געל היץ: ז, סימפּטאָמס, דיאַגנאָסיס, באַהאַנדלונג\nגעל היץ איז אַ לעבן-טרעטאַנינג וויראַל ינפעקטיאָוס קרענק וואָס איז טראַנסמיטטעד דורך מאַסקיטאָוז. עס אַקערז בלויז אין טראַפּיקאַל אפריקע און דרום אַמעריקע. אין שטרענג קאַסעס, געל היץ ענדס פאַטאַלי אין מער ווי יעדער אנדערע פאַל. פֿאַר דעם סיבה, אַ פאַרהיטנדיק וואַקצין קעגן די ינפעקציע איז זייער וויכטיק. ווען איר אַרייַן און פאַרלאָזן די מדינה, דאָס איז אפילו מאַנדאַטאָרי. דאָ איר קענען לייענען אַלץ איר דאַרפֿן צו וויסן וועגן געל היץ.\nגעל היץ: באַשרייַבונג\nגעל היץ איז געפֿירט דורך די געל היץ היץ ווירוס. עס איז געפֿירט דורך די בייַסן פון ינפעקטאַד מאַסקיטאָוז פון געל היץ (מצרי טיגער קאָמאַר, Aedes aegypti) טראַנספערד צו יומאַנז. די קרענק אַקערז בלויז פּערמאַנאַנטלי אין זיכער געגנטן פון דער וועלט. די זענען גערופֿן ענדעמיק געביטן פון געל היץ. זיי זענען לאָוקייטאַד אין טראַפּיקאַל אפריקע און דרום אַמעריקע. טראַוולערז מיט די צונעמען דעסטיניישאַן זאָל זיין זיכער צו קאָנטראָלירן אין שטייַגן אויב אַ וואַקסאַניישאַן פֿאַר געל היץ איז פארלאנגט. אזיע, אויסטראַליע, אייראָפּע און אָסעאַניאַ זענען דערווייַל גערעכנט ווי געל היץ פריי.\nטראַפּיקאַל רופאים באַריכט אַניואַלי וועגן 200.000 געל היץ חולאתן און 30,000 דעטס ווערלדווייד. בעערעך 90 פּראָצענט פון זיי זענען אין אפריקע. יעדער חשד, יעדער קראַנקייט און יעדער טויט פון געל היץ איז נאָוטאַפייאַבאַל. פונדעסטוועגן, די וועלט געזונט ארגאניזאציע (WHO) עסטאַמאַץ אַז עס איז אַ הויך מדרגה פון אַנריפּאָרטיד קאַסעס. דאָס מיינט אַז אפילו מער מענטשן באַקומען געל היץ, אָבער די קאַסעס זענען נישט רעפּאָרטעד אָדער ניט דערקענט ווי אַזאַ.\nעס זענען צוויי טייפּס פון געל היץ: די דזשונגלע געל היץ און אַז שטאָט געל היץ, די נאַמינג דעפּענדס אויף ווו און דורך וועמען איר זענט ינפעקטאַד. אָריגינאַללי, די רעזערוווואַר איז די פּאַטאַדזשאַן, דאָס איז די אַנימאַלס אין וואָס די ווירוסעס נאָרמאַלי וווינען און מערן, לעבעדיק אין די דזשאַנגגאַל מאַנגקיז. מאַסקיטאָוז אַריבערפירן די ווירוסעס פון איין מאַלפּע צו די אנדערע דאָרט. ווען מענטשן זענען אין די דזשאַנגגאַל, זיי ריזיקירן אויך צו זיין סטאַנגק און ינפעקטאַד. רעכט צו דער אָנהייב פון דעם מינים איז גערופֿן דזשאַנגגאַל געל היץ. דאָס אַפעקץ דער הויפּט יונג מענטשן, אַזאַ ווי וואַלד טוערס.\nאין קאַנטראַסט, די געל געל היץ. אין דעם פאַל, אַ מענטש וואָס ליידן פון געל היץ סטייז מיט אנדערע מענטשן. אויב די מאַסקיטאָוז פון די טרעגער זענען פאָרשטעלן, עס איז אַ געפאַר פון אַן עפּידעמיע. דאָס איז, דורך די מאַסקיטאָוז, די געל היץ איז פארשפרייט פון מענטש צו מענטש אין אַ ספּעציפיש געגנט.\nגעל היץ: סימפּטאָמס\nדי סימפּטאָמס פון געל היץ אַנטוויקלען וועגן 3-4 טעג נאָך ינפעקציע. דאָס מאָל וועט זיין ינגקיוביישאַן צייַט גערופֿן. געל היץ איז אין מילד לויף אין וועגן 85 פּראָצענט פון קאַסעס, וואָס בעערעך קאָראַספּאַנדז צו די סימפּטאָמס פון אַ פלו ינפעקציע. נאָך אַ ביסל טעג, די אַפעקטיד פילן בעסער און די אָפּזוך אַקערז. אין די רוען 15 פּראָצענט פון די קאַסעס, די קרענק איז זייער שווער. אין באַזונדער, אַן אָרגאַן דורכפאַל פון לעבער און ניר אַקערז. אין דעם ווייַטער קורס עס קען קומען אין דעם קאָנטעקסט פון אַ מולטי-אָרגאַן דורכפאַל צו בלידינג איבער די גוף. דערפֿאַר, די געל היץ איז גערעכנט צווישן די גרופּע פון העמאָררהאַגיק פיווערז (ווי געזונט ווי עבאָלאַ, לאַססאַ היץ, אאז"ו ו). בעערעך 50 צו 60 פּראָצענט פון מענטשן מיט דעם שטרענג פאָרעם שטאַרבן.\nוואָרענען! געל היץ איז נישט צו זיין צעמישט מיט דזשאָנדאַס. דזשאָנדאַס איז קאַלאָוקאַוואַל יעלאָוינג (יטערוס) פון די הויט און ייז רעכט צו אַ אויפגערודערט אַוטפלאָו פון בייל, פֿאַר בייַשפּיל אין העפּאַטיטיס (העפּאַטיטיס) אָדער טשאָלאַנגיטיס (אָנצינדונג פון בייל דאַקט). כאָטש דזשאָנדאַס קענען פּאַסירן מיט געל היץ, עס איז בלויז איינער פון די מעגלעך סימפּטאָמס.\nגרינג לויף (וועגן 85 פּראָצענט)\nפֿאַר וועגן דריי צו פיר טעג, פּאַטיענץ באַקלאָגנ זיך פון פלו-ווי סימפּטאָמס. די אַרייַננעמען:\nהיץ אַרויף צו 40 ° C\nשטרענג געשיכטע (וועגן 15 פּראָצענט)\nא שטרענג לויף קענען זיין געזען אין פילע קאַסעס צוויי קרענק פייזאַז, אין דער ערשטער פייז, אין דערצו צו די סימפּטאָמס פון אַ מילד לויף, די פאלגענדע סימפּטאָמס פון געל היץ קען אַנטוויקלען:\nוואַמאַטינג פון בייל\nשטאַרק דאָרשט און אָוווערכיטיד הויט אויף די פּנים און שטאַם ("רויט בינע")\nפּריקרע שלעכט אָטעם\nמילד דזשאָנדאַס (דזשאָנדאַס)\nקוועטשן פּראָדוקציע פון פּישעכץ\nדעם איז נאכגעגאנגען דורך אַ מעהאַלעך פון איין צו צוויי טעג בעשאַס וואָס די סימפּטאָמס פון געל היץ זענען נאָוטיסאַבלי פאַרקלענערן און דער פּאַציענט אלנגעשלאפן אַ פּלאַץ ("צייט פון רויק"). אין עטלעכע פּאַטיענץ, די קרענק איז איצט סטאַנדסטיל. אנדערע גיין אין די רגע פאַסע פון געל היץ. די הויפּט פאָקוס איז אויף שעדיקן צו די לעבער און קידניז (העפּאַטאָרענאַל סינדראָום, "געל בינע"). דאָס קען פירן צו די פאלגענדע סימפּטאָמס:\nקאַווע גראָונדס וואַמאַטינג, טאַררענע (מעלענאַ) אָדער בלאַדי שילשל\nבלידינג פון הויט און מיוקאַס מעמבראַנע\nיעלאָוינג פון די הויט (דזשאָנדאַס) רעכט צו אַקוטע לעבער דורכפאַל\nאָנווער פון הויך בלוט און פליסיק קענען אָנמאַכן קלאַפּ. די פּאַטיענץ האָבן אַ נידעריק בלוט דרוק. די דויפעק איז אָפט נידעריק אין געל היץ (בראַדיקאַרדיאַ).\nאַקוטע רענאַל דורכפאַל מיט שטארק רידוסט אָדער פעלן פּראָדוקציע פון פּישעכץ (אָליגוריאַ, אַניוריאַ)\nפעלן פון דיטאַקסיפיקיישאַן דורך די לעבער און קידניז פירט צו אַקיומיאַליישאַן פון טאַקסיק מעטאַבאַליק פּראָדוקטן אין די בלוט (טאָקסעמיאַ).\nנוראַלאַדזשיקאַל אַבנאָרמאַלאַטיז אַזאַ ווי רייד דיסאָרדערס, אַפּאַטי, קאַנוואַלשאַנז און באַוועגונג דיסאָרדערס\nטויט אויף די 6 צו 7 טאָג רעכט צו רענאַל דורכפאַל און סערקיאַלאַטאָרי ינסופפיסיענסי אָדער האַרץ דורכפאַל אויף די 10 צו 15 טאָג פון קראַנקייט.\nגעל היץ: ז און ריזיקירן סיבות\nדי געל היץ איז פֿון די געל היץ ווירוס געפֿירט. דער ווירוס געהערט ווי די קאַוסאַטיוו אַגענט פון טיקען-געטראגן ענסעפאַליטיס (TBE) אָדער דענגרע היץ צו די מין פון פלאַוויווירוסעס, די געל היץ היץ ווירוס איז טראַנסמיטטעד פון איין באַלעבאָס צו אנדערן דורך די ביס פון די מאַסקיטאָו פון געל היץ. א באַלעבאָס איז אַן אָרגאַניזם וועמענס סעלז דאַרפֿן די ווירוס צו מערן. די געל היץ היץ ווירוס איז געניצט דורך יומאַנז און מאַנגקיז ווי האָסץ. די מאַנגקיז זענען די נאַטירלעך רעזערוווואַר פון די ווירוס. פֿאַר פילע ייפּע מינים, ספּעציעל די אפריקאנער, ינפעקציע מיט די געל היץ ווירוס איז ומשעדלעך. נאָר ווען אַ קאָמאַר האָט אויפגענומען דעם ווירוס בעת דעם בלוט-מאָלצײַט פון א מאַלפּע און דערנאָך אריינשטעקן א מענטש, גייט דער ווירוס אריין אינעם מענטש.\nאויב אַ מענטש איז ינפעקטאַד, מאַסקיטאָוז קענען נעמען די ווירוס פון אים און אָנשטעקן אנדערע מענטשן. דאָס קען צינגל עפּידעמיקס. א דירעקט ינפעקציע פון מענטש צו מענטש, וואָס איז אָן די קאָמאַר ווי טראַנסמיטער, איז ניט מעגלעך, דעריבער, עס זענען בלויז אַ ריזיקירן פון ינפעקציע אויב די ינסעקץ זענען פאָרשטעלן.\nפאַרשפּרייטן פון די געל היץ היץ ווירוס אין דעם גוף\nווען די געל היץ היץ ווירוס גייט אריין די בלוט דורך די קאָמאַר ביס, עס ינקריסיז טכילעס אין די לימף נאָודז. דערנאָך עס ספּרעדז דורך די בלוט איבער דעם גוף. די מערסט וויכטיק ציל אָרגאַן פון די געל היץ ווירוס איז די לעבער וואָס איז דער הויפּט דאַמידזשד אין די קרענק. דאָס אויך דערקלערט אָפט די יעלאָוינג פון די הויט און ייז (דזשאָנדאַס). אין דערצו, די ווירוס ריטשאַז פאַרשידן אנדערע אָרגאַנס, אַזאַ ווי די קידניז, די מילץ, די ביין מאַרך און די מאַסאַלז. דער גוף פרובירט צו באַשיצן זיך קעגן דעם ווירוס און טראגט זיכער שליח סאַבסטאַנסיז (סיטאָקינעס). אָבער, אַנקאַנטראָולד פּראָדוקציע און מעלדונג קען פּאַסירן בעשאַס דעם פּראָצעס, סאַווירלי דאַמידזשינג דיין גוף און גרונט קייפל אָרגאַן דורכפאַל.\nגעל היץ: יגזאַמאַניישאַנז און דיאַגנאָסיס\nדי וועג צו דיאַגנאָסיס געל היץ זענען די רייזע געשיכטע (רייזע געשיכטע), היץ, בלידינג און יעלאָוינג פון די הויט. אויב דיין דאָקטער סאַספּעקץ געל געל היץ, ער יוזשאַוואַלי פרעגט פֿאַר דיין אַרומפאָרן געשיכטע, דאָס כולל צווישן די ווייַטערדיקע פֿראגן:\nהאָט איר לעצטנס געווען אין אן אנדער לאַנד? אויב אַזוי, אין וואָס?\nווען פּונקט געווען איר דאָרט?\nוואָס האָט איר טאָן דאָרט?\nדערצו, ער פרעגט דיין סימפּטאָמס, למשל:\nאיז דיין שטול טונקל בונט?\nאין דערצו, דיין דאָקטער וועט ונטערזוכן איר, למשל דורך פּאַלפּאַטינג דיין בויך, צו באַשליסן ינלאַרדזשמאַנט פון די לעבער אָדער מילץ. אין דערצו, ער נעמט בלוט אַוועק און האט עס יגזאַמאַנד. טיפּיש ענדערונגען אַזאַ ווי עלעוואַטעד לעבער וואַלועס, אַקיומיאַליישאַן פון טאַקסיק מעטאַבאַליק פּראָדוקטן און עפשער קאָואַגיאַליישאַן דיסאָרדערס.\nעס זענען צוויי פאַרשידענע מעטהאָדס דורך וואָס אַ געל היץ היץ ינפעקציע קענען זיין דיטעקטאַד. אין דער ערשטער צען טעג פון די קרענק אין אַ אַזוי-גערופֿן פּאָלימעראַסע קייט רעאַקציע (PCR) די גענעטיק מאַטעריאַל פון די געל היץ ווירוס אין די בלוט איז דיטעקטאַד. וועגן די פינפט טאָג פון די קרענק, דער פּאַציענט האט אַנטיבאַדי געשאפן קעגן די געל היץ ווירוס. די קענען אויך זיין וויזשוואַלייזד אין די בלוט (סעראָלאָגיקאַל דורכקוק).\nמאל עס איז שווער צו דיאַגנאָזירן געל היץ. דאָס איז דער הויפּט רעכט צו דער ונספּעסיפיק, פלו-ווי סימפּטאָמס אין די אָנהייב פון די קרענק. די בלידינג און אָרגאַן שעדיקן פון די רגע פאַסע קען אויך דערשייַנען אין אנדערע חולאתן. צו ויסטיילן פון געל היץ אַרייַננעמען: מאַלאַריאַ, טיפאָיד, עבאָלאַ אָדער לאַססאַ היץ און העפּאַטיטיס ב אָדער די.\nגעל היץ: באַהאַנדלונג\nדערווייַל עס איז קיין ספּעציפיש טעראַפּיע פֿאַר געל היץ. די קרענק קענען דעריבער בלויז סימפּטאַמאַטיק ווערן באהאנדלט. דעם מיטל טרעאַטינג בלויז די וואונדער פון די קרענק. די קאַוסאַטיווע געל היץ ווירוס, איר קענען נישט קעמפן. אפילו אַזוי גערופענע אַנטיוויראַל דרוגס טאָן ניט העלפן דאָ.\nאין ערשטער, די לאָססעס פון פליסיק זענען קאַמפּאַנסייטאַד מיט ינפיוזשאַנז, די היץ מיט מעדאַקיישאַן מיט היץ אַזאַ ווי פּאַראַסעטאַמאָל און עפשער שטיצט ברידינג. אין דערצו, די וויקאַנינג פון דעם אָרגאַניזם קענען פירן צו נאָך באַקטיריאַל ינפעקשאַנז. די זענען דעמאָלט באהאנדלט מיט אַנטיביאַטיקס.\nספּעציעל אויב די קרענק פּאַסיז אין די רגע פאַסע אין אַ שטרענג פאַל, פילע פּאַטיענץ אויף אינטענסיווע זאָרגן אַפּאַראַט זיין קערד פֿאַר. אין אַ ענדעמיק געגנט פון אַ געל היץ, ווען די מצרי טיגער קאָמאַר איז פאָרשטעלן, דער פּאַציענט מוזן זיין אפגעזונדערט. אין דעם קאַראַנטין ער קען נישט זיין סטאַנגק דורך מאַסקיטאָוז, אַזוי זיי קענען נישט אַריבערפירן די ווירוס צו אנדערע מענטשן.\nגעל היץ: וואַקסאַניישאַן\nווי צו פאַרמייַדן געל היץ מיט אַ וואַקצין, לייענען אין דעם אַרטיקל געל היץ וואַקסאַניישאַן.\nגעל היץ: לויף פון קרענק און פּראָגנאָסיס\nדי געל היץ אין מערהייט פון קאַסעס (וועגן 85 פּראָצענט) זענען מילד און איז נאָך עטלעכע טעג. אין עטלעכע פאלן (וועגן 15 פּראָצענט), עס קען אַנטוויקלען אַ גאָר שטרענג ביפאַסיק קורס, וואָס קילז מער ווי האַלב פון די קאַסעס. יענע וואָס בלייַבנ לעבן די קרענק יוזשאַוואַלי האָבן קיין סימפּטאָמס. עס איז געמיינט אַז דער פּאַציענט איז דעריבער ימיון קעגן געל היץ בעשאַס די לעבן רעכט צו די אַנטיבאָדיעס.\nפאַרמייַדן געל היץ\nווייַל עס איז קיין ספּעציפיש באַהאַנדלונג און געל היץ איז פּאַטענטשאַלי לעבן-טרעטאַנינג, וואַקסאַניישאַן איז זייער וויכטיק. עס איז מאַנדאַטאָרי פֿאַר פּאָזיציע און אַרויסגאַנג (און עפשער דורכפאָר) צו עטלעכע לענדער אין אפריקע און דרום אַמעריקע. בלויז אויב אַ גרויס טייל פון די באַפעלקערונג אין אַ געגנט איז וואַקסאַנייטיד קעגן געל היץ, קענען זיין פאַרשפּרייטן אַן עפּידעמיע.\nאין דערצו צו די וואַקסאַניישאַן זאָל אויך זיין שטעלן אויף די קאָמאַר אָפּטרייַביק. עס זאָל זיין אנגעוויזן אַז די מאַסקיטאָו פון געל היץ איז ביידע אַקטיוו בייַ נאַכט און טאָג. דעריבער, אַ שטענדיק שוץ איז נייטיק. בעשאַס דעם טאָג, דאָס איז אַטשיווד דורך ספּעציעל, טראָפּיקאַללי פּאַסיק קאָמאַר רעפּעללענץ ("רעפּעללענץ") און לאַנג, ליכט-קאָלירט קליידער. בייַ נאַכט, אַ ימפּרעגנייטאַד קאָמאַר נעץ פּראַטעקץ קעגן די בלאָאָדסוקקערס. פּרעווענטינג קאָמאַר ביטעס קאַנטריביוץ באטייטיק געל היץ און אנדערע טראַפּיקאַל חולאתן (מאַלאַריאַ, דענגע).


