Oni Wiriki ga Yesu Umbasitise Gbiati Nunga | Wisigopai\nCOVER SUBJECT Nyanyaki Sunge—Ya mo Regboho Aima Susa?\nCOVER SUBJECT Wai ka Gbia Ngbarago be Nyanyaki Sunge\nOni Wiriki ga Yesu Umbasitise Gbiati Nunga\nOni Wiriki ga Yesu Wingbaduse na Rugatinapai\nMbakada Rikaaboro Tipa “gu Yugopai Nga ga Gbia”\nYekova na Nungusa Gaani Tungusapai Rogo Zegino Dunduko\nOni ka Kuti Gaoni Sunge Tungusapai Zaaza\nNgbaõbambu Sinziri | Wegebe 2015\nMO GEDIHE ROGO Acholi Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Fijian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kannada Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Latvian Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Serbian Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tshiluba Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus)\n“Kristo ahi pai a tigako tipa roni, ki he kpia pai fu roni, oni peke fuo ko.”—1 PET. 2:21.\nTipagine rẽhe arẽ ti ni ani wiriki ga Yesu kpiapai?\nWai rengbe oni ka wirika ga Yesu umbasitise?\nWai rengbe oni ka wirika Yesu rogo yugo nunga yo?\n1. Wai rengbe wirika Yesu ka mbedisa rani koyo du Yekova ni?\nWO ANI naawirika agu aboro asinoyo nangba tirani. Dagba agu aboro dunduko naaraki auru kpotosende, guni sa si aida ani wiriki ni nga Yesu Kristo. Tipagine duhe ti ni wo? Yesu nitiko aya: “Gu ni bi re ni bi Buba.” (Yo. 14:9) Agu asino naadu ti Yesu nangia agu asino naadu ti Bako, na gu boro nabi Wiri ni aima bi Ba. Sidu tie, wa ani awirika Yesu, ani nambeda na Yekova, nga nyanyakipa Boro rogo zegino. Nairiwo wai ngbaha ka wirika asino Wiriko gbiati gako gene mangapai!\n2, 3. (a) Tipagine Yekova aidi ti ni i keke asino Yesu furani, na ginihe Yekova aidaha berani? (b) Ginipai ani nika wisigoho rogo gi kekeapai re gbiati gu nika ngbefuo ho?\n2 Wai rengbe ani ka ino wai du Yesu? Nirengo, asino Yesu naabaha ni kekehe rogo Ziazia Kekeapai. Yekova aidi i kepa agu asino re a wa duhe rogo Vovo Ndika mbiko ko naida ani inidi tirani na Wiriko wa ka ani wiriki ko. (Oni gedi 1 Petero 2:21.) Ni kpiapai, gu fugo nga ‘pekafuo’ mangiyo sunge na ni rogo Ziazia Kekeapai, rogoyo nga diandue. Gure nzunzu wa ka i ya Yekova naya furani ani du kina gii Yesu tipa kaa dia ndurani na ko wa sa. Kina rengo ngaha nga, Yesu ambu wene kpiapai furani, ono ani nga aboro ingapai. Anga Yekova naida ani pekefuo Yesu teketeke te. Wa vura duhe wo, Ba naida ani pekefuo Wiri kina wai rengbe omerani na ni wangia ani aboro ingapai.\n3 Sidu tie, ani wisigingo bete agu asino Yesu naadu ni bawenehe. Rogo gi kekeapai re, ani nika sakapai tipa gako umbasitise na gako nunga; rogo gu nika ye fuo gere, ani nika wisigopai tipa gako wingbaduse gbiati gako rugatinapai. Nibipa agu asinoko re ni basasa, ani nika karagapai kuti asanahe biata nga: Rogoyo nga gine? Wai Yesu ayugu agu asino re? Wai rengbe ani ka wirika ko?\nYESU NA UMBASITISE\n4. Wai rengbe oni ka sakapai tipa umbasitise?\n4 Umbasitise nga gine? Rogo gi zegino du na rukö rogoho re, kura aboro rengbe ka bi umbasitise wa gunde watadu zanga kido. Ono tie, rengo ngaha te. Tipa boro du na umbasitise, si naida ni du na ome gbiati wingbaduse. Umbasitise nga “gu bipai du kia ti rukö.” Rogo Vovo Ndika, gu fugo nga “umbasitise” i mangisunge na ni nga gu “umbasitise nga ga berã.” (Frp. 2:3) Umbasitise natona na wai ani abi tirani. Kura buku sa nasakarogo Ziazia Kekeapai naya, “umbasitise nga ka ino wai du ani nzunzu barabangiri Mbori.” Kangia ani nzunzu na umbasitise bangiri Mbori, ani atumbanga tirani kurii akuarani te. (Rom. 12:3) Anga taatapai ngaha fu aboro ingapai i du na umbasitise te. Ono ani ima rengba ka wirika kadu na umbasitise ka si du nga ani naberãkurii padu ani ni ruru rani ku bangiri Mbori na ka pekafuo ga Wiriko diandue.\n5, 6. (a) Da nga Mikaere nga bakumba maraika? (b) Wai Mikaere ayugu gako umbasitise?\n5 Wai Yesu ayugu umbasitise? Wiri Mbori ayugu gu sino nga ga umbasitise tipa gbanga regbo, tona ho ko adu ni ngbangbaturũ yo, na ho ko adu ni auru kpotosende ane. Ani bingo gi bete akpiapai re.\n6 Gako bipai. Gu bake Ziazia Kekeapai nangia Yuda akepai tipa ga Yesu raka ngbangbaturũ yo. (Oni gedi Yuda 9.) Nidu Yesu nga Mikaere nga bakumba maraika, ‘ko asovura na Bakitingbanga’ na ki ‘ti kangu’ na ko. Gipai re adu tipa “kangba Mose.” Fuo kpio Moize, Yekova akpisidi ko rogo gu ba boro ainongo pai tipaha ya. (Pa Rug. 34:5, 6) Isoke Bakitingbanga aaida ka mangasunge na kangba Moize tipa irisokpiahe. Ka si vurangia gini gbegberẽ berã naadu riko yo, Mikaere aru nyanyaki. Kura waraga sa naya gu pa-Giriki mangiyo sunge na ni rogo pa-Zande nga “aso vura” na ‘ti kangu,’ si nayugo gupai nga ‘Mikaere aza Bakitingbanga ka ko dinga kangba Moize ya.’ Ono wa si avura duwo, gi Bakumba Maraika re abihe nga gako sunge ngaha tipa ka sarangbanga ti gu regbo re te. Kuba gure, ko andu na gipai re ku barabangiri Bakere Basapungbanga nga Yekova. Rogo gi gene re, Mikaere aagunga rii gako pagbia te, zavura ho Bakitingbanga aasadi ko ni ko zingi. Nairiwo gu umbasitise ko adu na ni re!\n7. Wai Yesu ayugu umbasitise rogo gako mangapai yo na afugoko?\n7 Ti gu regbo Yesu aatungusapai auru kpotosende, ko aafura na kini mangiapai ngba gu gene naayugo gako umbasitise. Afugoko. Ko anaaidanga aboro fu bakere irisa fuko te. Kuba gure, ko afu gu taarimo re fu kina Bako. (Mk. 10:17, 18; Yo. 7:16) Ko aafuranga gbegberẽ fu gako abawiriki te watadu ka sayo i nibi tiyo nga i na sunge te te. Kuba gure, ko akiisipa yo, kini tambua yo tipa gu wenepai ko abihe rogoyo yo na ki yugupa gako kido ku rogoyo yo. (Rk. 22:31, 32; Yo. 1:47) Gako mangaapai. Ko asia ka raka rogo gu ngbadimokporo naadunga na dungu aũkumuko rogoho ya. (Mt. 8:20) Ko anaamanga asunge bee na nyemuhe. (Yo. 13:3-15) Ko ayugu umbasitise rogo gako giasangba yo. (Oni gedi AFiripoio 2:5-8.) Ko aadunga wa gu kura aboro adunga na umbasitise ya te, ko aumbasi tiko ka manga gupai Mbori akpinyemuhe, na ki gi “sangba dati kpio.” Si ziazia tie nga, Yesu nga Wiri boro adu ni “irazerangbaduse.”—Mt. 11:29.\nONI WIRIKI GA YESU UMBASITISE\n8, 9. Wai rengbe ani ka yugo umbasitise?\n8 Wai rengbe ani ka wirika ga Yesu umbasitise? Gaani bipai. Umbasitise naza rani ka ani gunga rii gu pagbia du berani ya. Ka ani bi gupai nga ani dagba agu aboro nafura riipa pai te, si aidanga ani gu niipo ka bisirapa kura aboro tipa gayo aingahe watadu ka bihe nga gayo ndu mangapai angbanga te te. (Rk. 6:37; Yak. 4:12) Umbasitise naundo rani ka ani du nga “ni ruru boro susi ya,” ka bi kura aboro nga sunge tiyo te watadu i na agu amomu du berani te. (Batu. 7:16) Agu abaakumba du na umbasitise i abingo tiyo nga payo kii ti ga akurayo aidipase te. Kuba gure, ngbatunga agu ababanda akandoro re nabihe nga akurayo “ngba susi” yo na i namangapai na umbasitise.—Frp. 2:3; Rk. 9:48.\n9 Ani bingo gupai naadu tipa W. J. Thorn, namangisunge ni gu babiapai ninaata ata tona rogo gu garã nangia 1894. Fuo dungu agarã kuti ngba gu sunge re, i ayambu ko ko ye ka mangasunge rogo gu bazoga akondo du rogo gu gaani riigbu bipa sunge du Amerika yo. Ko aya: “Ti agu aregbo mi anaaberãpa tire nga, anga boro gu sunge si aida mi mangihe nga gere re te, mi aniru berewe ka fura fu tire ki ya: ‘Ako nvutu sende mo. Ginihe nga mo namanga rukö?’” (Oni gedi Yesaya 40:12-15.) Gure nga gu bipai nga ga umbasitise nirengo!\n10. Wai rengbe ani ka yugo umbasitise rogo gaani afugo yo na mangapai?\n10 Gaani afugo. Kangia ani nirengo nga aboro umbasitise, afugo rani nika yugo umbasitise ayugo. (Rk. 6:45) Ho ani afura ni na akuarani, si aidanga ani nye kina kuti pekapa agu ahe du berani watadu amomu te. (Snz. 27:2) Kuba gure, ani ngere tipa gu wenepai du rogo awirinarani yo na kini tambua yo tipa gu wenewene asino du yo na ni, abiri, gbiati agu apai i namangihe. (Snz. 15:23) Gaani mangaapai. Agu aKristano du na umbasitise, i agbatanga taarimo rogo gi zegino re te. I na nyemu ka raka gu raka du taata na kini mangi agu asunge aboro abihe na paha kusende tipa wa ka i rengbe ka mangasunge fu Yekova na omeyo dunduko. (1 Tim. 6:6, 8) Kurigure, ani rengbe ka yugo gaani umbasitise nidu ani nagiasangba. Umbasitise nasarani ani ‘gisangba gaani abaakumba’ rogo dungurati na ani di agu arugapai dunduko kugume ga Yekova riigbu afuhe.—Eb. 13:17.\nYESU NA NUNGA\n11. Oni sakingo rogo gu fugo yo nga nunga.\n11 Ginihe nga nunga? Gu fugo nga “nunga,” si nga mangapai kuti gu rungo du boro na ni. Nunga nga papara nyemuse na kidu ni wirina inopai. Agu afugo nga “weneringise” gbiati “inaapai” Ziazia Kekeapai nafura afura tipaha. (Rk. 1:78; 2 Kor. 1:3; Frp. 1:8) Nibi wai Ziazia Kekeapai afura tipa nunga, gu kura waraga sa aya: “Anga nunga gbua nga ani du na rungo agu aboro du rogo zingo te. Si nga ka berãpa gu boro re na kini undo ni na gu mangapai nika sa gupai nga ni tona raka berewe wenengai.” Nunga du nga gu ome nasa boro ni mangi gupai re. Gu boro du na nunga aboro, ni naasada ka manga ariapai rogo ga akurani raka yo.\n12. Ginihe nayugoho nga Yesu adu na nunga kura aboro tiko, na ginipai gu nunga naadu tiko re asako ko mangihe?\n12 Yesu ayugu nunga wai? Rogo sinoko na mangapai. Yesu adu na nunga kura aboro tiko. Ho ko abi bakureako ni nangia Maria na agu aboro naadu na ri i nikpari tipa pakpio kawiiri nangia Razaro, ko ‘akpari ni aume.’ (Oni gedi Yoane 11:32-35.) Sidu, kina gu bangisa nunga nasako ko zingisi wiri dekurugbo, kinaha nasako ko zingisi Razaro. (Rk. 7:11-15; Yo. 11:38-44) Mbiko gu nunga re, si asa Yesu ko fu gu maabangirise nga ga raka ngbangbaturũ yo fu Razaro. Mbata fu gure, ‘nunga’ rimbasa agu aboro naaye fuo Yesu amangiko. Gu nunga re asako ko “tona yugo dungu apai fu yo.” (Mk. 6:34) Nairiwo wai gipai re amangi ariapai rogo gu raka nga ga agu aboro dunduko nadi gako yugopai kugume! Oni bi gupai nga anga ga Yesu nunga angia kungbo berãpa aboro te; si asako ko mangipai tipa ka undo yo.