October 2013 - Həyatın Təkamülü\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 10:06 AM 0 şərh\nVenera Layihəsi (The Venus Project) - Jak Freskonun gələcəklə bağlı planlarını reallaşdırmaq məqsədiylə qurduğu təşkilatdır. İnternet sayt vasitəsilə yayımladığı video və sənədli filmlərlə cəmiyyəti inkişaf etdirmək və daha irəli daşımaq məqsədi üçün çalışan, qaynaq-əsaslı iqtisadiyyata keçməyi, yenilənə bilər şəhərlərin texnoloji baxımdan yenidənqurulmasını, enerji effektivliyini artırmağı, təbii qaynaq idarəetməsini və inkişaf etmiş avtomatlaşdırılma əhəmiyyətini cəmiyyətə təmin edəcəyi faydaya yönləndirən layihədir. Bu təşkilatın təməli Jak Fresko və Roksana Midouz tərəfindən 1995-ci ildə qoyulmuşdur. Layihənin adı olan Venera, Floridada, Okeechobee gölü yaxınlığında yerləşən, 85.000 m2 sahəyə sahib olan bir araşdırma mərkəzinin adından qaynaqlanır.\nGünəş enerjisi ilə işləyəcək texnologiyalar\nVenera layihəsi yoxsulluğun, qıtlığın, cəmiyyətdəki hər növ problemin, cinayətlərin və müharibələrin səbəbinin, müasir cəmiyyətin xeyrinə olan texnoloji inkişafları şüurlu şəkildə yavaşladan mənfəət və rəqabət əsaslı iqtisadi sistem olduğunu hesab edir. Jak Fresko, qazanc məqsədi güdən iqtisadi sistem tərəfindən texnologiyanın inkişafında şüürlu şəkildə yaradılan yavaşlamanın "mənfəət"dən xilas edildiyində daha çox insan üçün daha çox qaynaq bolluğu və buna bağlı olaraq daha çox məhsul təmin edəcəyi, həmçinin qıtlıq, yoxsulluq və aclığı aradan qaldıracağı nəzəriyyəsini inkişaf etdirir. Bu yeni kəşf edilmiş iqtisadi model insanların eqoizm, rüşvət və acgözlüyə olan meylini aradan qaldıracaq və bir-birlərinə güvənmə meylini aşılayacaqdır. Fresko hesab edir ki, pula əsaslanan iqtisadi sistem və onun nəticəsində ortaya çıxan əmək fəaliyyəti və rəqabət kimi proseslər insanları həqiqi imkanlarını ortaya qoymaqdan saxlayaraq cəmiyyəti geriyə aparır.\nFresko, insanların daha uzun, sağlam və mənalı bir həyat keçirmələrinin artıq mümkün ola biləcəyinə inanaraq irəli sürdüyü düşüncələrin cəmiyyətdəki insanların böyük əksəriyyəti üçün ən üst səviyyədə fayda təmin edəcək fikirlər olduğunu deyir. O, bütün dünya insanlarının və təşkilatların birləşərək cəmi 20 ilə yeni, daha təmiz və daha inkişaf etmiş dünya qura biləcəklərini iddia edir. Layihəyə görə insanların həqiqi sivilizasiya qura bilmələri, üçün siyasi fikirlərinin və məqsədlərinin yox edilməsi gərəklidir. Fresko, insanlığı nə siyasət, nə dinin xilas edə biləcəyini deyir. Fikirlərinə görə, insanlıq və onun inkişaf etməsi üçün lazımlı olan yalnız elm və texnologiyadır.\nYeni şəhər modeli\nFreskonun bu fikirləri Böyük Depressiya illərində formalaşmışdı. Fresko dünyadakı, Böyük Depressiya böhranına oxşar olan, onun qədər də sərt olmayan mövcud iqtisadi vəziyyətin insanları azad bazar iqtisadiyyatı və kapitalizmdən uzaqlaşdıraraq, onların pula əsaslanan iqtisadi sistemə olan etibarlarını yıxacağına inanır. Venera layihəsinin əsas məqsədi, mövcud pul əsaslı iqtisadi sistemin, qaynaq əsaslı iqtisadi sistem vasitəsilə aradan qaldırılmasıdır.\nJak Fresko (d. 13 mart, 1916) 14 yaşında olarkən məktəblərin təhsil sisteminin yararsız olduğunu düşünüb, məktəblə vidalaşmışdır. O vaxtdan bəri evində qurduğu laboratoriyalar sayəsində öz özünü inkişaf etdirmişdir. Sənaye mühəndisi, ixtiraçı, yazıçı və futuristdir. Hal-hazırda 97 yaşı var.\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 7:19 AM 0 şərh\nİri meymunları araşdıran bir beynəlxalq tədqiqatçı qrup, bu heyvanların özlərini cavanlıqda çox xoşbəxt hiss etdiyini, orta yaşda isə bu hissin azaldığını və yaşlılıqda yenə artdığını aydınlaşdırdı.\nBu heyvanlarla ən az iki il işləmiş olan baxıcılar, könüllülər və tədqiqatçılardan qısa bir anketi doldurmaları xahiş edildi. İnsanlarda xoşbəxtlik dərəcəsini ölçmək üçün nəzərdə tutulan bu anket primatlara uyğunlaşdırıldı.\nTədqiqat qrupunun başçısı psixoloq prof. Aleksandr Weiss insanlar, şimpanzelər və oranqutanlar arasındakı oxşarlıqların genetikanın və fiziologiyanın sərhədlərini keçdiyini anladıqlarını bildirdi. Məsələn, iri meymunlar da insanlarınkına oxşar sosial təzyiqlər və stress faktorları ilə qarşı-qarşıya qalırlar. Prof. Weiss deyir:\n"Təbii ki orta yaşa gələn şimpanzelər birdən-birə qıpqırmızı bir idman avtomobili istəmir. Amma başqa şeylər istəyirlər, məsələn, daha çox dişiylə cütləşmək."\nWarwick Universitetindən olan iqtisadiyyat prof. Andrew Oswald da bu işə insanlarda xoşbəxtlik hissini 20 ildir araşdırdıqdan sonra qatıldığını açıqladı:\n"Oranqutan və şimpanzeləri gözdən keçirmək istəməyimizə səbəblərdən biri, insanlarda təhsil, gəlir və evlilik kimi faktorları təhvil verdikdən sonra belə U əyrisinin eynilə qalması idi."\nProf. Oswald, meymunlarda da eyni vəziyyətlə qarşılaşdıqlarını deyir. Oswald'a görə bu nəticə orta yaş böhranının həqiqi olduğunu və bioloji baxımdan ən yaxın qohumlarımızda da müşahidə edilə bildiyini göstərir. Bu da böhranın bioloji və fizioloji faktorlarla açıqlana biləcəyini qarşımıza qoyur.\nPsixoloq prof. Weiss indi cədvəlin qalan hissəsini ortaya çıxarmaq üçün təkamül prosesinə baxmaq lazım olduğunu hesab edir. Weiss son olaraq bunları dedi:\n"Təkamül tariximizə daha yaxından baxmalı, şimpanzelər, oranqutanlar və digər meymun növləri ilə bölüşdüyümüz əcdadlarımızı yaxşıca araşdırmalıyıq."\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 10:41 AM 0 şərh\nDünyaca məşhur planetoloq və astrobioloq Chris Mckay, NASA-nın Marsın terraform (bir planetin həyat üçün əlverişli hala gətirilməsi) işlərinə 2016-ci ildə başlaya biləcəyi xəbərini açıqladı.\nNASA Ames Tədqiqat Mərkəzi müdiri prof. Chris McKay NASA-nın rəsmi internet saytından, Marsda terraform işlərinə 2016-ci ildə başlanacağı xəbərini bütün dünyaya yaydı. Chris McKay hesab edir ki, terraform işləri üçün hətta gecikiblər. Space.com'a açıqlama verən McKay bunları dedi:\n"Artıq bilirik ki Marsda həyat yoxdur, amma bu heç vaxt olmayacağı mənasını vermir. Edəcəyimiz terraform müdaxilələri ilə qarşımızdaki 100 il ərzində Marsı həyat üçün əlverişli planet halına gətirə bilərik. Bunu yerinə yetirə biləcək yetərli texnologiyaya da sahibik. Əslində bu layihəni daha əvvəllər başlamaq lazım idi, hətta gecikmişik."\nHəmçinin McKay, Mars planetini həyat üçün uyğun bir mühit vəziyyətinə gətirmək üçün milyardlarla dollar xərclənməsi lazım olacağını da bildirdi.\nQırmızı planeti terraform etmək bir o qədər də asan görünmür. Marsın diametri, Yerin demək olar ki yarısı qədərdir. Planetin Yerlə müqayisədə daha kiçik olması terraform mütəxəssislərini ən çox düşündürən maneədir. Bu səbəbdən ki, planet nə qədər terraform edilirsə edilsin, Marsın cazibə qüvvəsi Yerlə müqayisədə daha zəif olduğundan atmosfer də daim incə olacaq. Planetin dəmir nüvəsinin donmuş halda olması da bir digər problemdir. Yerin ərimiş vəziyyətdə olan nüvəsi Yer ətrafında maqnitosferanın meydana gəlməsinə səbəb olur. Beləcə maqnitosfera Yeri təhlükəli Günəş qasırğalarından qoruyaraq canlıların yaşamağı üçün lazımlı şəraiti təmin edə bilir. Lakin McKay, Marsda maqnitosferanın olmamasının o qədər də böyük problem olacağını düşünmədiyini bildirir. Çünki Günəşdən yayılan zərərli UV (ultrabənövşəyi şüalar) şüalarının böyük bir hissəsinin Yer və Venera tərəfindən, qalan UV miqdarının da Yupiter tərəfindən udulacağı hesab edilir. Xüsusilə Yupiter maqnitosferasının Mars üzərində böyük bir qoruyucu təsiri olduğuna son illərdə daha da əmin olunur. Bu halda, Qırmızı planetə düşən UV şüalarının miqdarı, Yerə düşən miqdarın 3-də 1-i qədər olacaq.\nTerraform mühəndislərini narahat edən bir digər maneə, planetin həddindən artıq soyuq olmasıdır. Planetin mövqeyinin Yerlə müqayisədə Günəşdən daha uzaq olması, temperaturun qütblərdə -110 C-yə qədər, ekvatorda isə -60 C-yə qədər düşməsinə səbəb olur. Bu da planetin səthinin altında yerləşən, donmuş halda olan suyun və karbon qazının atmosferə qarışmasına mane olur. Amma terraform mühəndisləri Qırmızı planeti necə isidəcəklərini bilirlər. İstixana qazları ilə. Karbon qazının miqdarının bu planetdə yüksək olmasının böyük üstünlük olduğunu bildirən McKay, açıqlamasında bunları da qeyd etdi:\n"Yerdə hal-hazırda karbon qazı sayəsində planetimizin davamlı istiləşməsinə səbəb oluruq. Eyni şəkildə Marsda da torpaq altındakı karbondioksidi sərbəst buraxa bilsək, planeti sürətli şəkildə istilədə bilərik. Əgər bunu bacarsaq həm planet istilənmiş olar, həm də atmosfer qalınlığını artırmış olarıq. İşin ən çətin və xərcli mərhələsi budur."