علامه مجلسي و دولت صفوي\nاز ميان آثار هفتاد و چهارگانه علامه مجلسي ( 20 اثر عربي و 54 کتاب فارسي) رساله آداب سلوک حاکم با رعيت، تنها مجموعه اي است که منحصراً به مباحث سياسي تعلق دارد. مجلسي در اين اثر، سه حديث مهم از جمله نامه حضرت علي(ع)به مالک اشتر را به فارسي ترجمه کرده است. حديث دوم، نامه امام علي (ع)به عثمان بن حنيف و حديث سوم نصايح حضرت خضر(ع)به منصور دوانيقي است. علامه، خود در معرفي اين رساله و انگيزه تأليف آن مي گويد:\nاين رساله اي است که در ترجمه بعضي از احاديث شريفه که در کيفيت سلوک ولادت عدل با کافه عباد که وديع رب الارباب اند، وارد شده، براي تنبيه ارباب غفلت و اصلاح اصحاب دولت که همگنان، منوط به صلاح ايشان است، و فساد ايشان، مورث اخلال نظام بني نوع انسان که زبده مکنونان و اشرف مخلوقات اند. (مجلسي، 1412ق، ص 35).\nالبته با حدودي اغماض نيز مي توان رساله هايي چون صواعق اليهود- که درباره آداب و احکام جزيه اهل کتاب مي باشد- يا رساله مال ناصبي - که به حليت مال و خون ناصبي براي شيعيان مي پردازد - را هم در زمره آثار سياسي تلقي کرد؛ به علاوه در کتابي چون عين الحياه هم مجلسي در زير عنوان هايي چون احوال سلاطين عدل و جور، حقوق پادشاهان، مفاسد قرب پادشاهان و کيفيت معاشرت با سلاطين به مباحث سياسي مي پردازد.\nمجلسي در عين الحياه، حقوق پادشاه بر مردم را اين چنين مي شمارد: «دعا کردن براي صلاح پادشاه، بزرگداشت و تعظيم پادشاه عادل، تقيه در برابر پادشاه ظالم و دور کردن خود از قهر او» ( سلطان محمدي، 1379، ج1، «ب»، ص 11). بسيار جالب است که علامه مجلسي مردم را از طغيان و شورش عليه پادشاه ظالم باز مي دارد و مي گويد: « وظيفه مردم در چنين شرايطي ( ظلم حکومت)، عمل به تقيه، صبر، اطاعت و دعا براي اصلاح پادشاه ظالم است» (همان).\nدر اين ميان، او سه علت را در نزديکي به حکام جائر ( غير معصوم) مطرح مي کند: « هدايت ايشان، دفع ظلم از مظلومين و مؤمنين و تقيه» ( مجلسي، 1361، ص 378). با وجود اين، خود پاي را از اين فراتر مي گذارد و در مقدمات بسياري از آثار خويش همچون زادالمعاد و حق اليقين، المصابيح، مفتتح الشهور و دعبل خزاعي به ثناي شاهان صفوي مي پردازد و اين آثار را به پادشاهان صفوي اهدا مي نمايد؛ البته در آن هنگام، ستايش و ثناي پادشاهان و بزرگان حکومتي رسم متداولي در ميان بزرگان و مؤلفان شيعه بوده است؛ چنان که شيخ صدوق کتاب عيون اخبار رضا را به وزير فخر الدين ديلمي هديه مي کند. علامه حلي، آثاري چون نهج الحق، کشف الصدق و منهاج الکرامه را به الجايتو، سلطان مغول اهدا مي نمايد و او را در مقدمه آثارش بسيار مي ستايد. شيخ بهايي، جامع عباسي را براي شاه عباس اول و عبدالرزاق لاهيجي هم کتاب گوهر مراد را به شاه عباس دوم هديه کرده اند؛ حتي پدر مجلسي، محمدتقي مجلسي نيز دو کتاب خود، يعني اللوامع القدسيه و لوامع صاحب قرآني که دو شرح عربي و فارسي بر کتاب من لا يحضره الفقيه است را هم به شاه عباس دوم هديه کرده است( پوراکبر، 1379، ج1، ص77).\nدر واقع آنچنان که پيداست، مشروعيت دولت صفوي براي علامه مجلسي و خانواده اش امري محرز تلقي مي شده است، ولي در عين حال، وي وظيفه خود را اصلاح حکومت و حاکمان معاصرش نيز مي دانسته است؛ در اين ميان، اگر ارزيابي و تحليل ياسوکي ماتسوناگا، متفکر بزرگ ژاپني را بپذيريم، آن گاه مي توان مشروعيت سياسي مورد نظر مجلسي را داراي سه مبنا دانست. از نظر او حاکم يا حکومت جامعه اسلامي در صورتي مشروع است که اولاً ولايت و دولت نهايي امام زمان را به رسميت بشناسد؛ ثانياً حاضر باشد به هنگام ظهور، حکومت را به وي تحويل دهد؛ ثالثاً تلاش نمايد در زمان غيبت مطابق با اراده امام غايب (فقه شيعه) حکومت نمايد (ماتسوناگا، 1379، ج3، ص 323). در بررسي اين سه شرط مشروعيت، مي توان دو شرط اول را کاملاً از دور خارج کرد؛ زيرا جايگاهي کاملاً انتزاعي دارند و در واقعيت اجرايي حکومت سياسي، نقشي بازي نمي کنند؛ اما در مورد شرط سوم بايد گفت: حکمي چنين کلي، موجب پديد آمدن تفسيرهاي بسيار گوناگوني مي گردد. در مجموع مي توان گفت: اين شروط سه گانه و بستر آثار و احکام سياسي علامه مجلسي، خط کش مشخصي براي احراز مشروعيت شيعي ارائه نمي دهند و حتي نگاه مثبت، زبان ثناگو و احکام مبهم او، مجال را هم براي ظلم و ستم حکام باز مي کند؛ چنان که آثار اين مؤلف پرکار در تمام دوره هاي سياسي پس از صفويه به طور مرتب تکثير، چاپ و عرضه شدند و هيچ گاه به طور مستقيم مشکل، مانع و يا زمينه انتقادي براي دولتمردان و سياستمداران شيعي ايجاد نکردند. بر همين اساس بود که شاه سليمان پس از وفات آقا حسين خوانساري، استاد علامه مجلسي، وي را براي منصب شيخ الاسلامي برگزيد و مجلسي در سال 1098 ق بر مصدر شيخ الاسلامي پايتخت تکيه زد و تا هنگام مرگ اين پادشاه در اين منصب باقي ماند. پس از آن نيز، هنگامي که شاه سلطان حسين بر تخت نشست، علامه مجلسي را تا پايان عمر (1111 ق) در منصب خود ابقا نمود( سلطان محمدي 1379، ج1، «ب» ص 17).\nعلامه مجلسي در مقام شيخ الاسلامي\nمقام شيخ الاسلامي، اولين بار در دولت شاه طهماسب و براي محقق کرکي به کار رفت(صفت گل، 1381، ص 451) و در حقيقت، اين جايگاه در دولت صفوي در مقابل منصبي تعيين شد که بالاترين مقام ديني دولت عثماني حائز آن بود و شخص توسط پادشاه برگزيده مي شد. ميزان اعتبار اين مقام دولتي پس از مقام صدر- که مسئول اداره امور شرعي بود- قرار مي گرفت؛ اما اين رتبه بندي چندان هم ثابت و محرز نبود؛ زيرا در هنگامه شيخ الاسلامي مجتهداني چون کرکي، شيخ بهايي و مجلسي، علناً شاه به شيخ الاسلام خود بيش از صدر اهميت مي داد و اختيارات و تأثيرات ايشان به مراتب فراتر از صدرها بود (جعفريان، 1379، ج1، ص 197). تذکره الملوک در توضيح وظايف شيخ الاسلام مي گويد: « مشاراليه در خانه خود به دعواهاي شرعي و امر به معروف و نهي از منکر مي رسيد. هر طلاق شرعي را در حضور شيخ الاسلام مي دانند و ضبط مال غايب و يتيم، اغلب با شيخ الاسلام بود و بعد از آن به قضاه مرجوع شد» (تذکره الملوک، 1368، ص3)؛ به علاوه کتاب دستور الملوک حقوق شيخ الاسلام را دويست تومان تبريزي مي داند که سالانه به او پرداخت مي گردد (صفت گل، 1381، ص 453، به نقل از: دستور الملوک، ص 69).\nدر مقابل، پادشاهان صفوي، همواره ميزان نيازمندي خود را به شيخ الاسلامان منصوب خويش بيان مي داشتند؛ چنان که حتي شاه اسماعيل دوم که گرايش سني داشت (حسيني زاده، 1379، ص 50) نيز مجبور شد ارادتش را به شيخ الاسلام زمانش نشان دهد. او به جناب مجتهد الزماني شيخ عبدالعالي گفت:\nاين سلطنت حقيقتاً تعلق به حضرت امام صاحب الزمان مي دارد و شما نائب مناب آن حضرت و از جانب او مأذونيد به رواج احکام اسلام و شريعت، قاليچه مرا شما بيندازيد و مرا شما بر اين مسند بنشانيد تا من به رأي و اراده شما بر سرير حکومت و فرماندهي نشسته باشم» (جعفريان، 1379، ج2، ص 216).\nاما در هنگامه علامه مجلسي و در سال هاي پاياني حکومت صفويان، پديده بسيار جالبي در حوزه شيخ الاسلامي صفوي رخ داد. سه مرجع بزرگ و تأثيرگذار در سه شهر کليدي، تقريباً در يک زمان به قدرت رسيدند: علامه محمدباقر مجلسي در 1098 ق در اصفهان بدين مقام دست يافت؛ درست در همين سال، شيخ حر عاملي در مشهد شيخ الاسلام شد و در قم ملامحمدطاهر قمي، بر صندلي شيخ الاسلامي شهر تکيه زد.\nتشکيل اين مثلث فقهي، آن هم در اين سه شهر پر اهميت باعث شد اواخر دوران صفويان، متفاوت از سال هاي قبل گردد و فضاي اجتماعي نسبت به معيارهاي فقهي تنگ تر گردد. اين امر به شيخ الاسلام اصفهان اين امکان را داد که قدرتش را بيش از پيش افزايش دهد و گزينش هاي فقهي را سريع تر و با شدت بيشتر به عرصه ظهور برساند و اقتدار خويش را بر تمام رقباي موجود اثبات نمايد؛ بر همين اساس بود که آخرين پادشاه صفوي حتي مجبور شد سنت رايج در مراسم تاجگذاري اش را هم تغيير دهد و براي بنيان مشروعيت خود و دولتش، به جاي صوفيان که به رسم معمول در تاجگذاري، شمشير پادشاهان را بر زيب کمرشان مي بستند، از شيخ الاسلام دارالسلطنه خواست چنين امري را به انجام رساند و در مقابل، برابر خواسته اش به او سه هديه داد: منع شراب خواري و شراب فروشي، منع جنگ طوايف، منع کبوتر بازي در کشور (لکهارت، 1344، ص42). در پي آن، شيخ الاسلام مجلسي به سخنراني پرداخت و اظهار داشت : « خلق بي منت از مزيد لطف و مرحمت، مفاتيح کشورگشايي را در کف کفايت و قبضه درايت سلاطين عدالت شعار و خواقين فلک اقتدار سپرده است تا بساط رأفت و عدالت و خفض جناح بر کافه خلايق بگسترند و جز به صلاح حال مردم و آباداني شهرها نينديشند و مردم در سايه حکومت ايشان به آسودگي بزيند... . مردم در اين ديار سال هاست که در ظل ظليل ايشان به فراغ بال و رفاه حال آرميده اند» (مير جعفري، 1379، ج3، ص 352). علامه پس از اين تعريف و تمجيدها در ادامه با ذکر دو ويژگي حکومت صفوي، مشروعيت و مقبوليت آن دولت را هم اثبات نمود. ويژگي نخست، رعايت اصل عدالت و ديگري ترويج دين مبين اسلام و مذهب اثني عشري در کشور بود ( سلطان محمدي، 1379، ج2، «ب» ص 15).\nاما شاه سلطان حسين که همچنان خود را بدهکار و ممنون علامه مجلسي مي دانست، بلافاصله حکمي در ابقاي جايگاه شيخ الاسلامي علامه مجلسي صادر کرد و براي توصيف علامه تنها در يک بند از حکم جديد خود، دوازده صفت را به کار برد؛ ضمناً او که پيش از اين، همچون پدرانش به شراب خواري مي پرداخت، برابر با خواسته علامه بزرگ، دستور داد تمام شش هزار بطري شراب شيرازي و گرجي سرداب هاي کاخ را بشکنند و شراب خواران از همه جا بي خبر شهر را هم مجازات کرد (لکهارت، 1344، ص 44). بر چنين اساسي بود که ادوارد براون، ايران شناس مشهور، در کتاب خود تاريخ ادبيات ايران، علامه محمدباقر مجلسي را يکي از بزرگ ترين، مقتدرترين و متعصب ترين مجتهدان دوره صفويه خواند ( براون، 1924، ج4، ص 403).\nمجلسي در جايگاه شيخ الاسلامي صفوي با تفصيل بيشتر، به تأييد و تقويت مشروعيت دولت مخدوم خويش پرداخت. او در مقدمه کتاب زادالمعاد خود، در توصيف شاه سلطان حسين که در واقع يکي از خوش گذران ترين و ضعيف ترين پادشاهان صفوي بود، چهل صفت را قطاروار مرتب کرد و در حق او نوشت : « منتخبي از اعمال سال و فضايل ايام و ليالي شريفه و اعمال آنها که به اسانيد صحيحه و معتبر وارد شده است را در اين رساله ايراد کردم... و چون آغاز و انجام اين عجاله در زمان دولت عدالت ثمر، اوان سلطنت سعادت اثر، اعلي حضرت سيد سلاطين زمان و سرور خواقين دوران، شيراز اوراق ملت و دين نقاوه احفاد سيد المرسلين، آب و رنگ گلستان مصطفوي، چشم و چراغ دودمان مرتضوي، سلطان جم خدم، و خاقان فرشته حشم شجاعت نژادي که تيغ آبدارش براي سرهاي کفار نهري است به سوي دار بوار، و حسام ... الشاه سلطان حسين موسوي الحسيني الصوفي ... لازالت دولته مرفوع و هادت اعدائه مقموعه ميسر گرديد، تحفه بارگاه خلايق اميدگاه گردانيد، اميد که مقبول طبع شرف گردد و آن اعلي حضرت از فوايد آن منتفع گردند...» (مجلسي، 1381، ص 2-4).\nاما کار بدين جا تمام نشد، علامه مجلسي باز هم دست به کار شد و وظيفه شيخ الاسلامي خود را به خوبي به انجام رسانيد؛ او نوشتن رساله اي جديد را در دست گرفت و در آن با استناد به احاديث شيعي سعي کرد تداوم جاودان صفويان و دولتشان را اثبات نمايد. او دولت صفوي را همان حکومتي معرفي کرد که قبل از ظهور منجي شيعه، قائم آل محمد تشکيل مي شود و به دولت آن حضرت مي پيوندد. (حسيني زاده، 1379، ص 212. به نقل از: علامه مجلسي، نسخه خطي شماره 3، 309 کتابخانه وزيري يزد).\nدر اين ميان، همان مثلث شيخ الاسلامي مذکور که در اوج قدرت قرار گرفته بودند، دست به تضعيف و حذف رقبا زدند؛ به واقع مي توان گفت: اين زمان که مصادف با سال هاي آخر حکومت صفويان است، پر فشارترين روزهايي است که صوفيان در آن سلسله حکومتي تحمل کردند. در اين مدت، آثار و اقدامات بسياري عليه تصوف و صوفيان صورت گرفت و همين امر موجب ضعيف شدن يکي از پايه هاي قدرت صفويه گشت. ملا محمدطاهر قمي، شيخ الاسلام شهر قم که رأس و بزرگ اين مثلث بود، به مبارزه اي جدي عليه صوفيان دست زد و با نوشتن کتاب هايي چون ملاذ الاخيار (عربي) و تحفه الاخيار( فارسي) به رد صوفيه پرداخت. شيخ حر عاملي، شيخ الاسلام مشهد نيز کتاب اثني عشري را در دوازده باب و بالغ بر هزار حديث در رد صوفيان نگاشت (دواني، 1375، ج8، صص 439و 452).\nاما علامه مجلسي در آثار نوشتاري خود، بسيار ظريف تر با صوفيان برخورد کرد. او ابتدا آنها را به سني و شيعه تقسيم مي کند و بعد صوفيان اهل سنت و شيعيان منحرف را رد و طرد مي نمايد. او در رساله اي که در اين باره نگاشته است، مي نويسد: « ... و اما مسئله سوم که از حقيقت طريق فقها و صوفيه سوال کرده بودند؛ بايد دانست که راه دين يکي است، خداوند يک پيغمبر و يک شريعت قرار داده، لکن مردم در مراتب عمل و تقوا مختلف مي باشند و جمعي از مسلمانان را که عمل به ظواهر شرع شريف نبوي(ص)کنند و به سنن و مستحبات عمل کنند و ترک مکروهات و شبهات کنند و ... پيوسته اوقات خود را صرف طاعت و عبادت کنند... ايشان را زاهد و متقي گويند و مسمي به صوفيه نيز ساخته اند... و اين جماعت زبده مردمند، لکن چون در هر سلسله، جمعي [هم]داخل مي شوند که آنها را ضايع مي کنند و ... تمييز ميان آنها بايد کرد؛ چنانچه علما که اشرف مردمند، ميان ايشان بدترين خلق مي باشند... چنانچه سلسله صوفيه شيعه از غير ايشان (صوفيه اهل سنت که معارض اهل بيت بودند) متمايز است ...، چنانچه حضرت شيخ صفي الدين (ع)چندين هزار کس را به اين طريقه مستقيمه به دين حق، تشيع آورده ... طريقه صوفيان عظام که حاميان دين مبين بودند، در ذکر و فکر و رياضت و ارشاد، مباين است با طريق صوفياني که به مشايخ اهل سنت منسوبند...