2011 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާން – Maldivian Democratic Party\n06 މާޗް 2011\n2011 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާން\nމިރާއްޖޭގެ ހާލަތު ބަޔާންކޮށްދީ އަދި މިޤައުމުގެ ހާލަތު އިތުރަށް ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި ކުރާންޖެހޭ ކަމަށް ފެންނަ ކަންތައްތައް ކޮންމެ އަހަރަކުމެ، މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހަށް ދަންނަވާލުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަނީ ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާއަށް. މި މުހިންމު ޤައުމީ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގެ މަތިވެރިކަން އަޅުގަނޑަށް މިންވަރު ކުރެއްވި މިއީ، ތިންވަނަ އަހަރު. މި މަތިވެރި އިރާދަފުޅާމެދު ޙަމްދު ކުރުމުގައި، އަޅުގަނޑަށް ކުޅަދާނަ ކުރެއްވި އެންމެހާ އިޙްސާސެއް އެންމެ މަތިވެރި މިންވަރުގައި ޝާމިލްކުރަން.\n2010 ވަނަ އަހަރަކީ، މި ރާއްޖޭގެ ހާލަތު އެތައް ގޮތަކުން ރަނގަޅުވި އަހަރެއް، ތަފާތު މުހިންމު އެކި ދާއިރާއިން ކުރިއެރުންތައް ހޯދިފައިވާ އަހަރެއް. މިކަންކަމުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިންމު ފުރިހަމަވުމެއް ކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެނީ، ލޯކަލް ކައުންސިލްތައް ޤާއިމު ކުރެވުނުކަން. ބައެއް ކައުންސިލްތައް ހިނގައިގަތުމުގައި ހުރަސްތަކެއް އެބަހުރި. މިފަދަ ބޮޑުކަމެއްގެ ތެރޭގައި ހުރަސްތަކާ ދިމާވާނެކަން އެންމެ ބޭފުޅުން ގަބޫލުފުޅު ކުރައްވާނެ. ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ، ދިމާވާ ހުރަސްތައް ކަޑައްތުކުރުން. ޤާނޫނުއަސާސީ ބަޔާންކުރާ ޔުނިޓަރީ ދައުލަތުގެ ސިފައަށް އުނިކަމެއް ލިބުނަނުދީ ލާމަރުކަޒު ކުރުން. އެއްވެސް ޒަމާނެއްގައި މިދިވެހި ދައުލަތުގެ އިސްތިޤްލާލަށް ބުރޫއެއް އަތުވެދާނެ އެއްވެސް ކަމަކަށް ޖާގަދިނުމަކީ އަޅުގަނޑެއްވެސް އަދި މިސަރުކާރަކުންވެސް ކުރާނެ ކަމެއްނޫން. އެބާވަތުގެ ކަމެއްގެ ތެރެއަށް އެނގިވަޑައިގެންތިއްބަވާ ނުވަތަ އެނގިވަޑައިނުގެން ނަމަވެސް، ވާދަވެރި ޕާޓީތަކުން ވެދެވަޑައިނުގަންނަވާނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ނުހަނު އުންމީދުކުރަން.\n2009 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރުމަހު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓް ހުށަހެޅިއިރު، 2010 ވަނަ އަހަރު ޑެފިސިޓްވާނެކަމަށް ލަފާކޮށްފައި އޮތީ 3.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ. މިއީ، ޖީ.ޑީ.ޕީ.ގެ އިންސައްތައިން 18.7. 2010 ވަނަ އަހަރަށް ލިބޭނެކަމަށް އަންދާޒާކުރެވުނު ބައެއް އާމްދަނީ ނުލިބިވީއިރުވެސް، ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް ވަރަށް ގިނަ އަދި ތަފާތު ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައިވުމުގެ ސަބަބުން، 2010 ވަނަ އަހަރު ނިންމާލެވިފައިވަނީ އަންދާޒާ ކުރެވުނު އަދަދަށްވުރެ ޑެފިސިޓްގެ މިންވަރު 2.3 ޕަސެންޓު ކުޑަކޮށް އޮވެގެން، 3.1 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ނުވަތަ ޖީ.ޑީ.ޕީ.ގެ 16.4 ގެ ޑެފިސިޓަކާއެކު.\n2010 ވަނަ އަހަރު ބޭރުގެ މާލީ އިދާރާތަކަށާއި، ބޭންކުތަކަށް ދަރާފައިވާ ސަރުކާރުގެ ޖުމްލަ ދަރަނި މިހުރީ، 607 މިލިއަން ޑޮލަރުގައި. އެއީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖީ.ޑީ.ޕީގެ ނިސްބަތުން 41 ޕަސެންޓް. އަދި، ސަރުކާރުގެ ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ތާވަލާ އެއްގޮތަށް ސަރުކާރުން މިދަނީ ދަރަނި އަދާކުރަމުން.\n2010 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރަށް އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވަނީ6ބިލިއަން ރުފިޔާ. 2010 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުގެ ރިކަރެންޓް ޚަރަދުގެގޮތުގައި ލަފާކުރެވިފައި އޮތީ 9.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ. އެހެންނަމަވެސް، 2010 ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު އެ އަދަދުވަނީ 7.8 ބިލިއަން ރުފިޔާގައި. މިހިނގާ 2011 ވަނަ އަހަރަށް ރިކަރެންޓް ޚަރަދުގެ ގޮތުގައި އަންދާޒާކޮށްފައިވަނީ 9.777 ބިލިއަން ރުފިޔާ. އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ރިކަރެންޓް ޚަރަދުގެ ގޮތުގައި ފާސްކުރައްވާފައިވަނީ 9.713 ބިލިއަން ރުފިޔާ.\nމި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހަށް މި ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި ދެވަނަ ރިޔާސީ ބަޔާން އަޅުގަނޑު ހުށަހެޅިއިރު، މި ސަރުކާރުން 2010 ވަނަ އަހަރަށް ކުރަން ނިންމާފައިވާ ކަންތައްތައް ދެންނެވިން. އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފަލާއެކު ފާހަގަކުރަން، އޭގެތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއްވަނީ އަޅުގަނޑުމެން ކަނޑައެޅި އަމާޒުތަކަށް ވާޞިލުކުރެވިފައި.\nދިވެހި ފައިސާގެ އަގު މަތިކުރުމަށްޓަކައި ކުރުމުއްދަތެއްގައި ކުރަންޖެހޭ މުހިންމު ދެކަމެއް އޮތްކަން އަޅުގަނޑު ފާހަގަކުރަން. އެއީ، ހެދިފައިވާ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ގަވާއިދުތައް ހަރުދަނާ ކުރުމާއި، ލަސްނުކޮށް އެކަންކަން ތަންފީޒުކުރުން. މިކަންކަން ކުރުމުގައި ސަރުކާރުން ކުރަންޖެހުނު ކޮންމެ ކަމެއް ފަސްޖެހުމެއްނެތި މިހާރުން މިހާރަށް ކުރާނެ ކަމުގެ ފުރިހަމަ އިތުބާރާއި ޔަގީންކަން އަޅުގަނޑު މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހަށް އަރުވަން. މި ދެންނެވުނު ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ދުރު އަދި މެދުރާސްތާގެ އަވަސް އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅުތަކެއް، އިޤްތިޞާދު ރޭވިފައިވާ ގޮތުގެ މައްޗަށް ގެންނަންޖެހޭ. ޚާއްޞަކޮށް ސަރުކާރުގެ ސްޓްރެޓީޖިކް އެކްޝަން ޕްލޭންގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން ދައުލަތުގެ ރިކަރެންޓް ޚަރަދުތައް، ލިބޭ އާމްދަނީއާ އެއްވަރެއްގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ. ވޭތުވި އަހަރު، މިމަގަށް ސަރުކާރުންވަނީ ނުހަނު މަސައްކަތް ކޮށްފައި. މީގެތެރޭގައި، ސަރުކާރުން ކުރިން ދެމުންދިޔަ ޚިދުމަތްތައް ކޯޕަރަޓައިޒް ކުރުމާއި ޕްރައިވަޓައިޒްކުރުން ހިމެނޭ.\nމިދެންނެވުނު ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ދިވެހި ފައިސާގެ އަގު އެއްވަރެއްގައި ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ހިފަހައްޓައި ހަރުދަނާކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބެލެންސް އޮފް ޕޭމަންޓް ރަނގަޅު ކުރުމަށް މި ސަރުކާރުން ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުވެސް ވިޔަފާރިއާއި ރައްޓެހި ސިޔާސީ ފަލްސަފާ ކަމުގައިވާ ސެންޓަރ ރައިޓް ސިޔާސަތުތައް ވާނީ ތަންފީޒުކޮށްފައި.\nއިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީ ހޯދުމަށްޓަކައި ފާއިތުވި އަހަރު ސަރުކާރުން ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިވޭ.\nރަނގަޅު ޓެކްސްގެ ނިޒާމެއް ތަޢާރުފުކޮށްގެން މެނުވީ، ދައުލަތަށް އާމްދަނީ ލިބެވޭ އުސޫލުތައް، ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ ޤައުމެއްގައި އޮންނަންވާނެ މިންގަނޑުތަކަކަށް ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެ. އެހެންވީމާ، މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޓެކްސް ނިޒާމާގުޅޭ އިދާރީ ކަންކަން ހިންގުމަށްޓަކައި އެކުލަވާލެވުނު ބިލާއި، ވިޔަފާރި ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ބިލާއި، އަދި ފަތުރުވެރިކަމުން ނެގޭ ޓެކްސް އިޞްލާޙު ކުރުމަށްޓަކައި ހުށަހެޅުނު “ޓޫރިސްޓް ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުން ވިއްކާ ތަކެއްޗާއި ދޭ ޚިދުމަތުގެ އަގުން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ބިލް” މި މަޖިލީހުން ނިންމަވައިދެއްވިކަމަށްޓަކައި، އަޅުގަނޑު މިއަދު، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޢިއްޒަތްތެރި މެންބަރުންނަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން.\nސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ، ނުސީދާ ގޮތުގައި ރައްޔިތުމީހާ އަތުން ނެގޭ އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީ ފަދަ ޓެކްސްގެ ބަދަލުގައި، ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގޭނެ ނިސްބަތް އިތުރުކުރެވޭނެ ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއް ޤާއިމުކުރުން. މިގެނެވުނު އިޞްލާޙުތަކުގެ ސަބަބުން މިއަމާޒަށް މިދަނީ ވާޞިލުވަމުންކަން އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށްލަން.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކަށް ހުޅުވާލެވުނު ފުރުޞަތުތަކުގެ ތެރެއިން ސަރުކާރުން އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް ފޯރުވައިދޭ މާލީ އެހީތެރިކަން، މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި އިތުރަށް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ. ތަފާތު އިޤްތިޞާދީ ދާއިރާތަކަށް އަމާޒުކުރެވިގެން 78 މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑު މާލީ އެހީތެރިކަން، ނުވަތަ ލުއިލޯނު ދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ރޭވިގެން މިހާރުވެސް ކުރިއަށް އެބަގެންދެވޭ. މި ޕްރޮގްރާމުގެ އިތުރުން، ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރި ތަރައްޤީ ކުރުމުގައި، ވިޔަފާރީގެ ފަންނީ އެހީތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށްވެސް 12 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ޕްރޮގްރާމެއް 2011 އިން 2012 އަށް ހިންގުމަށް ސަރުކާރުން މިހާރު މިވަނީ އިޢުލާނުކޮށްފައި. މީގެއިތުރުން، ވިޔަފާރި ކުރިއެރުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ މަރުކަޒެއް، ކުޅުދުއްފުށީގައާއި އައްޑޫ ހިތަދޫގައި ޤާއިމުކުރެވި، ވިޔަފާރީގައި ހަރަކާތްތެރިވާ 489 ފަރާތަކަށްވަނީ 2010 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ތަމްރީނު ދެވިފައި. މި ޕްރޮގުރާމްތަކުގެ ތެރޭގައި މަސްވެރިކަން ފުޅާކުރުމަށާއި، މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައި ގެސްޓްހައުސްތައް ބިނާކުރުމަށާއި، އަތްތެރިމަސައްކަތާއި އަދި ޘަޤާފަތާ ގުޅުންހުރި އުފެއްދުންތައް ފަތުރުވެރީންނަށް ވިއްކުމާއި، އެ ޞިނާޢަތު ދިރުވުން އަދި ދަނޑުވެރިކަން ތަރައްޤީކުރުން ހިމެނޭ. މިކަންކަމަކީ، މިރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރީގެ ކުރިއެރުމާއި ގުޅުންހުރި މަސައްކަތްތައް ކަމުގައިވާތީ މިކަންކަން ހުއްޓުމެއްނެތި އިރާދަފުޅާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގައި މި ސަރުކާރުން އެއްގޮތަކަށްވެސް ފަސްނުޖެހޭނެ ކަމުގައި ދަންނަވަން.\nމިރާއްޖޭގައި ވިޔަފާރިކުރަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ހުރި ހުރަސްތައް ނައްތާލުމަށްޓަކައި އަޅާފައިވާ މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައި، ސަރުކާރުން ނަގަންޖެހޭ ވިޔަފާރި ހުއްދަތަކާއި، ލައިސަންސްތައް، އިންޓަރނެޓް މެދުވެރިކޮށް ލިބޭނެގޮތް ހަމަޖެއްސުން ހިމެނޭ. އަދި އެކަންކަމަށް ބޭނުންވާ މަޢްލޫމާތުވެސް އިންޓަރނެޓް މެދުވެރިކޮށް ލިބޭނެ އިންތިޒާމެއް ޤާއިމު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ކުރެވޭނެ.\nދިވެހި ވިޔަފާރިވެރިންނަށް، ވިޔަފާރި ތަރައްޤީ ކުރުމުގައި ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ހުރަހަކީ، މާލީ އެހީ ލިބުމުގެ ދަތިކަން. މި ހުރަހަށް އިތުރު ލުއިކަމެއް ގެނެސްދިނުމަށްޓަކައި، 300 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ކޮލެޓަރަލް ގެރެންޓީ ސްކީމެއް ތަޢާރުފުކޮށް، ރާއްޖޭގެ ބޭންކުތައް މެދުވެރިކޮށް ފޯރުވައިދިނުމަށްވަނީ ނިންމާފައި. މި މަޝްރޫޢުގެ އެއް ބޭނުމަކަށްވަނީ މާކެޓް މެކޭނިޒަމްގެ ތެރެއިން ތަރައްޤީކުރެވިގެންދާނެ ވިޔަފާރީގެ ފުރުޞަތުތައް ސަރުކާރުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އަވަސްކޮށްދިނުން. ވިޔަފާރި އިތުރަށް ތަރައްޤީކުރުމަށް ލޯނެއް ނަގަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ކޮލެޓަރަލްގެ ސަބަބުން ހުރަހެއްވާނަމަ، އެހުރަސް ކަޑައްތުކޮށް ލޯނު ލިބުމަށް ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ފަސޭހަވެގެންދާނެ. މި ކްރެޑިޓް ސްކީމަކީ، ސަރުކާރުގެ ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށް ޚާއްޞަކުރެވޭ ސްކީމެއް.\nހަމަ މިއަހަރު ތެރޭގައި އެކިރަށުގެ ބަނދަރުމަތީ ބާޒާރު ތަރައްޤީކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމް ފެށިގެންދާނެ. އަދި މިކަމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުޞަތު ވަރަށް އަވަހަށް ހުޅުވިގެންދާނެ. މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް ވިޔަފާރިކުރުމުގެ އިތުރު އަދި ތަފާތު ފުރުޞަތުތައް ހުޅުވިގެންދާނެ.\nކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރި ތަރައްޤީ ކުރުމަށް ސަރުކާރުން މިހާބޮޑު އަހަންމިއްޔަތުކަމެއް މި ދެނީ، އަތޮޅުތަކުގައި ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތު އިތުރު ކުރުމަށާއި، ރައްޔިތުންގެ ފުދުންތެރިކަން ފުޅާކުރުމަށް. އެކްސްޕޯޓް އިތުރުކޮށްގެން ގިނަބައެއްގެ އަތަށް ބޭރު ފައިސާ ވަންނާނެ ގޮތްތައް ތަނަވަސް ކުރުމަށް. މިކަންކަމަކީ، ރާއްޖޭގެ އިޖުތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ޢަދާލަތު ބިނާކުރުމަށްޓަކައި ނުހަނު މުހިންމުކަންކަން.\nސަރަޙައްދީ ބަނދަރުތަކަށް ބާލާ މުދަލަށް، 2010 ގެ ޖުލައި 25 އިން ފެށިގެން އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީގެ 30 އިންސައްތަ މާފު ކޮށްދޭން ފަށާފައިވާކަން އަޅުގަނޑު އުފަލާއެކު ފާހަގަކޮށްލަން. މި ޢިނާޔަތުގެ ދަށުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖުލައިމަހުން ފެށިގެން ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް 3,765,000(ތިން މިލިއަން ހަތްސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ފަސްހާސް) ރުފިޔާގެ މުދާ، ކުޅުދުއްފުށީ ބަނދަރަށް ބާލާފައިވޭ. އައްޑޫ ހިތަދޫ ބަނދަރަށް 2010 ގެ ޖަނަވަރީން ޖޫންގެ ނިޔަލަށް ބާލާފައިވާ މުދަލުގެ އަގަކީ، 5,191,000 (ފަސް މިލިއަން އެއްސަތޭކަ ނުވަދިހަ އެއްހާސް) ރުފިޔާ. ނަމަވެސް ޑިއުޓީ މާފުކޮށްދެވެން ފެށުމުން، ޖުލައިން ޑިސެމްބަރަށް 44,535,000 )ސާޅީސް ހަތަރު މިލިއަން ފަސްސަތޭކަ ތިރީސްފަސް ހާސް) ރުފިޔާގެ މުދާ، ހިތަދޫ ބަނދަރަށް ބޭލިފައިވޭ. މިއީ، 2010 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީ6މަސްދުވަހާ އަޅާ ބަލާއިރު 857 އިންސައްތަ އިތުރު އަދަދެއްކަމުން މިކަމުގައި ލިބެމުންދާ ކުރިއެރުން ފާހަގަކުރެވޭ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު އިޞްލާޙުކޮށް މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހަށް މިދައުރުގައި ހުށަހެޅޭނެ. އެކްސްޕޯޓްކުރާ ފަރާތްތަކަށް ވިއްކުމަށް މަސްވެރިކަން ކުރުމަށާއި، އެކްސްޕޯޓު ކުރުމަށް، މަހާއި މަހުގެ އުފެއްދުންތައް ތައްޔާރުކުރުމަށާއި، އެކުއަކަލްޗަރ ކުރުމަށް ލައިސަންސްދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު އެކުލަވާލައި މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ވަނީ ޢަމަލުކުރަން ފަށާފައި. އަދި ބޮޑުކަންނެލީގެ ގަވާއިދު އިޞްލާޙު ކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސްވަނީ ކުރެވިފައި. މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރިވަނީ ކުރިއަށްވުރެ މާބޮޑަށް ހުޅުވާލެވިފައި. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި ދިވެހި މަސްވެރިޔާ، މިއަދު ބާނާ5ޓަނު މަހަށް ލިބޭ މިންވަރު، މީގެކުރިން ބޭނި 15 ޓަނު މަހަށް ލިބުނު މިންވަރަށްވުރެ އިތުރުވެއްޖެ. މަސްވެރި ޢާއިލާތަކުގެ އާމްދަނީ އެތައްގުނައަކުން އުފުލިއްޖެ.\nވިޔަފާރި ކުރިއެރުވުމަށް ސަރުކާރުން އިތުރަށް ކޮށްދެވުނު ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، 10 ޑިސެމްބަރ 2010 އިން ފެށިގެން ކަނޑުމަހުގެ ބާވަތްތައް ރޮލާ އެކްސްޕޯޓް ކުރުމަށް އެދޭ ކޮންމެ ފަރާތަކަށް އެކްސްޕޯޓް ލައިސަންސް ދޫކުރުމަށް ހަމަޖެއްސުނު. ޕެކިންގ މެޓީރިއަލްސްގެ ޑިއުޓީ މާފުކޮށްދެވުނު. އިމްޕޯޓް ލައިސަންސް ދިނުން، މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއާ ހަވާލުކުރެވުނު. އަދި މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކުގެ ލުއި ފަސޭހައަށްޓަކައި، އިޤްތިޞާދީ ސަރަޙައްދުން މަސްވެރިކަން ކުރުމަށް ލައިސަންސް ދޫކުރުން، މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރާ ހަވާލު ކުރެވުނު. ހަމައެއާއެކު ޚާއްޞަ އިޤްތިޞާދީ ސަރަޙައްދުތަކުގައި މަސްވެރިކަންކުރާ ފަރާތްތަކުން ނަގަމުންއައި ރޯޔަލްޓީ ނުނަގާގޮތަށް ނިންމާފައިވަނީވެސް މިދިޔަ އަހަރު.\nދޯނިފަހަރުގައި ރެފްރިޖަރޭޓެޑް ސީވޯޓަރ ސިސްޓަމް ބެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ފަންނީ އަދި މާލީ އެހީތެރިކަން މިދިޔައަހަރުގެ ތެރޭގައި މަސްވެރިންނަށް ފޯރުވައިދެވިފައިވޭ. މަސްވެރިންނަށް ލުއިފަސޭހަތައް ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން މަސްދޯނިފަހަރު ބަނުމަށާއި އިންޖީނު އެޅުމަށް ނަގާފައިވާ ލޯނުތައް އަނބުރާ ދެއްކުމުގެ މުއްދަތުވަނީ އިތުރުކޮށްދީފައި. މަސްވެރި މުޖުތަމަޢުތަކުން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ މަހާއި މަހުން ތަކެތި އުފައްދާ ތަންތަނުގެ ފެންވަރު މަތިކުރުމަށްޓަކައި ވަކި މަޝްރޫޢެއްގެ ދަށުން ލުއި ލޯނުތައް މަސްވެރިންނަށް ދޫކޮށްދެވިފައިވޭ.\nފާނަ އަދި މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަމުގެ މެނެޖްމަންޓް ޕްލޭން އެކުލަވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށި، މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރުން މަނާކުރުމާ ގުޅިގެން، މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަންކުރަމުން ދިޔަ ފަރާތްތަކަށް ބަދަލުދިނުމުގެ މަސައްކަތްވެސްވަނީ ކުރިއަށް ގެންދެވިފައި.\nމަސްވެރިކަން އިތުރަށް ފުޅާކޮށް މުއްސަނދި ކުރުމުގެ ގޮތުން ކަޅުބިލަމަހުގެ ޞިނާޢަތު ތަރައްޤީކުރުމަށް މަޝްރޫޢެއްވަނީ ހިންގަން ފެށިފައި. މަސްވެރިން އަތުން ކުންފުނިތަކަށް މަސްގަނެވޭނެ އެންމެދަށް އަގު މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައިވަނީ ކަނޑައަޅައި ނިންމާފައި. އަދި ކަޅުބިލަމަސް ގަނެވިއްކުމާބެހޭގޮތުން ހެދިފައިހުރި އެއްބަސްވުންތައް އަލުން ބަލައި ކަޅުބިލަމަހުގެ ޞިނާޢަތުގައި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ބައިވެރިވުންވަނީ އިތުރުކުރެވިފައި. މީގެ އިތުރުން، މަސްވެރިކަމުގެ ޒަމާނީ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ރާއްޖޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކުގައި ޤާއިމުކުރުމަށާއި، މަސްވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތުގެ ދިރާސާތައް ކުރިއެރުވުމަށާއި، މިރާއްޖޭގައި މަސް ވިއްސާ، ދިރުވާ، އާލާކޮށް މަހުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު މަސައްކަތްތައް ކުރެވިފައިވޭ.\nފަޅު ފަރުތަކާއި، ކަނޑުތަކުގެ ދިރާސާތަކުގައި، ދުނިޔޭގެ އެންމެމަތީ ފެންވަރުގެ ހޯދުންތައް ހޯދޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން އިޓަލީވިލާތުގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބިކޯކާ މިލާނޯ އާ ގުޅިގެން ފ. އަތޮޅު މަގޫދޫގައި އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ އައުޓް ޕޯސްޓެއް ޤާއިމުކުރެވި އެތަނުގެ ރަސްމީ ހުޅުވުން މިއަހަރު ކުރީކޮޅުވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައި. އަދި މަނިޔަފުށީގައި ފިޝަރީޒް ރިސަރޗް ފެސިލިޓީއެއް ޤާއިމުކޮށް ތަރައްޤީކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރުވެސް ދަނީ ކުރެވެމުން.