—Mt. 15:32-38; 20:29-34; Mk. 1:40-42.\n13. Rogo gini gene Yesu anaafura na nunga fu kura aboro ngbaha? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)\n13 Gako afugo nunga. Gu nunga naadu ngbadu Yesu yo asako ko fura fu aboro na nunga, gbe fu agu aboro i anaarungosi yo. Gu mokedi nangia Matayo ape agu afugo du rogo Yesaya ki ya si adu tipa Yesu: “Ko akita nga kamakama nganzi te, ko abisa nga pidapida giri we te.” (Yes. 42:3; Mt. 12:20) Yesu afura ngba gu gene naazambuasi kpoto agu aboro yo naadu wa kamakama nganzi watadu wa gu we naida ka biso. Ko anaatungusa gu pangbanga nga ga maabangirise si “vodi agu yo ngbaduyo akua.” (Yes. 61:1) Ko ayambu agu aboro ‘nambu dunduko, na ki du na rõrõi tindiro’ i ye koyo du ko ni, na ki kido yo nga i nika gbia “ongoda” tipa tiyo. (Mt. 11:28-30) Ko akido apefuoko nga Mbori na nunga airisiko dunduko, kodihe na aguyo ko abiyo wa “toni agude” nga agu aboro si awira wa payo anyakanga bangiri aboro zegino te.—Mt. 18:12-14; Rk. 12:6, 7.\nONI WIRIKI GA YESU NUNGA\n14. Wai rengbe ani kadu na nunga kura boro tirani?\n14 Wai rengbe ani ka wirika ga Yesu nunga? Ani du na nunga. Anga i navunga rani na kina nunga te, ono Ziazia Kekeapai nazungadi rani nga ani sonosihe. Du na “ngbadu inapai, na weneringise” nga papara gu vovo borose si aida aKristano dunduko du na ni. (Oni gedi AKorosaio 3:9, 10, 12.) Wai rengbe oni kadu na nunga kura aboro? Oni zaki ngbaduroni yo. (2 Kor. 6:11-13) Oni degeturoni wenengai ho boro ape agu apai ni namanga ni. (Yak. 1:19) Oni sana nitironi nga: ‘Ka i ya mi du gipai re amanga re, ka mi du wai? Ginihe ka mi naidaha?’—1 Pet. 3:8.\n15. Ginipai rengbe ani ka mangaha tipa ka undo agu aboro du wa kamakama nganzi watadu wa gu we naida ka biso?\n15 Gaani mangapai. Nunga nasarani ani asadi ka manga ariapai rogo ga aboro raka yo, gbe aguyo du wa kamakama nganzi watadu wa gu we nabiso. Wai rengbe ani ka undo yo? ARomo 12:15 naya: “Oni kpari na agu yo nakpara.” Agu aboro du rogo kpakarapai, i naida ani du na nungayo kisusi karagapai. Kura wirina naagbia wasa be awirinari aidipase fuo kpio wiiri aya: “Mi adu na tambuahe ka bi wai awirina aye na ki kpari na mi.” Ani nayugo nunga a ni manga ani wene apai fu kura aboro. Ya mo oni iningo pa gu wirina nga dekurugbo naida i mbakadi gari bambu? Ya mo sosono Kristano ho naida i ndu na ni kuba dunguratise yo, gene tungusapai yo watadu fuo amunganga? Zavura kina gu wiri tooni mangapai nga ga weneringise re, si rengbe arengba ka manga bakere ariapai rogo ga gu irisimbori re raka. (1 Yo. 3:17, 18) Kuri gere, ani rengbe ka yugo nunga fu kura aboro ni ndu ani ku gene tungusapai yo. Gu kura gene ho rengbe ani ka manga ariapai rogo gu raka nga ga agu aboro du na nyemu rengo susi gere te!\nYa mo mo na ndikidi nyemu agu awirina nga aidipase? (Oni bi genewaraga 15)\n16. Ginipai rengbe ani ka mangaha tipa ka ngarasa agu aboro du na rungo kpotoyo yo?\n16 Rogo afugo rani. Gu nunga akuarani du tirani nasa rani ani ‘nyákasi aguyo nawo, ani sóngodi aguyo narungbura.’ (1 Tesa. 5:14) Ginipai rengbe ani ka mangaha tipa ka ngarasa ngbatunga agu aboro re? Ani rengbe ka zambuasi yo ni yugo ani he fuyo nga ani naberãpa yo aberã. Ani rengbe ka tambua yo wa ka si undo yo i bi gu wene asino na tandu mangapai du yo na ni. Ani rengbe ka tingida yo nga Yekova ima mbedisa yo koyo du Wiriko ni, sidu, payo ni nyanyakihe bangiriko. (Yo. 6:44) Ani rengbe ka kido yo nga Yekova naberãpa gu gako amoyambu “du kpotoyo yo na rungo” watadu ‘aguyo toroyo aima’ aima. (Tam. 34:18) Agu afugo rani nga ga nunga ima rengba ka undo agu aboro naida na wasa.—Snz. 16:24.\n17, 18. (a) Yekova naida abaakumba mangi gako akandoro wai? (b) Ginipai ani nika sakapai tipaha rogo gu kekeapai naye fuo gere?\n17 Abaakumba, Yekova naida oni ngerefuo gako akandoro na nunga. (Amo. 20:28, 29) Oni tingidi gupai nga, gaoni sunge du nga ka riga, ka ngarasa, na ka zambuasi akandoro. (Yes. 32:1, 2; 1 Pet. 5:2-4) Sidu, gu bakumba du na nunga amaanga arugute kurii akandoro te, watadu ka mangasunge na agu aingahe nga gaami tipa ka sara ami mangipai ni bakerehe baraho agu apai du tipa ra aidanga na ni wo ya te. Kuba gure, ni naasada ka sara ami du na ngbarago kpotora yo, na kini kido nga gu nyemuse du ami na ni fu Yekova nika sara ami mangisunge fuko wenengai.—Mt. 22:37.\n18 Wa ani nawisigi ga Yesu umbasitise gbiati nunga, si ima fõngbaduraniyo tipa ani nye kuti pekefuoko. Rogo gu kekeapai ngbefuo gere, ani nika wisigopai tipa gu kura nyanyakipa asinoko ue nga wingbaduse na rugatinapai.\nWegebe 2015 | Oni Gbia Ngbarago be Gaoni Sunge\nNGBAÕBAMBU SINZIRI Wegebe 2015 | Oni Gbia Ngbarago be Gaoni Sunge


Gine Nga Ziazia Kekeapai?—Gu Kitabu Naye be Mbori | Ziazia Kekeapai Ayugoho\nZiazia Kekeapai Nga gu Kitabu Naye be Mbori\nRogo gini agene du Ziazia Kekeapai kia ti kura akitabu dunduko?\nWai rengbe Ziazia Kekeapai ka undoro mo mangipai sa agu apai nafuda ro?\nTipagine si aida mo kido ti ni kuti agu asangbaanebi du ni kekehe rogo Ziazia Kekeapai?\n1, 2. Rogo gini agene du Ziazia Kekeapai ni bawene gamahe be Mbori?\nMO RENGBE ka tingidapa gu regbo mo agbia bawene gamahe be bawene bakureamo? Si nawira gupai nga si aima fu bakere ngbarago foro. Kurigure, gu gamahe bakurea boro afuhe funi, si nayugo gupai funi nga gu bakureani re nabi gayo pabakure na nyanyakipaha. Zanga kapa, mo aima yugo tambuahe tipa gu gamahe bakureamo aberẽ paro ka fuhe foro re.\n2 Ziazia Kekeapai nga bawene gamahe be Mbori nga gu si aida ani du na tambuahe tipaha. Gi kitabu du kia ti kura akitabu re, si nayugo agu apai ani arengbanga ka gbiaha rogo gu kura akitabu ya. Ni kpiapai, si nayugopai furani tipa kusa ngbangbaturũ du na akerekuru rogoho, na kpotosende, na bambata kumba na dee. Ziazia Kekeapai na arugute rogoho nga gu naundo rani ani sovura kuti kpakaraapai nga ga raka. Si nayugo wai Mbori nika digiso gako ringbisapai na ki ye na wene raka ku auru kpotosende. Nairiwo gu bawene gamahe nga Ziazia Kekeapai re!\n3. Ginipai pa fu Yekova Ziazia Kekeapai furani ayugoho foro tipa ko, na tipagine si afu ngbarago ti ni?\n3 Ziazia Kekeapai nayugopai furani tipa Yekova Mbori nga gu boro nafu gu kitabu re. Pa fu ko gu kitabu re nga wene gopai nga ko naida ani iniko wenengai. Nirengo, Ziazia Kekeapai rengbe arengba ka undoro mo mbedi na Yekova.\n4. Ginipai iriwo tiro nibipa kusa Ziazia Kekeapai?\n4 Ka singia mo na Ziazia Kekeapai bero, anga kina ro sa du na ni te. I ima kusa Ziazia Kekeapai watadu apaparaha rogo afugo susi 2,600, na 95 rii kama nga ga bange agu aboro du rogo zegino rengbe arengba ka gbiaha. Bange agu aZiazia Kekeapai i akusaha rogo poso sa ima susa mirioni sa! I ima kusa abirioni aZiazia Kekeapai watadu apaparaha. Nirengo, kitabu ho duwa Ziazia Kekeapai te.\nADezire Yekova ima sa Ziazia Kekeapai ku rogo badungu afugo\n5. Rogo gini gene Ziazia Kekeapai “aye be ga Mbori Toro”?\n5 Kurigure, Ziazia Kekeapai “aye be ga Mbori Toro.” (Mo gedi 2 Timoteo 3:16.) Rogo gini gene? Ziazia Kekeapai nitihe nakaragapai niya: “Aboro agumba pai be Mbori, wa Ziazia Toro aruguyo.” (2 Petero 1:21) Ani bingo kpiapai: Baramu rengbe ka ya fu gani bakeapai ní ke gani waraga. Gu waraga re na agu apai rogoho nga ga gu baramu re. Sidu, gu waraga re nga gako nzunzu, angianga ga bakeapai ya. Wakina gure a, Ziazia Kekeapai na agu apai rogoho nga ga Mbori, angianga ga agu aboro nakekehe ya. Sidu, Ziazia Kekeapai naabaha nirengo nga “ga Mbori pai.”—1 ATesaroniko 2:13.\nSANGBA ZIAZIA KEKEAPAI AVUNDONGO TIHE TE NA SI NIRURUHE\n6, 7. Tipagine iriwo gupai ti ni nga agu apai du rogo Ziazia Kekeapai avundongo tihe te?\n6 I ake Ziazia Kekeapai vuru agarã susi 1,600. Abake Ziazia Kekeapai araki ti aregbo ni bakiakia na gayo asunge aduku ni bakiakia. Aguyo angia abasopobino, abazi-atĩo, na ababanda akandoro. Akurayo angia anebi, abasapungbanga, na abakindo. Gu bake Kitabu Wene Pangbanga nangia Ruka angia munganga. Wa si avura du nga apai adu tipa abakeke Ziazia Kekeapai ni bakiakia, agu apai i akekehe avundongo tihe te, tona ti tonatonaha dati digidoho.\n7 Gu bambata kitabu nga ga Ziazia Kekeapai nayugo wai furani apai akuru sa aboro. Ono gu yangara kitabu tigaha nayugo wai Mbori nika sa kpotosende dunduko ni paradizo. Agu apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai nafura tipa agu apai namangi vuru akutu agarã, na si dunduko naundo rani ani rugu tirani na pa ga Mbori ringbisapai na wai ko nika digisoho. Gupai du tipa Ziazia Kekeapai nga si avundongo tihe te, si ima iriwo, na si nga gupai si aida si du tipa gu kitabu naye be Mbori.\n8. Mo funga kpiapai nga gu nayugo gupai nga Ziazia Kekeapai nagumba agu apai agumba nga ga sayanisi ni ruruhe.\n8 Ho Ziazia Kekeapai afura ni tipa agu apai nga ga birĩ-inohe, watadu sayanisi, sangbaha ni kina ruruhe. Si nagumba agu apai agumba aboro naye ka inoho kusa. Ni kpiapai, gu kitabu nga Pa Amotumo, si na arugute rogoho i afuhe fu agu aYisaraere naadu mbata. Agu arugute re adu tipa girisotise gbiati kpara gu boro kusayo ti akurani du na riri-kaza tiní. Agu arikaaboro naadu patiyo ti agu aregbo re aainongo agu apai re tigayo te. Ti agu aregbo aboro aainongo gupai nga kpotosende ni wiriwirihe ya, Ziazia Kekeapai aima ya wẽ si ni wiriwirihe. (Yesaya 40:22) Ziazia Kekeapai aima gumbaha ziazia nga kpotosende ‘ni asi asihe gbua zanga he’ nga gu nasongodaha. (Eyobo 26:7) Anga Ziazia Kekeapai nga kitabu nga ga sayanisi te. Ono ho si afura ni tipa agu apai nga ga sayanisi, si nagumbaha ni kina ruruhe. Si nga gupai si aida si du tipa gu kitabu ye be Mbori.