؛ پس بايد که بر شما ظاهر باشد که اين سلسله عاليه را که مروجان دين مبين و هاديان مسلک يقينند با ساير سلسله هاي صوفيه که سالک مسلک اهل ظلالند، ربطي نيست...» (جعفريان، 1379، ج2، ص 593-598، به نقل از: رساله جواب المسائل الثلاث، نسخه شماره 7294 کتابخانه آيت الله مرعشي، کتابت 1214).\nاما در عمل، مجلسي شديدتر از هم صنفان خود با اهل صوفيه برخورد کرد؛ چنان که لورنس لکهارت، علامه مجلسي را در جايگاه با نفوذترين مجتهد زمان، آغازگر مبارزه اي مي داند که عليه صوفيان سني، اشراقي و فيلسوف صورت گرفت ( لکهارت، 1343، صص 49و 81) و ادوارد براون نيز وي را به تعقيب بي رحمانه صوفيان متهم مي کند (براون، 1924، ج4، ص 404)؛ در اين ميان بايد گفت: بسياري از مورخان غربي همچون براون، سرجان ملکم و لکهارت، علامه مجلسي را حائز چهره کاريزماتيکي مي دانند که در جايگاه شيخ الاسلامي دارالسلطنه براي تقويت و گسترش مذهب تشيع صفوي و تضعيف ديگر فرق و مذاهب ديني همچون اهل تسنن، مسيحيان، يهوديان، زردشتيان و صوفيان به اقدامات بسيار جدي دست زده، تأثيرات بسزايي بر جاي گذاشته است؛ چنان که لکهارت در کتاب مهم خود، انقراض سلسله صفويه، قدرت و تأثيرگذاري مجلسي را موجب شيعه شدن هفتاد هزار سني در ايران مي خواند (لکهارت، 1344، ص 80).\nبه نظر مي رسد پادشاهان صفوي از اين زد و خورد که بين فقها و صوفيان در جريان بوده و حتي به دامن حکما و فيلسوفان- که شباهت هاي اندکي به صوفيان داشتند - نيز کشيده شده، چندان ناراحت نبودند. همان طور که پيش از اين ذکر شد، چنين درگيري هايي که از سوي مسئولان حکومتي و نمايندگان شاهي (شيخ الاسلام ها و ديگر روحانيان) با طرفداران قدرتمندشان( قزلباشان و صوفيان) صورت مي گرفت، به صفويه کمک کرد قدرت صوفيان را تعديل کنند؛ اما تشديد و افراط اين جريان که در زمان شاه اسماعيل و شاه سلطان حسين شکل گرفت، موجبات تضعيف دولت صفويه را فراهم آورد؛ در مقابل، صوفيان هم که پيش از اين در مقابل اقدامات خصمانه علماي ديني، واکنش هاي تندي نشان مي دادند و حتي دست به قتل برخي از علماي بزرگ (همچون کرکي، اميرمحمد يوسف، صدر خراسان) زده بودند، ديگر نتوانستند واکنش تأثيرگذاري در برابر اين جريان خروشان به انجام رسانند.\nالبته، آنچنان که پيداست، اين گزينش صفوي که از ميان اخباريون، حکما و صوفيان، اخباريون را برگزيده است، چندان هم اتفاقي نبوده است؛ به بيان ديگر پادشاهان نه طرفداران مقتدر و قدرتمندي چون قزلباشان را مي خواستند که جاي خود آنها را تنگ کنند و نه صوفيان زاهد پيشه اي را مي پذيرفتند که همچون همنوعان هندي شان، ترک دنيا نمايند و از سياست ايشان به طور کامل دوري گزينند؛ از طرف ديگر، حکما نيز که با موضوع عقل به اصحاب معنا نزديک مي شدند هم، در تيررس انتقادات مشابهي قرار مي گرفتند؛ چنان که فيلسوف بزرگي همچون ملاصدرا در حکمت متعاليه خويش، فلسفه و تصوف را به هم آميخت و جريان تفکر جديدي پديد آورد؛ تفکري که در هنگام تبعيد وي در کهک قم قوام گرفت؛ اما در مقابل، فقها و محدثان با اتکا به احاديث و استفاده هوشمندانه از آنها، هم مشروعيت ديني صفويان را اثبات مي نمودند و هم به وسيله آن، مقبوليت اجتماعي اين حکومت را پديد مي آوردند؛ و هم با بهره وري از احاديث خاص و مبهم، دولت آنها را جاودانه و متصل به امام زمان نشان مي دادند و با چند واسطه، پادشاهان را نائبان ائمه اطهار (ع)در ايران مي خواندند؛ به علاوه اين بزرگان، هزينه گزافي بر دوش دولت صفويه نمي گذاشتند و حداکثر، مسائلي چون شراب و مسکرات بين اين دو قشر فاصله مي انداخت که آن هم يا ترک مجلس توسط علما و يا شکستن چند شيشه بطري در ملأ عام مرتفع مي شد.\nدوران زوال صفويه به هنگام تدوين مجامع متأخر حديثي شيعه بدل گشت و بدين ترتيب، کتب پر اهميتي چون الوافي، بحارالانوار، وسائل الشيعه و آثار ارزشمند ديگر تأليف شدند؛ در واقع سه عامل بزرگ زمينه ساز چنين دستاوردي بود: اولاً پادشاهان و دولت صفوي بيش از پيش به علما و محدثين توجه کردند و زمينه فعاليتشان را بسيار سهل تر نمودند و کمک هاي قابل توجهي بديشان نمودند؛ چنان که فقط تعداد کتب مذهبي اي که به آخرين پادشاه اين سلسله، شاه سلطان حسين هديه گشت و براي او نگاشته شد، 130 عنوان بود (جعفريان، 1379، ج3، ص 1140) که اين رقم بسيار بيشتر از سابقه پادشاهان گذشته اين سلسله حکومتي است؛ ثانياً جنگ بزرگ و مهمي در داخل و خارج از کشور صورت نگرفت و همين امر فضا و مجال مناسبي در اختيار نسل دوم و سوم علماي شيعه ايران قرار داد؛ و سومين علت که در دوران قبل نيز وجود داشت، حضور رقبايي چون اهل تصوف و حکما بود که اقبال و فرصتي که در اين دوران در اختيار علماي اخباري قرار گرفت، سبب شد ايشان براي اثبات عقايد خويش و حذف رقبا يا به تعبير علامه مجلسي در بحارالانوار، هدايت مردم و جلوگيري از گمراهي ايشان، دست به کار شوند و مجموعه هاي حديثي بسيار ارزشمندي تدوين نمايند.\nآثار علامه مجلسي\nمحمدباقر همچون پدرش محمد تقي مجلسي، تأليفات بسياري از خود به جاي گذاشته است. تعداد دقيق کتاب هاي ايشان به 74 مورد مي رسد. اولين اثر وي در سال 1063 ق و در سن 25 سالگي، با عنوان ميزان المقادير و يا رساله الاوزان تنظيم يافت. (عابدي، 1378، ص 22). او در طي دوران نگارشي خود، طيف موضوع بسيار وسيعي را در حوزه دين پوشش داد که از مهم ترين آنها مي توان به اعتقادات، اخلاق، فقه، ادعيه، تاريخ و سياست اشاره کرد.\nاز طرف ديگر، او در اکثر کتب مهم عربي خويش همچون بحارالانوار، فهرست مصنفات اصحاب، شرح اربعين حديث و مرآه العقول (شرح کافي) ... که حجم عمده آثار او را تشکيل مي دهند، سعي کرده به تدوين و تفسير احاديث شيعي بپردازد، که در مجموع مي توان مخاطبان آن را فقيهان و محدثان آشنا به علوم حوزوي دانست؛ اما طيف کتاب هاي فارسي علامه، بيشتر متناسب با مسائل و نيازهاي عامه مردم عصر صفوي است. از 54 اثر فارسي او، چهارده عنوان، ترجمه است که از آن ميان، شش مورد ترجمه ادعيه (کميل، مباهله، زيارت جامعه، سمات، جوشن صغير، جوشن کبير)، سه مورد ترجمه کتب اعتقادي توحيد مفضل، توحيد امام رضا و فرحه الغري، چهار مورد نيز ترجمه احاديث مختلفه حديث عبدالله بن جندب، حديث رجاء بن ابي الضحاک، حديث سته اشياء....، قصيده دعبل خزاعي و يک مورد هم کتاب اخلاق عين الحياه است.\nاما سي عنوان ديگر که جايگاه تأليفي دارند، مشتمل بر شش کتاب اعتقادي حق اليقين، الرجعه، الجهنم و النار، اختيارات الايام، البداء، الجبر و الاختيار، ده اثر اخلاقي حليه المتقين، حياه القلوب، تحفه الزائر، مقباس المصابيح، ربيع الاسابيع، مفاتيح الغيب في الاستخاره، صلاه الليل، السابقون الاولون، مختصره في التعقيب، زياره اهل القبور، ده رساله فقهي الديات، الشکوک، الاوقات، حج، رساله اي ديگر درباره حج، الزکاه، الکفارات، آداب الرمي، النکاح، اختيارات الايام غير ماتقدم، پنج مجموعه تاريخي - سياست جلاء العيون، نامه اميرالمؤمنين به مالک اشتر، صواعق اليهود، مال النواصب، احکام الجائر و يک کتاب دعا، به نام زاد المعاد است.\nاهميت کتاب هاي فارسي علامه، سادگي و گستردگي موضوعي آن است. در همين باره، محمدتقي بهار در جلد سوم کتاب پر اهميت خود، سبک شناسي، اظهار مي دارد: مهم ترين کاري که مجلسي بعد از تأليف مجلدات بحارالانوار انجام داده، تأليف مجموع کتب ديني و اخلاقي شيعه به فارسي ساده عوام فهم است که تا آن روز اهل علم چنان کرده بودند ( بهار، 1369، ج3، ص 304)؛ در واقع او در جايگاه شيخ الاسلامي و امام جمعه دارالسلطنه صفوي به خوبي فرايند مخاطب شناسانه اي را در آثار خود انبار کرد و براي هر گروه از مخاطبان و خوانندگان خود، ساختار ويژه اي براي پيامش طراحي نمود. او از طرفي براي هم صنفان روحاني اش، مجموعه هاي حديثي بسيار مبسوطي تدوين کرده است و از طرف ديگر براي گسترش شيعه صفوي در ميان توده هاي مردم، از فن ساده نويسي و ساده گويي بهره برده است؛ در حقيقت مي توان گفت: علامه، اين روش را از پدرش آموخته بود. محمدتقي مجلسي نيز بسياري از کتاب هايش را به زبان فارسي و براي خواننده ايراني مي نوشت. تأثير نوشته هاي فارسي اين پدر و پسر آنقدر وسيع بود که ادوارد براون درباره ايشان مي نويسد: « دستاوردهاي بزرگ حکماي شيعه اواخر دوران صفويه، همچون ملامحمدتقي و محمدباقر مجلسي، همان ترويج آيين تشيع و تعميم اخبار و احاديث در زبان رايج مردم بود. آنها مي دانستند که براي دست يافتن به مردم، بايد از زبان مردم سود جست و ساده نويسي کرد» (براون، 1369، ص 363).\nاز طرف ديگر، اين منش ساده نويسي و فارسي نويسي که همزمان با حيات دولت صفويه، در ايران رواج پيدا کرد، جايگاهي بسيار برجسته در تثبيت و تقويت اين دولت داشت؛ در واقع شاهان صفوي براي اثبات حاکميت خويش، نيازمند ايدئولوژي قدرتمندي بودند که هم بتواند قابليت هاي رقيبان داخلي را مهار نمايد و هم قادر باشد سپر محافظتي در برابر همسايگان سني مسلک عثماني و ازبک بر پا نمايد؛ بر همين اساس بود که دولت صفوي، رواج تشيع را تقويت خود مي انگاشت و عالمان شيعه را وادار به فارسي نويسي و ساده گويي مي کرد تا بتواند پشتوانه توده اي خويش را تقويت کرده، آماده سياست هاي خود گرداند؛ چنان که سيد محمد خاتون آبادي از علماي مشهور اواخر صفويه درباره کتاب اربعين ماخوزي مي گويد:\nشاه سلطان حسين [به من] دستور داد تا آن را به لغت فارسي و عبارات واضحه که مشتمل بر الفاظ غريبه و مشکله نباشد، ترجمه نمايم که عوام و خواص و اوساط الناس از آن منتفع توانند شد» (جعفريان، 1379، ج3، ص 1102).\nبسيار جالب است که حتي ضعيف ترين پادشاه صفوي نيز ضرورت تغذيه اطلاعاتي مخاطبان متنوع خود را درک مي کند و براي اين منظور دستور مي دهد ترجمه رواني از روايت چهل گانه اي از دين انجام شود که هم مردم عادي قادر به فهمش باشند و هم خواص و اوساط الناس راغب به خواندنش گردند.\nاز ميان کتاب هاي عربي علامه مجلسي، بحارالانوار جايگاه بسيار خاصي دارد. اين کتاب که معروف به دائره المعارف حديثي تشيع شده، پس از انتشارش تبديل به يکي از اصلي ترين و مهم ترين منابع حديثي گشت که علماي شيعي در نگاه ارجاعي خود آن را به کار برده، مورد استفاده قرار مي دادند.\nدر بررسي و تحليل اين اثر، از اولين پله آن شروع مي کنيم. درباره عنوان اين کتاب، نظرات بسياري بيان شده است، اما در يک نگاه کلي، ترکيب واژگاني عنوان اصلي اين کتاب، بحارالانوار يا درياهاي نور، تأمل بسياري را بر مي انگيزد. مجلسي خود در توضيح اين نام مي گويد: « ... چون اين کتاب مشتمل بر همه علوم، حکمت ها و اسرار است و خواننده را از ساير کتاب هاي حديثي بي نياز مي کند، آن را بحارالانوار، الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار(ع) نامگذاري کردم». اين شيخ الاسلام بزرگ صفوي در توصيف مقام و رتبه مفروض اثر خويش چنين مي گويد: «اي کسي که اعتراف به مقام بلند و حلاوت بحارالانوار نمي کني، ترديدي که از جهل و گمراهي و حماقت تو سرچشمه گرفته، برايت بس است!»(مجلسي، 1983م، ج1، ص 5). خود مجلسي آنچنان از جامعيت کتاب خود مطمئن است که در دعاي پايان مقدمه بحارالانوار مي گويد: «از خداوند سبحان اميدوار چنانم که از فضل و مرحمت و منتي که بر اين بنده اميدوارش دارد، اين کتاب مرا تا موقع قيام قائم آل محمد (ع)باقي داشته و آن را مرجع دانشمندان و مصدر دانشجويان علوم ديني قرار دهد و علي رغم ملحدان پست و فرومايه پاينده دارد... و در کشاکش روزگار، همواره ذکرش در ميان باشد» (همان، ص 6). اين هدف مؤلف تا حدود زيادي نيز کسب شد؛ چنان که پس از گذشتن بيش از سه قرن از انتشار اين دائره المعارف، اين اثر همچنان از مهم ترين و تأثيرگذارترين کتب شيعه است.\nمجلسي از سال 1070 ق و پس از نگارش کتاب فهرست مصنفات الاصحاب به فکر تأليف اين مجموعه افتاده است و سوادنامه آن را در 1104 يا 1106ق، يعني در ابتداي دولت شاه سلطان حسين به پايان رسانده است؛ هر چند پاک نويس اين کتاب، تا پس از فوت مؤلف هم توسط شاگردانش ادامه داشته است؛ از طرف ديگر جامعيت و تنوع موضوعي اين اثر مرهون منابع متفاوت و متکثري است که وي براي تأليف کتابش به کار برده است. در ميان مصادر اين مجموعه، مي توان کتب تفسيري، تاريخي، کلامي، ادبي، سياسي، اخلاق و حتي علوم طبيعي، پزشکي، نجوم، رياضي و جغرافيا را نيز پيدا کرد. (مطيع، ج11، مقال ش 4510)؛ در واقع برتري کار مجلسي نسبت به اثر استادش فيض کاشاني در الوافي و يا عالم هم صحبتش شيخ حر عاملي در وسايل الشيعه، همين جمع حوزه هاي متکثر ديني در بحار است؛ زيرا مجموعه اي مانند الوافي تنها به اخبار کتب اربعه مي پردازد و وسايل الشيعه نيز فقط احاديث فقهي را مد نظر دارد.\nخود مجلسي و ديگران، انگيزه هاي متعددي به اين کار36ساله نسبت داده اند:گاهي تشتت و تفرق روايات و گاهي نيز احتمال از بين رفتن کتب حديثي و يا وجود اخبار مفيد در ميان کتب غير اربعه شيعه، به عنوان علت چنين گردآوري اي بيان شده است؛ اما به نظر مي رسد جدا از اين دلايل - که مي توان آنها را براي هر تدويني حديثي ديگري نيز در آن دوران به کار برد-ريشه چنين تأليفي را بايد در نگاه اجتماعي علامه، جايگاه سياسي او و خانواده اش و مقتضيات زمانه اصفهان دنبال کرد. او خود در مقدمه بحار مي گويد :\n... و هنگامي که ديدم زمانه در منتهاي فساد غوطه ور است و بيشتر مردم هم از آنچه موجب ترقي معنوي آنهاست، روگردانند... عزم خود را جزم کردم که يک کتاب بزرگ که فصول و ابواب آن منظم و مقاصد و مطالب آن مضبوط است را جمع کنم» (مجلسي، 1983م، ج1، ص 4).\nاز طرف ديگر، چنان که پيش از اين ذکر شد، رواج تصوف و صوفي گري در حوزه آن روز اصفهان سبب شده بود عده بسياري از مردم از شريعت حديثي و اخباري فاصله بگيرند. مجلسي با ترجمه و تأليف به زبان فارسي و تدوين احاديث اهل بيت(عليهم السلام)در قالب زبان عربي سعي کرد اين روند اجتماعي را تغيير دهد و مردم عادي و نخبه جامعه خود را با اين قرائت از شيعه، هدايت نمايد.


