SPCK Assemblies (Cymraeg) - Pethau cuddiedig\nYstyried pam fod pobl yn cuddio pethau, a bod pethau cuddiedig yn siwr o ddod i’r golwg yn y diwedd.\nCasglwch wybodaeth am gasgliad darluniau Munich oddi ar wefannau newyddion.\nChwiliwch am rai delweddau o baentiadau gan Picasso, Matisse, Renoir, Chagall, Nolde (dewisol), a threfnwch fodd o’u dangos yn ystod y gwasanaeth.\nGofynnwch i'r plant a oes ganddyn nhw leoedd cuddio arbennig. Pa bryd, ac am ba reswm y maen nhw'n mynd yno?\nGofynnwch a ydyn nhw byth yn cuddio unrhyw beth. Pa fath o bethau y gallan nhw fod yn eu cuddio, ac oddi wrth bwy?\nMae'n wybyddus fod hyd yn oed oedolion wedi cuddio siocled oddi wrth weddill y teulu!\nEglurwch wrth y plant eu bod heddiw'n cael clywed stori am ddyn a oedd wedi cuddio rhai pethau dros amser hir. Ei enw yw Cornelius Gurlitt ac mae'n byw yn yr Almaen. Gwrandewch ar y stori.\nLawer o flynyddoedd yn ôl yn yr Almaen, fe ddaeth arweinydd dieflig o'r enw Hitler i rym. Roedd yn casáu'r Iddewon, ac fe ddechreuodd eu herlid. Ar y cychwyn roedd yn gwneud hwyl am eu pen, a throi Almaenwyr eraill yn eu herbyn, ond yna fe ddechreuodd roi'r bai arnyn nhw am y cyfan o'r pethau a oedd yn mynd o'u lle yn y wlad.\nFe ddaeth bywyd yn anodd iawn i'r Iddewon, ac roedd ganddyn nhw ofn beth fyddai’n gallu digwydd gyda'r dyn nerthol hwn fel arweinydd. Roedd rhai o'r Iddewon hyn yn bobl busnes a bancwyr cyfoethog, athrawon prifysgol a gwyddonwyr. Fel yr oedd pethau'n gwaethygu, fe ddechreuodd llawer ohonyn nhw feddwl bod eu bywydau mewn perygl ac felly fe wnaeth y rhai oedd yn gallu eisio ffoi o'r wlad.\nEr mwyn gwneud hyn, bu raid iddyn nhw dalu llwgrwobrwyon hael er mwyn cael pasbortau i leoedd diogel fel America ac Israel. Roedd rhai o'r Iddewon yn gyfoethog iawn ac yn berchen ar beintiadau hardd gan rai o'r arlunwyr enwocaf fel Picasso, Renoir, Matisse. Fe wnaethon nhw eu gwerthu am brisiau isel dros ben i werthwyr lluniau yn newid am ffordd o ddianc gyda'u teuluoedd i ddiogelwch.\nUn o'r gwerthwyr lluniau a brynodd y peintiadau hyn oedd dyn o'r enw Hildebrandt Gurlitt. Fe wyddai ef beth oedd eu gwir werth, ac fe gadwodd lawer ohonyn nhw yn ei gartref yn ninas Dresden. Ar ôl y rhyfel, fe ddywedodd bod yr holl beintiadau wedi cael eu dinistrio yn y tân pan gafodd dinas Dresden ei bomio. Roedd llawer o bobl yn amau a oedd hyn yn wir, ond bu farw Hildebrandt Gurlitt mewn damwain car felly nid oedd modd profi'r peth.\nDdwy flynedd yn ôl, roedd swyddogion tollau yn gwneud archwiliad tollau arferol ar drên oedd yn teithio o'r Swistir i'r Almaen. Roedden nhw'n gwirio pasbortau ac yn sicrhau nad oedd gan y teithwyr fwy o arian yn eu meddiant na'r hyn oedd yn cael ei ganiatáu. Fe ddaethon nhw ar draws dyn gyda gwallt gwyn, a oedd yn ymddangos yn nerfus iawn. Fe ddywedodd ei fod wedi bod yn y Swistir ar fusnes. Roedd y swyddogion braidd yn amheus, ond, gan nad oedd yn ymddangos ei fod yn gwneud dim o'i le, cafodd fynd yn ei flaen adref. Roedden nhw'n parhau i fod yn amheus, fodd bynnag, felly dyma nhw'n penderfynu gweld yn union pwy oedd. Ymhellach ymlaen, fe ddarganfu'r ymchwilwyr ei fod wedi dweud anwiredd am y lle yr oedd yn byw. Nid oedd erioed wedi gweithio ac nid oedd yn ymddangos fod ganddo ddim ffynhonnell incwm. Nid oedd ychwaith wedi cofrestru gyda'r heddlu, rhywbeth sy'n anghyfreithlon yn yr Almaen. Roedd hi'n ymddangos mai ‘dyn nad oedd yn bodoli’ ydoedd.\nFe ddarganfu'r ymchwilwyr fflat bach yr oedd yn ei rentu yn ninas Munich. ‘Fe aethom i mewn i'r fflat gan ddisgwyl cael hyd i ychydig filoedd o euros nad oedd wedi cael eu datgan ganddo, efallai cyfrif banc y farchnad ddu. Ond cawsom ein brawychu'n enfawr gyda'r hyn y daethom o hyd iddo. O'r llawr hyd at y nenfwd, o'r ystafell wely i'r ystafell ymolchi, roedd tyrau ar ben tyrau o hen duniau bwyd a hen botiau nwdls, llawer ohono yn dyddio o'r 1980au. A thu ôl i'r cyfan . . . ’\nY tu ôl i'r wal hon o hen fwyd, roedd dros 1,500 o ddarnau o gelf gan arlunwyr enwog, fel Picasso, Renoir, Nolde, Matisse a llawer mwy, rhai nad oedd erioed wedi eu gweld o'r blaen gan y byd celf. Gwerth y trysor-cuddiedig cyfrinachol hwn o beintiadau yw oddeutu £1 biliwn o bunnoedd.\nCuddiodd Cornelius Gurlitt, a'i dad o'i flaen, y gweithiau celf hyn am yn agos i 70 mlynedd. Dychmygwch gadw rhywbeth fel yna yn guddiedig, yn gyfrinachol, am yr holl amser?\nGofynnwch i'r plant, ‘Ydych chi'n credu fod Cornelius wedi mwynhau ei gyfrinach?’\nGofynnwch iddyn nhw feddwl am y man lle y cawson nhw'u cuddio, a ydyn nhw'n credu fod Cornelius yn eu gwerthfawrogi, sut oedd yn ofynnol iddo ef fyw o ganlyniad, a meddwl am y bygythiad cyson o gael ei ddarganfod, a’r euogrwydd posib.\nWeithiau, rydym yn ceisio cuddio pethau nad ydyn ni am i eraill wybod amdanyn nhw. Fel arfer pethau drwg yr ydym wedi eu gwneud yw'r rhain, pethau a all achosi loes i ni. Gall cuddio'r pethau anghywir yn aml achosi straen ac ofn. Yn aml, hefyd, mae gan y pethau yr ydym yn ceisio'u cadw ynghudd ryw ffordd o ddod i'r amlwg beth bynnag!\nMeddyliwch am rywbeth yr ydych yn ei guddio'r foment hon - oddi wrth rieni, oddi wrth ffrindiau, oddi wrth athrawon?\nEfallai y byddai'n well i chi ddod ag ef i'r goleuni na'i gadw'n guddiedig am flynyddoedd, fel y gwnaeth Cornelius, yn cuddio pethau tu ôl i hen duniau bwyd!\nRydyn ni’n falch dy fod ti’n gweld popeth.\nGweddïwn y byddwn ni’n byw ein bywydau mewn gwirionedd a goleuni.


Diwygiad 08:11, 1 Mawrth 2015\nLleihawyd o 2 feit , 7 o flynyddoedd yn ôl\nDiwygiad 07:48, 1 Mawrth 2015 (golygu)\nDiwygiad 08:11, 1 Mawrth 2015 (golygu) (dadwneud)\nMabRoedd oeddyn fab i [[Sulien]], yntaua oedd hefyd yn ysgolhaig nodedig, yn [[Esgob Tyddewi]], ond yn bennafac yn gysylltiedig â [[clas|chlas]] [[Llanbadarn Fawr]]. Roedd yn frawd i [[Ieuan ap Sulien]].<ref name="D. Simon Evans 1959">D. Simon Evans, ''Buched Dewi'' (Caerdydd, 1959). Rhagymadrodd.</ref>\nYsgrifennodd Rhygyfarch y [[llawysgrif]] [[Lladin|Ladin]] ''Sallwyr Rhygyfarch'', sy'n cynnwys cyfieithiad o'r [[Sallwyr]] [[Hebraeg]] a deunydd arall, yn cynnwys penillion gan Rhygyfarch ei hun. Lluniwyd y llawysgrif yn Llanbadarn Fawr tua'r flwyddyn []; gwnaethpwyd y llythrennnaullythrennau lliw gan ei frawd [[Ieuan ap Sulien|Ieuan]]. Cedwir y llawysgrif yn llyfrgell [[Coleg y Drindod, Dulyn]].<ref name="D. Simon Evans 1959"/>\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:MobileDiff/1683300"


Rysáit Bresglyd Halen Deep-Fried a Pepper\nBwyd Tsieineaidd Prif Gyflenwad Bwyd Môr Ryseitiau Bremp Prif Gyflenwad Tseineaidd\nMae halen sbeislyd a phupur yn gwneud blasus neu brif gwrs ardderchog. Mae'r cregyn berdys wedi'u ffrio'n ddwfn yn troi lliw rhyfeddol oren, tra bod y sesiynu sbeislyd yn ychwanegu blas ychwanegol. Mae gadael y cregyn ar amddiffyn y cig berdys y tu mewn, felly mae'n blasu'n dendr iawn.\nEr mai dysgl Cantonese yw hwn, weithiau mae'n cael ei wneud gyda chymysgedd halen a phupur Szechuan - mae croeso i chi ddefnyddio hyn yn lle halen y môr a phupur daear yn y rysáit os dymunir. (Defnyddiwch lwy de 1 1/2 i 2.)\nShrimp cyfrwng 1 bunt (tua 25 o berdys), tynnu'r pen,\nwedi'i ddatgelu , ond heb ei gysgodi\n2 i 3 llwy fwrdd o starts starts tapioca neu corn, fel bo'r angen\n3/4 llwy de o fri ffres du, gwyn, neu pupurod Szechuan\n4 cwpan olew ar gyfer\nRhowch y berdys mewn dŵr cynnes, ysgafn am 5 munud. Rinsiwch mewn dŵr oer, draeniwch a thachwch gyda thywelion papur. Côtwch y berdys yn ysgafn â'r starts neu taparch.\nMewn powlen fach, cymysgwch y halen gyda'r popcornen ffres a thair i'r neilltu.\nCynhesu'r olew i 360 F mewn ffrwythau braster dwfn, sosban drwm gydag ochrau dwfn, neu ail wok (mae'n haws peidio â ffrio'n ddwfn a chodi'r fflam yn yr un wok). Ychwanegwch y berdys yn ofalus i'r olew poeth, 4 i 5 ar y tro, a ffrio dwfn nes eu bod yn troi oren llachar (tua 40 eiliad). Gwnewch yn siŵr nad yw'r tymheredd yn is na 350 F.\nTynnwch y berdys yn ofalus gyda llwy slotiedig a draeniwch ar dywelion papur. Parhewch i ffrio'n ddwfn gweddill y berdys.\nGwreswch wôc dros wres canolig. Ychwanegu'r gymysgedd halen a phupur a'r berdys wedi'u ffrio'n ddwfn. Stir-ffrio'n fyr i wisgo'r berdys yn y gymysgedd (20 i 30 eiliad). Gweini'n boeth.\nSodiwm 1,182 mg


BBC Cymru'r Byd - Radio Cymru - Ffeithiau 1977\nChwefror - ail-daniodd ymgyrch deledu Cymdeithas yr Iaith gydag ymosodiad ar fast Blaenplwyf - y mwya' difrifol hyd hynny, gyda £6,000 o ddifrod. Senedd y Gymdeithas yn cymryd cyfrifoldeb. Yn nes ymlaen, dau o'r arweinwyr yn cael eu cyhuddo o gynllwyn - Wynfford James a Rhodri Williams. Datganodd Pwyllgor Annan o blaid Sianel a rhaglenni Cymraeg ychwanegol ond roedd y llywodraeth yn gohirio eto.\nSefydlu Bwrdd Datblygu'r Canolbarth, a rhoi amaeth a'r rhan fwyaf o addysg bellach yn nwylo'r Swyddfa Gymreig. Cyhoeddi mesur datganoli ar gyfer Cymru hefyd.\nCwmni ceir Ford yn cyhoeddi eu bod am agor ffatri ym Mhenybont ar Ogwr - un o'r buddsoddiadau tramor pwysica'.\nY Gelli Gandryll yn Sir Faesyfed yn cyhoeddi ei hannibyniaeth - dan arweiniad y Brenin Richard Booth, sylfaenydd siop lyfrau ail law wreiddiol y dref.\nRoedd yna ddadlau ymhlith rhai mudiadau Cymreig a phapurau bro tros roi sylw neu beidio i Jiwbilî 25 y Frenhines - yn y cyfamser roedd yna bartïon stryd mewn sawl ardal.\nAgorwyd yr Amgueddfa Ddiwydiant a Môr yn ardal y dociau yng Nghaerdydd.\nCafwyd ffrae fawr rhwng Tudur Jones, un o hoelion wyth crefydd a Phlaid Cymru, ac arweinydd Adfer, Emyr Llewelyn. Wrth adolygu llyfr o'i areithiau a'i ysgrifau ef, fe awgrymodd Tudur Jones fod arlliw Natsïaidd ar rai o'r syniadau.\nCafwyd un o'r cyrchoedd cyffuriau mwya' dramatig yn hanes Cymru pan lwyddodd Operation Julie i dorri cylch o wneuthurwyr a dosbarthwyr LSD yn ardal Llanddewi Brefi a rhannau eraill o'r Canolbarth. Cafodd y cyrch ei enwi ar ôl un o'r plismonesau. Cafwyd 1.5kg o LSD - y swm mwya' erioed o'r cyffur.\nBu protestio ofer cyn i Gyngor Merthyr benderfynu chwalu rhesi o dai gweithwyr o'r enw Y Triongl. Roedden nhw'n cael eu cyfri'n esiamplau ardderchog o hanes diwydiannol.\nSefydlwyd Ymddiriedolaeth i brynu Ynys Enlli gan y cyfoethogyn Michael Pearson ac roedd cwmni Amey Roadstone yn barod i drafod gwerthu pentref Nant Gwrtheyrn i ymddiriedolaeth arall, i'w droi'n ganolfan iaith.\nDaeth y Prif Weinidog, James Callaghan, i gytundeb gydag arweinydd newydd y Rhyddfrydwyr, David Steel, er mwyn cydweithio a chynnal y Llywodraeth leifarifol Lafur.\nCafodd y llofrudd Gary Gilmore ei ddienyddio yn yr Unol Daleithiau ar ôl gofyn am gael marw - bu dadlau mawr am yr achos.\nYr Arlywydd Sadat o'r Aifft yn cyfarfod Menachem Begin, Prif Weinidog newydd Israel, gan arwyddo cytundeb heddwch.\nEtholiad cyffredinol cynta' yn Sbaen ers 1936 pan gafwyd y Rhyfel Cartref a Franco yn dod i rym.