\nPlanetin istiləşməsiylə birlikdə torpaq altında var olan, ağıllı kəşfiyyatçı robotlar tərəfindən dəfələrlə təsdiq edilən donmuş halda olan su, maye halına çevrilərək planetdə 4 milyard il əvvəl olduğu kimi çayların axmasına, göllərin meydana gəlməsinə səbəb olacaq. Bu mərhələdə dövrəyə, Yerdən göndəriləcək olan "Spirulin" adı verilən sianobakteriyalar girəcək. Bu bakteriyalar hər növ çətin şərtlər qarşısında dayana bilir. Beynəlxalq Kosmik Stansiyasında edilən təcrübələrdə onsuz da müşahidə edilmişdi. Spirulinalar fotosintez yolu ilə karbondioksidi alıb oksigen istehsal etməyə başlayacaq. Beləcə planetin karbon qazı miqdarı azalacaq, oksigen miqdarı isə artacaq. Spirulinalarla bağlı Space.com'a açıqlama verən McKay belə dedi:\n"Spirulinaların olduqca çətin şərtlərə dayanıqlı olduqlarını müşahidə etdik. Bu mavi-yaşıl yosunların oksigen tənəffüs etməsi bizim üçün problem yaradırdı. Amma bu yaxınlarda başladığımız yeni genetik layihədə Spirulinaların DNT-lərində edəcəyimiz yararlı mutasiyalar sayəsində oksigen tənəffüsü etməyən Spirulinalar əldə etməyi planlaşdırırıq. Beləcə, oksigen tənəffüsü etməyən Spirulinalar planetin oksigen miqdarının azalmasına səbəb olmayacaqlar."\nTerraform işlərinin son mərhələsində Yerdən gətiriləcək və əkiləcək Şam kimi arılara ehtiyac duymayan ağaclar və bitkilər sayəsində planetdəki oksigen miqdarı daha yüksək sürətlə artacaq. Şam ağaclarının toxumları zəif küləklərlə uzaqlara çata bilir. Həmçinin Şam ağacları su və azot miqdarının az olduğu yerlərdə də yetişə bilir. Beləcə 100-120 ildən sonra astronavt dəbilqələri olmadan Marsda gəzə biləcəyik. McKay isə mövzu ilə əlaqədar son olaraq bunları dedi:\n"Hər nə qədər terraform işləri hələlik xəyal kimi görünsə də, insan bunu edə biləcək lazımlı texnologiyaya və bacarığa malikdir. Bunu, Aya ilk insanı endirdiyimizdə təsdiqləmişdik."\nQaynaq: NASA , Space\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 12:59 PM 0 şərh\nMars One, Marsda yerləşəcək insan koloniyası qurmaq üçün hollandiyalı təşəbbüskar, Bas Lansdorp başçılığında inkişaf etdirilməkdə olan layihədir. 2012-ci il iyun ayında elanı verilən plan bir neçə mərhələdən ibarətdir. 2016-ci ilə qədər bir əlaqə peyki ilə kəşfiyyatçı aparatı və daha sonra 2023-ci ildə daimi yaşayış üçün 4 astronavt göndərmək planlaşdırılır. Daha sonra da hər 2 ildə bir, 4 adamdan ibarət olan qrupların Marsa göndərilməsi layihənin planlarına daxil edilir. Layihə Nobel mükafatı laureatı fizik Gerard't Hooft tərəfindən dəstəklənir. Mars One layihəsi, 2012-ci ilin oktyabr ayında mənfəət məqsədi güdməyən bir vəqf kimi qurulmuşdur.\nMars One layihəsi, ilk baxışda nağıl və ya xəyali ssenari, hətta utopik gələ biləcək bir fikir zənn edilə bilər. Bu fikri reallaşdırmağın, insanoğlunun qaçınılmaz bir məcburiyyəti olduğuna inanan hollandiyalı alimlər necə bir addım atmaları lazım olduğunu düşünüb, həm insanları razı edəcək, həm də həyatlarını bu işə həsr edəcək könüllü namizədlər tapa biləcəkləri bir layihənin təməlini qoydular.\n"Qırmızı planet Mars", Günəş sistemində Günəşə ən yaxın olan dördüncü planetdir, Roma mifologiyasındakı müharibə tanrısı olan Marsa həsr edilərək belə adlandırılmışdır. Yüzdə 95-i karbon qazı olan, incə atmosferə sahib olan Marsa, səthindəki dəmir oksid səbəbindən qızılı görünüşə sahib olduğu üçün Qırmızı Planet də deyilir. Radiusu 3.396 km, səthinin sahəsi 144.798.500 km ², Günəşdən uzaqlığı 227.900.000 km, bir gününün müddəti 24 saat 40 dəqiqədir. "Phobos" və "Deimos" adı verilmiş 2 peyki var.\nİnsanlığın bir digər planetdə koloniya qurması və yerləşməsi məqsədli Mars One layihəsində iştirak etmək, pay sahibi olmaq və bu fürsəti qaçırmamaq üçün bir çox insanlar, qurumlar, hətta ölkələr dəstək olmağa başladılar. Bütün ciddi və təşkilati dəstəklər real olma, inkişaf etdililə bilmə, hədəflərini genişləndirmə yolunda layihənin olduqca sürətləndirilməsini təmin etdi. Mənfəət məqsədi güdmədiklərini açıqlayan, Mars One layihəsi müəllifi Bas Lansdorp və The Interplanetary Media Group, Yerə geri dönməmək şərti ilə ilk mərhələdə 2 kişi və 2 qadından ibarət olan qrup seçəcəklərini və Marsa göndərəcəklərini bildirdilər. Bundan sonrakı həyatları ərzində hər dəqiqələri davamlı olaraq kameralarla təqib ediləcək və bütün dünya tərəfindən izləniləcək.\nMars One düşərgəsi\nMars One, Marsda ilk insan bazasını qurmağı planlaşdırır. Plana görə, dörd astronavtdan ibarət olan ilk ekipaj Yerlə vidalaşıb Marsa uçacaq, səfər sonunda, 2023-ci ildə isə Marsa enəcək. Hər iki ildən bir bu bazaya göndəriləcək yeni astronavtlarla 2033-ci ildə Mars üzərində yaşayan və işləyən iyirmi adam olacağı hesab edilir. Astronavt seçkiləri prosesi 22 aprel 2013 tarixində başlamışdır.\nMars One layihəsinin Yol Xəritəsi\n2013: bazalardan biri tədris üçün inşa ediləcək.\n2014: İlk əlaqə peyki buraxılacaq.\n2015: Astronavt seçkiləri prosesi tamamlanacaq. (Dörd nəfərdən ibarət olan altı komanda)\n2016: 2,5 ton ağırlığında olan qida vəsaiti daşıma tutumlu, SpaceX - Dragon modulu yanvar ayında hazırlanmağa başlanacaq.\n2018: Kəşfiyyatçı aparat baza yerini müəyyənləşdirmək üçün Mars səthində işlərə başlayacaq.\n2021: Dragon kapsulası ilə, bir kəşfiyyatçı aparat, iki həyat modulu, iki həyat dəstək modulu və iki dəstək modulu olaraq altı ədəd əlavə modulla birlikdə uçuş edəcək.\n2022: Dörd nəfərdən ibarət olan ilk yerləşəcək qrup, "SpaceX Falcon Heavy" raketi ilə yola çıxacaq.\n2023: İlk yerləşəcək qrup inkişaf etdirilmiş Dragon kapsulası ilə Marsa eniş edəcək.\n2025: Dörd nəfərdən ibarət olan ikinci yerləşəcək olan qrup gələcək.\n2033: Koloniya əhalisi sayı 20 nəfərə çatacaq.\nİnşa ediləcək Mars One bazası\nMars One layihəsi mütəxəssislər və təşkilatlarla fikir mübadiləsi və texniki-iqtisadi əsaslandırma tədqiqatları apararaq, bu fikrin maliyyə, psixoloji və etik yönlərini müzakirə etdi.\nƏgər siz də bu qeyri-adi macəraya qatılmaq və ya ən azı Marsda yaşamağa namizəd olanlar arasında seçim etmək istəyirsinizsə, Mars One layihəsinin internet saytından müraciət edə və ya səsvermədə iştirak edə bilərsiniz.\nİnsanlarda indi variasiyaların (təkamülün yaratdığı müxtəlifliklər) yaranmadığını və müşahidə edilmədiyini düşünürsüz? Yanılırsız.\nİnsanda da, digər bütün canlılarda olduğu kimi çox geniş genetik variasiya mövcuddur. Bu variasiya, əgər vəhşi təbiətdə yaşasaydıq, bizə ciddi üstünlükləri və ya mənfi cəhətləri təmin edəcəkdi. Bunların seçilməsi və ya uduzması nəticəsində, nəsillərə ötürülən genlərin frekansı dəyişəcəkdi. Beləcə növ fərqliləşəcəkdi. Təkamül də belə baş verir.\nHal-hazırda bu baş verir. Lakin daha yavaş və daha səssiz şəkildə. İnsan, vəhşi təbiətdən özünü təcrid edərək təkamülünü yavaşlatdı, ancaq tamamilə dayandırmadı və yəqin ki heç vaxt da dayandıra bilməyəcək.\nƏtrafınıza yaxşı baxın və variasiyaları görməyə çalışın. Nə qədər çox olduğunu, təbiətdə necə fərqli funksiyaları ola biləcəyini və bu səbəbdən təbiətdə düşündüyünüz fərdə hansı üstünlükləri və ya mənfi cəhətləri təmin edə biləcəyini təxmin etməyə çalışın. Beyninizi işlədin.\nYuxarıdaki şəkildə bu variasiyalardan sadəcə birini görürsünüz. Bu, yapışıq-barmaqlılıq (sindaktiliya) vəziyyətidir. Bu nümunə çox aydın olanıdır, bir çox başqa aydın ola bilməyən nümunələr də var: Ətrafınızdakı insanların göz qapaqlarına baxın və fərqliliklərini görməyə çalışın. Qulaqlarına baxın. Çənələrinə və yanaqlarına baxın. Alınlarına və qaşlarına baxın. Qollarına və ayaqlarına baxın. Hara baxırsınız baxın, diqqətli baxdığınızda özünüzü inanılmaz bir müxtəlifliyin içərisində görəcəksiniz. Gördüyünüz müxtəlifliklərin bəziləri insanın gələcək təkamülündə onu üstün mövqeyə daşıya biləcək xüsusiyyətə sahib ola bilər, bəziləri də, təbii ki, təbiət tərəfindən məğlub olunmağa həbs edilə bilər. İnsan üçün yeni şəraitdə faydalı olan hər hansı bir variasiyanın mütləq təkamüllə dəstəklənəcəyini unutmayın. Mövcudluqlarından belə bəzilərimizin xəbərsiz olduğu bu müxtəlifliklər təkamülün xammalıdır.