Muzeum Kultury Romów w Warszawie działa na podstawie decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 16 maja 2013 r. w sprawie uzgodnienia regulaminu Muzeum. Założycielem i właścicielem Muzeum jest Andrzej Grzymała-Kazłowski, absolwent Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego (magisterium z zakresu cyganologii), związany ze środowiskiem romskim od ponad 20. lat. W latach 2001 – 2010 był głównym specjalistą do spraw romskiej mniejszości etnicznej w Wydziale Mniejszości Narodowych i Etnicznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jest m.in. współautorem rządowego Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce, odpowiadał za jego wdrożenie oraz koordynację na szczeblu centralnym. W latach 2006 – 2014 A. Grzymała-Kazłowski był ekspertem oceniającym wnioski składane do realizacji w ramach tzw. komponentu romskiego (Poddziałanie 1.3.1 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). Obecnie jest niezależnym ekspertem oraz badaczem problematyki romskiej.\nZbiór cyganologiczny będący fundamentem Muzeum powstawał od początku lat 90. XX w. Kolekcja powiększała się z upływem lat oraz pogłębianiem osobistych kontaktów A. Grzymała-Kazłowskiego z samymi Romami, kolekcjonerami, antykwariuszami, a także wraz z rosnącą liczbą podróży, szczególnie na Bałkany. Dziś kolekcja Muzeum Kultury Romów, to unikalny w skali kraju – największy pozostający w rękach prywatnych – zbiór cyganaliów. W skład kolekcji wchodzi ponad 3000 obiektów, m.in. dokumenty historyczne, wśród których jest jeden z najstarszych zapisków dotyczących Romów w Europie – karta z hasłem „o Cyganach” z wydanej w 1574 r. w Bazylei Cosmographiae universalis libri III "Von dem Deutschen Land" Sebastiana Münstera, pruskie i austriackie XVIII-wieczne akty banicyjne, niemieckie dokumenty z okresu II WŚ oraz liczny zbiór fotografii z tego okresu. Kolekcje tworzy także zbiór malarstwa: prace artystów polskich, rumuńskich, czeskich z początku XX w., prace współcześnie działających artystów romskich, liczne grafiki, litografie, druki. Klejnotami koronnymi kolekcji są trzy wagonowe wozy wędrownych Romów z przełomu lat 50. i 60. XX w. W Polsce przetrwało tylko kilkanaście wozów tego typu (w tym 5. w Muzeum Okręgowym w Tarnowie). Zbiory etnograficzne uzupełniają przykłady romskiego rzemiosła i rękodzieła – kotły, patelnie, elementy strojów romskich, biżuteria.\nCzęść zbiorów była pokazywana na wystawach w Polsce i za granicą. Były to jednak przede wszystkim wyjątki z kolekcji malarstwa, grafik i kart pocztowych. Najpełniejszą dotychczas prezentacją kolekcji były wystawy „Pe drom baro” zorganizowana w 2017 r. w Muzeum Etnograficznym - Muzeum Narodowe we Wrocławiu (wystawie towarzyszył bogato ilustrowany album) oraz w 2019 r. wystawa w Muzeum Dialogu Kultur – Muzeum Narodowe w Kielcach „Obraz Cyganów - Cyganie w obrazach”. Ikonografia publikowana była w romskich periodykach „Romano Atmo”, „Romano Dźipen”, „Kwartalnik Romski”, w albumach „Małopolska przed stu laty”, „Romowie w sztuce”, katalogach grupy artystycznej „Romani Art”, w książkach „Papusza” Angeliki Kuźniak, „Cyganie na polskich drogach” i „Demony cudzego strachu” Jerzego Ficowskiego. Ikonografia wykorzystana była także przy tworzeniu koncepcji wizualnej, scenografii i kostiumów filmu „Papusza” Joanny Kos-Krauze i Krzysztofa Krauze oraz oprawie wizualnej premiery operetki Stanisława Moniuszki „Ideał, czyli nowa precjoza” wystawionej w 2019 r. ramach 57. Międzynarodowego Festiwalu Moniuszkowskiego w Dusznikach-Zdroju. Wóz od 2007 r. każdego roku włącza się w organizowany przez Muzeum Okręgowe w Tarnowie Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów.\nW 2015 r. pod adresem www.romuzeum.pl uruchomiona została wirtualna odsłona Muzeum Kultury Romów w Warszawie. Strona internetowa Muzeum prezentuje część zbiorów w układzie sześciu działów: starodruki, sztuka, fotografia, kultura materialna i rzemiosło, curiosa i akcydensy oraz biblioteka. W zakładkach „aktualności” oraz „o muzeum” znajdą Państwo informacje o Romach w Polsce i Europie, ich kulturze, historii i życiu współczesnym.\nCelem Muzeum jest nie tylko gromadzenie i udostępnianie zbiorów, ale także propagowanie rzetelnej wiedzy na temat historii, tradycji, kultury Romów oraz szeroko rozumianej problematyki związanej ze społecznością romską w Polsce i na Świecie.\nKolekcjonerstwo to przedsięwzięcie tyleż szlachetne i pożyteczne, co niebezpieczne. Niejednokrotnie oddala ono kolekcjonera od rzeczywistości, niszczy więzi społeczne z rodziną, dalszym otoczeniem, prowadząc słabsze jednostki do ogólnej rujnacji i chorób, z umysłowymi na czele. W Polsce legendą i wzorem kolekcjonera pozostaje Feliks Manggha Jasieński, dzięki któremu Kraków posiada dzisiaj fenomenalną kolekcję japońską. Inwestował w zbiory fortunę przeszłych pokoleń ziemiańskiej rodziny Jasieńskich, ale potrafił też ukraść z pracowni artystów lub mieszkań swoich bliższych czy dalszych znajomych, nawet dużych rozmiarów płótna. Jeśli taka była potrzeba chwili, pakował obraz razem z ramą pod młodopolską pelerynę, będąc święcie przekonanym, że nikt tego nie zauważy. Znane są opowieści o spotkaniach kolekcjonerów na pogrzebach osób z branży, gdzie żal po stracie kolegi łączy się z satysfakcją po zniknięciu konkurenta i radosnym oczekiwaniem na wypłynięcie na rynek zbiorów kolegi-nieboszczyka.\nWśród nich (kolekcjonerów, nie nieboszczyków) są tacy, co samotnie przeżywają uniesienia, zamknięci ze swoimi skarbami za spustami i zasłonami, jak i ci, którzy chcą się dzielić i cieszyć z innymi swoim wariactwem. To oni właśnie, obok ludzi możnych i bogatych, dawali początek wielu dzisiejszym muzeom udostępniającym zbiory starożytności, natury, sztuk i rzemiosł wszelakich, po guziki i broń sieczną dwu i jednoręczną kończąc.\nCzy piszący te słowa jest wariatem? Do której z wyżej opisanych grup można go i jego zbiór zaklasyfikować? Dokąd zmierza? Ku chwale czy upadkowi? Spróbuję pokrótce wyjaśnić.\nWszystkiemu winien jest Paweł Lechowski pospołu z moimi rodzicami. Rodzice, bo wychowali mnie w domu pełnym rzeczy starych i nie zawsze potrzebnych. Będąc w mieszkaniach moich kolegów zawsze dziwiły mnie puste ściany. U nas każdy centymetr, niedużego wprawdzie mieszkania, zajęty był obrazami moich malujących dziadków, tu malarstwo, tam ryngraf i kapliczka, tu niewiadomoco. No i od dziecka praktykowaliśmy wyprawy na warszawskie Koło, targ staroci, z którego zdarzało się wracać z kolejnym niepotrzebnym, ale ładnym sprzętem czy meblem. Sam też od dziecka czułem dziwną przyjemność pisania 40. letnim piórem, patrzenia przez nadużytą przez czas lunetę, lub nagle pojawiała się potrzeba kupienia wielkiego srebrnego widelca do mięs, którego nigdy potem nie użyłem.\nA Paweł, bo pchnął mnie w otchłań kolekcjonerską już ściśle cyganofilską. On był katalizatorem tego, co podejrzewam, i tak było mi to pisane. W 2001 r. miałem już sporą bibliotekę cyganologiczną, trochę archiwalnej prasy, ale raczej nie w głowie było mi wtedy wydawanie urzędniczej pensji na „te rzeczy”. Znając budowaną od kilkudziesięciu lat kolekcje Pawła, pewnego razu zadzwoniłem do niego, że jest do wzięcia ładny drzeworyt z połowy XIX w. – „Cyganie” wg obrazu Franciszka Kostrzewskiego. Paweł nie miał pieniędzy, a mnie zaświtała myśl, że mógłbym przecież powiesić ten drzeworyt u siebie w pokoju. No i powiesiłem. Potem były kolejne, aż do zajęcia wszystkich wolnych powierzchni. Obrazy, rysunki, grafiki, pocztówki, fotografie i co tam jeszcze.\nOczywiście nie chodzi tylko o estetykę. Wchodząc w połowie lat 90. na cygańską ścieżkę miałem wrażenie, że poza literaturą i operetkowymi przedstawieniami Cyganów, rzeczy artystycznie i historycznie wartościowych i ważnych jest stosunkowo niewiele. Nie bez powodu wydawało mi się, że w Polsce, ale i w Europie wciąż taką wyjątkową placówką jest Muzeum Okręgowe w Tarnowie ze swoim oddziałem etnograficznym poświęconym Romom. Jest to prawda, ale nie cała. Oczywiście, materialne dziedzictwo Cyganów jest z powodów obiektywnych mniejsze, tak jak mniejszością są sami Cyganie w morzu narodów Europy. Jest mniejsze także dlatego, że sami Cyganie nie wiązali i wciąż nie przywiązują szczególnej wartości do dziedzictwa materialnego. Nie zapisywali ksiąg, nie budowali kościołów, pałaców, ratuszy, galerii i muzeów gromadzących „rzeczy” świadczące o historii, chwale, tożsamości narodu. Kultura Romów związana jest z zupełnie innymi wartościami i zjawiskami. Ukierunkowana jest na podtrzymywanie więzów grupowych i obronę przez zagrożeniami płynącymi z zewnątrz ‑ często w swojej historii, po prostu na przetrwanie we wrogim otoczeniu. W takiej sytuacji pozostawienie po sobie pamiątek kultury nie będzie kwestią pierwszorzędną. Nie bez znaczenia jest także mobilność i zwykła bieda, także nie ułatwiająca tworzenia i gromadzenia rzeczy. Liczy się tu teraz. To co będzie jest nieznane, a to co było już odeszło i nie warto do tego wracać.\nGromadzili ci, którzy Romów oglądali, czasami poznawali. W swoich kronikach i na swoich obrazach uwiecznili Cyganów, takich jakimi widziały ich oczy i ich rozum, tak więc nie zawsze rozumnie. Dzisiaj sztuką jest odnaleźć te ślady, zweryfikować, opisać i pokazać. One ciągle gdzieś są. Szczególnie dużo powstało na przełomie XIX i XX w., kiedy zainteresowanie egzotycznymi przybyszami było największe. Obrazy, ryciny, druki, Europa pełna była Cyganów malowanych przez artystów nie bez kozery utożsamianych z cyganerią. To dzisiejsze czasy, wbrew pozornemu zainteresowaniu „problemem” cygańskim, są w moim odczuciu pozbawione tego życzliwego często zaciekawienia i fascynacji charakterystycznej dla przełomu poprzednich wieków. Po stu latach kolejne wzmożenie migracyjne Romów w Europie natknęło się raczej na niechęć i obojętność podszytą pogardą. Nikt już nie tęskni do „cygańskiego życia”, w nikim nie budzi się „cygańska krew”. Oczywiście zmieniły się także artystyczne narzędzia i myślenie o sztuce. Stąd dziś mamy raczej do czynienia z reportażem fotograficznym, filmowym, czy akcją artystyczną artysty „krytycznego”. Co z tego zostanie? Dziś jeszcze nie wiadomo.\nTak więc od wielu już lat tropię ślady dawnych wędrówek, życia Romów od Indii po Amerykę. Najstarszy dokument, który udało mi się zdobyć to fragment wydanej w 1561 r. w Bazylei Cosmographiae universalis libri III "Von dem Deutschen Land" Sebastiana Münstera z opisem Cyganów/Egipcjan. Jest to pojedyncza karta dwustronnie zadrukowana w języku niemieckim i opatrzona drzeworytniczym, jednym z najsłynniejszych wizerunków Cyganów. Niestety, trzeba też przyznać, że wyjęcie pojedynczej karty z tzw. klocka łączącego karty dzieła w całość, jest przejawem archiwistycznego barbarzyństwa. Na swoje usprawiedliwienie dodam tylko, że ktoś rozdzielił te karty wiele lat wcześniej, a ja zadbałem jedynie, żeby tak rzadki druk przyjechał ze Stanów Zjednoczonych do Polski, a nie trafił do przypadkowej kolekcji kogoś, kto nie zna kontekstów hasła „Zigeuner”, a interesują go np. techniki starodruku czy drzeworytnicze.\n1. Cosmografia Sebastiana Münstera,\nKosmografia, czyli opisanie świata, było ówczesną encyklopedią. Sebastian Münster wymieszał odrobinę prawdy z kłamstwami i najgorszymi oszczerstwami rzucanymi na Cyganów, przedstawiając ich jednoznacznie w czarnym świetle. Niestety zaraził swoim opisem tysiące ludzi, którzy przez kilka wieków sięgali do kolejnych wydań szukając prawdy o świecie, w którym obok Cyganów żyły człowiecze stwory z głową wilka i ludzie z olbrzymią stopą. Ksiądz Benedykt Chmielowski pisząc swoje Nowe Ateny, słynne hasłem „koń, jaki jest każdy widzi”, opisując Cyganów także i niestety czerpał pełnymi garściami z Münstera.\nInteresująca jest także karta z 1694 r., której połowę zajmuje drzeworyt uzupełniony niemieckim tekstem opisującym pojawienie się Cyganów w Niemczech w 1429 r. Opis mówi o egipskim pochodzeniu przybyszy oraz o wędrówce, która wynika z nakazu siedmioletniej pokuty. Opisuje się Cyganów jako ludzi bogatych i przyjaźniących się z ludźmi możnymi. Sama grafika przypisywana jest Jacques`owi Callot. Rzeczywiście jest bardzo podobna do jednego z rysunków z cyklu, który wędrownym Cyganom poświęcił ten genialny francuski grafik. Jest to scena postoju i przygotowywania posiłku. No cóż, nie sposób nie zauważyć, że w dalszym planie, jakieś domostwo właśnie traci swój dobytek. Podobny obrazek widzimy też na opublikowanym w 1820 r. drzeworycie przedstawiającym wędrownych Cyganów w Szwajcarii, tyle, że tym razem nie kradną, jedzą natomiast, pardon, szczury i koty.\n2. Jacques Callot 1694 r.\nObok Münstera do ważniejszych dokumentów jakie posiadam zaliczam dwa edykty banicyjne. Jeden to austriacki, cesarski edykt z początku XVIII w. przypominający wcześniejsze przepisy wymierzone we włóczęgów, w tym Cyganów. Drugi to podobny w treści edykt wydany w Berlinie w 1721 r. dla Królestwa Prus. To między innymi te właśnie ustawy i brutalna antycygańska polityka Austrii i Prus były powodem ucieczki do Polski Cyganów, którzy dziś samoidentyfikują się jako Polska Roma.