHipotezę, że mężczyźni są bardziej zazdrośni o seks, a kobiety o uczucia, sformułował biolog Donald Symons. Pierwszym, który to wykazał, opierając się na obiektywnych pomiarach, a nie tylko na słownych deklaracjach badanych, był psycholog David Buss.\nW jaki sposób udało mu się zmierzyć zazdrość?\nZbadał aktywność mięśnia odpowiedzialnego za marszczenie brwi w gniewie podczas wyobrażania sobie przez ludzi różnych typów zdrady. Okazało się, że mężczyznom znacznie bardziej rosła aktywność tego mięśnia przy wyobrażeniu tego, że ich partnerka idzie do łóżka z innym, niż podczas przykładów zdrady emocjonalnej – czyli że np. wypłakuje się komuś w rękaw.\nCzy jest tak, jak śpiewała Violetta Villas – „nie ma miłości bez zazdrości”?\nNiezupełnie. Zazdrość przydarza się tym ludziom, którzy nie czują się wystarczająco atrakcyjni dla swoich partnerów. To nie jest przejaw ogólnego poczucia niskiej wartości własnej, tylko niskiej oceny siebie jako partnera w konkretnym związku. Nie jest też tak, że gdy człowiek pała większą namiętnością, to jest również bardziej zazdrosny.\nZazdrość jest raczej reakcją na zagrożenie możliwością utraty partnera. W zazdrości więcej jest miłości do siebie niż do ukochanego człowieka, jak powiedział La Rochefoucauld.\nSkąd się w nas w takim razie bierze uczucie mniejszej lub większej atrakcyjności w związku?\nBywa tak, że trajektorie życia partnerów się rozchodzą. Wartość jednego partnera rośnie, a drugiego spada.\nNa przykład na skutek tego, że mężczyzna robi karierę, a kobieta rezygnuje z pracy, żeby opiekować się dziećmi?\nOczywiście. Są też rzeczy, które dzieją się nieuchronnie, np. spadek atrakcyjności wraz z wiekiem, który jest charakterystyczny dla kobiecej urody, dla męskiej już nie. Niestety – świat nie jest sprawiedliwy.\nMoże mężczyźni po prostu nie przywiązują takiej wagi do zmian w swoim wyglądzie, które pojawiają się z wiekiem?\nProblem z mężczyznami polega na tym, że z wiekiem robią się podobni do Seana Connery. A problem z kobietami – że na starość też się upodabniają do Seana Connery. A na serio – dojrzałość jest męska. Im bardziej facet się do niej zbliża, tym więcej przyrasta mu męskości. Kobiecość natomiast jest dziewczęca. Stąd bierze się nieuchronny problem zmiany wartości partnerów. Na szczęście ludzie w związku nie tylko podliczają koszty i zyski.\nCzy zazdrość jest ciemną stroną miłości?\nZazdrość niszczy związek przez ograniczenia, który nań nakłada. Problem polega na tym, że często pojawia się bez powodu. To taki garb, który wyrasta nam na własne życzenie. Jest też dużym źródłem stresu, bo czyni bardzo bezradną tę osobę, o którą jesteśmy zazdrośni. Jeśli mój partner ma pretensje o to, co rzeczywiście robię, to mogę zmienić swój sposób postępowania i problem zniknie. Jeśli chodzi mu o rzeczy urojone – nie mam wpływu na tę sytuację, nie mogę jej zmienić.\nDlaczego zazdrość tak często łączy się z poważnymi przestępstwami, doprowadza do pobić, okaleczeń, morderstw wśród bliskich osób?\nTo trochę przesada. Statystyki mówią, że sprawcami 90 procent wszystkich morderstw są mężczyźni, tak jest na całym świecie. Trzy czwarte morderstw dokonują mężczyźni na mężczyznach. Tylko jedna czwarta to przestępstwa, w których biorą udział kobiety – zarówno jako ofiary, jak i sprawcy. Zbrodnie spowodowane zazdrością są raczej widowiskowe niż typowe. Częściej przyciągają uwagę, bo są dramatyczne.\nRaczej się nie mówi, że ktoś zabił z miłości, częściej słyszymy o zbrodni spowodowanej zazdrością o ukochaną.\nBo to jest niezwykle silna emocja. Znaczna większość morderstw czy ciężkich pobić wynika z braku samokontroli. Ciężkie przypadki agresji nie są przemyślane, lecz impulsywne. Nie jest tak, jak widzimy na filmie „Ocean’s Eleven” – że planuje się zemstę przez trzy miesiące. To jest impuls, którego człowiek nie jest w stanie skontrolować.\nTrzeba też pamiętać, że zazdrość jest bardzo silnie związana z poczuciem własnej wartości. Kobiety maltretowane przez mężczyzn często twierdzą, że są oni impotentami z kompleksem niższości. I faktycznie tak jest – impotencja jest znacznie częstsza wśród tych, którzy biją swoje żony, niż wśród tych, którzy tego nie robią. Intensywność emocji bierze się stąd, że człowiek chce o sobie myśleć dobrze, i nie może znieść tego, że mu się to nie udaje.\nZ drugiej strony ta męska zazdrość o seks wcale nie jest wyłącznie urojeniem. Dziś przeprowadza się setki tysięcy testów genetycznych, które potwierdzają bądź wykluczają ojcostwo. Na ich podstawie widać, że kiedy mężczyzna coś podejrzewa, szansa na to, że nie jest ojcem dziecka, jest duża – wynosi około 30 procent.\nTo znaczy, że męska zazdrość o seks bardzo często jest uzasadniona! Zbadano może, kiedy kobiety dają najwięcej powodów do zazdrości?\nOstatnie doniesienia naukowe pokazują, że atrakcyjność fizyczna kobiety zmienia się w zależności od cyklu miesięcznego i jest najwyższa w okresie dni płodnych.\nInteresujące badania na ten temat wykonali naukowcy w klubach nocnych w Albuquerque, stolicy Nowego Meksyku w USA. To były kluby, w których striptizerki po występach wychodzą w stringach na salę, siadają facetom na kolanach i w tej pozycji tańczą tak długo, aż skończy się piosenka. Trzech psychologów analizowało wielkość napiwków, które mężczyźni wkładali kobietom za stringi. Okazało się, że panowie są niezwykle wrażliwym instrumentem wykrywania atrakcyjności w okresie płodnym – dziewczyny w środkowej fazie cyklu dostawały o połowę wyższe napiwki od tych, które były w fazie niepłodnej. Gdy striptizerka była na pigułce antykoncepcyjnej, takich wahań nie było.\nOdpowiadać musi za to jakiś chemiczny pośrednik, ale jeszcze nie odkryto, jaki.\nOkazuje się również, że w środku cyklu kobiety ubierają się najbardziej wyzywająco. Naukowcy robili zdjęcia dziewczynom zdjęcia dwa razy w miesiącu i zauważyli, że podczas dni płodnych ich ubiór o wiele więcej odkrywa. Pod koniec badania pytali, jak by się te dziewczyny ubrały, gdyby szły wieczorem na imprezę – skąpy ubiór jeszcze bardziej pojawiał się w marzeniach niż w rzeczywistości. To znaczy, że są też bardziej chętne w okresie płodności.