Wan junjunq li jek’inb’il aatin li xe’taqlaman chalen chaq Lago Salado re taa’uxq xwaklesinkil xk’a’uxleb’ li tenamit, ut xpuktesiman chi naab’al, li nayehok re naq li jun ch’uut chi aj tz’ilol rix chirix Utah, sa’ li aatin li toja’ xe’xtaqla re laj K’anjenel re Xyanqil li Tenamit, neke’xye naq toj yoo chi b’aanumank li sumub’ank rik’in numenaq jun li sum aatin, ut naq wan tana’ numenaq ka’k’aal reheb’ li sumlaak a’in li xe’b’aanuman sa’ Utah chalen chaq li po Junio malaj chiru li chihab’ xnume’; jo’kan ajwi’ naq sa’ li raatineb’ chiru li tenamit eb’ laj jolominel re li iglees xe’xk’ut, xe’xwaklesi, ut xe’xpatz’ naq toj taa’uxq xb’aanunkil li sumlaak rik’in numenaq jun li ixaqilb’ej—\nJo’kan ut naq laa’in, jo’ Awa’b’ej re Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan, rik’in li aatin a’in ninch’olob’, chi q’axal tiik ru ink’a’uxl, naq moko yaal ta li jitok a’in. Ink’a’ yooko chixk’utb’al naq chi’uxq li sumlaak malaj li sumub’ank rik’in numenaq jun li sum aatin, chi moko yooko chixkanab’ankil anihaq chi ok sa’ xb’aanunkil, ut ninye naq moko yaal ta naq xb’aanuman ka’k’aal, chi moko yal ta junaq li sumlaak rik’in numenaq jun li sum aatin chiru li kutan a’an sa’eb’ li qaSantil Ochoch, chi moko b’araq chik sa’ li Ch’och’.\nXyeeman resil jun li sumlaak, sa’ li ke’xye wi’ li xe’yehok resil naq xb’aanuman li sumub’ank sa’ li Kab’l re Tiqib’aak sa’ Lago Salado, sa’ xtiklajik li Saq’ehil sa’ 1889, a’b’anan ink’a’ xinru chixtzolb’al ani xb’aanunk re li k’anjel; yalaq k’a’ru kib’aanuman sa’ a’in ki’ux chi moko nawb’il ta inb’aan. Sa’ xk’ab’a’ a’in li yeeb’il naq kib’aanuman, li Kab’l re Tiqib’aak, chi taqlanb’il inb’aan, kijuk’e’ chi tikto.\nRik’in naq wan li chaq’rab’ yiib’anb’il xb’aan li jun ch’uut aj yiib’anel chaq’rab’ li nayehok naq mi’uxk li sumlaak rik’in numenaq jun li sum aatin, ut a’ chaq’rab’ a’an raqb’il aatin naq naxk’am rib’ rik’in lix na’ xchaq’rab’il li tenamit, xb’aan li roso’jikil raqleb’aal aatin, laa’in ninch’olob’ anajwan naq k’eek’o inch’ool chixk’eeb’al wib’ rub’el xwankil li chaq’rab’ a’an, ut chiroksinkil lin wankilal rik’ineb’ li komon sa’ li Iglees li jolominb’il inb’aan re te’xb’aanu ajwi’ chi jo’kan.\nMaak’a’ wan sa’ li aatin xink’ut laa’in chiru li Iglees malaj lix xe’xk’ut lin komon, chiru li kutan yeeb’il, li naru chi yeemank sa’ xyaalalil naq nawaklesink re malaj nayehok re naq chi’uxq li sumlaak rik’in numenaq jun li ixaqilb’ej; ut naq junaq Xb’eenil re li Iglees xye junaq aatin li chanchan yoo chixk’utb’al chi jo’kan, tikto xq’use’. Ut anajwan ninch’olob’ chi k’utk’u naq li na’leb’ nink’e reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan a’an naq ink’a’ te’ok sa’ yalaq k’a’ chi sumlaak li taqlanb’il xb’aan lix chaq’rab’il li tenamit naq ink’a’ taa’uxmanq.\nAwa’b’ej re Lix Iglees li Jesukristo\nreheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan.\nLi Awa’b’ej Lorenzo Snow kixye li aatin a’in:\n“Laa’in ninye naq, rik’in naq naqak’ulub’a laj Wilford Woodruff jo’ Awa’b’ej re Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan, ut jo’ li jun ajwi’ chi winq sa’ li ruchich’och’ sa’ li kutan a’in li nak’amok re xlaawil li jar k’ojob’anb’il k’anjel re li tz’apok, taqak’ulub’a naq k’eeb’il tz’aqal xwankil, sa’ xk’ab’a’ li opiis wan wi’, chixk’utb’al li Ch’olob’anb’il Aatin li ilb’il chiqu chi ab’inb’il qab’aan, ut li k’eeb’il xkutankil jo’ 24 xb’e li po Septiembre, 1890, ut naq jo’ Iglees chi ch’utch’u sa’ li Jolomil Ch’utub’aj-ib’, taqak’ulub’a lix ch’olob’ahom chirix li sumlaak rik’in numenaq jun li sum aatin, chi k’eeb’il xwankil ut teneb’anb’il.”\nLago Salado, Utah, 6 Octubre, 1890\nAatin isinb’il chaq sa’ oxib’ lix yehom\nli Awa’b’ej Wilford Woodruff\nchirix li Ch’olob’anb’il Aatin\nLi Qaawa’ maajo’q’e tinixkanab’ laa’in, chi moko yalaq ani chik chi winq li xaqxo jo’ Awa’b’ej re li Iglees a’in chixsachb’al eeb’e. Moko k’uub’anb’il ta chi jo’kan. Moko wan ta sa’ xk’a’uxl li Dios. Wi ta laa’in tinyal a’an, li Qaawa’ tinrisi raj chaq sa’ lin na’aj, ut jo’kan tixb’aanu re yalaq ani chik chi winq li naxyal xsachb’aleb’ xb’e li ralal xk’ajoleb’ li winq rik’in lix k’utb’esihom li Dios ut rik’in li k’a’ru teneb’anb’il sa’ xb’eeneb’. (Li Jolomil Ch’utub’aj-ib’ 61 re waqib’ po re li Iglees, Lunes, 6 Octubre, 1890, Lago Salado, Utah. Tz’iib’anb’il resil sa’ Deseret Evening News, 11 Octubre, 1890, perel 2.)\nMaak’a’ na’ajman wi’ ani nakana chi yo’yo ut ani nakam, malaj ani nab’oqe’ chixjolominkil li Iglees a’in, tento te’xjolomi chi musiq’anb’il xb’aan li Nimajwal Dios. Wi ink’a’ neke’xb’aanu chi jo’kan, ink’a’ neke’ru chixb’aanunkil chi yalaq chan ru. …\nWan junjunq li na’leb’ li xk’utb’esiman chiwu sa’ li kutan a’in, ut nim xwankileb’ choq’ we, ut tinye eere k’a’ru xye li Qaawa’ we. Ink’ehaq chek’oxla li k’a’ru Ch’olob’anb’il Aatin nayeeman re. …\nLi Qaawa’ xye we naq tinpatz’ reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan jun patz’om, ut xye ajwi’ we naq wi te’rab’i li tinye reheb’ ut te’xsume li patz’om li yeeb’il reheb’, rik’in lix Musiq’ ut lix wankil li Dios, juntaq’eet naq te’xsume chixjunileb’, ut juntaq’eet naq te’xpaab’ chixjunileb’ chirix li na’leb’ a’in.\nA’an a’in li patz’om: K’a’ru li b’e q’axal aajel ru re te’xk’am laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan—ma naq toj te’xyal xb’aanunkil li sumlaak rik’in numenaq jun li sum aatin, chi ramb’il xb’aan lix chaq’rab’il li tenamit, ut chi pleetinb’il xb’aan oxk’aal mil chi mil li tenamit, ut lix tz’aq te’xtoj raj, a’anaq naq taamaq’e’q ut taasachq chiruheb’ chixjunileb’ li Santil Ochoch, ut taarame’q xb’aanunkil chixjunil li k’ojob’anb’il k’anjel chi sa’, choq’ reheb’ li yo’yo jo’ ajwi’ li kamenaq, ut te’tz’ape’q sa’ tz’alam li Xb’eenil Awa’b’ejil ut li Kab’laju ut lix jolomileb’ chixjunil li junkab’al sa’ li Iglees, ut taamaq’e’q chixjunil li k’a’ru reheb’ li tenamit (ut rik’in chixjunil a’an taa’oso’q ajwi’ raj xb’aanunkil); malaj ut, chirix li k’a’ru xqab’aanu ut li rahilal xqanumsi rik’in xpaab’ankil li na’leb’ a’in, naq taqakanab’ xb’aanunkil, ut taqak’e qib’ rub’el xwankil li chaq’rab’, ut rik’in xb’aanunkil chi jo’kan, taqakanab’eb’ li Profeet, li Apostol, ut li yuwa’b’ej sa’ li rochocheb’, re te’ruuq chixk’eeb’aleb’ xna’leb’ li tenamit ut xb’aanunkil li teneb’anb’il sa’ xb’een li Iglees, ut jo’kan ajwi’ taqakanab’eb’ li Santil Ochoch sa’ ruq’eb’ laj santil paab’anel, re naq te’ruuq chixb’aanunkil li jar k’ojob’anb’il k’anjel re li Evangelio, choq’ reheb’ li yo’yo jo’ ajwi’ li kamenaq?\nLi Qaawa’ xk’ut chiwu sa’ matk’ ut chi k’utb’esinb’il k’a’ru tz’aqal taak’ulmanq wi ta ink’a’ raj xqakanab’ xb’aanunkil a’in. Wi ta ink’a’ xqakanab’, maak’a’ raj taa’ok wi’ eere … yalaq ani reheb’ li winq sa’ li santil ochoch a’in sa’ Logan; xb’aan naq taaraqmanq raj chixjunil li k’ojob’anb’il k’anjel chiru chixjunil li ch’och’ Sion. Taanumtaaq raj xsachik li na’leb’ chiru Israel, ut naab’al li winq te’tz’ape’q raj choq’ preex. Li rahilal a’in kichal raj sa’ xb’een chixjunil li Iglees, ut kimine’ raj qu chixraqb’al xb’aanunkil. Anajwan, a’in li patz’om, ma tento raj naq kiraqe’ chi jo’ka’in, malaj jo’ chanru kixk’utb’esi li Qaawa’ chiqu, ut taqakanab’eb’ li qaProfeet ut li Apostol ut li yuwa’b’ej jo’ ach’ab’anb’il winq, ut eb’ li santil ochoch sa’ ruq’ li tenamit a’in, re naq taaruuq te’toje’q rix li kamenaq. Nim rajlankileb’ li ak xe’kole’ chiru rochochil li tz’alam sa’ li ruchich’och’ reheb’ li musiq’ej xb’aan li tenamit a’in, ut ma toj taab’aanumanq li k’anjel, malaj taaraqe’q? A’in li patz’om li nink’ojob’ chiruheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan. Tento teetz’il rix eejunes. Nawaj naq teesume eejunes. Laa’in ink’a’ tinsume; a’b’anan ninye eere naq a’an tz’aqal li koowan wi’ raj jo’ tenamit wi ta ink’a’ xqab’aanu li k’a’ru ak xqab’aanu.\n… Laa’in xwil k’a’ru tz’aqal taak’ulmanq wi ta maak’a’ raj xb’aanuman. Wanjenaq sa’ inb’een li musiq’ej a’in chiru naab’al kutan. A’b’anan nawaj xyeeb’al a’in: Laa’in xinkanab’ raj chixjunileb’ li santil ochoch chi elk chaq sa’ quq’; xkohin raj injunes sa’ li tz’alam, ut xinkanab’ raj chi xik aran li junjunq chik chi winq, wi ta li Dios re choxa ink’a’ kixtaqla naq tinb’aanu li k’a’ru xinb’aanu; ut naq xwulak li hoonal naq xintaqlaak chixb’aanunkil a’an, xkana chixjunil chi ch’olch’o chiwu. Xkohin chiru li Qaawa’, ut xintz’iib’a li k’a’ru xye li Qaawa’ naq tintz’iib’a. …\nNinkanab’ a’in eerik’in, re teek’oxla ut teetz’il rix. Li Qaawa’ yoo chi k’anjelak qik’in. (Ch’utub’aj-ib’ re li Oqech Cache, Logan, Utah, Domingo, 1 Noviembre, 1891. Tz’iib’anb’il resil sa’ Deseret Weekly, 14 Noviembre, 1891.)\nAnajwan tinye eere k’a’ru xk’utb’esiman chiwu ut k’a’ru xb’aanu li Ralal li Dios rik’in li na’leb’ a’in. … Chixjunil li k’a’aq re ru a’in xk’ulman raj, jo’ naq yo’yo li Dios Nimajwal, wi ta ink’a’ xk’eeman li Ch’olob’anb’il Aatin a’an. Chi jo’kan, li Ralal li Dios xk’ulub’a xch’ool naq taak’utmanq li na’leb’ a’an chiru li Iglees ut chiru li ruchich’och’, choq’ re li ajom li wan sa’ tz’aqal lix k’a’uxl. Li Qaawa’ kixtaqla chaq xyeeb’al naq taaxaqab’amanq Sion. Kixtaqla chaq xyeeb’al naq taachoyliiq li santil ochoch a’in. Kixtaqla chaq xyeeb’al naq li kolb’a-ib’ choq’ reheb’ li yo’yo ut li kamenaq taak’eemanq sa’eb’ li ru taq’a a’in chiruheb’ li tzuul. Ut li Nimajwal Dios kixtaqla xyeeb’al naq laj tza ink’a’ tixram ru. Wi nekexru chixtawb’al ru a’in, a’an jun li laaw choq’ re. (Isinb’il chaq sa’ li aatin yeeb’il sa’ li xwaq ch’utam re lix k’ojob’ankil li Santil ochoch re Lago Salado, Abril 1893. Esil tz’iib’anb’il chi ch’iich’ re li K’anjel re K’ojob’ank, Archivos, Departamento Historico de la Iglesia, Lago Salado, Utah.)\nMaak’a’eb’ li na’leb’ wankeb’ rilom\nMaak’a’eb’ li kok’ esil, laa tz’iib’ahom, malaj xkomon chik li wan rilom.