\nW drugiej połowie XIX w. rozsypuje się róg obfitości. Artyści całej Europy biorą na sztalugi wędrownych Kełderaszy i Lowarów, którzy wtedy właśnie podbijali Świat. Ale postromantyczne i findesieclowe tęsknoty kierują malarzy także do pełnych egzotyki cygańskich mahali w miastach dopiero co wyzwolonych spod tureckiej niewoli Bułgarii i Serbii, ale także do rozpaczliwie biednych ale i jednocześnie sielsko-wiejskich osiedli rozsianych od Bałkanów po polskie Karpaty.\nTo właśnie z tego okresu pochodzi większość ikonografii w mojej kolekcji. Ponad sto grafik, głównie z lat 80. i 90. XIX. Upowszechnienie druku oraz marketingowy pomysł wydawców związany ze sprzedażą tek zawierających zazwyczaj kilkanaście prac gotowych do oprawienia, spowodował, że grafika ze sceną rodzajową z życia Cyganów, nie była wtedy wcale rzadkością. Grafiki były także dołączane bądź po prostu drukowane w coraz popularniejszych magazynach ilustrowanych. W Polsce stosunkowo regularnie Cyganie pokazywali się na łamach „Kłosów”, „Tygodnika Ilustrowanego”, „Roli” czy „Biesiady Literackiej”. Tematowi cygańskiemu ulegli najważniejsi polscy artyści. Szczególnie był on popularny wśród chętnie wychodzących w plener i malujących z natury artystów z kręgu Monachium. W kolekcji posiadam grafiki wykonane m.in. na podstawie prac Antoniego Kozakiewicza, Franciszka Streitta, Stanisława Masłowskiego, Leona Wyczółkowskiego, Jana Styki, Franciszka Kostrzewskiego, Henryka Pillatiego, Ludwika Kurellego, Artura Grottgera, Juliusza Kossaka, Antoniego Piotrowskiego, Wojciecha Weissa i innych.\nWiększość tych przedstawień to świadectwo życzliwości i zaciekawienia tym dziwnym i egzotycznym, choć często przecież biednym i niewesołym światem. Jednym z takich obrazów jest „Malarz na studiach”, znany też jako „Artysta w plenerze” Antoniego Kozakiewicza. Jeden z wielu wspaniałych obrazów tego artysty przedstawiających Cyganów z okolic Szczawnicy i Krościenka. Dodajmy na marginesie, że piszący te słowa kilka lat temu wybrał się na licytację obrazu Kozakiewicza „W obozie cygańskim”. Cena sięgnęła 130 tys. zł, ale to nie ja niestety podałem ostatnią wywołaną kwotę. Proszę zapamiętać, pierwszym przykazaniem kolekcjonerskiego BHP jest zawołanie: nie można mieć wszystkiego! Choć po cichu możemy dodać, że trzeba się starać.\n3. Odważny artysta, Antonii Kozakiewicz.\nWróćmy jednak do „Malarza na studiach”. Cóż widzi widz na obrazie? Sielską scenę tchnącą spokojem i pogodą ducha. Jest artysta przy sztalugach, jest pozująca dziewczyna z dzieckiem na ręku i są zaciekawieni nim i jego pracą Cyganie, dla których taki malarz i jego malowanie jest pewnie równie zagadkową atrakcją, jak i vice versa. Ale co widzi dziennikarz „Biesiady Literackiej”, która w numerze z 19.IV.1895 r. opublikowała tę grafikę? Przytoczmy w oryginale i w całości, bo takie curiozum zasługuje na zauważenie, jakie robaki ludzie mogą mieć w głowach: „Nie lada odwagi potrzeba, żeby tak spokojnie malować w obozie cygańskim, jak to czyni artysta przedstawiony na naszym rysunku. Na około niema nikogo, oprócz Cyganów, a tym błyszczą oczy złowrogo i usta wykrzywiają się szyderczym uśmiechem. Zdaje się, że idylla artystyczna skończy się rabunkiem lub dobrowolnem oddaniem przez malarza wszystkiego, co przy sobie i na sobie posiada. Cyganie, którzyby się inaczej z nim obeszli, należeliby do rasy zwyrodniałej, która ku cywilizacyi się skłania; ani jednej istoty z całego grona o podobną dążność posądzić niepodobna. Tylko patrzeć jak para cygańska, leżąca tuż za artystą, dobierze się do jego kieszeni i wypłaci sobie honoraryum, za pozowanie do obrazu.”\nPowyższy tekst jest na szczęście drastycznym wyjątkiem, choć przyznajmy też, że znamy tylko kilka tekstów z epoki, które można dziś czytać bez wstydu, jednak raczej z uwagi na ignorancje piszących, niż ich złą wolę. Zazwyczaj, może na szczęście, grafiki i obrazy publikowane były bez komentarzy, dzięki czemu oglądający sam mógł wyciągnąć wnioski kogo i co widzi.\nPoczątek XX w. to wspaniały rozwój poczty i widokówek zwanych także pocztówkami. Obserwując ogrom tematyczny uwieczniony na widokówkach z tego okresu, nie można wyjść z podziwu. Znajdziemy tam całą historię sztuki, architektury, świat zwierząt i roślin, pejzaże i miejskie place, bohaterów żyjących i zmarłych, no i etnografię całego świata. Panna młoda z Kocierzewa w stroju łowickim i gauczo na argentyńskiej Pampie. Najdalszy ląd i lud został sfotografowany i opublikowany na pocztówce. Wśród nich Cyganie.\n4. Wędrowni Kełderasze, litografia, bez obiegu, circa 1900r.\nNigdy nie policzyłem wszystkich moich pocztówek. Myślę, że jest ich około 400. Gros z nich zostało wydanych między 1895. a 1918 r. Szczególnie ciekawe są te fotograficzne, w dużej części publikowane na podstawie zdjęć wykonywanych przez żołnierzy armii państw centralnych, opieczętowane stemplami „feldpostów” wszystkich bałkańskich frontów I Wojny Światowej. Na zdjęciach odnajdziemy tabory wędrownych Kełderaszy, Lowarów, Polskiej Romy, zdjęcia cygańskich mahali w Macedonii, Bośni i Hercegowinie, Serbii, Bułgarii, Grecji, Turcji, osiedla Besarabii, ukraińskiego Zakarpacia, hiszpańskiej Andaluzji, rumuńskiej Bukowiny, polskiego Podhala i wszystkie te miejsca gdzie mieszkali lub pojawiali się Romowie – od Rosji po Hiszpanię. Druga część kolekcji to malarstwo – portrety, sceny rodzajowe malowane z natury, często przez doskonałych artystów i mniej cenne, ale też ciekawe, czasami kiczowate malarstwo spod znaku „co artysta sobie wyobrażał, kiedy myślał o Cyganach (choć raczej częściej o Cygankach).\nZdecydowanie to pocztówki właśnie dają najwszechstronniejszy ikonograficzny obraz życia Cyganów przełomu wieków XIX i XX. Zdjęć wykonywanych przez indywidualnych fotografów jest mniej, choć ciągle wypływają z rodzinnych archiwów. Trzeba tylko umiejętnie obserwować giełdy, antykwariaty, przejrzeć przypadkowe albumy z fotograficznymi wspomnieniami z mieszczańskich wakacji gdzieś na wsi – czasami między plażą na Krymie, a wizytą u wód w Druskiennikach, kryją się etnograficzne skarby. Z takich wyjątkowych zdjęć posiadam oryginał bardzo znanego zdjęcia z 1900 r. „Cygan Marcin z familią w Krościenku nad Dunajcem”. Zdjęcie oglądane w cieple, przy dobrej kawie, zawstydza obrazem rozpaczliwej biedy tych ludzi.\n5. Cygan Marcin z familią w Krościenku nad Dunajcem, 1900r.\nW ogóle zdjęć z terenów Polski, porównując z Bałkanami, czy Węgrami, Słowacją i Czechami jest stosunkowo niewiele. Ale też i na polskich drogach Cyganów było po prostu mniej niż gdzie indziej. Mam jednak fotografie pięknej kełderaskiej dziewczyny z Wilna, rodziny Polskiej Romy w Zabłudowej pod Białymstokiem, odpoczywających Cyganów w krakowskim lasku wolskim, Jedlni pod Radomiem, obozowiska Polskiej Romy w Kawczej koło Rawicza, czy orkiestry Romów Karpackich w Zakopanem, Krynicy, Niedzicy i jeszcze inne „łapiące” Romów przy domostwach, w wędrówce, pracy.\nWażnym uzupełnieniem historii Romów są materiały prasowe z całej Europy, ale też co zrozumiałe, dla mnie najważniejsza jest prasa polska. Zbieram te gazety i magazyny skrupulatnie. Oczywiście, najwięcej jest doniesień typu Cyganka wyprowadziła z włościanina mieszkającego w gminie Przysucha, powiat kozienicki chorobę śmiertelną razem ze wszystkimi walorami w banknotach i złocie. Mamy też cykl korespondencji w 1929 r. relacjonujący w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym”, głośny na całą Europę proces Cyganów – ludożerców z Koszyc. Wśród ludożerców miano odnaleźć Lucynę Sternfeld jakoby porwaną przez tychże Cyganów przed 10. laty w Łodzi. Lucyna, nie mówiąca już w żadnym innym języku niż „żargon cygański”, wpierw odmawiała ludzkiego mięsa, potem jednak po wpływem głodu miała się przemóc, a nawet przyzwyczaić. Po kilku miesiącach, jak to i dzisiaj bywa, ten sam IKC poinformował w małej notatce na 7. stronie, że co prawda do morderstwa w Koszycach doszło, nikt jednak nikogo nie zjadł, ani nawet nie zamierzał. Na marginesie niedawnej historii niebieskookiej dziewczynki odebranej Romom w Grecji, wkrótce spodziewam się, że w naszej prasie przeczytam nie tylko o Cyganach porywaczach dzieci, ale że współcześni nam Romowie zabiorą się wreszcie i w końcu za zjadanie jakiś Bogu ducha winnych gadźiów, oczywiście niebieskookich.\nAle w tamtych czasach, największą uwagę mediów skupiali jednak nie ludożercy, ale Kełderasze z rodu Kwieków. Mam kilkanaście różnych artykułów, niektóre bardzo obszerne z licznymi zdjęciami, wywiady, prezentacje stanowisk przedstawicieli kełderaskiej „arystokracji” na temat powstania państwa cygańskiego, elekcji kolejnego króla, czy też jakim łajdakiem jest konkurent do tronu. Znajdujemy na zdjęciach sztandary, berła, pieczęcie z egipskimi symbolami, fraki i cylindry oraz chór śpiewaczy Cyganów towarzyszący elekcji Janusza Kwieka na stadionie warszawskiej Legii. Ale także pogrzeby i rozpacz bliskich po stracie Króla, męża, ojca, brata. Na zdjęciach widzimy tysięczne tłumy gapiów, szczelnie okupują ulicę i drzewa widoczne w kadrze – obserwują wchodzący na cmentarz wolski w Warszawie kondukt z trumną zastrzelonego w wyniku rodzinnego nieporozumienia Matejasza Kwieka.\n6. Król Janusz Kwiek, „As” Nr 28, 11 lipca 1937r.\nTe gazety, szczególnie wydania codzienne, publikowane na wyjątkowo podłym papierze, są w bardzo złym stanie. Zakwaszone zaczynają się rozpadać. Proces ten jest właściwie nieodwracalny, chyba, że doczekają się lepszych czasów, kiedy chemiczne odkwaszenie stanie się na tyle tanie, że już dostępne. Oczywiście mogą i powinny być zdigitalizowane. Jednak, nie wiem jak Państwo, dla mnie czytanie czegokolwiek z monitora komputerów nigdy nie zastąpi dotknięcia oryginału.\nTen walor mają także zdjęcia wojenne, to odrębny i szczególny fragment kolekcji. Jest ich kilkadziesiąt. Nie ma co ukrywać, żołnierz niemiecki obok doskonałego uzbrojenia regulaminowego często miał równie doskonałe aparaty Leica. Na większości z tych zdjęć nie widać grozy wojny. Często to wizyty „po pracy”, w osiedlach, czy obozowiskach cygańskich. Oczywiście jak zawsze, najwięcej jest zdjęć z Bałkanów, przede wszystkim z Rumunii, ale też innych, do czasu sojuszniczych państw – Bułgarii, Węgier i Słowacji. Żołnierze fotografują się z gospodarzami, wszyscy się uśmiechają, Niemcy częstują papierosami. Nie mam powodów nie ufać, że ten nastrój jest udawany i ustawiony pod kamerę. Z drugiej strony, tych strasznych momentów raczej nie fotografowali, ręce mieli zajęte innymi narzędziami. Są też zdjęcia przypadkowych spotkań, Cyganie obok kolumny wojskowej, idącej w kierunku na Saloniki, rodzina odziana w rozpadające się resztki ubrań i kryjąca się pod stogiem siana, tańczące dziewczynki gdzieś w Polsce, czy cygański skrzypek z Serbii, który odwrócony plecami do fotografa, gra oficerowi i żołnierzowi widocznym na drugim planie. Zdjęcia z podboju Czech, Polski, Ukrainy, Rosji, Jugosławii, Grecji.\n7. Rumunia, circa 1941r.\nWśród zebranych przeze mnie materiałów dokumentujących czas Zagłady Romów, udało mi się odnaleźć m.in. druk zarządzenia z grudnia 1940 r. wydany przez niemieckiego starostę powiatu Węgrów-Sokołów nakazujący odebranie niemieckich dokumentów i paszportów wszystkim Cyganom znajdującym się na terenie powiatu oraz wysiedlenie ich do powiatu siedleckiego. Najprawdopodobniej chodziło o niemieckich Romów i Sinti, którzy decyzją Heinrich`a Himmlera na początku 1940 r. zostali deportowani do Generalnego Gubernatorstwa. Dlaczego do powiatu siedleckiego? Może do getta w Siedlcach, które wyodrębnione właśnie w tym czasie było większe niż węgrowskie i sokołowskie? Innym jest dokument z lutego 1942 r. wydany przez wicestarostę powiatu starachowickiego wzywający burmistrzów w starostwie radomskim do „wyśledzenia miejsca pobytu cygana Arnolda Kiesewetter`a”. Pod każdym względem wyjątkowy jest album „Deutsches Vorfeld im Osten” wydany w Krakowie w 1941 r. Jest to wydawnictwo propagandowe prezentujące na kilkuset świetnie dobranych, spektakularnych fotografiach, rozwój Generalnego Gubernatorstwa pod kierownictwem dr. Hansa Franka. Mamy tam kwitnący kraj, bogate wsie i odbudowujące się miasta, ludzi wydźwigniętych z polskiej nędzy, którzy mogą znaleźć szczęście na robotach w Rzeszy. Mamy też cieszące się nowymi porządkami narody wschodu z Góralami i Ukraińcami na czele. Są jeszcze problemy, ale Żydów już zamknięto w gettach, no i są Cyganie, ale ci „też w miarę możliwości angażowani są do pozytywnych prac”. Nawet królowie cygańscy, zostali włączeni w to niemieckie dzieło. Ilustracją są zdjęcia wykonane w obozie w Bełżcu. Znamy je z publikacji w „Cyganach polskich” Jerzego Ficowskiego (Warszawa 1989) ze śladami kadrowania przez niemieckiego fotografa. Jednak, jeśli się nie mylę, nikt wcześniej nie opublikował informacji w jakim celu te zdjęcia były kadrowane i gdzie były opublikowane po raz pierwszy.