1 ׳‘ײ¼׳”ײ¸׳• ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳™ײ¸׳•׳�ײ¸׳� ׳ ׳₪ײ·׳§ ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ ׳�ײ´׳� ׳‘ײ¼ײ·׳™׳×ײ¼ײ¸׳�. ׳•ײ´׳™׳×ײ¶׳‘ ׳¢ײ·׳� ׳™ײ·׳“ ׳™ײ·׳�ײ¼ײ¸׳� 1 ׳‘ײ¼ײ·׳™׳•ײ¹׳� ׳”ײ·׳”׳•ײ¼׳� ׳™ײ¸׳¦ײ¸׳� ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ײ· ׳�ײ´׳� ׳”ײ·׳‘ײ¼ײ·׳™ײ´׳× ׳•ײ°׳™ײ¸׳©׳�ײ·׳‘ ׳¢ײ·׳�-׳™ײ·׳“ ׳”ײ·׳™ײ¼ײ¸׳�.\n2 ׳•׳�ײ´׳×׳›ײ¼ײ·׳ ײ¼ײ·׳©׳�׳• ׳�׳•ײ¸׳×ײµ׳”ײ¼ ׳›ײ¼ײ´׳ ׳©׳�ײµ׳� ׳¡ײ·׳’ײ¼ײ´׳™׳�ײµ׳�. ׳�ײ·׳™׳� ׳“ײ¼׳ ײ´׳¡ײ¼ײ·׳§ ׳ ײ´׳×ײ¼ײ¶׳‘ ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳‘ײ¼׳�ײ´׳�׳₪ײ¸׳�. ׳•׳›ײ»׳�ײ¼ײµ׳”ײ¼ ׳›ײ¼ײ´׳ ׳©׳�ײ¸׳� ׳§ײ¸׳�ײµ׳� ׳”׳•ײ¸׳� ׳¢ײ·׳� ׳¡׳₪ײ¸׳¨ ׳™ײ·׳�ײ¼ײ¸׳�. 2 ׳•ײ°׳”ײ´׳×ײ°׳§ײ·׳”ײ²׳�׳•ײ¼ ׳�ײµ׳�ײ¸׳™׳• ׳”ײ²׳�׳•ײ¹׳ ײ´׳™׳� ׳¨ײ·׳‘ײ¼ײ´׳™׳�, ׳¢ײ·׳“ ׳›ײ¼ײ´׳™ ׳¢ײ¸׳�ײ¸׳” ׳•ײ°׳™ײ¸׳©׳�ײ·׳‘ ׳‘ײ¼ײ¸׳�ײ³׳ ײ´׳™ײ¼ײ¸׳” ׳•ײ°׳›ײ¸׳� ׳”ײ¶׳”ײ¸׳�׳•ײ¹׳� ׳¢ײ¸׳�ײ·׳“ ׳¢ײ·׳� ׳—׳•ײ¹׳£ ׳”ײ·׳™ײ¼ײ¸׳�.\n3 ׳•׳¡ײ·׳’ײ¼ײ´׳™ ׳�׳�ײ·׳�ײ¼ײ¶׳� ׳”׳•ײ¸׳� ׳¢ײ·׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳‘ײ¼׳₪ײ¶׳�ײ¼ײ¸׳�׳×ײ¸׳� ׳•׳�ײ¸׳�ײ·׳¨: ׳”ײ¸׳� ׳ ׳₪ײ·׳§ ׳–ײ¸׳¨׳•ײ¹׳¢ײ¸׳� ׳�׳�ײ´׳–׳¨ײ·׳¢. 3 ׳•ײ°׳“ײ´׳‘ײ¼ײµ׳¨ ׳�ײ²׳�ײµ׳™׳”ײ¶׳� ׳”ײ·׳¨ײ°׳‘ײ¼ײµ׳” ׳‘ײ¼ײ´׳�ײ°׳©׳�ײ¸׳�ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳�ײ¸׳�ײ·׳¨: ׳”ײ´׳ ײ¼ײµ׳” ׳™ײ¸׳¦ײ¸׳� ׳”ײ·׳–ײ¼׳•ײ¹׳¨ײµ׳¢ײ· ׳�ײ´׳–ײ°׳¨ײ¹׳¢ײ·.\n4 ׳•׳›ײ·׳“ ׳–׳¨ײ·׳¢. ׳�ײ´׳™׳× ׳“ײ¼ײ·׳ ׳₪ײ·׳� ׳¢ײ·׳� ׳™ײ·׳“ ׳�׳•ײ¼׳¨׳—ײ¸׳�. ׳•׳�ײ¶׳×ײ·׳× ׳₪ײ¼ײ¸׳¨ײ·׳—׳×ײ¸׳� ׳•׳�ײ¶׳›ײ·׳�׳×ײµ׳”ײ¼. 4 ׳•ײ°׳›ײ·׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳–ײ¸׳¨ײ·׳¢, ׳™ײµ׳©׳� ׳©׳�ײ¶׳ ײ¸ײ¼׳₪ײ·׳� ׳¢ײ·׳�-׳™ײ·׳“ ׳”ײ·׳“ײ¼ײ¶׳¨ײ¶׳�ײ° ׳•ײ¼׳‘ײ¸׳� ׳¢׳•ײ¹׳£ ׳•ײ°׳�ײ¸׳›ײ·׳� ׳�׳•ײ¹׳×׳•ײ¹.\n5 ׳•ײ·׳�׳—׳¨ײµ׳ ײ¸׳� ׳ ׳₪ײ·׳� ׳¢ײ·׳� ׳©׳�׳•ײ¹׳¢ײ¸׳�. ׳�ײ·׳™׳›ײ¼ײ¸׳� ׳“׳�ײ·׳™׳×ײ¼ ׳”׳•ײ¸׳� ׳�ײ¶׳“׳¨ײ¸׳� ׳¡ײ·׳’ײ¼ײ´׳™׳�ײ¸׳�. ׳•׳‘ײ·׳¨ ׳©׳�ײ¸׳¢׳×ײµ׳”ײ¼ ׳©׳�׳•ײ·׳—. ׳�ײ´׳˜ײ¼ײ¹׳� ׳“ײ¼׳�ײ·׳™׳×ײ¼ ׳”׳•ײ¸׳� ׳¢׳•ײ¼׳�׳§ײ¸׳� ׳“׳�ײ·׳¨׳¢ײ¸׳�. 5 ׳•ײ°׳�ײ·׳—ײµ׳¨ ׳ ײ¸׳₪ײ·׳� ׳¢ײ·׳� ׳¡ײ¶׳�ײ·׳¢, ׳‘ײ¼ײ°׳�ײ¸׳§׳•ײ¹׳� ׳©׳�ײ¶׳�ײ¼ײ¹׳� ׳”ײ¸׳™ײ°׳×ײ¸׳” ׳�ײ²׳“ײ¸׳�ײ¸׳” ׳¨ײ·׳‘ײ¼ײ¸׳”; ׳•ײ¼׳�ײ´׳™ײ¼ײ¸׳“ ׳¦ײ¸׳�ײ·׳—, ׳�ײ´׳₪ײ¼ײ°׳ ײµ׳™ ׳©׳�ײ¶׳�ײ¼ײ¹׳� ׳”ײ¸׳™ײ¸׳” ׳¢ײ¹׳�ײ¶׳§ ׳�ײ¸׳�ײ²׳“ײ¸׳�ײ¸׳”.\n6 ׳›ײ¼ײ·׳“ ׳“ײ¼׳ ײ·׳— ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳©׳�ײ´׳�׳©׳�ײ¸׳�. ׳—ײ·׳�. ׳•׳�ײ´׳˜ײ¼ײ¹׳� ׳“ײ¼׳�ײ·׳™׳×ײ¼ ׳”׳•ײ¸׳� ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳¢ײ´׳§ײ¼ײ¸׳¨ײ¸׳�. ׳™׳‘ײ¶׳©׳�. 6 ׳�ײ·׳�ײ° ׳›ײ¼ײ°׳©׳�ײ¶׳–ײ¼ײ¸׳¨ײ°׳—ײ¸׳” ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¶׳�ײ¶׳©׳�, ׳ ײ´׳¦ײ°׳¨ײ·׳‘; ׳•ײ¼׳�ײ´׳›ײ¼ײµ׳™׳•ײ¸׳� ׳©׳�ײ¶׳�ײ¼ײ¹׳� ׳”ײ¸׳™ײ¸׳” ׳�׳•ײ¹ ׳©׳�ײ¹׳¨ײ¶׳©׳�, ׳”ײ´׳×ײ°׳™ײ·׳‘ײ¼ײµ׳©׳�.\n7 ׳•ײ·׳�׳—׳¨ײµ׳ ײ¸׳� ׳ ׳₪ײ·׳� ׳‘ײ¼ײµ׳™׳× ׳›ײ¼׳•ײ¼׳‘ײ¼ײµ׳�. ׳•ײ·׳¡׳�ײ¶׳§׳• ׳›ײ¼׳•ײ¼׳‘ײ¼ײµ׳� ׳•׳—ײ·׳ ׳§׳•ײ¼׳”׳™. 7 ׳•ײ°׳�ײ·׳—ײµ׳¨ ׳ ײ¸׳₪ײ·׳� ׳‘ײ¼ײµ׳™׳� ׳§׳•ײ¹׳¦ײ´׳™׳�; ׳•ײ°׳¢ײ¸׳�׳•ײ¼ ׳”ײ·׳§ײ¼׳•ײ¹׳¦ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳”ײ¶׳—ײ±׳ ײ´׳™׳§׳•ײ¼׳”׳•ײ¼.\n8 ׳•ײ·׳�׳—׳¨ײµ׳ ײ¸׳� ׳ ׳₪ײ·׳� ׳‘ײ¼׳�ײ·׳¨׳¢ײ¸׳� ׳˜ײ¸׳‘׳×ײ¸׳�. ׳•׳™ײ·׳”׳‘ ׳₪ײ¼ײµ׳�׳¨ײµ׳� ׳�ײ´׳™׳× ׳“ײ¼׳�ײ¸׳�׳�. ׳•׳�ײ´׳™׳× ׳“ײ¼ײ¶׳©׳�׳×ײ¼ײ´׳™׳�. ׳•׳�ײ´׳™׳× ׳“ײ¼ײ·׳×׳�ײ¸׳×ײ´׳™׳�. 8 ׳•ײ°׳�ײ·׳—ײµ׳¨ ׳ ײ¸׳₪ײ·׳� ׳¢ײ·׳� ׳�ײ²׳“ײ¸׳�ײ¸׳” ׳˜׳•ײ¹׳‘ײ¸׳” ׳•ײ°׳ ײ¸׳×ײ·׳� ׳₪ײ¼ײ°׳¨ײ´׳™ -- ׳–ײ¶׳” ׳₪ײ¼ײ´׳™ ׳�ײµ׳�ײ¸׳”, ׳–ײ¶׳” ׳₪ײ¼ײ´׳™ ׳©׳�ײ´׳©ײ¼׳�ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳–ײ¶׳” ׳₪ײ¼ײ´׳™ ׳©׳�ײ°׳�׳•ײ¹׳©׳�ײ´׳™׳�.\n9 ׳�ײ·׳� ׳“ײ¼׳�ײ´׳™׳× ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳�ײ´׳“׳ ײµ׳� ׳“׳ ײ´׳©׳�׳�ײ·׳¢. ׳ ײ´׳©׳�׳�ײ·׳¢. 9 ׳�ײ´׳™ ׳©׳�ײ¶׳™ײ¼ײµ׳©׳� ׳�׳•ײ¹ ׳�ײ¸׳–ײ°׳ ײ·׳™ײ´׳� ׳�ײ´׳©׳�ײ°׳�ײ¹׳¢ײ·, ׳™ײ´׳©׳�ײ°׳�ײ·׳¢.\n10 ׳•ײ·׳§׳¨ײ¶׳‘׳• ׳×ײ¼ײ·׳�׳�ײ´׳™׳“ײ¸׳•׳”׳™. ׳•׳�ײ¸׳�׳¨ײ´׳™׳� ׳�ײµ׳”ײ¼: ׳�׳�ײ¸׳ ײ¸׳� ׳‘׳₪ײ¶׳�ײ¼ײ¸׳�׳×ײ¸׳� ׳�׳�ײ·׳�ײ¼ײ¶׳� ׳�ײ·׳ ׳×ײ¼ ׳¢ײ·׳�׳”׳•ײ¹׳�. 10 ׳•ײ°׳ ײ´׳’ײ¼ײ°׳©׳�׳•ײ¼ ׳×ײ¼ײ·׳�ײ°׳�ײ´׳™׳“ײ¸׳™׳• ׳•ײ°׳�ײ¸׳�ײ°׳¨׳•ײ¼ ׳�׳•ײ¹: ׳�ײ·׳“ײ¼׳•ײ¼׳¢ײ· ׳‘ײ¼ײ´׳�ײ°׳©׳�ײ¸׳�ײ´׳™׳� ׳�ײ°׳“ײ·׳‘ײ¼ײµ׳¨ ׳�ײ·׳×ײ¼ײ¸׳” ׳�ײ²׳�ײµ׳™׳”ײ¶׳�?\n11 ׳”׳•ײ¼ ׳“ײµ׳™׳� ׳¢ײ²׳ ײ¸׳� ׳•׳�ײ¶׳�ײ·׳¨ ׳�׳”׳•ײ¹׳�: ׳“ײ¼ײ·׳�׳›׳•ײ¹׳� ׳”׳•ײ¼ ׳™ײ´׳”ײ´׳™׳‘ ׳�׳�ײ´׳“ײ¼ײ·׳¢ ׳�׳¨ײ¸׳–ײ¸׳� ׳“׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳©׳�׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳�. ׳�׳”ײ¸׳ ׳•ײ¹׳� ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳�ײ¸׳� ׳™ײ´׳”ײ´׳™׳‘. 11 ׳•ײ°׳”׳•ײ¼׳� ׳¢ײ¸׳ ײ¸׳” ׳•ײ°׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�ײ¸׳”ײ¶׳�: ׳›ײ¼ײ´׳™ ׳�ײ¸׳›ײ¶׳� ׳ ײ´׳×ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ¸׳“ײ·׳¢ײ·׳× ׳�ײ¶׳× ׳¡׳•ײ¹׳“ ׳�ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¸׳�ײ·׳™ײ´׳�, ׳�ײ·׳�ײ° ׳�ײ¸׳”ײ¶׳� ׳�ײ¹׳� ׳ ײ´׳×ײ¼ײ¸׳�;\n12 ׳�׳�ײ·׳� ׳’ײ¼ײµ׳™׳¨ ׳“ײ¼׳�ײ´׳™׳× ׳�ײµ׳”ײ¼. ׳ ײ´׳×ײ´׳™׳”ײ¶׳‘ ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳•׳ ײ´׳×׳™ײ·׳×ײ¼ײ·׳¨ ׳�ײµ׳”ײ¼. ׳•ײ·׳�׳�ײ·׳� ׳“ײ¼׳�ײ·׳™׳×ײ¼ ׳�ײµ׳”ײ¼. ׳•׳�ײ¸׳£ ׳”ײ¸׳• ׳“ײ¼׳�ײ´׳™׳× ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳ ײ´׳©׳�ײ´׳×ײ¼׳§ײ¶׳� ׳�ײ´׳ ײ¼ײµ׳”ײ¼. 12 ׳›ײ¼ײ´׳™ ׳�ײ´׳™ ׳©׳�ײ¶׳™ײ¼ײµ׳©׳� ׳�׳•ײ¹, ׳™ײ´׳ ײ¼ײ¸׳×ײµ׳� ׳�׳•ײ¹ ׳•ײ°׳™ײ·׳¢ײ°׳“ײ¼ײ¹׳£ ׳�׳•ײ¹; ׳•ײ¼׳�ײ´׳™ ׳©׳�ײ¶׳�ײµ׳™׳� ׳�׳•ײ¹, ׳’ײ¼ײ·׳� ׳�ײ·׳” ׳©ײ¼׳�ײ¶׳™ײ¼ײµ׳©׳� ׳�׳•ײ¹ ׳™ײ´׳�ײ¼ײ¸׳§ײ·׳— ׳�ײ´׳�ײ¼ײ¶׳ ײ¼׳•ײ¼.\n13 ׳�ײ´׳˜ײ¼ײ¹׳� ׳”ײ¸׳ ײ¸׳� ׳‘׳₪ײ¶׳�ײ¼ײ¸׳�׳×ײ¸׳� ׳�׳�ײ·׳�ײ¼ײ¶׳� ׳�׳ ײ¸׳� ׳¢ײ·׳�׳”׳•ײ¹׳�. ׳�ײ´׳˜ײ¼ײ¹׳� ׳“ײ¼׳—ײ¸׳–ײµ׳™׳� ׳•׳�ײ¸׳� ׳—ײ¸׳–ײµ׳™׳�. ׳•׳©׳�ײ¸׳�׳¢ײ´׳™׳� ׳•׳�ײ¸׳� ׳©׳�ײ¸׳�׳¢ײ´׳™׳� ׳•׳�ײ¸׳� ׳�ײ´׳¡׳×ײ¼ײ·׳›ײ¼׳�ײ´׳™׳�. 13 ׳�ײ´׳©ײ¼׳�׳•ײ¼׳� ׳›ײ¼ײ¸׳�ײ° ׳‘ײ¼ײ´׳�ײ°׳©׳�ײ¸׳�ײ´׳™׳� ׳�ײ°׳“ײ·׳‘ײ¼ײµ׳¨ ׳�ײ²׳ ײ´׳™ ׳�ײ²׳�ײµ׳™׳”ײ¶׳�; ׳›ײ¼ײ´׳™ ׳¨׳•ײ¹׳�ײ´׳™׳� ׳”ײµ׳� ׳•ײ°׳�ײµ׳™׳ ײ¸׳� ׳¨׳•ײ¹׳�ײ´׳™׳�, ׳•ײ°׳©׳�׳•ײ¹׳�ײ°׳¢ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳�ײµ׳™׳ ײ¸׳� ׳©׳�׳•ײ¹׳�ײ°׳¢ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳�ײµ׳™׳ ײ¸׳� ׳�ײ°׳‘ײ´׳™׳ ײ´׳™׳�.\n14 ׳•ײ·׳©׳�׳�ײ¸׳�ײ¸׳� ׳‘׳”׳•ײ¹׳� ׳ ׳‘ײ´׳™׳•ײ¼׳×ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳�ײµ׳©׳�ײ·׳¢׳™ײ¸׳� ׳“׳�ײ¶׳�ײ·׳¨: ׳“ײ¼׳©׳�ײ´׳�׳¢ײ¸׳� ׳×ײ´׳©׳�ײ´׳�׳¢׳•ײ¼׳� ׳•׳�ײ¸׳� ׳×ײ´׳¡׳×ײ¼ײ·׳›ײ¼׳�׳•ײ¼׳�. ׳•׳�ײ¶׳—׳–ײ¸׳� ׳×ײ¶׳—׳–׳•ײ¹׳� ׳•׳�ײ¸׳� ׳×ײ´׳“ײ¼׳¢׳•ײ¼׳�. 14 ׳•ײ¼׳�ײ´׳×ײ°׳�ײ·׳�ײ¼ײµ׳�׳× ׳‘ײ¼ײ¸׳”ײ¶׳� ׳ ײ°׳‘׳•ײ¼׳�ײ·׳× ׳™ײ°׳©׳�ײ·׳¢ײ°׳™ײ¸׳”׳•ײ¼ ׳©׳�ײ¶׳�ײ¸׳�ײ·׳¨: ׳©׳�ײ´׳�ײ°׳¢׳•ײ¼ ׳©׳�ײ¸׳�׳•ײ¹׳¢ײ· ׳•ײ°׳�ײ·׳� ׳×ײ¼ײ¸׳‘ײ´׳™׳ ׳•ײ¼, ׳•ײ¼׳¨ײ°׳�׳•ײ¼ ׳¨ײ¸׳�׳•ײ¹ ׳•ײ°׳�ײ·׳� ׳×ײ¼ײµ׳“ײ°׳¢׳•ײ¼;\n15 ׳�ײ´׳×׳¢ײ·׳‘ײ¼ײ´׳™ ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳’ײ¼ײµ׳™׳¨ ׳�ײ´׳‘ײ¼ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳¢ײ·׳�ײ¼ײ¸׳� ׳”ײ¸׳ ײ¸׳�. ׳•ײ¼׳‘ײ´׳�׳“׳ ײ·׳™׳”׳•ײ¹׳� ׳™ײ·׳§ײ¼ײ´׳™׳¨ײ¸׳�ײ´׳™׳× ׳©׳�׳�ײ·׳¢׳•. ׳•׳¢ײ·׳™׳ ײ·׳™׳”׳•ײ¹׳� ׳¢ײ·׳�ײ¼ײ¶׳¦׳•. ׳“ײ¼׳�ײ¸׳� ׳ ײ¶׳—׳–׳•ײ¹׳� ׳‘ײ¼׳¢ײ·׳™׳ ײ·׳™׳”׳•ײ¹׳�. ׳•׳ ײ´׳©׳�ײ´׳�׳¢׳•ײ¼׳� ׳‘ײ¼׳�ײ´׳“׳ ײ·׳™׳”׳•ײ¹׳�. ׳•׳ ײ´׳¡׳×ײ¼ײ·׳›ײ¼׳�׳•ײ¼׳� ׳‘ײ¼׳�ײ´׳‘ײ¼׳”׳•ײ¹׳�. ׳•׳ ײ´׳×ײ´׳₪ײ¼׳ ׳•ײ¹׳� ׳•׳�ײ·׳¡ײ¼ײ¶׳� ׳�ײ´׳ ײ¼׳•ײ¹׳�. 15 ׳›ײ¼ײ´׳™ ׳”ײ»׳©׳�ײ°׳�ײ·׳� ׳�ײµ׳‘ ׳”ײ¸׳¢ײ¸׳� ׳”ײ·׳–ײ¼ײ¶׳”, ׳•ײ¼׳‘ײ°׳�ײ¸׳–ײ°׳ ײµ׳™׳”ײ¶׳� ׳‘ײ¼ײ´׳›ײ°׳‘ײµ׳“׳•ײ¼׳× ׳©׳�ײ¸׳�ײ°׳¢׳•ײ¼, ׳•ײ°׳�ײ¶׳× ׳¢ײµ׳™׳ ײµ׳™׳”ײ¶׳� ׳¢ײ¸׳¦ײ°׳�׳•ײ¼, ׳₪ײ¼ײ¶׳� ׳™ײ´׳¨ײ°׳�׳•ײ¼ ׳‘ײ¼ײ°׳¢ײµ׳™׳ ײµ׳™׳”ײ¶׳� ׳•ײ°׳™ײ´׳©׳�ײ°׳�ײ°׳¢׳•ײ¼ ׳‘ײ¼ײ°׳�ײ¸׳–ײ°׳ ײµ׳™׳”ײ¶׳� ׳•ײ°׳™ײ¸׳‘ײ´׳™׳ ׳•ײ¼ ׳‘ײ¼ײ´׳�ײ°׳‘ײ¸׳‘ײ¸׳� ׳•ײ°׳™ײ¸׳©׳�׳•ײ¼׳‘׳•ײ¼, ׳•ײ·׳�ײ²׳¨ײ·׳₪ײ¼ײµ׳� ׳�׳•ײ¹׳×ײ¸׳�.\n16 ׳“ײ¼ײ´׳™׳�׳›׳•ײ¹׳� ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳˜׳•ײ¼׳‘ײ·׳™׳”ײµ׳™׳� ׳�׳¢ײ·׳™׳ ײ·׳™׳›ײ¼׳•ײ¹׳� ׳“ײ¼׳—ײ¸׳–׳™ײ¸׳�. ׳•׳�ײ´׳�׳“׳ ײ·׳™׳›ײ¼׳•ײ¹׳� ׳“ײ¼׳©׳�ײ¸׳�׳¢ײ¸׳�. 16 ׳•ײ·׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳�ײ¸׳›ײ¶׳�, ׳�ײ·׳©׳�ײ°׳¨ײµ׳™ ׳¢ײµ׳™׳ ײµ׳™׳›ײ¶׳� ׳”ײ¸׳¨׳•ײ¹׳�׳•ײ¹׳× ׳•ײ°׳�ײ¸׳–ײ°׳ ײµ׳™׳›ײ¶׳� ׳”ײ·׳©ײ¼׳�׳•ײ¹׳�ײ°׳¢׳•ײ¹׳×;\n17 ׳�ײ¸׳�ײµ׳™׳� ׳’ײ¼ײµ׳™׳¨ ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�׳ ײ¸׳� ׳�׳›׳•ײ¹׳�: ׳“ײ¼׳¡ײ·׳’ײ¼ײ´׳™׳�ײµ׳� ׳ ׳‘ײ´׳™ײ¼ײµ׳� ׳•׳–ײ·׳“ײ¼ײ´׳™׳§ײµ׳� ׳�ײ´׳×׳¨ײ·׳’׳¨ײ·׳’׳• ׳“ײ¼׳ ײ¶׳—׳–׳•ײ¹׳� ׳�ײ´׳“ײ¼ײ¶׳� ׳“ײ¼׳—ײ¸׳–ײµ׳™׳� ׳�׳ ׳×ײ¼׳•ײ¹׳� ׳•׳�ײ¸׳� ׳—ײ²׳–ײ¸׳•. ׳•ײ·׳�׳�ײ´׳©׳�׳�ײ·׳¢ ׳�ײ´׳“ײ¼ײ¶׳� ׳“ײ¼׳©׳�ײ¸׳�׳¢ײ´׳™׳� ׳�׳ ׳×ײ¼׳•ײ¹׳� ׳•׳�ײ¸׳� ׳©׳�׳�ײ·׳¢׳•. 17 ׳›ײ¼ײ´׳™ ׳�ײ¸׳�ײµ׳� ׳�׳•ײ¹׳�ײµ׳¨ ׳�ײ²׳ ײ´׳™ ׳�ײ¸׳›ײ¶׳�, ׳©׳�ײ¶׳ ײ¼ײ°׳‘ײ´׳™׳�ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳¦ײ·׳“ײ¼ײ´׳™׳§ײ´׳™׳� ׳¨ײ·׳‘ײ¼ײ´׳™׳� ׳ ײ´׳›ײ°׳¡ײ°׳₪׳•ײ¼ ׳�ײ´׳¨ײ°׳�׳•ײ¹׳× ׳�ײ¶׳× ׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳�ײ·׳×ײ¼ײ¶׳� ׳¨׳•ײ¹׳�ײ´׳™׳�, ׳•ײ°׳�ײ¹׳� ׳¨ײ¸׳�׳•ײ¼; ׳•ײ°׳�ײ´׳©׳�ײ°׳�ײ¹׳¢ײ· ׳�ײ¶׳× ׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳�ײ·׳×ײ¼ײ¶׳� ׳©׳�׳•ײ¹׳�ײ°׳¢ײ´׳™׳�, ׳•ײ°׳�ײ¹׳� ׳©׳�ײ¸׳�ײ°׳¢׳•ײ¼.\n׳₪׳©׳¨ ׳�׳©׳� ׳”׳–׳•׳¨׳¢\n18 ׳�ײ·׳ ׳×ײ¼׳•ײ¹׳� ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳©׳�׳�ײ·׳¢׳• ׳�ײ·׳×׳�ײ¸׳� ׳“׳–ײ·׳¨׳¢ײ¸׳�. 18 ׳�ײ²׳‘ײ¸׳� ׳�ײ·׳×ײ¼ײ¶׳� ׳©׳�ײ´׳�ײ°׳¢׳•ײ¼ ׳�ײ¶׳× ׳�ײ°׳©׳�ײ·׳� ׳”ײ·׳–ײ¼ײ¶׳¨ײ·׳¢.\n19 ׳›ײ¼ײ¹׳� ׳“ײ¼׳©׳�ײ¸׳�ײ·׳¢ ׳�ײ´׳�׳×ײ¸׳� ׳“׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײ¸׳� ׳•׳�ײ¸׳� ׳�ײ´׳¡׳×ײ¼ײ·׳›ײ¼ײ·׳� ׳‘ײ¼ײ¸׳”ײ¼. ׳�ײ¸׳×ײµ׳� ׳‘ײ´׳™׳©׳�ײ¸׳� ׳•׳—ײ¸׳˜ײµ׳£ ׳�ײ´׳�׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳–׳¨ײ´׳™׳¢ײ¸׳� ׳‘׳�ײ´׳‘ײ¼ײµ׳”ײ¼. ׳”ײ¸׳ ײ¸׳• ׳”׳•ײ¼ ׳“ײ¼׳¢ײ·׳� ׳™ײ·׳“ ׳�׳•ײ¼׳¨׳—ײ¸׳� ׳�ײ´׳–׳“ײ¼׳¨ײ·׳¢. 19 ׳›ײ¼ײ¸׳� ׳”ײ·׳©ײ¼׳�׳•ײ¹׳�ײµ׳¢ײ· ׳�ײ¶׳× ׳“ײ¼ײ°׳‘ײ·׳¨ ׳”ײ·׳�ײ¼ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳•ײ°׳�ײµ׳™׳ ײ¶׳ ײ¼׳•ײ¼ ׳�ײµ׳‘ײ´׳™׳� ׳�׳•ײ¹׳×׳•ײ¹, ׳‘ײ¼ײ¸׳� ׳”ײ¸׳¨ײ¸׳¢ ׳•ײ°׳—׳•ײ¹׳˜ײµ׳£ ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳“ײ¼ײ¸׳‘ײ¸׳¨ ׳©ײ¼׳�ײ¶׳ ײ¼ײ´׳–ײ°׳¨ײ¸׳¢ ׳‘ײ¼ײ´׳�ײ°׳‘ײ¸׳‘׳•ײ¹ -- ׳–ײ¶׳”׳•ײ¼ ׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳ ײ´׳–ײ°׳¨ײ·׳¢ ׳¢ײ·׳�-׳™ײ·׳“ ׳”ײ·׳“ײ¼ײ¶׳¨ײ¶׳�ײ°.\n20 ׳”ײ¸׳• ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳“ײ¼׳¢ײ·׳� ׳©׳�׳•ײ¹׳¢ײ¸׳� ׳�ײ´׳–׳“ײ¼׳¨ײ·׳¢. ׳”ײ¸׳• ׳”׳•ײ¼. ׳“ײ¼׳©׳�ײ¸׳�ײ·׳¢ ׳�ײ´׳�׳×ײ¸׳�. ׳•׳‘ײ·׳¨ ׳©׳�ײ¸׳¢׳×ײµ׳”ײ¼ ׳‘ײ¼׳—ײ·׳“׳•ײ¼׳×ײ¸׳� ׳�׳§ײ·׳‘ײ¼ײ¶׳� ׳�ײ¸׳”ײ¼. 20 ׳•ײ·׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳ ײ´׳–ײ°׳¨ײ·׳¢ ׳¢ײ·׳� ׳”ײ·׳¡ײ¼ײ¶׳�ײ·׳¢, ׳”׳•ײ¼׳� ׳”ײ·׳©ײ¼׳�׳•ײ¹׳�ײµ׳¢ײ· ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳“ײ¼ײ¸׳‘ײ¸׳¨ ׳•ײ¼׳�ײ´׳™ײ¼ײ¸׳“ ׳�ײ°׳§ײ·׳‘ײ¼ײµ׳� ׳�׳•ײ¹׳×׳•ײ¹ ׳‘ײ¼ײ°׳©׳‚ײ´׳�ײ°׳—ײ¸׳”,\n21 ׳�ײ·׳™׳×ײ¼ ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳¢ײ´׳§ײ¼ײ¸׳¨ײ¸׳� ׳‘ײ¸׳”ײ¼. ׳�ײ¶׳�ײ¼ײ¸׳� ׳“׳–ײ·׳‘׳ ײ¸׳� ׳”׳•ײ¼. ׳•׳�ײ¸׳� ׳“ײ·׳”ײ²׳•ײ¸׳� ׳�׳•ײ¼׳�׳¦ײ¸׳ ײ¸׳� ׳�ײ¸׳• ׳¨׳“׳•ײ¼׳₪׳™ײ¸׳� ׳�ײ´׳˜ײ¼ײ¹׳� ׳�ײ´׳�׳×ײ¸׳�. ׳¢ײ²׳’ײ·׳� ׳�ײ´׳×׳›ײ¼׳©׳�ײ¶׳�. 21 ׳�ײ·׳�ײ° ׳�ײµ׳™׳� ׳�׳•ײ¹ ׳©׳�ײ¹׳¨ײ¶׳©׳� ׳‘ײ¼׳•ײ¹, ׳�ײ¶׳�ײ¼ײ¸׳� ׳–ײ°׳�ײ·׳ ײ¼ײ´׳™ ׳”׳•ײ¼׳�; ׳•ײ¼׳‘ײ´׳”ײ°׳™׳•ײ¹׳× ׳¦ײ¸׳¨ײ¸׳” ׳�׳•ײ¹ ׳¨ײ°׳“ײ´׳™׳₪ײ¸׳” ׳‘ײ¼ײ´׳’ײ°׳�ײ·׳� ׳”ײ·׳“ײ¼ײ¸׳‘ײ¸׳¨, ׳�ײ·׳”ײµ׳¨ ׳™ײ´׳›ײ¼ײ¸׳©׳�ײµ׳�.