عفو بین‌الملل خواستار محاکمه عاملان قتل بنیامین آلبوغبیش در زیر شکنجه شد\nبه،دنبال قتل یک جوان هموطن عرب به نام بنیامین آلبوغبیش در زیر شکنجه، در اداره اطلاعات اهواز، عفو بین‌الملل خواستار محاکمه عاملان این جنایت شد.\nوی پیش از عید فطر به همراه برادرش دستگیر شده بود و مأموران جنایتکار خامنه‌ای در اطلاعات اهواز، روز چهارشنبه ۵تیرماه، خبر جان باختن وی را به خانواده‌اش دادند.\nعفو بین‌الملل در این‌باره اعلام کرد: با توجه به به‌کارگیری مکرر و مداوم شکنجه در بازداشتگاه‌های رژیم ایران، مرگ این شهروند جوان که هیچ سابقه مشخص پزشکی از وی در دست نیست، این نگرانی جدی را به وجود آورده که وی در زمان بازداشت تحت شکنجه و بدرفتاری قرار گرفته و همین امر موجب مرگ وی شده است.\nسازمان مجاهدین خلق ایران این جنایت دژخیمان خامنه‌ای را به‌عنوان یکی دیگر از مصادیق جنایت علیه بشریت محکوم کرده و خواهان مجازات عاملان و آمران شقاوت‌پیشه است. رژیم باید حساب شکنجه‌ها و خون‌ریزیهای بی‌دریغ درباره فرزندان ایران را پس بدهد.\nصندوق بین‌المللی پول: بالا رفتن نرخ تورم، ایران را در ردیف بدترین کشورهای دنیا…


راه‌های لبنان؛ به احتمال زیاد بسته است | الشرق الاوسط فارسی\nحالا می‌توان گفت که ما با دو نسخه برای درمان مواجهیم که با اندکی تسامح می‌توانیم آنها را اینگونه بنامیم؛ یکی فرانسوی و دیگری امریکایی.\nدرمان فرانسوی محافظه‌کارانه است و مسائل را به همان حالت خود می‌گذارد و بر فساد و کمک‌ها تمرکز می‌کند. حاکمان همان حاکمان با تعدیلاتی که به خصوص بر چرخش وزرا تأکید می‌کند. مشروعیت پارلمان انتخابی پیش از انقلاب و قبل از جنایت بندر محترم باقی می‌ماند. آسیبی به سلاح «حزب الله» نمی‌رسد و به ثبت «اختلاف» با آن کفایت می‌شود.\nبه زبانی دیگر؛ ما همراه فرانسوی‌ها با تلاشی برای مبارزه با فساد بدون مبارزه با عوامل آن روبه روهستیم. پس احتمال تکرار آنچه روی داد همچنان باقی است حتی اگر موفق شویم به کمک‌هایی دست یابیم که «اقتصاد کشور را سرپا نگه دارند».\nبرخی هم در کشف فضایل «اعتدال» پا را از این هم فراتر می‌گذارند و مایه فضیلت حفظ سلاح در دست «حزب الله» را می‌بینند که جلوگیری از جنگ داخلی است که نیازمند دو طرف مسلح است. اینجا از حقیقتی بزرگ‌تر چشم‌پوشی می‌شود: وجود این سلاح مانع از صلح داخلی نیز می‌شود و کشور را در حالت لغزانی از خشونت نقطه‌ای و منقطع نگه می‌دارد. این جدای از فراموش کردن حقیقت دیگراست؛ درسایه سلاح احتمال اینکه ما در معرض آثار خشونت‌های منطقه‌ای به خصوص حملات اسرائیلی قرار گیریم بسیار است. حادثه‌ای به بزرگی انفجار بندر شاید یکی از آن پیامدها باشد.\nتجاهل نسبت به این خطرات مشکل ایمانوئل مکرون نیست آن قدر که نشانه ناتوانی لبنانی در ایجاد تغییر است. گذر از این ناتوانی می‌توانست موضع مکرون در مقابل چهره‌های حاکمیت لبنان را تقویت کند و او را به سمت پیشنهادهای ریشه‌ای‌تر بکشاند. در نتیجه درمان فرانسوی شکننده و ضعیف باقی می‌ماند به گونه‌ای که نبیه بری به بهانه و ابزار وزارت دارایی یا هر اردوگاه فرقه‌ای دیگر آن را معطل سازد و لغو کند. حتی اگر دولت جدید تشکیل بشود شمشیر «میثاق» در یک تفسیر کج از آن برسرآن برافراشته خواهد ماند. اگر شمشیر «حزب الله» و سلاحش را اضافه کنیم که هرلحظه می‌تواند به کاربرده شود، سخن‌های زیاد در باره «تسهیل» تشکیل دولت و «تسهیل» فعالیت آن و «ایجاد مانع نکردن» برای آن جدی گرفته نمی‌شوند.\nدرمان امریکایی کاملاً برعکس، درمانی ریشه‌ای است. استفاده از داغ تحریم‌ها. کمک‌ها و اعانه‌ها را فراموش کنید چون هدف اگر سلاح «حزب الله» نباشد، موقعیت او درصحنه سیاسی و به دست آوردن جایگاه حکومتی است. اگر پاریس بگوید که حزب منتخب بسیاری از لبنانی‌هاست و در نتیجه در پارلمان نماینده دارد، واشنگتن می‌گوید یک گروه تروریستی است، امریکایی‌ها را می‌کشد و شبکه‌های قاچاق مواد مخدر و غیره دراختیار دارد. علاوه براین درعرف امریکا حزب عامل تخریب ایرانی برای طرح‌های ایالات متحده در منطقه است و مهم‌ترین آنها در حال حاضر هموار کردن راه صلح و عادی سازی روابط بین کشورهای عربی و اسرائیل است.\nمسئله پس برای ایالات متحده این است؛ یا... یا... راه حل میانه وجود ندارد. نزاع‌های منطقه‌ای به احتمال بسیار رو به افزایش دارند دست‌کم تا انتخابات ریاست جمهوری امریکا و شاید پس ازآن هم با ترامپ یا حتی بایدن.\nاین وضعیت لبنان را در برابر رویارویی‌های تمام عیار قرارمی‌دهد که هرلحظه ممکن است در منطقه روی دهند؛ در مرزهای لبنانی-اسرائیلی یا سوری-اسرائیلی که «حزب الله» با قدرت حضور دارد.\nدر این میان لبنانی‌ها بیشتری می‌میرند و گرسنگی می‌کشند درحالی که تشکیلات فرقه‌ای قدرت و نفوذ بیشتری می‌یابند خواه در صف «حزب الله» یا در صف مخالفان آن.\nمشکل ما با دو درمان و مشکل خود دو درمان این است که «حزب الله» همزمان لبنانی و ایرانی است، انتخاب شده و تروریستی است. به همین دلیل توصیف فرانسوی درباره آن درست است همان قدر که توصیف امریکایی. اما به همین دلیل دو توصیف ناتمام می‌مانند.\nآیا لبنان می‌تواند از این دو درمان اجتناب کند یا از نقصان آنها دور شود؟ از نظر تئوری بله! حصول تغییر در نظام حاکم ایرانی، تغییری که نه تنها لبنانی‌ها ازآن سود می‌برند بلکه همه ملت‌های منطقه و در رأس آنها خود ملت ایران.\nاما این مسئله‌ای است که کسی توان مدیریتش را ندارد به ویژه که ایرانی‌ها خصوصاً از سال 2009 همچنان سرگرم درمان زخم‌های خود پس از سرکوب قیام‌شان هستند.\nتغییری در سوریه که منجر به سرنگونی اسد و نظامش بشود نیز می‌تواند کمک کند. اما این از بدشانسی سوری‌ها پیش از لبنانی‌ها مدت‌ها انتظارش کشیده می‌شود و محقق نشده. و امروز و پس از همه آنچه در سوریه روی داد، به سختی می‌تواند اتفاقی رقم بخورد که به سود سوری‌ها و لبنانی‌ها باشد و هرچه روی می‌دهد موجب افزایش تنش مذهبی در دوکشور می‌شود به جای آنکه درخواباندن آن مشارکت کند.\nدرهرحال و حتی با فرض تحولات مثبت در ایران یا حتی سوریه، خواه از خارج باشد یا از داخل، این خود فرصت و امکانی به لبنانی‌ها می‌بخشد، اما راه خلاص شدن آنها نیست. فرقه‌ها و رهبران سیاسی آکنده از تعفن چه خواهند شد؟ آیا می‌توانند به شکلی تغییر کنند که بتوانند از تحولاتی این چنین در صورت وقوع بهره ببرند؟\nبه احتمال زیاد و براساس آنچه تجربه می‌کنیم و می‌شناسیم و می‌بینیم پاسخ این است: نه.\nبه همین دلیل به نظرمی‌رسد تا اطلاع ثانوی راه‌های لبنان بسته است. اما بدبینی تاریخی امروز به نظر می‌رسد حاکم بر احساسات شریف و حتی عقلانی است.\nمسئله کرامت در سیاست عربی؛ از عبدالناصر تا «حزب الله»\tلبنان مقاومت نیست و مقاومت لبنان نیست!\tجنگ درحال عقب نشینی محور مقاومت؟\tیا حزب «محترم» یا ارتش و ملیشیا مفهوم مسئله فلسطینی تغییرکرد؛ تعجب چرا؟ لحظه اثرگذار در انحطاط مشرق؛ کودتای نظامی\tملت آواره و ملت پیروز در یک کشور؟\tنظریه ابلهانه در فهم «حزب الله»


تمجید مربی الجزایری از دستاوردهای زیدان\nجمال بلماضی سرمربی تیم ملی الجزایر به دفاع از دستاوردهای زین الدین زیدان سرمربی الجزایری الاصل رئال مادرید پرداخت....\n۱ هفته پیش ۲٬۵۶۱\nبه گزارش مدال و به نقل از ورزش سه، زین الدین زیدان ژانویه ۲۰۱۶ جانشین رافا بنیتس در رئال مادرید شد و تاکنون توانسته فاتح ۱۱ جام ارزشمند با این باشگاه شود.\nزیدان فصل جاری توانست به بهترین شکل تیمش را متحول کند. تیمی که پیش از توقف فوتبال به خاطر شیوع کرونا و پس از شکست در زمین رئال بتیس، صدرنشینی را از دست داده بود.\n۱۰ برد پیاپی موجب شد تا زیدان رئال را برای سی و چهارمین بار قهرمان لالیگا کرده و به یک رکورد جالب نیز دست پیدا کند. زیدان در ۲۱۰ بار حضور روی نیمکت رئال توانسته این باشگاه را به ۱۱ جام برساند. به عبارتی هر ۱۹ بازی یک جام که از رکورد پپ گواردیولا نیز بهتر است. پپ در هر ۲۲ بازی یک جام را فتح کرده است.\nزیدان پیش از این یک قهرمانی در لالیگا، دو سوپرکاپ اسپانیا، سه لیگ قهرمانان اروپا، دو سوپرکاپ اروپا و دو جام جهانی باشگاه‌ها به دست آورده بود.\nبزرگترین دستاورد زیدان البته کسب سه قهرمانی متوالی با رئال در چمپیونزلیگ است که تاکنون هیچ مربی موفق به چنین کاری نشده. این در حالی است که هنوز بسیاری زیدان را در سطح مربیانی چون ژوزه مورینیو، پپ گواردیولا و یورگن کلوپ نمی دانند.\nجمال بلماضی سرمربی تیم ملی الجزایر که این تیم را سال ۲۰۱۹ قهرمان کوپا آفریقا کرد، در دفاع از زیدان گفت:« اگر پپ و مورینیو مثل زیدان سه قهرمانی متوالی در لیگ قهرمانان کسب می کردند، الان مجسمه شان را ساخته بودند و به آنها لقب نابغه می دادیم. اخیرا دیده ام مربیانی که نصف افتخارات زیدان را ندارند را هم از او بهتر می دانند.\nاز نظر من زیدان واقعا یک نابغه است حتی اگر نتوانسته باشد خالق یک سبک فوتبالی جدید و متقاوت باشد. ما از فوتبال چه می خواهیم؟ هواداران از تیم شان چه انتظاری دارند؟ ایجاد یک سبک و فلسفه جدید یا کسب پیروزی و قهرمانی؟ زیدان راه بردن و قهرمانی را می داند و او را باید یک نابغه جدید در میان مربیان دانست.»\nزیدان پپ گواردیولا ژوزه مورینیو جمال بلماضی الدحیل فوتبال جهان منچستر سیتی تاتنهام لیورپول رئال مادرید فوتبال\n۱۶ ساعت پیش ۴٬۹۰۹\n۹ ساعت پیش ۴٬۳۴۷\n۱۹ ساعت پیش ۴٬۲۵۳\n۱۶ ساعت پیش ۴٬۲۴۹\n۶ ساعت پیش ۳٬۸۱۱\n۵ ساعت پیش ۳٬۳۲۷


پيرمحمدي ستوده 2020/11/21 استراتژی های معاملاتی\nاین اندیکاتور با نمایش خط تطبیقی سریع امکان ارزیابی خط فارکس یا قمار روند را فراهم می کند. باندهای بولینگر Bollinger Bands سیگنالهای بسیار عالی را تولید می کنند که هم بازگشتی و هم ادامه دهنده هستند. در قسمت سیگنالهای معاملاتی چند سیگنال بسیار خوب از باندهای بولینگر را بررسی کردیم . در این بخش چند سیگنال برای معاملات باینری آپشن در نظر گرفته ایم.\nدر صورت از دست دادن پول در سهام ، چگونه می توانی مجدد به سود برسیم؟ سلام جناب علیرضا ممنون میشم چند تا از اساتیدی که در بازارهای جهانی موفقن و معامله گران خوبی هستن رو معرفی کنین نفوذ نرخ گذاری ها به این محدوده، به موازات نفوذ خطوط شاخص نوسان گر stochastic (Daily)، پایین تر از این محدوده، با ادامه یابی گرایش های افقی، همراه خواهد گردید.\n💹 💹 مقدماتِ تفاوت تقاطع مرگ و طلایی هات فارکس هر دوی تقاطع مرگ و تقاطع طلایی انواعی از تقاطع و عبور محسوب می‌شوند که در زمان عبور یک میانگین متحرک کوتاه مدت از یک میانگین متحرک بلند مدت به وجود می‌آیند. با افتتاح حساب فارکس یا قمار Pro در شرکت بین المللی آلپاری از اسپرد پایین‌تر، نقدینگی بیشتر و اجرای سریعتر بهره‌مند می‌شود.\nورود پس از شکست سومین کندل به سمت بالا؛ در اینجا تصور بر این است که قیمت به سمت بالا ادامه خواهد یافت. اگر قیمت صعود کند، این محدوده یک فرصت خرید خوب است.\nقطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود همین جا است. زمانی که در روز مثلا 10 نفر یک پکیج کسب درآمد از اینترنت آبکی که در یک سایت است را می خرند مدیر آن سایت توی آن روز 100 هزار تومن درآمد کسب می کند و این تنها هدف آنهاست. معمولا این گونه سایت ها هیچ پشتیبانی ندارند و هدف اصلی فروش آن محصول است. به خاطر اینکه قیمت آن محصول هم کم هست کسی به خاطر مثلا 10 هزار فارکس یا قمار تومن نمی رود شکایت کند و این جور سایت ها همچنان به کارشان ادامه می دهند. در سال ۱۹۹۰، ۵۳ درصد از صادرات کالاهای فرهنگی در اختیار ۴ کشور ژاپن و امریکا و انگلستان و آلمان و ۴۷ درصد واردات در اختیار کشورهای امریکا و آلمان و انگلستان و فرانسه بود. از بسیاری جهات، همگی ما در زندگی روزمره با سطح مشخصی از ریسک سر و کار داریم. روی هم رفته، قدم زدن کنار جاده، ریسک خاص خود را به همراه دارد. اما اگر کاری نکنیم که ما را از زندگی عادی روزمره جدا کند (مثلا از هواپیما بیرون پریدن) ، می‌خواهیم ریسک را عادی جلوه دهیم و اغلب به آن چندان فکر نمی‌کنیم. در سطح فردی، اگر ریسکی را بپذیریم و نتوانیم آن را درست مدیریت کنیم، آسیب ناشی از آن تنها متوجه خود و نهایتا خانواده‌مان می‌شود.\n- یک برنامه وابسته از یک سایت با گپ های وابسته به عشق شهوانی ، جایی که آنها 5 دلار برای یک مدل جذب شده (+ 50 دلار برای فعالیت) ، 25 درصد از هزینه بینندگان و 5 درصد از درآمد شرکا می پردازند. * میانگین نسبت تعداد موقعیت های باز توسط ابزارها در بالا نشان داده شده است: AUDUSD ، EURUSD ، GBPUSD ، NZDUSD ، USDCAD ، USDCHF ، USDJPY ، روغن ، طلا. نزدیک به ۱۲۰ پناهجوی دیگر از یونان به آلمان منتقل شدند 11.11.2020.\nکسی که فارکس یا قمار یک سهم از شرکت را بخرد، به اندازه ۱۰۰ تومان در این شرکت سهیم می‌شود. کسی که یک میلیارد سهم بخرد، سهمش برابر می‌شود با ۱۰۰ میلیارد تومان.\nبا یک برنامه کامپیوتری ، بازی یا منبعی بی نظیر که مردم به آن نیاز دارند ، بیایید. بازی "پرندگان عصبانی" ، که به سازندگان آن میلیونرها دلار تبدیل کرده است ، به عنوان نمونه بارز خواهد بود.\nدر اینجا سه اندازه تقسیم عکسی یعنی 3*3 ، 3*2 ، 3*3 را مشاهده خواهید کرد. هرکدام را که میخواهید فارکس یا قمار را انتخاب کنید تا عکس شمارا تقسیم کند. (لطفا اين جمله را براي توهين به قشر خاصي از مردم تفسير نکنيد) اگر می خواهید با دنیای تجارت آنلاین "جدی" باشید ، می توانید امتحان کنید یک فروشگاه آنلاین باز کنید .\nرئیس مجمع نمایندگان بوشهر: روند اجرایی خط ریلی بوشهر بسیار . باقی ماندن در سود به همین سادگی که گفته می شود نیست. موقعیتی را تصور کنید که در آن بازار روند خاصی را دنبال می کند و به این ترتیب می توان سود زیادی را در زمان نسبتا کوتاهی کسب کرد. سپس ناگهان روند متوقف می شود و بازار با حجم بزرگی از فروشندگان مواجه می شود و مقاومت سختی در نمودار ظاهر می شود. چه باید کرد؟\nخبرگزاری ایسنا: کمیسیون عالی برگزاری همه پرسی در اقلیم کردستان عراق نتایج همه پرسی استقلال. در فارکس یا قمار مرداد ماه 1399 ویدیوها آبدیت شدند و 45 ویدیوی جدید به لیست بالا اضافه شدند. روش خرید: برای خرید آموزش بدنسازی به زبان فارسی - اورجینال، پس از کلیک روی دکمه زیر و تکمیل فرم سفارش، ابتدا محصول یا محصولات مورد نظرتان را درب منزل یا محل کار تحویل بگیرید، سپس وجه کالا و هزینه ارسال را به مامور پست بپردازید. جهت مشاهده فرم خرید، روی دکمه زیر کلیک کنید.\nهر دوی این روش ها به احتمال زیاد باعث می شود که معامله گر در یک شکست نادرست گیر شود. هنگامی که وقفه رخ داده است و اولین حرکت خود را انجام داد، در آن لحظه ساده تر می شود تا آن را به سمت راست در سطح که بسیاری از معامله گران دیگر تماشا می کنند، پرتاب کنند. صبر و شکیبایی به امنیت امکان می دهد تا حرکت خود را نشان دهد و نشان دهد که آیا شکست در واقع رخ داده است یا خیر. در این نقطه، معامله گر می تواند به یک تجارت حرکت کند تا روند را جذب کند، که اکنون ظاهرا در حال انجام است یا احتمالا به وجود می آید. . همه کارم زخودکامی به بدنامی کشید آخر نهان کی ماند آن رازی، کزو سازند محفل ها حافظ.