\nCzas PRLu także dokumentuje prasa i fotografie. Kilkadziesiąt tekstów z prasy centralnej i lokalnej. Są artykuły Jerzego Ficowskiego, w tym głośny tekst opublikowany w 1965 r. w tygodniku „Świat”, ostatecznie demaskujący Rudolfa Kwieka, jedną z królewskich figur biorących aktywny udział w przedwojennych przetasowaniach, jako konfidenta Gestapo. Liczne reportaże z okresu osiedlenia, utyskiwania i otrąbione sukcesy w realizacji polityki Partii i Państwa wobec prowadzącej nieuporządkowany społecznie tryb życia ludności cygańskiej. Ten okres opisują także oryginalne fotografie z całej Polski – Cyganie osiedleni w Bystrzycy Kłodzkiej w 1951 r., jeszcze taborowi wędrowcy na tle wozu i wróżka gdzieś na gruzach przepowiadająca lepszą zapewne przyszłość. Znakiem nowych czasów jest wóz cygański w pochodzie 1. majowym w Krakowie w 1967 r., ale także broszury i fotosy reklamowe zespołów estradowych, wśród nich najsłynniejszej „Romy” Nano Madziarowicza i Władysława Iszkiewicza, z autografami artystów z Witią Michajem jako solistą.\n8. Bystrzyca Kłodzka 1951 r.\nOdrębną kategorią zbioru jest biblioteka. Zbiór literatury cyganologicznej liczy kilkaset pozycji. Z białych kruków posiadam wydania „Słownika Cyganów z Zakopanego Jana M. Rozwadowskiego” z 1936 r. i „Cygańszczyznę w >>Chacie za wsią<< Kraszewskiego” Edwarda Klicha z 1931 r. Oczywiście wszystkie wydania Jerzego Ficowskiego, całą podstawową polską i europejską literaturę cyganologiczną: Martina Block`a, Jean-Paula Cleberta, Waltera Starkie, prace Anity Geigges i Bernarda W. Wette, Rajko Djurica, Guenter`a Lewy`ego, Piotra Demetera i Leona Czerenkowa i oczywiście polskich „klasycznych” autorów, obok wspomnianego już Ficowskiego, książki i artykuły Adama Bartosza, Andrzeja Mirgi, Lecha Mroza, Alberta Pawłowskiego, Tadeusza Pobożniaka. Liczne periodyki naukowe i branżowe (w tym bardzo interesujące pisma milicyjne przeznaczone do użytku wewnętrznego). Jest też spora półka z literaturą językoznawczą, z pracami Marcela Cortiade na czele, słowniki, rozmówki, elementarze, ale także albumy fotograficzne, katalogi, pisma ulotne: broszury, programy, plakaty, zaproszenia. Biblioteka naukowa uzupełniona jest pozycjami z nauk pomocniczych, etnologi, etnografii, antropologii, socjologii i historii, ze szczególnym uwzględnieniem historii Zagłady.\nBiblioteka to także literatura piękna tworzona przez Romów lub im poświęcona. Zaczyna się operą w III aktach „Cyganie” Franciszka Kniaźnina (wydanie z 1828 r.) poprzez powieści sensacyjne i rewolwerowe z okresu międzywojennego, typu „Branka Cyganów” Ludwika J. Kurnatowskiego, przez poezję Gabriela Lorki, Papuszy, Karola Parno Gierlińskiego (obdarował mnie bibliofilskim klejnotem – kartami „Meteorów”, które były wzorcem drukarskim), Teresy Mirgi, wspomnienia Yana Yoorsa, Menyherta Lacatosa, Edwarda Dębickiego, reportaże Zdzisława Kazimierczuka po najnowsze książki Angeliki Kuźniak i Jacka Milewskiego. Poezja, powieści, opowiadania, baśnie i bajki, w końcu także ponad 200 płyt z muzyką Romów z całego świata oraz filmy.\nSą jeszcze dwa bardzo ważne elementy kolekcji. Pierwszy, to kolekcja malarstwa. Nieduża i nie przedstawiająca może wielkiej wartości finansowej, ale ważna dla mnie z powodów subiektywnych, czysto prywatnych. Ponad 20. obrazów, w większości artystów nieznanych, ale obrazy, które po prostu mi się podobają. Królową kolekcji jest wspaniała postimpresjonistyczna „Cyganka z kartami”, olej na kartonie z początku XX w. sygnowany przez A. Atanasiu, malarza rumuńskiego z Brasov. Malarsko równie dobry i równie wiekowy jest portret cygańskiej pary namalowany olejem na palecie, sygnowany przez K. Siedlarza. Paletę tę kupiłem od Romów ze Zgierza, ze szczególnym upustem, po znajomości. Z tego samego okresu mam też kilka obrazów innych malarzy rumuńskich, czeskich, niemieckich, portrety, wędrujące tabory, obozowiska w naturze. Rarytasem są też dwa rysunki węglem na papierze wybitnej czeskiej artystki Bohumily Doleželovej. W Czechach nazywa się ją malarką smutnych oczu lub po prostu malarką Cyganów. Poświęciła im większą część swojej bogatej twórczości. Cykl wielkich płócien można oglądać w Muzeum Romskiej Kultury w Brnie, ale jej ilustracje zdobią też bogate edytorsko „Baśnie Cygańskie” wydane w 1960 r. w językach czeskim i francuskim. A ja mam akt Cyganki i szkic wędrujących przez miasto Cyganów. Inną, trochę odrębną częścią tej kolekcji jest malarstwo artystów romskich. To kilka pasteli Krzysztofa Gila, praca Małgorzaty Mirgi-Tas i ważna dla mnie ze wszystkich powodów kolekcja olejnych obrazów i rysunków mojej przyjaciółki Bogumiły Delimaty.\n9. Maki, Bogumiła Delimata, olej na płótnie 2013r.\nLast but not least, jest także zbiór stricte etnograficzny, liczbowo najmniejszy, kotły, patelnie, tygle, ośla podkowa (na szczęście) wykute rękoma Romów (ekspertyzy dokonał Paweł Lechowski najlepszy specjalista od rzemiosła cygańskiego), elementy ubioru, przede wszystkim chusty, ręcznie tkany strój oraz biżuteria kobiety Bandżara z Radżastanu.\nKlejnotami w koronie są dwa wagonowe wozy wędrownych Romów z przełomu lat 50. i 60. XX w. Wyjątkowe i charakterystyczne dla wędrownych Romów w Polsce. Przetrwało ich nie więcej niż 15. Pierwszy z wozów, dla odróżnienia nazwijmy go małym wozem tykno wurden znalazłem w 2003 r. w Serocku niedaleko Warszawy. Poprzedni właściciel odkupił go od Romów, którzy kilka lat po osiedleniu mieszkali w Serocku. Skądinąd wiem, że w Serocku od zawsze zimowali i w końcu osiedlili się Kełderasze z rozległej rodziny Kwieków. W wozie były jeszcze dwa żeliwne kociołki do topienia cyny. Oczywiście, kotlarstwem parali się także Romowie z innych grup, jednak domniemywam, że jest to wóz Kełderaszy. Z początku nie zamierzałem kupować go dla siebie, chciałem tylko zadbać, żeby trafił w dobre ręce. Jednak, kiedy już zobaczyłem go w mrozie i śniegu, coś mnie tknęło pod żebrem i zacząłem dzwonić do rodziny z prośbą o pożyczki. Jego stan był średnio nie najgorszy, buda nienaruszona, trochę korników, malunki właściwie zniknęły, ale zarys motywu winorośli i pawia na każdej z burt oraz kilkanaście gwiazd na kiedyś granatowym suficie ciągle były widoczne. Potem musiałem wymienić drewniane elementy kranza i założyć nowe koła. Stare felgi od Fiata 508 przegniły, ale praktycznie cała buda i resorowane, kute ze stali podwozie jest oryginalne. Wóz reprezentuje raczej pojazdy klasy średniej. Jest trochę mniejszy i lżejszy od tych najbardziej typowych ciężkich wozów z tzw. oberluftem. Ale też zdecydowanie lepiej sprawdza się w wędrówce, co sprawdziłem osobiście i wielokrotnie. Drugi wóz, dla odróżnienia nazwijmy go dużym – baro wurden pierwszy raz widziałem w Warszawie w połowie lat 90. Był wtedy częścią tzw. „Muzeum Królestwa Cygańskiego”, które bez powodzenia próbował stworzyć, świętej pamięci Wiesław Podgórski. Postać kolorowa, trochę szemrana, cyrkowiec-klaun, nieudany biznesmen i taki sam polityk. Podgórski jeszcze w latach 70. zaczął skupować cygańskie wozy, których spora liczba, po osiedleniu Romów, trafiła do cyrkowych zespołów. Miał m.in. z przepychem wyposażony wagon Kełderaszy, największy jaki kiedykolwiek widziałem, który był bardziej przenośnym mieszkaniem, niż wozem. Już w latach 2000. wozy trafiły na Forty Bema w Warszawie, gdzie miała ruszyć restauracja i klub muzyczny w cygańskim anturażu. Odbyło się kilka nieoficjalnych imprez, m.in. spotkaliśmy się tam z Panią Teresą Mirgą, która koncertowała na bankiecie inaugurującym działalność zapomnianego dziś projektanta mody Arkadiusa (to znów te asocjacje z bohemą). Potem wozy straciłem z oczu i po iluś latach dowiedziałem się, że Podgórski zbankrutował po raz kolejny, a resztki jego ostatniego przedsięwzięcia – Muzeum Kiczu – są w Józefowie. Pojechałem tam natychmiast i znalazłem trzy wozy. Dwa w kompletnej i nieodwracalnej ruinie (jeden z nich spalony) i ten trzeci – baro wurden stojący sobie na łące. Właścicielka terenu przejęła te resztki na poczet nieuregulowanych długów i za nic nie chciała rozstać się z wozem. Jeździłem tam przez trzy lata przypominając się niezłomnej, acz sympatycznej starszej Pani. Poznawałem przy okazji problemy prowadzenia stadniny koni, historię licznych kłopotów trapiących syna, ale też okazało się jak zwykle, że świat jest bardzo mały i mamy wspólnych znajomych. Podczas kolejnych odwiedzin powiedziała, że kręcą tu się różni w sprawie wozu, dają pieniądze, ale jeśli komuś zdecyduje się kiedyś go sprzedać, to tylko mnie, bo mnie polubiła i wierzy, że wozu nie zmarnuję! No i koniec końców dostałem telefon od syna, że mama zdecydowała rozstać się z wozem. Wóz niestety wymagał już remontu. W trakcie kilku lat obserwowałem, jak się degraduje, ktoś urwał część smoka, drzwi wyrwały się z zawiasów razem z kawałkiem wozu. To był ostatni moment i szczęście, że mogłem go zabrać i wyleczyć. Jest to bogato zdobiony wóz, najpewniej wykonany w Ostrowie Wielkopolskim, z klasycznymi czterema smokami, snycersko zdobiony motywami roślinnymi, z niskimi burtami, dużym ruchomym przeszkleniem i oberluftem. Niestety jeszcze Pan Podgórski postawił go na zupełnie nietrafionym podwoziu, z potwornie ciężkich kątowników i resorach chyba od STARa. Szukam więc starego podwozia, ale nie taka łatwa to sztuka znaleźć poprzecznie resorowane podwozie do takiego wozu.\n10. tykno wurden, fot. Andrzej Grzymała-Kazłowski\nTylko dokąd te wozy jadą? Sam się zastanawiam. Wielkość i wartość zbioru już dawno przekroczyła rozmiary mojego małego mieszkania. Część zbiorów była pokazywana na kilku wystawach w Polsce, jednak przede wszystkim były to wyjątki z kolekcji grafik i widokówek. Ikonografia publikowana była w romskich periodykach, w albumach „Małopolska Przed stu laty”, „Romowie w sztuce”, katalogach grupy artystycznej „Romani Art”, a obrazy Bogumiły Delimaty mogą Państwo zobaczyć gdzieś w Polsce na wystawach malarzy tworzących tę grupę. Ostatnio z moich zbiorów skorzystali też wydawcy „Papuszy” Angeliki Kuźniak i wznowień kanonicznych prac Jerzego Ficowskiego „Cyganie na polskich drogach” i „Demony cudzego strachu”. Ikonografia pomocna także była autorom zdjęć, scenografii i kostiumów do filmu „Papusza” Joanny Kos-Krauze i Krzysztofa Krauze. Mały wóz, zdarza się, że towarzyszy wystawom, koncertom, a każdego roku kiedy w lipcu przychodzi czas Taboru Pamięci Romów razem z wozami Muzeum Okręgowego w Tarnowie wyrusza dre romano drom, w cygańską drogę.\nNigdy nie ukrywałem, że moją kolekcjonerską próżność łechce uznanie osób interesujących się historią Romów. Ale tak najzwyczajniej, to zawsze chciałem dzielić się tym bogactwem. Po prostu, cieszy mnie gdy ktoś z głową na karku i sercem we właściwym miejscu, może sensownie skorzystać ze zbiorów cygańskich, które zgromadziłem.\nDzisiaj jest to poważnie utrudnione nie tylko dlatego, że chętnych o ww. kwalifikacjach wcale nie jest tak wielu. Kolekcja jest delikatnie mówiąc, nieuporządkowana i rozproszona. Warunków technicznych do pracy z dokumentami (oddzielne biurko i krzesło) właściwie nie ma. Niektóre z dokumentów są w na tyle złym stanie, że praktycznie uniemożliwia to ich udostępnianie. Kolekcja przede wszystkim wymaga skatalogowania, zdigitalizowania i w niektórych przypadkach działań ratunkowych i konserwatorskich.\nDoszedłem do wniosku, że przyszła już pora, aby się zinstytucjonalizować! Czas stworzyć organizacyjną ramę kolekcji, czyli muzeum. Na początku tego roku rozpocząłem starania zmierzające do powołania do życia prywatnego muzeum. Efektem tych starań było uzgodnienie i akceptacja przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego regulaminu tworzącego Muzeum Kultury Romów w Warszawie. Muzeum jest „w organizacji”, co oznacza, że do czasu stworzenia stałej ekspozycji, ciężar działań ukierunkowany jest na budowę programu i samej wystawy. Celem muzeum jest gromadzenie, przechowywanie, konserwowanie, udostępnianie i upowszechnianie zbiorów związanych z historią i kulturą Romów. Struktura złożona jest z czterech działów: etnograficznego, sztuki, dokumentów oraz depozytów.\nTyle suche zapisy regulaminu. Kluczem ewentualnego sukcesu będzie wyjście poza działania organizacyjne, formalne i stworzenie żywego miejsca, w którym mogliby się odnaleźć znawcy i sympatycy tematu, ale i ludzie „przypadkowi”, dla których takie spotkanie może być otwarciem drzwi do nieznanego, a fascynującego przecież świata. Chciałbym, żeby było to miejsce, które służyłoby nie tylko muzealnemu gromadzeniu, ale też dawaniu.\nI jeszcze jedno wyjaśnienie. Kiedy rozmawiam czasem z moim cyganologicznym i muzealniczym mentorem Adamem Bartoszem i chwalę się, że znalazłem lub kupiłem kolejny obraz czy jakiś starodruk, ten mówi, że jestem nienormalny – ja z grzeczności oczywiście nie zaprzeczam. Choć mam też nadzieję, że w tym szaleństwie jest jakaś metoda.\n11. Romni i baro wurden, fot. Andrzej Grzymała-Kazłowski\nTekst został opublikowany pod tytułem „Muzeum Kultury Romów w Warszawie” [w:] Romowie 2013 pod red. B. Weigl, M. Różycka, Akademia Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2013.