\nMis Mawrth - damwain awyrennau waetha'r byd yn Tenerife - rhwng awyrennau KLM a Pan Am - lladdwyd 583.\nYm mis Ebrill, ar ôl dod allan o garchar, gwnaeth dyn o'r enw Andrew Newton gyhuddiadau difrifol yn erbyn cyn-arweinydd y Rhyddfrydwyr, Jeremy Thorpe. Honnodd fod Thorpe yn rhan o gynllwyn i lofruddio dyn o'r enw Norman Scott oedd yn hawlio perthynas hoyw gyda'r gwleidydd. Yn y diwedd, yn 1979, cafwyd Thorpe yn ddieuog ond, erbyn hynny, roedd ei yrfa wleidyddol ar ben.\nYmgyrch yn erbyn hoywon yn Florida yn arwain at ddileu deddf hawliau hoywon yno ac at lofruddiaeth dyn hoyw yn San Ffransisco.\nCoup milwrol yn diorseddu Prif Weinidog Pacistan, Zulfiqar Ali Bhutto - y cynta' i'w ethol i'r swydd. Ac ymddiswyddodd Indira Gandhi o fod yn Brif Weinidog India ar ôl 11 mlynedd ac achosion llys am dwyllo mewn etholiad.\nRoedd yna newid yn y byd Comiwnyddol hefyd. Daeth Leonid Brezhnev yn Arlywydd ac Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Gomiwnyddol a daeth y cyn-arweinydd Deng Xiaoping yn ôl yn China gan daflu cyn-gefnogwyr, Mao, y Criw o Bedwar, allan o'r Blaid Gomiwnyddol.\nCafodd 165 o bobl eu llosgi i farwolaeth mewn tân mewn bwyty yn Kentucky.\nDaeth cyfnod o derfysg yn yr Almaen i ben wrth i dri o Garfan y Fyddin Goch ladd eu hunain yn y carchar.\nHergest oedd band mawr yr Eisteddfod, gyda'u harddull mwy trydanol newydd a'u halbwm Hirddydd Haf. Ar Log oedd y band gwerin mawr newydd, gan droi'n broffesiynol cyn diwedd y flwyddyn.\nDechreuodd Injaroc, y siwpyrgrwp newydd, a dod i ben o fewn pum mis ar ôl cael eu beirniadu'n hallt - er bod aelodau o Edward H. a Sidan ynddo, ynghyd â Myfyr Isaac ac Endaf Emlyn.\nCyhoeddodd Tecwyn Ifan ei record hir gynta' a mwya' llwyddiannus, Y Dref Wen, gyda chaneuon yn codi o farddoniaeth Llywarch Hen a hanes Indiaid brodorol America. Albwm mawr arall oedd Tacsi i'r Tywyllwch, ail albwm Geraint Jarman a chyhoeddodd Delwyn Sion albwm unigol hefyd.\nYn Saesneg, roedd y Sex Pistols yn dal i greu helynt, gan gael y sac gan eu label recordio a gwneud eu marc yn yr Unol Daleithiau. Daeth grwp pync arall, The Clash, yn enwog a chyhoeddodd Elvis Costello ei sengl gynta'.\nFersiwn ychydig yn fwy parchus yn Gymraeg oedd Y Trwynau Coch o Gwm Tawe ac fe gafodd eu recordiau nhw eu gwahardd oddi ar orsaf radio Sain Abertawe.\nCreodd yr actor, Dyfed Tomos, gymeriad pync theatrig hefyd gyda band a sioe yn enw Dr Hywel Ffiaidd.\nAr Fehefin 26 y gwnaeth Elvis Presley ei ymddangosiad cyhoeddus ola' - a chafodd rif un yn y siartiau Prydeinig ar ôl marw ym mis Awst. Fis yn ddiweddarach, lladdwyd Marc Bolan, canwr T Rex, mewn damwain car.\nDyma Rifau Un y flwyddyn:\nShow You the Way to Go - Jacksons\nBu raid i Gyngor Celfyddydau Cymru roi nawdd i achub Baner ac Amserau Cymru, y papur Cymraeg enwoca'. Newidiodd i ffurf cylchgrawn dan yr enw Y Faner a daeth Geraint Bowen yn Olygydd yn lle Gwilym R. Jones a'i ddirprwy, Mathonwy Hughes, ar ôl 38 o flynyddoedd.\nAm y trydydd tro o fewn pum mlynedd, enillwyd y dwbl yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Wrecsam, wrth i Donald Evans o Dalgarreg gipio'r Gadair a'r Goron ym mhafiliwn newydd y Brifwyl. A daeth Emyr Jenkins o'r BBC gynt yn Gyfarwyddwr cynta'r Eisteddfod Genedlaethol.\nRoedd Eisteddfod yr Urdd yn y Barri, ac am y tro cynta' cipiwyd y Gadair, y Goron a'r Fedal Lenyddiaeth gan ferched - Esyllt Maelor, Janet Jones a Gwyneth Lewis.\nYn yr Eisteddfod Genedlaethol yr ymddangosodd cwmni Theatr Bara Caws am y tro cynta' gan berfformio rifiw o'r enw Croeso i'r Roial.\nEr nad oedd arian i gyhoeddi'r cylchgrawn masweddus Lol, cyhoeddodd Heini Gruffudd a Gwasg y Lolfa gêm newydd o'r enw Gêm y Steddfod.\nOnd cafodd Robat Gruffudd, Y Lolfa, gryn sioc pan ddaeth actores pornograffi o'r enw Mary Millington yn enwog am ei ffilm Come Play With Me. Sylweddolodd mai hi oedd model noeth Lol yn 1975 a'i fod ef wedi bod yn Llundain yn tynnu lluniau ohoni.\nYmddiswyddodd Siân Edwards, golygydd papur bro Y Dinesydd yng Nghaerdydd, ar ôl i gapeli ac ysgol wrthod ei ddosbarthu oherwydd colofnau dychanol gan Y Dyn Dwad.\nYm myd y ddrama Saesneg, enillodd yr actor o Dreffynnon, Jonathan Pryce, wobr Tony yn yr Unol Daleithiau am ei ran yn The Comedians.\nCaeodd Gwasg y Brython, hen wasg Hugh Evans - y wasg ola' Gymraeg yn Lerpwl.\nCyhoeddodd Gwasg y Dref Wen gyfieithiadau o dri o lyfrau Ffrangeg Asterix. Disgybl ysgol o Gaerdydd, Alun Ceri Jones, oedd wedi eu cyfieithu.\nYmhlith llyfrau nodedig y flwyddyn, roedd:\nBywyd Bob Owen, Dyfed Evans - bywgraffiad o Bob Owen Croesor\nLleuwen, y gynta' o nifer fawr o nofelau gan Aled Islwyn\nBywgraffiad Paul Ferris o'r bardd Dylan Thomas\nLlys Aberffraw, nofel am gyfnod Llywelyn Fawr gan Rhiannon Davies Jones\nDirgelwch yr Ogof, T. Llew Jones\nCyfrol Deyrnged Waldo Williams\nSefydlwyd Radio Cymru.\nYm myd radio yr oedd y stori fawr, wrth i raglenni Cymraeg gael eu symud i VHF - ar ôl ymgyrch hir i berswadio pobl i brynu setiau o'r fath. Dechreuodd Helo Bobol bob bore, gyda Hywel Gwynfryn, a chael derbyniad gwael yn y dyddiau cynnar.\nCafwyd opera roc o hanes y Pasg ar y teledu - Gorffennwyd gan Hefin Elis.\nRoedd yna hwyl yn ardal Llantrisant wrth i'r BBC ffilmio comedi newydd o'r enw Glas y Dorlan. Y canwr roc, Geraint Jarman, oedd y plisman diniwed dan gysgod yr hen law, Stewart Jones. Hefyd yn y cast oedd Rosie Robaits (Maureen Rhys).\nDaeth rhai comedïau enwog i ben yn Saesneg, gan gynnwys sioeau Morecambe and Wise ar y BBC, Porridge gyda Ronnie Barker yn y carchar, a'r gyfres am ryfel, Dad's Army. Ond dechreuodd y gyfres hir am gamgymeriadau teledu, It'll Be Alright on the Night.\nY llwyddiant mawr a ddaeth o America yn 1977 oedd y gyfres Charlie's Angels, gyda thair merch plastig o bert yn ymgyrchu tros gyfiawnder a phethau o'r fath.\nDaeth cyfres ddramâu unigol y BBC, Play for Today, i ryw fath o uchafbwynt gydag Abigail's Party gan Mike Leigh.\nCafodd yr actores o Gwm Tawe, Siân Phillips, wobr Y Gymdeithas Deledu Frenhinol am ei rhan yn y gyfres I, Claudius y flwyddyn gynt.\nDechreuwyd ar un o'r cyfresi ffilmiau mwya' llwyddiannus erioed, gyda ffilm gynta' Star Wars.\nCychwynnodd y digrifwr Woody Allen ar rediad o ffilmiau llwyddiannus hefyd, gydag Annie Hall, a Diane Keaton yn y brif ran. Enillodd y ffilm bedwar Oscar.\nCafodd un o'r cyfarwyddwyr mwya' llwyddiannus, Steven Spielberg, flwyddyn dda hefyd, gyda Close Encounters of the Third Kind.\nDoedd y ffilm Gymraeg, Gwaed ar y Sêr, ddim llawn mor ddychrynllyd, gyda Shadrach, arweinydd côr lleol, yn llofruddio nifer o Gymry enwog. Aeth y ffilm ar daith o amgylch neuaddau lleol yn 1977.\nRoedd John Travolta'n ôl yn strytio'i stwff yn Saturday Night Fever.\nCymru'n ennill Pencampwriaeth ddarts gynta'r byd i dîmau a Leighton Rees yn Bencampwr unigol y Byd.\nMorgannwg yn colli yn rownd derfynol Cwpan Gillette (Nat West wedyn).\nCafodd Cymru gam ofnadwy wrth geisio cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan bêl-droed y Byd. Mewn gêm 'gartref' fygythiol ei hawyrgylch yn erbyn yr Alban yn Anfield, Lerpwl, cafodd yr Alban gic annheg o'r smotyn ar ôl i'w blaenwr nhw, Joe Jordan, lawio. Dyw ffans Cymru ddim wedi maddau eto.\nPenodwyd y refferi o Fôn, Gwyn Pierce Owen, i restr llawn dyfarnwyr pêl-droed Cynghrair Lloegr.\nDavid Jones o Baglan oedd y Cymro cynta' i nofio ar draws Môr Hafren.\nMerched Cymru'n ennill teitl Triawd y Byd mewn bowls.\nCynnal Pencampwriaeth Athletau cynta'r Deyrnas Unedig yng Nghwmbran\nRed Rum yn ennill y Grand National am y trydydd tro, ac anfarwoldeb yn sgîl hynny.\nRoedd nifer o ddigwyddiadau pwysig ym maes iechyd:\nLlwyddwyd i brofi mai math o feirws oedd yn gyfrifol am Glefyd y Llengfilwyr.\nLlwyddodd gwyddonwyr eraill i wneud inswlin o facteria.\nCafwyd yr achos olaf 'gwyllt' o'r frech wen, yn Somalia.\nDyma ddiwedd y clefyd - yr enghraifft orau o ddifa haint trwy imiwneiddio.\nLlwyddodd yr Unol Daleithiau i lansio'r wennol ofod gynta' oddi ar gefn awyren gyffredin.\nCyhoeddodd Apple eu cyfrifiadur enwog, Apple II.\nCynhwyswyd cyffur MDMA ar restr cyffuriau Dosbarth A - mae'n enwocach dan yr enw ecstasy.\nCafwyd un o'r jôcs Ffŵl Ebrill gorau pan gyhoeddodd papur y Guardian erthygl am ynys San Seriffe ym Môr India, a chael ymateb mawr cyn datgelu mai math o deip argraffu ydy sans serif.\nSiwtiau gwyn oedd un o ffasiynau'r dynion er mwyn trio edrych fel John Travolta yn Saturday Night Fever. Roedd merched yn hoff o walltiau mawr (er mwyn edrych fel Farah Fawcett yn Charlie's Angels).\nRoedd 1977 yn flwyddyn fawr i gwmni Laura Ashley o'r canolbarth wrth i'w busnes dillad a defnyddiau dyfu'n sylweddol.\nCafwyd y ffôn cynta' gyda botymau yn hytrach na deial.\nCododd pris llaeth/llefrith 2 geiniog gyfan i 12½c y peint ac roedd trwydded teledu lliw yn £21.\nPeiriannau fideo i chwarae gêmau oedd crês mawr newydd y flwyddyn.\nDaeth sglefrfyrddau hefyd yn boblogaidd iawn gyda phobol ifanc - fel y dywedodd rhywun, roedden nhw fel sgwters heb yr handlenni.\nRhai o gyflogau'r flwyddyn:\nPrif Swyddog Ystadau, Bwrdd Datblygu Cymru Wledig - £7506\nSwyddog Clasuron Cymreig, Yr Academi Gymreig - £2149\nYsgrifennydd Coleg Prifysgol Cymru Aberystwyth - £1422\nColled fawr y byd adloniant Cymraeg oedd marwolaeth sydyn y digrifwr a'r canwr Ryan Davies ar wyliau yn yr Unol Daleithiau. Dim ond 40 oed oedd e.\nRoedd yna ddyrnod drom i chwaraeon Cymru hefyd wrth i'r gyrrwr Fformiwla 1 addawol, Maldwyn 'Tom' Pryce, o Rhuthun gael ei ladd mewn damwain Grand Prix. Trawyd ef yn ei ben gan offer diffodd tân ar ôl taro swyddog oedd yn rhedeg ar draws y trac.\nUn o straeon mwya' trasig y flwyddyn oedd marwolaeth y bardd John Morris, Prifathro Ysgol Deunant, Aberdaron. Fe foddodd yn y môr wrth geisio achub disgybl deg oed - bu farw'r bachgen hefyd.\nCollwyd Cymry amlwg eraill:\nJac L Williams, yr addysgwr a'r ymgyrchydd iaith\nGrace Williams, y gyfansoddwraig\nSyr Ben Bowen Thomas, warden cynta' Coleg Harlech.\nDydy rhai ddim yn credu fod y canwr Elvis Presley wedi marw yn 1977 ond, yn ôl y meddygon, fe wnaeth e - o fywyd afiach o gyffuriau a gorfwyta.\nCerddodd y dyn bach gyda'r het a'r ambarél i'r cysgodion hefyd - bu farw'r digrifwr Charlie Chaplin, seren fwya'r ffilmiau di-sain.\nYmhlith marwolaethau eraill roedd:\nSteve Biko yng ngharchar yn Ne Affrica ar ôl ei gam-drin gan swyddogion.\nAnthony Eden, cyn-brif weinidog.\nJoan Crawford, yr actores.\nYr Archesgob Makarios, Arlywydd cynta' Cyprus.\nGroucho Marx, y digrifwr ac un o'r brodyr enwog.\nMaria Callas, y difa o soprano operatig.\nAnthony Crosland, yr Ysgrifennydd Tramor - ei olynydd, David Owen, oedd yr ieuenga' erioed yn y swydd.\nBing Crosby, y canwr a'r actor.