\nރާއްޖޭގައި ދަނޑުވެރިކަން އިތުރަށް ތަރައްޤީކުރުމަށް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައިވަނީ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައި. މިގޮތުން3ރަށެއްގެ ދަނޑުވެރިން އުފައްދާ ތަކެތި މާރުކޭޓަށް ނެރެދިނުމުގެ ގޮތުން، ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓްތަކާއި ކާބޯތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކާ ކޮންޓްރެކްޓްކޮށް، ކާބޯތަކެތި އުފެއްދުމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބާވަތްތަކުގެ އަގުމަތިކުރުމުގެ ގޮތުން މިރާއްޖޭގެ ބައެއް އުފެއްދުން މާކެޓްކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސްވަނީ ކޮށްފައި. މީގެ އިތުރުން، 1.7 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ތަކެތި ދަނޑުވެރިންނަށް ހެޔޮއަގުގައި ފޯރުވައިދީ، 1,932 ފަރާތަކަށް ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަޢުލޫމާތުވަނީ ދެވިފައި. އަދި ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ވެޓެރިނަރީ ކްލިނިކެއްގެ މަސައްކަތްވެސްވަނީ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފެށިފައި. މީގެއިތުރުން، ވިޔަފާރި އުސޫލުން ދަނޑުވެރިކަން ކުރުމަށްޓަކައި4ފަޅުރަށެއް ކުއްޔަށް ދޫކޮށް 18 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ލުއިލޯނު 332 ދަނޑުވެރިންނަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ދޫކޮށްފައި.\nމިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ކުރުމަށް ރޭވިފައިވާ ބޮޑެތި ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، ދަނޑުވެރިންނަށް 50 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ސަބްސިޑީ ދިނުމާއި، 25 ރަށެއްގެ ދަނޑުވެރިން ބާޒާރަށް ނެރެ ގަވާއިދުން ތަކެތި މާކެޓް ކުރެވޭނޭ މަގު ފަހިކޮށްދިނުމާއި، އަދި ދަނޑުވެރިކަމުގެ ތަމްރީނު ހަރުދަނާ އުސޫލަކުން ދިނުމަށްޓަކައި ލ.އަތޮޅު ގަމުގައި އަޅާ އެގްރިކަލްޗަރ ސްކޫލްގެ މަސައްކަތްވެސް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ.\nމިދިޔަ އަހަރު ނިމުނުއިރު ރާއްޖެއަށް9ލައްކައަށްވުރެ ގިނަ ފަތުރުވެރިންވަނީ ޒިޔާރަތް ކޮށްފައި. މިއީ، އޭގެ ކުރީ އަހަރާއި އަޅާބަލާއިރު 21 އިންސައްތައިގެ ކުރިއެރުމެއް. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ތަންފީޒު ކުރެވެމުންދާ ސިޔާސަތުތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެނަށް ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދައިދޭނެ ސިޔާސަތުތަކެއްކަން.\nރާއްޖޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކަށް ޒިޔާރަތްކުރަން ބޭނުންވެފައިވާ ވީހާވެސް ގިނަ ފަތުރުވެރިންނަށް އެފުރުޞަތު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަށްޓަކައި، މެދުފަންތީގެ3ތަރި ނުވަތަ4ތަރީގެ އެނދު އެކުލެވޭ، ޒޯން ތަޢާރުފުކުރުމަށް ލ.އަތޮޅު ވަނީ ކަނޑައެޅިފައި. އެ އަތޮޅު ގަމުގައި ތަރައްޤީ ކުރެވޭ އިންޓަރގްރޭޓަޑް ޓޫރިޒަމް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޒޯންގައި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކުގެ ސަބަބުން ޓޫރިޒަމް ވިޔަފާރީގައި އިތުރު ފުރުޞަތުތައް ލިބިގެންދާނެ. މި ސަރަޙައްދުގައި3ނުވަތަ4ތަރީގެ މެދުފަންތީގެ2ހޮޓާ ތަރައްޤީކުރުމާއެކު، ދިވެހިންނަށް ޓޫރިސްޓް ގެސްޓްހައުސް ތަރައްޤީކުރުމަށް ބިން ދޫކުރެވޭނެ. މިކަމަށްޓަކައި މިހާރުވެސް ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީއާއި އެ ސަރަޙައްދާ ދެމެދުގައި މަޝްވަރާތައް ކުރެވި، ފަރުމާތައް އެކުލަވާލެވި މަޝްރޫޢު ފެށުމުގެ އިންތިޒާމުތައްދަނީ ކުރެވެމުން. މެދުފަންތީގެ ޒޯން ރާއްޖޭގެ އެހެން ސަރަޙައްދުތަކުގައިވެސް ޤާއިމުކުރުމަށްވަނީ ރޭވިފައި.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ވައިގެ ބަނދަރުތަކުގެ ޚިދުމަތްތައް ފުޅާކުރުމުގެ ގޮތުން މާލޭ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓް ތަރައްޤީކޮށް ހިންގުން، މެލޭޝިޔާގެ އެއަރޕޯޓްސް ހޯލްޑިންގއާއި އިންޑިޔާގެ ޖީ.އެމް.އާރ. ގްރޫޕާ މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައިވަނީ ހަވާލުކުރެވިފައި. އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، މިރާއްޖެއަށް ދަތުރުކުރާ ފަސިންޖަރުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު އިތުރުކުރެވެން އޮތީ، މާލޭ ވައިގެ ބަނދަރު ތަރައްޤީކޮށްގެން. މިކަން މުހިންމުވެފައިވަނީ، މިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދަށް ވަންނަ ބޭރުފައިސާ އެތައް ގުނައިން އިތުރުވެގެން ދާންއޮތީ، އެއަރޕޯޓަށް އައިސް ފުރާ ފަސިންޖަރުންގެ އަދަދު މަތިކުރެވިގެން.\nކޮޅުމަޑުލު ތިމަރަފުށީ ބިން ހިއްކުމާއި، އެރަށުގައި އެއަރޕޯޓް ހެދުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތްވެސްވަނީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފަށާފައި. މި މަޝްރޫޢުގެ ސަބަބުން، އެ ސަރަޙައްދުގެ ހުރިހާ ރަށްރަށަށް ތަރައްޤީގެ އިތުރު ފުރުޞަތުތަކެއް ހުޅުވި،އެ ސަރަޙައްދުގައި އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތައް އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުވެގެންދާނެ. އަދި ފުވައްމުލަކުގައި ޤާއިމުކުރާ ވައިގެ ބަނދަރުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ހިނގަމުން. ބ.ދަރަވަންދޫ އެއަރޕޯޓްގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންގޮސް އެއްކޮށް ނިންމާލެވޭނެކަމަށް ލަފާކުރެވެނީ 2012 ގެ ނިޔަލަށް.\nއައްޑޫ ގަމުގައި ޤާއިމު ކުރެވިފައިވާ ގަން އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓް، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ޖޮއިންޓް ވެންޗަރ އުސޫލުން ތަރައްޤީކޮށް، ހިންގުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި، ގަން އެއަރޕޯޓް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑާއި، މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑާއި، އެސް.ޓީ.އޯ.އިން ވަނީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ސޮއިކޮށްފައި. މި އެއަރޕޯޓް ފުރިހަމަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއަރޕޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ތަރައްޤީވުމަކީ، ރާއްޖޭގެ ދެކުނު ސަރަޙައްދު ދުނިޔެއަށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ މިންވަރު އިތުރުވެ، ރާއްޖޭގެ ދެކުނުގައި ޓޫރިޒަމް އިތުރަށް ފުޅާކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް.\nރާއްޖޭގެ ރަށްތައް ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމަކުން ގުޅުވުމުގެ ވަޢުދު ހާސިލުކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ސިޔާސަތުގެ ދަށުން މުޅި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ އަތޮޅެއްގައި ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ހަވާލުވެފައިވާ ފަރާތްތަކުން އެމަސައްކަތް މިހާރުދަނީ ކުރަމުން. އަދި ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑުބައެއް ދަނީ ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމު ބޭނުންކުރަމުން. ރައްޔިތުން ރަށު ބަންދުން ފިލުވައި، މުދަލާއި ފަސިންޖަރުން އެއްރަށުން އަނެއް ރަށަށް ފަސޭހަކަމާއެކު އުފުލުމަށް އެކަށައެޅިފައިވާ ދަތުރުފަތުރުގެ ވިއުގަ ވެފައިވަނީ، ވިޔަފާރިއާއި ރަށްވެހިކަމުގެ ތަރައްޤީއަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ވަސީލަތަކަށް. މިކަންކަމުގެ އިތުރުން، ދޭދޭ ޢާއިލާތަކުގެ މެދުގައި އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތައް އާލާވެ ބަދަހިވެގެންދާ ދިޔުމަކީ، އެނިޒާމުގެ ކާމިޔާބުކަން ދޭހަކޮށްދޭ ކަންކަން ކަމުގައިވާތީ، ދަތުރުފަތުރުގެ ވިއުގަ ޒަމާނީ ކުރުމަށް ކުރެވެންއޮތް ހުރިހާ މަސައްކަތެއް މި ސަރުކާރުން ގެންދާނީ ކުރަމުން.\nރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް، ފެނާއި، ނަރުދަމާއާއި، ބަނދަރާއި، ފުރިހަމަ ކަރަންޓާއި އަދި މަގުތައް ހެދުންފަދަ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ބޭނުންވެފައިވާ ކަމަށާއި، މި ޚިދުމަތްތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ލުއިގޮތުގައި ވިޔަފާރި އުސޫލުން ފޯރުވައިދޭނެކަމަށް އަޅުގަނޑު ވާނީ މިދިޔަ އަހަރު ދަންނަވާފައި.\nރައްކާތެރި ބޯފެނާއި ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތްތަކަކީ އަސާސީ އިންސާނީ ޙައްޤުތައް. އެހެންކަމުން، މި ޚިދުމަތްތައް ރައްޔިތުންނަން ފޯރުވައިދިނުމުގެ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ހަތް ސަރަހަައްދުގައި މި ޚިދުމަތްތައް އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ޤާއިމުކޮށް އަދި ޚިދުމަތް ލިބިދެވޭގޮތް ހެދުމަށް 8 ރަށެއްގައި ނަރުދަމާގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ވޭތުވިއަހަރު ސަރުކާރުން 295 މިލިޔަން ރުފިޔާ ވަނީ ޚަރަދުކޮށްފައި.\nރަށްރަށުގެ ނަރުދަމާގެ ނިޒާމުގެ ޚިދުމަތް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުވައިދިނުމުގެ ގޮތުން ނަރުދަމާ ނިޒާމުގެ ޑިޒައިން މަސައްކަތް ނިންމާފައިވާ 27 ރަށެއްގައި ކޮންޓްރެކްޓަރ ފައިނޭންސް އުސޫލުން، ނަރުދަމާ ނިޒާމުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތް ކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރާނެ ފަރާތެއް ހޯދުމަށް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޓެންޑަރ ކުރެވިފައިވޭ. މީގެއިތުރުން، ކޮންޓްރެކްޓަރ ފައިނޭންސް އުސޫލުން 11 ރަށެއްގައި ނަރުދަމާ ނިޒާމް ޑިޒައިންކޮށް ޢަމަލީ މަސައްކަތްކުރުމަށް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ވަނީ އިޢުލާނުކުރެވިފައި. މީގެތެރެއިން9ރަށެއްގެ މަސައްކަތުގެ އެއްބަސްވުމުގައި މިދިޔަ އަހަރުވަނީ ސޮއިކުރެވިފައި. އޭ.އެފް.ޑީ ލޯނު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ނަރުދަމާ ނިޒާމު ޤާއިމުކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ގދ.ތިނަދޫ އަދި ލ. ގަމުގެ ނަރުދަމާ ނިޒާމުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތް، މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ފެށުމަށްވަނީ ހަމަޖެހިފައި. އޭ.ޑީ.ބީ ލޯން އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އދ.މަހިބަދޫގެ ނަރުދަމާ ނިޒާމާއި، ލ.ފޮނަދޫގެ ނަރުދަމާ ނިޒާމުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފެށި މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ނިންމުމަށް ހަމަޖެހިފައިވޭ.\nރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ބޯންބޭނުން ކުރެވޭ ފެނުގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ގޮތުން ފިޔަވަހިތަކަކަށް ބަހާލައިގެން 10 ރަށެއްގައި ކޮންޓްރެކްޓަރ ފައިނޭންސް އުސޫލުން، ފެނުގެ ނިޒާމު ޤާއިމުކުރުމަށް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އިޢުލާންކުރެވިފައިވޭ. މީގެތެރެއިން9ރަށެއްގެ މަސައްކަތުގެ އެއްބަސްވުމުގައި މިދިޔަ އަހަރުވަނީ ސޮއިކޮށްފައި. ގދ.ތިނަދޫގައި ފެނުގެ ނެޓްވަރކެއް ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ހައުސިންގ މިނިސްޓްރީއާއި މާލޭ ވޯޓަރ އެންޑް ސުވަރޭޖް ކޮމްޕެނީއާއެކު، މިދިޔަ އަހަރު މަސައްކަތުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރެވި، މަސައްކަތްދަނީ ކުރެވެމުން. އަދި އިމަރޖެންސީގޮތުން 58 ރަށަކަށް ސަރުކާރުން ވާނީ ބޯފެން ފޯރުވައިދީފައި.\n2010 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ބަނދަރު ހެދުމުގެ 27 މަޝްރޫޢެއްގެ މަސައްކަތްވަނީ ނިމިފައި. މިއީ 687 މިލިއަން ރުފިޔާގެ މަޝްރޫޢު. މީގެއިތުރުން4ރަށެއްގައި ބަނދަރު ހެދުމުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތް މިހާރުވެސް ދަނީ ކުރެވެމުން. މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި 39 ރަށެއްގެ ބަނދަރުހެދުމާއި،3ރަށެއްގެ ލަފާފުރުން ޙައްލުކުރުމަށް ޖެޓީ ހެދުމާއި،3ރަށެއްގެ ބަނދަރުގެ މެއިންޓަނަންސް ޑްރެޖިންގ މަސައްކަތް ކުރުމަށްވަނީ ހަމަޖެހިފައި. މީގެއިތުރުން، މަޑަވެލި-ހޯޑެއްދޫ ގުޅުވުމަށް ކޯޒްވޭއެއް ހެދުމާއި، ބިންހިއްކިފައިވާ ރަށްރަށުގެ ރިވެޓްމަންޓް މަސައްކަތުގެ އިތުރުން،7ރަށެއްގެ ގިރާ ސަރަހައްދު ޙިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުވެސް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ.\nއަތްފޯރާ އަގުގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުވައިދިނުމާއި، ޢާއިލީ ގުޅުންތައް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް މި ސަރުކާރުން ކެނޑިނޭޅި މަސައްކަތް ކުރުމުގައި ދެމިތިބޭނެ ކަމުގައި މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހާ މުޚާޠަބުކޮށް މިދިޔަ އަހަރު އަޅުގަނޑު ދަންނަވާފައިވާނެ.\nރައްޔިތުންނަށް އެކަށީގެންވާ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ފޯރުވައިދިނުމަކީ ސަރުކާރުގެ ފަސް ވަޢުދުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިންމު އެއް ވަޢުދު. މިގޮތުން މާލެއާއި އަތޮޅުތަކުގައި ޖުމްލަ 10,000 ހައުސިންގ ޔުނިޓް ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަޝްރޫޢެއްވަނީ ފަށާފައި. މިވަގުތު މުޅި ޖުމްލަ 4,150 ހައުސިންގ ޔުނިޓުގެ މަސައްކަތް ކޮންޓްރެކްޓް ކުރެވި، މީގެތެރެއިން 1,750 ހައުސިންގ ޔުނިޓްގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތްދަނީ ކުރެވެމުން.\nމާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވެފައިވާ ބޯހިޔާވަހިކަމާއި ތޮއްޖެހުމުގެ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން، ވެށިފަހި މާލޭ ޕްރޮގްރާމުގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގެ ދަށުން، ތަނަވަސް ބޯހިޔާވަހިކަމަށް އެދުމުގެ ފުރުޞަތު މިހާރު ވަނީ ހުޅުވާލެވިފައި. ގުޅީފަޅު މަޝްރޫޢުގެ ދެވަނަ ފިޔަވަހި މިހާރު މިވަނީ ފަށާފައި. މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން 50 ހެކްޓަރުގެ ބިން ހިއްކުމުގެ މަސައްކަތް މިއަހަރުގެ އޭޕްރީލުގައި ފެށޭނެ. މި ހިއްކޭ ބިމުން 10 ހެކްޓަރުގެ ބިމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ކެމްޕަސްއެއް ޤާއިމުކުރެވޭނެ. ގުޅީފަޅުގައި 2,500 ހައުސިންގ ޔުނިޓް ތަރައްޤީ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ފެށުމާއެކު، އެބިމުގައި 2012 ގެ ނިޔަލަށް މީހުން ވަޒަންވެރި ކުރެވޭނެ. އަދި 2013 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ ނިޔަލަށް ވިލިނގިއްޔާއި ގުޅީފަޅު ބްރިޖަކުން ގުޅާލެވޭނެ. މާލެ އާއި ވިލިނގިއްޔާ ދެމެދު ބްރިޖަކުން ގުޅުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ހިންގޭނެ ގޮތްތައް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ދެނެގަނެވި، މާތްރަސްކަލާނގެ އިރާދަފުޅާއެކު، އެމަސައްކަތް ފަށައިގަނެވޭނެ. ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ، މާލޭ ލޮނު ޒިޔާރަތްކޮޅުން ގިރާވަރު ކަނޑުއޮޅިއާ ހަމައަށް ގުޅުވާލެވޭ މަގެއް ބިނާކުރުން. އެއީ، 12 ކިލޯމީޓަރުގެ މަގެއް. ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ހިމެނޭ މާލޭ ސަރަޙައްދުގެ ރައްޔިތުންނަށް ލުއިކަން ހޯދުމާއި، މުޅި ރާއްޖޭގެ ތަރައްޤީއަށް މަގުފަހި ކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ އަމާޒު.\nސުނާމީގައި ގެއްލުންވެފައިވާ ޢާއިލާތަކަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދައިދިނުމަށް ހިންގޭ ޕްރޮގްރާމުގެ ދަށުން ގއ.އަތޮޅުގައި ޢިމާރާތްކުރަމުން ގެންދާ 298 ހައުސިންގ ޔުނިޓް އެޅުމުގެ މަސައްކަތް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިއަށްދާނެ. ތ.މަޑިފުށީގައި އެޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 42 ގެ ޓެންޑަރ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ނިމި، ކޮންޓްރެކްޓްގައި މިހާރުވަނީ ސޮއިކޮށްފައި. އަދި މިރަށުގައި އެޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 78 ގޭގެ މަޝްރޫޢުގެ މަސައްކަތްފެށި، މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ނިންމާލެވޭނެ. ހަމަ މިއާއެކު ލ.މާބައިދޫގެ 45 ގޭގެ މަޝްރޫޢުގެ މަސައްކަތްފެށި މިހާރު އެމަސައްކަތް ދަނީ ކުރިއަށް. ސުނާމީގައި ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ މ.ކޮޅުފުށީ ރައްޔިތުންނަށް ދާއިމީ ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން، އެރަށު 168 ގެ ޢިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރުވަނީ ފަށާފައި.\nހދ.މާވައިދޫ، ފަރިދޫ އަދި ކުނބުރުދޫގެ ރައްޔިތުންވަނީ ހދ.ނޮޅިވަރަންފަރަށް ބަދަލުކުރެވިފައި. އެރަށުގައި ސަރުކާރުން ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ 181 ގޭގައި މިތިންރަށުގެ މީހުން ދިރިއުޅެން މިހާރުވަނީ ފަށާފައި.\nކާބަން ނިއުޓްރަލް ޤައުމަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ ހެދުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން މުހިންމު އެތައް މަސައްކަތެއް ފާއިތުވި އަހަރުގެ ތެރޭގައިވަނީ ސަރުކާރުން ކޮށްފައި. މިގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކާބަން އޮޑިޓް ކުރުމާއި، ޖައްވަށް ވިހަގޭސް ބޭރުކުރެވޭ މިންވަރު މިވަނީ ދެނެގަނެވިފައި. އިޢާދަކުރެވޭ ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމާއި، އެފަދަ ހަކަތަ އުފެއްދުމަށްޓަކައި ހަކަތަ އުފެއްދުމުގެ ވަސީލަތްތައް ތަފާތުކުރުން އެއީ، ކޮންމެހެން މުހިންމުކަމެއް.\nޖައްވަށް ބޭރުކުރެވޭ ވިހަ ގޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ތިމާވެށްޓަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅިފައިވަނީ ސީދާ ދިވެހި ރައްޔިތުމީހާގެ ދިރިއުޅުމާ. ހަކަތައިގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި ތިމާވެށީގެ މައްސަލައެއްނޫން. އެއީ، އިޤްތިޞާދީވެސް މައްސަލައެއް. ތެލަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކުރުމަކީ ސަރުކާރަށް ވަރަށް މުހިންމުކަމެއް. އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކުންވެސް މިކަމަށް ބާރުއެޅުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަކީ ސަރުކާރުގެ އަމާޒެއް. މިފަދަ ވިޔަފާރިތަކަށް ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ގޮތުން، ކާރބަން ނިއުޓްރަލް ޤައުމަކަށް ރާއްޖެ ހެދުމަށް ސަރުކާރުން ކުރަމުން މިގެންދާ މަސައްކަތުގެ ދަށުން، ބައޯޑިގްރޭޑްބްލް ތަކެތީގެ އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީއާއި، ބެޓެރީ ނުވަތަ ސޯލާ ފަދަ އިޢާދަކުރެވޭ ހަކަތަ ބޭނުންކޮށްގެން ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރުގެ އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީ ދަށްކުރުމަށް 2011 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ. އިޢާދަކުރެވޭ ހަކަތައިގެ ބާވަތްތައް ރާއްޖެއަށް ތަޢާރުފުކޮށް، އަދި ހަކަތަ އިޤްތިޞާދުކޮށް، ރާއްޖެ، ކާބަން ނިއުޓްރަލް ކުރުމަށް ބޭނުންވާނޭ ގަވާއިދުތަކާއި މިންގަނޑުތައް އެކުލަވާލުމުގެ މަސައްކަތް ސަރުކާރުން ފެށުމަށްވަނީ ކަނޑައެޅިފައި.