\n9. (a) Wai ani aino ya agu apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai nga ndikidi apai namangi amanga nga gu si aida aida ani idi kutini? (b) Padu agu aboro nake Ziazia Kekeapai ni airarengo nasa ro mo nibi Ziazia Kekeapai wai?\n9 Agu apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai nga ndikidi apai namangi amanga si aida aida ani idi kutini. Si nafura tipa apai zukazuka. Si nafura tipa rimo kura aboro na rimo atitayo. * Abake Ziazia Kekeapai afura ziazia tipa agu apai naadu tipa gayo aboro na kini fura a tipa gu irairaapai i amangihe. Ono anga wo si nidu tipa abakeke kuru apangbanga te, nga agu aboro naokapa agu avura aoka nasiri beyo. Ni kpiapai, kina boro Moize nakepa gu kere ingahe ko amangihe Mbori ki fu mbusa fuko tipaha ni kerehe. (Pa Geda Aboro 20:2-12) Ngenga ngbatunga gu gumba rengo re rogo kuru apangbanga te, ono rogo Ziazia Kekeapai ngehe ni bambiko si nga gu kitabu naye be Mbori.\nGU KITABU NAFU TATAMANA FU BORO\n10. Tipagine du Ziazia Kekeapai ti ni ni gu kitabu nafu undo?\n10 Wa duhe nga Ziazia Kekeapai aye be Mbori, si ima ‘rengba tipa yugopai, tipa zapai, tipa ruga aboro, na tipa raba aboro rogo rurupai.’ (2 Timoteo 3:16) Ziazia Kekeapai nga gu kitabu naundo boro aundo. Yekova gu kitabu re aye beko ima rugatiko wenengai na agu apai du tipa aboro, bambiko ko nakusiyo! Ko ima ino gaani berãpai susi wai ini ani he. Kurigure, Yekova ima ino gupai rengbe ka fu ngbarago furani. Ko ima ino agu apai si aida ani nehe a.\n11, 12. (a) Gini apai Yesu afura tipaha rogo gu gako yugopai naadu rii bagangara yo? (b) Gini kura apai Ziazia Kekeapai afura tipaha, na tipagine rengbe ani arengba ka gbia undo ti ni areme ti agu arugute du rogo Ziazia Kekeapai?\n11 Mo bingo gu yugopai Yesu amangihe rii bagangara yo, nga gu du ni kekehe rogo Matayo kapita 5, 6, na 7. Rogo gu bawene yugopai nga ga Yesu re, ko afura tipa dungu apai, kodihe na pa wai ka gbia ndikidi ngbarago, wai ka mbakada gu tagbagapai du dagba boro na kurani, wai ka kpara fu Mbori, na wai ka he kpinyemu aũzegino kisusi. Agu apai Yesu ayuguhe re rengbe ka undo rani areme kina wai si arengbe ka undo aboro a ti gu regbo ko agumbaha.\n12 Gu kura arugute nga ga Ziazia Kekeapai nafura tipa ramukporo, mangasunge, gbiati du na wene pagume na aboro. Agu arugute du rogo Ziazia Kekeapai, si rẽarẽ na aboro dunduko, na agu aboro nairisaha, i nagbia undo agbia. Yekova apepa gu tatamana boro agbiaha mbiko Sangbako nga Ziazia Kekeapai ki ya: “Mi nga Yekova ga Mbori, nayugo pai foro sa u,” watadu tipa mo gbia undo.—Yesaya 48:17.\nZIAZIA KEKEAPAI NA ASANGBAANEBI ROGOHO\nGu bake Ziazia Kekeapai nangia Yesaya agumbapa tigo Babera ku mbatayo\n13. Gini apai Yekova asa gu nebi nangia Yesaya ko kehe nibipa Babera?\n13 Ziazia Kekeapai na badungu asangbaanebi rogoho, na badunguhe naaima digo. Ani bingo sangbanebi sa nga gu naaima digo. Yekova afura rogo gu nebi yo nangia Yesaya ki ya i nika gbarasa gu bakporo agbarasa nangia Babera. (Yesaya 13:19; 14:22, 23) Yekova aima gumbapa wai nzunzu i nika zio gu bakporo re. Si adu nga aborovura nika sa gu di naafu rogo gu bakporo re si ugudi i ki ndu ki zihe zanga sovura aso. Yesaya aima yamba rimo gu bakindo a si adu nga ko nika ndu ka zio Babera, nga Kurese.—Mo gedi Yesaya 44:27–45:2.\n14, 15. Wai bete agu apai i agumbaha tipa Babera adigi?\n14 Rogo gu garã nangia 539 Mbata fu Batikayo Kristo, agarã naima manga wa 200 fuo ke Yesaya agu apai re, abanzengere aye yuru ki zi bataya mbembedi na Babera. Gupai re amangi rogo Tanvuo ti rameru bisue. Da naye na agu abanzengere re? Gu bakindo aParaso nangia Kurese. Gure nga regbo aima da tipa bakere sangbanebi digi. Ono ya mo Kurese andu ki zi Babera zanga sovura aso?\n15 ABabero adu na pumbo ni gu yuru re, na i kini bi tiyo nga pai ho rengbe ka mangayo te bambiko bakere ndugu naadu pati gu bakporo re. Ono tie, Kurese aima digo nige gene-ime tipa gu di naafu Babera yo fu kusayo ku rogo bakere gbuduru. Gu ime re augudi ki nye ni kpasakpasaha Kurese ki si na gako abanzengere. Ono wai i arengbe ka rimo ti agu andugu re? Gupai namangi nga, angbadimo gu bakporo re adu ni kina zakizakihe yuru, na ani ainongo gupai i ambuhe wo ti ni te!\n16. (a) Ginipai Yesaya agumbaha nibipa gupai si adu nga si nika manga tipa Babera? (b) Wai gu sangbanebi naadu tipa gbarasa Babera adigi?\n16 Yekova ape gupai rogo nebi yo tipa Babera nga: “Si adu nga ni kporo wa sa te; boro araka nga yo tona ti gu rika aboro dati gu rika aboro nikadu a te; aboro Araba adua nga gayo bamburoko yo te, ababanda akandoro aida nga fu gayo rimbasa anya ami piki yo a te.” (Yesaya 13:20) Gi sangbanebi re apepa tigo Babera gbiati gupai nga si nika du ni gbarasigbarasihe nyeanye kindi. Bate Babera gudu pati gu bagbata nga Bagadada. Boro ho naraka rogo gu rago re areme te. Gipai re nayugo gupai nga kina rengo du Yekova apehe rogo Yesaya yo ki ya: “Mi awega ha ni wirã gbarasahe.”—Yesaya 14:22, 23.\n17. Wai pa digo agu asangbaanebi nga ga Ziazia Kekeapai anyakasa gaani idapase?\n17 Pa ino ani gupai nga Ziazia Kekeapai na agu asangbaanebi rogoho rengbe boro arengba ka kido kutini nanyakasa gaani idapase anyakasa. Na ka si du nga Yekova aima digiso gako akidohe mbata kusayo, si naida ani du na gu kido nga, ko nika yeaye na gu paradizo ko nagumbapaha. (Mo gedi Pa Geda Aboro 23:19.) Nirengo, ani ‘namaabangirani tipa nyenye unga, nga gu Mbori, arengbanga na re ziree ya, akidopaha mbata rago nika enga.’—Tito 1:2. *\n“GU PAI NGA GA MBORI DU NA UNGA”\n18. Gini iiriwopai gu mokedi nangia Pauro agumbaha tipa “gu pai nga ga Mbori”?\n18 Agu apai ani nabihe rogo gi kapita re yugu gupai furani nga, Ziazia Kekeapai nga gu kitabu du kia. Ani bi gupai nga sangba Ziazia Kekeapai avundongo tihe te, si nagumba agu apai nga ga sayanisi, watadu birĩ-inohe ni kina ruruhe, agu apangbanga du rogoho ni kina ruruhe, si nafu tatamana fu boro, na si na agu asangbaanebi rogoho nadaada ti rengo. Ono gu kurapai kinaho berewe tipa Ziazia Kekeapai. Gu mokedi nangia Pauro agumbaha ki ya: “Gu pai nga ga Mbori du na unga, ki du na tandu, ki du ni títí he susi abasape dunduko du na rindihe ue, si narú boro dati kparaka mbisimo na toro, na ngbazunga na nzeme meme, si ki ipi ka ina agu aberã nga ga ngbaduse na gaha nyemuhe.”—AEbere 4:12.\n19, 20. (a) Wai rengbe Ziazia Kekeapai ka undoro mo wisigi gamo raka? (b) Wai rengbe mo ka yugo gamo tambuahe tipa gu ga Mbori gamahe nga Ziazia Kekeapai?\n19 Ka ani ageda “gu pai nga ga Mbori,” watadu sangba Mbori na aˈuru dunduko, si rengbe arengba ka aria gaani raka. Si rengbe ka sa rani ani wisigi gaani raka susi gu niidu mbata. Boro rengbe ka ya wẽ ní nakpinyemu Mbori akpi, ono gupai ní amangaha ho ní ageda sangba Mbori ni, si nayugo gupai nzunzu du ngbaduniyo.\n20 Ziazia Kekeapai nzunzu nga gu kitabu naye be Mbori. Si nga gu kitabu si aida ani gedihe, kini wisigihe, na kini kpinyemuhe. Mo niwisigi agu apai du rogoho kindi. Ka mo amangaha wo, gure nga mo nayugo gamo tambuahe tipa gu gamahe naye be Mbori re. Mo nika rugatiro aruga wenengai na pa ga Mbori ringbisapai tipa aboro. Rogo gu kapita ngbefuo gere, mo nika wirikapai tipa ga Mbori ringbisapai na wai si nika digo.\n^ genewaraga 9 Ni kpiapai, mo bingo wai tangarayo pa atita Yesu rogo Ruka 3:23-38.\n^ genewaraga 17 Pa gbarasa Babera nga sangbanebi gbua sa dagba gu dungu asangbaanebi nga ga Ziazia Kekeapai nadigi. Gu kura asangbaanebi nadigi nga gu naadu tipa Tura na Nineve. (Yezekere 26:1-5; Zefania 2:13-15) Na berewe, ga Daniere sangbanebi agumbapa agu aringara si adu nga si nika dia ome tingbafuo tigo Babera. Bete agu aringara re nangia ga Amadaio na aParaso gbiati ga aGiriki. (Daniere 8:5-7, 20-22) Mo bi kpewaraga 230-231, tipa ka ino gu badungu asangbaanebi i agumbaha tipa Masiya si ki digi kuti Yesu Kristo nirengo.\nZiazia Kekeapai aye be Mbori na sangbaha ni kina ruruhe.—2 Timoteo 3:16.\nAgu apai du rogo Ziazia Kekeapai rengbe arengba ka undo rani rogo agu apai nga ga raka.—Yesaya 48:17.\nAgu apai Mbori akidopaha rogo Ziazia Kekeapai ahenga manga te.—Pa Geda Aboro 23:19.


Ngbaõbambu Sinziri—Gu du Tipa Dungurati, Wegebe 2017\nGi magazini re na gu kekeapai rogoho du tipa wisigoho rogo Zerekpe 3-30, 2017.\nGa Mbori ringbisapai tipa kpotosende na ngbatunga aboro dunduko angia gine ti tonatonaha? Ginipai tie namangi ka si digisinga tihe ya? Tipagine du du ga Yesu motumo tumorii ti ni ni gu wiri rifungura nazakagene tipa ga Mbori ringbisapai digisitihe?\nGi mbakadapai Mbori amangihe re azakanga gene sa tipa kina wene amaku te ono si amangipai kuti gupai naadu na nyanyakipaha fu aboro auru kpotosende ane na ngbangbaturũ yo.\nGU PANGBANGA DU TIPA GA BORO RAKA\nDouglas na Mary Guest agbia ga Mbori weneringise arẽnga aboro tipaha ya ho i angia abazakigene ni Canada yo na ho i angia amokedi ni Brazil yo gbiati Portugal yo.\nYekova amangisunge na aboro i ngbembatayo fu gako aboro bakuru kusayo. Gini goapai duho nayugo gupai nga ko adu kina kugii agu aboro re?\nYesu akido apefuoko nga ko nika du na yo dati digido zegino. Wai du ko angbembatayo fu ga Mbori aboro auru kpotosende areme?\nGu mokedi nangia Pauro akepai ki ya, Yekova “aida nga i asadi roni susi gu ka oni rengbe na ni te.” Ya mo gure nayugo gupai nga Yekova nawisigo gupai kumbatayo rengbe ani ka hi he na fuoho ko kini sia gu asada ani ka gbiatirani na ni?\nTi digido agu agarã nangia 1920 na ti tonatona agu agarã nangia 1930, zaaza abazakigene ayugu gayo kakutipai ka ndu na wene pangbanga nga ga ga Mbori Kindo ku rogo gu badungu agbaria nga ga Australia.


