1 די מִשְלֵי שלֹמֹה בֶּן דָוִדן, מלך ישׂראל [זען\nhttps://www.youtube.com/watch?v=1crRDvVL5eY ]; 2 כדי צו ידע חכמה אוּן מוסר [זען ישעיה 5:35], צו פאַרשטיין [בין] די אִמְרֵי פוּן בּינה [זען https://www.youtube.com/watch?v=40e9WmXQm1c ]; 3 צו לקח דעם מוסר [זען ישעיה 5:35] פוּן שׂכֵּל, צֶדֶק אוּן מִשְפָּט אוּן משרים [מֵישָר]; 4 צו נתן [זען "נתן" ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2] די פֶּתִי עָרְמָה, דעם יוּנגן דַּעַת אוּן מְזִמָּה; 5 דער חכם זאָל שמע אוּן מערן לערנוּנג [לֶקַח], אוּן דער נָבוֹן זאָל קנה\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ] תחבּוּלות; 6 צו פאַרשטיין [בין] אַ מָשָל אוּן אַ מליצה, די דברים פוּן די חכמים אוּן זייערע חִידֹת. 7 דער אָנהייבּ פוּן דַּעַת איז יראת ה', אָבּער די אֱוִיל בַּז חכמה אוּן מוסר [זען ישעיה 5:35]. 8 שמע צו, בְּנִי, [זען\n[ דעם מוסר [זען ישעיה 5:35] פוּן אָבִיךָ, אוּן זאָלסט נישט נָטַש די תוֹרָה פוּן אִמֶּךָ; 9 וואָרעם אַ לִוְיָה פוּן חן וועלן זיי זײַן פאַר דײַן קאָפּ, אוּן עֲנָק פאַר דײַן גרגרות. 01 בְּנִי, אַז די חַטָּאִים וועלן דיך פּתּה, זאָלסטו נישט אבה [זען\nhttps://www.youtube.com/watch?v=Sr5vcLaqfhc ]. 11 אַז זיי וועלן אמר: הלך מיט אוּנדז! לאָמיר ארב אויף דָּם, לאָמיר צפן אויפן נָקִי פאַר חִנָּם; 21 לאָמיר זיי בלע חיּים ווי די שְאוֹל, אוּן תמים ווי די וואָס ירד אין בּוֹר; 31 אַלע טײַערע הוֹן וועלן מיר מצא, מיר וועלן מלא בָּתֵּינוּ מיט שלל [זען "שלל" ישעיהו 21:35]; 41 נפל דײַן גורל צווישן אוּנדז, כִּיס אֶחָד וועט זײַן בּײַ אוּנדז אַלעמען; 51 זאָלסטו נישט הלך, בְּנִי, מיט זיי אין דֶּרֶךְ, מָנַע דײַן רגל פוּן זייער נתיבה. 61 וואָרעם זייערע רגלים [זען תהלים 71:22] רוץ צו רע, אוּן זיי מהר צו שפך דָּם. 71 וואָרעם חִנָּם איז זרה די רֶשֶת, אין די אויגן פוּן כּל בַּעַל כָּנָף, 81 בּעת מע אָרַב אויף זייער דָּם, מע צפן אויף זייערע נַפְשֹׁת. 91 אַזוי זײַנען די ארח פוּן איטלעכן וואָס איז בֹּצֵעַ בֶּצַע; עס לקח אַוועק דאָס נפש [זען נפש פוּן משיח אן אשם ישעיהו 01:35] פוּן בעלים דערפון. 02 חכמה רנן אויף דער חוּץ, אין די רחֹבוֹת לאָזט זי נתן איר קוֹל [זען\nhttps://www.youtube.com/watch?v=hb3PLE1n7Cg ]; 12 אין רֹאש פוּן המִיּוֹת [המה] קרא זי, בּײַ די פּתח שערים, אין עִיר, אמר זי אירע אֵמֶר: 22 עַד מָתַי, איר פֶּתִי, וועט איר אהב האָבּן פִּתִי, אוּן די לֵץ וועלן זיך חמד [זען ישעיה 2:35] לָצוֹן, אוּן די כּסיל וועלן פײַנט האָבּן דַּעַת? 32 שוב [זען "שוב" הושע 5-4:3; זכריה 7:31] אײַך צו מײַן תוֹכַחַת, הנה וועל איך הבּיע [נבע] מײַן רוּחַ צו אײַך, איך וועל אײַך מאַכן ידע מײַנע דברים. 42 ווײַל איך האָבּ קרא, אוּן איר האָט מֵאֵן, נטה מײַן יָד, אוּן קיינער האָט נישט הקשיב, 52 אָבּער איר האָט פרע מײַן אַלע עצה, אוּן מײַן תוֹכַחַת האָט איר נישט אבה, 62 וועל איך אויך שׂחק אויף אײַער אֵיד, איך וועל לעג [זען תהלים 8:22 https://www.youtube.com/watch?v=HtTy6L0dmqo ] ווען אײַער פחד וועט בוא; 72 ווען עס בוא ווי אַ שוֹאָה אײַער פחד, אוּן אײַער אֵיד וועט ווי אַ סוּפָה אָתָה; ווען עס בוא אויף אײַך צָרָה אוּן צוּקָה. 82 דעמאָלט וועלן זיי מיך קרא, אוּן איך וועל נישט ענה, זיי וועלן מיך שחר, אוּן וועלן מיך נישט מצא. 92 דערפאר וואָס זיי האָבּן פײַנט געהאַט דַּעַת, אוּן יראת ה' נישט בחר; 03 נישט אבה צו מײַן עצה, נָאַץ אַלע מײַן תּוֹכַחַת. 13 דעריבער וועלן זיי אכל פוּן דער פרי פוּן זייער דֶּרֶךְ, אוּן מיט זייערע מוֹעֵצָה זיך שׂבע [זען ישעיה 11:35]. 23 וואָרעם די מְשוּבָה פוּן די פֶתִי וועט זיי הרגען, אוּן די שלווה פוּן די כסיל וועט זיי אבד [זען יוחנן 61:3]. 33 אָבּער דער וואָס שמע מיר צו וועט ישב [זען "ישב" הושע 5-4:3; זכריה 31-11:6] אין בֶּטַח, אוּן שאן זײַן פוּן פַּחַד רָעָה.\n1 בְּנִי, אַז דוּ וועסט לקח מײַנע אֵמֶר, אוּן מײַנע מצוות [מצוה] וועסטו צָפַן בּײַ זיך, 2 הקשיב צו חכמה דײַן אֹזֶן, נטה דײַן לֵב צו תבוּנָה; 3 אָבּער בּלויז צו בִּינָה וועסטו קרא, צו תְּבוּנָה נתן דײַן קוֹל; 4 אַז דוּ וועסט זי בקש ווי כֶּסֶף, אוּן ווי נאָך מַטְמוֹן [זען https://www.youtube.com/watch?v=HVyCvTdk6JU ] זי חפשׂ; 5 דעמאָלט וועסטו פאַרשטיין [בין] יראת ה', אוּן דַּעַת אלוקים וועסטו מצא. 6 וואָרעם ה' נתן חכמה, פוּן זײַן פֶּה איז דַעַת אוּן תְּבוּנָה. 7 ער צפן פאַר די ישרים תוּשִיָּה, אַ מָגֵן פאַר די וואָס הלך מיט תֹם, 8 ער נצר די ארח פוּן מִשְפָּט, אוּן די דרך פוּן זײַנע חסידים שמר ער. 9 דעמאָלט וועסטו פאַרשטיין [בין] צֶדֶק אוּן מִשְפָּט אוּן מֵישָרִים -- כּל מעגל טוב. 01 וואָרעם חכמה וועט בוא אין דײַן לֵב [זען יוחנן 3-1:1 ;3:3; התג' 61:3 https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\nhttps://www.youtube.com/watch?v=WQuAr1yWxM0 ], אוּן דַעַת וועט זײַן נעם פאַר דײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35]. 11 מְזִמָּה וועט זיין שמר איבּער דיר, תבוּנה וועט דיך נצר; 21 דיך נצל [זען "נצל" מיכה 01:4; 1:5] צו זײַן פוּן דעם דֶּרֶךְ רַע, פוּן די איש וואָס דבר [זען "דבר" ישעיהו 41-01:7] תַּהְפֻּכוֹת; 31 וואָס עזב [זען תהלים (61)71-(1)2:22] די ארח יֹשֶׁר, צו הלך אין די דֶרֶך חֹשֶךְ; 41 וואָס שׂמח זיך צו עשׂה רָע, וואָס קוועלן פוּן תהפֻּכוֹת רָע; 51 וואָס זייערע ארחֹת זײַנען עקש, אוּן וואָס זײַנען לוז אין זייערע מעגלות. 61 כדי דיך נצל [זען "נצל" מיכה 01:4; 1:5] צו זײַן פוּן דער אִשָּה זָרָה [זען https://www.youtube.com/watch?v=PxQnTcDJQGE\nhttps://www.youtube.com/watch?v=7b6Pz85P3-M ], פוּן דער נָכְרִיָּה וואָס מאַכט גלאַט אירע אֵמֶר; 71 וואָס עזב דעם אַלּוּף פוּן איר נְעוּרִים, אוּן דעם בְּרִית פוּן איר אלוקים האָט זי שכח; 81 וואָרעם איר בּית שוּחַ צום מות [זען "מות" ישעיהו 9:35], אוּן אירע מעגל צו די רפאים; 91 אַלע וואָס בוא צו איר, שוב זיך נישט אום, אוּן הִשִׂיג נישט די ארחות חיּים. 02 כדי זאָלסט הלך אין דעם דֶּרֶךְ טוֹבִים, אוּן די ארחות צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] זאָלסטו זיין שמר איבּער. 12 וואָרעם די ישרים וועלן ישב אֶרֶץ, אוּן די תמימים וועלן יתר דערין. 22 אָבּער די רשָעים וועלן כרת [זען "כרת" דניאל 62:9] ווערן פוּן אֶרֶץ, אוּן די בוֹגְדִים וועלן נסח ווערן פוּן איר.\n1 בְּנִי, זאָלסט נישט שכח מײַן תּוֹרָה, אוּן מײַנע מצוות [מצוה] זאָל זײַן נצר איבּער דײַן לֵב. 2 וואָרעם אֹרֶךְ-ימים אוּן שנות חיּים אוּן שלוֹם וועלן זיי דיר יסף. 3 חֶסֶד אוּן אמת זאָלן דיך נישט עזב [זען "עזב" תהלים (61)71-(1)2:22], קשר זיי אַרום דײַן גרגרות, כתב זיי אָן אויפן לוּחַ פוּן דײַן לֵב, 4 אוּן מצא חֵן אוּן שֵׂכֶל טוֹב אין די אויגן פוּן אלוקים אוּן פוּן אָדָם. 5 בטח זיך אויף ה' מיט דײַן כּל לֵב, אוּן אויף דײַן בּינה זאָלסטו זיך נישט שען. 6 אין אַלע דײַנע דרכים טוּ אים קענען, אוּן ער וועט ישר דײַנע אֹרחֹת. 7 זאָלסט נישט זײַן חכם אין דײַנע אויגן, האָבּ ירא פאַר ה', אוּן סוּר זיך פוּן רָע. 8 דאָס וועט זײַן רפאות פאַר דײַן שֹׁר, אוּן שקה פאַר דײַנע עצמות. 9 כּבּד ה' פוּן דײַן הון, אוּן פונעם רֵאשִית פוּן אַלע דײַן תבואה, 01 אוּן דײַנע אסם וועלן מלא זײַן מיט שׂבע [זען ישעיה 11:35], אוּן דײַנע יקב וועלן פרץ מיט ווײַן. 11 דעם מוסר [זען ישעיה 5:35] פוּן ה' זאָלסטו, בְּנִי, נישט מאס [זען תהלים 22:811], אוּן זאָלסט נישט קוץ זײַן תוכחת. 21 וואָרעם דעם וואָס ה' האָט אהב, דעם יכח ער, אוּן ווי אַן אָב דעם בֵּן וואָס ער האָט רצה. 31 אשרי צו דעם אדם וואָס מצא חכמה, אוּן דעם אדם וואָס הפיק [פוק] תְּבוּנָה. 41 וואָרעם איר סַחַר איז בּעסער ווי סַחַר פוּן כֶּסֶף, אוּן מער ווי חרוץ איר תְּבוּאָה. 51 זי איז יקר פוּן פנינים, אוּן אַלע דײַנע חפצים זײַנען נישט שָוָה צו איר. 61 אֹרך ימים [זען ישעיה 01:35] איז אין איר ימין [זעו ימין האדוֹן משיח תהלים 1:011], אין איר לינקער עשירות אוּן כבוד. 71 אירע דרכים זײַנען דרכים נֹעַם, אוּן אַלע אירע נְתִיבָה זײַנען שלום. 81 עֵץ חיּים [זען בראשית 9:2; התג' 7:2; 41,2:22] איז זי פאַר די וואָס חזק זי, אוּן דער וואָס תמך זיך אָן איר איז מְאֻשָר. 91 ה' האָט מיט חכמה יסד אֶרֶץ, ער האָט כון די הימלען מיט תְבוּנָה. 02 דורך זײַן דַעַת האָבּן זיך די תהומען בקע, אוּן די שַחַק רעף טוי. 12 בְּנִי, זאָלן זיי נישט לוז פוּן דײַנע אויגן; זײַן נצר איבּער תּוּשִיָּה אוּן מְזִמָּה, 22 אוּן זיי וועלן זײַן חיים פאַר דײַן נפש, אוּן חן אויף דײַן גרגרות. 32 דעמאָלט וועסטו הלך אין בּטח דײַן דֶּרֶךְ, אוּן וועסט נישט נגף דײַן רגל. 42 אַז דוּ וועסט זיך שכב וועסטו נישט פחד, אוּן וועסט שכב, אוּן זיס וועט זײַן דײַן שנה. 52 זאָלסט נישט ירא האָבּן פאַר פחד פִתְאֹם, אוּן פאַר דער שוֹאָה פוּן די רשָעים, ווען זי בוא. 62 וואָרעם ה' וועט זײַן דײַן כֶּסֶל, אוּן וועט זײַן שומר איבּער דײַן רגל פוּן לֶכֶד. 72 זאָלסט נישט מָנַע טוֹב פוּן דעם וואָס דאַרף עס, ווען דײַן יָד האָט אֵל צו עשׂה. 82 זאָלסט נישט אמר צו דײַן רֵעַ: הלך, אוּן שוּב ווידער, אוּן מחר וועל איך נתן [זען "נתן" ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2], ווען דוּ האָסט בּײַ זיך. 92 זאָלסט נישט חרש רָעָה אויף דײַן רֵעַ, ווען ער ישב [זען "ישב" הושע 5-4:3; זכריה 31-11:6] אין בּטַח בּײַ דיר. 03 זאָלסט זיך נישט ריב מיט אָדָם חִנָּם, אויבּ ער האָט דיר נישט גמל קיין רָעָה. 13 זאָלסט נישט מקנא זײַן דעם איש חָמָס, אוּן זאָלסט נישט בחר קיינעם פוּן זײַנע דרכים. 23 וואָרעם אַ נלוֹז [לוז] בּײַ ה' איז תועבה, אוּן מיט די ישרים איז זיין סוד. 33 די מארה פוּן ה' איז אין בּית רָשָע, אוּן די נָוֶה פוּן צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] ברך ער. 43 אויבּ צו לצים מאכט ער זיי ליץ, אָבּער די עניים נתן ער חן. 53 כבוד נחל די חכמים, אוּן כסילים [כסיל] רום קָלוֹן.\n1 שמע! צו, בָּנִים, דעם מוסר [זען ישעיה 5:35] אָב, אוּן הקשיב, כדי צו ידע בּינה. 2 וואָרעם אַ לֶקַח טוֹב נתן [זען ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2] איך אײַך, איר זאָלט מײַן תורה נישט עזב [זען תהלים (61)71-(1)2:22]. 3 וואָרעם איך בין אויך געווען בֵּן בּײַ אָבִי, רךְ אוּן יָחִיד [זען https://www.youtube.com/watch?v=5kU_TRTYr_s ] פאַר אִמִּי. 4 אוּן ער האָט מיך הורה, אוּן מיר אמר: זאָל דײַן לֵב זיך תּמךְ מײַנע דברים, זײַן שומר איבּער מײַנע מצוה, אוּן חיה. 5 קנה\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ] חכמה, קנה בּינה; זאָלסט נישט שכח, אוּן זיך נישט נטה פוּן די אֵמֶר פוּן מײַן פֶּה. 6 זאָלסט זי נישט עזב [זען תהלים (61)71-(1)2:22], אוּן זי וועט דיך שמר, האָבּ זי אהב, אוּן זי וועט דיך נצר. 7 דער אָנהייבּ פוּן חכמה איז: קנה\n[ https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc חכמה, יאָ, מיט דײַן כּל קִנְיָן קנה בּינה. 8 סלסל זי, אוּן זי וועט דיך רומֵם; זי וועט דיר אָנטאָן כבוד, אַז דוּ וועסט זי חבק. 9 זי וועט נתן [זען "נתן" ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2] דײַן קאָפּ אַ לִוְיָה פוּן חן, אַן עֲטֶרֶת פוּן תפארה וועט זי דיר מגן. 01 שמע, בְּנִי, אוּן לקח מײַנע אֵמֶר, אוּן דיר וועלן רבה ווערן שנוֹת חיּים. 11 אין דעם דֶּרֶךְ פוּן חכמה האָבּ איך דיך הורה, דיך דרך אין די מעגל פוּן יֹשֶׁר. 21 אַז דוּ וועסט הלך, וועט נישט צרר זײַן דײַן צעד, אוּן אַז דוּ וועסט רוץ, וועסטו נישט כשל ווערן. 31 חזק זיך אָן מוסר [זען ישעיה 5:35], זאָלסט נישט רָפָּה, זײַן נצר איבּער דאָס, וואָרעם דאָס איז דײַן חיּים. 41 אין אֹרַח פוּן די רשָעים זאָלסטו נישט בוא, אוּן נישט אָשָר אין דֶּרֶךְ רָעִים. 51 מײַד אים אויס, זאָלסט אים נישט עבר, שָׂטָה פוּן אים, אוּן עבר. 61 וואָרעם זיי קענען נישט ישן וווּ זיי טוּען נישט רעע, אוּן זייער שֵנָה איז נגזל וווּ זיי מאַכן נישט כשל. 71 וואָרעם זיי לחם זיך מיט לֶחֶם פוּן רשע, אוּן ווײַן פוּן חמס [זען ישעיה 9:35] שתה זיי. 81 אָבּער דער אֹרַח פוּן די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] איז ווי דאָס אוֹר פוּן נֹגַהּ, וואָס הלך אוּן אוֹר בּיז נכוֹן הַיּוֹם. 91 דער דֶּרֶךְ פוּן די רשָעים איז ווי אפלה, זיי ידע נישט אָן וואָס זיי וועלן כשל ווערן. 02 בְּנִי, הִקְשִיב [קשב] מײַנע דברים, נטה דײַן אֹזֶן צו מײַנע אֵמֶר. 12 זאָלן זיי זיך נישט הליז פוּן דײַנע אויגן; זײַן שומר איבּער זיי אין דײַן לֵב. 22 וואָרעם זיי זײַנען חיּים פאַר די וואָס מצא זיי, אוּן מַרְפֵּא [זען ישעיה 5:35] פאַר זייער כּל בּשׂר. 32 כּל מִשְמָר נצר אויף דײַן לֵב, וואָרעם פוּן אים זײַנען די תוצאוֹת פוּן חַיּים. 42 סור פוּן דיר עִקְשוּת פֶּה, אוּן לזוּת ליפן רחק פוּן דיר. 52 דײַנע אויגן זאָלן נבט לְנֹכַח, אוּן דײַנע עפעף זאָלן הישיר פאַר דיר. 62 פלס דעם מעגל פוּן דײַנע רגלים [זען תהלים 71:22], אוּן אַלע דײַנע דרכים זאָלן זײַן כון. 72 זאָלסט זיך נישט נטה יָמִין אָדער שׂמֹאול, סוּר דײַן רגל פוּן רַע.