\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 11:40 AM 0 şərh\nBiz elə gəlir ki, uçan ilanlara Hollivud filmlərindən və gecə qarabasmalarından başqa heç bir yerdə rast gələ bilmərik. Amma Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyada, havada müəyyən məsafə qət edə bilən ilanlar yaşayır.\nUçma qabiliyyətinə sahib olan bu sürünənlər Chrysopelea paradisi növündən olan ilanlardır. Uçuşdan qabaq onlar ağac budaqlarının sonuna sürünüb oradan latın J hərfini xatırladan formada sallanırlar. Uçuş üçün planlaşdırdıqları istiqaməti seçərək müvafiq tərəfə çevrilirlər. Ardından isə budaqda qalan quyruq hissəsi ilə özlərini havaya ataraq, eynən yerdə olduğu kimi, havada da lazım olan yerə istiqamət təyin edirlər. Bu üsulla uçan ilanlar havada hətta 100 metrə qədər məsafə qət etməyə qadirdirlər.\nUçuş müddətində ilanların dairəvi bədəni inanılmaz dərəcədə düz olur. Uçan ilan havada qabırğalarını düz tutur və qarnını içəriyə doğru çəkir. Beləcə bədəninin altında çökük səth yaradır. Bu transformasiya onun bədənini tam aerodinamik formaya çevirir.\nBu gün bu ilan növü haqda bizə çox az şey məlumdur. Lakin, uçuş mexanizmlərini ov prosesində daha tez hərəkət etmək (bir ağacdan digər ağaca keçmək üçün yerə enib yenidən yuxarıya sürünməkdən daha yaxşı və sərfəli yol, bir ağacdan digər ağaca atdanma, süzmə, daha sonra isə üçma xüsusiyyətini inkişaf etdirməkdir) və ya ovçu canlılardan qaçma prosesində təkmilləşdirdikləri hesab edilir. Buna baxmayaraq havada bir çox uça bilən məməlilərdən, misalçün, uçan dələlərdən daha müvəffəqiyyətlidirlər.\nVideonu izləmək üçün daxil olun\nQaynaq: WhyEvolutionIsTrue , nat-geo.ru\nMiller-Urey təcrübəsi ilə əlaqədar əsassız iddialar\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 9:26 AM 0 şərh\nMillerin təcrübəsini etibarsız edən əhəmiyyətli hissə, amin turşularının meydana gəldiyi iddia edilən dövrdə atmosferdə amin turşularının hamısını parçalayacaq qədər oksigen olması idi. Millerin gözardı etdiyi bu hәqiqәt, yaşı 3,5 milyard il olaraq hesablanan daşlardakı oksidləşmiş dəmir və uran yığınlarıyla aydın oldu.\nOksigen miqdarının, bu dövrdə təkamülçülərin iddia etdiyindən daha çox olduğunu göstərən başqa tapıntılar da ortaya çıxdı. Tədqiqatlar, o dövrdə Yer səthinə təkamülçülərin təxmin etdiklərindən 10 min qat daha çox ultrabənövşəyi şüa tәsir etdiyini göstərdi. Bu miqdarda ultrabənövşəyi şüaların atmosferdəki su buxarı və karbon 4-oksidi ayıraraq oksigeni yaratması isə qaçınılmaz idi.\nBu vəziyyət, oksigen nəzərə alınmadan aparılmış olan Millər təcrübəsini tamamilə etibarsız edirdi. Əgər təcrübədə oksigen istifadə edilsəydi, metan karbon 4-oksidə və suya, ammiak isə azot və suya çevriləcəkdi. Digər tərəfdən, oksigenin olmadığı bir mühitdə (hələ ozon təbəqəsi mövcud olmağından) ultrabənövşəyi şüalara birbaşa məruz qalacaq olan amin turşularının dərhal parçalanacaqları da aydın idi. Nəticə etibarilə, qədim primitiv Yerdə oksigenin mövcud olması da, olmaması da amin turşuları üçün məhv edici mühit demək idi.\n• Yerdə həyatın 3,8 milyard il əvvəl başladığı hesab edilir. Əhəmiyyətli olan məsələ, həyat başlamazdan əvvəlki dövrdə atmosferdə kafi miqdarda sərbəst O2 olub-olmadığıdır. Elm dairəsindəki məşhur fikir həyatın meydana gəlməsindən əvvəl atmosferdəki sərbəst O2 nisbətinin 0,1% və ya daha az olduğu istiqamətindədir. Onsuz da 2,5 milyard ildən daha qədim qayalarda tapılan dəmir və uran miqdarlarından da o zamanki atmosferdə sərbəst oksigenin bu miqdarda olduğu aydın olur. Bunların yanında Yer qabığının mantiya təbəqəsində aparılan kimyəvi tədqiqatlar planetin meydana gəldiyi dövrdə atmosferdə oksigen olmadığını göstərir. Həmçinin 2,3 milyard il əvvəlinə qədər atmosferdəki oksigen miqdarının artmadığı da məlumdur. Atmosferdəki oksigen miqdarı, fotosintez edə bilən canlıların təkamülləşməsiylə birlikdə artmağa başlamışdır. Bununla belə, təxminən 2,5 milyard illik bir qədim qayada oksidləşməmiş serium tapılmışdır, bu da yüksək miqdarda oksigendən ibarət olduğu iddia edilən atmosferin şərtlərinə uyğun deyil.\nUV (ultrabənövşəyi) şüaların su buxarı və karbondioksidi parçalayaraq oksigen ortaya çıxardığı ilə əlaqədar deyilənlər isə tamamilə həqiqəti əks etdirmir. Primitiv qədim atmosferdə həyatın meydana gəldiyi hesab edilən dövrdə ozon təbəqəsi onsuz da var idi. Ozonda, suda və su buxarında bol miqdarda oksigen atomları mövcud idi. Amma yuxarıda da qeyd edildiyi kimi, sərbəst oksigen olduqca az miqdarda idi. Miller-Urey təcrübəsində yaranan strukturların parçalanmasına səbəb ola biləcək şey sərbəst oksigendir, su buxarı, ozon və ya digər molekulların içindəki oksigen atomları deyil. Oxşar şəkildə, UV şüaların amin turşularını dərhal parçalayacağı iddiası da həqiqi deyil. Bunun bir səbəbi, həyatın ilk olaraq okeanların dərinliklərində geotermal yarıqların ətrafında, yəni UV şüalarından çox uzaqda başlamış olduğu iddiasıdır. Həmçinin, Yer kürəsinə düşən meteoritlərdə olan amin turşuları bu iddianı etibarsız etməyə yetərli olacaq, çünki bu meteoritlər həm kosmosda, həm də atmosferə girdikdən sonra ozon təbəqəsinə gələnə qədərki mərhələdə Günəşdən yayılan UV şüalarına birbaşa məruz qalırlar.\nBunlardan başqa aparılan digər tədqiqatlarda, UV şüalarına birbaşa məruz qalan RNT və DNT molekullarının azotlu əsaslarının, UV şüalarını absorbsiya edərək molekulun ümumi quruluşunun pozulmasına maneə törətdiyi görülmüşdür. Azotlu əsaslar UV şüası altında, müəyyən bir mənada, qurban verilərək ümumi quruluşun qorunmasını təmin edir. Həmçinin sadə üzvi maddələri olan bir mühit UV şüalarına məruz qaldıqda, bəzi kimyəvi bağların qoparaq yeni bağlar meydana gəlməsinə səbəb olduğu və beləcə daha kompleks molekulların meydana gəldiyi müşahidə edilmişdir.\nAmin turşularının, təcrid edilmədən bu kimyəvi maddələrlə eyni mühitdə buraxılmaları vəziyyətində isə, bunlarla kimyəvi reaksiyaya girib parçalanmaları və fərqli mürəkkəb maddələrə çevrilmələri qaçınılmaz idi.\nHəmçinin təcrübə nəticəsində ortaya bol miqdarda sağ-əlli amin turşusu çıxmışdı. Bu amin turşularının varlığı, təkamülü öz məntiqi daxilində belə çürüdürdü. Çünki sağ-əlli amin turşuları, canlı quruluşunda istifadə edilə bilməyən amin turşuları idi. Nəticə etibarilə, Millerin təcrübəsindəki amin turşularının meydana gəldiyi mühit canlılıq üçün əlverişli deyildi, əksinə meydana gələcək molekulları parçalayıcı və yandırıcı turşu məhlulu xüsusiyyətində idi.\n• Miller-Urey təcrübəsində meydana gələn amin turşularının çoxu deyildiyi kimi sağ-əlli deyildi. Stanley Miller, bir reportajda təcrübə nəticəsində əldə edilən sağ-əlli (D amin turşusu) və sol-əlli (L amin turşusu) amin turşularının saylarının bərabər olduğunu açıqlamışdı. Canlılardakı zülalların böyük bir hissəsi L amin turşularından meydana gəlir. D amin turşuları bakteriyların hüceyrə divarlarında tapılır, həm də bol miqdarda. Həmçinin, Yerə düşən meteoritlərdə L amin turşularının D amin turşuları ilə müqayisədə daha çox olduğu müşahidə edilmişdir. Bununla belə, yaranan mühitin dağıdıcı olduğu iddiası da həqiqi deyil. Onsuz da bunu dəstəkləyən və ya izah edən hər hansı bir elmi qaynaq yoxdur, yəni iddia tamamilə uydurmadır.\nGörüldüyü kimi, ortaya atılan iddialar tamamilə əsassız və elmdən kənardır. Miller-Urey təcrübəsi vasitəsilə Təkamül Nəzəriyyəsinə hücum etmək istəyirlər, amma insanlara həqiqətləri deyil, arzuladığı şeyləri izah edir və insanları bunlara inandırmağa çalışırlar. Ən əsası, insanları aldadırlar. Bunları şüurlu şəkildə etdikləri üçün iddiaları sadəcə saxtakarlıq adlandırılmalıdır.\nQaynaqlar: ScientificAmerican , OxfordJournals\n1. Chang, S. 1994. The planetary setting of prebiotic evolution. In S. Bengston, et. Early Lifə on Earth. Nobel Symposium nömrə. 84. Kolumbiya University Press, New York. p. 10-23.\n2. Orgel, L. E., 1998. The origin of lifə - how long did itələ taxa? Origins of Lifə and the Evolution of the Biosphere 28: 91-96.