Amaraika na Adaimona—Gupai Amaraika na Adaimona Amangaha | Ziazia Kekeapai Ayugoho\nGupai Amaraika na Adaimona Amangaha\nYa mo amaraika naundo aboro?\nGini apai gbigbita amaraika adigi nimangi aboro na ni?\nYa mo si naida ani naagunde be gbigbita amaraika?\n1. Tipagine si aida ani wirikipai ti ni tipa amaraika?\nHO BORO aida ka ino kura boro ni wenengai, si naida aida ní inipai a tipa gani aborokporo. Kinawo duhe a na pa ino Yekova Mbori; si naida aida ani inipai tipa gako aborokporo nga amaraika. Ziazia Kekeapai nayamba amaraika nga “awiri Mbori.” (Eyobo 38:7) Gini sunge amaraika amangaha? Ya mo i amangingo apai auru kpotosende ane? Ya mo pai ho amaraika amangaha na gamo raka? Ka si duwo, ginipai ngaha?\n2. Da nakusi amaraika, na bangeyo nga wai?\n2 Ziazia Kekeapai fura tipa amaraika bara dungu akama. Ani wisigingo bete agu averesi gumbayo pa amaraika rogoho tipa ka ino kura apai tipa yo. Da nakusi amaraika? AKorosaio 1:16 naya: “I afu ahe dũ rogo [Yesu Kristo] yo; watadu ku ngbangbaturũ yo na auru kpotosende.” Sidu, amaraika naabayo dunduko ni basasa Yekova Mbori akusiyo rogo bambata Wiriko yo nga Yesu. Bange amaraika ho wai? Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga dungu akama amirioni amaraika Mbori akusiyo, na i dunduko du na bakere ome tiyo.—Daniere 7:10; Atambuahe 103:20.\n3. Ginipai Eyobo 38:4-7 agumbaha furani tipa amaraika?\n3 Sangba Mbori nga Ziazia Kekeapai nape gupai furani nga, ho Mbori akusi kpotosende ni, ‘awiri Mbori dunduko aangbiko ni ngbarago.’ (Eyobo 38:4-7) Gere nayugo gupai nga amaraika aima digo niraki bakuru kusayo mbata fu Mbori kusi aboro, na mbata fu kusa kpotosende a. Ziazia Kekeapai nayugo gupai a nga rago nangba angba ti amaraika, mbiko si naya wẽ ‘i aangbiko ni ngbarago.’ Rago rengbe arengba ka gberã tiyo a. Mo bi gupai nga, ‘awiri Mbori dunduko’ naangbiko ni ngbarago. Si nayugo gupai nga, ti gu regbo re, amaraika dunduko naairiso Yekova Mbori wa aborokporo sa.\nWAI AMARAIKA AUNDO ABORO NA KINI BANDAYO\n4. Wai Ziazia Kekeapai ayugo gupai nga ruru amaraika na nyemu agu apai aboro amangaha?\n4 Tona ti kina gu regbo amaraika abi aboro Mbori nakusiyo, ruru amaraika na bakere nyemu kaa ino agu apai du tipa aboro na ga Mbori ringbisapai. (Asanza 8:30, 31; 1 Petero 1:11, 12) Ono wa regbo andu, amaraika nabi gupai nga badungu aboro nasamungu kuti Bakusiyo. Zanga kapa, gipai re naba gberãrago aba ti ruru amaraika. Ono ho kandara bangisa boro akaraga tiní ni fuo Yekova, ‘ngbarago nadu dagba ga Mbori amaraika.’ (Ruka 15:10) Wa duhe nga amaraika na bakere nyemu gupai nga aboro niirisi Mbori, si du Mbori naakeda yo ti ni i ye ka nyakasa gako ruru amoyambu auru kpotosende na kini bandayo. (Mo gedi AEbere 1:7, 14.) Ani bingo bete akpiapai.\n“Gi Mbori nikedi gako maraika ko kisi ngba abahu.”—Daniere 6:22.\n5. Gini apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai nayugopa wai amaraika aundo aboro?\n5 Amaraika ue aundo gu ruru kumba nangia Roto na awiriko ue ni adegude i bati ho Mbori agbarasi Sodomo na Amora ni. I andu na yo ku rogo kura rago tipa i bati. (Bambata Pai 19:15, 16) Fuo dungu agarã, i aba gu nebi nangia Daniere ku rogo sima abahu, ono ka abahu amanganga ko na pai ya. Daniere aya: “Gi Mbori nikedi gako maraika ko kisi ngba abahu.” (Daniere 6:22) Rogo bambata sa kama agarã, maraika abatasi Petero bambukiso yo. (Amokedi 12:6-11) Kurigure, amaraika aundo Yesu ti tonatona gako sunge auru kpotosende no. (Marako 1:13) Na ngbutuko mbata fu kpi Yesu, maraika aye fuoko ki ‘nyakasiko.’ (Ruka 22:43) Yesu aima gbia undo nirengo mbiko gu nyakasako maraika anyakasiko ti kere regbo re!\n6. (a) Wai amaraika abanda ga Mbori aboro areme? (b) Gini asanahe ani ka bi akaragapai sani?\n6 Areme, amaraika akuranga fu ga Mbori aboro i kini biyo abi te. Ono wa vura duhe wo, amaraika nabanda ga Mbori aboro abanda kindi, gbe, be agu apai rengbe ka gberesa payo rogo toro yo. Ziazia Kekeapai naya: “Ga Yekova maraika navo gbu pati agu yo nagunde ti ko ki batasi yo.” (Atambuahe 34:7) Tipagine si aida ani gbia bakere wasa ti ni mbiko gipai re? Mbiko gbigbita amaraika kinaho naida ka manga rani gbegberẽ! Ada du nga gi gbigbita amaraika re? Da nakusiyo? Wai i aˈasada ka manga rani gbegberẽ? Tipa ka ino agi apai re, ani wisigingo gupai ni guruhe namangi ho Mbori akusi aboro ni.\n7. Bange aboro wai Satana asayo kusayo ti Mbori?\n7 A wa ani awirikihe rogo Kapita 3 nga ga gi buku re, maraika sa atona kadu na nyemu du ni bazogo kurii akurako, na kini sa tiko ni vura Mbori. Kusa, i atona yambako nga Satana Bakitingbanga. (Yugoti 12:9) Vuru agu agarã 1,600 nasusi fuo nanga Satana Eva, Satana asa aboro dunduko kusayo ti Mbori, kparakusayo ti bete ruru aboro wa Ebere, Enoka, na Noa.—AEbere 11:4, 5, 7.\n8. (a) Wai kura amaraika ada ni adaimona? (b) Ginipai adaimona amangihe tipa ka bata be Ime Akangbii?\n8 Ti rago Noa, kura amaraika asamungu kuti Yekova. I ambu gayo ba ngbangbaturũ yo, ki ye ku sende no, ki di kpoto aboro kutiyo. Tipagine i amangi gipai re ti ni? Ani nageda gupai rogo Bambata Pai 6:2 nga: “Awiri Mbori abi agu awiri aboro nangia ade ya i angbaki angbaka bangirise; i ki rogo ade dagba yo dunduko wa i akpi nyemu he.” Ono Yekova aambunga gu mangaapai nga ga agi amaraika re gbiati gu gbegberẽ apai i asa aboro i naamangaha si nindu ku mbatayo kindi te. Ko aye na Ime Akangbii ku auru kpotosende dũ si ki wege gbegberẽ aboro dunduko kusayo, ono ruru aboro ki bati. (Bambata Pai 7:17, 23) Agu amaraika nga abasamungu re ambu gu kpoto i adi kutiyo ki karagatiyo ku ngbangbaturũ yo ni atoro. I nayambayo a nga adaimona. I amoi tiyo niga Bakitingbanga aboro, si du i ayambako ti ni nga “gbia adaimona.”—Matayo 9:34.\n9. (a) Ginipai namangi tipa adaimona fuo karagayo tiyo ku ngbangbaturũ yo? (b) Ginipai ani ka wisigoho tipa adaimona?\n9 Ho gu gbigbita amaraika re akaragatiyo ni ku ngbangbaturũ yo, Mbori aadianga yo ku dagba ruru amaraika te, ono i adu wakina Satana. (2 Petero 2:4) Wa vura duhe nga i arengbanga ka dia kpoto aboro kutiyo berewe te, i kindi na bakere ome kurii aboro. Satana namangasunge na agi amaraika re ka ‘nanga aboro kpotosende no dunduko.’ (Yugoti 12:9; 1 Yoane 5:19) Wai i amanga gipai re? Gu banguapai adaimona amangaha nga, i narẽka agbina tipa aboro zi ti ni. (Mo gedi 2 AKorindo 2:11.) Ani bingo bete agu agene i aingisa aboro ngbaha.\nWAI ADAIMONA AINGISA ABORO\n10. Gini mangaapai duho nga ga adaimona?\n10 Adaimona namangasunge na agu apai nga ga sangbaatoro ka ingisa aboro wa agu nga soroka, sunge abinza, iwa, manga boro na ngua, soro, akpiiri, na wiri-azire. Singia boro du nitini namangapai dagba agere watadu ní nandu fuo gu boro namangaha tipa ní mangi gupai ní aidaha, gure nga ní nakoda tiní na adaimona. Ziazia Kekeapai nazahe aza ziazia ti ngbatunga agi apai re na kini za rani ka ani mangingo gupai nambeda koyo du pa adaimona ni ya. (Pa Fu Rugute ni Ue he 18:10-12; AGaratio 5:19-21) Baziatĩo namangasunge na dungu abirĩ tipa ka zio atĩo. Kinawo a gbigbita atoro amangasunge na dungu angbatunga sangbaatoro ka gbe aboro fuoyo.\n11. Gine nga soroka, na tipagine si aidanga ani mangihe ti ni ya?\n11 He sa adaimona amangasunge na ni nga soroka. Gine nga soroka? Soroka nga ka asada ka ino gupai du ku mbatayo watadu ka ino gbugbupai. Bete agu agene aboro asoroka ngbaha nga geda akerekuru, wisigo kpabese yo, ba awede, ba dakpa, iwa, na ngera ku gizaza yo. Wa dungu aboro avura kaa bihe nga pai ho gberẽ ti soroka te, Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga agu aboro namanga agi apai re, i namangasunge nzunzu na adaimona. Ni kpiapai, Amokedi 16:16-18 nape gupai nga “gu toro nagumba pai” asa degude ri naagumba “sangba atoro.” Ono gi tandu re aguari tiri ho i ado gu gbigbita toro re ni kusayo.\nAdaimona naingisa aboro ngba dungu agene\n12. Tipagine duhe ti ni ni kerepai boro idi ka inopai be kpikpi aboro?\n12 Gu kura gene adaimona aingisa aboro ngbaha nga ka sayo i naagbata apai be agu aboro naima kpiko. Dungu aziree duho tipa agu aboro nakpiko. Kura aboro naya wẽ kpikpi aboro naye kaa rungosiyo. Kurayo naya wẽ i agi fugo gu boro naima kpi watadu kpikpi boro aye ki pirĩ goyoyo. Kura aboro naandu fuo abinza tipa ka ino gupai apai amangayo ti ni wa gure. Wa duhe nga abinza naya i naundo aboro i inipai be agu atitayo naima kpiko, dungu aboro dakuti gupai nga kpikpi aboro naraka araka rogo kura ba na ka i sanayo, i rengbe arengba ka undoyo watadu ka bandayo. Ono undo ho wa gure boro agbiaha te, na gu boro namera fuo agi apai re, kerepai rengbe arengba ka gbia ní. Adaimona rengbe ka wirika fugo gu boro naima kpi kini gumbapai fu boro watadu fu binza tipa gu boro naima kpi re. (1 Samuere 28:3-19) Ono a wa ani awirikihe rogo Kapita 6, kpikpi aboro ti ni te. (Atambuahe 115:17) Sidu, gu boro “nagbata pai be agu yo nakpi,” adaimona ima nanga ní, na ní namangapai kia ti gu Mbori akpinyemuhe. (Pa Fu Rugute ni Ue he 18:10, 11; Yesaya 8:19) Sidu tie, si naida mo banda tiro ti gi kere gbina nga ga adaimona re.\n13. Ginipai mangi tipa agu aboro nanaagunde agunde mbata be adaimona?\n13 Gbigbita atoro aingisanga kina ingisa aboro sa te, ono i nagundesiyo agundesi a. Areme, Satana na gako adaimona ima ino gupai nga ‘kina bete regbo’ nye koyo Mbori ki diyo kusayo, na i namanga gbegberẽ apai awere susi gu naadu mbata. (Yugoti 12:12, 17) Ono wa vura duhe wo, badungu akutu aboro duho nanaaraka mbata na gunde be adaimona, ono i agundenga berewe te. Gine nadi gu gunde re tiyo kusayo? Ginipai rengbe boro ka mangaha ka si vura du vurũ nga ní ima rimiso tiní ku rogo agu apai nga ga adaimona?\nWAI KA DIABE GBIGBITA ATORO\n14. A wa agu aKristano naadu rogo bambata sa kama agarã Efesa yo amangihe, wai rengbe ani ka kura kusayo tii gu ome nga ga adaimona?\n14 Ziazia Kekeapai nayugo wai furani rengbe ani ka sovura kuti gbigbita atoro na wai ka bitikpa beyo. Mo bingo gu kpiapai nga ga agu aKristano naadu rogo bambata sa kama agarã Efesa yo. Aguyo anaamanga sangbaatoro amanga mbata fu da yo ni aKristano. Ginipai i amangihe tipa ka kura kusayo tii gu ome nga ga adaimona? Ziazia Kekeapai naya tipa yo wẽ: “Agu yo ni umba yo te nanasoroka i ki dungura gayo akitabu, ki zo ho azo ku bangiri aboro dũ.” (Amokedi 19:19) Gupai gu vovo aKristano re amangihe nga ka zo gayo akitabu soroka, si nga wene kpiapai fu agu aboro naida ka kura be gbigbita atoro areme. Agu aboro naida ka iriso Yekova, si naida i di agu ahe kusayo nabipa sangbaatoro. Gere nakoda agu akitabu, amagazini, avidio, asura, na amanzigo nafura tipa gu mangaapai nga ga adaimona nga gu i ambakadaha tipa si ngba angba ti aboro. Gbau, kura, watadu gu kura ahe aboro avodaha tipa kaa bandatiyo be gbegberẽ apai, si nga gu kura ahe si aidanga ani mangisunge na ni ya.—1 AKorindo 10:21.\n15. Tipa ka sovura kuti gbigbita atoro ki dibeyo, ginipai si aida ani mangihe?\n15 Fuo bete agarã, Pauro akepai fu agu aKristano naadu Efesa yo nga aguyo nazokodi gayo akitabu soroka. Ko aya: “Gaani kenahe sa . . . rimbasa agu atoro nga ga gbegberẽpai yo.” (AEfeso 6:12) Gere nayugo gupai nga adaimona aambunga sovura na yo te. Gini kurapai tie si aidi agu aKristano re mangihe? Pauro aya fuyo wẽ: “Oni rógo vurakube nga idapase . . . oni ki rengbe ka bisa gu siida we nga ga gbegberẽ ko [nga Satana].” (AEfeso 6:16) Ka gaani vurakube nga idapase du ni nyanyakihe, ani nika du a na ome gbe ka sovura kuti gbigbita atoro ki dibeyo.—Matayo 17:20.\n16. Wai rengbe ani ka nyakasa gaani idapase?\n16 Wai tie rengbe ani ka nyakasa gaani idapase? Ani rengbe ka nyakasaha ni wirika ani Ziazia Kekeapai. Vurobambu nanyaka gbe ho du mburuhe ni ni nyanyakihe. Wakina gure a, gaani idapase rengbe kadu ni nyanyakihe kinagu ka mburuhe du ni nyanyakihe, nga ruru inahe nga ga Ziazia Kekeapai. Ka ani ageda Ziazia Kekeapai na aˈuru dunduko na kini wisigihe, gaani idapase nyaki anyaka. Wakina nyanyaki vurobambu, gu idapase re nika banda rani be gbigbita atoro.—1 Yoane 5:5.\n17. Gini kurapai si aida ani mangihe tipa ka diabe gbigbita atoro?\n17 Gini kurapai berewe si aidi agu aKristano naadu Efesa yo mangihe? Gu gbata nangia Efesa, si aima hi be sunge adaimona, sidu, si aidi kurapai aida tipa agu aKristano naadu yo du ni bandabanda yo. Si du Pauro aya ti ni fuyo wẽ: ‘Oni nikpari akpara kindi ni akpee na sarawati dũ rogo Toro yo.’ (AEfeso 6:18) Wa ani araka rogo gu zegino hi be sunge adaimona, si ni nyanyakipa pai ani nikpari fu Yekova tipa ko banda rani be gbigbita atoro. Si naida aida ani yambu rimo Yekova a rogo gaani akpee yo. (Mo gedi Asanza 18:10.) Sidu, si naida ani naakpara akpara kindi fu Mbori niya: “Mo túka rani ti gbegberẽpai [nga ga Satana Bakitingbanga].” (Matayo 6:13) Yekova nakaragapai akaraga sa ngbatunga agu akpee re.—Atambuahe 145:19.\n18, 19. (a) Gini apai ka ani mangihe ani ki dibe gbigbita atoro? (b) Gini sanahe i nika karagapai sani rogo gu kapita ngbe fuo gere?\n18 Adaimona nga kere gbegberẽ sino atoro, ono si aidanga ani naaraka na kina gunde beyo ka si du nga ani naká aká fu Bakitingbanga kini mbedi na Mbori ni manga ani gupai Ko akpinyemuhe te. (Mo gedi Yakoba 4:7, 8.) Ome adaimona na digidoho ti ni. Mbori ambusi yo rago Noa, na Mbori nika nyasa anyasa riipayo ku mbatayo. (Yuda 6) Mo tingidi gupai a nga, ga Yekova amaraika nga airaome nabanda rani abanda. (2 Abakindo 6:15-17) Agu amaraika re nakpinyemu gupai nga ani dibe gbigbita amaraika, nga adaimona. Ruru amaraika nangarasa rani. Sidu tie, si naida ani du mbembedi na Yekova gbiati agu awiriko nga ruru amaraika. Si naida ani ne gu mangaapai nga ga adaimona dunduko na ani kini mangi agu arugute du rogo Sangba Mbori ti aregbo dũ. (1 Petero 5:6, 7; 2 Petero 2:9) Ka ani amanga ha wo, ani di adia be gbigbita atoro.\n19 Ono tipagine Mbori nambugene ti ni fu gbigbita atoro gbiati gu gbegberẽ apai namanga aboro? I nika karagapai sa gu sanahe re rogo gu kapita ngbe fuo gere.\nMo di agu ahe kusayo nabipa sangbaatoro\nMo wiriki Ziazia Kekeapai\nMo kpari fu Mbori\nRuru amaraika naundo agu aboro aundo nairiso Yekova.—AEbere 1:7, 14.\nSatana na gako adaimona naingisa aboro na kini nyaga yo kusayo ti Mbori.—Yugoti 12:9.\nKa mo amanga gupai Mbori akpinyemuhe na kini ká fu Satana Bakitingbanga, ko oro aora bero.—Yakoba 4:7, 8.