\nވަރލްޑް ބޭންކުން ދޭ 30 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ފަންޑު، އަމިއްލަ ވިޔަފާރިވެރިންނަށާއި ޔޫޓިލިޓީ ކުންފުނިތަކަށް ޚާއްޞަކުރެވިގެން ހުޅުވާލެވޭނެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމާޒަކީ، ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސަބަބުން ލިބިދޭ މިފަދަ ކުރިއެރުންތައް ސަރުކާރުގެ މަސައްކަތްތަކުގައި ހިމެނިގެން ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުވައިދެވޭ ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތުގެ އަގު ހެޔޮކުރުން.\nއެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ ފަދައިން، މި ރާއްޖޭގެ ނާޒުކު ތިމާވެށި ސަލާމަތް ކުރުމަށް ސަރުކާރުން މި ގެންދަނީ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުން. ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ތިމާވެށީގެ ދާއިރާގެ ކަންތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށްޓަކައި އެންވަޔަރަންމަންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީގެ އޮފީސްތައް މަތިއުތުރު ސަރަޙައްދާއި ދެކުނު ސަރަޙައްދުގައި މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ޤާއިމުކުރުމަށްވަނީ ހަމަޖެހިފައި. އަދި ތިމާވެށީގެ ގޮތުން ނާޒުކު ސަރަޙައްދުތައް ފާހަގަކޮށްފައިވާ ޗާޓެއް އެކުލަވާލައި، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޯރުވައިދެވޭނެ. މީގެ އިތުރުން، ތިމާވެށްޓާ ގުޅުންހުރި މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގެ މިންގަނޑުތަކެއް އެކުލަވާލައި، ކުނިނައްތާލުމާބެހޭ ގަވާއިދު ތަންފީޒުކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ކުރެވޭނެ.\nދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުނީގެ މައްސަލަ ޙައްލުކުރުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ކިތަންމެ ތަނަކުން ހަރުދަނާވެގެންދާނެ. މާލޭ ސަރަޙައްދުގަޔާއި އަދި މިސަރަޙައްދުގެ ރިޒޯޓްތަކުގައި އުފެދޭ ކުނި ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތް އިންޓަރނޭޝަނަލް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަންގެ ލަފާގެ ދަށުން، ކޮންޓްރެކްޓް ކުރާނެ ފަރާތެއް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ހޯދޭނެ. މި މަސައްކަތާ ހަވާލުވާ ފަރާތުން، ކުނި ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތް ހިންގުމަށްޓަކައި ގާތްގަނޑަކަށް 50 މިލިއަން ޑޮލަރު އިންވެސްޓުކުރާނެ. މީގެ އިތުރުން، ޔޫޓިލިޓީ ކުންފުނިތަކުންވެސް މިކަމާގުޅޭ މަސައްކަތްތައް ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަޙައްދުގައި ކުރަން ފެށުމަށްވަނީ ކަނޑައެޅިފައި.\nއިޖުތިމާޢީ ދުޅަހެޔޮ މުޖުތަމަޢެއް ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުވެސް ސަރުކާރުން ވަނީ ފާހަގަކުރެވޭ މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައި.\n2010 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މަދަނައިގެ ޚިދުމަތް ވަނީ ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ފަންސާސް ހަހާހަށްވުރެ ގިނަމީހުންނަށް ފޯރުވައިދެވިފައި. މިވަގުތު މަދަނައިގެ ޚިދުމަތް ލިބެމުންދާ މީހުންގެ އަދަދު ހަތްދިހަ ފަސްހާހަށްވުރެ ގިނަ. ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން ބޭސްފަރުވާއަށް ސަލާންޖެހުން ނައްތާލުމަށްޓަކައި މިދިޔަ އަހަރު 144 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރެވިފައިވޭ. މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި މަދަނައިގެ ދަށުން ޚިދުމަތްދެވޭ ރައްޔިތުންގެ އަދަދު ގިނަ ކުރުމަށްޓަކައި އިތުރު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވޭނެ. ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ، 2011 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް މަދަނައިގެ ޚިދުމަތް ލިބޭ މީހުންގެ އަދަދު އެއްލައްކައަށް އިތުރުކުރުން. ސްރީލަންކާއާއި އިންޑިޔާގެ އިތުރުން، މަދަނަ ޕްލަސްގެ ޚިދުމަތް ލިބޭނެ ޤައުމުތައް އިތުރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ހަމަ މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ކުރެވޭނެ.\nމިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ފުޅާކުރުމަށް ކުރެވުނު ގިނަގުނަ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިހާރުވަނީ ރާއްޖޭގެ5ރަށެއްގައި ޓެލެމެޑިސިންގެ ޚިދުމަތް ތަޢާރުފް ކުރެވިފައި. މި ޚިދުމަތުގެ ތެރެއިން، ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ބޭސްފަރުވާގެ ޚިދުމަތް ފޯރުވައިދިނުމަށް، ކުރިމަތިވެފައި އޮތް ދަތިކަމުން އަރައިގަނެވި، ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރަށެއްގައި ހުރިހާ ބަލިތަކަކަށް ފަރުވާދެވޭ ޑޮކްޓަރުން ބޭތިއްބުމުގެ ބަދަލުގައި، މި ނިޒާމު މެދުވެރިކޮށް، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ހުރި ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި، އެތަންތާނގެ ޑޮކްޓަރުންގެ އެހީ، ރާއްޖޭގެ ބަލިމީހުންނަށް ލިބިގެންދާނެ މަގު ފަހިވެގެންދާނެ. ރާއްޖޭގެ އިތުރު 34 ރަށެއްގައި ކުރިއަށް މިއޮތްތާނގައި މި ޚިދުމަތް ޤާއިމު ކުރެވިގެންދާނެ.\nރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްތައް ޤާއިމުކޮށް، އެ ޚިދުމަތްތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތަކަށް، ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުވައިދިނުމަށްޓަކައި މިދިޔައަހަރު ވާނީ ހެލްތް ސަރވިސް5ކޯޕަރޭޝަން އުފައްދާފައި. އިތުރު3ސަރަޙައްދެއްގައި ހެލްތް ކޯޕަރޭޝަން މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ޤާއިމުކުރެވޭނެ. އަދި ކޯޕަރޭޝަން އުފެދުމާ ގުޅިގެން ރިޒޯޓުތަކުގަޔާއި ސަރުކާރުގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުވައިދޭ 108 ކްލިނިކަކަށްވަނީ ލައިސަންސް ދޫކުރެވިފައި.\nއިންސާނީ ވަސީލަތްތައް ކުރިއެރުވުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އިންޓަރގްރޭޓެޑް ހިއުމަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރޮޖެކްޓްގެ ދަށުން މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި 21 ރަށެއްގައި ކޮމިއުނިޓީ ފާމަސީ ޤާއިމުކުރުމަށްވަނީ ހަމަޖެހިފައި. ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ފޯރުވައިދޭ ވަސީލަތްތަކާއި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްތެރިންގެ ރަޖިސްޓްރީ މިއަހަރު ނިމެންވާއިރަށް ފުރިހަމަކުރެވޭނެ.\nމިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ޞިއްޙީ ދާއިރާއާ ގުޅުންހުރި2ބިލެއްގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށްވަނީ ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާފައި. އެއީ، ހެލްތް ސަރވިސަސްގެ ބިލާއި، މެޑިކަލް ނެގްލިޖަންސްގެ ބިލުގެ މަސައްކަތް. މިދެބިލު މަޖިލީހަށް ފޮނުވުމާއެކު، ވެވަޑައިގެންނެވި އެންމެ އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުން މި ދެބިލު ނިންމަވައި ދެއްވުމަށް އަޅުގަނޑު އިލްތިމާސްކުރަން.\nފުދުންތެރިކަން ނެތް ރައްޔިތު މީހާއަށް ދައުލަތުގެ އެހީ، ސީދާ ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެހި، އެ އެހީވަނީ މިދިޔަ އަހަރުވެސް ފޯރުވައިދެވިފައި. މިގޮތުން އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތު ރަނގަޅުކުރުމުގެ ގޮތުން، 65 އަހަރުން މަތީގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ދިނުމަށް ހަމަޖެހިގެން ދިޔަ 2,000 ރުފިޔާގެ ޢިނާޔަތަށް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި 399 މިލިޔަން ރުފިޔާވަނީ ޚަރަދުކުރެވިފައި. މީގެ އިތުރުން، އިޖުތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ދާގަނޑުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެކަނިވެރި މައިންނާއި ބަފައިން، އަދި ޔަތީމު ކުދިން ބަލަހައްޓާ ބަލަދުވެރިންނަށް ދޭ ޒަރޫރީ އެހީގެ ގޮތުގަޔާއި ބޭސްފަރުވާގެ އެހީގެ ގޮތުގައި 29 މިލިއަން ރުފިޔާވަނީ ދެވިފައި. ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި، މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުވައިދިނުމުގެ ޤާނޫނު ފާސްކޮށްދެއްވިކަމަށްޓަކައި މިފުރުސަތުގައި މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން.\nއިޖުތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ޚަރަދުތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ހިފެހެއްޓުމުގެ ގޮތުން، އެކިފަރުދުންނަށް މެދުވެރިވާ އިޤްތިޞާދީ ލޮޅުންތަކުން ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި މިހާރު މިވަނީ ސޯޝަލް ސެކިއުރިޓީ ފަންޑެއް ޤާއިމުކޮށް، އެފަންޑު އިތުރަށް ތަރައްޤީކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިފައި. އަދި މިއަހަރު މިކަމަށް ޚާއްޞަ ބަޖެޓެއްވެސްވަނީ ކަނޑައެޅިފައި.\nމި ސަރުކާރުގެ މައިގަނޑު ފަލްސަފާއަކީ ހެޔޮވެރިކަމާއި އޯގާތެރިކަން ފޯރުވައިދިނުން. ދިވެހި އެންމެހާ ރައްޔިތުންނަށްވެސް އުފާވެރިކަން ގެނެސްދިނުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން މިކުރާ މަސައްކަތުގައި ކުޑަތަންކޮޅެއްވެސް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ފަހަތަކަށް ނުޖެހޭނަން. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އިޖުތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމެއް ހޯދައިދިނުމަށް މިސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތަށް ކުޑަވެސް ލޮޅުމެއް އަޔަކަނުދޭނަން. މިގޮތުން، ތިޔަ ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އިޖުތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ބިލްވެސް، ވީއެންމެ އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަވައި ދެއްވާނެކަމުގެ ފުރިހަމަ ޔަޤީންކަން އަޅުގަނޑަށް އެބައޮތް.\nމިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައިވެސް ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ނިޒާމު ތަރައްޤީ ކުރުމުގެ މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއްވަނީ އަޅާފައި. މިގޮތުން ތަޢުލީމާބެހޭ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް އެކަށައަޅައި، ތަންފީޒު ކުރުމަށްޓަކައި ތަޢުލީމާބެހޭ ބިލް މި މަޖިލީހަށްވަނީ ހުށަހެޅިފައި. މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި އިތުރު 25 ސްކޫލެއްގެ ކިޔެވުން އެއްދަންފަޅިއަށް ބަދަލުކުރެވޭނެ. ވީމާ، މިއަހަރުގެ ނިޔަލަށް ޖުމްލަ 126 ސްކޫލެއްގައި އެއްދަންފަޅިއަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށޭނެ. އަދި، މިދިޔައަހަރު ތެރޭގައި 2084 ޓީޗަރުންނަށްވަނީ ފަންނީ ތަމްރީނު ދެވި ތަރައްޤީ ކުރެވިފައި. މިއީ 2009 ވަނަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު 267 އިތުރު އަދަދެއް.\nސްކޫލްތައް ހިންގުމުގައި ބޭނުންވާ ލަފަޔާ މަޝްވަރާ ސްކޫލްގެ ވެރިންނަށް ދިނުމަށާއި ސްކޫލްގެ ހިންގުން ހަރުދަނާ ކުރުމަށް ހުރިހާ ސްކޫލެއްގައި މިހާރުވަނީ ބޯޑުތައް އުފައްދާފައި. ސަރަޙައްދީ ފެންވަރުގައިވެސްވަނީ ތަފާތު ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގިފައި. ޒަމާނާގުޅޭ އަދި ކުދިންނާ ރައްޓެހި ސްކޫލްތައް އުފައްދައި، ގަވާއިދުން ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެކިދަރަޖައިގެ މިންގަނޑުތަކާއި ވަޒަންތައްވަނީ ކަނޑައެޅިފައި. ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ޕްރީ ސްކޫލް ޤާއިމުކުރެވިފައިވަނީ ސަރުކާރުން އެކަމަށް ހިތްވަރުދީ، ސަރުކާރުގެ އެއްބާރުލުން ފޯރުވައިދެވިގެން.\nމިދިޔަ އަހަރު އަޅުގަނޑު ދަންނަވާފައިވާނެ، 2010 ވަނަ އަހަރުގެ އެންމެ ބޮޑު އަމާޒަކީ، ސްކޫލް ނިންމާފައި ނުކުންނަ ކުދިން5މާއްދާއިން ފާސްވާ މިންވަރު 32 އިންސައްތައިން 41 އިންސައްތައަށް މަތިކުރުންކަމަށް. މިދިޔަ އަހަރުގެ ނަތީޖާއަށް ބަލާއިރު މި ނިސްބަތް 41 އިންސައްތައަށް މަތިނުކުރެވުނުކަމުގައިވިޔަސް ނިސްބަތުން މި އަދަދުވަނީ 35 އިންސައްތައަށް މަތިވެފައި. ވަކިވަކި ސްކޫލްތަކުން މިދިޔަ އަހަރު ހޯދި ނަތީޖާއަށް ބަލާއިރު، 100 ސްކޫލަކުން 2009 ވަނަ އަހަރަށްވުރެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުކޮށްފައިވޭ. މިދެންނެވީ5މާއްދާއިން ފާސްވި ކުދިންގެ ނިސްބަތް، އެ ސްކޫލްތަކުން އިތުރުކުރެވިފައިވާ ވާހަކަ.\nހަމައެއާއެކު ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަނެއްކަމަކީ، ވަރަށްގިނަ ކުދިން ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި އާދަޔާ ޚިލާފު ކާމިޔާބީތަކެއް މިފަހަރު ހޯދާފައިވާކަން. އެމާއްދާއަކުން ހޯދަންޖެހޭ ފުރިހަމަ މާކްސް، ސަތޭކައިންސަތޭކަ ހޯދާފައިވާ ކުދިންގެ ޖުމްލަ އަދަދު ގިނަކަން އެއީވެސް، ވަރަށް ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި އަޅުގަނޑު ފާހަގަކުރާ ކަމެއް.\nމަސައްކަތުގެ ހުނަރު ބިނާކުރާ ކޯސްތަކާއި މަތީ ތަޢުލީމުގެ ކޯސްތަކުގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކުގެ ކޯސް ފީ، އެކީގައި ނޫނީ އެއްބައި ދައްކައިދިނުމުގެ ގޮތުން “ލޯން ސްކީމް ފޮރ އެޑިޔުކޭޝަނަލް އެސިސްޓަންސް” ގެ ނަމުގައި ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގައި މިދާއިރާގެ ޕްރޮފެޝަނަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ލޯން ސްކީމެއްވަނީ އުފެއްދިފައި. މި ސްކީމްގެދަށުން ލޯނު ދޫކުރުމާއި އަދި މަތީތަޢުލީމު ހާސިލު ކުރުމަށްޓަކައި، ސްކޫލުތައް ހިންގާ 50 އިސްވެރިން މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައިވަނީ މެލޭޝިޔާއަށާއި ސްރީލަންކާއަށް ފޮނުވިފައި.\nމަތީ ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި މިދިޔަ އަހަރު ސްޓޫޑަންޓް ލޯން ސްކީމްގެ ދަށުން 50 މިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ 1000 އަށްވުރެ ގިނަ ދަރިވަރުންނަށް ފޯރުވައިދެވިފައި. ދިވެހި ދަރިވަރުންނަށް މަތީ ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ފުރުޞަތު ހޯދައިދިނުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތުން އޮސްޓްރޭލިއަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ސްކޮލަރޝިޕްގެ ދަށުން ރާއްޖެއަށް ދެވޭ ސްކޮލަރޝިޕްތަކުގެ އަދަދު ވަނީ 2011 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ދެގުނައަށް އިތުރުކުރެވިފައި.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ޙަޔާތަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ކުރިއެރުން މިހާރު މިއޮތީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބިފައިކަމަށް އަޅުގަނޑު ގަބޫލު ކުރަން. އެއީ، ރާއްޖޭގައި މިހާރު މިވަނީ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީއެއް ޤާއިމު ކުރެވިފައި. ޔުނިވަރސިޓީގެ މަޤްޞަދަކީ، ދިވެހިރާއްޖެ، ފުރިހަމަ މިނިވަން ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އަބަދަށް ދަމަހައްޓަން ބޭނުންވާ، އަދި ޤައުމުގެ ޘަޤާފީ، އިޖުތިމާޢީ، އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީއަށާއި، ފަރުދުންގެ ކުރިއެރުމަށް ބޭނުންވާ ޢިލްމާއި ހުނަރު އުފައްދައި، ހޯދައި، ރައްކާތެރިކޮށް ފެތުރުން. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޤާނޫނު، ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ފާސްކޮށްދެއްވިކަމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑު، މިދަނޑިވަޅުގައި މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުގެ ހުރިހާ މެންބަރުންނަށް، އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރު ދަންނަވަން.\nރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކޮށް ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީނީ ޢަޤީދާ ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ސަރުކާރުން ކުރަމުން ގެންދާ މަސައްކަތްތަކުގައި މިދިޔަ އަހަރަކީވެސް ފާހަގަކުރެވޭފަދަ ކުރިއެރުންތަކެއް ހާސިލު ކުރެވުނު އަހަރެއް. ރާއްޖޭގައި ތިއްބެވި ދީނީ ޢިލްމުވެރިންގެ ފުރިހަމަ ބޭނުންހިފައި އެބޭފުޅުންގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ދީނީ ނަސޭހަތް ދިނުމުގެ ތަފާތު ޕްރޮގްރާމްތައްވަނީ ހިންގިފައި. 2010 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓުން ޚަރަދުކޮށްގެން 12 ރަށެއްގައި މިސްކިތް އިމާރާތްކޮށް، ގިނަ މިސްކިތްތަކެއް މަރާމާތުކުރެވިފައިވޭ. މީގެ އިތުރުން، ކުރީ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު ޒަކާތުގެ ފައިސާ އިތުރުކުރެވި، އެފައިސާއިން ބޮޑެތި ކަންތައްތަކެއް ކުރެވުނު. އަލަށް މިސްކިތް އިމާރާތްކުރަންޖެހޭ ރަށްރަށުގެ ތެރެއިން މިއަހަރު މިސްކިތް އިމާރާތްކުރަން ފެށުމަށް 39 ރަށެއް ފާހަގަކުރެވި، އޭގެތެރެއިން 21 ރަށުގެ މިސްކިތް ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓުން ޚަރަދުކޮށްގެން އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ފަށާނެ. އަނެއް 18 ރަށުގެ މިސްކިތް، ބޭރުގެ އެހީގައި އިމާރާތްކުރަން ފެށޭތޯ މިގެންދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުން. މިކަންކަމުގެ އިތުރަށް، އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށްލަން، ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޤާއިމުކުރެވޭ އިސްލާމިކް ބޭންކް މިމަހުގެ ތެރޭގައި އުފެދިގެންދާނެކަން.\n2009 ވަނަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު، 2010 ވަނަ އަހަރު، ކުށްކޮށްގެން މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްއަށް ހުށަހެޅުނު މައްސަލަތަކުގެ އަދަދު 11 އިންސައްތަ ވަނީ މަދުވެފައި.\nމުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި މިހާރު ހިނގަމުންދާ ނުރައްކާތެރި އަދި އަނިޔާވެރި ކުށްތަކުން ރައްޔިތުންގެ ހިތުގައި އުފެދިފައިވާ ބިރުވެރިކަން ދަށްކުރުމަށާއި، އުފެދެމުންއަންނަ އާ ބާވަތްތަކުގެ ކުށްތައްކަމަށްވާ އިންޓަރނެޓް މެދުވެރިކޮށް ހިންގާ ޖަރީމާތަކާއި، ހިއުމަން ޓްރެފިކިންގ އަދި ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ހޯދާ ނުޙައްޤު ފައިސާއަކީ ސާފު ފައިސާކަމަށް ދެއްކުންފަދަ ކުށްތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން، ފުލުހުންގެ “ސްޓްރެޓީޖިކް ޕްލޭން 2011 ން 2013 އަށް” އެކުލަވާލައި، އެއާ އެއްގޮތަށް މަސައްކަތްތައް ކުރަން ވަނީ ފަށާފައި.\nމަސްތުވާތަކެއްޗަށް ހުޅުވުނު ދޮރުތައް ބަންދުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ކުރި މަސައްކަތްތަކުންވަނީ ވަރަށް އެދެވޭ ނަތީޖާތަކެއް ހާސިލު ކުރެވިފައި. ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދެވުނު މީހުންގެ ތެރެއިން މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރިކަމަށް ފުލުހުންގެ ރެކޯޑްތަކުން ދައްކާ އަދަދަށް ބަލާއިރު، 2009 ވަނަ އަހަރަށްވުރެ 2010 ވަނަ އަހަރު މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރި މީހުންގެ އަދަދު، 46 އިންސައްތައިންވަނީ ދަށް ކުރެވިފައި. އަދި ކުޑަކުދިން މިވަބާގައި ޖެހޭ ނިސްބަތް މިދިޔަ އަހަރު 40 އިންސައްތަ ދަށް ކުރެވިފައިވާކަމަށް ފުލުހުންގެ ރެކޯޑްތަކުން ދައްކާ. މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލާގައި މީގެ2އަހަރު ކުރިން ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ އަދަދު މިއަދު މިވަނީ 55 އިންސައްތައިން ދަށްކުރެވިފައި.\nމަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް ފަރުވާދިނުމުގެ ގޮތުން، ޑްރަގް ރީހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރުން 114 މީހުން، ވިލިމާލެ އާއި ހުޅުމީދޫ ޑިޓޮކްސް ސެންޓަރުތަކުން 135 މީހުން، އަދި ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައިވާ ކޮމިއުނިޓީ ސެންޓަރުތަކުން 91 މީހުން ފަރުވާ ނިންމާފައިވޭ. މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ދެކުނު ސަރަޙައްދުގައި ރީހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރެއް ޤާއިމުކުރުމަށާއި، އުތުރު ސަރަޙައްދުގައި ޑިޓޮކްސިފިކޭޝަން ސެންޓަރެއް ޤާއިމުކުރުމަށާއި، 25 މީހުންގެ ޖާގައިގެ ހާފްވޭހައުސްއެއް ހިންގުމާއި އަދި މެދުއުތުރު ސަރަޙައްދުގެ އިތުރު ޑްރޮޕް-އިން ސެންޓަރެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށްވަނީ ނިންމާފައި. މަސްތުވާތަކެތީގެ ފަރުވާގެ ގިނަ މަސައްކަތްތައް ކުރެވެމުންދަނީ، މަދަނީ ޖަމުޢިއްޔާތަކުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ކަމަށްވާތީ، އެފަރާތްތަކުންދޭ ޚިދުމަތްތައް އިތުރަށް ވަރުގަދަކޮށް ފުޅާކުރުމަށްވެސް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިގެންދާނެ. އަދި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުން ކުރުމުގެ ހާލަތު އެންމެ ރަނގަޅަށް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންގެ އެހީގައި ޔޫ.އެން.އޯ.ޑީ.ސީ މެދުވެރިކޮށް މުޅި ރާއްޖޭގައި މިއަހަރު ސާވޭއެއް ކުރެވޭނެ. އަޅުގަނޑުމެން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ކުރެވެންއޮތީ، މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހަށް މިހާރު ހުށަހަޅާފައި އޮތް މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ އާ ބިލް ފާސްވެގެން. މިބިލްވެސް އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްދެއްވާނެ ކަމާމެދު އަޅުގަނޑު ޝައްކެއް ނުކުރަން.\nސަރުކާރުން އަދި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކާއި ޖަމުޢިއްޔާތަކާ ގުޅިގެން ހިންގަމުން ގެންދާ ޕްރޮގްރާމެއްގެ ދަށުން، ބާރުގަދަ މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފައި، އޭގެ ސަބަބުން ޙުކުމް ތަންފީޛު ކުރަމުން ގެންދާ ކުދިންނަށް ފަރުވާދެވި، އަލުން އަނބުރާ އެކުދިން މުޖުތަމަޢަށް ނެރުމަށް ސަރުކާރުން އެކިއެކި މަސައްކަތްތައް ކުރަމުން އެބަގެންދޭ. މިކުދިންގެ އަޚްލާޤަށާއި އަދި މިކުދިން އިތުރަށް މުޖްތަމަޢަށް އަހުލުވެރިކޮށް ނެރުމަށް ކުރެވެންހުރި މަސައްކަތްތަކަކީ ކޮބައިތޯ ދެނެގަނެ، އަދި މިކުދިންނަށް އެހީތެރިކަމެއްދީ، އަލުން އަނބުރާ މުޖުތަމަޢަށް ނެރުމަށް 2010 ގައި ކާމިޔާބުކަމާއެކު ޕްރޮގްރާމްތަކެއް ހިންގިފައިވޭ. އަދި ކުންފުނިތަކާއެކު މި ޕްރޮގްރާމް ފުޅާކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް މިހާރުދަނީ ކުރެވެމުން. މިކަމުގައިވެސް ސަރުކާރުން ކުޑަކޮށްވެސް ފަސްނުޖެހޭނެކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދަންނަވަން.\nޒުވާނުން މަސައްކަތުގެ މާހައުލަށް އަހުލުވެރި ކުރުމަށްޓަކައި ޓެކްނިކަލް އެންޑް ވޮކޭޝަނަލް އެޑިޔުކޭޝަން އެންޑް ޓްރެއިނިންގ (ޓިވެޓް) ޕްރޮގްރާމްގެ ދަށުން 12,094 ޒުވާނުން ވަނީ ތަމްރީނުކުރެވިފައި. އަދި ފަންނީ ހުނަރުވެރިކަން އިތުރުކޮށް ތަމްރީނުދޭ މަރުކަޒު، “މޯލްޑިވްސް ޕޮލިޓެކްނިކް” އުފައްދާފައިވަނީ މިދިޔައަހަރު. މީގެ އިތުރުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި3ރަށެއްގައި ޖޮބް ސެންޓަރު ޤާއިމުކުރެވި، ރާއްޖޭގައި ލިބެންހުރި ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ވަނީ ފޯރުކޮށްދެވިފައި.\nރާއްޖޭގައި ހިލޭ މަސައްކަތްތައް ކޮށްދިނުމުގެ ނުވަތަ ވޮލަންޓިއަރިޒަމްގެ ރޫޙު ދިރުވައި އަށަގެންނެވުމަކީ، މިސަރުކާރުން ނުހަނު އިސްކަންދޭ ކަމެއް. އެގޮތުން މިދިޔަ އަހަރު އޭ ލެވެލް ނިންމި 120 ޒުވާނަކު ވަނީ މޯލްޑިވްސް ވޮލަންޓިއަރ ކޯރގައި ބައިވެރިވެ، އިޖުތިމާޢީ ގިނަ ޢަމަލީ މަސައްކަތްތަކެއް ހިލޭ ކޮށްދީފައި. އަދި މީގެއިތުރުން، މިދިޔަ އަހަރު ބައިނަލްއަޤްވާމީ ހިލޭސާބަހަށް މަސައްކަތްކުރާ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން ހިންގުނު އެކި ހަރަކާތްތަކުގައި 600 އަށްވުރެ ގިނަ ޒުވާނުން ވަނީ އަމިއްލައަށް އިސްނަގައި ބައިވެރިވެފައި.\nއައި.އެލް.އޯ ގެ މުޢާހަދާ ތަންފީޒުކުރުމަށް ކުރަންހުރި މަސައްކަތްތައް މިދަނީ ކުރަމުން. ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދާއި، ގަވާއިދު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރާތައް އަދި ވަޒީފާ ދޭފަރާތާއި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތާ ދެމެދު ޖެހޭ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރާގޮތް ހަރުދަނާކުރުމަށް އައި.އެލް.އޯ އާ ގުޅިގެންވަނީ ގިނަގުނަ ހަރަކާތްތަކެއް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހިންގިފައި. އަދި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު އިޞްލާޙުކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް އައި.އެލް.އޯ.ގެ އެހީގައި ސަރުކާރުން މިގެންދަނީ ކުރަމުން.\nމިރާއްޖޭގައި ޘަޤާފީ އަދި އަދަބީ ފަންނުވެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް އިސްކަންދިނުމަކީ މީގެކުރީގައިވެސް އަޅުގަނޑުމެން ފާހަގަކޮށް ދަންނަވަމުން އައި ވާހަކައެއް. މިކަންކަމަށް ހުޅުވާލެވުނު މުހިންމު އެއް ފުރުޞަތަކީ މިދިޔަ އަހަރު މިރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބޭއްވުނު ހޭ-ފެސްޓިވަލް. މި ފެސްޓިވަލަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ވޭލްސްގައި ކޮންމެ އަހަރަކު ބޭއްވޭ އަދަބީ އަދި ޘަޤާފީ ޙަރަކާތުގެ ފެސްޓިވަލެއް. މިރާއްޖެއަށް މިކަން މުހިންމުވަނީ، ހޭ ފެސްޓިވަލަކީ ޘަޤާފީ، ސިޔާސީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން އަދީބުންނާއި، ޝާޢިރުންނާއި، ފަންނާނުން ވަރަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާއާއި ޚިޔާލު ބަދަލުކުރާ ތަނަކަށްވެފައި، ރާއްޖެއަކީ އަލަށް ޑިމޮކްރަސީއެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔެއަށް ތަޢާރުފުވަމުން އަންނަ ޤައުމަކަށްވާތީ. މިރާއްޖެއަށް ލިބިފައިވާ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ރީތި ގޮނޑުދޮށްތަކަކާއި، ޤުދުރަތީ މުއްސަނދިކަމުގެ އިތުރުން، މިރާއްޖޭގައިވެސް ތާރީޚީ އަދި ޘަޤާފީގޮތުން ވާރުތަވެފައިވާ އަދަބީ އަދި ފަންނީ މުއްސަނދިކަން ނިސްބަތުން ވަރަށް ބޮޑުކަމާއި، ހުނަރުވެރި ކުޅަދާނަ ދިވެހި އަދީބުންނާއި، ޝާޢިރުންނާއި، ފަންނާނުން މިކަންކަން ގެންދަނީ ދޭހަކޮށްދެމުންކަން މިފެސްޓިވަލުން ހާމަވެގެންދިޔަ.\nސިޔާސީ ނުފޫޒުގެ ބޭރުން ދިވެހި ފަންނުވެރިންނަށް ތަރައްޤީއާއި ކުރިއެރުން ހޯދުމަށްޓަކައި އަދި ދިވެހިންގެ މާއްދީ އަދި މަޢުނަވީ ތަރިކަ ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އާޓްސް ކައުންސިލަކާއި ހެރިޓޭޖް ކައުންސިލެއް މިއަހަރު ސަރުކާރުން އުފައްދާނެ. އަދި މިނިޒާމަށް ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ދިނުމަށް ޓަކައި2ބިލެއް މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅޭނެ.\nހެޔޮވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ހިންގުންތެރި އަދި ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ތަރައްޤީކުރެވިފައިވާ ހަރުދަނާ ކުޅިވަރުގެ ނިޒާމެއް ތަރައްޤީކޮށް ދެމެހެއްޓުމުގެ ގޮތުން، ޤައުމީ ކުޅިވަރު ކައުންސިލުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ވަނީ މަސައްކަތް ކުރެވިފައި. އަދި މިމަސައްކަތަކީ މިއަހަރުގެ ތެރޭގައިވެސް ހިނގަމުންދާނެ ކަމެއް. ކުޅިވަރުގެ ރޮނގުން ތަމްރީނާއި ހިންގުންތެރިކަމާބެހޭ ޤައުމީ މުއައްސަސާއެއް އުފެއްދެވުމުގެ ގޮތުން ނެޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ސްޕޯޓްސް އުފެއްދުމަށް އޮނިގަނޑެއް އެކުލަވާލެވި، އެކަމާގުޅޭ ލިޔެކިޔުން މިހާރުވަނީ ތައްޔާރުކުރެވިފައި. ރާއްޖޭގެ މޫދުކުޅިވަރަށް ބޭނުންވާ ޢުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ތަރައްޤީކުރުމަށް ރާއްޖެއާއި ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ ސަމާލުކަން ހޯދުމަށްވެސް ދަނީ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވެމުން. އެސޯސިއޭޝަންތަކާއި ޖަމުޢިއްޔާތަކުން ރާވައިގެން ކުރިއަށް ގެންދާ “ސްޕޯޓްސް ފޮރ އޯލް” ގެ ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން ތަފާތު6ޕްރޮގްރާމަކަށްވަނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުވައިދީފައި. އަދި މިއަހަރު މާލެއާއި ހުރިހާ ޕްރޮވިންސެއް ހިމެނޭ ގޮތަށް މިޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށްވަނީ ރޭވިފައި. ރާއްޖެއަކީ ކުޅިވަރާބެހޭ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސަރަޙައްދީ މަރުކަޒަކަށް ހަދައި، ކުރިއަރަމުން އަންނަ ކުޅިވަރު، ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަންޒިލަކަށް ހެދުމަށާއި ރާއްޖޭގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މޫދުކުޅިވަރުގެ ޙަރަކާތްތައް ކުރިއެރުވުމުގެ ގޮތުން މޯލްޑިވްސް އިންވިޓޭޝަނަލް ބީޗްގޭމްސް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ބޭއްވުމަށްދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުން.\nމިފުރުޞަތުގައި އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފަލާއެކު ފާހަގަކުރަން، މިދިޔަ އަހަރު ކުޅިވަރުގެ ދާއިރާއިން ރާއްޖެ ހޯދާފައިވާ ކާމިޔާބީ. ތައިލެންޑުގައި ބޭއްވުނު އޭ.ސީ.ސީ ޓްރޮފީ ޗެލެންޖުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކްރިކެޓް ޓީމްވަނީ އެއްވަނަ ހޯދާފައި. މިއީ، މިކަމުގައި ޝާމިލުވާ ހުރިހާ ދިވެހިންމެ އުފާކުރާނެ މުޅި މިޤައުމަށް ލިބިގެންދިޔަ ވަރަށްވެސް ބޮޑު ފަޚުރެއް.\nރާއްޖޭގައި އެއްޖިންސް އަނެއް ޖިންސާ ދެމެދު ޙައްޤުތައް ތަފާތުކުރާ ކުރުން ވީހާވެސް ކުޑަކުރުމުގެ ގޮތުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައިވެސް ވަނީ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައި. މީގެ ތެރެއިން އަންހެނުން ބާރުވެރިކުރުވުމުގެ ގޮތުން މުޖްތަމަޢުގައި ހުޅުވިފައިވާ ފުރުޞަތުތައް ހަމަހަމަގޮތެއްގައި އަންހެނުންނަށް ހޯދައިދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމާއި، އިޤްތިޞާދީ ކަންކަމުގައި އަންހެނުންގެ ދައުރު ފުޅާކުރުމުގެ ގޮތުން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތް ކުރާ ޖަމްޢިއްޔާތަކަށް ފައިސާގެ އެހީ ދެވި، އަންހެނުން އުފައްދާ އުފެއްދުންތަކަށް ރިޒޯޓުތަކުން ބާޒާރު ހޯދައި ދިނުމުގައި ފުރުޞަތުތައް ތަނަވަސް ކުރެވޭނެގޮތްގޮތް ހޯދުމަށް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ރިޒޯޓް ފޯރަމެއްވެސް ވަނީ ބޭއްވިފައި.\nމިރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ގުޅުންތައް އިތުރުކޮށް، ބޭރުގެ އެހީ ލިބޭ މިންވަރު ބޮޑުކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގައި ވަރަށް އެދެވޭ ނަތީޖާތަކެއް ދަނީ ފެންނަމުން. ފާއިތުވި އަހަރުގެ މާޗްމަހުގެ ތެރޭގައި، ބޭރުގެ އެހީދޭ ޤައުމުތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި، އަދިވެސް އެހެނިހެން އެހީދޭ ފަރާތްތަކާއެކު ޑޯނަރ ކޮންފަރެންސެއް ބޭއްވިފައިވޭ. މިކޮންފަރެންސްގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި ފަރާތްތަކުން އިންސާނީ ވަސީލަތްތައް ކުރިއެރުވުމާއި، ޞިއްޙީ، ޢުމްރާނީ، ތަޢުލީމީ، ވިޔަފާރި އަދި ގަވަރނަންސް ދާއިރާއިން ރާއްޖެއަށް ފައިސާގެ އެހީއާއި ފަންނީ ގޮތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުވައިދެއްވުމަށް ޝައުޤުވެރިކަން ވަނީ ފާޅުކޮށްފައި. އަދި މި އެހީތައް ސަރުކާރަށް މިހާރުދަނީ ލިބެމުން.\nފާއިތުވި އަހަރުގެ ތެރޭގައި 1.3 ބިލިއަން ޖަޕަނީޒް ޔެން އާއި 50 މިލިޔަން ޗައިނީޒް ޔުއާންގެ ސީދާ ހިލޭ އެހީ މިރާއްޖެއަށް ވަނީ ލިބިފައި. ޗައިނާ ސަރުކާރުގެ ހިލޭ އެހީގައި ޢިމާރާތްކޮށް ނިންމާފައިވާ ޤައުމީ ދާރުލްއާސާރު ރަސްމީގޮތުން ދިވެހިސަރުކާރާ ވަނީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހަވާލުކުރައްވާފައި. އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ދިވެހި ސަރުކާރަށް ދެއްވާފައިވާ އެއްސަތޭކަ މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ސްޓޭންޑްބައި ކްރެޑިޓް ފެސިލިޓީގެ މުއްދަތު 10 އަހަރަށް އިތުރުކުރައްވާފައިވަނީވެސް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި. ދިވެހި ސަރުކާރުން ކުރިޔަށް ގެންދާ ހައުސިންގ ޕްރޮގްރާމަށް އިންޑިއާއިން ކުރައްވާ ހިއްސާއެއްގެ ގޮތުން 500 ހައުސިންގ ޔުނިޓް އެޅުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސަވައިދެއްވުމާއި، މި މަޝްރޫޢަށް 40 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ލައިން އޮފް ކްރެޑިޓް ދިނުމަށް ހަމަޖެހިގެން ދިޔައީވެސް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި. އަދި ދިވެހިރާއްޖެ، އެންމެ ކުޑަކޮށް ތަރައްޤީވެފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓުން 1 ޖެނުއަރީ 2011 ގައި ގްރެޖުއޭޓްވުމާ ގުޅިގެން އެންމެ ކުޑަކޮށް ތަރައްޤީވެފައިވާ ޤައުމުތަކަށް ލިބޭ ޢިނާޔަތްތައް ގެއްލިގެންދާތީ، އަދި މި ޢިނާޔަތްތައް ލިބުން ހުއްޓުމުން ކުރިމަތިވެދާނެ ދަތިތައް އޮމާންކަމާއެކު ފިލުވާލުމަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ އަދި ދޭދޭ ޤައުމުތަކާއެކު ދަނީ މަޝްވަރާތައް ކުރެވެމުން.\nޚާރިޖީ ގުޅުންތައް އިތުރަށް ބަދަހިކުރުމުގެ ގޮތުން ފާއިތުވި އަހަރުގެ ތެރޭގައި އިތުރު ޤައުމުތަކާއެކު ދިވެހިރާއްޖެއިން ސިޔާސީ ގުޅުން ޤާއިމު ކުރި. ރާއްޖޭގެ އެކުވެރި ޤައުމުތަކާއެކު ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް ފާއިތުވި އަހަރުގެ ތެރޭގައި އަޅުގަނޑުވާނީ ބައެއް ޤައުމުތަކަށް ދަތުރުތަކެއް ކޮށްފައި. ދިވެހިރާއްޖެއިން އިސްނަގައިގެން އ.ދ.ގެ ޢާންމު ބަޙުޘްގެ ދުވަސްވަރު ކްލައިމެޓް ވަލްނަރަބަލް ފޯރަމްގެ ޖަލްސާއެއް މިދިޔަ އަހަރު ނިއުޔޯކްގައި ބޭއްވުނު. މެކްސިކޯގެ ކަންކޫންގައި މިދިޔަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރުމަހު ބޭއްވުނު އ.ދ.ގެ ކްލައިމެޓް ޗޭންޖް ބައްދަލުވުމުގައި ރާއްޖެއިން ކުރި މަޝްވަރާތަކުގެ އެއް ނަތީޖާއަކީ، ކަންކޫން ސަމިޓަށް ލިބުނު ކާމިޔާބީ.\nއ.ދ.ގެ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ ކައުންސިލްގެ ގޮނޑި ރާއްޖެއިން ވަނީ ކާމިޔާބުކޮށްފައި. ލީބިޔާގެ ރައްޔިތުންނަށް އެތަނުގެ ވެރިން ކުރަމުން ގެންދާ ލާއިންސާނީ ޢަމަލުތައް ބަލާ އެކަމަށް ހުއްޓުމެއް ގެނައުމަށް ހިއުމަން ރައިޓްސް ކައުންސިލުން ހިންގާ ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކުގެ އެންމެ އިސް އެއް ބައިވެރިއަކީ ދިވެހިރާއްޖެ. އަދި އ.ދ. ގެ ދަ އޮޕްޝަނަލް ޕްރޮޓޮކޯލް ޓު ދަ ކޮންވެންޝަން އަގެއިންސްޓް ޓޯޗަރގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ސަބްކޮމިޓީ އޮން ޕްރިވެންޝަން އޮފް ޓޯޗަރގެ އިންތިޚާބުވެސް ރާއްޖެއިންވަނީ ކާމިޔާބު ކޮށްފައި. ހާނިއްކައާއި އަނިޔާ ހުއްޓުވަން މަސައްކަތްކުރާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުއައްސަސާއެއްގެ މެންބަރަކު ކަމުގައި ދިވެހި ފަނޑިޔާރަކު، ޚާއްޞަކޮށް ދިވެހި އަންހެން ފަނޑިޔާރަކު ހިމެނުނު މިއީ، ފުރަތަމަ ފަހަރުކަން އަޅުގަނޑު ވަރަށް ފަޚުރުވެރިކަމާއެކު ފާހަގަކުރަން.\nޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ، ދިވެހިރާއްޖެއަށް ސަލާމަތީ ގޮތުން ކުރިމަތިވެފައިވާ އަދި ކުރިމަތިވެދާނެ ގޮންޖެހުންތައް ދެނެގަނެ، ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ޤައުމީ ސަލާމަތުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި [ޤައުމީ ސަލާމަތީ އޮނިގަނޑެއް] އެކުލަވައިލުމަށް ތަފާތު މަސައްކަތްތަކެއްދަނީ ކުރެވެމުން. މިއޮނިގަނޑުގެ ބޭނުމަކީ، ސަލާމަތްތެރި އަދި ރައްކާތެރި އަމާން މާޙައުލެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޤާއިމުކޮށް ދެމެހެއްޓުން. ޤައުމުގެ ސަލާމަތީ މަޞްލަޙަތު އޮތް ހުރިހާ މުއައްސަސާތައް، އެއް ވިސްނުމެއްގައި، ގުޅިގެން ޤައުމީ ފެންވަރުގައި މަސައްކަތް ކުރާނެ ސިޔާސަތުތަކާއި ލަނޑުދަނޑިތައް ކަނޑައެޅުން. މިއޮނިގަނޑުގެ ތެރެއިން ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތް މިހާރަށްވުރެ ފުޅާކޮށް، ޤައުމީ ސަލާމަތުގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑެއް ޤާއިމުވެގެންދާނެ. އަދި ޤައުމީ ސަލާމަތާބެހޭ ޤާނޫނެއް ބައްޓަން ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ. މިހާރުވެސް މިދެންނެވި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ އެޑްވައިޒަރުގެ އޮފީހެއްވަނީ ޤާއިމުކުރެވިފައި.\nޤައުމީ ސަލާމަތީ އޮނިގަނޑުގެ މުހިންމު ބައެއްގެ ގޮތުގައި މެރިޓައިމް ސެކިއުރިޓީއާބެހޭ ޤައުމީ ސިޔާސަތުތަކާއި، އެ ސިޔާސަތުތަކުން ސްޓްރެޓިޖީތައް ކަނޑައެޅިގެންދާނެ. އޭގެތެރޭގައި [މެރިޓައިމް ޑޮމެއިން އެވެއަރނެސް] ޕްރޮގްރާމެއް މިއަހަރު ތެރޭގައި ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވޭ. މެރިޓައިމް ސެކިއުރިޓީގެ ދަށުން 8 އެކްޝަން ޕްލޭން އެކުލަވައިލެވޭނެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މެރިޓައިމް ޑޮމެއިން އެވެއަރނެސް، ކަނޑުމަތީގެ ސަލާމަތާބެހޭ މަޢްލޫމާތުގެ އޮނިގަނޑު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ ނުރައްކާތައް ދެނެގަތުން، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުން ބަދަހިކުރުން، ކަނޑުމަތީގެ ނުރައްކާތައް، ކަނޑުމައްޗާބެހޭ ދާއިރާގެ ވިއުގަ ސަލާމަތް ކުރުން، ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމް، އަދި ކަނޑުމަތީގައި ކުރެވޭ ވިޔަފާރިތައް ބެލުން ހިމެނޭނެ. މި އެކްޝަން ޕްލޭން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ކުރިއަށް އޮތް 90 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޤާއިމު ކުރެވޭނެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި އ.ދ.ގެ ޞުލްޙަ ބަލަހައްޓާ ލަޝްކަރުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދިވެހި ސިފައިން ބައިވެރިކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ އެންމެހާ ކަންތައްކޮށް މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ސޮއިކުރެވޭނެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި ސިޔާދަތީ ބާރު އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކުރުރުމަށްޓަކައި މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖުލައިމަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޚާއްޞަ އިޤްތިޞާދީ ސަރަޙައްދު އ.ދ އަށްވަނީ ހުށަހަޅާފައި. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދިވެހި މަސްވެރިންގެ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކުރެވި، މަސްވެރިކަމުގެ ސަރަޙައްދު ބެލެހެއްޓުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާވެގެން ގޮސްފައިވޭ.\nދިވެހިރާއްޖެއަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ކަނޑާއި ކަނޑުރޯދީގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ޤައުމެއްކަން ގަބޫލުކޮށް، މިދިޔަ އަހަރުގެ މިނިވަންދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންޓިނެންޓަލް ޝެލްފްގެ ސަރަޙައްދު ކަނޑައަޅައި، އެކަންވަނީ އ.ދގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައި. އަދި މިމަހު 31 ވަނަ ދުވަހު ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން މިކަމަށް އ.ދ ގައި ވަކާލާތުކުރާނެ. މިއީ 169,000 އަކަ ކިލޯމީޓަރުގެ ސަރަޙައްދެއް.\nމިއަހަރަކީ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދުނިޔޭގެ ދެބައި ހަމައިން ދެކުނުގައި، ސާކް ސަމިޓް ބޭއްވޭ ފަހަރު. މި ސަމިޓް ރާއްޖޭގެ ދެކުނު ސަރަޙައްދުގައި ބޭއްވުމުގެ އެންމެބޮޑު މަޤްޞަދަކީ، ދުނިޔޭގެ ޗާޓުގައި އެސަރަޙައްދު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ފާހަގަވާނެ ގޮތެއް ހެދުން. އަދި ހަމަ އެހެންމެ، އިންޑިޔާ ކަނޑު، އިރުން ހުޅަނގަށް، ހުޅަނގުން އިރަށްވެސް ހުރަސްކުރާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކަށް، މިސަރަޙައްދުގެ ފަހިކަން ލިބޭނޭ ގޮތްތަކެއް ފާހަގަކުރުން އަދި އިފްތިތާޙު ކުރުން. ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ، ސާކް ސަމިޓަށް ބިނާ މިކުރެވޭ ކޮންވެންޝަން ސެންޓަރ އެއީ، ސާކް ސަމިޓް ނިމުމަށްފަހުގައިވެސް، ކޮންވެންޝަނާއި އަދި ކޮންފަރެންސް، މިބާވަތުގެ ކަންކަން ބާއްވާ ސެންޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ތަރައްޤީކޮށް، އަބަދުވެސް ހިންގަމުން ގެންދިޔުން. މިފަދަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސަމިޓްތަކާއި، ތަފާތު ބޮޑެތި ބައްދަލުވުންތައް ރާއްޖޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައި އިންތިޒާމު ކުރެވި، އޭގެ ފައިދާއާއި ރީތިނަމާއި ޝަރަފު ދިވެހިންނަށް ލިބިދިނުމަށް ކުރެވެންހުރި ހުރިހާ ކަމެއް އަޅުގަނޑުމެން އަބަދުވެސް ދާނީ ކުރަމުން.\nޤައުމާއި މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި، ދިގު މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތް ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުން އެކުރާ ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން، ޝަރަފުވެރިކަމުގެ ޤައުމީ އިނާމާއި، ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު، ވަރަށް ޚިދުމަތްތެރި ބޭފުޅުންނަށް މިދިޔަ އަހަރުވެސް ވަނީ އެރުވިފައި. ޤައުމީ އިނާމު ކޮމިޓީން މި މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ ވަރަށް މިނިވަންކަމާއެކު، ޒިންމާދާރު ގޮތެއްގައި ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެން. އަދި އެ ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތަށް ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް ނުފޫޒެއް ނުފޯރާނެ. ޤައުމީ އިނާމު ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅުންގެ ޚިދުމަތުގެ އަގު ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ސަރުކާރުން ވަޒަންކުރާ ގޮތަށް ހަމަޖައްސައި، ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ބާއްވާ ބައެއް ޖަލްސާތަކާއި، ބައެއް ބައްދަލުވުންތަކާއި އެކިއެކި މުބާރާތްތަކުގެ ޝަރަފުވެރި މެހްމާނަކަށް ވެވަޑައިގަތުމުގެ ފުރުޞަތު، އިނާމު ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުންނަށްވަނީ ހޯދައިދެވިފައި.\nމިދިޔަ ޖުމްހޫރީ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ބޭއްވި ޖަލްސާގައި އަޅުގަނޑު ދެންނެވިން، ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށާއި ސަރުކާރަށް ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު، ދިގު މުއްދަތެއް ވަންދެން ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންގެ ޚިދުމަތުގެ އަގު ވަޒަން ކުރުމުގެ ގޮތުން، އެބޭފުޅުންނަށް ކޮއްޔެއްލުމަށް ނުވަތަ ޚާއްޞަ ޝަރަފެއް ނުވަތަ ލަޤަބެއް އެރުވުމަށްޓަކައި އެކަމުގެ މިންގަނޑުތަކެއް އެކަށައެޅުއްވުމުގެ މަސައްކަތް ޤައުމީ އިނާމު ކޮމިޓީއާ ހަވާލުކުރި ވާހަކަ. އެކޮމިޓީގެ މަސައްކަތް މިހާރުވަނީ ނިމުމަކާ ހިސާބުގައި. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މިއަހަރުގެ މިނިވަން ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ބާއްވާ ރަސްމިއްޔާތުތަކުގެ ތެރެއިން ރަސްމިއްޔާތެއްގައި، ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ބޭފުޅުންނަށް އެފަދަ ޝަރަފެއް ނުވަތަ ލަޤަބެއް އެރުވޭނެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުގެ ބިލް އަލުން ވިސްނެވުމަށް މި މަޖިލީހަށް އަޅުގަނޑު އަނބުރާ ފޮނުވީ، އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ފެނުމުގައި އެބިލަށް ކިތަންމެ ފުރިހަމަކަމެއް ގެނެވެން އޮތްކަމުން. އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ އިޞްލާޙުތައް އަޅުގަނޑުވާނީ މި މަޖިލީހުގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް އަރިހުގައި ދަންނަވާފައި. މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ އިމްތިޔާޒާ ގުޅޭ އެންމެހާ އަސްލުތައް ސަލާމަތް ކުރެއްވޭނެ ގޮތްތައް ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ހޯއްދަވައިދެއްވުމަށް އަޅުގަނޑު އިލްތިމާސްކުރަން.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް އިމްތިޔާޒާއި ސަލާމަތްތެރިކަން ލިބިވަޑައިގެން އޮތުމަކީ، ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަންކަން ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެން. މި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ 77 އަހަރުވީ ދިގު ތާރީޚުގައި، މި މަޖިލީހުގެ ޢިއްޒަތްތެރި މެންބަރުކަން ކުރައްވަމުން ގެންދެވި އަދި މެންބަރުކަމުން ދުރުވެވަޑައިގަންނަވާ ބައެއް ބޭފުޅުންނާމެދު އެކިފަހަރުތަކުގައި ވަރަށް ނޭދެވޭ، ސިޔާސީ، ޝަރުޢީ އަދި އެހެނިހެން އެކިބާވަތުގެ ދަތިތަކާއި ހުރަސްތަކާ ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގެންފައި އެބަހުރިކަންވެސް އަޅުގަނޑު ފާހަގަކުރަން.\nއެހެންކަމުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް އިމްތިޔާޒާއި ސަލާމަތްތެރިކަން، ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންވެފައި އޮތުމާމެދު ނުހަނު ބޮޑު އަހަންމިއްޔަތުކަމެއް ދެއްވަން ޖެހިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެން.\nތަފާތު އެކި މުނާސަބަތުގައި މިރާއްޖޭގެ ލޮބުވެތި ރައްޔިތުންނާ މުޚާޠަބުކޮށް އަޅުގަނޑު ދަންނަވާފައިވާނެ، މިސަރުކާރުގެ އެންމެ ބޮޑު މަޝްރޫޢަކީ ޑިމޮކްރަސީ. ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ވަކިކުރުމާއެކު މިނިވަން މުހިންމު މުއައްސަސާތައް ދައްޗެއްނެތި ހިންގާން ފެށުމުގެ މަޝްރޫޢު. އަޅުގަނޑުމެންގެ ގިނަ މަސައްކަތްތަކަކަށް ޢަމަލީ ސިފައާއި ކާމިޔާބީ ގެނެސްދެއްވުމުގައި މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުގެ ދައުރު ވަރަށްވެސް މުހިންމު. މިކަންކަމުގެ ފާޅުކަން ބޮޑު އެއް މިސާލަކީ ފާއިތުވި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޢަދުލުއިންސާފުގެ ނިޒާމުގައި ހިމެނޭ މުހިންމު އިދާރާތައް މިރާއްޖޭގައި ޤާއިމުކުރެވުނުކަން.\nފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު ފާސްކޮށް، ޤާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދާއިމީ ސުޕްރީމް ކޯޓު ޤާއިމުކުރެވުނުކަމީ، ޑިމޮކްރަސީ ހަރުލެއްވުމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ބިންގާ.\nއިޤްތިޞާދީ، އިޖުތިމާޢީ، އަދި ހެޔޮވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން މިދިޔަ ދެއަހަރު ސަރުކާރުން ވަނީ، ކާމިޔާބު ގިނަ މަޝްރޫޢުތަކެއް ހިންގާފައި. ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުވަމުންދާ ދުވެލީގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް އެއިން ކުރާ ލާބައާއި މަންފާ ދަނީ އިތުރުވަމުން. އެކަންކަމުގެ ހެޔޮ ނަތީޖާތައް މިދަނީ ހުރިހާ ދިމާއަކުންވެސް ފެންނަމުން. ޒަމާނުއްސުރެ މާލޭގައި ޤާއިމުވެފައިހުރި ވުޒާރާތަކުން ދެމުންދިޔަ ޚިދުމަތްތަކާއި ހިންގަމުން ގެންދިޔަ ގިނަ މަޝްރޫޢުތައް ދެން ތަންފީޒުކޮށް ހިންގާނީ ރައްޔިތުންނާ ގާތުން، ރައްޔިތުން އިންތިޚާބުކޮށްފައިވާ ކައުންސިލްތަކުން. ޙަޤީޤަތުގައި ސަރުކާރުން މިކުރާ މަސައްކަތަކީ މަރުކަޒީ ގޮތެއްގައި ސަރުކާރަށް އަދި ފުރަމާލެއަށް އެއްމެދު ކުރެވިފައިހުރި ބާރުތައް، ރަށު ކައުންސިލުތަކާއި، އަތޮޅު ކައުންސިލުތަކާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްތަކަށް ފުރޮޅާލުން. މިގެނެވުނު ބަދަލުތަކަކީ، ދިވެހި އެންމެހާ ރައްޔިތުން ހެޔޮހިތުން އިތުބާރާއެކު ގަބޫލުކުރި ބަދަލުތަކެއް.\nމިއަދު، އަޅުގަނޑުގެ މައިގަނޑު އިލްތިމާސަކީ، ރައްޔިތުންގެ އެފަދަ ފުރިހަމަ އިތުބާރު، މި ރާއްޖޭގެ ޢަދުލު އިންސާފުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށާއި، އަދި ތިޔަ އެންމެ ބޭފުޅުންގެ މަސައްކަތްޕުޅުތަކަށް ވާޞިލުކޮށްދެއްވުން. ކުއްލި ގޮތަކަށް ސަރުކާރަށް ހުއްޓުންތައް ގެންނެވުމަށް މަސައްކަތްޕުޅުތައް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ނުފޫޒުގައި ނުތިއްބަވައި، ޤައުމީ މަޞްލަޙަތަށާއި ކުރިއެރުމަށްޓަކައި އެކުވެރިވެ ވަޑައިގެން، ވިސްނުންތެރި ޙިކުމަތްތައް ކުރިއަށް ނެރެދެއްވުން. ތިޔަބޭފުޅުން މިހާތަނަށްވެސް ސަރުކާރަށް ފޯރުއްވައިދެއްވާފައިވާ އެއްބާރުލެއްވުމަށް އަޅުގަނޑު ޝުކުރު ދަންނަވަން. ރައްޔިތުންގެ ލާބައާއި މަންފާ ހިމެނޭ ހުރިހާކަމެއްގައި ސަރުކާރަށް އެއްބާރުލުން ދެއްވުމުގެ މުޅިން އާ ޒަމާނެއް މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުން ފަށްޓަވައިދެއްވުމަށް މިއަދު އަޅުގަނޑު އިލްތިމާސްކުރަން.\nރައްޔިތުން މިއަދު އެތިބީ މި ސަރުކާރު ބަލައިގަނެ، ޝަރުޢީ ނިޒާމާއި ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރުގެ ތެރެއިން ރައްޔިތުންނަށް ލިބެންޖެހޭ ޚިދުމަތްތައް ކުރިއަށްނެރެ، އެ ޙައްޤުތަކާއި ޚިދުމަތްތަކުގެ އިންތިޒާރުގައި. އެއްވެސް ރައްޔިތަކީ އެރައްޔިތެއްގެ ނަމުގައިވާ މަޖިލީހެއްގެ ފަރާތުން ލިބެންޖެހޭ އަޅާލުމެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ނުލިބި، ހަމައެކަނި ސަރުކާރެއް ބަދަލުކުރުމުގެ ޖަޒުބާތުގައިޖެހި، ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުންނަށް މިންޖުނުވެވި އުޅުއްވާތަން ބަލަން ތިބެން ބޭނުންވާނެ ބައެއްނޫން.\nމި ސަރުކާރަކީ، މުޅިން އާ ޤައުމިއްޔަތެއް އުފެއްދުމަށް ނުކުމެ އޮތް ސަރުކާރެއް. މިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން މިއަދު ބޭނުންވާ ޤައުމިއްޔަތަކީ ކޮބައިކަން މި ސަރުކާރަށް ވަރަށް ސާފު. މި ސަރުކާރުގެ ޤައުމިއްޔަތުގެ މިއަދުގެ މަންޒަރަކީ، އިސްލާމީ ރިވެތި އުސޫލުތަކާއި، ދިވެހި ޘަޤާފަތާއި، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާއި، މަދަނީ އިޖްތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީގެ މަންޒަރު. މިއަދުގެ ޤައުމިއްޔަތުގެ މަންޒަރަކީ، ލާމެހިފައިވާ ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގެ ނިޒާމަކުން ގުޅިފައި އޮތް ޤައުމެއްގެ މަންޒަރު. މިއަދުގެ ޤައުމިއްޔަތުގެ ސިފައަކީ، ބޯހިޔާވަހިކަމަކީ ފަސޭހަކަމާއެކީގައި މި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ހޯދޭނެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ވެފައި އޮންނަ ޤައުމިއްޔަތެއްގެ ސިފަ.\nއަޅުގަނޑު ކުރިން ދަންނަވާލި ކުރިއެރުންތަކާއި އަދަދުތަކާއި ޙަޤީޤަތްތަކަށް ވިސްނަވާލެއްވުމުން، މި ރާއްޖޭގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު އަންނަނީ އިރާދަފުޅާއެކު މަތިވަމުން ކަމުގައި ދެކެވޭނެކަމީ އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފާކުރާ ކަމެއް. ސަރުކާރުގެ މަޝްރޫޢުތަކާ މިންނެތް މަސައްކަތްތަކުގެ މަންފާ ފޯރުވައިދެވެނީ، މި ރާއްޖޭގެ ވަކި ބަޔަކަށް ޚާއްޞަ ކުރެވިގެނެންނޫން. މިއީ އެންމެހާ ލޮބުވެތި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ސަރުކާރު. މި ރާއްޖޭގެ ޙަޔާތުގައި މިދުވަސްވެސް ގުނިގެންދާނީ، އިރުގެ ރަންރީނދޫ އަދި އުޖާލާވި ދޯދިތަކުން އަލިކޮށް ދިއްލާލަދޭ ކުލަނޫފަޒާޔާ މާކަނޑުތަކުގެ ޗާލޫވި ޤުދުރަތީ މުއްސަނދިކަމުން ފުރިގެންވާ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި. މަތިވެރި ނިޢުމަތްތަކާއި ނަޞްރާއި ނަޞީބުގެ ފެހިކަން ލިބެވި، ކުރިއަރަމުންދާ ހާއުފާވެރިކަމާއި ހިތްހަމަޖެހުމާއި ހާސްކަމެއްނެތް ތާހިރު ދިރިއުޅުމެއްގެ އަމާޒަށް ރަމްޒުކޮށްދޭ އާ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި.\nއަޅުގަނޑު އެދެނީ މި ރާއްޖެއަށާއި މި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އަބަދަށްޓަކައި ހެޔޮގޮތްތައް މިންވަރުކުރެއްވުން. މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުގެ މަސައްކަތްޕުޅުތަކަށާއި މި ލޮބުވެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރިއެރުމާއި ކާމިޔާބީއާ ފާގަތިކަން ދެއްވުން. އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ދެދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން ދެއްވުން. އާމީން. والحمد للّـه .\nވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ! السّلام عليكم


Vaaginethifai oyi meehaku Covid vaccine jehumun rangalhu vejje\nވާގިނެތިފައި އޮތް މީހަކު ކޮވިޑް ވެކްސިން ޖެހުމުން ރަނގަޅުވެއްޖެ\nދުލާރްޗަންދް ދެ މީހަކާއި ދަނޑިގަނޑެއްގެ އެހީގައި ހިނގާފައި ގެއިން ނުކުންނަނީ\nއިންޑީޔާގެ ޖާރްކަންޑްގެ މީހަކު ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާ އަކީ ފާއިތުވީ ހަތަރު އަހަރު ވާގިނެތި، ނުހިނގި، އެނދުމަތި ވެފައި އޮތް މީހެކެވެ. ނަމަވެސް ކޮވިޑް ވެކްސިންގެ ފުރަތަމަ ޑޯޒް ޖެހުމާއެކު އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް ވާގި ލިބި ހިނގެން ފަށައިފި ކަމަށް މިމީހާ ބުނެ އެވެ.\nދުލާރްޗަންދް މުންޑާ، 44، އަކީ ބުކާރޯ ޑިސްޓްރިކްޓްގައި ދިރިއުޅޭ މީހެކެވެ. އިންޑީއާ ޓުޑޭގައިވާ މި ޚަބަރުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި މީގެ ހަތަރު އަހަރު ކުރިން އެކްސިޑެންޓެއްވެ މުންޑާގެ މުޅި ގައިން ވާގި ދިޔައީ އެވެ. އަދި ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ގާބިލްކަން ވެސް ކެނޑުނީ އެވެ. އޭރުއްސުރެ އޭނާ އޮންނަނީ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ނުތެދުވެވި އެނދުމަތީގަ އެވެ.\nއޭނާގެ ގަޔަށް ކޮވިޝީލްޑްގެ ފުރަތަމަ ޑޯޒް ޖެހީ މި ޖެނުއަރީ މަހުގެ4ވަނަ ދުވަހު އެވެ. ވެކްސިން ޖެހިތާ މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ އޭނާ ތެދުވެ ހިނގަން ފަށައިފި ކަމަށް މި ޚަބަރުގައި ބުނެފައި ވެއެވެ.\nޕެޓާރްވަރް ކޮމިއުނިޓީ ހެލްތު ސެންޓަރުގެ މެޑިކަލް އިން ޗާޖް ޑރ. އެލްބެލް ކާއްކެތާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ވެކްސިން ޖެހިތާ އެއް ދުވަސް ތެރޭގައި ދުލާރުސިންގްގެ ހަށިގަނޑުން ވެކްސިންގެ އަސަރު ފެންނަން ފެށި ކަމަށެވެ. ދުލާރްސިންގް ބުނަނީ އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ވަރު ޖެހުމުގެ އިތުރުން އަޑު ވެސް އަނބުރާ އަތުވެއްޖެ ކަމަށާއި މިހާރު އޭނާއަށް ރަނގަޅަށް ވާހަކަ ވެސް ދެއްކޭ ކަމަށެވެ.\nއިންޑިޔާގެ އޭއެންއައި ނިއުސް އެޖެންސީން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ދުލާރްޗަންދަށް މި ދިމާވި ގޮތުން ބުކާރޯގެ ސިވިލް ސާޖަން ޑރ. ޖިތެންދުރަ ކުމާރު ވެސް ވަރަށް ހައިރާންވި އެވެ. އަދި މެޑިކަލް ޓީމެއް އެކުލަވާލައި މިކަން ދިމާވި ގޮތެއް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އޭނާ ވަނީ ފަށާފަ އެވެ.\nދުލާރްޗަންދުގެ މެޑިކަލް ހިސްޓްރީ ބަލައި ވެކްސިނުން އޭނާއަށް މިފަދަ ކަމެއް ދިމާވީ ކީއްވެތޯ މި ޓީމުން ތަހުގީގުކުރާނެ އެވެ.\nއޭއެންއައި އަށް ޑރ. ކުމާރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މި ހާދިސާ ލޮލުން ދެކެފައި ޚުދް އޭނާވެސް ވަނީ ވަރަށް އަޖައިބު ވެފަ އެވެ. އަދި މިކަން ސައިންސްވެރިން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ބަލަން ޖެހޭނެކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބަލި މީހާ ރަނގަޅުވީ ވަރަށް ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކު ވާގިނެތިފައި އޮތުމަށްފަހު ނަމަ ގަބޫލުކުރަން ފަސޭހަވީހެވެ. ނަމަވެސް ހަތަރު އަހަރު ވަންދެން ވާގިނެތިފައި އޮތް މީހެއްގެ ގައިގައި ކުއްލިއަކަށް ވާގި ޖެހި ތެދުވެ ހިނގަން ފެށުމަކީ ގަބޫލުކުރަން ދަތި ކަމެކެވެ.\nކޮންމެ ސަބަބަކާ ލައިގެން ނަމަވެސް އޭނާގެ ފައިގައި ވާގި ޖެހި ހިނގެން ފެށުމުން ދުލާރްޗަންދް ހުރީ ވަރަށް އުފަލުންނެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި ވެކްސިން ޖެހުނީތީ އޭނާ މިހާރު ވަރަށް އުފާކުރެ އެވެ. ސަބަބަކީ ޖެނުއަރީ4ވަނަ ދުވަހު ވެކްސިން ޖެހުމާއެކު ކަހަލަ ގޮތަކަށް އޭނާގެ ފަޔަށް ވާގި ލިބެން ފެށީމަ އެވެ.\nކޮވިޑް ވެކްސިން ޖަހައިގެން ސިއްހަތަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް އައިކަމަށް މީގެ ކުރިން ވެސް ބައެއް މީހުން ބުނެފައި ވެއެވެ. ދާދިފަހުން ބިހާރުގެ މީހަކު ވަނީ އޮޅުވާލައިގެން 11 ފަހަރަށް ކޮވިޑް ވެކްސިން ޖަހާފަ އެވެ. އޭނާ ބުނާ ގޮތުގައި ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެކްސިން ޖެހުމުން އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް އިތުރު ހަކަތަ ލިބެ އެވެ. މަކަރު ހަދައިގެން ވެސް ވެކްސިން ޖަހަނީ އެހެންވެ އެވެ. އޭނާ ވެކްސިން ސިފަ ކުރަނީ "ވަރަށް ފައްކާ" އެއްޗެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.


AFC Pro License Mohan haasil kohfi\nކްލަބް އީގަލްސްގެ ކޯޗު މުހައްމަދު ޝިޔާޒް (މޯހަން)، އޭނާ ވަނީ އޭއެފްސީ ޕްރޯ ލައިސެންސް ހާސިލު ކޮށްފައި -- އަވަސް، ފައިލް ފޮޓޯ:\nކުލަބު އީގަލްސްގެ ހެޑް ކޯޗް މުހައްމަދު ޝިޔާޒު (މޯހަން) އޭއެފްސީ ކޯޗިންގެ ޕްރޯ ލައިސެންސް ހާސިލު ކޮށްފި އެވެ.\nމިއީ އިންޓަނޭޝަނަލް ފުޓްބޯޅަ ކޮންފެޑްރޭޝަންތަކުން ހިންގާ ކޯޗިންގެ އެންމެ މަތީ ލެވަލްގެ ފާހެވެ. ޔޫއެފާގެ ޕްރޯ ކޯޗިން ލައިސެންސާ އެއް ފެންވަރުގެ މި ލައިސެންސް ހާސިލު ކުރި ރާއްޖޭގެ ދެ ވަނަ ކޯޗަކީ އޭނާ އެވެ. ޕްރޯ ލައިސެންސް ހާސިލު ކުރި ފުރަތަމަ ދުވެއްސަކީ، ޓީސީ ސްޕޯޓްސް ކުލަބުގެ ހެޑް ކޯޗް މުހައްމަދު ޝާޒްލީ (ޝާޒް) އެވެ. އޭނާ ޕްރޯ ލައިސެންސް ހާސިލު ކުރީ މިދިޔަ އަހަރު އެވެ.\nމޯހަން ކޯޗިންގެ ޕްރޯ ލައިސެންސް ޕްރޮގްރާމް ފެށީ މިދިޔަ އަހަރު އެވެ. ޖަޕާންގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ކޯހުގެ ފުރުސަތު މޯހަން އަށް ހޯދައިދިނީ އެފްއޭއެމް މެދުވެރި ކޮށެވެ. މިއަދު އަވަސް އާ ވާހަކަ ދައްކަމުން މޯހަން ބުނީ، އޭނާ އަށް މިފުރުސަތު ތަނަވަސްކޮށް ދިނުމުގައި އެފްއޭއެމް ރައީސް ބައްސާމް އަދީލް ޖަލީލް ކޮށްދެއްވި މަސައްކަތް ފާހަގަ ކުރާ ކަމަށެވެ.\n"ހަގީގަތުގައި ވަރަށް ބޮޑު ކަމެއް މި ހާސިލު ވީ، މިފުރުސަތު ތަނަވަސް ކޮށްދިނުމުގައި ބައްސާމް ކޮށްދެއްވި މަސައްކަތް ފާހަގަ ކުރަން." މިއަދު ޕްރޯ ލައިސެންސް ކަށަވަރުވި މޯހަން ވާހަކަ ދެއްކި އެވެ. "ދެން މި ފުރުސަތު އަޅުގަނޑަށް ލިބުނީ [އިހްސާން އަބްދުލް ގަނީ] ސާންތީގެ އިސްނެގުމުގެ މަތިން."\nޕްރޯ ލައިސެންސް ކޯހުގައި ކިޔެވުމުގެ ފުރުސަތު ހޯދައިދިނީ އޭނާ އަށް އެފްއޭއެމްގެ ޓެކްނިކަލް ޑައިރެކްޓަރަކަށް ސާންތީ ހުރި އިރު ކުރި މަސައްކަތުންނެވެ. މޯހަން ވަނީ ކުލަބު އީގަލްސްގެ މެނޭޖުމެންޓުން ކުރި މަސައްކަތް ފާހަގަ ކޮށްފަ އެވެ.\nމިދިޔަ ސީޒަންގެ ދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގްގެ ރަނަރަފް މަގާމު އީގަލްސް އަށް ހޯދައިދީ އެ ކުލަބުގެ ތާރީހްގައި ދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގްގައި އެންމެ މައްޗަށް ގެންގޮސްދިން މޯހަން އަކީ އެއްވެސް މެޗަކުން ބަލި ނުވެ ދިވެހި ލީގް ހޯދި ހަމައެކަނި ދިވެހި ކޯޗެވެ. މޯހަންގެ ކޯޗު ކަމުގެ ދަށުން ނިއު ރޭޑިއަންޓުން 2012 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ލީގްގެ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދީ އެއްވެސް މެޗަކުން ބަލި ނުވެ އެވެ.\nސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕް ފުރަތަމަ ކާމިޔާބު ކުރި ޓީމުގެ އެސިސްޓެންޓް ކޯޗުކަން ކުރި މޯހަން ވަނީ، ކޯޗިން ކޯސްތަކުގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުގައިވެސް ކިޔަވައި ދީފަ އެވެ. ނޭޕާލްގައި 2016 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ކޯޗިން ކޯހުގައި އޭނާ ވަނީ ކިޔަވައި ދީފަ އެވެ.