\nSkoro mężczyzna tak świetnie wyczuwa, że kobieta ma dni płodne, to czy jest w tym czasie bardziej zazdrosny o partnerkę?\nRobi się bardziej czuły, okazuje miłość i przywiązanie, ale też zaborczość i zazdrość. Dzwoni, dopytuje: gdzie jesteś, o której wrócisz? Niezbyt chętnie zgadza się, by partnerka gdzieś wyszła. Badania antropologiczne nad społecznościami plemiennymi pokazują, że mężczyźni spędzają w tym okresie więcej czasu ze swoimi kobietami.\nTen mechanizm jest jednak bardzo wrażliwy na bieżącą sytuację. Mężczyzna bardziej pilnuje kobiety, gdy jest ona atrakcyjna fizycznie, lub gdy uważa, że nie jest dla niej seksualnie pociągający. Czyli nie rządzą nami ślepe instynkty, lecz bardzo wrażliwy, choć biologicznie uwarunkowany mechanizm.\nCzy wszyscy tak samo pojmujemy zazdrość? W pana książce „Psychologia miłości” znalazłam przykłady Ammassalików z Grenlandii, których mężczyźni, gasząc lampę, dają sygnał, że udostępniają gościowi własną żonę. Albo, żeby nie szukać daleko, Amerykanów, wśród których od lat 50. XX wieku popularny jest swinging, czyli zapraszanie do związku osób z zewnątrz.\nKultury silnie różnią się klauzulą wyłączności, czyli rzeczami, które w bliskim związku powinno się robić wyłącznie z partnerem. Może to być np. seks, zwierzanie się czy wspólny posiłek. Jedne traktują tę klauzulę szerzej, inne niezwykle wąsko. W krajach arabskich obejmuje ona prawie wszystko, kobietom niezwykle trudno żyć, bo w tym przypadku zjawisko jest przy okazji niesymetryczne i dotyczy wyłącznie jednej płci. Jeśli spojrzymy na swingujących Amerykanów, to zauważymy, że w ich przypadku klauzula jest wąsko zdefiniowana – oni sobie ustalili, że nie można tylko kochać człowieka spoza związku, ale wszystko pozostałe, łącznie z seksem, jest dozwolone.\nSą jednak pewne rzeczy, na które kultura nie ma wpływu.\nZjawisko strzeżenia dostępu do kobiet. Żaden hollywoodzki twórca nie był tak głupi, żeby nakręcić historię o tym, jak to młodych mężczyzn zamyka się w odosobnionym miejscu, żeby chronić ich przed rozszalałymi kobietami. Ale odwrotnych przykładów jest bardzo dużo. Nie ma ani jednej kultury, w której dostęp do mężczyzn byłby bardziej strzeżony niż do kobiet, zaś niezlicznone kultury zamykają kobiety w domostwach lub ich częściach niedostępnych obcym, w klasztorach, haremach i tak dalej.\nCzy kobiety i mężczyźni inaczej przeżywają zazdrość? One przeżywają smutek i depresję, oni wyładowują się na ukochanej lub na rywalu?\nTo kobiety nieco częściej niż mężczyźni wszczynają agresję w bliskich związkach. Jednak ich agresja jest nieszkodliwa w porównaniu z męską. Ale biorąc pod uwagę, że panie przeżywają wszelkie emocje nieco intensywniej niż panowie, można przypuszczać, że zazdrość jest silniejsza u tych pierwszych.\nW związkach homoseksualnych zazdrość wygląda podobnie jak u par heteroseksualnych?\nZależy od typu związku. Wiadomo, że pary gejowskie zdradzają się trzykrotnie częściej niż pary lesbijskie. Wśród lesbijek, gdy dochodzi do zdrady, to przeważnie z jedną osobą, u gejów – z czterdziestoma.\nWynika to z tego, że kobiety mają mniejsze zapotrzebowanie na seks i różnorodność w tym zakresie. W związku lesbijskim zazdrość może być silniejsza, bo kobiety są bardziej zorientowane na długotrwały związek.\nA mężczyznom nie zależy na związku na całe życie, tylko na krótkich znajomościach?\nMężczyźni chcą więcej seksu, szybciej i z większą liczbą partnerek. Mają też inny model dążeń wspólnotowych. Panie koncentrują się na pogłębianiu bliskich relacji z jedną osobą bądź z niewielkim gronem. Jak mówiła księżna Diana – „troje to już tłum”. Dla mężczyzn troje to ciągle mało. Dążą do tego, żeby się kontaktować – i nie chodzi tutaj tylko o seks – bardziej płytko, ale szerzej. Świetnym tego przykładem jest polityka, czyli działalność, którą się uprawia grupowo. Zawieranie sojuszy, ich łamanie, zdradzanie, nawiązywanie kontrprzymierzy – mężczyźni to uwielbiają, kobiety to nudzi.\nMęskie dążenie do wielu kontaktów seksualnych ma chyba też biologiczne wytłumaczenie. Pewnie chodzi im o przekazanie swoich genów?\nOtóż to. Taka strategia zapewnia im sukces reprodukcyjny. Niedawno przeprowadzono badania genetyczne, z których wynika, że kobiety mają o wiele większe szanse na to, że staną się matkami i osiągną sukces reprodukcyjny. Mężczyźni częściej umierają bezpotomnie, dlatego muszą rywalizować. Jednym z czynników, który zwiększa możliwość posiadania potomstwa i przekazania swoich genów, jest wysoki status społeczny. Tak jest w wielu społecznościach plemiennych, we wschodnich haremach, gdzie kobiety są zmonopolizowane przez określoną grupę społeczną. Ale obserwujemy to zjawisko również we Francji, gdzie od dobrych 200 lat panuje zwyczaj, że naprawdę zamożny mężczyzna to taki, który oprócz żony ma utrzymankę i garsonierę. We Francji to trwały element kultury. Od niedawna jest popularny także w Rosji.\nJak sobie możemy poradzić z zazdrością?\nPodobnie jak ze stresem. Pierwsza strategia polega na tym, że bierzemy byka za rogi. Podejmujemy kroki, żeby rozwiązać problem, porozmawiać z partnerem o tym, czy rzeczywiście jest powód do zazdrości. Bardzo często naszą zazdrość wzbudza nie tyle jego zachowanie, ale osób spoza związku. Postawienie diagnozy, co właściwie wywołuje zazdrość, to dobry punkt wyjścia. To może nas doprowadzić do odpowiedzi na zasadnicze pytanie: czy jest powód do zazdrości, czy nie?\nTak jak wszystkie uczucia najmocniejsza jest w początkowej fazie związku. Występuje w niej interesujący mechanizm ochrony namiętności. W początkowym okresie spada atrakcyjność innych osób płci przeciwnej i nasza skłonność do podążania za tą atrakcyjnością. Widać to nawet w badaniach dotyczących wpływu reklam. Mężczyznom, którzy są zakochani, mniej podobają się modelki występujące w reklamach. Przeprowadzono też bardziej subtelne badania – polegały na tym, że mężczyznom wyświetlano na ekranie telewizora kółko i kwadrat, prosząc o identyfikację tych znaków. Zajmowało im to pół sekundy. Decyzja znacznie się wydłużała, gdy w innym miejscu ekranu na pół sekundy pojawiało się zdjęcie bardzo atrakcyjnej kobiety. Ale gdy mężczyzna był zakochany – jego reakcja wcale się nie wydłużała. Automatycznie nie zwracał na nią uwagi.