“Wene De Nga Mo Tigamo Ni Rengo”—Pa gu idapase nga ga Sara rogo Ziazia Kekeapai yo\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Guarani Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mauritian Creole Maya Mbunda Mizo Myanmar Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tamil Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongan Tshiluba Tsonga Turkish Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zande Zulu\nOni Wiriki Gayo Idapase | Sara\n“Wene De Nga Mo Tigamo Ni Rengo”\nSARA aru bebere bambu ki ningere patiri kirikiri. Mo moingo kpia dee ku berãro yo ni boro gu ringara nga ga abaara ru kini bakibangiiri. Ya mo kpakpu ri yo na gberãrago? Ka si du wo, ani ima rengba ka ino gu ndupai du ri tini wo. Dungu apai aima manga rogo gi kporo re. Sara gbiati kumbari nga Abarayama aima raka rogo gi ba re tipa dungu agarã na ngbarago. * I aima sa gi ba re ni kpuyo.\nI aaraka Ura yo, nangia kumukokumuko gbata na badungu abakeke asura na abambakadi ahe, gbiati ababagiahe. Si nirengo nga i aima du na dungu ahe beyo. Ono pa kua Sara aima nyaka bangiiri ki susi pa kura ahe. Ri na kumbari aima gbiatiyo rogo gi ba re na aregbo nga ga ngbarago gbiati gberãrago. I aima manga kparakpee bara dungu he fu gayo Mbori nga Yekova rogo gi ba re. Sara aima du na dungu ndu apai tipa ka kpinyemu gi rago re.\nWa vura duhe wo, Sara aima ida ka guari rogo agi apai ri aima inido ti ri na ni re. Wa garãri avura du vurũ nga 60, ri anaandu ku rogo agu aba ri ainongo ho ya, kini raki gu raka naadu ni kpakarakpakara ha, ka ri adunga na maabangirise tipa ka karaga tiri kusayo ya. Ginipai nasari ri raki gi ngbatunga raka re? Na ginipai rengbe ani ka wirikaha areme ti gari idapase?\n“MO GÚARI ROGO GA RINGARA”\nSi nawira gupai nga Sara asono Ura yo. Areme, ahe ho du rogo gi gbata re te. Ono ti rago Sara, ababagiahe anaaye ri gu Di nga Ferata na bakurungba na dungu wene ahe tuturũ ku rogo gi gbata re. Aboro anaahi agu agene nga ga Ura, akurungba kini saki tihe rii ime na bagibagi ahe kini kusuko ku rogo aba bagaahe. Mo berẽnga pa Sara ri ni sono rogo gi kumukokumuko gbata re, kini ini dungu aboro gi ringara re ti arimo yo. Na wo i anaatingida pa ri a, bambiko ri angia gu dee naima ngba ni kerehe. Ri aima du na dungu aborokporo rogo gi ba re a.\nAboro ini Sara rogo Ziazia Kekeapai ni gu dee naadu na bakere idapase—ono gari idapase aadunga kuti mbori nga diwi nga gu aboro aairiso ho rogo ringara Ura te. Aboro aima ino pa gu gbanga bambu nga ga gi mbori re rogo gi gbata re. Wa si avura du wo, Sara aairiso kina ndikidi Mbori nga Yekova. Ziazia Kekeapai afuranga tipa wai ri agbia gi idapase re te. Bavungu Sara aima irisokpiahe tipa bete regbo kusa yo. Na ri amangi rogatise na Abarayama nga gu kumba naaima susa ri na agarã bawe. * (Bambata Pai 17:17) Ko aye ka da kusa nga “ba fu agu yo dunduko naida pa Mbori.” (ARomo 4:11) I akodi beyo sa ka sonosa wene nyanyaki rogatise, nga gu naadu na irisa, wene fugodagbase gbiati pa futiyo ka mangapai sa akpakarapai kina sa. Ku rii gure, gayo wene kodatise adu mbiko gayo nyemuse tipa gayo Mbori.\nSara aima kpinyemu kumbari gbe, na i amoi kpuyo kina dagba agume yo. Fuoho aaturõngo te, i kini gbiatiyo na kpakarapai. Ziazia Kekeapai nagumba gumbapai furani nga, Sara angia “irazangada; ri abatika nga te.” (Bambata Pai 11:30) Ti gu regbo re na kuti sino yo, gupai naadu tipa Sara aima du ni kere kpakarapai. Ono Sara aima nye ni ruru ri fu gari Mbori na fu kumba ri a. Gu wiri Unvuruayo nangia Roto aima ye ka da wakina wiriyo. I atona ka raka—da kuti gu regbo apai ariatihe.\nAbarayama aye fuo Sara na bakere ngbarago. Ko aarengbanga ka ida kuti gupai mangi fuko te. Gu Mbori i naairiso ko ima fura fu ko—ki yugo tiko fuko vurube gako maraika! Mo berẽnga pa Sara ri ningere ku bangiri kumbari yo, ka ba onga adunga ti ri ya, ri nisana ko nga: “Ginipai ko nigumbaha foro? Mo gumbanga ha fere!” Si nangera wa Abarayama asungu mbata sande tipa ka mbakada berãko; fuoho, ko kini ru ka gumba gupai furi Yekova agumbaha nga: “Mo gúari rogo ga ringara, dagba agumero, ki ye ku rogo gu ringara mi ka yugo foro.” (Amokedi 7:2, 3) Tifuo gu ngbarago i adu na ni ti tonatonaha zeredi, i aberẽkurii gu sunge Yekova afuhe fuyo. Si adunga i nika mbu gayo wene fiõfiõ raka kaa raka kuari wa ababanda anya! Wai gu Sara arengbe ka mangapai kuti gipai re? Zanga kapa, Abarayama aakparia ri akparia kakaka. Ya mo ri arengbe ka songoda ko rogo ngbatunga bakere ariapai wa gere rogo gayo raka yo?\nAni ima rengba ka berã gupai nga, gu siapai Sara agbia tiri na ni re abingo rani te. Ani rengbe kaa berã gupai nga, ‘Mbori aasananga re watadu gimi badia rogotise tipa ani mangipai wa gure te!’ Wa vura duhe wo, ya mo ani dunduko agbianga tirani na kina ngbatunga gu siapai re te? Ani naraka rogo gu zegino hĩ be berãpa aũkumuko, nga gu rengbe ka sosoda rani ani peresi kina pa fiõfiõ raka mbatayo, pa gaani ahe, watadu pa ngbabase. Ono Ziazia Kekeapai nangarasa rani ani mangi kura siapai—ka maa pa agu apai nga toro mbatayo, ka maa pa fu ngbarago fu Mbori mbatayo fu gaani. (Matayo 6:33) Wa ani kaa berãkurii gupai Sara amangihe, ani rengbe ka sana tirani nga, ‘Gini siapai mi nika mangaha rogo gimi raka?’\nI “AKURU KUSAYO ROGO RINGARA”\nWa Sara aambakada bara gari ahe, ri aabaka bangiriri tipa ginihe ri nika diaha na ginihe ri nika mbuhe. Ri aarengbanga ka dia agu ahe narengbe kadu ni mbumbuhe fu adongi tipa ami tindihe te, watadu agu ahe naarengbanga ka undo agu aboro nanaata kuari na anya ya. Si ni rengo nga, dungu gayo ahe si aida i bagihe watadu ka fukaha fu aboro. Gu kura pai berewe si aaida i mbu paha angia gu bawene apai naamanga rogo gu gbata re—pa mbeda ri na ba ngbeahe nga gu ri arengbe ka ngbe akpepasio, apasio anya, zuzuahe, aroko, gbiati kura ahe nga gu nasa raka si du fiõfiõ.\nGa Sara idapase asari tipa ri mbupa fiõfiõ kporo\nKurapai berewe nga, si aima du ni mbumbuhe fu Sara tipa ri mbu gari kporo. Si adu wakina gu dungu abambu naadu Ura yo nga gu agu aboro nageteka kuru ahe sende yo naima ye ki inipaha, Sara agbia tiri na gu kpakarapai nga ga zanga wene zezeredi raka. Gu kura abambu adu na dungu avuruhe yo gbiati gigiri ime vuruhe yo. Zavura rungorungo akporo, si ani du na kina wene ariihe, na ndugu, gbiati angbadimo ki du ni wene kisikisihe. Ya mo abamburoko arengbe ka fu bangisa bandahe wa gure be airadĩ watadu be abahũ, amama, aurusi, awaru, nga agu anya dunduko naadu rogo agu arago i ake Ziazia Kekeapai rogoho ti gu regbo re?\nNa ginipai naadu tipa aborokporo? Da ri arengbe ka mbu ni sa yo? Gu ga Mbori zinahe nga “Mo gúari rogo ga ringara dagba agumero” aima du ni bambumbuhe gbe fu ri. Wa ri adu ni wene sino dee, si arengbe ka du nga ri aima du na awirinari, agumeri gbiati awiri agumeri nga agu aboro ri aima inido tiri nayo nga agu aboro ri aarengbanga ka biyo barambeda ya. Wa si avura duwo, Sara andu kindi kumbatayo na ngarã na aˈuru dunduko kini mbakadi tiri tipa nduge.\nWa apai avura du ni kpakarakpakaraha, Sara aima mbakada bara gari ahe ki du regerege tipa nduge rogo gu uru si adu nga i nika guari rogoho. Wa Tera angia bakumba rogo gi kporo re, si adunga i nika ndu sa na Abarayama gbiati Sara, wa si avura dunga garã ko aima du wa ue kama vuru. (Bambata Pai 11:31) Sara aima du na bakere tindiro nga ga ngerafuo gbinza agumeri. Si adu nga Roto nika ndu andu na yo wa i agisangba Yekova ki “guari rogo ngbii aKasado.”—Amokedi 7:4.\nI andu gi nunguro re mbata ku Arana yo, nga gu naadu wa amairo 600 nga (akirometere 960) ku bangbanda nodiyo na dioyo, kini pe gu di nga Ferata. Fuo ida Arana yo, i kini sungu tipa bete regbo tooni. Si nangera wa ga Tera kaza aima nyaka rogo gi ba re, ka gene adunga tipa ko ndu kumbatayo ya. Agi aborokporo re asungu rogo gi ba re da ti kina gu regbo ko akpi ti ni na garãko nga 205. Mbata fu i tona kura nduge, Yekova afura berewe fu Abarayama ki gumba gupai fuko nga, ko mbu gu ringara re ki ndu ku rogo gu ringara ko nika yugoho fuko. Ti gi regbo re Mbori amangi kura bawene kidohe: “Mi ki sa ro ni bakere rikaaboro.” (Bambata Pai 12:2-4) Ono ho i aguari ni Arana yo, garã Abarayama adu nga 75 na garã Sara ki du nga 65, na i aavunga nga te. Wai du ka rikaaboro arengbe ka kura vurube Abarayama? Ya mo si aaida ko di kura dee? Ti agu aregbo re, roga dungu adee angia gupai aboro amangaha amanga, na si nawira gupai nga Sara aima bakabangiiri tipa gipai re.\nWa si avura du wo, i aguari rogo ringara Arana kini ndu kumbatayo. Oni tingidi pa agu aboro naandu nayo awere. Gi pangbanga re nagumba gupai furani nga, ga Abarayama aborokporo aguari na agu aũkumuko i agbiaha gbiati “agu aboro i adu na yo Arana yo.” (Bambata Pai 12:5) Ada nangia agi aboro re? Si rengbe ka du gbe nga amoyambu. Wa si avura duwo, Abarayama na Sara aima fura tipa gayo idapase fu agu aboro nakpinyemu ka degatuyo. Kura aYudo naadu bakuru kusayo agumba gupai nga, agu aboro i nafura tipa yo rogo gi veresi re angia agu aboro nasatiyo ku rogo gu pambori nga ga aYudo, nga aguyo nakoditiyo kuti Abarayama na Sara kaa iriso Yekova. Ka si du nga wo si adu, ga Sara dudunguro idapase aima sa ri ri du na bakere kido ho ri aafura ni fu kura aboro tipa gari Mbori gbiati gari maabangirise. Si ni nyanyakipa pai furani tipa ani berẽkurii gipai re mbiko ani naraka ti gu regbo adunga aboro na idapase gbiati maabangirise ya. Ya mo mo rengbe ka gumba gupai mo nawirikihe rogo Ziazia Kekeapai yo fu kura aboro?