Joßcaßin ut nak quixchoy li Dios xyîbanquil li choxa ut li ruchichßochß ut chixjunil li cßaßru cuan.\nSa' xc'aba' a'an, li Dios quixyo'obtesi chixjunil li c'a'ak re ru cuan sa' choxa, jo' ajcui' li cuan sa' ruchich'och'. Li Dios quixyo'obtesi chixjunil li na-ilman ru, jo'queb ajcui' chixjunileb li musik'ej, li inc'a' na-ilman ru. A' yal chanru lix c'anjel li junjûnk ut lix cuanquileb, li Dios quiyo'obtesin reheb sa' xc'aba' li Jesucristo ut a'an laj êchal reheb.\n Tojoßnak li Dios qui-oc chi âtinac saß jun li câk-sut-ikß ut quixye re laj Job: —¿Anihat lâat nak yôcat chixcuechßinquil rix li cßaßru ninbânu? Lâat yôcat chi âtinac chi joßcan xban nak mâcßaß ânaßleb. Anakcuan cßutbesi lâ cuînkilal chicuu ut tâsume li âtin tinpatzß âcue. ¿Ma ac cuancat ta biß lâat nak quinyîb chak saß xnaßaj li ruchichßochß? Cui lâat mas nacanau chicuu lâin, cßut chicuu lâ naßleb. ¿Ma nacanau ani xyehoc re chanru xnimal li ruchichßochß tâqßuehekß? Cui nacanau, ye cue ani quibisoc re. Ye cue chanru nak xakabanbil li ruchichßochß saß xnaßaj. Ut, ¿ani quiqßuehoc re li nacûtun re saß xnaßaj? Saß li cutan aßan yôqueb chi lemtzßûnc li chahim chiru choxa nak toj ekßela. Ut eb li ángel queßbichan xban xsahil xchßôleb.\n Abanan sa' eb li cutan tâchâlk, li xc'ulubeb cuaclîc cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak, inc'a' chic te'sumlâk chi moco te'sumubâk. Jo'cakeb ban chic li ángel sa' choxa. Inc'a' chic te'câmk. Te'cuaclîk cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak, xban nak a'an eb li ralal xc'ajol li Dios.\nCuan cuakitk xiq'ueb li junjûnk. Nabal li xnak'eb ru cuan xca' pac'alil. Chi k'ek chi cutan yôqueb chixyebal: -Santo, santo, santo. Lok'oninbil taxak ru li Kâcua' Dios li k'axal nim xcuanquil, li ac cuan ajcui' chak sa' xticlajic, li cuan anakcuan ut li cuânk chi junelic.\nNak te'cuaclîk cui'chic chi yo'yo li camenak, chanchanakeb chic li ángel sa' choxa xban nak inc'a' te'sumlâk chi moco te'sumubânk chic.\nLâin ninnau nak li cßaßru tinâsume cuiß tixcßojob inchßôl. Lâat chanchanat lix ángel li Kâcuaß. Nacanau xqßuebal retal cßaßru li us ut cßaßru li incßaß us. Aß taxak li Kâcuaß lâ Dios chicuânk âcuiqßuin, chan li ixk.\nLâin ninye êre nak jo'can ajcui' eb lix ángel li Dios te'sahok' sa' xch'ôleb nak junak aj mâc tâyot'ek' xch'ôl ut tixjal xc'a'ux.\nUt quicuil jun chic li ángel yô chi rupupic chiru choxa. Yô chixyebal jun esilal li mâc'a' roso'jic reheb chixjunileb li cuanqueb sa' ruchich'och' a' yal ani xtêpaleb lix xe'tônil yucua'eb, ut a' yal bar xtenamiteb ut a' yal chanru li râtinobâleb.\n Quicuecßa nak quinumeß jun li ikß saß xnakß cuu, ut quixakli li cuismal xban inxiu. Quixakli jun chicuu, abanan incßaß quicuil ani. Mâcßaß na-ecßan. Junpât na chic nak quicuabi jun xyâb cux quixye, ¿Ma kßaxal tîc ta biß xchßôl li cuînk chiru li Dios? ¿Ma kßaxal tzßakal ta biß re ru lix yußam chiru li Dios li quiyîban re? Incßaß, xban nak li Dios incßaß naxcßojob xchßôl saß xbêneb li ángel li cuanqueb saß choxa, xban nak naxnau nak cuanqueb xpaltil.\n Chanchanat laj Lucero li qui-isîc saß choxa. Lâat chanchanat raj li cak chahim li nalemtzßun ekßela xban nak cßajoß lâ lokßal junxil. Catnumta saß xbêneb li tenamit ut cacuêchaniheb. Abanan qui-isîc lâ cuanquil joß laj Lucero nak quicuteß chak saß ruchichßochß. Lâat cacßoxla nak kßaxal nim âcuanquil. Caye saß âchßôl: —Tintakekß toj saß choxa ut tinqßue lin cßojaribâl saß xbêneb li chahim li quixyîb li Dios. Tincßojlâk saß li tzûl li nacana saß li norte bar nequeßxchßutub cuiß ribeb chixlokßoninquil lix dioseb. Tinxic toj takecß toj jun pacßal li chok. Chanchanakin li nimajcual Dios, chancat.\nNinjultica ajcui' chêru nak cuan li ángel que'xtz'ektâna lix lok'al q'uebileb re jo' ajcui' lix na'ajeb. Anakcuan tz'aptz'ôqueb sa' li k'ojyîn xban li Dios ut bac'bôqueb riq'uin cadena toj tâcuulak xcutanquil li rakba âtin.\n Li but'i ha', a'an retalil li cubi ha' colbilex cui' anakcuan. Li cubi ha', a'an mâcua' re risinquil lix tz'ajnil li katibel. Cuan ban xyâlal. A'an retalil nak cuybil sachbil chic li kamâc. Ut nakatz'âma chiru li Dios nak châbilak li kac'a'ux. Colbilo xban nak quicuacli cui'chic chi yo'yo li Jesucristo.Li Jesucristo, a'an quitake' sa' choxa ut anakcuan cuan sa' xnim uk' li Dios Acuabej xban nak k'axal nim lix cuanquil. Li Cristo cuan xcuanquil sa' xbêneb li ángel. Ut cuan ajcui' xcuanquil sa' xbêneb chixjunileb li musik'ej li cuanqueb xcuanquil. Li Jesucristo, a'an quitake' sa' choxa ut anakcuan cuan sa' xnim uk' li Dios Acuabej xban nak k'axal nim lix cuanquil. Li Cristo cuan xcuanquil sa' xbêneb li ángel. Ut cuan ajcui' xcuanquil sa' xbêneb chixjunileb li musik'ej li cuanqueb xcuanquil.\nLi c'a'ru quixc'utbesi chak li Dios chiruheb li profeta junxil inc'a' tâc'ulmânk nak toj cuanqueb a'an. Tâc'ulmânk ban sa' li cutan nak cuanquex lâex. Eb li profeta que'xch'olob chêru lix yâlal a'in, li quic'ute' chak chiruheb xban li Santil Musik'ej li taklanbil chak xban li Dios. Ut eb li ángel que'raj ajcui' raj xtaubal ru chixjunil li c'a'ak re ru a'in.\nAbanan lâex inc'a' xebânu jo' que'xbânu eb laj Israel. Nak lâex nequepâb li Cristo, chanchan nak ac xexjiloc riq'uin li tzûl Sión. Sión naraj naxye li santil choxa cuan cui' li yo'yôquil Dios. Ac' Jerusalén nayeman ajcui' re li na'ajej a'an. Aran cuanqueb li q'uila ok'ob chi ángel. Yôqueb chixlok'oninquil li Dios.\n Ut sa' li visión quicuileb li q'uila ok'ob chi ángel li cuanqueb chi xjun sutam li lok'laj c'ojaribâl ut li câhib li yo'yôqueb li chanchaneb ángel jo'queb ajcui' li câhib xca'c'âl li c'ojc'ôqueb aran. Quicuabi nak yôqueb chi âtinac li q'uila ok'ob chi ángel. Que'xye chi cau xyâb xcux: -Li Jun li chanchan carner li quicamsîc, a'an xc'ulub nak tâq'uehek' xlok'al xban nak numtajenak xcuanquil, xbiomal, xna'leb, ut xcacuilal. Ut xc'ulub nak tâq'uehek' xlok'al, tânimâk ru ut tâlok'onîk.-\n Quixtakla li choxahil cua reheb ut queßxcuaß chi nabal toj retal queßnujac. Quixtakla chak jun li ikß. Quichal saß li na-el cuiß chak li sakße ut saß li sur. Kßaxal cuißchic nabal li xul li nequeßrupupic quiqßueheß re teßxtiu. Chanchan xqßuial ru li samaib chire li palau. Quixtaklaheb li xul nachß cuanqueb cuiß lix naßajeb. Quilajeßcube chi xjun sutam lix muhebâleb. Li Dios quixqßue reheb li joß qßuial queßraj. Ut queßcuaßac chi nabal. Kßaxal cuißchic quinumta queßxbânu. Abanan incßaß ajcuiß quicßojla xchßôleb. Xban li numcuaßac queßxbânu, quichal xjoskßil li Dios saß xbêneb ut quixcanabeb chi câmc eb li cuînk li toj sâjeb, li cauheb rib saß xyânkeb laj Israel. Usta queßril li sachba chßôlej li quixbânu, abanan eb aßan incßaß queßxqßue xcuanquil. Joßcan nak eb laj Israel qßuila chihab yôqueb chixnumsinquil lix yußameb saß li chaki chßochß chi mâcßaß rajbal ut nabal li raylal queßxcßul. Nequeßril nak li Dios naxcanabeb chi câmc, tojeß nak nequeßoc chixsicßbal li Dios. Nayotßeß xchßôleb ut nequeßxtzßâma xtenkßanquileb chiru. Toj aran nequeßjulticoß reheb nak li nimajcual Dios, aßan li natenkßan reheb ut aßan li nacoloc reheb. Abanan moco chi anchaleb ta xchßôl nequeßxyâba xcßabaß li Dios. Yal balakßînc ban nequeßxbânu. Incßaß tîqueb xchßôl chiru li Dios ut incßaß nequeßxbânu li cßaßru queßxyechißi xbânunquil saß li contrato. Abanan junelic quixtokßoba ruheb. Quixcuy xmâqueb. Nabal sut quijoskßoß saß xbêneb; abanan quixcuy rib. Joßcan nak incßaß quixsach ruheb xban xjoskßil. Li Dios quixqßue retal nak eb aßan yal cristianeb. Junpât ajcuiß nacuan xyußameb joß li ikß li yal nanumeß. Nabal sut queßxkßetkßeti ribeb chiru li Dios nak cuanqueb saß li chaki chßochß ut queßxqßue xrahil xchßôl. Rajlal yôqueb chixyalbal rix lix Dioseb laj Israel toj retal queßxchikß xjoskßil li Dios santo. Incßaß queßxqßue saß xchßôleb lix cuanquil li Dios, li quixcßutbesi chiruheb nak quixcoleb nak cuanqueb saß raylal. Incßaß queßxqßue saß xchßôleb li milagros ut li sachba chßôlej li quixbânu li Dios aran Egipto saß li ru takßa Zoán. Quixsukßisiheb li nimaß chokß quicß re nak mâcßaßak chic rucßaheb laj Egipto. Quixtakla li nînki raxyât re teßxcuaß chixjunil li cßaßru cuan ut quixtakla ajcuiß li amoch re teßxsach chixjunil. Quixtakla laj sâcß chixchoybal chixjunil li racuîmkeb li queßrau. Quixsach ru li uvas riqßuin li sakbach ut quixcßat riqßuin que li ru li cheß higo. Quixsacheb ruheb lix cuacaxeb ut lix carnereb xban li sakbach ut li câk li quixtakla toj retal queßcam. Li Dios quixcßutbesi lix joskßil chiruheb nak quixtakla li rahil chßôlej saß xyânkeb. Xban xjoskßil li Dios quixtakla lix ángel chixcamsinquil li xbên ralaleb laj Egipto.\nLi Dios tixtaklaheb li ángel châcolbal. Eb aßan teßilok âcue yalak bar tatxic.\nChelokßoni li Kâcuaß lâex ángeles, li cau êrib. Lâex li nequeqßue xlokßal li râtin li Kâcuaß ut nequebânu li cßaßru naxye.\n Ut laj tza quixye re: -Cui tz'akal yâl nak lâat ralal li Dios, cut âcuib tak'a. Mâc'a' tâc'ul xban nak jo'ca'in tz'îbanbil sa' li Santil Hu: Tixtaklaheb lix ángel châcuilbal ut riq'uin ruk'eb tate'xchap re nak inc'a' tâtoch' lâ cuok chiru pec. (Sal. 91:11-12) Ut li Jesús quichak'oc ut quixye re: -Tz'îbanbil ajcui' sa' li Santil Hu chi jo'ca'in: Mâtz'âma xmilagro li Kâcua' lâ Dios yal chi mâc'a' rajbal. (Deut. 6:16) Ut quic'ame' cui'chic xban laj tza sa' xbên jun li tzûl k'axal najt xteram. Ut laj tza quixc'ut chak chiru li Jesús chixjunil li tenamit li cuan sa' ruchich'och' jo' ajcui' lix nimal lix lok'al cuan chi sa'. Ut quixye re li Jesús: -Chixjunil a'in tinq'ue âcue cui lâat tâcuik'ib âcuib chicuu ut tinâlok'oni.- Tojo'nak li Jesús quichak'oc ut quixye re: -Elen chicuu lâat aj tza, xban nak jo'ca'in tz'îbanbil sa' li Santil Hu: Li Kâcua' lâ Dios tâlok'oni ut ca'aj cui' chiru a'an tatc'anjelak. (Deut. 6:13) Tojo'nak quicanabâc xban laj tza ut eb li ángel que'cuulac ut que'c'anjelac chiru.\nLâin li C'ajolbej tinchâlk riq'uin xnimal xlok'al lin Yucua' cuochbeneb lix ángel. Tojo'nak tinq'ue lix k'ajcâmunquil chi xjunjûnkaleb jo' chanru lix yehom xbânuhom.Relic chi yâl tinye êre nak cuanqueb arin sa' êyânk li inc'a' te'câmk toj tine'ril chi châlc lâin li C'ajolbej riq'uin incuanquilal, chan li Jesús.\nLâin ninye êre cheq'uehak retal mêtz'ektâna junak reheb li k'uneb xch'ôl sa' lix pâbâl xban nak eb a'an c'ac'alenbileb xbaneb li ángel, li cuanqueb riq'uin lin Yucua' cuan sa' choxa.\n Ut nak tâec'ânk chak chi cau li trompeta, tintaklaheb lin ángel. Ut te'xch'utub li sic'bileb ru inban li cuânkeb yalak bar jun sut rubel choxa jun sut sa' ruchich'och'. Cheq'uehak retal c'a'ru naxbânu li jun tôn chi higo. Nak nak'unk'ut chak li xak chi êlc, riq'uin a'an tênau nak yô chak chi nach'oc li sak'ehil. Jo' nak li higo naxc'utbesi retalil li sak'ehil, jo'can ajcui' chixjunil li c'a'ak re ru a'an talaje'c'ulmânk, naxc'utbesi retalil nak yô chi cuulac xk'ehil nak tolinêlk cui'chic lâin li C'ajolbej. Relic chi yâl tinye êre nak toj talaje'c'ulmânk chixjunil li c'a'ak re ru a'in chi toj mâji' neque'oso' li tenamit a'in. Li choxa ut li ruchich'och' talaje'osok'. Abanan li cuâtin inc'a' tâcanâk yal chi jo'can chi inc'a' ta tâc'ulmânk chixjunil li c'a'ak re ru xinye.\nMâc'a' tâc'ul xban nak jo'ca'in tz'îbanbil sa' li Santil Hu: Tixtaklaheb lix ángel châcuilbal.\n Lix María cuan chire li muklebâl. Yô chi yâbac. Quixc'utzub rib chi iloc chi sa' li muklebâl. Quiril cuib li ángel sak li rak'eb. C'ojc'ôqueb aran bar quicuan cui' li Jesús. Jun cuan sa' xjolom ut jun cuan chi rok.\nCuan li neque'xye nak châbileb ut chanchan nak neque'xcubsi ribeb. Abanan moco yâl ta. Lix na'lebeb moco q'uebil ta xban li Dios. Li c'a'ru neque'xbânu, a'an yal c'oxlanbil. Neque'xlok'oni li ángel ut neque'xye cui inc'a' têbânu jo' neque'xbânu eb a'an, inc'a' têc'ul li yechi'inbil êre xban li Dios. Abanan mêpâb li c'a'ru neque'xye xban nak moco yâl ta.\nInc'a' quixye a'an reheb li ángel xban nak li ángel yal musik'ejeb chi c'anjelac chiru li Dios. Li Dios nataklan chak reheb chixtenk'anquileb li te'êchanînk re li colba-ib.\n Jo'ca'in tz'îbanbil sa' li Santil Hu: At inDios, li cuînk mâc'a' xcuanquil. ¿C'a'ut nak nacac'oxlaheb? Li cuînk mâc'a'eb xcuanquil. ¿C'a'ut nak nacaq'ue âch'ôl chirixeb? Xacubsi ca'ch'in xcuanquil chiruheb li ángel. Abanan xaq'ue xnimal xlok'al. Ut xaxakab xcuanquil sa' xbêneb lâ c'anjel xabânu riq'uin âcuuk'. Lâat xaq'ue chixjunil li c'a'ak re ru rubel xcuanquil li cuînk. (Sal. 8:4-6) Ut nak li Dios quixq'ue chixjunil li c'a'ak re ru rubel xcuanquil li cuînk, mâc'a' cuan inc'a' ta napâban chiru. A'ut anakcuan toj mâji' nakil nak chixjunil li c'a'ak re ru cuan neque'pâban chiru. Abanan nakaq'ue retal chanru nak li Jesucristo quinimâc ru ut quiq'uehe' xlok'al. Usta quicubsîc xcuanquil jarubak cutan chiruheb li ángel, nak quitz'ejcualo', quiq'uehe' xlok'al xban li raylal quixc'ul nak quicam sa' kac'aba' lâo. Xban lix nimal rusilal li Dios, li Jesucristo quicam re xcolbal chixjunileb li cuanqueb sa' ruchich'och'. Riq'uin xc'ulbal li raylal, li Jesucristo quitz'akobresîc ru chiru li Dios. Li Kâcua' Dios quiyîban re chixjunil li c'a'ak re ru. Xban a'an nak a' li Dios yal re sa' xbên. Jo'can nak quixtakla chak li Jesucristo chi xc'ulbal li raylal ut quicam re xtojbal rix li kamâc. Ut a'an ajcui' laj c'amol be chiruheb li ralal xc'ajol li te'tz'akônk sa' lix lok'al. Lâo nocosantobresîc xban li Kâcua' Jesucristo. Lâo ut li Jesucristo junaj ajcui' li kachoxahil Yucua'. Xban a'an li Jesucristo inc'a' naxutânâc chixyebal nak lâo lix hermân. Quixye chi jo'ca'in: At inYucua', tinch'olob âcuesilal chiruheb lin hermân. Sa' xyânkeb li ch'utch'ûqueb tinbicha lâ lok'al. (Sal. 22:22) Ut quixye cui'chic: Cauhak inch'ôl riq'uin li Dios. Ut quixye ajcui': Cue'quin arin lâin, cuochbeneb li ralal xc'ajol li Dios li xk'axtesi sa' cuuk'. (Isa. 8:17-18)\nMêk'etk'eti êrib chixc'ulbal lê rula'. Chec'uleb ban sa' usilal. Cuanqueb li que'xc'ul li rula'eb, abanan inc'a' neque'xnau nak ángel li que'cuulac chi ula'anînc reheb.\nLi Dios inc'a' quixcuy xmâqueb li ángel li que'mâcob chiru. Quixcuteb ban sa' xbalba sa' chamal jul k'ojyîn xsa'. Bac'bôqueb chi cadena quixcanabeb toj tâcuulak xk'ehil li rakba âtin. Jo'can ajcui' tixbânu reheb laj balak'. Inc'a' tixcuy xmâqueb.