\n22 ׳”ײ¸׳• ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳“ײ¼׳‘ײµ׳™׳× ׳›ײ¼׳•ײ¼׳‘ײ¼ײµ׳� ׳�ײ´׳–׳“ײ¼׳¨ײ·׳¢. ׳”ײ¸׳� ׳”׳•ײ¼. ׳“ײ¼׳©׳�ײ¸׳�ײ·׳¢ ׳�ײ´׳�׳×ײ¸׳�. ׳•׳¨ײ¶׳ ׳™ײ¸׳� ׳“׳¢ײ¸׳�׳�ײ¸׳� ׳”ײ¸׳ ײ¸׳� ׳•׳˜׳•ײ¼׳¢׳™ײ·׳™ ׳“ײ¼׳¢׳•ײ¼׳×׳¨ײ¸׳� ׳—ײ¸׳ ׳§ײ´׳™׳� ׳�ײ¸׳”ײ¼ ׳�׳�ײ´׳�׳×ײ¸׳�. ׳•ײ·׳“׳�ײ¸׳� ׳₪ײµ׳�׳¨ײµ׳� ׳”ײ¸׳•׳™ײ¸׳�. 22 ׳•ײ·׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳ ײ´׳–ײ°׳¨ײ·׳¢ ׳‘ײ¼ײµ׳™׳� ׳§׳•ײ¹׳¦ײ´׳™׳�, ׳”׳•ײ¼׳� ׳”ײ·׳©ײ¼׳�׳•ײ¹׳�ײµ׳¢ײ· ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳“ײ¼ײ¸׳‘ײ¸׳¨; ׳•ײ°׳“ײ·׳�ײ²׳’ײ·׳× ׳”ײ¸׳¢׳•ײ¹׳�ײ¸׳� ׳”ײ·׳–ײ¼ײ¶׳” ׳•ײ¼ײ·׳�ײ·׳“ײ¼׳•ײ¼׳—ײµ׳™ ׳”ײ¸׳¢ײ¹׳©׳�ײ¶׳¨ ׳—׳•ײ¹׳ ײ°׳§ײ´׳™׳� ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳“ײ¼ײ¸׳‘ײ¸׳¨ ׳•ײ¼׳‘ײ°׳�ײ´׳™ ׳₪ײ¼ײ°׳¨ײ´׳™ ׳™ײ´׳”ײ°׳™ײ¶׳”.\n23 ׳”ײ¸׳• ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳“ײ¼׳¢ײ·׳� ׳�ײ·׳¨׳¢ײ¸׳� ׳˜ײ¸׳‘׳×ײ¸׳� ׳�ײ´׳–׳“ײ¼׳¨ײ·׳¢. ׳”ײ¸׳• ׳”׳•ײ¼. ׳“ײ¼׳©׳�ײ¸׳�ײ·׳¢ ׳�ײ´׳�ײ¼ײ·׳×׳™ ׳•׳�ײ´׳¡׳×ײ¼ײ·׳›ײ¼ײ·׳� ׳•׳™ײ¸׳”ײµ׳‘ ׳₪ײ¼ײµ׳�׳¨ײµ׳�. ׳•׳¢ײ¸׳‘ײµ׳“ ׳�ײ´׳™׳× ׳“ײ¼ײ·׳�ײ¸׳�׳� ׳•׳�ײ´׳™׳× ׳“ײ¼ײ´׳©׳�׳×ײ¼ײ´׳™׳� ׳•׳�ײ´׳™׳× ׳“ײ¼ײ·׳×׳�ײ¸׳×ײ´׳™׳�. 23 ׳•ײ·׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳ ײ´׳–ײ°׳¨ײ·׳¢ ׳¢ײ·׳� ׳�ײ²׳“ײ¸׳�ײ¸׳” ׳˜׳•ײ¹׳‘ײ¸׳”, ׳”׳•ײ¼׳� ׳”ײ·׳©ײ¼׳�׳•ײ¹׳�ײµ׳¢ײ· ׳�ײ¶׳× ׳“ײ¼ײ°׳‘ײ¸׳¨ײ´׳™ ׳•ײ¼׳�ײµ׳‘ײ´׳™׳�, ׳•ײ°׳ ׳•ײ¹׳×ײµ׳� ׳₪ײ¼ײ°׳¨ײ´׳™ ׳•ײ°׳¢׳•ײ¹׳©׳‚ײ¶׳” -- ׳–ײ¶׳” ׳₪ײ¼ײ´׳™ ׳�ײµ׳�ײ¸׳”, ׳–ײ¶׳” ׳₪ײ¼ײ´׳™ ׳©׳�ײ´׳©ײ¼׳�ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳–ײ¶׳” ׳₪ײ¼ײ´׳™ ׳©׳�ײ°׳�׳•ײ¹׳©׳�ײ´׳™׳�.\n׳�׳©׳� ׳”׳—׳™׳˜׳™׳� ׳•׳”׳¢׳©׳‘׳™׳� ׳”׳¨׳¢׳™׳�\n24 ׳�׳—׳¨ײµ׳ ײ¸׳� ׳�ײ·׳×׳�ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳×ײ¼ײ¶׳� ׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳•׳�ײ¶׳�ײ·׳¨: ׳“ײ¼ײ¸׳�׳™ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳©׳�׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳� ׳�׳’ײ·׳‘׳¨ײ¸׳� ׳“ײ·׳–׳¨ײ·׳¢ ׳–ײ·׳¨׳¢ײ¸׳� ׳˜ײ¸׳‘ײ¸׳� ׳‘ײ·׳§׳¨ײ´׳™׳×ײµ׳”ײ¼. 24 ׳�ײ¸׳©׳�ײ¸׳� ׳�ײ·׳—ײµ׳¨ ׳”ײ´׳�ײ°׳©׳�ײ´׳™׳� ׳�ײ¸׳”ײ¶׳� ׳•ײ°׳�ײ¸׳�ײ·׳¨: ׳“ײ¼׳•ײ¹׳�ײ¸׳” ׳�ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¸׳�ײ·׳™ײ´׳� ׳�ײ°׳�ײ´׳™׳©׳� ׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳–ײ¸׳¨ײ·׳¢ ׳–ײ¶׳¨ײ·׳¢ ׳˜׳•ײ¹׳‘ ׳‘ײ¼ײ°׳©׳‚ײ¸׳“ײµ׳”׳•ײ¼.\n25 ׳•׳›ײ·׳“ ׳“ײ¼׳�ײ¶׳›׳• ׳�׳ ײ¸׳©׳�ײ¸׳�. ׳�ײ¶׳×ײ¸׳� ׳‘׳¢ײ¶׳�׳“ײ¼׳‘ײ¸׳‘ײµ׳”ײ¼. ׳•ײ·׳–׳¨ײ·׳¢ ׳–ײ´׳™׳–ײ¸׳ ײµ׳� ׳‘ײ·׳™׳ ײ¸׳× ׳—ײ´׳˜ײ¼ײµ׳� ׳•׳�ײ¶׳–ײ·׳�. 25 ׳•ײ°׳›ײ·׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳™ײ¸׳©׳�ײ°׳ ׳•ײ¼ ׳”ײ¸׳�ײ²׳ ײ¸׳©׳�ײ´׳™׳�, ׳‘ײ¼ײ¸׳� ׳�׳•ײ¹׳™ײ°׳‘׳•ײ¹ ׳•ײ°׳–ײ¸׳¨ײ·׳¢ ׳–׳•ײ¼׳ ײ´׳™׳� ׳‘ײ¼ײµ׳™׳� ׳”ײ·׳—ײ´׳˜ײ¼ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳”ײ¸׳�ײ·׳�ײ°.\n26 ׳›ײ¼ײ·׳“ ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳™ײ´׳¢ײ¸׳� ׳¢ײ´׳¡׳‘ײ¼ײ¸׳� ׳•ײ·׳¢ײ²׳‘ײ·׳“ ׳₪ײ¼ײµ׳�׳¨ײµ׳�. ׳”ײ¸׳™׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳�ײ´׳×ײ´׳—׳–ײ´׳™׳• ׳�ײ¸׳£ ׳–ײ´׳™׳–ײ¸׳ ײµ׳�. 26 ׳�ײ²׳‘ײ¸׳� ׳›ײ¼ײ°׳©׳�ײ¶׳¦ײ¼ײ¸׳�ײ·׳— ׳”ײ·׳’ײ¼ײ´׳‘ײ°׳¢׳•ײ¹׳� ׳•ײ°׳¢ײ¸׳©׳‚ײ¸׳” ׳₪ײ¼ײ°׳¨ײ´׳™, ׳�ײ¸׳– ׳ ײ´׳¨ײ°׳�׳•ײ¼ ׳’ײ¼ײ·׳� ׳”ײ·׳–ײ¼׳•ײ¼׳ ײ´׳™׳�.\n27 ׳•ײ·׳§׳¨ײ¶׳‘׳• ׳¢ײ·׳‘׳“ײ¼ײ¸׳•׳”׳™ ׳“ײ¼׳�ײ¸׳¨ײµ׳� ׳‘ײ·׳™׳×ײ¼ײ¸׳�. ׳•׳�ײ¶׳�ײ·׳¨׳• ׳�ײµ׳”ײ¼: ׳�ײ¸׳¨ײ·׳�. ׳�ײ¸׳� ׳”ײ¸׳� ׳–ײ·׳¨׳¢ײ¸׳� ׳˜ײ¸׳‘ײ¸׳� ׳–׳¨ײ·׳¢׳×ײ¼ ׳‘ײ¼ײ·׳§׳¨ײ´׳™׳×ײ¸׳�. ׳�ײ´׳� ׳�ײ·׳™׳�ײ¶׳›ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ´׳™׳× ׳‘ײ¼ײµ׳”ײ¼ ׳–ײ´׳™׳–ײ¸׳ ײµ׳�. 27 ׳•ײ°׳ ײ´׳’ײ¼ײ°׳©׳�׳•ײ¼ ׳¢ײ·׳‘ײ°׳“ײµ׳™ ׳‘ײ¼ײ·׳¢ײ·׳�-׳”ײ·׳‘ײ¼ײ·׳™ײ´׳× ׳•ײ°׳�ײ¸׳�ײ°׳¨׳•ײ¼ ׳�׳•ײ¹: ׳�ײ²׳“׳•ײ¹׳ ײµ׳™׳ ׳•ײ¼, ׳”ײ·׳�ײ´׳� ׳�ײ¹׳� ׳–ײ¶׳¨ײ·׳¢ ׳˜׳•ײ¹׳‘ ׳–ײ¸׳¨ײ·׳¢ײ°׳×ײ¼ײ¸ ׳‘ײ¼ײ°׳©׳‚ײ¸׳“ײ°׳�ײ¸? ׳�ײ´׳ ײ¼ײ·׳™ײ´׳� ׳™ײµ׳©׳� ׳‘ײ¼׳•ײ¹ ׳–׳•ײ¼׳ ײ´׳™׳�?\n28 ׳”׳•ײ¼ ׳“ײµ׳™׳� ׳�ײ¶׳�ײ·׳¨ ׳�׳”׳•ײ¹׳�: ׳’ײ¼ײ·׳‘׳¨ײ¸׳� ׳‘׳¢ײ¶׳�׳“ײ¼׳‘ײ¸׳‘ײ¸׳� ׳¢ײ²׳‘ײ·׳“ ׳”ײ¸׳“ײµ׳�. ׳�ײ¸׳�׳¨ײ´׳™׳� ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳¢ײ·׳‘׳“ײ¼ײ¸׳•׳”׳™: ׳¦ײ¸׳‘ײµ׳� ׳�ײ·׳ ׳×ײ¼ ׳ ײµ׳�׳–ײ·׳� ׳ ׳’ײ·׳‘ײ¼ײ¶׳� ׳�ײ´׳ ײ¼׳•ײ¹׳�. 28 ׳•ײ°׳”׳•ײ¼׳� ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�ײ¸׳”ײ¶׳�: ׳�ײ´׳™׳©׳� ׳�׳•ײ¹׳™ײµ׳‘ ׳¢ײ¸׳©׳‚ײ¸׳” ׳–ײ¹׳�׳×. ׳�ײ¸׳�ײ°׳¨׳•ײ¼ ׳�׳•ײ¹ ׳¢ײ²׳‘ײ¸׳“ײ¸׳™׳•: ׳¨׳•ײ¹׳¦ײ¶׳” ׳�ײ·׳×ײ¼ײ¸׳” ׳©׳�ײ¶׳ ײ¼ײµ׳�ײµ׳�ײ° ׳•ײ¼׳ ײ°׳�ײ·׳§ײ¼ײµ׳˜ ׳�׳•ײ¹׳×ײ¸׳�?\n29 ׳”׳•ײ¼ ׳“ײµ׳™׳� ׳�ײ¶׳�ײ·׳¨ ׳�׳”׳•ײ¹׳�: ׳“ײ¼ײ·׳�׳�ײ¸׳� ׳›ײ·׳“ ׳�׳’ײ·׳‘ײ¼ײµ׳™׳� ׳�׳ ׳×ײ¼׳•ײ¹׳� ׳–ײ´׳™׳–ײ¸׳ ײµ׳� ׳×ײ´׳¢ײ´׳§׳¨׳•ײ¼׳� ׳¢ײ·׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳�ײ¸׳£ ׳—ײ´׳˜ײ¼ײµ׳�. 29 ׳�ײ·׳�ײ° ׳”׳•ײ¼׳� ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�ײ¸׳”ײ¶׳�: ׳©׳�ײ¶׳�ײ¼ײ¸׳� ׳‘ײ¼ײ°׳¢ײµ׳× ׳©׳�ײ¶׳×ײ¼ײ°׳�ײ·׳§ײ¼ײ°׳˜׳•ײ¼ ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳–ײ¼׳•ײ¼׳ ײ´׳™׳� ׳×ײ¼ײ·׳¢ײ·׳§ײ°׳¨׳•ײ¼ ׳¢ײ´׳�ײ¼ײ¸׳”ײ¶׳� ׳’ײ¼ײ·׳� ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳—ײ´׳˜ײ¼ײ´׳™׳�.\n30 ׳©׳�׳‘׳•ײ¹׳§׳• ׳¨ײ¸׳‘ײµ׳™׳� ׳×ײ¼׳¨ײ·׳™׳”׳•ײ¹׳� ׳�ײ·׳›׳—׳“ײ¸׳� ׳¢ײ²׳“ײ·׳�ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ·׳—ײ²׳¦ײ¸׳“ײ¸׳�. ׳•ײ·׳‘׳–ײ·׳‘׳ ײ¸׳� ׳“ײ·׳—ײ²׳¦ײ¸׳“ײ¸׳� ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�׳ ײ¸׳� ׳�׳—ײ¸׳¦׳•ײ¹׳“ײµ׳�: ׳’ײ¼ײ·׳‘ײ¼ײ¸׳• ׳�׳•ײ¼׳§׳“ײ·׳� ׳–ײ´׳™׳–ײ¸׳ ײµ׳� ׳•׳�ײ·׳¡ײ¼׳•ײ¹׳¨׳• ׳�ײ´׳ ײ¼׳•ײ¹׳� ׳�ײµ׳�׳¡ײ¸׳¨׳™ײ¸׳×ײ¸׳� ׳“׳ ײµ׳�׳§׳“ײ¼׳•ײ¼׳�. ׳—ײ´׳˜ײ¼ײµ׳� ׳“ײµ׳™׳� ׳›ײ¼ײ·׳ ײ¼ײ¶׳©׳�׳• ׳�ײ´׳ ײ¼ײµ׳™׳� ׳�׳�ײ¸׳•׳¦׳¨ײ·׳™. 30 ׳”ײ·׳ ײ¼ײ´׳™׳—׳•ײ¼ ׳�ײ´׳©׳�ײ°׳ ײµ׳™׳”ײ¶׳� ׳�ײ´׳’ײ°׳“ײ¹׳� ׳™ײ·׳—ײ·׳“ ׳¢ײ·׳“ ׳”ײ·׳§ײ¼ײ¸׳¦ײ´׳™׳¨, ׳•ײ¼׳‘ײ°׳¢ײµ׳× ׳”ײ·׳§ײ¼ײ¸׳¦ײ´׳™׳¨ ׳�ײ¹׳�ײ·׳¨ ׳�ײ·׳§ײ¼׳•ײ¹׳¦ײ°׳¨ײ´׳™׳�: ׳�ײ·׳§ײ¼ײ°׳˜׳•ײ¼ ׳×ײ¼ײ°׳—ײ´׳�ײ¼ײ¸׳” ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳–ײ¼׳•ײ¼׳ ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳§ײ´׳©׳�ײ°׳¨׳•ײ¼ ׳�׳•ײ¹׳×ײ¸׳� ׳¦ײ°׳¨׳•ײ¹׳¨׳•ײ¹׳× ׳›ײ¼ײ°׳“ײµ׳™ ׳�ײ°׳©׳‚ײ¸׳¨ײ°׳₪ײ¸׳�, ׳�ײ²׳‘ײ¸׳� ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳—ײ´׳˜ײ¼ײ´׳™׳� ׳�ײ´׳¡ײ°׳₪׳•ײ¼ ׳�ײ·׳�ײ²׳¡ײ¸׳�ײ·׳™.\n׳�׳©׳�׳™׳� ׳¢׳� ׳’׳¨׳’׳™׳¨ ׳”׳—׳¨׳“׳� ׳•׳¢׳� ׳”׳©׳�׳•׳¨\n31 ׳�׳—׳¨ײµ׳ ײ¸׳� ׳�ײ·׳×׳�ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳×ײ¼ײ¶׳� ׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳•׳�ײ¶׳�ײ·׳¨: ׳“ײ¼ײ¸׳�׳™ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳©׳�׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ·׳₪׳¨ײ´׳“ײ¼׳×ײ¸׳� ׳“׳—ײ·׳¨׳“ײ¼ײ°׳�ײ¸׳� ׳“ײ·׳ ׳¡ײ·׳‘ ׳’ײ¼ײ·׳‘׳¨ײ¸׳� ׳–ײ·׳¨׳¢ײ¸׳”ײ¼ ׳‘ײ·׳§׳¨ײ´׳™׳×ײµ׳”ײ¼. 31 ׳�ײ¸׳©׳�ײ¸׳� ׳�ײ·׳—ײµ׳¨ ׳”ײ´׳�ײ°׳©׳�ײ´׳™׳� ׳�ײ¸׳”ײ¶׳� ׳•ײ°׳�ײ¸׳�ײ·׳¨: ׳“ײ¼׳•ײ¹׳�ײ¸׳” ׳�ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¸׳�ײ·׳™ײ´׳� ׳�ײ°׳’ײ·׳¨ײ°׳’ײ¼ײ´׳™׳¨ ׳—ײ·׳¨ײ°׳“ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳�ײ°׳§ײ¸׳—׳•ײ¹ ׳�ײ´׳™׳©׳� ׳•ײ¼׳–ײ°׳¨ײ¸׳¢׳•ײ¹ ׳‘ײ¼ײ°׳©׳‚ײ¸׳“ײµ׳”׳•ײ¼.\n32 ׳•׳”ײ´׳™ ׳–׳¢׳•ײ¹׳¨׳™ײ¸׳� ׳”ײ´׳™ ׳�ײ´׳� ׳›ײ¼ײ»׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳–ײ·׳¨׳¢׳•ײ¹׳ ײµ׳�. ׳�ײ¸׳� ׳“ײµ׳™׳� ׳“ײ¼ײ·׳¨׳‘ײ¸׳×: ׳¨ײ·׳‘ײ¼ײ¸׳� ׳”ײ´׳™ ׳�ײ´׳� ׳›ײ¼ײ»׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳™ײ·׳¨׳§׳•ײ¹׳ ײµ׳�. ׳•׳”ײ¸׳•׳™ײ¸׳� ׳�ײ´׳™׳�ײ¸׳ ײ¸׳�. ׳�ײ·׳™׳� ׳“ײ¼׳×ײµ׳�׳×ײ¶׳� ׳₪ײ¸׳¨ײ·׳—׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳©׳�׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳� ׳×ײ·׳§ײ¼ײ¶׳� ׳‘ײ¼׳¡ײ¸׳•׳›ײ¼ײµ׳™׳”ײ¼. 32 ׳•ײ°׳”׳•ײ¼׳� ׳”ײ·׳–ײ¼ײ¸׳¢ײ´׳™׳¨ ׳�ײ´׳›ײ¼ײ¸ײ¹׳� ׳”ײ·׳–ײ¼ײ°׳¨ײ¸׳¢ײ´׳™׳�, ׳�ײ·׳�ײ° ׳›ײ¼ײ°׳©׳�ײ¶׳’ײ¼ײ¸׳“ײµ׳� -- ׳’ײ¼ײ¸׳“׳•ײ¹׳� ׳”׳•ײ¼׳� ׳�ײ´׳›ײ¼ײ¸׳� ׳”ײ·׳™ײ°׳¨ײ¸׳§׳•ײ¹׳× ׳•ײ°׳ ײ·׳¢ײ²׳©׳‚ײ¶׳” ׳�ײ°׳¢ײµ׳¥, ׳¢ײ·׳“ ׳›ײ¼ײ´׳™ ׳™ײ¸׳‘׳•ײ¹׳� ׳¢׳•ײ¹׳£ ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¸׳�ײ·׳™ײ´׳� ׳•ײ´׳™׳§ײ·׳ ײ¼ײµ׳� ׳‘ײ¼ײ·׳¢ײ²׳ ײ¸׳₪ײ¸׳™׳•.\n33 ׳�׳—׳¨ײµ׳ ײ¸׳� ׳�ײ·׳×׳�ײ¸׳� ׳�ײ¶׳�ײ·׳¨ ׳�׳”׳•ײ¹׳�: ׳“ײ¼ײ¸׳�׳™ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳©׳�׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ·׳—ײ²׳�ײ´׳™׳¨ײ¸׳� ׳”ײ¸׳• ׳“ײ¼׳©׳�ײ´׳§׳�ײ·׳× ׳�ײ·׳ ׳×ײ¼׳×ײ¸׳�. ׳˜ײ´׳�׳¨ײ·׳× ׳‘ײ¼ײ·׳×׳�ײ¸׳× ׳¡׳�ײ´׳™׳� ׳“ײ¼׳§ײ·׳�׳—ײ¸׳�. ׳¢ײ²׳“ײ·׳�ײ¼ײ¸׳� ׳“׳›ײ»׳�ײ¼ײµ׳”ײ¼ ׳—ײ²׳�ײ·׳¢. 33 ׳�ײ¸׳©׳�ײ¸׳� ׳�ײ·׳—ײµ׳¨ ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�ײ¸׳”ײ¶׳�: ׳“ײ¼׳•ײ¹׳�ײ¸׳” ׳�ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¸׳�ײ·׳™ײ´׳� ׳�ײ´׳©׳‚ײ°׳�׳•ײ¹׳¨ ׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳�ײ¸׳§ײ°׳—ײ¸׳” ׳�ײ´׳©ײ¼׳�ײ¸׳” ׳•ײ°׳˜ײ¸׳�ײ°׳ ײ¸׳” ׳�׳•ײ¹׳×׳•ײ¹ ׳‘ײ¼ײ´׳©׳�ײ°׳�׳©׳� ׳¡ײ°׳�ײ´׳™׳� ׳§ײ¶׳�ײ·׳—, ׳¢ײ·׳“ ׳©׳�ײ¶׳”ײ¶׳—ײ°׳�ײ´׳™׳¥ ׳›ײ¼ײ»׳�ײ¼׳•ײ¹.\n34 ׳”ײ¸׳�ײµ׳™׳� ׳›ײ¼ײ»׳�׳”ײµ׳™׳� ׳�ײ·׳�ײ¼ײ¶׳� ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ ׳‘ײ¼׳₪ײ¶׳�ײ¼׳�ײ¸׳×ײ¸׳� ׳�׳›ײ´׳ ׳©׳�ײµ׳�. ׳•ײ·׳“׳�ײ¸׳� ׳₪ײ¶׳�ײ¼ײ¸׳�׳×ײ¸׳� ׳�ײ¸׳� ׳�׳�ײ·׳�ײ¼ײ¶׳� ׳”׳•ײ¸׳� ׳¢ײ·׳�׳”׳•ײ¹׳�. 34 ׳›ײ¼ײ¸׳� ׳�ײµ׳�ײ¼ײ¶׳” ׳“ײ¼ײ´׳‘ײ¼ײµ׳¨ ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ײ· ׳‘ײ¼ײ´׳�ײ°׳©׳�ײ¸׳�ײ´׳™׳� ׳�ײ¶׳� ׳”ײ·׳”ײ²׳�׳•ײ¹׳ ײ´׳™׳�, ׳•ײ¼׳‘ײ°׳�ײ´׳™ ׳�ײ°׳©׳�ײ¸׳�ײ´׳™׳� ׳�ײ¹׳� ׳“ײ¼ײ´׳‘ײ¼ײµ׳¨ ׳�ײ²׳�ײµ׳™׳”ײ¶׳�,\n35 ׳�ײ·׳™׳� ׳“ײ¼׳ ײ´׳×׳�ײ·׳�ײ¼ײ¶׳� ׳�ײ´׳“ײ¼ײ¶׳� ׳“ײ¼׳�ײ´׳×׳�ײ²׳�ײ·׳¨ ׳‘ײ¼׳™ײ·׳“ ׳ ׳‘ײ´׳™ײ¼ײ¸׳� ׳“׳�ײ¶׳�ײ·׳¨: ׳�ײ¶׳₪׳×ײ¼ײ·׳— ׳₪ײ¼׳•ײ¼׳�׳™ ׳‘ײ¼׳�ײ·׳×׳�ײµ׳�. ׳•׳�ײ·׳‘ײ¼ײ·׳¢ ׳›ײ¼ײ·׳¡׳™ײ¸׳×ײ¸׳� ׳“׳�ײ´׳� ׳§׳“ײ¸׳� ׳×ײ¼ײ·׳¨׳�׳™ײ¸׳×ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳¢ײ¸׳�׳�ײ¸׳�. 35 ׳�ײ°׳�ײ·׳�ײ¼ײµ׳� ׳�ײ·׳” ׳©ײ¼׳�ײ¶׳ ײ¼ײ¶׳�ײ±׳�ײ·׳¨ ׳‘ײ¼ײ°׳™ײ·׳“ ׳”ײ·׳ ײ¼ײ¸׳‘ײ´׳™׳�, ׳�ײµ׳�׳�ײ¹׳¨: ׳�ײ¶׳₪ײ°׳×ײ¼ײ°׳—ײ¸׳” ׳₪ײ¼ײ´׳™ ׳‘ײ¼ײ´׳�ײ°׳©׳�ײ¸׳�ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳�ײ·׳‘ײ¼ײ´׳™׳¢ײ¸׳” ׳ ײ´׳¡ײ°׳×ײ¼ײ¸׳¨׳•ײ¹׳× ׳�ײ´׳�ײ¼ײ´׳₪ײ°׳ ײµ׳™ ׳�׳•ײ¹׳¡ײ°׳“׳•ײ¹׳× ׳¢׳•ײ¹׳�ײ¸׳�.\n׳₪׳©׳¨ ׳�׳©׳� ׳”׳—׳™׳˜׳™׳� ׳•׳”׳¢׳©׳‘׳™׳� ׳”׳¨׳¢׳™׳�\n36 ׳”ײ¸׳™׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳©׳�׳‘ײ·׳§ ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ ׳�׳›ײ´׳ ׳©׳�ײµ׳�. ׳•׳�ײ¶׳×ײ¸׳� ׳�׳‘ײ·׳™׳×ײ¼ײ¸׳�. ׳•ײ·׳§׳¨ײ¶׳‘׳• ׳�׳•ײ¸׳×ײµ׳”ײ¼ ׳×ײ¼ײ·׳�׳�ײ´׳™׳“ײ¸׳•׳”׳™ ׳•׳�ײ¸׳�׳¨ײ´׳™׳� ׳�ײµ׳”ײ¼: ׳₪ײ¼ײ·׳©ײ¼׳�ײ¶׳§ ׳�ײ·׳� ׳�ײ·׳×׳�ײ¸׳� ׳”ײ¸׳• ׳“ײ¼׳–ײ´׳™׳–ײ¸׳ ײµ׳� ׳•׳“ײ·׳§׳¨ײ´׳™׳×ײ¸׳�. 36 ׳�ײ¸׳– ׳¢ײ¸׳–ײ·׳‘ ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ײ· ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳”ײ²׳�׳•ײ¹׳ ײ´׳™׳� ׳•ײ¼׳‘ײ¸׳� ׳”ײ·׳‘ײ¼ײ·׳™ײ°׳×ײ¸׳”. ׳•ײ°׳ ײ´׳’ײ¼ײ°׳©׳�׳•ײ¼ ׳�ײµ׳�ײ¸׳™׳• ׳×ײ¼ײ·׳�ײ°׳�ײ´׳™׳“ײ¸׳™׳• ׳•ײ°׳�ײ¸׳�ײ°׳¨׳•ײ¼ ׳�׳•ײ¹: ׳‘ײ¼ײ¸׳�ײµ׳¨ ׳�ײ¸׳ ׳•ײ¼ ׳�ײ¶׳× ׳�ײ°׳©׳�ײ·׳� ׳”ײ·׳–ײ¼׳•ײ¼׳ ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳”ײ·׳©ײ¼׳‚ײ¸׳“ײ¶׳”.\n37 ׳”׳•ײ¼ ׳“ײµ׳™׳� ׳¢ײ²׳ ײ¸׳� ׳•׳�ײ¶׳�ײ·׳¨ ׳�׳”׳•ײ¹׳�: ׳”ײ¸׳• ׳“ײ¼ײ·׳–׳¨ײ·׳¢ ׳–ײ·׳¨׳¢ײ¸׳� ׳˜ײ¸׳‘ײ¸׳� ׳�ײ´׳™׳×ײ¸׳•׳”׳™ ׳‘ײ¼׳¨ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳�׳ ײ¸׳©׳�ײ¸׳�. 37 ׳•ײ°׳”׳•ײ¼׳� ׳¢ײ¸׳ ײ¸׳” ׳•ײ°׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�ײ¸׳”ײ¶׳�: ׳–ײ¶׳” ׳©׳�ײ¶׳–ײ¼ײ¸׳¨ײ·׳¢ ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳–ײ¼ײ¶׳¨ײ·׳¢ ׳”ײ·׳˜ײ¼׳•ײ¹׳‘ ׳”׳•ײ¼׳� ׳‘ײ¼ײ¶׳�-׳”ײ¸׳�ײ¸׳“ײ¸׳�.