\n1 בְּנִי, הִקְשִיב [קשב] מײַן חכמה, נטה דײַן אֹזֶן צו מײַן תְּבוּנָה, 2 כדי זאָלסט זיין שמר איבּער מְזִמָּה, אוּן דײַנע ליפן זאָלן נצר דַּעַת. 3 וואָרעם נֹפת נטף די ליפן פוּן דער זָרָה, אוּן גלאַטער פוּן שֶמֶן איז איר חך. 4 אָבּער איר אחרים איז מר ווי לַעֲנָה, שאַרף ווי אַ צוויישנײַדיקע חֶרֶב. 5 אירע רגלים [זען תהלים 71:22] ירד צום מות [זען "מות" ישעיהו 9:35], אין שְאוֹל תמך אירע צעד. 6 כדי זי זאָל נישט פָּלַס אֹרַח חיּים, נוע אירע מעגל, זי ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] עס נישט. 7 אוּן אַצונד, בָּנִים, שמע! מיר צו, אוּן איר זאָלט נישט סור פוּן די אֵמֶר פוּן מײַן פֶּה. 8 רחק פוּן איר דײַן דֶּרֶךְ, אוּן זאָלסט נישט קרב צום פּתח פוּן איר בּית, 9 כדי זאָלסט נישט נתן [זען "נתן" ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2] צו אַנדערע דײַן הוֹד, אוּן דײַנע שנֹת צו אַן אַכזר; 01 כדי זָרִים זאָלן זיך נישט שׂבע [זען ישעיה 11:35] מיט דײַן כֹּחַ, אוּן דײַן עֶצֶב זאָל נישט אָנקומען אין בּית נָכְרִי; 11 אוּן וועסט נהם אין דײַן אחרית, ווען דײַן בּשׂר אוּן דײַן שאר וועט זײַן כלה, 21 אוּן וועסט אמר: ווי האָבּ איך פײַנט געהאַט מוסר [זען ישעיה 5:35], אוּן תוכחת האָט נאץ מײַן לֵב, 31 אוּן איך האָבּ נישט שמע [זען "שמע" בראשית 81:22; ישעיהו 51:25; דברים 51:81] דעם קוֹל פוּן מײַנע מוֹרֶה, אוּן צו מײַנע מְלַמֵּד נישט נטה מײַן אֹזֶן! 41 איך בין מעט געוואָרן כּל רָע אין דער קָהָל אוּן עֵדָה. 51 שתה מַיִם פוּן דײַן בּוֹר, אוּן לזרים [נֹזל] פוּן דײַן בּאר. 61 דײַנע מעין וועלן זיך פוץ חוּצָה, אין די רחוב די פלג מַיִם. 71 דיר אַליין וועלן זיי געהערן, אוּן נישט צו זָרים מיט דיר. 81 זאָל דײַן מְקוֹר זײַן ברך, אוּן שׂמח זיך מיט דער אִשָּה פוּן דײַן נְעוּרִים. 91 די אַיָּלָה אהבים, אוּן ד�ײַעֲלָה חֵן, אירע דּד זאָלן דיך רוה אין כּל עֵת, אוּן צו איר אהבה זאָלסטו זײַן שגה תמיד. 02 אוּן למה, בְּנִי, זאָלסטו זיך שגה מיט אַ זרה, אוּן חבּק דעם חֵיק פוּן אַ נכרי? 12 וואָרעם פאַר אויגן פון ה' זײַנען די דרכים פוּן אַן איש, אוּן אַלע זײַנע מעגל ער פלס. 22 זײַנע אייגענע עווֹנוֹת לכד דעם רָשע, אוּן אין די חֶבֶל פוּן זײַן חטא ווערט ער נתמך. 32 ער מות אָן מוסר [זען ישעיה 5:35]; אוּן דורך זײַן רֹב אִוֶּלֶת ווערט ער שגה.\n1 בְּנִי, אויבּ דוּ ביסט עָרַב געווען פאַר דײַן רֵעַ, תָקַע דײַן כף פאַר אַ זר, 2 ביסטו נוקש אין די אֵמֶר פוּן דײַן פֶּה, ביסטו לכד אין די אֵמֶר פוּן דײַן פֶּה. 3 עשׂה דאָס דען, בְּנִי, אוּן ווער נצל, אַז דוּ ביסט בוא אין כף פון דײַן רֵעַ: הלך, התרפּס זיך, אוּן רהב צו דײַן רֵעַ. 4 זאָלסט נישט נתן [זען "נתן" ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2] קיין שֵנָה [זען דניאל 2:21] צו דײַנע אויגן, אוּן קיין תְּנוּמָה צו דײַנע עפעף. 5 זײַ דיך נצל [זען "נצל" מיכה 01:4; 1:5] ווי אַ צבי אויס דער יָד, אוּן ווי אַ צִפּוֹר פוּן יָד יקוש. 6 הלך צו דער נְמָלָה, דוּ עָצֵל, ראה אירע דרכים, אוּן ווער חָכַם; 7 הגם זי האָט נישט קיין קָצִין, קיין שֹׁטֵר אוּן קיין מֹשֵׁל, 8 כון זי אָן אום קַיִץ איר לֶחֶם, האָט זי אגר אין קציר איר מאכל. 9 עַד מָתַי, דוּ עָצֵל, וועסטו שכב? ווען וועסטו קום [זען "קום" במדבר 71:42; הושע 2:6] פוּן דײַן שֵנָה? 01 נאָך אַ ביסל שלאָף, נאָך אַ ביסל תְּנוּמָה, נאָך אַ ביסל חבק ידים [זען "יד" תהלים 71:22; http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU ] צו שכב; 11 אוּן בוא ווי אַ מהלך וועט דײַן רֵיש, אוּן דײַן מחסור ווי אַן איש מָגֵן. 21 אַן אָדָם בְּלִיַּעַל, אַן איש אָוֶן, איז דער וואָס הלך אום מיט אַן עִקְשוּת פֶּה, 31 וואָס קרץ מיט זײַנע אויגן, וואָס מלל מיט זײַנע רגלים [זען תהלים 71:22], וואָס מֹרֶה מיט זײַנע אֶצְבַּע. 41 תַהְפֻּכָה איז אין זײַן לֵב, ער חרש רָע אין כּל עֵת, ער שלח מדוֹן. 51 דעריבער וועט פִּתאֹם בוא זײַן אֵיד, פתע וועט ער שבר ווערן אַז מַרְפֵּה [זען ישעיה 5:35]. 61 6 זײַנען די וואָס ה' האָט פײַנט, אוּן 7 די תועבה פוּן זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35]: 71 רָם אויגן, אַ לשוֹן שֶקֶר, אוּן ידים [זען "יד" תהלים 71:22; http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU ] וואָס שפך דָּם נָקִי; 81 אַ לֵב וואָס חרש מחשבות פוּן אָוֶן; רגלים [זען תהלים 71:22] וואָס מהר צו רוץ צום רָעָה; 91 אַן עֵד שֶקֶר וואָס הפיח [פוח], אוּן דער וואָס שלח מדון צווישן אחים [זען "אחים" תהלים (22)32-(61)71:22, http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU , זען אויך ישעיהו 5:35; זכריה 01:21; משיח בן דוד דקרוּ חי אויפן בוים, שמואל ב 41:81]. 02 זײַן נצר איבּער, בְּנִי, דאָס מצוה פוּן אָבִיךָ, אוּן זאָלסט נישט נטש די תוֹרָה פוּן אִמֶּךָ. 12 קשר זיי אויף דײַן לֵב תמיד, ענד זיי אויף דײַן גרגרות. 22 אַז דוּ וועסט הלך, וועט עס דיך הנחה; אַז דוּ וועסט זיך שכב, וועט עס דיך זײַן שומר איבּער, אוּן אַז דוּ וועסט זיך הקיץ [זען "קוץ" דניאל 2:21], וועט עס שׂיח צו דיר. 32 וואָרעם דאָס מצוה איז אַ נֵר, אוּן די תוֹרָה אַן אוֹר, אוּן דער דֶּרֶךְ חיּים זײַנען תוכחת פוּן מוסר [זען ישעיה 5:35]; 42 דיך צו זײַן שומר איבּער פוּן דער אֵשֶת רָע, פוּן דער גלאַטער לשוֹן פוּן דער נָכְרִיָּה. 52 זאָלסט נישט חמד [זען ישעיה 2:35] איר יֳפִי אין דײַן לֵב, אוּן זאָל זי דיך נישט לקח מיט אירע עפעפּים [עפעף]. 62 וואָרעם איבּער אַ זונה קוּמט מען בּיז אַ כִּכַּר לֶחֶם, אוּן אַן אֵשֶת-אִיש צוד די נפש [זען https://www.youtube.com/watch?v=TTp_fEgDEvE ] יקר. 72 קען אַן איש חתה אֵש אין זײַן חֵיק, אוּן זײַנע בגדים זאָלן זיך נישט שׂרף\n[ https://www.youtube.com/watch?v=TTp_fEgDEvE ? 82 צי קען אַן איש הלך אויף גחלת, אוּן זײַנע רגלים [זען תהלים 71:22] זאָלן נישט נכוה [כוה] ווערן? 92 אַזוי איז דער וואָס בוא צו זײַן אִשָּה רֵעַ, קיינער וואָס נגע זי, איז נישט נקה. 03 מע קען נישט בוז דעם גנב אַז ער גנבעט, צו מלא זײַן נפש ווען ער איז רָעֵב. 13 אָבּער אַז ער ווערט מצא, שלם ער 7 מאָל אַזוי פיל; דעם כּל הוֹן פוּן זײַן בּית מוז ער נתן. 23 דער וואָס איז נאף מיט אַן אִשָּה, איז חֲסֵר לֵב, זיך אַליין שחת נפש דער וואָס עשׂה דאָס. 33 נגע אוּן קלוֹן וועט ער מצא, אוּן זײַן חרפה וועט נישט נמחה [מחה] ווערן. 43 וואָרעם קִנְאָה איז דער חֵמָה פוּן אַ גֶבֶר, אוּן ער וועט נישט שוינען אין יוֹם נָקָם. 53 ער וועט נישט נשׂא פְּנֵי כָל כֹּפֶר [זען מרקס 54:01, זען http://www.afii.org/add.htm ], אוּן נישט אבה, ווי דוּ זאָלסט מערן שוחד.\n1 בְּנִי, זײַן שומר איבּער מײַנע אֵמֶר, אוּן מײַנע מצוה זאָלסטו צפן בּײַ דיר. 2 זײַן שומר איבּער מײַנע מצוה, כדי זאָלסט חיה, אוּן מײַן תוֹרָה, ווי דעם אִישוֹן פוּן דײַנע אויגן. 3 קשר זיי אָן אויף דײַנע אֶצְבַּע, כתב זיי אָן אויף דעם לוּחַ פוּן דײַן לֵב. 4 אמר צו חכמה: דוּ ביסט מײַן אֲחוֹת; אוּן בִּינָה זאָלסטו קרא מוֹדַע; 5 כדי זיי זאָלן דיך זיין שמר איבער פוּן דער אִשָּה זָרָה, פוּן דער נַכְרִיָּה וואָס איז חלק מיט אירע אֵמֶר. 6 וואָרעם דורכן חַלּוֹן פוּן מײַן בּית, דורך מײַן אֶשְנָב האָבּ איך נשקף [שקף]; 7 אוּן איך האָבּ ראה צווישן די פֶּתִי, געמערקט צווישן די בָּנִים, אַ נער חֲסַר לֵב, 8 ווי ער הלך עבר אין שוּק אֵצֶל [זען משלי 03:8; 4:03; יוחנן 1:1] איר פִּנָה, אוּן צעד אויפן דֶּרֶךְ צו איר בּית, 9 נֶשֶף אין עֶרֶב פוּן יוֹם, אין אִישוֹן לָיְלָה אוּן אֲפֵלָה. 01 אוּן הנה אַן אִשָּה קוּמט אים אָן אַנטקעגן, מיט דעם שִית פוּן אַ זונה, אוּן מיט נְצֻרַת [נצר] לֵב. 11 הָמָה איז זי אוּן סרר, אירע רגלים [זען תהלים 71:22] שכן נישט אין איר בּית. 21 אַ מאָל אין חוּץ, אַ מאָל אויף די רחֹבוֹת, אוּן אֵצֶל [זען משלי 03:8; 4:03; יוחנן 1:1] כּל פִּנָּה זי ארב. 31 אוּן זי חזק אים, אוּן זי נשק [זען תהלים 21:2] אים, זי הֵעֵז [עזז] איר פנים אוּן אמר צו אים: 41 זבחי שלמים האָבּ איך אויף מיר, הַיּוֹם שלם איך מײַנע נדרים [זען רומ' 02:3, דוּרך מַעשׂים פון דער תּוֹרה וועט קיין שוּם בּשׂר נישט גערעכטפאַרטיקט ווערן פאַר ה']. 51 דעריבער בין איך יצא דיר אַנטקעגן, צו שחר דײַן פנים, אוּן איך האָבּ דיך מצא. 61 מיט מַרְבָד האָבּ איך רבד מײַן עֶרֶשׂ, מיט חֲטֻבוֹת אֵטוּן פוּן מצרַיִם. 71 איך האָבּ נוף מײַן מִשְכָּב מיט מֹר, אהלים, אוּן קִנָּמוֹן. 81 הלך, לאָמיר זיך רוה מיט דדים ביזן בֹקֶר, לאָמיר זיך התעלס [עלס] מיט אהבים. 91 וואָרעם מײַן אִיש איז נישטא אין דער היים, ער איז הלך אויף אַ דֶּרֶךְ מֵרָחוֹק. 02 דאָס צרוֹר כֶּסֶף האָט ער לקח מיט זיך, אין יוֹם הכֶּסֶא וועט ער בוא אַהיים. 12 זי נטה אים מיט איר רֹב לֶקַח, מיט אירע חֵלֶק ליפן הִדִּיחַ זי אים. 22 ער הלך איר נאָך פִּתְאֹם, ווי אַ שוֹר וואָס בוא צו דער טָבַח [זען "טבח" ישעיה 7:35], אוּן ווי אויף אַ קייט צו דער מוּסַר [זען ישעיה 5:35] פוּן דעם אֱוִיל. 32 בּיז אַ חֵץ פּלח דורך זײַן כָּבֵד; ווי אַ צִפּוֹר מהר צו דער פַּח, אוּן ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] נישט אַז עס איז אום זיין נפש [זען נפש פוּן משיח אן אשם ישעיהו 01:35]. 42 אוּן אַצונד, בָּנִים, שמע! מיר צו, אוּן הקשיב די אֵמֶר פוּן מײַן פֶּה. 52 זאָל נישט שׂטה צו אירע דרכים דײַן לֵב, זאָלסט נישט תעה אין אירע נְתִיבָה. 62 וואָרעם רבּים חללים [זען ישעיה 5:35] האָט זי נפל, אוּן עָצוּם זײַנען אירע דערהרגעטע. 72 דֶרֶך צו שְאוֹל איז איר בּית, זיי ירד אין די חדרים [חֶדֶר] פוּן מָוֶת [זען "מות" ישעיהו 9:35, זען https://www.youtube.com/watch?v=TTp_fEgDEvE ].\n1 פארוואר, חכמה קרא, אוּן תְּבוּנָה נתן איר קוֹל. 2 אויפן רֹאש פוּן די מרומים בּײַם דֶּרֶךְ, בּײַם צוּנויפקוּם פוּן שטעגן, האָט זי זיך נצב; 3 לעבן די שְעָרִים, בּײַם פֶּה פוּן קֶרֶת, בּײַם מְבוֹא אין די פתחים זי רָנַן [זען\nhttps://www.youtube.com/watch?v=hb3PLE1n7Cg ]: 4 צו אײַך, אישים, קרא איך, אוּן מײַן קוֹל איז צו די בְּנֵי אָדָם. 5 איר פתאים [פתי], פאַרשטייט עָרְמָה, אוּן איר כּסילים, קריגט לֵב! 6 שמע! צו, וואָרעם נגידים וועל איך דבר [זען "דבר" ישעיהו 41-01:7] אוּן די מִפְתָּה פוּן מײַנע ליפן וועט זײַן די מֵישָרִים. 7 וואָרעם מײַן חֵךְ וועט הנה אֶמֶת, אוּן רֶשַע איז די תוֹעֲבָה פוּן מײַנע ליפן. 8 מיט צֶדֶק זײַנען כּל אֵמֶר מײַן פֶּה; נישטא אין זיי נפתּל אוּן עִקֵש. 9 זיי אַלע זײַנען נְכֹחִים פאַרן פאַרשטאַנדיקן, אוּן ישרים פאַר די וואָס מצא דַּעַת. 01 לקח מײַן מוסר [זען ישעיה 5:35], אוּן נישט כֶּסֶף, אוּן דַּעַת איידער חָרוּץ נִבְחָר. 11 וואָרעם חכמה איז בּעסער פוּן פנינים, אוּן קיין חפצים [זען מלאכי 1:3] זײַנען נישט שָוָה צו איר. 21 איך חכמה שכן מיט עָרְמָה, אוּן דַּעַת פוּן מְזִמָה איך מצא. 31 יראת ה' איז פײַנט האָבּן רָע; גֵּאָה אוּן גָאוֹן, אוּן דעם דֶּרֶךְ רָע, אוּן אַ פֶּה תַּהְפֻּכָה האָבּ איך פײַנט. 41 איך האָבּ עֵצָה אוּן תוּשִיָּה, איך בין בִּינָה, גבורה איז מײַן. 51 דורך מיר מלך מלכים, אוּן רֹזֵן חוקק צֶדֶק. 61 דורך מיר שׂרר די שׂרים, אוּן די נדיב, כּל שֹׁפְטֵי צֶדֶק. 71 איך האָבּ אהב מײַנע אֹהֵב, אוּן מײַנע שחר מצא מיך. 81 עשירות אוּן כּבוד זײַנען בּײַ מיר, הוֹן אוּן עָתֵק און צדקה. 91 מײַן פרי איז בּעסער פוּן חָרוּץ אוּן פוּן פַּז, אוּן מײַן תבוּאה פוּן כֶּסֶף נבחר. 02 אין דעם אֹרַח צְדָקָה [זען בראשית 6:51; תהלים 3:32; ישעיה 11:35; 01:94; 4:55; יוחנן 3:01] הלך איך, אין בָּתוֹךְ די נְתִיבָה פוּן מִשְפָּט; 12 צו נחל יֵש די וואס אהב מיר, אוּן זייערע אוֹצרות זאָל איך מלא. 22 ה' האָט מיך קנה [ער פארמָגט מיר, זען https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\n] בְּרֵאשִית פוּן זײַן דֶּרֶךְ [זען משלי 91:3], קֶדֶם מִפְעָל מֵאָז. 32 פוּן עוֹלָם בין איך נסּךְ, פוּן אָנהייבּ, פוּן קַדְמָה-אֶרֶץ איז געווען. 42 ווען די תהומען זײַנען נאָך נישט געווען בין איך חול געוואָרן, ווען נישט געווען נאָך קיין מעין מיט מַיִם בּאַלאָדן. 52 איידער די הָרִים זײַנען הטבע געוואָרן, פאַר די גבעה, בין איך חול געוואָרן [זען חכמה ה'ס בֶּן-יָחיד, דער זוּן פוּן דער אויבּערשטער משיח, משלי 4:03, נישט אדם מיט חטא קדמוֹן חול געוואָרן, תהלים 7:15; ישעיה 41:7]; 62 ווען ער האָט נאָך נישט געהאַט עשׂה אֶרֶץ אוּן חוּצות, אוּן די ערשטע עפר פוּן דער תֵּבֵל. 72 ווען ער האָט כון די הימלען, בין איך געווען דערבּײַ; ווען ער האָט חקק אַ חוּג אויפן פּני תהָום; 82 ווען ער האָט אמץ די שחקים [שחק] פוּן אויבן, ווען ער האָט עזז די עינות [עין] פוּן תהָום, 92 ווען ער האָט שום דעם ים זײַן חק, אַז מַּיִם זאָלן נישט עבר זײַן פֶּה, ווען ער האָט חקק די מוֹסְדֵי אֶרֶץ, 03 איך בין געווען אצל אים [זען "אצל" יוחנן 1:1]; אוּן איך בין געווען אַן אָמוֹן, איך בין שַעֲשֻעִים יוֹם יוֹם שׂחק פאַר אים כּל עֵת; 13 זיך שׂחק אויף זײַן תֵבֵל זיין ארץ, אוּן מײַן שַעֲשֻעִים געהאַט בּײַ די בְּנֵי אָדָם. 23 אוּן אַצונד, בָּנִים, שמע! מיר צו, אוּן אשרי צו די וואָס זײַן שומר איבּער מײַנע דֶרֶך. 33 שמע! צו מוסר [זען ישעיה 5:35], אוּן ווערט חָכָם, אוּן איר זאָלט נישט פָּרַע ווערן. 43 אשרי צו דעם אָדָם וואָס שמע מיר צו, צו שקד בּײַ מײַנע דְּלָתַיִם יוֹם יוֹם, לִשמֹר די מזוּזֹת פוּן מײַנע פתח! 53 וואָרעם דער וואָס מצא מיך, מצא חיּים, אוּן הפיק רָצון פוּן ה'. 63 אוּן דער וואָס חטא מיך, חמס זיין נפש, אַלע וואָס האָבּן מיך פײַנט האָבּן אהב מות [זען "מות" ישעיהו 9:35].\n1 חכמה האָט בנה איר בּית, חצב אירע 7 עמודים [עמוד]. 