Numer 607 << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00525 008016 15904469 na godz. na dobę w sumie\nISBN: 12345678900987654321-3962227 Data wydania:\nNUMER 607 Adolf Dygasiński W domu rodzicielskim wychowywałem się przy bonach, guwernerach i korepetytorach, a wszyscy ci wychowawcy składali o mnie przed rodzicami jak najgorsze świadectwa. Ojciec, zwolennik starego systemu wychowawczego, twierdził, że należy mnie "bić i bić, dopóki się ze mnie czego nie wybije"; matka, kobieta dobra, tkliwie kochająca dzieci, była temu wręcz przeciwną. Czas schodził i doczekałem się dwunastego roku życia. Pamiętam, było to w początkach sierpnia, na tylnych schodach lokalu zajmowanego przez moich rodziców spotkałem raz po południu roznosiciela Kuriera Warszawskiego, młodzieńca w moim wieku, i zawiązałem z nim przyjacielskie stosunki, Franuś było mu na imię. On to nauczył mnie wsiadać na poręcz schodów jak na konia i szybkim pędem na dół się zsuwać. Na drugi dzień Franuś pokazał mi aa dziedzińcu zajmującą sztukę wywracania kozłów według najnowszej metody, a to tak mi utkwiło w pamięci, iż podczas lekcyj wyobrażałem sobie nieustannie, że głowę mam pod stołem, nogi zaś słuchają wykładów: łaciny, geometrii, arytmetyki itd. W parę dni potem Franuś, który już zupełnie zawładnął moim sercem i umysłem, zapytał mnie: - A umiesz ty grać w klipę? Otworzyłem usta nie rozumiejąc znaczenia klipy w rozweseleniu duszy ludzkiej, a wtedy budzący we mnie podziw przyjaciel pochwycił mnie za rękę i wyprowadził za bramę w boczną uliczkę. Tutaj niebawem przekonałem się, że gra w kłipę jest znakomitą rozrywką, zdolną zająć mój umysł w wyższym stopniu aniżeli gramatyka lub inny jaki przedmiot naukowy. Odtąd już codziennie w oznaczonej godzinie oczekiwałem Franusia na tylnych schodach, skąd jeden za drugim zjeżdżaliśmy po poręczy na dół, następnie w podskokach i kozłach przebiegaliśmy dziedziniec, a ostatecznie w bocznej uliczce grywaliśmy w klipę. W tej epoce mego życia spotęgowało się nadzwyczajnie niezadowolenie ze mnie korepetytora, guwernera i nauczycielki muzyki. Oskarżono mię przed rodzicami i odmalowano w tak czarnych barwach, że ojciec z zapalczywością wyciągnął swą prawicę w kierunku mego ucha, ale na szczęście drobna i biała ręka matki powstrzymała w lot karzącą dłoń rodzica. Niemniej przeto nie wyrzekłem się stosunków z Franusiem ani też zachwycających rozrywek. Aż tu jednego dnia, jakoś w samym końcu sierpnia, kiedym się właśnie z całą namiętnością oddawał grze w klipę nie zważając na to, co się wkoło mnie dzieje, naraz uczułem silne kopnięcie nogą w miejsce, gdzie się kończy kolumna pacierzowa, jednocześnie ktoś mię pochwycił za kołnierz i niósł prawie w powietrzu. Zaledwie tyle zdołałem zauważyć, iż Franuś podtrzymując jedną ręką pantalony, z Kurierami pod pachą i w czapce na tył, głowy narzuconej zmykał w olbrzymich susach. Teraz przekonałem się, że mam do czynienia z ojcem, który mię przestraszonego przyprowadził za kołnierz do bramy, a potem brutalnie wepchnął na frontowe schody. Tak zgnębiony nie wchodziłem jeszcze nigdy w progi rodzicielskiego domu. Do trzeciego pokoju, dokąd mię ojciec wtrącił na pokutę, dolatywały uszu moich odgłosy rozmowy i narady obojga rodziców. Ojciec, zrazu gniewny, wybuchał, wyraźnie słyszałem urywane, zapewne do mnie stosowane jego wyrazy: - Szubrawiec!... Łobuz.... Do szewca nie przyjmą... Skórę trzeba łoić!... Ty psujesz... Chłopaka trzeba ostro... Ale stopniowo ojciec jakoś głos obniżał, widocznie się udobruchał, złagodniał. Słyszałem melodyjną mowę mateczki, która mię broniła, potem rodzice rozmawiali coraz ciszej i ciszej, nareszcie już i szepty nie dochodziły mych uszu, ponieważ usnąłem wyczerpany przez otrzymane wrażenia. Nazajutrz rano stanął przede mną ojciec i rzekł bardzo poważnie: — Zbieraj się żywo, pojedziesz ze mną! W odpowiedzi na to rozbeczałem się, jak tylko mogłem najuroczyściej. — Cicho bądź, nie maż mi się! — krzyknął ojciec surowo. Teraz ja ryknąłem wniebogłosy, tak że słychać było przez otwarte okno, jak współlokatorowie kamienicy otwierają lufciki na dziedziniec. To mi dodało odwagi, bo mój ojciec niczego się tak nie obawiał jak skandalu domowego. Nadeszła też i matka zwabiona moim łkaniem, zaczęła mi zaraz tłumaczyć spokojnie: — Moje dziecko, nie masz czego płakać, ojciec pragnie twego dobra, szczęścia. Pójdziesz do szkoły, czas na ciebie, dostaniesz się do słynnego zakładu pana Dryblaskiego, zostaniesz z czasem człowiekiem. Mówiąc to matka nieznacznie wsunęła mi w rękę ulubiony przeze mnie piernik. Istotnie, zmiarkowałem od razu, że nie mam o co płakać, a nawet pomyślałem sobie, iż ta wycieczka z ojcem uwolni mię od przygotowania się na różne lekcje i od nieznośnych fortepianowych egzercytacji. Krótko mówiąc, mogłem być zupełnie legalnie leniwym. W milczeniu wyszedłem za ojcem na ulicę, gdzieśmy wsiedli do dorożki, a ojciec zawołał: - Ulica Weroniki, numer trzeci! Zakład pana Dryblaskiego już na samym wstępie ponuro mię usposobił. Ojciec zadzwonił i w jakiś czas potem ukazała się rozczochrana głowa szwajcara, który w oczach i w twarzy miał wyraz niedowierzania, podejrzliwości; zanim nas wewnątrz wpuścił, uważnie się przyglądał pobrzękując kluczami. Ale kiedy już drzwi otwarł, szastał się bardzo uprzejmie i zapraszał do wejścia. Przybyliśmy nareszcie do gabinetu dyrektora szkoły i musieliśmy blisko kwadrans czekać. Ojciec usiadł na fotelu i przebierał palcami, patrząc to w sufit, to w okno; ja, ponieważ miałem wstręt do książek, więc zacząłem sobie odczytywać tytuły ich, wybite złotymi literami na grzbietach, a było tutaj dosyć bibuły po szafach i na biurku: Wpływ kar i nagród na umoralnienie młodzieży — dwa grube tomy, Środki dyscyplinarne w internatach — trzy grube tomy, Przewietrzanie gmachów szkolnych — jeden gruby tom, Odżywianie — jeden tom, bardzo cienki. Nie rozumiałem jasno, co to wszystko znaczy, a jednak przy ostatnim tytule łzy mi pociekły z oczu. Ale otarłem je co rychło, ponieważ dały się słyszeć odgłosy ciężkich kroków i do gabinetu wszedł sam pan dyrektor Dryblaski. — Przyprowadziłem tu do pana dyrektora kandydata — rzekł mój ojciec. — Czy to syn pański? — Syn, syn! — odparł ojciec i westchnął. Dryblaski zmierzył mię od stóp do głów, potem pomacał po ramionach i powiedział jakby od niechcenia: - Mięśnie słabiuchne, flakowate, ale to nic, zrobimy je! A niech mi pan szczerze powie, czy tego chłopca już nie zdemoralizowała jaka inna szkoła? Bo przyznam się panu dobrodziejowi, że ja do żadnej szkoły nie mam zaufania... - Ależ on nie był jeszcze w szkole. - Hm, materiał surowy! A czy będzie w internacie? Bo ja mogę odpowiadać tylko za tę młodzież, którą mi rodzice zupełnie powierzają. - Właśnie, panie dyrektorze, słysząc tyle dobrego o pańskim zakładzie pragnę najusilniej, aby syn mój znalazł w nim pomieszczenie. - Dobrze pan dobrodziej powiedział: "aby znalazł", gdyż ja sam jeszcze nie wiem, czy się pomieszczenie znajdzie. Zobaczymy! I mówiąc to Dryblaski wziął z biurka jakąś książkę, przewracał w niej karty, a półgłosem pomrukiwał; "Przedostatni był baron Braunmeyer, numer 605, ostatni — hrabia Wycieralski, numer 606". A potem głośno zawołał: — Bardzo szczęśliwie pan dobrodziej trafił, przyjemnie mi zwiastować panu dobrą nowiną! Numer 607 nie zajęty! Wprawdzie zamawiał miejsce przed wakacjami bankier Kranzstock, ale... — tu się Dryblaski zbliżył do ojca z przymilającym uśmiechem — szczerze panu powiem, mnie wszystko jedno: hrabia, baron, bankier czy zwykły szlachcic. My, pedagogowie, nie możemy na takie rzeczy zważać. — Och, panie dyrektorze, jestem nieskończenie obowiązany! — Nie ma za co, nie ma za co!... Niech no najprzód pańskiemu synowi przybędzie wagi, wzrostu, siły, a głównie religii!... Oo, u mnie religia — grunt!... Ubolewam dzień i noc nad jedną rzeczą, mianowicie, że ze szkół nie można wyrugować matematyki i nauk przyrodniczych. Tylko jeden klasycyzm bowiem umoralnia, podnosi człowieka. — Ależ, panie dyrektorze!... - Proszę mi wierzyć, ja dużo, dużo nad tą kwestią myślałem i bardzo dużo przeczytałem. Dziwię się, że są rodzice, którzy oddają na przykład dzieci na pensjonat prowadzony przez bezwyznaniowca... Tylko ja później mam biedę: muszę naprawiać, a jak tu naprawić, jeśli dziecko zupełnie zepsute. Pan dobrodziej się pewnie domyśla, o czyjej szkole ja mówię i o którym bezwyznaniowcu? - O panu Malevenim i o panu Rabasińskim... - No taki Ja tu mam uczniów od nich, to niech Bóg broni, horrendum! Tutaj Dryblaski nachylił się do ucha mego ojca i przewracając oczyma szeptał mu coś nieustannie. Potem zawołał głośno: - Widzi pan dobrodziej, to tale!... A u mnie pensjonat to rodzina; szkoła to także rodzina! Żonę, dzieci, braci, rodziców swoich - wszystkich używam, aby osiągnąć cele pedagogiczne. Któż to drugi robi, co? Powiedz pan dobrodziej! — Toteż jestem niewymownie szczęśliwy, że syn mój w tej godnej rodzinie znajdzie troskliwą opiekę. —No, no, niech go naprzód przybędzie na wadze, na wzroście, na sile, na moralności! Potem ojciec chciał zapewne Dryblaskiemu wyjawić moje błędy bo mi kazano wyjść za drzwi. Kiedy mię przyzwano znowu, widziałem, że ojciec był niezwykle rozczulony, chował do kieszeni pugilares z jakimś kwitem, następnie ściskał się za ręce z dyrektorem, a nareszcie rzekł do mnie: — Wacławie, pan dyrektor jest tyle łaskaw, że cię przyjął pod swą opiekę, okażże za to wdzięczność i korzystaj z rad, nauk! Uważałem sobie za obowiązek szasnąć przed dyrektorem nogą, co miało oznaczać ukłon, on zaś tymczasem przyłożył usta do tuby i zawołał: — Proszę tu pana Hilarego! Niebawem w gabinecie pojawił się człowiek z wytrzeszczonymi, bezmyślnymi oczyma i gburowatym wyrazem twarzy. - Mój Hilarku - rzekł Dryblaski - oddaję ci pod opiekę numer 607. Hilary wziął mię natychmiast za rękę i w milczeniu prowadził Bóg wie przez ile schodów do góry. Naraz zatrzymał się i rzekł: - Halt! Przyjęto cię do liczby wychowańców tego sławnego zakładu, pamiętajże sobie, iż odtąd nie nazywasz się Grzymalski, lecz po prostu numer 607. Zajęło mię to nadzwyczajnie, ponieważ sobie przypomniałem, że wszyscy dorożkarze mają swoje numery, a ja w tajemnych swych marzeniach nieraz wzdychałem do tego, iż zostanę kiedyś dorożkarzem i będę jeździł dzielnymi końmi. - Tak jest, pamiętaj sobie - mówił dalej Hilary - numer 607 wypiętnujemy ci wszędzie: na bluzie, na paltocie, czapce, spodniach et caetera... - Ach, gdyby tak jeszcze były konie! - wymknęło mi się z ust niechcący. — Cóż ty sobie myślisz, błaźnie jakiś! — krzyknął Hilary. — O jakich koniach mówisz?... Jeżeli się nie nauczysz lekcji, to ci w dzienniku dadzą konia — rozumiesz?... Ale nie, bratku, to jest lekceważenie i zuchwalstwo, pójdź ze mną do dyrektora! Ledwie to wyrzekł, a już zapalczywie chwycił mię za kołnierz i powlókł przed dyrektora. — Oto ten bezecnik — zawołał.— odzywa się o naszym internacie jak o zakładzie dorożkarskim! Ja mu przedstawiam jego obowiązki, a on woła na mnie o konie. Dryblaski strasznie surowo spojrzał na mnie i rzekł: — Szczęście twoje, numerze sześćset siódmy, że jesteś nowicjuszem! Ale nawet mimo to muszę przekroczyć cztery stopnie kary i zapisać cię na surową naganę. Czy rozumiesz, co to znaczy? Wzruszyłem ramionami dając znać przez to, że nie mam najmniejszego pojęcia o czterech stopniach kary. — Numerze sześćset siódmy — rzeknie dyrektor — to znaczy, że już przeszedłeś, czyli odebrałeś wszystkie lżejsze stopnie kar i teraz będziemy zmuszeni stosować do ciebie tylko surowe kary. Zaczęło się życie więzienne, usystematyzowane w najdrobniejszych szczegółach, życie gorzkie, pamiętne mi na zawsze. Jadem goryczy zatrułem sobie kilka lat młodocianych, a to pod hasłem, iż Bóg, ludzkość i społeczeństwo wymagają ode mnie takiej ofiary. Zimą o szóstej, latem o piątej rano budził nas głos rozklekotanego dzwonka wprawianego w ruch przez Hilarego. Ów Hilary stanowił duszę pensjonatu, oś, około której obracały się sprawy wychowania dzieci na ludzi, ale oby żaden wychowaniec w dojrzalszym wieku nie stał się podobnym do tego idioty i brutala! Pora wstawania należała do chwil najprzykrzejszych, toteż głośnym ziewaniem staraliśmy się wyrazić swoje niezadowolenie. Zrywaliśmy się jednak z łóżek szybko, gdyż Hilary dzwonił dopóty, póki ostatni z nas nie opuścił sypialni. Ten głos dzwonka był tak przykry, szarpiący nerwy, iż zatykając sobie uszy uchodziliśmy pospiesznie na górę, gdzie się znajdowała garderoba pensjonarzy. Tutaj każdy z nas miał swoją szafkę na ubranie i bieliznę, nad szafką i na wszystkich częściach ubrania widniał numer właściciela. Nieubłagany, despotyczny porządek, nie pozwalający na żadne objawy samodzielności, gniótł kamieniem duszę każdego pensjonarza. W garderobie mieściła się także zbiorowa umywalnia, to jest wielki, niski stół z miednicami dokoła. Przy tych miednicach toczyła się niekiedy zacięta walka o pierwszeństwo obmycia ciała, ale pan dyrektor już od kilku lat przemyśliwał nad tym, ażeby ranne mycie ująć także w systemat jaki mądry. Obmywszy się i przyodziawszy w ciągu pół godziny, schodziliśmy na pierwsze piętro do właściwych klas, gdzie do godziny ósmej każdy powtarzał lekcje. Punktualnie o ósmej dzwonek zapowiadał śniadanie i wtedy z prawdziwą rozkoszą pensjonarze rzucali książki, po czym cwałem na dół zbiegali. I znowu jesteśmy w dużej sali, gdzie widać porozstawiane stoły, a na nich dymi parą napój, barwą, zapachem i smakiem słabo przypominający herbatę. Każdy pensjonarz klęka przy swoim miejscu, to jest tam, gdzie przybito jego numer, i rozpoczyna się pacierz odmawiany kolejno, a codziennie przez innego. Nareszcie wszyscy obsiadają stoły: przy każdym stole dziewięciu uczniów i jeden dozorca. Szczęśliwy człowiek ten dozorca! Stoi oto przed nim dzbanek z mlekiem i służy mu ważny przywilej, aby sobie pierwszy nalał porcję, potem dzbanek idzie do rąk sąsiada, u którego wszyscy na wyścigi robią zamówienia. Później pokazuje się, że każdy systemat jest do pewnego stopnia dowodem ludzkiego niedołęstwa: powstaje wśród biesiadników zgiełk, wrzask, kończący się wylaniem mleka i niektórych szklanek herbaty. Ale podobno pan dyrektor od kilku lat przemyśliwa nad wynalezieniem lepszego systeniatu picia mleka i herbaty. Cisza... słychać tylko brzęk łyżeczek i mlaskanie organów połykania. Nagle z kąta sali od któregoś stołu dolatuje hałas, po nim następuje odgłos uderzenia pięścią w plecy albo i klaśnięcie dowodzące, że się starły ze sobą dwie gołe powierzchnie ciała: czyjaś dłoń z czyimś policzkiem. I znowu cisza... To nic, tylko jeden pensjonarz ściągnął drugiemu sprzed nosa rogalik i poszkodowany, widząc swą porcję znikającą szybko w cudzym gardle, wywarł zemstę. A cóż na to systemat? Przyroda dała jeden system, ludzie wytworzyli drugi, trzeci i dziesiąty. Herbata pryska, płynie, malcy okładają się pięściami, aż oto z powagą powstaje pan dozorca, przedstawiciel systematu. Prawą ręką bierze za ucho jednego chłopca, lewą także za ucho drugiego i obu przeciwników uroczyście prowadzi na górę. Za chwilę powraca sam jeden, pełen spokoju, powagi, trzyma klucz w ręku i jakby nigdy nic siada do rozpoczętego picia herbaty. Ale oto wchodzi do jadalni pan Hilary, a z oczu jego nie świeci bynajmniej miłość bliźnich, lecz srogość taka, że się niejednemu aż śmiać zachciewa, bo istotnie nie wiadomo, o co się może ten człowiek gniewać. Spojrzał, widzi, że wszystkie szklanki są puste, daje znak ręką i wnet rozległ się głos dzwonka. Teraz wszyscy ku drzwiom się pchają, a jakież to szczęście dla malców, jeżeli w ścisku znalazł się któryś z dozorców, takiego biorą oni w środek i gniotą na nim "sera", po którym dozorca zaledwie na nogach ustać może. O wpół do dziewiątej rozpoczynały się lekcje i uczniowie przychodni, jeżeli przybyli z miasta wcześniej niż kwadrans na dziewiątą, musieli oczekiwać w przedsionku. Uderza nareszcie pierwszy dzwonek, przybysze tłoczą się po garderobach, zdejmują paltoty i zawieszają je na kołkach zaopatrzonych odpowiednimi numerami. Klasy napełniają się coraz bardziej, próżniacy na łeb, na szyję przepisują od prymusów różne zadania i wypracowania, ruch i szum jest tu taki jak w ulu. Słychać drugi dzwonek, co w regulaminie szkolnym stanowi znak, że każdy uczeń powinien zająć swoje miejsce w ławce. Tylko jeden dyżurny, okrutnie nadęty, siedzi przy tablicy i zapisuje niespokojnych. W mądrym pedagogicznym systemacie Dryblaskiego jest to znakomity środek wykształcenia u wychowańców cnoty koleżeństwa i towarzyskości. Po drugim dzwonku nikomu nie wolno z klasy wychodzić, czego na każdym korytarzu przestrzega gorliwie dozorca. Ale pan dyrektor od kilka lat łamie sobie głowę nad tym, co zrobić, aby uczniowie nie tłoczyli się we drzwiach na jednym końcu korytarza, kiedy dozorca przebywa na drugim końcu. Otóż mamy i trzeci dzwonek. Należy wyznać, iż systemat dzwonienia znalazł w całym zakładzie wyraz najwyższej doskonałości. Ach, jak oni tu dzwonią, jak dzwonią! Na bramie zakładu powinien być szyld z napisem: "Wychowanie ludzi podług dzwonka". Rozwarły się podwoje sali posiedzeń i wyszedł z nich sznur pedagogów szkoły Dryblaskiego, każdy z dziennikiem pod pachą, z tą armatą wychowawczą, szedł poważnym krokiem do edukacyjnego szturmu żaków. Na widok nauczyciela uczniowie powstają, a sprężynowe siedzenia ławek ze szczękiem odskakują pod nimi. Daremnie pan dyrektor zakładu od lat kilku przemyśliwa nad wynalazkiem sprężyn, które by odskakiwały bez szczęku, raz już wynalazł coś takiego, ale znowu pokazało się, że to nie są sprężyny odskakujące. Wśród ciszy dyżurny wygłasza modlitwę, a różni bywają dyżurni: niektórzy są tak umiejętnie rozwinięci, że umieją przedłużyć czas odmawiania modlitwy, a tym samym skrócić czas trwania lekcji. Bądź co bądź, modlitwa nie może trwać przez całą lekcję gwoli umartwieniu licznych nieuków. Skończyła się, uczniowie zasiedli w ławkach, a nauczyciel otwiera dziennik i odczytuje listę uczniów. Dawnymi czasy w zakładzie Dryblaskiego, gdy nauczyciel przeczytał głośno nazwisko obecnego w klasie ucznia, otrzymywał odpowiedź: "jest", ale później zmieniono systemat odpowiedzi, zakazano wymawiania wyrazu "jest" i zastąpiono go przez wyraz "tu". Stało się to zaś wskutek następującego zdarzenia: Któryś z pedagogów przy czytaniu listy zauważył, że po wygłoszeniu nazwiska "Kozłowicz" dała się w klasie słyszeć odpowiedź "jest", przezorny pedagog mimo to zwrócił swe oczy uzbrojone w okulary ku ławkom i spostrzegł, iż Kozłowicza nie ma. - Jakiż to bałwan śmie mówić, że Kozłowicz jest, kiedy go nie ma? - pytał zaperzony profesor. Wtem z ławki podniósł się jeden uczeń i rzekł spokojnie: - To ja, panie profesorze, twierdziłem, że Kozłowicz jest, bo chociaż go nie ma tu w klasie, jednakże nie zniknął ze świata. Ta okoliczność posłużyła dyrektorowi do zwołania wieczorem pedagogicznej sesji, na której całe grono nauczycieli łamało sobie głowę od godziny dziewiątej do pierwszej w nocy, a chodziło o to, jaki ma być systemat odpowiedzi uczniów przy odczytywaniu listy. I wtedy to większością głosów uchwalono, aby uczeń obecny odpowiadał "tu", nieobecny zaś wcale nie odpowiadał. Należy wiedzieć, że w szkole bywały wypadki nieobecno-obecności, mianowicie, jeśli uczeń skrył się pod ławkę będąc w obawie, aby go nauczyciel nie wyrwał do lekcji. Ja, numer 607, doświadczyłem tego na sobie. Później inspektor Basowicz z właściwą sobie surowością wybadywał mię, dlaczego byłem nieobecny na pierwszej lekcji. Udałem wtedy nadzwyczajne zdziwienie i powołałem się skutecznie na świadectwo kolegów, a tak zapisanie mię w liczbie nieobecnych Basowicz policzył na karb niedołęstwa nauczyciela, który czytał listę. Cynizm mój sięgał wtedy tak daleko, iż o mało co nie zażądałem od szkoły zadosyćuczynienia za posądzenie. Nauczyciel, ukończywszy odczytywanie listy i zapisawszy w dzienniku nieobecnych, wodził oczyma tu i owdzie, czając się jak kot na tych, którzy mogą być na lekcję nie przygotowani. I on, i uczniowie bawili się w psychologię. Biada tym, którzy wyrazem oczu i twarzy lub niespokojnym zachowaniem się zdradzili swoje nieuctwo. Ale pomiędzy nami, zwłaszcza w gronie pensjonarzy, byli jak najstaranniej wykształceni mistrze. I nie dziw, gdy od rana do wieczora ćwiczyliśmy się w pożytecznej sztuce udawania. Wreszcie wywołano jednego. Kilkadziesiąt piersi lżej odetchnęło, a jedno tylko serce biło bardzo mocno, serce wyrwanego. Z pośpiechem powstał, ale chciałby odwlec chwilę wydawania, więc udaje, że