\n4. Turner, G. 1981. The development of the atmosphere. In: The Evolving Earth, et. L. R. M. Cocks. London: British Museum, 121-136.\n5. Kump, L. R., J. F. Kasting, M. E. Barley. 2001. Rise of atmospheric oxygen and the "upside-down" Archean mantle. Geochemistry, Geophysics, Geosystems -G3, 2, Paper number 2000GC000114.\n7. Murakami, T., Utsinomiya, S., Imazu, Y. and Prasad, N. (2001). "Direct evidən tərəfindən of late Archean to early Proterozoic anoxic atmosphere from a product of 2.5 Ga old weathering." Earth Planet. Sci. Lett., 184(2): 523-528.\n8. Mulkidjanian, A. Y., D. A. Cherepanov and M. Y. Galperin. 2003. Survival of the fittest before the beginning of lifə: selection of the first oligonucleotideliyə polymers by UV light. BMC Evolutionary Biology 3:12.\n9. Mullen, Leslie. 2003. Shining light on life's origin.\n10. Bernstein, M. P., S. A. Sandford, L. J. Allamandola, J. S. Gillette, S. J. Clemett and R. N. Pərdəyə. 1999. UV irradiation of polycyclic aromatic hydrocarbons en ices: Production of alcohols, quinones, and ethers. Science 283: 1135-1138. Ayrıca baxın: Ehrenfreund, P., 1999. Molecules on a space odyssey. Science 283: 1123-1124.\n11. Cooper, G. et/ət al/götür. 2001. Carbonaceous meteorites as a source of sugar-related organic compounds for the early Earth. Nature 414: 879-883. Ayrıca baxın: Sephton, M. A., 2001. Life's sweet beginnings? Nature 414: 857-858.\n12. Max P. Berstein, Scott A. Sandford, Luis J. Allamandola, " Life's fara-Flung Raw Materials"Scientific American, İyul 1999, 281:42-49.\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 2:06 PM 0 şərh\nAstronomlar indiyə qədər gözə dəymiş ən uzaq və ən qədim qalaktikanı tapdıqlarını açıqladılar. z8_GND_5296 adı adı verilən qalaktikanın, kainatın yaranmasından 700 milyon il sonra meydana gəldiyi məlum oldu.\nXabl Kosmik Teleskopu və ABŞ-ın Hawaii adasındakı Keck Rəsədxanasında yerləşən Keck I teleskopu tərəfindən aparılan müşahidələr tarixi bir kəşfə imza atdı. Keck I-in müşahidələrini və Xabl məlumatlarını istifadə edən astronomlar, təxminən 13.1 milyard il əvvəl meydana gəldiyi qeyd edilən z8_GND_5296 qalaktikasını tapdılar.\nNature jurnalında nəşr olunan tədqiqatda iştirak edən ABŞ-ın Texas Universitetindən olan Stiven Finkelşteyn bunları dedi:\n"Bu cür kəşflərin həyəcan verici tərəfi, Kainatın əvvəllər nəyə oxşadığı haqqında bizə məlumat verməsindən qaynaqlanır. İşıq sürətinin sabit olması, bu səbəbdən bizə çatması üçün müəyyən zaman alması, bu qalaktikaların bu an olduğu kimi görülməməsinə səbəb olur. z8_GND_5296'nın 13 milyard il əvvəlki halını görürük. Bu zaman, Böyük Partlayışdan bu yana keçən vaxtın yüzdə 95'ini təmsil edir."\nFinkelşteyn həmçinin Space.com'a verdiyi açıqlamasında, "z8_GND_5296'nın meydana gəldiyi zaman yaşayan qədim ulduzların ehtimalla hələ də var olduğunu, amma bu gün daha böyük qalaktikaların parçaları halına gəldiyini düşünürük" deyə bildirdi.\nXablın geniş kosmosda qalaktika axtaran CANDELS layihəsi bu günə qədər təxminən 100 min qalaktika kəşf etmişdir. Nature jurnalında dərc edilən yeni tədqiqata görə alimlər bu qalaktikaların 43-nü araşdırmışdır.\nTədqiqata görə z8_GND_5296 qalaktikası bizim Samanyolu qalaktikasından, ulduz istehsalı baxımından daha məhsuldardır. Samanyoluda hər il Günəşə oxşayan bir və ya iki ulduz formalaşır, yeni tapılan qalaktikanın isə 13 milyard il əvvəlindən bu günə qədər hər il 300 yeni ulduz istehsal etdiyi aydın oldu.\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 6:39 AM 0 şərh\nVaşinqtonda yerləşən Amerikan Təbiət Tarixi və Milli Muzeyində işləyən paleontoloq Dale Greenwalt və tədqiqatçı qrupu yeni tapılmış dişi ağcaqanad fosilinin qarnında qorunmuş qan nümunələri tapdı.\n"Jurassic park həqiqətə çevrilə bilər." - Bu sözlərin müəllifi paleontoloq prof. Dale Greenwalt'dur. Tədqiqatın nəticələri PNAS və Nature jurnallarında onlayn dərc edildi. Alimlərin fikrincə, ABŞ-ın Kansas əyaləti sərhədlərində ötən ay tapılmış 46 milyon illik ağcaqanad fosilinin qarnında sıxışmış halda aşkar edilən qan nümunələri köməyi ilə kopyalama üsulu istifadə edilərək qədim dinozavr növləri yenidən həyata qaytarıla bilər.\nDale Greenwalt Nature jurnalına açıqlama verdi:\n"46 milyon il əvvəl yaşamış bir qan əmici uçan həşərata aid yaxşı qorunmuş fosil tapmaq böyük uğurdur. Ağcaqanadın qarnı partlamağa hazır bir şar kimi idi. Fosil olduqca yumşaq quruluşdadır. Qarnında çox sayda növə aid hemoqlobini pozulmamış qan nümunələri olduğunu gördük. Əlimizdə, təəssüf ki, bu fosilin qarnındakı qan nümunələrini ayırd edə biləcək texnologiya yoxdur. Növlərə aid qan nümunələri ayırd edilə bilsə qədim dövrlərdə yaşamış növlərə aid DNT kimi çox sayda məlumata sahib ola biləcəyik. Bəlkə də bu növləri kopyalama üsulu ilə yenidən həyata qaytara biləcəyik."\nFosili araşdıran, Oregon Əyalət Universitetində fosilləşmiş həşəratlar sahəsi üzrə mütəxəssis olan paleontoloq prof. George Poinar isə jurnala verdiyi açıqlamada bunları dedi:\n"Bu qan əmici ağcaqanadın müasir dövrə qədər məhv olmadan çata bilməsi böyük şansdır. Fosildəki hər detal rahatlıqla görülür. Belə fosillər hər vaxt tapılmır. Məni heyrətləndirən, ilk tədqiqatda fosilin qarın hissəsində onurğalı canlılara aid olan qan birləşmələrinin milyonlarla il keçməsinə baxmayaraq pozulmadan qorunmağı idi. Çox çaşmışdım. Həqiqətən də bu tapıntı olduqca əhəmiyyətlidir. Kim bilə bilər, bəlkə də Jurassic Park öz dinozavrları ilə birlikdə reallığa çevrilə bilər."\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 5:53 AM 0 şərh\nÇinli kimyaçılar, Günəş şüası olmadan biolüminesensiya üsuluyla fotosintez edə bilən bir sistem inkişaf etdirdiklərini açıqladılar. Təcrübə məşhur Chemistry World jurnalında onayn dərc edildi.\nFotosintez gün işığı altında karbondioksid və suyun, karbohidratların quruluş daşı olan qlükozaya və oksigen qazına çevrilməsi əməliyyatıdır. Fotosintez hüceyrəli orqanizmlərdən tutmuş bitki növlərinə qədər bir çox canlı növündə edilir. Fotosintez üçün gün işığı və xlorofil piqmentinə ehtiyac duyulur. Prof. Shu Wang'in başçılıq etdiyi çinli kimyaçı elmi-tədqiqatçı qrup, gün işığı olmayan bir mühitdə luminol adı verilən qan ilə reaksiyaya girdikdə, mavi-yaşıl rəngdə işıq saçan bir amin ilə hidrogen peroksidi, horseradish peroxidase fermenti (HRP) katalizatorunda oksidləşdiyində mavi rəngdə işıq yaydığını fərq etdi. Biolüminesensiya adı verilən bu üsul ilə istilik və radiasiya nisbətinin sıfır olduğu bir mühitdə bitki mənşəli həyat formalarının günəş işığında fotosintez edən həyat formalarına görə daha çox sürətli fotosintez etdiyi aydın oldu. Biolüminesensiya ilə edilmiş bir sistem işıq yayan diode (LED) və fluoressensiya lampalara nəzərən çox daha məhsuldar enerji istehsal edir və bitkilərin ehtiyac duyduğu işığı yayır. Beləcə işıq altında bir bitki forması daha çox sürətli və məhsuldar fotosintez reallaşdırır.\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 11:55 AM 0 şərh\nQədim insanların (Neandertallar) ot yeyən və özlərini müalicə edə bilən ağıllı növlər olması fikri London Təbiət Tarixi Muzeyindən olan tədqiqatçıların yeni tapıntıları səbəbiylə sorğu-sual edilməyə başladı. Yeni fikrə görə Neandertallar heyvanların mədə məzmunları (ovladıqları heyvanların mədələrində olanlar) ilə qidalanmış ola bilərlər.\nBu mövzuda yeni məlumatlar təmin edən, tədqiqatçıların Neandertal dişləri üzərində tapdıqları və alimlərə bir çox şeylər izah edən tartar idi. Ötən il İspaniyadakı El Sidrón mağarasında tapılan Neandertal dişi fosilinin üzərindəki əhənglənmiş valı araşdırdıqdan sonra tədqiqatçılar, bu nəsli kəsilmiş insan növünün tərəvəzləri bişirdiyi və çobanyastığı kimi acı-şirin tibbi bitkilər istehlak etdiyi nəticəsinə varmışdılar. Başqa bir deyimlə, yaxın zamanda aparılan bu tədqiqatlara görə Neandertallar ağılsız karnivorlar (ət yeyən canlılar) deyildilər.\nBarselonadaki Katalan Tədqiqat və Yüksək Tədris İnstitutundan olan Karen Hardy'nin başçılıq etdiyi elmi-tədqiqatçı qrup, Neandertalların balanslı diyetlə qidalandığı və şəfalı bitkilərlə özlərini müalicə etmə qabiliyyətinə sahib olduğu, ağıllı və həssas növ olduğu nəticəsinə gəldi. Tədqiqatda, uzun müddət əvvəl nəsli kəsilmiş bu insanlar haqqındakı dünyagörüşümüzün düzəlişlərə ehtiyacı olduğunu irəli sürdülər.