2 זי האָט טבח איר טבח [זען ישעיה 7:35], מסך איר ווײַן, אויך ערך איר שֻלְחָן. 3 זי שלח אירע נערות, זי קרא אויף די גַּף פוּן קֶרֶת: 4 ווער עס איז אַ פֶּתִי זאָל סור אַהער; איינער חֲסַר-לֵב אמר זי צו אים: 5 הלך לחם פוּן מײַן לֶחֶם, אוּן שתה פוּן דעם ווײַן וואָס איך האָבּ מסך. 6 עזב נאַרישקייטן, כדי איר זאָלט חיה, אוּן אשר אין דֶּרֶךְ פוּן בִּינָה. 7 דער וואָס יסר דעם לץ [ליץ] לקח זיך קלון, אוּן דער וואָס יכח דעם רָשע מוּם אויף זיך. 8 זאָלסט נישט יכח דעם לץ [ליץ], וואָרעם ער וועט דיך פײַנט קריגן, יכח דעם חָכָם, אוּן ער וועט דיך אהב קריגן. 9 נתן [זען ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2] דעם חָכָם, אוּן ער וועט נאָך חכם ווערן, לערן דעם צדּיק [זען משיח דער צדּיק, ישעיהו 11:35], אוּן ער וועט יסף לערנוּנג. 01 דער תְּחִלָּה פוּן חכמה איז יראת ה', אוּן די דַּעַת פוּן דעם קְדֹשִים איז בִּינָה. 11 וואָרעם דורך מיר וועלן רבה ווערן דײַנע טעג, אוּן שנות חיּים וועט מען דיר יסף. 21 אויבּ דוּ ביסט חָכָם, ביסטו חָכָם פאַר זיך, אוּן ביסטו ליץ, וועסטו אַליין נשׂא. 31 די אִשה כְּסִילוּת ליאַרעמט; פְּתַיּוּת אוּן ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] גאָרנישט. 41 אוּן זי ישב [זען "ישב" הושע 5-4:3; זכריה 31-11:6] בּײַם פּתח פוּן איר בּית, אויף אַ כִּסֵא אויף די מרום פוּן קֶרֶת, 51 צו קרא די פאַרבּײַגייער אויף זייערע דֶרֶךְ וואס גיין ישר אויף זייער אֹרחות: 61 ווער עס איז אַ פֶּתִי זאָל סור אַהער; אוּן חֲסַר-לֵב אמר זי צו אים: 71 מַיִם גְּנוּבים איז מתק, אוּן סתר לֶחֶם איז נעם. 81 אוּן ער ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] נישט אַז מתים זײַנען דאָרטן, אין די עֹמֶק פוּן שְאוֹל זײַנען אירע קרוּאים [זען יהודה 1:1].\n1 די מִשְלֵי שלֹמֹהן. אַ בֵּן אַ חכם שׂמח אָב, אוּן אַ בֵּן אַ כְּסִיל איז דער תּוּגָה פוּן אִמּוֹ. 2 אוֹצרות רשע הועיל נישט, אָבּער צְדָקָה איז נצל [זען "נצל" מיכה 01:4; 1:5] פוּן מָוֶת [זען "מות" ישעיהו 9:35]. 3 ה' לאָזט נישט רעב דעם נֶפֶש פוּן דעם צדיק, אוּן די הַוָּה פוּן די רשָעים הדף ער. 4 רָש איז דער וואָס עשׂה מיט אַ כף רְמִיָּה, אוּן די יָד פוּן די חָרוּץ ווערט רײַך. 5 אַ בֵּן מַשׂכִּיל אגר אום קַיִץ, אַ בֵּן מֵבִיש שלאָפט אין קָצִיר. 6 ברכות אויפן קאָפּ פון דער צדיק; אוּן דאָס פֶּה פוּן די רשָעים כסה חָמָס [זען ישעיה 9:35]. 7 די זֵכֶר פוּן צדיק איז אַ ברכה, אוּן דער שֵם פוּן די רשָעים ווערט רקב. 8 דער חכם לֵב לקח מצוה, אוּן דער שׂפתים [שָׂפָה] אֱוִיל ווערט לבט. 9 דער וואָס הלך מיט תֹּם הלך אין בּטח, אוּן דער וואָס עקש זײַנע דֶרֶךְ וועט זיין בּאַקאַנט. 01 דער וואָס קרץ מיטן אויג נתן עַצֶּבֶת, אוּן דער אֱוִיל שפתים ווערט נלבּט [לבט]. 11 דאָס פֶּה פוּן דעם צדיק איז אַ מְקוֹר חיּים [זען יוחנן 41:4], אוּן דאָס פֶּה פוּן די רשָעים כסה חָמָס [זען ישעיה 9:35]. 21 שנאה עור מָדוֹן, אוּן אויף כּל פְּשָעִים [זען ישעיהו 5:35 עבד ה' משיח בּן דָוִד אוּן פּשָעֵנוּ] כסה אהבה. 31 אויף די ליפן פוּן דעם פאַרשטאַנדיקן מצא זיך חכמה, אוּן אַ שֵבֶט פאַרן גֵּו פוּן דעם חֲסַר-לֵב. 41 חכמים צפן די דַּעַת, אָבּער דאָס פֶּה פוּן די אֱוִיל איז אַ מְחִתָּה קרֹבה. 51 דער הוֹן פוּן דעם עושר איז זײַן קִרְיָה עֹז, דער מְחִתָה פוּן די דַּל איז זייער רֵיש. 61 דער לוין פוּן דעם צדיק איז לְחיּים, דער תְּבוּאָה פוּן דעם רָשע איז חַטָּאת [זען רומ' 32:6]. 71 אויפן אֹרַח לְחיּים איז דער וואָס איז שוֹמֵר מוסר [זען ישעיה 5:35], אוּן דער וואָס עזב תּוֹכַחַה תעה [זען ישעיה 6:35]. 81 דער וואָס כסה שנאה מיט שִׂפְתֵי שֶקֶר, אוּן דער וואָס יצא רכילות, ער איז אַ כסיל. 91 בּײַ רֹב דברים קען נישט חדל ווערן פשע, אוּן דער וואָס חשׂך זײַנע ליפן איז משׂכּיל. 02 כֶּסֶף נבחר איז די לשוֹן פוּן דעם צדיק, דער לֵב רשָעים איז מעט ווערט. 12 די ליפן פוּן די צדיק [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] רעה רבּים, אָבּער די אויל מות ווײַל זיי חסר-לֵב. 22 די ברכה פוּן ה', זי מאַכט רײַך, און נישט יסף עֶצֶב דערמיט. 32 ווי אַ שְׂחֹק איז בּײַם כסיל צו עשׂה אַ זִמָּה, אוּן חכמה בּײַ אַן איש תְּבוּנָה. 42 די מְגוֹרָה פוּן דעם רָשע, זי וועט בוא אויף אים, אוּן דעם תאוה פוּן די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] וועט מען נתן [זען "נתן" ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2]. 52 ווי אַ סוּפָה עבר, אַזוי איז דער רָשע נישטא, אָבּער דער צדיק איז אַ יְסוֹד עוֹלָם. 62 ווי חֹמֶץ פאַר די ציין, אוּן ווי עָשָן פאַר די אויגן, אַזוי איז דער עָצֵל פאַר די וואָס שלח [זען "שלח" מלאכי 1:3] אים. 72 יראת ה' יסף טעג, אוּן די שָנוֹת פוּן די רשָעים ווערן קצר. 82 די תּוֹחֶלֶת פוּן די צדיקים איז שמחה, אוּן די תִקְוָה פוּן די רשָעים וועט אבד [זען יוחנן 61:3]. 92 אַ מָעוֹז פאַר תֹּם איז דער דֶּרֶךְ ה', אָבּער אַ מחתה פאַר די וואָס פעל אָוֶן. 03 דער צדיק וועט לְעוֹלָם נישט נמוט [מוט], אָבּער די רשָעים וועלן נישט שכן אין אֶרֶץ. 13 דאָס פֶּה פוּן דעם צדיק נוב חכמה, אוּן די לשוֹן תַּהְפֻּכָה ווערט כרת [זען "כרת" דניאל 62:9]. 23 די ליפן פוּן דעם צדיק ידע רָצון, אוּן דאָס פֶּה פוּן די רשָעים תַּהְפֻּכָה.\n1 מֹאזְנַיִם מִרְמָה [זען ישעיה 9:35] זײַנען די תועבה פוּן ה', אוּן אַן אֶבֶן שְלֵמָה איז זײַן רָצון. 2 בוא זָדוֹן, בוא קָלוֹן, אָבּער בּײַ צָנוּעַ איז חכמה. 3 די תֻּמָה פוּן די יְשָרִים וועט זיי הנחה [נחה], אוּן די סֶלֶף פוּן די בוֹגְדִים וועט זיי שדד. 4 הוֹן יעל נישט אין יוֹם עֶבְרָה, אָבּער צדקה איז נצל [זען "נצל" מיכה 01:4; 1:5] פוּן מָוֶת [זען "מות" ישעיהו 9:35]. 5 די צדקה פוּן דעם תמים וועט ישר זײַן דֶּרֶךְ, אוּן דורך זײַן רשעה וועט נפל דער רשע. 6 די צדקה פוּן די ישרים איז זיי נצל [זען "נצל" מיכה 01:4; 1:5], אוּן אין זייערע הַוָּה ווערן די בֹּגְדִים לכד. 7 אַז מות אדם רשע, אבד תִּקְוָה, אוּן דער תּוֹחֶלֶת פוּן די אוֹנִים [און] אבד. 8 דער צדיק ווערט חלץ פוּן צרה, אוּן דער רָשע בוא אָן אויף זײַן תחת [זען "תחת" בראשית 31:22]. 9 מיטן פֶּה וויל דער חָנֵף שחת זײַן רֵעַ, אָבּער דורך דַעַת ווערן די צדיקים חלץ. 01 אַז די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] איז טוֹב, עלץ זיך די קִרְיָה, אוּן אַז די רשָעים אבד [זען יוחנן 61:3] איז אַ רִנָּה. 11 דורך דער ברכה פוּן די ישרים ווערט אַ קֶרֶת רום, אוּן דורך דעם פֶּה פוּן די רשָעים ווערט זי הרס. 21 מבזה זײַן רֵעַ, איז דער וואָס חסר-לֵב, אָבּער אַן אִיש תְּבוּנוֹת חרש. 31 דער רכילות-טרײַבּער גלה אַ סָוד, אָבּער דער וואָס האָט אַ נאמן רוּחַ כסה אַ זאַך. 41 אָן תַּחְבֻּלַה נפל אַן עם [זען "עמי" ישעיהו 8:35, כּי נגזר מארץ חיים מפשע עמי], אוּן תְּשוּעָה איז דורך רֹב יועצים. 51 רע יֵרוּעַ [רעע] אַז מע איז עָרב פאַר אַ זָר, אָבּער דער וואָס האָט פײַנט תֹקעים [תקע] איז בטח. 61 אַן אִשָּה חֵן תמך כבוד, אוּן עריצים תמך עשירות. 71 זיין נפש גָמַל דער איש חֶסֶד, אוּן זײַן אייגן שְאֵר עָכַר דער אַכזר. 81 דער רָשע פאַרדינט לוין שֶקֶר, אָבּער דער וואָס זייט צדקה האָבן שׂכר אמת. 91 צְדָקָה פירט צום חיּים, אוּן דער וואָס רדף זיך נאָך רָעָה, רדף זיך נאָך זײַן מות [זען "מות" ישעיהו 9:35]. 02 תוֹעבה בּײַ ה' זײַנען עקשי לֵב, אוּן זײַן רָצון, די וואָס זייער דֶּרֶךְ איז תם. 12 יָד לְיָד דעם רָע וועט נישט נקה ווערן, אָבּער דער זֶרַע פוּן די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] ווערט מלט. 22 אַ נֶזֶם זָהָב אויפן נאָז פוּן אַ חזיר, איז אַן אִשָּה וואָס איז יָפָה אָבּער סור פוּן טַעַם. 32 דער תַּאֲוָה פוּן די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] איז רַק טוֹב, די תִּקְוַה פוּן די רשָעים איז עֶבְרָה. 42 פאַראַן דער וואָס פזר, אוּן נוֹסָף [יסף] עוֹד, אוּן דער וואָס חשׂךְ מער ווי יֹשֶׁר, בּלויז צו מחסור. 52 די נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35] בְּרָכָה ווערט דשן, אוּן דער וואָס רוה, ווערט ער אויך הרוה [רוה]. 62 דער וואָס מנע בַּר, אים קבב לאוֹם, אָבּער אַ ברכה אויפן קאָפּ פוּן דעם וואָס שבר. 72 דער וואָס שחר טוֹב, בקש רָצון, אוּן דער וואָס דרש [זען "דרש" דברים 91:81] רָעָה, וועט עס אים בוא. 82 דער וואָס בטח זיך אויף זײַן עשירות, ער וועט נפל, אוּן ווי אַן עָלֶה וועלן פָּרַח די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5]. 92 דער וואָס עָכַר זײַן בּית, וועט נחל ווינט; אוּן דער אֱוִיל איז עֶבֶד בּײַם חכם לֵב. 03 די פרי פוּן דעם צדיק איז עֵץ חיּים [זען בראשית 9:2; התג' 7:2; 41,2:22], אוּן די וואס לקח נפשות איז חָכָם. 13 אַז דער צדיק בָּאָרֶץ שלם, היינט ווי שוין דער רָשע אוּן דער חוֹטֶה [זען כיפא א 81:4]!\n1 דער וואָס האָט אהב מוּסָר, האָט אהב דַעַת, אָבּער דער בַּעַר שׂנא תוֹכַחַת. 2 דער גוּטער הפיק [פוק] רָצון פוּן ה', אָבּער דעם איש מְזִמוֹת הִרְשִיעַ [רשע] ער. 3 קיין אָדָם קען נישט כון דורך רשע, אָבּער דער שֹׁרֶש [זען ישעיה 1:11] פוּן די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] נמוט [מוט] זיך נישט. 4 אַן אֵשֶת-חַיִל איז די עֲטֶרֶת פוּן איר בעל, אוּן ווי רָקָב אין זײַנע עצמות איז אַ טויגעניכטס. 5 די מחשבות פוּן די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] זײַנען מִשְפָּט, די תחבולות פוּן די רשָעים זײַנען מִרְמָה [זען ישעיה 9:35]. 6 די דברים פוּן די רשָעים זײַנען צו אָרַב אויף דָּם, אָבּער דאָס פֶּה פוּן די ישרים איז זיי נצל [זען "נצל" מיכה 01:4; 1:5]. 7 די רשָעים ווערן הפך, אוּן זיי זײַנען נישטא, אָבּער דאָס בּית צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] וועט עמד. 8 וועדליק זײַן שכל ווערט אַן איש יְהֻלַּל [הלל], אוּן דער וואָס האָט אַ נעוה לֵב, ווערט צו בּוּז. 9 בּעסער דער וואָס איז נִקְלָה אוּן האָט אַן עֶבֶד, איידער דער וואָס שטעלט זיך פאַר אַ נִכבד, אוּן אים חָסֵר לֶחֶם. 01 דער צַדִּיק איז יוֹדֵעַ דעם נפש [זען נפש פוּן משיח אן אשם ישעיהו 01:35] פוּן זײַן בהמה, אוּן דאָס רחמים פוּן די רשָעים איז אכזרי. 11 דער וואָס עבד זײַן אדמה, האָט לֶחֶם צו שׂבע [זען ישעיה 11:35], אוּן דער וואָס רדף זיך נאָך ריקים [רֵיק], חסר לֵב. 21 דער רָשע חמד דאָס מצוֹד פוּן די רעים, אָבּער דער שֹׁרֶש פוּן די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] נתן. 31 אין פשע [זען ישעיה 5:35] פוּן די ליפן איז אַ מוֹקֵש פאַרן די רע, אָבּער דער צדיק יצא פוּן צרה. 41 פוּן דער פּרי פוּן פֶּה איש וועט ער זיך שׂבע [זען ישעיה 11:35] מיט טוֹב, אוּן די גמוּל פוּן אַ יד [זען "יד" תהלים 71:22; http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU ] אָדָם וועט מען אים שוב [זען "שוב" הושע 5-4:3; זכריה 7:31]. 51 דער דֶּרֶךְ פוּן דעם אֱוִיל איז יָשָר אין זײַנע אויגן, אָבּער חכם איז שֹׁמֵעַ לְעֵצָה. 61 דעם נאַרנס כַּעַס ווערט בּאַקאַנט אין אייגענעם טאָג, אָבּער דער ערוּם כסה די קָלוֹן. 71 דער וואָס פוח אֱמוּנָה, וועט נגד צֶדֶק, אָבּער דער עֵד שקרים, מִרְמָה. 81 פאַראַן דער וואָס בּטה ווי מדקרוֹת [דקר] פוּן חֶרֶב, אָבּער די לשוֹן פוּן די חכמים איז אַ מרפא [זען ישעיה 5:35]. 91 די ליפ פוּן אמת וועט כון לָעַד, אָבּער אויף אַ רגע איז די לשוֹן שֶקֶר. 02 מִרְמָה [זען ישעיה 9:35] איז אין דאָס לֵב פוּן די וואָס חרש רָע, אָבּער בּײַ די וואָס יעץ [זען ישעיה 5:9] שלוֹם, איז שִׂמְחָה. 12 עס וועט נישט פּאַסירן אָוֶן צו די צדיק, אָבּער די רשָעים זײַנען מלא מיט רָע. 22 תּוֹעֲבה בּײַ ה' זײַנען ליפן שֶקֶר, אוּן זײַן רָצון, די וואָס עשׂה אֱמוּנָה. 32 אַן אָדָם עָרוּם כסה דַּעַת, אָבּער דאָס לֵב פוּן די כְּסִילִים קרא אויס אִוֶּלֶת. 42 די יָד פוּן די חָרוּץ וועט משל [זען מיכה 1:5], אוּן די רִמִיָּה וועט ווערן צו מַס. 52 איז דְּאָגָה אין לֵב איש, זאָל מען זי שחה, וואָרעם אַ דבר טוֹב מאַכט זי שׂמח. 62 דער צדיק התיר [תור] זײַן רֵעַ, אוּן דער דֶּרֶךְ רשָעים תעה [זען ישעיה 6:35] זיי. 72 דער רְמִיָּה וועט נישט חרך זײַן ציד, אוּן דאָס הוֹן יָקָר פוּן אַן אָדָם איז חָרוּץ. 82 אין דעם אֹרַח פוּן צְדָקָה איז חיּים, אוּן אויפן דֶרֶך פוּן נְתִיבָה איז נישטא קיין מות [זען "מות" ישעיהו 9:35].\n1 אַ בֵּן חָכָם ישמע מוּסַר [זען "מוּסַר" ישעיהו 5:35] אָב, אָבּער דער לֵץ [ליץ] וויל נישט שמע גְעָרָה. 2 פוּן דער פרי פוּן זײַן פֶּה אכל [זען "אכל" בראשית 71:2; מָתַי 64:52; יחונן 3:3] אַן אִיש טוֹב, אָבּער דער נפש פוּן די בֹּגְדִים איז חָמָס [זען "חָמָס" ישעיהו 9:35]. 3 דער וואָס נצר אויף זײַן פֶּה, שֹׁמֵר זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], דער וואָס פשׂק זײַנע ליפן, אויף אים וועט זײַן מְחִתָה. 4 די נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35] פוּן דעם עָצֵל אוה אוּן האָט גאָרנישט, אָבּער די נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35] פוּן די חָרֻצִים [חָרוּץ] וועט ווערן דשן. 5 דער צדיק האָט פײַנט אַ דבר שֶקֶר, אוּן דער רָשע פירט זיך הבאיש אוּן החפּיר. 6 צְדָקָה נצר דעם תָּם דֶּרֶךְ, אוּן רשעה סלּף דעם חטאת. 7 פאַראַן דער וואָס מאכן זיך פאר רײַך אוּן האָט גאָרנישט, דער וואָס מאכן זיך פאר אָרעם און האט הוֹן רב. 8 אַ כֹּפֶר [אויך זען אנדערן וואָרט כִּפֶּר, ויקרא 11:71; די גְאוּלִים זענען אוּמזיסט יִצְדַּק עִם ה' צוּליבּ די פְּדוּת פוּן דער אויסלייזוּנג פוּן רבּי מלך המשיח, ישעיהו 11:35] פאַר אַ נפש איש איז זײַן עשירות, אָבּער דער רָש שמע נישט קיין גְּעָרָה. 9 די אוֹר פוּן די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] איז שׂמח, אָבּער דאָס נֵר פוּן די רשָעים דּעךְ זיך אויס. 01 דורך זָדוֹן מען נתן מַצָּה, אָבּער בּײַ די נוֹעָצִים איז חכמה. 11 הוֹן פוּן דער הבל ווערט מעט, אָבּער דער וואָס קבץ על-יָה רבה. 21 תוֹחֶלֶת משך מאַכט חלה דאָס לֵב, אוּן עֵץ חיּים [זען בראשית 9:2; התג' 7:2; 41,2:22] איז אַ תַּאֶוָה וואָס בוא אָן. 31 דער וואָס בּוז [זען "בזה" ישעיהו 3:35] דאָס דבר, אים וועט חבל, אָבּער דער וואָס האָט ירא פאַרן מצוה, ער וועט שלם ווערן. 