książki i kajety uprząta, chowa je pod ławkę, potem powolnym a chwiejnym krokiem podąża ku katedrze. Już stoi na prost nauczyciela, składa głęboki ukłon, tym głębszy im mniej się przygotował na lekcję. Każdy ruch, każda ceremonia płaci się tu kosztem czasu, uczniom zaś chodzi o to, ażeby wychowawcy jak najwięcej czasu darmo stracili. Wyrwany stanął teraz na wzniesieniu przy tablicy, wziął w rękę kredę, upuścił ją niby przez nieuwagę, musiał podnosić, ciągle działał na zwłokę. Nauczyciel stawia pytanie, uczeń powtarza je powoli, chociaż nie ma na nie żadnej odpowiedzi, później udaje, że się namyśla. Następuje jeszcze drugie i trzecie pytanie, przy których system postępowania ucznia jest taki sam jak poprzednio. Pedagog kiwa głową na znak, że się stało zadosyć systematowi wychowawczemu i że wychowaniec może powrócić do ławki na swoje miejsce. Z daleka wszyscy śledzą oczyma ruch pióra nauczyciela, zapisującego w dzienniku postęp, niektórzy pokazują zmartwionemu koledze swój palec wskazujący, co znaczy, iż dostał pałkę. Niemiłosiernie długo wlecze się godzina, nauczyciel wyrywa do lekcji jednego po drugim. Bezzegarkowi uczniowie na migi zapytują zegarkowych, jak daleko jeszcze do końca lekcji. Ach, przecież już tylko dziesięć minut! Pedagog bierze się do zadawania lekcji, trzeba mu umieć mądrze przeszkadzać, aby się zbytecznie nie rozpędził, i od tego są w klasie specjaliści, którzy umieją postawić pytanie mające na pozór związek z nauką, są też inni, którzy zachowaniem się swoim zabierają czas pedagogowi. Wtem rozlega się dzwonek. Jakaż to błoga chwila dla takich, którym się dzisiaj upiekło... Zaledwie pan profesor zdołał zamknąć dziennik i poruszyć się na katedrze, a uczniowie już złożyli książki i w klasie - jakby wymiótł - nie ma nikogo. Pauza to krótka, zaledwie ośmiominutowa, ale korzystają z niej wszyscy, po korytarzach pełno bieganiny, a po klasach tu i owdzie pozostał tylko jaki ociężały nieruchawiec lub próżniak, który zadanych wypracowań nie zdołał dotychczas przepisać. Systemat wychowawczy zwiększył jego wzrost i wagę, lecz uszczuplił działalność psychiczną. Fan dyrektor atoli od lat kilku bez powodzenia przemyśliwa nad wynalezieniem środka harmonijnego rozwinięcia mięśni, kości i umysłu. Tymczasem wychowuje albo gnuśnych tłuściochów, albo przemądrzałych charłaków. Zupełnie tak samo, jak to się dzieje od stworzenia świata. Nie trzeba się jednak smucić, ponieważ pewien doktor medycyny upewnił pana Dryblaskiego, że wprowadzenie do zakładu nowych filtrów z Wiednia, a środków odwadniających z Berlina zaradzi złemu. Bardzo być może! Skończyła się pauza, znowu dwa dzwonki — wszak szczodrze dzwonią. Rozpoczyna się druga z rzędu lekcja. Potem następuje znowu taka sama pauza jak poprzednio, a po niej — lekcja trzecia. Koniec tej trzeciej lekcji miał dla nas duże znaczenie, ponieważ następowała po niej półgodzinna pauza i drugie śniadanie. Zaledwie tym razem zabrzmiał głos dzwonka, a już zniknęła najzupełniej cisza w całym gmachu szkolnym. Na korytarzach — zamęt, tłok, jakiś gorączkowy pośpiech, żactwo pędzi, potrąca się wzajem, a schody głucho dudnią pod nogami biegnących. Jeden mówi, drugi krzyczy, jeszcze inny płacze albo wymyśla, cała ta masa sprawia wrażenie rozhukanej fali. My, zgłodniali pensjonarze, rwiemy na wyścigi, pędzimy w gwałtownych susach, podskokach i jakby stado zgłodniałych wilków wpadamy do sali jadalnej. Tutaj oczekiwało na nas drugie śniadanie: zwykle gorące mięso, a w post kawa lub czekolada. W tej porze bywał największy apetyt do jedzenia.. Malcy z nadzwyczajną szybkością łykali gorące pokarmy, nie zważając wcale na to, iż sobie parzą usta, języki. Jakże się nie mają spieszyć, kiedy im pilno do zabawy na podwórze, skąd aż tutaj dolatywały huczne gwary i wesołe okrzyki. Najwyżej w pięć minut pochłonięto śniadanie, starsi uczniowie pozostawali zwykle w sali, powtarzali sobie lekcje lub gwarzyli o wypadkach dnia, młodsi pospieszali na podwórze. Jest co widzieć na owym podwórzu. Pełno tutaj życia, ruchu na wszystkie strony. Widzisz biegnących i podskakujących malców, rozkosz, szczęście maluje się na ich uśmiechniętych twarzach, w ich błyszczących oczach; niektórzy są tak rozbawieni, że w szał prawie wpadli: pędzą z rozwianymi włosami, rozognioną twarzą, roziskrzonym wzrokiem, z piersią oddychającą namiętnie. A co to za krzyk, jaka wrzawa w tym roju dziatwy szczęśliwej! Tam oto jakiś czwartoklasista, porwany wirem zabawy, zrzucił pychę z serca i pomimo swej godności zapamiętale biega na wyścigi z wstępniakami. Dalej inna gromada chłopców uchodzi, co tchu starczy, przed nacierającym na nich "berkiem". Zewsząd słyszysz wołania: "trzymaj, łapaj!" — albo "jest, jest!" — W powietrzu świszczą piłki, czasem któraś uderzy w plecy malca jakiego, a niekiedy huknie o lśniący cylinder pana dozorcy. Nic to nie szkodzi, on się nie gniewa, ponieważ wcale nie wie, na kogo się gniewać. Ale podniósł piłkę i schował ją do kieszeni. Bądź zdrów, holenderski śledziu!... Żadne prośby nie pomogą, nic nie zdoła zmiękczyć kamiennego serca pana dozorcy... I piłki tej juz nigdy w życiu jej prawy właściciel nie ujrzy. Bo konfiskata należy także do systematu wychowawczego. Czasami wśród wesołego gwaru zabawy rozlegną się krzyki walki, to jest bijatyki, wtedy wszystko na chwilę cichnie i malcy pędzą gromadnie, ażeby zobaczyć, co się takiego stało. Ale wnet nasycili swą ciekawość, już znów wracają do rozpoczętej zabawy, która w dalszym ciągu tak samo wre i kipi. Masz tobie, znowu dzwonek!... Krzyk żałości w całej gromadzie jest odpowiedzią na głos dzwonka. Nic nie pomoże, w ślad za tym rozlega się groźny głos pana dozorcy przywołujący do porządku. Jeszcze tylko gdzieniegdzie daje się słyszeć okrzyk rozbawionego malca, niby ostatni głos życia umierającej zabawy. I znowu schody dudnią pod nogami, klasy się zapełniają. Ocierając obfity pot z czoła, każdy na swoim miejscu zasiada w ławce zmęczony, zziajany. W niższych klasach kończyły się lekcje o godzinie drugiej, w wyższych o trzeciej. Nareszcie w gmachu szkolnym pozostali już tylko pensjonarze, a z przychodnich tacy jedynie, których system wychowawczy postanowił wykształcić na ludzi za pomocą kozy lub bólu fizycznego. W stosowaniu tych środków pan Hilary był mistrzem nieporównanym. On to zakupywał na targach brzezinę, on przepisywał wielkość i kształt rózgi, on troszczył się o to, aby takie narzędzie kary dobrze namokło w słoju ze słoną wodą, on nareszcie był naczelnikiem siły wykonawczej. W całym systemacie pedagogicznym zakończenie lekcyj szkolnych stanowiło najprzyjemniejszą chwilę dla uczniów. Już na kwadrans przed uderzeniem dzwonka ukradkiem pakowano tornistry, wzdychano do swobody, spoglądano nieustannie na zegarki. Przecież, przecież nadeszła upragniona chwila! Słychać dyn, dyn, dyn i oto dyżurny wyskoczył na środek klasy, a podobnie jak przed rozpoczęciem lekcyj umiał przedłużyć modlitwę, tak teraz umie ją skrócić, połykając połowę wyrazów i jednym tchem recytując. W parę minut po dzwonku w klasach pusto i głucho. Ale niech nikt nie myśli, że system wychowawczy spoczął. Dotychczas prawie wszystko było wesołą komedią, teraz rozpoczynają się smutne dramaty, w których mający zostać ludźmi tysiące łez wyleją, wydadzą przerażające okrzyki strachu i boleści. Zgromadzono oto w kancelarii gromadę malców zapisanych do dziennika za złe sprawowanie: drży to wszystko i jęczy. Pan inspektor Basowicz, człowiek niewzruszonych zasad, łysy, uczony, zimny, stary, sprawiedliwy nadzwyczajnie - zarządza dziennikami i zdaje się nie widzieć tłumu beczących żaków. Jedną z jego wielkich kierowniczych zasad jest: "Bez strachu nie ma powagi, bez powagi nie ma szkoły, bez szkoły nie ma wychowania, bez wychowania nie ma ludzi". Każdy się domyśli, że powyższe ogniwo przesłanek prowadzi do wyniku: "A więc bez kija nie ma ludzi". Żaden z mędrców Pańskich nie zdołał wymyślić nic genialniejszego. Basowicz jest rodzajem Salomona w zakładzie Dryblaskiego. Codziennie wydarzały się w kancelarii jedne i te same sceny. Pan inspektor odczytywał z dziennika przewinienie ucznia, a potem otwierał tak zwaną hipotekę, to jest księgę, w którą wpisywano kary. Nawiasem mówiąc, aż siedem lat czasu kosztowało pana dyrektora przemyśliwanie nad wynalazkiem hipoteki. Jeżeli uczeń przewinił po raz pierwszy, zapisywano mu w hipotece: "Nagana za złe sprawowanie" lub "Nagana za lenistwo", jak gdyby lenistwo nie było sprawowaniem. Za drugie przewinienie hipoteka opiewała: "Surowa nagana". Za trzecie: "Areszt godzinny" (albo i dłuższy). Niekiedy nawet czwarte przewinienie miało za skutek przewlekły areszt, jeżeli winowajca skądinąd zasługiwał na względy, na przykład jeśli był pobożny. Jeżeli jednak winny nie mógł się powołać na takie względy, to oczekiwał go wynik przesłanek w sylogizmie Basowicza. Wówczas to pan inspektor naciskał palcem odpowiedni dzwonek. A jakże, podług dzwonka bito także w skórę wychowańców... Po chwili wchodziło do izby dwóch stróżów: jeden z nich niósł rózgę, preparowaną przez Hilarego, drugi wręcz przystępował do winowajcy, aby go częściowo obnażyć. Następnie jeden chwytał malca za nogi" drugi za ramiona, sprowadzając w ten sposób pionowe położenie winowajcy do poziomu. Następowała teraz krótka chwila oczekiwania, po czym drzwi się otwierały i po cichu na palcach wchodził ktoś taki, który chwytał za rózgę i spełniał obowiązek oprawcy. Rzecz prosta, był to Hilary, ale podług mądrego systematu pana dyrektora bity nie powinien wiedzieć, kto bije, aby nabrał przekonania, iż dostaje rózgi "z ręki sprawiedliwości"; Tę faryzejską metodę chłosty wynalazł pewien Niemiec-pedagog, a Dryblaski ją przyjął i chełpił się, że nigdzie nie biją w skórę tak porządnie jak u niego. Gatunek pedagogicznego szyku! - Stary Chłopkiewicz - mawiał Dryblaski do rodziców swych uczniów - prowadzi szkołę, ale daleko mu do tego porządku, jaki jest u mnie. Toteż ja nigdy jego ucznia nie wpuszczę do swego zakładu bez bardzo ścisłego egzaminu. Czy uwierzy pan dobrodziej, że raz jednego ucznia z trzeciej klasy szkoły Chłopkiewicza zaledwie mogłem zakwalifikować do pierwszej klasy u siebie?... Tylko delikatne względy koleżeństwa nakazują mi patrzeć przez szpary... Oni wszyscy psują dzieci, a potem spada to na moją głową. Podczas gdy w kancelarii wśród krzyków, jęków i płaczu żaków Basowicz regulował hipotekę, pensjonarze, powołani przez dzwonek, szli na obiad, ale nie biegli oni teraz z takim zapałem jak na śniadanie drugie. Obiad składał się zwykle z zupy, jednego mięsa i leguminy: jeżeli tej ostatniej brakowało, dawano za to dwie mięsne potrawy. Do obiadu zniechęcał pensjonarzy jeden mianowicie punkt wychowawczego systematu pana dyrektora: na talerzu nie było wolno nic zostawiać. Ten punkt stanowił prawo nieubłagane, nad ścisłym wykonywaniem którego czuwał Hilary. On był wszędzie obecny. W jadalni krążył pomiędzy stołami, poprawiał źle siedzących, zapraszał do jedzenia, nauczał trzymania łyżki, noża, widelca itd. Przyznaję, iż niekiedy ciężko mi było spożyć obiad mimo młodego żołądka i zmysłów mało wrażliwych na smak oraz zapach. Zupę lało się w gardło zagryzając chlebem i spluwając tak często, jak tylko było można. Niejeden, delikatniejszy ode mnie, zakrztusił się, rozchorował na miejscu i uniknął spożywania reszty obiadu, a głównie mięsa smażonego na jakimś tłuszczu z odrażającą wonią i smakiem. Takiego chorego porywali natychmiast koledzy i wyprowadzali do infirmerii. Służący z gracją obnosił półmisek, podawał, a każdy wychowaniec, o ile szło o mięso, starał się wziąć jak najmniejszy kąsek. Robiąc to jednocześnie spoglądaliśmy z ukosa, czy Hilary w danym razie na nas nie patrzy. Jeżeli ktoś zdołał uniknąć jego czujnej obserwacji, to nabierał tylko trochę sosu, oblewał nim talerz, nóż, widelec, a sam tak się układał, jak gdyby dopiero co skończył pożywanie potrawy. Hilary jednakże nieraz podpatrzył takie postępowanie i wtedy oszukującemu jego baczność nakładał talerz z czubem. Naturalnie, zjeść tego nie było możności, a w takim razie tę samą potrawę podawano ci na kolację, ba, nawet dnia następnego na śniadanie i obiad. Ostatecznie zgłodzony pensjonarz musiał spożyć mięso stare, którego woń i widok sprawiały obrzydzenie. Zasady systematu wychowawczego, obmyślane przez pana dyrektora, opiewały co do tego: "Wychowaniec powinien odwyknąć od pańskości i jeść to wszystko, co nam Bóg dać raczył". Ale darem łask Bożych są także stare tłuszcze i zepsute mięso. Nasz pań dyrektor głosił takie zasady oszczędności. Dzisiaj, kiedy jestem już pełnoletni, mam prawo mieć własne zasady i poglądy, otóż wyznaję, że oszczędność na własnym swoim organizmie jest nierozumna, jednak moralnie dozwolona. Ale wstrętne są wszelkie zarobki na cudzych żołądkach. Pamiętam ja zdarzenie, którego koniec był dla mnie bardzo smutny. Nauczony doświadczeniem, że w internacie Dryblaskiego nie wszystko jeść można, co na stół podadzą, przybywając do obiadu brałem zwykle w kieszeń dużą kopertę z grubego papieru. Jakoż jednego dnia nie mogłem w żaden sposób spożyć twardego jak podeszwa i bardzo niesmacznego kotleta, upatrzyłem sobie więc stosowną chwilę, wyjąłem ostrożnie kopertę i umieściłem w niej kotlet, po czym cały pakunek ukryłem w kieszeni, mając nadzieję, że się go pozbędę wcześniej czy później. Zaraz po obiedzie odbywaliśmy zwykle przechadzkę w ogrodzie lub na mieście. Ponieważ dzień ów był pogodny, poszliśmy więc poprzez miasto postępując parami. Ja byłem już wtedy czwartoklasistą, szedłem przeto w jednej z par ostatnich; niedaleko ode mnie znajdował się Hilary, uzbrojony w kij sękaty. Zwróciło to uwagę moją, że ilekroć ulicą przeszła jaka młoda i przystojna kobieta, Hilary zawsze się za nią oglądał, otóż utrafiłem taką porę właśnie i upuściłem na ulicę kopertę z nieszczęsnym kotletem. Hilary atoli odwrócił głowę i nogą nastąpił na kotlet, który jakoś wysunął się z koperty i z nią razem przylepił się do podeszwy pedagoga. Nie wiem, co sobie pomyślał pan Hilary, dosyć, że z nogą obarczoną tym ciężarem wszedł czym prędzej w bramę jakiejś kamienicy, a kiedy stamtąd powrócił na ulicę do nas, niósł w dwóch palcach, jakby w szczypcach, kopertę z kotletem. Spostrzegłem, iż białkami swych wytrzeszczonych oczu straszliwie łypnął ku mnie, pod wrażeniem jego spojrzenia, prawie zbójeckiego, przypomniałem sobie, że na owej kopercie jest mój monogram. Zadrżałem... Po powrocie z przechadzki wezwano mnie niebawem do kancelarii przed pana dyrektora. Dryblaski siedział w fotelu, za jego plecami stał Hilary z fizjonomią złośliwie zadowolnioną, a na stoliku koperta, corpus delcti . Pan dyrektor w stosunkach swoich z wychowańcami przybierał niekiedy wyraz twarzy na poły poważny, na poły smutny, właśnie i teraz tak się wobec mnie nastroił. — Ej, ty ladaco, ladaco! — rzekł. — Martwisz mię ciężko, numerze sześćset siódmy, niepoprawny chłopcze! Czy ty wiesz, że popełniłeś grzech wołający o pomstę do nieba?... Tak jest, obraziłeś bardzo Pana Boga marnując Jego dary i gardząc nimi! Pan Bóg jest z ciebie niezadowolony, znać to po twojej twarzy bladej, jakby wapnem pochlapanej... Skądże ta bladość... co?... Czy masz co powiedzieć na swoją obronę? Milczałem, ale kiedy dyrektor mówił o darach Bożych i ich marnowaniu przeze mnie, przyszło mi do głowy, że moje zęby oraz zmysł powonienia są także darami Bożymi i żem ich nie powinien poświęcać dla marnego kotleta. Ta myśl uczepiła się. mej głowy tak uparcie, że kiedy Dryblaski skończył swoją przemowę, nie mogłem się powstrzymać od uśmiechu. - Co to jest? - ryknął z wściekłością pan dyrektor. - Nie dosyć, że popełniłeś ciężką winę, ale jeszcze śmiesz wobec mnie uśmiechać się lekceważąco?... A wiesz ty, ladaco, iż zasłużyłeś najmniej na dwadzieścia plag chłosty? W tej chwili twarzy swojej nadałem wyraz smutku i skruchy, ułożyłem się nawet tak, jak gdybym miał zamiar wybuchnąć płaczem. - Pomimo twego niegodziwego czynu - mówił patetycznie dyrektor - chcę ci okazać dobroć... Numerze sześćset siódmy, jesteś skazany na cztery godziny aresztu!... - I z tymi słowy pan dyrektor skinął na Hilarego dając mu znać, aby spełnił swą powinność. Hilary wyciągnął natychmiast rękę do mego kołnierza, ale ja oznajmiłem mu, iż i bez przymusu pójdą na miejsce kary. Widocznie nie był z tego zadowolony, gdyż wobec dyrektora nie mógł się popisać ze swą energią i gorliwością. Prowadzony przez parą korytarzy, znalazłem się nareszcie w czworokątnej izdebce, inaczej mówiąc, w kozie. Zatarł teraz ręce pan Hilary, uśmiechnął się głupkowato, lecz złośliwie, i rzekł: — No, aniołku, teraz sobie odpoczywaj! Rzekłszy to trzasnął drzwiami, klucz zgrzytnął w zamku i ja samotny pozostałem. Pierwszy to raz "doiłem kozę", mówiąc językiem studenckim, a przeto zacząłem się ciekawie rozglądać po swojej nowej siedzibie. Był to maleńki pokoik, dosyć czyściutko wybielony i tworzący zupełnie prawidłowy sześcian. W jednym kącie znajdował się piecyk, na środku stał stół czarno pomalowany i takiż stołek, matowe okno słabo przepuszczało światło, wskutek czego w przybytku owym, mimo jasnej pogody na bożym świecie, panował mrok ponury. Zabrałem się teraz do szczegółowego rozpatrywania ścian i wnet spostrzegłem, że są one całe pokryte rysunkami oraz napisami. Jeden z takich rysunków przedstawiał siedzącego na tronie Dryblaskiego, trzymającego w ręku księgę z napisem Pedagogika; tron ten trzymali na swoich plecach dwaj ludzie stojący na czworakach: Basowicz i Hilary, przed tronem zaś klęczała gromada płaczących żaków. Po kątach kozy dawały się widzieć karykaturalne sylwetki panów profesorów, a pod nimi nie tyle dowcipne, ile zionące nienawiścią epitety. Postać Hilarego odtworzono tutaj ze dwadzieścia razy, a każdy siedzący w kozie widocznie sadził się na to, aby pod nią pisać jaki złośliwy, niekiedy bardzo ordynarny koncept. Na innym znowu miejscu jakiś poeta uwiecznił tu swój pobyt łokciowym poematem, w którym przytoczył całą litanią przezwisk i przekleństw, wymierzonych do różnych członków ciała pedagogicznego. Jednym słowem - było co oglądać i czytać w tej kozie. I ja też, zachęcony przykładem swoich kolegów poprzedników, zapragnąłem zostawić tutaj po sobie jakąś pamiątkę, wydobyłem więc z kieszeni ołówek i zapisałem taki czterowiersz: Że kotleta zjeść nie chciałem,Więc do kozy się dostałem,Lecz kozę, śmierć, wszelką dolęJa nad taki kotlet wolę. Spłodziwszy powyższe rymy zwróciłem z kolei rzeczy uwagę swoją na dzwonek pomieszczony w jednym z kątów celi. Wszędzie dzwonek!... Bawiąc się owym dzwonkiem jakoś mimowolnie zadzwoniłem. Sam się zląkłem swego czynu i cichutko usiadłem przy stole. Wkrótce potem usłyszałem odgłos czyichś kroków na korytarzu, klucz obrócił się w zamku, a we drzwiach na wpół uchylonych spostrzegłem postać dosyć dobrze znanego mi stróża Józefa. Ten ukłonił mi się grzecznie i spytał: — Czegóż pan sobie życzy? - Oj, Józefie, Józefie! - odrzekłem - i wy się możecie jeszcze pytać, czego ja sobie życzę? Widzicie przecież, że siedzę tutaj głodny, smutny i znudzony! - Ha, cóż robić, kiedy takie prawo! - rzecze Józef, bardzo skory do gawędy - mnie by się samemu nie chciało gnić w takiej ciupie i po prawdzie mówiąc, wolałbym, z przeproszeniem, świnie pasać albo i psy łapać niż tutaj wysiadywać. - Józefie - mówiłem - jesteście dobrym człowiekiem! Wypuśćcie mnie stąd na ulicę, przysięgam wam, że za dwie godziny z pewnością powrócę i pan Hilary o niczym nie będzie wiedział. Poczciwy stróż drapał się w głowę, był zakłopotany, gdyż w duszy swej staczał walkę poczucia obowiązku służbowego ze współczuciem dla mnie. Ażeby to ostatnie mogło odnieść tryumf, wydobyłem nowiuteńką czterdziestówkę, której widok pokonał wszelkie skrupuły. Teraz Józef doręczył mi klucze od tylnych wyjść i udzielił niezbędnych przestróg na wszelki wypadek. Wydostałem się na ulicę i, szczęśliwy, pośpieszyłem do rodzicielskiego domu. Tutaj przyjęto mnie z wielkim zdziwieniem, ponieważ wszyscy wiedzieli, że o tej porze wychowańcy zakładu mają zajęcia. Ale ja wytresowałem się już doskonale i umiałem wybornie kłamać. Swoją drogą miałem do kłamstwa zawsze skłonność, a swoją — ćwiczył mnie dalej w tym kierunku mądrze obmyślany systemat wychowawczy. Ażeby uniknąć licznych kar, trzeba było na każdym kroku kogoś okłamywać. Po prostu więc i bez zająknienia powiedziałem matce, że pan dyrektor wynagradzając moją szczególną pilność i wzorowe sprawowanie pozwolił mi iść do domu rodziców na parę godzin. Matki są zawsze dobre i