اقرار دیرهنگام معاون استاندار/ افراد بی تخصصی که با فشارهای جانبی مدیر می شوند! - پایگاه خبری تحلیلی افتوخبر | پایگاه خبری تحلیلی افتوخبر\nانتشار : ۱۴۰۰-۰۵-۱۵ - ۰۴:۱۰\nاقرار دیرهنگام معاون استاندار/ افراد بی تخصصی که با فشارهای جانبی مدیر می شوند!\nاحد جمالی اگرچه دیر اما پرده از روندی نادرست در کهگیلویه و بویراحمد را افشا کرد. موضوعی که پیش از این توسط وی و اطرافیان اش انکار شده بود.\nاَفتونیوز_ در سالهای اخیر نام معاونت سیاسی و امنیتی استانداری در محافل سیاسی استان بر سر زبان ها بوده است. بسیاری قدرت نفوذ وی در مجموعه مدیریتی استان را در حد و اندازه شخص استاندار میدانند اما عده ای دیگر بر این‌باورند جمالی در این سالها متاثر از فضای سیاسی استان بیشتر تحت نفوذ نمایندگان بوده است و بیش از پیش خواسته های آنها را دنبال کرده است.\nوی اخیرا اظهاراتی داشته است که بیش از پیش به شائبه دخالت نمایندگان استان در انتصاب مدیران دامن زده است. وی عنوان کرده است\nبنده شخصاً با انتخاب مدیران کلنجار رفتم، یک مدیر در درجه اول باید کارشناس باشد و همینطور صلاحیت اخلاقی داشته باشد.\nدر همین استان مدیرانی هستند که به دلیل فشارهای جانبی مدیرند، مدیری که هیچگونه تخصصی نسبت به کار خود ندارد.\nهیچ راهی برای اصلاح مسائل نداریم مگر اینکه نخبگان را به میدان راه بدهیم، نسبت به نخبگان نباید تنگ نظر باشیم و نباید در تعامل و مشورت با نخبگان منافع جناحی را درنظر بگیریم.\nبه گزارش اَفتونیوز این بخشی از سخنان معاون سیاسی امنیتی استاندار کهگیلویه و بویراحمد در شورای آموزش و پرورش شهرستان بویراحمد بود.\nبی شک دیر یا زود با تشکیل کابینه دولت جدید احد جمالی از استان خواهند رفت اما رفتارهای دوگانه از اذهان پاک نخواهد شد، نمی شود از یک طرف خود را اصلاح طلبی، اعتدالی معرفی کرد و از طرف دیگر، با نمایندگان که هیچ صنمی با دولت و سیاست های آن ندارند همسو بود.\nاحد جمالی، در بین سیاسیون استان فارس چهره گمنامی نیست.وی که سال ها رئیس حزب اعتماد ملی در استان بوده است و در سال ۹۲ رئیس ستاد عارف در انتخابات ریاست جمهوری بود و با کناره گیری وی به ستاد روحانی پیوست.\nاو متولد شهر فسا و از سوابقی همچون مدیر آموزش و پرورش و مدیر کل حراست استانداری فارس در دولت اصلاحات را در کارنامه داشت که انتظار میرفت با جدیت بیشتری در مقابل خواسته های خارج عرف نمایندگان ایستادگی کند.\nاحد جمالی دولت روحانی معاونت سیاسی و امنیتی استاندار نمایندگان مجلس\nناشناس - تاریخ : ۱۵ - مرداد - ۱۴۰۰\nدقیقا مثل مدیر اب چمنطقه ای استان که با نفوذ برادرخانمش در وزارت نیرو .اب منطقه ای را به ویرانه ای تبدیل کرد.در این خصوص استاندار و خود اقای جمالی هم بی تاثیر نبودند ………


راهبری بدون سازماندهی و سازماندهی بدون راهبری ناممکن است | تنها ایران\nPosted on 3 ژوئیه 2011\nبا بالا گرفتن اختلافات جناح ها پاسدار احمدی نژاد به طور مستقیم باند مخالف را به واکنش قوی تهدید کرد. وی گفت:«کابینه خط قرمزی است که اگر بخواهند به آن دست‌اندازی کنند، دیگر من باید وظیفه‌قانونی خود را انجام دهم و این حتماً به کشور آسیب می‌زند». (۱) می دانیم که در زبان سران نظام وقتی می گویند “کشور ” یعنی جناح مقابل، یعنی نظام. دستگیری نزدیکان احمدی نژاد در هفته های اخیر خبر از تنگ تر شدن حلقه ی محاصره می کرد. وقت جواب بود. و جواب خواهد آمد، زیرا بحران کنونی، برخلاف اختلافات گذشته، حل شدنی یا مدیریت شدنی نیست. اختلافات از دعوا بر سر منافع به سوی دعوا برای حذف هم پیش رفته است. امروز صحبت این است که چه کسی باید حذف شود. هر که قویتر و خشن تر باشد می ماند و هر که ضعیف تر و ترسوتر می رود. تنازع بقاست در جنگل قدرت طلبان و زورگویان و زرپرستان.\nنویسنده :کورش عرفانی\n← آشنایی با زندان مرکزی تبریز بزرگ‌ترین زندان استان آذربایجان شرقی\nخیز احمدی‌نژاد برای تصرف منابع مالی خامنه ای →


تحقیق بررسی پیشینه اتانازی در تاریخ پزشکی و چالش های پیش رو\nموضوع بندی : پزشکی دوشنبه 20 اردیبهشت 1400\nتحقیق با عنوان بررسی پیشینه اتانازی در تاریخ پزشکی و چالش های پیش رو در قالب فایل ورد 17 صفحه ای برای دانشجویان پزشکی و سایر علاقه مندان گردآوری شده است. در ادامه بخش هایی از این مقاله به همراه فهرست مطالب آن را مشاهده خواهید کرد.\nسابقه وهدف : «اتانازی Euthanasia» امروزه یک اصطلاح خاص در دانش پزشکی است و مفهوم کلی آن «اعطای مرگ خوب و راحت به بیمار لاعلاج و دردمند در شرایط خاص» است. بحث درمورد درستی یا نادرستی این مساله از جهات گوناگون به ویژه از منظر دین و اخلاق از اواخر قرن نوزدهم درغرب اوج گرفت و با گذشت زمان به یکی از مباحث چالش برانگیز درحوزه اخلاق و حقوق پزشکی تبدیل شد. هدف این مقاله بررسی پیشینه اتانازی درتاریخ پزشکی غرب و جهان اسلام می باشد.\nمواد و روش ها: در این پژوهش مروری برای جمع آوری اطلاعات به کتب و مقالات منتشرشده درخارج وداخل و هم چنین به پایگاههای مختلف اطلاع رسانی از قبیل:\nBlackwell, Noormags, Oxford Euthanasia.com, Hawzeh.net, elm.ac.ir Iran Medex, ISI, Irandoc\nمراجعه شده است.\nیافته ها: اگرچه سابقه علمی وعملی اتانازی درجهان غرب بسیار طولانی است اما ورود این واژه به حوزه دانش پزشکی به عنوان یک اصطلاح، به قرن شانزدهم میلادی بر می گردد ودر قرن بیستم به یک مساله چالش برانگیز در اخلاق وحقوق پزشکی تبدیل شده و کتب و مقالات زیادی در این موضوع نوشته شده است. این مساله در جهان اسلام سابقه چندانی ندارد.\nنتیجه : پژوهش های انجام شده در مساله اتانازی درجهان اسلام پاسخ گوی نیاز و پرسش های روزافزون بیماران، پزشکان و عموم جامعه، درمورد تبیین مسایل شرعی، قانونی و اخلاقی مربوط به این مساله نیست. از این رو پیشنهاد می شود که مراکز علمی جهان به ویژه ایران، پژوهش درمورد آن را در اولویت تحقیقاتی خود قرار دهند.\nواژه یونانی «اتانازیEuthanasia» مرکب از دو بخش«EU» به معنی« خوب، راحت » و «Thanasia» به معنی مرگ برگرفته از«Thanatos الهه مرگ» است. درمجموع کلمه «Euthanasia» از نظر لغت به معنی «خوش مرگی» یا «مرگ راحت» است. در برابرآن (Eudaimoneia)به معنی «خوش زیستی» یا «به زیستی» قرار دارد.\nمولفان و مترجمان فارسی زبان و عرب گاه این واژه را با همان تلفظ انگلیسی ولی با رسم الخط فارسی یا عربی مانند: اتانازی، یوتانازی، الاثنیزیا، الاوتانازی و مانند آن، به کاربرده اند وگاه معادل هایی (مانند: مرگ آسان، به مرگی، خوش مرگی، هومرگی، مرگ شیرین، مرگ داوطلبانه، قتل ترحم آمیز (در زبان فارسی )، و الموت الهین، القتل الرحمه، القتل الرحیم و.. (درزبان عربی) را، در برابرآن قرارداده اند. اکثر این معادل ها ترجمه عباراتی از قبیل easy death، mercy killing است که در فرهنگ لغت غربی ها برای بیان معنی این واژه آمده است.\n«اتانازی» درغرب راهی نسبتا طولانی را تا به امروز پیموده است. اغلب محققان، فرانسیس بیکن (Francis Bacon فیلسوف و طبیب قرن شانزدهم) را اولین کسی می دانند که این واژه را وارد عرصه دانش پزشکی کرد. اما اسناد تاریخی حاکی از آن است که قرن ها پیش از این، درمورد جواز یا عدم جواز پایان دادن به زندگی بیمار، بحث هایی در بین طبیبان دوران باستان وجود داشت. اگرچه عنوان «اتانازی» به معنای امروزی درآن زمان مصطلح نبود.\nدریونان باستان بقراط پزشک در سوگند مشهور خود، مسموم کردن بیماران را به هر دلیل ممنوع کرده بود و ارسط و نیز هر نوع خود کشی را مردود می شمرد. اما افلاطون درمورد بیماری های طولانی که امید به زنده ماندن بیمار نبود، اهدای«مرگ» را مجازمی دانست. اپیکوریست ها و رواقیون نیز خودکشی و اهدای «مرگ» را در مواردی که بیمار شرایط دردناک و ناامید کننده داشت، تایید می کردند و یا حتی زمانی که فرد به دلیل بیماری و کهولت، نحیف وازکار افتاده می شد، این عمل راجایز می دانستند.\nضرورت و روش مطالعه\nشواهد تاریخی عملی شدن اتانازی\nاتانازی در دوران معاصر\nدولت ها و ایجاد قوانین\nپیشینه تحقیق در جهان اسلام\nعنوان : تحقیق بررسی پیشینه اتانازی در تاریخ پزشکی و چالش های پیش رو\nبازدید : 486 نفر\nکد فایل : 802\nحجم فایل : 274 کیلوبایت\nتحقیق بررسی پیشینه اتانازی - مقاله درباره اعطای مرگ خوب - مقاله در مورد اتانازی - تحقیق درباره اتانازی در پزشکی - اتانازی چیست\nدانلود پاورپوینت آماده با موضوع دیابت در بارداری و حاملگی


حاوی هزار و ششصد پرسش و پاسخ درباره آیات متشابه و نوشته علامه استاد شیخ خلیل یاسین، از علمای سختکوش معاصر لبنان است. بر حسب ترتیب سوره ها تنظیم یافته و از دانشی گسترده و بینش عمیق نویسنده که اثری ارزنده و قابل ستایش عرضه کرده است حکایت دارد.\nخلیل یاسین در طرح هر سوال دقت کرده و در پاسخ آن نهایت کوشش را به عمل آورده است تا دقیق ترین و متین ترین جوابها را آماده سازد و بحق، در این راه موفق بوده است.\nهمچنین توانسته است با آگاهی کاملی که از مکتب اهل بیت داشته است و در پرتو همان نور ساطع، مباحث خود را عرضه کند و از هر گونه گمراهی و کجی در امان باشد.\nاین کتاب در عصر حاضر، از بهترین نوشته ها در زمینه حل متشابهات قرآن به شمار می رود و برای پژوهندگان راه قرا:، وسیله کارسازی است.\nاین کتاب ارزشمند در سال 1388 در بیروت به چاپ رسید و اکنون در دسترس همگان است.\nنام کامل کتاب، تفسیر صحیح آیات مشکله قرآن است که مجموعه بحثهای علامه محقق، استاد جعفر سبحانی در این زمینه است و با قلم شیوای سید هادی خسروشاهی تنظیم و نگارش یافته است.\nاین کتاب، بر اثر تندرویهای برخی از مدعیان روشنفکری عصر اخیر به وجود آمد. در تبریز (در حدود سالهای 1340 - 1330 ش) شخصی به نام یوسف شعار کتابی به نام تفسیر آیات مشکله قرآن نوشت و انتشار داد و ادعا کرد که پرده از روی برخی آیات مشکل قرآن برداشته است؛ و مقصود وی تخطئه نظریات مفسران در خصوص برخی آیات بود که به نظر نویسنده یاد شده خوشایند نبوده است؛ البته پایین بودن سطح معلومات و اندک بودن بضاعت علمی وی، عامل اساسی این اقدام جسورانه بوده که قرآن را طبق نظریات شخصی تأویل و تفسیر به رأی نماید. از این جهت، از استاد علامه جعفر سبحانی خواسته شد تا مواضع اشتباه وی را روشن سازد؛ انحرافاتی را که در آن کتاب رخ داده آشکار نماید و وجه صحیح تفسیر یا تأویل آیات مورد بحث را بیان کند. استاد سبحانی، به حکم وظیفه به این درخواست پاسخ مثبت داد و کتاب حاضر، اثر ارزنده ای است که در این برخورد قاطعانه به وجود آمد و از بسیاری انحرافات پیرامون آیات قرآنی پرده برداشت.\nآقای یوسف شعار در نوشتار خود، کوشیده که عصمت انبیا را زیر سوال ببرد و نیز مسأله ولایت کبری و اجر رسالت را اساسا منتفی بداند و در کمال و خاتمیت دین اسلام و برخی از احکام شریعت تشکیک نماید؛ مسائلی چون معاد، شفاعت، توسل و غیره را به گونه ای انحرافی تفسیر کند و برای تشکیکات خود از آیات متشابه استفاده و به آنها استناد کرده است.\nاستاد سبحانی، با قلمی متین و قدمی استوار در دفاع از حریم قدس قرآن برخاسته و آنچه را شایسته و بایسته است، بر اساس دانشی مستحکم، بیان و مستدل ساخته است؛ خداوند سایه پرفیض ایشان را مستدام بدارد.\nاین کتاب، پیاپی به چاپ رسیده و مورد استقبال همگان قرار گرفته است.\nعنوان کتاب ارزشمندی است که زیر نظر استاد علامه ناصر مکارم شیرازی - با همت گروهی از فضلای حوزه علمیه قم - از تفسیر نمونه برگرفته شده است.\nاین مسائل عبارتند از مباحث خداشناسی، صفات جمال و جلال، نبوت عامه، تنزیه انبیا، قرآن، مسأله تحریف، اعجاز، احکام و تشابه، مسأله امامت و ولایت، معاد و شبهات مربوط، عالم برزخ، تجسم اعمال، شفاعت، فلسفه احکام، زن از دیدگاه اسلام و قرآن، هدف از آفرینش، اسلام و ایمان، سعادت و شقاوت، فرشته ها و پریان، رجعت، جبر و اختیار، قضا و قدر، نسخ در احکام و مسائل گوناگونی از این قبیل.\nاستاد مکارم شیرازی، خو درباره این کتاب چنین می گوید: بدیهی است، طرح سوالات انحرافی به منظور تخریب اعتقادات و افکار یا ایجاد تشویش و تزلزل در افکار عمومی، در واقع سوال نیست؛ بلکه برنامه هایی مخرب و غیر انسانی است، در لباس سوال؛ و از آنجا که قرآن مجید دائرة المعارف بزرگی درباره معارف الهی و مسائل انسانی است، در جای جای آن، بتناسب آیات مختلف، سوالاتی مطرح است که بسیاری از آنها در تفاسیر پیشین محل ابتلا نبوده و بی جواب مانده است. هنگام تدوین تفسیر نمونه، سعی بر آن بود که این سوالات - به ویژه آنچه مربوط به مسائل روز است - مطرح گردد و به طور دقیق پاسخ داده شود و این کار، با گردآوری 180 سوال و پاسخ از 27 جلد تفسیر و 10 جلد پیام قرآن با همت آقای حسینی و جمعی از فضلای حوزه انجام گرفت؛ حقیقتا کاری شایسته و ستودنی است!