Dewch i gwrdd â’r ymchwilydd – yr Athro Anne Rosser – Alumni news and events - Cardiff University\nDewch i gwrdd â’r ymchwilydd – yr Athro Anne Rosser\nMae clefyd Huntington yn un dinistriol, a achosir gan enyn diffygiol sy’n atal yr ymennydd rhag gweithio’n iawn, gan effeithio ar symudedd, dysgu, meddwl ac emosiynau. Mae’r symptomau’n gwaethygu dros amser ac ar hyn o bryd nid oes modd gwella’r clefyd. Mae’n gyflwr etifeddol ac mae ganddo siawns o tua 50% y caiff ei basio i lawr gan riant. Fe wnaethom siarad â’r ymchwilydd Anne Rosser, Athro Niwrowyddoniaeth Glinigol, Adran Meddygaeth Seicolegol a Niwrowyddorau Clinigol ym Mhrifysgol Caerdydd.\nMae fy ymchwil yn canolbwyntio ar ddod o hyd i driniaethau ar gyfer y cyflwr niwroddirywiol, clefyd Huntington. Mae gennym ddiddordeb yng nghlefyd Huntington oherwydd ei fod yn cynrychioli maes o angen clinigol mawr, ond cydnabyddir hefyd ei fod yn fodel da ar gyfer clefydau niwroddirywiol eraill, sy’n golygu y gall canfyddiadau fod yn drosglwyddadwy.\nMae clefyd Huntington yn gyflwr niwroddirywiol lle mae nerfgelloedd yn cael eu colli’n araf ond yn ddiwrthdro o ran benodol o’r ymennydd o’r enw’r striatwm. Oherwydd bod y striatwm wedi’i gysylltu ag ardaloedd eang o’r ymennydd, mae niwed iddo yn arwain at ystod eang o symptomau gan gynnwys dirywiad yn y gallu i symud, anhawster wrth feddwl ac aflonyddwch ymddygiadol.\nMae’r cyflwr fel arfer yn dechrau mewn pobl canol oed ac yn gwaethygu dros gyfnod o oddeutu 20 mlynedd nes bod dioddefwyr yn colli eu gallu i symud yn sylweddol ac angen help gyda’r mwyafrif neu holl weithgareddau bywyd bob dydd. Un o’r agweddau arbennig o boenus ar glefyd Huntington yw’r newid i bersonoliaeth y dioddefwr a’r symptomau seiciatryddol a all effeithio ar allu unigolyn i weithio ac i gynnal perthnasoedd, hyd yn oed yn ystod camau cynnar y clefyd. Agwedd drist arall yw y bydd dioddefwr gyda chlefyd Huntington yn trosglwyddo’r cyflwr i tua hanner ei blant, felly mae’n gyflwr sy’n cael effaith sylweddol ar yr uned deuluol.\nFel gwyddonydd clinigol, rwy’n gweithio mewn labordai ac yn glinigol ac wedi gweithio ar sawl agwedd ar glefyd Huntington, yn amrywio o ymchwil i’r agweddau sylfaenol ar annormaleddau ymddygiadol y clefyd, a cheisio deall mwy am yr hyn sy’n mynd o’i le yn yr ymennydd, i ymchwil labordy ac ymchwil glinigol gyda’r nod o brofi triniaethau posibl newydd.\nUn llinyn sydd wedi rhedeg drwy’r gwaith dros y 25 mlynedd diwethaf yw therapi celloedd. Mewn therapi celloedd rydym yn defnyddio amryw o gynhyrchion celloedd (mae llawer ohonynt yn deillio o fôn-gelloedd) i geisio atgyweirio organ sydd wedi’i ddifrodi. Mae hyn yn bwysig mewn niwrowyddoniaeth gan mai gallu cyfyngedig iawn sydd gan yr ymennydd i atgyweirio’i hun.\nOs yw celloedd yn cael eu rhoi yn llif y gwaed trwy bigiad, ychydig iawn fydd yn cyrraedd yr ymennydd, felly mae angen i ni eu cyflwyno’n uniongyrchol trwy lawdriniaeth niwrolawfeddygol. Rydym wedi bod yn datblygu’r mathau hyn o therapïau dros nifer o flynyddoedd yn y labordy, gan geisio deall y fioleg sy’n sail i drawsblaniadau llwyddiannus fel y gallwn wneud y gorau o’r gweithdrefnau.\nRydym bellach ar y cam i gynnal treialon clinigol cynnar gyda chleifion. Gan fod hwn yn waith arbrofol iawn, mae angen inni weithredu’n ofalus, felly mae’r treialon hyn yn cynnwys niferoedd bach o gyfranogwyr i wneud yn siŵr bod y gweithdrefnau’n ddiogel. Mae’r treialon yn hynod gymhleth felly dechreuon ni weithio ar hyn ychydig flynyddoedd yn ôl ac rydyn ni’n gobeithio cwblhau’r astudiaeth gyfredol dros y flwyddyn neu ddwy nesaf.\nBeth yw eich gweledigaeth ar gyfer eich ymchwil a sut y gallai fod o fudd i gleifion â Chlefyd Huntington nawr ac yn y dyfodol?\nNod llawer o driniaethau ar gyfer clefydau niwroddirywiol fel clefyd Huntington yw arafu cynnydd y cyflwr. Mae arafu proses y clefyd yn bwysig iawn, ond ni fydd yn adfer celloedd sydd eisoes wedi’u cymryd gan y clefyd.\nMae therapi celloedd yn cynnig y syniad o ddisodli’r celloedd nerfol sydd wedi dirywio â chelloedd newydd a all fabwysiadu eu swyddogaeth. Dylai therapïau celloedd fod yn gydnaws â’r rhan fwyaf o’r triniaethau i addasu clefydau sy’n cael eu datblygu ar gyfer clefyd Huntington. Gobeithio y bydd hyn yn arwain at ffordd o wella ansawdd bywyd pobl â chlefyd Huntington.\nMae’r gwaith hwn yn gymhleth ac wedi gofyn am gydweithrediad â gwyddonwyr eraill yn fy labordy (Grŵp Atgyweirio Ymennydd Caerdydd) a grwpiau eraill yn y DU a’r tu allan iddo a gydag amrywiaeth o ymchwilwyr eraill, yn enwedig ein hathro Niwrolawdriniaeth lleol a phennaeth yr adran niwrowyddoniaeth yn y Ganolfan Ymchwil Treialon.\nBeth wnaeth eich ysbrydoli neu sydd o ddiddordeb i chi yn y maes ymchwil penodol hwn?\nRydw i wastad wedi bod â diddordeb yn sut mae’r ymennydd yn gweithio ac roedd hyn yn sbardun dylanwadol wrth wneud cais i astudio meddygaeth. Yna cefais fy ysbrydoli gan lawer o niwrowyddonwyr gwych yn ystod fy astudiaethau ym Mhrifysgol Caergrawnt. Tra roeddwn yn fyfyriwr meddygol es i i ddarlith gan Steve Dunnett ar drawsblaniadau niwral ar gyfer clefydau’r ymennydd, ac wnaeth hynny fy nghyffroi’n arw. Flynyddoedd yn ddiweddarach, bûm yn ffodus i weithio gyda Steve.\nBeth wnaeth eich ysbrydoli i ddod i weithio yng Nghaerdydd?\nRoedd sawl peth gyda’i gilydd wedi fy ysbrydoli i ystyried symud i Gaerdydd. Roedd yn amlwg tua diwedd y 90au bod Caerdydd yn caffael màs critigol gan ddatblygu i fod yn ganolfan ragoriaeth ar gyfer niwrowyddoniaeth a geneteg seiciatrig. Yn ogystal â hyn, symudodd Martin Evans, arbenigwr bôn-gelloedd (a gafodd wobr Nobel am y gwaith hwn yn dilyn hynny) o Brifysgol Caergrawnt i Brifysgol Caerdydd. Hefyd, symudodd fy nghydweithiwr Steve Dunnett ei labordy i Gaerdydd ym 1999, a oedd yn atyniad arall – yn y pendraw bûm yn cydweithio’n agos â Steve nes iddo ymddeol yn 2017. Yn olaf (ond yn hollbwysig!) cynigiwyd swydd i fy ngŵr hefyd fel Uwch Ddarlithydd yn Ysgol y Biowyddorau, Prifysgol Caerdydd.\nRwyf wedi sôn am yr hyn y mae’r Brifysgol yn ei gynnig, ond rydw i hefyd wedi dod i garu dinas Caerdydd. Rwy’n hoff iawn o’r cyfuniad o ddiwylliant, treftadaeth, a’r bobl leol gyfeillgar a’r ffaith mai ychydig iawn o amser y mae’n ei gymryd i gyrraedd y bryniau neu’r arfordir.\nFy hoff weithgaredd yw treulio amser gyda fy nhair merch – sydd bellach i gyd yn oedolion. Rydyn ni’n mwynhau cerdded, sgïo a threulio amser gyda’n gilydd yn gyffredinol. Rwyf hefyd yn angerddol am dyfu llysiau a phaentio ac rwy’n mwynhau cerddoriaeth – rwy’n hoffi mynd i Opera Cenedlaethol Cymru yn arbennig (ond nid ar hyn o bryd yn amlwg….)


10 defnydd mawr ar gyfer hen ffonau a thabledi\n> Adnoddau > defnyddiau mawr > 10 uchaf rhestr ar gyfer hen ffonau a thabledi\nCael ffonau ychwanegol a ffos yr hen yn y drôr? Ddim yn gwybod faint o hen, hen ffasiwn dyfeisiau ydych wedi'u rhoi yn y drôr. Y diwrnod arall, pan agorais y drôr yn fy ystafell eistedd, ceir 3 hen ffonau a thabledi hen. Mewn gwirionedd, ni allaf unig chwalu'r iddynt a hwy i ben yn y bin lludw, oherwydd maent wedi dod â mi rhai atgofion da. Ac roedd y gall roi eu bywydau newydd. Mae yna mae mwy na 10 ffyrdd gwych a gallwch wneud defnydd ohonynt. Isod, mae 10 mawr yn defnyddio hen ffonau a thabledi hoffwn rannu gyda chi.\n* Gwerthu hen ffôn neu dabled\nMae hyd yn oed eich ffôn a hen ffasiwn, mae rhai pobl angen o hyd i wneud galwadau ffôn ac yn anfon negeseuon testun. Gallwch ei werthu am bris da ar rai siop ar-lein, fel BestBuy, Gasél, uSell, Wal-Mart, Amazon, ac ati. Drwy ei werthu, cewch yr arian a ar gael i bobl nad oes ganddynt lawer o gyllideb yn ddyfais ddefnyddiol. Mae'n dda i chi ac i bobl sy'n cael y ddyfais.\n* Troi hen ffôn neu dabled Camera diogelwch\nOs ydych angen i gadw llygad ar eich cartref neu eich plant, dylai chi droi'r hen ffôn neu dabled camera diogelwch os yw'n gallu cymryd fideos. Mae'n cysylltu â rhwydwaith a lawrlwytho app am ddim yn gallu rhedeg camera diogelwch ar y ddyfais hen. Materion wedyn, gallwch weld bod y camera diogelwch yn gweithio'n berffaith. Yma Mae'r canllaw sut i droi hen iPrhone i'r camera diogelwch efallai byddai gennych ddiddordeb yn >>\n* Defnyddio hen ffôn neu dabled i arbrofi\nPan ydych chi'n defnyddio ffôn neu dabled, yr wyf yn sicr nas clywir yn aml ydych chi wedi arbrofi gyda, ofn colli data neu wneud iddo roi'r gorau i weithio. Fodd bynnag, pan fyddwch yn cael dyfais ychwanegol, nid oes ots mwy. Gallwch chi wneud yr arbrawf ag ef: adfer y system weithredu, gwraidd ei, jailbreak neu fflach rom newydd ar ei gyfer. Dim ond gwneud beth bynnag y dymunwch ag ef. Arbrofion yn hwyl ac yn ddefnyddiol i chi wella eich sgiliau wrth ddefnyddio ffôn clyfar.\n* Defnyddio'r hen ffôn neu dabled fel rheoli o bell\nBellach gallwch droi hen ffôn neu dabled fel rheoli o bell i gymryd rheolaeth o nifer o ddyfeisiau. I wneud iddo weithio, mae angen i chi gysylltu ffôn neu dabled uniongyrchol i deledu neu system sain, neu brynu yn arf ychwanegol pâr ffôn neu dabled gyda dyfeisiau eraill, fel Chromecast ffrydio ffyn.\n* Gwneud hen ffôn neu dabled Kid-gyfeillgar\nYdych chi wedi blino ar y ddyfais hen, ond efallai y bydd eich plant yn hoffi hynny. Gallwch wneud y ddyfais hen gyfeillgar i eich plant drwy ei gwneud yn hwyl ac yn addysgol y teclyn ar gyfer eich plant. Ar y ddyfais hen, gallwch osod rhai funning apps ar gyfer hapchwarae, croesair a astudiaeth. Cyn ei roi i'ch kid, byddwch yn ofalus â'ch cyfrif. Yr ydych i fod i logio allan eich cyfrif neu osod proffil cyfyngedig ar gyfer eich kid i gael mynediad at rai cyfrifon neu apiau.\n* Droi hen ffôn neu dabled yn yriant caled cludadwy\nOs ydych yn gweithio yn y Swyddfa, yna rhaid bod gennych ffeiliau digidol pwysig lluosog i gario gyda chi bob amser. Sicr, bellach mae llawer o wasanaethau cwmwl yn caniatáu i chi arbed dogfennau yn y cwmwl a lawrlwytho iddynt eu defnyddio lle bynnag yr ydych, a phryd bynnag y mae angen ichi unwaith y byddwch yn gallu i rwydwaith. Fodd bynnag, mae llawer o bobl dal yn poeni am ddiogelwch y dogfennau. Os felly, gallwch droi eich dyfais Android neu afal hen fel yriant caled cludadwy i storio dogfennau pwysig.\n* Gwneud hen ffôn neu tabled Player MP3 pwrpasol neu fideo\nRhaid i chi wybod bod Mae'r draeniau y batri yn gyflym iawn pan fyddant yn chwarae caneuon a fideos ar eich ffôn a'ch tabled. Fi fy hun nas clywir yn aml yn defnyddio'r ffôn yr wyf yn defnyddio ar gyfer galwadau a negeseuon testun i chwarae fideos, oherwydd os felly gorfod codi tâl yn rheolaidd. Os oes gennych hen ffôn neu dabled, gallwch fewngludo lluosog caneuon a fideos i'w gwneud yn fel cerddoriaeth arbennig neu chwaraewr fideo. Mae byth yn achosi methiant eich galwad ffôn.\n* Droi hen ffôn neu dabled yn e-ddarllenydd pwrpasol\nOs ydych yn hoffi darllen, yna dylech gael e-ddarllenydd pwrpasol wrth law. Er y gellir defnyddio ffôn neu dabled wyt yn ei ddefnyddio fel darllenydd e, nid fel gaiff yn un pwrpasol. Gallwch osod sawl math gwahanol o ddarllen apps ar e-darllenydd pwrpasol a mewnforio eLyfrau lluosog i i ddarllen neu gadw.\n* Gwneud hen ffôn neu dabled fel ffrâm lluniau digidol\nGallwch droi eich hen ffôn neu dabled i ffrâm lluniau digidol dynamig swynol. Mae'n oer wedi eich lluniau gwerthfawr yn cael eu harddangos ar y sgrin, yn enwedig ar ôl i chi wneud sioe sleidiau deinamig gyda casgliad o luniau. Ac i fod yn gweithio'n iawn, dylai chi analluogi'r nodweddion phylu neu clo sgrin...\n* Troi hen ffôn neu dabled fel cloc larwm neu Baromedr\nOs ydych angen cloc larwm, gallwch ddefnyddio hen ffôn neu dabled fel cloc bob amser-ar a ydych yn deffro. Hyn yn hoffi gwell yw ei ddefnyddio baromedr. Gallwch lawrlwytho'r ap ar gyfer ffôn neu dabled i chwilio am wybodaeth o orsaf hinsawdd leol a dod â rhagolygon y tywydd. Mae'n angenrheidiol iawn i wybod y tywydd cyn i chi fynd.\nChwaraewyr Blu-ray 30 uchaf yn 2015\nUchaf adolygiadau clasurol chwaraewr cyfryngau 20 a dewisiadau eraill\ntrawsnewidyddion fideo am ddim youtube brig 35\nTrawsnewidyddion fideo am ddim Top 40 ar gyfer Windows 10\nCanllaw terfynol ar gefn eich ffôn symudol


2008: Nam Le, The Boat - Prifysgol Abertawe\nRoedd casgliad cyntaf o straeon gwefreiddiol Nam Le, The Boat, yn bersonol ac yn fyd-eang ei gwmpas ac mae wedi cael ei ganmol yn helaeth am ei ras a’i ‘ryddiaith dreiddiol a chofiadwy’.\nYn enedigol o Fietnam, cafodd Nam Le ei fagu yn Awstralia a bu’n gweithio i ddechrau fel cyfreithiwr cyn troi at ysgrifennu. Bu ganddo gymrodoriaethau gyda’r Ganolfan Gwaith Celfyddydau Cain yn Provincetown, Canolfan Bellagio, Sefydliad Bogliasco, Sefydliad Camargo, Civitella Ranieri, Santa Maddalena a lleoedd eraill.\nMae The Boat wedi bod yn llwyddiant ysgubol yn rhyngwladol, cafodd ei gyfieithu i 15 iaith ac enillodd nifer o wobrau, gan gynnwys Gwobr Lenyddol Prif Weinidog Awstralia, Gwobr Anisfield-Wolf am Lyfr a Gwobr PEN/Malamud.\nCrynodeb - 'The Boat'\nMae The Boat yn mynd â’r darllenydd ar daith fythgofiadwy, ymhell ar draws y byd ac yn ddwfn i fywydau dyrnaid o’i ddinasyddion.\nBoed yn lleiddiad hur yng Ngholombia, yn arlunydd yn Efrog Newydd sy’n heneiddio neu’n ferch ifanc sy’n ddiymgeledd ym Môr De Tsieina, mae pob un o gymeriadau Le’n ymdrechu, gan wynebu pwysau personol a hanesyddol mawr, i reoli eu bywydau.\nDrwy eu straeon, mae’r byd yn agor ac yn cau i mewn ar yr un pryd. Mae The Boat yn nofel gyntaf nodedig sy’n llawn dynoliaeth, gan ddangos eto ac eto sut rydym wedi’n cysylltu â’n gilydd yn y pen draw.