Resil li Santil Hu: Laj Pablo Wank Roma - Li naʼaj aʼin xaqabʼanbʼil xbʼaanebʼ laj Testiiw re li Jehobʼa\nLAJ Pablo wank sa' tz'alam sa' li tenamit Roma ut naxk'ul rula'. Jun laj puub' nak'aak'alenk re. Laj Pablo yook royb'eeninkil k'aru tb'aanuuq re xb'aan laj Cesar, li awab'ej re Roma.\nAk oxib' kutan xwulajik laj Pablo sa' li tenamit Roma, naq kixtaqla xb'oqb'aleb' laj Judio, li wankeb' xwankil. Jo'kan naq naab'aleb' laj Judio ke'wulak chi rilb'al laj Pablo. Toja' naq laj Pablo ki'aatinak chirix li Jesus ut chirix li Xnimajwal Awab'ejilal li Yos. Naab'aleb' laj Judio ke'ok chi paab'ank ut wankeb' ink'a' ke'paab'ank.\nChiru li wiib' chihab' naq laj Pablo kiwank sa' tz'alam kixpuktesi li chaab'il esilal reheb' laj puub' li ke'k'aak'alenk re ut reheb' chixjunil li ke'wulak chi rilb'al. Jo'kan naq eb' li wankeb' sa' li rochoch li awab'ej ke'rab'i ajwi' resil li chaab'il esilal ut wank ke'ok chi paab'ank.\nAni li winq wank rik'in laj Pablo ut yook chi tz'iib'ak? A'an laj Timoteo. Laj Timoteo kiwank ajwi' sa' tz'alam xb'aan xpuktesinkil li chaab'il esilal. Anaqwan kichalk xtenq'ankil laj Pablo. Ma nakaanaw k'aru yook xtz'iib'ankil laj Timoteo?\nSa' li tzolom 110 xoo'aatinak chirix li tenamit Filipos ut Efeso. Sa'eb' li tenamit a'in, laj Pablo kitenq'ank re xaqab'ankil eb' li ch'uut. Anaqwan naq laj Pablo wank sa' tz'alam kixtz'iib'a eb' li hu cho'q reheb' laj paab'anel a'in. Eb' li hu Efesios ut Filipenses wankeb' sa' li Santil Hu. Laj Pablo kixye re laj Timoteo k'aru tixtz'iib'a reheb' laj Filipos.\nEb' laj Filipos chaab'ileb' rik'in laj Pablo. Ke'xtaqla jun xmaatan chirix laj Epafrodito. Laj Epafrodito kinimank xyajel, jo'kan naq kach'in chik ma kikamk. Ut naq kik'ira, kisutq'iik Filipos, sa' li xtenamit ut kixk'am li xhu laj Pablo, li kixtz'iib'a laj Timoteo. Sa' li hu a'in laj Pablo kixb'anyoxi ajwi' li maatan li kitaqlaak re.\nToj wank sa' tz'alam laj Pablo naq kixtz'iib'a wiib' chik li hu li wank sa' li Santil Hu. Jun reheb' li hu a'in, cho'q reheb' laj paab'anel re li tenamit Colosas. Ma nakaanaw chanru xk'ab'a' li tasal hu? Colosenses xk'ab'a'. Ut li jun chik hu cho'q re laj Filemon, li ramiiw re Colosas. Li hu na'aatinak chirix laj Onesimo, li xmoos laj Filemon.\nLaj Onesimo ki'elelik chiru laj Filemon ut kiwulak Roma. Naq kixnaw naq wank laj Pablo sa' tz'alam kiwulak chi rilb'al. Aran naq laj Pablo kixye li chaab'il esilal re laj Onesimo. Jo'kan naq laj Onesimo sa' junpaat ki'ok chi paab'ank. Ut kixk'e reetal naq moko us ta naq ki'elelik chiru laj Filemon. Ma nakaanaw k'aru kixtaqla xyeeb'al laj Pablo re laj Filemon?\nKixtaqla xyeeb'al naq tixkuy xmaak laj Onesimo. Jo'kan naq kixtz'iib'a a'in: ‹Tintaqla wi' chik aawe laj Onesimo. Ab'an moko ka'aj ta chik cho'q aamoos. Anaqwan aawech aj paab'anel›. Naq laj Onesimo xko Colosas, kixk'am chirix li wiib' chi hu a'in: jun cho'q reheb' laj Colosenses ut li jun chik cho'q re laj Filemon. K'ajo' tana kisaho'k sa' xch'ool laj Filemon naq kixnaw naq laj Onesimo, li xmoos, aj paab'anel chik!\nJunes chaab'il esil kixtaqla laj Pablo reheb' laj Filipenses ut re laj Filemon. Kixtaqla xyeeb'al reheb' laj Filipenses: ‹Tintaqla eere laj Timoteo ut moqon wanqin ajwi' eerik'in›. Ut kixtaqla xyeeb'al re laj Filemon: ‹Tyiib' inna'aj, xb'aan naq tinkanaaq sa' laawochoch›.\nNaq ki'elk sa' tz'alam laj Pablo, xko rilb'al chaq eb' li rech aj paab'anel li wankeb' sa' jalan jalanq chi na'aj. Naq ki'ok wi' chik sa' tz'alam sa' li tenamit Roma, laj Pablo naxnaw naq te'xkamsi. Jo'kan naq laj Pablo kixtaqla jun li esil hu re laj Timoteo re naq tchalq sa' junpaat chi rilb'al ut kixye: ‹Tiik inch'ool chiru li Yos ut a'an t-osob'tesinq we›. Moko najt ta xkamik laj Pablo naq ke'xjuk' wi' chik li tenamit Jerusalen, ab'an anaqwan eb' laj Roma ke'b'aanunk re.\nAk kamenaq chik laj Pablo naq li Jehob'a kixb'aanu naq li Apostol Juan tixtz'iib'a jalan chik eb' li tasal hu, jun reheb' a'an li Apocalipsis. Li tasal hu Apocalipsis na'aatinak chirix li kutan chaalel. Toj tqatzol chanru tk'ulmanq a'in.\nReheb’ ani kixpuktesi li chaab’il esilal laj Pablo naq kiwank sa’ tz’alam?\nAni li winq wank rik’in laj Pablo ut k’aru yook xb’aanunkil?\nAni laj Epafrodito? K’aru kixk’am laj Epafrodito naq kisutq’iik Filipos?\nK’a’ut naq laj Pablo kixtz’iib’a jun li esil hu cho’q re laj Filemon, li ramiiw?\nK’aru kixb’aanu laj Pablo naq ki’elk chaq sa’ tz’alam? K’aru kixk’ul wi’ chik laj Pablo?\nAni kiroksi li Jehob’a re xtz’iib’ankil eb’ li xkomon li tasal hu? Chirix k’aru na’aatinak li hu Apocalipsis?\nChaawil li naxye Hechos 28:16-31 ut Filipenses 1:13.\nK’aru yook xb’aanunkil laj Pablo naq kiwank sa’ tz’alam aran Roma? Chanru kixtenq’aheb’ li rech aj paab’anel laj Pablo naq ink’a’ kixkanab’ xpaab’ankil li Yos? (Hech. 28:23, 30; Fili. 1:14.)\nChaawil li naxye Filipenses 2:19-30.\nK’aru li chaab’il aatin kixtz’iib’a laj Pablo chirix laj Timoteo ut laj Epafrodito? K’aru tento tqab’aanu re xk’amb’al qe rik’in laj Pablo? (Fili. 2:20, 22, 25, 29, 30; 1 Cor. 16:18; 1 Tes. 5:12, 13.)\nChaawil li naxye Filemón 1-25.\nK’aru kixye laj Pablo naq ttenq’anq re laj Filemon chi xb’aanunkil li us? Chanru te’xk’am xna’leb’ laj Pablo eb’ li cheekel winq li neke’k’amok b’e sa’eb’ li ch’uut? (File. 9; 2 Cor. 8:8; Gál. 5:13.)\nChanru naxk’ut Filemón 13, 14 naq laj Pablo ink’a’ kixb’aanu junaq li na’leb’ wi maaji’ naxnaw k’aru neke’xk’oxla li rech aj paab’anel? (1 Cor. 8:7, 13; 10:31-33.)\nChaawil li naxye 2 Timoteo 4:7-9.\nK’a’ut naqanaw naq li Jehob’a toorosob’tesi wi junelik tiik qach’ool chiru jo’ kixb’aanu laj Pablo? (Mat. 24:13; Heb. 6:10.)


Laj Daniel Kiʼaatinak Chirix li Sikʼbʼil Ru | Kʼaru naxchʼolobʼ?\nLaj Daniel Kiʼaatinak Chirix li Sikʼbʼil Ru\nLI Jehobʼa kixye joqʼe tyuleʼq li Jesus rikʼin santil musiqʼej, re naq tkanaaq choʼq li Sikʼbʼil Ru malaj choʼq li Kriist. Naxqʼax ru 500 chihabʼ naq toj maajiʼ nachalk li Jesus arin saʼ Ruuchichʼochʼ naq li Jehobʼa kixye re laj Daniel, jun laj kʼanjel chiru: ‹Abʼi li yookin xyeebʼal aawe ut kʼe reetal xyaalal. Chalen naq kikʼeemank li chaqʼrabʼ re xyiibʼankil wiʼ chik li tenamit Jerusalen, toj reetal tkʼulunq li Sikʼbʼil Ru tnumeʼq wuqubʼ xamaan ut wiibʼ xkaakʼaal (62) xamaan› (Daniel 9:25, Wy).\nRe xnawbʼal joqʼe tchalq li Sikʼbʼil Ru, xbʼeenwa tqatzʼil rix joqʼe kiʼok chi tzʼaqlok ru li kixye li Jehobʼa re laj Daniel. Li Santil Hu naxye naq kiʼok chi tzʼaqlok ru, naq ‹kikʼeemank li chaqʼrabʼ chirix xyiibʼankil wiʼ chik li tenamit Jerusalen›. Joqʼe ‹kikʼeemank chaq li chaqʼrabʼ› aʼin? Laj Nehemias, jun rehebʼ li kitzʼiibʼank chaq re li Santil Hu, kixye naq aʼin tkʼulmanq naq «ak junmay chihabʼ rokik chi awabʼejil laj Artajerjes» (Nehemías 2:1, 5-8). Naabʼalebʼ aj tzʼiibʼ nekeʼxye naq laj Artajerjes kiʼok chi awabʼejink saʼ li chihabʼ 475 naq toj maajiʼ nachalk li Jesus arin saʼ Ruuchichʼochʼ. Wi tqabʼir rix li chihabʼ 475 rikʼin li junmay chihabʼ naq kiwank chi awabʼejink laj Artajerjes naqataw li chihabʼ 455. Joʼkan naq saʼ li chihabʼ 455 kiʼok chi tzʼaqlok ru li kixye chaq laj Daniel chirix li Sikʼbʼil Ru.\nLaj Daniel kixye jarubʼ xamaan tnumeʼq re naq tolʼelq li Sikʼbʼil Ru. Li Santil Hu naxye naq tnumeʼq «wuqubʼ xamaan ut wiibʼ xkaakʼaal  xamaan» malaj 69 xamaan. Jarubʼ chihabʼ chixjunil li xamaan aʼin? Wankebʼ li Santil Hu nekeʼxkʼutbʼesi naq ebʼ li xamaan inkʼaʼ naʼajlamank chi kutan, naʼajlamank bʼan chi chihabʼ. Joʼkan naq jun xamaan reetalil wuqubʼ chihabʼ. Ebʼ laj Judio keʼxnaw ajlank chi joʼkan, xbʼaan naq riiq jun chihabʼ keʼxnima jun li Sabado, rajlal 7 chihabʼ (Éxodo 23:10, 11). Li 69 xamaan li kiʼaatinak wiʼ li Santil Hu jekʼinbʼil chi wuqut chihabʼ, joʼkan naq chixjunil aʼin 483 chihabʼ.\nAnaqwan qabʼiraq rix aʼin, wi tqajla 483 chihabʼ chalen chaq li chihabʼ 455 naq toj maajiʼ nachalk li Jesus arin saʼ Ruuchichʼochʼ tqataw li chihabʼ 29 saʼ xkutankil li Jesus. Saʼ li chihabʼ aʼin kisubʼeʼk saʼ haʼ li Jesus ut kikanaak choʼq li Sikʼbʼil Ru (Lucas 3:1, 2, 21, 22). * Naxkawresi qapaabʼal xnawbʼal naq chixjunil li kixye chaq li Jehobʼa re laj Daniel kitzʼaqlok ru!\n^ párr. 2 Chalen chaq li chihabʼ 455 toj saʼ li chihabʼ 1 wank 454 chihabʼ. Saʼ li chihabʼ 1 toj saʼ li chihabʼ 1, li kikʼoxlamank naq kiyoʼlaak li Jesus, wank 1 chihabʼ. Ut saʼ li chihabʼ 1 toj saʼ li chihabʼ 29, wank 28 chihabʼ. Wi tqachʼutubʼ li 454, li 1 ut li 28 tqataw, 483 chihabʼ. Saʼ li chihabʼ 33 kikamsiik li Jesus naq yook chi wulak xraqiq li «lajeebʼ xkaakʼaal  xamaan» (Daniel 9:24 [9:26, Wy]). Taataw xkomon li esil aʼin saʼebʼ li tasal hu Prestemos atención a las profecías de Daniel, tzolom 11, ut saʼ Perspicacia para comprender las Escrituras, vol. 2, saʼebʼ li perel 1014-1017, rehebʼ laj Testiiw re li Jehobʼa.


Resil li Santil Hu: Li Ch'ina'al sa' Rochoch li Yos - Li naʼaj aʼin xaqabʼanbʼil xbʼaanebʼ laj Testiiw re li Jehobʼa\nK'AJO' xch'ina'usal li ch'ina'al li wank sa' li eetalil. Aj Samuel xk'ab'a'. Li winq li yook xch'eeb'al xjolom laj Samuel a'an laj Eli, aj tij re Israel. Ut li ke'k'amok re laj Samuel rik'in laj Eli, a'aneb' li xna' xyuwa', x'Ana ut laj Elqana.\nLaj Samuel wank kaahib' malaj oob' chihab' re, naq kikanaak sa' Rochoch li Jehob'a rik'in laj Eli ut eb' laj tij. Ab'an, k'a'ut naq li x'Ana ut laj Elqana ke'chalk xkanab'ankil laj Samuel re naq tk'anjelaq sa' Rochoch li Jehob'a?\nNaq toj maaji' nayo'laak laj Samuel li x'Ana ra sa' xch'ool, xb'aan naq moko naru ta nawank xk'uula'al. Sa' jun kutan kiwulak sa' Rochoch li Jehob'a chi tijok ut kixye: ‹At Jehob'a, minsachk sa' aach'ool! Wi taak'e junaq ink'uula'al tinq'axtesi aawe re naq tk'anjelaq chaawu chi junelik›.\nLi Jehob'a kixsume li xtij li x'Ana, jo'kan naq kiyo'laak laj Samuel. Li x'Ana naxra li xch'ina yum ut toj kach'in naq kixk'ut chiru chirix li Jehob'a. Li x'Ana kixye re li xb'eelom: ‹Naq wanq kaahib' malaj oob' chihab' re laj Samuel tinq'axtesi chaq re li Jehob'a re naq tk'anjelaq chiru›.\nSa' li eetalil nak'utunk naq li x'Ana ut laj Elqana ke'xkanab' laj Samuel sa' Rochoch li Jehob'a. Laj Samuel sa xch'ool xb'aan naq tk'anjelaq sa' Rochoch li Jehob'a. Naq toj kach'in laj Samuel li xna' xyuwa' ke'xk'ut chiru chirix li Jehob'a. Li x'Ana ut laj Elqana rajlal chihab' neke'wulak sa' Rochoch li Jehob'a chi loq'onink ut neke'ril chaq laj Samuel. Jo'kan ajwi' li x'Ana rajlal chihab' naxk'am re laj Samuel jun li ak'il aq'.\nAk naab'al chihab' xnume'k ut laj Samuel toj yook chi k'anjelak sa' Rochoch li Jehob'a. Laj Samuel naxsahob'resi xch'ool li Jehob'a ut li tenamit. Eb' li ralal laj Eli a'aneb' laj Hofni ut laj Finehas. Maa'useb' xna'leb' ut ke'xb'aanu ajwi' naq jalaneb' chik te'xq'et Raatin li Yos. Jo'kan naq tento raj naq laj Eli trisiheb' li ralal cho'q aj tij, ab'an ink'a' kixb'aanu.\nLaj Samuel ink'a' kixkanab' k'anjelak chiru li Yos usta yookeb' xb'aanunkil li maa'usilal sa' Rochoch li Jehob'a. Ut chiru naab'al chihab' li Jehob'a ink'a' chik ki'aatinak rik'in junaq winq. Xb'aan naq moko naab'aleb' ta neke'xra li Yos. Ma nakaanaw k'aru kixk'ul laj Samuel naq kinimank?\nLaj Samuel yook chi wark sa' Rochoch li Jehob'a naq kirab'i naq yook chi b'oqe'k. Jo'kan naq laj Samuel kiwakli ut kixye chaq re laj Eli: ‹Arin wankin! Xb'aan naq xinaab'oq›.\nLaj Eli kixye re: ‹Laa'in ink'a' xatinb'oq, ayu warin chaq›. Jo'kan naq laj Samuel kisutq'i chi wark.\nLaj Samuel kirab'i sa' xkab' sut naq kiyehe'k re: ‹Samuel!› Laj Samuel xko wi' chik rik'in laj Eli ut kixye re: ‹Arin wankin! Xwab'i naq xinaab'oq›. Toja' naq laj Eli kixye wi' chik re: ‹At walal! Ink'a' xatinb'oq, warin chaq›. Ut laj Samuel kisutq'i sa' xwarib'.\nLaj Samuel kirab'i naq kiyehe'k re sa' rox sut: ‹Samuel!› Kiwakli ut kixye re laj Eli: ‹Arin wankin! Anaqwan xwab'i naq xinaab'oq›. Toja' naq laj Eli kixk'e reetal naq li Jehob'a yook chaq xb'oqb'al laj Samuel. Jo'kan naq kixye re laj Samuel: ‹Yoklan chaq ut naq tatxb'oq wi' chik taaye: Aatinan at Jehob'a! Laj k'anjel chaawu yook chaawab'inkil›.\nJo'kan kixb'aanu laj Samuel naq kib'oqe'k wi' chik. Li Jehob'a kixye re laj Samuel naq traqoq aatin sa' xb'een laj Eli ut eb' li ralal. Chirix chik a'an, laj Hofni ut laj Finehas ke'kamk naq ke'yalok rik'ineb' laj Filisteo. Naq laj Eli kirab'i li ke'xk'ul eb' li ralal kit'ane'k, kixtoq li xkux ut kikamk. Chi jo'kan kitz'aqlok ru li kixye li Jehob'a.\nNaq kiwinqilo'k laj Samuel ka'aj chik a'an kiwank cho'q aj raqol aatin sa' li tenamit Israel. Ut naq laj Samuel kicheekob'k eb' laj Israel ke'xye re: ‹Sik' junaq winq re naq t-aawab'ejinq sa' qab'een›. Laj Samuel ink'a' kiwulak chiru a'in, xb'aan naq li Jehob'a a'an li awab'ej sa' xb'eeneb'. Ab'an, li Jehob'a kixye re laj Samuel naq trab'i li tenamit.\nAni xk’ab’a’ li ch’ina’al li wank sa’ li eetalil ut ani wankeb’ rik’in?\nK’aru kixye x’Ana sa’ li xtij naq kiwulak sa’ Rochoch li Yos? Chanru kixsume li Jehob’a li xtij li x’Ana?\nJarub’ chihab’ wank re laj Samuel naq kik’ame’k chi k’anjelak sa’ Rochoch li Jehob’a? K’aru naxk’am li x’Ana re laj Samuel rajlal chihab’?\nAniheb’ xk’ab’a’ eb’ li ralal laj Eli? Chanru xna’leb’eb’ li ralal laj Eli?\nK’aru kixb’aanu li Jehob’a oxib’ sut re laj Samuel? K’aru li esil kixk’e li Jehob’a re laj Samuel?\nK’aru xk’anjel laj Samuel naq kiwinqilo’k? K’aru ke’xye eb’ laj Israel re laj Samuel naq kicheekob’k?\nChaawil li naxye 1 Samuel 1:1-28.\nChanru kixkanab’ jun chaab’il eetalil laj Elqana cho’q reheb’ li yuwa’b’ej re xloq’oninkil li Jehob’a? (1 Sam. 1:3, 21; Mat. 6:33; Fili. 1:10.)\nK’aru naqatzol chirix li kixb’aanu li x’Ana naq ra sa’ xch’ool? (1 Sam. 1:10, 11; Sal. 55:23; Rom. 12:12.)\nChaawil li naxye 1 Samuel 2:11-36.\nChanru kixk’utb’esi laj Eli naq kixk’e xwankil eb’ li ralaj ut ink’a’ kixk’e xwankil li Jehob’a? Ut k’aru naxk’ut chiqu a’in? (1 Sam. 2:22-24, 27, 29; Deu. 21:18-21; Mat. 10:36, 37.)\nChaawil li naxye 1 Samuel 4:16-18.\nK’aru kaahib’ rahilal kik’ulmank sa’ li yalok? K’aru kixk’ul laj Eli naq kirab’i li esil a’in?\nChaawil li naxye 1 Samuel 8:4-9.\nChanru ke’xmaajewa li Yos eb’ laj Israel? Chanru naqak’ut naq naqak’e xwankilal li X’awab’ejilal li Yos chi anchal qach’ool? (1 Sam. 8:5, 7; Juan 17:16; Sant. 4:4.)\nLaj Samuel kixbʼaanu li kiraj li Jehobʼa usta wankebʼ yookebʼ chaq xbʼaanunkil li tzʼaj aj naʼlebʼ. Chanru tooruuq xkʼambʼal qe rikʼin laj Samuel?