REPORT: Islaahah feshi dhathuru adhi ves nunimey\nއެއްވުމެއްގެ ތެރެއިން-- ފޮޓޯ: ރޮއިޓާޒް\nއިސްލާހީ ބަދަލުތަކުގެ ފެށުން އައިތާ 17 އަހަރު، އަދިވެސް މަންޒިލަށް ވާސިލްނުވެވޭ\n20 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 - 08:52:12\nސެޕްޓެމްބަރު 19 އަދި 20، 2003 އެއީ ރާއްޖެ ޑިމޮކްރަސީއަށް ކުރި ދަތުރުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ދެ ދުވަހެވެ. ދިގު 30 އަހަރު ވެރިކަން ކުރެއްވި ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލް ގައްޔޫމުގެ ޒައާމަތު ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އެ ދެ ދުވަހު ހިނގާ ދިޔަ ހާދިސާތަކުގެ ދައުރު ބޮޑެވެ.\nޖަލުތަކުގައި ގައިދީންނަށް އަނިޔާ ކުރާ ވާހަކަ އޭރު އޮތީ އެންމެންނަށް އިނގޭ ބޮޑު ސިއްރެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އެކަން ސިއްރެއްގެ ގޮތުގައި ބާއްވަން ދެކޮޅު ހަދާ، އެތައް ބަޔަކު ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތަކަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ސަރުކާރަށް ފާޑުކިޔާފައި ވަނީ ސެޕްޓެމްބަރު 20، 2003 ގައެވެ.\nމަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައެއްގައި ބަންދުކޮށްފައި ހުރި 19 އަހަރުގެ އީވާން ނަސީމަށް "މާފުށި ޖަލުގެ ސެކިއުރިޓީ ބަލަހައްޓާ ފަރާތުން ދިން ބޮޑެތި އަނިޔާގެ" ސަބަބުން މަރުވެ ދިޔައީ ސެޕްޓެމްބަރު 19 ގައެވެ. ޖަލުގައި ގައިދީން ހަޅުތާލު ކުރީ އީވާނަށް ދިން އަނިޔާގެ ސަބަބުން ކަމަށް އެ މައްސަލައިގެ ތަހުގީގު ރިޕޯޓުގައި ވެއެވެ.\nޖަލުގައި ތިބި ގައިދީން ކެކިގަތީ އީވާން މަރުވި ގޮތުގެ ތަފްސީލް ދިނުމަށް ޖަލުގެ އޮފިސަރުން ދެކޮޅު ހެދުމުންނެވެ. އެ ހިތްހަމަނުޖެހުމުގައި ހަޅުތާލުކޮށް، ހިނގި ހަމަނުޖެހުމުގައި ތިން ގައިދީން މަރުވެ، 19 މީހުންނަށް އަނިޔާވި އެވެ. އެ ދުވަހުގެ ބިރުވެރި ހަނދާން އާ ކުރާ އެތައް ބަޔަކު އަދިވެސް އެބަ އުޅެ އެވެ.\nޖަލުގައި ހިނގި ހަމަނުޖެހުންތައް ޖެހިގެން އައި ދުވަހު މާލެއަށް ފެތުރުނީ އީވާނަށް ދީފައިވާ އަނިޔާތައް އާއްމުންނަށް ދައްކަން އޭނާގެ މަންމަ، މަރިޔަމް މަނިކެ ނިންމުމުންނެވެ. ކަފުންކޮށްފައި އޮތް އީވާނުގެ ހަށިގަނޑުގެ އެތަން މިތަނުން ނުލާއި، ދަނބު ކުލައިގެ އަނިޔާގެ ނިޝާންތައް ފެންނަން ހުއްޓެވެ.\nއެއާއެކު މާލޭގެ މަގުތަކަށް އާއްމުން ނިކުތީ އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅަށެވެ. މާލޭގައި ވެސް ގިނަ ހަމަނުޖެހުންތަކެއް ހިނގަން ފެށުމުން، ކާފިއު ހިންގާ ސިފައިންގެ ޓޭންކަރު މަގުތަކަށް ނެރުނެވެ. އެ ދުވަހު ޓީވީ މެދުވެރިކޮށް ދެއްވި ހިތާބުގައި ރައީސް މައުމޫން ވަނީ ބަޑި ޖެހީ "ޖައްވަށް، ހަވަޔަށް، ފަޒާއަށް" ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nއޭރު ހިނގި ހާދިސާތަކަކީ ރާއްޖެއަށް މިހާރު އައިސްފައިވާ ބޮޑެތި އިސްލާހީ ބަދަލުތަކުގެ ފެށުމެވެ. އެކަމަކު އެ ދުވަހުގެ ތަޖުރިބާއިން މިހާރު އާދެވިފައި މިވާ ހިސާބުން ނިންމާލެވޭކަށް ނެތެވެ. އަދިވެސް އިސްލާހަށް ބޭނުންވާ އެތައް ކަމެއް އެބަ އޮތެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް މިހާރު ހުށަހަޅާފައިވާ އިންތިގާލީ އިންސާފުގެ ބިލުގެ ސަބަބުން އޭރު ހިނގާދިޔަ ކަންކަމަށް އިންސާފު ނުލިބޭނެ ކަމަށް ބުނެ، ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އަޑު އުފުލަމުންނެވެ. އަދި އެ ބިލަށް އާއްމުންގެ ހިޔާލަށް ހުޅުވާލުމާއެކު، ރާއްޖެއިން ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަގްވާމީ މުއާހަދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން 2012 ގެ ކުރިން ރާއްޖޭގައި ހިނގާފައިވާ ކަންކަމަށް އިންސާފު ލިބޭނެ ގޮތަށް އިބާރާތްތައް ބަދަލު ކުރުމަށް ވަނީ ހިޔާލު ހުށަހަޅާފަ އެވެ.\nޑިމޮކްރަސީ ގެނެވުނު ނަމަވެސް، އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ މާނައިގައި ޑިމޮކްރަސީގެ ބޭނުމެއް އަދިވެސް ނުހިފެ އެވެ. އިންސާފު ގާއިމް ކުރަން ބާރުތައް ވަކިވި ނަމަވެސް، ފުރިހަމަ އިންސާފެއް ނުލިބެ އެވެ. ކޮރަޕްޝަން އަމަލުތައް މަދެއް ނުވެ އެވެ. އަދި ޖަލުތަކުގެ ހާލަތު އެންމެ އެދެވޭ ގޮތަށް ބަދަލެއް ނުކުރެވެ އެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖެ ބަދަލު ކުރަން މީގެ 17 އަހަރު ކުރިން ފެށި ދަތުރުގެ ބާކީ އޮތް ބައި އަދި ނިންމަން އެބަ ޖެހެ އެވެ.\nމަރުމާފުށިމާފުށީ ޖަލުޖަލުއަނިޔާއަނިޔާވެރިކަމާއި ދެކޮޅަށް ދިވެހިންރައީސް މައުމޫނުއަދުލުއިންސާފުއިންސާނީ ހައްގުތައް


Iran ah hamalaa dheyne kamuge inzaaru Israel in dheefi\nއިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ މިލިޓަރީ ޗީފް އޮފް ސްޓާފް އަވިވް ކޮހާވީ-- ފޮޓޯ: ރޮއިޓާސް\nއީރާނަށް ހަމަލާ ދޭނެ ކަމުގެ އިންޒާރު އިޒްރޭލުން ދީފި\n07 ސެޕްޓެމްބަރ 2021 - 23:14:22\nހަލުވި ކަމާއެކު ނިއުކްލިއާ ހަކަތަ މުއްސަނދި ކުރަމުން އަންނަ އީރާނަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާއެއް ދޭނެ ކަމުގެ އިންޒާރު އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ މިލިޓަރީ ޗީފް އޮފް ސްޓާފް އަވިވް ކޮހާވީ ދީފި އެވެ.\nއިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ޗީފް އޮފް ސްޓާފް މިފަދަ އިންޒާރެއް ދީފައި މިވަނީ އެގައުމުގެ އެހެން ބައެއް އިސް އޮފިޝަލުންވެސް މިފަދަ އިންޒާރުތައް ދެމުން އަންނަ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.\nއީރާންގެ ނިއުކްލިއާ އެއްބަސްވުމުުން އެމެރިކާއިން ނިކުތް ހިސާބުން އީރާނުން ވަނީ އެ އެއްބަސްވުމުގައި ވާ ކަންކަމަށް އަމަލުކުރުން ހުއްޓާލާފައެވެ.\nއެކަންކަމަށް ރިއާޔަތް ކޮށް ކޮހާވީ ބުނީ އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ބަޖެޓު ބޮޑުތަނުން އިތުރުކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ކުރަމުން އަންނަކަމަށެވެ. އަދި އިންޓެލިޖެންސް އާ ހަތިޔާރުގެ ދާއިރާއިން އިތުރު ކުރިއެރުންތައް ހޯދަން ޖެހޭ ކަން އޭނާ ފާހަގަކޮށްފައި ވެއެވެ.\nއަދި އީރާނާ ގުޅުން އޮންނަ ގައުމުތަކުގެ ހަރަކާތްތައް މިހާރު ގާތުން ބަލަމުން އަންނަ ކަމަށާއި ވަކިން ހާއްސަކޮށް ސީރިއާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އީރާނުން ވާގިވެރިވާ ޖަމާއަތްތަކަށް ވަރަށް ގާތުން ބަލަމުން އަންނަ ކަަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ.\nއަދި އީރާނުގެ ހަރަކާތްތައް މެދުއިރުމަތީގައި ހުއްޓުވަމަކީ އެންމެ ބޮޑު އެއް އަމާޒުކަމަށް ކޮހާވީ ބުނެއެވެ.\nއީރާނަށް ހަމަލާ ދޭން ޖެހޭ ހަމަލާ ދިނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ކަމަށް ކޮހާވީ ބުނެފައި ވެއެވެ.\nއިޒްރޭލުން އީރާނަށް ވަރުގަދަ އިންޒާރު ދެމުން އަންނަ އިރު، 2015 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާ، ޖަރުމަނު، ފްރާންސް، އިނގިރޭސި ވިލާތް އަދި ޗައިނާ އާއި ރަޝިޔާ އާ ގުޅިގެން އީރާނާއެކު ވެވުނު އެއްބަސްވުމަށް އީރާނުން އަމަލު ކުރުމަށް އެގައުމުތަކުން އަންނަނީ ގޮވާލަމުންނެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން އަންނަނީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ނުނަގަނީސް ނިއުކްލިއާ ހަކަތަ މުއްސަނދިކުރުން ހުއްޓާނުލާނެ ކަމަށް ބުނަމުންނެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން އީރާނުން އަންނަނީ އެގައުމުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމަކީ ސުލްހަވެރި ބޭނުންތަކަށް ކުރިއަށް ގެންދާ ޕްރޮގްރާމެއް ކަމަށް ވެސް ބުނަމުންނެވެ.


Kudakudhin Ah Kaan Dheyiru TV, Mobile Phone Fadha Echehi Dhekkun Rangalhenoon! - Vaguthu\nކުޑަކުދިންނަށް ކާންދޭންއިރު ޓީވީ، މޯބައިލް ފޯނު ފަދަ އެއްޗެހި ދެއްކުން ރަނގަޅެއްނޫން\nތުއްތު ކުދިން ބެލެހެއްޓުމާއި އެ ކުދިންގެ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓުމަކީ ވަރަށް ބުރަ މަސައްކަތެކެވެ. ވަކީން ހާއްސަކޮށް ތުއްތު ކުދިންނަށް ކާންދިނުމަކީ ފަސޭހަކަމެއް ނޫނެވެ.\nނަމަވެސް މޯބައިލް ފޯނު، ޓީވީ، ޓެބްލެޓްސް ފަދަ އެއްޗެއް ދީގެން ކުއްޖާގެ ސަމާލުކަން އެކަމަށް ހުއްޓުވައިގެން ކާން ދިނުމަކީ ގިނަ ބެލެނިވެރިން ކުރާ، އަދި ކުދިންނަށް ކާން ދިނުމުގައި ގެންގުޅޭ އުކުޅެކެވެ.\nނަމަވެސް ފަހުގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކުޑަކުދިންނަށް ކާންދޭއިރު، މިފަދަ ސްކްރީންތައް ދެއްކުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކުއްޖާ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ގެއްލި ވަކި ބާވަތެއްގެ ކެއުމަށް އަނބުރުވާލާ ކަމެކެވެ.\nއޮސްޓްރޭލިޔާގެ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ސަންޝައިން ކޯސްޓާއި، ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ކުއީންސްލޭންޑުން ކޮށްފައިވާ ދިރާސާގައި ބުނެފައިވަނީ ކުޑަކުދިންނަށް ކާންދޭންއިރު މިފަދަ ސްކްރީންތައް ދައްކާނަމަ ކުދިން ކެއުމަށް ބޮޑާހާކާނެ ކަމަށެވެ.\nއުމުރުން 10 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް އަމާޒުކޮށް ކޮށްފައިވާ މި ދިރާސާއިން ދައްކާގޮތުގައި ކުދިންނަށް އެންމެ ފައިދާ ކުރަނީ ކައި ވަގުތު މޯބައިލް ފޯނު، ޓީވީ، އައިޕޮޑްސް ފަދަ ސްކްރީންތައް ނުދެއްކުމުންނެވެ.\nއާއިލާއާއި އެކު އެއް ސުފުރާމަތީގައި ކައިހަދާ ކުދިން ކެއުމަށް ބޮޑާހާކާ މިންވަރު ދަށްވާނެ ކަމަށް މި ދިރާސާ އިން ދައްކައެވެ. މީގެއިތުރުން ކުއްޖާ ކައި ހިތްވާ އެއްޗެއް އަހައި، ކާން ތައްޔާރު ކުރުމުގައި ކުއްޖާ ވެސް ބައިވެރި ކުރުވާނަމަ ކެއުމަށް ބޮޑާހާކާ މިންވަރު މަދުވާނެއެވެ.\nކާ ވަގުތުތަކުގައި މިފަދަ ސްކްރީންތަކަށް ބެލުމަކީ ކުއްޖާ ވަކި ކާއެއްޗެއް ކެއުމަށް ނުވަތަ ނުކެއުމަށް ބާރުއަޅައި، ކާތަކެއްޗަށް ފާޑުކިޔާ ކުއްޖަކަށް ވެދާނެ ކަމަކަށެވެ.\nސްކްރީންތަކަށް ބަލައިގެން ކުއްޖާ ކައި ނަމަ ތަފާތު ބާވަތުގެ ކާނާ ކެއުމަށް ފޫހިވެ، ކެއުމުގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތު ވެސް އިތުރު ކަމަށް މި ދިރާސާއިން ދައްކައެވެ.


އޯވަވޮޗް ކްރޮސް-ޕްލޭ ފަށައިފި\nއޯވާވޮޗް ގެ ޕޯސްޓާއެއް: ކްރޮސްޕްލޭ އިއުލާން ކުރުމާއި އެކު ގިނަ ބައެއްގެ ތަރުހީބު ލިބިފައިވޭއޯވަވޮޗްއިން ކްރޮސްޕްލޭ އިއުލާން ކުރަން ކުރި ޓްވީޓް: މި ޓްވީޓްގައި މި އަޕްޑޭޓްގެ ކުޑަ ޓްރެއިލާއެއް ހިމެނެ\nހާއިޒް ޒަމީން· 25 ޖޫން 2021\nމަޝްހޫރު އޮންލައިން ގޭމް، އޯވާވޮޗް އިން އެ ގޭމްގެ ކްރޮސް-ޕްލޭ ބީޓާ ފަށައިފި އެވެ.\nއޯވާ ވޮޗްގެ ޓްވިޓާ އެކައުންޓުން މި މަހުގެ 22 ވަނަ ދުވަހު ވަނީ ކްރޮސްޕްލޭ ބީޓާ އިއުލާންކޮށް، އާ ބަދަލުތަކާއެކު ގޭމް ކުޅެވޭ ގޮތް ހަދައިދީފަ އެވެ. މިއީ ގިނަ ބަޔަކު އިންތިޒާރު ކުރަމުން އައި ބަދަލެކެވެ.\nމީގެ ފަސް އަހަރު ކުރިން ނެރުނު މި ގޭމަކީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް އެންމެ މަގުބޫލު އެއް ގޭމެވެ. މި ގޭމާ ގުޅުންހުރި ވާދަވެރި މުބާރާތްތައް ވެސް ކޮންމެ އަހަރަކު ބޮޑެތި އިނާމުތަކާއެކު ދުނިޔޭގެ އެކި ހިސާބު ތަކުގައި ބާއްވަ އެވެ. ނަމަވެސް މި ގޭމް އަދި މިހާތަނަށް ކުޅެމުން އައިސްފައި ވަނީ އެކި ކޮންސޯލްތައް ވަކިންނެވެ.\nކްރޮސްޕްލޭ އިއުލާން ކުރުމުން ހުރިހާ ގޭމިން ޕްލެޓްފޯމްތަކެއް މިހާރު ވަނީ ގުޅާލާފަ އެވެ. ޕީސީ، ޕްލޭސްޓޭޝަން، އެކްސްބޮކްސް އަދި ނިންޓެންޑޯ ސްވިޗް ބޭނުން ކޮށްގެން ކުޅެވޭ މި ގޭމް މިހާރު އެއް ޕްލެޓްފޯމް ބޭނުން ކުރާ މީހާއަށް އެހެން ޕްލެޓްފޯމްތަކުގައި ކުޅޭ މީހުންނާއެކު ކުޅެވޭނެ އެވެ.\nކުރީގައި ނަމަ ޕީސީން މި ގޭމް ކުޅޭ މީހަކަށް ޕްލޭސްޓޭޝަންގައި މި ގޭމް ކުޅޭ މީހާއާއެކު ކުޅުމުގެ ފުރުސަތެއް ނޯވެ އެވެ. ނަމަވެސް އަލަށް ގެނައި ބަދަލާއެކު ޕީސީގައި ގޭމް ކުޅޭ މީހާ ބޭނުންވާނަމަ ޕްލޭސްޓޭޝަންގައި ގޭމް ކުޅެމުންދާ މީހާއާއެކު އެއް ވަގުތެއްގައި މި ގޭމް ކުޅެވޭނެ އެވެ.\nކްރޮސްޕްލޭ ބޭނުން ކުރަން ބެޓަލް ޑޮޓް ނެޓް އެކައުންޓެއް ހަދައި މި އެކައުންޓަށް ކޮންސޯލް ލިންކް ކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ. ބެޓަލް ޑޮޓް ނެޓަކީ ބްލިޒާޑްގެ އެކަައުންޓްތައް ބަލަހައްޓާ ޕޯޓަލް އެވެ. އަދި މި އެކައުންޓް ތަކަކީ ހިލޭ ހުޅުވޭ އެކައުންޓް ތަކެކެވެ.\nއޯވާވޮޗަށް ގެނައި މި ބަދަލާއެކު ގިނަ ބަޔަކު މި ގޭމު އަލުން ކުޅެން ފަށާފައިވެ އެވެ. އަދި މިބަދަލު ވަނީ ގިނަ ބަޔަކަށް ކަމުވެސް ގޮސްފަ އެވެ.


SunOnline: Virus ge case thah ginave, South Korea ge 251 school anekkaaves bandhukoffi\nވައިރަހުގެ ކޭސްތައް ގިނަވެ، ދެކުނު ކޮރެއާގެ 251 ސްކޫލް އަނެއްކާވެސް ބަންދުކޮށްފި\nރުގިއްޔާ މުހައްމަދު މޫސާ 30 May 2020, 11:48\nދެކުނު ކޮރެއާގެ 200 ސްކޫލެއް އަނެއްކާވެސް ވަނީ ބަންދު ކުރަން ޖެހިފައި-- ފޮޓޯ: އޭޕީ\nސޯލް (މެއި 30): ދެކުނު ކޮރެއާގައި ކޮރޯނާވައިރަހުގެ ކޭސްތައް ކުއްލިއަކަށް ގިނަވުމާ ގުޅިގެން އެގައުމުގެ 200އަށް ވުރެ ގިނަ ސްކޫލް އަނެއްކާވެސް ބަންދުކޮށްފި އެވެ.\nދެކުނު ކޮރެއާއިން އެ ފިޔަވަޅު އެޅީ މިދިޔަ ބުދަ ދުވަހު އެގައުމުގެ 79 މީހަކު ވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވި ފަހުންނެވެ. އެއީ ފާއިތުވި ދެ މަސް ތެރޭ އެގައުމުން އެއް ދުވަހުގެ ކޭސްތައް އެހާ ވަރަށް ގިނަވި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އޭގެ ފަހުން ބުރާސްފަތި ދުވަހުގަ އާއި އިއްޔެ އެގައުމުން 97 މީހަކު ވަނީ ވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވެފަ އެވެ.\nދެކުނު ކޮރެއާއިން އެންމެ ފަހުން ފެނިފައިވާ ގިނަ ކޭސްތައް ގުޅިފައި ވަނީ އެގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އޮންލައިން ވިޔަފާރި ކުންފުނި ކަމަށްވާ ކޫޕަންގްގެ ވެއާހައުސްއަކާ އެވެ. ސިއްހީ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބޫޗާން ސިޓީގައި ހުންނަ އެ ވެއާހައުސްގައި ގައިދުރުކަން ބެހެއްޓުން ފަދަ ވައިރަސް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައި ނުވެ އެވެ. އަދި އެ ވެއާހައުސްގެ ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނާއި އެމީހުންނާ ކޮންޓެކްޓުވި މީހުން ހޯދާ ޓެސްޓުކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.\nއެ ކޭސްތަކާ ގުޅިގެން ބޫޗާންގެ 251 ސްކޫލެއް ވަނީ ހުޅުވިތާ މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް ބަންދުކޮށްފަ އެވެ. އަދި ވެރިރަށް ސޯލްގެ 117 ސްކޫލެއް ހުޅުވުން ވަނީ ފަސްކޮށްފަ އެވެ. އެ ސްކޫލުތަކުން އަނެއްކާވެސް އޮންލައިންކޮށް ކިޔަވައިދިނުން ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށް އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވި އެވެ.\nދެކުނު ކޮރެއާގައި ކޮރޯނާވައިރަސް ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށް ސްކޫލުތައް ބަންދުކޮށްފައި އޮންނަތާ ތިން މަސް ފަހުން އެގައުމުގެ ސްކޫލުތައް އަލުން ހުޅުވަން ފެށީ މި މަހުގެ 20ގަ އެވެ. އަދި އެގައުމުން ރާވާފައި އޮތީ އަންނަ މަހުގެ އަށްވަނަ ދުވަސް އަންނަންވާ އިރަށް ހުރިހާ ސްކޫލުތައް ވެސް ހުޅުވާލާށެވެ.\nމިއަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ދެކުނު ކޮރެއާގައި ހަލުވި ކަމާއެކު ވައިރަސް ފެތުރުނު ނަމަވެސް އެގައުމުން ދުރާލާ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޓެސްޓުކޮށް، ޓްރޭސްކޮށްގެން ވައިރަސް ފެތުރުން ކޮންޓްރޯލް ކުރި އެވެ. ނަމަވެސް އެގައުމުގައި މީގެ ކުރިން އަޅާފައި އޮތް އިޖުތިމާއީ ގައިދުރުކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ލުއި ކުރި ފަހުން އެގައުމުން ވަނީ ވައިރަހުގެ ބޮޑެތި ކްލަސްޓާތަކެއް ފެނިފަ އެވެ. އެގޮތުން މި މަހުގެ އެކެއްގައި ސޯލްގެ ނައިޓްކްލަބްތަކަކުން ފެނުނު ކްލަސްޓާއަކުން 266 މީހަކު ވަނީ ވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވެފަ އެވެ.\nދެކުނު ކޮރެއާގައި މިހާތަނަށް 11،441 މީހަކު ކޮރޯނާވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާ އިރު ބަލީގައި 269 މީހަކު ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. އަދި 10،000އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންގެ ބަލި ވަނީ މިހާރު ރަނގަޅުވެފަ އެވެ.\nފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކޭޕޮޕް ލަވައެއް ބިލްބޯޑުގެ އެއްވަނައަށް\nބްލެކްޕިންކް އާއި ސެލީނާގެ އާ ސިންގަލް ބަލައިފިންތަ؟\nވައިރަސް ފެތުރޭތީ ސޯލްގެ ސްކޫލްތައް ބަންދުކޮށްފި


Siberia zoo gai lavakiyaa minikaavageh\nސައިބީރިޔާގެ ސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ބާނޯލްގައި އޮތް ވަރަށް ޅަ މިނިކާވަގެއް ވަރަށް ބޮޑަށް މަޝްހޫރު ވެއްޖެ އެވެ. އަދި އެ ސޮރު ދެކިލަން އެ ޒުލަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ދާ މީހުންގެ އަދަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފަ އެވެ.\nސޯޝަލް މީޑިއާގައި ވެސް މި މިނިކާވަގަށް މިހާރު ވަރަށް ބޮޑު މަގްބޫލުކަމެއް ވަނީ ލިބިފަ އެވެ. މި މިނިކާވަގު އެހާ ބޮޑަށް މަޝްހޫރު ވެގެން އުޅޭ ސަބަބަކީ މި ސޮރުގެ ކަރުބުޑުން ނެރޭ އަޑަކުން އެ ސޮރު ލަވަ ކިޔަނީ ހެން ހީވާތީ އެވެ.\nޒޫގެ އޮފިޝަލުންނާ ހަވާލާދީ އޭބީސީ ނިއުސް އިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި އަށް މަހުގެ މި މިނިކާވަގު އެ އަޑު ލައްވަނީ ކޮންމެހެން ކަރު ފަދަ ތަނަކަށް ތަދުވާތީއެއް ނޫނެވެ. މިއީ އެހެން މީހުންގެ ސަމާލުކަން ހޯދަން އެ ސޮރު ލައްވާ އަޑެކެވެ.\nފޮރެސްޓް ފެއަރީ ޓޭލް ޒޫ ބަލަހައްޓާ މީހުން ބުނި ގޮތުގައި އުފަންވިއްސުރެ ވެސް މި މިނިކާވަގު ލަވަ ކިޔަ އެވެ. މިސޮރު އަނގައިން މި އަޑުއަޑު ފުރަތަމަ ނެރެން ފެށީ އެ ސޮރުގެ މަންމަގެ ސަމާލުކަން ހޯދާށެވެ.\nމި މިނިކާވަގު ލަވަކިޔާލެއް މާ ފުރިހަމައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ މިނިކާވަގެއްގެ އަނގައިން ދުވަހަކުވެސް ނީވޭ ކަހަލަ އަޑަކަށް ވާތީ މިސޮރުގެ އަޑަށް މިހާ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ލިބިފައި ވަނީ އެވެ.\nޒޫގެ ވަޒީފާގައި އުޅޭ މީހަކު ބުނަނީ މި މިނިކާވަގަކީ މިހާރު ތަސައްރަފު ފުދޭ އުމުރަށް އަޅާފައިވާ އެއްޗެކެވެ. އެހެންވެ އެ ސޮރުގެ އަޑަށް ބަދަލު އަންނަމުންދާއިރު މި އަޑު ލެއްވުމުން އިތުރު ވޭރިއޭޝަންތައް އަޑަށް އަންނަނީ އެވެ.\n"އަސްލު މިނިކާވަގުގެ ވޯކަލް ކޯޑު ފަރުމާވެފައި ހުންނަނީ އެހާ ބާރަށް ހަޅޭއްލެވޭ ގޮތަކަށް ނޫން. މި މިނިކާވަގު އެ އަޑު ނެރެނީ ކޮންމެހެން ތަނަކަށް ތަދުވާތީއެއް ނޫން. މިއީ އުފަން ވީއްސުރެ ކަހަލަ ގޮތަކަށް އެ ސޮރު ލައްވާ އަޑުތަކެއް. އެއީ އެސޮރުގެ މަންމަ ވިހޭ އެންމެ ކުދިކުދި މިނިކާވަގުތަކުގެ ގިނައިން މަންމަގެ ސަމާލުކަން އެސޮރަށް ހުއްޓަން ލައްވާ އަޑެއް،" ޒޫ ބަލަހައްޓާ މީހާ ބުންޏެވެ.\nމި އަމޫރް ޓައިގާ ކަބް އުފަންވީ ޖޫން 2020ގަ އެވެ. މި މިނިކާވަގަކީ އެސޮރުގެ މަންމަ އެ ފަހަރު ވިހޭ ހަތަރު އެތިން އެކައްޗެވެ.\nއަމޫރް ޓައިގާ އަކީ ދުނިޔޭގައި އުޅޭ އެންމެ ބޮޑެތިވާ ވައްތަރުގެ މިނިކާވަގެވެ. މިއީ ދުނިޔޭން ނެތިދިއުމުގެ ބިރު އެއް ދުވަސްވަރެއްގައި އޮތް ވައްތަރެކެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު އަނެއްކާވެސް މަޑުމަޑުން މިސޮރުމެންގެ އާބާދީ އިތުރުވެ 600 މިނިކާވަގު މިހާރު ދުނިޔޭގައި އެބަ އުޅެ އެވެ. މިސޮރުމެން ދިރިއުޅެނީ ރަޝިޔާގެ އިރުމަތީގެ ވަރަށް ދުރު ހިސާބެއްގަ އެވެ.