Cyfoeth Naturiol Cymru / Llifogydd yng Nghymru ym mis Chwefror 2020 - Ymateb Cyfoeth Naturiol Cymru\nCyflwyniad gan Syr David Henshaw\nY gwersi a nodwyd\nRheoli ein hystâd dir\nY camau rydym wedi eu cymryd ers mis Chwefror 2020\nParatoi ar gyfer effeithiau’r newid yn yr hinsawdd\nBydd llawer ohonoch sy'n darllen hwn yn cofio'r golygfeydd eithriadol a welsom ledled Cymru ym mis Chwefror 2020 wrth i'r genedl ddioddef tair storom a enwir o fewn pedair wythnos.\nMae delweddau o gerbydau a ynyswyd ac eiddo yn ildio i ddyfroedd llifogydd yn cael eu galw i gof ar unwaith wrth i’r glawiad a llifoedd afon uchaf erioed arwain at lifogydd mewn 3,130 eiddo.\nMae ein meddyliau a’n cydymdeimlad yn parhau i fod gyda'r rhai y cafodd eu tai eu difrodi ac y cafodd eu bywoliaeth eu bygwth, a chyda’r rhai sy’n dal ar ganol y gwaith o adfer ac ailadeiladu ar ôl y digwyddiadau eithriadol hyn.\nNi welwyd mis Chwefror gwlypach erioed yng Nghymru ers dechrau'r cofnodion ym 1862. Dyma hefyd oedd y pumed mis gwlypaf erioed yn y cofnodion, gan arwain at rai o'r llifogydd mwyaf sylweddol a welwyd yng Nghymru ers y 1970au.\nEr yr oedd yn gyfnod a wnaeth herio ac ymestyn gwydnwch pawb a oedd yn ymwneud â'r ymateb, roedd hefyd yn gyfnod a wnaeth ysgogi cymunedau a dangos nerth amlwg preswylwyr ac ymatebwyr brys. Roedd yr ymrwymiad, gwaith caled a charedigrwydd ysbryd a ddangoswyd ar yr adeg honno yn rhywbeth i'w edmygu.\nRoeddwn yn gallu gweld graddfa effeithiau strwythurol a dynol y dyfroedd llifogydd yn ystod fy ymweliadau â rhai o'r ardaloedd a wnaeth ddioddef fwyaf. Mae'n sobreiddiol ystyried beth allai'r canlyniad fod pe bai'r stormydd wedi digwydd yn ystod y dydd pan fyddai mwy o bobl allan o'u cartrefi ac yn gwneud eu gwaith beunyddiol.\nO ychwanegu effeithiau pandemig byd-eang COVID-19 a ddaeth wedyn, nid yw'n anodd gweld pam nad yw'r emosiynau na'r problemau a gafwyd wedi bod mor gyflym i adfer fel y gwnaeth y dyfroedd ar y pryd.\nRoedd ymrwymiad aelodau tîm Cyfoeth Naturiol Cymru i ddiogelu pobl ac adeiladau mewn amodau mor heriol yn ddiwyro. Rwy'n hynod falch o'r rôl hanfodol y gwnaethom ei chwarae yn yr ymdrech honno ac rwy'n ymwybodol iawn o'r niwed emosiynol a chorfforol ar gydweithwyr yn ystod y cyfnod hwn.\nGwnaeth y buddsoddiadau a wnaed gan Cyfoeth Naturiol Cymru – a sefydliadau eraill – i wella gwydnwch Cymru i effeithiau glaw trwm drwy amddiffynfeydd, modelu, rhagweld a systemau rhybuddio cadarnach dros y degawdau'n sicr wedi helpu i atal llifogydd mwy difrifol ac eang ym mis Chwefror.\nFodd bynnag, rydym yn cydnabod na fydd hyn yn fawr o gysur i'r rheiny yr effeithiwyd arnynt gan y stormydd eithriadol, a ddigwyddodd ar ôl gaeaf hynod wlyb.\nYn sicr, dyma gyfnod a brofodd allu, systemau a gwasanaethau ein sefydliad ein hunain i’r eithaf.\nAr ôl pob achos o lifogydd difrifol, mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gwneud gwaith adfer ac adolygu i sicrhau bod ein sefydliad yn dysgu'r gwersi o'r profiad ac yn gwneud gwelliannau lle y bo'n bosib. Mae cyfleu profiadau ein staff a'n partneriaid wedi bod yn hanfodol wrth lywio'r darnau sylweddol hyn o waith ac rwyf yn hynod ddiolchgar am eu cyfraniadau.\nMae ein hadolygiad llifogydd yn ystyried yr hyn a wnaeth weithio'n dda ond hefyd yn nodi meysydd lle mae angen i ni wella'n gweithrediadau ein hunain, a'r camau gweithredu y dylem eu cymryd i sicrhau ein bod yn barod i ymateb i'r digwyddiad nesaf orau y gallwn.\nYn ôl yr adolygiad, gwnaeth y penderfyniadau a'r camau gweithredu a gymerwyd gan gydweithwyr medrus a phrofiadol Cyfoeth Naturiol Cymru chwarae rôl sylweddol wrth reoli'r sefyllfa wrth iddi ddatblygu, gan leihau effeithiau a allai fod wedi bod llawer yn fwy difrifol. Gwnaeth llawer o'n strwythurau a'n systemau weithio'n dda, ac roedd y mesurau amddiffyn rhag llifogydd a weithredwyd ers y 1970au yn golygu ein bod yn gallu atal llifogydd i ddegau o filoedd o adeiladau ledled Cymru.\nFodd bynnag, canfuwyd hefyd nad oedd ein hadnoddau'n gallu ymdopi'n llawn â maint y dasg ar gyfer digwyddiad o'r raddfa ac arwyddocâd hwn. Roedd swm y dŵr a oedd yn disgyn mewn cyfnod byr yn ystod y stormydd yn golygu, er na wnaeth yr amddiffynfeydd fethu, y gwnaeth y dŵr fynd dros eu pennau mewn mannau.\nCanfu'r adolygiad hefyd na allai ein hadnoddau ymdopi'n llawn â maint y dasg dan sylw ar gyfer digwyddiad o'r raddfa hyn.\nO'r 430 o rybuddion llifogydd a ddyrannwyd yn ystod mis Chwefror, dyrannwyd 18 o rybuddion yn hwyr neu ddim o gwbl. Roedd cyflymder a graddfa'r digwyddiadau'n sicr yn ffactorau a wnaeth gyfrannu at hyn, ond mae hyn yn disgyn yn is na'r safon gwasanaeth rydym am ei darparu. Ers hynny, rydym wedi gwneud gwelliannau i'n gwasanaeth rhybuddio am lifogydd i helpu i leihau'r tebygolrwydd o hyn yn digwydd eto mewn digwyddiad o faint tebyg.\nFel rhan o waith adfer y sefydliad, rydym wedi ymgymryd ag asesiad trylwyr o'n hasedau ac wedi gwneud atgyweiriadau i amddiffynfeydd ac adeileddau llifogydd. Mae gwaith atgyweirio tymor hwy hefyd wedi'i gynllunio am yr wythnosau a misoedd i ddod neu bydd yn destun rhagor o drafodaethau gyda Llywodraeth Cymru lle mae angen mwy o fuddsoddiad.\nOnd eto mae gwaith sylweddol i'w wneud o hyd, a bydd llawer o'r camau gweithredu a nodwyd yn llywio'r ddadl ehangach y mae ei hangen ynghylch sut bydd perygl llifogydd yn cael ei reoli a sut bydd adnoddau'n cael eu darparu ar ei gyfer yn y dyfodol.\nFel rhan o'n gwaith adolygu, rydym wedi llunio crynodeb manwl o ddata allweddol sy'n nodi graddfa wirioneddol y digwyddiadau ym mis Chwefror, o'r glawiad uchaf erioed i’r llifoedd afonydd mwyaf erioed. Rydym hefyd wedi adolygu unrhyw oblygiadau y gallai'r llifogydd eu cael ar sut rydym yn rheoli'r tir yn ein gofal.\nBydd adolygiadau Cyfoeth Naturiol Cymru a’r ymchwiliadau ar wahân gan awdurdodau lleol i'w gweithrediadau rheoli llifogydd eu hunain ac achosion y llifogydd yn eu hardaloedd priodol yn llunio’r broses o wneud penderfyniadau ar sut rydym yn rheoli dŵr yn y dyfodol. Byddwn yn parhau i weithio gyda'r awdurdodau hyn a chyrff partner eraill sy'n gyfrifol am reoli perygl llifogydd i adolygu'r hyn sy'n ymarferol bosib i liniaru effeithiau glawiad eithafol yn y blynyddoedd i ddod.\nOnd y ffaith yw bod yn rhaid i ni i gyd dderbyn i fod yn anochel y bydd cymunedau yng Nghymru'n cael llifogydd eto, a'i fod yn debygol y bydd y bygythiad yn dod yn fwy difrifol ac yn fwy aml. Er y gallwn leihau rhai o'r risgiau drwy reoli tebygolrwydd effeithiau llifogydd, ni allwn reoli'r tywydd. Mae graddfa a her y newid yn yr hinsawdd yn sylweddol ac yn cynyddu a bydd yn rhaid i ni reoli disgwyliadau ar faint o lifogydd y bydd modd eu hatal mewn gwirionedd.\nMae Llywodraeth Cymru eisoes wedi datgan argyfwng yn yr hinsawdd ac mae graddfa'r her honno'n tyfu. Mae'r cyfnodau estynedig o dywydd sych a welsom dros y gwanwyn a'r haf eleni, wedi'u dilyn yn agos gan ddwy storom a enwir dros bythefnos ym mis Awst, yn dangos yr her hinsawdd eithafol ac anrhagweladwy rydym yn ei hwynebu.\nMae arbenigwyr yn yr hinsawdd yn dweud wrthym y bydd tymereddau cynhesach a achosir gan y newid yn yr hinsawdd yn gwneud y cyfnodau hyn o dywydd eithafol yn fwy tebygol ac yn fwy difrifol yn y dyfodol.\nWrth i Gymru geisio dilyn llwybr gwyrdd tuag at adfer ar ôl COVID-19, dylem wneud mwy na chydnabod yn unig ffaith wyddonol ac effaith y newid yn yr hinsawdd. Mae'n rhaid i ni sicrhau bod rheoli perygl llifogydd a sut rydym yn dysgu byw gyda mwy o ddŵr a'i reoli fel cenedl yn ganolog i'n trafodaeth.\nNawr yw'r amser i feddwl a gweithredu'n wahanol. Mae Strategaeth Genedlaethol Llifogydd ac Erydu Arfordirol Llywodraeth Cymru'n nodi sut mae'n bwriadu rheoli'r risgiau o lifogydd ac erydu arfordirol ledled Cymru dros y degawd nesaf. Ni allwn osgoi'r ffaith y bydd rhaid gwneud penderfyniadau anodd wrth ddatblygu polisi tymor hir. Bydd yn rhaid i Gymru fod yn ddewrach wrth ystyried cynllunio gofodol a phenderfyniadau datblygu a rhoi ystyriaeth ofalus i'r hyn y mae Cymru'n barod i fuddsoddi ynddo o ystyried gwydnwch y genedl i lifogydd.\nMae'n rhaid i ni barhau i fuddsoddi mewn amddiffynfeydd rhag llifogydd sy’n heneiddio, ond mae'n rhaid i ni hefyd ategu'r gofyniad hwn â mesurau eraill. Gallai hyn gynnwys ymgorffori mwy o fesurau rheoli llifogydd yn naturiol lle y bo'n briodol, dal dŵr yn ôl yn uwch i fyny yn y dalgylch, neu wneud lle i ddŵr lle y bo'n bosib a lle gall wneud gwahaniaeth.\nEr bod y buddsoddiad parhaus dros y blynyddoedd diwethaf wedi golygu bod gennym i gyd fwy o wybodaeth i baratoi ein hunain, a'n heiddo, yn well rhag effeithiau posib stormydd difrifol, mae angen i ni hefyd helpu cymunedau i gydnabod eu perygl llifogydd eu hunain a'u cefnogi i gymryd mwy o gyfrifoldeb personol i ddiogelu eu hunain a'u heiddo cyn iddi ddechrau bwrw glaw.\nFodd bynnag, nid oes un ateb sy'n iawn i bawb, a bydd angen i ni ystyried gweithredu amrywiaeth o gamau gweithredu i fynd i'r afael â'r her sydd o'n blaenau.\nOnd er mwyn gwir ddysgu'r gwersi o ddigwyddiadau llifogydd mis Chwefror 2020, mae angen ystyriaeth sylfaenol o'r dewisiadau y mae'n rhaid i ni i gyd eu gwneud am sut caiff y risgiau eu rheoli a sut y gwneir adnoddau ar gael i wneud hynny.\nDim ond trwy ddwyn ynghyd bob lefel o lywodraeth, cyrff cyhoeddus, busnesau, cymunedau, teuluoedd ac unigolion i ymateb i’r bygythiad gwirioneddol hwn y gallwn wneud Cymru'n gryfach wrth addasu i lifogydd yn y dyfodol. Rydym ni yn Cyfoeth Naturiol Cymru yn ymrwymedig i wneud hynny.\nCadeirydd Cyfoeth Naturiol Cymru\nAr ôl pob digwyddiad llifogydd sylweddol, mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn ymgymryd ag adolygiad mewnol cynhwysfawr o'r hyn a ddigwyddodd. Mae hyn yn cynnwys adolygiad o'n systemau, ein gweithdrefnau a'n camau gweithredu i'n galluogi i nodi'r gwersi i'w dysgu a’r hyn a aeth yn dda a'r hyn nad aeth yn dda, ac i wella'r ffordd rydym yn gweithredu yn y dyfodol.\nMae'r crynodeb hwn yn adlewyrchu sefyllfa Cyfoeth Naturiol Cymru yn unig. Mae gofyn i awdurdodau lleol ymchwilio i achosion llifogydd hefyd yn eu hardaloedd eu hunain a, lle y bo'n briodol, rydym yn eu cefnogi drwy'r broses hon.\nMae ein hymchwiliadau ein hunain yn nodi barn ac adborth cydweithwyr ar draws y sefydliad a phrofiadau'r cymunedau yr effeithiwyd arnynt a'r partneriaid a oedd ynghlwm i ddeall yr hyn a aeth yn dda a'r hyn y mae modd ei wella.\nRydym wedi dadansoddi ac adolygu data a gasglwyd yn ystod y stormydd ac ar eu holau i roi cyd-destun i natur eithafol y stormydd yn ystod y mis a'n perfformiad ein hunain yn yr amgylchiadau hynny.\nRydym wedi ystyried perfformiad ein hamddiffynfeydd rhag llifogydd a'r Gwasanaeth Rhybuddio am Lifogydd, o ddarogan hyd at gyhoeddi rhybuddion.\nRydym hefyd wedi ystyried sut rydym yn rheoli'r tir yn ein gofal i ddeall os gwnaeth unrhyw weithrediadau rheoli tir a wnaed gan Cyfoeth Naturiol Cymru cyn y digwyddiadau llifogydd gyfrannu at yr effaith ar eiddo.\nRydym wedi gweithio i fynd i'r afael ag effaith uniongyrchol gweithrediadau Cyfoeth Naturiol Cymru, gan flaenoriaethu thrwsio difrod i asedau. Mae'r gwaith adfer hwn wedi'i ysgogi gan ein hymrwymiad i sicrhau y byddwn yn barod, os bydd llifogydd eto ac ar yr adeg honno, i ymateb iddynt hyd eithaf ein gallu.\nOnd yn yr un modd ag y mae cymunedau’n cymryd amser i adfer, mae’r un peth yn wir amdanom ni. Mae'r daith tuag at adfer yn hir ac mae'r gwaith sydd ynghlwm yn sylweddol. Er bod y broses hon yn datblygu'n dda, mae yna lawer i'w wneud o hyd, gyda gwelliannau tymor hwy i'w gwneud hefyd.\nO safbwynt sefydliadol, rydym yn ddyledus i gydweithwyr am y ffordd maent wedi ymateb a’r adborth a roddwyd am eu profiadau cyn, yn ystod ac ar ôl y stormydd. Mae'r dystiolaeth hanfodol hon wedi'n galluogi i nodi'r agweddau ar ein gweithrediadau a oedd yn effeithlon ac yn gweithio'n dda, yn ogystal â nodi materion y mae modd mynd i'r afael â hwy ar unwaith neu eu hychwanegu at raglen waith tymor hwy.\nGan weithio'n unol â chanllawiau coronafeirws iechyd y cyhoedd, mae ein staff wedi bod yn ymgymryd â rhaglen gynhwysfawr o archwilio amddiffynfeydd rhag llifogydd ac asesu ein hasedau tir i wneud atgyweiriadau hanfodol i helpu i ddiogelu pobl, eiddo a busnesau a diogelwch y rheiny sy'n defnyddio'n hystâd.\nRoedd y cyfyngiadau cadw pellter cymdeithasol cysylltiedig yn gwneud ein lefel arferol o ymgysylltu â chymunedau ar ôl llifogydd yn fwy heriol. Er nad oeddem bellach yn gallu cynnal cyfarfodydd cyhoeddus mawr, roeddem yn gallu ymgysylltu'n rhithwir â chynrychiolwyr o'r gymuned, cynghorwyr, Aelodau'r Senedd ac Aelodau Seneddol ac roeddem yn gallu cwrdd ag unigolion a grwpiau llai wrth i'r gyfyngiadau godi.\nMae gwersi i'w dysgu'n amlwg ac mae angen gwneud gwelliannau i'r holl gyrff sy'n gyfrifol am reoli perygl llifogydd yng Nghymru. Mae ein hadolygiadau'n nodi gwersi, argymhellion a chamau gweithredu y bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn eu cymryd o ganlyniad i wella'n gwasanaethau a gwneud cymunedau'n fwy gwydn i effeithiau digwyddiadau tywydd eithafol yn y dyfodol.\nBydd adroddiadau ar wahân a gynhelir gan awdurdodau lleol ar eu gweithrediadau eu hunain yn penderfynu ar ragor o gamau gweithredu ar gyfer yr awdurdodau rheoli llifogydd perthnasol.\nRoedd y llifogydd a welwyd ar draws rhannau o Gymru ym mis Chwefror 2020 yn hynod, o ran eu graddfa a'u difrifoldeb. Daeth glaw mawr a thair storm a enwir yn olynol, sef ‘Ciara’ (8-9 Chwefror), ‘Dennis’ (15-17 Chwefror) a ‘Jorge’ (28 Chwefror – 1 Mawrth), yn syth ar ôl y gaeaf gwlypaf a welwyd yn y DU ers dechrau'r cofnodion ym 1862.\nCafwyd pob cyfnod o law trwm yn gyflym dros ddalgylchoedd dirlawn i afonydd nad oeddent eto wedi cilio'n llawn o ddigwyddiadau blaenorol.\nGwnaeth hyn arwain at y gyfres fwyaf sylweddol o ddigwyddiadau llifogydd yng Nghymru ers llifogydd mis Rhagfyr 1979, a wnaeth hefyd effeithio ar sawl un o'r un cymunedau. Roedd lefelau afonydd a gofnodwyd ym mis Chwefror eleni'n uwch na'r rhai a gofnodwyd dros 40 mlynedd yn ôl mewn rhai achosion, ond roedd yr effeithiau dilynol yn sylweddol llai.