41 די תוֹרָה פוּן דעם חכם איז אַ מְקוֹר חיּים, זיך סור פוּן די מוֹקֵש פוּן מות [זען "מות" ישעיהו 9:35]. 51 שכל טוֹב נתן חן, אָבּער דער דֶּרֶךְ פוּן בֹּגְדִים איז אֵיתָן. 61 כּל ערוּם פירט זיך מיט דַעַת, אָבּער דער כּסִיל פרשׂ אִוֶּלֶת. 71 אַ מַלְאָךְ רשע וועט נפל אין רָע, אוּן אַ צִיר אֱמוּנִים איז מַרְפא [זען ישעיה 5:35]. 81 רֵיש אוּן קָלוֹן האָט דער וואָס פָּרַע מוסר [זען ישעיה 5:35], אוּן דער וואָס שמר תּוֹכַחַת וועט קריגן כבוד. 91 תאווה נִהְיָה איז עָרַב פאַר דער נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], אָבּער עס איז תועבה פון כּסילים צו סור פוּן רָע. 02 דער וואָס הלך אום מיט חכמים, וועט חָכָם ווערן, אוּן דער וואָס רעה זיך מיט כסילים, וועט רעע ווערן. 12 חַטָּאִים רדף נאָך דאָס רָעָה, אוּן די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] מען שלם טוֹב. 22 דער גוטער נחל פאַר בְּנֵי בָּנִים, אוּן צפן פאַרן צדיק איז דער חֵיל פוּן דעם חוֹטֵא. 32 רָב אֹכֶל איז אין נִיר פוּן די אָרעמאַן, אוּן ווערט נספּה [ספה] דורך לֹא מִשְפָּט. 42 דער וואָס חשך זײַן שֵבֶט [זען בראשית 01:94], האָט פײַנט בְּנוֹ, אוּן דער וואָס האָט אים אהב, שחר אים מוּסָר. 52 דער צדיק אכל [זען "אכל" בראשית 71:2; מָתַי 64:52; יחונן 3:3] בּיז זײַן נפש ווערט שׂבַע [זען ישעיה 11:35], אוּן דעם בֶּטֶן [זען ישעיה 1:94] פוּן די רשָעים איז חסר.\n1 חכמוֹת נשים בויט אויף איר בּית, אוּן אַ נאַרינטע הרס עס מיט אירע ידים [זען "יד" תהלים 71:22; http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU ]. 2 דער וואָס הלך אין זײַן יֹשֶר, האָט ירא פאַר ה', אוּן דער וואָס זײַנע דֶרֶך זײַנען נלוז [לוז], בָּזָה [זען "בזה" ישעיהו 3:35] אים. 3 אין פֶּה פון אֱוִיל איז אַ חֹטֶר פאַר זײַן גאווה, אוּן די ליפן פוּן די חכמים שמר זיי. 4 אָן אֶלֶף איז די אֵבוּס [זען לוּקס 7:2] בַּר, אוּן רב תבואה איז אין כוח פוּן דעם שׁוֹר. 5 אַן עֵד אֱמוּנִים כזב נישט, הפיח [פוח] כזבים [כזב], דער עֵד שֶקֶר. 6 דער לֵץ בקש [זען מלאכי 1:3] חכמה אוּן עס איז נישטא, אוּן דַעַת איז נקל [קלל] צו דעם פאַרשטאַנדיקן. 7 הלך אַוועק פוּן אַן איש כְּסִיל, מחמת ווילסט נישט קענען ליפן פון דַעַת. 8 די חכמה פוּן דעם עָרוּם איז אין בּאַטראַכטן זײַן דֶּרֶךְ, אוּן די טיפּשות פוּן דעם כְסִילִים איז אין מִרְמָה [זען ישעיה 9:35]. 9 אֱוִלִים ליץ אָשָם [זען "אָשָם" ישעיה 01:35], אוּן צווישן די ישרים איז רָצון. 01 דאָס לֵב ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] איר אייגענע מָרָה, אוּן אין איר שִמחה קען זיך אַ זָר נישט ערב. 11 דאָס בּית פוּן די רשָעים ווערט שמד, אוּן דאָס אֹהֶל פוּן די ישרים הפריח [פרח]. 21 פאַראַן אַ דֶּרֶךְ וואָס איז יָשָר בּײַם איש, אוּן זײַן סָוף זײַנען דרכי מות [זען "מות" ישעיהו 9:35]. 31 אַפילו בּײַם שׂחֹק כּאב דאָס לֵב, אוּן דער סָוף פוּן שִמחה איז תּוּגָה. 41 פוּן זײַנע דרכים וועט שׂבע [זען ישעיה 11:35] ווערן דער סוג לֵב [זען https://www.youtube.com/watch?v=xzfGrdUPzRs ], אוּן דער איש טוֹב [שׂבע] פוּן וואָס העכער אים. 51 אַ פֶּתִי אמן [זען בראשית 6:51 "אמן"] אַלצדינג, אָבּער דער עָרוּם בּאַטראַכט זײַן אֲשוּר. 61 דער חכם ירא, אוּן סור זיך פוּן רע, אוּן דער כסיל התעבּר [עבר], אוּן איז בטח. 71 אַ גיכער כעסן צו אף עשׂה אִוֶּלֶת, אוּן אַן אִיש מְזִמוּת ווערט שׂנא. 81 פְתָאים נחל נאַרישקייט, אוּן ערוּמים כתר זיך מיט דַּעַת. 91 די רעים שחח זיך פאַר די טובים, אוּן די רשָעים פאַר די שְעָרים פוּן צדיק. 02 אַפילו בּײַ זײַן רֵעַ ווערט שׂנא דער רָש, אוּן די אֹהֲבֵי עושר זײַנען רבּים [זען ישעיה 11:35]. 12 דער וואָס איז בוז זײַן רֵעַ, חוֹטֵא, אוּן דער וואָס איז מחונן [חנן] צו די ענוים, אַז אֵשֶר איז צו אים! 22 איז עס נישט אמת אז, די וואָס חרש רָע תעה [זען ישעיה 6:35], אוּן חֶסֶד אוּן אמת פאַר די וואָס חרש טוֹב. 32 אין כּל עָצֶב איז דאָ מוֹתָר, אָבּער ליפנגערייד איז בּלויז צום מַחְסוֹר. 42 אַן עֲטֶרֶת פאַר די חכמים איז זייער עשירות, די אִוֶּלֶת פוּן כּסילים איז טיפּשות. 52 אַן עֵד אֶמֶת נצל נפשות, אָבּער דער וואָס הפיח [פוח] מיט כזבים איז מרמה [זען ישעיה 9:35]. 62 אין יראת ה' איז אַ מבטח עֹז, אוּן פאַר זיין בָּנִים וועט עס זײַן אַ מַחְסֶה. 72 יראת ה' איז אַ מְקוֹר חיּים, זיך סור פוּן די מוקש פוּן מָוֶת [זען "מות" ישעיהו 9:35]. 82 אין רב עם [זען "עמי" ישעיהו 8:35, כּי נגזר מארץ חיים מפשע עמי] איז די הדר פוּן דעם מלך, אוּן אָן לְאֹם איז אַ מְחִתָּה פאַרן רָזוֹן. 92 דער וואָס איז ארך אפים, האָט רַב תּבוּנה, אוּן דער וואָס האָט אַ קצר רוּחַ, רום נאַרישקייט. 03 אַ געזונט פאַרן בשׂרים איז אַ לֵב מַרְפֵּא, אוּן אַ רָקָב אין די עצמוֹת איז קִנְאָה. 13 דער וואָס עשק דעם דַּל, חרף זײַן בּאַשעפער, אוּן דער וואָס חנן אויפן אֶביון, גיט אים כבוד. 23 אין זײַן רָעָה ווערט נדחה [דחה] דער רָשע, אָבּער דער צדיק איז חסה אין זײַן מות [זען "מות" ישעיהו 9:35]. 33 אין לֵב פוּן פאַרשטאַנדיקן נוח די חכמה, אָבּער וואָס איז בּײַ די כסילים ווערט בּאַקאַנט. 43 צדקה רום אַ גּוֹי, אוּן חַטָּאת איז די חֶסֶד פוּן לְאֹם. 53 דעם מלך, זיין רָצון איז צום עֶבֶד משׂכּיל, אוּן זײַן עֶבְרָה וועט זײַן אויפן אים וואס ברענגט בוש.\n1 אַ ווייכער ענטפער שוב חֵמָה, אוּן אַ דבר עֶצֶב עלה אף. 2 די לשוֹן פוּן די חכמים הבּיע [נבע] דַעַת, אוּן דאָס פֶּה פוּן כסילים נבע טיפּשות. 3 אין כּל מָקוֹם זײַנען די אויגן פוּן ה', זיי צפה די רעים אוּן די טובים. 4 אַ מַרְפֵּא לשוֹן איז עֵץ חיּים, אוּן סֶלֶף דערפון איז שֶבֶר אין רוּחַ. 5 דער נאַר נאץ מוסר [זען ישעיה 5:35] אביו, אוּן דער וואָס שמר תוֹכַחַת איז ערוּם. 6 אין בּית צדיק איז חֹסֶן רב, אוּן אין תבוּאה פוּן רָשע איז נעכר [עכר]. 7 די ליפן פוּן די חכמים זרה דַּעַת, אוּן דער לֵב פוּן די נאַרן לֹא-כֵן. 8 דאָס זבח פוּן די רשָעים איז אַ תוֹעבה בּײַ ה', אוּן די תפילה פוּן ישרים איז זײַן רָצון. 9 אַ תוֹעבה בּײַ ה' איז דער דֶּרֶךְ רָשע, אוּן דעם וואָס רדף זיך נאָך צדקה האָט ער אהב. 01 מוּסָר [זען ישעיה 5:35] איז רָע פאַר דעם וואָס עזב [זען תהלים 2:22] דעם אֹרַח, דער וואָס האָט פײַנט תוכחת וועט מות. 11 שְאוֹל אוּן אֲבַדוֹן זײַנען פאַר ה', היינט ווי שוין די לֵב פוּן די בּני אָדָם! 21 דער לֵץ האָט נישט אהב מע זאָל אים יכח, ער וויל נישט הלך צו חכמים. 31 אַ לֵב שָׂמֵחַ יטב דעם פנים, אוּן פוּן עַצֶּבֶת לֵב ווערט דאָס רוּחַ נכאה [נכא]. 41 דאָס לֵב פוּן דעם פאַרשטאַנדיקן בקש דַּעַת, אוּן דאָס פֶּה פוּן די כסילים רעה זיך אויף טיפּשות. 51 כּל יְמֵי עָנִי זײַנען רעים, אָבּער בּײַ דעם וואָס האָט אַ טוֹב לֵב איז מִשְתֶּה תמיד. 61 בּעסער מעט מיט יראת ה', איידער אוצר רב מיט מְהוּמָה. 71 בּעסער אַן אֲרֻחָה יָרָק וווּ אהבה איז דאָ, איידער אַ שׁוֹר אבס מיט שִׂנְאָה. 81 אַן איש חֵמָה גרה מָדוֹן, אוּן אַן ארך אפים שקט ריב. 91 דער דֶּרֶךְ פוּן דעם עָצֵל איז ווי מְשֻׂכָה פון חֵדֶק, אָבּער דער אֹרַח פוּן דעם ישרים איז אַ מַסְלוּל. 02 אַ בֵּן חכם דערפרייט דעם אָב, אוּן אַ כסיל אָדָם איז מבזה אִמּוֹ. 12 נאַרישקייט איז אַ שׂמחה בּײַ דעם וואָס איז חסר-לב, אָבּער אַן איש תבוּנה הלך ישר. 22 אָן סוֹד ווערן מחשבות הֵפֵר [פרר], אוּן דורך רב יועצים זיי קום. 32 אַן איש האָט שׂמחה אין דעם ענטפער פוּן זײַן פֶּה, אוּן אַ דבר אין עת--מה טוב! 42 דער אֹרַח חיּים איז למעלה פאַרן מַשׂכִּיל, כדי זיך סור פוּן שְאוֹל מַטָּה. 52 דאָס בּית פוּן די גֵּאֶה ה' נסח, אוּן ער נצב דעם גבוּל פוּן דער אלמנה. 62 תוֹעבה בּײַ ה' זײַנען מחשבות פוּן רָע, אוּן טהר בּײַ אים זײַנען אִמְרֵי נֹעַם. 72 זײַן בּית עָכַר דער וואָס איז בצע נאָך בצע, אוּן דער וואָס האָט פײַנט מתָנות וועט חיה. 82 דאָס לֵב פוּן דעם צדיק הָגָה צו ענה, אוּן דאָס פֶּה פוּן רשָעים הבּיע [נבע] רעוֹת. 92 רחק איז ה' פוּן רשָעים, אָבּער די תפילה פוּן צדיקים שמע ער. 03 מאוֹר אין די אויגן איז דער וואָס דערפרייט דאָס לֵב, שְמוּעָה [זען ישעיה 1:35] טובה דשן דאָס עֶצֶם. 13 דאָס אֹזֶן וואָס שמע צו דעם תוכחת פוּן חיּים, וועט צווישן די חכמים לון. 23 דער וואָס פרע מוסר [זען ישעיה 5:35], מאס [זען תהלים 22:811] זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], אוּן דער וואָס שמע צו תוכחת, קנה [זען https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ] לֵב. 33 יראת ה' איז די מוסר [זען ישעיה 5:35] פוּן חכמה, אוּן פאַר כבוד קוּמט עַניוות.\n1 צו דעם אָדָם זײַנען די מַעֲרָךְ פוּן לֵב, אָבּער פוּן ה' איז דער מענה פוּן דער לשוֹן. 2 כּל דרכים פוּן אַן איש זײַנען זַךְ אין זײַנע אויגן, אָבּער ה' תכן די רוּחוֹת. 3 גלל דײַנע מעשׂים אויף ה', אוּן דײַנע מחשבות וועלן כון. 4 כּל פעל ה' פאַר זײַן צוועק, אוּן אויך דעם רָשע פאַרן יוֹם רָעָה. 5 תועבה בּײַ ה' איז כָּל גְּבַהּ לֵב; יָד לְיָד אים וועט נישט נִקָּה ווערן. 6 דורך חֶסֶד אוּן אמת ווערט עָוֹן יְכֻפַּר, אוּן דורך יראת ה' סור מען זיך פוּן רָע. 7 אַז ה' רצה די דרכים פוּן אַן איש, מאַכט ער אַפילו זײַנע פײַנט שלום מיט אים. 8 בּעסער מעט דורך צדקה, איידער רב תבוּאות דורך לֹא מִשְפָּט. 9 דעם לֵב אָדָם חשב זײַן דֶּרֶךְ, אָבּער ה' כון זײַן צַעַד. 01 אַ קֶסֶם איז אויפן מלכס ליפן, זײַן פֶּה מָעַל נישט בּײַם משפּט. 11 ריכטיקע פֶּלֶס אוּן מֹאזנים זײַנען פוּן ה', זײַן מַעֲשֵׂה זײַנען כּל אַבְנֵי כִּיס. 21 תועבה בּײַ מלכים איז צו עשׂה רֶשַע, וואָרעם דורך צדקה כון דער כִּסֵּא. 31 דער רָצון פוּן מלכים איז ליפן צֶדֶק, אוּן דעם וואָס דבר די ישרים האָבּן זיי אהב. 41 דער חֵמָה פוּן מלך איז אַ מלאך-המות, אָבּער אַן איש חכם כפר אים. 51 אין אוֹר פוּן מלכס פנים איז חיּים, אוּן זײַן רצוֹן איז ווי אַן עָב פוּן מלקוֹש. 61 זיך קנה [זען https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ] חכמה! מַה טוֹב איידער חָרוּץ און זיך קנה [זען https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ] בִּינָה איידער כֶּסֶף נבחר. 71 דער מְסִלָּה פוּן די ישרים איז זיך סור פוּן רָע, דער וואָס זײַן שומר איבּער זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], נֹצֵר זײַן דֶּרֶךְ. 81 פאַר שֶבֶר קוּמט גְּאוֹן, אוּן פאַר אַ כִּשָלוֹן, אַ גֹּבַהּ רוּחַ. 91 בּעסער אַ שפל רוּחַ צווישן די ענוים, איידער חלק שלל [זען "שלל" ישעיהו 21:35] מיט די גֵּאים [גאה]. 02 דער וואָס שׂכל דעם דבר, וועט מצא טוֹב, אוּן דער וואָס בטח זיך אויף ה', אַז אֶשֶר איז צו אים! 12 די חכם לֵב איז קרא נָבוֹן, אוּן מֶתֶק פוּן די ליפן יסף לערנוּנג. 22 שֵׂכֶל איז אַ מְקוֹר חיּים פאַר דעם וואָס האָט עס, אוּן אִוֶּלֶת איז אַ מוסר [זען ישעיה 5:35] פאַרן נאַרן. 32 דאָס לֵב חכם שׂכל זײַן פֶּה, אוּן יסף לערנוּנג אויף זײַנע ליפן. 42 צוּף דבש זײַנען אִמְרֵי נֹעַם, זיס פאַר דער נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], אוּן מַרְפֵּא [זען ישעיה 5:35] פאַרן עֶצֶם. 52 פאַראַן אַ דֶּרֶךְ וואָס איז יָשָר בּײַם אִיש, אוּן זײַן סָוף זײַנען דרכים פוּן מות [זען "מות" ישעיהו 9:35]. 62 דער נפש פוּן אַרבּעטער עמל אין אים, וואָרעם זײַן פֶּה אכף אים אָן. 72 דער איש בּליּעל כרה [זען תהלים 71:22\nhttps://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU ] אויס רָעָה, אוּן אויף זײַן ליפ איז ווי אַן אֵש צָרָב. 82 דער איש תהפֻּכות שלח מָדוֹן, אוּן דער נִרְגָּן הפריד [פרד] אלוּף. 92 דער איש חמס [זען ישעיהו 9:35] פתה זײַן רֵעַ, אוּן פירט אים אויפן דֶּרֶךְ לֹא טוב. 03 דער וואָס עצה די אויגן, איז דאָס וואס חשב תהפֻּכוֹת; דער וואָס קרץ די ליפן, וויל כלה רָעָה. 13 אַן עֲטֶרֶת תפארת איז אַ שֵׂיבה; אויפן דֶּרֶךְ צדקה ווערט זי מצא. 23 בּעסער דער וואס איז ארך אפים איידער אַ גִבור, אוּן דער וואָס משל איבּער זײַן רוּחַ, איידער דער וואָס לכד אַן עִיר. 33 אין חֵיק טול מען דעם גורל, אָבּער פוּן ה' איז זײַן כּל משפט.\n1 בּעסער אַ פַּת חָרֵב אוּן שַלווה דערבּײַ, איידער אַ בּית מלא מיט זבחי-ריב. 2 אַן עֶבֶד משׂכּיל משל איבּער אַ בֵּן מביש [בוש], אוּן צווישן די אחים [זען "אחים" תהלים (22)32-(61)71:22, http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU , זען אויך ישעיהו 5:35; זכריה 01:21; משיח בן דוד דקרוּ חי אויפן בוים, שמואל ב 41:81] קריגט ער אַ חלק [זען ישעיה 21:35] נחלה. 3 אַ מצרף פאַר כֶּסֶף, אוּן אַ כּוּר פאַר זָהָב, אָבּער די לֵב בּחן ה'. 4 דער מֵרַע קשב זיך צו דער ליפ אָוֶן, דער ליגנער אזן צו דער לשוֹן פוּן הוָּה. 5 דער וואָס לעג אַן רָש, חרף זײַן בּאַשעפער; דעם וואָס שׂמח זיך אויף אַן אֵיד, וועט נישט נקה ווערן. 6 די עֲטֶרֶת פוּן זְקֵנִים זײַנען קינדסקינדער, אוּן די תפארת פוּן בָּנִים זײַנען אבותם. 