HEBREOS 9 KEK - Li Tabernáculo aˈan retalil li choxa - Bible Gateway\nHEBREOS 9 Kekchi (KEK)\nLi Tabernáculo aˈan retalil li choxa\n9 Li xbe̱n contrato cuan xchakˈrab naxye chanru nak nalokˈoniman li Dios ut cuan jun li muheba̱l re lokˈoni̱nc yi̱banbil xbaneb li cui̱nk tabernáculo xcˈabaˈ. 2 Joˈcaˈin nak yi̱banbil li naˈajej. Tasbil saˈ xyi riqˈuin jun nimla tˈicr. Saˈ li xbe̱n tasal cuan li candil cuukub xxamlel ut cuan ajcuiˈ li me̱x bar naqˈueman cuiˈ li mayejanbil caxlan cua. Li xbe̱n tasal aˈan Santil Naˈajej xcˈabaˈ. 3 Li naˈajej li cuan jun pacˈal li tˈicr, aˈan Lokˈlaj Santil Naˈajej xcˈabaˈ. 4 Aran cuan jun xcˈatbal li pom yi̱banbil riqˈuin oro, ut cuan ajcuiˈ jun li Lokˈlaj Ca̱x letzbil oro chirix. Chi saˈ li Lokˈlaj Ca̱x aˈan cuan li xar oro bar cuiˈ cˈu̱lanbil li maná. Cˈu̱lanbil ajcuiˈ saˈ li ca̱x lix xukˈ laj Aarón li quituxmec ut qui‑atzˈumac. Ut cˈu̱lanbil ajcuiˈ aran li cuib chi pec ti̱c ru li tzˈi̱banbil cuiˈ li laje̱b chi chakˈrab. 5 Ut saˈ xbe̱n li Lokˈlaj Ca̱x cuan cuib li querubines yi̱banbileb riqˈuin oro chanchaneb li ángel. Aˈan retalil nak cuan li Dios aran. Lix xiqˈueb naxcˈul rib saˈ xbe̱n lix tzˈapbal re li ca̱x bar naqˈueman cuiˈ li mayej quicˈ re xcuybal li ma̱c. Abanan anakcuan incˈaˈ takachˈolob nabal chic chirix aˈan. 6 Joˈcaˈin nak queˈcˈanjelac saˈ li naˈajej li queˈxlokˈoni cuiˈ li Dios. Rajlal cutan queˈoc laj tij saˈ li xbe̱n tasal chixba̱nunquil lix cˈanjel. 7 Aban saˈ lix cab tasal caˈaj cuiˈ li xyucuaˈil aj tij na‑oc jun sut chiru li jun chihab. Ut nak na‑oc saˈ li Lokˈlaj Santil Naˈajej aˈan, naxcˈam xquiqˈuel li xul ut naxmayeja re ta̱cuyekˈ lix ma̱c aˈan ut re ajcuiˈ nak ta̱cuyekˈ xma̱queb li tenamit. 8 Riqˈuin li a̱tin aˈin, chirix li lokˈoni̱nc junxil saˈ li tabernáculo, li Santil Musikˈej naxcˈut chiku nak moco yalak ani ta naru na‑oc toj chi saˈ li Lokˈlaj Santil Naˈajej riqˈuin li Dios xban nak toj cuan xcˈanjel li najter chakˈrab chiruheb ut toj yo̱queb chi cˈanjelac saˈ li xbe̱n tasal. Joˈcan nak li xbe̱n tasal aˈan naramoc re li oqueba̱l chiruheb saˈ li Lokˈlaj Santil Naˈajej. 9 Chixjunil aˈin, aˈan jun retalil chokˈ ke anakcuan nak junxil quilajeˈmayejac. Aban li cˈatbil mayej ut li cˈaˈak chic re ru chi mayejil incˈaˈ quirisi lix ma̱queb. 10 Saˈ lix pa̱ba̱leb junxil cuan li chakˈrab chirix li cˈaˈru teˈxtzaca ut cˈaˈru teˈrucˈ joˈ ajcuiˈ chanru nak teˈchˈajok re xsantobresinquileb rib. Usta incˈaˈ quijala lix naˈlebeb, aban tento queˈxba̱nu li chakˈrab aˈan toj quicuulac xkˈehil nak li Dios quixjal nak quixqˈue li acˈ naˈleb. 11 Aban ac xcˈulun li Jesucristo ut aˈan chic li tzˈakal xyucuaˈil aj tij chokˈ ke la̱o. Ut xkacˈul li rusilal li Dios li quixqˈue ke saˈ li acˈ contrato. Li Jesucristo incˈaˈ nacˈanjelac saˈ junak tabernáculo yi̱banbil xbaneb li cui̱nk arin saˈ ruchichˈochˈ. Kˈaxal lokˈ cuiˈchic li naˈajej li nacˈanjelac cuiˈ. 12 Li Ka̱cuaˈ Jesucristo co̱ saˈ li Lokˈlaj Santil Naˈajej saˈ choxa. Aˈan incˈaˈ quixmayeja xquiqˈuel li chiba̱t chi moco ral cuacax. Quixmayeja ban lix lokˈlaj quiqˈuel. Jun sut ajcuiˈ quixmayeja rib re xqˈuebal li kacolbal chi junelic. 13 Saˈ lix pa̱ba̱leb junxil cuan nak riqˈuin li cˈaˈru nequeˈxba̱nu laj tij, nequeˈxmux ru lix cˈanjel saˈ li tabernáculo. Ut re xsachbal lix paltileb queˈxmayeja li chiba̱t ut li toro. Lix quiqˈuel ut lix chahil li cˈatbil tukˈ ix cuacax narachrachi̱c saˈ xbe̱neb laj tij. 14 Cui lix quiqˈuel li xul naru naxsach lix paltileb, kˈaxal nim cuiˈchic xcuanquil lix quiqˈuel li Jesucristo xban nak aˈan narisi li kama̱c. Li Santil Musikˈej quixtenkˈa li Jesucristo nak quixmayeja rib chiru li Dios re xtojbal rix li kama̱c. Li Jesucristo tzˈakal cha̱bil. Ma̱cˈaˈ xma̱c ut lix quiqˈuel narisi li kama̱c li nacˈamoc chak re li ca̱mc saˈ kabe̱n. Naxsakobresi li kacˈaˈux re nak caˈaj cuiˈ chiru li yoˈyo̱quil Dios tocˈanjelak. 15 Anakcuan cuan li acˈ contrato xban xcamic li Jesucristo. Chixjunileb li bokbileb xban li Dios ta̱cua̱nk xcuybal lix ma̱queb, eb li queˈcuan rubel xcuanquil li xbe̱n contrato joˈ ajcuiˈ la̱o li cuanco rubel xcuanquil li acˈ contrato. Ut ta̱cua̱nk kayuˈam chi junelic joˈ quixyechiˈi li Dios. Li Jesucristo quicam chiru cruz re kacolbal. Riqˈuin lix lokˈlaj quiqˈuel quixtoj rix li kama̱c. 16 La̱ex ac nequenau nak junak cui̱nk cuan cˈaˈru re naxye cˈaˈru ta̱re̱chani li ralal xcˈajol junju̱nk. Ut aˈan ta̱uxma̱nk nak acak xcam. 17 Li a̱tin aˈin ma̱cˈaˈ xcˈanjel nak toj yoˈyo li xyehoc re. Toj chirix ban lix camic ta̱cˈanjelak. 18 Joˈcan nak li xbe̱n contrato quixakaba̱c chak xcuanquil riqˈuin xquiqˈueleb li xul nak queˈmayeja̱c. 19 Nak laj Moisés quixye chixjunil li chakˈrab reheb li tenamit, quixchap li cocˈ rukˈ li pim hisopo xcˈabaˈ ut caˈchˈin li caki lana. Quixtzˈa saˈ xquiqˈuel li chiba̱t ut li ral cuacax yubil riqˈuin haˈ. Quixrachrachi li quicˈ chiru li hu tzˈi̱banbil cuiˈ li chakˈrab ut quixrachrachi ajcuiˈ saˈ xbe̱neb li tenamit. 20 Tojoˈnak quixye reheb: Riqˈuin li quicˈ aˈin xakabanbil xcuanquil li contrato li quixqˈue li Dios chokˈ e̱re, chan. 21 Ut laj Moisés quixrachrachi li quicˈ chiru li tabernáculo joˈ ajcuiˈ chiru chixjunil li cˈaˈak re ru nacˈanjelac saˈ li tabernáculo re xlokˈoninquil li Dios. 22 Joˈ tzˈi̱banbil saˈ li chakˈrab, tento xsantobresinquil riqˈuin quicˈ chixjunil li quicˈanjelac chiruheb. Ma̱cˈaˈ xcuybal li ma̱c cui incˈaˈ ta̱hoyekˈ li quicˈ.\nRiqˈuin lix camic li Jesucristo quixtoj rix li kama̱c\n23 Joˈcan nak tento nak queˈxrachrachi lix quiqˈuel li xul chiru li tabernáculo joˈ ajcuiˈ chiruheb li cˈaˈ re ru cuan chi saˈ re xsantobresinquileb. Li tabernáculo yal retalil li choxa. Ut li choxa santobresinbil riqˈuin jun mayej kˈaxal cuiˈchic lokˈ. Aˈan lix lokˈlaj quiqˈuel li Ka̱cuaˈ Jesucristo. 24 Li Cristo incˈaˈ nacˈanjelac saˈ junak tabernáculo yi̱banbil xbaneb li cui̱nk. Nacˈanjelac ban saˈ choxa. Li tabernáculo quicuan, aˈan yal retalil li choxa. Li Jesucristo co̱ saˈ choxa ut anakcuan aran yo̱ chi jaloc a̱tin chikix chiru li Dios. 25 Rajlal chihab na‑oc lix yucuaˈil aj tij saˈ li Lokˈlaj Santil Naˈajej ut naxmayeja xquiqˈuel li xul. Aban moco joˈcan ta quixba̱nu li Jesucristo. Aˈan jun sut ajcuiˈ quixmayeja lix lokˈlaj quiqˈuel nak quicam. 26 Cui ta quixmayeja rib nabal sut, nabal sut raj quicam chalen saˈ xticlajic li ruchichˈochˈ. Aban incˈaˈ quixba̱nu chi joˈcan. Li Jesucristo quicˈulun re xrakbal li xbe̱n contrato ut jun sut ajcuiˈ quixmayeja rib. Ut riqˈuin aˈan cuan xcuybal li ma̱c. 27 Chixjunil li tenamit jun sut ajcuiˈ teˈca̱mk ut li Ka̱cuaˈ Dios ta̱rakok a̱tin saˈ xbe̱neb. 28 Joˈcan nak li Jesucristo jun sut ajcuiˈ quixmayeja rib re risinquil lix ma̱queb li qˈuila tenamit. Mokon tol‑e̱lk cuiˈchic, aban ma̱cuaˈ chic re cuyuc ma̱c ta̱cha̱lk. Tol‑e̱lk ban li Jesucristo re xtzˈakobresinquil li kacolbal chikajunil li yo̱co chi yoˈoni̱nc re.


Salmos 137 - Sagrada Biblia [[Sagrada Biblia] Qeqchi Bible]\nNak nakachunub kib chireheb li nimaß li cuanqueb Babilonia, nocoyâbac nak najulticoß ke li tenamit Sión.\nUt katßuyub li ka-arpa saß rukßeb li cheß li cuanqueb aran.\nEb li queßcßamoc ke saß jalan tenamit, li queßnumta saß kabên, queßxye ke nak tobichânk re xqßuebal xsahileb xchßôl. Bichahomak li bich li nequebicha nak cuanquex saß li tenamit Sión, chanqueb ke.\n¿Chan ta cuiß ru nak takabicha xlokßal li Kâcuaß nak cuânko saß jalan tenamit?\nCui tâsachk saß inchßôl li tenamit Jerusalén, kßaxal us raj chokß cue nak tâchakik lin nim ukß re nak incßaß chic tinchßeß li arpa.\nCui incßaß chic tincßoxla li tenamit Jerusalén, ut cui incßaß chic tinqßue xcuanquil, chi letzk ta saß cue li rußuj cuakß re nak incßaß chic tinbichânk.\nAt nimajcual Dios, mâcanab ta yal chi joßcan li raylal li queßxbânu ke li ralal xcßajol laj Edom nak queßnumta li jalan tenamit saß kabên. Quisahoß saß xchßôleb ut queßxye: —Jucßumak li tenamit Jerusalén ut sachomak chi junaj cua, chanqueb.\nTâsachekß ru lê tenamit, lâex aj Babilonia. Us xak re li ani tixqßue rêkaj êre li raylal li xebânu ke.Us xak re li ani teßxsacß lê cocßal chiru pec xban li mâusilal xebânu ke.\nUs xak re li ani teßxsacß lê cocßal chiru pec xban li mâusilal xebânu ke.