\nDyrannwyd 243 o rybuddion llifogydd – byddwch yn barod, 181 o rybuddion lifogydd a chwe rhybudd llifogydd difrifol ym mis Chwefror, sef y nifer uchaf erioed. Pan oedd Storm Dennis ar ei hanterth, roedd 61 o rybuddion llifogydd – byddwch yn barod, 89 o rybuddion llifogydd a dau rybudd llifogydd difrifol ar waith – mwy nag y mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi'u dyrannu ar gyfer storm unigol erioed o'r blaen. Cofnodwyd y lefelau dŵr uchaf erioed ar 22% o fesuryddion afonydd Cyfoeth Naturiol Cymru yng Nghymru yn ystod Storm Dennis, sef ystadegyn hynod a sobreiddiol sy'n dangos graddfa'r digwyddiadau.\nYm mis Chwefror 2020, gwelwyd glaw a llifoedd afonydd neilltuol ar draws y DU, gan arwain at ei gofnodi yn llyfrau hanes y Swyddfa Dywydd fel y mis Chwefror gwlypaf a'r pumed mis gwlypaf ers dechrau'r cofnodion ym 1862.\nHwn hefyd oedd y pumed gaeaf gwlypaf a gofnodwyd gyda glawiad eithafol mis Chwefror yn disgyn ar ddalgylchoedd roedd eisoes yn dirlawn.\nMae cael digwyddiadau glaw eithafol mor eang yn yr un mis calendr yn hynod anfynych. Yn wir, pan fydd y Swyddfa Dywydd yn llunio data glawiad, mae’n nodweddiadol i’w mapiau gofnodi hyd at 200% o lawiad ar gyfartaledd. Ym mis Chwefror 2020, aeth y raddfa y tu hwnt i 400% mewn rhai ardaloedd.\nMae'r cofnodion yn dangos i 288 mm o law gwympo ar gyfartaledd ledled Cymru yn y mis hwnnw, ond gyda rhai ardaloedd yn derbyn hyd at bedair gwaith yn fwy na chyfartaledd misol y tymor hir.\nGwnaeth Storm Ciara effeithio ar ddalgylchoedd Gogledd Cymru fwyaf difrifol, gyda dalgylchoedd afonydd Conwy, Elwy a Dyfrdwy Uchaf yn derbyn y symiau mwyaf o law ac yn cael rhai o'r lefelau afon uchaf.\nGwnaeth Storm Dennis gynhyrchu glaw eithafol dros gyfnod byr ond dwys iawn. Gwnaeth hwn gwympo ar draws Cymoedd De Cymru a Bannau Brycheiniog, gyda chanolbwynt yn nalgylch afon Taf ac yn uchel yn nalgylch afon Wysg.\nEffeithiwyd ar bob rhan o Gymru. Gwnaeth y mesurydd glaw yn afon Fyrnwy ym Mhowys gofnodi 515 mm o law ym mis Chwefror, gan ei wneud y mis Chwefror gwlypaf yn yr ardal ers dechrau'r cofnodion ym 1908.\nLefelau a llifoedd afonydd\nMae llawer o afonydd yng Nghymru, yn enwedig yng Nghymoedd De Cymru a rhannau o Ogledd Cymru, yn weddol serth ac yn llifo drwy gymoedd cul gyda sail daeareg anhydraidd.\nO ganlyniad, mae dŵr ffo o flaenddyfroedd yn dilyn glaw dwys yn cyrraedd prif afonydd yn gyflym iawn, ac mae lefelau afonydd yn ymateb yn gyflym.\nGwnaeth y glaw sylweddol dros y naw mis blaenorol hefyd gyfrannu at y llifogydd helaeth, am fod y pridd yn orlawn ac nad oedd modd iddo amsugno llawer o ddŵr ychwanegol. Roedd dilyniant, hyd a difrifoldeb glawiad mis Chwefror yn nalgylchoedd Cymru mor ddwys fel y gwnaeth llawer o lefelau afonydd ymateb yn hynod gyflym, gan gyrraedd lefelau a llifoedd na welwyd erioed o'r blaen.\nPan oedd Storm Dennis ar ei hanterth, cyrhaeddodd afon Taf ym Mhontypridd ei lefel uchaf ers dechrau'r cofnodion ym 1968.\nAr ei llif uchaf ar 15 Chwefror, amcangyfrifwyd bod 805 metr ciwbig yn pasio drwy Bontypridd fesul eiliad, sy'n ddigon i lenwi pwll nofio maint Olympaidd mewn ychydig dros dair eiliad. Dros gyfnod o 22 awr, cynyddodd uchder yr afon 4.2 metr, gan gofnodi lefel 78 cm yn uwch na'r lefel uchaf gynt yn ystod llifogydd 1979, pan gafwyd llifogydd ar hyd a lled. Er y gwnaeth sawl eiddo ddioddef llifogydd ym mis Chwefror, nid oedd i'r lefel a welwyd ym 1979 oherwydd y buddsoddiadau a wnaed mewn amddiffynfeydd dros y degawdau diwethaf.\nAr hyd afon Wysg, torrwyd y lefel afon uchaf erioed a osodwyd ym 1994 yn Llan-ffwyst gan y lefelau a gyrhaeddwyd yn ystod Storm Dennis, yn cyrraedd 5.6m ar y pwynt uchaf.\nYn ystod Storm Ciara, amcangyfrifwyd bod y lefelau afon yn Llanelwy ar afon Elwy ar y lefel uchaf ers dechrau'r cofnodion ym 1974 – yn uwch nag ym mis Tachwedd 2012 pan gafwyd llifogydd sylweddol, sy'n dangos manteision buddsoddiad uwch Cyfoeth Naturiol Cymru mewn amddiffynfeydd yn Llanelwy. Gwnaeth y cynllun atal ailadroddiad o'r llifogydd eang a gafwyd yn 2012. Cafodd peth llifogydd lleol ac mae mwy o waith dadansoddi gyda Chyngor Sir Ddinbych yn parhau.\nCofnododd bron i chwarter (22%) o'r rhwydwaith o 231 o fesuryddion afon Cyfoeth Naturiol Cymru yng Nghymru eu lefelau dŵr uchaf erioed ym mis Chwefror. Mae'r dystiolaeth a'r ffeithiau'n tanlinellu bod y rhain yn ddigwyddiadau eithriadol.\nMae'n wireb, pan fydd llifogydd yn effeithio ar eich cartref neu fusnes, na fyddwch yn treulio'ch amser yn ystyried o ble y daeth y dŵr, na phwy sy'n gyfrifol. Yn syml, rydych am weld camau gweithredu.\nYn yr un modd, mae rheoli perygl llifogydd a phenderfynu ar achosion llifogydd yn faterion hanfodol a chymhleth, yn enwedig pan nad oes gan ddyfroedd lawer o barch tuag at ffiniau sefydliadol ac achosir llifogydd gan ffactorau gwahanol.\nCyfoeth Naturiol Cymru yw'r Awdurdod Rheoli Risg sydd â phwerau i reoli llifogydd o brif afonydd, ond rheolir llifogydd o gyrsiau dŵr llai, dŵr wyneb a daear, a systemau carthffosiaeth gan awdurdodau lleol a chyrff eraill.\nMae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gyfrifol am ddyrannu rhybuddion llifogydd, ond mae cyrff eraill yn arwain ar ymatebion brys fel pwmpio dŵr llifogydd a rheoli gweithdrefnau gwacáu.\nFelly, pan fydd llifogydd yn digwydd, mae cyrff gwahanol sy'n gyfrifol am agweddau gwahanol ar reoli llifogydd yn dod ynghyd i gydlynu a darparu'r ymateb brys.\nFodd bynnag, pan fydd y llifogydd yn dod o amrywiaeth o ffynonellau, gan gynnwys prif afonydd, cyrsiau dŵr lleol, cwlfertau tanddaearol a draeniau, gall wneud ymchwilio i union achosion a mecanweithiau llifogydd penodol, a’u deall, yn heriol.\nEr bod llawer o enghreifftiau o gydweithio da, mae angen i'r holl awdurdodau perthnasol ddod o hyd i ffyrdd eraill o wella ymhellach sut maent yn gweithio gyda'i gilydd i wasanaethu'n cymunedau.\nYn ôl data awdurdodau lleol, gwnaeth 3,130 eiddo unigol ledled Cymru ddioddef llifogydd o ganlyniad i stormydd mis Chwefror.\nMae'r eiddo y mae’n hysbys eu bod wedi dioddef llifogydd yn cynnwys 224 o eiddo yn ystod Storm Ciara, 2,765 o eiddo yn ystod Storm Dennis, a 141 o eiddo yn ystod Storm Jorge.\nGwnaeth yr effeithiau ymestyn o Grucywel a Brynbuga yn y De-ddwyrain i Bontypridd, Nantgarw, Ffynnon Taf, Pentre a llawer o gymunedau eraill yng Nghymoedd De Cymru. Gwnaeth cymunedau yng Nghonwy, Powys a Sir Ddinbych hefyd brofi llifogydd sylweddol. Roedd yr effeithiau'n eang yn wir, ond yn ddi-os yn fwy amlwg yng Nghymoedd De Cymru, fel y dangosir gan nifer yr eiddo a ddioddefodd lifogydd yn yr ardal hon, sawl un am y tro cyntaf ers cyn cof.\nGwnaeth yr adolygiadau llifogydd nodi bod llawer o'n hadeileddau a'n systemau wedi gweithio'n dda ac yn ôl y disgwyl i ddiogelu miloedd o eiddo ledled Cymru o effeithiau'r glawiad eithafol.\nMae buddsoddiadau a wnaed i adeiladu amddiffynfeydd ers digwyddiadau llifogydd sylweddol blaenorol wedi gwneud gwelliannau sylweddol i wydnwch Cymru yn erbyn glawiad eithafol. Er enghraifft, mae'r gwelliannau a wnaed i amddiffynfeydd ers llifogydd 1979 yn Ne Cymru'n golygu bod miloedd mwy o eiddo mewn perygl llai.\nAr y cyfan, gwnaeth cynllun lliniaru llifogydd newydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn Llanelwy, a adeiladwyd i ddiogelu 293 o gartrefi a 121 o fusnesau yn y ddinas, berfformio'n dda, gan atal ailadroddiad o'r llifogydd a gafwyd yn 2012 lle cafodd marwolaeth o'u herwydd. Gallai effeithiau'r llifogydd yn Llanrwst ar hyd afon Conwy hefyd fod wedi bod llawer yn waeth heb y defnydd llwyddiannus o amddiffynfeydd symudol Cyfoeth Naturiol Cymru i atal llifogydd o afon Conwy.\nMae'r buddsoddiad sylweddol mewn systemau darogan a rhybuddio hefyd yn golygu bod pobl yn gallu paratoi'n well ar gyfer digwyddiadau posib.\nEto i gyd, roedd graddfa a chyflymder y glawiad ym mis Chwefror yn golygu bod rhywfaint o lifogydd yn anochel, gan arwain at drawma ac effeithiau tymor hir sylweddol ar unigolion, teuluoedd a chymunedau.\nCafodd y gwasanaethau a'r rolau y mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn ymgymryd â hwy yn ystod digwyddiad llifogydd sylweddol eu profi'n arw yn ystod y cyfnod hwn. Er bod llawer o enghreifftiau o arfer da ac o leoedd lle gwnaeth ein gwaith wahaniaeth go iawn, mewn rhai achosion cawsom ein hymestyn y tu hwnt i'n galluoedd.\nErs mis Chwefror, rydym wedi mynd i'r afael â llawer o'r problemau uniongyrchol drwy ein rhaglen o waith adfer. Mae elfennau o'r gwaith hwn yn parhau a bydd rhai o'r effeithiau, gwaith adfer a gwelliannau angenrheidiol ar ôl stormydd Ciara, Dennis a Jorge yn cymryd amser, adnoddau ychwanegol a buddsoddiadau i fynd i'r afael â hwy.\nMae modd crynhoi'r prif broblemau a nodwyd yn yr adolygiad llifogydd y mae angen i Cyfoeth Naturiol Cymru fynd i'r afael â hwy dan bum thema allweddol:\nDiffygion wrth ddarparu’r gwasanaeth rhybuddio am lifogydd, sy'n amlwg mewn digwyddiadau mor sylweddol ac eithafol.\nCyfyngiadau o ran y gallu (yn enwedig y tu allan i oriau craidd) i rybuddio ac ymateb i ddigwyddiadau llifogydd o'r raddfa sylweddol hon yn effeithiol.\nYr angen am fewnbwn sefydliadol cryfach, cyfannol i'n hymateb i lifogydd.\nMae angen gwelliannau yn ein camau gweithredu yn y cyfnod cyn digwyddiadau a'n gallu i adfer ar eu holau.\nMae angen gwneud dewisiadau anodd am lefel y gwasanaeth sy'n ymarferol, realistig a dichonadwy, a'r goblygiadau cysylltiedig am y buddsoddiad a fydd ei angen.\nYn ogystal â chydnabod yr elfennau da niferus yn y gweithrediadau, mae'r adolygiad llifogydd hefyd yn nodi deg maes allweddol gyda chamau gweithredu argymelledig ar gyfer gwella.\nGwnaeth yr adolygiad rheoli’r ystâd dir ystyried tair elfen rheoli tir allweddol ar Ystad Goetir Llywodraeth Cymru:\nCynllunio Adnoddau Coedwigoedd\nSeilwaith a Pheirianneg Sifil\nMae canfyddiadau'r adolygiad o sut rydym yn rheoli'r tir yn ein gofal wedi arwain at ddeg argymhelliad allweddol eraill ar sut dylem addasu ein dull cyfredol ar gyfer rheoli tir i helpu i leihau perygl llifogydd. Caiff y rhain eu crynhoi yn ddiweddarach yn yr adroddiad hwn.\nElfen hanfodol o reoli effeithiau digwyddiadau tywydd fel y rhai a gafwyd ym mis Chwefror, a maes sydd wedi gweld gwelliant a datblygiad sylweddol dros y blynyddoedd diwethaf, yw'r gallu i ddarogan yn fyw cywir ac yn hwy i'r dyfodol.\nMae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gweithio gyda'r Ganolfan Darogan Llifogydd yn y Swyddfa Dywydd i ddadansoddi'r wybodaeth ddarogan a pherygl llifogydd diweddaraf yng Nghymru ac yn crynhoi'r wybodaeth yn y Datganiad Canllawiau Llifogydd.\nDyma ddiweddariad sy'n mynd i awdurdodau lleol ac ymatebwyr brys ac sy'n cael ei ddyblygu ar wefan Cyfoeth Naturiol Cymru. Mae'r gwasanaeth rhybuddio cynnar hwn yn caniatáu i sefydliadau baratoi ar gyfer yr effeithiau posib. Mae’r rhagolwg llifogydd hwn yn cyd-fynd â’r rhybuddion tywydd gan y Swyddfa Dywydd.\nAr yr un pryd, mae ansicrwydd sylweddol o hyd yn ymwneud â darogan y tywydd a'i effeithiau, yn enwedig mewn dalgylchoedd ymateb cyflym fel y rheiny a geir mewn sawl ardal yng Nghymru. Er enghraifft, cyn Storm Ciara, gwnaeth y Datganiad Canllawiau Llifogydd gyrraedd statws risg isel yn unig, gyda'r effeithiau posib yn cael eu darogan fel sylweddol wrth i'r storm ddatblygu, ond gyda thebygolrwydd isel yn y rhagolygon. Er y bu datblygiadau sylweddol o ran modelu yn y blynyddoedd diwethaf, mae lle am welliant o hyd, gan gynnwys ystyried sut caiff y risgiau a'r effeithiau eu cyfleu i'n cynulleidfaoedd.\nY Gwasanaeth Rhybuddio am Lifogydd\nMae'r Gwasanaeth Rhybuddio am Lifogydd a weithredir gan Cyfoeth Naturiol Cymru yn darparu gwybodaeth hanfodol i gwsmeriaid mewn ardaloedd lle ceir perygl o lifogydd. Mae'n rhoi rhybudd ymlaen llaw ac felly amser i bobl gymryd camau gweithredu i ddiogelu eu hunain a'u heiddo. Mae yna dair lefel o rybuddion llifogydd – Byddwch yn Barod, Rhybudd Llifogydd a Rhybudd Llifogydd Difrifol. Mae gweithrediad y gwasanaeth yn dibynnu ar weithdrefnau, offerynnau a systemau a setiau data technegol rhyngberthnasol, yn ogystal ag arbenigedd staff arbenigol.\nMae lefel y gwasanaeth i gwsmeriaid wedi gwella'n sylweddol dros amser, gyda chwmpas y gwasanaeth yn cael ei ehangu a gwelliannau mewn cywirdeb, datrysiadau ac amser arwain oherwydd datblygiadau mewn technoleg. Mae hyn yn arbennig o wir mewn ardaloedd fel dalgylchoedd ymateb cyflym Cymoedd De Cymru lle gall yr amser rhwng glaw, afonydd yn codi a llifogydd fod yn fyr iawn.\nMae rhybuddion hefyd wedi symud o ddalgylchoedd ehangach i rybuddion sy'n benodol i gymunedau, gan leihau'r risg o rybuddion anwir a chynyddu'r siawns y bydd pobl yn ymateb pan fydd rhybuddion yn cael eu dyrannu.\nAmcangyfrifir ar ddechrau mis Chwefror 2020 fod dros 126,000 o eiddo wedi cael eu cofrestru i dderbyn rhybuddion llifogydd yng Nghymru, gan eu galluogi i gymryd mesurau i baratoi eu hunain, eu cartrefi, eu busnesau a'u teuluoedd ar gyfer yr effeithiau.\nYn ystod Storm Dennis, cafwyd y nifer mwyaf o rybuddion y mae Cyfoeth Naturiol Cymru erioed wedi'u dyrannu am un digwyddiad – 65 o negeseuon am fod yn barod am lifogydd, 89 o rybuddion llifogydd a phedwar rhybudd llifogydd difrifol.\nYn ystod Storm Dennis, roedd yn glir fod y broses gymhleth o farnu a gwneud penderfyniadau a ddefnyddiwyd wrth ddyrannu rhybuddion llifogydd yn ystod cyfnod byr iawn, ac yn oriau mân y bore, yn dod yn fwyfwy heriol.\nRoedd y llwyth gwaith a'r pwysau ar y pryd yn sylweddol ac, yn y digwyddiadau a oedd yn gwaethygu'n hynod gyflym yn ystod y storm benodol honno, dyrannwyd rhai rhybuddion llifogydd yn hwyr (ar ôl i'r llifogydd ddechrau) neu na chawsant eu dyrannu o gwbl pan ddylent fod wedi.\nDyrannwyd tri rhybudd llifogydd yn hwyr yng Nghwm Taf isaf, dyrannwyd tri rhybudd llifogydd yn hwyr yn Nyffryn Teifi, ni chafodd 11 o rybuddion llifogydd eu dyrannu yng Nghwm Rhymni, ac ni ddyrannwyd un ar afon Tywi. Yn amlwg, nid oedd y lefel wasanaeth rydym yn ceisio ei darparu wedi'i bodloni ar yr adeg hon, oherwydd galwadau'r digwyddiadau eithafol a gafwyd. Rydym yn cydnabod y rhesymau a arweiniodd at y diffygion hyn, ac mae camau gweithredu'n cael eu cymryd i fynd i'r afael â'r materion hyn dros y cyfnod byr a hwy.