7 דעם נָבָל נישט פּאַסט מיט שפּראַך פוּן כּוח-הדיבּור, נאָך ווינציקער דעם נַדבן די שׂפת-שֶקֶר. 8 אַן אֶבֶן חֵן איז שוחד אין די אויגן פוּן זײַן בּעלן; וווּהין נאָר מע פנה זיך דערמיט שׂכל מען. 9 דער וואָס בקש אהבה, כסה פֶּשַׁע, אוּן דער וואָס שנה גערייד, פרד אַלּוּף. 01 אַ גְּעָרָה נחת מער אין אַ מֵבין, ווי 001 קלעפּ אין נאַרן. 11 רַק מְרִי בקש רָע, אָבּער אַ מַלְאָךְ אכזרי וועט שלח ווערן אויף אים. 21 בּעסער אַן איש זאָל פגש אַ דֹּב שכּוּל, און נישט אַ כְּסִיל מיט זײַן אִוֶּלֶת. 31 דער וואָס שוב [זען "שוב" הושע 5-4:3; זכריה 7:31] אום רָעָה תחת [זען בראשית 31:22] טובָה, וועט זיך נישט מוּש רָעָה פוּן זײַן בּית. 41 ווי מע לאָזט פטר מַיִם איז דער אָנהייבּ פוּן מָדוֹן; דעריבער, איידער דער ריב התגלע [גלע], לאָז נטש. 51 דער וואָס מאַכט צדק דעם שוּלדיקן, אוּן דער וואָס מאַכט שוּלדיק דעם צדּיק, זיי בּיידע זײַנען תּוֹעבה בּײַ ה'. 61 וואָס טויג מְחִיר אין דעם יָד כּסיל אויף צו קנה [זען https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ] חכמה, אַז קיין לֵב איז נישטא? 71 אין כּל עֵת איז רֵעַ אַן אֹהֵב, אָבּער פאַר צָרָה איז אַן אָח ילד [זען ישעיה 41:7]. 81 אַן אָדָם חסר-לֵב איז דער וואָס תקע כּף, וואָס איז עָרֵב אַן עָרבות פאַר זײַן רֵעַ. 91 דער וואָס האָט אהב מצה, האָט אהב פּשע, דער וואָס הגבה [גבה] זײַן פּתח, בקש שֶבֶר. 02 דער וואָס האָט אַן עקש לֵב, וועט נישט מצא קיין טוֹב, אוּן דער וואָס הפך מיט דער לשוֹן, וועט נפל אין רָעָה. 12 דער וואָס ילד [זען ישעיה 41:7] אַ כּסִיל, איז דאָס צו זײַן תּוּגָה, אוּן דער אָב פוּן דעם נָבָל האָט נישט קיין נחַת. 22 אַ לֵב שָׂמֵחַ איז אַ גוטע גֵּהָה, אוּן אַ רוּחַ נְכֵאָה [נכא] טריקנט אויס דאָס גֶרֶם. 32 דער רָשע לקח אָ שוחד אויסן חֵיק, צו נטה די אָרחות מִשְפָּט. 42 פאַרן פנים פוּן מֵבין איז חכמה, אוּן די אויגן פוּן דעם כסיל זײַנען אין קצה-אֶרֶץ. 52 אַ כַּעַס פאַר אָבִיו איז אַ בֵּן כּסיל, אוּן אַ מַר פאַר זײַן יולדת. 62 קיין טוֹב קוּמט נישט אַרויס פוּן עֲנוֹש אויך דעם צדיק, צו נכה נדיבים פאַר יֹשֶׁר. 72 דער וואָס ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] דַּעַת, חשׂך זײַנע אֵמֶר, אַן איש תּבוּנָה איז קַר-רוּחַ. 82 אַפילו אַן אֱוִיל אַז ער חרש ווערט חשב חכם; דער וואָס אטם זײַנע ליפן, אַ נָבוֹן.\n1 דער וואָס נפרד [פרד] זיך, איז בקש תאוה; בּײַ כּל תּוּשִיָה וויל ער זיך התגלע [גלע]. 2 דער כּסיל וויל נישט חפץ אין תבוּנָה, נאָר אַז זײַן לֵב זאָל גלה ווערן. 3 אַז דער רָשע בוא, בוא אויך בּוּז, אוּן מיט קָלוֹן חֶרְפָּה. 4 טיפע מַיִם זײַנען די דברים פוּן אַ פֶּה איש, אַ נַחַל נֹבֵעַ [נבע] איז דער מְקוֹר פוּן חכמה. 5 קיין טוֹב קוּמט נישט אַרויס פוּן משׂוֹא פָנִים פון דעם רָשע, כדי צו נטה דעם צדּיק [זען משיח דער צדּיק, ישעיהו 11:35] בּײַם משפּט. 6 די ליפן פוּן דעם כּסיל בוא מיט ריב, אוּן זײַן פֶּה קרא צו מהלמות. 7 דאָס פֶּה פוּן דעם כּסיל איז מחתה פאַר אים, אוּן זײַנע ליפן זײַנען אַ מוֹקֵש פאַר זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35]. 8 די דברים פוּן דעם נִרְגָּן [רגן] זײַנען ווי מתלהמים, אוּן זיי ירד אין די חדרי בּטן. 9 אויך דער וואָס איז התרפּה אין זײַן מְלָאכָה, איז אָח צו בעל משחית. 01 אַ מגדּל עֹז איז דער שֵם פוּן ה', צו אים רוץ דער צדיק אוּן ווערט נִשְׂגַּב [שׂגב]. 11 דער הוֹן פוּן דעם עושר איז זײַן קִרְיָה עֹז, אוּן ווי אין אַ הויכער חוֹמָה איז ער אין זײַן מַשְׂכִּית. 21 פאַר שֶבֶר ווערט גּבהּ דעם לֵב איש, אוּן פאַר כּבוד קוּמט עַניוות. 31 דער וואָס שוב אַ זאַך איידער ער האָט שמע, איז דאָס פוּן אים אַ אִוֶּלֶת אוּן כְּלִמָּה. 41 רוּחַ איש קען כול זײַן מַחֲלֶה, אָבּער אַ רוּחַ נכאה, ווער קען עס נשׂא [זען ישעיה 4:35]? 51 דאָס לֵב נָבוֹן קנה [זען https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ] דַּעַת, אוּן דאָס אֹזֶן פוּן די חכמים בקש דַּעַת. 61 מתּן אָדָם הרחיב [רחב] פאַר אים, אוּן זי הנחה [נחה] אים פאַר גְדֹלִים. 71 צדיק איז דער רִאשוֹן אין זײַן טענה, ביז זײַן רֵעַ בוא אוּן חקר אים. 81 דער גורל שבת מִדְיָן, אוּן צווישן די עצוּמים [עָצוּם] הפריד [פרד] ער. 91 אַן אָח נפשע [פשע] איז שווערער צו געווינען ווי אַ קריה עֹז, אוּן מדונים [מָדוֹן] זײַנען ווי בָּרִיחַ פוּן אַ אַרְמוֹן. 02 פוּן דער פרי פוּן אַ פֶּה איש וועט זיך שׂבע [זען ישעיה 11:35] זײַן בטן, פוּן תבוּאה פוּן זײַנע ליפן וועט ער זיך שׂבע. 12 מָוֶת [זען "מות" ישעיהו 9:35] אוּן חיּים זײַנען אין דער מאַכט פוּן דער לשוֹן, אוּן אירע אֹהבים וועלן אכל איר פרי. 22 דער וואָס האָט מצא אַן אִשָּה, האָט מצא טוֹב, אוּן פוק רָצון פוּן ה'. 32 תחנונים דבר דער רָש [רוש], אָבּער דער עושר ענה עַזּוֹת [עַז]. 42 פאַראַן רֵעִים אויף זיך צו התרועע אוּן פאַראַן אַן אֹהֵב מער דבק פוּן אַן אָח.\n1 בּעסער אַ רָש [רוש] וואָס הלך אין זײַן תֹּם, איידער דער וואָס האָט עקש ליפן, אוּן איז אַ כּסיל. 2 אויך, אז די נפש זיין אָן דַּעַת איז נישט טוֹב, אוּן דער וואָס אוץ מיט די רגלים [זען תהלים 71:22], הוֹטֵא. 3 אִוֶּלֶת אָדָם סלף זײַן דֶּרֶךְ, אָבּער אויף ה' זעף זײַן לֵב. 4 הוֹן יסף רֵעִים רבּים, אוּן דער דַּל ווערט פרד פוּן זײַן רֵעַ. 5 אַן עד שקרים וועט נישט נקה ווערן, אוּן דער וואָס פוח מיט כָּזָב, וועט נישט מלט ווערן. 6 רבּים חלה די פני נדבן, אוּן איטלעכער איז אַ רֵעַ צו דעם געבּער. 7 כּל אחים [זען "אחים" תהלים (22)32-(61)71:22, http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU , זען אויך ישעיהו 5:35; זכריה 01:21; משיח בן דוד דקרוּ חי אויפן בוים, שמואל ב 41:81] פוּן דעם רָש [רוש] האָבּן אים שׂנא, אוּן ווי שוין רחק זיך פוּן אים זײַנע רֵעַ! דער וואָס רדף זיך מיט אמרים, נאָך זיי זענען נישט דאָרט . 8 דער וואָס קֹנֶה [זען קנה https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ] זיך לֵב, האָט אהב זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], דער וואָס זײַן שומר איבּער תְּבוּנָה, וועט מצא טוֹב, 9 אַן עֵד שְקָרִים וועט נישט נקה ווערן, אוּן דער וואָס פוח כּזבים, וועט אבד [זען יוחנן 61:3]. 01 תּענוג נָאוֶה נישט פאַרן כסיל, היינט ווי שוין פאַר אַן עֶבֶד צו משל איבּער שׂרים! 11 דער שכל אָדָם איז ארך זײַן אף, אוּן תפארת פאַר אים איז צו עבר על פשע [זען ישעיה 5:35]. 21 אַ נהם ווי פוּן אַ כּפיר איז דעם זעף מלך, אוּן ווי טוי אויפן עשׂב זײַן רצוֹן. 31 הַוָּה פאַר אָבִיו איז אַ בֵּן כּסיל; אוּן ווי דֶּלֶף טרד זײַנען די מִדְיָן פוּן אַן אִשָּה. 41 בּית אוּן הוֹן איז נחלה פוּן אבות, אָבּער אַן אִשָּה שׂכל איז פוּן ה'. 51 פוילקייט [עצלה] נפל אַ תרדמה, אוּן אַ נפש רְמִיָּה וועט רעב. 61 דער וואָס זײַן שומר איבּער דאָס מצוה, זײַן שומר איבּער זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], דער וואָס בזה זײַנע דרכים, וועט מות. 71 דער וואָס חנן דעם דַּל, לוה ה', אוּן זײַן גְמוּל וועט ער אים שלם. 81 יסר בְּנֶךָ, ווען עס איז נאָך דאָ אַ תִקְוָה, אָבּער זאָלסט זיך נישט נשׂא דיין נפש צו מות אים. 91 אַ גדל חֵמָה מוז נשׂא [זען ישעיה 4:35] די עֹנֶשׁ [זען "עֹנֶשׁ" מתי 64:52], וואָרעם אַז דוּ ווילסט אים נצל, מאַכסטוּ נאָך יסף. 02 שמע עצה, אוּן קִבֵּל מוסר [זען ישעיה 5:35], כדי דוּ זאָלסט חָכָם זײַן אין דײַן אחרית. 12 רבּוֹת מחשבות זײַנען אין לֵב איש, אָבּער עצה ה', ער וועט קום. 22 די תאווה פוּן אָדָם איז זײַן חסד; אוּן בּעסער אן אַ רָש [רוש] איידער אַ ליגנער. 32 יראת ה' פירט צום חיּים, אוּן לון שׂבע [זען ישעיה 11:35], אוּן ווערט נישט פקד מיט קיין רָע. 42 אַז דער עָצֵל טמן זײַן יָד אין שיסל, וויל ער זי נישט שוב צו זײַן פֶּה. 52 נכה [זען ישעיה 4:35] דעם לֵץ, ווערט דער פֶּתִי ערם, אוּן יכח! דעם נכוֹן, לערנט ער דַעַת. 62 אַ בֵּן וואָס ברענגט בוש און חפר, שדד אָבִיו, ברח אִמּוֹ. 72 הדל, בְּנִי צו שמע מוסר [זען ישעיה 5:35] און שגה פוּן די אמרים פוּן דַּעַת. 82 מִשְפָּט ליץ פוּן דעם עֵד בְּלִיַּעל, אוּן אָוֶן בלע דאָס פֶּה פוּן די רשָעים. 92 כון פאַר די לצים [ליץ] זײַנען שפטים, אוּן קלעפ פאַרן גֵּו פוּן די כסילים.\n1 אַ לֵץ [ליץ] איז דער ווײַן, אַ הֹמֶה [המה] דער שֵכָר, אוּן איטלעכער וואָס שגה זיך דערמיט, איז נישט חכם. 2 אַ נַהַם ווי פוּן אַ כְּפִיר איז דעם אֵימָה מלך, דער וואָס התעבּר אים חטא זײַן נפש [זען נפש פוּן משיח אן אשם ישעיהו 01:35]. 3 אַ כבוד פאַר אַן איש איז זיך ישב פוּן ריב, אָבּער איטלעכער אֱוִיל התגלע [גלע]. 4 דער עָצֵל חרש נישט אוּם ווינטער, אוּן אין קציר שאל ער, אוּן האָט גאָרנישט. 5 מַיִם עָמֹק איז דער עצה אין אַ לֵב איש, אָבּער אַן איש תְּבוּנָה דּלה [עצה] אַרויס. 6 רב אדם קרא אויס איטלעכער זײַן חסד, אָבּער אַן איש אמוּנים ווער קען מצא? 7 אין זײַן תֹּם הלך דער צדיק; אַז אֶשֶר צו זײַנע בָּנִים נאָך אים! 8 דער מלך וואָס ישב [זען "ישב" הושע 5-4:3; זכריה 31-11:6] אויפן כִּסֵּא דִין [זען קור"ב 01:5], זרה מיט זײַנע אויגן כּל רָע. 9 ווער קען אמר: איך האָבּ זכה מײַן לֵב, איך בין טהר פוּן מײַנע חַטָּאת? 01 אֶבֶן וָאֶבֶן, אֵיפָה וְאֵיפה, זיי בּיידע זײַנען תוֹעבה בּײַ ה'. 11 שוין אַ נער ווערט נכר אָן זײַנע מַעֲלָל, אויבּ זַךְ אוּן אויבּ יָשָר איז זײַן פֹּעל. 21 דאָס אֹזֶן וואָס שמע, אוּן דאָס אויג וואָס ראה, זיי בּיידע האָט ה' עשׂה. 31 זאָלסט נישט אהב שלאָף, כדי זאָלסט נישט ירש ווערן, פקח דײַנע אויגן, וועסטו האָבּן לֶחֶם צו שׂבע [זען ישעיה 11:35]. 41 רַע! רַע! אמר דער קוֹנֶה [זען קנה https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ], אוּן אָזַל, דעמאָלט הלל ער זיך. 51 פאַראַן זָהָב אוּן רב פנינים, אָבּער די טײַערסטע צירוּנג זײַנען ליפן מיט דַּעַת. 61 לקח זײַן בגד, אויבּ ער איז עָרַב געווען פאַר אַ זָר, אוּן חבל זײַן משכּון פאַר דער נכריה. 71 זיס איז צו איש לֶחֶם פוּן שֶקֶר, אָבּער דערנאָך ווערט זײַן פֶּה מלא מיט חצץ. 81 מחשבות דורך עצה כון, אוּן מיט תחבולות עשׂה מלחמה. 91 אַ רכילות-טרײַבּער גלה סָוד, אוּן מיט דעם וואָס האָט פתה ליפן זאָלסטו זיך נישט התערב. 02 דער וואָס קלל [זען גלט' 31:3] אָבִיו אוּן אִמּוֹ, וועט זײַן נֵר דּעךְ ווערן אין אֶשוּן חֹשֶךְ. 12 אַ נחלה וואָס בּהל אין אָנהייבּ, וועט איר אחרית זײַן נישט ברך. 22 זאָלסט נישט אמר: איך וועל שלם רָע; קוה צו ה', אוּן ער וועט דיך ישע. 32 תוֹעבה בּײַ ה' איז אֶבֶן וָאֶבֶן, אוּן פוּן מֹאזנים מִרְמָה [זען ישעיה 9:35] קוּמט נישט קיין טוֹב. 42 פוּן ה' זײַנען דעם מצעד גֶבֶר, אוּן וואָס פאַרשטייט דער אָדָם זײַן דֶּרֶךְ? 52 אַ מוֹקש פאַר אָדָם איז זיך לע [לוע]: קֹדֶש! אוּן נאכן נדרים [נדר] צו בּקּר. 62 אַ מלך חכם זרה די רשָעים, אוּן ער שוב [זען "שוב" הושע 5-4:3; זכריה 7:31] אויף זיי דעם אוֹפַן. 72 אַ נֵר פוּן ה' איז דעם נשמה אדם, עס חפשׂ דורך כּל חדרים פוּן בֶּטֶן. 82 חֶסֶד אוּן אמת נצר דעם מלך, אוּן ער סעד מיט חֶסֶד זײַן כִּסֵּא. 92 די תפארת פוּן בּחוּרים איז זייער כוח, אוּן די הדר פוּן זקנים איז שֵׂיבָה. 03 חבורה [זען ישעיה 5:35] פֶּצַע זײַנען אַ המריק פוּן רָע, דאָס מכּוֹת [מַכָּה] אין חדרים אין בֶּטֶן.\n1 פֶלֶג מַיִם איז דעם לֵב מֶלֶך אין יָד ה', וווּהין ער חפץ [זען מלאכי 1:3], נטה ער עס. 2 כּל דֶּרֶךְ פוּן איש איז יָשָר אין זײַנע אויגן, אָבּער ה' תּכן די לֵב. 3 עשׂה צדקה אוּן משפּט איז נבחר [בחר] בּײַ ה' ווי זבח. 4 רוּם אויגן אוּן אַ רחב לֵב--נִר [ניר] רשעים איז חטאת. 5 די מחשבות פוּן חָרוּץ פירן רַק צו מוֹתָר, אוּן איטלעכער וואָס איז אָץ רַק צו מחסור. 6 אוֹצרות פעל דורך אַ לשוֹן שֶקֶר זײַנען הֶבֶל נדף; די וואָס בקש זיי [בקש] דעם מָוֶת [זען "מות" ישעיהו 9:35]. 7 דער שֹׁד פוּן די רשָעים גרר זיי, ווײַל זיי מאן צו עשׂה מִשְפָּט. 8 הפכפך איז דעם דֶּרֶךְ איש אוּן וָזָר, אָבּער דער זַךְ, זײַן פעל איז יָשָר. 9 בּעסער ישב [זען "ישב" הושע 5-4:3; זכריה 31-11:6] אויף אַ פִּנַּת גָּג, איידער אין בּית חֶבֶר מיט אַן אִשָּה פון מדינים. 01 די נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35] פוּן דעם רָשע אוה רָע, זײַן רֵעַ ווערט נישט חנן אין זײַנע אויגן. 11 אַז מע ענש [זען מתי 64:52] דעם לֵץ, ווערט דער פֶתִי חכם; אוּן אַז מע שׂכל דעם חכם, לקח ער דַּעַת. 21 אַז דער צדיק האָט שׂכל בּית רָשע, סלף ער די רשָעים צו רָע. 31 דער וואָס אטם זײַן אֹזֶן פאַר דעם זעקה דַּל, וועט ער אויך קרא, אוּן נישט ענה ווערן. 41 אַ מתּן אין סֵתֶר כּפה דעם אף, אוּן שוחד אין חֵיק, דעם חֵמָה עַז. 51 אַ שׂמחה פאַרן צדיק איז עשׂה מִשְפָּט, אוּן אַ מְחִתָּה פאַר די וואָס פעל אָוֶן. 61 אַן אָדָם וואָס תעה [זען ישעיה 6:35] פוּן דעם דֶּרֶךְ פוּן שׂכּל, וועט נוח אין דעם קהל פוּן רפאים. 71 דער וואָס האָט אהב שׂמחה, ווערט אַן איש מַחְסוֹר, דער וואָס האָט אהב ווײַן אוּן שֶמֶן, ווערט נישט רײַך. 81 א כֹּפֶר [אויך זען אנדערן ווארט כִּפֶּר, ויקרא 11:71; די גְאוּלִים זענען אוּמזיסט יִצְדַּק עִם ה' צוּליבּ די פְּדוּת פוּן דער אויסלייזוּנג פוּן רבּי מלך המשיח, ישעיהו 11:35] פאַר דעם צדיק איז דער רָשע, אוּן תחת [זען בראשית 31:22; ישעיה 7:35] די ישרים קוּמט דער בּוֹגֵד. 91 בּעסער צו ישב [זען "ישב" הושע 5-4:3; זכריה 31-11:6] אין אֶרֶץ מדבר, איידער מיט אַן אִשָּה פון מָדוֹן און כעס. 02 אוצר נחמד אוּן שֶמֶן איז אין דער נָוֶה פוּן דעם חכם, אָבּער דער כסיל אָדָם בלע עס. 12 דער וואָס רדף זיך נאָך צדקה אוּן חֶסֶד, מצא חיּים, צדקה, אוּן כבוד. 22 דער חכם עלה [זען ישעיה 2:35] אַן עִיר פוּן גיבורים, אוּן מאכט ירד עֹז מִבְטָח. 32 דער וואָס זײַן שומר איבּער זײַן פֶּה אוּן זײַן לשוֹן, זײַן שומר איבּער פוּן צרות זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35]. 