\nProfesor Bogdan Wojciszke – psycholog społeczny, dziekan sopockiego wydziału Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej. Autor wielu badań, m.in. z zakresu spostrzegania i oceniania ludzi, dynamiki bliskich związków uczuciowych. Autor m.in. „Psychologii miłości” i dwóch właśnie wydanych książek popularyzujących psychologię: „Kobieta zmienną jest” oraz „Nie rób drugiemu, co tobie niemiłe”.\nZAZDROŚĆ.POMAGA CZY PRZESZKADZA?\nPowszechne opinie na temat zazdrości są ze sobą sprzeczne. Dla jednych zazdrość jest wskaźnikiem zaangażowania w związku, oznaką zainteresowania i miłości. Brak oznak zazdrości traktują jako sygnał, że dla partnera przestali być atrakcyjni, pociągający lub ważni. Inni natomiast na nawet najmniejszy przejaw zazdrości reagują alergicznie. Zazdrość kojarzy im się z ciągłym kontrolowaniem i uwięzieniem. W efekcie traktują zazdrość jako wyraz braku zaufania i dowód na kruchość związku.\nZwiązek pełen ości\nTego typu relację najlepiej opisała jedna z moich klientek: „nie wolno mi się nigdzie samej ruszyć, nie mogę wymienić nawet paru zdań z jakimkolwiek mężczyzną. Mój mąż najlepiej zamknąłby mnie w złotej klatce i nie wypuszczał ani na chwilę”.\nKażdy z nas słyszał o czyjejś niewierności. Mam wrażenie, że spora grupa ludzi gdzieś głęboko pod skórą nosi w sobie lęk przed doświadczeniem zdrady przez ukochaną osobę. Nie każdy jednak ten strach okazuje. Ci, którzy pozwalają opętać się temu lękowi, starają się kontrolować każdy, nawet najmniejszy ruch partnera. Muszą wiedzieć gdzie on jest, co robi, z kim się spotyka, o której wróci. Te wszystkie informacje na krótko uwalniają od niepokoju. Nie zmienia to jednak faktu, że dla osoby zazdrosnej ulga ta jest jedynie chwilowa.\nBrak poczucia bezpieczeństwa i strach przed utratą ukochanego prowadzi także do ciągłego napięcia w związku. W takim przypadku niewiele potrzeba, by doprowadzić do wybuchu złości. Pretensje, wypominanie, zrzędzenie, narzekanie – to wszystko sprawia, że atmosfera między partnerami jest napięta. Ciągłe awantury, testowanie i namierzanie jest szalenie męczące dla partnera osoby zazdrosnej.\nZwiązek absolutnie wolny od zazdrości\nSą ludzie, którzy podchodzą bardzo liberalnie do zachowania swojego ukochanego wobec innych osób. Ze względu na swoje przekonania, doświadczenia, czy specyficznie rozumiany szacunek do drugiej strony, nie ujawniają w żaden sposób tego, że są zazdrosne. Takie nastawienie nie musi sprawiać problemu, istotne jest jednak jak partner odbiera takie podejście.\nCzasem ukochana osoba tłumaczy sobie taki stan rzeczy w ten sposób, że partner nie jest zazdrosny, bo nie kocha, nie uważa nas za atrakcyjną i pociągającą W niektórych budzi się rezygnacja lub bunt, bo uważają, że mogą zrobić wszystko, a partner i tak nie zareaguje. Skutkiem takiego sprzeciwu jest zwykle sprawdzenie tego i wypróbowanie partnera.\nPewien mądry człowiek stwierdził, że z zazdrością jest jak z przyprawą – w umiarkowanych ilościach nadaje potrawie wyrazistości i szlachetności, w nadmiernych zabija oryginalny smak dania. Ta równowaga zwykle jest trochę inna dla każdegozwiązku. Cudownie jest, jeśli na początku partner otrzymujekredyt zaufania. Wiara, że ta druga osoba wybrała właśnie Ciebie, podtrzymuje swoją decyzję i nie ma zamiaru wiązać się z nikim innym ani ranić Cię swoim postępowaniem jest niezbędna.\nWarto ufać ukochanej osobie, że mimo codziennych kontaktów z płcią przeciwną nie zawiedzie Twojego zaufania. Nie oznacza to jednak, że czasem ukłucie zazdrości jest szkodliwe. Wręcz przeciwnie. Przyznanie się pół żartem, pół serio, że jest się zazdrosnym o jakieś spojrzenie innej osoby, może mile podłechtać ego partnera.\nZazdrość pojawiająca się w konkretnej sytuacji czy przy konkretnej osobie może także stanowić ważny sygnał ostrzegawczy. Jest wtedy informacją, że jakaś granica intymności związku może być zagrożona. Warto wtedy wyjaśnić z partnerem zaistniałą sytuację.\nChciałabym jednak uczulić, że pojawienie się zazdrości może pełnić funkcję ostrzegawczą jedynie, gdy pojawia się sporadycznie. Ciągły stan alarmowy świadczy o jakiegoś rodzaju awarii systemu ostrzegania – nieustanna gotowość jest zbyteczna i bardzo męcząca dla obu stron. Złoty środek odczuwania i pokazywania zazdrości nie męczy.\nJeśli masz problem z nadmierną zazdrością:\nzastanów się, skąd w Tobie tyle zazdrości i co musiałoby się zmienić w Tobie, by zmniejszyć to uczucie;\nopowiedz o tym swojemu partnerowi;\nustalcie, które zachowania w kontakcie z innymi są dla Was akceptowane, a które nie;\nzapanuj nad potrzebą kontrolowania każdego kroku partnera;\njeśli masz trudności w zaufaniu ukochanej osobie i ograniczeniu przejawów zazdrości, skorzystaj z pomocy terapeuty.\nJeśli Twojemu partnerowi brakuje oznak zazdrości z Twojej strony:\nopowiedz czym dla Ciebie jest zazdrość;\nwskaż jak widzisz różnice między zaangażowaniem a zazdrością;\nustal z partnerem w jaki inny sposób, akceptowany przez obie strony, możesz wyrazić swoje zainteresowanie.\nO ZAZDROŚCI NIE TYLKO W ZWIAZKU\nW mitologicznym ujęciu już Hera – żona boga Zeusa była największą zazdrośnicą.Wgląd w mitologię pozwala spojrzeć na ludzką naturę i jej słabości. Zeus symbolizuje tu erotyczną twórczość, moc zapładniania i budowania świata. Hera – ochronie tego co wewnętrzne, ochronie ogniska, tego co bliskie i domowe.\nW literaturze renesansu Wiliam Szekspir pokazywał swoich bohaterów zmagających się ze swoimi konfliktami wewnętrznymi i słabościami. Ponadczasowość jego twórczości polega m.in. na tym, że bohaterowie jego dramatów zmagają się ze swoimi ograniczeniami, często nie radzą sobie ze swoimi uczuciami i możliwościami. Jego „Otello” jest symbolem chorobliwej zazdrości. Tytułowy bohater dramatu – Otello jest tak zazdrosny, zaślepiony zazdrością, że niewinne pozory bierze za dowody zdrady i morduje swoją ukochaną małżonkę Desdemonę.\n– być może wynika z niskiego poczucia własnej wartości.? Bo wydaje nam się, że nie jesteśmy warci miłości partnera\n– czy nie szukamy swojego szczęścia poprzez naszego partnera, gdy jest z nami, mówi do nas – a bez niego jesteśmy nieszczęśliwi?