\nMae'r gwasanaeth rhybuddio am lifogydd yn dibynnu ar sgiliau ac arbenigedd y staff sy'n cynnal y gwasanaeth ar rota dyletswydd ddydd a nos. Yn ôl yr adolygiad, rhoddwyd y gallu hwn dan straen sylweddol, ac mae angen gwneud gwelliannau os ydym am ymdopi â digwyddiad o'r raddfa hon yn y dyfodol.\nRydym yn cymryd camau sylweddol i fynd i'r afael â phroblemau o ran gallu ac rydym yn adolygu'r hyn y mae modd ei gyflawni'n realistig o fewn y lefelau gweithredol, staffio ac ariannu cyfredol. Rydym yn ystyried gwella'r prosesau ar gyfer gwneud penderfyniadau sy'n ymwneud â dyrannu rhybuddion llifogydd difrifol, ac a oes modd i ni symleiddio'r broses o ddyrannu'r rhybuddion llai sylweddol yn ystod digwyddiadau mawr.\nMae rhwydwaith o amddiffynfeydd rhag llifogydd Cyfoeth Naturiol Cymru ledled Cymru'n helpu i ddiogelu 73,000 o eiddo rhag llifogydd. Gwnaeth pob un berfformio'n dda ac yn ôl safonau dylunio yn ystod y stormydd, heb unrhyw fethiannau adeileddol sylweddol.\nRoeddent yn effeithiol wrth ddiogelu oddeutu 19,000 o eiddo yn ystod Storm Dennis, gan gynnwys dros 1,000 yn Rhondda Cynon Taf.\nGwnaeth cau llifddorau, gosod rhwystrau symudol a chlirio adeileddau sicrhau nad oedd llifogydd mewn llawer o ardaloedd. Yn ogystal â'r amddiffynfeydd sefydlog a symudol, gwnaeth y rhybuddion llifogydd a anfonwyd at unigolion ledled Cymru ganiatáu i lawer o bobl weithredu i leihau'r effaith arnyn nhw, eu teuluoedd a'u heiddo.\nEr hynny, gwnaeth llifogydd sylweddol ddigwydd ar draws rhannau o Gymru. Roedd rhai'n gysylltiedig â lefelau dŵr yn codi'n uwch nag uchder yr amddiffynfeydd, yn unol â safonau dylunio cenedlaethol cyfredol.\nRoedd llawer o ddigwyddiadau eraill yn ymwneud â llifogydd o gyrsiau dŵr arferol, draeniau ffyrdd a charthffosydd.\nRydym yn ddefnyddio technegau o'r radd flaenaf i fodelu afonydd er mwyn darogan ble bydd llifogydd yn digwydd ac i'n helpu i ymchwilio i'r hyn y gall gael ei wneud i liniaru'r effeithiau. Mae'r gwaith hwn yn parhau gyda ffocws cryf ar yr ardaloedd yn y perygl mwyaf, gan ystyried yn llawn ddigwyddiadau llifogydd yn y gorffennol fel y rhai a gafwyd ym mis Chwefror. Lle y bo'n ymarferol, caiff cynigion hyfyw eu datblygu, a byddwn yn parhau i weithio gydag awdurdodau lleol a phartneriaid i ddysgu o'u hymchwiliadau lleol eu hunain.\nByddai'n demtasiwn awgrymu mai'r ateb i gadw cymunedau'n ddiogel yw buddsoddi mewn adeiladu'n hamddiffynfeydd a'n rhwystrau'n uwch ac yn uwch.\nOnd byddai hyn yn golygu costau amgylcheddol, cymdeithasol ac ariannol sylweddol. Byddai angen i gymunedau ystyried a oeddent am weld waliau concrit mawr yn cael eu hadeiladu yn eu trefi a'u pentrefi, gan eu gwahanu oddi wrth y mannau gwyrdd, yr afonydd a’r moroedd sydd mor bwysig wrth gynnal eu hiechyd a'u llesiant.\nYn aml, mae cyfyngiadau lle ac amodau tir mewn cymunedau trefol yn gwneud adeiladu amddiffynfeydd eraill yn heriol. Mae adeileddau uwch hefyd yn gwneud y perygl yn sgil methiant amddiffynfeydd yn fwy oherwydd yr effaith a geir yn sgil dyfroedd llifogydd cynt a dyfnach.\nNid yw adeiladu'n uwch ac yn uwch yn ddichonadwy ym mhobman ac mae angen i ni reoli disgwyliadau afrealistig fod modd atal yr holl lifogydd drwy adeiladu mwy o amddiffynfeydd yn unig. Bydd adeiladu amddiffynfeydd uwch mewn rhai ardaloedd ond yn sianelu'r dŵr ymhellach i lawr yr afon, gan gynyddu perygl llifogydd mewn cymunedau eraill. Mae gan amddiffynfeydd rôl i’w chwarae, ond yn sicr nid ydynt yn darparu un ateb sy'n datrys popeth i'r heriau rydym yn eu hwynebu.\nMae angen i ni ategu amddiffynfeydd â mesurau eraill, fel dal dŵr yn ôl yn uwch yn y dalgylch, gwneud lle i ddŵr mewn cymoedd, ac mewn rhai achosion derbyn, yn enwedig yn ystod digwyddiadau o'r raddfa hon, y bydd llifogydd yn digwydd. Mae angen i ni hefyd sicrhau bod eiddo'n fwy gwydn yn erbyn llifogydd a buddsoddi mewn systemau rhybuddio a chymorth a chyngor cymunedol fel y gall cymunedau gymryd eu camau gweithredu eu hunain i leihau effeithiau llifogydd.\nYn ddi-os, mae yna benderfyniadau anodd eu gwneud. Mae'n rhaid i bob lefel o'r llywodraeth weithio ar y cyd gyda'r cyrff sy'n gyfrifol am reoli perygl llifogydd a chymunedau mewn perygl i ddatblygu dull cydweithredol ar gyfer gwella rheoli llifogydd.\nEin hymateb gweithredol\nMae gan Cyfoeth Naturiol Cymru rôl argyfwng bwysig dan y Ddeddf Argyfyngau Sifil ac mae'n gweithio gydag amrywiaeth o sefydliadau eraill sy'n rhan o ymateb cenedlaethol Cymru i ddigwyddiadau ar raddfa fawr.\nRoedd ein hymateb ar lawr gwlad cyn ac yn ystod y stormydd yn cynnwys gweithgareddau rhagweithiol ac adweithiol a oedd yn canolbwyntio ar weithrediad ein hamddiffynfeydd a chynnal a chadw ein hasedau. Er y rhoddwyd yr ymateb wrth reoli ein hasedau a'n hadeileddau dan straen, gwnaethom berfformio'n dda yn gyffredinol. Gwnaeth cau llifddorau, gosod rhwystrau symudol a chlirio adeileddau sicrhau y cafodd sawl ardal ei diogelu'n effeithiol rhag y dyfroedd.\nGwnaeth yr adolygiadau nodi problemau ar draws rhai meysydd o ymateb gweithredol oherwydd y gallu ychwanegol cyfyngedig a oedd gennym i ymateb yn rhagweithiol i ddigwyddiadau. Roedd hyn yn cynnwys ein gallu i ddarparu cymorth i sefydliadau partner, i ymateb i ddigwyddiadau anrhagweledig ar lawr gwlad, neu i gasglu arsylwadau mewn lleoliadau allweddol i roi adborth i ystafelloedd digwyddiadau i gefnogi’r gwaith o ddyrannu rhybuddion llifogydd.\nRoedd graddfa'r digwyddiadau yn golygu, ar adegau, fod ein gweithrediadau o dan straen, ac mae angen gwneud gwelliannau o ran argaeledd staff ar gyfer rotas dyletswydd a sut rydym yn blaenoriaethu ein hymateb. Rydym yn cymryd camau i gynyddu nifer y staff sydd ar gael i ymgymryd â rolau ymateb i ddigwyddiadau drwy ymdrech recriwtio fewnol, a byddwn yn darparu mwy o hyfforddiant i'n staff lle y bo angen.\nTynnir sylw at faterion gweithredol hefyd, fel addasrwydd ac argaeledd cerbydau a chyfarpar arall fel ffonau symudol sy'n gallu gwrthsefyll yr amodau tywydd a daearyddol, fel meysydd a oedd yn cyfyngu ar ymateb Cyfoeth Naturiol Cymru mewn rhai achosion. Lle y bo'n briodol, caiff datrysiadau tymor byr eu gweithredu, a chaiff trefniadau wrth gefn eu rhoi ar waith lle bo angen i ni wneud gwelliannau tymor hwy.\nGwnaeth Cyfoeth Naturiol Cymru ymdrin â nifer sylweddol o geisiadau gan y cyfryngau yn ystod y digwyddiadau llifogydd ac ar eu holau. Gwnaeth stormydd Ciara a Dennis greu 500 o erthyglau mewn amrywiaeth eang o allfeydd cyfryngau a gefnogwyd gan waith cyfathrebu Cyfoeth Naturiol Cymru. Rhoddwyd dros 40 o gyfweliadau yn y cyfryngau gan staff Cyfoeth Naturiol Cymru, gan ymddangos sawl gwaith ar draws allfeydd darlledu yng Nghymru a'r DU. Roedd ein presenoldeb ar y cyfryngau cymdeithasol hefyd yn hanfodol yn ystod digwyddiadau mis Chwefror, gan ein galluogi i rannu negeseuon allweddol i rybuddio a hysbysu'r cyhoedd, a chael cipolwg defnyddiol ar yr hyn yr oedd cymunedau'n ei brofi.\nUn o’r effeithiau mwyaf sylweddol ar bresenoldeb cyhoeddus Cyfoeth Naturiol Cymru oedd methiant ein gwefan i ymateb ar ddau achlysur i'r ymchwydd sylweddol mewn ymweliadau â hi, a pherfformiodd yn wael am dair awr a hanner dros benwythnos Storm Dennis - gan gynnwys rhai cyfnodau lle nad oedd ar gael. Gwnaeth hyn atal aelodau'r cyhoedd a phartneriaid rhag cael gwybodaeth am rybuddion llifogydd, lefelau afonydd, a'r hyn i'w wneud yn ystod digwyddiad llifogydd ac ar ôl hynny.\nMae camau eisoes wedi cael eu cymryd i wneud gwelliannau i wydnwch ein gwefan i sicrhau y gall barhau i ddarparu gwybodaeth hanfodol yn ystod cyfnodau o ymweliadau mynych pe bai’r un galw arni mewn digwyddiadau yn y dyfodol.\nFel rhan o'n hadolygiad o sut rydym yn rheoli'r tir yn ein gofal, rydym wedi ceisio nodi lle mae tystiolaeth yn dangos y dylai arferion cyfredol gael eu diwygio i leihau'r perygl o lifogydd.\nMae coedwigoedd yn dylanwadu ar ddŵr mewn ffordd gadarnhaol yn bennaf, ond nid oes llawer o dystiolaeth i awgrymu bod ganddynt effaith addasu sylweddol yn ystod digwyddiadau llifogydd o’r maint a'r raddfa a welwyd ym mis Chwefror, ni waeth beth yw'r arfer rheoli.\nFodd bynnag, mewn rhai dalgylchoedd llai lle mai coedwigaeth yw'r prif ddefnydd o'r tir, gall coetir gael effaith gadarnhaol yn ystod amodau llai eithafol. Gall y gwaith rydym yn ei wneud ar ein tir i ddal dŵr yn ôl ac oedi rhyddhau dŵr gyfrannu'n gadarnhaol at reoli llifogydd i lawr yr afon, yn enwedig ar y cyd â chamau gweithredu eraill ar draws y dalgylch. Ond mae'n cael effaith gyfyngedig yn ystod digwyddiadau llifogydd ar raddfa fawr pan fydd tir yn ddirlawn.\nRydym wedi dod i'r casgliad bod yna newidiadau y gallem ac y dylem eu gwneud i sut rydym yn cynllunio'n coedwigoedd, sut rydym yn dylunio ac yn gofalu am seilwaith ein coedwigoedd, a sut rydym yn ymgymryd â gweithrediadau coedwigoedd a fydd yn helpu i leihau'r risg o lifogydd ar raddfa fach a chanolig ar lefel leol.\nOherwydd y tebygolrwydd cynyddol o ddigwyddiadau glaw eithafol, mae angen i ni wneud mwy i feddwl am symiau dŵr yn ogystal ag ansawdd dŵr. Gallwn gryfhau'r defnydd o offer presennol i nodi perygl llifogydd a chyfleoedd lliniaru fel y gallwn flaenoriaethu'r ardaloedd lle ceir y risg uchaf ar ystâd Cyfoeth Naturiol Cymru a chynnwys hyn yn y Cynlluniau Adnoddau Coedwigoedd ar gyfer yr ardaloedd hynny.\nArgymhellir rhagor o fuddsoddiad ar gynllun tymor hir i archwilio, cynnal a chadw a diweddaru adeileddau draenio hefyd i sicrhau eu bod yn parhau i weithio yn ôl eu dyluniad. Gall mwy gael ei wneud hefyd i ymgysylltu â chymunedau a rhanddeiliaid lleol i gynyddu eu hymwybyddiaeth o rôl yr ystad goetir i helpu i liniaru perygl llifogydd, ond hefyd ei chyfyngiadau wrth atal llifogydd fel y digwyddiadau a gafwyd ym mis Chwefror.\nMae llawer o'r camau gweithredu rydym yn eu nodi eisoes ar waith, fel presenoldeb offer a gwybodaeth angenrheidiol am berygl llifogydd, y rhaglen diweddaru Cynlluniau Adnoddau Coedwigoedd, a llawer o'r gwaith adfer o lifogydd mis Chwefror 2020.\nEto mae gweithrediad llawn yr argymhellion rydym yn eu gwneud ar sail ein canfyddiadau'n gofyn am lawer o waith a allai olygu adleoli adnoddau oddi ar weithgareddau eraill yn ogystal â buddsoddiad ychwanegol sylweddol.\nGan ystyried cyd-destun y 157,000 hectar o dir rydym yn ei reoli, ni allwn fynd i'r afael â phopeth ar yr un pryd. Mae angen i ni nodi'r ardaloedd lle ceir risg uwch a lle bydd addasiadau i'r tir rydym yn ei reoli yn cael yr effaith fwyaf cadarnhaol ar y cymunedau hynny sydd yn y perygl mwyaf o lifogydd, fel y gallwn ddefnyddio'r adnoddau sydd gennym ar gael yn y ffordd orau. Mae faint mwy a wnawn a pha mor gyflym rydym yn ei wneud yn dibynnu ar y dewisiadau a wneir ynghylch blaenoriaethu adnoddau yn gymharol yn erbyn buddion cyhoeddus pwysig eraill.\nFel rhan o'r adolygiad rheoli tir, rydym hefyd wedi ystyried rheoli tir Ystad Goetir Llywodraeth Cymru uwchben Pentre yn Rhondda Cynon Taf i benderfynu ar unrhyw gyfraniad y mae gweithrediadau tir wedi’i wneud o bosib at effeithiau llifogydd yn yr ardal hon. Gwnaeth hyn lywio'n gwaith adfer.\nYn ôl yr adolygiad, a gynhaliwyd yn y diwrnodau ar ôl y digwyddiad, gwelwyd bod ein gweithrediadau ar y safle uwchben y pentref yn cadw at safonau arfer da, ac nad oedd y gweithrediadau hyn yn debygol o fod yn brif achos y llifogydd ym Mhentre.\nRydym am sicrhau'r gymuned y byddwn yn parhau i weithio gyda Chyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf a Dŵr Cymru i ddeall achos y llifogydd ym Mhentre ym mis Chwefror a'r hyn y mae modd ei wneud i helpu i ddiogelu cymunedau mewn perygl yn y dyfodol. Byddwn yn parhau i ymgysylltu â phreswylwyr a pherchnogion busnes wrth i'r ymchwiliadau hyn barhau.\nAr lawr gwlad, rydym wedi archwilio 2,127 o amddiffynfeydd ac adeileddau llifogydd i sicrhau eu bod yn parhau i gynnig amddiffyniad ac wedi archwilio 170 o asedau risg uchel ar ystâd dir Cyfoeth Naturiol Cymru fel pontydd, a thros 100 o domenni glo.\nGwnaeth archwiliadau a gynhaliwyd yn dilyn y llifogydd nodi 101 o ddiffygion y mae angen eu trwsio. Roedd yr holl waith i'n hamddiffynfeydd rhag llifogydd a ystyriwyd yn waith brys a oedd angen sylw uniongyrchol wedi cael ei gwblhau i sicrhau bod gan gymunedau yr un lefel o amddiffyniad rhag llifogydd â chyn gaeaf 2019/20.\nAr ôl y digwyddiad, gwnaethom drwsio sawl ased llifogydd mewn lleoliadau a oedd yn cynnwys Abergele, Llanrwst, i fyny'r afon ac yn Llanfair Talhaearn, Pont-hir, tref Brynbuga, ac ar afon Elwy i fyny'r afon o Lanelwy. Mae nifer o asedau hefyd wedi cael eu nodi y mae angen gwaith arnynt yn y tymor byr ac mae'r rhain wedi cael eu hymgorffori yn ein rhaglen waith ar gyfer eleni. Mae'r rhain yn cynnwys gwaith ym Machen, Rhisga, y Clas-ar-Wy a Thowyn.\nRydym yn gweithio'n agos gyda chymunedau yr effeithiwyd arnynt, neu sydd yn y perygl mwyaf, i benderfynu a all unrhyw atebion tymor hir eraill gael eu gweithredu. Fodd bynnag, dyma faterion mwy cymhleth a bydd yn cymryd mwy o amser a buddsoddiad i fynd i'r afael â hwy. Mae hyn yn cynnwys adolygu opsiynau ar gyfer rhannau isaf afon Taf (o Bontypridd i Gaerdydd), sef gwaith sylweddol sydd wedi dechrau gydag adolygiad o'r modelu. Mae hefyd yn cynnwys gwaith mewn lleoliadau fel Ystradmynach, Bedwas a Bangor Is-coed, ac ar amddiffynfeydd sydd wedi'u difrodi mewn lleoliadau yng Nghaerdydd.\nGwnaeth rhai amddiffynfeydd gael eu difrodi yn dilyn y llifogydd ac, mewn rhai achosion, aeth y dŵr dros ben rhai amddiffynfeydd oherwydd y llif dŵr eithafol a gafwyd a oedd yn drech na’r safonau dylunio. Fodd bynnag, ni chafodd unrhyw adeileddau eu torri ac ni wnaeth yr un ohonynt gwympo.\nAm y nifer bach o faterion a nodwyd ar domenni glo ar ein hystad, comisiynwyd a chyflawnwyd gwaith adfer a nodwyd yn gyflym. Yn syth ar ôl y digwyddiadau, gwnaed peth gwaith brys i Ystad Goetir Llywodraeth Cymru hefyd, lle roedd angen trwsio seilwaith allweddol er mwyn caniatáu mynediad ar gyfer gweithrediadau coedwig a mynediad trydydd parti. Mae cynllun tair mlynedd wrthi’n cael ei ddatblygu i fynd i'r afael â'r difrod arall i'r asedau ar yr ystâd.