łatwowierne, ach, jak przykro wspomnieć, że się i przed nimi kłamało! Dwie godziny przeszły mi w domu bardzo prędko i trzeba było wracać do kozy, aby nie narazić siebie i Józefa. Z domu rodzicielskiego nie wychodziłem nigdy bez łez, jednakże kieszenie wypchane cukierkami i ciastkami, torebki pełne rozmaitych zapasów pomagały mi jako tako do ukojenia boleści. Z niezmierną szybkością przebiegłem przestrzeń dzielącą mię od zakładu wychowawczego, przez tylne wejścia i schody dostałem się wewnątrz, po czym, jakby nigdy nic usiadłem spokojnie w kozie. Niezadługo też pojawił się tutaj i pan Hilary, wszedł, spojrzał na mnie z rozkoszą nasyconej zemsty i powiedział: - Myślę, że wypocząłeś, kochanku! To zdrowo! Pójdź teraz do pracy! Mając lisa pod skórą udawałem niewinnego baranka i z tą obłudą opuściłem kozę. Uważałem, że i Józefowi udawanie szło jak z płatka. Wracajmy atoli do opisu dnia wychowawczego. Jakeśmy to już wspomnieli, po obiedzie pensjonarze wychodzili do ogrodu, jeżeli słota nie stała na przeszkodzie. Była to prawdziwie rozkoszna godzina. Dzieliliśmy się zwykle na kilka oddziałów: jedni grali w palanta, inni w "czarnego luda" lub w "berka", starsi uczniowie obracali tę godzinę czasu na gimnastykę. We wspomnieniach kolegów żyją ci, którzy najlepiej umieli podbijać piłkę, ci, którzy się odznaczali siłą i zręcznością. To zupełnie naturalne zamiłowanie młodzieży do ćwiczeń ciała przypomina Greków. Podczas upałów przechodzili ulicą około parkanu ogrodu roznosiciele lodów, których nabywania surowo nam zakazywano. Ale słodkie lody tym lepiej smakowały, iż należały do zakazanych owoców. U dołu parkanu zrobiliśmy otwór, przez który roznosiciel podawał nam porcje. Wielkie to szczęście, iż o największej części naszych czynności pan dyrektor zupełnie nie wiedział, inaczej bowiem musiałby on mieć kilkanaście głów na karku lub żyć kilkanaście razy na świecie. Lecz oto niemiłosierny dzwonek wzywa nas do upamiętania, przerywamy zabawę, klasy napełniają się gwarem, rozpoczynają się korepetycje. Korepetytor jest to najnieszczęśliwszy na świecie człowiek: męczy się, pracuje ciężko, zużywa zapał młodzieńczy" i energię, a biedak nie może mieć nawet tej pociechy, że coś dobrze robi, ponieważ wszelkie korepetycje podkopują samodzielność dzieci i przyczyniają się do uniedołężnienia ich umysłu. Opłakany jest ten kawałek chleba korepetytorskiego na wszystkie strony! Tylko niedostateczne pojęcie o zadaniach wychowania, tylko nieznajomość gruba ludzkiego umysłu może tolerować tak zwane korepetycje. Nasi korepetytorowie w zakładzie byli istotnymi męczennikami: dopuszczaliśmy się nad nimi najdzikszej swawoli, opisywaliśmy im plecy kredą, obrywaliśmy guziki, wyrzynaliśmy scyzorykami dziury w surdutach itd. Rzecz prosta, iż takie korepetycje schodziły nam o wiele przyjemniej aniżeli lekcje z nauczycielami. Pomiędzy pensjonarzami były tylko wyjątki pilnych i dobrych uczniów, reszta liczyła na to, że pan dyrektor pensjonarzowi krzywdy zrobić nie pozwoli. - Niech sobie nauczyciele zapisują mi w dzienniku tyle dwójek, ile im się podoba, ja i tak będę miał dobrą cenzurę - mawiał jeden z moich kolegów. Co prawda, nie miał on racji. Sprawiedliwie można tyle tylko powiedzieć, że pan dyrektor popierał swoich pensjonarzy znacznie więcej aniżeli uczniów przychodnich. Korepetytorem naszej klasy był niejaki Rychter, młodzieniec pracowity, blady, z bujną czupryną, wielkimi czarnymi oczyma, łagodny i bardzo nieśmiały. Przy nim mógł każdy uczeń to robić, co mu się podobało. Jedni więc czytali książki, głównie romanse Kocka i Dumasa, drudzy zadawali korepetytorowi najdziwaczniejsze pytania, czyli — jak mówiono — zawracali mu głowę. Hilary i drugi jeszcze pedagog, specjalny zwierzchnik korepetytorów, biegali po korytarzach z misją nawracania młodzieży do pilności. Uczniowie, jak tylko posłyszeli kroki tych argusów, rzucali ulubiony romans pod ławkę, a brali się do gramatyk udając zapracowanych. Ja przepadałem za Kockiem; jego Kupiec paryski, dziewczyna o trzech spódniczkach, Poczciwy koleżka i inne utwory wywierały na mnie wpływ daleko większy aniżeli cała szkoła razem wzięta. Pamiętam, iż razu jednego tak się zaczytałem w Garbusku, żem nie słyszał kroków nadchodzącego dozorcy, pana Balickiego, który wyrwał mi z rąk Garbuska, zapisał mi za to surową naganę, a książkę wcielił do swojej prywatnej biblioteki. Ów Balicki był to wielki łowca na uczniowskie książki i w drodze konfiskaty doszedł do bardzo pokaźnego zbiorku. W zakładzie naszym wolno było uczniom czytywać książki, ale takie tylko, które przejrzał i podznaczył pan Hilary. Niechcący spłatałem mu raz z tego powodu dużego figla, mianowicie przedstawiłem do podpisu żywot św. Marcina. Hilaremu ogromnie się to spodobało, poklepał mię po ramieniu mówiąc: - Dobrze, bardzo dobrze! Widzę, że z ciebie będą ludzie; pamiętaj sobie zawsze, że kto z Panem Bogiem, to Pan Bóg z nim! I położył swój podpis na pierwszej czystej stronicy. Dla żartu wydarłem tę kartkę i wkleiłem ją w książkę pod tytułem Awanturnik, czyli Diabla Góra, którą właśnie zacząłem chciwie czytać. Potem przechwalałem się wśród kolegów, mówiąc: — Patrzcie, co to za książkę Hilarek zalecił mi do czytania! Wszyscy z podziwem na mnie spoglądali, a ja byłem bardzo szczęśliwy, iż tanim kosztem wyszedłem na bohatera, który Hilarego wywiódł w pole. Ale nazajutrz podczas pauzy, kiedy najspokojniej w świecie zachwycałem się lekturą Awanturnika siedząc w jednym z kątów sali, poczułem nagle czyjąś rękę na ramieniu i usłyszałem głos dyrektora: — A co to czytasz, kochanku? Zrobiło mi się gorąco w całym ciele. Dryblaski tymczasem wyciągnął mi z rąk książkę, spojrzał na aprobatę Hilarego, potem odwrócił kartkę, przeczytał tytuł; widocznie oczom nie dowierzał, gdyż znowu badał aprobatę. Spostrzegłem, iż blade oblicze dyrektorskie rozogniła niby błyskawica gniewu. Obejrzał się naokoło i ujrzał w oddaleniu Hilarego, który umyślnie tutaj myszkował, aby zwrócić na swą działalność uwagę Dryblaskiego. Widziałem teraz, że pan dyrektor palcem pokazuje Hilaremu jego podpis, gniewa się, łaje, tupnął nawet nogą. Och, jakże drżałem, aby nie doszli tego, iż kartka jest przeze mnie wklejona Ale jeden z nich był niezdolny do rozumowania wskutek gniewu, drugi - wskutek przestrachu. Cała wina spadła na Hilarego, dyrektor przypisał mu pedagogiczne niedbalstwo, roztargnienie itd. Słyszałem wyraźnie wymawiane przez Dryblaskiego wyrzuty: - Trzeba być kwadratowym idiotą, nie pedagogiem!... Lekkomyślność tego rodzaju w zakładzie wychowawczym jest nie do przebaczenia!... Jak można podpisywać książkę, której się treści nie zna!... Należało się w takim razie do mnie odnieść lub do pana Basowicza!... A pan Hilary wyglądał jak ścięty, czułem, że mu się krzywda dzieje, lecz bronić nie miałem najmniejszej chęci, Moje położenie nie było też bynajmniej godne zazdrości. - Oni się między sobą wykłócą - myślałem - a potem z większą jeszcze zapalczywością wezmą mię w obroty i wszystkie ich kwasy na mnie się skrupią. Nie omyliłem się bynajmniej. Dryblaski, cały jeszcze zapłoniony, kroczy oto ku mnie i niesie z sobą nieszczęśliwego Awanturnika. Teraz serce biło mi według postępu ilorazowego , w miarę tego, jak się pan dyrektor do mnie zbliżał: — Przepadłem z kretesem! — rzekłem sobie w duszy. — Aprobatę na tej książce położył pan Hilary przez pomyłkę — mówił dyrektor głosem suchym, jakimś świszczącym — ale ty sam, smarkaczu, jesteś już w czwartej klasie i powinieneś wiedzieć, że gorszących książek czytać nie należy. Dziwne było rozumowanie pana dyrektora, o ile dzisiaj sądzić mogę: bo jeżelim już wiedział, co to jest gorsząca książka, więc pojmowałem zgorszenie, czyli byłem już zgorszony. — Jutro rano pójdziesz numerze sześćset siódmy do spowiedzi i na dowód przyniesiesz mi od księdza świadectwo! — dodał Dryblaski z nadzwyczajnym namaszczeniem. Rano przeto nazajutrz szczęśliwy poszedłem do spowiedzi. Skruszyłem się, wyznałem wszystkie grzechy, zyskałem ich odpuszczenie i lekki, swobodny, wyszedłem z kościoła. Przyszło mi do głowy, że pokutę mógłbym odbyć w domu rodzicielskim... W zakładzie przeszkadzaliby mi koledzy... Czegom pragnął gorąco, to wykonałem, a tak wklejenie fałszywej kartki w romans wyszło mi na dobre. Oby jednak ta okoliczność nie zachęcała nikogo do czynu tak szpetnego pod względem moralnym! Jeżeli to dzisiaj wyznaję, to jedynie w mniemaniu, iż zupełna szczerość źle wychowywanego młodzieńca może otworzyć oczy niejednemu pedagogowi. Uważałem, że pan Hilary od tego czasu stronił ode mnie, okazywał mi wyraźną niechęć. Obowiązek zaś przeglądania i podpisywania książek przeznaczonych na lekturę dla wychowańców spełniał odtąd w zakłacizie ów pan dozorca, co to drogą konfiskaty budował swoją własną bibliotekę. Toteż daliśmy mu przydomek "bibliotekarza". Po upływie dwóch godzin korepetycyj następowała pauza trwająca przeszło godzinę, to jest aż do chwili podania herbaty. Podczas tej pauzy uczniowie mieli prawo przyjmować swoich gości: rodziców, opiekunów, krewnych itd. Jednego razu przybyła do mnie matka, potem udała się do pana dyrektora i wyjednała u niego, iż mię nazajutrz o godzinie drugiej puścił z zakładu do domu rodziców, ponieważ były imieniny ojca. Wtedy to przypadkiem podsłuchałem następującą rozmowę pomiędzy ojcem i matką. — Czy ty to uważasz — mówił do matki ojciec — że chłopak zupełnie się zmienił od czasu, jak jest w zakładzie? Wygrzeczniał, nabrał układności, a nade wszystko zmądrzał. — Tylko że teraz jest więcej skryty jakiś i zrobił się zarozumiałym. — Zdaje ci się! Zakład Dryblaskiego jest znakomity. Co to za wzorowy porządek pod każdym względem, jaki dozór! — Ja się na tym bardzo nie znam, jednak takie wychowanie na komendę, bez uwzględnienia indywidualności... - Cóż chcesz, to szkoła, tak być musi!... Podziwiam energię Dryblaskiego! - Przyznam ci się, że on sam podoba mi się mniej aniżeli jego szkoła. - Dlaczego? - Zawsze obmawia dyrektorów innych szkół prywatnych. Wczoraj aż do znudzenia usiłował mię przekonać o niezmiernej wartości swego zakładu, a przy tym Chłopkiewiczowi ciągle łatki przypinał... - No, widzisz, moja droga, on musi być przedsiębiorcą, aby wytrzymać współzawodnictwo. Jemu też inni pewnie buty szyją po swojemu. - W takim razie nie jest to żaden ideał, jak ludzie sądzą. - Ba, niech będzie ćwierć ideału, a i to dobre na tak ciężkie czasy! Ja mu życzę, żeby zrobił pieniądze... Zdaje mi się, że matka nie przekonała ojca, który miał bardzo pozytywny pogląd na życie. Co do mnie, to dzisiaj sądzą, iż kochana mateczka nie miała racji. Ona miała zapewne na myśli wielkich ludzi, takich jak Rousseau, Pestalozzi, Fröbel itd. Któż by z nimi mógł równać Dryblaskiego? Kto ma wielką duszę, ten idzie z nią przez życie jak z największym skarbem i wiekom przyszłości ją rzuca, aby nią żyły. Ale oto w internacie ukończyliśmy picie herbaty i rozchodzimy się po klasach, aby nabrać wprawy w konwersacji niemieckiej i francuskiej, uczyć się aboyer en francais dans le salon, czyli usiłować mówić źle po francusku, zamiast mówić dobrze swoim własnym językiem. Konwersujący Niemiec był bardzo poważny i zupełnie serio brał swoje zadanie. Francuz, jak Francuz, mianowicie też Francuz przyjeżdżający uczyć Polaków konwersacji — dowcipny gaduła! Nauczał nas, jak należy najgłupszą nawet myśl wypowiedzieć tak pięknie, ażeby słuchacza zachwyciła. Chcąc dopiąć tego celu opowiadał mnóstwo dykteryjek o swych miłosnych przygodach i tryumfach, o cudach życia paryskiego, o nikczemności Niemców, dzielności Francuzów itd. Słuchaliśmy tego wszystkiego z zajęciem, na jakie tylko pozwalało nam wyczerpanie umysłowej wrażliwości w ciągu całego dnia. Niekiedy wybuchaliśmy głośnym śmiechem z powodu konceptu, a kiedy wesołość nasza przechodziła w wielki hałas, wtedy Francuz powstawał z katedry, przykładał do ust pięść złożoną w trąbkę i darł się na całe gardło: — Silence, messieurs! O wpół do dziesiątej kończyły się wszystkie zajęcia i zaczynał kilkuminutowy odpoczynek. Nareszcie rozlega się dzwonek, który wszystkich wzywa do pacierza, zgromadzamy się przeto w sali jadalnej, przewodniczy nam pan dyrektor i daje przykład klękając z nabożeństwem do modlitwy, za nim klęka każdy pensjonarz na swoim miejscu. Odmawianie pacierza trwa blisko kwadrans czasu. O co tam różni uczniowie błagają w modlitwie Najwyższego, trudno wiedzieć; ja bo nieraz gorąco sobie westchnąłem, ażeby odżywianie w internacie doznało ulepszeń. I w tej uroczystej chwili zdarzały się wypadki godne, aby je tu przedstawić. Był pomiędzy nami w zakładzie niejaki Kostkiewicz, czwartoklasista, chłopiec wesoły i bardzo dowcipny a zawołany figlarz, podchodzi raz do niego drugoklasista Borucki, powszechnie znany ze swej głupkowatości i będący przedmiotem drwin wszystkich kolegów. Ów Borucki wyznał przed Kostkiewiczem, iż nazajutrz przypada na niego kolej odmawiania pacierza, którego nie umie dobrze. Figlarz skorzystał ze sposobności okazania swego dowcipu i wyuczył Boruc kiego pacierza z dodatkiem. Na drugi dzień drugoklasista wygłosił cały pacierz, a po dziesięciorgu przykazań mówił w te słowa: "Panie Boże wszechmogący, racz dać rozum mnie, mojej rodzinie, a szczególniej wszystkim moim przełożonym". Skończyła się modlitwa, powstał pan dyrektor, podszedł do Boruckiego i z oburzeniem zawołał: - Błaźnie jeden, coś ty tam mamrotał o przełożonych? Chłopak wytrzeszczył oczy, nie wiedząc, o co się dyrektor gniewa, i raz jeszcze powtórzył zakończenie modlitwy. — Hilarku, weź no tego bezecnego smarkacz,a pod klucz! Niech ma czas pomedytować nad swoją głupotą! — krzyknął Dryblaski. Dzieło się to z rana. Borucki odsiedział kozę w całej niewinności duszy, a kiedy po obiedzie spotkał Kostkiewicza, pytał ciekawie, jaki mógł być powód dyrektorskiego gniewu i za gniewem idącej kary. — A bo, widzisz — mówił figlarz — pan dyrektor obraził się o przełożonych, on także jest przełożonym i rozumu wcale nie potrzebuje... Wszystko to naprawisz, leżeli przy wieczornym pacierzu powiesz: "Panie Boże wszechmogący, daj rozum mnie, mojej rodzinie, a nie dawaj przełożonym, gdyż oni rozumu nie potrzebują". Drugoklasista powtórzył bezmyślnie kilkakroć powyższą formułę przy Kostkiewiczu i zakończył nią pacierz wieczorny. Biedny Borucki! Za dowcip Kostkiewicza dostał zaraz pięć rózg oblewanych. Na drugi dzień postanowiliśmy za namową Kostkiewicza złagodzić jego cierpienie, zrobiliśmy między sobą składkę i kupiliśmy mu funt czekoladek. Ale podobnie jak nie miał pojęcia, z jakiego powodu otrzymał karę, tak samo nie rozumiał i upominku kolegów. To pewna, iż mu czekoladki nadzwyczajnie smakowały. Po pacierzu szliśmy na górę do sypialni. Mieliśmy dany kwadrans czasu, aby się rozebrać i położyć w łóżkach. Potem już nastawała cisza, wśród której jednak kiedy niekiedy dawały się słyszeć takie na przykład zdania: - Bodajeście spuchli z takim twardym materacem! - Kto wie, gdzie jest klucz?... - Gdzieżby był jak nie u Hilarego pod poduszką!... - Głodny jak pies spać się kładę!... - Jeżeli dożyjesz do jutra, pożywię cię, bo mi z domu prowiant przyjdzie... - Któryż tu znowu lezie do mojego łóżka? - Cicho! Hilary nie śpi jeszcze... Wtem z oddalenia daje się słyszeć na wpół senny głos Hilarego: — A nie możesz ty jeden z drugim raz gęby zamknąć!... — Pst!... Antosiu, połóż się od ściany... Nareszcie robi się zupełnie cicho, czasem tylko słychać, że się ktoś z boku na bok przewraca, czasem łóżko zaskrzypi. Niektórzy już chrapią, inni przeciągle i głośno oddychają przez sen. Tam ktoś kaszle, a dalej znowu inny we śnie majaczy. Na zakończenie winienem tu jeszcze kilka słów poświęcić panom profesorom. Większa ich część nie odznacza się niczym szczególnym. Ci jak machiny robią swoje: przychodzą, siedzą, słuchają lekcji, zadają i odchodzą. Na wychowańców nie wywierają swym zachowaniem się ani dodatniego, ani ujemnego wpływu. Uczeń prędko zapomina, iż z nimi obcował. Reszta wpływowych nauczycieli daje się podzielić na dwie grupy: sympatycznych i niesympatycznych. Najwyższym stopniem sympatii ucznia dla nauczyciela jest uznanie, którego nauczyciel wcale nie poszukuje, a znajduje je jednak, ściśle pełniąc swe obowiązki. Do rzędu takich w zakładzie naszym należał pan Wierzbiński: zawsze chłodny, poważny, bez uśmiechu na ustach, ale i bez zmarszczki gniewu na czole. Musiała to jednak być bogata dusza, jeżeli i pod taką zewnętrzną szatą przyciągała dzieci do siebie. Tkwi w tym jakaś bardzo trudna do objaśnienia zagadka psychologiczna. Wierzbiński wywarł na mnie wpływ tak duży, iż zawsze stoi on w mej myśli przytomny jako żywy wzór spokojnej dobroci, cierpliwości, taktu, sprawiedliwości i gruntownego wykształcenia. Był surowy, a przecież nawet największy leniuch i nieuk nigdy się nie odważył coś złego o nim powiedzieć. I taki kochał, szanował Wierzbińskiego Nie zżymał się, nie złościł, nie krzyczał w klasie, a jednak na jego lekcji panowała zawsze cisza jak w kościele. Kochano go, choć był surowy, bano się go, choć nigdy nikogo nie przedstawiał do kary. Ja należałem do rzędu próżniaków, lecz przez szacunek dla Wierzbińskiego uczyłem się wykładanego przezeń przedmiotu. Czy on znał siłę swego wpływu, nie wiem tego, ale myślę, że człowiek rodzi się na pedagoga, tak jak inny znowu — na artystę. Drugi stopień sympatii ucznia dla nauczyciela polega na uznaniu, o które się nauczyciel zupełnie świadomie stara, powiedziałbym, nie jest to już wrodzona genialność wychowawcza, lecz sztuka nabyta przez doświadczenie i naukę. Takim był pan Bijewski. Wesoły, swobodny, uśmiechnięty zawsze, drwił z leniwych nie gnębiąc ich jednak ostatecznie. Żył z uczniami poufale, nazywał ich po imieniu chrzestnym, brał się z nimi nieraz na ulicy pod rękę, wypytywał o zdrowie, o powodzenie w naukach itd. — Dobra dusza, ten Bijesio — mówiliśmy o nim. Można by o nim powiedzieć, że wychowywał w swych uczniach otwartość, szczerość, dobry humor, a tym samym uszczuplał pole rozwoju dla wad w przeciwnych kierunkach. Następują z kolei nauczyciele lubiani przez jednych uczniów, nie lubiani przez drugich. Są to zwykle fantastycy nie posiadający żadnych stałych podstaw charakteru. I oni także mają dla jednych uczniów sympatię, a względem drugich rządzą się uprzedzeniami nie mającymi żadnej głębszej podstawy. Ci ćwierćpedagogowie, zdaniem moim, najbardziej podkopują wychowanie młodzieży, nawet wtedy, gdy ją darzą swoją sympatią równie bezpodstawną jak i antypatie. W naszej szkole mieliśmy i takich, wychowywali oni w swoich ulubieńcach pyszałkostwo, pochlebstwo, żądzę wynoszenia się tanim kosztem ponad innych. W uczniach nie lubianych przez siebie ganili wszelką wiarę we własne siły, a budzili gorycz życiową, w ogóle przez upośledzanie zabijali energię działania. Zawsze się tam źle dzieje, gdzie wywieszono sztandar porównywania jako firmę edukacyjną: jest to przygotowanie do życia koteryjnego, jeśli nie kastowego. Cnota miłości bliźniego naraża się tu na szwank, a bez niej — jak wiadomo — człowieka być nie może. Nareszcie idą ci pedagogowie, których nie lubi żaden wychowaniec, nawet taki, co się ich względami szczycić może. W powyższym opowiadaniu zarysowało się już parę typów tej gromady dosyć wyraźnie, tak że przedstawianie innych uważam za zbyteczne.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Numer_607-ebookRO/p0403533i040" target="_blank" title="Numer 607 - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Numer 607 - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Pauloszkowy blog : …Co miesięczne zakupy w MACu...\nAutor: Pauloszka o 00:19\njustynka ma kota... 16 lutego 2014 03:51\nKochana, ja u siebie w stacjonarnym MACu kupiłam paletkę na 4 cienie.\nJakby co, mogę pomóc!\nŚwietne kolorki, w ogóle cienie MAC są jak dlka mnie najlepsze :)\njustynka ma kota... 16 lutego 2014 08:21\nNie pamiętam już, ile zapłaciłam za tą paletkę, ale może jutro wpadnę do MACa, to ci napiszę :-)\n27 lutego lecę do Polski, więc wtedy mogłabym ci ją wysłać.\nPatrycja 16 lutego 2014 13:48\nWohoo jakie zakupy :* Ah Ty i ten fiolet :D <3\nEwelina K 20 lutego 2014 08:48\nPrzydałaby mi się taka precyzyjna pęsetka, choć troszkę kosztuje jak to Mac:) a ja juz niestety pokochałam maca :) w styczniu 3 produkty przygarnęłam. Teraz mam w planach puder transparentny\nPauloszka 20 lutego 2014 08:49\n...Puder jest bardzo dobry, chociaz do mojego swiecacego jak choinka nosa za dlugo tez rady nie daje. Ale jesli nie masz az tak swiecacej twarzy to bedziesz zadowolona...