\n38 ׳•ײ·׳§׳¨ײ´׳™׳×ײ¸׳� ׳�ײ´׳™׳×ײµ׳™׳”ײ¼ ׳¢ײ¸׳�׳�ײ¸׳�. ׳–ײ·׳¨׳¢ײ¸׳� ׳“ײµ׳™׳� ׳˜ײ¸׳‘ײ¸׳� ׳‘׳ ײµ׳™׳”ײ¼ ׳�ײ´׳ ײ¼׳•ײ¹׳� ׳“ײ¼׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײ¸׳�. ׳–ײ´׳™׳–ײ¸׳ ײµ׳� ׳“ײµ׳™׳� ׳�ײ´׳™׳×ײ·׳™׳”׳•ײ¹׳� ׳‘ײ¼׳ ײ¸׳•׳”׳™ ׳“ײ¼׳‘ײ´׳™׳©׳�ײ¸׳�. 38 ׳•ײ°׳”ײ·׳©ײ¼׳‚ײ¸׳“ײ¶׳” ׳”׳•ײ¼׳� ׳”ײ¸׳¢׳•ײ¹׳�ײ¸׳�. ׳•ײ°׳”ײ·׳–ײ¼ײ¶׳¨ײ·׳¢ ׳”ײ·׳˜ײ¼׳•ײ¹׳‘ ׳‘ײ¼ײ°׳ ײµ׳™ ׳”ײ·׳�ײ¼ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳”ײµ׳�, ׳�ײ·׳�ײ° ׳”ײ·׳–ײ¼׳•ײ¼׳ ײ´׳™׳� ׳”ײµ׳� ׳‘ײ¼ײ°׳ ײµ׳™ ׳”ײ¸׳¨ײ¸׳¢.\n39 ׳‘ײ¼׳¢ײ¶׳�׳“ײ¼׳‘ײ¸׳‘ײ¸׳� ׳“ײµ׳™׳� ׳“ײ¼ײ·׳–׳¨ײ·׳¢ ׳�ײ´׳ ײ¼׳•ײ¹׳� ׳�ײ´׳™׳×ײ¸׳•׳”׳™ ׳¡ײ¸׳˜ײ¸׳ ײ¸׳�. ׳—ײ²׳¦ײ¸׳“ײ¸׳� ׳“ײµ׳™׳� ׳�ײ´׳™׳×ײ¸׳•׳”׳™ ׳©׳�׳•ײ¼׳�ײ¸׳�ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳¢ײ¸׳�׳�ײ¸׳�. ׳—ײ¸׳¦׳•ײ¹׳“ײµ׳� ׳“ײµ׳™׳� ׳�ײ·׳�ײ·׳�׳›ײµ׳�. 39 ׳•ײ°׳”ײ¸׳�׳•ײ¹׳™ײµ׳‘ ׳©׳�ײ¶׳–ײ¼ײ¸׳¨ײ·׳¢ ׳�׳•ײ¹׳×ײ¸׳� ׳”׳•ײ¼׳� ׳”ײ·׳©ײ¼׳‚ײ¸׳˜ײ¸׳�. ׳”ײ·׳§ײ¼ײ¸׳¦ײ´׳™׳¨ ׳”׳•ײ¼׳� ׳§ײµ׳¥ ׳”ײ¸׳¢׳•ײ¹׳�ײ¸׳�, ׳•ײ°׳”ײ·׳§ײ¼׳•ײ¹׳¦ײ°׳¨ײ´׳™׳� ׳”ײµ׳� ׳”ײ·׳�ײ¼ײ·׳�ײ°׳�ײ¸׳›ײ´׳™׳�.\n40 ׳�ײ·׳™׳›ײ¼ײ·׳ ײ¼ײ¸׳� ׳”ײ¸׳›ײµ׳™׳� ׳“ײ¼׳�ײ´׳×׳’ײ¼ײ·׳‘ײ¼ײµ׳™׳� ׳–ײ´׳™׳–ײ¸׳ ײµ׳� ׳•׳™ײ¸׳§׳“ײ¼ײ´׳™׳� ׳‘ײ¼׳ ׳•ײ¼׳¨ײ¸׳�. ׳”ײ¸׳›ײ·׳ ײ¼ײ¸׳� ׳ ײ´׳”׳•ײ¶׳� ׳‘׳©׳�׳•ײ¼׳�ײ¸׳�ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳¢ײ¸׳�׳�ײ¸׳� ׳”ײ¸׳ ײ¸׳�. 40 ׳�ײ¸׳›ײµ׳� ׳›ײ¼ײ°׳�׳•ײ¹ ׳©׳�ײ¶׳�ײ¼ײ°׳�ײ»׳§ײ¼ײ°׳˜ײ´׳™׳� ׳”ײ·׳–ײ¼׳•ײ¼׳ ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳ ײ´׳©׳‚ײ°׳¨ײ¸׳₪ײ´׳™׳� ׳‘ײ¼ײ¸׳�ײµ׳©׳�, ׳›ײ¼ײ¸׳�ײ° ׳™ײ´׳”ײ°׳™ײ¶׳” ׳‘ײ¼ײ°׳§ײµ׳¥ ׳”ײ¸׳¢׳•ײ¹׳�ײ¸׳� ׳”ײ·׳–ײ¼ײ¶׳”;\n41 ׳ ׳©׳�ײ·׳“ײ¼ײ·׳¨ ׳‘ײ¼׳¨ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳�׳ ײ¸׳©׳�ײ¸׳� ׳�ײ·׳�ײ·׳�׳›ײ¸׳•׳”׳™ ׳•ײ·׳ ׳’ײ·׳‘ײ¼׳•ײ¹׳� ׳�ײ´׳� ׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײµ׳”ײ¼ ׳›ײ¼ײ»׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳�ײ·׳›׳©׳�׳•ײ¼׳�ײµ׳� ׳•׳›ײ»׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳¢ײ¸׳‘׳“ײ¼ײ·׳™ ׳¢ײ¸׳•׳�ײ¸׳�. 41 ׳™ײ´׳©׳�ײ°׳�ײ·׳— ׳‘ײ¼ײ¶׳�-׳”ײ¸׳�ײ¸׳“ײ¸׳� ׳�ײ¶׳× ׳�ײ·׳�ײ°׳�ײ¸׳›ײ¸׳™׳• ׳•ײ´׳™׳�ײ·׳§ײ¼ײ°׳˜׳•ײ¼ ׳�ײ´׳�ײ¼ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳×׳•ײ¹ ׳�ײ¶׳× ׳›ײ¼ײ¸׳� ׳”ײ·׳�ײ¼ײ·׳›ײ°׳©׳�ײµ׳�׳•ײ¹׳× ׳•ײ°׳�ײ¶׳× ׳›ײ¼ײ¸׳� ׳¢׳•ײ¹׳©׳‚ײµ׳™ ׳”ײ¸׳¢ײ¸׳•ײ¶׳�,\n42 ׳•׳ ײ·׳¨׳�׳•ײ¹׳� ׳�ײ´׳ ײ¼׳•ײ¹׳� ׳‘ײ¼׳�ײ·׳×ײ¼׳•ײ¹׳ ײ¸׳� ׳“׳ ׳•ײ¼׳¨ײ¸׳�. ׳×ײ¼ײ·׳�ײ¼ײ¸׳� ׳ ײ´׳”׳•ײ¶׳� ׳‘ײ´׳›׳™ײ¸׳� ׳•׳—׳•ײ¼׳¨ײ¸׳§ ׳©׳�ײ´׳ ײ¼ײµ׳�. 42 ׳•ײ°׳™ײ·׳©׳�ײ°׳�ײ´׳™׳›׳•ײ¼ ׳�׳•ײ¹׳×ײ¸׳� ׳�ײ°׳×ײ·׳ ײ¼׳•ײ¼׳¨ ׳�ײµ׳©׳�. ׳©׳�ײ¸׳� ׳™ײ´׳”ײ°׳™ײ¶׳” ׳‘ײ¼ײ°׳›ײ´׳™ ׳•ײ·׳—ײ²׳¨׳•ײ¹׳§ ׳©׳�ײ´׳ ײ¼ײ·׳™ײ´׳�.\n43 ׳”ײ¸׳™׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳–ײ·׳“ײ¼ײ´׳™׳§ײµ׳� ׳ ײ´׳ ײ´׳”׳¨׳•ײ¼׳� ׳�ײ·׳™׳� ׳©׳�ײ´׳�׳©׳�ײ¸׳� ׳‘׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳�ײ·׳‘׳•ײ¼׳”׳•ײ¹׳�. ׳�ײ·׳� ׳“ײ¼׳�ײ´׳™׳× ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳�ײ´׳“׳ ײµ׳� ׳“׳ ײ´׳©׳�׳�ײ·׳¢. ׳ ײ´׳©׳�׳�ײ·׳¢. 43 ׳�ײ¸׳– ׳™ײ·׳–ײ°׳”ײ´׳™׳¨׳•ײ¼ ׳”ײ·׳¦ײ¼ײ·׳“ײ´׳™׳§ײ´׳™׳� ׳›ײ¼ײ·׳©ײ¼׳�ײ¶׳�ײ¶׳©׳� ׳‘ײ¼ײ°׳�ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳�ײ²׳‘ײ´׳™׳”ײ¶׳�. ׳�ײ´׳™ ׳©׳�ײ¶׳™ײ¼ײµ׳©׳� ׳�׳•ײ¹ ׳�ײ¸׳–ײ°׳ ײ·׳™ײ´׳� ׳�ײ´׳©׳�ײ°׳�ײ¹׳¢ײ·, ׳™ײ´׳©׳�ײ°׳�ײ·׳¢.\n44 ׳×ײ¼׳•ײ¼׳‘ ׳“ײ¼ײ¸׳�׳™ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳©׳�׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳� ׳�׳¡ײ´׳™׳�׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳�׳˜ײ·׳©׳�׳™ײ¸׳� ׳‘ײ·׳§׳¨ײ´׳™׳×ײ¸׳�. ׳”ײ¸׳™ ׳“ײ¼׳�ײ¶׳©׳�׳›ײ¼ײ°׳—ײ¸׳”ײ¼ ׳’ײ¼ײ·׳‘׳¨ײ¸׳� ׳•׳˜ײ·׳©׳�׳™ײ¸׳”ײ¼. ׳•׳�ײ´׳� ׳—ײ·׳“׳•ײ¼׳×ײµ׳”ײ¼ ׳�ײ¶׳–ײ·׳� ׳–ײ·׳‘ײ¼ײ¶׳� ׳›ײ¼ײ¹׳� ׳“ײ¼׳�ײ´׳™׳× ׳�ײµ׳”ײ¼. ׳•׳–ײ·׳‘׳ ײ¸׳”ײ¼ ׳�ײ·׳§׳¨ײ´׳™׳×ײ¸׳� ׳”ײ¸׳™. 44 ׳¢׳•ײ¹׳“ ׳“ײ¼׳•ײ¹׳�ײ¸׳” ׳�ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¸׳�ײ·׳™ײ´׳� ׳�ײ°׳�׳•ײ¹׳¦ײ¸׳¨ ׳˜ײ¸׳�׳•ײ¼׳� ׳‘ײ¼ײ·׳©ײ¼׳‚ײ¸׳“ײ¶׳”, ׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳�ײ°׳¦ײ¸׳�׳•ײ¹ ׳�ײ´׳™׳©׳� ׳•ײ°׳”ײ´׳˜ײ°׳�ײ´׳™׳ ׳•ײ¹; ׳•ײ¼׳�ײ´׳©ײ¼׳‚ײ´׳�ײ°׳—ײ¸׳×׳•ײ¹ ׳”ײ¸׳�ײ·׳�ײ° ׳•ײ¼׳�ײ¸׳›ײ·׳¨ ׳�ײ¶׳× ׳›ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳™ײµ׳©׳� ׳�׳•ײ¹ ׳•ײ°׳§ײ¸׳ ײ¸׳” ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳©ײ¼׳‚ײ¸׳“ײ¶׳” ׳”ײ·׳”׳•ײ¼׳�.\n45 ׳×ײ¼׳•ײ¼׳‘ ׳“ײ¼ײ¸׳�׳™ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳©׳�׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳� ׳�׳’ײ·׳‘׳¨ײ¸׳� ׳×ײ·׳’ײ¼ײ¸׳¨ײ¸׳� ׳“׳‘ײ¸׳¢ײµ׳� ׳”׳•ײ¸׳� ׳�ײ·׳¨׳’ײ¼ײ¸׳ ׳™ײ¸׳×ײ¸׳� ׳˜ײ¸׳‘ײ¸׳×ײ¸׳�. 45 ׳¢׳•ײ¹׳“ ׳“ײ¼׳•ײ¹׳�ײ¸׳” ׳�ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¸׳�ײ·׳™ײ´׳� ׳�ײ°׳�ײ´׳™׳©׳� ׳¡׳•ײ¹׳—ײµ׳¨ ׳©׳�ײ¶׳—ײ´׳₪ײ¼ײµ׳©׳‚ ׳�ײ·׳¨ײ°׳’ײ¼ײ¸׳�ײ´׳™ײ¼׳•ײ¹׳× ׳˜׳•ײ¹׳‘׳•ײ¹׳×.\n46 ׳›ײ¼ײ·׳“ ׳“ײ¼ײµ׳™׳� ׳�ײ¶׳©׳�׳›ײ¼ײ·׳— ׳�ײ·׳¨׳’ײ¼ײ¸׳ ײ´׳™׳×ײ¸׳� ׳—ײ²׳“ײ¸׳� ׳™ײ·׳§ײ¼ײ´׳™׳¨ײ·׳× ׳“ײ¼׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳�. ׳�ײ¶׳–ײ·׳� ׳–ײ·׳‘ײ¼ײ¶׳� ׳›ײ¼ײ¹׳� ׳�ײ¸׳� ׳“׳�ײ´׳™׳× ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳•׳–ײ·׳‘׳ ײ¸׳”ײ¼. 46 ׳•ײ°׳›ײ·׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳�ײ¸׳¦ײ¸׳� ׳�ײ·׳¨ײ°׳’ײ¼ײ¸׳�ײ´׳™׳× ׳�ײ·׳—ײ·׳× ׳™ײ´׳§ײ°׳¨ײ·׳× ׳¢ײµ׳¨ײ¶׳�ײ°, ׳”ײ¸׳�ײ·׳�ײ° ׳•ײ¼׳�ײ¸׳›ײ·׳¨ ׳�ײ¶׳× ׳›ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ·׳” ׳©ײ¼׳�ײ¶׳™ײ¼ײµ׳©׳� ׳�׳•ײ¹ ׳•ײ°׳§ײ¸׳ ײ¸׳” ׳�׳•ײ¹׳×ײ¸׳”ײ¼.\n47 ׳×ײ¼׳•ײ¼׳‘ ׳“ײ¼ײ¸׳�׳™ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳×ײ¸׳� ׳“ײ·׳©׳�׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳¦ײ´׳™׳“ײ¼׳×ײ¼ײ¸׳� ׳“׳ ײ´׳₪׳�ײ·׳× ׳‘ײ¼׳™ײ·׳�ײ¼ײ¸׳�. ׳•׳�ײ´׳� ׳›ײ¼ײ¹׳� ׳’ײ¼׳ ײ¶׳¡ ׳›ײ¼ײ·׳ ׳©׳�ײ·׳×. 47 ׳¢׳•ײ¹׳“ ׳“ײ¼׳•ײ¹׳�ײ¸׳” ׳�ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¸׳�ײ·׳™ײ´׳� ׳�ײ°׳¨ײ¶׳©׳�ײ¶׳× ׳©׳�ײ¶׳”׳•ײ¼׳˜ײ°׳�ײ¸׳” ׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳� ׳•ײ°׳�ײ¸׳¡ײ°׳₪ײ¸׳” ׳�ײ´׳›ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ´׳™׳�.\n48 ׳•׳›ײ·׳“ ׳�׳�ײ¸׳×. ׳�ײ·׳¡׳§׳•ײ¼׳”ײ¼ ׳�ײ·׳¡׳₪ײ¸׳¨ײ·׳™ ׳™ײ·׳�ײ¼ײ¸׳� ׳•ײ´׳™׳×ײ¶׳‘׳•. ׳’ײ¼ײ·׳‘ײ¼ײ´׳™׳• ׳•׳˜ײ¸׳‘ײµ׳� ׳�ײ·׳¨׳�ײ´׳™׳• ׳‘ײ¼׳�ײ¸׳�׳ ײµ׳�. ׳•׳‘ײ´׳™׳©׳�ײµ׳� ׳©׳�׳“ײ¸׳• ׳�׳‘ײ·׳¨. 48 ׳•ײ°׳›ײ·׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳ ײ´׳×ײ°׳�ײ·׳�ײ¼ײ°׳�ײ¸׳”, ׳”ײ¶׳¢ײ±׳�׳•ײ¼׳”ײ¸ ׳�ײ´׳©׳‚ײ°׳₪ײ·׳× ׳”ײ·׳™ײ¼ײ¸׳�, ׳•ײ°׳™ײ¸׳©׳�ײ°׳‘׳•ײ¼ ׳•ײ°׳�ײ´׳§ײ¼ײ°׳˜׳•ײ¼; ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳˜ײ¼׳•ײ¹׳‘ײ´׳™׳� ׳”ײµ׳˜ײ´׳™׳�׳•ײ¼ ׳�ײ°׳›ײµ׳�ײ´׳™׳�, ׳•ײ°׳�ײ¶׳× ׳”ײ¸׳¨ײ¸׳¢ײ´׳™׳� ׳”ײ´׳©׳�ײ°׳�ײ´׳™׳›׳•ײ¼ ׳”ײ·׳—׳•ײ¼׳¦ײ¸׳”.\n49 ׳”ײ¸׳›ײ·׳ ײ¼ײ¸׳� ׳ ײ´׳”׳•ײ¶׳� ׳‘׳©׳�׳•ײ¼׳�ײ¸׳�ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳¢ײ¸׳�׳�ײ¸׳�. ׳ ײ´׳₪ײ¼׳§׳•ײ¼׳� ׳�ײ·׳�ײ·׳�׳›ײµ׳�. ׳•ײ·׳ ׳₪ײ·׳¨׳©׳�׳•ײ¼׳� ׳‘ײ¼ײ´׳™׳©׳�ײµ׳� ׳�ײ´׳� ׳‘ײ¼ײ·׳™׳ ײ·׳™ ׳–ײ·׳“ײ¼ײ´׳™׳§ײµ׳�. 49 ׳›ײ¼ײ¸׳�ײ° ׳™ײ´׳”ײ°׳™ײ¶׳” ׳‘ײ¼ײ°׳§ײµ׳¥ ׳”ײ¸׳¢׳•ײ¹׳�ײ¸׳�; ׳™ײµ׳¦ײ°׳�׳•ײ¼ ׳”ײ·׳�ײ¼ײ·׳�ײ°׳�ײ¸׳›ײ´׳™׳� ׳•ײ°׳™ײ·׳‘ײ°׳“ײ¼ײ´׳™׳�׳•ײ¼ ׳�ײ¶׳× ׳”ײ¸׳¨ײ¸׳¢ײ´׳™׳� ׳�ײ´׳‘ײ¼ײµ׳™׳� ׳”ײ·׳¦ײ¼ײ·׳“ײ¼ײ´׳™׳§ײ´׳™׳�,\n50 ׳•׳ ײ·׳¨׳�׳•ײ¹׳� ׳�ײ´׳ ײ¼׳•ײ¹׳� ׳‘ײ¼׳�ײ·׳×ײ¼׳•ײ¹׳ ײ¸׳� ׳“׳ ׳•ײ¼׳¨ײ¸׳�. ׳×ײ¼ײ·׳�ײ¼ײ¸׳� ׳ ײ´׳”׳•ײ¶׳� ׳‘ײ´׳›׳™ײ¸׳� ׳•׳—׳•ײ¼׳¨ײ¸׳§ ׳©׳�ײ´׳ ײ¼ײµ׳�. 50 ׳•ײ°׳™ײ¸׳˜ײ´׳™׳�׳•ײ¼ ׳�׳•ײ¹׳×ײ¸׳� ׳�ײ°׳×ײ·׳ ײ¼׳•ײ¼׳¨ ׳�ײµ׳©׳�. ׳©׳�ײ¸׳� ׳™ײ´׳”ײ°׳™ײ¶׳” ׳‘ײ¼ײ°׳›ײ´׳™ ׳•ײ·׳—ײ²׳¨׳•ײ¹׳§ ׳©׳�ײ´׳ ײ¼ײ·׳™ײ´׳�.\n51 ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ ׳�ײ´׳¡׳×ײ¼ײ·׳›ײ¼ײ·׳�׳×ײ¼׳•ײ¹׳� ׳›ײ¼ײ»׳�׳”ײµ׳™׳� ׳”ײ¸׳�ײµ׳™׳�. ׳�ײ¸׳�׳¨ײ´׳™׳� ׳�ײµ׳”ײ¼: ׳�ײµ׳™׳� ׳�ײ¸׳¨ײ·׳�. 51 ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�ײ¸׳”ײ¶׳� ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ײ·: ׳”ײ²׳‘ײ´׳™׳ ׳•ײ¹׳×ײ¶׳� ׳�ײ¶׳× ׳›ײ¼ײ¸׳� ׳�ײµ׳�ײ¼ײ¶׳”? ׳�ײ¸׳�ײ°׳¨׳•ײ¼ ׳�׳•ײ¹: ׳›ײ¼ײµ׳�, ׳�ײ²׳“׳•ײ¹׳ ײµ׳™׳ ׳•ײ¼.\n52 ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�׳”׳•ײ¹׳�: ׳�ײ´׳˜ײ¼ײ¹׳� ׳”ײ¸׳ ײ¸׳� ׳›ײ¹׳� ׳¡ײ¸׳₪׳¨ײ¸׳� ׳“׳�ײ´׳×ײ¼׳×ײ¼ײ·׳�׳�ײ·׳“ ׳�׳�ײ·׳�׳›ײ¼׳•ײ¼׳× ׳©׳�׳�ײ·׳™ײ¼ײ¸׳� ׳“ײ¸׳�ײµ׳� ׳�׳’ײ·׳‘׳¨ײ¸׳� ׳�ײ¸׳¨ײµ׳� ׳‘ײ·׳™׳×ײ¼ײ¸׳�. ׳“ײ¼׳�ײ·׳₪ײ¼ײ¶׳§ ׳�ײ´׳� ׳¡ײ´׳™׳�ײ¸׳×ײµ׳”ײ¼ ׳—ײ·׳“ײ¼׳×ײ¸׳×ײ¸׳� ׳•׳¢ײ·׳×ײ¼ײ´׳™׳§ײ¸׳×ײ¸׳�. 52 ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�ײ¸׳”ײ¶׳�: ׳¢ײ·׳� ׳›ײ¼ײµ׳� ׳›ײ¼ײ¸׳� ׳¡׳•ײ¹׳₪ײµ׳¨ ׳”ײ·׳�ײ°׳�ײ»׳�ײ¼ײ¸׳“ ׳�ײ°׳�ײ·׳�ײ°׳›׳•ײ¼׳× ׳”ײ·׳©ײ¼׳�ײ¸׳�ײ·׳™ײ¼ײ´׳� ׳“ײ¼׳•ײ¹׳�ײ¶׳” ׳�ײ°׳�ײ´׳™׳©׳� ׳‘ײ·ײ¼׳¢ײ·׳�-׳‘ײ¼ײ·׳™ײ´׳× ׳”ײ·׳�ײ¼׳•ײ¹׳¦ײ´׳™׳� ׳�ײµ׳�׳•ײ¹׳¦ײ°׳¨׳•ײ¹׳×ײ¸׳™׳• ׳—ײ²׳“ײ¸׳©׳�׳•ײ¹׳× ׳•ײ°׳™׳©׳�ײ¸׳ ׳•ײ¹׳×.\n׳�׳™׳� ׳ ׳‘׳™׳� ׳‘׳¢׳™׳¨׳•\n53 ׳•ײ·׳”ײ²׳•ײ¸׳� ׳“׳›ײ·׳“ ׳©׳�ײ·׳�ײ¼ײ¶׳� ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ ׳�ײ·׳×׳�ײµ׳� ׳”ײ¸׳�ײµ׳™׳�. ׳©׳�ײ·׳ ײ¼ײ´׳™ ׳�ײ´׳� ׳×ײ¼ײ·׳�ײ¼ײ¸׳�. 53 ׳•ײ°׳›ײ·׳�ײ²׳©׳�ײ¶׳¨ ׳’ײ¼ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ײ· ׳�ײ¶׳× ׳”ײ·׳�ײ¼ײ°׳©׳�ײ¸׳�ײ´׳™׳� ׳”ײ¸׳�ײµ׳�ײ¼ײ¶׳”, ׳”ײ¸׳�ײ·׳�ײ° ׳�ײ´׳©ײ¼׳�ײ¸׳�.\n54 ׳•׳�ײ¶׳×ײ¸׳� ׳�ײ·׳�׳“ײ´׳™׳ ׳×ײ¼ײµ׳”ײ¼. ׳•׳�ײ·׳�ײ¼ײ¶׳£ ׳”׳•ײ¸׳� ׳�׳”׳•ײ¹׳� ׳‘ײ¼ײ·׳›׳ ׳•ײ¼׳©׳�ײ¸׳×׳”׳•ײ¹׳�. ׳�ײ·׳™׳›ײ¼ײ·׳ ײ¼ײ¸׳� ׳“׳ ײ´׳×ײ´׳”׳¨׳•ײ¼׳�. ׳•׳ ײµ׳�׳�׳¨׳•ײ¼׳�: ׳�ײ·׳™׳�ײ¶׳›ײ¼ײ¸׳� ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳�׳”ײ¸׳ ײ¸׳� ׳—ײ¶׳›ײ¶׳�׳×ײ¸׳� ׳”ײ¸׳“ײµ׳� ׳•׳—ײ·׳™׳�ײµ׳�. 54 ׳•ײ¼׳‘ײ¸׳� ׳�ײ°׳¢ײ´׳™׳¨׳•ײ¹ ׳•ײ°׳�ײ´׳�ײ¼ײµ׳“ ׳�׳•ײ¹׳×ײ¸׳� ׳‘ײ¼ײ°׳‘ײ¸׳×ײ¼ײµ׳™ ׳›ײ¼ײ°׳ ײµ׳¡ײ´׳™ײ¼׳•ײ¹׳×ײµ׳™׳”ײ¶׳�, ׳¢ײ·׳“ ׳›ײ¼ײ´׳™ ׳×ײ¼ײ¸׳�ײ°׳”׳•ײ¼ ׳•ײ°׳�ײ¸׳�ײ°׳¨׳•ײ¼: ׳�ײ´׳ ײ¼ײ·׳™ײ´׳� ׳�׳•ײ¹ ׳�ײ¸׳–ײ¶׳” ׳”ײ·׳—ײ¸׳›ײ°׳�ײ¸׳” ׳”ײ·׳–ײ¼ײ¹׳�׳× ׳•ײ°׳”ײ·׳’ײ¼ײ°׳‘׳•ײ¼׳¨׳•ײ¹׳×?\n55 ׳�ײ¸׳� ׳”׳•ײ¸׳� ׳”ײ¸׳ ײ¸׳� ׳‘׳¨ײµ׳”ײ¼ ׳“ײ¼׳ ײ·׳’ײ¼ײ¸׳¨ײ¸׳�. ׳�ײ¸׳� ׳�ײ´׳�ײ¼ײµ׳”ײ¼ ׳�ײ´׳×׳§ײ¸׳¨׳™ײ¸׳� ׳�ײ·׳¨׳™ײ·׳�. ׳•׳�ײ·׳—ײ¸׳•׳”׳™ ׳™ײ·׳¢׳§׳•ײ¹׳‘ ׳•׳™׳•ײ¹׳¡ײµ׳� ׳•׳©׳�ײ´׳�׳¢׳•ײ¹׳� ׳•ײ·׳™׳”׳•ײ¼׳“ײ¸׳�. 55 ׳”ײ·׳�ײµ׳™׳� ׳–ײ¶׳” ׳‘ײ¼ײ¶׳� ׳”ײ·׳ ײ¼ײ·׳’ײ¼ײ¸׳¨? ׳”ײ·׳�ײµ׳™׳� ׳�ײ´׳�ײ¼׳•ײ¹ ׳ ײ´׳§ײ°׳¨ײµ׳�׳× ׳�ײ´׳¨ײ°׳™ײ¸׳�? ׳•ײ°׳�ײ¶׳—ײ¸׳™׳• -- ׳™ײ·׳¢ײ²׳§ײ¹׳‘ ׳•ײ°׳™׳•ײ¹׳¡ײµ׳™ ׳•ײ°׳©׳�ײ´׳�ײ°׳¢׳•ײ¹׳� ׳•ײ´׳™׳”׳•ײ¼׳“ײ¸׳”?\n56 ׳•׳�ײ·׳—׳•ײ¸׳×ײµ׳”ײ¼ ׳›ײ¼ײ»׳�׳”ײµ׳™׳� ׳�ײ¸׳� ׳”ײ¸׳� ׳�׳•ײ¸׳×ײ·׳� ׳�ײ´׳ ײ¼ײµ׳™׳�. ׳�ײ·׳™׳�ײ¶׳›ײ¼ײ¸׳� ׳�ײµ׳”ײ¼ ׳�׳”ײ¸׳ ײ¸׳� ׳”ײ¸׳�ײµ׳™׳� ׳›ײ¼ײ»׳�׳”ײµ׳™׳�. 56 ׳•ײ°׳�ײ·׳—ײ°׳™׳•ײ¹׳×ײ¸׳™׳• ׳›ײ¼ײ»׳�ײ¼ײ¸׳� ׳”ײ²׳�ײ¹׳� ׳�ײ´׳×ײ¼ײ¸׳ ׳•ײ¼ ׳”ײµ׳�? ׳�ײ´׳ ײ¼ײ·׳™ײ´׳� ׳�׳•ײ¹ ׳�ײ¸׳–ײ¶׳” ׳›ײ¼ײ¸׳� ׳�ײµ׳�ײ¼ײ¶׳”?\n57 ׳•׳�ײ´׳×׳›ײ¼ײ·׳©׳�׳�ײ´׳™׳� ׳”׳•ײ¸׳• ׳‘ײ¼ײµ׳”ײ¼. ׳”׳•ײ¼ ׳“ײµ׳™׳� ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ ׳�ײ¶׳�ײ·׳¨ ׳�׳”׳•ײ¹׳�: ׳�ײ·׳™׳×ײ¼ ׳ ׳‘ײ´׳™ײ¼ײ¸׳� ׳“ײ·׳¦׳¢ײ´׳™׳¨ ׳�ײ¶׳�ײ¼ײ¸׳� ׳�ײ´׳� ׳‘ײ¼ײ·׳�׳“ײ´׳™׳ ׳×ײ¼ײµ׳”ײ¼ ׳•ײ·׳‘׳‘ײ·׳™׳×ײ¼ײµ׳”ײ¼. 57 ׳•ײ°׳”ײµ׳� ׳ ײ´׳›ײ°׳©׳�ײ°׳�׳•ײ¼ ׳‘ײ¼׳•ײ¹, ׳�ײ·׳�ײ° ׳™ײµ׳©׳�׳•ײ¼׳¢ײ· ׳�ײ¸׳�ײ·׳¨ ׳�ײ¸׳”ײ¶׳�: ׳�ײµ׳™׳� ׳ ײ¸׳‘ײ´׳™׳� ׳ ײ´׳§ײ°׳�ײ¶׳” ׳�ײ¶׳�ײ¼ײ¸׳� ׳‘ײ¼ײ°׳¢ײ´׳™׳¨׳•ײ¹ ׳•ײ¼׳‘ײ°׳‘ײµ׳™׳×׳•ײ¹.\n58 ׳•׳�ײ¸׳� ׳¢ײ²׳‘ײ·׳“ ׳×ײ¼ײ·׳�ײ¼ײ¸׳� ׳—ײ·׳™׳�ײµ׳� ׳¡ײ·׳’ײ¼ײ´׳™׳�ײµ׳� ׳�ײ´׳˜ײ¼ײ¹׳� ׳�ײ¸׳� ׳”ײ·׳™׳�ײ¸׳ ׳•ײ¼׳×׳”׳•ײ¹׳�. 58 ׳•ײ°׳�ײ¹׳� ׳¢ײ¸׳©׳‚ײ¸׳” ׳©׳�ײ¸׳� ׳’ײ¼ײ°׳‘׳•ײ¼׳¨׳•ײ¹׳× ׳¨ײ·׳‘ײ¼׳•ײ¹׳× ׳‘ײ¼ײ´׳’ײ°׳�ײ·׳� ׳�ײ´׳™- ׳�ײ±׳�׳•ײ¼׳ ײ¸׳×ײ¸׳�.