rekopis znaleziony w arkham: kwietnia 2011\nOpowieści o pisarzach, którzy bez skrupułów wykorzystują najbliższych przyjaciół, kradnąc ich osobowość i historię, by użyć - bez pozwolenia, oczywiście - w swojej książce, to żadne novum. Ale co się stanie, jeśli okradziona osoba też jest pisarzem, w dodatku niespełnionym, i ona z kolei ukradnie napisaną o sobie powieść i opublikuje jako własną? Który uczynek będzie moralnie gorszy? Powyższy schemat i wpisany w niego dylemat wykorzystał John Colapinto w powieści "Autor kontra autor", tworząc przyjemną opowieść o niemocy twórczej, z biegiem akcji zmieniającą się w thriller.\nKażdy, kto kiedyś marzył o byciu pisarzem, wie jak trudno jest pogodzić się z faktem, że do pisania nie wystarczy znajomość liter i zasad interpunkcji. Bohater powieści, Cal, chcąc udowodnić swój talent, wyjeżdża do Nowego Jorku, gdzie wraz z Stewartem, nudnym studentem prawa, zamieszkuje w obskurnej norze. Pod pretekstem zbierania materiałów do przyszłych wielkich dzieł, przeżywa mnóstwo przygód seksualnych, z których co niedziela zdaje relacje współlokatorowi. Opowiada mu też o swoim życiu, skomplikowanych relacjach z matką, aspiracjach i wątpliwościach. Ze zbierania materiałów nic nie wynika, Cal nie jest w stanie pisać, zaczyna podejrzewać, że talent, który sobie wymarzył, jest tylko urojeniem. Wtedy okazuje się, że Stewart, który ponoć nie widział świata poza meandrami prawa, w szufladzie chowa obszerny plik opowiadań oraz ukończoną powieść. A traktuje ona o Calu, składa się z wszystkiego co ten opowiadał Stewartowi, wręcz z całych zdań, które wypowiadał, chełpiąc się podbojami. Czyja to, w takim razie, książka? Tego, który wypełnia ją swoją osobowością i życiem, ale nie potrafił jej przelać na papier, czy tego, który ukradł opowieść, ale opisał ją w znakomity sposób? Stewart grzecznie usuwa się z drogi, wpadając pod taksówkę, a Cal przedstawia powieść jako swoją. Odnosi olbrzymi sukces, ale jak łatwo się domyślić, to dopiero początek kłopotów. Potem jest szantaż, utrata kontroli, groźby i pościgi. Bo, jak wymaga tego fabuła, ktoś wie o jego oszustwie.\nPoza kwestią wzajemnej kradzieży, fabuła jest właściwie banalna, autor zresztą zdaje sobie z tego sprawę, bezpośrednio nawiązując do filmu Miejsce pod słońcem, który bohater ogląda, co pozwala mu z dystansu spojrzeć na sytuację i zdecydować się na drastyczne środki. Na szczęście elementy fabuły są bardziej przewrotne, niż we wspomnianym filmie, więc, chociaż akcja jest dość przewidywalna, książka nie wpada w sztampę. Ciekawe są też fragmenty dotyczące pisarskiej blokady i środowiska wydawniczego, gdzie powieść ocenia się tylko pod kątem kwoty, którą za nią zapłaci Hollywood.\nAutor kontra autor nie jest na pewno wybitną literaturą, ale czyta się świetnie. Ot, niegłupia i zabawna lektura na jedno popołudnie, niespełnieni pisarze mogą odnaleźć tam własne rozterki, a inni po prostu interesującą akcję z literaturą w tle. Zwłaszcza, że obecnie nakład jest wyprzedawany i w większości księgarń można ją nabyć nawet za 2-3 zł. Ja nie żałuję.\nTekst by Lilandrah\nAutor: Lilandrah o 02:38 Brak komentarzy:\nEtykiety: antykwariat, Lilandrah, literatura, wyrzedaż\nAutor: Krzysztof Ryszard Wojciechowski o 18:53 4 komentarze:\nSoundwave : Irfan, Of the Wand and the Moon, Matt Howden/Sieben [15 Kwietnia 2011]\nGdy tylko dowiedziałem się o tym festiwalu, trochę dziwne wydawało mi się zestawianie Irfan z projektami ze sceny neofolkowej. Teraz, gdy obserwuję obrzucanie się kupą na lastowym szołtboxie jestem już pewien, że to była pomyłka. Swoją drogą, przypomina mi się niezrealizowany pomysł sprowadzenia Rome na Asymetry Festiwal... To, co ma teraz miejsce na last fm to tylko namiastka tego, co by się działo po imprezie, na której część Skinflick (bo tam niegdyś Jarome się udzielał) miałaby stanąć obok np. Electric Wizard (swoją drogą EW też wtedy nie przyjechało).\nNie mniej, mimo że nie odwiedziłem Opola dla Irfan, to muszę stwierdzić, że na żywo zabrzmieli zdecydowanie lepiej - mroczniej i mniej kiczowato niż na płycie z którą zapoznałem się na krótko przed występem. Co prawda nie posłuchałem ich długo, bo wyszedłem przed budynek na piwo, gdzie dorwał mnie i zagadał na dłuższą chwilę stremowany i jarający ruskie szlugi jedyny prawdziwy bohater tego wieczoru - Matt Howden.\nMimo mojego dość prymitywnego angielskiego nie mieliśmy problemów z nawiązaniem kontaktu, rozmową i wypiciem piwa w dobrej, nieskrępowanej atmosferze, która chwilę później wraz z Mattem przeniosła się na scenę. Każdy, kto był obecny na tej edycji Soundwave musi przyznać, że ten skromnej postury skrzypek obdarzony jest tak wielką charyzmą, że z łatwością ukradł wieczór reszcie występujących tego dnia artystów. Howden na scenie jest jak dotknięta ADHD postać z filmów Miyazakiego. Gibie się w rytm muzyki, kurczowo trzymając swój instrument, by po chwili wystrzelić w górę, śpiewać pełnym głosem i wywijać nad głową smyczkiem. Z publiką robi co chce i świetnie stopniuje napięcie podczas występu. Nie dziwię się, że samo OTWATM z pokorą stwierdziło, że nie miało szans z nim konkurować. Tym bardziej, że muzyka Kima Larsena średnio nadaje się do standupowych występów. Zespołowi należą się jednak oklaski, bo ostatecznie udaje im się całkiem ciekawie przeobrazić swoje darkwave'owo - neofolkowe brzmienie w żywą muzykę. Najgorzej niestety wypadł głos wokalisty, którego raczej nie dało się zrozumieć. Drugim problemem stały się niskie tony, które w ich przypadku (i Irfan też) sprawiały, że wszystko zlewało się w jedną wielką dudniącą dźwiękową pulpę. Matt ze względu na specyfikę brzmienia nie miał takiego problemu.\n(Matt i Kim razem na scenie)\nWśród komentarzy pojawiają się opinie o znakomitym nagłośnieniu... jednak ja, osoba nie chodząca już niemal na koncerty ze względu na tego typu dźwiękowe anomalia, jestem raczej zawiedziony. Może się starzeję, ale nie bawi mnie przejechanie kilkuset kilometrów tylko w celu wypicia drogiego piwa z plastikowego kubka i posłuchania jakiejś miernej wersji tego, czego mógłbym posłuchać w domu. Oczywiście jeśli ktoś uzna za sukces fakt, że "nie pierdziało", to można uznać, że było znakomicie - ale nie oszukujmy się, było co najwyżej poprawnie. Może dlatego, że opolski dźwiękowiec nagłaśniał do tej pory głównie typowo rockowe koncerty? Może za rok będzie lepiej? Głęboko w to wierzę, trzymam kciuki i będę wspierał Soundwave Festival!\nInne relacje z imprezy :\nu Krzysztofa Rasa\n(dużo fajnych fotek)\nAutor: Krzysztof Ryszard Wojciechowski o 13:56 1 komentarz:\nEtykiety: Muzyka, neofolk, relacja z koncertu, Soundwave\n"Fabuła nie jest z gumy, trzeba ją czyścić z rzeczy fabule zbędnych. Powieść to nie jest wór na świetne pomysły autora."\nTak powiedział Andrzej Sapkowski, który co prawda w swoich powieściach mnoży wątki, ale potrafi je później utrzymać w ryzach i doprowadzić do sensownej konkluzji. Nie potrafi tego natomiast Andrzej Pilipiuk, którego ostatnia powieść właśnie wpadła mi w ręce. Podobno - muszę tu uwierzyć na słowo, bo od dawna nie śledziłam jego obszernej twórczości - jest to wyjście z dołka po wyjątkowo słabym literacko okresie. Nie wiem jak głęboki był ten dołek, ale po lekturze stwierdzam, że do osiągnięcia poziomu gruntu brakuje jeszcze co najmniej kilku metrów. Czyta się tę książkę z rosnącym zdumieniem: ile można tu jeszcze upchnąć? I po co?\nZ założenia miał to być chyba postmodernizm pełną gębą, ale wyszedł produkt naszpikowany rekwizytami rodem z PRL-u, który miał być swojski i oryginalny, a jest potwornie wymuszony. Wygląda to tak, jakby autor miał zaplanowane rozmaite motywy z popkultury do sparodiowania, i wykreślał z listy te, których już użył. I na koniec, ocierając pot, sapnął: "Uff, jest wszystko. Fajrant".\nGdyby wybrać najciekawsze motywy i dopracować humor, mogłoby być przyzwoicie. Ale wszystkiego jest za dużo, napchane bez ładu i składu, żeby tylko czytelnik nie miał chwili żeby się zatrzymać i pomyśleć. Każda postać jest wręcz podręcznikowo barwna, każda strona obfituje w dowcipne (?) dialogi, mnóstwo się dzieje, w PRL-owską rzeczywistość wplata się wampirze problemy... ale gdzieś ucieka lekkość pióra, gdzieś umyka literatura. Ale czegoż tu nie ma? Typowa nastolatka, córka działacza PZPR, kochająca Limahla, wampir przodownik pracy, wampir komunista, wampir szalony wynalazca i jego mega-pijawki, Necronomicon, rodzina Coolenów (barbarzyńsko wysysająca krew zwierząt), łowcy wampirów, zażywna babcia kierująca armią weteranów AK, Pan 'erotoman' Samochodzik (którego przygód napisał Pilipiuk imponujące 19 tomów!), ubecja, mumie, wilkołaki, zombie... i tak do znudzenia...\nOkoło setnej strony, kiedy pojawił się przystojny wilkołak, miałam chwilę zwątpienia, konstatując, że to dopiero 1/3 całości, a już mam dość. Lista motywów do sparodiowania musiała chyba liczyć kilkanaście stron formatu A4. Jest tu wszystko - tylko sens w tej książce nie istnieje - tak jak gadające psy, które istnieć nie mogą, bo towarzysz Lenin o nich nie pisał.\nOd połowy akcja zwalnia, mam wrażenie, że autor nie do końca wiedział co tam jeszcze wstawić, więc skorzystał ze sprawdzonego patentu: mamy do czynienia raczej z opowiadaniami, gdzie bohaterowie dostają zadania do wypełnienia. Najpierw jest to ożywiona egipska mumia (która pojawia się chyba tylko dlatego, że Pilipiuk jest archeologiem), potem nad-wampiry jeżdżące Czarną Wołgą w pogoni za menelem wiecznym tułaczem, a na koniec sukces polskiej myśli technicznej, usiłującej wysyłać w kosmos wampira . I nareszcie koniec. Ubaw był, cholera, po pachy.\nPilipiuk jest, do czego sam się przyznaje, rzemieślnikiem. Może sam przed sobą ma aspiracje do bycia artystą, ale wszem i wobec pokazuje raczej postawę typu: pisać sprawnie, prosto, z pomysłem, sprzedać dużo książek. Jako jeden z nielicznych polskich pisarzy, a już fantastów szczególnie, jest w stanie być literatem zawodowym, a nie skrobać po powrocie z "normalnej" pracy. Szanuję go za to, co nie znaczy, że jakoś szczególnie podziwiam jego twórczość. Talent na pewno ma, ale większa część jego sukcesu to praca i samozaparcie. Gdyby - zamiast zostać pisarzem - zajął się malowaniem, też pewnie ciężką pracą pokonałby pewne niedostatki, i tworzył obrazki, którym często od strony technicznej nie można by nic zarzucić. Pisze książki lekkie, pilnując przy tym, żeby potencjalnego czytelnika przypadkiem nie przerosły intelektualnie. Nie wydaje mi się, żeby dobrym wyjściem było przyjęcie takiej postawy jako ogólnego założenia przy pisaniu polskiej fantastyki - ale prawdopodobnie ciekawe i nieskomplikowane książki przyciągną do czytania kogoś, kto na nich nie poprzestanie. I za to im jednak - mimo wielu zastrzeżeń - chwała. Nawet jeśli są tak słabe jak "Wampir z M-3".\nAutor: Krzysztof Ryszard Wojciechowski o 09:29 Brak komentarzy:\nEtykiety: fabryka słów, Lilandrah, literatura\nMam niewielkie pojęcie o polskim komiksie, jednak dzięki uprzejmości Kultury Gniewu mogę ostatnio nieco po tym poletku pohasać. Cieszę się bardzo. Bo tu już nawet nie chodzi o przyjemność czytania, a o najzwyklejsze poszerzanie horyzontów.\nGlinno to chyba jeden z bardziej znanych polskich komiksów poprzedniej dekady. Widziałem go w wielu topach i od dawna byłem nim zainteresowany - jednak z racji tego, że nie zbieram polskiego komiksu, pomijałem go programowo. Gdy wziąłem go w ręce, to poczułem, że popełniałem błąd zwlekając z tym tyle czasu - świetna, malarska warstwa plastyczna, piękne, dopracowane wydanie. Miałem już w głowie recenzję: "wielkie osiągnięcie współczesnego polskiego komiksu", "to trzeba mieć!"