\n– może warto rozwijać swoje zainteresowania a nie skupiać się na uczuciu zazdrości?\nDLACZEGO NIE WARTO BYĆ ZAZDROSNYM…\nChorobliwa zazdrość jest zabójcza dla związku dwojga ludzi. Dotyka prawie każdego, więc należy być ostrożnym, by nie przerodziła się w obsesję.\n– Zazdrość pojawia się w różnych sytuacjach. Obojętne, czy nasz były partner znalazł już nową miłość, czy młodsza siostra jest bardziej kochana przez rodziców niż my, czy też kolega ma większe powodzenie u kobiet. To uczucie pojawia się zawsze wtedy, gdy ktoś otrzymuje coś, co sami chcielibyśmy otrzymać. Każdy z nas jest trochę zazdrosny. To uczucie jest czymś normalnym. Jeśli jednak pojawia się coraz częściej, może doprowadzić do pogorszenia relacji międzyludzkich lub rozpadu naszego związku. Zazdrość często powstaje, gdy ktoś ma niskie poczucie własnej wartości i myśli, że inni są ładniejsi, lepsi lub bardziej przebojowi. Wtedy pojawia się zwątpienie w siebie, własne siły lub to, że jesteśmy kochani przez innych – mówi Maria El-Safti-Jütte, doradca do spraw wychowania z Berlińskiego Telefonu dla Dzieci i Młodzieży.\nWedług Jutty Stiehler, pedagoga społecznego z Monachium, gdy zazdrość pojawia się w związku, to najprawdopodobniej partnerom brakuje wzajemnego zaufania, które trzeba zbudować na nowo, co często zajmuje dużo czasu. Zazdrość pojawia się zawsze wtedy, gdy jesteśmy niepewni, czy nasz partner lub inna ważna w naszym życiu osoba np. mama czy tata, rzeczywiście nas kocha. Wtedy rodzi się w nas lęk, że utracimy ukochaną osobę. Nikt jednak nie jest wolny od takich uczuć.\n– Zazdrość może być jednak interpretowana także jako oznaka miłości. Może się nawet zdarzyć, że nasz partner poczuje się podbudowany, gdy zobaczy dzięki temu, jak bardzo jest ważny, kochany oraz, że nie jest nam obojętny – dodaje El-Safti-Jütte.\n– Problemy zaczynają się wtedy, gdy zazdrość przybiera na sile. Gdy zazdrość jest zbyt silna, próbujemy kontrolować ukochaną osobę – wyjaśnia Elisabeth Raffauf, psycholog z Kolonii. – Uwidacznia się to na przykład w tym, że po kryjomu przeglądamy SMS-y partnera lub wymagamy, by nie rozmawiał z nikim innym. Jeśli tak się dzieje, to zazdrość może doprowadzić do szewskiej pasji nie tylko naszego partnera, ale również nas samych. Nie ma ona wtedy nic wspólnego z miłością, lecz raczej z niepewnością, niskim poczuciem własnej wartości i lękami, które mają swe źródło w naszym dzieciństwie.\nWedług Stiehler, jeśli w związku dwojga ludzi wciąż dominują brak zaufania i bezpodstawne podejrzenia, to najczęściej się on rozpada. Dotyczy to także przyjaźni. Osoby chorobliwie zazdrosne powinny skorzystać z pomocy i porady psychologa. Zazdrość nie jest wrodzona, lecz wyuczona. To zaś oznacza, że zachowanie zazdrośnika można zmienić.\nElisabeth Raffauf twierdzi, że zazdrosna osoba może się nauczyć nie być zazdrosnym lub odczuwać to uczucie w mniejszym stopniu. Podczas rozmowy zazdrosna osoba powinna powiedzieć o tym, co ją niepokoi. Być może dzięki temu pozbędzie się niektórych natrętnych myśli, które są przyczyną zazdrości, lub partner zmieni swoje zachowanie i np. przestanie flirtować w jej obecności. Z drugiej strony należy sobie uświadomić, co jest w nas piękne oraz że jesteśmy wartościowymi osobami. Jeśli partner rzeczywiście cię nie kocha i wciąż oszukuje, to nigdy nie doceni twojej miłości. Oznacza to, że masz pecha – sceny zazdrości na nic się wtedy nie zdadzą.\nKiedy zastanowimy się nad uczuciami, jakie mogą być dla nas krzywdzące, obok lęku czy złości, z pewnością niektórzy z nas wymienią także zazdrość. W jednym z badań, poproszono osoby o podanie emocji jakie towarzyszą im w sytuacji zazdrości, prototypowe okazały się m.in. rozpacz, poczucie zranienia, zaborczość, rozżalenie i samotność.\nNic zatem dziwnego, że w szale zazdrości, kochankowie ogarnięci namiętnością, zdolni są do najstraszniejszych czynów stając się tym samym bohaterami romantycznych powieści i filmów. Zazdrość kochanka urosła nawet do rangi zaburzenia psychotycznego, pod nazwą Zespołu Otella, kiedy to zazdrosny partner, gotów jest do zabójstwa kobiety w imię szaleńczej miłości. Czy wobec tego zazdrość, jako swego rodzaju ciemna strona miłości, musi istnieć? Czy szczęśliwy związek, nie powinien opierać się na totalnym zaufaniu i pewności, że jestem jedyną bądź też jedynym dla wybranej osoby? Wydaje się, że nie koniecznie.\nBadania psychologiczne pokazują, że zazdrość jest związana z długotrwałą miłością. Stopień zazdrości u par, które pozostawały ze sobą w długoletnim związku zakończonym małżeństwem, był znacznie wyższy niż u tych, które z różnych powodów rozstały się. Dlaczego? Z jednej strony, całkowite oddanie i pewność swoich uczuć daje nam poczucie bezpieczeństwa, z drugiej jednak, może okazać się zabójcze, jeśli wpadniemy w swoistą pułapkę uczuciowej rutyny. Rozwiązaniem staje się wówczas dla nas odpowiednia doza zazdrości. Z ewolucyjnego punktu widzenia, zazdrość wykształciła się w nas w odpowiedzi na ryzyko niewierności, zdrady i porzucenia przez partnera. Stanowi więc pożądany mechanizm obronny. Psychologowie, analizując zazdrość, zwracają uwagę na jeszcze jeden ważny jej aspekt, a mianowicie intensywność. Na podstawie tego, czy i jak bardzo, nasz partner jest o nas zazdrosny, wnioskujemy o jego zaangażowaniu w związek. Lubimy czuć się atrakcyjne w oczach ukochanego, a najłatwiej jest przypomnieć o naszej atrakcyjności, wzbudzając jego zazdrość. Kobieta może dokładać wszelkich starań by wyglądać pięknie, ale prawdopodobieństwo, że mężczyzna po 5 latach związku zwróci uwagę na to, jak gustownie wygląda w nowej sukience ( to, że zauważy nowy zakup będzie już sporym sukcesem), czy jak twarzowo jej w nowej fryzurze jest raczej znikome. Z całą pewnością, zauważy natomiast zalety swej wybranki, kiedy zobaczy pożądanie w oczach innego mężczyzny. Odezwie się w nim bowiem instynkt zdobywcy, poczuje lekkie zagrożenie, że oto może utracić swoją własność (czytaj- kobietę). Nie należy oczywiście przesadzać i doprowadzać do stanu kiedy nasz mężczyzna utraci do nas zaufanie. Granica między delikatnym