\nAmma indi bu "antik tartar" fərziyyəsi London Təbiət Tarixi Muzeyindən olan iki tədqiqatçının Barselona qrupunun tapıntılarına və nəticələrinə meydan oxumasıyla yenidən düyünləndi. Observer jurnalında yayılan xəbərdə "Dişlərlə bağlı tədqiqatlar Neandertalların özlərini müalicə edə bilən, tərəvəz yeyən müdriklər olduğunu sübut etmir" deyilir. Neandertalların dişlərində tapılan bu mikroskopik ot və bitki qırıntılarına fərqli izah vermək lazım oldu.\nLaura Buck və Chris Stringer'in Quaternary Science Reviews'un son sayında nəşr edilən məqalələrində, Stringer, Neandertal dişində tapılan kiçik bitki qırıntılarının tamamilə fərqli bir qaynaqdan gəlmiş ola biləcəyini izah edir. Bu bitki qalıqları, bəlkə də Neandertallar tərəfindən ovlanmış və yeyilmiş cüyür, bizon ya da başqa ot yeyənlərin mədə məzmunundan qaynaqlana bilər.\nStringer deyir: "Iniut, Cree və Blackfeet'in də daxil olduğu müasir ovçu-yığıcı insan qəbilələri, kafi C vitamini qaynağı olduğu üçün cüyür kimi heyvanların mədə məzmununu yeyirlər. Məsələn, Inuit qəbilələrində bir heyvanın mədə məzmunu krem pendirdən çox da fərqli olmayan qida kimi qəbul olunur."\nOt yeyən heyvanların mədə məzmunları haqqındakı ən əhəmiyyətli hissə mədələrinin, bu ot yeyənlərin ovlanıb öldürülmələrindən qısa bir müddət əvvəl həzm etdikləri bitki qalıqlarıyla dolu olmasıdır. Bunlar çeynənilərək yeyilsə də, bəzi ot qalıqları mədəyə sərt formada düşə bilər. Bu ot yeyən canlılar qısa bir müddət sonra insanlar tərəfindən ovlanır ya da təbii səbəblərdən ölür, daha sonra yeyilir və mədədə olan bu bitki qalıqları qədim insanların dişlərinə ilişir.\nBuck: "Səhv olan fikir, bizim əvvələr Neandertalların ağıllı şəkildə qidalanan canlılar olması fikrimizdir. Əslində, həmin bitki qalıqları sadəcə Neandertalların öldürdükləri bəzi heyvanların mədə məzmunlarının qida rasionuna çevrilməsi ilə əlaqəli ola bilər. Neandertal Avropada soyuq zaman dilimləri ərzində yaşadı və bunu qeyd etmək lazımdır ki, hal-hazırda Şimal bölgələrdə yaşayan Inuit kimi bir çox ovçu-yığıcı insanlar öldürdükləri heyvanların mədə məzmunlarını yeyirlər. Bir başqa deyimlə bu, ümumiyyətlə soyuğa uyğunlaşma təmin etmiş növlər tərəfindən qəbul olunmuş davranışdır. Əgər böyük bir ot yeyən canlını ovlamaq üçün müəyyən bir vaxt itirmiş və təhlükəyə atılmış olsaydınız, mədə içindəki məzmunlar kimi doyuzdurucu qida qaynağını əldən verməzdiniz. Neandertal dişlərindəki bitki qalıqları onların ağıllı ot yeyən canlılar olması iddiasını təsdiqləmək üçün yetərli deyil."\nQaynaq: The Guardian\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 10:09 AM 0 şərh\nCins adı: Eupodophis\nNöv adı: Eupodophis descouensi\nYaşadığı dövr: Təbaşir dövrü (92 MİƏ)\nUzunluğu: 85 sm\nSaxlanıldığı muzey: Paris Təbiət Tarixi Muzeyi, Fransa\nFosilin tapıldığı yer: al-Nammoura, Livan\nTapıldığı il: 2000\nİkinci dəfə araşdırıldığı il: 2008\nNöv haqqında məlumat: Təbaşir dövrünün ikinci yarısında yaşamış olan bu ilan növü Eupodophis sahib olduğu üzvləri ilə məşhurdur. Onsuz da ilanların, üzvlərinin təkamül müddəti ərzində inkişafdan qalaraq təkamülləşmiş sürünənlər olduğu məlumdur, Eupodophis isə bunu dəqiq şəkildə təsdiq edən "ara keçid növüdür". Aralıq dənizində yaşamış olduğu hesab edilən bu növ 2 ədəd tam inkişafdan qalmamış ön ayağa malikdir. Qabırğa və onurğalarındaki, digər sürünənlərlə müqayisədə daha qalın sümüklər növün su həyatına adaptasiya olduğunu göstərir. Onurğaya bağlı, olduqca kiçik və korlaşmış omba sümüyü var. Ayaqda lazım olan metatarsal və falanqa sümükləri isə tamamilə yox olmuşdur. Sümük, Qrenoblda yerləşən Avropa İşıq Qaynağı Tədqiqat Mərkəzində, sinkotron radiasiya təsislərində ətraflı analiz edilmiş və təkamül dəyişiklikləri dəqiq olaraq göstərilmişdir. Tədqiqatçıların bir neçə dəfə test etdikləri tədqiqatın nəticələri məlumdur: Növün qəti olaraq qıçları var. Bu qıçlar inkişafdan qalmışdır və bunlardan biri fosil qeydində görülür, digəri isə əhəng daşı içərisinə basdırılmış haldadır. Bu qıçların uzunluğu təxminən 2 santimetrdir. Növün qıçlarının quruluşu Gila canavarı və digər yaxın qohumlarla da müqayisə edilmişdir. Qıçların və qolların rudimentə çevrilməsi HOX genlərində meydana gələn təkamül dəyişikliklərindən qaynaqlanmış ola bilər. Bu rudimentin təkamül səbəbi isə suda hərəkətin daha hidrodinamik hal almış ola biləcəyi, növün qurudan dənizə keçiddə bir ara növ olmasıyla əlaqədar ola biləcəyi hesab edilir.\nQaynaq: Redorbit , BBC News\nNo comments: Ярлыки: Məlumatlar, Paleontologiya\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 1:11 PM 0 şərh\nMüasir alimlər tərəfindən qəbul olunmuş məşhur kainatın genişlənməsi nəzəriyyəsi təkzib edilə bilər. Heydelberq Universitetindən olan alman fizik Kristof Vetterix, demək olar ki 100 il bundan əvvəl astronomlara kainatımızın genişləndiyinə dair məlumatlar vermiş qalaktikalarda qırmızı işıq yayılması hadisəsini gözdən keçirmək qərarına gəldi.\nQırmızı işıq yayılması nədir? Hər bir kimyəvi element elektromaqnit dalğalar udur və ya yayır və beləcə hər birisi spektrdə unikal xətt görüntüsü yaradır. Bu, uzaqlaşan obyektlərin radiasiyasının spektral analizi üçün istifadə edilir, misalçün ulduzların. Əgər obyekt uzaqlaşırsa, xəttlər spektrin qırmızı hissəsinə doğru hərəkət edirlər. Bu proses də qırmızı işıq yayılması adlandırılır.\nSpektrdə xəttlərin qırmızıya doğru çəkilməsi\nMəhz bu hadisəni Edvin Xabbl 1920-ci ildə öz teleskopu vasitəsilə müşahidə etmişdi. Bir çox qalaktikaların yaydığı radiasiya qırmızı işıq yayılması effektini verirdi və getdikcə daha da sürətlənirdi. Bundan çıxarılan nəticəyə görə də qalaktikalar bir-birindən uzaqlaşaraq kainatı şar kimi şişirtməli, yəni genişləndirməli idi.\nProf. Vetterix isə sensasion açıqlamasıyla bunun başqa versiyasını irəli sürdü: qırmızı işıq yayılması hadisəsi qalaktikaların atomlarının daxilindəki hissəciklər, əsasən elektronların kütləsi ilə əlaqəlidir. Əgər atomlar kütlə itirirlərsə spektrdə xəttlər qırmızıya doğru çəkiləcək, kütlə artıqda isə spektral xəttlər bənövşəyi hissəyə çəkiləcək.\nBu fakta əsaslanaraq, Vetterix çox əvvəllər atomların kütləsinin daha az olduğu, lakin sonralar daha da artdığı qənaətinə gəldi və bu hadisəni də qırmızı işıq yayılması ilə əlaqələndirdi. Kütlənin dərəcəsi hər hansı bir qalaktikanın Yerdən nə qədər uzaq və ya Yerə nə qədər yaxın olmağından asılıdır. Tədqiqatın nəticələri Nature jurnalının iyul 2013 buraxılışında dərc edildi.\nVetterixin bu yeni iddiası hələ ki qəti cavablar vermir, əksinə kainatla əlaqədar tapılması lazım olan yeni maraqlı suallar doğurur. Əgər onun yeni nəzəriyyəsi haqlı çıxsa inflyasiya nəzəriyyəsi ilə birlikdə Böyük Partlayış (The Big Bang) nəzəriyyəsi də təkzib ediləcək. Ümumiyyətlə Böyük Partlayış nəzəriyyəsi son illərdə daha çox tənqidə məruz qalır. Bir digər fizik Rocer Penrouz 2012-ci ildə bu nəzəriyyənin etibarsızlığı və bir çox suallara cavab verə bilmədiyi ilə bağlı açıqlama vermişdi.\nBaşqa bir alternativ fərziyyəyə görə isə kainatın genişlənmə prosesi ilə qalaktikalarda atom kütləsinin artımı prosesi eyni anda baş verə bilər.\nDəvəquşular, pinqvinlər, Qalapaqos qarabataqları və başqa digər quşlarda uçmaq üçün istifadə edilməyən qanadlar mövcuddur. Bu quşların təkamül keçmişləri araşdırıldıqda bütün əcdadlarının və yaxın qohumlarının uça bildiyi aydın olur. Bu quşlar əvvəllər uçmaq üçün yararlı qanadlara sahib idilər, son bir neçə milyon il ərzində isə bu xüsusiyyətlərini itirdilər. Səbəblər müxtəlifdir: bəziləri ada mühitində qida tapmaq üçün uçusa ehtiyac olmadığı və uzun müddət uçmayaraq quruda qidalandığı üçün, digərləri isə quruda axtardığı qidaların tükənməsi nəticəsində sulara yönəlməsi və getdikcə suda yaşamağa daha çox adaptasiya olması səbəbindən bu orqanlarının funksiyalarını itirmişdirlər. Əlbəttə, bu qanadlar bir anda funksiyalarını itirməmişdir və müasir dövrdə fərqli funksiyalara yiyələnərək təkmilləşmişdir. Məsələn, dəvəquşular sürətli qaçış əsnasında qanadlarını tarazlayıcı üzv kimi, pinqvinlər və Qalapaqos qarabataqları isə suda olarkən qanadlarını üzgəc kimi istifadə edirlər.