راهکار خروج غیر تورمی از رکود | روزنامه صمت\nسیاست منتشر شده در 12:09 1393/4/31\nدر این طرح موضوعاتی نظیر نقش بنگاه‌های پیشرو در بازار داخلی، صادرات صنعتی و خدمات پیمانکاری و مشاوره‌ای به کشورهای همسایه، گردشگری، مسکن، تقویت سازوکار مالی تجهیز پس‌انداز (بازار سرمایه)، بهبود وضعیت بانک‌ها از نظر مطالبات معوق و بالا بردن قدرت اعطای تسهیلات آنها، توسعه صنایع پایین‌دستی انرژی، بهبود مبادلات خارجی، کاهش مستمر تورم، ثبات نسبی بازار ارز، بهبود نسبی محیط کسب‌وکار موردتوجه قرار گرفته است.\nدولت امیدوار است این گزارش مورد نقد صاحبنظران قرار گرفته و از این طریق وفاق موردنیاز برای اجرای سیاست‌های خروج از رکود حاصل شود.\nاقتصاد کشور در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ در وضعیت ویژه‌ای قرار گرفت که اثرات آن همچنان بر فضای کشور حاکم است. شرایط ذکر شده به این دلیل ویژه تلقی می‌شود که مشابه آن را نمی‌توان در سه دهه گذشته مشاهده کرد. بروز رکود عمیق در کنار تورم بالا در ۲ سال متوالی نه‌تنها در سه دهه گذشته، بلکه اگر سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۰ (سال‌های ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی) کنار گذاشته شود، از آغاز انتشار آمارهای حساب‌های ملی بانک مرکزی در سال ۱۳۳۸ تاکنون سابقه نداشته است. حتی در زمان جنگ تحمیلی نیز نمی‌توان ۲ سال پی‌درپی را مشاهده کرد که رشد تولید ناخالص داخلی منفی بوده و همزمان تورم بیش از ۳۰درصد باشد. البته باید توجه داشت پیش از وقوع رکود و تورم بالا در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲، علائم اولیه این ۲ پدیده از سال‌های قبل قابل مشاهده و پیشگیری از بروز آنها امکانپذیر بوده است. ازاین‌رو بررسی دقیق‌تر شرایط ۲ سال گذشته و شناسایی عواملی که منجر به بروز آن شده است، علاوه بر آنکه منجر به انباشت تجربه در جهت بهبود سیاست‌گذاری‌های اقتصادی کشور می‌شود، می‌تواند مسیر عبور موفقیت‌آمیز از آثار مخرب شرایط این ۲ سال را نیز ترسیم کند. زیرا بدون داشتن تحلیلی درست از چگونگی بروز این وضعیت در ۲ سال گذشته، نمی‌توان در مورد چگونگی برون‌رفت از آن، تصمیم درست اتخاذ کرد.\nبا توجه به اجماع کارشناسان اقتصادی و آنچه در گزارش اقتصادی ۱۰۰ روزه دولت ارائه شد، اقتصاد ایران طی سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ دچار پدیده «رکود تورمی» بوده است. جزء رکود این پدیده نسبت به جزء تورم آن دارای پیچیدگی‌های بیشتری است، زیرا رکود می‌تواند از تحولات هر یک از دو سمت عرضه و تقاضای اقتصاد ناشی شده باشد و بسته به اینکه از تحولات کدام سمت بیشتر اثر پذیرفته باشد، مسیر برون‌رفت از آن نیز متفاوت خواهد بود. همچنین در بررسی دوره‌های رونق و رکود، شناسایی و تفکیک عواملی که بر «عمق رکود» و «طول دوره رکود» اثر می‌گذارند از اهمیت زیادی برخوردار است. بر این اساس معمولا در نظریه‌های چرخه‌های تجاری، نقش ۴ عامل را در بروز رکود از یکدیگر تفکیک می‌کنند؛ اول: عاملی که ضربه اول را وارد می‌کند، دوم: عوامل انتشار یا سرایت‌دهنده، سوم: عوامل زمینه‌ساز و چهارم عوامل انتقال‌دهنده در طول زمان. تعیین دقیق نقش عامل مسلط در میان عوامل ذکرشده دشوار است. در صورت عدم بروز عامل اول، اساسا رکود اتفاق نمی‌افتد و در صورت نبود عامل دوم، مسئله در محدوده حوزه آسیب‌دیده باقی خواهد ماند. اگر عامل سوم نباشد، ابعاد مسئله قابل توجه نخواهد بود و بالاخره اگر عامل چهارم نباشد اتفاق به وقوع پیوسته در یک زمان، به زمان بعد منتقل نخواهد شد.\nبنابراین برای تشخیص صحیح مسئله اقتصاد ایران طی سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲، لازم است قدری به عقب بازگشته و سیاست‌ها و وقایع اقتصادی کشور طی سال‌های گذشته موردبررسی قرار گیرند. به‌خصوص برای شناسایی عوامل دسته سوم که بر عمق رکود اثر می‌گذارند، لازم است مروری بر تحولات سال‌های پیش از وقوع رکود، یعنی سال‌های نیمه دوم دهه ۱۳۸۰ صورت گیرد. بر این اساس گزارش حاضر چهار دوره زمانی را موردبررسی قرار می‌دهد.\n- دوره اول: سال‌های نیمه دوم دهه ۸۰ (سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹)\n- دوره دوم: از دی‌ماه ۱۳۸۹ تا انتهای مردادماه ۱۳۹۲\n- دوره سوم: از شهریورماه ۱۳۹۲ تا زمان حاضر\n- دوره چهارم: ماه‌های پیش‌رو از سال ۱۳۹۳\nطی این دوره، تحولات اقتصادی مهمی در کشور رخ داد که اثر آن بر عملکرد بازارها و بخش‌های مختلف اقتصادی در همان دوره و سال‌های پس‌ازآن بسیار تعیین‌کننده بود. در این دوره، افزایش قیمت نفت و درنتیجه افزایش درآمدهای نفتی باعث شد وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی افزایش یابد و دولت برای شروع، طرح‌های اقتصادی بلندپروازانه مانند طرح بنگاه‌های زودبازده و مسکن مهر یا اجرای طرح پرداخت یارانه گسترده به مردم به‌رغم وجود کسری بزرگ در آن، جرأت زیاد پیدا کند. از طرفی ساختار نهادهای تاثیرگذار اقتصادی کشور ازجمله سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به‌گونه‌ای تغییر یافت که ممانعت از این سیاست‌ها با توجه به تجربه انباشته در این نهادها نیز امکانپذیر نبود. پیگیری چنین سیاست‌ها و طرح‌هایی که منابع آن به‌صورت صحیحی از طریق بودجه دولت پیش‌بینی نشده بود، باعث شد طی این دوره پایه پولی و حجم نقدینگی، ابتدا از طریق افزایش دارایی‌های خارجی بانک مرکزی و سپس از طریق افزایش بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی، مدام در حال افزایش باشد. درنتیجه تورم در این دوره مسیری افزایشی و نوسانی را طی کرد. در چنین شرایطی که تورم دورقمی و نسبتا بالا در اقتصاد کشور حاکم بود، سیاست‌گذاری درخصوص سه متغیر کلیدی نرخ سود بانکی، نرخ ارز و قیمت حامل‌های انرژی به‌گونه‌ای انجام گرفت که یا کاهش سطح این متغیرها را در پی داشت یا منجر به تثبیت سطح این متغیرها در مقادیر خود شد.\nبر اثر تثبیت قیمت انرژی و درنتیجه کاهش قیمت حقیقی انرژی نسبت به سایر کالاهایی که قیمت آنها همراه با تورم افزایش می‌یافت، مصرف انواع انرژی به‌سرعت افزایش پیدا می‌کرد. هرچند ممکن است در مورد میزان واکنش مصرف به افزایش قیمت حامل‌های انرژی، اختلاف برآورد وجود داشته باشد، اما در این جمع‌بندی اختلافی نیست که کاهش قیمت نسبی انرژی، به افزایش مصرف آن دامن می‌زند. افزایش مصرف انرژی در سطح خانوارها منجر به هدر رفتن انواع انرژی و در سطح بنگاه‌های اقتصادی باعث افزایش وابستگی تولید به انرژی ارزان‌قیمت شد. از سوی دیگر به‌دلیل کاهش سرمایه‌گذاری و مشکلات مدیریتی در بخش نفت، میزان تولید این محصول طی سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹ روندی کاهشی را طی کرد، به‌طوری‌که طی این دوره حدود ۵۰۰هزار بشکه در روز از تولید نفت ایران کاسته شد. تثبیت نرخ ارز نیز باعث شد به‌دلیل وجود تورم و افزایش هزینه‌های تولید و قیمت محصولات تولیدی، قدرت رقابت صنایع داخلی با صنایع خارجی کاهش یابد. همچنین به‌دلیل کاهش نرخ ارز حقیقی طی این دوره و ارزان‌تر شدن نسبی کالاهای خارجی نسبت به کالاهای داخلی، واردات به‌سرعت افزایش یافت و در سال‌های پایانی دهه ۸۰ به اوج خود رسید. بنابراین طی این دوره، به‌دلیل تثبیت نرخ ارز، مصرف خانوارها و تولید بنگاه‌ها وابستگی بیشتری به کالاهای وارداتی (مصرفی و واسطه‌ای) پیدا کرد.\nنرخ‌های سود بانکی متغیر مهم دیگری بود که طی این دوره با سیاست‌گذاری‌های نادرستی روبه‌رو شد. در ابتدای این دوره نرخ سود عقود مبادله‌ای -که در آن زمان بخش اصلی تسهیلات در قالب این عقود ارائه می‌شد- کاهش پیدا کرد. بر اثر این اقدام و به‌دلیل وجود تورم دورقمی، نرخ سود حقیقی تسهیلات و سپرده‌ها منفی شد. منفی شدن نرخ سود حقیقی سبب می‌شود افرادی که پول خود را در بانک نگه می‌دارند، متضرر شده و افرادی که می‌توانند از بانک‌ها منابعی دریافت کنند، منتفع شوند. درنتیجه تقاضای دریافت تسهیلات ارزان‌قیمت از سیستم بانکی کشور افزایش یافت. این رویکرد ازیک‌طرف موجب آن شد که توجیه اقتصادی طرح‌ها در چارچوبی نادرست و به نفع پروژه‌هایی صورت بگیرد که درواقع فاقد توجیه هستند و از طرف دیگر، وابستگی تامین مالی تولید در بخش‌های مختلف اقتصادی به منابع بانکی بیش از پیش افزایش یابد، چراکه دریافت منابع مالی از بانک‌ها با نرخ سود پایین صرفه اقتصادی بیشتری داشت. از سوی دیگر کاهش قدرت کنترل بانک مرکزی در جهت مدیریت بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی، باعث شد بانک‌ها منابع مورد نیاز برای ارائه تسهیلات ارزان‌قیمت به متقاضیان را از طریق بانک مرکزی تامین نمایند که بر اثر آن پایه پولی کشور در انتهای این دوره از طریق افزایش بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی به‌طور قابل ملاحظه‌ای افزایش یافت.\nدر مجموع نتیجه تحولات اقتصادی نیمه دوم دهه ۸۰، افزایش میزان آسیب‌پذیری اقتصاد کشور از شوک‌ها و تکانه‌های مختلف خارجی و داخلی بود. زیرا:\n- ثالثا تثبیت قیمت انرژی باعث شد تا بنگاه‌های اقتصادی بیش از پیش تولید انرژی‌بر را در دستورکار خود قرار دهند و در نتیجه وابستگی تولید کشور به انرژی ارزان‌قیمت افزایش یافت.\nاین دوره از دی‌ماه سال ۱۳۸۹ و با افزایش جهشی قیمت انرژی آغاز می‌شود و با تحولات مهمی همچون شروع تحریم‌های نفتی و بانکی، تلاطمات ارزی و ورود بخش‌های مختلف اقتصادی به رکود و رشدهای منفی ادامه می‌یابد. همچنین در این دوره برای تسهیلات مشارکتی نیز سقف سود تعیین می‌شود. لازم به توضیح است که پس از کاهش نرخ سود عقود مبادله‌ای، به تدریج سهم عقود مشارکتی در ارائه تسهیلات افزایش و سهم عقود مبادله‌ای کاهش یافت. به‌طوری‌که در سال‌های اخیر بخش عمده تسهیلات از طریق عقود مشارکتی ارائه می‌شود. در کنار تعیین نرخ‌های سود، آشکار شدن فساد بانکی در نیمه سال ۱۳۹۰ نیز بیش از پیش بانک‌ها را در جهت انقباض فعالیت‌های خود پیش برد.\nدر ادامه سعی می‌شود از طریق مرور وقایع دوره دوم و فرآیندهای اثرگذاری متغیرهای اقتصادی بر یکدیگر و در چارچوب نظریه‌های چرخه‌های تجاری توضیح داده شده در مقدمه گزارش، علل بروز رکود سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ توضیح داده شود. بر این اساس تشخیص اینکه چه عواملی در چهار نقش ۱- عواملی که ضربه اول را وارد می‌کنند، ۲- عوامل انتشار یا سرایت‌دهنده، ۳- عوامل زمینه‌ساز و ۴- عوامل انتقال‌دهنده مسئله در طول زمان ظاهر می‌شوند برای شناخت رکود اخیر ضرورت پیدا می‌کند.\nافزایش جهشی قیمت انرژی و پرداخت یارانه نقدی به خانوارها که با کسری بودجه قابل‌توجهی همراه بود، در کنار تورم فزاینده و بروز اثرات سیاست‌گذاری‌های اقتصادی دوره قبل مانند مسکن مهر، «مجموعه بی‌ثباتی‌های اقتصاد کلان» را موجب شدند که در ابتدای این دوره از طریق افزایش «هزینه تولید»، ارزش‌افزوده بخش‌های صنعت و خدمات را تحت تاثیر قرار داد. البته باید توجه شود، اثر «مجموعه بی‌ثباتی‌های اقتصاد کلان» نمی‌تواند به تنهایی منجر به رکود در این دو بخش شود و لذا نمی‌توان آن را به عنوان تکانه اولیه در ایجاد رکود قلمداد کرد. در ادامه و در اواخر سال ۱۳۹۰ تحریم‌های اقتصادی در بخش‌های بانکی، نفت و تجارت بر فضای اقتصادی کشور حاکم شد. تحریم مبادلات نفتی در کنار سایر عواملی که منجر به کاهش تولید و صادرات نفت کشور طی سال‌های اخیر شده بود سبب کاهش شدید صادرات نفت کشور در سال ۱۳۹۱ شد. به‌طوریکه صادرات نفت از حدود ۲میلیون بشکه در روز در سال ۱۳۹۰ به حدود ۱میلیون و ۱۳۰هزار بشکه در روز در سال ۱۳۹۱ رسید. کاهش صادرات نفت، کاهش تولید نفت را به دنبال داشت که در نتیجه آن ارزش‌افزوده این بخش با کاهش ۳۷/۴درصدی در سال ۱۳۹۱ مواجه شد. از سوی دیگر کاهش صادرات نفت کاهش درآمدهای ارزی دولت را در پی داشت که در کنار اثر تحریم‌های مالی و تحریم‌های تجاری، «درآمدهای ارزی در دسترس» دولت کاهش یافت. در اولین مرحله، کاهش درآمدهای ارزی با اثر بر بودجه دولت در سال ۱۳۹۱ بر ارزش‌افزوده بخش خدمات اثر منفی گذاشت؛ بودجه عمرانی دولت در سال ۱۳۹۱ با رشد منفی ۴۷درصدی مواجه شد و به حدود نصف بودجه عمرانی سال ۱۳۹۰ رسید. لذا با در نظر گرفتن قیمت‌های ثابت، اثر کاهش درآمدهای در دسترس نفتی بر کاهش بودجه عمرانی سال ۱۳۹۱ بسیار تعیین‌کننده بوده است. از سوی دیگر، کاهش درآمدهای ارزی منجر به کاهش واردات مواد اولیه شد که از این طریق ارزش‌افزوده بخش صنعت و معدن نیز کاهش یافت.\nباید توجه داشت تحریم‌ها علاوه بر هدف‌گیری مبادلات نفتی، مالی و تجاری، ضلع چهارمی نیز داشت که کل ارکان نظام اقتصادی را با چالش مواجه می‌کرد. این ضلع، «نااطمینانی» ناشی از تصویب تحریم‌های جدید درکنار اخباری بود که تصویر مثبتی از آینده روابط اقتصادی و سیاسی با جهان ارائه نمی‌داد. نااطمینانی حادث شده فراتر از تحریم‌های مالی، دارای ابعاد گسترده‌ای بود و از پس‌انداز خانوارها تا سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها و از بازار سرمایه تا بازار پول را تحت تاثیر و تلاطم قرار می‌داد. در نتیجه کاهش عرضه ارز (کاهش درآمدهای ارزی در دسترس) در کنار نااطمینانی ناشی از تحریم‌ها، «مجموعه بی‌ثباتی‌های اقتصاد کلان» و رشد نقدینگی لجام گسیخته، زمینه را برای بروز تلاطمات ارزی در اقتصاد کشور فراهم کرد. از آنجا که نرخ ارز طی دوره‌ای طولانی ثابت نگاه داشته شده بود و وفور درآمدهای ارزی به تشدید وابستگی اقتصاد به درآمدهای حاصل از صادرات نفت انجامیده بود، کاهش عرضه ارز همراه با رشد بالای نقدینگی و تشدید عدم قطعیت نسبت به آینده، به سرعت به بحران ارزی تبدیل شد. بحران ارزی یا افزایش جهشی نرخ ارز همراه با نوسانات شدید، در کنار سرکوب قیمتی که با هدف مهار تورم انجام می‌گرفت، باعث شد هزینه‌های تولید در کوتاه‌مدت افزایش یابد. از این مسیر نیز ارزش‌افزوده بخش‌های صنعت و خدمات تحت تاثیر قرار گرفت.