\nBydd y gwaith adfer yn parhau dros yr wythnosau a'r misoedd i ddod i sicrhau bod Cyfoeth Naturiol Cymru a phobl Cymru mewn sefyllfa gref i wynebu unrhyw ddigwyddiadau llifogydd yn y dyfodol. Mae gwelliannau uniongyrchol wedi cael eu gwneud i wydnwch ein gwefan a'n systemau rhybuddio ac rydym yn gweithio i gynyddu nifer yr aelodau staff ar rotas digwyddiadau, ond bydd camau gweithredu ychwanegol a nodwyd yn cymryd mwy o amser i'w gweithredu.\nYm mis Chwefror, gwelsom effaith ddinistriol y glawiad mwyaf erioed a digwyddiadau llifogydd eithafol ar draws ardaloedd eang yng Nghymru. Gwelsom mor aflonyddgar y gall llifogydd fod i gartrefi a busnesau, a sut gall y gofid a'r costau economaidd barhau ymhell ar ôl i’r dyfroedd gilio.\nEr bod y ffigurau'n awgrymu bod y digwyddiadau llifogydd a gafwyd yn eithriadol, mae gwyddor hinsawdd yn awgrymu efallai na fyddant mor eithriadol yn y blynyddoedd i ddod.\nMae'n rhaid i ni dderbyn na allwn atal y glaw ac y bydd peth llifogydd yn anochel. Wrth i’r newid yn yr hinsawdd arwain at dywydd mwy eithafol, byddwn yn sicr yn gweld mwy o'r mathau o stormydd rydym wedi'u gweld eleni yn y dyfodol.\nEr bod mis Chwefror yn eithriadol ac yn torri pob record, mae'n rhaid i'n ffocws fod ar y cofnodion na ragorwyd arnynt eto a chymryd y camau angenrheidiol i wella gwydnwch y genedl i lifogydd o'r fath.\nMae'r dasg o reoli symiau dŵr mor fawr yn heriol iawn ac mae'n rhaid ei gwneud mewn ffordd gydweithredol.\nMae Strategaeth Genedlaethol Rheoli Perygl Llifogydd ac Erydu Arfordirol Llywodraeth Cymru yng Nghymru'n darparu man cychwyn cadarn. Fodd bynnag, mae'n rhaid i ni i gyd addasu'r ffordd rydym yn byw ac yn gweithio wrth i'r argyfwng yn yr hinsawdd ddatblygu – er mwyn dysgu sut i fyw gydag amrywiadau mewn tymheredd a rhagor o ddŵr ac i gefnogi'n cymunedau i ddod yn fwy gwyliadwrus a gwydn i ddigwyddiadau tywydd eithafol amlach.\nMae hyn yn golygu gwybod ein perygl llifogydd, paratoi ymlaen llaw, cofrestru i'r system rhybuddio am lifogydd, a chymryd y camau cywir i ddiogelu ein hunain, ein cartrefi a'n heiddo. Drwy ein cynlluniau llifogydd cymunedol, rydym yn gweithio gyda phobl i'w helpu i ddeall y camau gweithredu y gallant eu cymryd i leihau eu risg eu hunain a'r mesurau y gallant eu rhoi ar waith i gynyddu lefel ddiogelwch eu heiddo.\nMae'n rhaid hefyd i reoli dŵr a pherygl llifogydd fod wrth wraidd y penderfyniadau cynllunio a wneir ar lefel llywodraeth leol ar leoliad pobl, eiddo, cymunedau a busnesau.\nLle mae'r risg honno’n rhy fawr, dylai adrannau cynllunio ddefnyddio golwg tymor hwy a bod yn ddigon hyderus i wrthod cynigion os oes angen. Rydym wedi datblygu yn hyn o beth dros y blynyddoedd diwethaf ac mae angen i hynny barhau.\nMae gan Gymru rwydwaith estynedig o amddiffynfeydd rhag llifogydd, sy’n lleihau'r perygl o lifogydd i gymunedau a busnesau yn ogystal â chysylltiadau cludiant, cyflenwadau dŵr, darpariaeth pŵer a gwasanaethau allweddol eraill. Dylai'r rhwydwaith hwn gael ei ystyried fel rhan allweddol o seilwaith hanfodol y genedl ac mae angen buddsoddi ynddo er mwyn iddo fod yn addas i'r diben neu ei ddisodli lle bo angen. Mae buddsoddiadau parhaus mewn gwaith cynnal a chadw yn ogystal â gwaith cyfalaf yn hanfodol ac yn angenrheidiol er mwyn i'r rhwydwaith hwn barhau i weithredu’n effeithiol fel y gall cymdeithas, yr economi a natur weithredu a ffynnu.\nGall amddiffynfeydd rhag llifogydd hefyd gael eu hategu ag atebion seiliedig ar natur fel dal dŵr yn ôl yn yr ucheldiroedd, creu lle am ddŵr, plannu coed ac annog ymdreiddiad.\nGallai cynyddu lefelau’r diogelwch i eiddo, fel gosod llifddorau, olygu hefyd fod modd symud yn ôl i’r eiddo yn gyflym pan fydd llifogydd yn digwydd. Mae gan y defnydd o amddiffynfeydd dros dro neu symudol a dulliau eraill o reoli perygl llifogydd i gyd eu rhannau i’w chwarae hefyd, ond maent yn dibynnu ar gael yr adnoddau angenrheidiol i'w defnyddio.\nOnd ni all un ateb unigol ddatrys y broblem a bydd angen cyfuniad o'r holl fesurau hyn yng Nghymru er mwyn helpu cymunedau i fod yn fwy gwydn. Gyda hynny daw'r angen am fwy o fuddsoddiad yn ein hadnoddau dynol hefyd. Bydd angen mwy o staff arbenigol a medrus i fynd i’r afael â’r materion cymhleth hyn oherwydd bod yr angen yn fwy o ran graddfa ac yn hwy na’r hyn sydd gennym i’w ddefnyddio ar hyn o bryd.\nBydd cyflawni gwelliannau allweddol i'r gwasanaeth yn gofyn am gymorth digonol o ran ariannu ac adnoddau a bydd y trafodaethau hynny'n parhau gyda Llywodraeth Cymru. Amcangyfrifir y bydd angen oddeutu 60-70 o aelodau staff ychwanegol dros y tymor hir i gynnal y gwasanaeth yn gyffredinol ac i fynd i'r afael â'r camau gweithredu a nodir yn ein hadolygiad llifogydd. Bydd angen adnoddau ychwanegol hefyd i fynd i'r afael â'r argymhellion a wnaed i leihau perygl llifogydd fel a nodir yn yr adolygiad rheoli tir.\nOnd er mwyn dysgu'r gwir wersi o ddigwyddiadau llifogydd mis Chwefror 2020, mae angen ystyriaeth sylfaenol o'r dewisiadau sydd gan lywodraethau, y sawl sy'n gwneud penderfyniadau a'r gymdeithas ar sut y gellir rheoli'r risgiau.\nMae Strategaeth Genedlaethol newydd Llywodraeth Cymru ar gyfer Rheoli Perygl Llifogydd ac Erydu Arfordirol yn nodi sut mae'n bwriadu rheoli perygl llifogydd ac erydu arfordirol i bobl a chymunedau ledled Cymru.\nMae'n amlinellu'r amrywiaeth lawn o opsiynau sydd ar gael i helpu i reoli risgiau, gan gynnwys (ymhlith eraill) ddulliau rheoli dalgylch a mesurau y bwriedir iddynt gryfhau arferion cynllunio a datblygu er mwyn peidio â rhoi rhagor o gymunedau mewn perygl.\nFodd bynnag, yn y cyd-destun hwn, mae angen gwneud dewisiadau o hyd am lefel y gwasanaeth sy'n ymarferol, realistig a dichonadwy, a'r goblygiadau cysylltiedig am y buddsoddiad y bydd ei angen.\nMae angen i bobl a lywodraethau ar phob lefel ar draws Gymru benderfynu pa lefel o wasanaeth rheoli perygl llifogydd maent am ei gweld ac yn barod i’w chefnogi. Mae hyn yn cynnwys a ydym am weld, a chefnogi, mwy o fuddsoddiad yn yr amrywiaeth eang o fesurau y mae modd eu defnyddio i reoli perygl llifogydd, fel systemau rhybuddio a hysbysu, adeiladu amddiffynfeydd, sicrhau bod ein heiddo ein hunain yn fwy gwydn i lifogydd, a'r holl ymyriadau eraill posib.\nMae'n rhaid i ni hefyd ystyried lefel y gwasanaeth y gall Cyfoeth Naturiol Cymru ei darparu. Yn gynhenid i'r syniad o reoli perygl llifogydd yw ei bod yn broses rheoli risg, a gellir cyflawni’r gweithgareddau a wneir i reoli'r risg ar wahanol lefelau. Mae yna gysylltiad clir rhwng lefel y gwasanaeth y mae modd ei darparu a'r adnoddau a'r gallu sydd ar gael i'w chyflawni. Felly, gall mwy gael ei wneud i reoli'r risgiau ymhellach, ond bydd angen mwy o adnoddau er mwyn gwneud hyn. Yn yr un modd, gallem wneud llai a derbyn y bydd y perygl llifogydd o ganlyniad i hynny'n fwy.\nCasgliad pwysig o'r adolygiad hwn yw nad oedd graddau'r adnoddau a oedd gennym yn cydweddu â maint y dasg wrth law am ddigwyddiad o'r raddfa ac arwyddocâd hwn. Yn ogystal, mae'r disgwyliadau wrth gyflawni gan yr holl randdeiliaid yn cynyddu drwy'r amser.\nO ganlyniad, nid oedd lefel y gwasanaeth roeddem yn gallu ei darparu gyfwerth â lefel y gwasanaeth yr oedd sawl un yn disgwyl gennym.\nTybiwyd gan lawer fod Cyfoeth Naturiol Cymru yn barod ac yn meddu ar yr adnoddau digonol i reoli risgiau ar lefel sy'n gallu mynd i'r afael â graddfa eithriadol digwyddiadau fel a gafwyd ym mis Chwefror.\nOnd er gwaethaf ymroddiad ac ymdrechion yr holl gydweithwyr dan sylw, dengys y dystiolaeth nad oeddem yn gallu cyflawni lefel y gwasanaeth yr oedd ei hangen na'i disgwyl yn llawn a bod diffyg mewn rhai meysydd.\nGyda gwyddor yr hinsawdd yn nodi y bydd mwy o gyfnodau o dywydd eithafol yn y dyfodol, mae'n rhaid i ni fod yn realistig am yr hyn y gallwn ei wneud i gau'r bwlch hwnnw. Gall gwelliannau gael eu gwneud i rai elfennau o'n gwasanaeth cyfredol gan ddefnyddio adnoddau presennol a byddant yn cael eu gwneud, ond, yn y bôn, mae arnom angen dealltwriaeth gyffredin o lefel y gwasanaeth y mae Cymru ei heisiau ac yn barod i’w chefnogi.\nMae'n hanfodol bod didwylledd am berygl llifogydd yn y dyfodol ymhlith ein holl gynulleidfaoedd, a dylai hyn gael ei annog fel bod pawb yn deall y risgiau ac yn gweithio ar y cyd i gynyddu gwydnwch preswylwyr a busnesau, fel eu bod mewn sefyllfa well i adfer yn gynt ar ôl dioddef llifogydd.\nMae Cyfoeth Naturiol Cymru yn ymrwymedig i chwarae rôl arweiniol yn yr ymdrech i wneud cymunedau'n fwy gwydn i ddigwyddiadau tywydd eithafol. Byddwn yn gwneud mwy i gyfathrebu â chymunedau am ein gweithrediadau ac yn parhau i gyflenwi'r gwasanaeth rheoli perygl llifogydd gorau y gallwn, gan gydnabod a bod yn realistig am ein cyfyngiadau wrth fynd i'r afael â grym natur. Byddwn hefyd yn chwarae ein rhan wrth lunio ymateb Cymru i heriau sylweddol yr argyfwng yn yr hinsawdd yn y dyfodol.\nOnd ni allwn fynd i'r afael â'r materion ar ein pennau ein hunain. Dim ond drwy ymgymryd â dull cyfannol ar draws llywodraethau, awdurdodau, dalgylchoedd, busnesau a chymunedau y gallwn wneud penderfyniadau doethach am y camau gweithredu a'r buddsoddiadau y mae angen i ni eu gwneud yng Nghymru i liniaru risgiau yn y dyfodol mewn hinsawdd sy'n newid.\nDoes dim amheuaeth y gwnaeth y glaw eithafol a’r amodau hynod heriol ym mis Chwefror roi straen ar bawb a oedd yn rhan o'r gwaith. Drwy bopeth, roedd ymdrechion cymunedau a'r sefydliadau ymateb yn sylweddol a dylent gael eu cydnabod felly.\nEr nad oes modd dibrisio effaith llifogydd ar fwy na 3,100 o eiddo, mae tystiolaeth gref fod gwasanaethau Cyfoeth Naturiol Cymru a'r buddsoddiad a wnaed mewn amddiffynfeydd rhag llifogydd wedi atal llifogydd i lawer mwy. Mae'r cyngor rydym yn ei ddarparu ar benderfyniadau cynllunio hefyd yn chwarae rôl allweddol wrth helpu i leihau perygl llifogydd ledled Cymru.\nBydd y gwelliannau rydym wedi'u gwneud yn ddiweddar i'n gwasanaethau digidol ar ein gwefan bellach yn darparu lefel wasanaeth hyd yn oed yn fwy i ardaloedd mewn perygl, gan roi gwybodaeth gynhwysfawr ac mewn amser real am berygl llifogydd, lefelau afonydd, glaw a lefel y môr i aelwydydd, busnesau a chymunedau.\nMae Cyfoeth Naturiol Cymru yn cymryd y canlyniadau a'r camau gweithredu argymelledig yn ein hadolygiadau'n hynod o ddifrif, gan gydnabod lle maent wedi myfyrio'n gadarnhaol a'r hyn rydym wedi'i wneud i ddiogelu cymunedau dros y blynyddoedd a derbyn yn llwyr lle mae angen gwneud newidiadau i wella’n barhaus y gwasanaeth rydym yn ei ddarparu.\nYmhlith y materion y gwnaeth ein hadolygiadau eu nodi, mae yna bethau yr oedd modd i ni fynd i'r afael â hwy'n gynt, gan gynnwys archwilio ac atgyweirio ein hamddiffynfeydd a'n hadeileddau lle roedd angen.\nBydd elfennau eraill gwelliant yn gofyn am fuddsoddiad sylweddol, gwaith dylunio a chynllunio a byddant yn cymryd amser, efallai blynyddoedd, i'w gweithredu’n llawn. Bydd angen i'r buddsoddiad hwnnw hefyd gael ei ategu â’r adnoddau angenrheidiol i gyflawni hyn. Bydd angen i'r buddsoddiadau hyn gael eu hategu â newidiadau sylweddol i'r ffordd rydym yn rheoli perygl llifogydd yng Nghymru, gan addasu i effeithiau'r newid yn yr hinsawdd a derbyn y bydd rhai llifogydd yn anochel.\nMae angen mwy o drafodaeth ar yr elfennau hyn sy'n ymwneud â lefel y gwasanaeth y gall Cyfoeth Naturiol Cymru ei gweithredu a'i darparu o fewn ei adnoddau cyfredol.\nByddwn yn parhau i fuddsoddi yn ein pobl, technoleg, seilwaith, systemau a phrosesau i ymgymryd â'n dyletswyddau rheoli perygl llifogydd ac i ddiogelu'n cymunedau. Ond mae effaith y newid yn yr hinsawdd yn rhywbeth i ni i gyd fynd i'r afael â hi ar y cyd ac mae'n fater y mae'n rhaid mynd i'r afael ag ef ar unwaith.\nLlifogydd yng Nghymru ym mis Chwefror 2020: Ddata'r Digwyddiadau Llifogydd PDF [11.5 MB]\nLlifogydd yng Nghymru ym mis Chwefror 2020: Adolygiad Rheoli Digwyddiadau Llifogydd PDF [1.2 MB]\nLlifogydd yng Nghymru ym mis Chwefror 2020: Adroddiad Adolygu Rheoli Ein Ystâd Tir PDF [1.5 MB]\nLlifogydd yng Nghymru ym mis Chwefror 2020: Adroddiad Adfer Llifogydd PDF [1.1 MB]


Dedfryd wedi ei ohirio i ddynes am yrru dros 130 milltir yr awr - Newyddion ac Apeliadau - Heddlu Gogledd Cymru\nDedfryd wedi ei ohirio i ddynes am yrru dros 130 milltir yr awr\nDydd Gwener 10 Ion 2020\nDydd Gwener 10 Ionawr 2020\nMae dynes a yrrodd dros 130 milltir yr awr wrth gael ei herlid gan swyddogion wedi cael dedfryd wedi ei ohirio ac wedi cael ei gwahardd rhag gyrru am 18 mis.\nYmddangosodd Naffisa Hussain, 21 oed o Hawkshaw Bank Road, Blackburn, Sir Gaerhirfryn o flaen Llys y Goron yr Wyddgrug heddiw ar ôl pledio’n euog i yrru’n beryglus a gyrru yn groes i ganllawiau’r drwydded yrru.\nAr ddydd Mercher 25 Medi 2019 roedd swyddog o Uned Plismona’r Ffyrdd ar ddyletswydd ar yr A55 yn ardal Llanddulas pan welodd gar yn gyrru ar gyflymder mawr.\nLlwyddodd y swyddog i ddal i fyny â’r Volkswagen Passat, a oedd yn cael ei yrru gan Hussain, a oedd yn symud i mewn ac allan rhwng dwy lôn ar gyflymder eithafol.\nTaniodd y swyddog y golau glas i stopio’r car ond methodd Hussain â stopio a dechreuodd y swyddog ei herlid wrth ymyl Parc Busnes Llanelwy.\nGadawodd y Passat yr A55 yn Llanelwy ar gyflymdra dros 100 milltir yr awr a theithio o gwmpas y trogylch a dychwelyd i gyfeiriad y dwyrain ar gyflymder o 132 milltir yr awr cyn i’r heddlu rhoi’r gorau i’w herlid am resymau diogelwch.\nYn fuan wedyn gwelwyd y car ar ANPR yn teithio ar hyd yr A470 a lwyddodd uned drylliau tanio i ddal i fyny gyda’r car ac unwaith eto methodd â stopio.\nRhoddwyd ‘stinger’ ar lawr yn Llanrwst a llwyddwyd i stopio’r Passat.\nDaliwyd Hussain gerllaw a’i harestio.\nMeddai PC Dan Darbey o Uned Plismona’r Ffyrdd: “Dangosodd Hussain ddirmyg llwyr at fywydau pobl eraill ac mae’n wyrth na chafodd neb eu hanafu neu eu lladd yn sgil y modd yr oedd yn gyrru'r noson honno.\n“Mae’n rhyfeddol, yn lle stopio ar gais yr heddlu, mae rhai yn rhoi mwy o bwyslais ar osgoi’r heddlu na meddwl am y difrod mawr y gallant achosi i’w hunain a gyrrwr eraill.\n“Dylai’r achos hwn fod yn rhybudd i unrhyw un sy’n meddwl ei bod hi’n iawn i anwybyddu’r gyfraith. Dylai’r rhai sy’n gwneud hynny sy’n gwybod y byddwn yn eu rhoi gerbron y llys.”