... jednak kiedy zagłębiłem się w lekturze, Glinno stało się dla mnie jedynie potwierdzeniem słuszności nie kupowania polskich komiksów.\nJacek Frąś - zapatrzony w twórców pokroju Lyncha czy Szulkina ( wymiennie: Burnsa czy Clowesa) - używa gatunku jako punktu wyjściowego, gdy tak naprawdę jego celem zdaje się być wytworzenie metafizycznego niepokoju. Jednak nie jest zbyt dobrym pisarzem i scenariusz, mimo, że obfituje w zwroty akcji, to nie jest ani przemyślany, ani dobrze skonstruowany. To rzecz na tyle bełkotliwa, że z czystym sumieniem mogę stwierdzić, że całe trzy lata - bo tyle malował owy album - zmarnował głównie na ilustrowanie pustych , długich i do niczego nie prowadzących rozmów. Przy tym wszystkim muszę zaznaczyć, że nie chodzi mi tutaj o nieczytelność - bo Frąś medium rozumie bardzo dobrze - a po prostu o miałkość i pretensjonalność scenariusza. Nie wiem na co liczył twórca. Zgaduję, że najprawdopodobniej na to, że niezbyt wyrobiony czytelnik może mieć wrażenie obcowania z czymś głębokim i awangardowym... jednak z przykrością muszę stwierdzić, że to ostatnia rzecz, jaką mógłbym o Glinno powiedzieć. Nawet jeśli pojawiają się tu ciekawe motywy (np. przynależne do ekspresjonizmu niemieckiego czy literatury grozy początków XX wieku), to niestety nic z nich nie wynika.\nJak już wspomniałem, Frąś skrobał ten album trzy lata. I co tu dużo mówić - komiks jest pięknie namalowany i widać, że się starał. Grafiki są stylizowane na tworzone ręką artysty z postępującą chorobą psychiczną. W zastosowaniu barw bardzo łatwo dostrzeżemy impresjonizm (Van Gogh ) i ekspresjonizm ( Munch ) . Odwołania do owych nurtów są sprawnie wykorzystywane przy samej narracji, bo kolorystyka często zastępuje lub uzupełnia komiksowe środki wyrazu. Jednak nawarstwienie podobnych kadrów i podobnych planów (zmarnowanych na bełkotliwe rozmowy) w komiksie, który - jak się domyślam - miał być efektowny jest zwyczajnie głupie i dowodzi, że autor kompletnie nie przemyślał swojej pracy. Najprawdopodobniej eksperymentował i malował popychając historię do przodu. Według mnie nic - poza malunkami, zapewne rozwojem warsztatu i pouczającym doświadczeniem - dobrego z tego nie wyszło.\nNa koniec ( to druga z rzędu recenzja komiksowa z której się tłumaczę - coś jest chyba nie tak) chcę zaznaczyć, że mimo tego, że powyższy wpis może być postrzegany w kategoriach "rzut kupą w autora", to muszę stwierdzić, że Frąś jest jednym z najoryginalniejszych polskich rysowników z którymi się zetknąłem i chętnie sięgnę po każdą pracę którą stworzył (Tragedyja Płocka wygląda bardzo obiecująco). Niestety jego talent plastyczny nie jest w stanie uratować w moich oczach tego pretensjonalnego i bełkotliwego komiksu. Przykro mi.\nAutor: Krzysztof Ryszard Wojciechowski o 04:57 Brak komentarzy:\nPoniższy tekst napisała Lilandrah. Gościła już w Arkham (klik) i od lat stoi za kulisami tego bloga (robi banery, loga, itd., ale nie tylko - podrzuca mi też czasem muzykę albo marudzi) . Teraz ma tu zostać na stałe. Wraz z rozwojem literackiego działu Arkham jej pojawienie staje się dość naturalne. Lilandrah nie tylko dużo czyta, świetnie pisze, ale też znacznie lepiej niż ja orientuje się we współczesnej fantastyce (szczególnie polskiej). Do tego ma dobry gust i niewyparzony język. Mam nadzieję, że polubicie jej recenzje.\nKsiążkę do recenzji udostępniło wydawnictwo Rebis. Dziękujemy.\nPierwsze skojarzenie na hasło 'Anne Rice' to oczywiście Kroniki Wampirów, cykl, który dobrze się zaczął, potem zdegenerował i - na cale szczęście - już się skończył. Zło jednak się dokonało, i psychoza na punkcie krwiopijców, której obecnie doświadczamy, jest, w dużym stopniu, jej właśnie winą. Zanim jednak pani Rice zaczęła taśmowo produkować opowieści o wampirach, rozdmuchując je do absurdalnych wręcz rozmiarów, zanim się nawróciła i zaczęła pisać ku chwale Pana, i zanim wreszcie się z Kościoła wypisała, powstała jej trzecia z kolei książka, nie będąca częścią żadnego cyklu i w której, Bogu dzięki, nie pojawia się nic nadprzyrodzonego.\nNikt nie może mieć wątpliwości, że Anne Rice jest utalentowaną pisarką, jednak czasem można mieć zastrzeżenia co do jej dobrego smaku. W „Krzyku…” presja, której później uległa, by tworzyć kolejne wysmakowane językowo, ale kompletnie miałkie horrorki, jeszcze nie dała o sobie znać. Mamy więc powieść napisaną z równą zręcznością, ale pełną treści, popartej w dodatku imponującymi studiami nad epoką. Podczas lektury można autentycznie poczuć „powiew muzyki”, usłyszeć arystokrację oklaskującą śpiewaków w operach Wenecji, Neapolu i Rzymu, posmakować karnawału, a nawet zaangażować się w barwne sceny homoerotyczne.\nTeoretycznie kastraci nijak mają się do wampirów, ale w gruncie rzeczy Anne Rice i tym razem eksploruje zbliżone środowiska. W końcu wampiry też zostały w pewien sposób pozbawione płci, a inność jest dla nich brzemieniem. Stoją gdzieś na skraju społeczeństwa, są jednocześnie wyobcowane i podziwiane, nieszczęśliwe i potężne.\n(Czytając książkę, słuchałam współczesnego sopranisty Radu Mariana, który jest naturalnym kastratem, tzn. ma wszystko na miejscu, a mimo to nie przeszedł mutacji i zachował odpowiednie rejestry wokalne. Nie wiem, na ile jego talent odpowiada „prawdziwym” kastratom, ale i tak robi wrażenie)\nKastraci, egzystując poza światem tradycji i odpowiedzialności za ród, oraz wolni od przynależności do jednej płci, dysponowali ogromną jak na owe czasy swobodą seksualną. Nie byli w pełni mężczyznami, więc ich związki nie wywoływały w muzycznym światku zgorszenia. Publiczność kochała ich głosy i kreacje na tyle, by podczas występu Cafarelliego wołać „Evviva il coltello!” – „Niech żyje nóż”, jednak poza światem muzyki skazywała ich na pogardę. Ich wzrost, długie kończyny i rozwinięte klatki piersiowe sprawiały, że w rolach kobiecych dysponowali ogromnym czarem, ale jednocześnie pełnili rolę boskich dziwadeł, stworzonych tylko dla muzyki.\nŻycie kastrata było jednak dla Tonia Treschi - bohatera Krzyku - czymś innym, niż dla utalentowanych biedaków, którzy dzięki operze mieli szansę na życie w luksusie. Dla nich talent był raczej wybawieniem niż brzemieniem, nawet mimo tego, że kastrowano wtedy mnóstwo chłopców, a tylko nieliczni dysponowali zdolnościami wystarczającymi do prawdziwej wielkości.\nTonio wywodził się z poważanej rodziny weneckich patrycjuszy. Jego zadaniem, w zastępstwie okrytego hańbą brata, był ożenek i zapewnienie ciągłości rodu. Kiedy wbrew woli został pozbawiony męskości, miotał się w poczuciu straty, z którą nigdy do końca się nie pogodził. Przez długi czas nie decydował się na przyjęcie scenicznej roli kobiety, w końcu jednak perfekcyjna iluzja ułatwiła mu zemstę, nie pozbawioną zresztą goryczy. Końcowa konfrontacja ze sprawcą nieszczęść pokazuje, że być może Tonio miał szczęście, że przypadła mu barwna egzystencja śpiewaka-kastrata a nie weneckiego senatora.\n(Jedyny zachowany na taśmie kastrat Alessandro Moreschi daje jeszcze mniejsze pojęcie o tym, jak to mogło brzmieć, ponieważ nagranie z początku wieku XX jest bardzo słabe, a jego głos był już wtedy w bardzo złej formie.)\nPodczas czytania tej powieści do głowy przyszedł mi dowcip, w którym wszystkie niezbędne elementy bestsellera zawarły się w zdaniu: „Mój Boże, ktoś zerżnął królową! Ale kto?”. W Krzyku w niebiosa znajdziemy bowiem wszystko co potrzebne, aby powstała książka poczytna i wciągająca. Mamy arystokrację, tajemnicę, seks, konflikty rodzinne, rozbudowany wgląd w psychikę postaci i tło historyczno-społeczne, a to wszystko ubrane w niesamowicie barwną i płynną prozę. To musiało się udać.\nWydanie Rebisu jest bardzo eleganckie: ładny papier, twarda okładka i robiąca duże wrażenie piękna obwoluta, z której spogląda na nas Farinelli pędzla Corrado Giaquinto.\nAutor: Krzysztof Ryszard Wojciechowski o 09:50 2 komentarze:\nEtykiety: Lilandrah, literatura, Muzyka, Rebis\nWdzieliście na pewno baner po prawej. Określenie "Festiwal w Opolu" może niedługo nabrać nowego znaczenia. Howden co prawda bywa u nas stosunkowo często, ale Of the Wand & the Moon (jeden z moich ulubionych neofolkowych projektów) to prawdziwa gratka, więc nie będę ukrywał, że dla mnie owy festiwal to naprawdę wielkie wydarzenie. Do tego dochodzi - coś co mnie osobiście najbardziej cieszy - ponoć znakomite nagłośnienie (to sala opolskiego festiwalu - Narodowe Centrum Polskiej Piosenki ) i obietnica zorganizowania cyklicznego neofolkowego festu. Jak naprawdę sprawy się mają? Postanowiłem dopytać u źródeł.\nSkąd pomysł na taką tematykę festiwalu?\nZ prostej konkluzji, iż w polskim życiu kulturalnym (nawet tym bardziej awangardowy/undergroundowym) czegoś zdecydowanie brakuje. A także z oczywistego faktu, iż by obejrzeć swoje ulubione neofolkowe / eksperymentalne projekty trzeba było często ruszyć się poza granice Polski, co bywało kłopotliwe (głównie dla zawartości naszych kieszeni).\nMamy oczywiście wspaniały Wrocław Industrial Fest - chłopaki z Apostazja Magazine, czy Wrotycza też odwalają kapitalną robotę ściągając niesamowite kapele do naszego kraju, ale dzieje się to zdecydowanie za rzadko. Przecież tyle jest niesamowitych muzyków, którzy nigdy nie zagrali dla naszej publiczności!\nNie boicie się związanych z ową tematyką kontrowersji? Na pewno słyszeliście przykładowo o nieporozumieniach związanych z występami Wujka Douglasa ...\nMam wrażenie, że neofolk nie wzbudza już aż takich kontrowersji, to po pierwsze. Ludzie się przyzwyczaili. A po drugie...wiesz, Death In June to specyficzny projekt. Douglas bawił się kiedyś (w sferze wizualnej i tekstowej) bardzo niebezpieczną tematyką/symboliką, a to skłaniało częstokroć ludzi do wyrażania - często niezgodnych z prawdą - opinii na temat jego twórczości. Wiesz, Doug jest artystą bezkompromisowym, traktującym przy tym masę rzeczy z ogromnym dystansem i przymrużeniem oka, nie zwracając uwagi na nikogo. Taka postawa często wywołuje agresję.\nNa całe szczęście artyści, którzy pojawią się na naszej imprezie bardziej dbają o jakość, klimat ich niezwykłej muzyki, aniżeli o niepoprawną otoczkę - brak zatem i kontrowersji. Zresztą, czy tak naprawdę Sieben , czy Irfan można wrzucić do szuflady z napisem "neofolk"? Chyba nie... Ich twórczość jest na tyle oryginalna, że wymyka się jakimkolwiek ramom, moim zdaniem.\nPo ile będzie piwo ?:)\nKnajpka jest w tym samym budynku co sala koncertowa, jest tam też pizzeria. A najtańsze piwko po 4pln :)\nJak faktycznie będzie z tym nagłośnieniem?\nDo tej pory KAŻDA impreza jaką widziałem w NCPP była pod tym względem dopięta na ostatni guzik. Kładziemy - jako ogromni fani muzyki przecież - ogromny nacisk na kwestie techniczne w tym przypadku. Wszyscy przecież wiemy jak "brzmią" niektóre koncerty w Polsce (są oczywiście chlubne wyjątki). Warto pokazać, że można jednak inaczej, trochę bardziej profesjonalnie. Oczywiście wiele zależy od umiejętności nagłośnieniowców, ale mamy do nich pełne zaufanie.\nCo jeśli ta edycja wypali? Czego możemy się spodziewać w przyszłym roku. Blood Axis? Woven Hand? Di6 jest chyba nie osiągalne...\nOj...mógłbym wymieniać cały dzień, kogo z miła chęcią zobaczyłbym na drugiej edycji... Możliwości jest bardzo, bardzo wiele. Wiesz, w tym przypadku naprawdę WSZYSTKO zależy od frekwencji. Jeśli impreza okaże się pod tym względem sukcesem, zapracujemy sobie tym samym na pewien kredyt zaufania, który z pewnością dobrze wykorzystamy!\nMogę Ci tylko zdradzić, że w kuluarach nieśmiało (i tylko szeptem) wymieniane były nazwiska piękniejszej połowy Dead Can Dance, ktoś wspominał o fińskim Tenhi ( który zresztą nagrywa właśnie nową płytę), Rome, a nawet Blood Axis... Ale to na razie czyste spekulacje. Zobaczymy co się wydarzy. Na taką rozmowę przyjdzie czas w chwilę po pierwszej edycji!\nZa rozmowę dziękuję Piotrowi ze Stowarzyszenia OPAK\nAutor: Krzysztof Ryszard Wojciechowski o 10:19 1 komentarz:\nEtykiety: koncert, Muzyka, neofolk, Soundwave\nAutor: Krzysztof Ryszard Wojciechowski o 05:20 Brak komentarzy:


kiedy dieta i trening to wciąż za mało... - gabinety anpatu.\nciało, chcę wiedzieć, kosmetologia, prawdziwa, świadoma, wiedza\nkiedy dieta i trening to wciąż za mało…\nznasz ten stan kiedy wylewasz siódme poty w domu lub na siłowni? Ćwiczysz, mając nadzieję na smukłe ciało, a tu nic? Albo w najlepszym wypadku ubywa Ci tkanki tłuszczowej tam gdzie wcale tego nie chcesz, a przybywa mięśni w takich miejscach, że też nie za bardzo Ci to pasuje? To niestety częste zjawisko. Może mieć wiele przyczyn. Zawsze warto przede wszystkim zastanowić się na czym nam zależy – na utracie kilogramów? Utracie tkanki tłuszczowej? Zamianie jej na tkankę mięśniową? Wymodelowaniu sylwetki? Pozbyciu się cellulitu? A może po prostu na wprowadzeniu zdrowego trybu życia?\nto ostatnie zawsze powinno być dla nas priorytetem. W drugiej kolejności warto zadbać o odpowiednią, zbilansowaną dietę, a następnie o specjalne dobrane ćwiczenia – pamiętaj – jak nie jesteś pewna, że konkretne ćwiczenia będą dla Ciebie dobre skorzystaj z rady – specjalisty!!! Dobrzy trenerzy personalni to skarb! A złym zestawem ćwiczeń możesz sprawić sobie niemałe kłopoty.\njeżeli wszystkie z poniższych etapów, a ty w lustrze nadal nie widzisz zadawalającego odbicia – szukamy przyczyny!\nznacie ten mało śmieszny dowcip o tym dlatego mężczyźni nie mają cellulitu? No nie. Nie tylko dlatego, że brzydko wygląda…\nprawdą jest, że panowie mają dużo łatwiej – dlaczego? Po pierwsze dlatego, że cellulit jest im obcy ze względu na inne ułożenie tkanki tłuszczowej i łącznej niż u kobiet oraz inną gospodarkę hormonalną. Po drugie dlatego, że zazwyczaj u mężczyzn efekty diety i treningu przychodzą dużo szybciej – i tutaj znowu odpowiedzialne są za to hormony oraz metabolizm. Dlaczego metabolizm? Otóż prawdą jest, że większość kobiet na tym lub innym etapie życia była/będzie na diecie (nie dyskutujemy z tym – stwierdzamy tylko suchy fakt :D) lub będzie gwałtownie tyć/chudnąć np. w okresie ciąży, menopauzy, podczas dorastania, po porodzie. To wszystko sprawia, że nasz metabolizm jest już troszeczkę “rozleniwiony” i żeby wziął się w garść potrzebuje prawdziwego kopa. U panów za to te zmiany zachodzą dużo rzadziej, więc łatwiej jest “zrestartować” system. 🙂\nmiejscowa lokalizacja tkanki tłuszczowej.\nznasz ten stan kiedy pierwsze co “leci” po schudnięciu to biust lub ewentualnie zmiana rysów twarzy na bardziej smutne? Super…. tyle wysiłku, a tu zamiast smukleć tracę swoje atuty. Problem miejscowego otłuszczenia nie dotyczy tylko osób otyłych lub tych o zerowej aktywności fizycznej. Za odkładanie opornej tkanki tłuszczowej w takich miejscach jak biodra i uda (u kobiet) i brzuch (u mężczyzn) znowu odpowiedzialna jest głównie gospodarka hormonalna. To okolice, z których tkankę tłuszczową spalamy na końcu, także zanim osiągniemy zamierzony efekt reszta naszego ciała już niekoniecznie może nam się podobać.Tu z pomocą przyjdzie zestaw zabiegów, które pomogą pozbyć się opornego tłuszczu! Ale o nich w drugiej części tego artykułu (za kilka dni).\nistnieje też coś takiego jak insulinooporność. To skrajna postać zaburzeń metabolicznych o różnych przyczynach takich jak podłoże genetyczne, zaburzenia hormonalne czy efekt przyjmowania niektórych leków. Jeszcze do niedawna osoby nią dotknięte były bardzo dyskryminowane i szufladkowane jako “grubasy” co jest bardzo krzywdzące, ponieważ w takim wypadku chudnięcie czy modelowanie ciała jest dużo trudniejsze niż u zdrowej osoby. Odpowiednio dopasowane leki i zabiegi są w stanie zdziałać u takich pacjentów CUDA!\nw zdrowym ciele zdrowy duch mawiają, choć droga do niego kręta i wyboista to warta przebycia. Z pomocą odpowiednich specjalistów możesz przejść ją na prawdę gładko! Dlatego nie poddawaj się! Jesteśmy tu żeby Ci pomóc!\nchcesz dowiedzieć się jakie mamy niezawodne patenty na to jak ułatwić sobie batalię o jędrne i smukłe ciało?! Zajrzyj do drugiej części artykułu 🙂\n#kobieta, aktywość, cellulit, dieta, falauderzeniowa, icoone, kriolipoliza, nadwaga, otyłość, sport, trening, ujędrnianie


Nagłośnienie procederu handlu dziećmi na Ukrainie, które urodziły tzw. surogatki wywołało dyskusję na temat handlu kobiecym ciałem i traktowania dzieci, jako towaru, do którego ma się prawo.\nAutor/źródło: pixabay, WenPhotos\nLiberalne i homoseksualne środowiska we Włoszech oburzone są tym, że „zamawiającym” parom odmówiono możliwości „odebrania opłaconego towaru”. Powołując się na prawa człowieka przemilczają zarazem fakt, że w ich kraju surogacja wciąż jest prawnie zakazana, choć coraz częściej tolerowana.\nKliknij aby zobaczyć newsy zawierające wybrany tag: Ukraina, dzieci, surogacja


Autor: Kasia (Ebookowe recenzje) o 14:14:00\nEtykiety: duch , humor , lata 20. XX wieku , literatura angielska , literatura współczesna , miłość , Recenzja , Sophie Kinsella , Świat Książki , wewnętrzna przemiana\nDamian Kortyka 3 czerwca 2016 19:53:00 CEST\nMuszę przyznać, że próbowałem przekonać się do ebooków i jakoś średnio mi to wyszło - dużo bardziej wolę dotyk i zapach nowych książek :D Ale nie mówię nie. To jest rzeczywiście bardzo praktyczne rozwiązanie. Co do samej książki - to jest nie do końca mój klimat :v\nKasia 4 czerwca 2016 22:58:00 CEST\nEbooki bardzo ułatwiają życie. Warto się do nich przekonać. A co do książki, to jest to typowe babskie czytadło, więc nie dziwię się, że nie przypadła Ci do gustu.


Skuteczne sposoby na likwidację blizn i rozstępów J'adore Instytut\nStrona główna » Blog » Skuteczne sposoby na likwidację blizn i rozstępów\nNajskuteczniejsze sposoby na likwidację blizn i rozstępów\nGładka i napięta skóra twarzy oraz całego ciała to marzenie wielu z nas. Jednak mało kto może pochwalić się nieskazitelną cerą i nienaganną sylwetką. Jednymi z najczęstszych problemów dermatologicznych są różnego rodzaju blizny oraz nieestetyczne rozstępy. Dla wielu osób są one źródłem kompleksów, odbierają pewność siebie i negatywnie wpływają na samoocenę. Na szczęście, współczesne odkrycia w dziedzinie kosmetologii oraz medycyny estetycznej pozwoliły na opracowanie skutecznych zabiegów, które umożliwiają widoczną poprawę stanu skóry. Powiedz: „Nie!” bliznom i rozstępom! Jakie są zatem najskuteczniejsze sposoby na likwidację blizn i rozstępów?\nBlizny i rozstępy- jak powstają?\nBlizna to widoczny ubytek na skórze, który sięga do skóry właściwej lub do dalszych warstw. Przyczyny powstawania blizn są różne. Jednym z najczęstszych powodów, zwłaszcza jeśli chodzi o blizny na policzkach, skroniach, czole i brodzie jest trądzik. Niestety, nawet wyleczony trądzik może pozostawić po sobie niechcianą „pamiątkę” w postaci ubytków na skórze. Tego rodzaju blizny są niemożliwe do zlikwidowania przy pomocy maści czy kremów. Nie da się ich także całkowicie ukryć makijażem, dlatego potrafią być szczególnie frustrujące i uporczywe. Blizny na twarzy i ciele mogą być także wynikiem zabiegu operacyjnego czy jakiegoś urazu. Jeśli natomiast chodzi o rozstępy, zazwyczaj pojawiają się na udach, brzuchu i pośladkach, a także na piersiach i ramionach. U niektórych kobiet są one uwarunkowane genetycznie lub wynikają z problemów hormonalnych.\nNiejednokrotnie rozstępy powstają się po przebytej ciąży oraz po karmieniu piersią. Na skutek szybkiego przybrania na wadze, skóra ulega nagłemu rozciąganiu, a to łatwo prowadzi do rozstępów. Dla niejednej kobiety rozstępy na ciele powodują tak duży dyskomfort psychiczny, że skłaniają je do rezygnacji z aktywności fizycznej, korzystania z basenu albo opalania się. Z całą pewnością warto skorzystać z dobrodziejstw medycyny estetycznej i kosmetologii, by pozbyć się uciążliwych mankamentów urody!\nMezoterapia frakcyjna z preparatem EstGen\nMezoterapia frakcyjna to jeden z najskuteczniejszych sposobów, by pozbyć się szpecących blizn z twarzy, szyi, dekoltu oraz rąk. W naszym salonie łączymy ją z nowoczesnym preparatem EstGen. Dzięki temu zabieg pozwala osiągnąć naprawdę spektakularne efekty. Podczas mezoterapii na obszarze skóry poddanemu zabiegowi powstają mikronakłucia. W ten sposób skóra jest pobudzona do samoregeneracji i odbudowy. Co więcej, powstałe kanaliki pozwalają na lepsze wchłanianie substancji aktywnych zawartych w preparacie EstGen. Drogocenne składniki odżywcze docierają do głębokich warstw skóry, powodując jej ujędrnienie i wzmocnienie. Zabieg pomaga widocznie zagęścić skórę i uzupełnić jej ubytki. Efekty są widoczne już po pierwszym zabiegu, lecz wraz z upływem czasu jeszcze się pogłębiają. Skóra jest bowiem pobudzona do produkcji kolagenu i elastyny. Wpływa to na jej jędrność i elastyczność.\nZabiegi laserowe- skuteczna broń w walce z rozstępami i bliznami\nLaser frakcyjny to prawdziwy hit medycyny estetycznej. Zabiegi laserowe pozwalają uporać się z wieloma problemami skórnymi, w tym z bliznami oraz rozstępami występującymi na różnych obszarach ciała. W naszym gabinecie wykonujemy między innymi peeling laserowy z użyciem nowoczesnego lasera iPixel. Wiązki lasera penetrują skórę aż do głębokich warstw, powodując na niej kontrolowane mikrouszkodzenia. Skóra jest pobudzona do odbudowy danego obszaru, dlatego zaczyna uzupełniać urazy zdrowymi komórkami. Peeling laserowy pozwala na szybką i dogłębną regenerację skóry z widocznymi ubytkami. Dla osób, które chcą zlikwidować blizny i rozstępy, polecany jest również zabieg laserem Emerge połączony z karboksyterapią. Połączenie tych dwóch metod pozwala zwielokrotnić efekty zabiegu. Laser Emerge odbudowuje skórę i przeprowadza jej resurfacing. Natomiast karboksyterapia. Jest toi wprowadzenie pod skórę dwutlenku węgla, poprawia jej sprężystość i napięcie. Skóra staje się widocznie młodsza, silniejsza i gładsza.\nMetoda łączona dla najlepszych efektów\nWalka z bliznami oraz rozstępami nie jest łatwa. Często ubytki na skórze są tak głębokie i rozległe, że redukcja ich wymaga serii zabiegów. Zazwyczaj najlepszym wyborem okazuje się zastosowanie metod łączonych, a więc kilku różnych zabiegów, które podziałają na wielu płaszczyznach. Zabiegiem, który może stanowić doskonałe uzupełnienie dla innych sposobów walki z ubytkami na skórze jest peeling medyczny. Podczas peelingów można stosować kwasy AHA, BHA oraz PHA. Niektóre działają na powierzchnię skóry, a inne docierają do jej głębokich warstw, powodując globalną odbudowę i stymulując produkcję kolagenu. W walce z bliznami i rozstępami polecamy przede wszystkim peeling PQ Age oraz PRX T-33. Peelingi chemiczne w połączeniu z innymi zabiegami pozwalają zredukować nawet głębokie zmiany skórne.\nJak widzisz sposoby na likwidację blizn i rozstępów są różne. Wszystkie opisane wyżej zabiegi wykonujemy w naszych gabinetach kosmetycznych J’adore Instytut w Warszawie i Krakowie. Nie czekaj i umów się na konsultacje w naszym salonie. Pożegnaj się z uporczywymi bliznami i rozstępami!