dreszczykiem zazdrości o ukochaną osobę, a zachowaniem, które może zrujnować związek jest bardzo cienka. Wszystko zależy od osobowości partnera, a zwłaszcza jego poczucia własnej wartości. Psychologowie są mianowicie zgodni. Im ktoś ma niższe poczucie wartości, bądź uzależnia swoje poczucie wartości od związku, tym łatwiej jest w nim wzbudzić zazdrość. O czym jeszcze należy pamiętać? Warto wiedzieć, czy mężczyźni i kobiety bywają zazdrośni w tym samym stopniu i o to samo. Badania pokazują, że zazdrość jest uczuciem ponad kulturowym i dotyczy w takim samym stopniu kobiet jak i mężczyzn. Tym co różni obie płcie w podejściu do zazdrości, to jej przedmiot. Mężczyźni z reguły bardziej niż kobiety, zazdrośni są o kontakty seksualne. Aż 67% panów twierdzi, że trudniej byłoby im wybaczyć zdradę seksualną. Potwierdzają to także badania fizjologiczne. Napięcie mięśni i przewodnictwo skóry było wyższe, a szybkość bicia serca wzrastała nawet o 5 uderzeń na minutę, w przypadku gdy badani mężczyźni wyobrazili sobie zdradę seksualną niż w przypadku, gdy sugestią była niewierność emocjonalna.\nCo więc podziała na mężczyznę i wyrwie go z uczuciowego letargu? Wystarczy, że od czasu do czasu będzie świadkiem niewinnego flirtu partnerki z rywalem. Adolf Heyduk, czeski poeta i pisarz, napisał bowiem kiedyś, że – Zazdrość to uczucie, które potrafi rozchwiać nasze serca o wiele gwałtowniej niż miłość.\nDla dobra związku, należy z tego twierdzenia umiejętnie korzystać.\nNie jest łatwo przekonać ludzi do swojej opinii, szczególnie gdy sprawa dotyczy zjawiska powszechnie znanego. Dobrze, ze tekst pisany ma to do siebie, że jest, bo jest. Czytać też go nie trzeba.\nPatrząc obiektywnie, niezależnie czy ktoś czyta, czy też nie, to zazdrość zna. Zjawisko, które pojawiło się zapewne wraz z pojawieniem się ludzi i towarzyszy nam niezmiennie, zawsze i wciąż. Sam pomysł napisania o zazdrości wział się z pewnej wypowiedzi osoby iks, która powiedziała mi, że ktoś jest o nią bardzo zazdrosny dlatego, bo mu zależy… Pewnie jest w tym troche racji, ale chyba tylko w pierwszej chwili wydaje się to sensowne. Ale po kolei.\nPo pierwsze, zazdrość sama w sobie, jest zjawiskiem uciążliwym tylko i wyłącznie dla osoby, która jest zazdrosna. Niestety człowiek nie potrafi wytzymać sam z własną uciążliwością i przenosi ją na innych. Zazdrość prowadzi to pretensji, podejrzliwości, a nawet pewnych restrykcji. Wynikać może po części z braku zaufania, ale równie dobrze z pewnych całkiem niedorzecznych powodów. Może ich być tak wiele, jak wiele jest ludzi na świecie, dlatego też, pomijając szczegóły, przechodzimy do kolejnego etapu – czyli po drugie.\nPo drugie, Zastanowić się należy, co dobrego przynosi zazdrość? Patrząc obiektywnie, pozytywów nie widać. Z zazdrości wynikają spory, nieporozumienia, i różnego typu, mało zabawne sytuacje. Do tego dołożyć można stwierdzenie, że niezależnie od tego, czy ktoś zazdrosny jest, czy nie, to przeciez determinizm i tak prowadzi do tego, że co ma się stać, to się stanie. Po co się więc męczyć i zadręczać, skoro efekt będzie taki sam? a no jest jeden powód… taki trzeci aspekt.\nA więc po trzecie. Po co być zazdrosnym? Dla jednego powodu… Bo ogromna większość tego oczekuje. Ludzie lubią, gdy ich partner(ka), czy nawet nie partner, ale ktoś, jest o nich zazdrosny. Mowa o zjawisku znającym umiar, a może nawet o uczuciu samym w sobie. Bo biorąc pod uwagę początkową analizę, czyjaś zazdrość, dopóki nie wywołuje skierowanych w naszym kierunku działań, jest nieszkodliwa. A jak ładnie potrafi dowartościować.\nKrótko mówiąc, okazuje się, że wszystko jest dla ludzi. Wszytko z umiarem. A brak umiaru to coś, czego wystrzegać się należy, aby przez zazdrość nie skończyć jak osiołek, co mu w żłoby dano…\n← Też przyjaźń…od maleńkiego…\tRadość…Teksty z serduchem. →\t2 myśli nt. „Zazdrość.”\tlenilenimentus pisze:\t5 Maj 2015 o 18:46\tZazdrość jest nieodłącznym elementem ludzkiej natury, co nie znaczy, że nie można się jej wyzbyc. Trzeba tylko wiedzieć jakie są jej przyczyny i zacząć działać. Bardzo dobre opracowanie tematu. Pozdrawiam\nOdpowiedz\tnikablue1 pisze:\t6 Maj 2015 o 13:20\t… pozdrawiam:-) nika\nStatystyki bloga:\t21,512,495 wyświetleń


Wasteland 3 zalicza poślizg :: Newsy :: Wasteland 3 :: Gry :: Game Exe\nZ odległej Ameryki nadeszły złe wieści z postapokaliptycznego frontu. Kolejną ofiarą koronawirusa w branży elektronicznej rozrywki stał się “Wasteland 3”. W wyniku konieczności wdrożenia pracy zdalnej przez zespół inXile i sytuacji związanej z pandemią, premiera kolejnej części ojca wszystkich postnuklearnych cRPG została przeniesiona. Jak tłumaczy Brian Fargo, dodatkowe kilka tygodni ma dać studiu potrzebny czas do zaimplementowania wszystkich poprawek przesłanych przez graczy podczas beta testów, optymalizacji i odpowiedniego dopieszczenia gry.\nWobec powyższych wyzwań “Wasteland 3” nie ukaże się w maju, tak jak pierwotnie to planowano, lecz dopiero 28 sierpnia. Nie da się ukryć, że serce może zaboleć, ale obecna sytuacja związana z szalejący koronawirusem powoduje, że każdy z nas powinien być zdecydowanie bardziej wyrozumiały niż zazwyczaj.\nSzakal · środa, 1 kwietnia 2020, 12:11\nEh, szkoda. Rozumiem powody takiego stanu rzeczy, ale smuteczek jest. W tym roku chyba tylko BG III wzbudza we mnie takie emocje. Liczę, że trójka naprawi wszystkie minusy dwójki...W sumie wystarczy mi tylko jak dodadzą formacje podczas poruszania się, skradanie się, lub czołganie się po ziemi i poprawią tworzenie modyfikacji do broni na mniej losowe.


Ryanair sezon letni połączenia Wrocław - Pasazer.com\nRyanair sezon letni połączenia Wrocław\nWitam, czy ktoś wie coś o lotach do Portugalii z Wrocławia liniami Ryanair? Połączenie na stronie nadal istnieje, lecz brak jakichkolwiek lotów. Czy juz dodali wszystkie loty na sezon letni 2020? Pozdrawiam\ngość_51c5e\t2020-01-11 20:35\nNiby wszystko dodali, ale nie do końca. Kilka dni temu wróciło Faro ale dopiero od lipca. Może Lizbona też jeszcze wróci. Wydaje się, że te problemy i przycinanie rotacji na wiosnę, to przez brak samolotów. Belfast - to już jesienią było wiadomo, że zamykają.