\n‘NDU KU EZIPETA YO’\nFuo i si Ferata, bara rogo Nisana 14, 1943 M.B.K., i andu gayo nunguro ku rogo gu ringara Yekova akidopaha fuyo. (Gate 12:40, 41) Mo moingo kpia Sara ku berãro yo wa ri naru kini ngere pati ri kirikiri kaa bi ngbanya rago, gaha ahe, gbiati wai du gu ringara re. Mbembedi na gu bangua nga More mbembedi na Sekeme, Yekova ayugu tiko fu Abarayama berewe ki gumba gupai fuko bara gere nga: “Mi afú gi ringara re fu ngbatungaro.” Si nirengo nga gi fugo nga, “ngbatungaro” re aima du na bakere rogoyo ti ni fu Abarayama! Gipai re aima sako ko berẽ tipa gupai Yekova agumbaha ati Edene yo nga ngbatunga nika ye nga gu nika gberesa Satana. Yekova aima gumba gupai fu Abarayama nga gu ngbatunga nika ye rogo ko yo nika zaka gene maku fu aboro auru kpotosende dunduko.—Bambata Pai 3:15; 12:2, 3, 6, 7.\nWa si avura du wo, agi aborokporo re anaagbia tiyo agbia na agu apai nga ga gi zegino re. Ngbongi ati ku rogo ringara Kanana, Abarayama kini diberã ka ga na gako aborokporo ku Ezipeta ku sudiyo. Ono tie, ko abi kura kpakarapai rogo gu rago re. Ko kini gumba gupai fu Sara nga: “Mo ngére, mi ini he ya wene de nga mo tigamo ni rengo, ngba ngbanyaro angba bangirise gbe; si ki ta du wa gere, ho aboro Ezipeta ka bi ro ni, i ayá, ‘Diako du re’; i aímo re ki mbu ro ni ungaro. Si du mo ka ya ti ni wẽ dawire nga mo, pai ki ngba fere mbiko ro, mi ki bati mbiko ga pai” (Bambata Pai 12:10-13) Tipagine Abarayama asana gi sanahe re ti ni?\nAbarayama agumbanga zire watadu ko angia ira gunde te. Sara adu nirengo nga dawiriko mbiko bayo adu sa. Na ga Abarayama bakabangirise adu ni kina wenehe. Abarayama gbiati Sara aima ino gupai nga pai ho nyaki ki susi pa ga Mbori ringbisapai tipa vunga kparakpara ngbatunga na rikaaboro vurube Abarayama te, si du, pa du Abarayama wenengai adu ni nyanyaki paha. Gupai naadu berewe nga, kuru apangbanga ima yugo gu gopai nga, agu aboro naazogarago ti gu regbo re Ezipeta yo anaazio dereakumba kini imi akumbayo. Abarayama amangipai na tatamana, na Sara asongodi ko rogo gi diaberã re.\nSi aaturõngo te, apai kini ye ka manga nga gu nayugu gupai nga ga Abarayama gunde adu ni wenehe; kura awiri Faro abi ga Sara wene ngbanya wa ri avura nyaka vuru rogo garã yo. I agumba pa ri fu Faro, ko ki zinahe tipa i di gu dee re! Ani ima rengba ka berãpa ga Abarayama gberãrago watadu gu gunde na zi Sara. Wa vura duhe wo, si nangera wa i aamanganga ri wa zizi boro te, ono wa iriiripa gino. Si nangera wa Faro aaberã pa nanga ri na gako aũkumuko na tipa ka fura na “kawiriri” tipa ka dia ri ni diako.—Bambata Pai 12:14-16.\nMo berẽnga pa Sara ri ningere rii gu wene rago nga ga Ezipeta ti bangiri bambu kua bakindo yo. Wai du ri adu ho ri abi tiri ni berewe tii meme bambu na wene riihe yo, i kini moi wene ariahe barabangiri ri? Ya mo gi wene raka re watadu gu wene ahe naangba ki susi gu ri adu na ni Uru yo adu ni asada furi? Mo berẽnga pa wai ka Satana adu na ngbarago ka si adu nga ri aberẽpa mbu Abarayama kini idi ka du ni dia Faro! Ono Sara aamanganga gupai re te. Ri anye niruru ri fu kumbari, gari rogatise, na fu gari Mbori. Si adu ni wenepai ka agu arogotise du areme rogo gi wasiwasi zegino re yugu ngbatunga gu pa du ni ruruse re. Ya mo mo rengbe ka wirika ga Sara padu ni ruruse rogo gamo mangaapai yo na agu aboro mo nakpinyemu yo gbiati abakureamo?\nWa ri avura gbia tiri na asada kua Faro yo, Sara anye ni ruru ri fu gari badia rogatise\nYekova aima mangapai tipa ka banda gu dee ko akpinyemu ri, ni ye ko na gberãngbi kuti Faro gbiati gako aborokporo. Ho Faro aye ka ino gupai ni nga Sara angia dia Abarayama, ko ki karaga ri fu kumbari na ki zinahe tipa ko guari na gako aborokporo dunduko. (Bambata Pai 12:17-20) Nga gi pa ngbarago nangiaha tipa i karaga diako fuko berewe! Mo tingidi gupai ko agumbaha furi nga: “Mo ngére, mi ini he ya wene de nga mo tigamo ni rengo.” Ko adu na ngbarago tipa kura sino berewe naadu rogo ri yo nga gu nangba ki susi pa ngbanya kpoto ri. Sara adu na gu ngbanya nga ga kpotoyo, nga gu Yekova abihe na nyanyakipaha. (1 Petero 3:1-5) Gere nga gu ngbatunga ngbanya rengbe ani dunduko ka sonosaha. Ka ani moi pa agu apai nga ga toro mbatayo fu aũkumuko, si naida ani gumba pa gaani inohe tipa Mbori fu kura aboro, na kini songodipa ga Yekova arugute tipa iriiri mangaapai zavura ti regbo aasada, ka ani amangaha wo, ani kaa wirika gu idapase nga ga Sara.\n^ genewaraga 3 Rimo yo adu mbata nga Abarama na Sarai, ono aboro aini yo gbe ti agu arimoyo Yekova afuhe kuriyo kusa.—Bambata Pai 17:5, 15.\n^ genewaraga 8 Sara angia dawiri Abarayama. Tera navungu yo dunduko, ono anayo adu ni bakiakia. (Bambata Pai 20:12) Wa vura duhe nga aboro amanganga gi ngbatunga rogatise re areme te, si naida ani moi gupai ku berãrani yo nga apai adu mbata kusayo kia. Aboro aima mbeda kuti gu rengberengbe raka Adamu na Eva arakihe na ki zangaha. Manga rogatise bangbanda mbembedi agume aarengbanga ka du na kpakarapai kurii awiriyo te, bambiko agi aboro re adu kindi na wene kureyo. Fuo agarã 400 kusa, Pa garã aboro atona ka da wakina gu du areme. Ti gu regbo re, ga Moize aNdiko aima zahe ti kodaba dagba mbembedi agume.— Pa Amotumo 18:6.\nAbarayama—‘Baa fu Aguyo Dunduko Naida pa Mbori’


“Yekova gaoni Mbori Nga Kina Yekova Sa”—Pa Fu Rugute ni Ue he 6:4 | Tipa Wisigoho\nMO GEDIHE ROGO Acholi Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Boulou Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Dangme Danish Dutch Ecuadorian (Fugo ni Bee) Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Finnish (Fugo ni Bee) Fon French Ga Georgian German German (Fugo ni Bee) Greek Guarani Gujarati Gun Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kabiye Kannada Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Nepali Nigerian Pidgin Norwegian Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan (Fugo ni Bee) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Pidgin (Cameroon) Polish Polish (Fugo ni Bee) Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sena Serbian Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Waray-Waray Welsh Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus)\n“Ako aYisaraere, oni gí he; Yekova gaoni Mbori nga kina Yekova sa.”—PA RUG. 6:4.\nABIA: 138, 2\nRogo gini gene du du Yekova gaani Mbori nga “kina Yekova sa”?\nWai du rengbe ani ka yuguho nga ani nairiso “kina Yekova sa”?\nGinipai rengbe ani ka mangaha tipa ka banda gaani zereda na kodatise?\n1, 2. (a) Tipagine dungu aboro naini agu afugo ti ni du rogo Pa Fu Rugute ni Ue he 6:4? (b) Tipagine du Moize agumba agu afugo re ti ni?\nTIPA dungu kama agarã, aYudo aima digo nimangisunge na gu pa-aEbere du rogo Pa Fu Rugute ni Ue he 6:4 rogo gayo akparakpee yo. I naagumbaha na aˈuru dunduko, wiso na nyamu. I nayamba gi kparakpee re nga Shema, du nga gu bambata fugo nga ga gu veresi re. AYudo nayugo gayo ranigose fu Mbori na gi kparakpee re.\n2 Agu afugo re angia papara ga Moise yangara gumbapai fu agu aYisaraere naadunguratiyo ku rogo gu Kpasakpasarago Nangia ga Moaba rogo gu garã nangia 1473 Mbata fu Batikayo Kristo. Gi rikaaboro re aima mbeda ka si gu dii nga Yaradene tipa ka dia Ringara Mokido. (Pa Rug. 6:1) Moize nangia gayo bangbembatayo tipa agarã 40 aaida i mangipai na wingbaduse ho i nika gbiati tiyo ni na akpakaraapai ku mbatayo. Si aaida i kido kuti Yekova na kidu niruruyo fuko ni gayo Mbori. Si nirengo nga, afugo Moize aima du na ome kurii agu aboro re. Tingbafuo Moize fura tipa Agu Arugute Naadu Bawe na gu kura arugapai Yekova afuhe fu gu rikaaboro re, Moize agumba gu nyanyaki afugo du rogo Pa Fu Rugute ni Ue he 6:4, 5. (Oni gedihe.)\n3 Ya mo agu aYisaraere naadunguratiyo na Moize koyo aainongoho nga Yekova gayo Mbori nga “kina Yekova sa” te? Nirengo, i aima inoho. Ruru aYisaraere aima inoho na kini irisi kina ngisa Mbori sa nga gu Mbori nangia ga atitayo nangia Abarayama, Yisaka, na Yakobo. Kangia wodu si adu, tipagine du Moize atingidiyo ti ni na gupai nga Yekova gayo Mbori nga “kina Yekova sa”? Ya mo padu Yekova kina sa na ngbanya dagbaha na pa kpinyemuko na ngbaduseyo dũ, torose dũ, na ome dũ waduhe rogo veresi nga ga 5? Na agu afugo du rogo Pa Fu Rugute ni Ue he 6:4, 5 na gini rogoyo ti ni furani areme?\nPADU YEKOVA KINA SA\n4, 5. (a) Rogo gu fugoyo nga “kina Yekova sa” nga gine? (b) Wai du du Yekova kia ti agu ambori nga ga kura aboro?\n4 Du Kia. Gu fugo nga “sa” rogo pa aEbere na rogo gu kura dungu afugo rengbe kadu na bakere rogoyo ti ni. Si rengbe ka yugopa guhe du kia, adunga kuraha berewe waha ya. Si angeranga wa Moize aaida ka bisira gu yugopai nga ga ziree pambori nga mbori sa aboro rogoko yo biata te. Yekova nga Bakusi ngbangbaturũ na kpotosende, ko nga Bakere Bakindo zegino dũ. Kinako sa nga ndikidi Mbori; mbori ho duwa ko te. (2 Sam. 7:22) Sidu, Moize aatingida aYisaraere na gupai nga gayo iriso fu Yekova duwa kasi du fu kinako sa. Si aaidanga i pekefuo agu aboro naadu patiyo te, nga aguyo naairiso dungu ambori na adembori. I anaabi kura agi aziree ambori re nga i na ome kurii gu kura ahe. Kura gayo ambori anidu na kura arukutu he ti ni.\n5 Ni kpiapai, aEzipeto anaairiso gu mbori-uru nga Ra, gu dembori-ariyo nga Nut, gu mbori-sende nga Geb, gu mbori-Nire nga Hapi, na gu kura kparakpara anya. Dungu agi ambori re Yekova ayuguhe nga ko du na ome kisusi yo ho ko ayeni na agu Ambusa Nadu Bawe. Gu ga aKanano mbori paha anyaki gbe angia Bara, nangia mbori vungu, na i anaabihe nga si du nga mbori ariyo, mai, na bavugumo. Rogo dungu aba, i anaabi Bara ni gu mbori naabandayo rogo gayo dagbarago. (Geda 25:3) Si aaida aYisaraere tingidi gupai nga gayo Mbori nga ndikidi “Mbori” nga “kina Yekova sa.”—Pa Rug. 4:35, 39.\n6, 7. Gu fugo nga “sa,” kura rogoyo nga gine na wai du Yekova ayugu na ni nga ko kina “sa”?\n6 Ko Aˈarianga Sino ko te na Ko ni Ruru Ko. Gu fugo nga “sa,” si a nayugo kodatise, gu ringbisapai du kina sa gbiati mangapai. Yekova Mbori akparakanga rogoko yo watadu ka aˈaria sino ko te. Kuba gure, ko ti aregbo dunduko ni ruruko, ko namangapai kina kubani sa, na ko nga irarengo. Ko akido Abarayama nga atitako nika dia kumba Ringara Mokido, na Yekova aima manga nyanyakipa apai tipa ka digiso gu kidohe re. Pa dia gu kidohe re agarã nga 430 aakanga na Yekova ti manga gu gako diaberã re te.