Li Santil hu 1 PEDRO 2\n1 Xban nak ac' chic le̱ yu'am, cherisihak sa' le̱ ch'o̱l chixjunil li ma̱usilal. Mexbalak'ic chic. Te̱canab li ca'pac'al u. Mexcakalin chic ut te̱canab ajcui' li yo'oba̱nc a̱tin. 2 Li c'ula'al nak toj nayo'la naraj ru tu'uc. Us raj nak jo'cano taxak la̱o riq'uin ra̱tin li Dios. Takaj taxak ru xtzolbal ra̱tin li Dios xban nak a'an li tz'akal ya̱l. Tocacuu̱k taxak sa' li kapa̱ba̱l ut tz'akalako taxak chiru li Dios re nak tocolek'. 3 Cui yo̱quex chixba̱nunquil a'in, ac nequenau nak li Ka̱cua' cha̱bil.\nLi Cristo, a'an xxe' li kapa̱ba̱l\n4 Cha̱lkex riq'uin li Cristo, li yo'yo chi junelic. Eb li cristian que'xtz'ekta̱na li Jesucristo li k'axal lok' li sic'bil ru xban li Dios chixq'uebal kayu'am. Li Jesucristo xakabanbil xban li Dios chi c'anjelac jo' jun nimla pec k'axal cha̱bil li na-oc chok' xxe' li cab. 5 Ut la̱ex chanchanex li coc' pec li na-oc sa' li tz'ac. Xban li rusilal li Jesucristo, naru texc'anjelak chiru li Dios jo' eb laj tij li neque'mayejac chiru li Dios. Li mayej li k'axal lok', a'an nak te̱k'axtesi e̱rib sa' ruk' li Dios. Ut le̱ mayej nac'ule' xban li Dios sa' xc'aba' li Jesucristo. 6 Tz'i̱banbil retalil sa' li Santil Hu li quixye li Dios chirix li Cristo nak quixye chi jo'ca'in:\nLa̱in xinsic' ru li Colonel jo' nak laj tz'ac naxsic' ru li cha̱bil pec chok' xxe' li cab. Xinsic' ru chok' xxe' le̱ pa̱ba̱l. Li ani ta̱pa̱ba̱nk re inc'a' ta̱ch'ina̱nk xch'o̱l. (Is. 28:16)\n7 K'axal lok' li Cristo chok' e̱re la̱ex li ac xexpa̱ban. Abanan chok' reheb li ma̱ji' neque'pa̱ban, ma̱c'a' na-oc cui'. Tz'i̱banbil retalil sa' li Santil Hu chi jo'ca'in:\nLi pec li quitz'ekta̱na̱c xbaneb laj cablanel, a'an li pec li k'axal cha̱bil li quiq'uehe' chok' xxuc li cab. (Sal. 118:22)\n8 Ut tz'i̱banbil ajcui' sa' li Santil Hu chi jo'ca'in:\nA'an ut li pec li que'xtich cui' li rokeb. A'an li pec li nat'anoc. (Is. 8:14-15)\nLi cristian li neque'xtich rokeb chiru, a'aneb laj k'etol ra̱tin li Dios. Ac ch'olch'o nak te'xc'ul lix tojbal lix ma̱c xban nak neque'xtz'ekta̱na li Cristo.\nLa̱ex ralal xc'ajol li Dios\n9 La̱ex sic'bil e̱ru xban li Dios. Sic'bil e̱ru chi c'anjelac chiru li Dios jo' nak neque'c'anjelac laj tij. La̱ex lix tenamit li Dios ut santobresinbilex. La̱ex chic ralal xc'ajol li Dios. Sic'bil e̱ru chixyebal resil lix nimal xcuanquilal li Dios. Li Dios quexrisi sa' xk'ojyi̱nal ru li ma̱c ut anakcuan cuanquex chic sa' xcutan xsaken. 10 Junxil ma̱cua'ex ralal xc'ajol li Dios. Aban anakcuan la̱ex chic ralal xc'ajol. Junxil inc'a' nequenau lix nimal ruxta̱n li Dios. Aban anakcuan nequenau chic.\nBokbilex chi c'anjelac chiru li Dios\n11 Ex inherma̱n, raro̱quex inban. La̱ex yal numelex arin sa' ruchich'och'. La̱in nintz'a̱ma che̱ru nak me̱ba̱nu chic li ma̱usilal li queba̱nu chak junxil xban nak a'an ca'aj cui' xpo'bal ru le̱ c'a'ux naxba̱nu. 12 Cha̱bilak taxak le̱ na'leb chiruheb li ma̱ji' neque'pa̱ban. Usta yo̱keb chixyebal nak inc'a' us le̱ na'leb, aban cui te̱ba̱nu li us, te'xq'ue retal ut te'xnima xlok'al li Dios nak ta̱cuulak xk'ehil li rakba a̱tin. 13 Sa' xc'aba' li Cristo chepa̱ba̱k chixjunileb li chak'rab q'uebil xbaneb li cui̱nk li neque'taklan sa' e̱be̱n. Chexpa̱ba̱nk chiru li acuabej xban nak a'an cuan sa' xcuanquil. 14 Ut chexpa̱ba̱nk ajcui' chiruheb li taklanbileb xban li acuabej chi rakoc a̱tin sa' xbe̱neb li neque'xsic' xma̱c ut re ajcui' nak te'xq'ue xlok'al li cha̱bileb xna'leb. 15 Li Dios naraj nak texcua̱nk sa' xya̱lal. Nak te'ril le̱ ti̱quilal, li inc'a' useb xna'leb ut li inc'a' neque'xnau xya̱lal, inc'a' chic te'a̱tinak che̱rix. 16 Libre chic cua̱nkex. Abanan moco xban ta nak libre chic cua̱nkex nak tex-oc chixba̱nunquil li ma̱usilal. Cheq'uehak ban e̱ch'o̱l chi c'anjelac chiru li Dios. 17 La̱ex aj pa̱banel, chera e̱rib che̱ribil e̱rib. Chexucua̱k ru li Ka̱cua' Dios. Che-oxlok'i le̱ ras e̱ri̱tz'in. Ut cheq'uehak xlok'al li acuabej.\nChecuy li raylal jo' nak quixcuy li Cristo\n18 Ex aj c'anjel chex-abi̱nk chiruheb le̱ patrón ut che-oxlok'iheb. Moco ca'aj cui' ta chiruheb li tu̱laneb. Chex-abi̱nk ban ajcui' chiruheb li josk' aj patrón. 19 Cui nequec'ul junak raylal chi ma̱c'a' e̱ma̱c, osobtesinbilakex cui nequecuy xban nak yo̱quex chixpa̱banquil li Dios. 20 Cui nequexsaq'ue' xban nak xesic' e̱ma̱c, ut nequecuy xnumsinquil, ma̱c'a' xlok'al a'an. Abanan cui nequec'ul li raylal riq'uin xba̱nunquil li us ut nequecuy, a'an lok' chiru li Dios. 21 Li Dios naraj nak te̱ba̱nu jo' quixba̱nu li Cristo. Li Cristo quixc'ul li raylal sa' e̱c'aba' la̱ex. A'an quic'amoc be che̱ru re nak la̱ex te̱cuy ajcui' xnumsinquil li raylal. 22 Li Cristo ma̱c'a' xma̱c. Ut ma̱ jun sut quibalak'in. 23 Nak quihobe' li Cristo, inc'a' quixsume ru. Ut nak yo̱ chixc'ulbal li raylal, ma̱c'a' quixye. Inc'a' quixmajecuaheb. Quixk'axtesi ban rib sa' ruk' li Dios, li narakoc a̱tin sa' ti̱quilal. 24 Relic chi ya̱l nak li Cristo, a'an li quixc'ul li raylal nak quicam chiru li cruz re xtojbal rix li kama̱c la̱o. A'an aj e nak quicam re nak inc'a' chic texma̱cobk. Texcua̱nk ban sa' ti̱quilal. Li Cristo quixc'ul li yoq'uec' sa' kac'aba' la̱o aj ma̱c. Ut riq'uin li raylal li quixc'ul xexq'uirtesi̱c. 25 La̱ex sachso̱quex sa' le̱ ma̱c nak quexcuan chak. Chanchanex li carner sachenak li nacha'cha'i rib yalak bar chi ma̱c'a' aj ilol re. Abanan anakcuan xexchal cui'chic riq'uin li Cristo ut a'an chic ta̱ilok e̱re.


Li naʼlebʼ re Qayuʼam ut Qakʼanjel joʼ aj Paabʼanel 3-9 re Oct. 2016\nBʼich 37 ut tijok\n«Kʼojkʼooq aachʼool rikʼin li Yos junelik» (10 kʼasal):\n[Taakʼe li bʼideo Li naʼlebʼ chirix li hu Proverbios.]\nPr 3:1-4. Qakʼutbʼesihaq li tzʼaqal rahok ut li yaal (w00-S 15/1 perel 23, 24).\nPr 3:5-8. Qatzolaq xkʼojobʼankil qachʼool rikʼin li Jehobʼa (w00-S 15/1 perel 24).\nPr 1:7. Kʼaʼut nayeemank naq «roxloqʼinkil li Qaawaʼ aʼan xtiklajik li chaabʼil kʼaʼuxl»? (w06-S 15/9 perel 17, raqal 1; it-1-S perel 526.)\nPr 6:1-5. Kʼaru tqabʼaanu wi inkʼaʼ xqakʼoxla chiʼus naq xqakʼe qibʼ saʼ aatin chirix li yakok ut anaqwan yook chi chʼaʼajkoʼk chiqu? (w00-S 15/9 perel 25, 26.)\nXyaabʼasinkil li Santil Hu (Inkʼaʼ tixqʼax 4 kʼasal): Pr 6:20-35\nQakʼubʼaq li tqayeechiʼi chiru li po aʼin (15 kʼasal): Taachʼolobʼ li seeraqʼ ut taakʼehebʼ chi tzʼaqonk. Taakʼe ebʼ li bʼideo chirixebʼ li kʼutbʼesink li wank chi tzʼiibʼanbʼil ut taakʼe chi naweʼk li xnimal ru naʼlebʼ. Taaye rehebʼ laj puktesinel naq teʼtzʼaqonq saʼ li nimla kʼanjel li tbʼaanumanq saʼ chixjunil li Ruuchichʼochʼ re xbʼoqbʼalebʼ li poyanam saʼ li chʼutam li nawank saʼ li raqik ebʼ li xamaan.\nLi naʼajmank saʼ li chʼuut (8 kʼasal): Naru nabʼaanumank aʼin, taatzʼil rikʼin li chʼuut ut taapatzʼ rehebʼ kʼaru li chaabʼil naʼlebʼ naru naqataw saʼ li hu Anuario (yb16-S perel 25-27).\nTuulanaqo rikʼinebʼ li nekeʼwulak saʼebʼ li chʼutam (Pr 3:27) (7 kʼasal): Taachʼolobʼ li seeraqʼ ut taakʼehebʼ chi tzʼaqonk. Taakʼut li bʼideo Kʼaru nabʼaanumank saʼebʼ li Chʼutlebʼaal Kabʼl rehebʼ laj Testiiw? Taapatzʼ chanru tootzʼaqonq re naq sa wanqo saʼ li Chʼutlebʼaal Kabʼl, abʼan moko kaʼaj tawiʼ chiru li po Octubre chiru bʼan chixjunil li chihabʼ.\nXtzolbʼal li Santil Hu saʼ li chʼuut (30 kʼasal): bh tzolom 8, raqal 1-7\nBʼich 136 ut tijok\nLi naʼlebʼ re li chʼutam Qayuʼam ut Qakʼanjel joʼ aj Paabʼanel (3-9 re Octubre 2016)


Isaías 52 - Sagrada Biblia [[Sagrada Biblia] Qeqchi Bible]\nChi-ajk êru lâex li cuanquex Sión. Cacuubresihomak êchßôl. Qßuehomak lê châbil akß chêrix xban nak eb li incßaß useb xnaßleb li mâjiß nequeßxcßul li circuncisión, incßaß chic teßoc saß li santil tenamit Jerusalén.\nCuaclinkex ut chikßomak li poks chêrix. Cßojlankex saß lê cßojaribâl lâex aj Jerusalén. Isihomakeb li cadena li chapchôquex cuiß, lâex li cuanquex Sión.\nAßan aßin li naxye li Kâcuaß: —Moco quitojeß ta êrix nak quexcßameß chi prêxil. Joßcan ajcuiß lâin. Moco riqßuin ta tumin texincol.—\nNaxye ajcuiß chi joßcaßin li Kâcuaß li nimajcual Dios: —Xbên cua eb lin tenamit queßcôeb chi cuânc Egipto. Mokon chic eb laj Asiria queßxcßameb chi prêxil chi mâcßaßeb xmâc.\nUt, ¿anakcuan cßaßru tinbânu? chan li Kâcuaß. —Eb lin tenamit queßcßameß Babilonia chi mâcßaßeb xmâc. Ut eb li nequeßtaklan saß xbêneb nequeßxrahobtesiheb. Ut rajlal nequeßxmajecua incßabaß.\nJoßcan nak tâcuulak xkßehil nak eb lin tenamit teßxqßue retal ut teßxnau nak lâin li Kâcuaß li yôquin chi âtinac riqßuineb.—\nCßajoß xlokßal li rokeb li tenamit nak yôkeb chi xic saß eb li tzûl chixyebal resil li châbil esilal. Nequeßxye resil li tuktûquil usilal ut li châbilal. Ut nequeßxye ajcuiß resil li colba-ib. Nequeßxye reheb li cuanqueb Sión, “Li Kâcuaß lê Dios, aßan li Rey”.\n¡Abihomak! Eb li nequeßcßacßalen re li tenamit yôqueb chi bichânc xban xsahil xchßôleb. Chixjunileb teßril riqßuin xnakß ruheb nak li Kâcuaß tixcßameb cuißchic saß lix tenamiteb Sión.\nJap âcue xban xsahil âchßôl ut bichan re xlokßoninquil li Kâcuaß, lâat tenamit Jerusalén, li juqßuinbil âcuu. Sahak saß âchßôl xban nak li Kâcuaß tixcoleb lix tenamit ut tixcßojob xchßôleb. Tixcoleb lix tenamit Jerusalén.\nLi Kâcuaß tixcßutbesi lix cuanquil chiruheb li xnînkal tenamit. Ut chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß teßxqßue retal nak li Kâcuaß, aßan xcoloc ke.\nJoßcan nak elenkex chêjunilex lâex. Tex-êlk Babilonia. Ut mêchßeß li cßaßak re ru li cuan aran xban nak incßaß us. Ut mêmux êrib lâex li texcßamok re li cßaßru nacßanjelac saß lix templo li Kâcuaß.\nAbanan moco saß ânil ta tex-êlk, chi moco tex-êlelik nak tex-êlk. Li Kâcuaß aßan li tâcßamok be chêru ut aßan ajcuiß li tâilok êre.\nLi Kâcuaß Dios quixye chi joßcaßin: —Abihomak li oc cue chixyebal êre anakcuan. Laj cßanjel chicuu us tâêlk riqßuin li cßaßru tixbânu. Nimak xcuanquil ut tâqßuehekß xnimal xlokßal.\nNabaleb li cristian queßxucuac nak queßril. Incßaß queßxnau ru xban nak mâcuaß chic ru cristian li ru xban nak numtajenak li raylal li qui-ux re.Abanan nabaleb li tenamit teßsach xchßôleb xban ut li nequeßtaklan saß ruchichßochß mem teßcanâk nak teßril li mâ jun sut rilomeb ut nak teßxtau ru lix yâlal li mâ jun sut rabiomeb, chan li Dios.\nAbanan nabaleb li tenamit teßsach xchßôleb xban ut li nequeßtaklan saß ruchichßochß mem teßcanâk nak teßril li mâ jun sut rilomeb ut nak teßxtau ru lix yâlal li mâ jun sut rabiomeb, chan li Dios.