דאָס לעצטע שוועבעלע <br> (אויסצוגן פֿון מײַן וואָר־געשיכטע) | פֿאָרווערטס\nJanuary 12, 2007געשיכטעדאָס לעצטע שוועבעלע (אויסצוגן פֿון מײַן וואָר־געשיכטע)פֿון מישע לעוו (ניו־יאָרק)\nמיר באַגריסן האַרציק אונדזער שטענדיקן מחבר, דעם ייִדישן שרײַבער און אַקטיאָר משה לאָיעוו און זײַן געטרײַע פֿרוי, ראַיע, די ייִדיש־לערערין, צו זייער 90סטן געבוירן־טאָג און 60־יאָריקן חתונה־יוביליי. מיר ווינטשן אײַך, טײַערע פֿרײַנד, לאַנגע געזונטע יאָרן צו גיין צוזאַמען ווײַטער אויף אײַער געבענטשטן לעבנס־וועג, מיט נחת, פֿרייד און ליבע.די ״פֿאָרווערטס״ רעדאַקציע\nדאָס האָט אויף מיר אויף יעדן שריט און טריט, טאָג־אײַן — טאָג־אויס, געלאָקערט דער טויט?\nדאָס האָט מען מיך, שוין נאָך דעם, ווי איך בין אין דער געפֿענגעניש, על־פּי־נס געבליבן לעבן, אַוועקגעשיקט אין אַ שטראָף־ראָטע אויסצוקויפֿן מיט בלוט מײַנע "זינד"?\nאיך בין נישט געווען דער קליגסטער, דער שטאַרקסטער, דער געזינטסטער. אויך דער כאַראַקטער איז בײַ מיר געווען נישט קיין פּראָסטער, אָפֿט האָב איך זיך נישט אײַנגעהאַלטן, פֿאַרגעסן אויף וואָסער וועלט איך בין. אָפֿט דערלאָזט ערנסטע פֿעלערן, וועלכע האָבן געקאָנט מיר קאָסטן דאָס לעבן.\nאָבער אַז ס׳איז באַשערט בלײַבן לעבן...\nדער וועג אין גיהנום\nפֿאַרנאַכט האָט מען אונדז פֿאַרטריבן אין אַ קאָלווירטישער פֿערד־שטאַל. איך האָב זיך פֿאַררוקט אין אַ ווינקעלע און בין גלײַך אַנטשלאָפֿן געוואָרן, אויפֿגעכאַפּט האָב איך זיך פֿון אַ זעץ מיט אַ שטיוול, וואָס אַ דײַטש האָט מיר געגעבן אין דער פּלייצע. און אָט זײַנען מיר שוין ווידער אויף די פֿיס, אויסגעשטעלט אין אַ קאָלאָנע.\nמען טרײַבט אונדז ווײַטער, וווּהין ווייסט קיינער נישט. גיין ווערט אַלץ שווערער, עס רײַבן ביז בלוט די אָנעטשעס, וועלכע איך האָב ביז הײַנט זיך נישט אויסגעלערנט פֿאַרוויקלען. עס מוטשעט דער הונגער און דאָרשט.\nאַזוי האָבן מיר זיך אַרײַנגעצויגן אין אַ דאָרף. אַרום די הײַזער, בײַ די פּלויטן שטייען פֿרויען, קינדער, זקנים. זיי קוקן אויף אונדז מיט מיטלייד. אייניקע פֿרויען האָבן אַרויסגעטראָגן עמערס וואַסער, טעפּ מיט קאַרטאָפֿל, סוכאַרעס. ס׳הייבט זיך אָן אַ געדראַנג, מע כאַפּט ווער וואָס עס קאָן. די קאָנוווייִרן שרײַען, גוואַלדעווען: "וועק! וועק!" שיסן אין דער לופֿטן. אַ קליין מיידעלע, אויף איר אומגליק, טראָגט אַרויס אַ לעבל ברויט, אַ כאָפּטע קריגס־געפֿאַנגענע וואַרפֿן זיך צו איר, אַ קנאַל פֿון אַ קויל, דאָס מיידעלע פֿאַלט. אַ האַרצרײַסנדיק געשריי פֿון אַ פֿרוי...\nמיר שלעפּן זיך ווײַטער. אַ מסוכּנע היץ. די דײַטשן דורכפֿאָרנדיק אויף די אָפֿענע לאַסט־אויטאָמאָבילן — אַ סך פֿון זיי זײַנען אָנגעטאָן בלויז אין קורצע הייזעלעך — פֿאָטאָגראַפֿירן אונדזער קאָלאָנע, רעהאַטשען, שרײַען אויס: "און דאָס איז די מעכטיגע ראָטע אַרמיי!"\nדי וואַך־לײַט וואַרפֿן זיך אַרויף אויף איינעם אַ קריגס־געפֿאַנגענעם. עמעצער האָט געמסרט, אַז יענער באַהאַלט בײַ זיך אויס אַ ווערטפֿולע זאַך. זיי באַפֿוילן אים זיך אויסצוטאָן, טאַפּן איבער זײַנע קליידער. צערייצטע דערפֿון, וואָס קיין שום "אוצר" האָבן זיי נישט געפֿונען, צעשלאָגן זיי אים אַזוי, אַז יענער קאָן זיך שוין נישט אויפֿהייבן.\nנאָך אַ געשעעניש: צוויי אויסוווּרפֿן האָבן מיטגעטיילט די דײַטשן, אַז אין אונדזער קאָלאָנע האָט זיך אַרײַנגעשמוגלט זייער געוועזענער פּאָליטרוק (קאָמיסאַר). בײַ אַן אָפּשטעל האָט איינער פֿון די וואַך־לײַט אַוועקגעשלעפּט אים הינטער אַ שטאַל און דאָרט דערשאָסן.\nאָט אַזוי האָב איך פֿאַר איין טאָג אײַנגעזאַפּט אין זיך די שוידערלעכע רעאַלקייט און אָנגעהויבן פֿאַרשטיין, וואָס עס וואַרט אויף מיר. שפּעט אין דער נאַכט האָבן מיר זיך דערקליבן צו דער סטאַנציע פּאַווליטש, וואָס נישט ווײַט פֿון איר איז געשאַפֿן געוואָרן אַ צײַטווײַליקער קאָנצענטראַציע־לאַגער פֿאַר קריגס־געפֿאַנגענע.\nס׳האָט געמראַקעט אַ דריבנע רעגנדל. מיט אַ מאָל האָבן אין דער פֿולער פֿינצטערניש אַ בליץ געטאָן פֿײַערלעך פֿון קעשענע־לאַמטערנדלעך, ס׳האָט זיך דערהערט אַ ווילד־געשריי: "שנעלער! שנעלער!" — ס׳האָבן זיך צעבילט די הינט. איבערגעשראָקענע אויף טויט, האָבן מיר, ווי אַ סטאַדע שאָף, זיך צוגעדריקט איינער צום צווייטן, נישט אַרײַנגעקומען, נאָר אַרײַנגעריסן זיך דורך אַן אָפֿענעם טויער אין עפּעס אַ גרויסן הויף, אַ פֿאַרפֿולטן מיט מאָדנע ריזיקע באַשעפֿענישן. אויפֿן אַנדערן טאָג האָט זיך אַרויסגעוויזן, אַז דאָס זײַנען געוויינטלעכע קאָמבײַנען. מיר האָבן זיך געפֿונען אין אַ נישט דערבויטער טראַקטאָר־סטאַנציע.\nאַן אויסגעמוטשעטער פֿון דעם שווערן און לאַנגן טאָג, האָב איך, ווי אין דער פֿאָריקער נאַכט, זיך פֿאַרקליבן אין אַ ווײַטן ווינקל פֿון אַ שטאַל אָן אַ דאַך און, נישט געקוקט אויפֿן אײַנגעגעסן רעגנדל, וואָס האָט נאָך אַלץ געמראַקעט, אײַנגעשלאָפֿן ווי אַ טויטער. באַגינען האָב איך זיך דערוווּסט, אַז בײַ נאַכט האָט מען דערשטיקט די צוויי אויסוווּרפֿן, וועלכע האָבן אויסגעגעבן דעם פּאָליטרוק.\nבאַלד האָט מען אונדז אויסגעשטעלט אין אַ קאָלאָנע, כּדי אַוועקצופֿירן אויף אַרבעט, דערבײַ האָט דער עלטסטער פֿון דער וואַך־קאָמאַנדע אויסגערופֿן:\n— ייִדן און קאָמיסאַרן אַרויסגיין פֿאָרויס!\nקיינער האָט זיך ניט גערירט פֿונעם אָרט.\nאיז געקומען אַ נײַע וואָרענונג:\n— ווער עס וועט פֿרײַוויליק ניט אַרויס, וועט דערשאָסן ווערן, ווי נאָר מע וועט אים דערקענען.\nאָט איז אַרויס איין ייִד, אַ צווייטער... מע זעט, ווי דער טויט ליגט שוין בײַ זיי אויפֿן פּנים. וואָס טוט מען? אַרויסגיין? דאָ דערמאָן איך זיך אַזאַ זאַך: אויף דער קיִעווער קינאָסטודיע האָט מען פֿאַר דער מלחמה זיך געקליבן שטעלן אַ פֿילם אויף אַ ייִדישער טעמע. איך בין געווען צווישן דער גרופּע סטודענטן, וועלכע מע האָט אָפּגעקליבן פֿאַרן פֿילם. דער רעזשיסאָר האָט מיך אָבער גלײַך פֿאַרבראַקירט: "איר זײַט אַבסאָלוט ניט ענלעך אויף קיין ייִד" — האָט ער מיר געזאָגט. אפֿשר וועט מען מיך ניט דערקענען און ס׳וועט דורכגיין?\nשפּעטער האָט מען אונדז אַוועקגעפֿירט צו דער אײַזנבאַן־סטאַנציע אַריבערשלעפּן שווערע זעק פֿון איין אָרט אויפֿן צווייטן. קומט צו מיר צו אַן אונגאַר פֿון די, וועלכע באַוואַכן די סטאַנציע, באַטראַכט מיך און פֿרעגט, ריכטיקער, באַשטעטיקט:\n— ביסט אַ יודע?!\n— ניין, — נעם איך דערווידערן, — איך בין אַ רוס.\n— ביסט אַ יודע, אַ פֿאַרפֿלוכטער יודע! — שרײַט ער בייז אויס. — איך קען אײַך גוט, שמוציקע הינט.\nאון ער נעמט מיך שלאָגן מיט די פֿויסטן, מיט די פֿיס, מיט דער קאָלבע פֿון דער קעגנגאַז־מאַסקע, שלאָגט מיט אַלע כּוחות. דערבײַ הערט ער נישט אויף צו שרײַען:\n— קיש מי טו, קיש מי טו! (ס׳הייסט: קוש מיך אין הינטן).\nער וואָלט מיך דערהרגעט, אָבער ס׳האָט זיך אַרײַנגעמישט אַן אַלטער דײַטש, פֿאַרטריבן דעם אונגאַר און מיך גענומען "טרייסטן"; "גאָרנישט, — האָט ער געזאָגט, — וועט מיט אײַך, ייִדן, נישט געשען, מען וועט אײַך בלויז פֿאַרנעמען אין אַרבעטס־לאַגערן און דאָרטן וועט איר זיך מיִען, לויט יעדערנס כּוחות".\nאויפֿן צווייטן טאָג האָט איינער אַ געזונטער דײַטש — אַ בופֿלאַקס, אַרויפֿגעכאַפּט זיך אויף אַ וואָגן, אויף וועלכן ס׳איז געשטאַנען אַ גרויסע פֿאַס וואַסער, און באַפֿוילן די ייִדן אײַנצושפּאַנען זיך און שלעפּן דעם וואָגן צום דאָרפֿישן ברונעם. איך האָב נישט אויסגעהאַלטן און צוגעשטאַנען צו דער פֿאַראורטיילטער קאָמאַנדע. איך בין נאָכגעגאַנגען נאָכן וואָגן און געטראַכט: אויב עס דאַרף געשען, זאָל עס געשען וואָס גיכער. איך געדענק שוין נישט, ווי בײַנאַנד מיט מיר האָט זיך אַרויסגעוויזן אַ רוסישער געפֿאַנגענער, וועלכער איז אויך נאָכגעגאַנגען נאָכן וואָגן. ער האָט מיך שטיל געפֿרעגט:\n— און וואָס טוסטו דאָ?\n— איך בין דאָך אויך אַ... — האָב איך אָנגעהויבן אַרויסצושטאַמלען.\nדער בחור האָט מיך ניט געלאָזט פֿאַרענדיקן. אָפּגעשלעפּט אין אַ זײַט, האָט ער אַרײַנגעזאָגט:\n— מע דאַרף ניט. שטאַרבן וועסטו נאָך באַווײַזן. ביסט דאָך ניט ענלעך אויף קיין ייִד.\n— די דײַטשן קאָנען זיך אָבער דערוויסן.\n— און אַזוי איז בעסער? — טענהט ער מיט מיר, ווי מיט אַ קליין קינד.\n— אָט די אינעם שפּאַן זײַנען דאָך שוין אַלע פֿאַראורטיילטע.\n— וואָס זשע טוט מען? אָט האָב איך זיך שוין ווי געמאָלדן.\n— ווער האָט דען געזען און ווער האָט געהערט? האַלט זיך לעבן מיר. מיר וועלן שוין עפּעס צוטראַכטן.\nוואַניע — האָט ער זיך אָנגערופֿן — וואַניע פֿון וואַראָשילאָווגראַד. ער האָט מיך געראַטעוועט, ווען איך בין שוין געשטאַנען, קאָן מען זאָגן, בײַם סאַמע ראַנד. ער האָט מיך אונטערגעמונטערט, געהאָלפֿן מיט וואָס נאָר ער האָט געקענט. איך האָב זייער געוואָלט די גאַנצע צײַט זיך האַלטן לעבן אים, אָבער... אין עטלעכע טעג אַרום האָט מען אונדז אַלעמען אַרײַנגעטריבן אין פֿראַכט־וואַגאָנען און אַוועקגעפֿירט קיין קיראָוואָגראַד. אין אָט דעם רעשיקן אָפּפֿאָר־טומל האָבן מיר פֿאַרלוירן איינער דעם צווייטן און מער שוין קיין מאָל זיך ניט געזען. צי איז ער לעבן געבליבן, מײַן פֿרײַנד?\nאַ טראָט פֿונעם טויט\nדער קיראָוואָגראַדער לאַגער פֿון קריגס־געפֿאַנגענע האָט זיך געפֿונען כּמעט אין צענטער פֿון דער שטאָט, וווּ ביז דער מלחמה האָט זיך באַזירט אַ סאָוועטישער מיליטער־טייל.\nס׳האָט געחידושט, וואָס מער ווי אין אַ חודש אַרום נאָך דעם ווי קיראָוואָגראַד איז געוואָרן אָקופּירט, זײַנען אויף די אַפֿישן־סטענדן, ווענט און פּלויטן נאָך אַלץ געהאָנגען סאָוועטישע פּראָפּאַגאַנדיסטישע פּלאַקאַטן. איבערהויפּט האָט געשניטן דאָס האַרץ אַ פּלאַקאַט, אויף וועלכן ס׳איז געווען קאַריקאַטוריש אָנגעמאָלט דער פּרצוף פֿון היטלערן, אונטער וועלכן די אויפֿשריפֿט האָט געמאָלדן אויף אוקראַיִניש: "אוי, אי בודע מאָרדאַ ביטאַ, היטלעראַ־באַנדיטאַ" (אוי, וועט מען געבן אין דער מאָרדע היטלערן, דעם באַנדיט).\nבײַם טויער פֿון לאַגער האָט איינער אַ וואַכמאַן הויך און בייז אויסגעשריגן:\n— זשידעס און קאָמיסאַרן אַרויסגיין פֿון דער קאָלאָנע!\nאיך האָב זיך נישט אָפּגערופֿן.\nדורכגעגאַנגען דורך דעם קאָנטראָל־פּונקט, האָב איך זיך צונויפֿגעמישט מיט פֿיל אַנדערע געפֿאַנגענע און אָנגעהויבן אַרומקוקן זיך.\nאַ גרויסער הויף, אַן ארומגערינגלטער מיט אַ הויכן פּלויט, אַ שלל מיט געפֿאַנגענע — שטייענדיקע, זיצנדיקע, ליגנדיקע. אין מיטן הויף — עטלעכע קעסלען, אין וועלכע ס׳קאָכט זיך אַ שיטערע זופּעכץ פֿון פֿאַרפֿוילטע בורעקעס, נאָך וועלכע ס׳האָט זיך אויסגעשטעלט אַ מסוכּן לאַנגע ריי. ווי עס זעט אויס, פּאַראַדקעווען דאָ פֿאַרשיידענע לומפּן־עלעמענטן. אַראָפּגענומען פֿון זיך די הויזן־רימענס, שלאָגן זיי אומברחמנותדיק די הונגעריקע לאַגערניקעס.\nאָפּגעטיילט פֿון אַלע איבעריקע אין אַ זײַט, האָבן זיך געטוליעט צום פּלויט די ייִדן. בײַ זיי האָט מען צוגענומען די מיליטערישע קליידער, איבערגעלאָזט אין קויטיקן גרעט. פֿאַרוויקלט אין שמאַטעס, גייען זיי באַקומען דאָס ביסל פּאַמויעס איין מאָל אין טאָג, די לעצטע. אַ סך זײַנען שוין געשוואָלן געוואָרן פֿון הונגער, קוים וואָס מע האַלט זיך אויף די פֿיס. די פֿאַרוווּנדעטע און קראַנקע באַקומען ניט קיין שום מעדיצינישע הילף און גייען אויס ווי ליכט. די מער געזונטע מוטשעט מען אויף די שווערסטע און שמוציקסטע אַרבעטן. זיי גראָבן גריבער פֿאַר קלאָזעטן, רייניקן זיי, שטייען ביז די קני אין עיפּוש. טוט עמעצער די אַרבעט ניט אַזוי פֿלײַסיק, שלאָגט מען אים מכּות־רצח. אָפֿטמאָל וואַרפֿט מען אַרײַן אַ ייִד אין אַזאַ גרוב, וווּ ער ווערט דערשטיקט.\nאין עטלעכע טעג אַרום נאָך דעם, ווי מיר האָט זיך אײַנגעגעבן אַרויסרײַסן זיך פֿונעם לאַגער, האָט מען אַלע געפֿאַנגענע ייִדישע סאָלדאַטן אַוועקגעפֿירט צו די קאַלך־גריבער בײַם ראַנד פֿונעם דאָרף איוואַנאָווקע און זיי דאָרטן דערשאָסן.\nאין יענע סעפּטעמבער־טעג איז קיראָוואָגראַד געווען פֿול מיט אָפּגעפֿירטע אויף אָפּרו דײַטשיש מיליטער. די סאָלדאַטן האָבן געזוכט פֿאַרווײַלונגען. איינע אַזאַ פֿאַרווײַלונג איז געווען — אַרײַנצוקומען אין לאַגער און אָן אַ פֿאַרוואָס נעמען שלאָגן די קריגס־געפֿאַנגענע. מיך האָט מען אויך געשלאָגן. נישט די "געסט", נאָר די סאָלדאַטן פֿון דער וואַך־קאָמאַנדע.\nבײַם אָנהייב פֿון דער מלחמה האָט היטלער צוגעשפּילט די אוקראַיִנישע נאַציאָנאַליסטן, צוגעזאָגט זיי אַ "סאַמאַסטיינע אוקראַיִנע" (ס׳הייסט, אַ זעלבשטענדיקע מלוכה), אײַנגעפֿירט פֿאַר די אוקראַיִנער אייניקע הנחות. אויך אין אונדזער לאַגער האָט מען יעדן טאָג אַרויסגעגעבן אָפּלאָז־שײַנען אַ געוויסער צאָל אוקראַיִנער. האָב איך אויך באַשטימט אויסצופּרוּוון דאָס מזל. אַרײַנגעשטופּט זיך אין דער פֿילקעפּיקער ריי, אָפּגעשטאַנען אין איר די גאַנצע נאַכט און דעם גאַנצן אינדערפֿרי, און ווען ס׳איז שוין כּמעט געקומען מײַן ריי, האָט זיך פֿון דער קאַנצעלאַריע דערהערט אַ האַרצרײַסנדיק געשריי און צוויי געהילפֿס־פּאָליציאַנטן, טאַקע פֿון די קריגס־געפֿאַנגענע, האָבן אַרויסגעשלעפּט פֿון דאָרטן אַ צעבלוטיקטן בחור מיט שוואַרצע געקרײַזלטע האָר. ער האָט געהאַלטן אין איין שרײַען, אַז ער איז ניט קיין ייִד, נאָר די פּאָליציאַנטן האָבן אים ניט געהערט. זיי האָבן אים געשלאָגן מיט די פֿיס, מיט די רימענס און אַוועקגעשלעפּט צו די ייִדן.\nאיך האָב מיט אַ מאָל דערפֿילט דעם גאַנצן גרויל, וואָס וואַרט אויף מיר, אויב מע וועט מיך דערקענען. איך בין גרייט געווען צו אַנטלויפֿן. אָבער ס׳איז שוין געווען שפּעט. מיר, די פֿאָדערשטע אין דער ריי, שטייען שוין אויף די קני (אַזוי האָבן פֿאַראָרדנט די דײַטשן).\nאון אָט איז געקומען די מינוט, ווען מען פֿירט אונדזער גרופּע אויפֿן צווייטן שטאָק. איך פּרוּוו זיך נעמען אין די הענט, אָבער עס גיט זיך מיר ניט אײַן. מיר הייבט זיך אָן דוכטן, אַז איך וואַקס, ווער וואָס אַ מאָל העכער, אַז אַלעמענס בליקן זײַנען געווענדט אויף מיר, אַז מען האָט מיך שוין דערקענט און מען שלעפּט מיך אַ פֿאַרבלוטיקטן אַראָפּ פֿון די טרעפּ. איך האָב קוים דערהערט די פֿראַגע פֿונעם קאַנצעלאַריסט:\nמיט אַ פֿאַרשטיקטער שטים שטאַמל איך אַרויס:\nדי קאָנטראָל־פּראָצעדור איז פֿאַרענדיקט. איך שטיי שוין בײַם טיש, וווּ מען שרײַבט אויס די אָפּלאָז־שײַנען. דאָ שפּרינגט אונטער אַן אויסוווּרף מיט אַ רימען אין דער האַנט און שרײַט אויס:\n— דאָס איז אַ ייִד!\nמיר הייבט אָן שווינדלען אין די אויגן. אָט־אָט, וועל איך אומפֿאַלן. אומדערוואַרט פֿאַר זיך אַליין, ענטפֿער איך אים קאַטעגאָריש:\n— דו לײַגסט! איך בין אַן אוקראַיִנער!\nאון ער — דער אויסוווּרף, נאָך בייזער:\n— עך טי, זשידאָווסקאַיאַ מאָרדאַ.\nמען האָט מיך גלײַך אַרומגערינגלט, אַרויסגעשטויסן אין קאָרידאָר און אָנגעהויבן שלאָגן, דערנאָך האָט מען מיך אַוועקגעשלעפּט אַהין, צו די ייִדן.\nניט ווײַט פֿון דער קאַנצעלאַריע זײַנען געזעסן עטלעכע סאָלדאַטן פֿון דער "זאָנדערקאָמאַנדע". דערזען, ווי מען שלעפּט מיך אַ צענעריקטן, פֿרעגט איינער פֿון זיי:\n— דער איז אויך אַ יודע?\nאון ניט וואַרטנדיק אויף קיין ענטפֿער, נעמט ער אַרויס פֿון דער קעשענע אַ שטיקל טעלעפֿאָן־דראָט, באַפֿוילט מיר זיך שטעלן צו דער וואַנט און הייבט אָן מיך שלאָגן מיטן דראָט איבערן קאָפּ. דער ווייטיק איז מסוכּן גרויס, מיר דוכט זיך, אַז דער קאָפּ ווערט צעשפּאָלן אויף צווייען, נאָר איך זעץ פֿאָר שרײַען, אַז איך בין אַן עכטער "אוקראַיִנעץ". איך האָב ניט באַמערקט, ווי עס איז צוגעקומען אַן אַלטער דײַטש אין אַ ווײַסן מונדיר־רעקל. די סאָלדאַטן האָבן זיך אויפֿגעשטעלט. אויף זײַן פֿראַגע, וואָס קומט דאָ פֿאָר, דערקלערן זיי, אַז מע האָט געפּאַקט אַ "פֿאַרפֿלוכטן יודע", וואָס האָט געוואָלט באַקומען אַן אָפּלאָז־שײַן. באַטראַכט מיך פֿון אַלע זײַטן, ווענדט זיך דער אָפֿיציר צו די סאָלדאַטן:\n— און אפֿשר איז ער טאַקע ניט קיין יודע? פֿירט אים אָפּ אין לאַזאַרעט, זאָלן די דאָקטוירים פֿעסטשטעלן.