\nEkoloji təsirlər dəyişməyərək təkamül prosesi bu cür davam etsə, əminliklə deyə bilərik ki, bu qanadlar gələcəkdə etdikləri işi daha da müvəffəqiyyətli edəcək şəkildə təkamülləşəcək və bəlkə də nəsillər sonra Qalapaqos qarabataqlarının qanadları tamamilə üzgəcə çevriləcək. Gələcəkdə alimlər bu qanadlar üzərində tədqiqatlar apardıqda anatomik quruluşun qanad olduğunu, lakin ümumi morfologiyasının üzgəc olduğunu görəcəklər. Bu, bizim bu gün də gördüyümüz rudiment orqanlara gələcəkdə göstərilə biləcək nümunə olacaq.\nSonda isə bunu deyək ki, bir orqan və ya üzvün əsas (təbii) funksiyası itdikdə, onu başqa bir funksiya əvəz etsə belə, həmin orqan və ya üzv rudiment hesab ediləcək.\nMüəllif Rəvan Quluzadə на 12:10 PM 0 şərh\nBir çox insanlar sevdiyimiz meyvələrin və ya heyvan məhsullarının təkamül müddəti ərzində necə dəyişilib bu qədər dadlı, bizə xoş gələn dada sahib olmasını qavramır və bunların əvvəldən insan üçün "hazır vəziyyətdə yaradılmış" olduqlarını düşünür. Bu mövzu "səbəb-nəticə əlaqəsi çaşqınlığı" olaraq adlandırılan, insanların tez-tez düşdükləri bir səhv arqument irəli sürmə vəziyyətindən (məntiq səhvi = logical fallacy) qaynaqlanır. Bəzi insanlar bunun cavabını bilməsə də, elm, təbii ki, bilir.\nBitkilər, əlbəttə ki, digər heyvanlar (şimpanzelər, insanlar və s.) yesinlər deyə meyvə vermirlər. Meyvəli bitkilər təxminən 140 milyon il əvvəl təkamülləşmişdir. Meyvə, bitkinin toxumlarını qorumaq üçün dişi orqanın fərqliləşməsi nəticəsində təkamülləşmişdir. Meyvənin meydana gəlməsini təmin edə bilən bitkilərin toxumları üstünlüklü mövqeyə keçmiş, daha uzun müddət daha etibarlı şəkildə qoruna bilmiş və həm həyatda qalma şansını, həm də artım şansını populyasiyada stabilləşdirmişdir. Meyvələrin dadları (əslində hər şeyin "dadı") içərisindəki kimyəvi quruluş ilə əlaqəlidir. Çünki bu kimyəvi quruluş "tumurcuqlar" dediyimiz və perceptual reseptorlarına (qəbuledicilərinə) sahib olan hüceyrələrə fərqli şəkillərdə bağlanaraq fərqli elektrokimyəvi siqnallar çıxarılmasına səbəb olur. Bu da, beynimizdə müxtəlif dadlar kimi qəbul edilir. "Şirin" ya da "turş" kimi anlayışlar "gözəl yemək" və ya "pis yemək" kimi anlayışlar olaraq qəbul edilmişdir və insan ağlının təkamül müddətində edilən şəxsi seçimlərdir. Necə ki, bir evdə ata albalını xoşlayır, oğlu isə bəyənmirsə, heyvan növləri arasında da "dad anlayışı" bir-birindən fərqlidir. Donuzun öz nəcisi ilə qidalanması bizə iyrənc gəlir, o canlıya görə isə olduqca normaldır. Təbiət şərtlərini insan müəyyən etmir, insanın donuzlara öz ağlı nöqteyi-nəzərdən verdiyi şərhlər də təbiət üçün heç bir şey ifadə etmir. Biz diksinirik deyə donuzun qidalanma üsulu elmi olaraq "iyrənc" ola bilməz.\nUzun sözün qısası, bitkilər müxtəlif kimyəvi maddələrə sahib olan növbənöv meyvələr təkamülləşdirmişdir. İnsanın əcdadları ağaclarda yaşayarkən meyvələrlə qidalanırdı. Meyvələr bizim əcdadlarımızın əsas qida qaynaqları idi, bu səbəbdən ətrafdakı meyvələrin dadını bəyənib yeməyə meylli olanlar qarınlarını doyururdu və digərlərilə, bu meyvələri bəyənməyənlərlə müqayisədə daha üstün mövqeyə keçirdi. Bu səbəbdən nəsillər ərzində dad qavrayışımızın təkamülləşməsi və populyasiyaya içərisinə yeni davranış kimi daxil olması nəticəsində biz müasir dövrdə bu meyvələri olduqca dadlı hesab edirik. Amma növdaxili variasiya səbəbilə bəzilərimiz banan sevir, digərlərimiz isə daha çox portağal. Lakin unutmamaq lazımdır ki, nə banan, nə də portağal, misalçün, bir qurd üçün heç bir məna ifadə etməyən və sadəcə yeyilməməsi lazım olan qidalardır. Yəni meyvələr insan və ya digər canlılar yaşasın deyə mövcud deyillər. Tam əksinə, hər hansı bir növ yaşamaq üçün mühitdə tapılan qaynaqlara möhtacdır və məcburiyyət qarşısında qalalaq onlara uyğun şəkildə təkamülləşir. Yəni, primitiv misal çəkəsi olsaq, meyvələr bizdən yox, biz meyvələrdən asılıyıq. Bu fərqi qavraya bilməyənlər "səbəb-nəticə çaşqınlığı" deyilən məntiq səhvinə yol verirlər.\nKeçək arılara. Arılar son 100 milyon ildir (qədim Təbaşir dövründən bəri) bal istehsal edirlər. Bunun səbəbi də çox aydındır: Qida. Yazda bal istehsal edərək vəsait toplayan arılar, qışda bu balı yeyərək qidalanırlar. Amma yenə, təkamül müddəti ərzində insan növü (və bəzi digər növlər) arıların qidalarına əl qoymuşdur və özü üçün istifadə etməyə başlamışdır. Halbuki heç bir arı "insan üçün" bal istehsal etmir. Bu mövzu haqda daha çox dini mənbələr uydurma və elmdənkənar məlumatlar yayırlar. İnsanlar məcburiyyət qarşısında qalaraq, mühitdə tapılan qidanın dadını bəyənməyə möhtac qalaraq təkamül keçirmişdirlər və hər nəsildə balın dadını daha da bəyənərək (uyğunlaşdıraraq) bu günə gəlmişdirlər.\nBitkilər son 140 milyon ildir meyvə verir. Arılar isə son 100 milyon ildir bal istehsal edir. Bütün meymunların ortaq əcdadı olmağa ən yaxın namizəd olan Darwinius masillae (İda) 47 milyon il əvvəl yaşamışdır. Homo sapiens, yəni biz isə 200.000 il əvvəl təkamülləşmişik. İnsan üçün məhsul istehsal etməyi qoyaq bir kənara, bu canlılar bütün meymunların ortaq əcdadından belə qədim dövrlərdən bu işi özləri üçün yerinə yetirirlər. Biz, sonradan təkamül səhnəsinə çıxmış sıravi bir heyvan növündən təkamülləşmiş olan təbiət oğrularıyıq.\nTədqiqatçılar ən qədim və ən yaxşı qorunmuş sinir sistemini kəşf etmiş ola biləcəkləri xəbərini yaydılar. 520 milyon illik fosil olan sinir sisteminin, hörümçəyə oxşayan bir quruluşa sahib olması diqqət çəkdi.\nYeni tapıntı hörümçəklərin və əqrəblərin əcdadlarının bir vaxtlar qohum olduğunu, lakin yarım milyard il əvvəl fərqli təkamül qollarına ayrıldıqlarını göstərdi. Bir beynəlxalq elmi qrup tərəfindən Nature jurnalında dərc edilən araşdırmaya görə, buğumayaqlıların nəsli kəsilən fərqli bir növü başlarından çıxan pəncəyə oxşar quruluşa sahib idi.\n"Alalcomenaeus" adını daşıyan yarım milyard yaşı olan fosil, Çinin cənub-qərbindəki fosillər baxımından zəngin olan Chengjiang şəhərindəki qazıntı sahələrində tapıldı. Alalcomenaeus'un eyni zamanda həm sürünən, həm də suda yaxşı üzə bilən növ olduğu məlum oldu. Sciencedaily saytındakı xəbərə görə, adının yunanca 'megacheirans', yəni 'böyük pəncələr' mənasını verdiyi bu növ bir vaxtlar əsasən dənizdə yaşamış və nəsli kəsilmiş bir buğumayaqlı növü idi.\nLondon Təbiət Tarixi Muzeyindən olan Greg Edgecombe, Alalcomenaeus'un sahib olduğu sinir sisteminin heyvanların əsas qrupları arasında oxşarlıq göstərdiyini və paleontoloqlara aralarındakı əlaqəni tapmaq üçün köməkçi olduğunu bildirdi.\nNature jurnalına açıqlama verən Edgecombe bunları dedi:\n"Sinir sistemi ən etibarlı antik qaynaqlardan biridir. Kambri dövrünə aid olan yaxşı qorunmuş qalıqlar üzərində işlər aparırıq. Anatomik quruluşu yaxşı qorunmuş qalıqlar bizə beyin, sinir sistemi və gözlərə uzanan sinir toxumaları haqqında məlumatlar verir."\nAlimlər Alalcomenaeus'u CT (kompüter tomoqrafiyası) yoxlamasından keçirdi və ardından fosilin üzərindəki görünməyən strukturları ortaya çıxarmaq üçün 3D model hazırladılar. Tədqiqatda yer alan, Təbiət Tarixi Muzeyindən olan bir digər alim Xiaoya Ma belə dedi:\n"Yeni üsullarla 520 milyon illik canlının mərkəzi sinir sistemini araşdırmaq olduqca həyəcanlı işdir."\nYarım milyard yaşı olan canlının anatomiyasını araşdıran ABŞ-ın Arizona Universitetindən olan Nicholas Strausfeld açıqlama verdi:\n"Megacheirans adı verilən canlının müasir atnalı yengəci və əqrəblərinkinə çox oxşayan mərkəzi sinir sistemi olduğunu öyrəndik. Bu məlumat, Kambri dövrünün sonlarında hörümçəklərin əcdadlarının düşmənləriylə oxşarlıq göstərdiklərini sübut edir."\nBaşından çıxan pəncə quruluşundaki çıxıntıları növün ovu tutmaq və dərk etmək üçün istifadə etdiyini bildirən Strausfeld sözlərinə bunları da əlavə etdi:\n"Pəncələrin mövqeyinə baxdığımızda, hörümçəklərin və qohumlarının dişləmək üçün istifadə etdikləri ağızlarını bu çıxıntılardan təkümulləşdirmiş ola biləcəyini anladıq."\nEdgecombe isə son olaraq bunları dedi:\n"Müasir canlılar üçün istifadə etdiyimiz üsullar vasitəsilə antik canlıların da təkamül prosesini araşdıra bilirik."