Niebezpieczna sytuacja na drodze w Wejherowie Wideo\nKorek na jednym pasie przed przejsciem dla pieszych. Drugi pas (skret w lewo) jest pusty. Dziecko wchodzi na pasy, a zaraz podjedza (ze znaczna predkoscia) pojazd dostawczy ktorego kierowcy brak wyobrazni. Wedlug mnie to cud, ze nie potracil dziecka. Czemu tak ciezko sie domyslic dla kierowcy aby w takiej sytuacji zwolnic lub nawet sie zatrzymac przed przejsciem bo moze ktos na nie juz wszedl? Sytuacja miala miejsce w Wejherowie.\n1 listopada 2019 (20 opinii)\nKorek na jednym pasie przed przejsciem dla pieszych. Drugi pas (skret w lewo) jest pusty. Dziecko wchodzi na pasy, a zaraz podjedza (ze znaczna predkoscia) pojazd...\nZobacz raport Niebezpieczna sytuacja na drodze w Wejherowie\nZa to muszą zabierać prawko! (3)\nKiedy skończy się ta głupota na drodze?\nCo daje zabranie prawka? (2)\nNic! Tylko kary pieniężne i zabranie samochodu może nas uratować przed tymi d...mi.\nno obecnie maks mandat to 500zł. śmiech na sali. z takimi stawkami patologia na drogach będzie tylko kwitnąć\nPrawo jazdy jest dokumentem, znaczy, że się stało egzamin. Odbieranie jego nie ma większego sensu, jest to tylko świadectwo zdania egzaminu.\nOczywiście kary pieniężne, prace społeczne, wiezienie czy zakaz prowadzenia pojazdów. Tak to powinno wyglądać.\nChyba nawet z broni palnej nie jest tak łatwo zabić jak samochodem.\nPrawo jazdy jest dokumentem, znaczy, że się stało egzamin. Odbieranie jego nie ma większego sensu, jest to tylko świadectwo zdania egzaminu. Oczywiście kary pieniężne, prace społeczne, wiezienie czy zakaz prowadzenia pojazdów. Tak to powinno wyglądać. Chyba nawet z broni palnej nie jest tak łatwo zabić jak samochodem.\nSekundy od tragedii ..\nNagranie wysłać na komisariat drogówki. Może jak przyjdzie wezwanie na policję i mandat to się odechce glupoty\nAle to jest portal Trójmiasto, a nie wioska\nWejherowo to stan umysłu.\ntypowy kierofczyk: po trupach do celu\nDla większości kierowców zwolnienie to ujma na honorze.\njechałeś kiedyś busem\nz góry lepiej widzi na lewo i prawo nad dachami waszych blaszaków.\nZbadaj stan swojego umyslu bo tam masz wioske\nStop cham, polskie drogi


Ruda niech nie truje! - Nasza gazeta\nRuda niech nie truje!\nTuż przy granicy z Mikołowem, w rudzkiej dzielnicy Halemba, prywatna firma chce zbudować składowisko toksycznych odpadów. Władze miasta na razie nie mówią „nie”, ale protestują mieszkańcy Rudy Śląskiej, a powoli dołączają do nich także mikołowianie. Chodzi nie tylko o strach przed skażeniem gleby czy powietrza. Transport toksycznych surowców miałby prowadzić przez ulice Mikołowa.\nInwestor chce wybudować zakład przetwarzania odpadów na jednej z działek po byłej Elektrowni Halemba. Wystarczy rzut oka na mapę, aby zorientować się, że składowisko - jeżeli powstanie - będzie problemem bardziej mikołowskim, niż rudzkim. Ruda Śląska jest rozległa. Zakład powstałby na głębokich peryferiach miasta. Nie można tego powiedzieć o Mikołowie, który w porównaniu z Rudą Śląską, jest zwarty i mały. Toksyczne składowisko dzieliłoby kilkaset metrów od kościółka w Śmiłowicach. W pobliżu znajduje się także „sławne” ujęcie wody Rusinów, zaopatrujące w wodę cztery mikołowskie sołectwa. W ostatni weekend lutego, z powodu wykrycia bakterii coli o tej studni głębinowej mówiła cała Polska.\nW Halembie, a konkretnie w jej części nazywanej Starą Kuźnicą, ma powstać zakład przetwarzania i odzysku odpadów, służących do produkcji granulatu cementowego, betonu oraz mieszanki cementowo-żużlowo-kruszcowo-popiołowej. Jednym słowem chodzi o materiał wykorzystywany do budowy dróg.\nMieszkańcy Halemby boją się bomby ekologicznej.\nDo przetwórni może trafić ponad 300 różnych niebezpiecznych substancji, a wśród nich rakotwórcze pierwiastki, jak rtęć, kadm, azbest. Niepokój budzi już sam raport oddziaływania tej inwestycji na środowisko.\n- Inwestor będzie docelowo zmierzał do wyprodukowania gotowych elementów budowlanych typu bloczki, kształtki i inne elementy prefabrykowane - można przeczytać w raporcie.\n- Firma będzie produkować elementy budowlane czy tylko zmierzać do ich produkcji? Bo to może oznaczać, że głównym celem tego przedsięwzięcia jest składowanie, a nie przerabianie odpadów - zastanawiają się internauci na facebookowym profilu Stara Kuźnia-Kłodnica-Halemba.\nWątpliwości jest więcej. Planowana inwestycja rozciąga się na ponad 20 hektarach, ale sama działalność produkcyjna zajmie zaledwie 2,5 ha. Jeżeli pozostała część zostanie przeznaczona na składowisk to jakie są gwarancje, że toksyczne odpady nie przenikną do środowiska? Tym bardziej, że wielu ekspertów podkreśla, że proponowana technologia produkcji bloczków jest mało realna, ponieważ nie da się w taki sposób ustabilizować (związać) niektórych substancji.\nMieszkańcy boją się nie tylko bomby ekologicznej, ale także zniszczonych dróg, rozjechanych kołami ciężarówek z surowcem. Porównując do innych tego typu zakładów przetwórczych, można mówić nawet o 204 kursach dziennie, czyli 19 na godzinę.\nI w ten sposób doszliśmy do wątku mikołowskiego.\nKrzysztof Mejer, wiceprezydent Rudy Śląskiej, znalazł balsam na skołatane nerwy mieszkańców Halemby. 19 kwietnia w wywiadzie dla Radia Katowice miał powiedzieć, że droga do składowiska mogłaby prowadzić od strony Mikołowa.\nChcąc wyjaśnić tę sprawę, na spotkanie władz Rudy Śląskiej z mieszkańcami Halemby wybrali się także mikołowianie: Artur Wnuk, przewodniczący Stowarzyszenia Reta oraz radny Krzysztof Żur. Po sposobie, w jaki zostali potraktowani, nie dziwi już, że Grażynę Dziedzic, tamtejszą prezydent, mieszkańcy dwa razy chcieli odwołać w referendum. Na pytanie Artura Wnuka o radiową wypowiedź, Krzysztof Mejer zasłonił się niepamięcią. Znacznie gorzej został potraktowany Krzysztof Żur. Kiedy zabrał głos, natychmiast wtrąciła się Grażyna Dziedzic.\n- To jest spotkanie mieszkańców Halemby. Proponuję Panu, żeby Pan takie spotkanie zorganizował z burmistrzem w swoim mieście. Proszę oddać ten mikrofon - awanturowała się prezydent Rudy Śląskiej.\nWiceprezydent Mejer przyznał natomiast, że o inwestycji wie Stanisław Piechula, burmistrz Mikołowa. Sprawdziliśmy u źródła.\n- Podczas spotkania w Urzędzie Wojewódzkim, wiceprezydent Rudy Śląskiej zapytał mnie, czy dołożymy się do drogi, ale odparłem, że nie mamy na to pieniędzy - potwierdza burmistrz Piechula.