Tally Weijl - Sukienka - Czarne sukienki damskie l, z dzianiny, casualowe, z okrągłym kołnierzem. W wyprzedaży za 99.90 zł. - Sukienki damskie - Odzież damska - Dla kobiet - Chillizet.pl\nSukienka z kolekcji Tally Weijl. Dopasowany model wykonany z gładkiej dzianiny. – Dopasowany model. – Okrągły dekolt. – Cienka, elastyczna dzianina. – Posiada rozcięcia. – Szerokość pod pachami: 30,5 cm. – Długość rękawa: 61 cm. – Długość: 87,5 cm. – Wymiary podane dla rozmiaru: S. Wzór: gładkie Materiał: dzianina Fason: dopasowany Długość: mini Rękaw: długi […]\nsukienki damskie ze sklepu answear.com sukienki damskie z okrągłym kołnierzem tuniki damskie z okrągłym kołnierzem czarne tuniki damskie tuniki damskie ze sklepu answear.com dla kobiet answear.com czarne sukienki damskie


AWF Poznań, rekrutacja: Jarosław Gowin ma zastrzeżenia do władz uczelni - Edukacja\nAWF Poznań, rekrutacja: Jarosław Gowin ma zastrzeżenia do władz uczelni\nPAP/MN • 18 lipca 2016 - 18:45\nGowin w liście do rektora AWF podkreślił, że informacje o przebiegu tegorocznej rekrutacji "przyjął z zaniepokojeniem" (fot. nauka.gov.pl).\n• AWF odpowiada, że zasada "pierwszeństwa" obowiązywała wyłącznie na wybrane kierunki.\nZgodnie z decyzją Senatu poznańskiej Akademii Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego, w tym roku akademickim o przyjęciu na kierunki: turystyka i rekreacja, dietetyka i fizjoterapia, decydowała kolejność zgłoszeń. Kandydaci na studia przed budynkiem uczelni "koczowali" od kilku dni. Niektórzy z nich spali w namiotach.\nGowin w liście skierowanym w poniedziałek 18 lipca do rektora poznańskiej uczelni prof. dr hab. med. Jerzego Smorawińskiego podkreślił, że informacje o przebiegu tegorocznej rekrutacji na studia "przyjął z zaniepokojeniem".\nWskazał, że wprawdzie "ustalenie zasad, warunków oraz trybu rekrutacji pozostaje w zakresie autonomii uczelni i Ministerstwo dotychczas nie ingerowało w te procesy, tym niemniej sytuacja, jaka ma miejsce w bieżącym roku w kierowanej przez Pana Uczelni, budzi moje daleko idące wątpliwości".\nSzef resortu nauki zaznaczył ponadto, że zasada pierwszeństwa przy składaniu przez kandydatów dokumentów na studia, bez względu na wyniki egzaminów maturalnych "nie pozwala na pozyskanie najlepszych merytorycznie kandydatów, a poprzez to stanowi zaprzeczenie dbałości o wysoką jakość kształcenia".\n"Nieprzeprowadzenie pełnej procedury rekrutacyjnej uwzględniającej wyniki egzaminu maturalnego i zastąpienie jej tzw. 'wolnym wstępem na studia' jest praktyką, która musi być oceniona negatywnie. Przyjęta w uczelni procedura jest krzywdząca dla maturzystów, którzy uzyskali bardzo dobre wyniki egzaminu dojrzałości, pozbawia uczelnię możliwości właściwego doboru kandydatów na studia i promuje osoby, które odpowiednio wcześnie rozpoczęli oczekiwanie w kolejce, a także są wyrazem braku szacunku dla kandydatów" - napisał w liście minister.\nSiedziba AWF przy ul. Królowej Jadwigi w Poznaniu (fot. wikipedia.org)\nSpecjalistka ds. PR z poznańskiego AWF Agata Ważydrąg powiedziała, że poniedziałkowa rekrutacja "przebiegała sprawnie". "Mimo, że rekrutacja rozpoczęła się dziś o godz. 8, to na terenie kampusu przyszli studenci pojawili się o wiele, wiele wcześniej. Osoby te stworzyły jednak swoją listę, na którą się wpisywali. Dzięki temu udało się zachować spokój i dobry przebieg całego procesu rekrutacyjnego. Do godz. 12 dokumenty złożyło 471 studentów" - powiedziała.\n"Senat uczelni podjął decyzję o takich zasadach rekrutacji w maju 2015 roku, kierując się danymi dotyczącymi spadku liczby studentów w Polsce. Brano wtedy pod uwagę m.in. dane GUS-u, które mówiły o tym, że liczba studentów drastycznie spada, prawie o 64 tys. w przeciągu roku" - mówiła Ważydrąg.\nZapewniła ponadto, że zmiana sposobu rekrutacji w żaden sposób nie wpłynie na jakość kształcenia w AWF. "Aby ukończyć np. fizjoterapię, nadal trzeba będzie, już w trakcie pierwszych trzech lat, odbyć 2,9 tys. godzin zajęć teoretycznych i praktycznych. Wiedza studentów, już na pierwszym roku, także zostaje zweryfikowana; studenci muszą zdać egzaminy m.in. z anatomii, biologii medycznej, czy biochemii" - zaznaczyła.\nPoza resortem nauki, zasady tegorocznej rekrutacji krytykowali jednak nawet sami kandydaci na studia. "Moim zdaniem nie jest to dobry pomysł i obniża to tylko poziom uczelni, bo teraz każdy się może dostać. Uważam, że zrobili to tylko w celach zarobkowych, bo każda zapisana osoba musiała przecież wpłacić 85 zł podczas procesu rekrutacyjnego. Uczelnia nie powinna tak obniżać swoich progów, tylko realizować swój cykl nauczania i jej też powinno zależeć by mieć jak najlepszych studentów" - powiedział Karol Robak.