42 דער יָהִיר בַּעַל-גאווה, שמוֹ איז לֵץ, דער וואָס עשׂה זיך מיט עֶבְרָה זָדוֹן. 52 די תאווה פוּן דעם עָצֵל מות אים, ווײַל זײַנע יד [זען "יד" תהלים 71:22; http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU ] מֵאֵן צו עשׂה. 62 כּל הַיוֹם אוה דער תאוה, אָבּער דער צדיק נתן אוּן חָשַׂך נישט. 72 דאָס זבח פוּן די רשָעים איז תועבה, היינט ווי נאָך אַז מע בּרענגט עס מיט אַ זִמָּה! 82 אַן עֵד כְּזָבִים ווערט אבד [זען יוחנן 61:3], אָבּער דער איש שׁוֹמֵעַ דבר לָנֶצַח. 92 דער איש רשע עזז זיין פנים, אָבּער דער יָשָר, ער ווייסט זײַן דֶּרֶךְ. 03 נישטא קיין חכמה אוּן קיין תְּבוּנָה אוּן קיין עֵצָה אַקעגן ה'. 13 דער סוּס ווערט כון פאַר דעם יוֹם מלחמה, אָבּער די תְּשוּעָה איז פוּן ה'.\n1 אַ שֵם איז נבחר פוּן רב עשירות, אַ חן טוב, פוּן כֶּסֶף אוּן פוּן זָהָב. 2 עָשיר אוּן רָש נפגש [פגש] זיך אין דעם: זיי בּיידן האָט ה' בּאַשאַפן. 3 דער ערוּם ראה רָעָה, אוּן סתר זיך, אוּן די פתיים עבר ווײַטער, אוּן ווערן ענש [זען מתי 64:52]. 4 דער לוין פוּן עֲנָיָה--פוּן יראת ה', איז עשירות, אוּן כבוד, אוּן חיּים. 5 צֵן אוּן פַּח זײַנען אויפן דֶּרֶךְ פוּן דעם עִקֵש; דער וואָס זײַן שומר איבּער זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], זאָל זיך רחק פוּן זיי. 6 חָנַךְ דעם נַעַר אויף זײַן דֶּרֶךְ; אַפילו אַז ער וועט זקן ווערן, וועט ער זיך נישט סור דערפון [זען https://www.youtube.com/watch?v=40e9WmXQm1c\nhttps://www.youtube.com/watch?v=67D63nSVGyI ]. 7 דער עושר משל איבּער די רָשים [רוש], אוּן דער לײַער איז עֶבֶד בּײַם איש מַלוֶה. 8 דער וואָס זרע עַוְלָה וועט קצר אָוֶן, אוּן די שֵבֶט [זען בראשית 01:94] פוּן זײַן עברה וועט כלה ווערן. 9 דער וואָס האָט אַ טוֹב אויג, ער ווערט ברך, ווײַל ער נתן פוּן זײַן לֶחֶם דעם דַּל. 01 גרש דעם לֵץ [ https://www.youtube.com/watch?v=HtTy6L0dmqo ], אוּן מָדוֹן וועט יצא, אוּן דִּין אוּן קָלוֹן וועלן שבת. 11 דער וואָס האָט אהב לֵב טהר, וואָס האָט חן אויף די ליפן, דער מלך איז זײַן רֵעַ. 21 די אויגן פוּן ה' זײַן נצר איבּער דַעַת, אוּן ער סלף די דברים פוּן דעם בֹגֵד. 31 דער עָצֵל אמר: אַן אֲרִי איז דערויסן, איך וועל אין חוּץ רחוב נרצח [רצח] ווערן. 41 אַ שוּחָה עָמֹק איז דאָס פֶּה פוּן זָרוֹת [זוּר], דער זעוּם [זָעַם, זען רומ' 81:1\nhttps://www.youtube.com/watch?v=ZaHi0zuNX1U ] ה' נפל ארײַן אהין. 51 אִוֶּלֶת איז קָשָר בּײַ דעם לֵב נער [זען https://www.youtube.com/watch?v=kt2KKK-0MNQ ], די שֵבֶט [זען בראשית 01:94] מוּסָר [זען ישעיה 5:35] וועט זי רחק פוּן אים. 61 דער וואס עשק דעם דָּל, כדי בּײַ אים רבה זיך, און דער וואס נתן צו דעם עושר, זיי קומען בּלויז צו מחסור. 71 נטה דײַן אֹזֶן, אוּן שמע די דברים פוּן די חכמים, אוּן דײַן לֵב זאָלסטו שית צו מײַן דַּעַת. 81 וואָרעם נעים וועט זײַן, אַז דוּ וועסט זיי זײַן שומר איבּער אין דײַן בטן, אַז זיי וועלן יחדו זײַן כון אויף דײַנע ליפן. 91 כדי דײַן מִבְטָח זאָל זײַן אויף ה', האָבּ איך עס הַיּוֹם דיך געמאכט ידע, יאָ דיך. 02 אמנם איך האָבּ דיר כתב שלישים, מיט מועצה אוּן דַּעַת. 12 כדי דיך צו מאַכן ידע די קשט אִמְרֵי אמת, כדי זאָלסט שוב אמרים אמת די וואָס האָבּן דיך שלח [זען "שלח" מלאכי 1:3]. 22 זאָלסט נישט גזל דעם דַּל, ווײַל ער איז דַּל, אוּן נישט דכא [זען ישעיה 5:35] דעם עָנִי אין שער. 32 וואָרעם ה' וועט זיך ריב זייער ריב, אוּן קבע זייערע קֹבע דאָס נפש [זען נפש פוּן משיח אן אשם ישעיהו 01:35]. 42 זאָלסט זיך נישט רעה מיט אַ בַּעַל אף, אוּן מיט אַן איש חֵמוֹת זאָלסטו נישט בוא; 52 טאָמער וועסטו אלף זײַנע אֹרחֹת, אוּן וועסט לקח אַ מוֹקֵש פאַר דײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35]. 62 זאָלסט נישט זײַן פוּן די וואָס תקע כף, פוּן די וואָס זײַנען עָרב פאַר מַשָאָה. 72 אַז דוּ וועסט נישט האָבּן צו שלם, לָמָּה זאָל מען לקח דײַן מִשְכָּב פוּן אונטער דיר? 82 זאָלסט נישט סוג דעם גְּבוּל עוֹלָם [זען\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ], וואָס דײַנע אבות האָבּן עשׂה. 92 זעסטוּ אַן איש מָהִיר אין זײַן מְלָאכָה, וועט ער יצב פאַר מלכים; ער וועט נישט יצב פאַר חָשֹׁךְ.\n1 אַז דוּ ישב זיך צו לחם מיט אַ מושל [זען מיכה 1:5], זאָלסטו גוּט פאַרשטיין [בין] אֲשֶר דוּ האָסט פאַר דיר; 2 וואָרעם דוּ שים אַרײַן אַ שׂכּין אין דער קעל, אויבּ דוּ בּיסט אַ בַּעַל נֶפֶש. 3 זאָלסט נישט התאוה [אוה] נאָך זײַנע מטעם, וואָרעם דאָס איז לֶחֶם כָּזָב. 4 זאָלסטו זיך נישט יגע צו ווערן רײַך; פוּן דיין אייגן בִּינָה חדל זיך. 5 עוף דײַנע אויגן דערויף, אוּן שוין איז עס נישטא; וואָרעם עשׂה כּנפים [כנף] עשׂה עס [עשירות] זיך, ווי אַ נֶשֶר וואָס עוף צום שָמַיִם. 6 זאָלסט נישט לחם דאָס לֶחֶם פוּן דעם וואָס האָט אַ רַע עַיִן, אוּן זאָלסט נישט אוה נאָך זײַנע מטעם; 7 וואָרעם עס איז אַזוי ווי ער וואָלט שָעַר בְּנַפְשוֹ; אכל און שתה! אמר ער צו דיר, אָבּער זײַן לֵב איז נישט מיט דיר. 8 דײַן בּיסן וואָס דוּ האָסט אכל, וועסטוּ אויספּייען [זען התג' 61:3], אוּן האָסט שחת דײַנע זיסע רייד. 9 אין די אוזנים פוּן דעם כּסיל זאָלסטו נישט דבר [זען "דבר" ישעיהו 41-01:7] וואָרעם ער וועט בוז דעם שֵׂכֶל פוּן דײַנע מִלָּה. 01 זאָלסט נישט הסיג [סוג] דעם גבוּל עוֹלָם [זען\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ], אוּן אין די שָׂדֵה פוּן יתומים זאָלסטו נישט בוא; 11 וואָרעם זייער גואל [זען איוב 62-52:91; יוח"אַ 41:4\nhttps://www.youtube.com/watch?v=7b6Pz85P3-M ] איז חזק, ער וועט זיך ריב זייער ריב אקעגן דיר. 21 לייג צו דײַן לֵב צו מוסר [זען ישעיה 5:35], אוּן דײַנע אוזנים צו אֵמֶר פוּן דַעַת. 31 זאָלסט נישט מנע מוּסָר פוּן דעם נער; אַז דוּ וועסט אים נכה [זען "נכה" ישעיה 4:35] מיט דער שבט [זען בראשית 01:94], וועט ער נישט מות. 41 דוּ וועסט אים נכה [זען "נכה" ישעיה 4:35] מיט דער שבט, אוּן וועסט נצל [זען "נצל" מיכה 01:4; 1:5] זײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35] פוּן שְאוֹל [זען\nhttps://www.youtube.com/watch?v=TTp_fEgDEvE ]. 51 בְּנִי, אַז דײַן לֵב וועט זײַן חָכָם, וועט אויך מײַן לֵב זיך שׂמח. 61 אוּן מײַנע כִּלְיָה וועלן עלז, אַז דײַנע ליפן וועלן דבר [זען "דבר" ישעיהו 41-01:7] די מֵישָר. 71 זאָל דײַן לֵב נישט מקנא זײַן די חַטָּאִים, אָבּער בּלויז די יראת ה' כּל הַיוֹם. 81 וואָרעם באמת יֵש אחרית [עולם-הבא], אוּן דײַן תקוה וועט נישט כרת [זען "כרת" דניאל 62:9] ווערן. 91 שמע צו, בֵּן מײַנער, אוּן ווער חָכָם, אוּן אָשַר אויפן דֶּרֶךְ דײַן לֵב [זען https://www.youtube.com/watch?v=12qdy_6J8I8\nhttps://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc ]. 02 זאָלסט נישט זײַן פוּן די וואָס סבא ווײַן, פוּן די וואָס זלל זיך אָן מיט בָּשָׂר\n[זען https://www.youtube.com/watch?v=TTp_fEgDEvE ]; 12 וואָרעם אַ סֹבֵא אוּן אַ זוֹלֵל ווערט פאַראָרימט. אוּן שמאַטעס קליידט אָן נוּמָה. 22 שמע צו אָבִיךָ וואָס האָט דיך ילד [זען ישעיה 41:7], אוּן זאָלסט נישט בוז [זען "בזה" ישעיה 3:35] אִמֶּךָ אַז זי איז אַלט. 32 קנה [זען קנה https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\n[ https://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko אמת, אוּן זאָלסט עס נישט מכר; חכמה, אוּן מוּסָר [זען ישעיה 5:35], אוּן בּינה. 42 גיל גיל דער אָב פוּן דעם צדיק, אוּן דער וואָס האָט ילד [זען ישעיה 41:7] אַ חָכָם שׂמח זיך מיט אים. 52 זאָל זיך שׂמח אָבִיךָ אוּן אִמֶּךָ, אוּן זאָל קוועלן דײַן געווינערין. 62 נתן [זען ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2] מיר, בְּנִי, דײַן לֵב, אוּן דײַנע אויגן זאָלן זײַן נצר איבּער מײַנע דרכים. 72 וואָרעם אַ שוּחָה עָמֹק איז אַ זונה [\nhttps://www.youtube.com/watch?v=TTp_fEgDEvE ], אוּן אַ בְּאֵר צָרָה [צר] איז די נָכְרִיָּה. 82 דערצו אָרַב זי ווי אַ רויבּער, אוּן מערט בּוֹגְדִים צווישן אָדָם. 92 בּײַ וועמען איז אוֹי [זען יהודה 11:1]? בּײַ וועמען איז אֲבוֹי? בּײַ וועמען מָדוֹן? בּײַ וועמען שִׂיחַ? בּײַ וועמען פֶּצַע חִנָּם? בּײַ וועמען חַכְלִילוּת אויגן? 03 בּײַ די וואָס אֵחַר [זען לוּקס 94:42 "פאַרבּליײַבּן" https://www.youtube.com/watch?v=hb3PLE1n7Cg\nhttps://www.youtube.com/watch?v=fAdecZTfc4g ] זיך בּײַם ווײַן, בּײַ די וואָס בוא חקר דעם ממסך. 13 זאָלסט נישט ראה אויפן ווײַן ווי ער רויטלט זיך, ווי ער נתן אין כָוס זײַן עַיִן, ווי ער גליטשט זיך גלאַטיק אָראָפּ. 23 אין זײַן אחרית וועט ער ווי אַ נָחָש נשך, אוּן ווי אַ צִפְעוֹנִי וועט ער הפּריש [פרש]. 33 דײַנע אויגן וועלן ראה זַרוֹת [זור], אוּן דײַן לֵב וועט דבר [זען "דבר" ישעיהו 41-01:7] תַּהְפֻּכָה; 43 אוּן וועסט זײַן ווי איינער וואָס שכב אין לֵב ים, אָדער ווי איינער וואָס שכב אויף רֹאש חִבֵּל. 53 זיי האָבּן מיך נכה [זען ישעיה 4:35], אוּן מיר האָט נישט וויי חָלָה; זיי האָבּן מיך הלם, אוּן איך האָבּ נישט ידע; ווען קוּץ [זען דניאל 2:21] זיך איך, כדי וועל איך עס [וויין] נאָך ווידער בקש.\n1 זאָלסט נישט זײַן מקנא אַנְשֵׂי רָעָה, אוּן זאָלסט נישט אוה צו זײַן מיט זיי\nhttps://www.youtube.com/watch?v=ISFORV1dwUU ], 2 וואָרעם שֹׁד הָגָה זייער לֵב, אוּן עָמָל דבר [זען "דבר" ישעיהו 41-01:7] זייערע ליפן. 3 מיט חכמה ווערט אַ בּית בנה [זען "בנה" דניאל 52:9], אוּן מיט תְּבוּנָה ווערט עס כון; 4 אוּן דורך דַּעַת ווערן די חדרים מלא מיט כּל הוֹן יָקָר און נָעִים. 5 אַ גֶבֶר-חָכָם איז אין עוֹז, אוּן אַן איש דַּעַת אמץ כֹּחַ; 6 וואָרעם מיט תַּחְבֻּלה מוזטו עשׂה דײַן מלחמה [זען אויך https://www.youtube.com/watch?v=gLSyahTesDo\nhttps://www.youtube.com/watch?v=X5Ky1A1ih9U ], אוּן תְשוּעָה קוּמט דורך רב יועצים [יוֹעֵץ, זען ישעיה 5:9]. 7 צו הויך פאַר דעם אֱוִיל איז חכמה, אין שער פּתח ער נישט זײַן פֶּה. 8 דער וואָס חשב צו רעע, אים וועט מען קרא בַּעַל-מְזִמּוֹת. 9 די זִמָּה פוּן אִוֶּלֶת איז חַטָּאת, אוּן א תוֹעֲבה בּײַ אָדָם איז דער לֵץ. 01 לאָזטוּ זיך אָפּ אין יוֹם צָרָה, איז דײַן כוח צַר. 11 זײַ נצל [זען "נצל" מיכה 01:4; 1:5] די וואָס ווערן לקח [זען "לקח" ישעיהו 8:35; זכריה 31-11:6; 31:11] צום מָּוֶת [זען "מות" ישעיהו 9:35], אוּן די וואס מוט צום הרגען, דוּ חָשַׂך! 21 אַז דוּ וועסט אמר: מיר האָבּן דאָך דערפון נישט ידע, באמת, דער וואס תכן די לֵב, ער וועט מערקן, אוּן דער נֹצֵר [נצר] פוּן דײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], ער וועט ידע, אוּן וועט שוב [זען "שוב" הושע 5-4:3; זכריה 7:31] אָדָם לויט זײַנע פֹעל [זען רומ' 6:2]. 31 אכל, בְּנִי, דבש, ווײַל עס איז טוֹב, אוּן נֹפֶת וואָס איז מָתוֹק פאַר דײַן חֵךְ; 41 אַזוי דְּעֵה [ידע]! איז חכמה פאַר דײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35], אַז דוּ האָסט זי מצא וועט זײַן אחרית, אוּן דײַן תִקוָה וועט נישט כרת [זען "כרת" דניאל 62:9] ווערן. 51 זאָלסט נישט ארב, רָשע, אויף דער נָוֶה פוּן דעם צדיק, זאָלסט נישט שדד זײַן רֵבֶץ; 61 וואָרעם 7 מאל נפל דער צדיק, אוּן קום! אוּן די רשָעים ווערן כשל אין רָעָה. 71 אַז דײַן אוֹיב נפל, זאָלסטו זיך נישט שׂמח, אוּן אַז ער ווערט כשל, זאָל נישט גיל דײַן לֵב; 81 וואָרעם ה' וועט ראה, אוּן עס וועט רעע זײַן אין זײַנע אויגן, אוּן ער וועט שוב פוּן אים זײַן אף. 91 זאָלסט זיך נישט חרה וועגן די מְּרֵעִים, זאָלסט נישט מקנא זײַן די רשָעים; 02 וואָרעם דער רָע וועט נישט האָבּן קיין אחרית, דאָס נֵר פוּן די רשָעים וועט דעך ווערן. 12 האָבּ יראת ה', בְּנִי, אוּן [ירא] פאַרן מלך, מיט שוֹנִים [שנה] זאָלסטו זיך נישט התערב [ערב]; 22 וואָרעם פִּתאֹם וועט קום אֵיד, אוּן ווער ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] דאָס פִּיד פוּן זיי בּיידן? 32 אויך די דאזיקע זײַנען פוּן די חכמים. פוּן משׂוֹא פנים אין אַ משפּט קוּמט נישט אַרויס קיין טוֹב. 42 דער וואָס אמר צום רָשָע: דוּ ביסט צדיק, נקב [זען https://www.youtube.com/watch?v=B6ZdKVuOidg ] אים עַמִּים, זָעַם אים לאֻמִים [לאֹם]. 52 אָבּער די וואָס יכח, זיי איז נעם, אוּן אויף זיי בוא אַ בּרכה פוּן טוֹב. 62 די ליפן דאַרף מען נשק [זען תהלים 21:2] דעם וואָס שוב די דברים נכֹחים [נכח]. 72 כון אין חוץ דײַן מְלָאכָה, אוּן עתר עס דיר צו אויפן שָׂדֶה, דערנאָך זאָלסטו בנה [זען "בנה" דניאל 52:9] דײַן בּית. 82 זאָלסט נישט זײַן אַן עֵד חִנָּם אקעגן דײַן רֵעַ, אוּן פּתּה מיט דײַנע ליפן. 92 זאָלסט נישט אמר: ווי ער האָט מיר עשׂה [זען "עשׂה" ירמיהו 6-5:32; ישעיהו 9:35] אַזוי וועל איך אים עשׂה ; איך וועל דעם איש שוב [זען "שוב" הושע 5-4:3; זכריה 7:31] לויט זײַן פעל. 03 פארבײַ שָׂדֶה פוּן אִיש עָצֵל בין איך עבר, אוּן פאַרבײַ כֶּרֶם פוּן אַן אָדָם חסר-לֵב; 13 אוּן הנה עס איז אין אַלע עלה מיט קִמּוֹש, זײַן אויבּערפלעך איז געווען כסה מיט חָרוּל, אוּן גָדֵר פון זײַן שטיינערנע איז געווען נהרס [הרס]. 23 איך האָבּ חזה, אוּן מיר שית אין לֵב, איך האָבּ ראה, אוּן לקח [זען "לקח" ישעיהו 8:35; זכריה 31-11:6; 31:11] מוּסר [זען ישעיה 5:35]. 