\nדער "לאַזאַרעט" געפֿינט זיך אין איינער פֿון די קאַזאַרמעס. אויפֿן דיל, אויף עיפּושדיקער שטרוי, ליגן אין אַ שרעקלעכער ענגשאַפֿט פֿאַרוווּנדיקטע און שווער־קראַנקע. אויסגעצערטע, פֿאַרשוואַרצטע, הויט און ביין, וואַלגערן זיי זיך, אַרומגעבונדן מיט קויטיקע שמאַטעס. אייניקע האָבן פֿאַרלוירן דעם באַוווּסטזײַן, די אַנדערע ציטערן פֿון צײַט צו צײַט אויף, שרײַען פֿון היץ, בעטן הילף. אָבער קיין הילף קומט ניט. ניטאָ קיין מעדיקאַמענטן, ניטאָ קיין מאַרליע, ניטאָ קיין כירורגישע אינסטרומענטן. עטלעכע דאָקטוירים און מעדשוועסטער פֿון די קריגס־געפֿאַנגענע סטאַרען זיך לינדערן זייער ווייטיק, ראַטעווען די, וועמען מע קאָן נאָך ראַטעווען. אָבער זייערע מעגלעכקייטן זײַנען גאַנץ קנאַפּע. די דײַטשן פֿירן דאָ אָפֿט דורך סעלעקציע־אַקציעס, "לייזנדיק" אויף אַזאַ אופֿן דעם גורל פֿון האָפֿענונגסלאָזע אין איין אויגנבליק.\nאין אָט דעם "לאַזאַרעט" האָט מען מיך געבראַכט, כּדי פּסקענען, צי בין איך אַ ייִד, צי ניט. דער הויפּט־דאָקטער — אַ מענטש פֿון אַ יאָר פֿערציק, האָט געכאַפּט אַ קוק אויף מיר, אַרײַנגעפֿירט צו זיך אין צימערל, באַפֿוילן אַראָפּלאָזן די הויזן און ווידער גענומען מיר אַרײַנקוקן אין די אויגן. געוויס, האָט ער דערזען אין זיי אַזוינס, פֿון וואָס ס׳איז אים אַליין דורך אַ גרויל איבערן לײַב. ניט לאַנג טראַכטנדיק, האָט ער געמאָלדן דעם סאָלדאַט, וואָס האָט מיך געבראַכט, אַז איך בין ניט קיין ייִד. דער דײַטש האָט זיך אויסגעזידלט און מיך אָפּגעפֿירט צום הויפּט־קאַנצעלאַריסט, איך זאָל באַקומען אַן אָפּלאָז־שײַן. דאָ איז ווידער אַרײַן דער אויסוווּרף מיטן רימען.\n— איך גיב דעם קאָפּ, אויב ער איז ניט קיין יודע! — האָט ער אויסגעשריגן. — און דער דאָקטער איז געוויס אַ באָלשעוויק.\nפֿירט מען מיך ווידער אַוועק אין "לאַזאַרעט", דער דאָקטער זאָל שריפֿטלעך באַשטעטיקן זײַן אויספֿיר. דער גוטער דאָקטער איז אָבער ערגעץ אַוועק.\nמיך באַטראַכטן צוויי באַיאָרנטע דאָקטוירים, פֿון די, וועלכע מע האָט מאָביליזירט, ווען די מלחמה האָט זיך שוין אָנגעהויבן. איך שטאַמל שטיל אַרויס: "ראַטעוועט! האָט רחמנות", זיי קוקן זיך איבער שווײַגנדיק, ענדלעך, זאָגט איינער פֿון זיי: "מיר קאָנען נישט, מיר האָבן מורא", דער צווייטער שטימט צו: "מע וועט אונדז שיסן". — און גלײַך ווענדט ער זיך צום דײַטש: — "יאָ, דאָס איז אַ ייִד".\nדער דײַטש פֿאַרפֿאָרט מיר אין פּנים אַרײַן, נאָר אַזוי, אַז ס׳ווערט מיר פֿינצטער אין די אויגן, דערבײַ שרײַט ער: "פֿאַרפֿלוכטער יודע, איבער דיר, וועל איך נאָך פֿאַרשפּעטיקן צום מיטאָג!", ער כאַפּט מיך פֿאַר דער האַנט און שלעפּט אַוועק צו די ייִדן.\nדאָרטן קומט איצט פּונקט פֿאָר אַ רעגיסטראַציע. איידער די אומגליקלעכע וועלן ווערן דערשאָסן, באַדאַרפֿן די מערדער אומבאַדינגט וויסן זייערע נעמען, וווּ זיי האָבן געוווינט, אין וועלכע מיליטער־טיילן געדינט. די רעגיסטראַציע פֿירט דורך אַן אוקראַיִנישער פּאָליציאַנט שוין אין די יאָרן. לעבן אים זיצט אַ יונגיטשקער קריגס־געפֿאַנגענער און שרײַבט אַלץ אַרײַן אין אַ גראָסבוך. דער דײַטש, וואָס האָט מיך געבראַכט אַהער, זאָגט עפּעס דעם פּאָליציאַנט און אַליין יאָגט ער אַוועק צום מיטאָג.\nגלײַך ווענד איך זיך צום פּאָליציאַנט אויף אוקראַיִניש:\n— הער פּאָליציאַנט, — זאָג איך אים, — ס׳האָט פּאַסירט אַ פֿאַטאַלע מיספֿאַרשטענדעניש, מע האָט מיך אָנגענומען פֿאַר אַ ייִדן. אין דער אמתן בין איך אַ ריינער אוקראַיִנער, איך שטאַם פֿונעם דאָרף זאַאָזערנע, בעלאָצערקווער ראַיאָן. מײַן פֿאָטער איז געווען דער הויפּט־מעכאַניקער אויפֿן אָרטיקן צוקער־זאַוואָד, אין יאָר 1937 האָט מען אים אַרעסטירט און ביז הײַנטיקן טאָג ווייסן מיר נישט וווּ איז זײַן געביין אַהינגעקומען...\nעמעצער פֿון די פֿאַראורטיילטע שרײַט אויס: "חבֿר, קום צו אונדז, מ׳וועט דיר שוין גאָרנישט ניט העלפֿן!" איך מאַך זיך נישט וויסנדיק, און זעץ פֿאָר דערציילן די לעגענדע, וואָס ס׳האָבן מיט מיר אײַנגעחזרט די סאָלדאַטן, וועלכע האָבן מיך אַרויסגעראַטעוועט אין שול־הויף. דער פּאָליציאַנט שלאָגט מיך איבער:\n— און ווער קאָן דאָס אַלץ באַשטעטיקן?\n— דאָ זײַנען פֿאַראַן מײַנע לאַנדסלײַט, גיט מיר אַ באַגלייטער, און איך וועל די רגע זיי ברענגען צו אײַך.\nאַ ווײַלע באַטראַכט מיך דער פּאָליציאַנט, דערנאָך זאָגט ער גאַנץ געלאַסן:\n— צו וואָס אַ באַגלייטער? גיי געפֿין זיי אַליין און זאָלן זיי קומען צו מיר, אויב אַלץ, וואָס דו זאָגסט, איז אמת, וועל איך דיר העלפֿן באַקומען אַן אָפּלאָז־שײַן. גיי.\nמיך באַשלאָגט אַ קאַלטער שווייס. וואָס הייסט עס? ער גלייבט מיר? און אפֿשר איז דאָס אַ מערדעריש שפּיצל, ווי נאָר איך וועל זיך אויסקערעווען צו אים מיט דער פּלייצע, וועט ער אין מיר אויסשיסן?\nאיך באַדאַנק אים און הייב אָן אָפּטרעטן. איך פֿיל ווי ס׳האַקן זיך מיר אונטער די פֿיס; מיר דוכט זיך, אַז ער שפּירט נאָך מיר נאָך, אָט נעמט ער אַרויס זײַן רעוואָלווער, באַלד וועט אַ קנאַל טאָן אַ שאָס און מאַכן מיט מיר אַ סוף. איך בייג זיך אָן צו אַן אומבאַקאַנטן קריגס־געפֿאַנגענעם און פֿרעג אים, צי האָט ער נישט געזען טאַראַסענקאָן (דער ערשטער נאָמען, וואָס איז געקומען מיר אויפֿן געדאַנק), יענער קוקט מיך אָן ווי אַ משוגענעם, וואָס פֿאַראַ טאַראַסענקאָ, ער ווייסט נישט קיין שום טאַראַסענקאָן. איך ווײַז מיט דער האַנט אויף לינקס, דאָס דאַרף אויסגעטײַטשט ווערן דורכן פּאָליציאַנט, אויב ער קוקט מיר נאָך, אַז יענער האָט מיר אָנגעוויזן, וווּ ס׳געפֿינט זיך טאַראַסענקאָ. איך גיי ווײַטער, בייג זיך אָן צו אַ צווייטן אומבאַקאַנטן קריגס־געפֿאַנגענעם, צו אַ דריטן, ביז איך פֿאַרקלײַב זיך אין אַ פֿאַרוואָרפֿן ווינקל פֿונעם הויף. אַן אויסגעצערטער, פֿאַל איך אויף דער ערד. וואָס איז מיט מיר ערשט געשען? האָב איך זיך טאַקע ווידער אַ מאָל אויסגעדרייט פֿונעם מלאך־המוותס הענט? און ווער איז דער פּאָליציאַנט, אַן אונדזעריקער? צי ער האָט פּשוט באַשטימט אַ מאַך צו טאָן אויף מיר מיט דער האַנט? און אפֿשר האָב איך אים אויף דער אמתן איבערצײַגט? אויב אַזוי, האָב איך ערשט וואָס אָפּגעשפּילט מײַן בעסטע ראָלע אין לעבן. אָבער וואָס טוט מען ווײַטער, ווי רײַסט מען זיך אַרויס פֿונעם גיהנום?\nעס פֿאַלט צו די נאַכט. די צײַט, ווען מע עפֿנט די טירן פֿון די קאַזאַרמעס און פֿיל מענטשן, איבערגעהאָרעוועטע און איבערגעפֿרוירענע, רײַסן זיך אַהין אַרײַן פֿאַרקילט און הוסטנדיק. אָבער אַלעמען קאָנען די קאַזאַרמעס ניט אַרײַננעמען. איז איינס פֿון די ביידע: אָדער בלײַבן אין דרויסן און ציטערן אַ גאַנצע נאַכט פֿון קעלט, אָדער אַרויפֿקלעטערן אויפֿן בוידעם. די דײַטשן האָבן דאָס שטרענג פֿאַרווערט, זיי שיסן אָפֿט איבער די ביידעמער, נאָר דאָס שרעקט ניט אָפּ.\nמיר ליגן אויפֿן בוידעם, צוגעפּרעסט איינער צום אַנדערן. מײַנע נאָענטע שכנים שושקען זיך, און איך כאַפּ אויף עטלעכע ווערטער: "מאָרגן וועט מען אָפּקלײַבן אויף באַשטענדיקער אַרבעט אויסערן לאַגער. די קאָלאָנע וועט זיך פֿאָרמירן בײַ דעם זײַטיקן טויער". אפֿשר זאָל איך אויך פּרוּוון?\nפֿאַרטאָג בין איך שוין בײַם זײַטיקן טויער. לאָזט זיך אויס, אַז דעם סוד האָבן געוווּסט פֿיל קריגס־געפֿאַנגענע. דאָך, איז מיר געלונגען אַרײַנצושטופּן זיך אין דער "גליקלעכער" קאָלאָנע.\nאויפֿן פֿאַרוואַקסענעם פּלאַץ פֿון יענער זײַט טויער האָט מען אַרויסגעפֿירט צו הונדערט מאַן. דאָרטן האָבן אויף אונדז געוואַרט "קונים" — פֿאָרשטייער פֿון די געזעלשאַפֿטלעכע הויפֿן (אַזוי האָבן די דײַטשן אָנגערופֿן די געוועזענע קאָלווירטן). דורכגעפֿירט די נייטיקע פֿאָרמאַליטעטן, האָט יעדערער פֿון זיי באַקומען אַ געהעריקע צאָל קריגס־געפֿאַנגענע. ווי באַגלייטער האָט מען צוגעגעבן עטלעכע געהילפֿס־פּאָליציאַנטן מיט ווײַסע בענדלעך אויף די אַרבל (אויך קריגס־געפֿאַנגענע).\nענדלעך, לאָזן מיר זיך אין וועג. איך אָטעם אַ ביסל פֿרײַער. די לאַגער־מאַטערנישן זײַנען, דוכט זיך, פֿאַרבליבן פֿון יענער זײַט פּאַרקן. וואָס וועט זײַן ווײַטער?


Anti-Jewish Pogroms in Ukraine 100 Years Ago – The Forward\nפּאָגראָמען אין אוקראַיִנע מיט 100 יאָר צוריקAnti-Jewish Pogroms in Ukraine 100 Years Ago\nדי אכזריותדיקע אַטאַקן בעתן בירגערקריג פֿון 1918-1921 זײַנען װידער געװאָרן אַן אַקטועלע טעמע פֿון היסטאָרישער פֿאָרשונג\nישׂשׂכר־בער ריבאַק, „פּאָגראָם‟, 1919\nפֿון מיכאל קרוטיקאָװ October 11, 2019\nדאָס יאָר 1919 איז געװען מוראדיק פֿאַר די אוקראַיִנער ייִדן. סוף 1918 האָט זיך צוריקגעצױגן די דײַטשישע אַרמײ, װאָס האָט געהאַט אָקופּירט אוקראַיִנע און אונטערגעהאַלטן אַ ביסל אָרדענונג.\nדי מאַכט איז אַריבער צו דער „דירעקטאָריע‟ מיט סימאָן פּעטליוראַ בראָש. זײַן רעגירונג איז געװען שװאַך, און דערצו נאָך האָט די נײַ־געבױרענע אוקראַיִנער פֿאָלקס־רעפּובליק געמוזט פֿירן מלחמות אױף עטלעכע פֿראָנטן, קעגן די באָלשעװיקעס אױפֿן צפֿון און מיזרח, קעגן די אַנטי-באָלשעװיסטישע „װײַסע‟ אױפֿן דרום, און קעגן כּלערלײ באַנדעס אומעטום. אין דער אוקראַיִנישער אַרמײ האָט געקעמפֿט אַ געמישטער המון־רבֿ פֿון געװעזענע זעלנער פֿון פֿאַרשידענע אַרמײען, פֿרײַװיליקע פּאַטריאָטן, פּױערים און סתּם באַנדיטן. בטבֿע זײַנען פּעטליוראַ און אַנדערע פֿירער ניט געװען אַנטיסעמיטיש. אוקראַיִנע האָט אַפֿילו געהאַט אַ ספּעציעלע מיניסטעריום פֿאַר ייִדישע ענינים, אָבער די רעגירונג האָט ניט געקענט, און צומאָל ניט געװאָלט, אָפּשטעלן די בלוטיקע כװאַליע פֿון פּאָגראָמען אױף ייִדן.\nדי געשיכטע פֿון פּאָגראָמען אין אוקראַיִנע בעתן רוסישן בירגערקריג איז גאַנץ קאָמפּליצירט. אַ סך איז אָפּהענגיק פֿונעם קוקװינקל אין די מקורים װאָס מען קלײַבט, און פֿון די גבֿיות־עדותן װאָס מען גלייבט אָדער גלייבט ניט. דער נײַער נומער פֿונעם אַקאַדעמישן זשורנאַל „קװעסט: ענינים פֿון דער הײַנטצײַטיקער ייִדישער געשיכטע‟ גיט זיך אָפּ מיט דער דאָזיקער קאָמפּליצירטע טעמע. די רעדאַקטאָרן פֿונעם זשורנאַל, פּראָפֿעסאָרן עליסאַ בן־פּורת און טאָמאַס טשאָפּאַרד, באַמערקן אַז די רציחות אין אוקראַיִנע זײַנען געװען דער המשך פֿון די פּאָגראָמען אינעם צאַרישן רוסלאַנד, אָבער זײ זײַנען געװען אַ סך בלוטיקער און ברײטער אין פֿאַרנעם. די מלוכישע מאַכט האָט דאָ געשפּילט אַ קנאַפּע ראָלע און די צװעקן און מאָטיװן פֿון די גרופּעס פּאָגראָמשטשיקעס זײַנען געװען פֿאַרשידענע. אײניקע האָבן פּשוט געװאָלט אַוועקלקחנען דאָס ייִדישע האָב־און־גוטס, אַנדערע האָבן באַשולדיקט די ייִדן אין שטיצן די באָלשעװיקעס, און די דריטע גרופּע האָט זײ געהאַלטן פֿאַר שׂונאים פֿון דער נײַער אוקראַיִנער אָדער פּױלישער מלוכישקײט.\nבשעתּו האָבן די ידיעות װעגן די שרעקלעכע פּאָגראָמען, װאָס האָבן אומגעבראַכט צענדליקער טױזנטער מענטשן (די גענויע צאָל בײַט זיך פֿון איין מקור צום צווייטן) שאָקירט די גאַנצע װעלט. אָבער הײַנט, טענהן די רעדאַקטאָרן, זײַנען די דאָזיקע געשעענישן כּמעט װי פֿאַרגעסן געװאָרן. דער חורבן פֿון דער צװײטער װעלט־מלחמה האָט אַזױ װי אַװעקגערוקט די פֿריִערדיקע טראַגעדיע פֿונעם ייִדישן קאָלעקטיװן זכּרון. צוליב אײגענע פּאָליטישע צװעקן זײַנען די אָפֿיציעלע אוקראַיִנער, רוסישע און פּױלישע היסטאָריקער ניט צו גיריק אױסצוגראָבן די אַלטע געשיכטע.\nדי אַרטיקלען אינעם ספּעציעלן פּאָגראָם־נומער פֿון „קװעסט‟ באַהאַנדלען פֿאַרשידענע היסטאָרישע, פּאָליטישע און קולטורעלע אַספּעקטן פֿון די טראַגישע געשעענישן אין אוקראַיִנע צװישן 1917 און 1921. די פּאָגראָמען האָבן געמאַכט אַ שטאַרקן רושם אױף ייִדישע שרײַבער און קינסטלער אין אוקראַיִנע. פּראָפֿעסאָר האַריעט מוראַװ אַנאַליזירט איציק קיפּניסעס ראָמאַן „חדשים און טעג‟ (1926), אַ לירישע ליבע־געשיכטע פֿון אַ יונגן פּאָרפֿאָלק, װאָס אַנטפּלעקט זיך אַנטקעגן דעם הינטערגרונט פֿונעם פּאָגראָם אין דער שטאָט סלאָװעשנע. אינעם דאָזיקן פּאָגראָם זײַנען אומגעקומען דעם מחברס שװיגער מיט צװײ קינדער, און זײַן פֿרױ איז שפּעטער געשטאָרבן פֿון טיפֿוס. דער כּמו־נאַיִװער דערצײלערישער סטיל פֿונעם ראָמאַן מאַכט די שרעקלעכע דערפֿאַרונג דערװײַטערט און פֿרעמד פֿאַרן לײענער, װאָס שאַפֿט אַ שטאַרקן קינסטלערישן עפֿעקט.\nאין אונטערשייד צו חיים־נחמן ביאַליקס פּאָעמע „אין שחיטה־שטאָט‟ און פּרץ מאַרקישעס „די קופּע‟, איז קיפּניס ניט אױסן צו באַװאַרפֿן דעם לײענער מיט שרעקלעכע אימאַזשן. דאָס שליסל־װאָרט אין זײַן געשיכטע איז „הפֿקר‟. ער נוצט דאָס װאָרט צו באַשרײַבן זײַנע געפֿילן אין דער ערשטער נאַכט פֿונעם פּאָגראָם. דער דאָזיקער באַגריף, האַלט מוראַװ, לאָזט אונדז בעסער באַגרײַפֿן די דערפֿאַרונג פֿון איבערלעבן געװאַלט. די דאָזיקע דערפֿאַרונג, פֿאַרסך־הכּלט זי, „רײַסט מענטשן אַרױס פֿון דעם נאָרמאַלן סדר פֿון זײער לעבן, פֿון דער צײַט, דעם רױם, און די שכנישע באַציִונגען.‟ אינעם „הפֿקר‟־צושטאַנד װערן מענטשן מגולגל אין חיות, אָן שום מאָראַלישן חוש.\nבעת די ייִדישע ליטעראַטור און קונסט פֿאַרמאָגן שטאַרקע קינסטלערישע מוסטערן פֿון פּאָגראָם־בילדער, איז די דאָזיקע טעמע קנאַפּ אָפּגעשפּיגלט געװאָרן אין קינאָ. די אָפֿיציעלע סאָװעטישע אידעאָלאָגיע האָט פֿאַראורטײלט פּאָגראָמען, שרײַבט פּראָפֿעסאָר װאַלערי פּאָזנער, אָבער מען האָט ניט דערלאָזט זײ װײַזן אױפֿן עקראַן. דער ציל פֿונעם סאָװעטישן קינעמאַטאָגראַף איז געװען צו באַזינגען הערלעכע היסטאָרישע עפּיזאָדן. דער אײנציקער יוצא־דופֿן איז געװען דער פֿילם „פֿינף כּלות‟, װאָס איז געמאַכט געװאָרן אינעם אָדעסער סטודיאָ אין 1929 אָבער איז פֿאַרװערט געװאָרן דורך דער סאָװעטישער צענזור.\nדער נאָמען פֿון פּעטליוראַ רופֿט עד־היום אַרױס הײסע חילוקי־דעות. אינעם ייִדישן קאָלעקטיװן זכּרון פֿיגורירט ער לעבן באָהדאַן כמעלניצקי װי אַ בלוטיקער שׂונא־ישׂראל. אין 1926 איז ער דערהרגעט געװאָרן אין פּאַריז דורך דעם ייִדישן אַנאַרכיסט שלום שװאַרצבאַרד אױס נקמה פֿאַר די פּאָגראָמען. שװאַרצבאַרדס מישפּט האָט צוגעצױגן אַ היפּשן עפֿטנלעכן אױפֿמערק, און לסוף איז ער דערקלערט געװאָרן פֿאַר אומשולדיק. די סאָװעטישע געשיכטע האַלט פּעטליוראַן פֿאַר אַן אוקראַיִנער נאַציאָנאַליסט און שׂונא פֿון דער סאָװעטישער מאַכט. אָבער אין דער הײַנטיקער אוקראַיִנע איז פּעטליוראַ אַ העלד, װאָס װערט באַערט מיט דענקמעלער. הײַנט פּרוּװן אײניקע אוקראַיִנישע היסטאָריקער רײנצוּװאַשן פּעטליוראַן פֿונעם אַחריות פֿאַר די פּאָגראָמען. ד”ר קריסטאָפֿער גילי באַהאַנדלט די דאָזיקע קאָמפּליצירטע פֿראַגע אױפֿן סמך פֿון אוקראַיִנישע מקורים. ער באַװײַזט, אַז כאָטש די „דירעקטאָריע‟ האָט טאַקע יאָ אַרױסגעטראָטן קעגן פּאָגראָמען, האָט זי זײ אָפֿט מאָל ניט געװאָלט אָפּשטעלן. פּעטליוראַ און אַנדערע אָנפֿירער זײַנען געװען חושד אַלע ייִדן אין סימפּאַטיעס צו באָלשעװיקעס.\nדער ענין פֿון פּאָגראָמען אין אוקראַיִנע איז ניט בלױז אַ היסטאָרישע פּראָבלעם. הײַנט האָט דער דאָזיקער ענין אַ היפּשע פּאָליטישע חשיבֿות אין די וויכּוחים אַרום דעם נאַציאָנאַלן היסטאָרישן זכּרון אין מיזרח־אײראָפּע. עס איז װיכטיק, אַז מען זאָל קענען הערן אױך די ייִדישע שטים אין די דאָזיקע דעבאַטן.\nAnti-Jewish Pogroms in Ukraine 100 Years Ago


אַקסיאַל פאָכער פאַקטאָרי | טשיינאַ אַקסאַל פאָכער מאַניאַפאַקטשערערז, סאַפּלייערז\nLZZ סעריע פון אַקסיאַל לויפן פאָכער\nפאָכער מאָדעל באַשרייַבונג פּראָדוקט סטרוקטור און באַשרייַבונג 1. דער מאָטאָר פאָכער איז געטריבן דורך אַ דריי-פאַסע ייסינגקראַנאַס מאָטאָר. די מאָטאָר ינסאַליישאַן מיינונג איז F און די שוץ מיינונג איז IP55. 2. די ימפּעללער איז געמאכט פון קאַלט-זעמל שטאָל שיץ און דיזיינד לויט די אַעראָדינאַמיק פּרינציפּ. עס האט די פֿעיִקייטן פון גרויס לופט באַנד, הויך דרוק און נידעריק ראַש. די אַקיעראַסי מיינונג פון די ימפּעללער וואָג איז G2.5. 3. פאַירינג איז איינער פון די וויכטיק קאַמפּאָונאַנץ פון אַ פאָכער. עס איז פּראַסעסט מיט אַ ...