Strindheim - Gjoevik-Lyn H2H porównanie drużyn\nMX 2Mineros de Zacatecas 1:0 Atlante\n12:00 MisTurkmenistan Korea Północna\n04:00Mineros de Zacatecas Atlante\n12:00Turkmenistan Korea Północna\nPorównanie drużyn Strindheim - Gjoevik-Lyn\nJesteś na stronie porównania drużn: Strindheim vs Gjoevik-Lyn przed rozpoczęciem spotkania możesz tutaj porównać statystyki obu drużyn. Jeśli chcesz sprawdzić wynik na żywo lub statystyki meczu kliknij tuta: Strindheim vs Gjoevik-Lyn wynik\nZnaleźliśmy serię dla bezpośrednich meczów pomiędzy Strindheim vs Gjoevik-Lyn\nW Czwarta liga norweska pozycja: 2 (46 punkty)\nZmień: Strindheim Brumunddal Kolstad Kongsvinger 2 Loeten Melhus NIL-Trysil Orkla Ranheim 2 Raufoss 2 Redalen Rosenborg 2 Steinkjer Strindheim Tillerbyen Ull/Kisa Verdal\nW Czwarta liga norweska pozycja: 3 (45 punkty)\nZmień: Gjoevik-Lyn Brumunddal Gjoevik-Lyn Kolstad Kongsvinger 2 Melhus NIL-Trysil Orkla Ranheim 2 Raufoss 2 Rosenborg 2 Rosenborg Trondheim Steinkjer Tillerbyen Trygg/Lade Verdal\nStrindheim W Czwarta liga norweska 2 pos (46 punkty)\nGjoevik-Lyn W Czwarta liga norweska 3 pos (45 punkty)\n52% (15) Wons 59% (17)\n52% (4) Draws 59% (0)\n2.17 Goals per game 2.59\n1.90 Goals lost per game 1.86\n25 (86%) Over 1.5 25 (86%)\n21 (72%) Over 2.5 23 (79%)\n17 (59%) Over 3.5 15 (52%)\n12 (41%) Over 4.5 11 (38%)\n19 (66%) BBTS 18 (62%)\n4.64 Corners for per game 4.82\n5.36 Corners against per game 4.91\n8 (28%) HT Wons 12 (41%)\n11 (38%) HT Draws 6 (21%)\n28 (1.0) HT Goals for 25 (0.9)\n21 (72%) Over HT 0.5 22 (76%)\n15 (52%) Over HT 1.5 13 (45%)\n11 (38%) Over HT 2.5 7 (24%)\n45.00% Ball possesion 50.67%\n6.27 Shots on goal avg 6.73\nStrindheim 5-4 Gjoevik-Lyn\nStrindheim 5-1 Kolstad\nRosenborg Trondheim 7-0 Strindheim\nOstatnie mecze Gjoevik-Lyn\nGjoevik-Lyn 1-3 Raufoss 2\nGjoevik-Lyn 1-2 Rosenborg 2\nSteinkjer 1-5 Gjoevik-Lyn\nGjoevik-Lyn 5-2 Ranheim 2\nGjoevik-Lyn 0-1 Brumunddal\nHead 2 Head Strindheim - Gjoevik-Lyn\nDrużyny Strindheim Gjoevik-Lyn rozegrały do tej pory 4 meczów.\nStrindheim średnio w sezonie strzela 2.17 goli na mecz.\nStrindheim w 13 (92.86%) meczach rozegranych u siebie padło razem(drużyna+przeciwnik) ponad 1.5 gola(Over 1.5). W 11 (78.57%) meczach rozegranych u siebie padło razem(drużyna+przeciwnik) ponad 2.5 gola (Over 2.5).\nGjoevik-Lyn średnio w sezonie strzela 2.59 goli na mecz\nGjoevik-Lyn w 13 (92.86%) meczach rozegranych na wyjeździe padło razem(drużyna+przeciwnik) ponad 1.5 gola(Over 1.5). W 13 (92.86%) meczach rozegranych na wyjeżdzie padło razem(drużyna+przeciwnik) ponad 2.5 gola (Over 2.5)\nPoniżej znajdziesz wiele statystyk, dzięki którym łatwiej wytypujesz odpowiedni rezultat na spotkanie pomiędzy drużynami Strindheim Gjoevik-Lyn.\nPoniżej tego tekstu jest lista ostatnich wspólnych oraz ostatnich meczów w lidze Strindheim i Gjoevik-Lyn.\nZnaleziono serię w bezpośrednich meczach Strindheim vs Gjoevik-Lyn\nZNALEZIONO SERIĘ W BEZPOŚREDNICH MECZACH!!» Gjoevik-Lyn rozegrała 2 meczów bez remisu.\n» Drużyna Gjoevik-Lyn przegrała ostatnie 2 mecze z rzędu.\nMożesz sprawdzić powtarzalną serię dla drużyny: Gjoevik-Lyn stats\nGjoevik-Lyn 0-4 Strindheim\nGjoevik-Lyn 2-2 Strindheim\nStrindheim 1-0 Gjoevik-Lyn\nStatystyki bezpośrednich meczów Strindheim Gjoevik-Lyn\nWszyskie bezpośrednie spotkaniaSTR home GJO away\nSTR away GJO home\nGjo Wygrane: 0 (0.00%)\nWięcej statystyk Gjoevik-Lyn\nW zakładce Statystyki bramek (zakładka Stats->Goals stats) sprawdzisz ile dana drużyna strzela i traci bramek na mecz, ile meczów wygrała oraz przegrała do zera. Jak również dowiesz się jakim rezultatem najczęściej kończą się mecze Strindheim i Gjoevik-Lyn z podziałem na pierwszą i drugą połowę.\nW zakładce Forma (Stats->form) znajdziesz wykres formy i listę wszystkich meczów Strindheim i Gjoevik-Lyn w sezonie.\nStrindheim i Gjoevik-Lyn\nTurkmenistan Korea Północna


CITROËN C8 - akcesoria samochodowe - Motochemia\nCITROËN C8 - AKCESORIA SAMOCHODOWE\nZnajdziesz tutaj akcesoria samochodowe dedykowane dla CITROËN C8\nZobacz wszystkie produkty dla danego ROCZNIKA CITROËN C8 klikając w przycisk obok jego nazwy\nFiltry paliwa do CITROËN C8\nOleje mineralne do CITROËN C8\nOleje półsyntetyczne do CITROËN C8\nOleje silnikowe do CITROËN C8\nOleje syntetyczne do CITROËN C8\nWycieraczki do CITROËN C8\nJeśli jesteś właścicielem CITROËN C8 to istnieje prawdopodobieństwo, że potrzebujesz coś w nim wymienić. Polecamy oleje silnikowe dla CITROËN C8 z rocznika 2002 - ... (EA_, EB_). Warto sprawdzić dywaniki samochodowe dla rocznika 2002 - ... (EA_, EB_). Oczywiście warto przeglądnąć ofertę wycieraczek i żarówek samochodowych dla rocznika 2002 - ... (EA_, EB_). Jeśli szukasz olejów przekładniowych lub filtrów dla rocznika 2002 - ... (EA_, EB_) to dobrze trafiłeś. Życzymy udanego przeglądania.


Coś czego jeszcze nie robiono czyli Rory Kinnear opowiada Zwierzowi o Makbecie - zwierz popkulturalny\nHome Ogólnie\tCoś czego jeszcze nie robiono czyli Rory Kinnear opowiada Zwierzowi o Makbecie\nnapisane przez Zwierz 05/05/2018\nJak może wiecie — Zwierz jest wielkim fanem NT Live — transmisji przedstawień z angielskich teatrów w kinach na całym świecie. Już niedługo bo 10.05 premierę w kinach będzie miał Makbet gdzie w główną rolę gra Rory Kinnear, angielski aktor który niemal co sezon pojawia się w jakimś z transmitowanych na żywo przedstawień. Dzięki uprzejmości nazywowkinach.pl Zwierz mógł porozmawiać z aktorem o jego roli, przedstawieniu i oglądaniu teatru na żywo w kinie.\nZwierz musi wam od razu powiedzieć, że wywiad niestety nie wiązał się z wyjazdem do Londynu i odpytywaniem aktora na żywo — został przeprowadzony za pomocą najprostszej ze wszystkich metod — Zwierz wysłał swoje pytania i dostał na nie odpowiedzi. Oznacza to, że niestety — nie mógł dopytać o pewne sprawy które wydały mu się ciekawe a jednocześnie — jak podejrzewacie — zupełnie inaczej odpowiada się na pytania zadane tą drogą niż zadane na żywo. Zwierz jest przekonany, że kiedyś będzie mógł zadawać pytania aktorom siedząc z nimi przy jednym stoliku, ale jeszcze nie teraz.\nNTL 2018 — Macbeth — Anne-Marie Duff as Lady Macbeth and Rory Kinnear as Macbeth in Macbeth at the National Theatre © Brinkhoff Mögenburg\nW ostatnich latach widzieliśmy wiele różnych interpretacji Makbeta. Filmy Justina Kurzela, przedstawienia w reżyserii Kennetha Branagha czy Jamiego Lloyda. Czy widziałeś któreś z nich, a jeśli tak to czy jakaś wydała się ci szczególnie ciekawa?\nWidziałem w życiu bardzo wiele interpretacji Makbeta, ale uważam, że najważniejsze jest by nie kierować się jakąś wizją sztuki, jaką mamy w pamięci, ale skoncentrować się nad tym przedstawieniu, nad którym się aktualnie pracuje i wykonać najlepszą możliwą robotę. Jeśli nie będziesz uważny historia wielkich przedstawień i wspaniałych interpretacji tej roli może być przytłaczająca.\nW ostatnich latach zagrałeś kilka ról Szekspirowskich — Jago w Otellu, Hamleta, teraz występujesz w Makbecie. Czy jest jakaś rola szekspirowska którą chciałbyś zagrać w nadchodzących sezonach?\nNie mam żadnej listy ról które chciałbym zagrać. Makbet to rola, którą zawsze chciałem zagrać, ale to nie znaczy że mam listę z której skreślam kolejne pozycje. A nawet gdybym miał — nie chciałbym o niej mówić, żeby nie zapeszyć.\nNTL 2018 — Macbeth — Anne-Marie Duff as Lady Macbeth in Macbeth at the National Theatre © Brinkhoff Mögenburg\nWielu reżyserów uważa za najważniejszy element sztuki uznaje relacje pomiędzy Makbetem a Lady Makbet — jak ta relacja wygląda w przedstawieniu które zobaczymy w transmisji?\nWażne jest aby zrozumieć, dlaczego oboje dopuszczają się straszliwych rzeczy i że w istocie — wynika to z żałoby. Wojna się skończyła, stracili przyjaciół, ich dom jest zrujnowany, stracili dziecko. Makbet właśnie wrócił z wojny, gdzie z pewnością był świadkiem straszliwych rzeczy, które bez zwątpienia zmieniają człowieka. Teraz stara się odbudować swoje życie po wojnie, co nie tylko jest niesamowicie trudne, ale też niekoniecznie zawsze możliwe.\nJest dużo, swego rodzaju wrażliwości, w Lady Makbet z powodu wszystkich emocji które nią targają — Annie — Marie Duff (którą gra Lady Makbet) doskonale pokazuje to na scenie. Ta mieszanka siły, bólu i wrażliwości — to emocje które są potrzebne by widownia naprawdę zrozumiała jej postępowanie.\nRufus Norris, reżyser przedstawienia, powraca po 25 latach przerwy do sztuk Szekspira. Jak myślisz, dlaczego właśnie teraz zdecydował się wrócić do Szekspira i dlaczego wyreżyseruje akurat Makbeta.\nPomysł na to przedstawienie miał już około 10 lat temu, ale trochę potrwało zanim udało się go zrealizować. Jedną z rzeczy która przynosiła mi największą radość w czasie pracy z Rufusem jest jego gotowość do zrobienia czegoś czego jeszcze nigdy nie robiono. To był jego cel i jeden z głównych powodów dla których chciałem zagrać w ty przedstawieniu. Rufus twierdzi, że to prawdopodobnie jego ulubiona sztuka Szekspirowska, z powodu jej epickiego charakteru i wielkich tematów z którymi się mierzy. Choć sztuki Szekspira zostały napisane setki lat temu, to tematy które pojawiają się w jego dziełach, w tym w Makbecie (takie jak miłość, strata, przetrwanie, żałoba) wciąż są ważne i aktualne, można o nich bez problemu opowiadać w kontekście współczesnym. Największym wyzwaniem dla wszystkich zaangażowanych w przedstawienie, że sztuka ożyje.\nW Polsce Makbeta z National Theatre będziemy mogli oglądać dzięki transmisji NT Live. Czy w czasie przedstawienia które jest nagrywane na potrzeby transmisji gra się inaczej, mając świadomość, że widownia tego wieczoru jest bez porównania większa, zaś każdy ruch jest obserwowany przez kamerę?\nNie zmieniamy nic w naszej grze, czasem są niewielkie zmiany w oświetleniu czy w charakteryzacji, ale poza tym, to co ogląda się na ekranie kina, jest dokładnie tym co zobaczylibyście w teatrze. Na tym polega założenie NT Live — by zbliżyć się jak to tylko możliwe, do doświadczenia widowni teatralnej. Jakiekolwiek zmiany, nie miałby tu większego sensu. Zanim transmisja trafi do kin, zespół techniczny (reżyser, operatorzy kamery, specjaliści od dźwięku i oświetlenia), oglądają spektakl kilka razy w teatrze ( a także zapoznają się z nagraniami), mamy też dwie próby przed kamerami, tak by znali przedstawienie na tyle dobrze, by wiedzieć co pokazać bez przeszkadzania aktorom. W czasie nagrywanego spektaklu gramy dla widowni zgromadzonej w teatrze, pozostawiając transmisję w rękach specjalistów. Co nie zmienia faktu, że kiedy myśli się o tych wszystkich ludziach, którzy obejrzą spektakl w Wielkiej Brytanii i w innych krajach może być bardzo stresujące, ale też trochę ekscytujące. Kiedy przychodzi wieczór transmisji czujemy się trochę jak podczas pierwszych przedstawień dla prasy.\nW Polsce niektórzy publicyści odnosili się niechętnie do promowania National Theatre wskazując, że wizyta w kinie na transmisji nigdy nie zastąpi prawdziwej wizyty w teatrze. Jaka jest twoja opinia na ten temat?\nTo dwa zupełnie inne doświadczenia, nic nie zastąpi oglądania sztuki w teatrze, ale to nie jest cel NT Live. Tu chodzi przede wszystkim o to by dotrzeć do ludzi, którzy z różnych powodów, nie mieli by możliwości wybrać się do teatru — czy to dlatego, że nie mają pieniędzy czy dlatego,że daleko mieszkają. Teatr a mówiąc szerzej kultura i sztuka, powinny być dostępne dla wszystkich a transmisje sprawiają, ze dostęp do nich jest dużo łatwiejszy. Najlepiej porównać to do transmisji wydarzeń sportowych, które oglądamy albo na żywo na stadionie, albo w telewizji lub w pubie czy słuchamy ich przez radio. To bardzo różne sposoby by brać udział w tym samym wydarzeniu, ale to nie znaczy, że jedna zastępuje drugą — mogą funkcjonować obok siebie. NT Live przeprowadziło badania które wskazują, że po obejrzeniu transmisji ludzie są bardziej skłonni udać się do teatru i zobaczyć sztukę na żywo, co jest naprawdę fantastyczne i właśnie o to nam chodzi.\nNTL-2018-Macbeth-Rory-Kinnear-as-Macbeth-Anne-Marie-Duff-as-Lady-Macbeth-and-Kevin-Harvey-as-Banquo-in-Macbeth-at-the-National-Theatre © Brinkhoff-Mögenburg\nJeśli czujecie się zachęceni i zaintrygowani to koniecznie kupicie bilet na transmisję Makbeta w ramach NT Live. Transmisje odbywają się w całej Polsce (w Warszawie w Multikinie). Koniecznie sprawdźcie na stronie nazywowkinach.pl czy w waszym mieście jest jakieś kino które organizuje transmisję na żywo. I w ogóle warto sobie zapisać stronę w zakładkach albo polubić fanpage na Facebooku bo wtedy nie umknie wam żadna informacja o tym co dzieje się w kinach. No i do zobaczenia w Multkinie gdzie Zwierz będzie w czwartek oglądać Makbeta bo jak wiadomo — sezon NT Live bez doskonałej roli Rory’ego Kinneara się nie liczy.\nPS: Zwierz bardzo chciałby podziękować Na Żywo w kinach za możliwość przeprowadzenia wywiadu. To jest trochę niesamowite móc po prostu zapytać aktora którego bardzo się lubi i poważa o kilka spraw — jeszcze przed transmisją.