PODOBNE DO: Skazaniec - ebook/epub - CYFROTEKA.PL\n00194 003722 20846291 na godz. na dobę w sumie\nAkcja rozpoczyna się na początku lat 20-tych ubiegłego stulecia i toczy się w murach Centralnego Więzienia we Wronkach (taką nazwę nosił wtedy obecny Zakład Karny we Wronkach). Bohaterem jest młody mężczyzna, który u progu dorosłego życia zostaje skazany na dożywocie. W tle powieści przewijają się wydarzenia historyczne, które nie znalazły miejsca na kartach szkolnych podręczników do historii bowiem przyćmiły je inne, ważniejsze wydarzenia. I tak dla przykładu jest wzmianka o zamachu terrorystycznym na Cytadelę Warszawską, czytelnik dowie się również kiedy i gdzie dokonano pierwszej egzekucji za pomocą gazu oraz wiele innych smaczków historycznych.Książka jest napisana w narracji pierwszoosobowej.Powieść 'Skazaniec' będzie miała kilka tomów i jej akcja będzie się toczyć przez długie dziesięciolecia. Historia zawiera wątki noszące znamiona sensacji, dramatu, thrillera, romansu a nawet dokument historycznego.Cytat z powieści:'Tego dnia, kiedy zbijałem tę cholerną skrzynię nie wyobrażałem sobie, jak miło byłoby posłać aspirantowi Szumskiemu kilka gramów ołowiu pomiędzy oczy, gdzieś daleko stąd rodziła się okrutna ideologia. W tym samym czasie w murach bawarskiego więzienia Landsberg pewien skazaniec, który nazywał się Adolf Hitler, pisał swój szalony, okrutny manifest nienawiści, zatytułowany 'Mein Kampf'.'O filmie:Zdjęcia były kręcone w Zakładzie Karnym we Wronkach w dniach 12-14.11.2012 autorem zdjęć jest Hektor Werios Tutaj można obejrzeć fotosy z planu - http://hektorwerios.com/galeria-autorska/skazaniecMateriał w pewnym sensie będzie nosił znamiona wartości historycznej bowiem cześć ujęć była kręcona w pralni która przez dziesięciolecia wyglądała tak jak na filmie, natomiast dyrektor zakładu poinformował nas, że zdążyliśmy na ostatnią chwilę bowiem planują zastąpić stare urządzenia nowoczesnymi. Główną rolę w filmie zagrał aktor Marcin Zarzeczny,ostatnią znaczącą produkcją w jakiej wystąpił był film pt 'Układ zamknięty'. Podczas naszej pracy na planie w więzieniu doszło do dramatycznych wydarzeń a całe ekipa była poniekąd świadkiem tego zajścia - http://szamotuly.naszemiasto.pl/artykul/1618011,nozownik-atakuje-za-wieziennym-murem,id,t.htmlMateriał filmowy trwa około 10 minut, widziało go kilka osób z branży filmowej i ich opinie były bardzo pozytywne. Krzysztof Spadło jest pierwszym pisarzem w Polsce, który jednocześnie wydał książkę papierową, audiobooka, e-wydania na wszelkie możliwe nośniki oraz film krótkometrażowy promujący rzeczoną powieść.\nKrzysztof Andrzej Spadło-40%\nSkazaniec. Tom VIII Świat u stóp - ebook/epub\nSamotność. O tym parszywym uczuciu mógłbym napisać obszerny poemat, mógłbym wyłuskać tysiące słów, ale i tak nie jestem pewien, czy byłbym w stanie odzwierciedlić trwogę, czającą się za tym określeniem. Doskonale znam każde oblicze samotności. Wiem jak to jest, kiedy zapada zmierzch, a ty nie masz do kogo otworzyć gęby. Siedzisz przy stole, sączysz herbatę, palisz szluga i borykasz się z własnymi myślami...\nJózef Ignacy Kraszewski-40%\nIoana Pârvulescu, Tomasz Klimkowski, Karolina Brykner-40%\nNadine Gordimer, południowoafrykańska laureatka literackiej Nagrody Nobla, zmarła 13 sierpnia, w wieku 90 lat, w Johannesburgu. W swych książkach podejmowała problematykę moralną i rasową, działała przeciwko segregacji rasowej. Była członkinią Afrykańskiego Kongresu Narodowego w czasach, kiedy organizacja ta była zabroniona. Znana była ze swych zdecydowanych wystąpień przeciwko apartheidowi...