גראָוינג ווייַנטרויבן אין די מיטן שטעג, עצות פֿאַר ביגינערז - ווייַנטרויבן\nאפשר אין דיין געגנט אַ האַרב לאַנג ווינטער און אַ טערמאָמעטער אין די ווינטער אָפֿט קראָסיז דער צייכן בייַ -20, אָבער דאָס טוט נישט שאַטן צו פאַבריק אַ ווייַנגאָרטן און, נאָך אונדזער עצה, וואַקסן אַ ויסגעצייכנט שניט פון די זון בעריז.\nוואָס ווייַז ווערייאַטיז צו וואַקסן פֿאַר ביגינערז אין די מיטן שטעג\nאַוואַדע, ווייַנטרויבן וואַקסן אין כּמעט יעדער זומער הייַזקע. אויב איר טאָן ניט לעבן אין די דרום, עס איז אָפט ווייַנטרויבן "יסאַבעללאַ". די אַנפּריטענשאַס מיינונג, גיט אַ שעפעדיק שניט, שאַדאָוז זייטלעך פון די זון און דעקאָראַטעס אַרבאָרס. אבער זייַן יאַגדע איז גאַנץ קליין, זויער און מיט אַ געשמאַק טעם. איבער די פאַרגאַנגענהע יאָרן פון די יאָר, דאַנק צו דער סעלעקציע אַרבעט פון אַמאַטשערז און פּראָפעססיאָנאַלס, ווייַןגראַונדז האָבן דעוועלאָפּעד פילע ווערייאַטיז מיט הויך פראָסט קעגנשטעל און גרויס זיס בעריז. א ריזיק סעלעקציע פון ווערייאַטיז מיט אַ פאַרשיידנקייַט פון פלייווערז און פארבן פון בעריז, באַרשט שאַפּעס. צווישן דעם ווערייאַטאַל ים, מיר וועלן אויסקלייַבן דער בעסטער ווייַנטרויב פֿאַר די מיטן באַנד.\nווייל געקויפט אַ גוט ווערייאַטאַל טשודאַק, מיר קענען דערוואַרטן אַ גוט שניט. אויב איר ווילט וואַקסן ווייַנטרויבן מיט אַ אָנצוהערעניש פון בעריז פון ווייַס צו ראָזעווע, קלייַבן די ווינטער-האַרדי ווערייאַטיז:\nאויב איר בעסער וועלן ווייַנטרויב ווערייאַטיז מיט אַ קאָליר פון בעריז פון בלוי צו טונקל לילאַ, דעמאָלט באַצאָלן ופמערקזאַמקייַט צו די ווערייאַטיז:\nדי ווערייאַטיז האָבן גרויס זיס בעריז מיט אַ ווונדערלעך יידל אַראָמאַ.\nוואָס איז וויכטיק צו וויסן וועגן פּלאַנטינג ווייַנטרויבן\nעס איז וויכטיק! גרוי סידלינגז זענען בעסטער געקויפט פון ליבהאָבער קאַלעקטערז, אין גרויס פרוכט נערסעריז אָדער פון ברידערז. עס איז קעדייַיק צו קומען און זען ווי די ווייַנטרויבן וואַקסן אין דער געוואלט פאַרשיידנקייַט אין די קינדער - צימער, ווי עס טראגט פרוכט, וואָס זאָרגן עס ריקווייערז. בויינג אַ ווייַנטרויב שפּרייַזן אָדער אַ סאַפּלינג, איר וועט זיין זיכער אַז איר האָט געקויפט פּונקט די געוואלט פאַרשיידנקייַט. ויסמייַדן נאַטוראַל מארקפלעצער.\nווען קויפן ווייַנטרויבן, נאָכגיין די כּללים\nבאַקומען סאַפּלינגז אין די פרילינג (מאַרץ - אפריל)\nעס איז בעסטער צו קויפן ווייַנטרויבן סאַפּלינגז פון אַ טרעגער וואס ווייסט אַלץ וועגן ווייַנטרויבן און גראָוינג זיי און וועט זיין צופרידן צו טיילן מיט איר וויסן און עצות וועגן ווי צו זאָרגן, ווייַזן פאָטאָס פון דיין גאָרטן. געבן די אַדרעס און טעלעפאָן נומער.\nדי צוויי יאָר סאַפּלינג וועט האָבן אַ שטאַרק וואָרצל סיסטעם מיט ליכט רוץ.\nפּייסטיד סידלינגז דאַרפֿן צו זיין באהאנדלט מיט פּרעפּעריישאַנז "ביי -58" אָדער "קינמיקס" (אין אַ טאָפּל דאָזע) פון די ווייַנטרויב פּעסט - פיללאָקסעראַ. דילוטע די מעדיצין אין וואַסער בייַ די קורס פון 2 מל. 10 ליטער פון וואַסער. ווייקן אין דעם לייזונג סידלינגז פֿאַר העלפט אַ שעה און וואַשן.\nגעקויפט סידלינגז זענען געפלאנצט אויף די גאַס בלויז אין די רגע יאָרצענדלינג פון יוני. איידער דיסעמבאַרקינג, זיי זענען סטאָרד אין פּאַפּיר באַגס מיט פּערפעריישאַנז.\nאין די אָנהייב פון מייַ, איר קענען פאַבריק אין פינף-ליטער באַקאַץ און וואַקסן צו די דרום ביז יוני.\nדי פאָטאָ ווייזט אַ צוויי-יאָר-אַלט ווייַנטרויב סאַפּלינג מיט אַ שטאַרק וואָרצל סיסטעם.\nאונטער די פּלאַנטינג פון די ווייַנשטאָק, מיר קלייַבן אַ אָרט וואָס איז פארשלאסן פון די צפון ווינטן (די וואַנט פון אַ אָפּדאַך, אַ הויז אָדער אַ פּלויט), זוניק. דער באָדן זאָל זיין מיט דריינאַדזש (נישט מאַרשי לאָולאַנד). ווייַנטרויבן בעסער די אָרדענונג פון ראָוז פון דרום צו צפון. אויב עס איז אפילו אַ קליין פאָרורטייל, דעמאָלט פאַבריק ווייַנטרויבן אויף די דרום אָדער דרום מערב שיפּוע.\nווען די פּלאַץ איז גאָר פלאַך, און די דאָרעמדיק וואַנט פון די הויז איז שוין פאַרנומען, דעמאָלט איר קענען בויען אַ פּלויט קיין העכער ווי צוויי מעטער און אָריענט עס פון מזרח צו מערב. איר וועט מיד ווערן אַווער פון די סיקריץ פון די טראָגן פון וויניערדז בייַ מאַנאַסטעריז! איר קענען אַנשטאָט בויען אַ דיק פּלויט דיק פּלויט.\n1. אויב די באָדן פֿאַר פּלאַנטינג ווייַנטרויבן איז זאַמדיק, דעמאָלט סידלינגז זאָל זיין געפלאנצט אין טרענטשעס.\n2. אויב די באָדן איז לאָד אָדער ליים (די סוילז טאָן נישט היץ געזונט) אָדער אַ פּלאַנעווען מיט פּליטקע סובטערראַנעאַן וואסערן, דעמאָלט די גראָוערז רעקאָמענדירן פּלאַנטינג אויף הויך רידזשיז. אַזאַ רידזשיז אין אלטע צייטן זענען גערופן "באשאפן".\nכּללים פֿאַר די זאָרגן פון ווייַנטרויבן אין די מיטן שטעג, עצות פֿאַר ביגינערז\n1. דו זאלסט נישט קאַמיש צו פאַבריק נייַ ווייַנטרויבן אין אַ שטענדיק אָרט.\nזאל דער יונג סידלינגז וואַקסן שטיל אין שקאָלקע ביז דער ערשטער יאַגדע בראַשיז. עס איז מער באַקוועם צו זאָרגן פֿאַר סידלינגז אין שקאָלקאַ. גרינגער דעקן פון פראָסט.\nגראָווערס פון די צאָפנדיק מקומות אין רובֿ קאַסעס פּרובירן נישט צו פאַבריק יונג סידלינגז אין אַ שטענדיק אָרט, אַנשטאָט, אין דער ערשטער זומער זיי פאַבריק יעדער סידלינג אין אַ גרויס קאַנטיינער און די קאַנטיינערז פאַלן האַלב פון זיי אין די ערד פון די שולע.\nמיט די אָנסעט פון קעלט וועטער, קאַנטיינערז זענען טראַנספערד צו די קעלער און אָוווערדאַן דאָרט. אין די לעצטע טעג פון מייַ, זיי זענען טראַנספערד פון קאַנטיינער צו ערד.\nדעם טעכנאָלאָגיע פון גראָוינג ווייַנטרויב סיידלינגז אַלאַוז זיי צו וואַקסן פאַסטער און אָנהייב פרוטינג פריער.\n2. פּלאַן דיין ווייַנגאָרטן\nווערייאַטיז פון טיש און ווייַן ווייַנטרויבן דאַרפֿן צו זיין געוואשן סעפּעראַטלי. די לאַנדינג סכעמע איז אַנדערש.\nטיש ווייַנטרויבן עס לאַנד לפּחות איין און אַ האַלב מעטער מיט די ווייַטקייט צווישן די בושעס, און ווייַן ווערייאַטיז - טיקער, די ינטערוואַלז צווישן די בושעס זענען 0.8 עם. די ינטער-רודערן ספּאַנס זענען 2-2.5 מעטער.\nצעטיילט אין גרופּעס פון ווייַנטרויבן, געגעבן די קאַלט קעגנשטעל און די רייפּאַנינג פון בעריז, עס איז גרינגער צו ענשור די קאַלטיוויישאַן און זאָרג אין די מיטן שטעג.\nבלויז ווערייאַטיז וואָס דאַרפן עס וועט זיין פּראַסעסט און שעלטערד.\n3. גראַפט סאַפּלינגז געבראכט פון אייראָפּע אָדער פון וואַרעם געביטן זענען געפלאנצט כּמעט ליגאַלי כאָריזאַנטאַלי..\nלידינג אַראָפּ, זיי יווענטשאַוואַלי פאַרגרעסערן זייער אייגן וואָרצל און אַדאַפּט צו נייַ וועטער און טעמפּעראַטור באדינגונגען.\nניט אַלעמען ווייסט אַז ווערטיקאַל פּאָולעראַטי איז כאַראַקטעריסטיש פון ווייַנטרויבן. פרוטינג ווייַנטרויבן שוץ טייד אַרויף שטרענג כאָריזאַנטאַלי. דעם גיט די זעלבע אַנטוויקלונג פון אַלע גרין יונג שוץ.\nצי איר וויסן? אויב דער גאַרטער איז געמאכט ווערטיקאַל, נאָר שוץ פון די באַדז ליגן אין די שפּיץ וועט וואַקסן גוט, און די וואָס וואַקסן ווייטער וועט אָפּשטיי אין דער וווּקס.\nפאָרמירונג פון ווייַנטרויב בושעס\nאַלע מעטהאָדס פון פאָרמינג ווייַנטרויב בושעס זענען צעטיילט אין פאַרבאָרגן און ניט-שעלטערד גרופּעס.\nפאָכער און עטלעכע קאָרדאָן פאָרמיראָווקי דאַרפן באַשיצן קעסטל פֿאַר ווינטער און אַזוי גערופן שעלטערד.\nדי בושעס מיט די סטעם און באָוולינע אַרבאָר טאָן ניט באַהאַלטן אין די ווינטער.\nנאָרמאַל און באָוינג פורעמונג זענען געניצט אין געביטן פון די מיטן באַנד אין דעם פאַל ווען פראָסט-קעגנשטעליק ווייַנטרויב ווערייאַטיז זענען דערוואַקסן.\nדער צוקונפֿט שניט ווייַנטרויבן איז געלייגט אויף אַ געזונט-צייַטיק ווייַנשטאָק דעם יאָר. פון איר אויגן אין די פרילינג קומען אויס פרוכט לאַש.\nדער ערשטער יאָר די סידלינג איז דערלויבט צו פאַרענטפערן אַראָפּ פאָרעם אַ קוסט בלויז פון די רגע יאָר פון לעבן, זייַן פאָרמירונג האלט פֿאַר פינף יאר. ווען דער יסוד פון דער סקעלעט פון די קוסט איז באשאפן, די נויט פֿאַר קעסיידערדיק פורעמונג פאַרשווונדן.\nאין דער צוקונפֿט, די פאָרעם איז אַטשיווד דורך טרימינג אין די פאַלן. אין די פאַלן, 90% פון איין יאָר לאַשיז זענען אראפגענומען אויף דערוואַקסן ווייַנטרויבן, און לאַשיז פון דעם זומער זענען שנייַדן אויס, אויף וואָס קלוסטערז האָבן שוין רייפּאַנד. אַלע דין ניט-פרוטינג פעפּס זענען אויך אַוועקגענומען.\nפאָרעם די ווייַנטרויבן לויט צו די גויאַט אופֿן.\nאין די צפון, די נאָרמאַל ווייַנטרעטן פאָרמירונג איז איינער פון די מערסט מצליח. דאָס איז אַ קלאַסיש פאָרעם-בנין סיסטעם. עס איז באַקענענ דורך די פראנצויזיש גויאָט אין די 19 יאָרהונדערט. אַ יקספּיריאַנסט ווייַןגראַף, גויאָט, פארגעלייגט אַ פּשוט פורעמונג, אין וואָס די ווייַנטרויב קלאַסטערז זענען נישט שיידיד דורך וידעפדיק גרין מאַסע און מאַטיורד בישליימעס.\n1 יאָר - אַ שטאַרק שנעל וואַקסן, עס איז פאַרקירצט אין האַרבסט, געלאזן צוויי אויגן אויבן די ערד אָדער אויבן די גראַפטינג פּלאַץ. אין עטלעכע קאַסעס, לינקס דרייַ אויגן (נאָר אין פאַל).\n2 יאָר - צוויי איין יאָר לאַשיז וואַקסן פון ניט-עקסייזד באַדז (זיי יוזשאַוואַלי וואַקסן אויף די סטראָנגעסט פון איין-יאָר אָנעס), שנייַדן זיי אין אַ קורץ איינער (אָדער פאַרבייַט נאַט), געלאזן 2-3 באַדז און אַ לאַנג איינער.\nלאַנג איז די פרוכטיק ווייַנשטאָק פון די ווייַטער יאָר. אין דעם פאַל, אַ נייַ פּעקל און אַ נייַ פרוכט ווייַנשטאָק וועט ווידער ווערן געשאפן פון די פאַרבייַט נאַץ. די לענג פון די פרוכט ווייַנשטאָק איז רעגיאַלייטאַד דורך פּרונינג, פיר באַדז זענען לינקס אויף די יונג קוסט.\nאון אַ דערוואַקסן ווייַנטרויב ריקווייערז 6-12 באַדז. אין דער צייַט פון רייפּאַנינג פון די גערעטעניש, פעטאַלינג די אַראָוז, איר קענען רעדוצירן די מאַסע אויף פרוכט-שייפּט ווייַנטרויבן, אַזוי אַקסעלערייטינג די רייפּאַנינג פון די ווייַנטרויבן.\n3 יאָר - מאַכן האָריזאָנטאַל גאַרטער לאַשיז. אין אַזאַ אַ גאַרטער פון די באַדז פון די וויינז אויסשטרעקן איין יאָר פרוכט לאַש. זיי זענען געשטארקט פּונקט אַרויף, צוזאַמען מיט די נאַץ פון די נאַץ פון סאַבסטיטושאַן, אַזוי זיי אַנטוויקלען פאַסטער.\nווען עס לעסאָף ערגער, די פרוטינג ווייַנשטאָק טיידז פּאַראַלעל צו דער ערד מיט אַ טרעללי דראָט, גענומען די חשבון פון די פּאָליאַר ווערטיקאַליטי פון די גערעטעניש. גאַרטער פּאַראַלעל צו דער ערד וועט געבן אַ שטאַרק וווּקס פון איין-יאָר פרוכט לאַשיז פון די קנאָספּ-אויגן פון די פרוטינג ווייַנשטאָק.\nביידע לאַשיז פון די נאַץ פון די פאַרבייַט נעץ זענען טילי ווערטיקלי צו די טרעללי דראָט, און זיי אַנטוויקלען געזונט. גראָז וואָס זענען געווען מיט די שניט דעם זומער, ויסמעקן. אַלץ איז שנייַדן צו די הור.\nעס איז נאָר אַ פּעקל, אויף וואָס עס זענען צוויי וויינז געוואקסן אין די זומער. זיי וועלן גיין צו די פאָרמירונג פון אַ נייַ הור און אַ נייַ ווייַנשטאָק. דער גאנצער פּרונינג פּראָצעס איז ריפּיטיד יעדער יאָר.\nמיר פאָרעם אַ ווייַנטרויב קוסט אין די וועג "פאַן".\nוואָס איז די חילוק צווישן די פאָכער פאָרמירונג פון ווייַנטרויבן פון די פאָרמירונג פון די פראנצויזיש גויאָט.\nדי פאָרמירונג פון אַ "פאָכער" גיט פֿאַר די ווייַנטרויבן זענען נישט צוויי פרוכט-שייַכעס סליווז, אָבער פינף אָדער מער. די סליווז זענען טייד אַרויף מיט אַ פאָכער מיט די ריכטונג פון די שוץ ווערטיקלי. די לענג פון די סליווז דיקטייץ וואָס פאָרעם צו נוצן.\nווייַנטרויב סליווז זענען גרויס און קליין, נאָרמאַל און ניט-נאָרמאַל, איין און מאַלטי-סטאָרי, ווען פרוכט סטרינגס זענען טייד איבער איין אנדערן.\nאין די צאָפנדיק מקומות, זיי זענען מער גרייט צו נוצן אַזאַ אַ ניט-נאָרמאַל פאָרמירונג, אַנדערש "פאַן" אָדער "העלפט טאַוער". עס איז באַקוועם צו דעקן די שראַבז מיט אַזאַ אַ פאָרמירונג, עס איז גרינגער צו פאָרעם די סליווז און רידזשווואַנייט די קוסט מיט פּרונינג. עס קאַנטריביוץ צו הויך ייעלדס.\n1. דער ערשטער פּאָר פון יאָרן מיר נעמען קעיר פון די ווייַנטרויבן, ווי מיט די נוצן פון די גויאָט טעכניק.\n2. פרילינג פון די דריט יאָר הייבט מיט די פאָרמירונג פון אַ אַרבל. מיר וואַקסן צוויי וויינז אויף איין אַרבל.\n3. דרייַ-יאָר-אַלט וויינז האָבן שוין געבורט, און די פאַבריק וואקסט פיר מעטער לאַש. די לאַשיז זענען שנייַדן אין דעם פאַל, געגעבן די לענג פון די געוואלט סליווז. די מינימום לענג פון די קראַפּט וויפּ איז נישט ווייניקער ווי העלפט אַ מעטער. זיי זענען טייד צו די דנאָ באַר פון די טרעליס דורך אַ פאָכער. גאַרטער הייך אַרויף צו 50 סענטימעטער פון דער ערד.\nאיבער דעם זומער, לעגאַמרע אַלע איין יאָר לאַשיז זענען שנייַדן אויף אַלע סליווז, געלאזן בלויז 2-3 אויבערשטער אָנעס. זיי וועלן גיין אויף דער סאַבסאַקוואַנט שאַפונג פון די פרוכט לינק און די קאַנטיניויישאַן פון די ווייַנטרויב סליווז. זיי זענען שטרענג אָנגעפילט אויף די טרעליס.\nאפילו איידער די באַשיצן פון די ווייַנגאָרטן פֿאַר די ווינטער, די גאנצע אַנדווווין ווייַנשטאָק און אַנטענאַע זענען שנייַדן. אויב די ווייַנשטאָק אויף די קוסט איז געזונט מאַטיורד, דעמאָלט מיר בייַסן דעם אויבערשטן שנירל אויף די פרוכטינג ווייַנשטאָק מיט די שער, און פאַרקירצן דעם פאָדעם וואָס איז ונטער מיט די שער צו די פאַרבייַט נעץ.\nאין דער צוקונפֿט, אַזאַ שאַפּינג איז געשען שוין אויף אַלע סליווז, קאַטינג די אויבערשטער ווייַנשטאָק דורך 5-6 אויגן פֿאַר אַ פרוכט פלייש, און קאַטינג די ווייַנשטאָק פון אונטן ביי 2-3 באַדז פֿאַר אַ פאַרבייַט נעץ. ביסלעכווייַז, די סליווז ווערן מער, זייער נומער ינקריסאַז צו 7-8.\nאויב די וויניערדז זענען שעלטערד מיט טרוקן מאַטעריאַל פֿאַר די ווינטער, דעמאָלט אַזאַ פרוכט צווייגן וועט טראָגן פרוכט פֿאַר פילע יאָרן.\nדי לאַנד אונטער די ווייַנגאָרטן איז געזונט פערטאַלייזד. אין דער האַרבסט, פערטאַלייזערז מוזן זיין אָנגעפילט אונטער די דיגינג אין די ווייַנגאָרטן לאַנד.\nאַרויף צו 10 קג פון מיסט + 50 ג פון אַמאָוניאַם נייטרייט און פּאַטאַסיאַם זאַלץ + 100 ג פון סופּערפאָספאַטע פּער איין קוסט. איידער פלאַוערינג און ווי באַלד ווי די בעריז אָנהייבן צו זינגען, פליסיק פערטאַלייזער איז געווענדט צוזאמען מיט יראַגיישאַן.\n20 ג פון סופּערפאָספאַטע + 10 ג פון אַמאָוניאַם נייטרייט איז גענומען אויף אַ קוסט. פערטאַלייזערז זענען צעלאָזן אין אַ עמער פון וואַסער. מיט דעם לייזונג, די פאַבריק איז וואָטערד אונטער די וואָרצל אָדער דורך די דריינאַדזש גרוווז.\nדער ווייַנגאָרטן ריקווייערז קעסיידערדיק לוסאַנינג פון דעם באָדן אין די ראָוז און צווישן די ראָוז. אין די זומער, ווייַן גראָוערז מער ווי 6-7 מאל.\nעס איז וויכטיק! אויב כעמיש און אָרגאַניק פערטאַלייזערז זענען געווענדט צוזאַמען, זייער סומע איז כאַווד.\nוואָטערינג און פידינג ווייַנטרויבן\nוואָטערינג פֿאַר יונג ווייַנטרויב סאַפּלינגס איז נייטיק. אין סדר צו קאָרמען און וואַסער די ווייַנטרויבן אין צייַט, איר קענען שטעקן פּלאַסטיק לאגלען מיט אַ דורכשניט-אַוועק דנאָ אין יעדער סידלינג. עס איז בעסער צו נעמען 2- אָדער 5-ליטער לאגלען און גראָבן זיי אַראָפּ מיט דיין האַלדז (קיין קאָריק). אַזאַ אַ פּשוט מיטל וועט פאַרפּאָשעטערן די זאָרגן פון ווייַנטרויבן פֿאַר ביגינערז.\nאויב די ווייַנטרויב איז טיש, דעמאָלט נאָך אַ פּאָר פון יאָרן די יראַגיישאַן לאגלען זענען ריפּלייסט מיט אַ לאַנג-לאַנג אַסבעסטאַס פּייפּס.\nאין טעכניש ווייַנשטאָק ווערייאַטיז, די יראַגיישאַן קאַנטיינערז זענען אַוועקגענומען נאָך דרייַ יאר. טעכניש ווערייאַטיז זענען גערופן ווייַן ווייַנטרויבן. ער זיך אויסצוגן וואַסער פון דעם באָדן דאַנק צו טיף רוץ.\nא גאָר אַנדערש יראַגיישאַן טעכנאָלאָגיע פֿאַר דערוואַקסן ווייַנטרויבן. עס איז נייטיק צו באַגרענעצן וואָטערינג. בלויז יראַגיישאַן פון יונג ווייַנטרויבן (אַרויף צו 2 יאר) און האַרבסט אַברייזשאַן יראַגיישאַן פֿאַר אַלע ווערייאַטיז, פּראַוויידינג וואַסער ריטשאַרדזש פֿאַר ווינטער, איז דארף און נוצלעך.\nא וואָך איידער דער אָנהייב פון פלאַוערינג, וואָטערינג סטאַפּס - וידעפדיק נעץ קענען גרונט ווייַנטרויב-בונט שעדינג און טראָגן אָנווער.\nעס איז וויכטיק! דו זאלסט נישט וואַסער די וויניערדז דורך ספּרינגקאַלינג! דעם פּראַוואָוקס פונגאַל חולאתן. וסואַללי אין דערוואַקסן וויניערדז, דריינאַדזש דיטשאַז זענען דאַג אַראָפּ און פּייפּס פֿאַר באָדן אַעראַטיאָן זענען אינסטאַלירן אין אַ ווייַטקייט פון העלפט אַ מעטער פון די בושעס. ווייַנטרויבן ווי טרוקן בלעטער, אַזוי אויב איר קענען, מאַכן אַ טראַנספּעראַנט כופּע איבער די בושעס.\nווי צו צוגרייטן אַ ווייַנשטאָק פֿאַר ווינטער\nדי ווייַנטרויבן זענען וואָטערפאָליק און קענען בלויז ווינטער אין באַשיצן. אין די טיף האַרבסט, איידער די אָנסעט פון שטרענג פראָז, איר דאַרפֿן צו שטעלן אַלע די שוץ אויף דער ערד. אונטער זיי, פאַר-גיסן אַ פּלאַסט פון שטרוי. פּינז די גראַדזשאַוואַנז צו דער ערד מיט ברעקלעך פון דראָט און שפּריצן מיט ערד אָדער לייגן ינסאַלייטינג מאַטעריאַלס אויף שפּיץ פון זיי.\nעס קענען זיין טענענבוים צווייגן, קאַרדבאָרד אָדער ווודאַן באָקסעס, לאַטראַסיל אָדער אַגראָפיברע, פאָולדאַד אין עטלעכע לייַערס.\nווי צו באַשליסן ווען צו עפענען די ווייַנטרויבן נאָך כייבערניישאַן און אויב עס טוט נישט פרירן פון די צוריקקומען פראָסט?\nאין פרילינג, ווי שנעל מעלץ און די לופט טעמפּעראַטור איז געגרינדעט אויבן 5-7 דיגריז סעלסיוס, די שעלטערס זענען אַוועקגענומען, מיר אַנראַוואַל די פאַבריק פון די ווינטער מאַנטל.\nאבער די מאַטעריאַלס פֿאַר די באַשיצן זענען נישט געפירט אַוועק פון די טרעליס טרעליס, זיי בלייַבן ליגנעריש אַרום, אין פאַל פון פראָסט צוריקקומען. אין דעם פאַל פון אַ פעסט טעמפּעראַטור פאַרקלענערן, עס איז גרינג צו וואַרפן אַ באַשיצן אויף די ווייַנשטאָק. און בלויז אין די סוף פון אפריל, די ווייַנשטאָק קענען זיין אויפשטיין מיט אַ גאַרטער אויף די טרעליס.\nצי איר וויסן? אויב שטרוי איז געניצט אין דעם באַשיצן פון אַ ווייַנגאָרטן, דעמאָלט לעצטע יאָר ס רוטיד שטרוי זאָל זיין גענומען. דעריבער די מיסע וועט נישט באַפרייַען אונטער די ווינטער באַשיצן די ווייַנטרויבן און וועט נישט שעדיקן די וויינז.\nטאָמער אונדזער רעקאַמאַנדיישאַנז וועט העלפן איר אין שאפן אַ ווייַנגאָרטן. מיר האָפן אַז די רוחניות און גשמיות אַרבעט ינוועסטאַד אין די שאַפונג פון די ווייַנטרויב פּלאַנטיישאַן, וועט צוריקקומען צו איר אין ווונדערלעך זיס קלאַסטערז.