SAN LUCAS 19 KEK - Laj Zaqueo laj titzˈol toj quixpa̱b - Bible Gateway\nSAN LUCAS 19 Kekchi (KEK)\nLaj Zaqueo laj titzˈol toj quixpa̱b li Jesús\n19 Nak quicuulac Jericó, li Jesús yo̱ chi numecˈ saˈ li tenamit. 2 Aran cuan jun li cui̱nk biom aj Zaqueo xcˈabaˈ. Li cui̱nk aˈan, aˈan li nataklan saˈ xbe̱neb laj titzˈol toj. 3 Ta̱raj xnaubal ani li Jesús. Abanan xban nak kˈaxal nabaleb li tenamit, incˈaˈ quiru rilbal xban nak caˈchˈin rok. 4 Joˈcan nak co̱ saˈ a̱nil chi ubej ut quitakeˈ saˈ ruˈuj jun li cheˈ sicómoro xcˈabaˈ re nak ta̱ru̱k ta̱ril li Jesús xban nak aran toxnumekˈ. 5 Nak yo̱ chi numecˈ aran, li Jesús qui‑iloc takecˈ. Quiril laj Zaqueo ut quixye re: ―At Zaqueo, cuben chak chi junpa̱t xban nak tento nak tinhila̱nk saˈ la̱ cuochoch anakcuan, chan. 6 Ut laj Zaqueo quicube saˈ junpa̱t ut quixcˈul li Jesús saˈ rochoch chi sa saˈ xchˈo̱l. 7 Nak li qˈuila tenamit queˈril nak li Jesús qui‑oc saˈ rochoch laj Zaqueo, queˈpoˈ ut queˈxye: ―X‑oc chi hila̱nc saˈ rochoch jun cui̱nk aj ma̱c, chanqueb. 8 Nak yo̱queb chi cuaˈac, laj Zaqueo quixakli chiru li Jesús ut quixye re: ―Ka̱cuaˈ, chalen anakcuan jalan chic tinba̱nu. Yijach lin jun cablal tinsi reheb li nebaˈ. Ut cui cuan anihak xcuelkˈa cˈaˈru re, ca̱hib cua chic xqˈuial li re̱kaj tinqˈue, chan. 9 Ut li Jesús quixye: ―Li cui̱nk aˈin ralal xcˈajol ajcuiˈ laj Abraham. Anakcuan colbil chic li cui̱nk aˈin. 10 La̱in li Cˈajolbej xincˈulun chixsicˈbal ut chixcolbal li sachenakeb, chan li Jesús.\nCui incˈaˈ nakaqˈue chi cˈanjelac li kama̱tan li qˈuebil ke xban li Dios, ta̱makˈekˈ chiku\n11 Ut li Jesús quixye jun chic li jaljo̱quil ru a̱tin reheb li yo̱queb chi abi̱nc re, xban nak cuulaqueb re Jerusalén. Eb aˈan queˈxcˈoxla nak li Jesús ac oc re chixxakabanquil lix nimajcual cuanquilal li Dios. 12 Li Jesús quixye reheb: Quicuan jun xnimal ru cui̱nk. Li cui̱nk aˈan quibokeˈ saˈ jun najtil tenamit re nak ta̱xakaba̱k chokˈ rey ut ta̱sukˈi̱k cuiˈchic. 13 Nak ac xic re li cui̱nk quixbokeb laje̱b lix mo̱s. Quixqˈue laje̱b chi tumin re li junju̱nk ut quixye reheb: ―Yaconkex chiru li tumin aˈin tojaˈ yal jokˈe tana tinsukˈi̱k chak la̱in, chan. 14 Aban xicˈ na‑ileˈ xbaneb lix tenamit ut nak ac xco̱ li cui̱nk, queˈxtakla xtakl riqˈuin li ta̱xakaba̱nk re chokˈ rey chixyebal re: ―La̱o incˈaˈ nakaj nak ta̱oc chokˈ karey li cui̱nk aˈin, chanqueb. 15 Abanan li cui̱nk quixakaba̱c chokˈ rey. Ut nak ac x‑oc chokˈ rey, li cui̱nk aˈan quisukˈi cuiˈchic saˈ xtenamit ut quixtakla xbokbaleb lix mo̱s li quixqˈueheb xtumin re xnaubal li joˈ nimal ac xtau li junju̱nk. 16 Quicuulac li xbe̱n ut quixye re: ―Ka̱cuaˈ, laje̱b chic xrala la̱ tumin li xaqˈue cue, chan. 17 Li rey quixye re: ―La̱at cha̱bil aj cˈanjel. Us xaba̱nu. Xban nak ti̱c a̱chˈo̱l riqˈuin li caˈchˈin xinqˈue a̱cue, joˈcan nak tinqˈue a̱cuanquil saˈ xbe̱n laje̱b chi tenamit, chan li rey. 18 Ut quicuulac li mo̱s jun chic ut quixye: ―Ka̱cuaˈ, o̱b chic xrala la̱ tumin li xaqˈue cue, chan. 19 Ut li rey quixye re: ―Joˈcan ajcuiˈ la̱at. Cha̱bil xaba̱nu. Tinqˈue a̱cuanquil saˈ xbe̱n o̱b chi tenamit, chan. 20 Ut quicuulac ajcuiˈ li mo̱s jun chic ut quixye: ―Ka̱cuaˈ, cueˈ la̱ tumin. Xincˈu̱la saˈ jun sut. 21 Xinxucuac a̱ban xban nak ninnau nak joskˈat. Nacacˈul li tumin li incˈaˈ nacacˈanjela ut nacatkˈoloc bar cuiˈ incˈaˈ nacat‑au, chan. 22 Quichakˈoc li rey ut quixye: ―La̱at ma̱cˈaˈ nacat‑oc cuiˈ. Riqˈuin ajcuiˈ li cˈaˈru xaye, tinrak a̱tin saˈ a̱be̱n. Nacanau nak joskˈin ut nacanau nak nincˈul li tumin li incˈaˈ nincˈanjela ut ninkˈoloc bar cuiˈ incˈaˈ nin‑au. 23 ¿Cˈaˈut nak incˈaˈ xaqˈue chi toˈ lin tumin? Ut la̱in nak xinsukˈi, xincˈul raj lin tumin rochben li ral, chan li rey. 24 Ut li rey quixye reheb li cuanqueb aran: ―Isihomak li tumin chiru ut qˈuehomak re li ac cuan laje̱b chi tumin riqˈuin, chan. 25 Eb aˈan queˈchakˈoc ut queˈxye: ―At Ka̱cuaˈ, aˈan ac cuan ajcuiˈ laje̱b chi tumin riqˈuin, chanqueb. 26 Li rey quixye reheb: ―La̱in ninye e̱re nak li ani cuan nabal cˈaˈru re, ta̱qˈuehekˈ cuiˈchic nabal re; ut li ani caˈchˈin ajcuiˈ cˈaˈru re, ta̱isi̱k chiru, usta caˈchˈin ajcuiˈ li cˈaˈru re. 27 Ut cˈamomakeb chak li xicˈ nequeˈiloc cue li incˈaˈ nequeˈraj nak tin‑oc chokˈ xreyeb. Ut chicuu ajcuiˈ, te̱camsiheb, chan li rey.\nLi Jesús quiqˈueheˈ xlokˈal nak qui‑oc Jerusalén\n28 Nak ac xye li jaljo̱quil ru a̱tin aˈin, li Jesús qui‑oc cuiˈchic chi xic Jerusalén. 29 Cuulaqueb re saˈ li cuib chi tenamit Betfagé ut Betania. Nachˈ cuanqueb riqˈuin li tzu̱l Olivos nak li Jesús quixtaklaheb cuib lix tzolom. 30 Quixye reheb: ―Ayukex saˈ li chˈina tenamit aˈan li cuan chi nachˈ. Ut nak texcuulak te̱tau jun li chˈina bu̱r bacˈbo. Li chˈina bu̱r aˈan toj ma̱ ani nabe̱c chirix. Te̱hit ut te̱cˈam chak arin. 31 Ut cui ani napatzˈoc e̱re cˈaˈut nak yo̱quex chixhitbal, te̱ye re nak li Ka̱cuaˈ ta̱ajok ru li chˈina bu̱r, chaˈakex, chan li Jesús. 32 Queˈco̱eb lix tzolom li Jesús cuib ut queˈxtau chixjunil joˈ quiyeheˈ reheb. 33 Nak yo̱queb chixhitbal li chˈina bu̱r, eb laj e̱chal re queˈxpatzˈ reheb: ―¿Cˈaˈut nak yo̱quex chixhitbal li kabu̱r? chanqueb. 34 Eb lix tzolom li Jesús queˈchakˈoc ut queˈxye: ―Li Ka̱cuaˈ ta̱ajok ru li bu̱r, chanqueb. 35 Ut queˈxcˈam li chˈina bu̱r riqˈuin li Jesús. Queˈxqˈue li tˈicr chirix ut queˈxtenkˈa li Jesús chi takecˈ chirix. 36 Nak yo̱ chi xic li Jesús, nabaleb li cristian queˈxhel lix tˈicreb saˈ be bar ta̱numekˈ cuiˈ li Jesús joˈ cˈaynakeb xba̱nunquil nak nacuulac junak nim xcuanquil. 37 Cuulaqueb re Jerusalén. Yo̱queb chak chi cubec saˈ li tzu̱l Olivos ut chixjunileb li yo̱queb chixta̱kenquil li Jesús queˈoc chixjapbal reheb xban xsahil xchˈo̱leb. Ut queˈxlokˈoni li Dios xbaneb li milagro li quilajeˈril. 38 Queˈxye: ―Osobtesinbil taxak li rey li xchal saˈ xcˈabaˈ li Ka̱cuaˈ. Ut cua̱nk taxak li tuktu̱quilal saˈ choxa. Lokˈoninbil taxak li Ka̱cuaˈ li cuan saˈ choxa, chanqueb. 39 Ut cuanqueb laj fariseos saˈ xya̱nkeb li qˈuila tenamit queˈxye re: ―At tzolonel kˈuseb la̱ tzolom, ye reheb nak teˈxcanab a̱tinac.― 40 Li Jesús quichakˈoc ut quixye reheb: ―La̱in ninye e̱re nak cui eb lin tzolom teˈxcanab xqˈuebal inlokˈal, aˈ chic li pec teˈxjap re chixqˈuebal inlokˈal, chan li Jesús.\nLi Jesús quiyotˈeˈ xchˈo̱l nak quiril li tenamit Jerusalén\n41 Nak cuulac re Jerusalén, li Jesús quiya̱bac chirilbal li tenamit. 42 Ut quixye: ―¡Cui ta la̱ex aj Jerusalén nequenau xqˈuebal retal ani ta̱ru̱k ta̱qˈuehok tuktu̱quil usilal saˈ eb li cutan aˈin, us raj! Aban anakcuan toj mukmu che̱ru. Joˈcan nak incˈaˈ nequetau xya̱lal. 43 Ta̱cuulak xkˈehil nak eb li xicˈ nequeˈiloc e̱re teˈcha̱lk chi pletic e̱riqˈuin. Teˈxsut rix le̱ tenamit. Teˈxqˈue ribeb chi xjun sutam le̱ tenamit ut la̱ex ma̱ bar chic ta̱ru̱k te̱col e̱rib. 44 Teˈxjuqˈui le̱ tenamit ut teˈxtˈan, joˈqueb ajcuiˈ chixjunileb li cuanqueb aran. Ma̱ jun chic li pec ta̱cana̱k saˈ xnaˈaj. Te̱cˈul chi joˈcan xban nak la̱ex incˈaˈ xeqˈue retal nak li Dios xcˈulun e̱riqˈuin che̱colbal, chan li Jesús.\n45 Nak qui‑oc saˈ li templo, li Jesús qui‑oc chixyolesinquileb chirix cab li yo̱queb chi cˈayi̱nc ut li yo̱queb chi lokˈoc aran. 46 Quixye reheb: ―Tzˈi̱banbil retalil saˈ li Santil Hu chi joˈcaˈin: Li cuochoch aˈin re teˈtijok cuiˈ li tenamit. Abanan la̱ex xeqˈue li templo chokˈ xnaˈajeb laj e̱lkˈ, chan li Jesús. 47 Ut rajlal cutan yo̱ chixchˈolobanquil xya̱lal saˈ li templo. Eb li xbe̱nil aj tij, ut eb laj tzˈi̱b ut eb li nequeˈtaklan saˈ xya̱nkeb laj judío yo̱queb chixcˈu̱banquil chanru nak teˈxcamsi. 48 Abanan incˈaˈ queˈxtau chanru teˈxba̱nu xban nak chixjunileb li tenamit yo̱queb chixqˈuebal xchˈo̱leb chirabinquil li cˈaˈru yo̱ chixyebal li Jesús.


Resil li Santil Hu: Li Awab'ej Ezequias - Li naʼaj aʼin xaqabʼanbʼil xbʼaanebʼ laj Testiiw re li Jehobʼa\nMA NAKAANAW k'a'ut yook chi tijok li winq a'in? K'a'ut naq kixk'e eb' li hu chiru li Jehob'a? Li winq aj Ezequias ut awab'ej re li wiib' chi teep re li tenamit Israel. Laj Ezequias wank sa' ch'a'ajkilal. Ma nakaanaw k'a'ut?\nXb'aan naq eb' laj puub' re Asiria ke'xsach 10 xteepal li tenamit Israel. Li Jehob'a kixkanab' naq te'xk'ul chixjunil a'in, xb'aan naq maa'useb' xna'leb'. Eb' laj puub' a'in, ke'chalk ajwi' chi xsachb'al li wiib' chi teep li naxjolomi laj Ezequias.\nLi awab'ej re li tenamit Asiria, kixtaqla eb' li esil hu cho'q re laj Ezequias. Naq laj Ezequias kixk'ul eb' li esil hu kixk'e chiru li Yos. Chisa' eb' li hu li awab'ej re Asiria kixmaajewa li Jehob'a ut kixtaqla xyeeb'al re laj Ezequias naq tixq'axtesi rib' sa' ruq'. Jo'kan naq, laj Ezequias kitijok chiru li Jehob'a ut kixye re: ‹At Jehob'a choo'aakol chiru li awab'ej re Asiria, ut chi jo'kan chixjunileb' li tenamit te'nawoq re naq ka'ajwi' laa'at li tz'aqal Yos›. Ma kirab'i li Jehob'a li xtij laj Ezequias?\nLaj Ezequias chaab'il awab'ej. Moko maa'us ta xna'leb' jo'eb' li awab'ej re li 10 chi teep re li tenamit Israel. Chi moko kixk'am ta re rik'in laj Acaz, li xyuwa'. Laj Ezequias kixpaab' chixjunil li xchaq'rab' li Jehob'a. Naq laj Ezequias kiraqe'k chi tijok, li Jehob'a kixtaqla laj Isaias chi xyeeb'al re a'in: ‹Li awab'ej re Asiria ink'a' t-oq sa' li tenamit a'in, chi moko tixkut ta junaq ral simaj ut maajun reheb' laj puub' t-oq sa' li tenamit›.\nMa nakaanaw aniheb' li kamenaq li wankeb' sa' li eetalil? A'aneb' laj puub' re li tenamit Asiria. Li Jehob'a kixtaqla jun li x'anjel ut chiru jun q'oqyink ajwi' kixkamsiheb' 185.000 aj puub'. Jo'kan naq li awab'ej re Asiria kisutq'iik sa' li tenamit Ninive.\nEb' li poyanam li wankeb' sa' li wiib' chi teep li naxjolomi laj Ezequias, ke'kole'k ut ke'wank sa' tuqtuukilal. Naq kikamk laj Ezequias, laj Manases kikanaak cho'q awab'ej. Laj Manases ralal laj Ezequias. Laj Amon ralal laj Manases. Laj Amon ut laj Manases, maa'useb' xna'leb' ut ke'wank cho'q awab'ej. Jo'kan naq sa' li tenamit Israel kinumtaak li kamsink ut li rahilal. Naq laj Amon kikamsiik xb'aaneb' laj k'anjel chiru; laj Josias, li ralal, kikanaak cho'q awab'ej sa' xb'een li wiib' chi teep re li tenamit Israel.\nAni li winq wank sa’ li eetalil? K’a’ut naq li winq a’in wank sa’ ch’a’ajkilal?\nK’aru li esil hu kixk’e laj Ezequias chiru li Yos? K’aru kixtz’aama laj Ezequias chiru li Jehob’a naq kitijok?\nChanru ki’awab’ejink laj Ezequias? Naq laj Isaias kiwulak rik’in laj Ezequias, k’aru kitaqlaak xyeeb’al re xb’aan li Jehob’a?\nK’aru kixb’aanu li x’anjel li Jehob’a rik’ineb’ laj puub’ re Asiria? (Chaawil li eetalil.)\nNaq kikamk laj Ezequias, k’aru kixk’ul li wiib’ chi teep li yook xjolominkil?\nChaawil li naxye 2 Reyes 18:1-36.\nK’aru kixye laj Rabsaque, li xmoos li awab’ej re Asiria, re naq eb’ laj Israel te’xkanab’ li xpaab’al? (2 Rey. 18:19, 21; Éxo. 5:2; Sal. 64:4.)\nNaq eb’ laj Testiiw re li Jehob’a ink’a’ k’ulb’ileb’ chi xpuktesinkil li chaab’il esilal, chanru neke’xk’am reheb’ rik’in laj Ezequias? (2 Rey. 18:36; Sal. 39:2; Pro. 26:4; 2 Tim. 2:24.)\nChaawil li naxye 2 Reyes 19:1-37.\nNaq li xtenamit li Jehob’a yook xk’a’uxl chirix junaq li rahilal, chanru neke’xk’am reheb’ rik’in laj Ezequias? (2 Rey. 19:1, 2; Pro. 3:5, 6; Heb. 10:24, 25; Sant. 5:14, 15.)\nYaab’asi li oxib’ chi xutaan li kinume’k wi’ li awab’ej Senaquerib. Naq li Santil Hu ki’aatinak chirix laj Senaquerib, ani tz’aqal kixk’utb’esi li winq a’in? (2 Rey. 19:32, 35, 37; Apoc. 20:2, 3.)\nChaawil li naxye 2 Reyes 21:1-6, 16.\nWiib’ oxib’ reheb’ li ke’awab’ejink sa’ li tenamit Jerusalen maa’useb’ xna’leb’, ab’an k’a’ut nayeemank naq laj Manases kinumtaak li xmaa’usilal naq ki’awab’ejink? (2 Cró. 33:4-6, 9.)