—Bam. P. 12:1, 2, 7; Gate 12:40, 41.\n7 Fuo akama agarã kusa, ho Yekova ayuguhe ni nga aYisaraere nga gako adezire, ko agumba gupai fuyo nga: “Kura mbori adú nga ni mangimangi ni mbata fere te, gu ni adú nga ho berewe fuo re te.” Yekova anyakasipai berewe tipa gako ringbisapai nga si aˈarianga tihe te ki ya: “Mi nga Mbori, du awere na ku mbata yo a kindi mi nga Ko.” (Yes. 43:10, 13; 44:6; 48:12) Nairiwo gu bakere momu nangiaha re fu aYisaraere na furani a nga kadu ni ga Yekova amoyambu, nga gu Mbori aˈarianga asinoko ya na du niruru ko rogo gako agene naabaha dũ!—Mara. 3:6; Yak. 1:17.\n8, 9. (a) Ginipai Yekova akpinyemuhe be airisiko? (b) Wai du Yesu anyakasipa panyaka afugo Moize?\n8 Nirengo, Moize atingidi aboro na gupai nga Yekova aˈarianga gako nyemuse tipa yo te na ko nangera angera kindi fuoyo. Kangia wo si adu, si arẽarẽ tie fuyo i futiyo fu kinako sa, kini kpi kina nyemuko sa, na ngbaduyo yo dũ, mbisimoyo, na omeyo. Si aaida rukutu agude pekefuo gu ngbatunga futise re a mbiko si aida avunguyo niyugupai fuyo ti aregbo dũ.—Pa Rug. 6:6-9.\n9 Mbiko gupai nga Yekova aˈarianga sinoko nibipa gupai ko akpinyemuhe na gako ringbisapai te, si tie ziazia nga, gu banguapai ko aidaha be airisiko aˈarianga tihe te areme. Tipa ko idi na gaani irisombori, ani du wa ka ani futirani fuko a na kini kpinyemuko na ngbaduraniyo dũ, berãrani, na omerani. Nirengo, gure nga kina boro gupai Yesu agumbaha fu gu boro naasanako. (Oni gedi Marako 12:28-31.) Sidu tie, ani bingo wai rengbe ani ka yugoho rogo gaani mangaapai yo nga ani ima giarogo gupai yo nzunzu nga “Yekova [gaani] Mbori nga kina Yekova sa.”\nMO FUTIRO FU KINA YEKOVA SA\n10, 11. (a) Ngba gini gene du du gaani irisombori tipa kina Yekova sa? (b) Wai du gu paranga aEbere naadu Babera yo ayugu gayo futise fu kina Yekova sa?\n10 Tipa gupai nga kina Yekova du sa nga gaani Mbori, ani du wa ka ani futirani fu kinako sa. Ani arengbanga ka kpara gu gaani iriso du ani na ni koyo du ko ni watadu ka fu paparaha fu kura mbori te watadu ka rimiso agu aberãpai na mangaapai nga ga kura airisombori a te. Si naida ani tingidi gupai nga, anga Yekova gbua nga Mbori dagba dungu ambori yo te; watadu ko kiipako kidu na bakere ome dagbayo yo dũ te. Kina Yekova sa si aida ani irisiko.—Oni gedi Yugoti 4:11.\n11 Rogo gu buku nga ga Daniere, ani nagedapai yo tipa gu paranga aEbere nangia Daniere, Ananya, Misaere, na Azaraya. I ayugu gayo futise fu Yekova nizangayo ri agu ariahe naadu ni bibiriko ho na ni ka yo ka nugadi fu ga Nebukadenesara kpiahe nga ga daabu. Gupai paha anyaki bangiriyo aima du gbayaga; i aaidanga ka mbupa manga rurupai te.—Dan. 2:1–3:30.\n12. Ho ani afutirani ni fu kina Yekova sa, ginipai si aida ani banda tirani ti ni?\n12 Tipa ani futirani fu kina Yekova sa, ani du wa ka ani du na rubangirise ka zanga mbu kura apai si di gu bangiriba du tipa kina Yekova sa rogo gaani raka yo, watadu ka dia kandara paparaha. Ginihe rengbe kangia ngbatunga agu apai re? Rogo Agu Arugute Naadu Bawe, Yekova aima pehe ziazia nga ka gako aboro dunga na kura ambori berewe kupati ko ya na ka i irisingo kpiahe a ya. (Pa Rug. 5:6-10) Areme, irisokpiahe rengbe kadu na dungu angbatungaha ti ni, agu akuraha ima rengba ka mbu tipa boro inihe. Ono gupai Yekova akpinyemuhe berani aˈarianga tihe te, ko kindi nga “kina Yekova sa.” Ani bingo gupai si ayugoho furani.\n13. Gine ani narengbe ka tona kpinyemuhe kisusi Yekova?\n13 Rogo AKorosaio 3:5 (oni gedihe), ani nagbia nyanyaki arugute yo fu aKristano nibipa gupai rengbe ka gbarasapa gayo pagume na Yekova sa. Oni ini gupai nga i ringbisi kpihe kuti irisokpiahe. Si wo mbiko gupai nga, gupai boro akpinyemuhe wa gu nga aũkumuko rengbe kadu na bakere ome kurii raka ni si ki da wakina gu mbori du na bakere ome. Ono ho ani abi gu veresi re ni naabaha dunduko, si taata ka bi gupai nga agu akura aingapai peke yo paha yo nangbaya dagbaha na kpihe na rogo gi gene re, si kingia irisokpiahe. Si taata nyemu agi apai re di ba gaani nyemuse fu Mbori. Ya mo si naida ani mbu agi apai re si du na ome kuriirani si ki da nga Yekova berewe nga “kina Yekova sa” furani te? Oó, si aidangaha wo te.\n14. Gini zahe gu mokedi nangia Yoane afuhe?\n14 Gu mokedi nangia Yoane ape kina gu ngisapai re a ho ko azahe ni nga ka boro kpinyemu agu ahe du rogo zegino du nga “gu nyemuhe nga ga borose, na gu nyemuhe nga ga bangirise, na gu ũmosangi enda nga ga unga,” sidu, “ga Mbori nga Ba nyemuse du nga ti ni te.” (1 Yo. 2:15, 16) Gipai re nayugo gupai nga, si naida ani naawisigo ngbaduraniyo awisigo kindi ka bihe singia si ni asadi asadihe be agu aũngbarago nga ga zegino, abakure, na gene vo aroko na mbakadatise. Watadu nyemu zegino rengbe ka koda gbata “bakere apai,” ngbatunga gu duwa rogo gu gene nga ka gbata bakere wirikapai. (Yere. 45:4, 5) Ani ima mbeda ka rimo ku rogo gu vovo zegino Mbori nakido paha. Sidu, nairiwo wai duhe ninyanyakipa pai furani kaa tingida gu nyanyaki afugo Moize agumba re! Ka ani girogo gupai yo ziazia na kidu na nyanyaki ida kuti gupai nga “Yekova [gaani] Mbori nga kina Yekova sa,” ani nika mangapai na ome rani dunduko tipa ka futirani fu kinako sa, kini mangisunge fuko kina wai ko aidaha.—Eb. 12:28, 29.\nANI BANDA GU PADU SA NGA GA AKRISTANO\n15. Tipagine du gu mokedi nangia Pauro atingidi aKristano ti ni nga Mbori nga “kina Yekova sa”?\n15 Padu Yekova kina sa nayugopa kodatise na gu ringbisapai du kina sa, wangia ani airisiko, gure nga agu asino si aida ani du na ni wa ani amangasunge fuko. Agu adungurati nga ga aKristano naadu rogo bambata sa kama agarã adu na aYudo, aGiriki, aRomo, gbiati aboro kura aringara rogoho. Agu apambori i aadu rogoho mbata, asinoyo na wai i aamangapai kuti apai adu kia. Mbiko gupai re, si aima kpakara fu gu kura aboro i idi na gu vovo gene nga ga irisombori watadu ka mbu gayo kuru gene mangaapai dunduko. Gu mokedi nangia Pauro abihe nga si arẽarẽ ko tingidiyo nga aKristano na Mbori beyo kina sa nga Yekova.—Oni gedi 1 AKorindo 8:5, 6.\n16, 17. (a) Gini sangbanebi nadigisotihe ti gi gaani regbo re, na sangbanaha nga gine? (b) Gine rengbe ka gbarasapa gaani kodatise?\n16 Na ginipai du tipa gu dungurati nga ga aKristano areme? Gu nebi nangia Yesaya afura kumbatayo ya “rogo yangara arame,” arikaaboro dunduko nika ndu kurii ga Yekova tumbatumba rago yo nga ga ndikidi irisombori. I nikaa ya: “[Yekova] raba rani na gako asino ani ki nipeke kina gako agene.” (Yes. 2:2, 3) Nairiwo gu ngbarago du ani na ni ka bi gi sangbanebi re si nidigisitihe kina kuti bangirani! Sangbanaha nga dungu adungurati awere na aboro rogoho na arangi kpotoyo, gayo asino mangaapai, na afugoyo nibakiakia, nafu taarimo fu Yekova. Padu aboro nibakiakia were rengbe ka kusa gupai si aida ani dihe na nyanyaki paha.\nYa mo mo nafubee kuti gu kodatise nga ga gu dungurati nga ga aKristano? (Oni bi genewaraga 16-19)\n17 Ni kpiapai, wai du mo naabi agu aKristano du gayo asino mangaapai kia ti gamo? Fugoyo, gayo vo aroko, gayo mangaapai, na riahe arengbanga kadu ni gupai mo nainidi tiro na ni te. Ya mo mo naaneyo na kini kodi tiro na kina agu aboro gbe du apai tipa yo wa kina gamo? Watadu nakangia agu aboro i nasiayo ni ababiapai kurii gaoni dungurati watadu rimbasa adungurati watadu be-basunge, i nga aparanga watadu gayo asino mangaapai na rangi kpotoyo kia ti gaoni? Ya mo mo rengbe ka mbu gu ngbatunga pai re si gbarasi gu kodatise na gu ringbisapai du sa si aida si du dagba ga Mbori aboro?\n18, 19. (a) Gini rugute i nafura tipaha rogo AEfeso 4:1-3? (b) Ginipai rengbe ani ka mangaha tipa ka undo dungurati si nye na kodatise?\n18 Gine rengbe ka undo rani ani ne ngbatunga agu agbina re? Pauro afu wene rugute fu agu aKristano naadu Efeso yo, nga gu gbata naadu na kumuko rogoho gbiati dungu ngbatunga aboro. (Oni gedi AEfeso 4:1-3.) Oni ini gupai nga, Pauro afura mbata tipa ngbatunga agu asino duwa umbasitise, zera, zerangbaduse, na nyemuse. Ani rengbe ka ringbisa agi asino re kuti agu andu bambu nasangodaha. Kupati du bambu na nyanyaki anduhe, si naida i ningere fuoho dedede; ka si adunga wo ya, si rengbe ka gbera. Pauro azungodi agu aKristano naadu Efeso yo i mangi bakere ome “ka kuti gu du sa nga ga Toro zikazika.”\n19 Ani dunduko nibasasa si aida ani bihe ni gaani sunge ka fubee ka banda gu kodatise nga ga dungurati. Ginipai rengbe ani ka mangaha? Bambatapai nga, mo sonosi agu asino Pauro afura tipaha na kini yuguhe, nga umbasitise, zera, zerangbaduse, na nyemuse. Fuani, mo ki mangi bakere ome ka sonosa “gu ũkpamiatise nga zereda.” Si naida ani mangisunge ka mbakada gu wiri arungbura rengbe ka kura. Ka ani mangihe wo, gure nga ani nafubee ka banda gaani zereda na kodatise du na nyanyakipaha.\n20. Wai du rengbe ani ka yugoho nga ani ima giarogo gupai yo nga “Yekova [gaani] Mbori nga kina Yekova sa”?\n20 “Yekova [gaani] Mbori nga kina Yekova sa.” Gu fugo re na ome ti ni nirengo! Gu tingidapai re aanyakasa aYisaraere tipa i mangipai kuti agu akpakarapai i aandu ka gbiatiyo na ni wa i aandu ka dia Ringara Mokido. Ka ani di agu afugo re ku ngbadurani yo, si nika fu ome furani wa ani ambeda ka gbiatirani na bakere gberangbi na ki fubee kuti gu Paradizo nika ngbefuoho. Ani funga tirani afu fu kina Yekova sa nikpi ani nyemuko na kini mangisunge fuko na ngbaduraniyo dũ na kini mangi bakere ome tipa ka banda gaani kodatise nga ga aKristano. Ka ani mangihe wo, ani nika ngera kumbatayo na kido ka bi gupai si nidigisitihe Yesu agumbaha tipa agu aboro ko nika sapangbanga yo ni akandoro, nga gu naya: “Ga Buba aboro maku oni yé, oni dí kumbo gu ngbi du ni mbakadimbakadi he tipa roni ho rago aenge ni da awere.”—Mt. 25:34.