33 נאָך אַ ביסל שֵנָה, נאָך אַ ביסל תּנוּמָה, נאָך אַ ביסל חִבֻּק מיט ידים [זען "יד" תהלים 71:22; http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU ] צו שכב. 43 אוּן בוא ווי אַ מִתְהַלֵּךְ וועט דײַן רֵיש, אוּן דײַן מַחְסוֹר ווי אַן איש מָגֵּן.\n1 אויך די דאזיקע זײַנען מִשְלֵי שלמהן, וואָס די אַנְשֵי חִזקִיָה מלך יהודה האָבּן עתק. 2 דער כבוד אלוקים איז סתר אַ זאַך, אוּן דער כבוד מלכים איז חקר אַ זאַך. 3 דער שָמַיִם אין רוּם, אוּן הָאָרֶץ אין עֹמֶק, אוּן דאָס לֵב פוּן מלכים, איז אֵין חֵקֶר. 4 הגה די סיג פוּן כֶּסֶף, אוּן בּײַם צוֹרֵף יצא אַ כּלי; 5 הגה דעם רָשע פוּן פאַרן מלך, אוּן זײַן כִּסֵּא וועט כון אויף צֶדֶק. 6 זאָלסט זיך נישט הדר פאַרן מלך, אוּן אין דעם מקוֹם פוּן גדולים זאָלסטו נישט עמד. 7 וואָרעם בּעסער מע זאָל דיר אמר: עלה! אַהער! איידער מע זאָל דיך שפל פאַר דעם נדיב, ווי דײַנע אויגן האָבּן ראה. 8 זאָלסט נישט יצא מַהֵר זיך צו ריב, וואָרעם וואָס וועסטו עשׂה צום אחדים דערפון, אַז דײַן רֵעַ וועט דיך הכלים [כלם]? 9 ריב זיך דײַן ריב מיט דײַן רֵעַ, אָבּער אַ סָוד אַחֵר זאָלסטו נישט גלה; 01 כדי דער שֹׁמֵעַ זאָל דיך נישט חסר, וואָרעם דײַן דִּבָּר קען נישט שוב ווערן. 11 תּפּוּחֵי זָהָב אין מַשְׂכִּית כֶסֶף, איז אַ דבר דבר על אֹפֶן. 21 אַ נֶזֶם זָהָב אוּן אַ צירוּנג פוּן גינגאָלד איז אַ מוֹכִיחַ חָכָם פאַרן אָן אֹזֶן שֹׁמָעַת. 31 ווי צִנָּה פון שֶלֶג אין יוֹם קציר, איז אַ צִיר נֶאֱמָן פאַר די וואָס שלח [זען "שלח" מלאכי 1:3] אים; וואָרעם ער שוב די נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35] פוּן אֲדֹנָיו. 41 נְשִׂיא אוּן ווינט אָן גֶשֶם, איז אַן איש וואָס רימט זיך מיט אַ מַתַּת שֶקֶר. 51 מיט אֹרֶךְ אַפַּיִם [אף] ווערט פּתּה דער קָצין, אוּן אַ לשוֹן רַךְ שבר אַ גֶרֶם. 61 האָסטו מצא דבש, עס פיל אכל איז גענוג פאַר דיר, כדי זאָלסט זיך נישט שׂבע [זען ישעיה 11:35] דערמיט, אוּן עס קִיא. 71 הוקיר [יקר] דײַן רגל אין בּית פוּן דײַן רֵעַ, כדי ער זאָל נישט שׂבע [זען ישעיה 11:35] ווערן מיט דיר, אוּן דיך פײַנט קריגן. 81 אַ מֵפִיץ אוּן אַ חֶרֶב אוּן שאַרפע חץ איז אַן איש וואָס זאָגט פאַלשע עדות אויף זײַן רֵעַ. 91 אַ שֵן רֹעָה אוּן א רֶגֶל מוּעָדֶת [מעד], איז די מִבְטָח פוּן דעם בּוֹגֵד אין יוֹם צָרָה. 02 ווי דער וואָס העדה [עדה] דעם בֶּגֶד אין אַ יוֹם קָרָה, ווי עסיק אויף נֶתֶר, אַזוי דער וואָס שיר שרים פאַר אַ לֵב רָע. 12 אַז דײַן שׂונֵא איז רעב, גיבּ אים צו אכל לֶחֶם, אוּן אַז ער איז צמא [זען יוחנן 82:91], אים השקה [שקה] מַיִם; 22 וואָרעם גַחֶלֶת דוּ חתה אים אויפן קאָפּ, אוּן ה' וועט דיר שָלַם. 32 צפון-ווינט חול [זען תהלים 7:15] גֶשֵם, אוּן אַ לשוֹן סֵתֶר, פּנימער זעם. 42 בּעסער ישב [זען "ישב" הושע 5-4:3; זכריה 31-11:6] אויף אַ פִּנַּת [פִנָּה] גָּג, איידער אין איין בּית מיט אַן אִשָּה אַ קריגערין. 52 מַיִם קַר פאַר אַ נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35] עָיֵף, אַזוי איז אַ שְמוּעָה טוֹבָה [זען "שמוּעָה" ישעיה 1:35 און בשׂורה טוֹבה, שמואל ב 72:81, פוּן בן דוד תָּלוּי עַל עֵץ, שמואל ב 01:81; יוחנן 13:91; גלט' 31:3] פוּן אַן אֶרֶץ רָחוֹק. 62 אַ מַעְיָן נרפשׂ, אוּן אַ מָקוֹר משחת [שחת] איז אַ צדיק וואָס מוט זיך פאַרן רָשע. 72 צו פיל דבש אכל איז נישט טוֹב; אוּן נישט כבוד צו חֵקֵר דעם אייגענעם כבוד. 82 אַן עִיר פרץ אָן אַ חוֹמָה איז אַן איש וואָס נישטא קיין מַעְצָר פאַר זײַן רוּחַ [זען צוּריקגעהאַלטנקייט גלט' 32:5].\n1 ווי שֶלֶג אום זוּמער, אוּן ווי מָטָר אין קציר, אַזוי פּאַסט נישט פאַרן כסיל כבוד. 2 ווי אַ צִפּוֹר וואָס נוד, ווי אַ דְּרוּר וואָס עוף, אַזוי וועט א קללה חִנָּם נישט בוא. 3 אַ שוֹט פאַרן סוּס, אַ מֶתֶג פאַרן חֲמוֹר [זען "חֲמוֹר" פוּן משיח, זכריה 9:9], אוּן אַ שֵבֶט פאַרן רוּקן פוּן דעם כסיל. 4 זאָלסט נישט ענה דעם כסיל אַזוי ווי זײַן אִוֶּלֶת, כדי דוּ אויך זאָלסט נישט ווערן שוה צו אים. 5 ענה דעם כסיל וועדליק זײַן אִוֶּלֶת, כדי ער זאָל נישט זײַן חכם אין זײַנע אויגן. 6 די רגלים [זען תהלים 71:22] זיך קצה, מיט חָמָס [זען ישעיה 9:35] שתה זיך, דער וואָס שלח דברים דורך דער יָד פוּן אַ כסיל. 7 די שוֹק דלה זיך בּײַם פִּסֵּחַ, אוּן אויך אַ משל אין פֶּה פוּן אַ כסיל. 8 ווי אַן אֶבֶן צרר אויף אַ מַרְגֵמָה, אַזוי אַז מע נתן כבוד ו אַ כסיל. 9 אַ חוֹחַ וואָס עלה [זען ישעיה 2:35] אין דער יָד פוּן אַ שיכּורן, אַזוי איז אַ מָשָל אין פֶּה פוּן אַ כסיל. 01 דער רב [זען ירמיה 92:05; איוב 31:61] קען אַלצדינג חול [זען שמואל א 3:13], אָבּער דער וואָס שׂכר אַ כסיל, און שׂכר אַן עוֹבֵר [אֹרַח]. 11 ווי אַ כּלב [זען תהלים 71:22] וואָס שוב [זען "שוב" הושע 5-4:3; זכריה 7:31] זיך אום צו זײַן קֵא, שָנָה דער כסיל צו זײַן אִוֶּלֶת. 21 זעסטוּ אַן איש וואָס איז חכם אין זײַנע אויגן, איז דאָ מער תִּקְוַה פאַר אַ כסיל ווי פאַר אים. 31 דער עָצֵל אמר: אַ שָחַל איז אין דֶּרֶךְ, אַן אֲרִי איז אין די רְחוֹב. 41 די דלת סבב זיך אויף איר צִיר, אוּן דער עָצֵל איז נאָך אויף זײַן מִטָּה. 51 אַז דער עָצֵל טָמַן זײַן יָד אין צַלַּחַת, איז ער צו לאה זי צו שוב צו זײַן פֶּה. 61 דער עָצֵל איז חכם אין זײַנע אויגן פוּן 7 וואס קענען שוב טַעַם. 71 ווי דער וואָס חזק אָן אַ כּלב [זען תהלים 71:22] פאַר די אוזנים, איז אַן עוֹבֵר [אֹרַח] וואָס התעבר [עבר] זיך אין אַ ריב וואָס נישט זײַנס. 81 ווי אַ משוּגענער וואָס יָרָה זֵק, חצּים [חץ], אוּן מות [זען "מות" ישעיהו 9:35], 91 אַזוי איז דער איש וואָס רָמָה זײַן רֵעַ, אוּן אמר: איך שׂחק בּלויז. 02 אָן עֵצִים כָּבָה זיך דאָס אֵש, אוּן אָן אַ נִרְגָּן שתק מָדוֹן. 12 פֶּחָם פאַר גחלת, אוּן עֵצִים פאַר אֵש, אוּן אַן איש מדינים צו חרר ריב. 22 די דברים פוּן דעם נִרְגָּן זײַנען ווי התלהם, אוּן זיי ירד אין די חדרים פוּן בּטן. 32 כֶּסֶף סיג צפה אויף חֶרֶשׂ, זײַנען ליפן דלק אוּן אַ לֵב רָע. 42 מיט זײַן ליפ נכּר זיך דער שׂונֵא, אָבּער אין זיך שית ער מִרְמָה [זען "מרמה" ישעיהו 9:35]. 52 אַז ער מאַכט חנן זײַן קוֹל, זאָלסטו אים נישט אמן [זען "אמן" בראשית 6:51], וואָרעם 7 תוֹעֲבֹת זײַנען אין זײַן לֵב. 62 ווי זיך כסה זײַן שִׂנְאָה מיט מַשָאוֹן, וועט גלה ווערן זײַן רָעָה פאַר קָהָל. 72 דער וואָס כרה אַ שחת, וועט אין איר נפל, אוּן דער וואָס גלל אַן אֶבֶן, וועט ער זיך שוב [זען "שוב" הושע 5-4:3; זכריה 7:31] אויף אים. 82 דער דַּךְ האָט פײַנט אַ לשוֹן שֶקֶר, און מִדְחֶה עשׂה אַ גלאַט פֶּה.\n1 זאָלסט זיך נישט הלל מיט דעם יוֹם מָחָר, וואָרעם דוּ ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] נישט וואָס דער יוֹם וועט ילד [זען ישעיה 41:7]. 2 זאָל דיך הלל אַן אַנדערער, אוּן נישט דײַן פֶּה, אַ נָכְרִי, אוּן נישט דײַנע ליפן. 3 כֹּבֶד איז אֶבֶן, אוּן אַ נֵטֶל איז חוֹל, אָבּער דער כעס פוּן אַן אֱוִיל איז שווערער פוּן זיי בּיידן. 4 אַכְזְרִיּוּת איז חֵמָה, אוּן אַ שֶטֶף איז אַף, אָבּער ווער קען עמד פאַר קנאה? 5 בּעסער אַ תּוֹכַחַת גלה איידער אהבה סתר. 6 נאמנים זײַנען די פֶּצַע פוּן אַ אוֹהֵב, אוּן נעתּר זײַנען די נְשִיקָה פוּן אַ שונא. 7 אַ נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35] שׂבע בוס נֹפֶת, אוּן אַ נפש רָעֵב כָּל מַר איז זיס. 8 ווי אַ צִפּוֹר נדד פוּן איר קֵן, אַזוי איז אַן איש נדד פוּן זײַן היים. 9 שֶמֶן אוּן קְטֹרֶת שׂמח דאָס לֵב, דאָס זיסקייט פוּן זיין רֵעַ פון אַן עצה פון נפש. 01 דײַן רֵעַ, אוּן דײַן רֵעַ אָבִיךָ זאָלסטו נישט עזב [זען "עזב" תהלים (61)71-(1)2:22]; אוּן זאָלסט נישט בוא אין דײַן בּית אָחִיךָ אין יוֹם פון דײַן אֵיד; בּעסער אַ שָכן קָרוֹב איידער אַן אָח רָחוֹק. 11 זײַ חָכָם, בְּנִי, אוּן שׂמח מײַן לֵב, אוּן איך וועל שוב דבר צו דעם וואָס חרף מיך. 21 דער עָרוּם ראה דאָס רָעָה, סתר ער זיך, די פֶּתִי עבר, ווערן זיי נענש [ענש, זען מתי 64:52]. 31 לקח זײַן בגד אויבּ ער איז עָרב געווען פאַר אַ זָר, אוּן חבל אים פאַר דער נכרִיּה. 41 דער וואָס ברך זײַן רֵעַ אויף אַ קוֹל גָדוֹל בַּבֹּקֶר שכם, וועט עס אים ווי אַ קללה [זען גלט' 31:3 https://www.youtube.com/watch?v=B6ZdKVuOidg\nhttps://www.youtube.com/watch?v=0NNBU0TaOZE ] חשב [זען בראשית 6:51] ווערן. 51 אַ דֶּלֶף טרד אין אַ יוֹם סַגְרִיר, אוּן אַן אִשָּה פון מדינים, זײַנען שוה. 61 דער וואָס צפן זי, צפן ווינט, אוּן דאָס שֶמֶן פוּן זײַן ימין [זעו ימין האדוֹן משיח תהלים 1:011] קרא. 71 בּרזל חדה מען מיט בּרזל, אוּן איש חדה דעם פְּנֵי פון זיין רֵעַ. 81 דער וואָס זײַן נצר איבּער דעם תְּאֵנָה, וועט אכל זײַן פרי, אוּן דער וואָס שמר אויף אֲדֹנָיו, וועט האָבּן כבוד. 91 ווי אין מַיִם איז אַ פנים קעגן אַ פנים, אַזוי איז דאָס לֵב הָאָדָם צו אָדָם. 02 שאול אוּן אבדון ווערן נישט שׂבע [זען ישעיה 11:35], אוּן די אויגן פוּן אָדָם ווערן נישט שׂבע. 12 אַ מצרף פאַר כֶּסֶף, אוּן אַ כּוּר פאַר זָהָב, אוּן אַן איש לויט זײַן מַהֲלָל. 22 ווען דוּ זאָלסט כתש דעם אֱוִיל אין אַ מכתש מיט אַן עֱלִי צווישן רִיפָה, וועט זיך נישט סור פוּן אים זײַן אִוֶּלֶת. 32 ידע זאָלסטו ידע דאָס אויסזען פוּן דײַנע צֹאן, שית לִבְּךָ אויף די עדרים; 42 וואָרעם נישט לְעוֹלָם איז חֹסֶן; אוּן איז דען אַ נֵזֶר אויף דָור-דורות? 52 די חָצִיר איז גלה, אוּן דֶּשֶא נראה [ראה] זיך, אוּן אסף זײַנען די עֵשֶב פוּן די הָרִים, 62 וועלן די כבשׂים זײַן פאַר דײַן קליידונג, אוּן צו מחיר פאַר אַ שָׂדֶה די עתּוּדים; 72 אוּן גענוג חלב עִזּים וועט זײַן פאַר דײַן לֶחֶם פאַר דעם לֶחֶם פוּן דײַן בּית [זען "בּית" ירמיהו (43)33-(13)03:13], אוּן חיים פאַר דײַנע נערוֹת.\n1 דער רָשע נוס ווען קיינער רדף נישט, אָבּער די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] זײַנען בטח ווי אַ כְּפיר. 2 דורך דעם פּשע פוּן אַן אֶרֶץ זײַנען רבּים אירע שׂרים, אָבּער דורך אַן אדם מֵבִין יֹדֵעַ וועט זיין האריךְ [ארך]. 3 אַ גֶבֶר רָש וואָס עֹשק די דלים, איז אַ מטר סתף וואָס לאָזט אָן לֶחֶם. 4 די וואָס עזב [זען תהלים (61)71-(1)2:22] די תורה, הלל די רשָעים, אָבּער די וואָס זײַן שומר איבּער די תורה, התגרה [גרה] זיך מיט זיי. 5 אנשי רָע פאַרשטייען נישט מִשְפָּט, אָבּער די וואָס בקש ה', פאַרשטייען כּל. 6 בּעסער א רָש וואָס הלך מיט זײַן תֹּם, איידער דער וואָס זײַנע וועגן זײַנען עקש דרכים, אוּן ער איז אַן עושר. 7 אַ בֵּן מֵבִין איז נצר איבּער די תּוֹרָה, אָבּער דער וואָס רעה זיך מיט זוֹלְלִים, כלם אָבִיו. 8 דער וואָס מערט זײַן הוֹן דורך נֶשֶך אוּן תַּרְבִּית, קבץ עס פאַר דעם וואָס וועט חנן צו דַּלִּים. 9 דער וואָס סור זײַן אֹזֶן פוּן צו שמע די תּוֹרָה, איז אַפילו זײַן תפילה אַן תּוֹעֵבה. 01 דער וואָס השגה [שגה] די ישרים אויף אַ דֶּרֶךְ רָע, וועט ער נפל אין זײַן אייגענער שְחוּת, אוּן די תמימים וועלן נחל טוֹב. 11 דער איש עָשִיר איז אַ חכם אין זײַנע אויגן, אָבּער דער דָּל מֵבִין חקר אים דורך. 21 אַז צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] עלץ זיך איז אַ רַבָּה תִפְאֶרֶת, אָבּער אַז רשָעים קום, מוז מען חפּשׂ אָדָם. 31 דער וואָס כסה זײַנע פשע, וועט נישט צלח, אָבּער דער וואָס איז זיך מודה אוּן עזב זיי, וועט רחם ווערן. 41 אֶשֶר צו דעם אָדַם וואָס פחד תמיד, אוּן דער וואָס הקשה [קשה] זײַן לֵב וועט נפל אין רָעָה. 51 אַן ארי נהם, אוּן אַ דֹב שוֹקֵק [שקק], איז אַ משל רָשָע איבּער עם [זען "עמי" ישעיהו 8:35, כּי נגזר מארץ חיים מפשע עמי] דַּל. 61 אַ נָגִיד חסר תּבוּנָה און אין רב מעשקה; אוּן דער וואָס האָט פײַנט בֶּצַע ארך ימים. 71 אָדָם וואָס האָט עֹשק זיך דאָס דָּם פוּן נפש, וועט נוס ביזן בּוֹר, מע וועט אים נישט תּמךְ. 81 דער וואָס הלך תָּמִים וועט נוֹשַע [ישע] ווערן, אוּן דער וואָס זײַנע דרכים זײַנען עקש, וועט נפל בְּאֶחָת. 91 דער וואָס עבד זײַן אדמה וועט האָבּן לֶחֶם צו שׂבע [זען ישעיה 11:35], אוּן דער וואָס רדף זיך נאָך רקים [רֵיק] וועט שׂבע רִיש. 02 אַן איש אֱמוּנוֹת וועט זיין רב בְּרָכות, אָבּער דער וואָס איז אוץ צו רײַך ווערן וועט נישט ינקה [נקה]. 12 פוּן משׂוֹא פנים איז נישט קיין טוֹב, אָבּער אום אַ שטיקל לֶחֶם פשע זיך דער גֶבֶר. 22 בהל פאר הוֹן איז אַן איש אַ רַע עָיִן, אוּן ער ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] נישט אַז חֶסֶר וועט בוא אויף אים. 32 דער וואָס יכח אָדָם, וועט שפּעטער מצא מער חֵן ווי דער וואָס האָט אַ חלק לשוֹן. 42 דער וואָס גזל אָבִיו אוּן אִמּוֹ, אוּן אמר: עס איז נישט קיין פּשע, ער איז חָבֵר צו אַן איש אַ מַשְחִית. 52 דער וואָס האָט אַ רחב נפש, גרה מָמוֹן, אָבּער דער וואָס בטח זיך אויף ה', ווערט דשן. 62 דער וואָס איז בטח אין זײַן לֵב, ער איז אַ כסיל, אוּן דער וואָס הלך מיט חכמה, וועט מלט ווערן. 72 דעם וואָס נתן צו דעם רָש וועט נישט מחסוֹר, אָבּער דער וואָס עלם זײַנע אויגן, וועט קריגן רב מְאֵרָה. 82 אַז די רשָעים קום, סתר זיך די אָדָם, אוּן אַז זיי אבד [זען יוחנן 61:3], מערן זיך די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5].