SAN LUCAS 1 KEK - Li Resil li Colba‑ib li Quixtzˈi̱ba - Bible Gateway\nSAN MARCOS 16SAN LUCAS 2\nSAN LUCAS 1 Kekchi (KEK)\nLi Resil li Colba‑ib li Quixtzˈi̱ba li San Lucas\nXticlajic li hu li quixtzˈi̱ba laj Lucas re laj Teófilo\n1 Nabaleb li queˈyaloc re xtzˈi̱banquil chi tzˈakal re ru chanru lix naˈleb li Jesucristo nak quicuan saˈ kaya̱nk. 2 Li queˈcˈutuc chak chiku, aˈan eb li tzˈakal queˈiloc chak re riqˈuin xnakˈeb ru chanru quicˈulman chalen nak quixtiquib chak lix cˈanjel ut queˈxchˈolob li xya̱lal. 3 At Ka̱cuaˈ Teófilo, la̱at cuan a̱cuanquil. Nak ac xintzˈili rix chi us chixjunil li cˈaˈru quicˈulman, xincˈoxla nak us tintzˈi̱bak a̱cuiqˈuin re xyebal a̱cue chi tzˈakal re ru chanru tzˈakal quicˈulman. 4 Yo̱quin chi tzˈi̱bac a̱cuiqˈuin re nak ta̱qˈue retal chi tzˈakal li xya̱lal li xatzol cuiˈ a̱cuib.\nLi ángel quixye re laj Zacarías nak ta̱cua̱nk jun li ralal ut aj Juan teˈxqˈue chokˈ xcˈabaˈ\n5 Saˈ eb li cutan nak quicuan chokˈ rey laj Herodes aran Judea, quicuan jun laj tij aj Zacarías xcˈabaˈ. Aˈan xcomoneb li ralal xcˈajol laj Abías. Li rixakil xElisabet xcˈabaˈ. Aˈan xcomoneb li ralal xcˈajol laj Aarón. 6 Laj Zacarías ut li rixakil, aˈan ti̱queb xchˈo̱l chiru li Dios. Junelic nequeˈxqˈue xchˈo̱leb chixba̱nunquil chi tzˈakal lix chakˈrabinquileb ut lix taklanquileb xban li Ka̱cuaˈ Dios. 7 Abanan ma̱cˈaˈ xcocˈaleb xban nak lix Elisabet incˈaˈ naqˈuiresin ut xban ajcuiˈ nak ac che̱queb chic. 8 Saˈ jun li cutan laj Zacarías yo̱ chixba̱nunquil lix cˈanjel chiru li Dios saˈ li templo joˈ cˈaynakeb xba̱nunquil. 9 Quitˈaneˈ saˈ xbe̱n laj Zacarías oc saˈ li Santil Naˈajej saˈ li templo chixcˈatbal li incienso. 10 Nak yo̱ chi cˈatc li incienso chixjunileb li tenamit chˈutchˈu̱queb chirix cab ut yo̱queb chi tijoc. 11 Saˈ li ho̱nal aˈan quixcˈutbesi rib chiru laj Zacarías jun x‑ángel li Ka̱cuaˈ Dios. Xakxo saˈ xnim chixcˈatk li artal li nacˈatman cuiˈ li incienso. 12 Cˈajoˈ nak quisach xchˈo̱l laj Zacarías nak quiril li ángel ut quixucuac. 13 Ut li ángel quixye: ―At Zacarías, matxucuac. Li Dios xrabi li cˈaˈru xatzˈa̱ma. Lix Elisabet la̱ cuixakil ta̱cua̱nk jun xcˈulaˈal ut Juan ta̱qˈue chokˈ xcˈabaˈ. 14 Nak ta̱yoˈla̱k la̱ cualal, cˈajoˈ nak ta̱sahokˈ saˈ a̱chˈo̱l la̱at ut nabaleb ajcuiˈ li cristian teˈsahokˈ saˈ xchˈo̱leb. 15 La̱ cualal li ta̱yoˈla̱k ta̱qˈuehekˈ xcuanquil xban li Dios. Aˈan incˈaˈ ta̱ucˈak vino chi moco li haˈ li nacaltesin. Ut ac cua̱nk chak li Santil Musikˈej riqˈuin nak toj ma̱jiˈak nayoˈla. 16 Ut saˈ xcˈabaˈ aˈan nabaleb li ralal xcˈajol laj Israel teˈxsicˈ cuiˈchic li Ka̱cuaˈ Dios. 17 Aˈan xbe̱n cua ta̱xic chiru li Ka̱cuaˈ chixchˈolobanquil li xya̱lal. Cua̱nk li Santil Musikˈej riqˈuin ut cua̱nk xcuanquil joˈ li cuanquilal li quiqˈueheˈ re laj Elías xban li Dios. Ut saˈ xcˈabaˈ aˈan teˈxcˈam cuiˈchic rib saˈ usilal li yucuaˈbej riqˈuineb li alalbej. Eb laj kˈetol a̱tin teˈxjal xnaˈleb ut teˈxtzol ribeb riqˈuineb li ti̱queb xchˈo̱l. Tixcauresi li tenamit chixcˈulbal li Ka̱cuaˈ, chan li ángel. 18 Quichakˈoc laj Zacarías ut quixye: ―¿Chanru nak tinnau nak ya̱l li yo̱cat chixyebal cue? La̱in ti̱xin chic. Joˈcan ajcuiˈ li cuixakil, chan. 19 Ut li ángel quixye: ―La̱in li ángel Gabriel li nincˈanjelac chiru li Dios. Ut aˈan xtaklan chak cue xyebal a̱cue li cha̱bil esilal aˈin. 20 Anakcuan la̱at tatcana̱k chi mem xban nak incˈaˈ xapa̱b li cˈaˈru xinye. Incˈaˈ tat‑a̱tinak toj ta̱cuulak xkˈehil nak ta̱cˈulma̱nk chixjunil aˈin, chan li ángel. 21 Eb li tenamit cuanqueb chirix cab. Yo̱queb chiroybeninquil laj Zacarías. Yo̱queb chixcˈoxlanquil cˈaˈru xcˈul nak xbay chak saˈ li templo. 22 Ut nak qui‑el chak saˈ li templo mem chic laj Zacarías. Incˈaˈ chic naa̱tinac. Yal rukˈ aj chic naxcˈut chiruheb li nequeˈa̱tinan re. Ticto queˈxtau ru nak quicˈutbesi̱c chak chiru jun li visión saˈ li templo. 23 Nak ac xrakeˈ xba̱nunquil lix cˈanjel saˈ li templo, laj Zacarías quisukˈi saˈ rochoch. 24 Ut chirix chic aˈan lix Elisabet, li rixakil laj Zacarías, quicana chi yaj aj ixk. Ut chiru o̱b po quicana saˈ li rochoch. Ma̱ bar qui‑el ut yo̱ chixyebal saˈ xchˈo̱l: 25 ―Joˈcaˈin nak xruxta̱na cuu li Ka̱cuaˈ. Xrisi lin xuta̱n chiruheb li tenamit nak xqˈue jun lin cˈulaˈal, chan.\nLi ángel quixye re lix María nak ta̱cua̱nk jun lix cˈulaˈal; aˈan li Cristo\n26 Nak ac yo̱ chic xcuak po xcanajic chi yaj aj ixk lix Elisabet, li ángel Gabriel quitakla̱c xban li Dios saˈ jun li tenamit Nazaret xcˈabaˈ li cuan xcue̱nt Galilea. 27 Quitakla̱c riqˈuin jun li xkaˈal xMaría xcˈabaˈ toj ma̱jiˈ cuanjenak riqˈuin cui̱nk. Ac tzˈa̱manbil xban jun li cui̱nk aj José xcˈabaˈ. Li cui̱nk aˈan xcomoneb li ralal xcˈajol li rey David. 28 Li ángel quicuulac riqˈuin lix María ut quixye re: ―Sahak taxak saˈ la̱ chˈo̱l xban nak la̱at li sicˈbil a̱cuu. Li Ka̱cuaˈ cuan a̱cuiqˈuin ut osobtesinbilat saˈ xya̱nkeb li ixk, chan li ángel. 29 Ut lix María quisach xchˈo̱l chirabinquil li quixye li ángel. ―¿Cˈaˈru xya̱lal li a̱tin li xye cue? chan saˈ xchˈo̱l. 30 Ut li ángel quixye re: ―Matxucuac, María. Li Dios xsicˈoc a̱cuu xban nak cha̱bil a̱naˈleb. 31 Anakcuan tatcana̱k chi yaj aj ixk. Li Dios tixqˈue jun a̱cˈulaˈal te̱lom ut Jesús lix cˈabaˈ ta̱qˈue. 32 Nimak xcuanquil nak ta̱cua̱nk ut chixjunileb teˈnaˈok re nak aˈan tzˈakal Ralal li Dios. Ut li Ka̱cuaˈ ta̱qˈuehok xcuanquil chi takla̱nc joˈ nak quicuan chi takla̱nc li rey David lix xeˈto̱nil yucuaˈ. 33 Aˈanak chic li cua̱nk xcuanquil chi takla̱nc saˈ xbe̱neb li ralal xcˈajol laj Jacob. Ut lix cuanquilal ta̱cua̱nk chi junelic. Incˈaˈ ta̱osokˈ, chan li ángel. 34 Quichakˈoc lix María ut quixye: ―¿Chanru nak ta̱cua̱nk incˈulaˈal xban nak la̱in moco cuanquin ta riqˈuin cui̱nk? chan lix María. 35 Li ángel quixye re: ―Riqˈuin xcuanquil li Santil Musikˈej tatcana̱k chi yaj aj ixk. Lix cuanquil li nimajcual Dios ta̱cua̱nk a̱cuiqˈuin. Ut li cˈulaˈal li ta̱yoˈla̱k, aˈan santo ut tzˈakal ralal li Dios. 36 Joˈcan ajcuiˈ lix Elisabet la̱ cuechˈalal yaj aj ixk anakcuan. Ac cuakib po chic xcanajic chi yaj aj ixk, usta ac ti̱x chic ut usta chixjunileb queˈxye nak aˈan incˈaˈ ta̱cua̱nk xcocˈal. 37 Riqˈuin aˈin nacˈutun nak ma̱cˈaˈ chˈaˈaj chiru li Dios, chan li ángel. 38 Ut lix María quixye: ―La̱in aj cˈanjel chiru li Ka̱cuaˈ Dios. Xba̱nuhak cuiqˈuin li cˈaˈru xaye, chan. Ut chirix chic aˈan, co̱ li ángel.\nLix María quicuulac chirulaˈaninquil lix Elisabet\n39 Ac xnumeˈ chic cuib oxib cutan nak lix María co̱ saˈ junpa̱t saˈ jun li naˈajej tzu̱l ru cuan saˈ xcue̱nt Judea. 40 Quicuulac saˈ rochoch laj Zacarías ut quixqˈue xsahil xchˈo̱l lix Elisabet. 41 Nak quirabi lix sahil xchˈo̱l lix Elisabet li quiqˈueheˈ xban lix María, quirecˈa nak qui‑ecˈan chak lix cˈulaˈal. Ut saˈ ajcuiˈ li ho̱nal aˈan lix Elisabet quinujac chi Santil Musikˈej. 42 Ut lix Elisabet quixye chi cau xya̱b xcux: ―Osobtesinbilat saˈ xya̱nkeb chixjunileb li ixk ut osobtesinbil ajcuiˈ la̱ cˈulaˈal li ta̱yoˈla̱k. 43 La̱in moco incˈulub ta nak tatcha̱lk chicuilbal xban nak la̱at lix naˈ li Ka̱cuaˈ, li ninlokˈoni la̱in. 44 Nak xcuabi lix sahil inchˈo̱l xaqˈue, xcuecˈa nak lin cˈulaˈal x‑ecˈan chak xban xsahil xchˈo̱l. 45 Us xak a̱cue xban nak xapa̱b nak ta̱cˈulma̱nk li cˈaˈru xye li Ka̱cuaˈ, chan lix Elisabet.\nLix María cˈajoˈ xsahil saˈ xchˈo̱l ut quixlokˈoni li Ka̱cuaˈ\n―Chi anchal inchˈo̱l ninqˈue xlokˈal li Ka̱cuaˈ.\n47 Nasahoˈ saˈ inchˈo̱l riqˈuin li Dios laj Colol cue,\n48 xban nak xruxta̱na cuu la̱in aj cˈanjel chiru, usta ma̱cˈaˈ incuanquil. Chalen anakcuan us xak re chaˈkeb cue chixjunileb li tenamit.\n49 Lokˈoninbil taxak ru li Ka̱cuaˈ li kˈaxal nim xcuanquil xban nak quixcˈutbesi chicuu lix nimal lix cuanquilal. Aˈan tzˈakal santo.\n50 Li Ka̱cuaˈ junelic na‑uxta̱nan u. Naruxta̱na ruheb li nequeˈxucuan ru.\n51 Sachba chˈo̱lej li quixba̱nu riqˈuin xnimal xcuanquil. Quixpoˈ ru li yo̱queb chix‑cˈoxlanquil xba̱nunquil li kˈetkˈeteb, li nequeˈrecˈa saˈ xchˈo̱leb nak ni̱nkeb xcuanquil.\n52 Quirisi saˈ xnaˈajeb li cuanqueb saˈ xcuanquil. Ut quixqˈueheb xlokˈal li ma̱cˈaˈeb xcuanquil.\n53 Li ma̱cˈaˈ cuan reheb naxqˈue chi nabal cˈaˈru reheb. Ut eb li biom naxtaklaheb chi ma̱cˈaˈ cuan reheb.\n54 Aˈan junelic quixtenkˈaheb laj Israel lix tenamit ut incˈaˈ quisach saˈ xchˈo̱l ruxta̱nanquil ruheb,\n55 xban nak joˈcan quixyechiˈi reheb li kaxeˈto̱nil yucuaˈ. Quixyechiˈi re laj Abraham nak ta̱ruxta̱na ruheb li ralal xcˈajol chi junelic, chan lix María.\n56 Ut lix María quicuan oxib po riqˈuin lix Elisabet. Ut chirix aˈan quisukˈi saˈ rochoch.\nLi xyoˈlajic laj Juan laj Cubsihom Haˈ\n57 Quicuulac xkˈehil nak ta̱yoˈla̱k lix cˈulaˈal lix Elisabet ut quicuan jun lix cˈulaˈal chˈina te̱lom. 58 Nak queˈrabi resil li rech cabal joˈ cuiˈ eb li rechˈalal nak qui‑uxta̱na̱c ru lix Elisabet xban li Ka̱cuaˈ, queˈsahoˈ ajcuiˈ saˈ xchˈo̱leb aˈan. 59 Ac cuan cuakxakib cutan re li cˈulaˈal, nak quixcˈul li circuncisión. Aj Zacarías raj queˈxqˈue chokˈ xcˈabaˈ chokˈ re̱kaj lix yucuaˈ. 60 Abanan li naˈbej quixye: ―Incˈaˈ. Aj Juan takaqˈue chokˈ xcˈabaˈ, chan. 61 Queˈchakˈoc ut queˈxye re: ―¿Cˈaˈut nak ta̱cuaj xqˈuebal aj Juan chokˈ xcˈabaˈ? Ma̱ jun saˈ xya̱nkeb la̱ cuechˈalal cuan ta xcˈabaˈ joˈ aˈan, chanqueb. 62 Queˈxcˈut li rukˈeb chiru laj Zacarías re xpatzˈbal re cˈaˈru cˈabaˈej ta̱raj xqˈuebal chokˈ xcˈabaˈ li ralal. 63 Laj Zacarías quixpatzˈ jun xhu reheb re tixtzˈi̱ba li cˈabaˈej chiru. Ut saˈ li hu quixtzˈi̱ba “Juan lix cˈabaˈ te̱qˈue”. Nak queˈril li hu, queˈsach xchˈo̱leb chixjunileb. 64 Ut saˈ ajcuiˈ li ho̱nal aˈan laj Zacarías quiru chic chi a̱tinac ut qui‑oc chixlokˈoninquil li Ka̱cuaˈ Dios. 65 Cˈajoˈ nak queˈoc xxiuheb chixjunileb li rech cabal ut yalak bar saˈ li naˈajej tzu̱l ru li cuan saˈ xcue̱nt Judea qui‑el resil li cˈaˈru quicˈulman. 66 Ut chixjunileb li queˈabin re queˈxqˈue saˈ xchˈo̱leb ut queˈxye: ―¿Cˈaˈru anchal tixcˈanjela li cˈulaˈal aˈin nak ta̱nima̱nk? Nacˈutun nak cuan xcuanquil li Dios riqˈuin, chanqueb.\nLi Profeta Zacarías quixye li cˈaˈru quicˈutbesi̱c chiru xban li Dios\n67 Ut laj Zacarías lix yucuaˈ laj Juan quinujac chi Santil Musikˈej. Qui‑oc chi a̱tinac ut quixye li cˈaˈru quicˈutbesi̱c chiru xban li Dios. Ut quixye chi joˈcaˈin:\n68 ―Lokˈoninbil taxak li Ka̱cuaˈ Dios li nequeˈxlokˈoni laj Israel xban nak xril xtokˈoba̱l ruheb lix tenamit ut xcoleb.\n69 Xqˈue jun laj Colol ke kˈaxal nim xcuanquil. Quixsicˈ ru saˈ xya̱nkeb li ralal xcˈajol li rey David laj cˈanjel chiru.\n70 Aˈin quixyechiˈi chak junxilaj joˈ queˈxye ke li santil profetas.\n71 Quixye reheb nak toxcol chiruheb li xicˈ nequeˈiloc ke ut torisi rubeleb xcuanquil.\n72 Quixye nak ta̱ruxta̱na ruheb li kaxeˈto̱nil yucuaˈ xban nak jultic re li quixye saˈ li santil contrato.\n73 Li Ka̱cuaˈ riqˈuin juramento quixyechiˈi aˈan re laj Abraham li kaxeˈto̱nil yucuaˈ.\n74 Quixye re nak aˈan ta̱colok ke chiruheb li xicˈ nequeˈiloc ke re nak tocˈanjelak chiru aˈan chi ma̱cˈaˈak kaxiu,\n75 ut re ajcuiˈ nak junelic tocua̱nk saˈ santilal ut saˈ ti̱quilal chiru li Dios.\n76 At cualal, la̱at xprofeta li nimajcual Dios. La̱at tatxic xbe̱n cua chiru li Ka̱cuaˈ ut ta̱chˈolob li xya̱lal chiruheb li tenamit re nak teˈxcauresi ribeb chixcˈulbal li Ka̱cuaˈ.\n77 Ta̱cˈut chiruheb li tenamit chanru nak teˈcuyekˈ teˈsachekˈ lix ma̱queb ut teˈcolekˈ.\n78 Xban nak kˈaxal nim ruxta̱n li Ka̱cuaˈ Dios, xtakla chak li Jun li ta̱cutanobresi̱nk re li kacˈaˈux.\n79 Ut tixcutanobresi xcˈaˈuxeb li cuanqueb saˈ xkˈojyi̱nal ru li ma̱c, li ca̱mqueb re saˈ li ma̱usilal. Ut aˈan ta̱beresi̱nk ke saˈ li tuktu̱quilal, chan laj Zacarías.\n80 Ut li cˈulaˈal yo̱ chi qˈui̱c ut yo̱ chi cacuu̱c saˈ xpa̱ba̱l. Ut quicuan saˈ li chaki chˈochˈ bar incˈaˈ qˈuiheb li tenamit toj quicuulac xkˈehil nak quixtiquib xchˈolobanquil li xya̱lal chiruheb laj Israel.