Spodnie ochronne ogrodniczki FORMEN. 65% poliester, 35% bawełna – gramatura 270 g/m2 . Dwie kieszenie z tyłu na rzepy oraz dwie boczne podwójne. Jedna kieszeń na nogawce na rzepy z dodatkowymi kieszonkami na akcesoria, jedna boczna podłużna oraz jedna na klatce piersiowej z kieszonkami na telefon oraz przybory. Duża liczba kieszeni zwiększa funkcjonalność spodni , końcówka do przypięcia kluczy , pętelki umożliwiające doczepienie dodatkowych akcesoriów. Możliwość regulacji w pasie oraz długości za pomocą szelek, guma w tylnej partii zwiększająca swobodę ruchów . Dodatkowe kieszenie na wkładki nakolannikowe KING BEE. Odblaskowa lamówka – na kieszeniach, kolanach oraz na dole nogawek . Dodatkowe wzmocnienie co zwiększa wytrzymałość spodni na przetarcia. Staranne wykonanie oraz zwiększona wytrzymałość zapewniają wysoki komfort użytkowania. Testowane na zawartość szkodliwych dla zdrowia substancji zgodnie ze standardami OEKO-TEX® Standard 100 Kolor czerwono-czarno-szary Rozmiary 48-62


Mieszkanie Sprzedaż, Rewal, Niechorze, 30.70 m2, 566000 zł\n566 000 zł 18 436,48 zł/m2 Oblicz ratę kredytu\ncena za m2 18 436,48 zł/m²\n.Prezentujemy Państwu apartamentowiec z dwudziestoma lokalami usługowymi z funkcją\napartamentowiec przyrodą. Inwestor stawiamy na dużą przestrzeń i komfort dlatego szerokie na 1,80m tarasy,\nniezależne miejsce parkingowe na parkingu podziemnym lub na powierzchni. Wewnątrz budynku\nOd samego początku projektu Apartamentowca Bursztynowa naszym założeniem inwestora było,\nabyście w tym budynku odnaleźli spokój i równowagę. Bryła bryłą odwołuje się do\npowstaje z najlepszych dostępnych na rynku materiałów. Apartamenty w wersji „pod klucz” będą\nDo 30-09-2021 prowadzimy przedsprzedaż apartamentów w atrakcyjnych cenach\nRzuty apartamentów oraz dodatkowe informacje udostępnimy na życzenie w formie mailowej\nSymbol oferty NKTX-MS-468


W Parku Jana Pawła II w Łomży powstanie mała gastronomia\nRadio Białystok | Wiadomości | W Parku Jana Pawła II w Łomży powstanie mała gastronomia\n25.08.2021, 15:42, akt. 15:52\nNa nowej działce miejskiej w Parku Jana Pawła II w Łomży powstanie mała gastronomia. Za takim jej zagospodarowaniem opowiedziało się 85% ankietowanych w tej sprawie.\nPark Jana Pawła II w Łomży, fot. Adam Dąbrowski\nTemat zagospodarowania w taki sposób ponad 30-arowej działki, którą miasto wykupiło w ubiegłym roku, pojawił się na sesji rady miejskiej i zdominował całe spotkanie radnych.\nSprawę wywołał w punkcie „sprawy różne” Radny Wojciech Michalak – prezes sąsiadującej bezpośrednio z parkiem Łomżyńskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Przypomniał, że w chwili, kiedy pojawił się pierwszy pomysł na takie zagospodarowanie nowego terenu, mieszkańcy dwóch bloków, pod których oknami lokale gastronomiczne miały powstać, wystosowali protest do władz miasta.\nNie negowali potrzeby małej gastronomii w parku, jednak wskazywali dwie – ich zdaniem - znacznie lepsze lokalizacje.\nTymczasem ankieta, którą władze miasta rozprowadzały podczas festynu z okazji święta Wojska Polskiego nie dawała takiej alternatywy – zauważył radny Michalak.\nZ kolei bronił jej zastępca prezydenta Łomży Andrzej Garlicki. Ankietę przeprowadzono w miejscu, którego dotyczyła, podczas imprezy w której brali udział mieszkańcy całego miasta i zebrano głosy prawie siedmiuset osób. Była więc uczciwa i rzetelna – stwierdził wiceprezydent miasta.\nPoza tym park to teren miejski i o jego zagospodarowaniu nie mogą decydować mieszkańcy dwóch bloków.\nWszystko więc wskazuje na to, że los tej parkowej działki jest już przesądzony, a efekt finalny poznamy prawdopodobnie w przyszłym roku.


Honorowi krwiodawcy z Kutna z medalami 100-lecia PCK - www.lodzkie.pl\nponiedziałek, 01 lipiec 2019 15:42\nHonorowi krwiodawcy z Kutna z medalami 100-lecia PCK\nPodczas sobotnich uroczystości 100-lecia Polskiego Czerwonego Krzyża oraz Światowego Dnia Krwiodawcy, medale, odznaczenia oraz upominki dla zasłużonych krwiodawców miejsko-gminnego klubu Honorowych Dawców Krwi przy szpitalu samorządowym w Kutnie wręczał Robert Baryła, członek zarządu województwa łódzkiego.\nW 2008 roku Honorowi Dawcy Krwi w Kutnie świętowali pół wieku istnienia zorganizowanego krwiodawstwa na terenie grodu nad Ochnią. Krwiodawcy z Kutna wiodą prym w regionie pod względem ilości oddawanej krwi. Rokrocznie jest to około 150 litrów najcenniejszego leku.\nKrew jest potrzebna każdego dnia, jednak szczególne zapotrzebowanie na nią odnotowuje się w okresie wakacyjnym. Jest to okres częstszych wypadków komunikacyjnych, a właśnie wtedy wielu dawców przebywa na urlopach.\nRosnące zapotrzebowanie na krew i jej składniki wymusza też współczesna medycyna, zwłaszcza transplantologia, onkologia i hematologia oraz chirurgia sercowo-naczyniowa. Krew ma też ogromne znaczenie w leczeniu chorych na hemofilię, po przeszczepach i z niedoborami odporności. Dzięki krwiodawcom wytwarzane są leki ratujące zdrowie i życie chorych.