1 JUAN 2 KEK - Li Jesucristo aj jalol a̱tin chikix - Bible Gateway\n1 JUAN 2 Kekchi (KEK)\nLi Jesucristo aj jalol a̱tin chikix chiru li Dios\n2 Ex inherma̱n, chanchanex li cualal incˈajol. Aˈ cˈaˈak re ru aˈin nintzˈi̱ba e̱re re nak incˈaˈ texma̱cobk. Cui ut cuan junak ta̱ma̱cobk, cuan jun aj jalol a̱tin chikix chiru li Acuabej Dios, aˈan li Jesucristo li ti̱c xchˈo̱l. 2 Li Jesucristo quicam re xtojbal rix li kama̱c. Moco caˈaj ta cuiˈ xban li kama̱c la̱o. Quicam aj ban cuiˈ re xtojbal rix xma̱queb chixjunileb li cuanqueb saˈ ruchichˈochˈ. 3 Cui la̱o nakaba̱nu li cˈaˈru naraj li Dios, relic chi ya̱l nak la̱o reho chic li Dios. 4 Li ani naxye, “La̱in rehin li Dios”, ut cui incˈaˈ naxba̱nu li cˈaˈru naraj li Dios, aˈan aj ticˈtiˈ. Moco ya̱l ta ru li yo̱ chixba̱nunquil. 5 Li ani napa̱ban re li ra̱tin li Dios, relic chi ya̱l nak naxra li Dios chi tzˈakal. Riqˈuin aˈan nakanau nak la̱o reho chic li Dios. 6 Li ani naxye nak re chic li Dios, tento nak junelic cha̱bilak lix yuˈam joˈ xyuˈam li Jesucristo.\n7 Ex inherma̱n, moco toj acˈ ta li chakˈrab yo̱quin chixtzˈi̱banquil e̱riqˈuin. Aˈin aˈan ajcuiˈ li chakˈrab li quiqˈueheˈ chak e̱re junxil. Ac e̱rabiom chak chalen nak xepa̱b li Cristo. 8 Abanan chanchan acˈ ajcuiˈ li chakˈrab xban nak kˈaxal nim xcuanquil. Ut li chakˈrab aˈan, aˈin nak te̱ra e̱rib che̱ribil e̱rib. Joˈ quixba̱nu li Jesucristo, joˈcan ajcuiˈ takaba̱nu la̱o. Li ra̱tin li Jesucristo naxcutanobresi kanaˈleb. Nak nakacanab li ma̱cobc, chanchan nak yo̱ chi numecˈ li kˈojyi̱n. Ut nak nakapa̱b li ra̱tin li Jesucristo, chanchan nak yo̱ chi cha̱lc li cutan. 9 Li ani naxye nak xcutanobresi̱c lix naˈleb xban li Cristo, ut xicˈ naril lix herma̱n aˈan toj cuan ajcuiˈ saˈ xkˈojyi̱nal ru li ma̱c. 10 Li ani naxra lix herma̱n, aˈan cutanobresinbil lix naˈleb xban li Cristo. Ut ma̱ ani nachˈinan xchˈo̱l xban. 11 Li ani xicˈ naril lix herma̱n, aˈan toj yo̱ ajcuiˈ chi be̱c saˈ xkˈojyi̱nal ru li ma̱c. Ut incˈaˈ naxnau bar yo̱ chi xic xban nak li ma̱c naramoc re li xya̱lal chiru. 12 Nintzˈi̱bac e̱riqˈuin, ex herma̱n, xban nak cuybil sachbil chic le̱ ma̱c xban li Dios saˈ xcˈabaˈ li Jesucristo. 13 Nintzˈi̱bac ajcuiˈ e̱riqˈuin, la̱ex yucuaˈbej, xban nak ac xepa̱b li Dios Cˈajolbej li cuan chalen chak najter nak toj ma̱jiˈ naxyoˈobtesi chak li ruchichˈochˈ. Nintzˈi̱bac e̱riqˈuin la̱ex li toj sa̱jex xban nak xecuy xnumsinquil li a̱le̱c li naxqˈue laj tza. Ut nintzˈi̱bac ajcuiˈ e̱riqˈuin la̱ex cocˈal xban nak ac xepa̱b li Acuabej Dios. 14 Xintzˈi̱bac e̱riqˈuin la̱ex yucuaˈbej, xban nak ac xepa̱b li Dios Cˈajolbej li cuan chalen chak najter nak toj ma̱jiˈ naxyoˈobtesi chak li ruchichˈochˈ. Xintzˈi̱bac e̱riqˈuin la̱ex li toj sa̱jex, xban nak cau e̱rib ut li ra̱tin li Dios nacana chi junelic e̱riqˈuin ut xecuy xnumsinquil li a̱le̱c li naxqˈue laj tza. 15 Ex inherma̱n, me̱ra chic ru lix ma̱usilal li ruchichˈochˈ chi moco li cˈaˈak re ru cuan saˈ ruchichˈochˈ. Cui cuan junak naxra ru li cˈaˈak re ru aˈin, moco naxra ta li Acuabej Dios. 16 Chixjunil li ma̱usilal cuan saˈ ruchichˈochˈ moco riqˈuin ta li Dios nachal. Li ma̱c li naxrahi ru li tzˈejcualej ut li xrahinquil ru li cˈaˈak re ru nakil riqˈuin xnakˈ ku moco riqˈuin ta li Dios nachal. Joˈcan ajcuiˈ li kˈetkˈetil. Chixjunil aˈin moco riqˈuin ta li Dios nachal; xnaˈleb ban li ruchichˈochˈ. 17 Li ruchichˈochˈ ta̱osokˈ joˈ ajcuiˈ li ma̱usilal. Abanan li ani naba̱nun re li naraj li Dios, aˈan cua̱nk chi junelic.\nLi xicˈ nequeˈiloc re li Cristo\n18 Ex inherma̱n, yo̱ chak chi nachˈoc rosoˈjiqueb li cutan. Ac xerabi resil nak ta̱cha̱lk jun li xicˈ na‑iloc re li Cristo. Aˈan li anticristo nayeman re. Ut anakcuan ac cuanqueb nabal li xicˈ nequeˈiloc re li Cristo. Joˈcan nak nakanau nak yo̱ chi cuulac xkˈehil rosoˈjiqueb li cutan. 19 Saˈ kaya̱nk xeˈel li xicˈ nequeˈiloc re li Cristo, abanan moco kech aj pa̱baneleb ta nak xeˈcuan. Cui ta eb aˈan kech aj pa̱banelil, cuanqueb raj chi junelic saˈ kaya̱nk. Abanan xeˈel saˈ kaya̱nk re nak ta̱nauma̱nk nak ma̱cuaˈeb kech aj pa̱banelil. 20 Ut la̱ex ac santobresinbilex xban li Santil Musikˈej li qˈuebil e̱re xban li Jesucristo, ut nequenau chic li xya̱lal. 21 Moco xban ta nak incˈaˈ nequenau li xya̱lal nak nintzˈi̱bac e̱riqˈuin. La̱ex nequenau li xya̱lal ut nequenau ajcuiˈ nak ma̱ jun ticˈtiˈ na‑el saˈ li tzˈakal ya̱l. 22 ¿Ani laj ticˈtiˈ nak nequecˈoxla la̱ex? Aˈan li nayehoc re nak li Jesucristo, ma̱cuaˈ aˈan laj Colonel li yechiˈinbil xban li Dios. Li nayehoc re chi joˈcan, aˈan li anticristo li xicˈ na‑iloc re li Cristo. Aˈan li natzˈekta̱nan re li Acuabej Dios ut li Cˈajolbej. 23 Li ani naxye nak li Jesucristo ma̱cuaˈ Ralal li Dios, li nayehoc re aˈan ma̱cˈaˈ li Acuabej Dios riqˈuin. Ut li ani naxye nak li Cristo, aˈan li tzˈakal Ralal li Dios, aˈan cuan li Acuabej Dios riqˈuin. 24 Li cˈaˈru xetzol chak chalen saˈ xticlajic le̱ pa̱ba̱l chicua̱nk saˈ le̱ chˈo̱l. Cui te̱cˈu̱la saˈ le̱ chˈo̱l li cˈaˈru xerabi chak chalen saˈ xticlajic le̱ pa̱ba̱l, cua̱nkex riqˈuin li Cˈajolbej ut riqˈuin li Acuabej Dios. 25 Li yuˈam ma̱cˈaˈ rosoˈjic, aˈan li naxyechiˈi ke li Jesucristo. 26 Nintzˈi̱ba aˈin e̱riqˈuin chirixeb li xicˈ nequeˈiloc re li Cristo xban nak eb aˈan teˈraj e̱balakˈinquil. 27 Abanan incˈaˈ tento ta̱cua̱nk junak aj tzolol e̱re re xcˈutbal che̱ru cˈaˈru li ya̱l ut cˈaˈru li incˈaˈ ya̱l xban nak qˈuebil e̱re li Santil Musikˈej xban li Jesucristo. Li Santil Musikˈej cuan e̱riqˈuin ut aˈan li naqˈuehoc e̱naˈleb. Li cˈaˈru naxcˈut che̱ru li Santil Musikˈej tzˈakal ya̱l. Moco ticˈtiˈ ta. Joˈcan nak chexcua̱nk chi sum a̱tin riqˈuin li Jesucristo joˈ naxcˈut che̱ru li Santil Musikˈej. 28 Ut anakcuan, ex herma̱n, ninye cuiˈchic e̱re nak chexcua̱nk chi sum a̱tin riqˈuin li Jesucristo re nak ma̱cˈaˈak le̱ xiu nak tol‑e̱lk cuiˈchic li Ka̱cuaˈ Jesucristo. Sahak ban saˈ kachˈo̱l chixcˈulbal chi ma̱cˈaˈak kaxuta̱n. 29 La̱ex nequenau nak li Cristo ti̱c xchˈo̱l. Ut chenauhak ajcuiˈ nak chixjunileb li nequeˈba̱nun re li ti̱quilal, aˈan tzˈakal ralal xcˈajol li Dios.


Li Jesus naxkʼut tijok | Li xnaʼlebʼ li Santil Hu rehebʼ li kokʼal\nLi Jesus naxkʼut tijok chiruhebʼ li xtzolom\nChixjunil li nekeʼxbʼaanu chaq laj Pariseey nekeʼxbʼaanu yal re xnimankil ribʼebʼ chiruhebʼ li poyanam. Nekeʼxbʼaanu li us yal re, naq teʼileʼq. Joʼ naq nekeʼtijok saʼebʼ li bʼe re naq chixjunilebʼ teʼiloq rehebʼ. Nekeʼxtzol ebʼ li tij najt roq ut nekeʼxye saʼebʼ li chʼutlebʼaal ut saʼebʼ li bʼe re naq teʼabʼiiq. Joʼkan naq ebʼ li poyanam keʼsachk xchʼool naq li Jesus kixye: «Mattijok joʼebʼ laj Pariseey. Aʼanebʼ nekeʼxkʼoxla naq tsachq xchʼool li Yos wi nekeʼroksi naabʼal li aatin, abʼan aʼin moko yaal ta. Li tijok aʼan naq tat-aatinaq laaʼat ut li Jehobʼa. Moko yal jun ta chi aatin yalyoqat xyeebʼal. Li Jehobʼa naraj naq taaye re chi tzʼaqal chanru nakaawekʼa aawibʼ».\nLi Jesus inkʼaʼ kixkanabʼ xchʼolobʼankil chanru teʼtijoq: «At Qayuwaʼ li wankat saʼ choxa, santobʼresinbʼil taxaq laakʼabʼaʼ. Chichalq ta Laanimajwal Awabʼejilal. Chiʼuxq ta laawajom, joʼ naʼuxk saʼ choxa, arin ajwiʼ saʼ Ruuchichʼochʼ». Chirix chik aʼan li Jesus kixye naq teʼtijoq chirix li tzakahemq re li kutan ut chirix li maak, ut chirix jalan chik li naʼlebʼ.\nJoʼkan ajwiʼ, li Jesus kixye: «Maakanabʼ tijok. Maakanabʼ xpatzʼbʼal re Laayuwaʼ, Jehobʼa, naq tixkʼe aawe li us. Chixjunilebʼ li naʼbʼej yuwaʼbʼej nekeʼraj xkʼebʼal li us rehebʼ li ralal xkʼajol. Wi laawalal tixpatzʼ xwa aawe, ma taakʼe re junaq pek? Ut wi tixpatzʼ xkar, ma taakʼe re junaq kʼantiʼ?».\nTojaʼ naq li Jesus kixchʼolobʼ kʼaru tooruuq xtzolbʼal chirix li tojaʼ tixye: «Wi laaʼat nakaanaw xkʼebʼal chaabʼil maatan rehebʼ laakokʼal, chanru naq Laayuwaʼ, Jehobʼa, inkʼaʼ tixkʼe aawe li santil musiqʼej! Kaʼajwiʼ taatzʼaama chiru ut tixkʼe aawe». Ma nakaabʼaanu li kixye li Jesus? Kʼaru nakaapatzʼ re li Jehobʼa naq nakattijok?\n«Meekanabʼ patzʼok ut tkʼemanq eere, meekanabʼ sikʼok ut teetaw, meekanabʼ xchʼeʼbʼal li okebʼaal ut tteemanq cheeru» (Mateo 7:7).\nEbʼ li patzʼom: Kʼaru kixye li Jesus re naq ebʼ li xtzolom teʼxtzol tijok? Naq nakattijok, ma nakaaye re li Jehobʼa li wank xwankil choʼq aawe?


MIDES | K’anjel cho’q reheb’ li komonil\nK’ANJEL NAB’EERESIMAN CHI RIX XYUUTAL LINSACHOMQ NINK’UL JO’ TENQ’\nJunkab’al wankeb’ sa’ eb’ li na’ajej ut teep wankeb’ sa’ li tenamit Watemaal li wankeb’ sa’ neb’a’il ut sa’ maajelal\nEb’ li na’b’ej xjuneseb’ chi xk’iirisinkileb’ li ralal xk’ajol, na’b’ej wankeb’ rub’el li junmay chihab’, qana’chin wankeb’ sa’ yu’am yajel malaj li yookeb’ chi tu’resink.\nTento xnujtasinkil li hu aajel ru cho’q re li tz’aqonk sa’ li k’anjel, b’ar wi’ tento xk’eeb’al chan ru wan li xwanjik rik’in li xsachomq, aajel aj wi’ ru tixk’e reetalil li ru’uj ruq’, tk’e jun li xjalam uuch ut rajlil li xhu nak’utb’esink re jo’ poyanam (DPI)\nTento tk’e xmuhil reetalil xchihab’eb’ li xkok’al toj kok’eb’ jo’ wi’ rajlil li CUI nake’k’eemank reheb’ sa’ li tzoleb’aal nake’tzolok wi’.\nTento te’xk’ul sa’ li jun k’ehok jun yuut li k’a’ re ru natzekaman sa’ li na’ajej na’uxmank wi’ xjek’b’al, a’yaal b’ar kiye’e re naq twulaq chi xk’ulb’al.\nTento naq tixsume naq troksi chi tz’aqal reeru eb’ li tzekemq naxk’ul ut tento aj wi’ naq ttz’aqonq sa’ li k’ehok na’leb’ nawank chi rix.\nTenq’ank re xkawresinkileb’ li junkab’al li wankeb’ sa’ li tenamit li wankeb’ sa’ neb’a’il malaj li nake’xk’ul rahilal sa’ xk’ab’a’ xmaajelal li xtzekemqeb’, a’in rik’in xk’eeb’al b’ayaq li tzekemq ut li xkawresinkileb’ chi rix chan ru naq kawaqeb’ li qana’chin.\nTento rilb’al naq tk’eemanq chi ub’ej xk’ulub’eb’ li poyanam wankeb’ sa’ rahilal ut neb’a’il re naq te’ruhanq chi xtawb’al li xtzekemqeb’.\nXkawresinkil eb’ li junkab’al li wankeb’ sa’ rahilal ut sa’ neb’a’il, rik’in xk’eeb’al eb’ li na’leb’ re xtamresinkil xnawomeb’ re naq te’ruhanq xkolb’al rib’ sa’ xb’eeresinkil li xyu’am sa’ eb’ li xjunkab’al ut sa’ eb’ li komonil wank.\nLi k’anjel a’in natikib’amank xb’eeresinkil sa’ xk’ab’a’ naq li wankeb’ sa’ li awa’b’ejilal te’raj xjeb’al b’ayaq li neb’a’il ut eb’ li rahilal nake’xk’ul li komonil wankeb’ sa’ eb’ li tenamit, jo’ wi’ tenq’ank re naq te’ruhanq xtenq’ankileb’ li junkab’al rik’ineb’ li xtzekemq, re naq chaab’il tzekemq te’xk’ul ut chi tz’aqalaj. Ab’an a’in xxaqab’amank xb’aanunkil ab’an moko re najt kutan ta, li nab’aanuman a’an xk’eeb’al jun yuutaq xtzekemqeb’, a’in najek’man chi kok’ xsa’ reheb’ li junkab’al li wankeb’ sa’ rahilal neb’a’il li wankeb’ sa’ xteepal Watemaal. Nak’eeman aj wi’ reheb’ li poyanam wankeb’ xmaajelal sa’ li xjunxaqalil jo’ aj wi’ cho’q reheb’ li cheekal poyanam li maak’a’eb’ xtzekemq. Xyuutal eb’ li tzekemq naq’axtesimank reheb’ li junkab’al nake’tawmank sa’ eb’ li tenamit li wankeb’ sa’ rahilal neb’a’il ut toj wankeb’ rilom kok’al ut saaj poyanam; jo’ wi’ wankeb’ qana’chin wankeb’ sa’ yu’am yajel ut eb’ li toj yookeb’ chi tu’resink; cheekel poyanam, poyanam wankeb’ junaq xyajel ink’a’ chik na’usa ut poyanam wankeb’ junaq xmaajelal sa’ xjunxaqalil, jo’ aj wi’ eb’ li junkab’al nake’tawe’ xb’aan li rahilal jo’ li saq’ehil, hab’alq’e ut sa’ xk’ab’a’ a’in ink’a’ chik xe’uuchink li rawimqeb’, kama’an naq xe’kana chi maak’a’ chik xtzekemqeb’.\nEb’ li k’a’ re ru naxk’am chaq xyuutulal li tzekemq\n10 liiwr kenq’\n10 liiwr aros\n1 meet aseyt\n5 liiwr k’aj cho’q re xyiib’ankil li wa\n2.2 liiwr li mox\n3 liiwr li k’aj re uq’un\n1 liiwr li leech\n2 liiwr li atz’am\n5 liiwr li k’ajkab’\nB’eeresinb’il xb’aan xjolomil laj k’anjel reheb’ li esilal sa’ ululch’iich’\ncolaboración de la Academia de Lenguas Mayas