galehiri: މަޑަވެލީ މޫސިޔާގެ ޢާއިލާއިން - ދެވަނަބައި\nމަޑަވެލީ މޫސިޔާގެ ޢާއިލާއިން - ދެވަނަބައި\nދޮންނެއިގެ ޢާއިލާ މަޑަވެލީގައި\nމޫސިއާ މަޑަވެއްޔަށް ހިޖްރަކުރި ދުވަސްވަރު މަޑަވެލީގައި އުޅެނީ (މަހަށްދިއުމުގެ ބޭނުމުގައި) ބަނޑަހަ ޖަހައިގެން ތިބި ދޮންނެއިގެ7ފިރިހެން ކުދީން ނެވެ. މަޑަވެލީގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މިސްކިތެއް ބިނާކުރެއްވީ މި7ބެއިން ނެވެ. އެ މިސްކިތް ބިނާކުރީ، ގާތްގަނޑަކަށް 1880މ. (1297ހ.) ގެ އަހަރު ތަކުގަ އެވެ. (އެ މިސްކިތް ޢިމާރާތް ކޮށްފައިވަނީ، މާލޭ ކަޅުވަކަރު މިސްކިތާ އެއްސިފަޔަކަށް، ހަމަ އެ ބޮޑުމިނުގައި ހިރިގަލުން ނެވެ.) މިހާރުގެ ވަޠަނިއްޔާ އެންޓެނާގެ އިރުދެކުނުގައި (ނިކަގަނހާ ދިމާއިން 10 ވަރަކަށް ފޫޓު ހާތަން ހުޅަނގު ދެކުނުގައި) ޢިމާރާތް ކޮށްފައިވާ، އެ މިސްކިތް ރޫޅާލީ 1980މ. (1400ހ.)ގެ އަހަރު ތަކުގަ އެވެ. މި7ބެއިން ވަޅުލާފައިވަނީ ވެސް އެ މިސްކިތާއި ޖެހިގެން 10 ވަރަކަށް ފޫޓު އުތުރުގަ އެވެ.\nމޫސާ މާލިމީއަށް ވާރުވެރިޔާ އެންގެވީ، ކެރަމިންތާއިން ފޭބުމަށާއި، ރުހުމުގައި ނުފައިބިނަމަ، ނުރުހުމުގައި ވެސް ބާލާނެކަމަށާއި، އަދި ހޯނޑެއްދޫގައި ވަޒަންވެރިވުމަށެވެ. ކޮންމެއަކަސް ވާރުވެރިޔާގެ މި އަމުރަށް ތަބަޢަވާންޖެހި، ނަމަވެސް އޭނާގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރީ މަޑަވެއްޔަށެވެ. މަޑަވެލީގައި މިހާރު ދިރިއުޅޭ ގިނަމީހުންނަކީ، މި ދެޢާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. މަޑަވެލީ މޫސިއާއަކީ، މޫސާ މާލިމީގެ މަޑަވެލީ އިސްމާޢީލް ކަލޭގެ މޫސިއާ (މޫސާ) އެވެ. މަޑަވެލީ އިސްމާޢީލް ކަލޭގެ، އެގޮތަށް، ނިސްބަތްވަނީ، މަޑަވެއްޔަށް އޭނާ އުފަންވުމުންކަމަށް ބުނެވެ އެވެ. މަޑަވެއްޔާގުޅޭ މިޙާދިޘާ ހިނގާފައިވާކަމަށް ބުނެވެނީ، 1840މ. (1255ހ.) ވަނަ އަހަރުގަ އެވެ.\nމީލާދީން 1836 (1251ހ.) ވަނަ އަހަރު މަޑަވެއްޔަކީ، މީހުން ދިރިނޫޅޭ ރަށެއްކަމަށް ކެޕްޓަން މޮރަސްބީ ލިއުއްވާފައިވެ އެވެ. (ޖޯގްރަފީގެ ވަނަވަރު،ޞ197) އޭރު ސަރުކާރުގެ ދަފުތަރުގައި އެ ރަށް ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައި ނެތްކަމަށް ވިއަސް އެރަށާ ގުޅުންހުރި އެކިއެކި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު މޮރަސްބީ އެވިދާޅުވާ ދުވަސްވަރުގައި ވެސް ކޮންމެވެސް ބަޔަކު އެރަށުގައި ދިރި އުޅޭނެކަމުގެ ހެކި ލިބެ އެވެ. އަލްއުސްތާޒް މުހަންމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ ލަފާކުރައްވާފައިވަނީ، މަޑަވެލީގައި ދިރިއުޅެނީ ކާޑެއްދޫ ފަޅުކުރުމަށްފަހު، މަޑަވެއްޔަށް އައި މީހުން ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކާޑެއްދުއަށް ނިސްބަތްވާ އެއްވެސް ޢާއިލާއެއް، އެ ރަށުގައި ފާހަގަ ކުރެވިފައި ނުވެ އެވެ. މަޑަވެލީގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ޢާއިލާތައް ހިޖްރަކޮށްފައި ވަނީ، ކޮނޮންޓާ، ކެރަމިންތާ، ކާށިހުޅުދޫން ކަމަށް ބުނެވެ އެވެ. މި ދެންނެވި ރަށްރަށުން ހިޖުރަކުރި މީހުންގެ ކާފަދަރީން މިހާރު ވެސް އެ ރަށުގައި އެބަތިބޫ އެވެ.\nމޫސާ މާލިމީ ކެރަމިންތާގައި\nއެއްދުވަސްވަރެއްގައި ކެރަމިންތާގައި ޢަލީ މާވަޑިއާގެ ދަރި މޫސާ މާލިމީއޭ ކިޔާ މީހަކު އޭނާގެ އަނބިދަރީންނާއި، ބައެއް އެކުވެރީންނާއެކު އުޅެމުން އައެވެ. މިގޮތަށް މީނާ އުޅެމުންދަނިކޮށް، މުޙަންމަދު ޢިމާދުއްދީން (4 ވަނަ) ގެ ރަސްކަމުގެ ކުރީކޮޅު ގާތްގަނޑަކަށް 1839މ. (1254ހ.) ގައި ހުވަދު އަތޮޅުގެ އަތޮޅުވެރީން، މި މޫސާ މާލިމީ އެ ރަށުން ބާލައިފި އެވެ. ދެން މީނާ މިކަން ބޮޑުވެގެން މާލެ އަތުވެއްޖެ އެވެ. މޫސާ މާލިމީ މާލެއައިސް ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނު އަރިހު ދެންނެވި ގޮތުގައި މީނާ ވިހާ ބޮޑުވީވެސް އެރަށުގަ އެވެ. އަދި އެރަށުގައި ގަސް، ރުއް އިންދައި، ވަރަށްފަސޭހަ ދިރިއުޅުމެއް އުޅެނިކޮށް އަތޮޅުވެރީން އެރަށް އޭނާއާއި ވަކިކޮށް އަދި އެނާގެ އަތުގައިހުރި މުދާވެސް ފޭރިގަތީ އެވެ. އެހެންކަމުން މީނާ ފަނޑިޔާރުމަނިކުފާނު އަރިހުން އެދެނީ މިވާހަކަ ރަސްގެފާނަށް ދަންނަވައި ދެއްވައިގެން އެ ރަށް އަނެއްކާ ލިބޭތޯ ބައްލަވައި ދެއްވުމަށެވެ. އަދި މޫސާ މާލިމީގެ އަހުލު އިޔާރުން ގިނަކަމާއި ވިއްސަކަށް މީހުން ތިބިކަމަށް ދެންނެވި އެވެ. ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނު މިވާހަކަތައް އައްސަވައި މިވާހަކަ ރަދުންނަށް ދަންނަވައިފި އެވެ. އަދި އެރަށް މޫސާ މާލިމީއަށް ދެއްވުމުގެ މައްޗަށް މަޝްވަރާ ދަންނަވައި ރަދުން އެރަށް އޭނާއަށް ދެއްވައި އިހުވެސް އެރަށުގައި އުޅުނު ފަދައިން އުޅެންދާން މޫސާ މާލިމީއަށް އެންގެވި އެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް މި މާލިމީ އޭނާއާއި އެކުގައިވާ ބަޔަކު ގޮވައިގެން ގޮސް އެ ރަށުގައި އުޅެން ފަށައިފި އެވެ. އަދި އެރަށުގައި މަސައްކަތްކޮށް ރަށް ޢިމާރާތްކުރަމުން ގެންދިޔަ އެވެ.\nމިހިސާބަށް ދިޔަތަނާ އަތޮޅުގެ އަތޮޅުވެރިކަން ބަދަލުވެއްޖެއެވެ. އަދި މާކަނާ ބަނޑޭރީގެ އިސްމާޢީލް ކަލޭގެ އާދަމް ކިޔާ މީހަކަށް އަތޮޅުގެ އަތޮޅުވެރިކަން ލިބިއްޖެއެވެ. މި އާ އަތޮޅުވެރީން އަތޮޅަށްގޮސް، މީހުންނަށް ބިރުގަންނަވާ، ގަދަބަސްބުނެ ހަދާފައި މޫސާ މާލިމީ ކެރަމިންތާއިން ބާލަން މީހުން ފޮނުވައިފިއެވެ. އަތޮޅުވެރީން ފޮނުވި މީހުން ގޮސް މާލިމީއާއި، އޭނާގެ އަނބިދަރީން ކުރެ ހަމީހުން އެރަށުން ބާލާ އެރަށުގެ ފަޅުގައި އޮތް ހުރާގަނޑަކަށް ލައިފިއެވެ. މާލިމީއާއި، އޭނާގެ އަނބިދަރީން މި ލީ ހުރާ ގަނޑުގެ ޙާލަކީ، ދިޔަވަރު ބޮޑުވީމާ ހުރާގަނޑު މަތިން ފެން އަރައެވެ. ދިޔަވަރު ހިކުނީމާ، ހިކިތަން އޮވެއެވެ. ދެން މާލިމީ އާއި އޭނާގެ ޢާއިލާ މި ހުރާގަނޑުގައި ތިބީއެވެ. އިރުއަރާ ހޫނުގަދަވީމާ މޫދަށް އެރެނީއެވެ. އިރު އޮއްސުނީމާ އެއްގަމަށް އަރަނީއެވެ.\nމިފަދަ ޙާލުގައި މާލިމީއާއި، އޭނާގެ އަނބިދަރީން ތިބޭތާ ދެރޭ ދެދުވާވީފަހުން މާލިމީގެ ރައްޓެއްސަކު ކަނދުފަތިގަނޑެއް ހިފައިގެން އައިސް އެމީހުން ގަސްހުރި ކުޑަ ރަށްގަނޑަކަށް ގެންގޮސްފި އެވެ. މި ރަށްގަނޑުގައި މާލިމީގެ ޢާއިލާއަށް ކާންލިބެނީ ހަމައެކަނި މަހެވެ. މިދަތިޙާލުގައި މޫސާ މާލިމީއާއި އޭނާގެ އަނބިދަރީން މަސްދުވަސްވަންދެން ތިބުމަށްފަހު، މިމީހުން ކަނަންދުއަށް ހިގައްޖެ އެވެ. ގޮސް އެ ރަށުގައި ލައްކަ ދުވަސް ވަންދެން އުޅުނެވެ. މި ދުވަސްވަރު އަތޮޅުވެރީން އަންގާފައި ވަނީ، މޫސާ މާލިމީ އެއްވެސް އޮޑިއެއް، ދޯންޏަކަށް ނޭރުވުމަށެވެ. މިހެން އެންގީ މި މާލިމީ އެނާގެ ޚަބަރު ރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނަށް އަންގާ ފާނެތީ އެވެ. ކޮނެމެއަކަސް ކުޑަދުވަސްކޮޅެއް ވީތަނާ، ވަގުތުބަލާ ބަހައްޓާފައި މޫސާ މާލިމީ ކުޑަދޯންޏެއްގައި ސިއްރުން ފުރައިގެން މާލެ އަތުވެއްޖެ އެވެ.\nމާލިމީއަށް މާލެ ދެވުމުން މީނާކުރި މަސައްކަތަކީ، ރައިވަރުފޮތެއް ލިޔުމެވެ. މީނާއަކީ، ރައިވަރުހަދަން ވަރަށް ކުޅަދާނަ މީހެކެވެ. މީނާގެ ރައިވަރުފޮތުގައި އޭނާއަށް ދިމާވެފައިވާ ދަތިޙާލުގެވާހަކަ ވަރަށް ބަލާޣާތްތެރިކަމާއެކު ސިފަކޮށްފައިވެ އެވެ. އަދި އެނާ އުޅެބޮޑުވި ރަސްގަނޑު ލިބުމަށް އެދިފައިވެ އެވެ. މި ރައިވަރުފޮތް ލިޔެނިންމާފައި، މޫސާ މާލިމީ މިފޮތް ރަދުންގެ ޚާދިމަކާއި ހަވާލުކޮށް ރަދުންގެ އަތްޕުޅަށް އަރުވައިފި އެވެ. މާލިމީ ލިއުނު އަސަރުގަދަ ރައިވަރު ފޮތް ވިދާޅުވުމަށްފަހު، ރަދުން އަނެއްކާ މާލިމީއަށް ކެރަމިންތާ ދެއްވައިފިއެވެ. މިފަހަރު ރަށްދެއްވީ ރަށުގެ ވަރުވާއަށް އަހަރަކު ސާޅީސްކޮއްޓޭ ބޮލި ބޮޑު ބަނޑޭރި ގެއަށް ދޭގޮތަށެވެ. މާލިމީ ވެސް މިގޮތާއި ޤަބޫލުވެގެން ރަށް ލިޔެގެން އެބުރި އަތޮޅަށް ދިޔަ އެވެ. އަދި ކެރަމިންތާގައި އަލުން އުޅެންފެށި އެވެ. މިމޫސާ މާލިމީ ކެރަމިންތާގައި އުޅުނީ ކިހާ ދުވަހަކުކަން އޮޅުންފިލާކަށް ނެތެވެ. (ކުރީގެ ހުވަދު އަތޮޅު ޞަފްޙާ 20،22)\nމޫސާ މާލިމީ މަޑަވެލީގައި\nކެރަމިންތާގައި މޫސާ މާލިމީގެ ޢާއިލާ އުޅެމުންދަނިކޮށް އަހަރުތަކެއް ވީފަހުން އަނެއްކާ ވެސް އެމީހުން އެރަށުން ބާލައިފިއެވެ. އެފަހަރު ބޭލީ މަދުބަޔަކު އެކަނިމާއެކަނި މާރަށެއްގައި އުޅޭތީ، އެއީ ރައްކާތެރިގޮތެއްކަމަށް ނުފެންނާތީ އެވެ. އެފަހަރު އެމީހުންނަށް އެންގިކަމަށް ބުނެވެނީ، ހޯނޑެއްދޫގައި ވަޒަންވެރިވުމަށެވެ. އެދުވަސްވަރު އަތޮޅުވެރިކަން ކުރަނީ ހޯނޑެއްދޫގަ އެވެ. ކޮންމެއަކަސް ކުރިން ތަކުރާރުވެފައިވާ ޙާދިސާތަކުގެ ސަބަބުން މޫސާ މާލިމީގެ ހިންހަމަނުޖެހުން ބޮޑުވެފައިވާތީ، އަތޮޅުވެރީން އެންގެވި ރަށެއްގައި ވަޒަންވެރި ނުވާންވެގެން އޭނާ ވަޒަންވެރިވީ މަޑަވެލީގައެވެ. އޭރު އެރަށުގައި އެހެންބަޔަކު ދިރިއުޅެއެވެ. މޫސާ މާލިމީ މަޑަވެއްޔަށް އައީ 1840މ. އާއި 1850މ. (1255ހ.1266ހ.) އާއި ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެއްގައިކަމަށް ބުނެވެ އެވެ.\nސަރުކާރުން މަޑަވެއްޔަށް ވެރިއަކު (ޚަޠީބަކު) ހަމަޖެއްސެވީ 1890މ. (1307ހ.) ގެ އަހަރުތަކުގެ ފަހުކޮޅުގަ އެވެ. ބަރުތީލަކުރި ފަތްކޮޅަކުން އެންމެފުރަތަމަ ކަތީބުކަމަށް ހަމަޖެއްސެވީ މަޑަވެލީ ދޮންނެއިގެ އަލިފުތުގެ މުހަންމަދެވެ. ފަހުން އޭނާއަކީ، މުޙަންމަދު ކަތިއަކަލޭގެ އެވެ. (ބަރުތީލަ ކުރުމަކީ، ފަތްކޮޅުގައި ލާއިން ރަދުން ސިއްކައެއް ޖެއްސެވުމެވެ. އެއީ ރަދުންނަށް އަގު ދެއްވާފައި ގަންނަންޖެހޭ ލިއުމެ ކެވެ.) ޚަޠީބުކަމާއި، އެފަތްކޮޅުގެކަންތައް ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވުމަށް އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވެލެއްވީ ހޯނޑެއްދޫ ބޮޑުކަލޭފާނުކަމުގައި ބޮޑުގޭ އާދަމް ފުތު އަޅުގަނޑު ގާތު ބުނެފައިވެ އެވެ. ޢުމުން 100 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައި ވަނިކޮށް 2011މ. ވަނަ އަހަރު ފެށުނުތަނާހެން ނިޔާވި ހޯނޑެއްދޫ ބޮޑުގޭ އާދަމް ފުތަކީ، ބޮޑުކަލޭފާނުގެ ދަރިއެކެވެ.\nބޮޑުކަލޭފާނަކީ، ދަވްލަތް ހިންގެވުމުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވި ބޭފުޅުންނާއި، ވަރަށްގާތް ގުޅުމެއްއޮތް ބޭކަލެކެވެ. ހުވަދު އަތޮޅުގެ ޗާޓް ކުރެހި ކެޕްޓަން މޮރަސްބީއާއެކު އަތޮޅުތެރޭގައި އުޅުއްވި މާލިމީއަކީ (ކޮނޑޭ ބޮޑުދޮންމަނިކާގެ ރައްކަލާ) ބޮޑުކަލޭފާ ނެވެ. އޭނާއަކީ، ވަރަށް މަޝްހޫރު ކަރަވެއްސެކެވެ. އޭނާގެ އެހީތެރިކަން ފާހަގަކުރައްވައި ކަލޭފާނުކަމާއި، އަދި ވަރުވާއެއް ނުނަން ގަވައި، ހުވަދު އަތޮޅުގެ ދެ ފަޅުރަށް ކަމަށްވާ ކެނދެރާއި، ފެނެހުއްޓާ ވެސް ވަނީ އޭނާއަށް ސަރުކާރުން ދެއްވާފައެވެ. އެ ދެރަށް އެޢާއިލާއިންވަކިވީ އިބްރާހީމް ނާސިރުގެ ބޮޑުވަޒީރުކަމުގެ ދުވަސްވަރު ވުޒާރާތައް އުފައްދަވައި އެގްރިކަލްޗަރ މިނިސްޓްރީގެ ދަށަށް ފަޅުރަށްތައް ގެނެސް ވަރުވާއަށް ލިޔާގޮތަށް ހަމަޖެއްސެވުމާއި ގުޅިގެންނެވެ. އާދެ! ޒޫރިޔާގެ ޢަލީ އިބްރާހީމުގެ މަންމައަކީ ގދ. ކަނަންދޫ (މިހާރު ފަޅުރަށެއް) ނެވިގޭ ދަލޭކަ (ޒުލޭޚަ) ގެ މަރިޔަމްއެވެ. މި ޒުލޭޚާ ކަނަންދޫއިން މަޑަވެއްޔަށް ހިޖްރަކުރީ 1890މ. ވަނަ އަހަރު އެވެ. އޭރު މަޑަވެލީގެ އާބާދީއަކީ، ގާތްގަނޑަކަށް ސަތޭކަ ވިއްސަކަށް މީހުން ނެވެ. (ޢަލީ އިބްރާހީމް/ ޒޫރިޔާގެ، މަޑަވެލި)


ލޮބުވެތި އަޚުންނޭވެ! ހުކުރު ދުވަހެވެ. – Ilm\nލޮބުވެތި އަޚުންނޭވެ! ހުކުރު ދުވަހެވެ.\nލިޔުއްވީ: އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އަނީލް(ޙަފިޠަހުﷲ)\nހުކުރު ދުވަހަކީ ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި ނުހަނު ބޮޑު ޤަދަރަކާއި ޝަރަފެއް ލިބިގެންވާ ދުވަހެކެވެ. އެއީ ހަފްތާގެ ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން މުއުމިނުންގެ ޢީދެވެ.\nއެދުވަހާ ބެހޭގޮތުން ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. (( خَيْرُ يَومٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الجُمُعَةِ : فِيهِ خُلِقَ آدَمُ ، وَفِيهِ أُدْخِلَ الجَنَّةَ ، وَفِيهِ أُخْرِجَ مِنْهَا )) رواه مسلم މާނައީ: އެދުވަހެއްގައި އިރުއެރި އެންމެ ހެޔޮކަންބޮޑު ދުވަހަކީ، ހުކުރު ދުވަހެވެ. އެދުވަހު، އާދަމުގެފާނު ޚަލްޤު ކުރެއްވުނެވެ. އަދި އެދުވަހު، އެކަލޭގެފާނު ސުވަރުގެއަށް ވެއްދެވުނެވެ. އަދި އެދުވަހު، އެކަލޭގެފާނު ސުވަރުގެއިން ނެރުއްވުނެވެ.\nހުކުރު ދުވަހުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއްކަމަކީ ހުކުރު ނަމާދެވެ. ހުކުރު ނަމާދުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއް ކަމަކީ އެނަމާދުގެ ކުރިން ދެވޭ ޚުޠުބާއެވެ. އުއްމަތުގެ މީސްތަކުންނަށް ނަސޭހަތެއްގެ ގޮތުގައްޔާއި އިރުޝާދެއްގެ ގޮތުގައި ގެނެސްދެވޭ މި ޚުޠުބާއަކީ، މުޖުތަމަޢު އިޞްލާޙުކުރުމުގެ ވަރަށްވެސް ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރަން ޖެހޭ އެއްޗެކެވެ.\nއެދުވަހުގެ ނަމާދުގައި ބައިވެރިވެއްޖެ މީހާއަށް ލިބޭ ސަވާބާއި ދަރުމައަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އިރުޝާދުން މީގެ ޖަވާބު ހޯދަމާ ހިނގާށެވެ.\nއެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. (( الصَّلَوَاتُ الخَمْسُ ، وَالجُمُعَةُ إِلَى الجُمُعَةِ ، وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ ، مُكَفِّراتٌ مَا بَيْنَهُنَّ إِذَا اجْتُنِبَتِ الكَبَائِرُ )) رواه مسلم .\nމާނައީ: ފަރުޟު ފަސްނަމާދާއި، އެއް ހުކުރުން، އަނެއް ހުކުރަށާއި، އެއް ރަމަޟާންމަހުން، އަނެއް ރަމަޟާންމަހަށް އެދެމެދުގެ ވަގުތުތަކަކީ، އެމީހަކު ބޮޑެތި ފާފަތަކުން ރައްކައުތެރިވެއްޖެނަމަ، އެދެމެދުގައި ކުރެވޭ ފާފަތަކުގެ ކައްފާރާއެކެވެ. (އެއީ) ބޮޑެތި ފާފަތަކުން އެއްކިބާވެގެންވާ ނަމައެވެ.\nކޮންމެއަކަސް އެދުވަހުގެ ހުކުރުގެ ނަމާދުގައި ބައިވެރިވާ މީހާ، ޚުޠުބާ އަޑުއެހުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ޚުޠުބާގެ ވަގުތުގައި މޯބައިލް ފޯނާ ކުޅެ، ފޯނުން ފޭސްބުކް، ޓުވިޓާ ފަދަ ސޯޝަލް ނެޓްވޯކްތައް އަޕްޑޭޓްކޮށް ހަދާލުމަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒުވާނުންގެ މެދުގައި މާބޮޑު ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ހުކުރުނަމާދުގެ ޚުޠުބާއަކީ ހުކުރު ނަމާދުގެ ބައެއް ކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެވަގުތުގައިވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ﷲއަށް ޓަކައި މިތަކެތިން ސަލާމަތެއް ނުވެއެވެ.\nހުކުރު ޚުޠުބާ ދެވޭ ވަގުތު މިސްކިތުގެ ބޭރުފެންޑާއާއި މިސްކިތުގެ މަގުފާރު މަތީގައި ވާހަކަ ދައްކަން ތިބޭ މީހުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި މަދެކޭ ނުދެންނެވޭނެއެވެ. އެފަދަ މީހުންނަށް ކަމުގެ ޙަޤީޤަތް އެނގޭނެ ނަމަ، އެބައިމީހުން އެކަންތައް ނުކުރީހެވެ.\nރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ މި ބަސްފުޅަކީ އެފަދަ މީހުންނަށާއި އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށްވެސް ހުރި ބޮޑު ފިލާވަޅެކެވެ. ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. (( مَنْ تَوَضَّأ فَأَحْسَنَ الوُضُوءَ ثُمَّ أتَى الجُمُعَةَ ، فَاسْتَمَعَ وأنْصَتَ ، غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الجُمُعَةِ وَزِيادَةُ ثَلاَثَةِ أيَّامٍ ، وَمَنْ مَسَّ الحَصَى ، فَقَدْ لَغَا )) رواه مسلم މާނައީ: މީހަކު ވުޟޫކޮށް، އަދި އެވުޟޫ ފުރިހަމަކޮށްގެން، ހުކުރު ނަމާދަށް އައިސް، ފަހެ ޚުޠުބާއަށް ކަނުލައި އަޑުއަހައި، އަދި ހަމަހިމޭނުން އިނދެއްޖެނަމަ، އެހުކުރުދުވަހާއި، އަންނަން އޮތް ހުކުރާ ދެމެދާއި، އަދި އިތުރު ތިން ދުވަހުގެ ފާފަ ފުއްސެވޭ ހުއްޓެވެ. އަދި (އިމާމާ ޚުޠުބާ ކިޔާ ހިނދު) އޮށްގާކޮޅަކާ ކުޅުންފަދަ ކަމެއް ކުރިމީހާވެސް، އެކުރީ ބާޠިލު ކަމެކެވެ.\nއޭގެ މާނައަކީ، އެއީ ޚުޠުބާ އަށް ކަނުލައި އެހުމަށް ހުރަސްއެޅޭފަދަ ކަމެއް ކަމުގައި ވުމާއެކު، ހުކުރުގެ ޘަވާބާއި ދަރުމަ އުނިވާނެ ކަމެކެވެ.\nއެހެންކަމުން މިކަމާމެދު ރައްކާތެރިވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެހެންވެސް ކުރަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. ހުކުރު ޚުޠުބާ ކަނުލައި އަޑުއަހައި، ޚުޠުބާއިން ފިލާވަޅު ލިބިގަނެ، ތިމާއާއި ތިމާގެ އަނބިދަރިންނާއި ގާތްތިމާގެ މީހުންނާއި އެކުވެރިންގެ ދިރިއުޅުން އިޞްލާޙުކުރެވޭތޯ ބެލުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.