Ga Mbori Nyemuse Nga Nyenye Unga—Yoane 3:16\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aymara Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Dangme Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Guarani Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kazakh Kikaonde Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Lingala Lithuanian Luganda Luo Macedonian Malagasy Maltese Maya Mongolian Myanmar Nepali Ngabere Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Papiamento (Aruba) Polish Portuguese Quechua (Bolivia) Romanian Russian Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tatar Thai Tigrinya Tshiluba Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Ukrainian Umbundu Venda Vietnamese Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zande Zulu\nAGU APAI NANDU NA GUPAI DU TI KPOTOHO\nGupai Mbori Amangihe Furoni\n“Bambiko Mbori akpi nyemu aboro akpi zegino dũ, wa ko afu bangisa Wiriko, ya gu ni ka idi pa ko ni kpi nga te, ono nyenye unga du adu be ni.”—Yoane 3:16.\nGere nga gu veresi rogo Ziazia Kekeapai aboro naima inopaha rogo zegino dunduko. Aboro naya veresi ho “nafura wenengai wa gere tipa gu pagume du dagba aboro na Mbori na gu gene nga ga bata te.” Mbiko gipai re, rogo kura aringara, aboro nakeka “Yoane 3:16” ti regbo gayo adunguratise, ti vuro gayo atarambiri, kpoto abambu, na ti gu kura ahe.\nNibi agi apai re dunduko, agu aboro nakeka gi veresi re nabihe nga ga Mbori nyemuse nika ye na bata fuyo. Na ginipai du tipa ro? Ginipai ga Mbori nyemuse ayugoho foro? Na ginipai mo aberãha nga si Mbori amangihe tipa ka yugo gako nyemuse na ni foro?\n“MBORI AKPI NYEMU ABORO AKPI ZEGINO DŨ”\nDungu aboro naatambua Mbori atambua tipa agu ahe ko akusihe ku rogo zegino kodihe na aboro. Rakiraki ahe ima du na tatamana na gu gene i ambakadihe ngbaha nayugoho ayugo nga gu boro namangihe ní na bakere tatamana. Dungu aboro naatambua Mbori tipa unga na aˈuru dunduko. I ima ino gupai a nga Mbori du nafu agu ahe fuyo i aidaha tipa ka raka ngbatunga agu nga wege, ime, riahe, na gu wege ani akparakaha dagba tirani na angua tipa wa ka ani araka na kini gbia ngbarago rogo agu apai ani amangaha.\nSi adu ni wenepai ka ani atambua Mbori tipa gi wene ahe re dunduko mbiko ko nzunzu nga Bamangirani na ni Bafu Unga. (Atambuahe 104:10-28; 145:15, 16; Amokedi 4:24) Ani rengbe ka tambua Mbori tipa gu nyemuse du ko na ni tipa rani ni berã ani kurii agu apai dunduko ko amangaha ani raki. Gu mokedi nangia Pauro aya: “[Mbori] ni tiko nafu unga fu aboro dũ, na onga na ahe dunduko.”—Amokedi 17:25, 28.\nOno tie, Mbori nayugo gako nyemuse rogo dungu agene angianga kina ngerafuo rani rogo borose yo te. Ko tumba parani kurii ani ini agu apai nga ga toro na ki undo rani ani mbiisi gu gaani azingo nga ga toro re. (Matayo 5:3) Rogo gi gene re, aboro giasangba na gu maabangirise nga ka da ni papara “awiri Mbori.”—ARomo 8:19-21.\nYoane 3:16 naya Mbori ayugu gako nyemuse furani ni kedako Wiriko nga Yesu ku auru kpotosende tipa ko yugupai furani tipa Mbori na ki kpi tipa rani. Ono tie, dungu aboro naya i aruganga tiyo nzunzu na ndu gupai si aaida Yesu ye ka kpi ti ni tipa aboro te. Na i ainongo wai pakpioko ayugopa ga Mbori nyemuse tipa rani te. Ani bingo wai Ziazia Kekeapai asaka ndu gupai Yesu akpi ti ni na pa nyakapaha.\n“KO AFU BANGISA WIRIKO”\nAboro dunduko nakpi akpi, na kini woki na kini gbinza. Wa vura duhe wo, anga gure nangia ga Yekova bambata ringbisapai te. Ko afu gu maabangirise fu gu bambata aboro ko akusiyo nga i raki rogo paradizo auru kpotosende. Ono pai sa ko aaidaha beyo nga: I gisangbako. Mbori aya ka i aamanganga ha wo ya, i nika kpi akpi. (Bambata Pai 2:17) Nirengo, gu bambata kumba re aima samungu kuti ga Mbori pagbia, na ko ki ye na kpio kuriko na awiriko a. Pauro aya: “Gbegberẽpai akuru ku zegino mbiko boro sa, kpio ki du mbiko gbegberẽpai; si du kpio andu andu ti ni sa aboro dũ, bambiko i aingi ainga dũ.”—ARomo 5:12.\nOno tie, Mbori “nakpi nyemu ruru sarangbanga.” (Atambuahe 37:28) Wa vura duhe nga Mbori aima fu mbusa fu Adamu mbiko gu ingapai ko amangihe, si ayugongo gupai nga Mbori asaringbanga aboro dunduko nga i nirungo na kini kpi mbiko gako zanga giasangba te. Ni manga Mbori sunge na gu rugute nga “ungani tipa unga,” ko amangisunge na ruru sarangbanga tipa ka saha berewe taata fu aboro giasangba i gbia nyenye unga. (Gate 21:23) Gu sanahe na kura nga, wai du ka i arengbe ka karaga gu rengberengbe unga Adamu aingisihe re? Karagapai nga: Si aaida kina rengberengbe boro tumo na unga ni.\nYesu aye ku auru kpotosende na ki fu ungako tipa ka batasa aboro be ingapai na kpio\nSi tie ziazia nga, wiri Adamu ho naarengbe ka fu gu ngbatunga motumo re te, ono kina Yesu sa. (Atambuahe 49:6-9) Wa duhe nga i aavunganga Yesu na ingapai tiko te, ko adu ni rengberengbe ko kina wai Adamu adu mbata. Sidu, nifu ko ungako, ko angbe aboro be gu sunge kanga nga ga ingapai. Ni mangako ho wo, ko afu momu fu awiri Adamu nga i du na gu rengberengbe unga Adamu na Eva adu na ni mbata. (ARomo 3:23, 24; 6:23) Ya mo pai ho si aida ani mangihe tipa ka gbia undo ti gi mangapai nga ga nyemuse re?\n“GU NI KA IDI PA KO”\nKa ani karaga tirani ku rogo Yoane 3:16 ani nabi agu afugo yo nga, “gu ni ka idi pa ko ni kpi nga te, ono nyenye unga du adu be ni.” Gipai re nayugo gupai nga pai kinaho si aida ani mangihe tipa ka gbia gu gamahe nga ga nyenye unga re. Ka ani aida ka gbia “nyenye unga,” si naida ani idi kuti Yesu na kini gisangbako.\nMo ima rengba ka berã gupai nga: ‘Gine naye na giasangba ku rogo gipai re? Anga Yesu aya, “gu ni ka idi pa ko” ní nika gbia nyenye unga te?’ Nirengo, idapase nga nyanyakipa pai. Ono tie, si ni nyanyakipa pai ka tingida gupai nga rogo Ziazia Kekeapai, anga idapase nga kungbo ida kuti pai te. Tipa ka ngba bangiri Mbori, anga si gbua nga boro ini Yesu ni Batasi te. Gu idipase re duwa ka ní fu tini ka manga gupai Yesu ayuguhe. Idapase zanga mangapai, sunge ti ni te. Ziazia Kekeapai naya: ‘Ka idapase zanga mangaapai si ni kpikpi he.’ (Yakoba 2:26) Ka pehe ngba kura gene, gupai si aidaha be idipase nga ní idi kuti Yesu, du rogoyo nga ní raki ringbisihe kuti gani idapase.\nPauro aya: “Nyemu Kristo nasoda rani; bambiko ani naya wẽ, boro sa [Yesu] akpi tipa yo dunduko, . . . ko akpi tipa yo dunduko, ya agu yo du ni ungayo ka i du nga ni ungayo fu tiyo ya, ono fu gu ko nakpi tipa yo ki zingi berewe.” (2 AKorindo 5:14, 15) Du ani na tambuahe tipa ga Yesu motumo nafõ rani ani mangi ariapai rogo gaani raka yo ka zanga raka fu tirani ono ka raka fu Yesu naakpi tipa rani. Gipai re nayugo gupai nga, si naida ani peresi manga agu apai Yesu ayuguhe rogo gaani raka. Gi ngbatunga ariapai re nika du na ome kurii agu apai nyakipaha bangirani, gaani asiapai, na agu apai dunduko ani amangaha. Gini mosoro nika du fu agu aboro dunduko idi kuti Yesu?\n“NI KPI NGA TE, ONO NYENYE UNGA DU ADU BE NI”\nYangara papara Yoane 3:16 nafura tipa ga Mbori kidohe fu agu aboro du na idapase kuti motumo na naraka ringbisihe kuti gako arugute. Ga Mbori ringbisapai nga ka ruru boro ‘kpingo ya, ono nyenye unga duadu beni.’ Ono tie, amaabangirise ni bakiakia na sungudo agu aboro nagbia undo ti gi ga Mbori nyemuse re.\nYesu akidopa nyenye unga fu badona aboro sa ku ngbangbaturũ yo. Ko apepai fu gako ruru abawiriki nga ko nika mbakada ba fuyo wa ka i zogorago na ko rogo gako taarimo. (Yoane 14:2, 3; AFiripoio 3:20, 21) Agu aboro i nika zingisayo ku ngbangbaturũ yo re nika du “ni aboromotumo nga ga Mbori yo, na ga Kristo yo, i azóga rago na ko agarã ki du 1000.”—Yugoti 20:6.\nKina bete apefuo Kristo nika gbia gi ngbatunga momu re. Nirengo, Yesu aya: “Oni nga umba rika aboro, ka oni gúnde nga ya; bambiko si ngba ti Baroni ka fu ngbi fu roni.” (Ruka 12:32) Bakio gu “umba rika aboro” re nika du wai? Yugoti 14:1, 4 naya: “Oni ngére, mi ki bi Wiri Kandoro [nga Yesu nazingi bekpio], ko ru ri gu bagangara nga Siona, agu yo ki du na ko 144,000, nga agu yo du na rimoko ni keke he ti ngbanda kpakpuyo, na rimo Bako a. . . . I atumo agi yo dagba aboro yo re, i du ni amakawa fu Mbori, na fu Wiri Kandoro a.” Ka i ringbisi bange agi aboro re na agu aboro naaraki auru kpotosende, agu aboro nga 144,000 re nga “umba rika aboro.” Wa duhe nga i nga abakindo, ada tie i nika zoga yo?\nYesu afura tipa kura ue badona ruru aboro nga aguyo nika gbia undo ti gu Kindo nga ga ngbangbaturũ re. A wa duhe rogo Yoane 10:16, Yesu aya: “Gu kura akandoro du be re, adu nga rogo gi ndugu re ya; mi ayé aye na ami a, ami agía fugore agia; rimbasara adú adu sa, babanda akandoro ki du sa.” Agi “akandoro” re namaabangiri yo ka gbia nyenye unga auru kpotosende nga gu bangisa maabangirise Adamu na Eva agbarasipaha. Ani naino gipai wai?\nZiazia Kekeapai fura bara dunguhe nga Paradizo nika du auru kpotosende ane. Tipa ka bi gipai re, mo ima rengba ka zaka gamo Ziazia Kekeapai na ki gedi agi averesi re: Atambuahe 37:9-11; 46:8, 9; 72:7, 8, 16; Yesaya 35:5, 6; 65:21-23; Matayo 5:5; Yoane 5:28, 29; Yugoti 21:4. Agi averesi re nafura tipa digido vura, ngbongi, akaza, na kpio. Si nafura tipa gu regbo wene aboro nika gbia ngbarago ti meka gayo abambu, sopa bino, na sonosa agude rogo zezeredi zegino. * Ya mo gi maabangirise re angbanga tiro te? Ani na wene nduapai berani ka ida kuti gupai nga, agi akidohe re nika manga barambeda.\nMBORI IMA MANGA DUNGU APAI\nKa mo berẽ tooni kurii agu apai dunduko Mbori namangihe foro na fu kura aboro dunduko, nirengo mo bihe abi nga ko ima manga dungu apai. Ani na unga berani, tatamana, na agu ahe nasongoda gaani raka. Kurigure, ga Mbori gamunihe nga ga motumo rogo Yesu yo naakpi tipa rani nafu bakere amaku furani a wa wiriki ani he rogo Yoane 3:16.\nAni nika gbia nyenye unga rogo gu bawene zezeredi zegino zanga kaza, vura, ngbongi watadu kpio na si nika zaka gene ani gbia nyenye ngbarago na amaku. Pa gbia mo agi amaku re nabi kina ro. Gu sanahe nakura nga, Ginipai mo amangaha fu Mbori?\n^ genewaraga 24 Ka oni aida ka ino kura apai tipa gu asangbaanebi re, oni bi kapita 3 nga ga gu buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho? Si nga gu buku aDezire Yekova akusaha.