\nبنابراین می‌توان اینگونه نتیجه گرفت که ضربه اول را بخش نفت و کاهش تولید و صادرات آن بر تولید ناخالص داخلی کشور وارد کرد و مکانیزم‌هایی که بخش نفت را به سایر فعالیت‌های اقتصادی مرتبط می‌کند به‌عنوان سازوکار انتشار یا سرایت عمل کرده است. این مکانیزم‌ها در سه مسیر واردات، بودجه دولت و اثر بر عرضه ارز قابل طبقه‌بندی هستند. بنابراین کاهش درآمدهای ارزی ناشی از کاهش صادرات نفت از این سه مسیر به سایر بخش‌های تولید ناخالص داخلی (خدمات و صنعت) انتشار یافت و با افزایش هزینه‌های تولید منجر به افت تولید ناخالص داخلی در این دو بخش شد. همچنین میزان «وابستگی واردات به درآمدهای نفتی»، میزان «وابستگی بودجه به نفت» و میزان «آسیب‌پذیری تولید از تحولات ارز و تورم»، به‌عنوان عوامل زمینه‌ساز، بر شدت کاهش فعالیت‌های تولیدی اثرگذار شدند. تا بدین جا می‌توان اینگونه نتیجه گرفت که محدودیت‌های ناشی از سمت عرضه اقتصاد یا به‌صورت مستقیم منجر به کاهش تولید ناخالص داخلی شده است یا از طریق افزایش هزینه تولید کاهش ارزش افزوده بخش‌های مختلف اقتصادی را در پی داشته است.\nنکته دیگر اینکه کاهش تولید ناخالص داخلی به معنی کاهش سودآوری بنگاه‌های اقتصادی در کنار کاهش درآمد قابل تصرف خانوارهاست. بنابراین کاهش تولید ناخالص داخلی، خود از دو مسیر می‌تواند منجر به ایجاد یا تشدید عواملی شود که دینامیک کاهش ارزش‌افزوده بخش‌های تولیدی را در طول زمان تداوم بخشد. مسیر اول همان کاهش سودآوری بنگاه‌هاست که باعث می‌شود بنگاه‌های اقتصادی نتوانند به تعهدات خود در قبال سیستم بانکی عمل نمایند. لذا از این مسیر، مطالبات غیرجاری (معوق) سیستم بانکی افزایش یافته و بانک‌ها با تنگناهای مالی در جهت ارائه تسهیلات مواجه می‌شوند. از سوی دیگر همانطور که در ابتدای این بخش ذکر شد، کاهش نرخ سود عقود مشارکتی، آشکار شدن فساد بانکی سال ۱۳۹۰ و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های مالی بین‌المللی سبب شد بانک‌ها بیشتر در جهت انقباض فعالیت‌های خود حرکت و برای ارائه تسهیلات محتاطانه‌تر عمل کنند. در نتیجه بروز تنگنای جدی مالی در نظام بانکی، درکنار تامین منابع مورد نیاز بانک‌ها از طریق افزایش پایه پولی به‌عنوان یکی از عوامل انتقال دینامیک رکود در طول زمان عمل کرده است، زیرا نداشتن تامین مالی تولید توسط بانک‌ها و افزایش پایه پولی و در نتیجه افزایش تورم، می‌تواند مجددا از طریق سازوکارهای توضیح داده شده منجر به کاهش ارزش‌افزوده بخش‌های مختلف اقتصادی شود. مشکلی که در حال حاضر اقتصاد کشور با آن مواجه است به این موضوع برمی‌گردد که بیماری شدید محیط حاکم بر روابط بانک و بنگاه، در شرایطی بروز کرده که راه‌های متعارف ظهور علائم بیماری مسدود است.\nلذا تشخیص بیماری و میزان وخامت آن بسیار دشوار است. بانک‌ها در مواجهه با محدودیت‌های جدی مالی، علامتی از خود بروز نمی‌دهند و بر خلاف ارز که از طریق جهش نرخ ارز وجود مشکل را علامت می‌دهد، در بازار بانکی متغیری با رفتار مشابه وجود ندارد. از طرف دیگر، در سمت بنگاه هم، پدیده ورشکستگی که بیماری بنگاه را بروز می‌دهد بدلیل حمایت‌های مختلف به‌طور نادر اتفاق می‌افتد.\nمسیر دیگری که می‌تواند رکود را در طول زمان منتقل کند به کاهش درآمد قابل تصرف خانوارها مربوط می‌شود. مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که کاهش درآمد، در درجه اول اثر خود را بر کاهش پس‌انداز آشکار می‌کند و پس از آن، اثر بعدی بر تقاضای کالاهای بادوام ظاهر می‌شود و در مرحله انتهایی این اثر به کالاهای مصرفی کم‌دوام هم سرایت می‌کند. کاهش پس‌انداز، کاهش سرمایه‌گذاری را درپی دارد که رکود را به آینده انتقال می‌دهد و کاهش تقاضای کالاهای مصرفی بادوام در درجه اول اثر خود را بر مسکن می‌گذارد و این بخش را نیز با رکود مواجه می‌سازد. بنابراین از مسیر درآمد قابل تصرف خانوارها و کاهش سودآوری بنگاه‌های اقتصادی، پس‌انداز و تقاضای کل کاهش می‌یابد که در نتیجه آن رکود به دوره‌های بعدی انتقال می‌یابد.\nاین دوره با استقرار دولت یازدهم آغاز می‌شود. با شروع این دوره برخی از سازوکارها و عوامل اشاره شده در بخش قبل که در جهت ایجاد یا تشدید رکود و تورم حرکت می‌کرد، از میان برداشته شد. در نخستین گام، روند فزاینده تحریم‌های اقتصادی با «مذاکرات» در چارچوبی متفاوت همراه شد و از این مسیر فرصتی به‌وجود آمد تا با ایجاد گسست در برخی تحریم‌های موجود، صادرات نفت کشور در ماه‌های نیمه دوم سال ۱۳۹۲ افزایش یابد. همچنین برخی از عواملی که در سال‌های نیمه دوم دهه ۸۰ منجر به ایجاد روندی نزولی در تولید و صادرات نفت کشور شده بود، متوقف و اصلاح شد. از آن جمله می‌توان به تحولات ایجاد شده در ساختار مدیریتی بخش نفت و گاز کشور و ایجاد تحرک در جهت افزایش فروش نفت و جذب منابع و تحرک بخشیدن به پروژه‌های مهم نفت و گاز اشاره کرد. لذا مجموعه تحولات ایجاد شده در بخش نفت و افزایش فروش نفت به خریداران موجود، افزایش صادرات نفت در نیمه دوم سال ۱۳۹۲ را به دنبال داشت.\nاز سوی دیگر افزایش درآمدهای حاصل از صادرات نفت در کنار کنترل پایه پولی و کاهش مجموعه بی‌ثباتی‌های اقتصاد کلان سبب شد اولا تورم روندی کاهنده به خود بگیرد و ثانیا تلاطم ارزی جای خود را به ثبات در بازار ارز دهد. البته جایگزینی روند افزایشی تحریم‌ها با مذاکرات، باعث شد ضلع چهارم تحریم‌ها (نااطمینانی) که اثری تعیین‌کننده بر تلاطم بازارهای پول، دارایی و سرمایه داشت جای خود را به اعتماد و امید به اقدامات دولت بدهد که این امر نقش مهمی در ایجاد ثبات در بازار ارز و سایر دارایی‌ها بازی کرد.\nتغییر مهم دیگر صورت گرفته در این دوره، به اصلاحیه بودجه ۹۲ و لایحه بودجه سال ۱۳۹۳ برمی‌گردد. در این خصوص تفکیک دو نکته ضروری است؛ نکته اول به زمان ارائه لایحه بودجه ۹۳ مربوط می‌شود و نکته دوم به کیفیت و کمیت بخش‌های مختلف اصلاحیه بودجه سال ۱۳۹۲ و لایحه بودجه سال۹۳ نسبت به بودجه سال‌های ۹۱ و ۹۲. پس از سال‌ها تاخیرهای طولانی و بی‌انضباطی در ارائه لایحه بودجه به مجلس، وقت‌شناسی و تعهد دولت در ارائه لایحه بودجه در زمان قانونی آن نیز ازجمله مواردی بود که در جهت کاهش فضای نااطمینانی در فعالان اقتصادی و افزایش امید به آینده موثر افتاد. از سوی دیگر، اصلاح سقف اعتبارات بودجه سال ۱۳۹۲ برای کاهش کسری بودجه این سال، اولویت‌بندی در تخصیص بودجه‌های عمرانی و افزایش میزان بودجه عمرانی سال ۱۳۹۳ ازجمله مواردی است که کیفیت اصلاحیه بودجه سال ۱۳۹۲ و لایحه بودجه سال ۱۳۹۳ را نسبت به بودجه‌های سال‌های ۹۱ و ۹۲ در وضعیت مناسب‌تری قرار می‌دهد. لذا از این مسیر نیز بهبودی در عملکرد بخش خدمات کشور نسبت به سال ۱۳۹۱ و نیمه اول سال ۱۳۹۲ حاصل شد.\nدیگر تحول مهم نیمه دوم سال ۱۳۹۲ – به‌خصوص ماه‌های پایانی سال و ماه‌های آغازین سال ۱۳۹۳- که بر توقف مسیر رکودی تاثیر گذاشت، افزایش حجم تجارت خارجی کشور نسبت به مدت مشابه سال قبل بود. همان‌طور که توضیح داده شد، روند مذاکرات و افزایش فروش نفت سبب افزایش محدود درآمدهای ارزی در دسترس در نیمه دوم سال ۱۳۹۲ و توقف روند کاهشی واردات مواد اولیه در سال‌های ۱۳۹۱ و ۹ ماهه اول سال ۱۳۹۲ شد، که در نتیجه آن از شتاب روند نزولی ارزش‌افزوده بخش صنعت کاسته شد. همچنین بهبود نسبی محیط کسب‌وکار کشور که بیشتر ناشی از افزایش ثبات در سطح اقتصاد کلان و کاهش برخی موانع در ایجاد و توسعه کسب‌وکارها بود در کنار افزایش تولید نفت و گاز تحرکاتی را در ارزش‌افزوده بخش‌های اقتصادی ایجاد کرد.\nدر مجموع با تشخیص وضعیت رکود تورمی برای سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲، دولت اولویت نخست را به کاهش تورم فزاینده داد و در این راه، از کنترل دستوری قیمت‌ها و اتخاذ راهکارهای موقتی که به‌صورت مکرر در فضای اقتصادی کشور امتحان شده‌اند پرهیز و سعی کرد با کنترل عوامل اصلی ایجاد تورم یعنی اجزای پایه پولی، تورم را کاهش دهد. از سوی دیگر دولت یازدهم موفق شد با مدیریت انتظارات و تقویت روحیه ایجاد شده در جامعه، نااطمینانی موجود در اقتصاد را با اعتماد و اطمینان و امید به آینده جایگزین و از این طریق هدف ایجاد آرامش و ثبات در بازار ارز و سایر دارایی‌ها را محقق نماید.\nهمانطور که اشاره شد یکی از اجزای «مجموعه بی‌ثباتی‌های اقتصاد کلان» کشور وضعیت نامطلوب بازار انرژی و نابسامانی در پرداخت یارانه‌های نقدی به خانوارها بود. مشکلات بازار انرژی ایران باعث شده‌است، بخش اعظم نفت و گاز استخراج شده از منابع زیرزمینی کشور، به شکل ناکارایی در داخل مصرف شود، بدون اینکه به اندازه مورد انتظار باعث رشد و شکوفایی اقتصاد ملی شود. از سوی دیگر، مشکلات زیست‌محیطی ناشی از بهره‌برداری ناصحیح از حامل‌های انرژی، به بحران تبدیل شده بود و باید به سرعت برای رفع آنها برنامه‌ریزی می‌شد. این در حالی است که با وجود مصرف حدود ۲میلیون بشکه نفت در روز و نزدیک به ۷۰۰میلیارد مترمکعب گاز در سال برای تامین انرژی کشور، دولت منابع ریالی لازم برای مدیریت بازار انرژی را در اختیار نداشت. مجموعه این مشکلات، انجام اصلاحات در بازار انرژی کشور را اجتناب‌ناپذیر کرده و اقداماتی فوری و البته سنجیده را ضروری می‌ساخت.\nپرداخت‌های نقدی به خانوارها نیز با مسائل و مشکلات مختلف دست به گریبان بود. مهم‌ترین مسئله در این زمینه کسری بودجه قابل توجهی است که فشار مالی سنگینی بر دولت تحمیل می‌کند. از طرفی، بررسی تجربه سایر کشورها در زمینه حمایت از خانوار نشان می‌دهد آنچه که در سال ۱۳۸۹ برای حمایت از خانوارها در کشور صورت گرفت، یک تجربه منحصر به فرد و یکتا بود و در هیچ کشوری مشابه آن وجود نداشته است. زیرا هدف از برنامه‌های حمایت از خانوار، بهبود رفاه گروه‌های آسیب‌پذیر است که پرداخت نقدی به صورتی فراگیر، بدون هدف‌گیری گروه آسیب‌پذیر و بدون طراحی مکانیزمی برای خروج افراد از جمعیت یارانه بگیر با هیچیک از اهداف برنامه‌های حمایت از خانوار همخوانی ندارد و لذا نیازمند اصلاحات جدی در مراحل بعدی بود.\nبا توجه به نقاط ضعف مطرح شده، دولت یکی دیگر از اولویت‌های خود را شروع فرآیند اصلاح بازار انرژی تعریف نمود و نخستین گام آن را در سال ۱۳۹۳ برداشت و این برنامه را با ملاحظه وضعیت رکودی کشور به گونه‌ای طراحی کرد که کمترین آسیب ممکن متوجه تولید و رفاه خانوارها -و به‌خصوص خانوارهای کم‌درآمد- شود. برای تحقق این امر نیز طراحی این برنامه با استفاده از اندوخته تجارب داخلی و خارجی و آسیب‌شناسی برنامه‌های پیشین اجرا شده در بازار انرژی ازجمله طرح هدفمندسازی یارانه‌ها انجام شد. نتیجه این برنامه‌ریزی آن بود که افزایش حدود ۵۰درصدی متوسط قیمت مجموعه حامل‌های انرژی در اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۳، اثر معناداری بر شاخص قیمت خرده‌فروشی کالا و خدمات در ماه‌های اردیبهشت و خرداد نگذاشت. از سوی دیگر گام اولیه برنامه سامان دادن به پرداخت‌های نقدی به خانوارها نیز با ملاحظات خاص دولت در جهت دامن نزدن به فضای نااطمینانی در جامعه و اقتصاد برداشته شد، زیرا ثبات ایجاد شده در بازارهای مختلف و کاهش روند انتقال رکود در طول زمان می‌توانست با ایجاد شوک‌های غیرضروری جدید مختل شود. مرحله نخست سامان دادن به پرداخت‌های نقدی در فضایی آرام به اجرا گذاشته شد و برنامه حمایت از خانوار در طرح اصلاح بازار انرژی نیز به سمت توسعه خدمات بهداشتی-درمانی و حمایت ویژه غذایی از خانوارهای فقیر و کم‌درآمد تحت پوشش کمیته امداد امام‌خمینی (ره) و بهزیستی سوق داده شد تا در ادامه کار این برنامه بتواند به یک نظام تامین اجتماعی فراگیر و قوی در سطح جامعه تبدیل شود.\nدر مجموع طی دوره سوم از بسیاری جهات تغییرات عمده‌ای در وضعیت اقتصادی کشور ایجاد شد و از این‌رو دوره مذکور را نمی‌توان در ادامه دوره دوم مورد بررسی قرار داد، زیرا تحولات برخی متغیرهای اقتصادی ازجمله تورم و نرخ ارز کاملا روند متفاوتی را نسبت به دوره دوم نشان می‌دهد. اما همان‌طورکه در ابتدای این گزارش ذکر شد، همچنان برخی آثار تحولات سال ۱۳۹۱ و نیمه اول ۱۳۹۲ بر اقتصاد کشور حاکم است. ازجمله مهم‌ترین این مسائل تداوم وضعیت رکودی در تولید است. هرچند آمار و ارقام بیانگر بهبود وضعیت تولید، توقف روند کاهنده ارزش افزوده بخش‌های مختلف اقتصادی و قرار گرفتن برخی بخش‌های اقتصاد در مسیر رونق نسبی است، اما نمی‌توان خروج قطعی اقتصاد کشور از وضعیت رکود تورمی را محقق و پایدار دانست. از این‌رو در ادامه گزارش، جهت‌گیری‌های اصلی دولت برای خروج از رکود و افزایش رشد اقتصادی طی ماه‌های آتی سال ۱۳۹۳ ارائه می‌شود. هدف از این بخش معرفی رویکرد دولت برای خروج از رکود است که در این چارچوب، در گزارش‌های تفصیلی بعدی، به تفکیک موضوعات مختلف، طرح دولت برای بازگشت اقتصاد به مسیر توسعه و رشد پایدار تشریح خواهد شد.