Sumqayıtda mənzildən oğurluq edən dəstə üzvləri saxlanılıb\nSumqayıtda mənzildən oğurluq edən dəstə üzvləri saxlanılıb\nDaxili İşlər Nazirliyindən verilən məlumata görə, Sumqayıt şəhəri Xudafərin küçəsində yerləşən evlərdən birindən oğurluq edilib.\nHadisə ilə bağlı Sumqayıt Şəhər Polis İdarəsinə müraciət edən ev sahibi dekabr ayının 31-dən yanvarın 1-nə keçən gecə evdə olmadığı müddətdə mənzildən 31450 avro, 4300 ABŞ dolları, 1 ədəd “Samsung” markalı televizor və 1 ədəd “TP-link” markalı aparatın oğurlandığını bildirib. Zərərçəkən ona ümumilikdə 66611 manat maddi ziyan dəydiyini qeyd edib. Sumqayıt Şəhər Polis İdarəsi əməkdaşlarının “isti” izlərlə həyata keçirdiklərin əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində qeyd edilən hadisəni törətməkdə şübhəli bilinən əvvəllər məhkum olunmuş Sumqayıt şəhər sakinləri Musa Bayramov, Rövşən Ağayev və onun qardaş Rüstəm Ağayev saxlanılaraq istintaqa təqdim ediliblər. Araşdırma zamanı müəyyən edilib ki, hadisə günü evin hasarından əvvəlcə Rövşən Ağayev və Musa Bayramov həyətə düşüblər. Rüstəm Ağayev isə pusquda dayanıb.\nQeyd edək ki, saxlanılan şəxslər biri Rüstəm Ağayev hadisədən sonra ona çatan pulun bir hissəsi ilə özünə “Volkswagen” markalı avtomobil alıb. Həmin nəqliyyat vasitəsi də polislər tərəfindən müəyyən edilərək saxlanılıb. Dəstə üzvləri hadisədən sonra qapını qırmaq üçün istifadə etdikləri dəmir parçasını, həmçinin sındırdıqları şüşə qırıntılarını özləri ilə götürərək evdən bir qədər kənara atıblar.\nDəstə üzvü Rüstəm Ağayev evdən oğurladığı televizoru isə mənzilin yaxınlığında olan orta məktəbin həyətində gizlədib. Həmin televizor da aşkar edilərək polislər tərəfindən götürülüb.(trend)


Naxçıvanda güllə yarası alan əsgər dövlətdən pensiya ala bilmir...\n2021, 21 Sentyabr, çərşənbə axşamı, Bakı vaxtı 13:33\n«Güllə arxadan, çanaq sümüyündən girib, qarnından çıxmışdı. Hospitalda əməliyyat olundu, 6 gün reanimasiyada qaldı. 2 ay hospitalda yatandan sonra ordudan tərxis eləmək yerinə, oğlumu göndərdilər təkrar xidmətə».\nNaxçıvan sakini Səkinə Əhmədova hərbi xidmətdə yaralanan oğluna dövlət qayğısının olmamağından şikayətlənir. O deyir ki, oğlu Sərxan Əhmədov 2011-ci ilin oktyabr ayında hərbi xidmətə çağırılıb. Onun sözlərinə görə, döyüş bölgəsində ağır yaralandıqdan sonra Naxçıvan Hərbi Hospitalına yerləşdirilib. Səkinə Əhmədova deyir ki, çanaq sümüyü zədələnməsinə baxmayaraq, oğlunu təkrar hərbi xidmətə qaytarıblar.\n«ADAMIMIZ YOXDUR DEYƏ...»\nO, deyir ki, oğlu təkrar hərbi xidmətə qaytarıldığından indi ona əlillik dərəcəsi ala bilmir:\n«Oğlum qayıtdı xidmətə, xəbər gəldi ki, vəziyyəti ağırlaşıb. Yarası sağalmamış göndərmişdilər xidmətə. Bizdən nə isə umurdular. Biz də kasıb adamlarıq. Xidməti başa vurandan sonra yenə getdim hospitala, sənədlərini aldım uşağın. Mənə bir kağız verdilər. Apardım Şərur rayon DSMF-na, dedilər ki, bu sənəd elə yazılıb ki, buna pensiya kəsilməz. İndi baxıram, adamı olanların əsgərlikdə barmağı yaralanır, 250-300 manat pensiya kəsirlər. Mənim uşağımın çanağı deşilib, heç nə vermirlər. Heç təşəkkür də eləyən yoxdur ki, vətən uğrunda qanını tökübsən. Bizim adamımız yoxdur deyə, belə edirlər. Təkrar getdim hospitala, dedilər ki, xəstəxanadan xidmətə göndərilibsə, əlil sayıla bilməz».\n«DÖVLƏT OĞLUMUN HAQQINI YEDİ»\nSəkinə Əhmədova deyir ki, məsələ ilə bağlı ovaxtkı müdafiə naziri Səfər Əbiyevə şikayət yazsa da, heç bir cavab almayıb:\n«Uşağım əlildir indi. 10 kilodan artıq yük götürə bilmir. Dövlət bizimlə heç maraqlanmadı ki, bu cür adam var, ya yox? Axı o qan töküb vətəni qoruyarkən. Mənim uşağımın qanı itdi batdı. Bir təşəkkür də etmədilər ki, qanını axıtmısan. Uşaq əsgər gedəndə top kimi idi, indi əldən düşüb, psixologiyası pozulub. Dövlət oğlumun haqqını yedi. Mən uşağımın haqqını, onun itirdiyi qanı istəyirəm».\n«SAĞALIB Kİ, QAYTARIBLAR HƏRBİ XİDMƏTƏ»\nŞərur rayon DSMF-nun əməkdaşı Firuz Əhmədov isə deyir ki, onlar yalnız əlillik dərəcəsi olan vətəndaşlara təqaüd kəsirlər. Firuz Əhmədovun sözlərinə görə, Sərxan Əhmədov hospitaldan təkrar xidmətə qaytarılıbsa, deməli, ona əlillik dərəcəsi müəyyənləşdirilməyib:\n«Yaralanıbsa, bu haqda həkim ekspert qrupundan rəy almalıdır, əlillik dərəcəsi müəyyənləşməlidir, sonra bizə müraciət etməlidir. Əlillik dərəcəsi alıbsa, müraciət etsin həll edək. Sağalıb ki, qaytarıblar hərbi xidmətə. Sonradan xəsarət alarsa, bundan sonra həkim ekspert qrupu rəy yazarsa, biz lazım olanı edərik».\n«ONUN ƏLİNDƏ DAŞDAN KEÇƏN SƏNƏDLƏR VAR»\nHərbi ekspert Üzeyir Cəfərli deyir ki, əgər güllə yarası alıbsa və bunu sübut edən sənədlər varsa, həmin hərbi qulluqçuya təqaüd verilməsi mütləqdir:\n«Həkim komissiyasından keçirmək mütləq lazımdır ki, hazırkı vəziyyətlə bağlı rəy alınsın. Onların əlində olan epikrizlərə baxmaq lazımdır. Xidmət müddətində güllə yarası alıbsa, çox güman ki, bununla bağlı cinayət işi də açılıb. Ortada güllə faktoru varsa, çanaq sümüyünə dəyibsə, əlillik də ala bilər, hətta kompensasiya da tələb edə bilər. Hərbi qulluqçu xəsarət alırsa və üç il müddətində əlillik dərəcəsi müəyyən olunursa, həmin şəxsə hərbi qulluqçu kimi təqaüd kəsirlər. Bu onun haqqıdır və bu haqqı onun əlindən heç kim ala bilməz. Onun əlində daşdan keçən sənədlər var. Məhkəməyə müraciət edib istədiyinə nail ola bilər».\nƏsgər məktubu: «Daha dözə bilmirəm»- [Video]


Şəhidin medalı oğluna taxıldı » Bizim Əsr\nTarix: 13 may 2016 [11:30]\nBununla əlaqədar Gəncədə keçirilən tədbirdə şəhidin ailə üzvləri, şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Elmar Vəliyev, Müdafiə Nazirliyinin Mənəvi-Psixoloji Hazırlıq və İctimaiyyətlə Əlaqələr İdarəsi rəisinin müavini, polkovnik Abdulla Qurbani, şəhər ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak edib. Elmar Vəliyev Azərbaycan ordusunun təmas xəttində göstərdiyi şücaətlərdən danışıb. Bildirib ki, İnqilab Quliyevin də qatıldığı uğurlu əməliyyatlar nəticəsində strateji əhəmiyyətli yüksəkliklər düşməndən azad edilib.\nAbdulla Qurbani deyib ki, Vətən uğrunda şəhid olanlar heç vaxt unudulmur, xalqın yaddaşında əbədi yaşayır. Şəhidin atası Çingiz Quliyev oğlu ilə qürur duyduğunu bildirib.\nOnun döyüş yoldaşı, yaralanaraq hospitalda müalicə alan Ruslan Abbaszadə də isə bildirib ki, digər şəhidlər kimi İnqilab Quliyevin qanı da yerdə qalmayıb. O bütün şəhidlərin qisasının alındığını, düşmənə layiqli cavab verildiyini vurğulayıb.\n“Новости Гянджи” qəzetinin baş redaktoru İrina Kalaşnikova çıxışına şəhid ailəsi üzvlərinin qarşısında baş əyərək bildirib ki, Azərbaycan xalqının hər vətəndaşının qarşısında birinci vəzifə öz torpağını qorumaqdır.\nQeyd edək ki, 1983-cü il təvəllüdlü kapitan İnqilab Quliyev ötən ayın əvvəlində Lələtəpə uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub. O, Gəncənin şəhidlər xiyabanında dəfn olunub. İki oğlan övladı var. (APA)\nOxunub: 6530 dəfə\n1 may 2019 [21:56]\nAMEA-ya yeni vitse-prezident seçildi