Kʼaru Xyaalal li Xkʼabʼaʼ li Yos Ma Us Roksinkil? | Kʼaru naxchʼolobʼ?\nCHANRU tzʼiibʼanbʼil li Salmo 83:18 (83:19) saʼ Laasantil Hu? Saʼ li Santil Hu saʼ kaxlan aatin, Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras, naxye: «Re naq teʼxnaw naq laakʼabʼaʼ aʼan Jehobʼa ut kaʼajwiʼ laaʼat Nim Laawankil saʼ xbʼeen chixjunil li Ruuchichʼochʼ». Saʼ jalan chik Santil Hu wank ajwiʼ xkʼabʼaʼ li Yos. Saʼ naabʼal chi Santil Hu maakʼaʼ chik xkʼabʼaʼ li Jehobʼa ut choʼq reeqaj li xkʼabʼaʼ xeʼxkʼe «Qaawaʼ» malaj «Yos». Abʼan, ma us tawiʼ roksinkil xkʼabʼaʼ li Yos malaj li ruuchil xkʼabʼaʼ?\nLi xkʼabʼaʼ li Yos saʼ Hebreo\nSaʼ li raqal aʼin kitawmank jun li kʼabʼaʼej. Naxqʼax ru yijach li Santil Hu tzʼiibʼanbʼil saʼ li aatinobʼaal Hebreo ut li Salmo 83:18 tzʼiibʼanbʼil ajwiʼ saʼ li aatinobʼaal aʼin. Naabʼal sut kitawmank li kʼabʼaʼej aʼin saʼ li Santil Hu naq keʼxtzʼiibʼa chaq saʼ Hebreo. Li xkʼabʼaʼ li Yos tzʼiibʼanbʼil saʼ Hebreo, יהוה (YHWH). Saʼ Qʼeqchiʼ naqanaw ru joʼ Jehová malaj Jehobʼa. Ut kachʼin chik ma wuqubʼ mil sut kitawmank xkʼabʼaʼ li Yos saʼ li Santil Hu saʼ Hebreo.\nMa wank xwankil li xkʼabʼaʼ li Yos? Qajultikaq naq li Jesus kixye rehebʼ li xtzolom naq joʼkaʼin teʼtijoq: «At qaYuwaʼ li wankat saʼ choxa, santobʼresinbʼil taxaq laakʼabʼaʼ» (Mateo 6:9). Saʼ jun chik kutan naq kitijok kixye: «At inYuwaʼ, chanima xloqʼal laakʼabʼaʼ». Tojaʼ naq li Yos kixye re li Jesus: «Ak xinnima xloqʼal ut tinnima wiʼ chik» (Juan 12:28). Rikʼin aʼin naru tqakʼe reetal naq li xkʼabʼaʼ li Yos wank xwankil. Abʼan wi wank xwankil, kʼaʼut naq keʼrisi li xkʼabʼaʼ saʼ li Santil Hu ut keʼxkʼe ruuchil xkʼabʼaʼ?\nWank len wiibʼ xyaalal naq keʼrisi li xkʼabʼaʼ li Yos saʼ li Santil Hu. Li xbʼeen: naabʼalebʼ keʼxye naq inkʼaʼ nanawmank chanru kiyaabʼasimank chaq li xkʼabʼaʼ li Yos saʼ Hebreo, joʼkan naq keʼxkʼoxla naq inkʼaʼ us roksinkil. Saʼ li aatinobʼaal Hebreo inkʼaʼ keʼroksi chaq li a, e, i, o, u, joʼkan naq maaʼani naxnaw chanru kiyaabʼasimank YHWH naq keʼxtzʼiibʼa chaq li Santil Hu. Ma naraj xyeebʼal aʼin naq inkʼaʼ tooruuq roksinkil xkʼabʼaʼ li Yos? Saʼ li najter qʼe kutan maaʼani kinawok re chanru kiyaabʼasimank xkʼabʼaʼ li Jesus. Joʼkan naq wankebʼ tana keʼxyaabʼasi joʼ Yexuʼa malaj Yehoxuʼa. Abʼan, saʼ chixjunil li Ruuchichʼochʼ wank jalan jalanq li aatinobʼaal, ut chixjunilebʼ nekeʼroksi li xkʼabʼaʼ li Jesus saʼ li raatinobʼaalebʼ. Anaqwan kʼoxlan chirix aʼin, wi tatxik saʼ jalan chik tenamit moko juntaqʼeet ta teʼxyaabʼasi laakʼabʼaʼ. Joʼkan naq, usta inkʼaʼ naqanaw chanru keʼxyaabʼasi chaq li xkʼabʼaʼ li Yos, moko naraj ta xyeebʼal naq inkʼaʼ tooruuq roksinkil.\nLi xkabʼ xyaalal: naabʼalebʼ laj Judio keʼxkʼoxla naq moko us ta roksinkil xkʼabʼaʼ li Yos joʼkan naq kiʼisimank chaq saʼ li Santil Hu. Ut inkʼaʼ keʼxtaw ru xyaalal li chaqʼrabʼ aʼin: «Maapatzʼ xkʼabʼaʼ li Qaawaʼ [Jehobʼa] Laayos saʼ tikʼtiʼ, xbʼaan naq li Qaawaʼ inkʼaʼ tixkanabʼ chi inkʼaʼ ta tixtoj xmaak li ani taapatzʼoq xkʼabʼaʼ saʼ tikʼtiʼ» (Éxodo 20:7).\nLi chaqʼrabʼ aʼin, naxye naq inkʼaʼ us roksinkil xkʼabʼaʼ li Jehobʼa saʼ tikʼtiʼ. Abʼan wi us yooko roksinkil, ma naru tawiʼ xyeebʼal naq inkʼaʼ tooruuq roksinkil? Ebʼ li keʼtzʼiibʼank chaq re li Santil Hu saʼ aatinobʼaal Hebreo keʼxpaabʼ li chaqʼrabʼ li kixkʼe li Yos rehebʼ laj Israel. Keʼroksi ut keʼxtzʼiibʼa li xkʼabʼaʼ li Yos saʼebʼ li Salmo; ut aʼan keʼxbʼicha li keʼloqʼonink chaq re li Yos. Li Jehobʼa kixye re li xtenamit naq ‹teʼxyaabʼasi li xkʼabʼaʼ›, ut li keʼpaabʼank re li Yos keʼxbʼaanu aʼin (Joel 2:32; Hechos 2:21). Saʼebʼ li qakutan naqoksi ajwiʼ li xkʼabʼaʼ li Yos joʼ kixbʼaanu chaq li Jesus (Lucas 11:2).\nNimla maak keʼxbʼaanu li keʼisink re xkʼabʼaʼ li Yos saʼ li Santil Hu. Saʼ xkʼabʼaʼ aʼin naabʼalebʼ nekeʼxkʼoxla naq inkʼaʼ tooruuq chi jilok chixkʼatq li Yos ut naq inkʼaʼ nokooxra. Abʼan, li Santil Hu naxye naq naru toowanq choʼq «ramiiw» li Jehobʼa (Salmo 25:14). Kʼoxlan chirix aʼin: wi wank junaq aawamiiw abʼan inkʼaʼ naxnaw laakʼabʼaʼ, ma naru raj taaye naq aawamiiw? Joʼkan ajwiʼ nakʼulmank rikʼin li Yos; inkʼaʼ naru tqaye naq qamiiw, wi inkʼaʼ naqanaw ani xkʼabʼaʼ. Ebʼ li inkʼaʼ nekeʼroksi li xkʼabʼaʼ li Yos, inkʼaʼ nekeʼxnaw ajwiʼ kʼaru xyaalal li kʼabʼaʼej aʼin. Abʼan, kʼaru xyaalal li xkʼabʼaʼ li Yos?\nNaq laj Moises kixpatzʼ re li Yos ani xkʼabʼaʼ, li Jehobʼa kixye re: «Laaʼin li Laaʼinin» (Éxodo 3:14). Joʼ naxye ajwiʼ li Santil Hu Rotherham: «Laaʼin tinruuq xbʼaanunkil li nachalk saʼ linchʼool». Aʼin naraj xyeebʼal naq li Jehobʼa naru xbʼaanunkil chixjunil li naxye ut li naraj, ut truuq ajwiʼ xbʼaanunkil chixjunil li naʼajmank chirix li xyobʼtesihom re naq ttzʼaqloq ru li Rajom.\nKʼoxlan chirix aʼin; wi wank raj aawankil, peʼyaal naq taatenqʼaheb raj laawamiiw? Wi junaq laawamiiw tnimanq xyajel taabʼan raj saʼ junpaat. Ut wi tixtzʼeq li xtumin, tatruuq raj xtenqʼankil. Abʼan, maaʼani naru xbʼaanunkil chixjunil li naraj. Naq yooqat xtzolbʼal li naxkʼut li Santil Hu, taakʼe reetal naq kaʼajwiʼ li Jehobʼa naru xbʼaanunkil chixjunil li naraj ut naroksi xwankil re xtenqʼankilebʼ li nekeʼloqʼonink re (2 Crónicas 16:9). Ebʼ li inkʼaʼ nekeʼxtzol ani xkʼabʼaʼ li Yos, inkʼaʼ ajwiʼ nekeʼxnaw chanru xnaʼlebʼ.\nChʼolchʼo chiqu naq tento wanq li xkʼabʼaʼ li Jehobʼa saʼ li Santil Hu. Ut naq naqanaw kʼaru xyaalal li xkʼabʼaʼ ut naqoksi re xloqʼoninkil ru, tooruuq chi jilok chixkʼatq. *\n^ párr. 3 Wi taawaj xkomon li esil chirix li xyaalal ut kʼaʼut tento roksinkil li xkʼabʼaʼ li Yos, chaawil li tasal hu, El nombre divino que durará para siempre. Taawil ajwiʼ li perel 1-5 re li folleto Li tooxtenqʼa chi xtzolbʼal Raatin li Yos. Ebʼ li hu aʼin rehebʼ laj Testiiw re li Jehobʼa.


Saulo Esteban huañunara munaca. Chi punzhaunai Jerusalembi tiaj quirijgunara ashcara tormendachisha caticachanauca. Tucui Judea partima Galilea partimas sayanauca. Jesucristo cachashca runaunalla saquirinauca.\nShinallara tucui Cristo Jesuspi ali causasha nijguna tormendachi tucunaungami.\n Sa' eb li cutan a'an laj Herodes quixtiquib xrahobtesinquileb laj pâbanel. Quixtakla xcamsinquil riq'uin ch'îch' laj Jacobo li ras laj Juan. Laj Herodes quixq'ue retal nak eb laj judío que'saho' xch'ôl riq'uin li c'a'ru quixbânu. Jo'can nak quixtakla ajcui' xchapbal laj Pedro. Quixbânu a'in sa' li nink'e nak neque'xcua' li caxlan cua mâc'a' xch'amal. Nak ac xchape' laj Pedro, li rey Herodes quixtakla sa' tz'alam ut quixk'axtesi sa' ruk'eb câhib ch'ûtal chi soldado re te'xc'ac'ale. Câhib chi soldado cuan sa' li junjûnk ch'ûtal. Laj Herodes cuan sa' xch'ôl nak tixc'am chiruheb li tenamit nak ac xrake' li nink'e re te'xrak âtin sa' xbên. Jo'can nak laj Pedro ilbil chi us xbaneb li soldado re nak inc'a' tâêlelik. Abanan eb laj pâbanel cau yôqueb chi tijoc chirix. Ac cuulac re xk'ehil nak tâc'amek' laj Pedro xban laj Herodes chiruheb li tenamit. Sa' li k'ojyîn a'an laj Pedro yô chi cuârc sa' xyiheb li cuib chi soldado bac'bo riq'uin cadena. Ut cuanqueb ajcui' laj c'ac'alenel chire li oquebâl re li tz'alam. Ut xakâmil jun x-ángel li Dios bar cuan cui' laj Pedro ut quixcutanobresi sa' li tz'alam. Li ángel quixt'otz'otz'i laj Pedro ut quirajsi. Quixye re: -Cuaclin. Sêba âcuib, chan. Ut sa' junpât quit'ane' li cadena chi ruk'. Ut li ángel quixye re: -Q'ue lâ cuak' châcuix ut q'ue lâ xâb châcuok, chan re. Ut laj Pedro quixbânu jo' quiyehe' re. Ut li ángel quixye cui'chic re: -Tz'ap âcuib sa' lâ t'icr ut yo'o chicuix, chan. Laj Pedro cô chirix li ángel. Abanan inc'a' naxnau nak tz'akal yâl li yô chixbânunquil li ángel. Sa' xch'ôl laj Pedro nak visión li yô chirilbal. Que'cuulac cuan cui' li jun ch'ûtal chi soldado ut que'nume' aran. Ut que'cuulac cui'chic cuanqueb cui' li jun ch'ûtal chic. Ut que'nume' aran toj que'cuulac cuan cui' li puerta ch'îch' li na-ux cui' oc sa' li tenamit. Ut li puerta a'an quixte rib xjunes chiruheb. Que'el ut que'xk'ax jun li nim be. Aran quicanabâc xjunes laj Pedro xban li ángel. Laj Pedro quixq'ue retal li c'a'ru quixc'ul ut quixye sa' xch'ôl: -Anakcuan ninnau chi tz'akal nak li Kâcua', a'an li xtaklan chak re li ángel. Xinixcol sa' ruk' laj Herodes. Ut xinixcol ajcui' sa' ruk'eb chixjunileb laj judío li te'raj xbânunquil raylal cue, chan. Nak quixtau ru li c'a'ru quixc'ul, laj Pedro cô sa' rochoch lix María lix na' laj Juan li nayeman Marcos re. Aran ch'utch'ûqueb nabaleb laj pâbanel yôqueb chi tijoc. Quixt'och't'och'i li puerta li cuan chiru nebâl. Ut cô jun li xka'al xRode xc'aba' chirabinquil ani cuan aran. Quixnau ru xyâb xcux laj Pedro. Inc'a' quixte li puerta chiru. Xban xsahil xch'ôl, cô sa' ânil chixyebal resil reheb li cuanqueb sa' cab nak laj Pedro cuan chire puerta. Eb li cuanqueb sa' cab inc'a' que'xpâb li quixye. -Xlôco' âcuu, chanqueb re. Abanan lix Rode quixye cui'chic reheb nak yâl nak a'an laj Pedro. Que'chak'oc ut que'xye re: -A'an yal xmuhel, chanqueb re. Nak yôqueb chi âtinac, laj Pedro toj yô ajcui' chixt'ochbal li puerta. Nak que'xte li puerta que'ril laj Pedro. Sachsôqueb xch'ôl que'cana. Quixtaksi li ruk' re nak te'xcanab chokînc, ut quixserak'i reheb chanru nak qui-isîc sa' tz'alam xban li Kâcua'. Quixye reheb: -Yehomak resil a'in re laj Jacobo ut reheb chixjunileb laj pâbanel, chan. Ut chirix a'an cô sa' jalan na'ajej. Nak quisakêu que'xq'ue retal nak mâ ani chic laj Pedro sa' tz'alam. C'ajo' nak que'sach xch'ôleb li soldado chirilbal li c'a'ru quic'ulman. Yôqueb chixyebal chi ribileb rib: -¿C'a'ru xc'ul laj Pedro? ¿Bar xcô? chanqueb. Ut laj Herodes quixtakla xsiq'uinquil. Nak inc'a' que'xtau quixq'ue sa' xbêneb laj c'ac'alenel ut quixtakla xcamsinquileb. Chirix a'an laj Herodes qui-el Judea ut cô chi cuânc aran Cesarea.\n Nak yô chi c'ulmânc a'in, laj Saulo toj yô chixrahobtesinquileb li neque'pâban re li Kâcua' ut yô chixyebal nak toj tixcamsiheb. Jo'can nak cô riq'uin li xyucua'il aj tij. Ut quixtz'âma lix hu chiru re tixk'axtesi sa' eb li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío aran Damasco re târûk tixchapeb laj pâbanel li tixtau aran, jo' cuînk jo' ixk. Tixchapeb ut tixc'ameb chi prêxil Jerusalén. Yô chi xic ut nak ac cuulac re sa' li tenamit Damasco, sa' junpât quisute' xban jun chanchan xam quichal sa' choxa. Quit'ane' sa' ch'och' laj Saulo ut quirabi jun xyâb cux yô chixyebal re: -At Saulo, at Saulo, ¿C'a'ut nak yôcat chixbânunquil raylal cue?- Laj Saulo quixye: -¿Anihat lâat, at Kâcua'?- Ut li yô chi âtinac quixye: -Lâin li Jesús li xic' yôcat chirilbal. Yôcat chixtacuasinquil âcuib nak xic' yôcat chicuilbal, chan. Nasicsot xban xxiu laj Saulo nak quixye: -Kâcua', ¿c'a'ru tâcuaj tinbânu? chan. Ut li Kâcua' quixye: -Cuaclin ut ayu sa' li tenamit, ut aran tâyehek' âcue c'a'ru us tâbânu, chan. Ut eb li cuînk li yôqueb chi xic rochben sachsôqueb xch'ôl que'cana. Yôqueb chirabinquil li yô chi âtinac, abanan inc'a' que'ril ru li ani yô chi âtinac. Quicuacli laj Saulo ut nak quixte li xnak' ru, inc'a' chic qui-iloc. Ch'ilonbil chi ruk' nak quic'ame' sa' li tenamit Damasco. Aran quicuan chiru oxib cutan. Inc'a' na-iloc ut inc'a' quicua'ac chi moco qui-uc'ac. Aran Damasco cuan jun laj pâbanel aj Ananías xc'aba'. Li Kâcua' quiâtinac riq'uin sa' visión ut quixye re: -At Ananías.- Quichak'oc ut quixye re: -Cue'quin, Kâcua'.- Ut li Kâcua' quixye re: -Lâin tinye âcue, ayu sa' rochoch laj Judas li cuan sa' li nim be li Tîc neque'xye re. Aran tâsic' jun li cuînk li xchal chak Tarso. Aj Saulo xc'aba'. A'an yô chi tijoc aran. Laj Saulo xril jun li visión. Xat-oc riq'uin nak xril ut xaq'ue lâ cuuk' sa' xbên re nak tâilok cui'chic, chan li Kâcua'. Laj Ananías quichak'oc ut quixye: -At Kâcua', nabal que'yehoc resil cue nak xic' narileb laj pâbanel li cuînk a'an. C'ajo' li raylal nalajxbânu reheb lâ cualal âc'ajol li cuanqueb aran Jerusalén. Ut jo'can ajcui' arin xq'uehe' xcuanquil xbaneb li xbênil aj tij chixq'uebaleb sa' tz'alam chixjunileb li neque'pâban âcue, chan laj Ananías.\nAc êrabiom ajcui' resil chanru nak quincuan chak sa' lix pâbâleb laj judío. Lâex nequenau nak k'axal nabal li raylal quinbânu reheb li neque'pâban re li Dios ut quinyal ink'e chixsachbal ruheb laj pâbanel.\n Ut quixye cui'chic cue: -Tz'îban riq'uin lix takl li Dios, li na-iloc reheb li jun ch'ûtal chi aj pâbanel li cuanqueb Esmirna. Ut tâye re: Li ac cuan chak sa' xticlajic ut cuânk ajcui' toj sa' roso'jic, li quicam ut quicuacli cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak, naxye êre chi jo'ca'in: Lâin ninnau chanru cuanquex. Ninnau chixjunil li raylal nequec'ul. Ninnau nak neba'ex. Abanan cuan êbiomal riq'uin li Dios. Ninnau nak nequexmajecuâc xbaneb li neque'xye nak tz'akaleb aj judío, abanan inc'a' neque'c'anjelac chiru li Dios. Aj c'anjeleb ban chiru laj tza. Mexxucuac xban li raylal li tâchâlk sa' êbên. Cuanqueb sa' êyânk li te'q'uehek' sa' tz'alam xbaneb laj c'anjel chiru laj tza re xyalbal rix lê pâbâl. Têc'ul raylal, abanan inc'a' najt têc'ul. Mich'inan êch'ôl. Cauhak ban êch'ôl toj chirix lê camic ut lâin tinq'ue êre lê k'ajcâmunquil. Chanchan nak tinq'ue lê corona nak tinq'ue lê yu'am chi junelic.\n Yâl nak junxil lâin xinc'oxla nak us xrahobtesinquileb li neque'xpâb li Jesús aj Nazaret. Lâin quinq'ueheb chi tz'apec' sa' tz'alam nabaleb laj pâbanel. Ut q'uebil incuanquil chixbânunquil a'an xbaneb li xbênil aj tij. Ut nak neque'camsîc laj pâbanel, lâin quin-oquen ajcui' chirixeb re te'camsîk. A'in quilajinbânu aran Jerusalén. Nabal sut quintakla xsac'baleb sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío. Quinpuersiheb chixmajecuanquil xc'aba' li Jesús. Xban nak c'ajo' injosk'il sa' xbêneb, quebintâke yalak bar sa' eb li jalanil tenamit re xbânunquil raylal reheb.\nCau nocotrabajic re xnumsinquil li cutan junjûnk. Nak neque'xbânu mâusilal ke, lâo nakabânu usilal reheb. Ra neque'xbânu ke li xic' neque'iloc ke ut nakacuy xnumsinquil li raylal li neque'xbânu ke.\nSa' eb li cutan a'an laj Herodes quixtiquib xrahobtesinquileb laj pâbanel.\nXinq'ue inch'ôl chixbânunquil chixjunil li chak'rab li neque'xbânu laj fariseo toj retal nak quinrahobtesiheb laj pâbanel. Chiruheb laj fariseo mâc'a' inmâc xban nak xinbânu chixjunil li tz'îbanbil sa' li chak'rab.