\nدوره چهارم: ماه‌های پیش‌رو از سال ۱۳۹۳؛ جهت‌گیری دولت برای برون‌رفت از رکود در سال ۱۳۹۳\nدر بخش قبل اشاره شد که همچنان برخی سازوکارهای باقیمانده از دوره‌های قبل به‌عنوان مانعی جدی بر سر راه خروج از رکود واقع شده‌اند. از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:\n۱. تحریم؛ محدودیت مبادلات مالی و تجاری با خارج\n۲. تقاضای موثر؛ کاهش درآمد خانوار و بودجه دولت\n۳. تنگناهای مالی؛ مشکل تامین منابع مالی برای تولید\n۴. کاهش سرمایه‌گذاری\n۵. وجود عدم قطعیت‌های اقتصادی و سیاسی\nبا اتخاذ رویکردی واقع‌بینانه، به نظر می‌رسد بخش عمده محدودیت‌های موجود در مبادلات مالی و تجاری که در نتیجه تحریم به‌وجود آمده، در سال ۱۳۹۳ همچنان پابرجا باشد. بنابراین درآمدهای ارزی در دسترس اقتصاد کشور در سال ۱۳۹۳ با میزان مطلوب آن فاصله خواهد داشت و براساس سازوکارهای توضیح داده شده، اثرگذاری بر رشد اقتصادی از این مسیر با محدودیت‌هایی مواجه است. همچنین بنابر سازوکارهایی که در دوره دوم منجر به ایجاد ضربه به تولید و سپس سرایت آن به سایر بخش‌های اقتصادی و در نهایت باعث انتقال آن در طول زمان شد، به نظر می‌رسد با حذف تکانه اولیه (افزایش درآمدهای ارزی از طریق افزایش صادرات نفت) و رفع عوامل انتشار و برخی عوامل زمینه‌ای در دوره سوم، همچنان برخی از عوامل انتقال‌دهنده رکود در طول زمان در اقتصاد کشور فعال هستند. از آن جمله می‌توان به تنگناهای مالی یعنی مشکل تامین مالی تولید، کاهش سرمایه‌گذاری و کاهش تقاضای موثر در اثر کاهش درآمد خانوار و بودجه دولت اشاره کرد. از سوی دیگر، همچنان عدم قطعیت‌های اقتصادی و غیراقتصادی نسبت به آینده وجود دارد که مانع از تحرک سریع اقتصاد کشور می‌شود. بنابراین مجموعه ۵ مورد اشاره شده به عنوان گلوگاه‌های موجود در جهت خروج اقتصاد از رکود قابل شناسایی هستند. اما باید توجه داشت مسئله سرمایه‌گذاری با ۴ مورد دیگر متفاوت است. زیرا در صورت رفع هر یک از ۴ عامل دیگر تحرک اقتصادی ناشی از آن به سرعت نمایان می‌شود. اما اثر افزایش سرمایه‌گذاری در سال جاری حداقل با یک سال تاخیر ظاهر می‌شود و از آنجایی‌که رشد سرمایه‌گذاری در سال گذشته منفی بوده است، نمی‌توان بر ایفای نقش این عامل برای خروج از رکود در سال ۱۳۹۳ تاکید کرد. از این‌رو افزایش سرمایه‌گذاری برای رشد اقتصادی سال‌های ۱۳۹۴ به بعد مفید خواهد بود. بنابراین برای خروج اقتصاد از رکود در سال ۱۳۹۳ تمرکز بر ۴ گلوگاه دیگر می‌تواند راهگشا باشد.\nبرای اتخاذ رویکردی مناسب در جهت رفع گلوگاه‌های موجود، باید به محدودیت‌هایی نیز توجه کرد. به‌عنوان مثال هدف خروج از رکود نباید منجر به از دست رفتن دستاورد مهم کاهش تورم شود. از طرف دیگر، اتخاذ رویکردی برای خروج از رکود در سال ۱۳۹۳ نیازمند تعیین پیش‌فرض‌هایی است. به این معنی که اگر فرض شود تحریم‌ها در سال ۱۳۹۳ با کاهش مواجه می‌شوند، رویکرد خروج از رکود با شرایطی که همچنان تحریم‌ها پابرجا باشد، متفاوت خواهد بود. بر این اساس، در ادامه مجموعه‌ای از پیش‌فرض‌ها و محدودیت‌های موجود برای مجموعه سیاست‌های خروج اقتصاد از رکود در سال ۱۳۹۳ گردآوری شده است. جهت‌گیری دولت برای خروج از رکود با مبنا قرار دادن این موارد طراحی شده است.\nتداوم وضعیت موجود تحریم تا پایان سال ۱۳۹۳\nعدم اتکا به منابع بانک مرکزی در خروج از رکود\nدستاورد کاهش تورم از ۳۶/۲درصد در مهرماه سال ۱۳۹۲ تا ۲۶/۲درصد در خردادماه سال‌جاری دستاوردی مهم است که تداوم آن می‌تواند ثبات بیشتر در سطح اقتصاد کلان و اعتماد بیشتر فعالان اقتصادی به آینده را در پی داشته باشد. تاثیر این دستاورد در ثبات بازارهای دیگر مانند ارز و دارایی‌ها نیز زیاد است. بنابراین از اتکا به منابع بانک مرکزی برای خروج اقتصاد از رکود پرهیز خواهد شد.\nدامن نزدن به بیماری هلندی\n«هزینه کردن دلارهای حاصل از نفت خام با هدف ایجاد توسعه» و «استفاده از نرخ ارز به‌عنوان ابزار کنترل تورم» موضوعی است که بارها در اقتصاد ایران تجربه شده است و هر بار نتیجه محتوم این اقدام یعنی بیماری هلندی و ایجاد رکود در صنایع و بخش قابل تجارت در اقتصاد کشور ظاهر شده است. لذا نباید موضوع خروج از رکود را دستاویزی برای تجربه مجدد سیاست‌هایی کرد که بارها در فضای اقتصاد ایران آزمون شده‌اند.\nتوسعه فعالیت‌های اشتغال‌زا؛ توجه به بنگاه‌های کوچک و متوسط\nدر گزارش ۱۰۰ روزه دولت در بخش اقتصادی تاکید شد رکود اقتصادی همراه با تورم، بزرگ‌ترین مشکل «کنونی» و بیکاری پنهان جوانان تحصیلکرده، مهم‌ترین معضل «آتی» اقتصاد ایران است. از آنجایی که بخش عمده اشتغال کشور –به‌خصوص اشتغال صنعتی - در بنگاه‌های کوچک متمرکز است و این بنگاه‌ها طی سال‌های گذشته بیشترین آسیب را از بی‌ثباتی‌های اقتصاد کلان متحمل شده‌اند، لازم است مسیر خروج از رکود به‌گونه‌ای ترسیم شود که توسعه و رشد بنگاه‌های کوچک و متوسط را در پی داشته باشد. باید توجه داشت گرچه اتخاذ حمایت‌های خاص از بنگاه‌های بزرگ می‌تواند منجر به خروج اقتصاد از رکود شود اما این خروج از رکود، خروجی اشتغال‌زا نخواهد بود و ممکن است تداوم این سیاست‌ها در سال‌های آتی مجددا رشدهای اقتصادی غیراشتغال‌زا را به همراه داشته باشد (مانند شرایط سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹)\nعدم امکان افزایش درآمد خانوار با افزایش حجم پول\nهمانند آنچه درخصوص بررسی عوامل موثر بر ورود اقتصاد ایران به رکود اشاره شد، می‌توان برای خروج از رکود نیز از همان چارچوب تحلیلی استفاده نمود. بدین معنی که می‌توان در چارچوب ادبیات چرخه تجاری عوامل اصلی خروج از رکود را به ترتیب زیر طبقه‌بندی نمود:\n۲- عواملی که سازوکار رشد ایجاد شده در یک بخش را به سایر بخش‌های اقتصاد منتقل می‌کنند (مکانیزم‌های انتشار)\nاما باید توجه داشت رفتار بروز رکود و رفتار خروج از رکود لزوما متقارن نیست. لذا نمی‌توان دنباله وقایع و سازوکارهای ایجاد رکود را معکوس کرد تا به راهکار خروج از رکود رسید. بنابراین لازم است در چارچوب طرح شده و با توجه به ظرفیت‌های اقتصادی موجود، جهت‌گیری خروج از رکود را تعیین نمود. بر این اساس، می‌توان به تفکیک ۴ عامل ذکر شده به مجموعه جهت‌گیری‌های اقتصادی که در ادامه می‌آید اشاره کرد. مجموعه اقدامات و سیاست‌های ذکر شده، در پاسخ به «چگونگی خروج غیرتورمی از رکود سمت عرضه» طرح شده است. از آنجا که رکود سمت تقاضا به تبع عوامل سمت عرضه ایجاد شده، در درمان بیماری اقتصاد در مرحله حاضر، نباید به شیوه‌های بکار گرفته شده در بیماری رکود سمت تقاضا متوسل شد. این جهت‌گیری‌ها دارای تفاوت ماهوی با سیاست‌هایی است که برای خروج از رکود سمت تقاضا و با وجود تورم یک رقمی، طراحی می‌شوند.\n۱- عوامل اولیه خروج از رکود (تجهیز منابع ریالی و ارزی در بخش‌های پیشرو)\n۳ مورد از ۴ گلوگاه ذکر شده برای خروج از رکود، یعنی تحریم، تقاضای موثر و تامین مالی تولید، ناظر بر کمبود منابع ارزی و ریالی برای شروع سازوکارهایی است که منجر به ایجاد تحرک در سمت عرضه اقتصاد می‌شوند. لذا تجهیز منابع مالی می‌تواند نقطه شروعی بر ایجاد سازوکارهای خروج از رکود باشد. از این روی در ادامه مجموعه عواملی که به‌عنوان «نیروهای پیشران»، منابع ارزی و ریالی را برای شروع فرآیند خروج از رکود تجهیز می‌کنند ذکر شده‌اند. منظور از تجهیز منابع، ایجاد منابع جدید یا مصرف بهینه منابع در جهت افزایش رشد اقتصادی است.\nتحرک بخش‌های نفت، گاز، پتروشیمی و صنایع معدنی به عنوان بنگاه‌های اقتصادی پیشرو در کنار رونق گردشگری و امکان آزادسازی منابع ارزی بلوکه شده از یک سو با افزایش «منابع ارزی در دسترس» تکانه اولیه برای خروج از رکود را ایجاد می‌کنند. از سوی دیگر همین بخش‌ها در کنار بخش‌های دیگری مانند مسکن و فعالیت‌های صرفه‌جویی انرژی می‌توانند با جذب منابع ریالی (یا ارزی) به سمت خود، تکانه‌های دیگری بر سمت عرضه اقتصاد ایجاد کنند که در نهایت مجموعه آنها تحرک تولید ناخالص داخلی را در بخش‌های ذکر شده نتیجه خواهد داد. بخش‌هایی که به عنوان عوامل اولیه خروج از رکود می‌توانند نقش مهمی را ایفا کنند، عبارتند از:\nب- صادرات صنعتی و خدمات پیمانکاری و مشاوره‌ای به کشورهای همسایه\nه- آزادسازی منابع بلوکه شده یا تامین مالی به پشتوانه این منابع\nعوامل انتشاردهنده عواملی هستند که انتقال رونق ایجاد شده در یک بخش به سایر بخش‌های اقتصاد توسط آنها انجام می‌شود. بازار سرمایه، بازار پول (بانک‌ها)، بودجه دولت و صنایعی که در دنباله صنایع پیشرو قرار دارند، ازجمله مواردی هستند که می‌توانند رونق را به سایر بخش‌ها منتقل کنند. بدین‌صورت که بازار سرمایه (بورس) و بازار پول (بانک) علاوه بر آنکه نقش مهمی در تجهیز منابع ریالی مورد نیاز بخش‌های پیشرو –که در بند قبل به آنها اشاره شد- دارند، بلکه با انتقال منابع ایجاد شده توسط بخش‌های پیشرو به سمت سایر بخش‌های اقتصادی موجب انتشار رونق در اقتصاد می‌شوند. همچنین تامین سرمایه در گردش بنگاه‌های اقتصادی توسط بانک‌ها نیز می‌تواند محدودیت‌های موجود بنگاه‌های اقتصادی برای تامین نقدینگی مورد نیاز را کاهش دهد. بنابراین برنامه‌ریزی برای بهبود وضعیت بانک‌ها از نظر مطالبات معوق، با تبدیل مطالبات غیرجاری بانک‌ها به مطالبات جاری قدرت اعطای تسهیلات بانک‌ها را افزایش می‌دهد. همچنین برنامه‌ریزی برای تبدیل بازار بورس به نهاد مناسبی برای جمع‌آوری پس‌اندازهای خرد سهامداران و تامین سرمایه مورد نیاز بنگاه‌های بزرگ اقتصادی برای سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت نیز ازجمله عوامل موثر برای تسری رونق ایجاد شده به بخش‌های صنعت و خدمات کشور است.\nبودجه عمرانی دولت یکی دیگر از عوامل انتشاردهنده است که با تخصیص کارای منابع ارزی و ریالی تجهیز شده به سمت بخش‌های خدماتی و گسترش زیرساخت‌های اقتصادی، تحرک بیشتری در اقتصاد کشور فراهم می‌کند. از سوی دیگر رونق ایجاد شده در بخش‌های بالادستی انرژی و معدن در کنار تامین منابع لازم از طریق بانک و بورس منجر به رونق کسب‌وکار بنگاه‌هایی خواهد شد که عملیات آنها در ادامه فعالیت بنگاه‌های پیشرو و بزرگ قرار دارند. از این جمله می‌توان توسعه صنایع پایین دست انرژی را نام برد. مجموعه موارد ذکر شده می‌توانند منجر به انتشار و تسری رونق ایجاد شده در بخش نفت و گاز به سایر بخش‌های اقتصاد ازجمله بخش‌های صنعت و خدمات شوند. مجموعه این رویکردها عبارتند از:\nب- ایجاد و تقویت سازوکار مالی تجهیز پس‌انداز (بازار سرمایه)\nج- بهبود وضعیت بانک‌ها از نظر مطالبات معوق و بالا بردن قدرت اعطای تسهیلات آنها\nد- توسعه صنایع پایین دستی انرژی\nه- جهت‌گیری بانک‌ها به سمت قراردادهای یک‌ساله (تامین سرمایه در گردش)\nهمان‌طور که در بخش‌های قبل اشاره شد، عوامل زمینه‌ساز عواملی هستند که شدت اثر تکانه‌ها و عوامل انتشاردهنده در جهت ایجاد رکود و رونق را تعیین می‌کنند. عوامل زمینه‌ساز می‌توانند شرایط مساعد را برای تشدید آثار مخرب رکود یا آثار مثبت رونق اقتصادی فراهم نمایند. کیفیت بودجه دولت، بهبود روابط خارجی اقتصاد در جهت جذب سرمایه و تکنولوژی، ثبات و قابل پیش‌بینی بودن تحولات بازار ارز، بهبود مستمر فضای کسب‌وکار بنگاه‌های اقتصادی، کاهش قابل توجه و پایدار تورم و در نهایت کاهش دخالت در بازار محصول و قیمت‌گذاری کالاهای مختلف، ازجمله مواردی هستند که زمینه مناسب برای تسری رونق در بخش‌های مختلف اقتصادی را فراهم می‌کنند. هرچه موارد ذکر شده علائم مثبت بیشتری در جهت بهبود فضای اقتصادی کشور بروز دهند، نقش عوامل انتشار و عوامل اولیه ایجاد رونق پررنگ‌تر خواهد بود.\nالف- استفاده از سازوکارهای بودجه\nب- بهبود آرام مبادلات خارجی\nج- کاهش قابل توجه تورم\nد- ثبات نسبی بازار ارز\nه- بهبود نسبی محیط کسب‌وکار\nو- احتراز از سرکوب مالی\n۴- عوامل انتقال‌دهنده رشد در طول زمان\nالبته به‌دلیل اتخاذ رویکرد کاهش تورم با هدف ایجاد ثبات اقتصادی، تحریک سمت تقاضا با استفاده از رشد نقدینگی همچنان ناکارا و ناصحیح بوده و دو جهت‌گیری متناقض و ناسازگار تلقی می‌شود. از این‌رو تسهیل و تشویق صادرات، کاهش مالیات، افزایش مخارج عمرانی دولت و حفظ رقابت‌پذیری بنگاه‌های داخلی از طریق اتخاذ سیاست‌های مناسب ارزی به‌عنوان مجموعه اقداماتی که می‌تواند بدون ایجاد تورم، منجر به فعال نمودن سمت تقاضای اقتصاد شود، در نظر گرفته شده است. این اقدامات علاوه بر آنکه در کوتاه‌مدت می‌تواند تحرک سمت تقاضا و در نتیجه تولید را در پی داشته باشد، با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و برنامه دولت در بلندمدت نیز که همانا ایجاد بخش‌های تولیدی و صنعتی صادراتی، برون‌گرا و رقابت‌پذیر است، همخوانی کامل دارد.\nب- کاهش مالیات\nج- افزایش مخارج عمرانی دولت\nد- حفظ رقابت‌پذیری بنگاه‌های داخلی از طریق اتخاذ سیاست‌های مناسب ارزی\nاین مجموعه سرفصل‌های اصلی برنامه دولت برای خروج غیرتورمی از رکود را تشکیل می‌دهد. دولت یازدهم با اتکا به مطالعات کارشناسی و بدون شتاب زدگی و البته بدون فوت وقت، درصدد آن است تا اقتصاد را به‌طور «پایدار» از رکود خارج کند و لذا همانطور که به تفصیل توضیح داده شد، از اقدامات ضربتی صرفا مسکن، اجتناب کرده و خواهد کرد.