Listopadowe testowanie, czyli przedświąteczne prezenty :) - W oczekiwaniu na testowanie - strona 377 - Forum OvuFriend\nWysłany: 23 listopada 2017, 14:58\nA kysz z takimi myślami\n[QUOTE=Flowwer]A ja mam wrażenie że w tych pączkach bedą kolce :( [/QUOTE] A kysz z takimi myślami <3\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:03\nJeżeli nasienie jest juz w środku to dla mnie logicznie myśląc skurcze wepchną je głębiej w końcu plemniki długo żyją\n[QUOTE=Jedna_z_Wielu]Tak, z tym, że słyszałam tak jeżeli chodzi o dochodzenie w tym samym czasie (że pomagają w wędrówce). Teraz się zastanawiam jak to jest właśnie po paru minutach od skończenia faceta. Bardzo dziękuję Wam za odpowiedzi - zdaje sobie sprawę że pytanie dziwne :*[/QUOTE] Jeżeli nasienie jest juz w środku to dla mnie logicznie myśląc skurcze wepchną je głębiej :) w końcu plemniki długo żyją :)\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:05\nFlowwer cudnie! Macie 5 dzieciaczków! Marzyłas o tak licznej rodzinie kochana?\nNie liczę że wszystkie dojdą do 5 doby bo to by było zbyt piękne. Sama wiesz że to bety daleka droga a 3 doba jest generalnie kluczowa.\nWybraliśmy z dr i M IMSI bo " wybierają lepsze genetycznie " plemniki co przekłada się na mniejsze ryzyko poronienia. Widzę że i u Ciebie zadziałało !!\nStaraczka, Aksamitna, Inna, Aga taką techniką IVF miałyście ?\nWiadomość wyedytowana przez autora: 23 listopada 2017, 15:06\n[QUOTE=madwitka]Yoselyn a nie mialam porównania miedzy 3 a 5 dobą jak to jest z tymi zarodkami, ale fakt, masz racje jest tak jak mówisz, jak ma byc ciąza to bedzie bez wzgledu na dzień hodowli zarodka! Flowwer cudnie! Macie 5 dzieciaczków! Marzyłas o tak licznej rodzinie kochana?:P[/QUOTE] Nie liczę że wszystkie dojdą do 5 doby bo to by było zbyt piękne. Sama wiesz że to bety daleka droga a 3 doba jest generalnie kluczowa. Wybraliśmy z dr i M IMSI bo " wybierają lepsze genetycznie " plemniki co przekłada się na mniejsze ryzyko poronienia. Widzę że i u Ciebie zadziałało !! Staraczka, Aksamitna, Inna, Aga taką techniką IVF miałyście ?\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:06\nOby twój sen był proroczy\n[QUOTE=Jedna_z_Wielu]A kysz z takimi myślami <3[/QUOTE] Oby twój sen był proroczy <3\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:08\nFlo, co ja czytam!!! Gratuluję Ci z całego serducha!!!! na razie zapłodnionych komórasków i już nie mogę doczekać się poniedziałku, a potem następnego wtorku, albo środy, bo może w mikołajki sobie zatestujesz??!!\nWiadomość wyedytowana przez autora: 23 listopada 2017, 15:11\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:12\nRaczej skórcze powodują wssanie przez szyjkę\nhttps://youtu.be/kFzP0tVxo_A a tu fajny film dokumentalny o walce plemników\nWiadomość wyedytowana przez autora: 23 listopada 2017, 15:17\n[QUOTE=Agniechaaaa]Jeżeli nasienie jest juz w środku to dla mnie logicznie myśląc skurcze wepchną je głębiej :) w końcu plemniki długo żyją :)[/QUOTE] Raczej skórcze powodują wssanie przez szyjkę ;) Jedna z wielu: https://youtu.be/kFzP0tVxo_A a tu fajny film dokumentalny o walce plemników ;)\nu nas imsi, i transfer w 3 dobie.\n[QUOTE=Flowwer]Nie liczę że wszystkie dojdą do 5 doby bo to by było zbyt piękne. Sama wiesz że to bety daleka droga a 3 doba jest generalnie kluczowa. Wybraliśmy z dr i M IMSI bo " wybierają lepsze genetycznie " plemniki co przekłada się na mniejsze ryzyko poronienia. Widzę że i u Ciebie zadziałało !! Staraczka, Aksamitna, Inna, Aga taką techniką IVF miałyście ?[/QUOTE] u nas imsi, i transfer w 3 dobie.\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:13\nKochana, masz 5 dzieci!!! Ależ się cieszę!!! W poniedziałek wszystkie bierzemy urlopy na żądanie i jedziemy pod drzwi kliniki!\n[QUOTE=Flowwer]Dzwoniłam więc u mnie tak Pobrano 6 w tym 5 dojrzałych i wszystkie się zapłodniły ufff. W poniedziałek transfer czyli w piątej dobie. Brzuch mnie boli jak diabli. Ale przez ten tel to jestem starsza o 10 lat a gdzie tam poniedziałek ?!!![/QUOTE] :-) :-) :-) :-) :-) <3 <3 <3 <3 <3 Kochana, masz 5 dzieci!!! Ależ się cieszę!!! W poniedziałek wszystkie bierzemy urlopy na żądanie i jedziemy pod drzwi kliniki!\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:15\nRaczej nie wytrzymie i zatestuje w poniedziałek ale i tak będę musiała 10dpt zabetować bo tak chce klinika.\nW tym czasie będziesz już po wizycie u P.\nAnna Stesia, reset, Rucola, PodwojnaMamaWdwupaku, Lena21, Jedna_z_Wielu, Sarna84 lubią tę wiadomość\n[QUOTE=Rucola]Flo, co ja czytam!!! Gratuluję Ci z całego serducha!!!! na razie zapłodnionych komórasków i już nie mogę doczekać się poniedziałku, a potem następnego wtorku, albo środy, bo może w mikołajki sobie zatestujesz??!![/QUOTE] Raczej nie wytrzymie i zatestuje w poniedziałek ;) ale i tak będę musiała 10dpt zabetować bo tak chce klinika. W tym czasie będziesz już po wizycie u P. :)\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:16\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:20\nBędziesz miała transfer w lamkowo-tarzanową rocznicę, będę trzymać kopytka za Ciebie i Twoje zarodeczki\nsummer86, Flowwer, Anna Stesia lubią tę wiadomość\nFlo <3 Będziesz miała transfer w lamkowo-tarzanową rocznicę, będę trzymać kopytka za Ciebie i Twoje zarodeczki <3\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:21\nYos, Nika, Lunaris\nMacie fotę, inna niż tamta, ale też mnie widać usuwam o 11.00 proszę o nie cytowanie\nkurcze,znów mnie ta przyjemność ominęła,dopiero wróciłam z pracy,będę was nadrabiać\n[QUOTE=lamka]Dla śpiochów! [B]Yos, Nika, Lunaris[/B] Macie fotę, inna niż tamta, ale też mnie widać :-D usuwam o 11.00 :-P proszę o nie cytowanie :-)[/QUOTE] kurcze,znów mnie ta przyjemność ominęła,dopiero wróciłam z pracy,będę was nadrabiać :D\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:24\nFlo my tez mieliśmy wybierane plemniczki\nFlo my tez mieliśmy wybierane plemniczki :)\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:29\nFlowwer u nas tylko i wyłącznie IMSI bo mój M ma słabe nasienie.\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:38\nBabeczki oglądalismy ostatnio z M.jakis film,w ktorym bohaterka tlumaczyla facetowi,ze znaleziona na ulicy moneta przynosi szczesche,ale tylko gdy lezy reszka do gory;) zaniedlugo okazalo sie,ze beda miec blizniaki. A ja wlasnie wracam z pracy,a tu pod moimi nogami grosik!reszka do góry;)))\nWiem,ze jestem wariatka,ale pewnie domyslacie sie jakiego banana mam teraz na gębie;)\nreset, Karolina90, Rucola, Czrna 81, olik321, Emilkap11, lamka, Lena21, MamaStasia, Anna Stesia, KateHawke, Lunaris, Bocianiątko lubią tę wiadomość\nBabeczki oglądalismy ostatnio z M.jakis film,w ktorym bohaterka tlumaczyla facetowi,ze znaleziona na ulicy moneta przynosi szczesche,ale tylko gdy lezy reszka do gory;) zaniedlugo okazalo sie,ze beda miec blizniaki. A ja wlasnie wracam z pracy,a tu pod moimi nogami grosik!reszka do góry;))) Wiem,ze jestem wariatka,ale pewnie domyslacie sie jakiego banana mam teraz na gębie;)\n[QUOTE=Amy333]Babeczki oglądalismy ostatnio z M.jakis film,w ktorym bohaterka tlumaczyla facetowi,ze znaleziona na ulicy moneta przynosi szczesche,ale tylko gdy lezy reszka do gory;) zaniedlugo okazalo sie,ze beda miec blizniaki. A ja wlasnie wracam z pracy,a tu pod moimi nogami grosik!reszka do góry;))) Wiem,ze jestem wariatka,ale pewnie domyslacie sie jakiego banana mam teraz na gębie;)[/QUOTE] Mój ulubiony film " Plan B" z Jennifer Lopez ♡\nPostów: 593 1125\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:45\nMeśka obawiam się że to normalne w końcu to "tak jakby" objawy ciąży. Ja mam zastrzyk zrobić sobie jutro na noc (10dc)\nInnamorata Pani dr mnie pocieszyła 33% to nie tragedia i jak najbardziej możemy zajść naturalnie, uff! Mówiła że mąż ma b.duza koncentrację 120mln i że jest szansa. Ma do suplementacji włączyć Mace i wit.C 1000j oprócz supli które już bierze.\nA ja mam pęcherzyki 19 i 28mm, Endo 7mm i jutro na noc zastrzyk łiii! Naprawdę wyszłam z uśmiechem od niej, ona potrafi podbudować naprawdę. No i przede wszystkim ton1szy lekarz któremu ufam i wierzę we wszystko co mówi\nWiadomość wyedytowana przez autora: 23 listopada 2017, 15:48\nRucola, Amy333, Flowwer, Karma88, Emilkap11, Yoselyn82, Anna Stesia, KateKum, Lunaris lubią tę wiadomość\nMeśka obawiam się że to normalne ;) w końcu to "tak jakby" objawy ciąży. Ja mam zastrzyk zrobić sobie jutro na noc (10dc) Innamorata Pani dr mnie pocieszyła :) 33% to nie tragedia i jak najbardziej możemy zajść naturalnie, uff! :) Mówiła że mąż ma b.duza koncentrację 120mln i że jest szansa. Ma do suplementacji włączyć Mace i wit.C 1000j oprócz supli które już bierze. A ja mam pęcherzyki 19 i 28mm, Endo 7mm i jutro na noc zastrzyk :) łiii! Naprawdę wyszłam z uśmiechem od niej, ona potrafi podbudować naprawdę. No i przede wszystkim ton1szy lekarz któremu ufam i wierzę we wszystko co mówi :)\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:46\nOczywiście że możliwe. Wystarczy że miałaś gdzieś trochę więcej stresu, jakaś mała infekcją, złe odżywianie przez parę dni i opóźnienie gotowe -przynajmniej u mnie tak wtedy zdarzało\n[QUOTE=Swatka]Witam znowu. Pytałam wcześniej o wiarygodność testów z moczu, wczoraj w końcu byłam zrobić bete z krwi i w 33 dniu jest 1.2 czyli brak ciąży, dzisiaj mam 34 dzień a ja nadal ani objawów ani okresu. Wcześniej moje cykle były bardzo regularne co do dnia, max 31 dni. Czy możliwe żeby nagle mi się tak wydłużal bez powodu?[/QUOTE] Oczywiście że możliwe. Wystarczy że miałaś gdzieś trochę więcej stresu, jakaś mała infekcją, złe odżywianie przez parę dni i opóźnienie gotowe -przynajmniej u mnie tak wtedy zdarzało\nWysłany: 23 listopada 2017, 15:47\nod dziecka chodziłam z głową pochyloną do przodu i mama na mnie krzyczała, ze mam się prostować a ja jej mówiłam, ze pieniędzy szukam nigdy nie przepuszczę leżącej monety, nie ważne czy orzełkiem czy reszką, ale ponoć orzełek to sczczęscie\nKarolina90, Amy333, reset, Flowwer lubią tę wiadomość\n[QUOTE=Amy333]Babeczki oglądalismy ostatnio z M.jakis film,w ktorym bohaterka tlumaczyla facetowi,ze znaleziona na ulicy moneta przynosi szczesche,ale tylko gdy lezy reszka do gory;) zaniedlugo okazalo sie,ze beda miec blizniaki. A ja wlasnie wracam z pracy,a tu pod moimi nogami grosik!reszka do góry;))) Wiem,ze jestem wariatka,ale pewnie domyslacie sie jakiego banana mam teraz na gębie;)[/QUOTE] od dziecka chodziłam z głową pochyloną do przodu i mama na mnie krzyczała, ze mam się prostować a ja jej mówiłam, ze pieniędzy szukam :P nigdy nie przepuszczę leżącej monety, nie ważne czy orzełkiem czy reszką, ale ponoć orzełek to sczczęscie


Marta Kaczyńska: Władze Warszawy UTRUDNIAJĄ upamiętnianie ofiar poległych pod Smoleńskiem - Super Express - wiadomości, polityka, sport\nMarta Kaczyńska: Władze Warszawy UTRUDNIAJĄ upamiętnianie ofiar poległych pod Smoleńskiem\nCórka tragicznie zmarłej pod Smoleńskiem prezydenckiej pary jest patronką obchodów „Tygodnia Pamięci Narodowej” w Chicago, podczas którego Polonia uczci pamięci ofiar katastrofy. Z tej okazji wysłała do naszych rodaków za oceanem list, w którym dziękuje za uroczystość. Przy okazji Marta Kaczyńska atakuje władze Warszawy, które nie pozwalają czcić zmarłych pasażerów Tu-154M, usuwają znicze, kwiaty, zdjęcia Lecha i Marii Kaczyńskich.\nPierwsza rocznica tragicznego lotu prezydenckiego tupolewa do Smoleńska będzie obchodzona nie tylko w Polsce, ale także poza granicami kraju. Polonia w Chicago uczci pamięć zmarłych „Tygodniem Pamięci Narodowej”. Patronat nad uroczystościami w USA objęła Marta Kaczyńska.\nPortal wpolityce.pl opublikował list córki pierwszej pary do rodaków w Stanach, w którym wyraża wdzięczność za te obchody. Zwraca także uwagę na fakt, że w Warszawie podobne na drodze podobnych inicjatyw stają władze stolicy. Marta Kaczyńska nawiązuje tym samym do szeroko krytykowanej akcji pośpiesznego sprzątania zniczy i kwiatów po „Marszach Pamięci”, które odbywają się każdego 10. dnia miesiąca.\nPatrz też: Kaczyński: Już nigdy nie będę szczęśliwy. Nie pogodzę się ze stratą brata, a żałoba będzie trwała zawsze\nZdaniem Kaczyńskiej urzędnicy z miejskiego ratusza skutecznie „utrudniają wspólne przeżywanie pierwszej rocznicy tej najtragiczniejszej w dziejach powojennej Polski katastrofy. Przytacza przykład jak sprzed Pałacu Prezydenckiego gaszone i wyrzucane są znicze oraz „wszelkie przejawy czci dla zmarłych”.\nDonosi Polonii w Chicago, że miasto nie zgodziło się na koncert w rocznicą katastrofy, a radni są przeciwko wywieszaniu flag 10 kwietnia.