\nTymczasem okazuje się, że korespondencję w sprawie drogi prowadzono już na początku ubiegłego roku.\nW styczniu 2016 firma zwróciła się do mikołowskiego magistratu z prośbą o wyrażenie zgody na przejazd do planowanego składowiska odpadów w Starej Kuźni od strony DK44 przez działkę gminną 45 w Śmiłowicach. W dwa miesiące później Urząd Miasta odpowiedział, że „…przejazd jest obecnie niemożliwy, gdyż działka ta w stanie istniejącym jest nieurządzona”. Nie są to krzepiące słowa, bo nie ma w nich jednoznacznego odrzucenia takiego pomysłu.\nBudowę składowiska może powstrzymać rudzki magistrat.\n- Żadne pozwolenia dotyczące budowy zakładu w tym miejscu nie zostały jeszcze wydane. Obecnie trwają konsultacje społeczne w tej sprawie. Od ich wyniku w dużej mierze zależy, czy ta inwestycja ma szansę w ogóle powstać - podkreślał podczas spotkań wiceprezydent Rudy Krzysztof Mejer.\nZ drugiej strony trudno nie wyczuć cichej akceptacji dla tego pomysłu ze strony władz miasta. Żaden ważny urzędnik nie powiedział, że boi się o środowisko, stan dróg albo reakcje sąsiedniego miasta. Wątpliwości nie kryje natomiast rudzianin Henryk Mercik, wicemarszałek Województwa Śląskiego. W telewizyjnym wywiadzie podkreślił, że nie widzi powodu, dla którego taka inwestycja miałaby powstać w Rudzie Śląskiej. To ważny sojusznik, bo Urząd Marszałkowski ma na tyle władzy, aby przyblokować kontrowersyjną inwestycję.\nSprawa jest rozwojowa. Ważne, że w protesty mieszkańców Rudy Śląskiej włączają się także mikołowianie. I nie warto przejmować się arogancką postawą władz tego miasta. Są nerwowi, bo dali mieszkańcom kolejny pretekst, aby ich nie wybrać w przyszłorocznych wyborach.\nArtur Wnuk, przewodniczący Stowarzyszenia Reta:\nBrałem udział w spotkaniu na Halembie, ale okazało się, że goście z Mikołowa zadający trudne pytania są tam niemile widziani. Przetwórnia odpadów miałaby powstać w pobliżu Mikołowa, a odpady do niej planuje się wozić przez Śmiłowice. To ma być gigantyczne wysypisko, przetwórnia i sortownia, w zakładzie miałyby być przetwarzane, m.in. rtęć, ołów, chrom, kadm - cała tablica Mendelejewa. Takie inwestycje powinny być realizowane poza aglomeracją, a nie w jej centrum, pod nosem mieszkańców. Apeluję do władz Mikołowa o zainteresowanie się tą sprawą.


Czy infolinie banków są przygotowane do sprzedaży produktów przez telefon? - Mojebankowanie.pl\nW kwietniu i maju br. w ramach 1. w tym roku fali badania w 17 bankach sprawdziliśmy, jak wygląda obsługa w kanałach zdalnych klienta zainteresowanego otwarciem konta osobistego. To już 5. roczna edycja projektu Instytucja Roku, w ramach którego w lutym 2020 r. wyłonimy zwycięzców w kategorii Najlepsza jakość obsługi klienta w kanałach zdalnych.\nBadanie przeprowadzono w tradycyjnej eksperckiej formule oceniając 3 etapy: dostępne formy kontaktu, kontakt telefoniczny oraz kontakt wybranymi pozostałymi kanałami kontaktu (czat, wideo, e-mail/formularz kontaktowy). Eksperci wykonali łącznie 450 kontaktów telefonicznych, e-mailowych, czat oraz wideo. Tytuł Instytucji Roku 2019 otrzymają te banki, których średni wynik z 4 fal badania wyniesie min. 80%.\nLiderem w zakresie jakości obsługi tej edycji badania jest Santander Bank Polska, zaraz za nim uplasowały się: Bank Millennium, Getin Bank, Euro Bank S.A. oraz PKO Bank Polski.\nLiczba dostępnych kanałów kontaktu stale rośnie. Numer stacjonarny udostępniają wszyscy, komórkowy tylko 35% a bezpłatny „800” jedynie PKO Bank Polski. Nadal 65% banków udostępnia dodatkowo zawsze płatny numer „801”. Na stronie głównej 82% banków udostępnia numer infolinii, jednak nie zawsze jest to numer inny niż „801”, a pozostałe numery znajdują się w zakładce „Kontakt”. W przypadku przygotowywania wersji strony na smartfon warto zadbać, aby podane numery po kliknięciu podstawiały się automatycznie do wybrania i w pierwszej kolejności udostępnić numer komórkowy z uwagi na fakt posiadania przez większość klientów planów taryfowych z nielimitowanymi połączeniami lub dużymi pakietami bezpłatnych minut. Każdy z udostępnionych numerów na smartfonie podstawia się w 58% badanych banków. Ciekawe rozwiązanie strony na smartfon wdrożył Bank Pekao, gdzie na dole ekranu widnieje czerwona słuchawka, która w każdym momencie umożliwia kontakt z infolinią.\nFormularz kontaktowy poza mBankiem, Citi Handlowy oraz ING Bankiem Śląskim udostępniają wszyscy. Projektując formularz należy zwrócić uwagę, aby spełniał on te same funkcjonalności co adres e-mail, czyli umożliwiał dołączenie pliku, nie ograniczał liczby znaków w wiadomości, nie wymagał wypełniania dodatkowych pól oraz podawania numeru telefonu. Wysyłając wiadomość poprzez e-mail zawsze możemy sprawdzić w elementach wysłanych treść wiadomości a w przypadku wysłania wiadomości przez formularz dostęp do treści wysłanego zgłoszenia umożliwia tylko 50% banków (możliwość wysłania kopii zgłoszenia na e-mail lub treść zgłoszenia znajduje się w autoresponderze).\nAdres e-mail udostępnia na swoich stronach 70% banków. Podczas tej edycji zaskoczył nas ING Bank Śląski, który dla klientów indywidualnych nie podaje na swojej stronie ani formularza ani e-maila. Jeszcze w ostatniej fali badania możliwości te były udostępnione klientom. Oprócz całodobowej infolinii klienci ING mogą kontaktować się z bankiem za pomocą kanału czat, niestety nie 24h. ING w tym kanale podaje mało precyzyjny komunikat, z którego nie wynika, czy klient ma próbować dalej czy szukać informacji w jakich godzinach pracuje czat: „Niestety, wygląda na to, że teraz nie porozmawiamy 🙁 Przyczyny mogą być dwie: wszyscy nasi specjaliści są właśnie zajęci albo nie obsługujemy czatu o tej porze.”\nNikt nie lubi czekać i każdy chce rozwiązać swój problem za pierwszym kontaktem, dlatego pamiętajmy o kilku zasadach w zakresie komunikacji tym kanałem: w przypadku oczekiwania warto, aby klient na bieżąco widział, który jest w kolejce; komunikacja powinna być płynna, bez zbędnych przerw; komunikaty powinny być krótkie, unikajmy gotowych „wklejek” na pół strony; dajmy możliwość pobrania zapisu czat oraz oceny pracy konsultanta z możliwością podzielenia się swoimi uwagi w polu tekstowym.