Diciembre I Eb’ laj Tzolol Tij - The Pope Video\nTijoqo sa’ komonil chirixeb’ laj tzolol tij, li b’oqb’ileb’ chi xpuktesinkil Raatin li Dios: re naq kawaqeb’ xch’ool chi kanawinq chirix junelik, sa’ seeb’al ch’oolej, rik’in xmetz’ew li Santil Musiq’ej, chi sa sa’ xch’ooleb’, ut sa’ tuqtuukil usilal.\nLi xtaqlankileb’ laj tzolol tij, jwal nim tz’aqal xloq’al, sa’ xpuktesinkil ut roksinkil xchamal li paab’aal.\nLi xk’anjelahom laj tzolol tij, a’an jun b’oqek’, a’an jun taqlaak. Wank jo’ aj tzolol tij naraj xyeeb’al, naq “laa’o aj tzolol tij”, maawa’ jun “tojb’il k’anjel jo’ aj tzolol tij”. A’in jun yu’amihom, ut jwal aajeleb’ raj ru eb’ li chaab’il aj tzolol tij, re naq a’anqeb’ aj ochb’enihom ut aj tzolonel.\nNake’ ajmank poyanam seeb’aqeb’ xch’ool re xputesinkil li Chaab’il Esilal, ab’aan li te’xk’e xch’ool chi xputesinkil chi tz’aqal re ru, ink’a’ kajwi’ rik’in kawil yaab’ kuxej, ink’a’ rik’in tz’apxikul; rik’in b’aan ajwi’ yu’amihom, sa’ tuulanil, rik’in jun ak’il aatinob’aal, ut rik’in xteeb’aleb’ ak’il b’eenihom.\nJo’kan naq, sa’ eb’ li diocesis, ut sa’ eb’ xteepal li ruuchich’och’, li chaab’il esilaank wank tz’aqal sa’ ruq’eb’ laj tzolol tij.\nQab’anyoxiiq b’i reheb’ laj tzolol tij winq ut ixq, sa’ xk’ab’a’ li xkawilaleb’ xch’ool neke’ xyu’ami wi’ xk’anjelankil ru li xtaqlankileb’ sa’ li Iklees.\nadminDiciembre I Eb’ laj Tzolol Tij 11.30.2021


Versículos de la Biblia sobre el tema: Abominación -> Adicional\nUt eb li soldado teßxmux ru lix Templo li Dios joß ajcuiß li tzßac li sutsu cuiß. Ut tâqßuehekß aran saß li templo li kßaxal xiu xiu rilbal. Ut incßaß chic teßrûk teßmayejak saß li templo rajlal cutan lix tenamit li Dios.\nNak acak xnumeß oxib chihab riqßuin cuakib po xcanabanquil li mayejac saß li Templo, tojoßnak teßrocsi li kßaxal xiu xiu rilbal saß lix Templo li Kâcuaß.\nJunak ixk incßaß naru târocsi li rakß li cuînk, chi moco li cuînk târûk târocsi li rakß li ixk xban nak aßan incßaß nacuulac chiru li Kâcuaß lê Dios.\nUt incßaß naru teßxqßue chokß xmayej saß lix tabernáculo li Kâcuaß lê Dios li tumin li nequeßxcßul li nequeßxcßayi ribeb. Incßaß naru nequeßxtoj riqßuin li tumin aßan li cßaßru xeßxyechißi re li Dios. Li Kâcuaß xicß naril li mâc aßan.\nli cuînk li quicßamoc re xbên cua incßaß chic naru naxcßam li ixk aßan chokß rixakil xban nak li ixk aßan ac xmux rib. Aßan incßaß nacuulac chiru li Dios. Lâex incßaß naru têsach xlokßal lê naßaj li tixqßue êre li Dios riqßuin xbânunquil li mâc aßan.\nMêcßam chak chic lê mayej li mâcßaß na-oc cuiß. Incßaß chic nacuaj rutzßbal li pom. Xintitzß xban. Lâex nequeninkßei li xyoßlajic li po ut li hilobâl cutan. Abanan incßaß chic nacuaj rilbal lê ninkße xban nak junes mâusilal nequebânu.\nIncßaß naru xtzacanquil li tib li ac oxib cutan xmayejanquil. Cui natzacâc, li mayej aßan incßaß tâcßulekß. Tâtzßektânâk xban li Dios. Ut li ani tâtzacânk re cuânk xmâc chiru li Dios.\nJunak cuînk incßaß naru naxchßic rib riqßuin li rech cuînkilal joß naxbânu riqßuin junak ixk. Nimla mâc xbânunquil aßan.\nLi Kâcuaß sa xchßôl riqßuin li ani nabisoc chi tzßakal. Abanan xicß narileb li ani incßaß nequeßbisoc chi tzßakal.\nLi Kâcuaß Dios xicß narileb li incßaß useb xnaßleb. Aßut li nequeßxbânu li us sa xchßôl riqßuineb.\nLi Kâcuaß xicß narileb li nequeßticßtißic. Abanan nasahoß riqßuineb li nequeßxye li yâl.\nLi Kâcuaß xicß naril lix mayejeb li incßaß useb xnaßleb. Abanan lix tijeb li tîqueb xchßôl li Kâcuaß naxcßul chi sa saß xchßôl.\nLi Kâcuaß xicß naril li cßaßru nequeßxcßoxla li incßaß useb xnaßleb. Abanan nacuulac chiru li cßaßru nequeßxcßoxla li tîqueb xchßôl.\nLi Kâcuaß xicß narileb li nequeßxkßetkßeti ribeb. Relic chi yâl nak incßaß teßcanâk chi incßaß teßxtoj rix lix mâqueb.\nIncßaß us xyebal nak mâcßaßeb xmâc li nequeßxbânu li incßaß us. Ut incßaß ajcuiß us nak teßxye nak cuanqueb xmâc li mâcßaßeb xmâc. Li cuib chi naßleb aßin xicß naril li Kâcuaß.\nLi Dios xicß naril li ani nabisoc chi incßaß tzßakal re ru.\nLi bisleb incßaß tzßakal moco us ta. Li Kâcuaß xicß naril nak junak incßaß tzßakal nabisoc.\nLi ani incßaß naraj rabinquil lix chakßrab li Dios, li Dios naxtzßektâna ajcuiß lix tij aßan nak tâtijok.\nLi ani cuanqueb xmâc inc'a' târûk te'oc aran. Eb li neque'xbânu mâusilal chi moco li neque'tic'ti'ic, te'oc sa' li tenamit a'an. Li ani te'oc aran, ca'aj cui' li tz'îbanbileb xc'aba' sa' lix hu li Jun li chanchan carner, li hu li tz'îbanbil cui' xc'aba'eb li cuanqueb xyu'am chi junelic.\nChetzolak rix chi us li c'a'ru quixye li profeta Daniel re nak têtau ru li c'a'ru tâc'ulmânk. A'an quixye nak eb laj balak' te'châlk ut tole'xq'ue li k'axal yibru ut xucuajel rilbal sa' li rochoch li Dios li mâcua' xc'ulub cui' cuânc. Nak têril nak yôqueb chixmuxbal ru li rochoch li Dios, lâex li cuanquex Judea chex-êlelik sa' junpât ut texxic toj sa' li tzûl.\nChetzolak rix chi us li c'a'ru quixye li profeta Daniel re nak têtau ru li c'a'ru tâc'ulmânk. A'an quixye nak eb laj balak' te'rocsi sa' li rochoch li Dios bar mâcua' xc'ulub cui' cuânc li k'axal yibru ut xucuajel rilbal xban lix mâusilal, ut riq'uin a'an te'xmux ru lix templo li Dios. (Dan. 9:27; 12:11)\n Li Dios quixtz'ektânaheb sa' lix xutânalil na'leb xban lix mâusilaleb. Ut eb li ixk inc'a' chic que'raj cuânc riq'uineb lix bêlom. Riq'uin ban chic li rech ixkilal que'xbânu li moco uxc ta naraj. Ut jo'can ajcui' li cuînk inc'a' chic que'raj li ixk li quicanabâc reheb xban li Dios. Que'tikcuo' xjolomeb xban lix mâusilaleb chi ribileb rib ut yôqueb chixbânunquil li tz'ekbêtal aj na'leb riq'uin rech cuînkilal. Ut que'xc'ul ajcui' xtojbal rix lix mâusilaleb jo' xc'ulubeb.\n Li cuînk li tixchßic rib riqßuin lix ralib, chixcabichaleb teßcamsîk. Eb aßan cuanqueb xmâc nak teßcamsîk xban nak kßaxal yibru queßxbânu. Cui junak li cuînk tixchßic rib riqßuin li rech cuînkilal, nimla mâc li queßxbânu. Chixcabichaleb teßcamsîk. Ut eb aßan cuanqueb xmâc nak teßcamsîk.\n Cuan cuukub li naßleb li incßaß nacuulac chiru li Dios. Aßan eb aßin: li ani naxnimobresi rib ut li ani naticßtißic, ut li ani naxcamsi ras rîtzßin chi mâcßaß xmâc, li ani naxcßoxla chanru nak tixbânu li mâusilal, ut li ani nacuulac chiru xbânunquil li incßaß us, li ani nakßaban ut li ani nayoßoban pletic saß xyânkeb li ras rîtzßin. Ex cualal incßajol, cheqßuehak saß êchßôl lê kßusbal li nequeßxqßue lê naß êyucuaß. Mêtzßektâna li naßleb nequeßxqßue.