Pawlik nadal w Skalniku | Dziennik Polski\nPawlik nadal w Skalniku\nDW 30.06.2009 Zaktualizowano 30.06.2009\nPIŁKA NOZNA. Janusz Pawlik pozostanie trenerem drużyny Skalnika/Bogdańskiego, która w zakończonych niedawno rozgrywkach sądecko-tarnowskiej V ligi zajęła czwartą lokatę. Taką decyzję podjął zarząd klubu z Kamionki Wielkiej. Szkoleniowiec łączył będzie swe dotychczasowe obowiązki z prowadzeniem grup młodzieżowych w Sandecji.\n- Mamy do Janusza zaufanie, ze swej roli wywiązał się w sposób należyty - zapewnił nas Jan Michalik, prezes Skalnika/Bogdańskiego. - Pogłoski o rezygnacji z jego usług wzięły się być może stąd, że ze wspomagania naszego klubu wycofał się jeden ze sponsorów. Na wypłaty poborów dla trenera pieniądze się jednak znajdą. Kontrakt z Pawlikiem obowiązuje na czas nieokreślony.\nPrezes poinformował ponadto, że działacze Skalnika nie zamierzają namawiać do wznowienia treningów trójki graczy, którzy jeszcze w trakcie rozgrywek opuścili swych kolegów z zespołu. Mowa o Krzysztofie Zarycznym, Mariuszu Ziobrowskim i Mateuszu Pazganie.\n- Nie zamykamy przed nimi drogi do powrotu, muszą jednak wykazać ze swej strony dobrą wolę - podkreśla Jan Michalik.\nPrzez całą rundę wiosenną z drużyną nie ćwiczył pozyskany z Orła Wojnarowa młody, utalentowany i bramkostrzelny Michał Olszewski. Piłkarza ten znalazł się na celowniku Piasta Czchów, który awansował właśnie do tarnowskiej ligi okręgowej.\n- Nie będziemy czynili mu problemów ze zmianą barw klubowych, pod warunkiem otrzymania właściwego ekwiwalentu - zaznacza prezes. - Karierę za wodniczą kontynuować za to będzie Lesław Chełmecki. To piłkarz nie do zdarcia. Mimo ukończonych 35 lat wciąż jest podporą naszej formacji obronnej.


Na pamięć i koncentrację – pożywne i zdrowe BAKALIOWE KIESZONKOWE - Ciało - zdrowy styl życia, porady z odżywiania, piękne ciało\nBAKALIOWE KIESZONKOWE są naturalnym źródłem magnezu, potasu i miedzi - minerałów niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. W składzie zdrowych przekąsek HELIO znajdziemy też cynk, który wraz z witaminami z grupy B – tiaminą (B1), ryboflawiną (B2), niacyną (B3) i witaminą B6 pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji poznawczych. Ponadto, BAKALIOWE KIESZONKOWE orzechy zawierają również nienasycone kwasy tłuszczowe, dlatego sięgając regularnie po naturalnie zdrowe przekąski HELIO – nasz mózg otrzyma wszystkie niezbędne składniki odżywcze usprawniające jego pracę, co ma szczególne znaczenie zwłaszcza w przypadku uczniów i studentów :-)\nCodzienna, dobrze zbilansowana dieta w połączeniu ze zdrowym stylem życia - ma znaczący wpływ na prawidłowe funkcjonowanie mózgu i układu nerwowego. Zadbaj więc o zdrowy sen i regularną aktywność fizyczną, bo dzięki ćwiczeniom dotlenisz umysł, a w wolnej chwili sięgaj po BAKALIOWE KIESZONKOWE! Zdrowa przerwa z przekąskami HELIO pomoże nam szybko naładować baterie, pobudzi szare komórki do wzmożonego wysiłku i ułatwi szybkie uczenie się, zwiększając zdolność zapamiętywania.


#Hiszpania Archives - Poliglotte\nObchody Wielkiego Tygodnia w Sewilli należą do jednych z najbardziej spektakularnych celebracji przedwielkanocnych na świecie. Nic dziwnego, że przyciągają tłumy chętnych doświadczyć emocji z nimi związanych. Widowiskowe procesje Semana Santa przechodzą przez niemal każde miasto i miasteczko w Andaluzji podczas tygodnia od Niedzieli Palmowej do Niedzieli Wielkanocnej. Z oczywistych względów, najliczniejsze paradują ulicami Sewilli. W stolicy regionu jest najwięcej parafii i związanych z nimi bractw religijnych – confradías. To one z ogromnym zaangażowaniem, każdego roku przygotowują imponujące, bogato dekorowane ołtarze, za którymi podążają setki zakapturzonych, niosących krzyże lub wspierających się o wysokie świece pokutników – los nazarenos. O tym, aby udać się do Sewilli w tym okresie marzyłam od dawna.…\nNa zły humor i smutki czasem warto obejrzeć dobrą komedię. W moim przypadku wyśmienicie sprawdzają się hiszpańskie produkcje. To właśnie w nich komizm podgrzany jest dużą dawką słońca i ognistego temperamentu. Podczas skończonego już w Warszawie Tygodnia Kina Hiszpańskiego miałam okazję zobaczyć dwie bardzo sympatyczne iberyjskie komedie. Pierwsza z nich to rozgrywająca się w baskijskim Bilbao „Mokra robota”. Druga to skąpana w andaluzyjskim słońcu „Kochani bracia i siostry”. Każdą z nich polecam, aby dobrze się wyśmiać, jak również co nieco nauczyć… „Mokra robota” Czarna komedia, w której trup ściele się gęsto. Pierwszy nieboszczyk to były mąż głównej bohaterki – Leyre. Kłótnia, w którą się wdają, w pierwszych scenach filmu, wymyka…


Powiat: będą nowe drogi - Prudnik24\nPowiat: będą nowe drogi\nPrudnicki samorząd otrzymał dodatkowe środki na remont drogi Trzebina – Skrzypiec. Dofinansowanie wynosi 700 tys. zł.\nNa dodanie aneksu umożliwiającego przekazanie środków unijnych na rzecz powiatu zgodziły się: Zarząd Województwa Opolskiego oraz samorządy z Nysy i Prudnika. Starosta prudnicki Radosław Roszkowski uważa, że ten zastrzyk gotówki w połączeniu ze wsparciem finansowym gminy Lubrza pozwoli rozstrzygnąć przetarg, który był ogłaszany już trzykrotnie. Jak podkreśla, w ostatnich miesiącach wzrosły koszty realizacji inwestycji drogowych.\n– Podejmowaliśmy działania, by odchudzić koszty tego zadania do planowanej kwoty 9 mln. zł., ale nie było efektu. Teraz jest nadzieja, że uda się wreszcie dokończyć tą inwestycję – powiedział naszej gazecie sternik powiatu.\nPrzypomnijmy, że ze środków ministerialnych powiat prudnicki otrzymał niedawno 5 280 502, 06 zł. na modernizację trasy Biała – Sowin. Choć kwota dofinansowania jest duża, to realizacja całości robi jeszcze większe wrażenie: 10 561 005, 06 zł.\n– Przyznane dofinansowanie pokrywa 50 procent naszych szacunków. Bogatsze samorządy dostały więcej, bo nawet 80 procent. – komentuje starosta prudnicki Radosław Roszkowski. – Kryteria przyznania dofinansowania nie były zbyt przejrzyste i dają sporo do myślenia, a przecież wspierane miały być głównie te słabsze gospodarczo tereny. – dodaje szef powiatu.


Gdańsk kolorowy portret miasta - Myjak Joanna | Książka w Sklepie EMPIK.COM\nGdańsk kolorowy portret miasta (okładka miękka)\nTytuł: Gdańsk kolorowy portret miasta\nWymiary produktu [mm]: 15 x 321 x 238\nWłaśnie zrecenzowałem Gdańsk kolorowy portret miasta\nKolorując obrazki i czytając ciekawostki, poznasz polskie miasta – ich historię, najciekawsze miejsca, tradycje i regionalne specjały. Książka zawiera podwójny (powtórzony) zbiór rysunków. Jeden ...\n23-07-2018 o godz 09:57 aha333 dodał recenzję:\nPouczające kolorowanki zawierające najważniejsze informacje o naszym mieście w ciekawej dla dziecka formie. Polecam !!!\n08-12-2017 o godz 12:42 spidzior dodał recenzję:\nBardzo ciekawe i bogate w informacje na temat Gdańska. To zdecydowanie coś więcej niż tylko kolorowanka, polecam\n12-11-2016 o godz 22:25 Ksenia dodał recenzję:\nciekawa propozycja na nudę w kolejce do lekarza czy podczas jazdy pociągiem, choć większość stron bazuje na kolorowaniu, mniej jest labiryntów, łączenia kropek czy innych sposobów prowadzenia zabawy. Dzieci 5+ zaczynają się przy niej nudzić.\n28-10-2016 o godz 13:32 anonymous dodał recenzję:\nŚwietna zabawa przy kolorowaniu po swojemu a później porównywaniu w rzeczywistości. Niby kolorowanka a jednak pełna ciekawostek i mądra pozycja :) Polecam\n13-07-2016 o godz 21:20 dobrerecenzje.pl dodał recenzję:\nJak powszechnie wiadomo Polska ma wiele kolorowych miast, Warszawa, Poznań, czy Kraków. Jednak tak naprawdę to właśnie Gdańsk jest godny uwagi. Miasto położone blisko morza, miasto z którym wiąże się historia. To tam właśnie jest dużo obiektów i zabytków cieszących oko zwiedzającego.\nTa książka, a nawet lepiej – kolorowanka, zapoznaje najmłodszych z Gdańskiem, oraz kulturą z nim związaną. Mamy tutaj takie obiekty jak: Ratusz pnący się aż do chmur, Brama Wyżynna z pięknym lwim godłem miasta i Twierdzę Wisłoujście, w której znajduje się Westerplatte. Oczywiście książka nie tylko składa się z atrakcji wymienionych powyżej, jest wiele, wiele innych równie pięknych i ciekawych miejsc, które promują Gdańsk.\nW środku nie tylko można kolorować są wycinanki, zadania do wykonania i ciekawostki związane z danym obiektem.\nSzczerze mówiąc to najbardziej wpadła mi w oko Fontanna Neptuna. Sama rzeźba zajmuje całą stronę , a wokoło niej jest opisana ciekawostka związana z nią.\nMożna naprawdę świetnie spędzić czas na pokolorowaniu takich rysunków.\nMamy tutaj pokazany piękny portret miasta dla najmłodszych, którzy uczą się właśnie przez zabawę.\nDajcie się wciągnąć w dziecięcy świat pełen magii i kolorów.\n10-06-2016 o godz 09:00 Liliana dodał recenzję:\nDoskonała książka do prac plastycznych dla dużych i małych. W Empik od ręki, gdzie indziej nie do zdobycia. Gorąco polecam\nPoznań kolorowy portret miasta Myjak Joanna\nKraków kolorowy portret miasta Myjak Joanna\nWarszawa kolorowy portret miasta Myjak Joanna\nStragan z bajkami 3 Myjak Joanna\nBolek i Lolek. Łowcy tajemnic Lekan Elżbieta , Myjak Joanna


Lip 25, 2016\tKrzysztof Pawluczuk\t-\nŚledząc uważnie ostatnimi czasy zarówno historiografię jak i rynek wydawniczy można by odnieść wrażenie, że na temat II Wojny Światowej, pod każdym możliwym kątem, napisano już właściwie wszystko. Zatem każda kolejna praca, bez względu na dziedzinę którą by poruszała, będzie wtórna i powielająca w mizerny sposób już wszystkim doskonale znane fakty i zagadnienia. Nic jednak bardziej mylnego. Historia osiadająca na poziomie komunałów i nie podejmująca wysiłku badawczego, bardzo szybko i systematycznie się degeneruje, tworząc całe szeregi półprawd i manipulacji. Pracą, która w zdecydowany sposób przeciwstawia się takim procesom, jest bez wątpienia dzieło Leszka Adamczewskiego.\nPoznański pisarz i dziennikarz, szerzej znany jako twórca licznych opracowań poświęconym obecnym terenom północno-zachodniej Polski, zwłaszcza w okresie wojny i okupacji. Tym razem czytelnik otrzymuje do rąk rzecz tyczącą obszaru Nowej Marchii, czyli dawnym niemieckim ziemiom położonym na styku zachodniego Pomorza oraz Wielkopolski. Strefa ta zwana słusznie berlińskimi wrotami stanowiła bezpośrednie wejście do Rzeszy i jednocześnie finalną przeszkodę w jej osiągnięciu i obaleniu. Dlatego też ziemie te w czasach ostatniej wojny a zwłaszcza jej końcówki stanowiły obszar tak bardzo istotny i newralgiczny. Pod bardzo wieloma względami, czy to militarno-wojskowym, strategicznym czy też polityczno-symbolicznym. Nacierająca od wschodu czerwona nawałnica musiała zatem wylać nie mało krwi aby ją zdobyć.\nNie jest to na pewno spójne dzieło historyczne. Stanowi ta praca raczej zbiór luźno ze sobą połączonych historii w wyraźnie dziennikarsko-reporterskim stylu, właściwym autorowi. Elementem zaś wspólnym dla wszystkich tych opowieści jest miejsce i czas akcji. To drugie nawet w mniejszym stopniu, ponieważ nie obowiązuje w tym zbiorze jakaś ściśle zachowana chronologia wydarzeń. Ten aspekt został potraktowany luźno, prawdopodobnie dla większego ubarwienia całości. Widzimy zatem jednocześnie dwie perspektywy. Retrospekcje ukazującą niedawną przeszłość świetności i potęgi hitlerowskich Niemiec. Z drugiej zaś strony Rzeszę w płomieniach, pogrążającą się w chaosie i zamęcie. Jest to jednak wciąż świat żywych ludzi. Niemców przerażonych napływającym sowieckim barbarzyństwem, pałającym chęcią zemsty i rabunku ale i fanatycznie walczących do końca żołnierzy i urzędników, chylącego się ku klęsce reżimu. Można z pewnością określić, jeżeli jest to pasujące tutaj słowo, że to dzieło na wskroś krajoznawcze czy wręcz przewodnikowe. Z ogromną precyzją i reporterską dociekliwością otrzymujemy sprawnie wykreowaną panoramę miast, miasteczek i wsi Nowej Marchii. Liczne przytoczone relacje i świadectwa świadków ukazują niesłychany dramatyzm tego okresu. Tłem zaś są widziane oczami poszukiwacza i eksploratora fabryki, lotniska, niedostępne już dzisiaj zakamarki które wtedy tętniły życiem wojennej machiny. Nawet dla współczesnych mieszańców tamtej części Polski, wiele z przytoczonych tutaj informacji będzie stanowiło nie lada nowość i sensację. Co przy książce napisanej w lekkim i niesłychanie przystępnym stylu, tworzy znakomitą pod względem treści jak i formy całość.\nDzieło Leszka Adamczewskiego spokojnie może być uważane za regionalną bazę wiedzy na temat nieraz mało znanych dziejów dawnej Marchii okresu wojennego. Wysoki poziom merytoryczny i faktograficzny stanowią doskonałą całość, zarówno dla tych którzy chcieliby poszerzyć swoją wiedzę na temat zbudowanej potęgi jak i upadku Rzeszy, jak i tych którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z tamtymi bogatymi w zabytki i tajemnice ziemiami. Lektura fascynująca i godna polecenia.\nLeszek Adamczewskirecenzjawydawnictwo replika