Bʼar kichalk li krus? Ma Us Roksinkil li Krus? | Kʼaru naxchʼolobʼ?\nMa Us Roksinkil li Krus?\nNAABʼALEBʼ li qas qiitzʼin nekeʼroxloqʼi li krus. Jun li tasal hu saʼ kaxlan aatin naxye naq li krus «reetalil ebʼ li paabʼal li nekeʼxkʼut xnaʼlebʼ li Jesus» (Enciclopedia Hispánica). Abʼan, ma us roksinkil li krus re xloqʼoninkil li Yos?\nUs xjultikankil naq li Jesus inkʼaʼ kikamk chiru jun li krus. Li xyaalal li aatin staurós saʼ Griego naraj xyeebʼal «cheʼ» malaj «xaqxookil cheʼ». Abʼan, naq keʼxjal li aatin aʼin saʼ jalan chik aatinobʼaal keʼxtzʼiibʼa choʼq krus. Jun li tasal hu naxye naq keʼaatinak chirix li staurós «maajunwa keʼraj xyeebʼal naq wank wiibʼ li cheʼ, jun xaqxo ut li jun chik qʼeeqʼo saʼ xbʼeen [...]. Saʼ [li Akʼ Chaqʼrabʼ] saʼ Griego maajunwa kitawmank naq wank wiibʼ li cheʼ» (The Companion Bible).\nEbʼ li keʼtzʼiibʼank chaq re li Santil Hu keʼroksi li aatin xýlon saʼ Griego re xchʼolobʼankil bʼar kitʼuyubʼaak li Jesus naq keʼxkamsi. Xýlon naraj xyeebʼal «cheʼ» malaj «tiikil cheʼ» (Hechos 5:30; 10:39; 13:29; Gálatas 3:13).\nJun li winq kixchʼolobʼ kʼaʼut naq kiʼoksimank tiikil cheʼ re xtʼuyubʼankilebʼ li maaʼusebʼ xnaʼlebʼ. Li winq aʼin kixye: «Maakʼaʼ chaq cheʼ bʼarwiʼ keʼtʼuyubʼaak li maaʼusebʼ xnaʼlebʼ, joʼkan naq keʼraw li oqech saʼ chʼochʼ re xtʼuyubʼankilebʼ li teʼkamsiiq saʼebʼ li naʼaj aʼan. Ebʼ li qas qiitzʼin aʼin keʼlaqʼabʼaak li ruqʼ ut ebʼ li roq, tojaʼ naq keʼklawxiik» (Das Kreuz und die Kreuzigung, Hermann Fulda).\nUt kaʼajwiʼ saʼ li Santil Hu tqataw xyaalal li naʼlebʼ aʼin. Li Apostol Pablo kixye: ‹Li Kriist koorachʼabʼ chiru xmaaʼusilahom li Chaqʼrabʼ xbʼaan naq kixkʼe ribʼ chi maaʼusilaak saʼ qakʼabʼaʼ laaʼo, joʼ naxye li Santil Hu: «Maaʼusilanbʼilaq chixjunil li tʼuytʼu chiru cheʼ»› (Gálatas 3:13). Naq li Apostol Pablo kiʼaatinak chirix li raqal aʼin, li naʼlebʼ kirisi saʼ Deuteronomio 21:22, 23 xbʼaan naq aran naxye chi tzʼaqal naq cheʼ keʼroksi re xtʼuyubʼankilebʼ li maaʼusebʼ xnaʼlebʼ ut maawaʼ krus. Li Santil Hu naxye naq «majewanbʼil» chixjunil li kitʼuyubʼaak chiru cheʼ. Maajun aj paabʼanel naxkʼe chiru rochoch reetalil li Jesus naq tʼuytʼu chiru cheʼ.\nNaq kamenaq chik li Jesus maajun rehebʼ li keʼpaabʼank re, kiroksi li krus chiru 300 chihabʼ. Abʼan, naq kinumeʼk li 300 chihabʼ jun li awabʼej aj Constantino xkʼabʼaʼ, kiʼelk chaq saʼ li bʼalaqʼil paabʼal ut kiʼok saʼ xyanqebʼ li keʼxye naq nekeʼxpaabʼ li Jesus. Chirix chik aʼan, laj Constantino kiʼok roksinkil li krus choʼq reetalil li xpaabʼal. Usta wank xyaalal naq laj Constantino kixbʼaanu aʼin, abʼan maakʼaʼ nakʼutbʼesink re, naq li krus kichalk saʼ xkʼabʼaʼ li Jesus. Li krus kichalk saʼ li bʼalaqʼil paabʼal. Jun li tasal hu rehebʼ laj Katoolk, naxye: «Ak yookebʼ roksinkil li krus naq toj maajiʼ nachalk li Jesus saʼ Ruuchichʼochʼ ut keʼroksi ajwiʼ ebʼ li inkʼaʼ nekeʼxpaabʼ li Jesus» (New Catholic Encyclopedia). Wankebʼ nekeʼxkʼoxla naq li krus kiʼoksimank re xloqʼoninkil li Saqʼe malaj re xtenqʼankilebʼ li inkʼaʼ nekeʼwank xkokʼal.\nAbʼan, kʼaʼut naq keʼok roksinkil li krus? Wankebʼ keʼxkʼoxla naq rikʼin li krus teʼoq «xpaabʼankil li Jesus», li wankebʼ saʼ li bʼalaqʼil paabʼal. Li Santil Hu naxtzʼeqtaana chixjunil li nachalk saʼ li bʼalaqʼil paabʼal (2 Corintios 6:14-18). Naxye ajwiʼ naq tento tqatzʼeqtaana chixjunil li nakʼeemank xloqʼal ut xwankil (Éxodo 20:4, 5; 1 Corintios 10:14). Joʼkan naq, ebʼ li tzʼaqal aj paabʼanel inkʼaʼ nekeʼroksi li krus re xloqʼoninkil li Yos. *\n^ párr. 1 Taataw xkomon li naʼlebʼ chirix li krus saʼ li tasal hu, Razonamiento a partir de las Escrituras, saʼebʼ li perel 91-95, rehebʼ laj Testiiw re li Jehobʼa.


Chiru xchʼemelal Simaco saʼ Salmo 69:31 wank xkʼabʼaʼ li Yos ut kitzʼiibʼamank tana chiruhebʼ li chihabʼ 200 ut 400\nEbʼ laj Testiiw re li Jehobʼa chiru naabʼal chihabʼ keʼroksi, keʼrisi ut keʼxjekʼi jalan jalanq li Santil Hu. Abʼanan xkʼeemank reetal naq naʼajmank xyiibʼankil jun chik li Santil Hu, re naq li qas qiitzʼin teʼxtaw chi tzʼaqal «li yaal», ut aʼan li naraj li Yos (1 Timoteo 2:3, 4). Joʼkan naq, saʼ li chihabʼ 1950 xeʼok xkʼuubʼankil wiibʼ oxibʼ xtasalil li Santil Hu Traducción del Nuevo Mundo saʼ Ingles ut moko chʼaʼaj ta xtawbʼal ru. Naq keʼxnumsi li Santil Hu aʼin saʼ jalan jalanq chi aatinobʼaal, keʼxbʼaanu chi tzʼaqal re ru. Naxqʼax ru 130 chi aatinobʼaal keʼxnumsi wiʼ li Santil Hu.\nKiʼajmank naq li Santil Hu moko chʼaʼajkaq ta xtawbʼal ru. Naq nanumeʼk li chihabʼ ebʼ li aatinobʼaal nekeʼjalaak, joʼkan naq saʼ naabʼal chi Santil Hu wankebʼ li aatin chʼaʼaj xtawbʼalebʼ ru. Naq kitawmank xtasalil ebʼ li Santil Hu, keʼxkʼe reetal naq tzʼaqal re ru li naʼlebʼ wank chisaʼ, chanchan li kitzʼiibʼamank chalen chaq saʼ xtiklajik. Ut aʼan kitenqʼank re naq ttawmanq ru li naxye saʼ Hebreo, saʼ Arameo ut saʼ Griego.\nKiʼajmank naq inkʼaʼ teʼxjal li naxye li Santil Hu. Li nekeʼxkʼuubʼ li Santil Hu saʼ jalan chik chi aatinobʼaal moko kanabʼanbʼilebʼ ta naq teʼxjal ru junaq li naʼlebʼ chi moko teʼxkʼe xtzʼaqobʼ junaq li aatin, tento bʼan teʼxtzʼiibʼa joʼ chanru kitzʼiibʼamank chaq li Santil Hu saʼ xtiklajik. Abʼanan, saʼ naabʼal ut saʼ jalan jalanq chi Santil Hu moko kʼeebʼil ta chik xkʼabʼaʼ li Qaawaʼ Jehobʼa.\nKiʼajmank naq li Santil Hu tixkʼe xloqʼal li Yos. (2 Samuel 23:2.) Naq keʼxkʼuubʼ li Santil Hu Traducción del Nuevo Mundo, keʼxtzʼiibʼa 7.000 sut tana xkʼabʼaʼ li Jehobʼa joʼ chanru kitzʼiibʼamank chalen chaq saʼ xtiklajik, taqʼa wank jun li eetalil chirix aʼin (Salmo 83:18, TNM). Naabʼalebʼ nekeʼwulak chiru rilbʼal xsaʼ li Santil Hu aʼin xbʼaan naq li keʼkʼuubʼank re, keʼroksi naabʼal chihabʼ re xtzʼilbʼal chanru teʼxtzʼiibʼa chi tzʼaqal re ru xkʼaʼuxl li Yos. Usta maakʼaʼ li Santil Hu aʼin saʼ laawaatinobʼaal, us naq taatzol aawibʼ rilbʼal xsaʼ li Raatin li Yos wulaj wulaj (Josue 1:8; Salmo 1:2, 3).\nKʼaʼut kiʼajmank naq tkʼuubʼamanq jun chik li Santil Hu?\nKʼaru tento teʼxbʼaanu wulaj wulaj ebʼ li nekeʼraj xnawbʼal li Rajom li Yos?\nLi Santil Hu saʼ kaxlan aatin Traducción del Nuevo Mundo naxye: «Re naq teʼxnaw naq laakʼabʼaʼ aʼan Jehobʼa ut kaʼajwiʼ laaʼat Nim Laawankil saʼ xbʼeen chixjunil li Ruuchichʼochʼ» (Salmo 83:18). Chaawil ebʼ li perel 195 toj saʼ li 197 re li tasal hu Kʼaru tzʼaqal naxchʼolobʼ li Santil Hu?, bʼarwiʼ naxchʼolobʼ kʼaʼut naq saʼ naabʼal chi Santil Hu moko wank ta chik li xkʼabʼaʼ li Yos.\nKʼaʼut ebʼ laj Testiiw re li Jehobʼa Keʼxyiibʼ jun chik li Santil Hu?


SAN LUCAS 12 KEK - Ma̱cˈaˈ naru xba̱nunquil chi mukmu - Bible Gateway\nSAN LUCAS 12 Kekchi (KEK)\nMa̱cˈaˈ naru xba̱nunquil chi mukmu chi incˈaˈ ta ta̱naˈekˈ\n12 Nak yo̱queb chi chˈutla̱c li qˈuila mil chi tenamit, yo̱queb chixtiquisinquil ribeb. Li Jesús qui‑oc chi a̱tinac riqˈuineb lix tzolom xbe̱n cua ut quixye: ―Me̱ba̱nu joˈ nequeˈxba̱nu laj fariseo. Aˈaneb aj caˈpacˈal u. 2 Ma̱cˈaˈ naru na‑uxman chi mukmu chi incˈaˈ ta ta̱cˈutu̱nk. Ma̱cˈaˈ cuan chi mukmu chi incˈaˈ ta ta̱naˈekˈ. 3 Ma̱cˈaˈ naru nayeman saˈ cab chi mukmu chiru kˈojyi̱n chi incˈaˈ ta ta̱e̱lk resil chi cutanquil. Ut ma̱cˈaˈ naru nayeman chi hasbanbil saˈ cab chi incˈaˈ ta ta̱abi̱k resil yalak bar.\nCaˈaj cuiˈ li Dios tento xxucuanquil ru\n4 Ex cuami̱g, la̱in ninye e̱re nak mexxucuac chiruheb li ani teˈraj camsi̱nc e̱re xban nak ma̱cˈaˈ naru teˈxba̱nu riqˈuin le̱ ra̱m. 5 La̱in tinye e̱re ani li tento te̱xucua ru. Chexucua̱k ru li Dios li naru ta̱risi xyuˈam li junju̱nk ut cuan xcuanquil chixtaklanquil li a̱mej saˈ xbalba. Aˈan li tento te̱xucua ru. 6 ¿Ma incˈaˈ ta biˈ nacˈayi̱c o̱b chi tzentzeyul chi cuib centavo? Kˈaxal cubenak xtzˈak, abanan ma̱ jun reheb aˈan nasach saˈ xchˈo̱l li Dios. 7 Joˈcan ajcuiˈ li rismal le̱ jolom ajlanbileb chixjunil xban li Dios. Joˈcan nak mexxucuac chiruheb li xicˈ nequeˈiloc e̱re xban nak la̱ex kˈaxal terto e̱tzˈak chiruheb nabal chi tzentzeyul. 8 La̱in tinye e̱re nak li ani naxye chiruheb li tenamit nak niquinixpa̱b, la̱in tinye chiruheb lix ángel li Dios nak aˈan cualal incˈajol. 9 Ut li ani ta̱tzˈekta̱na̱nk cue chiruheb li tenamit, la̱in tintzˈekta̱na ajcuiˈ aˈan chiruheb lix ángel li Dios. 10 Li ani ta̱hobok cue la̱in li Cˈajolbej, ta̱cuyekˈ xma̱c xban li Dios. Abanan li ani ta̱majecua̱nk re li Santil Musikˈej incˈaˈ ta̱cuyekˈ xma̱c. 11 Nak texcˈamekˈ chiruheb li nequeˈtaklan saˈ li cab li nequeˈxchˈutub cuiˈ ribeb laj judío, malaj ut chiruheb laj rakol a̱tin ut chiruheb li cuanqueb saˈ xcuanquil, incˈaˈ yo̱kex chixcˈoxlanquil li cˈaˈru texsume̱nk cuiˈ malaj ut li cˈaˈru te̱ye, 12 xban nak li Santil Musikˈej tixcˈutbesi che̱ru saˈ li ho̱nal aˈan chanru texsume̱nk cuiˈ, chan li Jesús.\nIncˈaˈ us nak junes li kabiomal takacˈoxla\n13 Jun li cui̱nk quia̱tinac chak saˈ xya̱nkeb li qˈuila tenamit ut quixye re li Jesús: ―At tzolonel, ye re li cuas nak xjachak li jun cablal li quicanaba̱c chokˈ ke ut xqˈuehak cue li joˈ qˈuial tintzˈak la̱in, chan. 14 Aˈut li Jesús quixye re: ―At cui̱nk, la̱in incˈaˈ xakabanbilin chi rakoc a̱tin saˈ e̱be̱n chi moco xakabanbilin chixjachinquil le̱ jun cablal. 15 Ut quixye ajcuiˈ reheb chixjunileb li cuanqueb aran: ―Qˈuehomak retal li cˈaˈru te̱ba̱nu. Incˈaˈ yo̱kex chixrahinquil ru li biomal, xban nak moco riqˈuin ta kabiomal yoˈyo̱co, chan. 16 Ut quixye ajcuiˈ jun li jaljo̱quil ru a̱tin reheb. Quixye: ―Cuan jun li cui̱nk biom. Cuan jun xchˈochˈ cha̱bil ut nabal li acui̱mk na‑el chi saˈ. 17 Qui‑oc chixcˈoxlanquil ut quixye saˈ xchˈo̱l, “¿Cˈaˈru tinba̱nu? Ma̱cˈaˈ chic xnaˈaj li ru li cuacui̱mk”, chan. 18 Ut quixye, “Ninnau cˈaˈru tinba̱nu. Tinpoˈ li rochochil li ru li cuacui̱mk li cuanqueb. Ut tinyi̱b chic jalan ni̱nk chokˈ re̱kaj. Ut chi saˈ aˈan tinxoc chixjunil li ru li cuacui̱mk joˈ ajcuiˈ chixjunil li cˈaˈru cuan cue.” 19 Ut tinye: “Us xak cue. Cuan nabal cˈaˈru cue xocxo inban re tinnumsi nabal chihab. Anakcuan tinhila̱nk, tincuaˈak, tin‑ucˈak, ut ta̱sahokˈ saˈ inchˈo̱l”, chan. 20 Abanan li Dios quixye re, “Abi, at jip aj cui̱nk. Chiru a kˈojyi̱n aˈin tatca̱mk. Ut chixjunil li xocxo a̱ban, ¿ani aj e ta̱cana̱k cuiˈ?” 21 La̱in ninye e̱re: joˈcaˈin naxcˈul li naxcˈu̱la xbiomal saˈ ruchichˈochˈ ut riqˈuin li Dios ma̱cˈaˈ xbiomal, chan li Jesús.\nMe̱cˈoxla chanru nak te̱numsi li cutan junju̱nk\n22 Ut li Jesús quixye reheb lix tzolom: ―Mixic e̱chˈo̱l chixcˈoxlanquil chanru nak te̱numsi li cutan junju̱nk, chi moco riqˈuin li cˈaˈru te̱tzaca chi moco riqˈuin lix tikibanquil e̱rib. 23 Li kayuˈam, aˈan kˈaxal lokˈ chiru li katzacae̱mk. Ut li katibel, aˈan kˈaxal lokˈ chiru li kakˈ. 24 Cheqˈuehak retal li xul li nequeˈrupupic chiru choxa. Eb aˈan incˈaˈ nequeˈau, chi moco nequeˈkˈoloc, chi moco nequeˈxxoc xcuaheb chi moco cuan xcˈulanquil xtzacae̱mkeb. Abanan li Dios naxqˈue xtzacae̱mkeb. ¿Ma tojaˈ ta chic la̱ex incˈaˈ tixqˈue e̱tzacae̱mk? 25 ¿Ani e̱re la̱ex ta̱ru̱k tixtik ru lix yuˈam usta naxtacuasi rib xcˈoxlanquil? 26 Cui incˈaˈ nequexru xba̱nunquil li cˈaˈak re ru aˈin, ¿cˈaˈut nak nequetacuasi e̱rib chixcˈoxlanquil? 27 Qˈuehomak retal li utzˈuˈuj chanru nak nequeˈqˈui chi incˈaˈ nequeˈcˈanjelac chi moco nequeˈquemoc. Aˈut la̱in tinye e̱re, usta cˈajoˈ xchakˈal ru lix tikibanquil laj Salomón, abanan incˈaˈ quixtau xchakˈal ru li utzˈuˈuj aˈin. 28 Ut cui li Dios naxqˈue lix chˈinaˈusal li pim li cuan junpa̱t ajcuiˈ ut cuulaj qˈuebilak saˈ xam, ¿ma tojaˈ ta chic la̱ex incˈaˈ textikib? La̱ex incˈaˈ nequexpa̱ban chi tzˈakal. 29 Joˈcan ut nak incˈaˈ yo̱k e̱cˈaˈux chirix le̱ cua e̱rucˈa. 30 Le̱ yucuaˈ li cuan saˈ choxa naxnau li cˈaˈru nequeraj ru. Li incˈaˈ nequeˈxpa̱b li Dios, caˈaj cuiˈ lix tzacae̱mkeb nequeˈxcˈoxla. 31 Abanan la̱ex te̱sicˈ lix nimajcual cuanquilal li Dios ut chixjunil li cˈaˈak re ru aˈin talajqˈuehekˈ e̱re chokˈ xtzˈakob.\nQˈuehomak e̱chˈo̱l chirix li biomal cuan saˈ choxa\n32 Mexxucuac ex cualal incˈajol. Usta incˈaˈ qˈuihex, abanan le̱ yucuaˈ cuan saˈ choxa cˈojcˈo xchˈo̱l chixqˈuebal e̱re lix nimajcual cuanquilal. 33 Cˈayihomak li cˈaˈru cuan e̱re ut sihomak reheb li ma̱cˈaˈ cuan reheb re nak cua̱nk e̱biomal saˈ choxa. Aran incˈaˈ na‑oc laj e̱lkˈ chi elkˈac chi moco namaxen. Qˈuehomak e̱chˈo̱l chirix li biomal li incˈaˈ na‑osoˈ. 34 Joˈcan nak chenauhak nak bar cuan cuiˈ le̱ biomal, aran ajcuiˈ cua̱nk le̱ cˈaˈux.\nYoˈon cua̱nkex chiroybeninquil lix cˈulunic li Ka̱cuaˈ\n35 Checauresihak e̱rib. Yo̱kex chiroybeninquil li Ka̱cuaˈ. Chanchanakex li mo̱s li lochlo xxam ut yo̱ chiroybeninquil lix patrón. 36 Chanchanakex li mo̱s li yo̱queb chiroybeninquil lix patroneb nak ta̱sukˈi̱k chak saˈ junak sumla̱c. Nak tixtochˈ li puerta, saˈ junpa̱t teˈxte chiru. 37 Us xak reheb li mo̱s li yo̱queb chiroybeninquil lix patroneb. Nak ta̱cuulak li patronej, tixtauheb chi ajo̱queb ru. Relic chi ya̱l ninye e̱re li patronej tixcauresi rib ut tixchunubeb lix mo̱s saˈ me̱x ut aˈan ajcuiˈ ta̱qˈuehok re lix tzacae̱mkeb. 38 Us xak reheb li mo̱s li yo̱keb chiroybeninquil lix patrón, usta tuktu kˈojyi̱n malaj ut sake̱uc re ta̱cuulak. 39 Cheqˈuehak retal aˈin: Cui ta naxnau li yucuaˈbej saˈ li cab jokˈe ho̱nal re li kˈojyi̱n tol‑e̱lk laj e̱lkˈ, ta̱yoˈlek raj ut incˈaˈ raj tixcanab chi elkˈac li cˈaˈru cuan saˈ li rochoch. 40 Joˈcan ajcuiˈ la̱ex yoˈon cua̱nkex chi oybeni̱nc xban nak incˈaˈ nequenau jokˈe ho̱nal tincuulak la̱in li Cˈajolbej. Tincuulak chi ma̱cˈaˈ saˈ e̱chˈo̱l, chan li Jesús. 41 Laj Pedro quixye re li Jesús: ―At Ka̱cuaˈ, ¿ma caˈaj cuiˈ ke la̱o xaye li jaljo̱quil ru a̱tin aˈan, malaj ut reheb ajcuiˈ chixjunileb li tenamit?― 42 Ut li Ka̱cuaˈ quixye re: ―Li mo̱s li cuan xnaˈleb ut cha̱bil, aˈan li ta̱qˈuehekˈ xcuanquil xban lix patrón saˈ xbe̱neb li rech mo̱sil. Aˈan chic ta̱qˈuehok re xtzacae̱mkeb saˈ x‑o̱ril. 43 Us xak re li mo̱s li yo̱k chixba̱nunquil lix cˈanjel saˈ xya̱lal nak ta̱cˈulu̱nk lix patrón. 44 Relic chi ya̱l tinye e̱re nak li patrón aˈan, tixkˈaxtesi sa rukˈ chixjunil lix jun cablal. 45 Abanan cui li mo̱s aˈan incˈaˈ us lix naˈleb, tixye saˈ xchˈo̱l, “Lin patrón ta̱ba̱yk chi cˈulu̱nc”. Ut ta̱oc chixsacˈbaleb li rech mo̱sil joˈ cui̱nk joˈ ixk ut ta̱oc chi cuaˈac, chi ucˈac ut chi cala̱c. 46 Ma̱cˈaˈak saˈ xchˈo̱l nak ta̱cˈulu̱nk lix patrón. Ut lix patrón tixqˈue chixtojbal rix lix ma̱c ut tixtakla saˈ xya̱nkeb li incˈaˈ useb xnaˈleb. 47 Li mo̱s li naxnau cˈaˈru naraj lix patrón ut chi ti̱c ma̱cˈaˈ naxba̱nu, li jun aˈan ta̱saqˈuekˈ chi cau. 48 Abanan li mo̱s li incˈaˈ naxba̱nu li us xban nak incˈaˈ naxnau cˈaˈru naraj lix patrón, li jun aˈan tixcˈul ajcuiˈ xtojbal xma̱c. Abanan caˈchˈin ajcuiˈ chiru li tixcˈul li naxnau li cˈaˈru naraj lix patrón. Li ani naxnau xya̱lal, mas cuiˈchic nabal li i̱k cuan saˈ xbe̱n. Ut li ani cuan xnaˈleb chi us, mas cuiˈchic li i̱k cuan saˈ xbe̱n chiru li jun li ma̱cˈaˈ xnaˈleb, chan.\nNacuan chˈaˈajquilal nak junak naxpa̱b li Cristo\n49 Li Jesús quixye ajcuiˈ: ―Chanchan li xinqˈue xam saˈ ruchichˈochˈ nak xinchal la̱in xban nak saˈ incˈabaˈ la̱in nabal li chˈaˈajquilal ta̱cua̱nk. Nacuaj ta ac xnumeˈ li chˈaˈajquilal aˈin. 50 Abanan tento tincˈul jun li cubi haˈ xbe̱n cua. Ut li cubi haˈ, aˈan li nimla raylal li tincˈul. Ut yo̱kin chiroybeninquil li ho̱nal aˈan chi ra saˈ inchˈo̱l toj ta̱cuulak xkˈehil nak ta̱cˈulma̱nk. 51 Ma̱re la̱ex nequecˈoxla nak junes tuktu̱quil usilal xincˈam chak saˈ ruchichˈochˈ. Incˈaˈ. Ta̱cua̱nk ajcuiˈ nabal li chˈaˈajquilal. 52 Chalen anakcuan incˈaˈ chic sa teˈcua̱nk li ju̱nk cabal saˈ rochocheb xban nak cuan li teˈpa̱ba̱nk cue ut cuan incˈaˈ. Ma̱re cuan o̱b chi cristian saˈ li jun cabal. Oxib xicˈ teˈril li cuib chic. Ut li cuib xicˈ teˈril li oxib chic. 53 Li yucuaˈbej xicˈ ta̱ril li ralal, ut li alalbej xicˈ ta̱ril lix yucuaˈ. Li naˈbej xicˈ ta̱ril lix coˈ ut li coˈbej xicˈ ta̱ril lix naˈ. Ut li naˈbej xicˈ ta̱ril li ralib ut li alibej xicˈ ta̱ril lix naˈ lix be̱lom. 54 Li Jesús quixye ajcuiˈ reheb li qˈuila tenamit: ―Nak nequeril nak yo̱ chi cha̱lc li chok bar na‑oc cuiˈ li sakˈe, nequeye, “Ho̱n naxqˈue hab”, chanquex. Ut ya̱l ajcuiˈ nak naxqˈue li hab. 55 Ut joˈcan ajcuiˈ nak nachal li ikˈ saˈ li sur. Nequeye, “Tik ru li cutan tixqˈue anakcuan,” chanquex. Ut ya̱l ajcuiˈ nak naxqˈue li tik. 56 La̱ex aj caˈpacˈal u. Nequenau xqˈuebal retal ru li choxa ut li ruchichˈochˈ. Abanan caˈaj cuiˈ aˈan nequenau rilbal. Incˈaˈ nequeqˈue retal li yo̱ chi cˈulma̱nc saˈ eb li cutan aˈin. 57 ¿Cˈaˈut nak incˈaˈ nequeqˈue retal cˈaˈru li us te̱ba̱nu? 58 Nak yo̱quex chi xic riqˈuin laj rakol a̱tin, yi̱bomak ru le̱ chˈaˈajquil saˈ junpa̱t riqˈuin li xicˈ na‑iloc a̱cue nak toj ma̱jiˈ nequexcuulac. Cui incˈaˈ nacacˈam a̱cuib saˈ usilal chi junpa̱t, laj rakol a̱tin tatxtakla sa tzˈalam. 59 La̱in ninye a̱cue nak incˈaˈ tat‑e̱lk aran cui incˈaˈ ta̱toj chixjunil li joˈ qˈuial teˈxpatzˈ a̱cue, chan li Jesús.