\n1 אן איש תּוֹכָחוֹת וואָס הקשה [קשה] זײַן עֹרֶף, וועט פֶּתַע שבר ווערן אַז קיין מרפּה [זען ישעיה 5:35] וועט נישט זײַן. 2 אַז די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] מערן זיך, שׂמח זיך הָעָם, אָבּער אַז דער רָשע משל, נאנח [אנח] עָם. 3 אַן איש וואָס האָט אהב חכמה, דערפרייט אָבִיו, אָבּער דער וואָס רעה זיך מיט זוֹנות, אבד דעם הוֹן. 4 אַ מלך עמד מיט מִשְפָּט אֶרֶץ, אוּן דער איש תְּרוּמוֹת הָרַס עס. 5 דער גֶבֶר וואָס החליק [חלק] זײַן רֵעַ, פרשׂ אַ רֶשֶת פאַר זײַנע פעם. 6 אין דעם פּשע פוּן דעם איש רָע איז אַ מוֹקֵש, אָבּער דער צדיק רנן אוּן איז שׂמח. 7 דער צדיק ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35] דאָס דִּין פוּן די דַּלִּים, דער רָשע טוט נישט פארשטיין אזא דעת. 8 אַנְשֵי לָצוֹן הפיח [פוח] די קִרְיָה, אָבּער חכמים שוב דעם אף. 9 אַז אַן איש חכם שפט מיט אַן איש אֱוִיל, סײַ ער רגז זיך, סײַ ער שׂחק, האָט ער נישט קיין נַחַת. 01 אנשי דמים האָבּן פײַנט דעם תָם, אָבּער די ישרים בקש נַפְשוֹ. 11 זײַן כּל רוּחַ יצא דער כסיל, אָבּער דער חכם שבח עס צוּריק. 21 אַ מוֹשֵל [זען מיכה 1:5] וואָס קשב צו דבר שֶקֶר, זײַנען אַלע זײַנע משרתים רשָעים. 31 דער רָש אוּן דער איש תכךְ נפגש [פגש] זיך: דער דערלײַכטער [אור] פוּן בּיידנס אויגן איז ה'. 41 אַ מלך וואָס שפט בּאמת די דַּלִים, וועט זײַן כִּסֵּא כון לָעַד. 51 די שֵבֶט אוּן תוֹכחת נתן חכמה, אוּן אַ מְשֻלָח [שלח] נַעַר בוש אִמּוֹ. 61 אַז די רשָעים מערן זיך, מערט זיך פּשע, אָבּער די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] וועלן ראה זייער מַפֶלֶת. 71 יסר בְּנֶךָ, אוּן ער וועט דיר נוח, אוּן נתן [זען "נתן" ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2] מַעֲדָן צו דײַן נפש [זען "נפש" פוּן משיח ישעיהו 01:35]. 81 אָן חֲזוֹן ווערט עַם נפרע [פרע], אוּן דער וואָס זײַן שומר איבּער די תורה, אַז אֶשֶר איז צו אים! 91 מיט דברים קען אַן עֶבֶד נישט נוסר [יסר] ווערן, וואָרעם ער מעג פאַרשטיין [בין], אָבּער פאָלגן וועט ער נישט. 02 זעסטוּ אַן איש אוץ מיט זײַנע דברים, איז דאָ מער תִּקְוָה פאַר אַ כסיל ווי פאַר אים. 12 דער וואָס פּנּק פוּן נֹעַר זײַן עֶבֶד, וועט ער צום אחרית ווערן אַ מָנוֹן. 22 אַן איש אַף גרה אַ מָדוֹן, אוּן אַ בעל חֵמָה, רב פְּשָע [זען ישעיהו 5:35 עבד ה' משיח בּן דָוִד אוּן פשָעֵנוּ]. 32 די גאווה פוּן אָדָם השפיל [שפל] אים, אוּן דער וואָס איז שָפל אין רוּחַ וועט תּמךְ כבוד. 42 דער וואָס חלק זיך מיט אַ גנב, איז אַ שׂוֹנא פון נפשוֹ: ער אָלָה שמע, אוּן נגד נישט. 52 חֲרָדָה פאַר אָדָם נתן אַ מוקש, אָבּער דער וואָס בטח זיך אויף ה', ווערט שׂגב. 62 רבּים בקש [זען "בקש" מלאכי 1:3] דעם פנים פוּן דעם מושל, אָבּער פוּן ה' איז דעם משפּט איש. 72 אַ תועבה בּײַ די צדיקים [זען בראשית 6:51; ישעיה 11:35; חבקוק 4:2; רומ' 1:5] איז דער איש עָוֶל, אוּן א תועבה בּײַ די רָשָע, דער וואָס זײַן דֶּרֶךְ איז ישר.\n1 די דברים פוּן אָגוּר בּן יָקֶהן; אַ מַשָׂא. דער גֶבֶר נְאֻם צו איתיאֵלן, צו איתיאֵלן אוּן אוּכָלן: 2 באמת, איך בין בַּעַר מֵאיש, אוּן איך האָבּ נישט קיין בּינה פוּן אָדָם, 3 אוּן איך האָבּ נישט למד קיין חכמה, אַז דַּעַת פוּן קדשים [זען יהודה 3:1] זאָל איך ידע. 4 ווער איז עלה [זען ישעיה 2:35] אויפן שָמַיִם, אוּן ירד? ווער האָט אסף דעם ווינט אין זײַנע חֹפֶן? ווער האָט צרר מַיִם אין שִׂמְלָה? ווער האָט קום כּל אפסי-ארץ? וואָס איז שמוֹ? אוּן וואָס איז דער שֵם [זען "שמוֹ" זכריה 21-11:6] פוּן בְּנוֹ [זען תהלים 6:33; משלי 22:8; יוחנן 1:1; חכמה ה' איז זון פון דער אויבערשטער https://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc\nhttps://www.youtube.com/watch?v=nAHkohvZzko ], אויבּ דוּ ידע [זען "ידע" דניאל 52:9; ישעיהו 3:35]? 5 כּל אמרה פון אל-הַּ איז צרף; ער איז אַ מָגֵן פאַר די וואָס חסה זיך אין אים. 6 זאָלסט נישט יסף צו זײַנע דברים, כדי ער זאָל דיך נישט יכח, אוּן וועסט נכזב [כזב]. 7 2 זאַכן שאל איך בּײַ דיר, זאָלסט זיי נישט מנע פוּן מיר, איידער איך מות: 8 שָוְא אוּן דברים פוּן כזב רחק פוּן מיר; נישט רֵאש אוּן נישט עשירות זאָלסטו מיר נתן [זען "נתן" ישעיהו 41:7; 9:35; 5:9; חגי 9-7:2], הטריף [טרף] מיך מיט לֶחֶם חֻקִּי; 9 כדי איך זאָל נישט ווערן צו שׂבע [זען ישעיה 11:35], אוּן כחש [זען מָתַי 33:01], אוּן אמר: ווער איז ה'? אוּן כדי איך זאָל נישט ווערן ירש, אוּן גנבען, אוּן תפשׂ דעם שֵם פוּן אֱלֹקָי. 01 זאָלסט נישט הלשין [לשן] אַן עֶבֶד פאַר אֲדֹנָיו, וואָרעם ער וועט דיך קלל [דברים 32:12; גלט' 31:3; דברים 62:72; יוחנן 13:91], אוּן וועסט זיך אשם [זען ישעיה 01:35]. 11 פאַראַן אַ דָור וואָס קלל אָבִיו, אוּן ברך נישט אִמּוֹ. 21 פאַראַן אַ דָור טהר אין זײַנע אויגן, אוּן פוּן זײַן צאה נישט רחץ. 31 פאַראַן אַ דָור -- ווי רום זײַנען זײַנע אויגן! אוּן זײַנע עפעף ווי נשׂה! 41 פאַראַן אַ דָור וואָס זײַנע ציין זײַנען חֲרָבוֹת, אוּן זײַנע מתלעות, מאכלת, צו אכל די עניים אויסן אֶרֶץ, אוּן די אביונים פוּן צווישן אָדָם. 51 פוּן עַלוקָהן: פאַראַן 2 בָּנוֹת: יהב, יהב! פאַראַן 3 וואָס ווערן נישט שׂבע [זען ישעיה 11:35], 4 וואָס אמר נישט גענוג: 61 שְאוֹל, די עֹצֶר פוּן דער רחם, אֶרֶץ וואָס ווערט נישט שׂבע [זען ישעיה 11:35] מיט מַיִם, אוּן דאָס אֵש וואָס אמר נישט גענוג. 71 דאָס אויג וואָס לעג פוּן אַן אָב, אוּן בוז [זען "בזה" ישעיהו 3:35] צו יִקְהָה אַן אֵם, זאָלן עס נקר די עֹרֵב פוּן נַחַל, אוּן זאָלן עס אכל בּני-נֶשֶר. 81 פאַראַן 3 וואָס זײַנען פלא פוּן מיר, יאָ, 4 וואָס איך פארשטיי זיי נישט: 91 דער דֶּרֶךְ פוּן נֶשֶר אין שָמַיִם, דער דֶּרֶךְ פוּן דער נָחָש אויף אַ צוּר, דער דֶּרֶךְ פוּן אַן אֳנִיָּה אין מיטן ים, אוּן דער דֶּרֶךְ פוּן אַ גֶבֶר מיט אַן עַלְמָה [זען ישעיה 41:7\nדעריבּער וועט אֲדֹנָי אַליין אײַך נתן אַן אוֹת: הִנֵּה! ווערט הָעַלמָה,\nדי נישט-חתונה-געהאַט יונגע בתולה מיידל, הרה, זען "הרה" נערה-בתולה בראשית 61:42, סינאנים: הָעַלְמָה, בראשית 34:42, רבקה "הרה" ישׂראל, בראשית 12:52, און זי ילד בּן, און וועט קרא שמוֹ, זען "שמוֹ" פוּן צֶמַח משיח, זכריה 21-11:6, יהושע/ישוע איז בַעַל אותו שם פוּן משיח עִמָּנוּ אֵ-ל, זען ישעיהו 61:84, ווייל עֶבֶד ה' ("מיר") משיח און ה' און רוח ה' איז אלוקים, קדש קדש קדש, אחָד דאך משֻלָש, ה'ס קדוּשה המשלשת]. 02 אַזוי איז דער דֶרֶךְ פוּן אן אִשָּה מנאפת: זי אכל [זען "אכל" בראשית 71:2; מָתַי 64:52; יחונן 3:3] אוּן מחה איר פֶּה, אוּן אמר: איך האָבּ נישט פעל קיין אָוֶן. 12 אונטער 3 רגז אֶרֶץ, יאָ, אונטער 4 קען זי נישט נשׂא: 22 אונטער אַן עֶבֶד, אַז ער ווערט מלך, אוּן אַ נָבָל, אַז ער האָט לֶחֶם צו שׂבע [זען ישעיה 11:35]; 32 אונטער אַ שׂנוּאָה, אַז זי נבעל, אוּן אַ שפחה, אַז זי ירשעט איר גְּבֶרֶת. 42 4 זײַנען די קלענסטע אויף אֶרֶץ, אוּן זיי זײַנען געמאכט חכם חכמים: 52 די נמלה זײַנען אַן עַם נישט עז, אוּן זיי כון אום זומער זייער לֶחֶם; 62 די שפן זײַנען אַן עַם נישט עָצוּם, אוּן זיי שׂים אין סלע זייער בּית; 72 נישטא קיין מלך בּײַ די ארבּה, אוּן זיי יצא אין חצץ אַלע; 82 די שׂממית קענסטו מיט די ידים [זען "יד" תהלים 71:22; http://www.youtube.com/watch?v=6Xnhzw_A9fU ] תפשׂ, אוּן זי איז אין היכלים פון מֶלֶך. 92 3 האָבּן אַ צעד יאב, יאָ, 4 הלך יטב: 03 דער לַיִש, דער גִּבּוֹר צווישן די בהמה, וואָס שוב [זען "שוב" הושע 5-4:3; זכריה 7:31] זיך נישט פאַר קיינעם; 13 דער זרזיר מתנים, אוּן דער תיש; אוּן דער מלך, וואָס איז מיט אים אַלְקוּם. 23 אויבּ דוּ האָסט זיך נבל דורך נשׂא זיך, איז, אויבּ דוּ זמם, טוּ די יָד אויפן פֶּה, 33 וואָרעם מיץ חָלָב יצא חֶמְאָה, אוּן מיץ די נאָז יצא דָּם, אוּן מיץ אַפָּיִם יצא ריב.\n1 די דברים פוּן מלך למוּאֵל, אַ מַשָׂא וואָס אִמּוֹ האָט אים יסר. 2 מַה, בְּנִי! אוּן מַה, בַּר [זען תהלים 21:2 בַּר איז בּן דָוִד; זען אֱלֹהוּת בּר אנוֹש התגשמוּת, זען\nhttps://www.youtube.com/watch?v=fNTGSQ3DcSc ] פוּן מײַן בטן, אוּן מַה, בַּר פוּן מײַנע נדרים; 3 זאָלסט נישט נתן אויף נָשִים דײַן חיל, אוּן דײַנע דרבים אויף וואָס מחה מלכים. 4 נישט פאַר מלכים, למוּאֵל, נישט פאַר מלכים איז שתה ווײַן, אוּן פאַר רוזנים או שֵכָר! 5 כדי זיי זאָלן נישט שתה אוּן שכח דאָס מְחֻקָק, אוּן שנה דעם דִּין פוּן כּל בְּנֵי עֹנִי. 6 נתן שֵכָר צום אוֹבֵד [אבד], אוּן ווײַן צו די מר נפש. 7 זאָל ער שתה אוּן שכח זײַן ריש אוּן זײַן עמל מער נישט זכר. 8 פתח דײַן פֶּה פאַר דעם אִלֵּם, פאַר דעם דּין פוּן כּל בּני חלוֹף. 9 פתח דײַן פֶּה, שפט מיט צֶדֶק, אוּן דין דעם עָנִי אוּן דעם אביון. 01 אַן אֵשֶת-חַיִל ווער קען מצא? אוּן רחק פוּן פְּנִינִים איז איר מֶכֶר. 11 דאָס לֵב פוּן איר בּעל בטח זיך אויף איר, אוּן אים חסר נישט קיין שָלָל. 21 זי גמל אים טוֹב אוּן נישט רָע, כּל יְמֵי חיֶּיה. 31 זי דרש צֶמֶר אוּן פֵּשֶת, אוּן עשׂה מיט אירע חפץ כף. 41 זי איז אַזוי ווי די אניּות סוֹחֵר, פוּן דער רחוֹק ברענגט זי איר לֶחֶם. 51 אוּן זי קום ווען נאָך לָיְלָה, אוּן נתן שפּייז פאַר איר בּית [זען "בּית" ירמיהו (43)33-(13)03:13], אוּן די חֹק פאַר אירע נַעֲרֹת. 61 זי זמם אַ שָׂדֶה, אוּן לקח עס, פוּן דער פרי פוּן אירע כף נטע זי אַ כֶּרֶם. 71 זי חגר אָן מיט עֹז אירע מָתְנַיִם, אוּן זי אמץ אירע זרוֹעַ [זען זרוֹעַ ה' משיח, ישעיהו 1:35]. 81 זי טָעַם אַז איר סַחַר איז טוֹב; נישט כבה בּײַ לָיְלָה ווערט איר נֵר. 91 אירע ידים שלח זי צום כּישוֹר, אוּן אירע כף תמך דעם פֶלֶךְ. 02 איר כף פרשׂ זי צום עָנִי, אוּן אירע ידים שלך זי צום אביון. 12 זי האָט נישט ירא און איר בּית [זען "בּית" ירמיהו (43)33-(13)03:13] פון שֶלֶג, וואָרעם איר כּל בּית איז לבש אין שָנִי. 22 מַרְבַד עשׂה זי זיך, שֵש אוּן פורפל איז איר מלבוּש. 32 בּאַקאַנט אין די שְעָרים איז איר בּעל, ווען ער ישב [זען "ישב" הושע 5-4:3; זכריה 31-11:6] מיט די זקנים פוּן אֶרֶץ. 42 אַ סָדִין עשׂה זי אוּן מכר, אוּן חֲגוֹר נתן זי צו דעם כּנעני. 52 עֹז אוּן הדר איז איר מלבוּש, אוּן זי שׂחק פוּן יוֹם אחרוֹן. 62 איר פֶּה פּתח זי מיט חכמה, אוּן די תוֹרָה פוּן חֶסֶד איז אויף איר לשוֹן. 72 זי צפה נאָך דעם הליכה פוּן איר בּית, אוּן זי אכל [זען "אכל" בראשית 71:2; מָתַי 64:52; יחונן 3:3] נישט דאָס לֶחֶם פוּן עַצְלוּת. 82 אירע בָּנִים קום אוּן אָשַר זי, איר בּעל אוּן ער הלל זי: 92 רבּים בָּנוֹת האָבּן עשׂה חַיִל, אָבּער דוּ עלה זיי אַלע אריבּער. 03 חן איז שֶקֶר, אוּן יֳפִי איז הֶבֶל, אַן אִשָּה יראת ה', זי זאָל הלל ווערן. 13 נתן איר פוּן דער פרי פוּן אירע ידים, אוּן זאָלן אירע מעשים זי הלל אין די שְעָרִים.


... טעג איך טאָן נישט וועלן צו פאָרן ... - געאָפומאַדאַס\n... טעג איך טאָן נישט וועלן צו פאָרן ...\nנאָוועמבער, 2010 פרייַע צייַט / ינספּיראַציע, פּאָליטיק און דעמאָקראַסי\nא אָפּרוטעג, דיסקאַנעקטיד פון די Farmville טשיקאַנז, פון די טאַסקס וואָס קיינמאָל סוף, פון די גאַרלאַנדס וואָס מוזן זיין געהאנגען אויף די וואַנט ...\nכאָטש די פּאָליטיש קריזיס, מיר אַלע ווילן די שלעכט טעם צו לעסאָף פאָרן.\nכּמעט באַראָוד הונט. עס קוקט ווי איינער גערופן פידאָ, וואָס מיין ברודער האט אַוועק ווי אַ הונט, פֿאַר 8 יאר, כאָטש ער איז געווען אַ הור און ער איז געווען 13.\nדי אנדערע זייַט פון דער וועלט. אפֿשר מיין לעצטע יאַזדע צו דעם סיקלודיד אָרט אַז איך געדענקען זייער גוט בראָטן פלייש און ענוויאַבאַל קלימאַט. עס איז מאָדנע, די פאָטאָ פון דער געשיכטע "בלויז צוויי יאָר" איז רעכט אין דער זעלביקער פּאַרק.\nגיי זיי לייקט די הונט, שאָד אַז איר האָבן צו צוריקקומען עס מאָרגן.\nא קסנומקס חדשים פון די קו נאכגעגאנגען דורך אַ קאָנסטיטוטיאָנאַל סאַבסטיטושאַן, גאָרנישט איז נאָך קלאָר.\nאויב עס איז עפּעס גוט אַז מיר קענען געווינען פון דעם, עס איז אַז אַ באַטייַטיק ווונד איז געמאכט אין די צוויי-פּאַרטיי סיסטעם.\nאָבער נאָך געזען די עוואַלושאַן פון Farabundo Martí אין די 70 ס, עפּעס קען פּאַסירן ... עס האָט גענומען 10 יאָר צו פאַרייניקן ווי די קעגנשטעל איז געווען דאָרט, די ברייקינג פון די יידל מלחמה גענומען זיי אַ וואָך. אויף דער פאָטאָ, די אַלט מענטש פּיקס די אָפּפאַל פון דעם פּאַרק, וואָס גיט דעם רושם פון טאן עס בעסאָד פון די מיליטעריש געזען אין דער הינטערגרונט.\nדער פּאָליטיש קריזיס האט אַ יאָר פון דיוויזשאַנז, ביטרייאַלז און די פלי פון מענטשן וואָס זענען אויף דער זייַט פֿאַר פּריוואַט אינטערעסן. דאָס אויך ינשורז אַז דער קאָנטעקסט פון דער קו סיסיז צו זיין אַן אַנטשולדיקן צו זיין אין קעגנשטעל און אינטערעסן צו רעדוצירן ימפּיוניטי, קאָרופּציע און אנדערע (פילע) בייז ...\nניט ענלעך רעוואַלושאַנז אַז איך געזען אנדערש, די קאַטהאָליק קהילה מיינטיינינג אַ פאַרקערט פּאָזיציע און די לערערס 'פאַרבאַנד איז אַן עליטע מיט פילע אינטערעסן צו נעמען קעיר פון.\nעס איז אויך נייטיק צו געווינען די צוטרוי פון מענטשן וואס טאָן ניט געפינען חן אין די גראַפיטי אויף די ווענט און עקסטרעם פּאַסטשערז אָן פאָרשלאָג.\nפֿאַר בשעת ... די עסנוואַרג פון די טאָג איז אויב די קאָלאָנעל אַורעליאַנאָ ער קערט היים נאָך די נעערלאַנדיאַ פּאַקט.\nהינדל זופּ ... עס וועט זיין צייט צו דערהויבן די סאַבליים. איצט איך הנאה די באשעפענישן, טאָמער זיי וואַקסן אַרויף און איך טאָן ניט פאַרשטיין עס ביז רופן מיר זיידע.\nפֿריִערדיקע פּאָסטן«פֿריִערדיקע קסנומקס מאַגאַזינז אין די גומע סוויווע\nווייַטער פּאָסטן פאַסעבאָאָק: ווידיאס פֿאַר סערווייערזווייַטער »