Inthikhaabaai Dhimaa Koh Mashroo'u Thah Speed Gai Fehsigen Dhiyumakee Ladhuvethi Kameh : Zaid އިންތިޚާބާއި ދިމާކޮށް މަޝްރޫޢުތައް ސްޕީޑުގައި ފެށިގެން ދިއުމަކީ ލަދުވެތިކަމެއް: ޒައިދު – Huvadhoo News Inthikhaabaai Dhimaa Koh Mashroo'u Thah Speed Gai Fehsigen Dhiyumakee Ladhuvethi Kameh : Zaid Huvadhoo News\nއިންތިޚާބާއި ދިމާކޮށް މަޝްރޫޢުތައް ސްޕީޑުގައި ފެށިގެން ދިއުމަކީ ލަދުވެތިކަމެއް: ޒައިދު\nއިންތިޚާބާއި ދިމާކޮށް، ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ ކަންކަން ކުއްލިއަކަށް ފެނި، މަޝްރޫޢުތައް ސްޕީޑުގައި ފެށިގެން ދިއުމަކީ ލަދުވެތިވާންޖެހޭ ކަމެއްކަމަށް ދީނީ އިލްމުވެރިޔާ ޝައިޚު އަލީ ޒައިދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nޝައިޚު ޒައިދު މިފަދައިން ވިދާޅުވީ އަންނަ މަހުގެ5ވަނަ ދުވަހު ބާއްވާ ކޮމަންޑޫ ދާއިރާގެ އިންތިޚާބާއި ދިމާކޮށް ސަރުކާރުން ކުއްލިއަކަށް ފަށަން ނިންމާފައިވާ މަޝްރޫއުތަކަށް އިޝާރާތް ކުރައްވައެވެ. ޝައިޚު ޒައިދު ވިދާޅުވީ ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ކަންކަން ސީދާ އިންތިޚާބާއި ދިމާކޮށް ސްޕީޑުގައި ފެށިގެންދަކަމީ ލަދުވެތި ކަމެއްކަމަށެވެ.\nރައްޔިތުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދަން ޖެހޭނީ ކޮންމެ ފަހަރަކު އިންތިޚާބެއް ބޯމަތިވެގެން ނޫންކަމަށާއި، މިގޮތަށް ވަކި އިންތިޚާބަކާއި ދިމާކޮށް ފަށާ ކަންކަމަކީ އިންތިޚާބަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުންކަމަށް ޒައިދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއިންތިޚާބާއި ދިމާކޮށް، ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ ކަންކަން ކުއްލިއަކަށް ފެނި، މަޝްރޫޢުތައް ސްޕީޑުގައި ފެށިގެން ދިއުމަކީ ލަދުވެތިކަމެއް. ކަމެއް ކޮށްދޭން ޖެހޭނީ އިންތިޚާބަކާއި ވިއްދައިގެން ނޫން! މިގޮތަށް ފެށޭ މަޝްރޫޢު ތަކަކީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އަމަލެއްކަމަށް ބުނުމުގެ ޖާގަ އެބައޮތް. – އަލީ ޒައިދު\nސަރުކާރުން ކުއްލި ގޮތަކަށް ކޮމަންޑޫ ދާއިރާގެ ކަންކަން ކުރަން ރާވާފައިވާއިރު، މިކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނުންވެސް ވަނީ ފާޅުކޮށްފައެވެ. ޚާއްސަކޮށް، ބަޖެޓުގައި ނެތް ކަންކަންވެސް ކުއްލިއަކަށް ބަޖެޓް ހަމަޖެހި ކުރުމަށް ނިންމުމާއި ގުޅިގެން ގިނަ ތުހުމަތުތަކެއް ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ. އިންތިޚާބު ބޯމަތިވެފައިވާ މިދަނޑިވަޅާއި ދިމާކޮށް ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ ކަންތައްތަކަކީ އިންތިޚާބަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް ހިންގަމުންދާ އަމަލުތަކެއްގެ ގޮތުގައި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ.\nއިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އިއްޔެ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއިއެކު ބޭއްވި ބައްދަލުވުމުގައި އެކޮމިޝަންގެ ނައިބް ރައީސް އިސްމާއިލް ހަބީބު ވިދާޅުވީ އިންތިޚާބާއި ދިމާކޮށް ކުއްލިއަކަށް ސަރުކާރުގެ މެނިސްޓޯގައާއި، އަދި ބަޖެޓުގައި ނެތްކަންކަން ކުރުމަކީ އިންތިޚާބަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުންކަމަށް ބެލެވޭނެ ޖާގަ އޮންނާނެކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެއްވެސް ފަރާތްތަކުން އެފަދަ އަމަލުތައް ނުކުރުމަށް ހަބީބް ވަނީ އިލްތިމާސް ކުރައްވާފައެވެ.


"Vafaatheri kehiveriyaa" gaaigandakah masakayi nimijje: Seezan\n"ވަފާތެރި ކެހިވެރިޔާ" ގާތްގަނޑަކަށް ނިމިއްޖެ: ސީޒަން\n"ވަފާތެރި ކެހިވެރިޔާ" ގެ ސްޕޮންސަރުންނާއެކު ސޮއިކުރަން މިރޭ ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ސީޒަން ވާހަކަ ދައްކަނީ. -- އަވަސް ފޮޓޯ: އަހްމަދު ޝުރާއު\nއަހަރުތަކެއްގެ މެދުކެނޑުމަކަށްފަހު "ދެކެދެކެވެސް" ޕްރޮޑަކްޝަނުން ހަދާ "ވަފާތެރި ކެހިވެރިޔާ" ގެ މަސައްކަތުގެ 98 ޕަސަންޓު މިހާރު ނިމިފައިވާ ކަމަށް ފިލްމުގެ ޑައިރެކްޓަރު އަލީ ސީޒަން ބުނެފި އެވެ.\nފިލްމުގެ މުހިންމު ބައެއް ސްޕޮންސަރުންނާއެކު ސޮއިކުރުމަށް މިރޭ ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަ ދައްކަމުން ސީޒަން ބުނީ މި ފިލްމުގެ މަސައްކަތްތައް މިހާރު ގާތްގަނޑަކަށް ނިމިފައިވާ ކަމަށާއި މިމަހުގެ 27 އިން ފެށިގެން އޮލިމްޕަހުން ޓިކެޓް ލިބެން ހުންނާނެ ކަމަށެވެ. މި ފިލްމު އަޅުވަން ހަމަޖެހިފައިވަނީ އަންނަ މަހު 10 އެއްގަ އެވެ.\nތަފާތު ގޮތަކަށް ލޯބި ގެނެސްދޭ މި ފިލްމުގެ ޕްރިމިއަ ޝޯގައި ޓިކެޓެއް 200ރ. އަށް އުޅޭއިރު އެހެން ޝޯތަކުގައި ޓިކެޓެއް ވިއްކަނީ 100ރ. އަށެވެ. އަދި އެރޭ އަތޮޅުތަކުގައި ވެސް ފިލްމުއަޅުވަ އެވެ.\nސީޒަން ބުނީ ޕްރިމިއާ ޝޯގައި ޓިކެޓް އަގު ބޮޑީ ހާއްސަ ރަސްމިއްޔާތަކާއެކު ކުލަގަދަ އެތައް ހަރަކާތްތަކެއް އެރޭ އޮންނާތީ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ޓީވީއެމުން މިހާރު ކުރިއަށް ގެންދާ ފްރެންޗައިޒް ޝޯ މޯލްޑިވިއަން އައިޑޮލްގެ ޓޮޕް ފައިވް ގައި ހިމެނޭ ބައިވެރިން އެރޭ ޕާފޯމް ކުރާއިރު ޝޯއަށްދާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށް 40ރ. އިންޓަވަލް ޕެކެއްގެ އިތުރުން ބްރަދަހޫޑް އިން ދޭ ގިފްޓް ޕެކެއް ލިބޭނެ ކަމަށް ސީޒަން ބުންޏެވެ.\n"ވަފާތެރި ކެހިވެރިޔާ" ގެ ސްޕޮންސަރުންނާއެކު ސޮއިކުރަން މިރޭ ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ބައެއް ސްޕޮންސަރުން އެއްބސްވުމުގައި ސޮއިކުރުން -- އަވަސް ފޮޓޯ: އަހްމަދު ޝުރާއު\nމީގެއިތުރުން ވަފާތެރި ކެހިވެރިޔާގެ ޝޯތައް ކުރިއަށްދާއިރު ހާއްސަ ލަކީޑްރޯއެއް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމަށާއި ފަހު ޝޯ ނިންމާލުމަށްފަހު ނަގާ ގުރުއަތުން ހޮވޭ ފަރާތަކަށް އެކްސްޕޯޓް މޮޓޯސް އިން ހަދިޔާ ކޮށްފައިވާ ބެޓެރި ސައިކަލެއް ލިބޭނެ ކަމަށް ފިލްމުގެ ޕްރޮޑިއުސާ އަދި އިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު އަބުދުﷲ (މުހައްމާ) ވިދާޅުވި އެވެ.\nވަފާތެރި ކެހިވެރިޔާ ޕްރޮމޯޓް ކުރުމުގެ ގޮތުން މިމަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހުގެރޭ "ވަފާތެރި ކެހިވެރިޔާ ނައިޓު" ނަމުގައި ހާއްސަ ޝޯއެއް ކުރިއަށް ގެންދަން ވަނީ ނިންމާފަ އެވެ. އެރޭގެ ޝޯގައި މޯލްޑިވިއަން އައިޑޮލްގެ ޓޮޕް 10 ގެ ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން ބައިވެރިންތަކެއް ޕާފޯމް ކުރާނެ ކަމަށް ވެސް މުހައްމާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ވަފާތެރިކެހިވެރިޔާ" އަކީ ބިންމާ އިބްރާހިމް ވަހީދުގެ "ވަންހަނާ" ވާހަކައިގެ މައްޗަށް ހަދާ ތަފާތު ލޯބީގެ ފިލްމެކެވެ. ފިލްމުން ސީޒަންގެ އިތުރުން މަލީހާ ވަހީދު (މަލް) އާއި އަހުމަދު އަޒްމީލް (އަޒޭ) އަދި ޒީނަތު އައްބާސް މުހިންމު ރޯލުތަކުން ފެންނާނެ އެވެ.\n"ވަފާތެރި ކެހިވެރިޔާ" ގެ ސްޕޮންސަރުންނާއެކު ސޮއިކުރަން މިރޭ ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި މުހައްމަދު އަބުދުﷲ ވާހަކަ ދައްކަވަނީ. -- އަވަސް ފޮޓޯ: އަހްމަދު ޝުރާއު\nފިލްމްގައި ހަތަރު ލަވައެއް ހިމެނެ އެވެ. ތީމް ލަވަ ނޫން އެހެން ލަވަތަކުގެ މިޔުޒިކް ކުޑަ އިއްބެ ހަދާފައިވާއިރު ކުޑަ އިއްބެގެ އަޑުން ލަވައެއް ވެސް އިވިގެންދާނެ އެވެ. ކުޑަ އިއްބެގެ އިތުރުން މުހައްމަދު އަބްދުލް ގަނީ އާއި އަޝްފާ އަދި ލަހުފާގެ އަޑު ވެސް މި ފިލްމްގެ ލަވަތަކުން އިވިގެންދާނެ އެވެ. ތީމް ލަވައިގެ މިޔުޒިކް ހަދާފައިވަނީ އަހުމަދު ނިފާރް (ތިއްތި) އެވެ. ބެކް މިޔުޒިކް ވެސް ހެދީ ތިއްތި އެވެ. ކެމެރާ ކުރަނީ ކަނޑި އެވެ.'\nފިލްމުގެ ސްޕޮންސަރުންގެ ގޮތުގައި މިރޭ ސޮއިކޮށްފައިވަނީ މޯލްޑިވްސް ގޭސް، އެކްސްޕޯޓް މޮޓޯސް، ބްރަދަހޫޑް އިންވެސްޓްމެންޓްސް، މެރީޑިއަން ސާވިސް އެވެ. މީޑިއާ ޕާޓްނަރުންގެ ގޮތުގައި ވަގުތުއެމްވީ އަދި ސަންގު ޓީވީ އެވެ. މި ފިލްމުގެ އިތުރު ސްޕޮންސްރުންގެ ތެރޭގައި ފުޑް ބޭންކް އަދި ރޮމްބަސް ހިމެނެ އެވެ.


Riyaasee inthihab gai dhekki foari eh neiy! | Mihaaru\nމިއަދު ކުރިއަށް ގެންދާ އާންމު އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލާން ނުކުންނަ މީހުންގެ އަދަދު ވަރަށް މަދު.---ފޮޓޯ: މިހާރު\nރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލާން ދެއްކި ފޯރިއެއް ނެތް!\n06 އެޕްރީލް 2019 - 14:01 37 comments\nމިދިޔަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ބޭއްވި ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލާން ރައްޔިތުން ދެއްކީ އާދަޔާ ޚިލާފު ފޯރި އެކެވެ. ހެނދުނު ހެނދުނާ ވޯޓުލާން، ފޮށިތައް ކައިރީގައި ދަންވަރު ކިޔޫ ދަމާލި އެވެ. މާލެ އާއި ރަށްތަކާއި ބޭރު ގައުމުތަކުގައި ބެހެއްޓި ފޮށިތަކަށް ވޯޓުލާން އެތައް އިރަކު ކިޔޫގައި ވެސް ތިބެން ޖެހުނެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ވޯޓުލެވުނީ ކިޔޫގައި ތިބޭތާ ގާތްގަނޑަކަށް އަށް ގަޑި އިރުންނެވެ.\nރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި، ބޮޑު ތަކުލީފެއް އުފުލައިގެން ވެސް ގިނަ ބަޔަކު ބޭނުންވީ ވޯޓުގެ ހައްގު އަދާކުރުމަށެވެ. ގައުމުގެ ވެރިއަކު ކަނޑައެޅުމުގައި އެ މީހުންގެ އަޑު އިއްވުމަށެވެ. އެ އިންތިޚާބުގައި، ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ 262،135 މީހުންގެ 89 ޕަސެންޓް މީހުން ނުކުމެ ވޯޓު ދިނެވެ.\nއެކަމަކު، އޭގެ ހަ މަސް ފަހުން މިއަދު ބާއްވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބުގައި ފެންނަ މަންޒަރު ތަފާތެވެ. ފޮށިތައް ކައިރީގައި ދިގު ކިޔޫއެއް ނެތެވެ. ފޯރި އާއި ވޯޓުލުމުގެ ޝައުގެއް ވެސް ނެތެވެ.\nހެނދުނު 8:00 ގައި ފެށި އިރު ވެސް ވޯޓުލުމުގެ ފޯރީގައި ތިބި ބަޔަކު ނުފެނުނެވެ. މެންދުރާ ހަމައަށް ވެސް ވޯޓުލާން ނުކުތީ ނިސްބަތުން މަދު ބައެކެވެ.\nމަޖިލިސް އިންިހާބުގައި ތުލުސްދޫ ދާއިރާ އަށް ވޯޓުލުމަށް ހިއްމަފުށީގައި ބަހައްޓާފައިވާ ވޯޓު ފޮއްޓަކަށް މީހަކު ވޯޓުލަނީ.-- ފޮޓޯ: ޝާމިލް އިބްރާހިމް /ކިޔުންތެރިއެއް\nއިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އާއްމު ކުރި ހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މެންދުރު 1:00 އާ ހަމައަށް ވޯޓު ލީ 94،197 މީހުންނެވެ. އެއީ، 50،772 ފިރިހެނުންނާއި 43،425 އަންހެނުންނެވެ.\nއިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ ކުރީގެ މެމްބަރު އަހްމަދު ފަޔާޒް ވިދާޅުވީ އާ ގާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ބާއްވާ ތިން ވަނަ އާއްމު އިންތިޚާބުގައި އެކި މަރުކަޒުތަކަށް ބަލާލާ އިރު ފެންނަނީ ވޯޓުލުމުގެ ޝައުގުވެރި ކަމެއް ނެތް މަންޒަރެވެ. އެންމެ ފަހުން ބޭއްވި ދެ އާއްމު އިންތިޚާބާ އަޅާ ބަލާއިރު ވެސް މި އިންތިޚާބުގައި މެންދުރާ ހަމައަށް ވޯޓު ލާން ނުކުތް އަދަދު މަދު ކަން އޭނާ ފާހަގަކުރައްވަ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ވޯޓުލާން ދިޔައީ މެންދުރު 11 ޖެހި ފަހުން. އަޅުގަނޑު ވޯޓުލީ 170 ވަނަ އަށް. އެ ފޮއްޓަށް ވެސް 1،000 މީހުން ވޯޓުލާއިރު، މެންދުރުވި އިރު ތަރުހީބު ކުޑަ،" ފަޔާޒް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، މި އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލުމުގެ ތަރުހީބު ކުޑަ އެއް ސަބަބަކީ ސިޔާސީ ކަންކަން ދާ ގޮތުން ގިނަ ބަޔަކު ފޫހިވުން ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.\n"ސިޔާސީ ލީޑަރުން ކަންކަން ކުރައްވާ ގޮތުން ނުވަތަ ކިބުރުވެރިކަމާއި މުނާފިގު ކަމުން ރައްޔިތުން މާޔޫސްވީ ކަމަށް ވެސް ވެދާނެ،" ފަޔާޒް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރިޔާސީ އިންތިޚާބުތަކާ އަޅާބަލާ އިރު އާއްމު އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލާން ނުކުންނަ އަދަދު މަދު ކަން ވެސް އޭނާ ފަހަގަކުރައްވަ އެވެ. އެކަމަކު މި އިންތިޚާބުގައި އެ ތަފާތު މާބޮޑަށް ފެނުމަކީ އޭނާގެ ވެސް ކަންބޮޑުވުން އޮތް ކަމެކެވެ.\nއާ ގާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން 2009 ގައި ބޭއްވި އާއްމު އިންތިހާބުގައި ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ 212،559 މީހުންގެ ތެރެއިން 78 ޕަސެންޓް ވޯޓުލި އެވެ. އެއީ 166،105 މީހުންނެވެ.\nއެންމެ ފަހުން، 2014 ގައި ބޭއްވި އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލީ 189،642 މީހުންނެވެ.\nމާލެ އާއި އަތޮޅުތަކުގައި ފޯރިގަދަ ކެމްޕޭނަކަށް ފަހު ކުރިއަށް ގެންދާ އިންތިޚާބުގެ ވޯޓު ލުން މިއަދު 4:00 ގައި ބަންދުކުރާނެ އެވެ. ހަތަރެއް ޖަހާއިރު ކިޔޫގައި ތިބި އެންމެންނަށް ވޯޓު ލެވޭނެ އެވެ.\nއެންމެ ފަހުން ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވޯޓު ލާން ދެއްކި ފޯރި އާއި ގިނަ އިރުތަކެއް ވަންދެން ކިޔޫގައި މީހުން ތިބުމުގެ މައްސަލަ އީސީން ވަނީ ހައްލުކޮށްފަ އެވެ. އެއީ، މި އިންތިޚާބުގައި ވެސް އެހާ ގިނަ އަދަދެއްގެ މީހުން ވޯޓު ލާން ނުކުންނާނެ ކަމަށް ލަފާ ކޮށްފަ އެވެ. އެކަމަކު ހީ ކުރި ވަރަށް ވުރެ މި އިންތިޚާބުގައި ތަރުހީބު ކުޑަ އެވެ.\nއިންތިހާބުގައި ވޯޓުލާ މަރުކަޒެއްގައި އޮފިޝަލަކު، މީހެއްގެ އިނގިލީގައި ވޯޓުލީކަމުގެ ފާހަގަ ޖަހަނީ.-- ފޮޓޯ: ހުސެން ވަހީދު /މިހާރު\nވޯޓު ފޮށި ބަންދު ކުރުމާ ހަމައަށް މަޑު ނުކޮށް، ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ވޯޓު ލާން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ވެސް އިލްތިމާސް ކުރެ އެވެ.\n"އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އެދުމަކީ އެންމެ ފަހު ވަގުތަށް މަޑު ނުކުރައްވައި ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ވޯޓުލުން،" ކޮމިޝަންގެ މެމްބަރު އަހްމަދު އަކްރަމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރިޔާސީ އިންތިޚާބެކޭ އެއްގޮތަށް، މި އިންތިޚާބަކީ ވެސް ކުރިއަށް އޮތް ފަސް އަހަރަށް މުހިއްމު އިންތިޚާބެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ބައްޓަންވެގެން ދާނީ މި އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ އަށެވެ. އެއާއެކު ރައްޔިތުންގެ އަޑު އިއްވުމަށް މަޖިލީހަށް ފޮނުވާ މަންދޫބުން ކަނޑައެޅަން އެ ދާއިރާއެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން އެންމެ ފުރިހަމަ އަށް އޮންނަން ޖެހެ އެވެ. އެއީ، ޑިމޮކްރަސީގެ އަސާސީ ހައްގެކެވެ.