ROMANOS 3 KEK - ¿Cˈaˈru rusil li cua̱nc chokˈ aj - Bible Gateway\nROMANOS 3 Kekchi (KEK)\n3 ¿Cˈaˈru rusil li cua̱nc chokˈ aj judío? Ut, ¿cˈaˈru rajbal xcˈulbal li circuncisión? 2 Li cua̱nc chokˈ aj judío, aˈan aˈin li rusil: nak li Dios quixqˈue li ra̱tin reheb xbe̱n cua. 3 Cuanqueb laj judío incˈaˈ queˈxba̱nu li quixye li Dios. ¿Ma yal saˈ xma̱queb ta biˈ aˈan nak li Dios incˈaˈ tixqˈue li quixyechiˈi? 4 ¡Ma̱ jokˈe biˈan! Li Dios ya̱l naa̱tinac usta chixjunileb li cristian aj ticˈtiˈeb. Joˈ tzˈi̱banbil saˈ li Santil Hu li quixye laj David re li Dios. Quixye chi joˈcaˈin: Junelic ya̱l nacata̱tinac. Usta nacateˈxkˈaba, aban ma̱cˈaˈ a̱ma̱c. 5 Cuanqueb nequeˈyehoc nak riqˈuin li ma̱usilal nacˈutun chi us li rusilal li Dios. Joˈcan nak us xba̱nunquil li ma̱usilal re nak ta̱cˈutu̱nk xcha̱bilal li Dios. Incˈaˈ us cui li Dios nocoxqˈue chi xtojbal li kama̱c, chanqueb. Aban ma̱cuaˈ aˈan li naxye li Dios. Incˈaˈ naru nakaye nak incˈaˈ toxqˈue chixtojbal li kama̱c xban nak nakanau nak ti̱c xchˈo̱l li Dios. Joˈcan nak tixqˈue chixtojbal xma̱c laj ma̱c. 6 Relic chi ya̱l nak ti̱c xchˈo̱l li Dios. Cui ta incˈaˈ, ¿chan raj ru nak tixrak a̱tin saˈ xbe̱neb li cuanqueb saˈ ruchichˈochˈ? 7 Ut cuanqueb ajcuiˈ li nequeˈyehoc nak riqˈuin li ticˈtiˈic nequeˈxba̱nu, ta̱qˈuehekˈ xcuanquil li ya̱l li naxye li Dios ut kˈaxal cuiˈchic ta̱lokˈoni̱k ru li Dios. Ut cui riqˈuin li katicˈtiˈ nalokˈoni̱c ru li Dios, ¿cˈaˈut nak naxye nak la̱o aj ma̱c chi joˈcanan? 8 Us cui nakaba̱nu li ma̱usilal re nak ta̱nima̱k xlokˈal li Dios, chanqueb. ¿Cˈaˈru nequeye la̱ex? ¿Ma takaba̱nu li incˈaˈ us re nak ta̱nima̱k xlokˈal li Dios? Ma̱ jaruj ta̱ru̱k ta̱qˈuema̱nk xlokˈal li Dios riqˈuin li kama̱usilal. Cuan li nequeˈyehoc nak aˈan aˈin li tijleb ninchˈolob xya̱lal, abanan moco joˈcan ta li yo̱quin chixyebal. Li nequeˈyehoc re aˈan xcˈulubeb nak teˈxtoj rix lix ma̱queb.\nMa̱ ani ti̱c xchˈo̱l\n9 ¿Cˈaˈru takaye chirix aˈin? ¿Ma kˈaxal cha̱bilo ta biˈ la̱o aj judío chiruheb li ma̱cuaˈeb aj judío? Relic chi ya̱l nak incˈaˈ. Chikajunilo ban la̱o aj ma̱co, la̱o aj judío joˈqueb ajcuiˈ li ma̱cuaˈeb aj judío. 10 Joˈ tzˈi̱banbil saˈ li Santil Hu:\nMa̱ ani ti̱c xchˈo̱l chiru li Dios. Yal ta jun.\n11 Ma̱ ani nataˈoc ru li xya̱lal. Ma̱ ani naraj xsicˈbal li Dios.\n12 Chixjunileb xeˈxtzˈekta̱na li Dios, ut jun xiquiqueb nak xeˈxba̱nu li ma̱usilal. Joˈcan nak ma̱ jun naba̱nun re li us. Yal ta jun.\n13 Cˈajoˈ xyibal ru nequeˈa̱tinac. Chanchan xchuhil li camenak saˈ li mukleba̱l. Ut junes balakˈi̱nc nequeˈxba̱nu. Li cˈaˈak re ru nequeˈxye chanchan xmay cˈantiˈ li nacamsin.\n14 Riqˈuin xtzˈu̱maleb re nequeˈmajecuan ut junes xicˈ aj a̱tin na‑el saˈ reheb.\n15 Saˈ junpa̱t nequeˈchal xjoskˈil. Nequeˈxrahobtesi ut nequeˈxcamsi li ras ri̱tzˈin.\n16 Yalak bar nequeˈxic junes raylal ut ra xi̱cˈ nequeˈxba̱nu chak reheb li ras ri̱tzˈin.\n17 Ut incˈaˈ nequeˈcuan saˈ usilal. Junes pletic nequeˈxba̱nu.\n18 Incˈaˈ nequeˈxxucua ru li Dios chi moco nequeˈx‑oxlokˈi.\n19 Nakanau nak chixjunil li tzˈi̱banbil saˈ li chakˈrab, aˈan reheb li cuanqueb rubel xcuanquil li chakˈrab. Aˈan aj e nak cuan li chakˈrab re nak chixjunileb teˈxnau nak cuanqueb xma̱c ut ma̱cˈaˈ chic naru teˈxye, re teˈxcol cuiˈ rib chiru li Dios nak ta̱rakekˈ a̱tin saˈ xbe̱neb. 20 Ma̱ jun ti̱c xchˈo̱l chiru li Dios yal riqˈuin xba̱nunquil li cˈaˈru naxye li chakˈrab. Li chakˈrab nacˈanjelac re xcˈutbal chiku nak la̱o aj ma̱c.\nRiqˈuin li kapa̱ba̱l nati̱coˈ li kachˈo̱l\n21 Li Dios quixcˈutbesi chiku chanru nak ta̱ru̱k ta̱ti̱cokˈ li kachˈo̱l. Moco riqˈuin ta xba̱nunquil li cˈaˈru naxye li chakˈrab. Chˈolobanbil li xya̱lal xban li chakˈrab ut xbaneb ajcuiˈ li profeta nak ma̱cuaˈ riqˈuin xba̱nunquil li cˈaˈru naxye li chakˈrab ta̱ti̱cokˈ li kachˈo̱l chiru li Dios. 22 Ta̱ti̱cobresi̱k ban li kachˈo̱l chiru li Dios riqˈuin xpa̱banquil li Ka̱cuaˈ Jesucristo. Chixjunileb li teˈpa̱ba̱nk re, li Dios tixti̱cobresi lix chˈo̱leb. Moco jalan ta li junju̱nk chiru li Dios. 23 Chixjunileb xeˈma̱cob ut incˈaˈ nequeˈxcˈul li lokˈal li naxqˈue li Dios. 24 Ut xban li rusilal li Dios, chixjunileb li nequeˈpa̱ban, nequeˈxma̱tani xti̱quilal xchˈo̱leb saˈ xcˈabaˈ li Ka̱cuaˈ Jesucristo laj Colonel. 25 Li Dios quixtakla chak li Ka̱cuaˈ Jesucristo chi ca̱mc re xcuybal xma̱queb li teˈpa̱ba̱nk re. Riqˈuin li quixba̱nu quicˈutun lix ti̱quilal xchˈo̱l li Dios. Xban lix nimal xcuyum, incˈaˈ quixqˈue saˈ xchˈo̱l lix ma̱queb li tenamit li queˈma̱cob chak junxil. 26 Ut anakcuan saˈ eb li cutan aˈin, nacˈutun lix ti̱quilal xchˈo̱l li Dios riqˈuin nak naxti̱cobresi xchˈo̱l li ani napa̱ban saˈ xcˈabaˈ li Jesucristo. 27 ¿Cˈaˈru takanimobresi cuiˈ kib? Ma̱cˈaˈ. Incˈaˈ naru takanimobresi kib xban nak ma̱cuaˈ riqˈuin xba̱nunquil li naxye li chakˈrab nati̱coˈ li kachˈo̱l. Nati̱coˈ ban li kachˈo̱l riqˈuin xpa̱banquil li Cristo. 28 Nakanau nak ta̱ti̱cokˈ li kachˈo̱l riqˈuin xpa̱banquil li Cristo. Ma̱cuaˈ riqˈuin xba̱nunquil li naxye li chakˈrab. 29 ¿Ma caˈaj cuiˈ eb laj judío teˈcolekˈ xban li Dios? Incˈaˈ. Li Dios tixcoleb ajcuiˈ li ma̱cuaˈeb aj judío. 30 Nakanau nak jun ajcuiˈ li Dios. Ut aˈan naxti̱cobresi xchˈo̱leb laj judío xban lix pa̱ba̱leb joˈ ajcuiˈ li ma̱cuaˈeb aj judío. 31 ¿Ma nakasach xcuanquil li chakˈrab xban xpa̱banquil li Cristo? Incˈaˈ. Riqˈuin ban xpa̱banquil li Cristo yo̱co chixqˈuebal xcuanquil li chakˈrab.