קאלינג קארד – װיקיפּעדיע\nקאלינג קארד שווינדל[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]\n1)\tאין צוגאב צו די לאנג דיסטענס וועלכע מען צאלט און אלע אנדערע אפצאלן איז פאראן א לעגאלע טשארדזש ווען מען רופט פון א פאבליק טעלעפאן. די עף-סי-סי ערלויבט די טשארדזשעס אבער געוויסע פירמעס פארלאנגן מער וויפיל זיי מעגן און מען דארף דאס נאכפאלגן.\n2)\tגעוויסע קאלינג קארטלעך מאכן א שטיקל דורך רעכענען מער מינוטן אין א קורצע טעלעפאן קאל. זיי בעטן טאקע נאר די באשטימטע ראטע אבער ווען מען מאכט א טעלעפאן קאל פון 3 מינוט רעכנען זיי דאס אלס 5 מינוט און דער קונד כאפט זיך נישט ווייל אפילו אויב ער רעכנט אויס די מינוטן וועט אלעס שטימען.\n3)\tקאלינג קארטעלך זאל מען נאר קויפן פון א געשעפט און נישט דורך די טעלעפאן אדער אינטערנעט ווייל געוויסע אזלעכע פירמעס זענען פשוט'ע רויבערס און די קארטלעך קומען קיינמאל נישט אן אדער קומט עס אן און די קאוד ארבעט נישט. אויסער דעם זענען פאראן פירמעס וועלכע בעטן א דעליווערי טשארדזש און רעכנען דאס שפעטער אראפ פון די מינוטן.\n4)\tקאסטומער סערוויס איז א וויכטיגע זאך אין פאל עפעס טויג נישט אדער צו פרעגן פראגעס. למעשה האבן נישט אלע קאלינג קארדס א קאסטומער סערוויס נומער און טייל וואס האבן יא ארבעטן נישט. אויב איז מען א שטארקע באנוצער פון קאלינג קארטלעך און מען קויפט פאר גרעסערע געלטער איז כדאי צו פרובירן די קאסטומער סערוויס נומער אויב עס ארבעט.\n5)\tפילע פון די קארטלעך פירמעס גייען באנקראט און עס איז א טעגליכע געשעעניש. אויב מען איז צוגעוואוינט צו קויפן זאל מען בלייבן מיט די זעלבע פירמע ווייל נייע פירמעס האבן גרעסערע שאנסן צו גיין באנקראט.\n6)\tטייל פירמעס טשארדזשן מער געלט פאר טעלעפאן קאלס וועלכע ווערן געמאכט פון סעליולער אבער עס האט נישט קיין סיבה פארוואס און עס איז גניבה.\nענליכע שווינדלערייען קען זיך מאכן מיט די היינטיגע סארט קאלינג קארטעלעך וועלכע מען באצאלט נאכ'ן נוצן דורך קרעדיט קארד אדער אויף די געווענליכע לאנג דיסטענס ביל. אבער אין גענעראל ווערן זיי פאררעכנט אלס זיכערער און די עף-סי-סי רעקאמענדירט זיי צו נוצן ענדערש ווי א פריפעיד קאלינג קארטל.\nגענומען פֿון "https://yi.wikipedia.org/w/index.php?title=קאלינג_קארד&oldid=558614"


פֿעיִקייטן פון גראָוינג קיוקאַמערז אין די אָראַנזשעריי | זשורנאַל געל ברויט\nאויב איר גיין דורך די גאסן פון קיין סובורבאַן געגנט, איר קענען אַוואַדע געפינען מאָדנע סטראַקטשערז פון פילם, גלאז אָדער פּאָליקאַרבאָנאַטע.\nמענטשן האָבן לאַנג געניצט די דיזיינז, גערופן גרינכאַוסיז, אין סדר צו וואַקסן פאַרשידן מינים פון קראַפּס בייַ קיין צייַט פון די יאָר.\nדעם פּערספּעקטיוו סאָונדס זייער טעמפּטינג, אָבער עס דאַרף אַ פּלאַץ פון צייַט, מי און, ליידער, געלט. אבער אין אַ פליייש קיל קלימאַט עס וועט זיין שווער צו וואַקסן אַ לייַטיש גערעטעניש, פֿאַר בייַשפּיל, קיוקאַמערז, וואָס וואָלט ביטע דיין אויג. דעריבער, עס איז נאָך ווערט ינוועסטינג אין אַזאַ אַ סטרוקטור, ווייַל די קאָס וועט באַצאָלן אַוועק אין קיין פאַל.\nגראָוינג וגערקע אין גרינכאַוסיז איז גאַנץ אַ שווער פּראָצעס. עס זענען רעקאַמאַנדיישאַנז וואָס זענען אַימעד בייַ די מצליח קאַמפּלישאַן פון די אַגרעריאַן צייַט מיט די סאַבסאַקוואַנט קאַבאָוניז מיט אַמייזינג טעם און הויך קוואַליטעט.\nקיין אופֿן פון גראָוינג פאַרשידן קראַפּס, אַרייַנגערעכנט קיוקאַמערז, האט זייַן אַדוואַנידזשיז און דיסאַדוואַנטידזשיז. די אָראַנזשעריי אָפּציע פאלן אין דעם קאַטעגאָריע, אַזוי איר זאָל באַצאָלן אַ ביסל ופמערקזאַמקייַט צו דעם איידער איר גיין צו קויפן פילם אָדער פּאָליקאַרבאָנאַטע שיץ. עס זענען מער אַדוואַנידזשיז צו דעם אופֿן ווי מינוסעס.\nצו אַדוואַנטידזשיז אַזאַ פאקטן ווי דער מעגלעכקייט פון געוואקסן קיוקאַמערז אין דער האַרבסט-ווינטער צייַט, די קאַלטיוויישאַן פון די וועדזשטאַבאַלז פֿאַר פאַרקויף, ווי געזונט ווי די געלעגנהייט צו וואַקסן די מערסט פאַסטידיאַס ווערייאַטיז וואָס געניצט צו נעמען שורש אויסשליסלעך אין די דרום מקומות.\nצו דיסאַדוואַנטידזשיז די זעלבע קענען זיין אַטריביאַטאַד צו דער פּרייַז פון מאַנופאַקטורינג די אָראַנזשעריי זיך, און די קאָסטן און אַרבעט, און פינאַנציעל. עס איז אַ מיינונג אַז אָראַנזשעריי קיוקאַמערז זענען ערגער אין טעם צו באָדן. אָבער דעם סטאַטעמענט אַפּלייז בלויז צו די גאַרדנערז וואס טאָן ניט זאָרגן וועגן זייער אייגן לאַנד און וועגן די געוויקסן וואס לעבן דאָרט.\nמיט די רעכט זאָרג און זאָרג, איר קענען באַקומען אַזאַ אַ גערעטעניש פון קיוקאַמערז, וואָס, ביידע ויסווייניק, אין קוואַליטעט, און אין טעם, וועט זיין עטלעכע מאל בעסער ווי ערד קיוקאַמערז.\nאיידער פּלאַנטינג סעעדס אָדער סידלינגז, איר זאָל קערפאַלי צוגרייטן די אָראַנזשעריי זיך, אַזוי שפּעטער עס וועט זיין קיין פראגעס וועגן וואָס די גערעטעניש איז שלעכט אָדער די בושעס געשטארבן.\nצוגרייטונג פון די אָראַנזשעריי איז געפירט אויס אין דער האַרבסט, אַ ביסל טעג נאָך דער שניט, און איז אַימעד צו דיסינפעקטינג די לאָקאַל, און אויך ינקריסינג די באָדן גיביקייַט קורס.\nערשטער איר דאַרפֿן צו קאָנטראָלירן די גאנצע סטרוקטור קאָוטינג.עס איז ספּעציעל וויכטיק צו מאַכן אַזאַ אַ טשעק אין קעלט וועטער, ווען אַ מעטער קענען טרער אַראָפּ עטלעכע טייל פון די פילם אָדער אַ פּאָליקאַרבאָנאַטע בלאַט, וואָס איז שוואַך אַטאַטשט צו די ראַם.\nעס איז נייטיק צו באַזייַטיקן אַלע דעבריס און אַלע רעשטן פון געוויקסן וואָס האָבן געוואקסן אין די אָראַנזשעריי איידער, און אויך באַזייַטיקן וועגן 5 סענטימעטער פון שפּיץ באָדן, ווייַל עס איז אין דעם לאַנד וואָס בלוט פונגוס און פּעסץ.\nדיסינפעקט די ערד איר קענען נוצן קופּער סאַלפייט (לייזונג אין 10 ליטער פון וואַסער 1 לעפל פון וויטריאָל). די לויפן קורס פון דער לייזונג זאָל גיין אין די פאַרהעלטעניש פון 10 ליטער פּער 15-20 קוואַדראַט מעטער. ערד. איר אויך דאַרפֿן צו געדענקען צו צולייגן פערטאַלייזער אין די פאַלן צו פֿאַרבעסערן באָדן גיביקייַט. פֿאַר דעם איר דאַרפֿן צו 1 קוואַדראַט. די מעטער זאָל זיין פארבראכט אויף 15 - 20 קג פון אַנאַבאַטיד מיסט, 30 - 40 ג פון קאַלב און פאָספאַטע פערטאַלייזערז.\nאויב די אַסידאַטי פון דער באָדן איז הויך, עס איז אויך נייטיק צו לייגן לייַם בייַ 0.2-0.5 קג, דיפּענדינג אויף די גראַד. ניטראָגען פערטאַלייזערז זאָל זיין געווענדט זינט האַרבסט. די דרעסינגז זענען געטאן בלויז אין פרילינג.\nאויב עס איז ניט מעגלעך צו צוגרייטן דעם באָדן אין דעם פאַל, דעמאָלט דעם פּראָצעס איז פּאָוספּאָונד צו פרילינג. אין דעם פאַל, איר דאַרפֿן צו נוצן אַ ספּעציעל מיסט, וואָס איז געווען אונטערטעניק צו היץ באַהאַנדלונג צו ויסמייַדן די הקדמה פון קיין פונגאַל אָדער וויראַל חולאתן.\nווען פרילינג קומט, און פּלאַנטינג צייַט וועט זיין געטינג קלאָוזער און נעענטער, אין דעם פאַל פון פילם אָראַנזשעריי איר דאַרפֿן ציען די רגע שיכטע פון קאָוטינג, אַזוי אַז נאַכט טעמפּעראַטור פלאַקטשויישאַנז טאָן ניט שאַטן די זייער היץ-לאַווינג וגערקע בושעס. וגערקע בעדז זאָל זיין ברייט גענוג (ברייט זאָל זיין אַרויף צו 1 ב).\nעס זענען עטלעכע אָפּציעס פֿאַר עריינדזשינג בעדז פֿאַר גראָוינג קיוקאַמערז.\nדער ערשטער אָפּציע איז די טראדיציאנעלן קאַלטיוויישאַן אין דער ערד, נאָר איר ערשטער דאַרפֿן צו מאַכן אַ קליין לאַנדזשאַטודאַנאַל רוק, אין וואָס איר דאַרפֿן צו פאַרזעצן סידלינגז.\nדי רגע און דריט אָפּציעס זענען די נוצן פון הויך בעדז. אין די קאַסעס, די לאַנד וועט ניט דאַרפֿן צו זיין פערטאַלייזד אין שטייַגן, ווייַל די פערטאַלייזערז וועט זיין די יקער פֿאַר יונג בושעס. די נעמען פון די בעדז זענען זייער סימבאָליש - "הייס" און "וואַרעם." אין ביידע קאַסעס, איר דאַרפֿן צו מאַכן די ווענט פון די רידזשאַז מיט אַ הייך פון בייַ מינדסטער 35 סענטימעטער, און די ווייַטקייט צווישן זיי זאָל זיין וועגן 60-70 סענטימעטער.\nאין דעם פאַל פון אַ "וואַרעם" בעט, אַ געמיש פון פריש קו און פערד מיסט מוזן זיין אויסגעגאסן ין אַזאַ אַ מיניאַטורע טויט (עס איז זייער קליין פערד דאַרפֿן). פערטיליזערס דאַרפֿן צו פּלאָמבירן פרייַ באָדן מיט אַ שיכטע פון וועגן 25 סענטימעטער, און דעמאָלט גיסן מיט אַ פּלאַץ פון וואַסער.\nאין דעם פאַל, עס איז ניט דאַרפֿן צו שניט די סידלינגז אין שטייַגן, אָבער איר קענען מיד זייען די זאמען אין דער ערד מיט די כעזשבן פון 2 זאמען פּער געזונט און 4 בושעס פּער 1 קוואַדראַט מעטער. m\nאין דעם פאַל פון קאַמפּאָוסט בעדז, אַנשטאָט פון מיסט, גאָרטן קאַמפּאָוסט זאָל זיין געניצט, אַז איז, זעגל, אַלט גראָז, טאָפּס. ווען אַלץ איז פאָולדאַד אויף די בעט, עס איז דיזייראַבאַל צו נוצן דרוגס וואָס פאַרגיכערן די דיקאַמפּאָוזישאַן פון אָרגאַניק ענין. מיט דעם קאַלטיוויישאַן, עס איז דיזייעראַבאַל נישט צו פאַלן זאמען, אָבער שוין דערוואַקסן סידלינגז, און אין די זעלבע וועג.\nווי פֿאַר די קאַלטיוויישאַן פון וגערקע סידלינגז, אַלץ איז פּשוט. עס איז בעסער צו נוצן געקויפט זאמען, ווייַל איר קענען נישט באַקומען פירות מיט די דערוואַרט טשאַראַקטעריסטיקס פון שטוב זוימען.\nערשטער, די זאמען דאַרפֿן צו ווייקן. צו טאָן דאָס, זיי דאַרפֿן צו זיין אלנגעוויקלט אין שטאָף און גיסן וואַסער אין צימער טעמפּעראַטור, אָבער די וואַסער זאָל נאָר דעקן די סידלינגז אַזוי אַז זיי האָבן צוטריט צו לופט. אין די וואַסער, זיי מוזן ליגן אַראָפּ ביז דער ערשטער קליין ספּראַוץ דערשייַנען, וואָס איז, ביז זיי פּעק.\nווען די זאמען האָבן דזשערמאַנייטיד, זיי מוזן זיין שטעלן אין די פריזער, ווו די טעמפּעראַטור טוט נישט פאַלן ונטער -2 ° סי. כאַרדאַד דאַרפֿן צו ין 48 שעה.ווען די צוויי טעג פאָרן, די פּלאַנטינג מאַטעריאַל זאָל זיין גלייַך שטעלן אין דעם באָדן. עס איז בעסער צו נוצן פּונקט פּאַץ, וואָס איר קענט אויך שטעקן צוזאמען מיט די סידלינגז, אָבער פּלאַסטיק טעפּלעך אָדער קאַסעץ וועט פּאַסיק.\nעס איז בעסער צו קויפן אַ באָדן אין אַ ספּעשאַלייזד קראָם, ווי אין זייַן פּראָדוצירן די לאַנד איז ספּעשאַלי ענריטשט. אויף 1 קאַפּאַציטעט זאָל גיין אויף 2 זאמען. ביז דער ערשטער שוץ דערשייַנען, די לופט טעמפּעראַטור זאָל זיין ין 22-22 ° סי.\nמיט אַכטונג צו די טיימינג פון פּלאַנטינג, איר דאַרפֿן צו געדענקען וועגן די אָפּטימאַל עלטער פון די סידלינגז. ער איז 21-30 טעג. אויב די סידלינגז "זיצן" אין פּאָץ מער, דעמאָלט עס וועט זיין מער שווער צו זיי צו נעמען וואָרצל אין די באָדן, און עטלעכע פון זיי קען שטאַרבן.\nעס איז אַ געלעגנהייַט אַז די סידלינגז וועט אויסשטרעקן. דאָס איז אַ זיכער צייכן פון אַ מאַנגל פון ליכט. פֿאַר דעם איר דאַרפֿן צושטעלן נאָך לייטינג ניצן ספּעציעל לאמפן. ווען דער ערשטער ספּראַוץ דערשייַנען אויף די ייבערפלאַך, די טעמפּעראַטור וועט זיין רידוסט צו אַ הייך פון 18-18 ° C. ווי די סידלינגז וואַקסן אין פּאַץ, איר וועט דאַרפֿן צו לייגן באָדן.\nוגערקע איז אַ זייער יידל קולטור, דעריבער עס איז אוממעגלעך צו ונטערטוקנ זיך סידלינגז, ווי דאָס פּראָצעדור קענען יאָמער יונג געוויקסן זייער פיל.איידער פּלאַנטינג, סידלינגז זאָל האָבן אַ שטאַרק הויפט אָנפירער ניט מער ווי 30 סענטימעטער לאַנג, קורץ ינטערנאָדיז, גוט רוץ, און 3 - 4 בלעטער פון טונקל גרין קאָליר.\nעס איז אויך טשיקאַווע צו לייענען וועגן זיך-פּאַליפּאַטייטיד ווערייאַטיז פון קיוקאַמערז.\nווי פֿאַר וגערקע ווערייאַטיז אַז קענען זיין געוואקסן אין אַ אָראַנזשעריי, די ברירה איז זייער גרויס. דער בעסטער באַוווסט זענען דיסקרייבד אונטן.\nאַ פרי היבריד איז פּאַרטענקאַרפּיק (איינער וואָס טוט נישט דאַרפן אָפּרו).\nפון דעם מאָמענט די סידלינגז דזשערמאַנייט ביז זיי אַרייַן פרוטינג, אַ דורכשניטלעך פון 42-45 טעג פּאַסיז.\nדעם פאַרשיידנקייַט געהערט צו די שטראַל קיוקאַמערז. בושעס סדרנעראָסלי, מיט לימיטעד לאַטעראַל בראַנטשינג.\nפירות זענען מיטל אין גרייס, ריטשינג אַ לענג פון 8-12 סענטימעטער, העל גרין אין קאָלירן, מיט גרויס טובערקלעס און פייַן שוואַרץ פּובעססענסע. געשמאַק איז זייער גוט, קיין פארביטערונג. ציל איז וניווערסאַל.\nניט אַפעקטאַד דורך ביידע טייפּס פון פּאַודערי שימל.\nסאָרט "יינגל מיט אַ פינגער"\nפרי פאַרשיידנקייַט, בלויז 39 טעג פאָרן פון דער מאָמענט פון ימערדזשאַנס צו דער צייַט ווען די בושעס אָנהייבן צו טראָגן פרוכט.\nאין געוויקסן, די ווייַבלעך טיפּ פון פלאַוערינג, ווי געזונט ווי ימיונאַטי צו די הויפּט וגערקע חולאתן. די פירות זענען שיין, אַרויף צו 11 סענטימעטער אין לענג, גיינינג 50-65 ג אין וואָג, פאַקטיש גערקינס.ציל איז וניווערסאַל.\nמיד-צייַט היבריד (43-50 טעג). זיך-קאַנטאַמאַנייטינג, טיפּ פון פלאַוערינג - ווייַבלעך.\nדי פירות זענען ווייטיק, ווייינג 100 - 120 ג, דערגרייכן אַ לענג פון 10-12 סענטימעטער, פיינלי טובעראָוס.\nגעשמאַק איז ויסגעצייכנט, ניט די פלייש אָדער די שאָלעכץ איז ביטער.\nזעלענטסי בישליימעס פּאַסיק פֿאַר קאַנסאַמשאַן פון פריש און פּראַסעסט.\nאין אַ כייבריד קעגנשטעל צו ביידע מינים פון מאַלי טוי, און אויך וואָרצל פוילן איז שטעלן.\nפּאַרטענאָקאַרפּיק כייבריד, טראגט זייער פרוכט זייער פרוכט - אין 37 - 43 טעג נאָך די ערשטער שוץ.\nטיפּ פון פלאַוערינג - ווייַבלעך.\nבושעס זענען מאַדעראַטלי שטאַרק, פון די פאָלדינג טיפּ.\nזעלענטסי זענען קליין, אַרויף צו 60 - 80 ג און אַרויף צו 7 - 8 סענטימעטער לאַנג.\nדער טעם איז זייער אָנגענעם, אַזוי קיוקאַמערז פון דעם פאַרשיידנקייַט זענען געניצט אין סאַלאַדס, און פֿאַר סאָלטינג אָדער פּיקלינג.\nהיבריד איז נישט אַפעקטאַד דורך פאַקטיש אָדער דאָווני שימל.\nפרי פּאַרטענאָקאַרפּיק, כייבריד, פֿאַר מאַטירינג עס דארף 40 - 45 טעג.\nדי בושעס זענען ומנייטיק, די אָווועריז זענען געלייגט אין באַנטשאַז, די בלומען זענען מערסטנס ווייַבלעך, די סטעפּסאָנס זענען געשאפן זייער פיל.\nדי פירות האָבן ויסגעצייכנט טעם. ציל איז וניווערסאַל.\nדריפּן סידלינגז קענען זיין אין די מיטן - סוף פון מייַ, ווען די סאַקאָנע פון נאַכט פראָסטס האט שוין דורכגעגאנגען, און די טעמפּעראַטור איז הויך גענוג.\nאיר קענען לייגן 3 - 4 בושעס פּער אַפּאַראַט געגנט פון דעם גאָרטן אַזוי אַז די געוויקסן זענען נישט ענג, און זיי טאָן ניט פילן די פעלן פון לייטינג.\nקאַרינג פֿאַר וגערקע בושעס אין אַ אָראַנזשעריי איז ניט אַנדערש פון קאַרינג פֿאַר באָדן געוויקסן. ווען פאָרמינג די בעדז, איר דאַרפֿן צו ינסטאַלירן אַ קרעפטיק טרעלאַס אויבן יעדער ערד רייד אַזוי אַז וגערקע שוץ קענען זיין געוויינט צוזאמען עס.\nערשטער איר דאַרפֿן צו בונד אַרויף די סידלינגז. דעם זאָל זיין געטאן ין 3 צו 5 טעג נאָך טראַנספּלאַנטיישאַן אין דער ערד.\nבעשאַס וווּקס, די שיסן מוזן זיין ערלויבט אויף די טרעליס, און די ערטער פון קינקס זאָל צונויפפאַלן מיט די ינטערסטיסיז.\nזיין זיכער צו קניפּ און קניפּ די בושעס אַזוי אַז זיי טאָן ניט געווינען אויך וועדזשאַטאַנט מאַסע.\nיעדער קוסט איז געשאפן אין איין סטעם. ווען די לענג פון די הויפט דרייען איז 20-30 סענטימעטער העכער ווי די שטיצן, דעמאָלט עס ס צייַט צו קניפּ עס. די דנאָ 2 - 3 סטעפּסאָנס מוזן זיין אַוועקגענומען צוזאמען מיט אַלע די בלומען. די ווייַטערדיק 5 - 6 סטעפּסאָנס זאָל זיין שנייַדן אין דער מדרגה פון דער ערשטער בלאַט.\nזייַט שוץ אַז וואַקסן אין די מיטן פון די דרייען, איר דאַרפֿן צו שנייַדן איבער די צווייט בלאַט, און די וואָס זענען אויף שפּיץ - איבער די דריט. נאָך די סטעפּסאָנס זענען אראפגענומען אָדער טריממעד, די פאַבריק וועט אָנהייבן אַרויף נייַע אָנעס, גערופן רגע-סדר סטעפּטשילדראַן.נידעריקער טריט זאָל זיין אַוועקגענומען בישליימעס, מיטל אָנעס זאָל זיין שנייַדן אין דער מדרגה פון דער ערשטער בלאַט, דער אויבערשטער אָנזאָג זאָל זיין שנייַדן אין די מדרגה פון די רגע.\nעס איז גאָר וויכטיק צו רעכט וואַסער די בושעס אין אָראַנזשעריי טנאָים, ווי די געוויקסן טאָן ניט "ליבע" די הויך הומידיטי. עס אַלע דעפּענדס אויף וועטער טנאָים.\nאויב די וועטער איז זייער וואַרעם און זוניק, דעמאָלט וואָטערינג זאָל זיין געטאן יעדער טאָג מיט די כעזשבן פון 5-10 ליטער פון וואַסער פּער קוואַדראַט מעטער. עם ווען עס איז וועדערד אויף די גאַס, וואָטערינג קענען זיין געטאן יעדער ביסל טעג. עס איז בעסער צו דורכפירן דעם פּראָצעדור אין די אָוונט ווען די וואַסער טעמפּעראַטור ריטשאַז אַ אָפּטימום.\nטעמפּעראַטור קאָנטראָל איז אַ זייער וויכטיק ראָלע אין דער פּראָצעס פון גראָוינג וגערקע קולטור. אויב די לופט טעמפּעראַטור איז הויך גענוג, עס וועט זיין שווער צו נידעריקער עס אין די אָראַנזשעריי. צו טאָן דאָס, דעקן די דאַך מיט שיץ פון דיכט אָדער קאַרדבאָרד. אין דעם פאַל פון אַ גלאז האַרכאַוס, אַלץ איז פיל סימפּלער.\nעס איז גענוג צו קאַק די דאַך, און די ווייַס קאָליר וועט פאַרטראַכטן די זון ס שטראַל. די לופטינג וועט העלפן צו יקוואַלייז די טעמפּעראַטור, אַזוי בייַ + 15-35 ° C די טירן און פֿענצטער בלעטער פון די אָראַנזשעריי קענען זיין לינקס עפענען.\nעס איז נייטיק צו קעסיידער קאָנטראָלירן די טעמפּעראַטור פון דעם באָדן, ווי עס זאָל זיין געהאלטן בייַ + 16-18 ° С.אַנדערש, פאַרשידן חולאתן און פאַנדזשיי זענען אַקטיווייטיד, וואָס וועט ביסלעכווייַז ווירקן וגערקע בושעס. עס איז נייטיק צו פאַרטיליקן דעם באָדן בעשאַס וווּקס און אַנטוויקלונג פון די קאַץ.\nדער ערשטער סאָוס מוזן זיין געטאן איידער די בושעס אָנהייבן צו בליען. אין דעם פאַל, איר דאַרפֿן צו מאַכן ניטראָגען פערטאַלייזערז אָדער לאגלען פון הינדל מיסט. נאָך 2 וואָכן, איר דאַרפֿן צו פאַרהאַלטן אַ צווייט מאָל, אָבער בלויז פּאַטאַסיאַם און פאַספייט פערטאַלייזערז זאָל זיין מוסיף צו ניטראָגען.\nאַלגעמיין קיוקאַמערז טאָן ניט "ליבע" וידעפדיק פערטאַלייזער און קענען באַדויערן ערגער צו פערטאַלייזינג. און ספּעציעל אויב איר וואַקסן בושעס אין הויך בעדז, דעמאָלט פערטאַליזיישאַן זאָל זיין געטאן בלויז ווי אַ לעצט Resort, ווען עס זענען וואונדער פון אַ פעלן פון איין אָדער אנדערן עלעמענט.\nגראָוינג קיוקאַמערז אין אַ אָראַנזשעריי איז נישט ווי שווער ווי עס קען ויסקומען בייַ ערשטער בליק. עס איז גענוג נאָר צו געדענקען די פּשוט כּללים און רעקאַמאַנדיישאַנז אַז וועט העלפן איר באַקומען אַ לייַטיש גערעטעניש, וואָס איז נישט פאַרשעמט נישט בלויז צו שטעלן אויף דיין טיש, אָבער אויך צו פאַרקויפן. סאַקסעס אין דיין אונטערנעמונג!\nשפּאָרן וואַסער און פאַרזעצן שוץ: אַלע דעם איז אַ טאָן-עס-זיך וואָטערינג סיסטעם פֿאַר גרינכאַוסיז (ווי צו מאַכן און אָרגאַניזירן אָטאַמאַטיק יראַגיישאַן, אַ סכעמע)