testy królowa śniegu | aktualności, nowe samochody, testy, pierwsze jazdy, prezentacje, test aut używanych, pordady, jak naprawić - strona 22.\nPrzeczytaj o "testy królowa śniegu". Aby ułatwić wyszukiwanie najciekawszych treści na temat testy królowa śniegu, prezentujemy listę najpopularniejszych artykułów naszego serwisu. W naszej encyklopedii wiedzy znajdziesz zdjęcia i filmy wideo na temat testy królowa śniegu.\nTest napędów 4x4 - Sprawdzamy kto będzie królem śniegu?\nW naszym umiarkowanym klimacie opony zimowe muszą sprawdzać się nie tylko w czasie jazdy po ośnieżonej lub oblodzonej nawierzchni. To dla konstruktorów poważne wyzwanie\nDla niewtajemniczonych układ naszego testu może być pewnym zaskoczeniem. Na początku sprawdzamy zachowanie opon na mokrej nawierzchni, później na suchej, a dopiero na końcu na śniegu. Dlaczego? Bo tak właśnie wyglądają ostatnio zimy w naszym kraju....\n... zawitaliśmy w Kühtai, gdzie podróżowaliśmy po lodzie i w śniegu na wysokości ponad 2000 metrów, aby odpowiedzieć na nurtującepytanie: co jest lepsze zimą – samochód mały i lekki, czy wielki z dużą liczbą rozwiązań high-tech?\nPodsumowanie testów opon zimowych i całorocznych\nW jakiej dyscyplinie musi dobrze wypaść opona zimowa, żeby wygrać w naszych testach? To oczywiste – w każdej! Skąd aż tak ostre kryteria? Wystarczy przyjrzeć się naszej zimowej pogodzie. Raz mamy śnieg, raz deszcz, innym z kolei razem słońce i suchy asfalt\nJuż dawno w naszej redakcji nie jeździliśmy autem, którego długodystansowy test, zwłaszcza na trasie 50 tys. km, minąłby tak szybko. Zaplanowany przebieg pokonaliśmy w deszczu, słońcu, mrozie i śniegu, jeżdżąc po drogach w kraju i za granicą\nPeugeot 207 S2000 na testach w Turcji\nGilles Pannizi i Nicolas Vouilloz zaliczyli jazdy testowe Peugeota 207 S2000 w trudnych warunkach atmsferycznych i drogowych.\nCzy istnieją opony nadające się do jazdy w każdych warunkach pogodowych? Żeby to sprawdzić, przetestowaliśmy dziesięć modeli opon całorocznych w rozmiarze 185/65 R15. Po próbach mamy już pewność, że...\nTouaregiem przez obie Ameryki w niecałe 12 dni\nVolkswagen Touareg pobił rekord świata. Z czasem 11 dni, 17 godzin i 22 minut Rainer Zietlow i jego zespół, jadąc Touaregiem V6 TDI, ustanowili nowy rekord przejazdu sławną Carratera Panamericana, prowadzącą wzdłuż Ameryki Północnej i Południowej\nGoodyear: TÜV SÜD potwierdza osiągi nowej opony zimowej\nSkoro latem do koszenia trawy nie używacie kosy, tylko kosiarki, to dlaczego zimą odśnieżacie chodniki szuflą?\nSprawdziliśmy, jak jeździ Fiat Panda 4x4?\nTo już tradycja Fiata Pandy. Miejskie auto w wersji z napędem 4x4 doskonale sprawdza się także poza miastem – nawet na górskim szlaku w głębokim śniegu\nCitroën: Loeb przed Rajdem Monte Carlo\nNa stronie prasowej Citroën Sport ukazał się wywiad z Mistrzem Świata, Sebastianem Loebam prezd jego występem w pierwszej rundzie MŚ 2007 - Rajdem Monte Carlo.\nZdjęcia szpiegowskie: Nowy Mercedes-Benz E klasa na Grossglockneru\nGdzie można najlepiej sprawdzić podczas pełni lata prototyp samochodu, gdy niezbędne są badania w warunkach zimowych? Jak się okazuje są jeszcze takie możliwości i to nawet w samym środku Europy.\nOpony całoroczne - Jeden komplet na cały rok?\nUniroyal to marka opon z parasolką. A to oznacza, że Uniroyale zostały tak zaprojektowane, aby zapewniać maksymalne bezpieczeństwo na mokrych nawierzchniach. Czy można używać je zimą? Tak! Właśnie teraz - na progu zimy - Uniroyal ogłosił, że wprowadza nowy model opony MS plus 77.\nTest opon zimowych w rozmiarze 215/70 R 16\n... firmy. Która z nich będzie miała najlepsze właściwości na śniegu i mokrej\nOpony - Dobre na śnieg, złe na deszcz\nZimą poruszamy się po skrajnie różnych nawierzchniach i dlatego zimówki powinny być bardzo uniwersalne. Nasz test pokazuje, że producentom nie zawsze udaje się pogodzić sprzeczne wymagania"Auto Świat" po raz kolejny przetestował opony na polską kieszeń do popularnych modeli aut. Opony w rozmiarze 175/65 R 14 pasują do wielu nowych aut segmentu B (m.in. Forda Fiesty, Opla Co...\nPrzy wyborze serwisu oponiarskiego większość kierowców sugeruje się ceną. To błąd, bo często zbytnia oszczędność kończy się uszkodzeniem opon lub kłopotami z ich szczelnością\nRajd Szwecji 2008: Suzuki z nadzieją na kolejne punkty\nDebiutujący w tym roku w Rajdowych Mistrzostwach Świata FIA zespół Suzuki zdobył punkty w swym pierwszym starcie w styczniowym Rajdzie Monte Carlo pokazując, że stać go już teraz na uzyskiwanie czasów w pierwszej szóstce na odcinkach specjalnych.\nOpony zimowe ich zalety oraz wady\nIm więcej jeździmy w dalekie trasy, tym ważniejsze są dla nas opony zimowe. Jeśli utkniemy w górach, kilkaset km od domu z powodu opadów śniegu, będzie to traumatyczne przeżycie\nNajlepsze opony zimowe - Nie dla bałwanów\nTest różnych opon do aut 4x4 w warunkach zimowych. Kto wygra z zimą?\nCzy istnieje opona "dobra na wszystko"? Sprawdziliśmy to, porównując opony należące do różnych kategorii: zimowe, całoroczne, a także uniwersalne\nOpony sezonowe czy całoroczne ?\nNa śliskiej, oblodzonej nawierzchni droga hamowania ze 100 km/h może przekraczać 300 metrów!\nJeden już stoi...


Gazprom sprzeciwia się grzywnie nałożonej w Kijowie - Biznes\nZdaniem Gazpromu Ukraina próbuje nielegalnie przejąć majątek tego koncernu pod pozorem wykonania decyzji Komitetu Antymonopolowego.\nW wydanym w środę oświadczeniu rosyjski koncern podkreśla, że nie uznaje słuszności nałożonej grzywny i uważa działania strony ukraińskiej za naruszenie swych praw. Dodaje, że przygotowuje wniosek do międzynarodowego arbitrażu.\nUkraina wyegzekwowała od rosyjskiego Gazpromu równowartość 3,8 mln dolarów grzywny. Minister sprawiedliwości Ukrainy Pawło Petrenko oświadczył, że środki te należały do aktywów Gazpromu znajdujących się na terytorium państwa ukraińskiego.\n3,5 mld dolarów kary dla Gazpromu\ngazprom Rosja Naftohaz Ukraina


Ecoperla prezentuje nowy system ultrafiltracji - Ultrafiltracja.pro\nNajlepsze sposoby uzdatniania wody pitnej\nStrona główna » Blog » Filtracja w kuchni » Ecoperla prezentuje nowy system ultrafiltracji\nFiltracja w kuchni\nEcoperla prezentuje nowy system ultrafiltracji\nprzez magda|Opublikowano 9 października 2020 |4 komentarze\nWoda z kranu nie jest taka sama w każdym domu. Jednym może odpowiadać jej jakość, ale innym już niekoniecznie. Czasem problemem jest stan magistrali w budynku, a czasem chodzi o nasze upodobania. Jedno jest pewne – nie w każdym przypadku jedynym rozwiązaniem jest woda butelkowana. Poznaj alternatywy!\nWiele rodzin rezygnuje z picia kranówki, ponieważ ta nie spełnia ich oczekiwań dotyczących smaku i zapachu. Woda w butelkach, owszem, jest oczywistym zastępstwem i w dodatku łatwo dostępnym, jednak nie zawsze jest to najlepsze wyjście z sytuacji.\nDlaczego? Choćby ze względów ekonomicznych 1,5 litrowa butelka wody jest droższa niż 1,5 litra wody pobranej z kranu. W dodatku dochodzą jeszcze aspekty ekologiczne. Plastikowe butelki to odpady, które są bardzo trudne w utylizacji. Ich ilość oraz sama obecność mają ogromny wpływ na środowisko, a przecież nikt z nas nie chce się przyczyniać do niszczenia natury.\nAlternatywą dla wody butelkowanej są filtry kuchenne. To niewielkie urządzenia, które umieszcza się pod zlewozmywakiem. Zazwyczaj mają dodatkową wylewkę do czerpania przefiltrowanej wody. Występują w wariantach ze zbiornikiem magazynującym wodę oraz bez niego.\nPlusem tego rozwiązania jest możliwość czerpania świeżej wody na bieżąco. Zazwyczaj posiadają takie etapy filtracji, że doprowadzają właściwości organoleptyczne wody do normy. Woda potrafi być tak samo smaczna, a nawet smaczniejsza od wody butelkowanej.\nNa rynku właśnie pojawił się nowy filtr kuchenny od marki Ecoperla. Jest to prosty w montażu, ekonomiczny i ekologiczny system ultrafiltracji Ecoperla Profine POU.\nDo najważniejszych zalet tego urządzenia można zaliczyć:\nBrak zbiornika na magazynowanie wody\nWoda jest filtrowana na bieżąco\nW wodzie pozostają wszystkie minerały\nUrządzenie jest produkowane w europejskich fabrykach\nJaką wodę zapewnia Ecoperla Profine POU?\nLinia dwóch systemów Ecoperla Profine POU od polskiej marki szczególnie sprawdzi się w przypadku wody średnio i mało zanieczyszczonej. Świetnie pasuje do niewielkich kuchni w blokach. Jest to też dobry sposób na oczyszczanie wody dla osób, które cenią sobie obecność minerałów naturalnie występujących w wodzie.\nDwuetapowy model, czyli Ecoperla Profine POU 2 będzie wystarczający do podszlifowania jakości wody, jeśli w domu już znajduje się zmiękczacz wody lub inna centralna stacja uzdatniania wody. Pozbawiony jest wkładu wstępnego mechanicznego, ze względu na jego przeznaczenie dla domów ze stacją uzdatniania. Taka woda jest już wstępnie oczyszczona, więc nie ma potrzeby powielania tego procesu.\nNatomiast większy model ultrafiltracji, Ecoperla Profine POU 3 filtruje wodę na trzech etapach:\nWkład z węglem aktywnym\nW pierwszej kolejności woda jest pozbawiana zanieczyszczeń mechanicznych, które mogłyby zapychać pozostałe wkłady, zatem filtr jest uzupełniony we wkład, którego nie znajdziemy przy Ecoperla Profine POU 2.\nNa wkładzie z prasowanym węglem aktywnym usuwane są substancje chemiczne mające szczególnie niekorzystny wpływ na smak i zapach wody. Oprócz tego woda jest doczyszczana z cząstek substancji stałych do wielkości 10 mikronów.\nOstatnim etapem jest właśnie membrana ultrafiltracyjna, która usuwa z wody wszystkie cząstki większe niż 0,1 mikrona. Z wody usuwane są cysty, niektóre rodzaje bakterii, wirusów i metali ciężkich.\nCo wyjątkowego ma w sobie Ecoperla Profine POU?\nProjektanci zadbali o to, aby stworzona przez nich ultrafiltracja wyróżniała się na tle konkurencji. Wprowadzono wiele innowacyjnych rozwiązań, które zapewniają wysoką higienę pobieranej wody, ułatwiają montaż i dodają wydajności. Wśród nich można wymienić:\nWkłady filtracyjne – charakteryzują się bardzo dużą powierzchnią filtracyjną. Dzięki temu woda ma długi czas kontaktu z materiałem filtracyjnym. Cechują się również dużą trwałością. Wystarczy je wymieniać co 12 miesięcy, a nie co 6, jak w przypadku standardowych wkładów.\nKonstrukcja obrotowa – jest stosowana we wkładach filtracyjnych. Pozwala na szybką wymianę wkładów. Wystarczy jeden ruch, by zdemontować zużyty wkład i w jego miejsce założyć nowy.\nWylewka – wylewka zastosowana w Ecoperla Profine POU swoim designem wpasuje się w wystrój każdej kuchni.\nProsta metoda na poprawę jakości wody w kuchni\nEcoperla Profine POU można polecić z czystym sumieniem ze względu na wysoką jakość wykonania, ekonomiczność i aspekt ekologiczny. Należy jednak pamiętać, że nie jest to rozwiązanie do każdego rodzaju wody. Dzięki temu niepozornemu urządzeniu każdego dnia cała rodzina może korzystać ze smacznej, świeżej wody pitnej.\nOpublikowano 15 listopada 2017\nCzym odwrócona osmoza Ecoperla Profine Zero zachwyca ekspertów?\n„Niesamowity produkt”, „Czegoś takiego jeszcze nie widziałem”, „Doskonale dopracowana odwrócona osmoza”, „Czapki z głów dla projektantów”, „Dopracowana w najdrobniejszych detalach” – to […]\nOpublikowano 9 lipca 2017\nSystemy nanofiltracji najlepsze przed jonizatory wody\nCelem nanofiltracji jest obniżenie poziomu zasolenia oraz twardości wody, a także usunięcie z jej surowego stanu zanieczyszczeń. Skuteczna nanofiltracja może również działać […]\nOpublikowano 18 czerwca 2017\nEcoperla Elixir – najzdrowszy sposób na wodę kranową\nJakie właściwości ma domowy filtr do wody kranowej? Uzdatnia ją do picia, usuwając niepożądane jej składniki.\nOpublikowano 8 czerwca 2017\nZdrowa woda z kranu? Tak, to możliwe!\nCzysta woda w kuchni to marzenie każdej kucharki. Jednak należy pamiętać, iż nie możemy do wielu potraw gotować na wodzie płynącej bezpośrednio […]\n4 komentarze “Ecoperla prezentuje nowy system ultrafiltracji”\n10 października 2020, 15:31\nUżywam też filtra z ultrafiltracja, ale innego (ft-line) i szczerze mówiąc, woda jest pyszna po tym filtrze. Czyściutka, lekko słodkawa, naprawdę polecam 🙂\n19 października 2020, 13:38\nWlaśnie szukam informacji na temat tego filtra, ponieważ widziałam identyczny u znajomych. Świetnie się prezentuje, jest po prostu fajnie zaprojektowany, na pewno łatwy w obsłudze z tego co widziałam. Czytam, że naprawdę ma wiele zalet. Coraz bardziej jestem do niego przekonana.\n30 grudnia 2021, 13:29\nKupiliśmy ten filtr do wody pitnej, żeby uniknąć chloru, ale też bakterii, przed którymi nie ochroni nas filtracja dzbankiem. Jesteśmy zadowoleni\n30 grudnia 2021, 13:30\nJa też zamieniłam dzbanek filtrujący na ultrafiltracje Ecoperla Profine POU 3. Nasz woda z wodociągu śmierdzi czasem chlorem\nBakterie i wirusy w wodzie\nUsuwanie twardości wody\nŻelazo i mangan w wodzie\nCo warto wiedzieć o zmiękczaczach wody Ecoperla Softcab?\nStyl i wysoka jakość! Poznaj serię zmiękczaczy wody Ecoperla Vita\nZ Ecoperla Ecobott pijesz wodę w zgodzie z naturą!\nTego jeszcze nie było! Ecoperla Toro 35 w sprzedaży!\nMaja - Ecoperla prezentuje nowy system ultrafiltracji\nTomek - Ecoperla prezentuje nowy system ultrafiltracji\nKamila Pawelec - Styl i wysoka jakość! Poznaj serię zmiękczaczy wody Ecoperla Vita\nKonrad Lechowski - Tego jeszcze nie było! Ecoperla Toro 35 w sprzedaży!\nLechu - Styl i wysoka jakość! Poznaj serię zmiękczaczy wody Ecoperla Vita\nPoprzedni wpis Z Ecoperla Ecobott pijesz wodę w zgodzie z naturą!\nNastępny post Styl i wysoka jakość! Poznaj serię zmiękczaczy wody Ecoperla Vita\nStrona poświęcona najdokładniejszym metodom oczyszczania wody pitnej. W tej chwili największą popularnością wśród klientów cieszą się systemy odwróconej osmozy oraz jonizatory wody. Warto jednak poznać wszystkie opcje.\n© 2022 Ultrafiltracja.pro – Wszelkie prawa zastrzeżone