1 CORINTIOS 7 KEK - Xchˈolobanquil xya̱lal chirix li - Bible Gateway\n1 CORINTIOS 7 Kekchi (KEK)\nXchˈolobanquil xya̱lal chirix li sumla̱c ut li cua̱nc chokˈ aj pa̱banel\n7 Xetakla chak xpatzˈbal cue chirix li sumla̱c ut anakcuan tinsume le̱ hu. Us raj chokˈ re li cui̱nk nak ma̱cˈaˈak rixakil. 2 Abanan us cui ta̱sumla̱k re nak incˈaˈ ta̱ma̱cobk. Teˈsumla̱k re nak li cui̱nk teˈcua̱nk rixakil chi xju̱nkaleb ut li ixk teˈcua̱nk xbe̱lom chi xju̱nkaleb. 3 Tento nak li cui̱nk ta̱cua̱nk riqˈuin li rixakil ut li ixk ta̱cua̱nk riqˈuin lix be̱lom joˈ nequeˈraj chi ribileb rib. 4 Li ixakilbej moco aˈan ta yal re saˈ xbe̱n xjunes rib; aban chic lix be̱lom yal re saˈ xbe̱n. Joˈcan ajcuiˈ li be̱lomej. Moco aˈan ta yal re saˈ xbe̱n xjunes rib; aˈ ban chic li rixakil yal re saˈ xbe̱n. 5 Cui li be̱lomej naraj cua̱nc riqˈuin li rixakil, li ixakilbej incˈaˈ naru tixye incˈaˈ. Ut cui li ixakilbej naraj cua̱nc riqˈuin lix be̱lom, li be̱lomej incˈaˈ naru tixye incˈaˈ. Naru teˈxcˈu̱b chi ribileb rib nak teˈx‑oxlokˈi rib chi ribileb rib jarubak cutan re nak teˈxqˈue xchˈo̱leb chi tijoc. Abanan teˈcua̱nk cuiˈchic mokon chi ribileb rib re nak incˈaˈ teˈa̱le̱k xban laj tza xban nak incˈaˈ teˈxcuy cua̱nc xjuneseb. 6 La̱in yal e̱naˈleb yo̱quin chixqˈuebal. Moco yo̱quin ta chixyebal e̱re nak tento te̱ba̱nu. La̱ex yal e̱re chanru te̱raj te̱ba̱nu. 7 La̱in nacuaj raj nak ma̱cˈaˈak e̱rixakil joˈ la̱in ma̱cˈaˈ cuixakil. Abanan moco juntakˈe̱to ta chikajunilo. Li junju̱nk cuan xma̱tan qˈuebil re xban li Dios. Joˈcan nak cuan li nequeˈsumla xban nak joˈcan naraj li Dios ut cuan li incˈaˈ nequeˈsumla ut saheb saˈ xchˈo̱l xjuneseb xban nak joˈcan naraj li Dios. 8 Ut ninye reheb li incˈaˈ sumsu̱queb ut reheb li xma̱lcaˈan nak us raj chokˈ reheb nak teˈcana̱k xjuneseb joˈ la̱in. 9 Ut cui incˈaˈ naru nequeˈxcuy rib, sumla̱keb. Kˈaxal us nak ta̱sumla̱k junak chiru nak yo̱k chixrabal ru junak re nak ta̱cua̱nk riqˈuin chi incˈaˈ sumsu̱queb. 10 Anakcuan tinye reheb li ac sumsu̱queb nak li ixakilbej incˈaˈ naru tixjach rib riqˈuin lix be̱lom. Li chakˈrab aˈin ma̱cuaˈ la̱in xinyehoc re injunes. Qˈuebil ban xban li Ka̱cuaˈ. 11 Ut cui li ixakilbej tixjach rib riqˈuin lix be̱lom, li ixk aˈan ta̱cua̱nk xjunes ut incˈaˈ chic tixsicˈ jalan cui̱nk. Abanan us raj cui tixcˈam cuiˈchic rib saˈ usilal riqˈuin lix be̱lom. Ut joˈcan ajcuiˈ li be̱lomej, incˈaˈ ajcuiˈ naru tixjach rib riqˈuin li rixakil. 12 La̱in nacuaj xqˈuebal caˈchˈinak chic le̱ naˈleb. Aˈin ma̱cuaˈ xyehom li Ka̱cuaˈ, aban la̱in ninnau nak us xba̱nunquil. Cui junak cui̱nk naxpa̱b li Dios ut li rixakil toj ma̱jiˈ napa̱ban ut naxcˈul xchˈo̱l li ixk cua̱nc riqˈuin, li cui̱nk aˈan incˈaˈ naru tixcanab chi moco tixjach rib riqˈuin li rixakil. 13 Ut cui junak ixk naxpa̱b li Dios ut lix be̱lom toj ma̱jiˈ napa̱ban, ut naxcˈul xchˈo̱l li cui̱nk cua̱nc riqˈuin, li ixk aˈan incˈaˈ naru tixcanab chi moco tixjach rib riqˈuin lix be̱lom. 14 Us cui incˈaˈ teˈxjach rib. Li be̱lomej li toj ma̱jiˈ napa̱ban, aˈan lokˈ chiru li Dios saˈ xcˈabaˈ li rixakil. Ut li ixakilbej li toj ma̱jiˈ napa̱ban, aˈan lokˈ chiru li Dios saˈ xcˈabaˈ lix be̱lom li napa̱ban. Cui ta incˈaˈ joˈcan, lix cocˈal eb aˈan chanchaneb raj lix cocˈaleb li ma̱cuaˈeb ralal xcˈajol li Dios. Abanan cui incˈaˈ teˈxjach rib, lix cocˈaleb lokˈ chiru li Dios saˈ xcˈabaˈ li jun li napa̱ban. 15 Cui li be̱lomej ma̱cuaˈ aj pa̱banel ut incˈaˈ chic naraj cua̱nc riqˈuin li rixakil xban nak aj pa̱banel chic li ixk, naru teˈxjach rib. Ut cui li ixakilbej ma̱cuaˈ aj pa̱banel ut incˈaˈ chic naraj cua̱nc riqˈuin lix be̱lom xban nak li cui̱nk aj pa̱banel chic, naru ajcuiˈ teˈxjach rib. Chi joˈcan ta̱cana̱k laj pa̱banel chi ma̱cˈaˈ chic ta̱chˈiˈchˈiˈi̱nk re xban nak li Dios naraj nak tocua̱nk saˈ xya̱lal. 16 At ixakilbej, la̱at incˈaˈ nacanau ma ta̱pa̱ba̱nk la̱ be̱lom a̱ban. Joˈcan ajcuiˈ la̱at, be̱lomej, incˈaˈ nacanau ma ta̱pa̱ba̱nk la̱ cuixakil a̱ban. 17 Li junju̱nk chicua̱nk joˈ naraj li Dios. Us cui cuan a̱cuixakil nak xapa̱b li Cristo. Cui ma̱cˈaˈ a̱cuixakil, us ajcuiˈ. Tatcana̱k joˈ nak cuancat nak xatpa̱ban. Aˈan aˈin li nequebinchakˈrabi cuiˈ chixjunileb laj pa̱banel yalak bar. 18 Cui junak ac xcˈul li circuncisión nak ta̱pa̱ba̱nk, li jun aˈan incˈaˈ tixcˈoxla xjalbal li retalil li circuncisión. Ut cui junak ta̱pa̱ba̱nk ut toj ma̱jiˈ naxcˈul li circuncisión, li jun aˈan incˈaˈ ajcuiˈ tento nak tixcˈul li circuncisión. 19 Li ani naxcˈul li circuncisión juntakˈe̱t riqˈuin li ani incˈaˈ naxcˈul xban nak li circuncisión ma̱cˈaˈ xcuanquil. Li kˈaxal us xba̱nunquil, aˈan xpa̱banquil lix chakˈrab li Dios. 20 Joˈ nak cuan junak nak quisiqˈueˈ ru xban li Dios, joˈcan ajcuiˈ ta̱cana̱k. 21 Cui cuancat rubel xcuanquil la̱ patrón nak li Dios quixsicˈ a̱cuu, matcˈoxlac chirix aˈan. Abanan cui naxqˈue rib nak tat‑e̱lk rubel xcuanquil la̱ patrón, naru nacat‑el saˈ xya̱lal. 22 Li ani cuan rubel xcuanquil lix patrón nak quisiqˈueˈ ru xban li Ka̱cuaˈ, li jun aˈan libre chic cuan chiru li Dios. Ut li jun li incˈaˈ cuan rubel xcuanquil lix patrón nak quisiqˈueˈ ru, lokˈbil chic xban li Cristo chi cˈanjelac chiru. 23 Joˈcan ajcuiˈ la̱ex. Lokˈbilex chic xban li Cristo chi terto e̱tzˈak. Joˈcan nak me̱qˈue chic e̱rib rubel xcuanquil li incˈaˈ useb xnaˈleb. Me̱qˈue e̱rib chi takla̱c re xba̱nunquil li incˈaˈ naraj li Dios. 24 Ex herma̱n, joˈ nak cuanquex nak quisiqˈueˈ e̱ru xban li Dios, joˈcan ajcuiˈ texcana̱k. 25 La̱in tinye e̱re li nincˈoxla chirixeb li sa̱j ixk ut li sa̱j cui̱nk. Usta ma̱cuaˈ ra̱tin li Ka̱cuaˈ, us cui tex‑abi̱nk chicuu xban nak riqˈuin xnimal ruxta̱n li Ka̱cuaˈ naxqˈue innaˈleb chixyebal e̱re lix ya̱lal. 26 Xban li rahobtesi̱c cuan saˈ kabe̱n, nincˈoxla nak us cui incˈaˈ teˈsumla̱k li toj ma̱jiˈ sumsu̱queb. 27 Abanan cui sumsu̱quex, me̱canab le̱ rixakil. Ut cui incˈaˈ sumsu̱quex, us ajcuiˈ cui incˈaˈ te̱sicˈ e̱rixakil. 28 Abanan cui texsumla̱k moco ma̱c ta aˈan. Ut joˈcaneb ajcuiˈ li sa̱j ixk. Moco ma̱c ta cui teˈsumla̱k. Abanan kˈaxal cuiˈchic nabal li raylal saˈ xbe̱neb li sumsu̱queb. La̱in incˈaˈ raj nacuaj nak te̱cˈul li raylal. 29 Ex inherma̱n, li bar cuan nacuaj xyebal, aˈan aˈin: Yo̱queb chi numecˈ li cutan saˈ junpa̱t. Joˈcan nak la̱ex li cuan e̱rixakil ma̱cuaˈ caˈaj cuiˈ le̱ rixakil te̱cˈoxla. Cheqˈuehak ban e̱chˈo̱l chi cˈanjelac chiru li Ka̱cuaˈ. 30 Usta sa saˈ kachˈo̱l, usta ra saˈ kachˈo̱l, usta cuan kabiomal usta ma̱cˈaˈ, chikaqˈuehak ban kachˈo̱l chi cˈanjelac chiru li Ka̱cuaˈ Dios. 31 Me̱qˈue e̱chˈo̱l chirix li cˈaˈru cuan e̱re saˈ li ruchichˈochˈ aˈin, xban nak chixjunil li cˈaˈru cuan saˈ ruchichˈochˈ ta̱osokˈ. 32 Nacuaj raj nak ma̱cˈaˈ cˈaˈru ta̱xic cuiˈ e̱chˈo̱l. Li cui̱nk li ma̱cˈaˈ rixakil naxqˈue xchˈo̱l chi cˈanjelac chiru li Ka̱cuaˈ Dios ut chixba̱nunquil li bar cuan naraj li Ka̱cuaˈ Dios. 33 Ut li cui̱nk cuan rixakil tento nak tixqˈue xchˈo̱l chi cˈanjelac re nak ta̱cua̱nk cˈaˈru reheb ut tixqˈue xchˈo̱l chixba̱nunquil li naraj li rixakil re nak sahak saˈ xchˈo̱l. Joˈcan nak cuib ru lix cˈaˈux xban nak naxcˈoxla li Ka̱cuaˈ Dios ut naxcˈoxla li rixakil. 34 Joˈcan ajcuiˈ li ixk li cuan xbe̱lom. Cuib ru lix cˈaˈux xban nak naxcˈoxla li Ka̱cuaˈ Dios ut tento ajcuiˈ nak tixcˈoxla lix cˈanjel saˈ rochoch ut naxba̱nu cˈaˈru naraj lix be̱lom. Ut li ixk li ma̱cˈaˈ xbe̱lom naxqˈue xchˈo̱l chi cˈanjelac chiru li Ka̱cuaˈ Dios ut naxba̱nu joˈ naraj li Dios. 35 Moco re ta nak incˈaˈ texsumla̱k nak ninye e̱re chi joˈcaˈin. Re ban e̱tenkˈanquil. La̱in nacuaj nak te̱ba̱nu li us. Nacuaj nak te̱kˈaxtesi e̱rib chi cˈanjelac chiru li Ka̱cuaˈ chi anchal e̱chˈo̱l. 36 Cui junak yucuaˈbej naxcˈoxla nak us ta̱sumla̱k lix rabin xban nak ac cuan xchihab, us nak tixba̱nu li naxcˈoxla xba̱nunquil. Tixsumub lix rabin. Moco ma̱c ta cui ta̱sumla̱k. 37 Li yucuaˈbej ma̱ ani naminoc ru. Naru tixba̱nu li naxcˈoxla nak us xba̱nunquil. Ut cui na‑ala saˈ xchˈo̱l nak incˈaˈ tixsumub lix rabin, cha̱bil ajcuiˈ naxba̱nu nak incˈaˈ tixsumub. 38 Joˈcan nak li ani naxsumub lix rabin, cha̱bil naxba̱nu. Ut li incˈaˈ naxsumub lix rabin, kˈaxal cuiˈchic us naxba̱nu. 39 Li ixk li sumsu tento nak ta̱cua̱nk riqˈuin lix be̱lom aˈ yal joˈ najtil yoˈyo̱k lix be̱lom. Ut cui nacam lix be̱lom aˈan chic yal re ani aj iqˈuin ta̱sumla̱k. Abanan cui naraj sumla̱c, tento nak riqˈuin junak aj pa̱banel ta̱sumla̱k. 40 Abanan nincˈoxla la̱in nak kˈaxal us raj nak li xma̱lcaˈan ta̱cana̱k xjunes ut incˈaˈ chic ta̱sumla̱k. Li naˈleb aˈin li xinye e̱re, aˈan qˈuebil cue xban li Santil Musikˈej.


Chan ru nak’utunk li xwankil li tumin sa’ li qateepal.\nSa’ li teepal li wank sa’ li rokeb’ iq’ li naxwentin Alta Verapaz, 0’laju xka’k’aalil tasal numenaq xyi jachil li tenamit natawlimank sa’ li neb’a’il ut li xkab’laju roxk’aalil tasal natawlimank xnimal li neb’a’il, jalanq jalanq rilb’al jo’ k’eeb’il chi nawe’k li wank sa’ li k’aleb’aal ut li wankeb’ sa’ li tenamit lajeeb’ xka’k’aal tasal ut waqlaju roxk’aal tasal, jo’ chan ru naxye li xtuslal a’in.\nLi xb’een chik a’in li nak’utuk re li majelal wank sa’ li teepal li tenamit wankeb’ sa’ li rokeb’ iq’, b’ar wi’ jwal wank chi ru li neb’a’il, rik’in naq maak’a’ li xk’anjelankil li k’a’aq ree ru wank qe, ink’a’ naqasik’ li xyaalalil xk’ayinkil, rik’in li xchaab’ilal li ochoch nakub’e sa’ li ajlil waqxaqib’ xka’k’aal tasal, nanumta li xk’ihal sa’ li rajlil lajeeb’ xkaak’aal tasal, wank li maak’a’ li xha’ a’an li rajlil b’elelaju xka’k’aal tasal, li maak’a’ xtz’eqb’a ib’ a’an li rajlil a’an li rajlil kaalaju tasal, li ink’a’ yookeb’ chi tzolok a’an li rajlil wuqub’ xka’k’aal tasal, a’an a’in li rajlil li majelal nak’utunk sa’ li qateepal. Ab’an sa’ eb’ li chihab’ a’in yoo b’ayaq chi jalaak ink’a’ chi jwal a’in sa’ li k’aleb’aal junjunq kik’os b’ayak.\nLi tenamit Santa Maria Chi K’ajb’om natawalimank sa’ li rajlil kiib’ xjunlaju k’aal k’utb’il naq a’an jun tenamit jwal tawasinb’il xb’aan naq wank li xmajelal rik’in li tzekemj, xb’aan ut naq numtajenaq li neb’a’il sa’ li teepal, jo’ aj wi’ li najot’ok chi sa’ a’in a’an naq moko ch’olch’o ta chan ru wank li xjalajik li kutank. Jo’ cha ru naxye li tusb’il rtu chi joka’in, naq li xk’ihal li tenamit natawlimank sa’ li rajlil waqib’ xkaak’aal tasal li nake’ru chi wank, ab’an naq nab’aytasiik li xk’iijik ut naq maaka’a li tzekemj a’an jun xnimal ru li ch’a’jkilal. Ut chik li ch’a’ajkilal naq nake’chaqik chi us li kok’al, li tenamit a’in naxk’utb’esi li rajlil waqlaju roxk’aal tasal sa’ li qatenamit. A’an jun tenamit re xteepal Alta Verapaz jwal wank chi ru xuwajelil wank nakooxk’e chi k’a’uxlak a’in.