\nRezygnacja z udostępniania e-maila i formularza jest zasadna, jednak pod kilkoma warunkami: klient banku ma możliwość wysłania zgłoszenia z poziomu bankowości elektronicznej wraz z możliwością dodania załącznika; nowy/potencjalny klient ma całodobowy dostęp do alternatywnych form kontaktu (poza telefonem) i formy te sprawnie funkcjonują.\nNasi eksperci kontaktując się z infolinią byli zainteresowani otwarciem drugiego konta osobistego, ponieważ w ich banku często dochodzi do awarii czy przerw konserwacyjnych, co nie pozwala na swobodny, całodobowy dostęp do konta oraz płacenie za pomocą aplikacji mobilnej (Blik). Eksperci byli klientami, którzy lubią mobilne rozwiązania i bardzo często podróżują. Idealnie gdyby mogli nabyć kartę innej organizacji niż posiadają, tak na wszelki wypadek, gdyby karta którą posiadają w danym momencie nie zadziałała. Nie byli skłonni do zmiany banku, chcieli mieć dwa konta, mogli przelewać środki bez przenoszenia wynagrodzenia oraz wykonywać operacje, aby nie ponosić opłat związanych z prowadzeniem rachunku.\nTylko 44% Doradców zbadało potrzeby klienta, pozostali od razu po usłyszeniu słowa „konto osobiste” przechodzili do prezentacji oferty opowiadając o wszystkich elementach bez względu na to czy interesuje to klienta czy nie. Po „wyrecytowaniu” oferty tylko 42% zapytało o decyzję, 22% po usłyszeniu, że klient się zastanowi zaproponowało oddzwonienie a połowa poinformowała jak można skorzystać z oferty. Czy taka obsługa, wyłącznie informacyjna, bez zdiagnozowania potrzeb i zapytania klienta co myśli o tym rozwiązaniu i czy chciałby otworzyć konto, ma sens? Część tych rozmów trochę przypomina automat, który po usłyszeniu słów „konto osobiste” powie wszystko, co wie o ofercie. Obsługa na infolinii nie jest tożsama z obsługą w placówce i jest o tyle trudniejsza, że tutaj kluczową rolę odgrywa wyłącznie głos. Pamiętajmy aby stosować odpowiedni ton i tempo rozmowy, aby przekaz był zrozumiały dla drugiej strony. Na infolinii nie zaprezentujemy oferty na tablecie czy ulotce. Klient nie zawsze ma możliwość notowania, dlatego przekazanie zbyt dużej ilości informacji nie ma sensu. Warto rozważyć możliwość przesłania krótkiej informacji po rozmowie e-mailem, co pozwoliłoby klientom na spokojnie przeanalizowanie elementów, o których rozmawiano. Kolejny ważny element to propozycja sprzedaży: tutaj powinniśmy mieć dobrze przygotowany proces kurierski z możliwością przyjęcia wniosku przez telefon bez konieczności dosyłania jakichkolwiek dokumentów czy ponownego kontaktu lub możliwość umówienia na spotkanie do konkretnej placówki na określoną godzinę.\nKomunikacja e-mailowa jest na coraz wyższym poziomie. Część banków wykonała ogrom prac, zwracając między innymi uwagę na estetykę, formę odpowiedzi, przejrzystość oraz czytelność. Pamiętajmy o jednej zasadzie: klient nie chce komunikować się ponownie, oczekuje rozwiązania swojego problemu podczas jednej komunikacji. Kluczowe jest dokładne przeczytanie pytania i sprawdzenie, czy odpowiedź zawiera wszystkie poruszone wątki. Najczęściej popełnianym błędem jest wklejenie gotowego szablonu, który nie zawsze zawiera elementy, o które pyta klient lub zupełnie nieistotne.\nJoanna Wcisło, dyrektor Multikanałowego Centrum Komunikacji, Santander Bank Polska\nKlienci stanowią oś, dookoła której koncentrują się wszystkie nasze aktywności. Wsłuchujemy się w ich oczekiwania i dokładamy starań, żeby dostarczyć nasze obietnice. Dobre relacje budujemy w oparciu o nowoczesne produkty oraz usługi finansowe, a także otwartość na potrzeby kontaktu ze strony klientów oraz dialogu. W Santander Bank Polska jesteśmy do ich dyspozycji 24 godziny na dobę. Oferujemy niezbędne wsparcie niemal 1000 doświadczonych konsultantów, którzy są dostępni za pośrednictwem infolinii 1 9999, czatu, połączeń wideo czy wiadomości e-mail. Budowa i utrzymanie wzajemnego zaufania wymaga jednak ciągłego doskonalenia się. Dlatego każdego dnia poszukujemy optymalnych rozwiązań komunikacyjnych, analizując zarówno wskaźniki First Contact Resolution i NPS. Cieszymy się, że nasza praca i zaangażowanie przynoszą wymierne efekty w postaci pozytywnych opinii klientów, jak i pierwszego miejsca w badaniu jakości obsługi klienta w kanałach zdalnych.\nRafał Dywan, Dyrektor Departamentu Bankowości Bezpośredniej, Bank Millennium\nDziałania, które podejmujemy koncentrują się na kliencie. Od wielu lat konsekwentnie budujemy najlepsze doświadczenia klienta w kontakcie z naszym Bankiem. Bardzo dziękujemy, że również w opinii ekspertów z Instytucji Roku zajmujemy czołowe miejsca w rankingu obsługi w kanałach zdalnych. Przy tej okazji warto podkreślić kilka kwestii które uważamy, że mają obecnie duże znaczenie dla klientów. Po pierwsze indywidualne podejście do każdego klienta. Uważamy, że standardy obsługi to o wiele za mało. Jest to szczególne trudne w firmach obsługujących miliony klientów. Jednak dzięki wykorzystaniu zaawansowanych narzędzi analitycznych opartych również na AI, odpowiednim „dopasowaniu” konsultanta do klienta którego obsługuje, antycypowaniu tego co klient może od nas oczekiwać, a przede wszystkim profesjonalizmie i zaangażowaniu naszych wspaniałych pracowników obsługi, jest to możliwe. Po drugie innowacyjność i stały kontakt z Klientem. Posiadamy czołowe rozwiązania digitalowe dla naszych klientów, którzy korzystają z nich całą dobę – dlatego zawsze mają możliwość skorzystania z pomocy naszych konsultantów przez telefon, chat czy mail – jeżeli tylko tego potrzebują. Klient wybiera najwygodniejszy dla siebie kanał kontaktu, a my w każdym z nich zapewniamy szybką i kompleksową pomoc podczas jednego kontaktu z Bankiem.\nTomasz Siara, Dyrektor Departamentu Obsługi Klienta, Getin Noble Bank\nWyznajemy filozofię, według której każdy ze 100 tys. kontaktów miesięcznie jest unikalną szansą na to, aby pomagać naszym Klientom zarówno w codziennym bankowaniu, jak i realizacji długoterminowych planów. Chcemy być nie tylko dostępni, ale przede wszystkim użyteczni i przyjaźni. Dlatego oprócz słuchania i wyciągania wniosków z opinii naszych Klientów, z uwagą wsłuchujemy się w komentarze płynące z badań Mojego Bankowania. Cieszymy się, gdy eksperci docenią nasze codzienne wysiłki, a słowa krytyki dają nam jeszcze więcej motywacji, aby usprawniać jakość naszego serwisu.