خبر فوری؛منتظر کاهش قیمت دلار باشید | نشان آنلاین\nA ۱۳۹۹/۱۰/۰۳ ۱۱:۲۰:۴۹ شناسه خبر: ۵۱۱۰۰\nگسترش نیوز/وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا موافقت کرده‌اند، برای احیای برجام، پیش‌شرط‌های جدیدی از ایران مطالبه نکنند.\nخبر داغ/ارزش سهام عدالت چقدر شد؟\nفوری/پولدارها از بازار خودرو عقب‌نشینی کردند\nخبرفوری/ریزش قیمت سکه در ۷ بهمن\nویدئوی جالب یک مرد از خوابگردی همسرش!\nرودخانه عجیب دو رنگ + فیلم\nاین مساله یکی از عواملی بود که موجب شد بازار ارز در روز سه‌شنبه نوسان خاصی را تجربه نکند.در چهارمین روز هفته، بازار دلار و سکه، نوسان شدیدی را تجربه نکرد و در هر دو بازار، سطوح حمایتی و مقاومتی خاصی شکسته نشد. روز سه‌شنبه، اسکناس آمریکایی ۳۰ تومان رشد کرد و به بهای ۲۵ هزار و ۶۳۰ تومان رسید. واکنش سکه به رشد دلار مثبت نبود و این فلز گرانبها ۲۰ هزار تومان افت کرد و به بهای ۱۱ میلیون و ۸۳۰ هزار تومان رسید. افت اونس در ساعات ابتدایی روز به سکه‌بازان سیگنال کاهشی داده بود. عامل دیگری که موجب شد سکه چندان توجهی به رشد دلار نکند، تصوری بود که سکه‌بازان نسبت به آینده این ارز داشتند. از نظر آنها، رشد دلار چندان قابل‌توجه نبود که خبر از تغییر روند این بازار بدهد.\nسقوط باورنکردنی قیمت دلار در آخرین روز آذر\nدلار ۱۵ هزار تومان می‌شود!\nقیمت دلار در اولین ساعات صبح کاری شنبه\nاتفاق ناگوار برای نیوشا ضیغمی +عکس\nچهره جدید دوقلوهای خواننده پایتخت + عکس


علم فارکس :ویدئوی فارکس\nناظري آمقاني پريسا 2020/11/26 بهترین و مطمئن ترین کارگزاران در ایران\nروشهای تحقیق کیفی در علوم اجتماعی و رفتاری سرچشمه گرفته است. امروز دنیای ما پیچیده تر است و درک آنچه مردم فکر و ویدئوی فارکس درک می کنند دشوار است. روشهای تحقیق کیفی درک این موضوع را آسان تر می کند زیرا ارتباطی و توصیفی است. چهار فعالیت مشخص شده برای کنترل کیفیت وجود دارد که عبارتند از:\nبنابراین، خوشه های روند شاید بتواند به ما کمک کند تا در مواقعی که متدهای دیگر اطلاعات لازم را از اهداف مارکت میکر ها ارائه نمی دهند بتوانیم هدف آنها را حدس بزنیم. علاوه بر این اگر حجم فعلی برای شکست مقاومت کافی نباشد، آنها نوعی موانع طبیعی برای کمتر کردن سرعت حرکت قیمت و یا حتی توقف آن خواهند بود. در ادامه چند سایت برتر تجارت الکترونیک در جهان را بررسی خواهیم کرد.\nبیایید اشتباهات اصلی سرمایه گذاران تازه کار را لیست کنیم. با دانستن اینکه چگونه عمل نکنید ، خطر از دست دادن سرمایه را کاهش می دهید و در طول راه ، اعصاب خود را نجات می دهید. معامله گری در واقع می تواند بسیار شبیه قمار بازی باشد.\nاينکه چطور با خودتان حرف می‌زنيد، حداقل ٩٥ ٪ از فکر و احساس شما را مشخص می‌کند. ذهن ناخودآگاه گفته‌های درونی شما را به عنوان دستور می‌پذيرد. با خواندن کتاب طراحی سایت بدون کدنویسی در زمان و هزینه تان صرفه جویی کنید. وزیر بهداشت اعلام کرد که این کشور برای خرید این واکسن از روسیه ابراز علاقه کرده است. وی با اعلام این مطلب در تلویزیون ملی این کشور افزود تلاشها برای تولید ویدئوی فارکس این واکسن در داخل ویتنام همچنان ادامه خواهد یافت.\nکارت اعتباری خود را اسکن یا عکس بگیرید. مجاز است کد در پشت CVV و همچنین اولین عدد 8 در شماره کارت را ببندد. اما نام دارنده کارت و اعتبار آن باید به وضوح نشان داده شود. در واقع در تدوین استراتژی معاملاتی تان از یک نقطه شروع کنید و با تست کردن سیستم معملاتی تان در دنیای واقعی بورس و بازار کریپتوکارنسی آن را بهبود ببخشید. برای مثال اگر معامله گر تکنیکالی هستید از الگوهای هارمونیک، چنگال اندروز و اندیکاتورها استفاده کنید، سپس چندبار در معاملات خود آن را تست کنید و ابزارهای زائد را حذف و مورد دیگری را جایگزین آن کنید تا درنهایت به یک سیستم معاملاتی مطلوب برسید.\nدانلود Forex Dergisi 2. اولین خبرگزاری بازارهای مالی ایران - میک تی پی میک تیپی ویدئوی فارکس میکتیپی آموزش رایگان بورس - Iran Market News FOrex in IRAn فارکس thv; s forex apk آموزش فارکس.\nارسال حواله جات ارزی به سرتاسر جهان - خرید و فروش اسکناس و سکه بنابراین اگر بازار به قانون “تلاش دوباره” پایبند باشد، آنگاه امن ترین نقطه ورود به روند ۲H و ۲L خواهد بود. در واقع “پولبک دو گامی” به عنوان رایج‌ترین نوع پولبک شکل گرفته است.\nدر صورتی که شما عزیزان قصد خرید و فروش و تبادلات و معامله گری در بازار معاملات فارکس را داشته و می خواهید در مورد روانشناسی معاملات فارکس اطلاعات مناسبی کسب کنید با ما در ادامه مقاله ویدئوی فارکس همراه باشید: تجارت گزینه های باینری در شیوه ای ارام به نتایج شگفت انگیز! افتتاح حساب در این باینری آپشن در ارزهای دلار استرالیا، دلار آمریکا، پوند انگلستان و یورو امکان پذیر است. مرحله 7) دورچینی درب طبقات: بعد از اتمام نصب ریل و درب و کنترل نهایی عملیات توسط عوامل فنی و تأیید آن باید موارد ذیل انجام شود:


قیمت لپ تاپ سامسونگ NP300E5X | قیمت Laptop Samsung NP300E5X\nقیمت فروش و مشخصات لپ تاپ سامسونگ NP300E5X\nقیمت فروش و مشخصات Laptop Samsung NP300E5X\nمتاسفانه لپ تاپ سامسونگ NP300E5X در حال حاضر فعال نبوده و فاقد قیمت میباشد.\nقیمت لپ تاپ سامسونگ NP300E5X با رنگبندی و انواع و گارانتی های موجود آن در اختیار شما قرار گرفته است. لطفا در هنگام خرید Laptop Samsung NP300E5X مشخصات و اطلاعات مربوط به کالا را به دقت مطالعه کرده سپس شرایط گارانتی شرکت گارانتی کننده را به دقت مطالعه نمائید.\nآخرین به روز رسانی قیمتهای لپ تاپ سامسونگ NP300E5X درتاریخ 1397/03/30 - 17:08 میباشد. جهت اطلاع از بهترین و آخرین قسمتهای همکار و تعداد با واحد فروش تماس حاصل فرمائید\nدر نگارش اطلاعات فنی و مشخصات لپ تاپ سامسونگ NP300E5X تا حد امکان از مشخصات فنی و تخصصی سایت شرکت تولید کننده و سایتهای مرجع و معتبر استفاده شده است ولی وجود اشکال و مغایرت در اطلاعات محتمل میباشد. لذا جهت اطلاعات بیشتر و دقیقتر به وب سایت شرکت تولید کننده مراجعه فرمائید.\nدر نگارش نقد و بررسی لپ تاپ سامسونگ NP300E5X تا حد امکان از نظرات و اطلاعات تخصصی سایت شرکت تولید کننده و سایتهای مرجع و معتبر استفاده شده است ولی وجود اشکالات و مغایرتهایی در نظرات و بررسی های تخصصی Laptop Samsung NP300E5X محتمل میباشد. لذا جهت اطلاعات بیشتر و دقیقتر به وب سایت شرکت تولید کننده مراجعه فرمائید.\nتصویر و ویدئو های موجود در گالری عکس لپ تاپ سامسونگ NP300E5X تا حد امکان از سایتهای تولید کننده و اصلی کالا تهیه شده است. در صورتیکه Laptop Samsung NP300E5X دارای رنگ بندی و طرح های مختلف باشد هنگام انتخاب نوع کالا رنگهای موجود جهت انتخاب و خرید نمایش داده میشود.\nلوازم جانبی Laptop Samsung NP300E5X توسط کام لند عرضه شده است. کالاهای زیر شامل قطعات، تجهیزات و ملزومات لپ تاپ سامسونگ NP300E5X میباشد. جهت خرید بر روی کالای مورد نظر کلیک نمائید، سپس گزینه 'اضافه به سبد و خرید کالا' را انتخاب فرمائید.\nگارانتی لپ تاپ سامسونگ NP300E5X به همراه قیمتهای آن اعلام شده است. لطفا قبل از خرید به نوع گارانتی و شرایط شرکت گارانتی توجه نمائید و کلیه اطلاعات را به دقت مطالعه نمائید. توجه داشته باشید که کام لند فقط فروشنده و عرضه کننده کالا میباشد و تمامی مسولیت های گارانتی و خدمات پس از فروش بر عهده شرکت گارانتی میباشد. جهت اطلاعات بیشتر به وب سایت شرکت گارانتی کننده مراجعه فرمائید.\nآخرین قیمت لپ تاپ سامسونگ NP300E5X\nتغییرات قیمت لپ تاپ سامسونگ NP300E5X\nلیست قیمت لپ تاپ سامسونگ NP300E5X\nقیمت اقساط Laptop Samsung NP300E5X\nآخرین قیمت Laptop Samsung NP300E5X


کد خبر: 3568645\nتاریخ انتشار: ۱۱ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۲:۱۵\nگروه هنر: بازیگر فیلم «چراغ های ناتمام» گفت: بازی در این کار را با دلم پذیرفتم، چون آن را ادای دین به ایثارگران می دانم.\nبه گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن (ایکنا) نشست خبری فیلم سینمایی «چراغ های ناتمام» با حضور مصطفی سلطانی (كارگردان)، مجيد صالحي (بازيگر)، محسن جسور (فيلمنامه‌نويس) و مجتبي اميني (تهيه‌كننده) ساعاتی پیش در سالن سعدی برج ميلاد برگزار شد. در ابتدای این جلسه، محسن جسور، فیلمنامه نویس این فیلم گفت: در تمامی مراحل کار در کنار گروه بودم. در این کار ما به موضوع و مفهومی پرداختیم که بسیار عزیز و مهم است. آن نیز واژه ایثار است که کاملترین شکل آن در شهادت نمود پیدا می کند. در ضمن لازم می دانم که بگویم کارگردان و پرویز شیخ طادی بازنویسی فیلمنامه این کار را انجام دادند.\nوی افزود: در این فیلم ما ادعایی نداریم که به تاریخ استناد کرده ایم برای همین به روی واقعی بودن قصه نیز ادعایی نداریم.\nدر ادامه، سلطانی، کارگردان فیلم هم بیان کرد: شاید برخی از نحوه تصویرگری من از مفهوم شهادت انتقاد داشته باشند، اما به هر حال سواد من در همین حد بود، البته نکته ای را بیان کنم آن هم اینکه شعار دادن به خودی خود امری ناپسند نیست، بلکه اینکه چگونه شعار بدهیم اهمیت دارد. پیام مستتر در فیلم گفتمان انسانی است برای همین ممکن است ایثار و شهادت در جبهه رخ دهد یا اینکه در پلاسکو اتفاق بیفتد.\nتهیه کننده «چراغ های ناتمام» نیز در این جلسه درباره نریشن ها و دیالوگ های فیلم هم اینگونه توضیح داد: این فیلم به لحاظ روایت شبیه «آژانس شیشه ای » است، برای همین اگر به این روش انتقاداتی می شود پس آن را می توان درباره فیلم «آژانس شیشه ای» نیز صادق دانست. نکته دیگر اینکه در فیلم سعی کردیم شعار مد نظرمان به شو آف تبدیل نشود.\nوی ادامه داد: در فیلم یک رویکرد ویژه نیز مد نظرمان بود آن هم اینکه نگاه دفاع مقدسی در فیلم را سعی کردیم به نوعی با مسائل اجتماعی نیز پیوند زنیم برای همین رگه های اجتماعی نیز به نوعی در کارمان دیده می شود.\nدر بخش دیگری از این جلسه، فیلمنامه نویس «چراغ های ناتمام» درباره اینکه کارش یک اثر شعاری است، چنین توضیح داد: از ابتدا می دانستم وقتی بخواهم به چنین موضوعی بپردازم به شعارزدگی متهم می شوم، اما این مسئله به هیچ وجه برایم اهمیتی نداشت، بلکه اصل مهم خلاقیتی بود که می بایست در کار به وجود می آمد.\nدر ادامه این نشست، مجید صالحی، بازیگر فیلم نیز اظهار کرد: خیلی خوشحالم در جشنواره با فیلمی که موضوعش شهادت است، در جشنواره حاضر می شوم. درباره نقشم هم باید بگویم جلال، نقشی بود كه برای ايفايش بايد راكورد حسي و هارموني با ديگر نقش‌ها را حفظ مي‌كردم و برايم ايفاي یک بازي دروني و باورپذير، مهم بود. در ضمن، درباره نریشن های فیلم هم باید بگویم این رویکرد یک امر سلیقه ای است که به نظرم در این فیلم به باور پذیر شدن فیلم کمک کرده است.\nوی در خاتمه تصریح کرد: من در انتخاب نقش هایم چارچوب هایی دارم که پول در آن نقشی ندارد. درباره این فیلم هم باید بگویم حضورم در کار را نوعی ادای دین به شهدا و ایثارگران می دانم.\nبرچسب ها: خبرگزاری قرآن ، قرآن ، ایکنا ، هنر ، فرهنگی ، عکس ، چراغ های ناتمام ، IQNA


درس های عملی کتاب مقدس از یعقوب\nمعلمان (آیه 1)\n"برادران من نباید بسیاری از شما معلمان شوید ، زیرا می دانید که ما که تدریس می کنیم با سخت گیری بیشتری قضاوت خواهیم شد." در فصل اول یعقوب دیدیم که یعقوب به سخنان عیسی ثبت شده در متی 23: 10- 12. اشاره می کند. "" به عنوان معلم خوانده نشوید ، زیرا شما یک معلم دارید ، مسیح. بزرگترین در میان شما خدمتکارین شما خواهد بود. برتری، خود را فروتن خواهد کرد و هر کس خود را فروتن کند ، برتری خواهد یافت. " اکنون یعقوب به مدرسان یا معلمان مراجعه می کند. معلمان به دلیل تأثیرگذاری بر سایر افراد مسئولیت بزرگی دارند و ما نباید عجله کنیم که معلم شویم. این رویکرد نیاز به فروتنی دارد ، که برای ما طبیعی نیست. همچنین ، معلمان سخت قضاوت خواهند شد. معلمان باید اطمینان حاصل کنند که آنها به تدریس درست می پردازند و نه دروغ.\nکنترل زبان (آیات 2-8)\n"زیرا همه ما از جهات زیادی گیر می کنیم. و اگر کسی در سخنان خود خسته نشود ، او انسان کاملی است ، همچنین قادر است تمام بدن خود را کنترل کند. اگر ما کلمات را در دهان بگذاریم. از اسبها استفاده كنید تا آنها از ما اطاعت كنند ، ما نیز تمام بدن آنها را راهنمایی می كنیم. به کشتی ها نیز نگاه كنید: اگرچه آنها بسیار بزرگ هستند و در اثر وزش باد شدید رانده می شوند ، اما هرجا كه خواست ناخدا باشد هدایت شود ، توسط یك زبان كوچك بسیار رهنمون می شوند. همچنین زبان یک عضو کوچک است ، اما به چیزهای بزرگی افتخار می کند ، چقدر یک جنگل بزرگ توسط چنین آتش کوچک غرق می شود! و زبان آتش است ، دنیای بی عدالتی. زبان در میان اعضای ما قرار گرفته است ، رنگ آمیزی می کند تمام بدن ، کل زندگی را به آتش می کشد و به جهنم آتش می زند ، زیرا هر نوع جانور و پرنده ، خزندگان و موجودات دریایی می تواند انسان را لکه دار کند و مورد آزار و اذیت قرار گیرد ، اما هیچ انسانی نمی تواند تنبل کند. این یک شر بی قرار و پر از سم کشنده است. " در آن روزها ، آموزش زیاد با صدای بلند صحبت می شد. یعقوب در ادامه مشاوره می دهد که چگونه باید با یکدیگر صحبت کنیم. او نمونه هایی از چیزهای کوچک را ارائه می دهد که تأثیرات بسیار خوبی دارند - بسیار متناسب با اندازه آنها. اینها شامل کلماتی در دهان اسب ها و ناخداهای کشتی ها است. این کلمات کوچک است اما می توان از آن برای کنترل یک اسب بزرگ استفاده کرد: برای هدایت کشتی بسیار بزرگ می توان از یک سکوی کوچک استفاده کرد. آتش سوزی ها کوچک شروع می شوند و بسیار بزرگ می شوند. یک زبان بخش بسیار کمی از بدن ما است اما با صحبت کردن بدون فکر یا بی خدا می تواند آسیب های بسیاری را وارد کند. متاسفانه ، کنترل آن برای ما دشوار است. اگر چیزی جلب توجه کند ، می تواند آتش سوزی عظیمی ایجاد کند - جنگل را آتش بزنید. پس از آن دشوار است. بهتر است که در وهله اول از آتش کوچک جلوگیری شود. به همین ترتیب ، یک جمله کوچک می تواند دردسر بزرگی را ایجاد کند ، که این علائم بهبودی است. بهتر است با شروع بد ،حرفی نزنید. حیوانات وحشی را گاهی اوقات می توان لکه دار کرد ، اما به نظر می رسد که زبان هایمان را کثیف کنیم. در زمان یعقوب هیچ نامه الکترونیکی وجود نداشت ، اما امروزه می توانیم با ایمیل های ناخواسته صدمات زیادی وارد کنیم. ممکن است یک ایمیل برای یک نفر ارسال شود اما به زودی برای بسیاری از افراد ارسال می شود و بنابراین می تواند صدمات زیادی را وارد کند. قبل از برقراری ارتباط باید مراقب باشیم و فکر کنیم.\nمراقب باشید آنچه می گوییم (آیات 9-12)\nبا آن پروردگار و پدر خود را برکت می دهیم و با آن افرادی را که به قرب خدا ساخته شده لعنت میکنیم ،از همان دهان برکت و نفرین می آید. برادران من ، این چیزها نباید چنین باشد. آیا چشمه ای از همان باز هم آب شیرین و هم نمکی ریخته است؟ برادران من آیا درخت انجیر ، می توانند زیتون یا انگور تولید کنند؟ هیچ حوضچه نمکی نمی تواند آب شیرین به همراه داشته باشد ، ما همچنین با ارتباط خود ناسازگاری و ریاکاری را نشان می دهیم. چشمه آب شیرین یا نمکی دارد - هر دو موجود نیست. درخت دارای یک نوع میوه است - نه انواع مختلف. اما زبانهای ما می توانند در همان جمله برکت و نفرین کنند. این خیلی بد است اگر واقعاً چنین رفتار کنیم ، واقعاً نمی توانیم خدا را دوست داشته باشیم.\nفضیلت از بالا (آیات 13-18)\nچه کسی بین شما عاقل و فهمیده‌تر است؟ با رفتار خوب خود اجازه دهید کارهای خویش را با ظرافت حکمت به نمایش بگذارد. اما اگر حسادت تلخ و جاه طلبی خود را در دل های خود دارید ، فخر نکنید و به حقیقت دروغ نگویید. این عقل نیست که از بالا به پایین سقوط کند ، بلکه زمینی ، بی روح ، شیطانی است. برای جاهایی که حسادت و جاه طلبی خودخواهانه وجود دارد ، بی نظمی و هر عمل نادرستی رخ خواهد داد. اما حکمت از بالا ابتدا خالص است ، سپس صلح آمیز ، ملایم ، باز برای رحمت و میوه های خوب ، بی طرف و صمیمانه. پسر ، پر از و عدالت توسط کسانی که صلح می کنند در صلح کاشته می شود. جیمز اکنون عمیق تر از زبان است - به افکاری که ما داریم. آنچه می گوییم منعکس کننده آنچه فکر می کنیم است. بنابراین باید سعی کنیم آنچه را که فکر می کنیم کنترل کنیم. عیسی گفت: "اما آنچه از دهان خارج می شود ، از قلب بیرون می آید ، و این فرد را ناخوشایند می کند ، زیرا افکار شیطانی ، قتل ، زنا ، بی اخلاقی جنسی ، سرقت ، شاهد کذب ، تهمت" از قلب بیرون می آیند. (متی 15: 15 -19). اگر عاقل باشیم باید فروتن باشیم. اما فروتن بودن کار سختی است ، زیرا ما طبیعتاً افتخار می کنیم. خودمان را دوست داریم! اگر خودخواه یا حسود باشیم ، اصلاً خردمند نیستیم. ممکن است افراد دیگر این تقصیرها را در ما نبینند و فکر کنند ما دوست داشتنی هستیم. اما خدا می تواند قلب و ذهن ما را ببیند. اگر به خدا فکر کنیم ، آنگاه افکار خالص و مسالمت آمیز خواهیم داشت و نسبت به افراد دیگر مهربان و مهربان خواهیم بود. این عقل خداست - نه خرد طبیعی انسان. اگر ما مثل این باشیم ، همیشه باید به دنبال صلح باشیم و هرگز مشکل ساز نباشیم.\nپاسخ بیشتر سوالات را می توانید در درسها یا بخشهای مربوط به کتاب مقدس ارائه کنید. لطفاً پاسخ های خود را در این برگه سوال بنویسید و آنها را به مدرس خود ارسال کنید.\n1- خطرات معلم بودن چیست؟\n2. یعقوب قدرت زبان را با چندین چیز دیگر مقایسه می کند - آنها چیست؟\n3. فضیلت انسان چیست؟\n4- فضیلت خدادادی چیست؟\n5- آیا می توانید به کسی در کتاب مقدس اشاره کنید که به دلیل آنچه گفته است باعث ایجاد دردسر شد؟\n6- آیا همیشه سکوت کردن و جواب ندادن به مردم خوب است؟ چرا؟\n7. از كتاب مقدس مثالی استفاده كنید كه شخصی در آن ساكت بوده و این عاقلانه بوده است.\n8- خصوصیات افرادی را که از بالا به آنها فضیلت داده شده را توصیف کنید.\n9. از این فصل چه چیزی بیشتر آموخته اید؟