Kiwulak li Sikʼbʼil Ru | Li Santil Hu ut li wank chisaʼ\nCHAAWIL SAʼ Bashkir Q’eqchi’ afrikáans albanés alemán amárico asamés azerí azerí (alfabeto cirílico) bajo alemán bassa de camerún batak (toba) becol bengalí birmano boulou búlgaro cabilé camboyano cebuano checo chichewa chino (tradicional) chino simplificado chitumbuka chiyao chol cingalés coreano criollo de las seychelles croata danés digor duala efik endonga eslovaco esloveno español estonio feroés finlandés francés fulbé de camerún galés georgiano griego groenlandés guaraní gujarati hebreo hiligaynon hindi hmong holandés húngaro ilocano indonesio inglés irlandés islandés italiano japonés kayin sgaw kazajo kiniaruanda kirguís kirundi konkani (alfabeto devanagari) konkani (alfabeto latino) kurdo (alfabeto árabe) kurdo kurmanyí del Cáucaso kwanyama lao lengua de señas argentina lengua de señas colombiana lengua de señas ecuatoriana lengua de señas mexicana lengua de señas venezolana lengua de signos española lenguaje de señas americano lenguaje de señas australiano lenguaje de señas brasileño lenguaje de señas checo lenguaje de señas chino lenguaje de señas coreano lenguaje de señas cubano lenguaje de señas de quebec lenguaje de señas estonio lenguaje de señas finlandés lenguaje de señas griego lenguaje de señas holandés lenguaje de señas indonesio lenguaje de señas italiano lenguaje de señas japonés lenguaje de señas malgache lenguaje de señas nicaragüense lenguaje de señas peruano lenguaje de señas polaco lenguaje de señas portugués lenguaje de señas ruso lenguaje de señas zimbabuense letón macedonio malayo malayálam malgache maltés mam mapudungún maratí maya mazahua mazateco de Huautla mixteco de huajuapan mizo mongol mískito navajo nepalés ngäbere (o guaymí) nias noruego náhuatl de guerrero náhuatl de la huasteca náhuatl del centro osético otomí del valle del Mezquital pangasinán panjabí persa polaco portugués purépecha quechua ancashino quechua ayacuchano quechua cuzqueño quiché romaní del sur de Grecia rumano ruso sena serbio serbio (alfabeto latino) shona somalí sranangtongo suajili suati sueco tagalo tai tamil tarahumara tayik telugu tigriña tivo tlapaneco tojolabal totonaco tseltal tsonga tsotsil tsuana turco turcomano tártaro ucraniano udmurto uhobo uigur (alfabeto cirílico) urdu uzbek (roman) uzbeko vendal vietnamita waray-waray xhosa yoruba zapoteco del istmo zapoteco re lachiguiri zulú árabe\nKiwulak li Sikʼbʼil Ru\nLi Jehobʼa kixye naq li Jesus laj Nazaret aʼan li Sikʼbʼil Ru\nCHANRU tnawmanq raj ani li Sikʼbʼil Ru? Li Yos kixtenqʼahebʼ li qas qiitzʼin chi xnawbʼal aʼin. Ak kaahibʼ siʼeent chihabʼ xtzʼiibʼankil li Santil Hu li nawbʼil ru joʼ Najter Chaqʼrabʼ naq li anjel Gabriel kixkʼut ribʼ chiru li xMaria jun li ixqaʼal li wank chaq Nazaret saʼ xteepal Galilea. Li anjel Gabriel kixye re xMaria naq twanq xkʼuulaʼal. Usta maajiʼ nawank rikʼin winq, tkanaaq saʼ yuʼam saʼ xkʼabʼaʼ li santil musiqʼej. Li kʼuulaʼal aʼin, aʼan li Awabʼej li kiyeemank chaq naq tjolominq chi junelik. Abʼanan li Yos tixnumsi raj saʼ xsaʼ li xMaria li xyuʼam li Ralal naq toj maajiʼ nachalk saʼ Ruuchichʼochʼ.\nLi xMaria kixkʼulubʼa chi anchal xchʼool li kiyeheʼk re. Li Yos kixtaqla jun li anjel re xchʼolobʼankil chiru laj Jose li kikʼulmank, tojaʼ naq kisumlaak rikʼin li xMaria. Abʼan qajultikaq naq kiyeemank chaq naq li Sikʼbʼil Ru tyoʼlaaq Belen ut inkʼaʼ saʼ Nazaret (Miqueas 5:2). Abʼan, chanru ttzʼaqloq aʼin wi moko nachʼ ta wankebʼ, 140 kilometros tana xyanqebʼ?\nMoqon chik, jun li awabʼej re Roma kixkʼe jun li chaqʼrabʼ re naq chixjunilebʼ li poyanam teʼxik xtzʼiibʼankil ribʼebʼ bʼarwiʼ keʼyoʼlaak chaq. Li xkomonebʼ laj Jose ut li xMaria ebʼ aj Belen. Joʼkan naq, kohebʼ saʼ li tenamit aʼin naq ak yoʼlaak re li xkʼuulaʼal (Lucas 2:3). Li Jesus kiyoʼlaak saʼ xnaʼajebʼ li xul ut keʼxtolobʼ saʼ xnaʼajebʼ xwa li xul. Ut naabʼalebʼ xkʼihal li anjel keʼxkʼut ribʼ re xyeebʼal rehebʼ laj kʼaakʼalenel karneer naq xyoʼlaak li Sikʼbʼil Ru malaj li Kriist.\nAbʼan moko kaʼaj tawiʼ aʼanebʼ teʼyehoq raj re, naq li Jesus aʼan li Sikʼbʼil Ru. Laj Isaias li propeet kixye chaq naq jun li winq yooq chaq xkʼeebʼal resil li kʼanjel li tixbʼaanu li Kriist (Isaias 40:3). Li winq aʼan laj Juan, laj Kubʼsihom Haʼ. Joʼkan naq, saʼ jun kutan naq kiril ru li Jesus, kixye: «Waheʼ li xKarneer li Yos li naxkuy xmaak li ruuchichʼochʼ». Saʼ junpaat ebʼ li xtzolom laj Juan keʼok choʼq xtzolom li Jesus. Jun rehebʼ kixye: «Xqataw li Mesiiy» (Juan 1:29, 36, 41).\nAbʼan ok re chi kʼulmank jun li nimla naʼlebʼ. Naq laj Juan kixsubʼ saʼ haʼ li Jesus, li Jehobʼa kiroksi li xsantil musiqʼej re xaqabʼankil joʼ li Sikʼbʼil Ru ut kixye: «Aʼan aʼin li walal raaro inbʼaan; rikʼin aʼin nasahoʼk inchʼool» (Mateo 3:16, 17). Tojaʼ naq kinawmank ani li Sikʼbʼil Ru!\nAbʼan, joqʼe kikʼulmank aʼin? Saʼ li chihabʼ 29 kitzʼaqlok ru li 483 chihabʼ li kixye chaq laj Daniel. Wank naabʼal li eetalil abʼan aʼin wiibʼ oxibʼ ajwiʼ rehebʼ li eetalil li naxkʼut chi tzʼaqal naq li Jesus aʼan li Sikʼbʼil Ru. Abʼanan, chirix kʼaru raj t-aatinaq naq wanq arin saʼ Ruuchichʼochʼ?\n(Isinbʼil chaq saʼ Mateo tasal 1-3, saʼ Marcos tasal 1, saʼ Lucas tasal 2 ut saʼ Juan tasal 1.)\nChanru keʼxkʼe chi naweʼk li anjel naq li Jesus aʼan li Sikʼbʼil Ru?\nKʼaru kixbʼaanu laj Juan laj Kubʼsihom Haʼ re naq teʼxpaabʼ naq li Jesus aʼan li Sikʼbʼil Ru?\nChanru kixkʼutbʼesi li Jehobʼa naq li Jesus aʼan li Sikʼbʼil Ru?\nMA RALAL LI YOS?\nLi Jesus moko kiyoobʼtesiik ta xbʼaan jun winq ut jun ixq, joʼ nayoobʼtesiik junaq kʼuulaʼal. Li Jehobʼa aʼan li Xyuwaʼ li Jesus. Li Jesus aʼan li xbʼeen xyoobʼtesihom li Jehobʼa (Colosenses 1:15-17). Li Jehobʼa kikʼehok re xyuʼam. Ut kiroksi li Ralal re xyiibʼankil chixjunil li wank saʼ choxa joʼwiʼ li wank saʼ Ruuchichʼochʼ. Li Jesus «kikʼanjelak chiru li Jehobʼa» (Proverbios 8:30, TNM).


2 Juan 1 - Sagrada Biblia [[Sagrada Biblia] Qeqchi Bible]\nLâin aj c'amol be châcuu sa' lâ pâbâl. At hermana, nintz'îbac âcuiq'uin lâat li sic'bil âcuu xban li Dios. Ut nintz'îbac ajcui' riq'uineb lâ cualal âc'ajol. Yâl nak lâin nequexinra. Moco ca'aj ta cui' lâin ninrahoc êre. Nequexrahe' aj ban cui' xbaneb chixjunileb li neque'xnau lix yâlal.\nNequexkara xban nak junaj li nakapâb ut lix yâlal a'an tâcuânk kiq'uin chi junelic.\nA' taxak li rusilal, li ruxtân ut li tuktûquilal li naxq'ue li Dios Acuabej ut li Jesucristo li Alalbej chicuânk êriq'uin sa' xyâlal ut riq'uin rahoc.\nC'ajo' nak nasaho' sa' inch'ôl chirilbaleb lâ cualal âc'ajol nak cuanqueb sa' xyâlal. Jo'ca'in li kataklanquil xban li Dios Acuabej.\nUt anakcuan nintz'âma châcuu nak chikarahak taxak kib chi kibil kib. Li chak'rab a'in moco ac' ta. Abanan q'uebil chak ke chalen chak sa' xticlajic li kapâbâl.\nCui nakara kib chi kibil kib, nakapâb li kachak'rabinquil xban li Dios. Chalen chak sa' xticlajic, li Dios quixye ke nak tento takara kib chi kibil kib.\nNinnumsi cui'chic sa' êxic li na'leb a'in xban nak nabaleb laj tzolonel aj balak' cuanqueb sa' ruchich'och'. Eb li cuînk a'in inc'a' neque'xch'olob lix yâlal nak li Jesucristo quitz'ejcualo' ut tz'akal cuînk nak quic'ulun sa' ruchich'och'. Eb li cuînk a'in aj balak'eb ut xic' neque'ril li Jesucristo.\nCheq'uehak retal chêribil êrib re nak inc'a' tâcanâk chi mâc'a' rajbal lê c'anjel chiru li Dios. Tz'akalak ban re ru xk'ajcâmunquil lê c'anjel têc'ul riq'uin li Dios.\nCui ani junak naxq'ue xtz'akob li quixch'olob li Jesucristo, li jun a'an mâc'a' li Dios riq'uin. Abanan cui nakapâb li c'a'ru quixch'olob li Jesucristo, li Dios Acuabej cuânk kiq'uin ut cuânk ajcui' kiq'uin li Jesucristo li C'ajolbej.\nCui nacuulac junak êriq'uin ut nequenau nak jalan li yô chixch'olobanquil chêru chiru li quixch'olob li Jesucristo, mêc'ul sa' lê rochoch chi moco têye re nak li Dios chi-osobtesînk re.\nXban nak li ani naxtz'âma chiru li Dios nak târosobtesiheb laj balak', a'an tâtz'akônk riq'uin lix yibal ru lix c'anjeleb.\nCuan raj chic nabal tinye êre, abanan inc'a' nacuaj xtz'îbanquil sa' li hu a'in. Lâin nacuaj xic êriq'uin re nak toâtinak ut takil xsahil kach'ôl chi kibil kib.Neque'xtakla xsahil âch'ôl eb li ralal xc'ajol lâ chak'na', li sic'bil ru xban li Dios. Jo'can taxak.\nNeque'xtakla xsahil âch'ôl eb li ralal xc'ajol lâ chak'na', li sic'bil ru xban li Dios. Jo'can taxak.


REHEB’ LI KOMONIL\nLintenq’ nink’ul chi tuminal\nXnujtasinkil chi tz’iib’anb’il li hu b’ar wi’ napatz’mank li okenk sa’ li na’leb’ a’in\nXyuutal Linsachomq nink’ul jo’ tenq’\nLintenq’ nink’ul cho’q re tintzoloq\nLi wa’leb’aal nink’ul wi’ lintzekemq jo’ jun intenq’al\nEb’ li saaj poyanam nake’oken chi sa’\nNaqak’a’uxla naq li sachok nawan rik’ineb’ li poyanam jwal aajel ru, xb’aan naq chi jo’ka’in yooko chi tenq’ank rik’in xjeb’al li poyanam ink’a’ nake’xnaw li ilok ru hu ut tz’iib’ak ut eb’ li nake’xk’ul li tz’eqtanaak.\nLinsachomq nink’ul jo’ tenq’\nNaqayal qaq’e xjeb’al li neb’a’il ut eb’ li rahilal nake’tawok reheb’ li komonil sa’ eb’ li tenamit; nako’oken rik’ineb’ li junkab’al wankeb’ xch’a’ajkilal xtawb’al li chaab’il tzekemq ut li xk’ihalil aajel ru cho’q reheb’.\nTento naq eb’ li junkab’al te’xb’eeresi li xk’ulub’ wankeb’ chi rix li tzolok ut tento naq txaqab’amanq xchaq’rab’il chan ru naq te’tz’aqonq, te’xyal xq’e ut te’elq chi us sa’ li tzolok re li xkab’ xtasalil li tzolok jo’ wi’ re naq te’xraq ru li xtzolb’aleb’ jo’ chan ru naq nab’eeresimank li tzolok sa’ li tenamital.\nNaqatenq’aheb’ li poyanam ut eb’ li junkab’al wankeb’ sa’ maajelal sa’ xk’ab’a’ li neb’a’il, li rahilal ut eb’ li ch’a’ajkilal nake’tawok reheb’ ut sa’ xk’ab’a’ chi xjunil a’in namaajelo’ li xtzekemqeb’.\nA’in a’an jun k’anjel chi rix li kawresink ib’ li naru xb’eeresinkil jo’ xkomon li tzolok nawan rajlal, a’in nab’aanumank sa’ eb’ li tzoleb’aal re li awa’b’ejilal ut eb’ li yamyokil na’ajej nake’tawman sa’ eb’ li k’aleb’aal.\nK’anjel nab’eeresiman chi rix Lintenq’ nink’ul cho’q re tintzoloq\nNaru nakanujtasi xsa’ li hu napatz’mank aawe ka’aj wi’ taapitz’ sa’ laanim\nTento taatz’iib’a chi xjunil li esilal napatz’mank aawe sa’ li hu nak’eeman aawe, wi’ taawaj tz’aqonk sa’ li k’anjel a’in.\nTzolok naxik xteram malaj\nreheb’ li nimqal ru tzoleb’aal\nXpaayil ru li xb’eeresinkil\nNab’aanumank a’in re xtawb’al li juntaq’eetilal sa’ xyanqeb’ li saaj poyanam aj Watemaal, rik’in li tzolok naxik chik xteram, li na’ajmank arin a’an xk’eeb’aleb’ xtenq’al re naq yooqeb’ chi tzolok junelik eb’ wankeb’ sa’ xmaajelal li tumin naraj naxye eb’ li wankeb’ sa’ li neb’a’il, ab’an aajel ru naq te’xk’utb’esi naq yookeb’ xk’eeb’al xch’ool re li tzolok naxik chik xteram, re naq chi jo’ka’in yooq chi tamk li xtzolb’aleb’.\nTzolok re xkab’\nxraqalil li tzolok\nXtenq’ankileb’ li saaj poyanam li wankeb’ chalen kab’laju toj kaahib’ xka’k’aal chihab’ re, re naq eb’ a’in te’ruhanq chi tz’aqonk sa’ li tzolok, re naq chi jo’ka’in te’tz’aqonq sa’ xkawresinkil li xnawomeb’ ut a’in tk’anjelaq cho’q re xb’eeresinkil li xyu’ameb’, re naq chi jo’ka’in yooqo chi tenq’ank re naq ink’a’ chik te’maajelo’q li saaj poyanam sa’ eb’ li tzoleb’aal, re naq chi jo’ka’in ink’a’ te’kanaaq chi ixb’ej yal sa’ xk’ab’a’ xmaajelal li xtumineb’, re naq kama’an te’ruhanq xkawresinkil rib’eb’ rik’in li tzolok ut chaab’ilaqeb’ poyanam cho’q re li tenamit.\nChi rix li k’anjel “Li xb’een ink’anjel”, a’in jun xk’a’uxl li awa’b’ejilal cho’q reheb’ li saaj poyanam re naq te’k’eemanq xk’anjel eb’ li saaj poyanam wankeb’ sa’ li maajelal qayehaq jo’ li neb’a’il, re naq chi jo’ka’in tchaab’ilo’q li xwanjikeb’ sa’ xk’ab’a’ xb’aanunkil malaj xtzolb’al junaq li k’anjel.\nTENQ’ RE XTZOLB’AL JUNAQ\nLI K’ANJEL CHI UQ’MEJ\nLi nataaqeman rix rik’in li k’anjel, a’an eb’ li nake’k’uub’ank re li junjunq chi junkab’al li wankeb’ sa’ neb’a’il tento te’xkawresi rib’ cho’q re xyiib’ankil k’a’ re ru chi ruq’eb’ re te’roksi malaj cho’q aj wi’ te’xk’ayi, re naq chi jo’ka’in te’xtaw xtuminal li xtzekemq re xq’axb’al li kutan junjunq.\nLI NAYEEMANK CHI RIX LI K’ANJEL YO CHI B’EERESIMANK\nLi k’anjel a’in a’an cho’q re xk’eeb’aleb’ xtenq’al wankeb’ sa’ neb’a’il re naq eb’ li xkok’al ut eb’ li toj saajeb’ te’ruhanq chi tzolok, jo’ wi’ xxaqab’ankil xchaq’rab’il re naq eb’ a’in te’tz’aqonq, te’wanq ut te’elq chi us sa’ li tzolok jo’ re li xkab’ ut rox xraqalil li tzolok nab’eeresiman sa’ li tenamit.\nAajel ru naq li nake’tz’aqonk sa’ li k’anjel tento naq te’xk’utb’esi naq tz’iib’anb’ileb’ ut xteram li tzolok wankeb’ wi, jo’ wi’ te’xk’utb’esi naq xe’el chi us sa’ li tzolok wankeb’ wi’ tento naq laajeb’ ro’k’aal xteram te’risi sa’ li xtzolb’aleb’ yookeb’ risinkil rik’in li tenq’ nake’xk’ul.\nLi tenq’ nak’ulman chi rix li tzolok najala moko junnaqik ta cho’q reheb’ chi xjunil, a’in a’yaal xteram li tzolok wankeb’ ut a’in toj natz’ilman rix ma naru chik xk’eeb’al xkomon toj sa’ eb’ li nimqal tzoleb’aal (Universidad).\nEb’ li nake’tz’aqonk\nEb’ li junkab’al li wankeb’ sa’ neb’a’il ut jwal neb’a’eb’ wi’ chik, ab’an li wankeb’ sa’ eb’ li k’aleb’aal li maajun wa nake’xk’ul xtenq’al.\nJunkab’al wankeb’ xkok’al aj kab’laju toj kaahib’ xka’k’aal chihab’ re.\nIxq toj saajeb’ ut saaj poyanam wankeb’ sa’ neb’a’il li nke’tawman sa’ eb’ li k’aleb’aal, re naq chi jo’ka’in te’ruhanq chi tz’aqonk sa’ li xkawresinkileb’ rib’, re naq te’xtaw xb’ehil li xwaklejikeb’ rik’in li tumin, wank sa’ komonil ut li xyehom xb’aanuhom nake’xyu’ami rajlal kutan.\nEb’ li jalam uuch\nTENQ’ CHO’Q RE LI XB’EEN INK’ANJEL\nTENQ CHO’Q RE XKAB’ XRAQALIL INTZOLB’AL\nTENQ’ CHO’Q RE LINTZOLB’AL SA’ EB’ LI NIMQAL TZOLEB’AAL\nTENQ’ CHO’Q RE XTZOLB’AL JUNAQ INK’ANJEL CHI UQ’MEJ\nK’A’ RU LI MIDES\nLi Roq Ruq’il Awa’b’ejilal nak’anjelak chi rix li xwaklejik li komonil, a’an jun xcha’al li Awa’b’ejilal li teneb’anb’il sa’ xb’een xb’eeresinkil xk’anjel li Awa’b’ejilal re xchaab’ilob’resinkil xwanjikeb’ li poyanam ut eb’ li komonil wankeb’ sa’ neb’a’il ut eb’ li ink’a’ nake’k’eemank sa’ ajl, re naq te’k’eemanq xhoonal re naq te’xkawresi rib’eb’ re naq te’ruhanq xchaab’ilob’resinkil li xwanjik chi ruheb’ li xyu’am, ab’an a’in truhanq xb’aanunkil wi’ twanq li sumtenq’ank, sumk’anjelak ut xb’eeresinkil eb’ li k’anjel rik’in jalan chik chi molam re aj wi’ li awa’b’ejilal chi jo’ka’in tkolmanq rix xk’ulub’eb’ li poyanam jo’ naxye li xchaq’rab’il.\nNA’AJEJ NARU XTAWB’AL WI’ XKOMON RESILAL LI NA’LEB’ A’IN\nTeléfono: (502) 2302-6900\nKawresink junkab’al wankeb’ xkawilal ut tuqtu ru li xwanjikeb\nCopyright © 2015 Roq Ruq’il Awab’ejilal nak’anjelak chi rix xwaklejik li komonil.\nChi xjunil li na’leb’ a’in kolko rix xb’aan li chaq’rab’.\nB’eeresinb’il xb’aan xjolomil laj k’anjel reheb’ li esilal sa’ ululch’iich’.