\nLi xk’ihal li qas qiitz’in wankeb’ sa’ li tenamit Chi K’ajb’om a’an 52,949 mil chi qas qiitz’in, li xk’ihal a’an aj ralch’och’ a’an waqxaqlaju ro’k’aal tasal, tz’aqal xch’uutal aj q’eqchi’. Li xk’ihal a’an li rajlil junlaju ro’k’aal tasal wank sa’ li k’aleb’aalut li b’eleeb’ wank sa’ li tenamit. Li xk’ihal toj maji’wank re waqxaqlaju chihab’ sa’ chaq li kiib’ xwaq oq’ob’ a’an li rajlil waqxaqlaju roxk’aal tasal. Li xnajtil wank li xna’ajeb’ wan nake’b’eek oxk’aal k’asal naraj naxye jun honal nake’b’eek chi roqeb’ toj sa’ li xk’aleb’aaleb’.\nSa’ chaq li po Diciembre sa’ li chihab’ waqlaju ro’ roq’ob’, naq xjuchmank chaq li tuqtuukilal, rik’in li nake’raj xk’amb’al li jalaak re maak’a’aq chi li tawasiik sa’ li qateepal Watemaal, naq xk’eemank xraqb’al li ch’a’ajkilal xwank chi ru waqlaju xka’k’aal chihab’ li ki’ilmank b’ar wi’ xe’kamsiik ut xe’sachb’esiik numenaq lajeek’aal mil chi qas qiitz’in sa’ li chihab’ a’an ut naru naqaye naq numenaq jun millon chi qas qiitz’in xe’eelelik xkoheb’ sa’ li tebnamit Mexico chi xkolb’al rib’.\nXwanjik li qatumin\nLi tenamit natawlimank chi us rik’in li tumin a’an li xk’ihal lajeeb’ li xtasalil rik’in chi junil li waqib’ xkaak’aal. Ut li xk’ihal li qas qiitz’in nake’awk, xk’ihal li qatenamit li xk’anjel a’an li k’ajelak ch’och’ li xtasalil a’an lajeeb’ xkaak’aal sa’ li tenamit chi K’ajb’om, rik’ineb’ li xrahil li xtiqob’l maraj sa’ aj wi’ li wankeb’ li xwankil sa’ li asient sa’ li junjunq chi tenamit ut ninqi tenamit.\nEb’ laj k’alom winq junelik wank li xch’ooleb’ xk’anjelankil li ch’och’ re rawb’al li loq’laj ixim, kenq’ ut li ik, re xnumsinkil li kutan cho’q reheb’ sa’ li xjun kab’al ut rik’in li xk’anjelankil li loq’laj li pim ut yal nake’suti rib’ sa’li xna’ajeb’ re rawb’al a’in. Li na’leb’ a’in nake’xb’aanu chi ru kiib’ mara ooxib’ chihab’ naxk’ul wi’ rib’ xk’alenkil re naq nahilank b’ayaq li na’jej, xb’aan naq nalub’ aj wi’ maak’a’ li xtzekemj re naq taaruuq chi xk’eeb’al jwal kelonb’il xb’aan li roq ha’, hab’ ut li iq’ xb’aan naq xulxu ru.\nJo’kan aj wi’ wank li nake’xk’anjela re naq nake’ru xk’ayinkil sa’ jalan tenamit kama’ li tz’i’ (cardamomo), a’in moko xaqxo ta li xtz’aq xb’aaneb’ laj loq’onel chalen chaq naab’al chihab’ rokik sa’ li qayanq, li awimj a’in ki’ok chaq sa’ li qateepal xb’aaneb’ li junxil poyanam sa’ chaq li chihab’ lajeeb’ xka’k’aal ut ka’k’aal chi ru chaq li xjunmayil xb’eenik li kutank, toj chalen chaq naq kitikla xk’anjelankil chi ruheb’ laj k’alom winq rajlal chi k’iik maraj tamk yo li rawb’al.\nLi xk’ihal li nake’xk’ajela a’an li tz’i’, kape ut li xk’ayinkil li ru ka’jwi’ rik’ineb’ laj kok’ loq’onel, xb’aan naq maak’a’ li xb’ehil li na’leb’ a’in chi ruheb’ chan ru te’xk’ayi, maak’a’ li k’ub’k’uukil wank, li nawom, li xtuminal cha te’ruuq chi xsik’b’al xb’ehil ut rik’in a’in jwal kub’enaq nake’xk’ayi wi’ eb’ laj k’anjel re li awimj a’in.\nLi tumin nake’xkawres re xtz’aqob’resinkil sa’ li jun kab’al a’an sa’ jalan li na’jej mare yal chi kutank maraj chi po nake’xik, ab’an kub’enaq li tojleb’ cho’q reheb, chi xjunil lik’ajel a’in make’xb’aanu li b’eelomej maraj li winq sa’ eb’ li asyent sa’ jalan tenamit. Li xch’ina tojb’aleb’ mare nahulak raj kab’laju roxk’aal (52) chi ketzal ut sa’ jalan chik tumin kama’ euro a’an maji’ oob’ (4.75), ab’anan moko tojb’il ta reheb’ a’in ka’ajwi’ natoje’ reheb’ o’laju xka’k’aal (35) chi ketzal, jwal kub’enaq tz’aqal.\nLi relik chi uub’ej li tzolok cho’q reheb’ li qas qiitz’in wankeb’ re o’laju chihab’ ut toj chi ru sa’ xyanqeb’ laj ralch’och’ sa’ xteepal Alta Verapaz, sa’ chaq li chihab’ kiib’ xwaq oq’ob’ naxk’ut chijo’ka’in: li o’laju roxk’aal tasal re li winq aj ralch’och’ nake’xnaw ilok ru hu ut tz’iib’ak ut eb’ laj kaxlanwinq li xk’ihal a’an lajeeb’ ro’k’aal tasal, eb’ li ixq aj q’eqchi’ li nakexnaw ilok ru hu ut tz’iib’ak a’an junlaju xka’k’aal tasal chi ruheb’ li kaxlan ixq a’an waqib’ xkaak’aal tasal, arin naxk’ut chi qu naq jwal nim li xjalanil rik’in laj q’eqchi’ ut laj kaxlanwinq ut ixq jo’ cha ru li xch’uutal li wanjik, aran tu naq wank li xik’ ilok ut jachol ib’ sa’ li qateepal ut sa’ li qatenamit. Eb’ li ixq aj ralch’och’ sa’ li junjunq chi k’aleb’aal a’aneb’ li jwal tz’eqtaananb’ileb’ sa’ xk’ab’a’ naq ink’a’ nake’xnaw li ilok ru hu ut tz’iib’ak, a’aneb’ tz’aqal li jwal k’eeb’ileb’ chi ixb’ej li xk’ihal a’an lajeeb’ ro’k’aal tasal.\nLi xk’ihal li junjunq chi k’aleb’al wank li xtzoleb’aal re xb’een tasal li tzolok, ab’an ink’a’ aj wi’ jwal chaab’il sa’ xk’ab’a’ baq maak’a’ junaq li rochochil chaab’il re naq te’tzolo’q raj li k’okal chi tz’aqal, maak’a’ li k’anjelob’aal reheb’ a’an ut moko chab’il ta li tz’ib’leb’aal ut maak’a’ aj wi’ li xk’anjelob’aal laj k’utunel jo’ li tasal hu. Ut anaqwank li xk’ihal laj k’utunel aj q’eqchi’eb’ aj chik li nake’xnaw li xk’anjeleb’ re li k’utuk, ab’an ramro chi ruheb’ li xtzolb’aleb’.\nNaq nake’raj li tzolok sa’ li xkab’ raqal li tzolok eb’ li wankeb’ sa’ li junjunq chi k’aleb’aal li wank li xmajelaleb’ rik’in li tumin, wan li tzoleb’aal re li ixq, li Misión Santo Domingo, li Fray Domingo de Vico, a ut li nake’raj hulak sa’ junaq li raqal terto b’ayaq kama’ junaq laj k’utunel, jo’ junaq laj tz’iib’, aj ajlanel ut wank chik xkomon wankeb’ aj wi’ li tzoleb’aal arin chi k’ajb’om ut maajun junaq li tzoleb’aal naxjayali tzolok chi rix k’anjelank xul ut xk’anjelankil li ch’och, kama’an wanko rik’in li tzolok.\nNaab’aleb’ li qas qiitz’in nake’xk’ayi li xch’och’eb’ sa’ xk’ab’a’ li xmajelal li tumin re xloq’b’al li xtzekeemeb’, toja’ wi’ xloq’b’al xb’aaneb’, eb’li nake’loq’ok moko aj najtil tenamit ta li nake’ru raj xyiib’ankil junq li xnimal ru junaq k’anjelob’aal, jo’ aj wi’ li awk tulmaraj li nayeemank re palmeras re naq twanq raj li aseet. Wankeb’ chik li qa qiitz’in li k’aru nake’xb’aanu rik’in li tumin naq ak xe’xk’ayi li xch’och’eb’ nake’xloq junaq li q’e’el b’eeleb’aalch’iich’ re te’roksi chi saheb’ li xch’ool ut hulaj kab’ej taapo’e’q ut tkanab’ li k’anjlelak. Anaqwank hulaj hulaj wankeb’li qas qiitz’in nake’taqe’ sa’ li b’eeleb’aalch’iich’ re nake’xik sa’ li junjunq chi asyent re k’anjelak chi kutank maraj chi po re ch’oqok ru tul maraj awk palmeras ut li xch’och’eb’ jwal wank chi ixb’ej, yoo chi kanaak chi maak’a’ chik li xq’unal ut chi maak’a’ li awimj chi sa’ jalan chik aj e li nake’xk’anjela re naq taawakliiq a’an. Ut li saaj sa’ li honal anaqwank kixk’e reetal naq tento taatzolo’q re naq tixjunaji rib’ sa xyanaq li komonil re aj wi’ risinkil junaq li xhu re k’anjelak julaj kab’ej. Ab’an a’in wank jun chik najot’ok reheb’ anaqwank, xb’aan naq li sik’ok k’anjel anaqwank sik’b’ileb’ li kawresinb’ileb’ chi us ut junaq laj q’eqchi’ moko k’eeb’il ta sa’ ajl rik’in naq tzolb’il, aran nach’a’jko’ xtawb’al junaq li xk’anjel junaq laj ralch’och aj q’eqchi’.


Qabʼaanuhaq li naraj li Yos ut wanqo choʼq ramiiw | Kʼaru naxchʼolobʼ?\nQabʼaanuhaq li Nawulak Chiru li Yos\nChanru tatwanq choʼq ramiiw li Yos?\nChanru kooxqʼabʼa chaq laj Tza?\nKʼaru li naʼlebʼ inkʼaʼ nawulak chiru li Yos?\nChanru taayuʼami li nawulak chiru li Yos?\n1, 2. Ani kixsikʼebʼ li Jehobʼa choʼq ramiiw?\nANIHEBʼ raj taasikʼebʼ choʼq aawamiiw? Maare raj taasikʼebʼ li nekeʼkʼoxlak joʼ laaʼat, nekeʼwulak chiru li nawulak chaawu, nekeʼxbʼaanu li us ut chaabʼilebʼ xnaʼlebʼ.\n2 Chalen naq kiyoobʼtesiik li winq, li Yos kixsikʼ ru ani teʼwanq choʼq ramiiw. Li Yos kixkʼabʼaʼi laj Abrahan choʼq ramiiw (chaawil Isaías 41:8; Santiago 2:23). Kixye ajwiʼ chirix laj David: «Li winq [aʼin] chaabʼil joʼ naraj linchʼool» (Hechos 13:22). Joʼkan ajwiʼ, jun li anjel kixye re laj Daniel: «Raarookat xbʼaan li Yos» (Daniel 9:23). Li Yos naxsikʼebʼ choʼq ramiiw li chaabʼilebʼ xnaʼlebʼ.\n3. Kʼaʼut naq li Jehobʼa toj naxsikʼ ani teʼwanq choʼq ramiiw?\n3 Kʼaʼut naq li Jehobʼa kixkʼabʼaʼi choʼq ramiiw laj Abrahan, laj David ut laj Daniel? Li Santil Hu naxchʼolobʼ naq li Yos kixye re laj Abrahan: «Xapaabʼ li waatin» (Génesis 22:18). Li Jehobʼa nawank choʼq ramiiw li nekeʼabʼink chiru chi anchal xchʼool. Joʼkan ajwiʼ kixye re li tenamit Israel: «Paabʼomaq li waatin; chi joʼkan laaʼinaq leeYos ut laaʼexaq lintenamit» (Jeremías 7:23). Joʼkan naq, wi nakaapaabʼ li Jehobʼa tatwanq choʼq ramiiw.\nLI JEHOBʼA NAXKAWRESIHEBʼ XCHʼOOL LI RAMIIW\n4, 5. Chanru naxkʼutbʼesi li Jehobʼa naq naxtenqʼa li xtenamit?\n4 Kʼaru naraj xyeebʼal wank choʼq ramiiw li Yos? Li Santil Hu naxye naq li Jehobʼa naxtenqʼa li tiikebʼ xchʼool chiru (2 Crónicas 16:9). Chanru naxkʼutbʼesi li Yos naq naxtenqʼa li xtenamit? Salmo 32:8 naxye: «Tatintzol, tinkʼut chawu li bʼe li tento taakʼam, chan li Qaawaʼ [Jehobʼa]; junelik yooqin chawilbʼal naq tatinbʼeres».\n5 Joʼ xaakʼe reetal li Jehobʼa naxkʼe xchʼool chaawilbʼal! Naxkʼe chiʼus aanaʼlebʼ, ut wi nakaapaabʼ tatxtenqʼa re naq us wanqat. Li Yos naraj aatenqʼankil re naq taakuy li aaleek ut ebʼ li chʼaʼajkilal (chaawil Salmo 55:23 [55:22, Wy]). Li Yos tatxtenqʼa wi nakaaloqʼoni ru chi anchal aachʼool, joʼ kixye jun aj kʼanjel chiru li Yos: «Junelik ninkʼoxla li Qaawaʼ [Jehobʼa]; wi wank chinkʼatq, inkʼaʼ taachʼinanq li waanm» (Salmo 16:8; 63:9 [63:8, Wy]). Li Jehobʼa naru tatxtenqʼa re naq taabʼaanu li nawulak chiru. Abʼan, laj Tza naraj naq taabʼaanu li inkʼaʼ nawulak chiru li Yos.\nCHANRU KIQʼABʼANK LAJ TZA?\n6. Kʼaru kixye laj Tza chirixebʼ li qas qiitzʼin?\n6 Saʼ li Tzolom 11 xqil naq laj Tza kixkʼe saʼ chʼaʼajkilal li Xʼawabʼejilal li Yos. Kixqʼabʼa li Jehobʼa choʼq aj tikʼtiʼ. Ut kixye ajwiʼ naq li Yos inkʼaʼ us naʼawabʼejink, xbʼaan naq inkʼaʼ kixkanabʼ naq laj Adan ut xʼEva teʼxbʼaanu li nekeʼraj. Ak kimaakobʼk laj Adan ut xʼEva naq keʼok chi numtaak li ralal xkʼajol arin saʼ Ruuchichʼochʼ. Chirix chik aʼan, laj Tza kixqʼabʼahebʼ li qas qiitzʼin naq kixye: «Maaʼani naloqʼonink re li Yos chi anchal xchʼool. Ut naq tixkʼe ribʼ chiwu tinkʼut chiru li Yos naq yalaq ani tmaajewanq re». Li naxye li Santil Hu chirix laj Job naxkʼutbʼesi naq aʼan kixkʼoxla chaq laj Tza. Abʼan, ani laj Job ut kʼaʼut naq kiqʼabʼaak xbʼaan laj Tza?\n7, 8. a) Kʼaʼut naq laj Job moko juntaqʼeet ta xnaʼlebʼ rikʼinebʼ li keʼwank chaq saʼ xkutankil? b) Kʼaru kixye laj Tza re li Jehobʼa naq kixqʼabʼa laj Job?\n7 Maare 3.600 chihabʼ xkamik laj Job. Laj Job chaabʼil winq joʼkan naq li Jehobʼa kixye: «Maajun junaq joʼ aʼan saʼ ruuchichʼochʼ. Aʼan jun li winq tiik xchʼool ut chaabʼil xkʼaʼuxl: naroxloqʼi li Yos ut naxtzʼeqtaana li inkʼaʼ us» (Job 1:8). Joʼkan naq li Jehobʼa sa saʼ xchʼool rikʼin laj Job.\n8 Laj Tza kixqʼabʼa laj Job, joʼkan naq kixye re li Jehobʼa naq laj Job tiik xchʼool chiru xbʼaan naq naxkʼaakʼale li xjunkabʼal joʼwiʼ chixjunil li wank re. Joʼkan naq laj Tza kixye re li Yos: «Xawosobʼtesi li xkʼanjel, ut ebʼ li xketomq nekeʼxnujobʼresi li ruuchichʼochʼ. Abʼanan charahobʼtesi ut chawisi joʼnimal wank re: chʼolchʼo naq saʼ junpaat tatxmajewa saʼ xnaqʼ aawu!» (Job 1:10, 11).