Ymateb difeddwl i sylwadau gwrth-Gymreig – Golwg360\nYmateb difeddwl i sylwadau gwrth-Gymreig\n21 Awst 2011 am 19:43 Diweddarwyd am 19:48\nHuw Prys Jones yn amau doethineb ymatebion rhai Cymry i erthygl ddiweddar yn y Daily Mail …\nPan fo erthygl mewn papur newydd yn cyfeirio at y Gymraeg fel ‘iaith mwncis’ dw i’n cytuno nad ydi o’n rhywbeth i’w ddiystyru na’i anwybyddu.\nFel y dywed erthygl olygyddol Golwg yr wythnos yma, dyna’r math o agwedd sy’n saff o arwain at fwy o sarhad a sen.\nEto i gyd, rhaid inni fod ar ein gwyliadwriaeth sut ydan ni’n ymateb. Mi allwn ni’n hawdd fod yn torri twll yn ddiarwybod inni’n hunain.\nMae’r awdur yr erthygl yn y Daily Mail, rhywun o’r enw Roger Lewis, yn haeddu cael ei wawdio a’i ddirmygu’n ddidrugaredd. Ac yn sicr mae angen collfarnu gwerthoedd y system addysg a blannodd y fath anwybodaeth a rhagfarn ynddo fel plentyn yng nghymoedd y de.\nOnd cyfeirio’r mater at yr Ysgrifennydd Cartref ac at Gomisiwn Annibynnol Cwynion yr Heddlu fel mae un o Aelodau Seneddol Plaid Cymru am ei wneud? Calliwch da chi!\nYn anffodus mae yna ragfarnau eithafol yn erbyn yr iaith yn dal i fod o dan yr wyneb ymysg ambell garfan o Gymry di-Gymraeg, a waeth inni heb â thwyllo’n hunain fod modd cael gwared arnyn nhw trwy eu gwahardd.\nFaint o amser y comisiynydd iaith newydd tybed fydd yn cael ei wastraffu’n mynd i’r afael â chwynion am erthyglau o’r fath?\nBob tro y cawn sylwadau rhagfarnllyd o’r fath – gan gynnwys rhai llawer mwy diniwed yn aml – mae fel petai yna gystadleuaeth ymysg carfan o wladgarwyr/cenedlaetholwyr o ran pwy all ymateb fwyaf eithafol iddyn nhw.\nMi fyddai’n ganwaith callach i bwyllo ychydig cyn rhuthro i gwyno – ac yn sicr cyn gwneud cyhuddiadau o hiliaeth.\nUn o’r dadleuon a glywn ni’n aml ar achlysuron fel hyn ydi ‘fyddai peth fel hyn byth yn cael ei oddef petai’n cael ei ddweud am Asiaid…’\nDigon gwir … ond ydan ni o ddifrif eisiau mynd i lawr y ffordd honno?\nFydden ni o ddifrif eisiau cyfyngu’r camau y medrwn ni eu cymryd i amddiffyn Cymreictod cymunedau Cymraeg i’r hyn a fyddai’n dderbyniol yng nghyd-destun mewnfudo yn Lloegr?\nDoes ond angen darllen ymlaen yn yr un rhifyn cyfredol o Golwg i weld llythyr gan Rod Richards sy’n profi’r union bwynt yma.\nMae’n cyhuddo’r Eisteddfod o fod yn hiliol am lwyfannu rhan o un o gampweithiau ein llên, Cyn Oeri’r Gwaed.\nDw i’n siwr mai tynnu blewyn o drwyn y sefydliad Cymraeg ydi unig fwriad Rod Richards – go brin y gallai ei elyn pennaf ei gyhuddo o fod ag obsesiwn am gywirdeb gwleidyddol.\nOnd er mor chwerthinllyd ei ddadl, mae’n dangos inni pa mor hawdd ydi hi i’r esgid fod ar y droed arall. A chofio pa mor hoff fu rhai o elynion y Gymraeg, fel y colofnydd Paul Starling o’r Welsh Mirror, o ddefnyddio cyhuddiadau o hiliaeth yn ein herbyn ni.\nY ffaith ydi fod y math o wenwyn oedd yn cael ei hyrwyddo gan Starling a’i debyg yn y Welsh Mirror yn llawer mwy dinistriol na’r lol diweddaraf yn y Daily Mail.\nMae’n rhaid inni fod ar ein gwyliadwriaeth yn barhaus i wrthsefyll unrhyw ymgais i ehangu cywirdeb gwleidyddol yng nghyd-destun yr iaith.\nMeddyliwch sut fyddai hi petai sefydliadau fel yr Eisteddfod a’r BBC yn cymryd yn eu pennau i fonitro cynnwys campweithiau llenyddol er mwyn sicrhau eu bod nhw’n dderbyniol yn wleidyddol.\nCymerwch fel enghraifft yr awdl Cwm Carnedd lle mae’r bardd yn galaru mai ‘neb ond Saeson hinon ha’ sydd ar ôl mewn cymuned wledig Gymraeg.\nDydi o ddim yn cymryd llawer o ddychymyg i feddwl am ryw ben bach gwleidyddol gywir yn gofyn ‘beth petai bardd o Loegr wedi gwneud cerdd debyg yn galaru at y ffaith mai dim ond Indiaid sy’n byw yng Nghaerlŷr bellach?’\nDyna ydi’r math o dwll yr ydan ni’n ei dorri inni’n hunain os na byddwn ni’n fwy hirben wrth drio taro’n ôl yn erbyn ymosodiadau rhagfarnllyd arnom.\nOs mai ‘rhydd i bawb ei farn ac i bob barn ei llafar’ mae hynny weithiau’n cynnwys pethau nad ydan ni’n leicio’u clywed.\nOnd onid ydi hynny’n ganwaith gwell na byw mewn cymdeithas lle byddai’n beryg bywyd dweud dim byd am neb heb gael y frigâd wleidyddol gywir ar eich cefnau?


Caerphilly - Os na fyddaf yn talu\nBusnes Ardrethi busnes Os na fyddaf yn talu\nNodir ein gweithdrefnau adennill isod:\nBil y flwyddyn gyfredol\nOs byddwch yn colli rhandaliad, cewch hysbysiad atgoffa yn rhoi saith diwrnod i chi sicrhau bod eich taliadau'n gyfoes.\nOs na wnewch y taliad o fewn y terfyn amser, byddwn yn anfon hysbysiad terfynol atoch yn canslo eich hawl i dalu drwy randaliadau ac yn gofyn i chi dalu'r swm sy'n weddill yn llawn.\nBydd yr hysbysiad terfynol yn esbonio, os na fyddwch yn talu’r swm cyfan, y gall arwain at gamau cyfreithiol yn Llys yr Ynadon i gael gorchymyn dyled, gan gynnwys costau cyfreithiol. Ar y cam hwn, os byddwch yn cymryd y cyfle hwn i greu debyd uniongyrchol, efallai y byddwn yn cytuno i gasglu’r balans sy’n weddill drwy ddebyd uniongyrchol, adfer y rhandaliadau misol a ‘thynnu’n ôl’ yr hysbysiad terfynol.\nOs nad ydych yn talu’r hysbysiad terfynol neu os nad ydych yn sefydlu debyd uniongyrchol, y ddogfen nesaf a gyhoeddir yw gwŷs i'r Llys Ynadon. Rydym yn paratoi a danfon y gwŷs ar ran y Llys a bydd yn dangos enw llys, dyddiad ac amser y gwrandawiad a’r swm rydym yn ceisio adennill. Hwn fydd y swm sy'n weddill o’r ardrethi busnes yn ogystal â'r costau a godwyd arnom ar gyfer gwneud y cais. O fis Ebrill 2016 ein costau gwŷs bydd £50.00 gyda chostau atebolrwydd gorchymyn o £20.00, gan wneud cyfanswm o £70.00.\nNid oes angen i chi fynychu’r gwrandawiad er mwyn i orchymyn dyled gael ei wneud oherwydd gellir delio â’r achos yn eich absenoldeb.\nOs byddwch yn cytuno i dalu’r balans sy’n weddill ond ni allwch dalu’r swm llawn cyn dyddiad y gwrandawiad llys, efallai y bydd yn bosibl cytuno ar drefniant talu arbennig. Bydd unrhyw drefniant arbennig o’r fath yn destun y gorchymyn dyled, gan gynnwys costau, a wneir gennym; fodd bynnag, ni chymerir camau gorfodi o dan y gorchymyn dyled ar yr amod bod y trefniant arbennig yn cael ei gadw.\nOni chaiff yr wŷs ei thalu’n llawn cyn dyddiad y gwrandawiad llys, neu os bydd un o’r ychydig amddiffyniadau cyfreithiol dilys yn berthnasol pan na chaiff taliad ei wneud, cyflwynir y gorchymyn dyled gan yr ynadon, gan gynnwys costau sy’n daladwy i’r cyngor.\nMae gorchymyn dyled ar gyfer ardrethi busnes heb eu talu yn rhoi sawl pŵer i ni orfodi’r taliad. Y dull mwyaf cyffredin a ddefnyddir yw asiantau gorfodi (a alwyd yn feilïaid yn y gorffennol) i gael gwared ar unrhyw nwyddau sy’n berchen i chi a gaiff eu gwerthu mewn arwerthiant i glirio’r ddyled. Yna, codir ffioedd arnoch gan yr asiant gorfodi.\nOs na all yr asiant gorfodi ddod o hyd i unrhyw nwyddau neu unrhyw nwyddau digonol i’w gwaredu a’u gwerthu, ar gyfer unig fasnachwyr gallwn wneud cais i Lys yr Ynadon i’w traddodi i’r carchar am hyd at 3 mis. Ni ellir traddodi cwmnïau cyfyngedig i’r carchar ond gallwn wneud cais i Dderbynnydd Swyddogol y cwmni gael ei ddiddymu.\nBil y flwyddyn flaenorol\nOs yw’r bil ar gyfer y flwyddyn ariannol flaenorol, dim ond un dyddiad talu rhandaliad sydd fel arfer, ac mae’n rhaid i hwn fod o leiaf 14 diwrnod ar ôl cyflwyno’r bil. Os na chawn y taliad llawn ar y dyddiad dyledus neu cyn hynny, byddwn yn cyflwyno nodyn atgoffa yn dangos y swm sy’n ddyledus y mae angen ei dalu o fewn 7 diwrnod.\nBydd yr hysbysiad atgoffa yn esbonio, os na fyddwch yn talu’r swm cyfan, y gall arwain at gamau cyfreithiol yn Llys yr Ynadon i gael gorchymyn dyled, gan gynnwys costau cyfreithiol. Ar y cam hwn, os byddwch yn cymryd y cyfle hwn i drefnu debyd uniongyrchol, efallai y byddwn yn cytuno i gasglu’r balans sy’n weddill drwy ddebyd uniongyrchol, ac yn ‘tynnu’n ôl’ yr hysbysiad terfynol.\nOs na fyddwch yn talu'r nodyn atgoffa neu os na fyddwch yn cytuno i drefnu debyd uniongyrchol ar y cam hwn, y ddogfen nesaf i’w chyhoeddi fydd gwŷs Llys yr Ynadon. Mae’r broses o hyn ymlaen yr un peth ar gyfer bil y flwyddyn gyfredol.\nRydym yn fwy na pharod i roi cyngor ar faterion sy’n ymwneud ag ardrethi busnes a, lle y bo’n berthnasol, gall un o’n swyddogion archwilio/ymweld drefnu i ymweld â’r safle.\nYdych chi’n cael anawsterau’n talu eich ardrethi busnes?\nRydym yn ceisio cydbwyso ein dyletswydd i gasglu ardrethi busnes ar ran Llywodraeth Cymru mewn ffordd sympathetig.\nO dan amgylchiadau eithriadol, gallwn gytuno ar drefniadau talu arbennig, ar ben y cynllun rhandaliadau statudol, ar gyfer busnesau sy’n ei chael hi’n anodd talu eu hardrethi busnes. Cysylltwch â ni cyn gynted â phosibl er mwyn i ni allu rhoi cymaint o help â phosibl i chi.


Clecs Cilgwri: Rhuodd y Teigr..\nDyma Tiger yn gadael y cwrs yn cael ei holi gan y cyfryngau. Dim ond eiliadau ar ol i mi dynnu y llun yma mi wibiodd cwpl o fechgyn hebio i'r dynion diogelwch er mwyn gofyn am lofnod Woods oedd yn dringo ar fwrdd bwgi golff. Mewn fflach mi gafodd y bechgyn ei gwthio o'r neilltu wrth i un o'r 'bownswyr' yn gweiddi 'GO, GO,' wrth gyrwr y cerbyd bach trydanol. Nad ydy 'getaway' yn edrych mor gyffrous mewn bwgi golff efo cyflymder uchaf o 10mph a dweud y gwir....\nO dan awyr las perffaith yr haf, mi lwyddodd Woods i ddofi'r lincs crasboeth unwaith eto, gan cynnwys 'eryr' roedd pawb bron yn methu credu. Doedd ganddo fo ddim golwg o'r gwyrdd wrth iddo fo taro ei ail ergyd ar y twll 'par' 5, ond wrth iddo fo clywed swn y galeri yn rhuo, mi drodd ei wyneb i we^n enfawr. Doedd neb yn edrych yn debyg o herio sgor Tiger nes i Els dechrau taro 'birdies' yn gyson, yn gorffen ei rownd dim ond un ergyd yn waeth nag Woods, felly mae gynnon ni penwythnos ardderchog o golff i ddod.\npostiwyd gan neil wyn am 12:02