\n9. Kʼaru kixbʼaanu li Jehobʼa naq laj Tza kixqʼabʼa laj Job, ut kʼaʼut?\n9 Laj Tza kixye naq laj Job yook xloqʼoninkil li Yos xbʼaan naq naʼosobʼtesiik, abʼan tixtzʼeqtaana li Yos naq tyaleʼq rix. Kʼaru kixbʼaanu li Jehobʼa naq kirabʼi aʼin? Li Jehobʼa kixkanabʼ naq laj Tza tixyal rix laj Job, chi joʼkan tnawmanq wi laj Job naxra li Yos malaj inkʼaʼ.\nKIYALEʼK RIX LAJ JOB\n10. Chanru kiyaleʼk rix laj Job ut kʼaru kixbʼaanu?\n10 Naq laj Tza kixyal rix laj Job kixbʼaanu naq t-elqʼaaq ut tkamq li xketomq. Keʼkamsiik naabʼal li xmoos ut kikanaak saʼ nebʼaʼil. Chirix chik aʼan, laj Tza kixkʼam chaq jun chik li nimla rahilal saʼ xbʼeen laj Job, kixbʼaanu naq teʼkamq li 10 chi ralal xkʼajol saʼ jun li kaqsut-iqʼ. Usta kixkʼul chixjunil li rahilal aʼin «inkʼaʼ kimaakobʼk ut maakʼaʼ [...] kixkʼoxla chirix li Yos» (Job 1:22).\n11. a) Kʼaru kiraj laj Tza naq kixyal wiʼ chik rix laj Job ut kʼaru kixbʼaanu li Jehobʼa? b) Kʼaru kixbʼaanu laj Job naq kichalk li nimla yajel saʼ xbʼeen?\n11 Laj Tza inkʼaʼ kixkanabʼ xchʼichʼiʼinkil laj Job. Laj Tza kixkʼe reetal naq laj Job inkʼaʼ kixtzʼeqtaana li Yos naq kikanaak saʼ nebʼaʼil, naq keʼkamk li xmoos ut ebʼ li ralal xkʼajol, abʼan kixkʼoxla tana naq laj Job tixmaajewa li Yos wi tchalq jun li nimla yajel saʼ xbʼeen. Joʼkan naq li Jehobʼa kixkanabʼ naq laj Tza tixkʼe jun li nimla yajel chirix laj Job. Usta kixkʼul wiʼ chik aʼin, maajunwa kixkanabʼ xpaabʼankil li Yos. Joʼkan naq li Santil Hu naxye: «Rikʼin chixjunil li rahilal kixkʼul, inkʼaʼ kimaakobʼk laj Job ut maakʼaʼ [...] kixye chirix li Yos» (Job 2:10).\nLaj Job kiʼosobʼtesiik xbʼaan naq maajunwa kixtzʼeqtaana li Jehobʼa\n12. Kʼaru kixkʼutbʼesi laj Job naq kiqʼabʼaak xbʼaan laj Tza?\n12 Laj Job inkʼaʼ naxnaw naq laj Tza kikʼehok re saʼ chʼaʼajkilal. Inkʼaʼ ajwiʼ naxnaw naq laj Tza yook xweechʼinkil rix li Xʼawabʼejilal li Jehobʼa. Joʼkan naq laj Job kixkʼoxla naq li Jehobʼa kikʼehok re saʼ rahilal (Job 6:4; 16:11-14). Usta kixkʼoxla aʼin maajunwa kixtzʼeqtaana li Jehobʼa. Joʼkan ajwiʼ, naq kixloqʼoni li Jehobʼa chi anchal xchʼool kixkʼutbʼesi naq laj Tza aj tikʼtiʼ.\n13. Kʼaru kikʼulmank naq laj Job maajunwa kixtzʼeqtaana li Yos?\n13 Li Jehobʼa kixkʼutbʼesi naq laj Tza aj tikʼtiʼ naq inkʼaʼ kitzʼeqtaanaak xbʼaan laj Job. Laj Job kiwank choʼq ramiiw li Jehobʼa ut kiʼosobʼtesiik xbʼaan naq maajunwa kixtzʼeqtaana li Yos (Job 42:12-17).\n14, 15. Kʼaʼut naqaye naq laj Tza kixqʼabʼa chixjunilebʼ li qas qiitzʼin?\n14 Naq laj Tza kixqʼabʼa laj Job kooxqʼabʼa ajwiʼ chiqajunilo. Saʼ Proverbios 27:11 naxkʼut chiʼus aʼin: «Chaabʼilaq laanaʼlebʼ, at walal, ut taasahoʼq linchʼool; chi joʼkan tinruuq xsumenkil [li xikʼ naʼilok we]». Li raqal aʼin naxkʼut naq laj Tza inkʼaʼ kixkanabʼ xqʼabʼankil li Yos ut li nekeʼloqʼonink re. Naq yooko xbʼaanunkil li nawulak chiru li Jehobʼa, naqakʼutbʼesi naq laj Tza aj tikʼtiʼ ut naqasahobʼresi xchʼool li Yos. Kʼaru nakaakʼoxla chirix aʼin? Peʼyaal naq us raj naq chaabʼilaq qanaʼlebʼ re naq tooruuq ajwiʼ xkʼutbʼesinkil naq laj Tza aj tikʼtiʼ?\n15 Laj Tza kixye naq «li winq» tixqʼaxtesi chixjunil li wank re, «re xkolbʼal li xyuʼam» (Job 2:4). Naq laj Tza kixye «li winq» aran kixqʼabʼa chixjunilebʼ li qas qiitzʼin. Aajel ru xnawbʼal aʼin xbʼaan naq laj Tza naxye naq laaʼat inkʼaʼ nakaaloqʼoni li Yos chi anchal aachʼool. Laj Tza naraj naq taakanabʼ xpaabʼankil li Yos ut taakanabʼ ajwiʼ xbʼaanunkil li us naq wanqat saʼ chʼaʼajkilal. Kʼaru li naʼlebʼ naroksi laj Tza re naq taatzʼeqtaana li Yos?\n16. a) Kʼaru li naʼlebʼ naroksi laj Tza re naq ebʼ li qas qiitzʼin teʼxtzʼeqtaana li Yos? b) Ut, chanru naroksi li naʼlebʼ aʼin re naq laaʼat taatzʼeqtaana ajwiʼ li Yos?\n16 Saʼ li Tzolom 10 xqil jalan jalanq li naʼlebʼ li naroksi laj Tza re naq ebʼ li qas qiitzʼin teʼxkanabʼ xloqʼoninkil li Yos. Li Santil Hu naxye naq laj Tza yook chi «sutink re xsikʼbʼal ani tixnuqʼ, joʼ jun kaqkoj japjo re» (1 Pedro 5:8). Taakʼe reetal li xnaʼlebʼ laj Tza naq ebʼ laawamiiw, ebʼ laakomon malaj jalanebʼ chik inkʼaʼ teʼraj naq taatzol ut taayuʼami li naxye li Santil Hu (Juan 15:19, 20). * Li Santil Hu naxye ajwiʼ naq laj Tza «naxpakʼ ribʼ choʼq xʼanjel li kutan saqenk» (2 Corintios 11:14). Laj Tza naroksi jalan jalanq li naʼlebʼ re aabʼalaqʼinkil ut re naq taakanabʼ xbʼaanunkil li nawulak chiru li Yos. Li rahil chʼoolejil aʼan jun rehebʼ li naʼlebʼ li naroksi laj Tza re naq taakʼoxla naq maajoqʼe tatruuq xbʼaanunkil li naraj li Yos. Jultikaq aawe naq laj Tza kixye naq saʼ junaq kutan taatzʼeqtaana li Yos joʼkan naq naxkʼut ribʼ «joʼ jun kaqkoj» malaj joʼ «xʼanjel li kutan». Joʼ kixbʼaanu chaq laj Job, chanru taakʼutbʼesi naq laj Tza aj tikʼtiʼ ut naq inkʼaʼ taatzʼeqtaana li Yos usta wanqat saʼ chʼaʼajkilal?\nQAPAABʼAQ LI RAATIN LI JEHOBʼA\n17. Kʼaʼut naqapaabʼ li xchaqʼrabʼ li Jehobʼa?\n17 Wi nakaabʼaanu li nawulak chiru li Yos, taakʼutbʼesi naq laj Tza aj tikʼtiʼ. Abʼan, chanru taakʼutbʼesi naq laj Tza aj tikʼtiʼ? Li Santil Hu naxye: «Taara li [Jehobʼa] [...] chi anchal laachʼool, chi anchal laawaanm ut chi anchal laametzʼew» (Deuteronomio 6:5). Wi nakaara li Yos taabʼaanu chi anchal aachʼool li naxye aawe. Li Apostol Juan kixye: «Xbʼaan naq aʼan aʼin li xraabʼal li Yos: naq chiqapaabʼ ebʼ li xchaqʼrabʼ». Wi nakaara li Jehobʼa chi anchal aachʼool taakʼe reetal naq moko chʼaʼaj ta xpaabʼankil «li xchaqʼrabʼ» (1 Juan 5:3).\n18, 19. a) Yaabʼasi wiibʼ oxibʼ li naʼlebʼ li inkʼaʼ nawulak chiru li Jehobʼa (chaawil li kaaxukuut bʼarwiʼ naxye « Li Inkʼaʼ Nawulak Chiru li Jehobʼa»). b) Chanru naqanaw naq li Yos inkʼaʼ naxpatzʼ qe li inkʼaʼ tooruuq xbʼaanunkil?\n18 Chirix, kʼaru nekeʼaatinak li xchaqʼrabʼ li Jehobʼa? Wankebʼ li chaqʼrabʼ nekeʼaatinak chirix li naʼlebʼ li tento tqatzʼeqtaana. Ut taataw wiibʼ oxibʼ li naʼlebʼ saʼ li kaaxukuut bʼarwiʼ naxye « Li Inkʼaʼ Nawulak Chiru li Jehobʼa». Maare wankebʼ nekeʼxkʼoxla naq moko nimla maak ta xbʼaanunkil ebʼ li naʼlebʼ aʼin. Abʼan, naq taawil xsaʼ li Santil Hu taakʼe reetal naq us xpaabʼankil li xchaqʼrabʼ li Yos. Joʼkan naq us xjalbʼal qanaʼlebʼ usta chʼaʼaj xbʼaanunkil. Li nekeʼabʼink chiru li Yos sahebʼ saʼ xchʼool ut us wankebʼ (Isaías 48:17, 18). Chʼolchʼo chiqu naq laaʼat tatruuq ajwiʼ xbʼaanunkil li nawulak chiru li Yos. Abʼan, chanru naqanaw aʼin?\n19 Li Jehobʼa inkʼaʼ naxpatzʼ qe li inkʼaʼ tooruuq xbʼaanunkil (chaawil Deuteronomio 30:11-14). Li Yos naxnaw tzʼaqal chanru yoobʼtesinbʼilo joʼkan naq chʼolchʼo chiru kʼaru nokooruuk xbʼaanunkil ut kʼaru chʼaʼaj chiqu xbʼaanunkil (Salmo 103:14). Abʼan li Jehobʼa nokooxtenqʼa re naq tooruuq xpaabʼankil. Joʼkan naq li Apostol Pablo kixye: «Li Yos naxbʼaanu li xyeechiʼi, ut inkʼaʼ texxkanabʼ chi aaleek joʼ inkʼaʼ truuq teekuy. Rikʼin li aaleek, li Yos tixkʼe ajwiʼ eere chanru teekuy re naq us texʼelq» (1 Corintios 10:13). Joʼkan naq, li Jehobʼa naxkʼe qe «li xnimal ru wankilal» re naq tqakuy chixjunil li tchalq saʼ qabʼeen (2 Corintios 4:7). Naq li Apostol Pablo kixkʼul chixjunil li rahilal, kixye: «Chixjunil ninkuy xnumsinkil saʼ xkʼabʼaʼ Li nakʼehok xkawubʼ inchʼool» (Filipenses 4:13).\nQATZOLAQ LI NAʼLEBʼ LI NAWULAK CHIRU LI YOS\n20. Kʼaru li naʼlebʼ naraj li Yos naq taatzol ut kʼaʼut tento xbʼaanunkil?\n20 Re naq sahaq saʼ xchʼool li Jehobʼa, tento tqatzʼeqtaana chi anchal qachʼool li inkʼaʼ us ut tqabʼaanu li us (Romanos 12:9). Peʼyaal naq nawulak chaawu wank rikʼinebʼ li nekeʼkʼoxlak joʼ laaʼat, li nekeʼwulak chiru li nawulak chaawu ut li nekeʼxbʼaanu ajwiʼ li chaabʼil naʼlebʼ? Li Jehobʼa nawulak ajwiʼ chiru li chaabʼilebʼ xnaʼlebʼ, joʼkan naq tzol xbʼaanunkil li naraj li Yos. Saʼ li Salmo 15 naxye wiibʼ oxibʼ rehebʼ li naʼlebʼ li nekeʼxbʼaanu li ramiiw li Yos (chaawil Salmo 15:1-5). Ebʼ li ramiiw li Jehobʼa nekeʼxkanabʼ naq li santil musiqʼej tbʼeeresinq rehebʼ. Li santil musiqʼej naruuchink «li rahok, sahil chʼoolej, tuqtuukilal, kuyuk, chaabʼilal, usilal, paabʼank, tuulanil, kuyuk ibʼ» (Gálatas 5:22, 23).\n21. Kʼaru ttenqʼanq aawe chi xbʼaanunkil li nawulak chiru li Yos?\n21 Re naq tooruuq xbʼaanunkil li nawulak chiru li Yos, tento naq tqil ut tqatzol wulaj wulaj li naxye li Santil Hu. Joʼkan ajwiʼ, wi nakaayuʼami li naxye li Jehobʼa, taatzol kʼaru nawulak chiru ut li inkʼaʼ nawulak chiru (Isaías 30:20, 21). Ut wi nakaakʼe aachʼool chi xraabʼal li Jehobʼa, junelik taabʼaanu li nawulak chiru.\n22. Kʼaru taakʼutbʼesi wi junelik nakaabʼaanu li naraj li Yos?\n22 Tento naq tqakʼe qachʼool chi xbʼaanunkil li nawulak chiru li Jehobʼa wi naqaj xsahobʼresinkil xchʼool. Li Santil Hu naxye naq junaq li qas qiitzʼin naxjal xnaʼlebʼ chanchan tawiʼ narisi li qʼeel tʼikr chirix ut naxkʼe li akʼ (Colosenses 3:9, 10). Joʼkan naq jun laj bʼichanel kixye: «Kʼajoʼ rusil xpaabʼankil» li xchaqʼrabʼ li Yos (Salmo 19:12 [19:11, Wy]). Wi junelik nakaabʼaanu li naraj li Yos, taakʼul aawosobʼtesinkil, taakʼutbʼesi naq laj Tza aj tikʼtiʼ ut taasahobʼresi xchʼool li Jehobʼa.\nLI INKʼAʼ NAWULAK CHIRU LI JEHOBʼA\nLi kamsink (Éxodo 20:13; Santiago 2:11).\nLi muxuk ibʼ (Levítico 20:10, 13, 15, 16; Romanos 1:24, 26, 27, 32; 1 Corintios 6:9, 10).\nLi tuulak ut li qʼehink (Deuteronomio 18:9-13; 1 Corintios 10:21, 22; Gálatas 5:20, 21).\nLi jalanil loqʼonink (1 Corintios 10:14).\nLi kalaak (1 Corintios 5:11).\nLi elqʼak (Levítico 6:2, 4; Efesios 4:28).\nLi tikʼtiʼik (Proverbios 6:16, 19; Colosenses 3:9; Apocalipsis 22:15).\nLi xrahinkil li kʼaʼaq re ru (Efesios 5:5).\nLi josqʼink ut li raaxiikʼ (Salmo 11:5; Proverbios 22:24, 25; Gálatas 5:20, 21).\nLi aatin li maakʼaʼ naʼok wiʼ (Levítico 19:16; Efesios 5:4; Colosenses 3:8).\nLi kikʼ inkʼaʼ us roksinkil (Génesis 9:4; Hechos 15:20, 28, 29).\nLi inkʼaʼ naxkʼoxla li xjunkabʼal (1 Timoteo 5:8).\nLi tzʼaqonk rikʼinebʼ li awabʼej ut saʼ li yalok u (Isaías 2:4; Juan 6:15; 17:16).\nLi mayibʼk ut li bʼan li nakanobʼresink u (droga) (Romanos 12:1; 2 Corintios 7:1).\n^ párr. 16 Aʼin moko naraj ta xyeebʼal naq ebʼ li qas qiitzʼin taqlanbʼilebʼ xbʼaan laj Tza. Laj Tza xyosil li ruuchichʼochʼ joʼkan naq chixjunil wank rubʼel xwankil (2 Corintios 4:4; 1 Juan 5:19). Li ruuchichʼochʼ xikʼ nokooril xbʼaan naq inkʼaʼ yooko xkʼambʼal qe rikʼin ut inkʼaʼ nawulak chiru naq yooko xbʼaanunkil li naraj li Yos.\nWi nakaapaabʼ li Yos, tatwanq choʼq ramiiw (Santiago 2:23).\nLaj Tza kixye naq maaʼani tixloqʼoni ru li Yos chi anchal xchʼool (Job 1:8, 10, 11; 2:4; Proverbios 27:11).\nQatzʼeqtaanaq li yiibʼru aj naʼlebʼ (1 Corintios 6:9, 10).\nQabʼaanuhaq li us re naq sahaq saʼ xchʼool li Jehobʼa (Romanos 12:9).