«Heroin Bormanı» - Mehdi Məmmədov! | Xural qəzeti\nƏsas Səhifə/ARAŞDIRMA/«Heroin Bormanı» – Mehdi Məmmədov!\n«Heroin Bormanı» – Mehdi Məmmədov!\nRusiyadakı ən böyük narkoticarətə azərbaycanlı başçılıq edir?\nXüsusi xidmət və hüquq-mühafizə orqanlarında güclü əlaqələri olan Məmmədov reyder əməliyyatları ilə kifayətlənməyərək, daha gəlirli işlərlə məşğul olmaq qərarına gəldi. Operativ məlumatlara görə, Məmmədov artıq bir neçə ildir ki, postsovet məkanına narkotik gətirən qrupun ən fəal üzvlərindən biridir. 2007-ci ildə Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin Jambul üzrə departamentinə Məmmədovun Qazaxıstan üzərindən olan narkotrafikin fəal iştirakçısı olması barədə gələn məlumata əsasən, 20.06.07 tarixdə 5-116/07 nömrəli operativ-müşahidə işi açılmışdı. Bu işin materiallarında Məmmədovun narkotrafikə nəzarət edən cinayətkar qruplarla əlaqəsi olduğu izlənilir.\nMüəyyən edilib ki, Məmmədov Tacikistanın prezidenti İmomali Rahmonun kürəkəni ilə dostdur. Onun vasitəsi ilə Məmmədov Tacikistan prezidentinin qardaşı Nuritdin Rahmonun oğlu ilə tanış olub. Rusiya və özbək xüsusi xidmət orqanları onu Əfqanıstandan gələn tacik narkotrafikinin əsas nəzarətçisi hesab edir. Narkotacirlər Qazaxıstana gəlmişdilər və Məmmədovla Alma-Atada görüşləri qeydə alınmışdı. Məmmədov bir neçə dəfə danışıqlar aparmaq üçün Tacikistana gedib. İz itirmək üçün birbaşa Düşənbəyə deyil, Daşkəndə uçub və yolun qalan hissəsini maşınla gedib.\nQazax narkotrafikinin qarışıq yumağını cözdükcə, müstəntiqlər aydınlaşdırdılar ki, Məmmədov 1995-ci ildə Soçi şəhərində «qanuni oğru» adı alan Serik Djamanayevin – «Serik-qolova»nın başçısı olduğu «Djambulskie» və digər mütəşəkkil cinayətkar dəstə üzvləri ilə birlikdə ümumi koordinasiya edir, qonşu torpaqlara tranzitinə və malın təhvilinə nəzarət və Qazaxıstan narkotrafikinin bütün üzvlərinin bir-biri ilə əlaqəsini təmin edir. Məmmədov özü «Borman» ləqəbi ilə tanınır. Djamanayev həbsxanada olduğu üçün bütün işi Məmmədov – «Borman» görür. Əlbəttə, o, həbsxanaya «Serik-qolova»nın da yanına məsləhətlər üçün gəlir. Məmmədovun həbsxanaya Djamanayevin yanına gəldiyi bir neçə ziyarət qeydə alınıb. Djamanayevin yatdığı həbsxanaya gələn ziyarətçilərin qeydiyyat kitabında Məmmədovun 01.04.2009 və 21.11.2009-cu ildə ziyarətləri qeyd olunub. Həmçinin məlum olub ki, Məmmədov əlaqələrindən istifadə edərək mütəşəkkil cinayətkar dəstənin bəzi üzvlərini operativ qeydiyyatdan çıxartmaq istəyib və onlar haqda olan məlumatın məhv edilməsini xahiş edib.\nMəmmədovun yükü aeroportda yoxlanılmır\nOperativ müşahidə nəticəsində Məmmədovun bir neçə dəfə Düşənbədən gələn təyyarəni qarşılayaraq quru meyvə adı ilə hansısa qutuları götürdüyü qeydə alınıb. Məmmədovun adamları xüsusi xidmət orqanlarının işçisinin müşayiəti ilə birbaşa yük zalına girir, yükü alır, yoxlamasız oranı tərk edirdilər, baxmayaraq ki, təyyarənin bütün yükü mütləq yoxlanılmalıdır.\nO, bir neçə dəfə tacik səfirliyinin əməkdaşı olan və qazax xüsusi xidmət orqanlarının narkotik alverində şübhələndiyi Fal Düşənbinskiyə yükünü almağa kömək edib. Məmmədov Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin Alma-Ata şəhər Departamentindəki əlaqələrindən istifadə edərək, narkotiklərin hərəkətini ört-basdır edir. Buna sübut Məmmədovun bu gün də sıcaq əlaqələrdə olduğu MTK-nın Alma-Ata şəhər Departamentinin keçmiş rəisi general N.Mirzaliyevin tapşırığı ilə iş üzrə operativ qeydiyyatın dayandırılmasıdır.\nBir dəfəyə 500 kq heroin!\nAlma-Atadan başqa, Məmmədov Xoroqos gömrük məntəqəsində «mal idxalı» işinə də baxır. Axı gömrükçülər onun dostlarıdır! Keçmiş Cənubi Qazaxıstan Vilayətinin prokuror müavini, indiki Dəniz Donanması Gömrük Komitəsinin sədr müavini J.Ospanov vasitəsi ilə Məmmədov Gömrük Komitəsinin sədri K.Karbuzov ilə tanış olub.\nEkspertlərin hesablamalarına görə, Xorqosda cinayət əməlindən gələn nəğd gəlirin miqdarı ildə 800.000.000 dollardır.\nMəmmədovun daha bir narkotrafikinin marşrutu kimi özbək-qazax sərhəd keçid məntəqəsini göstərmək olar. Məmmədov tərəfindən korrupsiyaya bulaşdırılan özbək Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin əməkdaşları yükü özbək torpaqlarında müşayiət edirlər. Qazaxıstan torpaqlarında isə yükə qazax hüquq mühafizə orqanlarının (DİN və MTK) işçiləri nəzarət edir və mənzilə çatdırırlar. Sonra mal Rusiya torpaqlarına tərəf hərəkət edir. Bir dəfəyə 500 kq heroin keçirilir.\nƏrzaq malı kimi qeydiyyatdan keçən yükü bütün yol boyu heç kim yoxlamır. Özbəkistan DİN-də olan məlumatlı qaynağın dediyinə görə, özbək tərəfi çoxdan Məmmədov qardaşlarının narkomafiya ilə əlaqələri olduğundan şübhələnirdilər. Onlarda olan məlumata görə, Məmmədov Mehdi və Vidadi qardaşları hələ 90-cı illərdə Sibirə quru meyvə adı altında narkotik göndərirlərmiş.\nAmma indi Mehdi Məmmədov beynəlxalq səviyyədə böyük işlərlə məşğul olur. O, MDB məkanında narkotrafikin təşkilatçıları ilə görüşmək üçün dəfələrlə Moskva şəhərinə səfər edib. Onun Rusiyada etnik azərbaycanlı kriminal qrupların liderləri ilə sıx əlaqələri var. O, bir neçə dəfə Amsterdama səfər edərək, burada əfqan narkotikinin Rusiyadan Avropaya tranzitini təşkil edən cinayətkar strukturların liderləri ilə görüşmüşdür. Məmmədov öz qara işlərindən qazandığı pulları da bura, postsovet məkanının xaricinə çıxarır. Qazaxıstandan yuyulmaq üçün saxta sazişlərlə köçürülən böyük pulların hesabları vasitəsi ilə Məmmədovun bir neçə ofşor şirkəti üzə çıxarılıb. Operativ məlumatlara əsasən, Məmmədov qeyri-qanuni nəğd olmayan tenqe hesablarını nəğd valyutaya çevirmək və ya əksinə əməlliyatlar aparmaq üçün bir neçə struktur yaradıb. Bu əməliyyatlar Məmmədovun nəzarətində olan və ciddi gizlədilən kommersiya strukturlarının hesablarının köməyi ilə həyata keçirilir. Bütün bu nəğdləşdirmə kontorlarına şəxsən Məmmədov özü nəzarət edir. Mənbə burada on milyonlarla dolların fırlandığını deyir.\nOstap Benderin sələfi\nOlsun ki, «qapıdan buraxmırlar, pəncərədən girərik» deyə Məmmədov fikirləşib və prioritetləri dəyişib. Onun təzə hədəfi prezidentin qardaşı – Bulat Nazarbayev oldu. Lakin burada da etimada girmək müyəssər olmadı. Burada Məmmədova Edqar Sulduzi imkan vermədi. Bulat Nazarbayevin ətrafından olan bu biznesmen başa düşürdü ki, əgər Məmmədov onun şefinin etimadını qazansa, o, həm təsir gücünü, həm də biznesini itirəcək.\n«Şerşe lya fam» («sat olun» – fransızca) – deyərək bizim qəhrəman yenidən prioritetləri dəyişdi. Burada onun doğrudan da bəxti gətirdi. Nazarbayevin kiçik qızı Aliyənin yaxın ətrafına daxil olan ümumi tanışlar vasitəsi ilə ilişki quruldu. Deyilənə görə, bu ilişki Qazaxıstanın Konstitusiya Məhkəməsinin sədri İ.İ.Roqovun arvadı vasitəsi ilə qurulmuşdu. Düzdür, Məmmədovun hələ birbaşa ilişkisi yoxdur və o, Aliyə Nazarbayevaya xahişlərini umumi tanışları vasitəsilə çatdırır. Olsun, əsas siftə artıq edilmişdir.\nMəmmədov Qazaxıstan prezidentinin böyük qızı Dəriğə Nazarbayevanı da diqqətindən kənarda qoymayıb. Qazaxıstanın siyasi və ictimai həyatında aktiv iştirak edən Dəriğəyə yaxınlaşmaq üçün Məmmədov Dəriğənin yaxın ətrafından olan Avroasiya Səhiyyə Forumunun İcraiyyə Komitəsinin üzvü Mirgül İsanova ilə tanış olur. Məmmədov İsanovaya cox diqqətlə qulluq eləməyə başlayır. Bahalı hədiyyələr verir, xaricdə dincəlmək təklif edir. Bir qədər sonra onlar birlikdə xaricə səfər edirlər. İsanovanın köməyi ilə onun adını Səhiyyə Forumun siyahılarına daxil edirlər. Məmmədovun adı 2007-ci ildən nümayəndələrin siyahısında yer alır. Bununla Məmmədov müxtəlif tanışlar tapmaq və əlaqələr qurmaq üçün özünə meydan yaradır.\nDeyilənə görə, Məmmədovun bu məqsədyonlü işləri deyəsən öz bəhrəsini verəcək. Məmmədov prezidentin sevimli qızının ürəyinə yol tapandan sonra Nursultan Nazarbayevlə tanış olmaq arzusuna çatacaq. Nə isə, bir türk vətəndaşının yaddan çıxmayan oğlu bununla əlaqədar deyərdi, «bu bəxtlə – Azadlığa!»


Allahşükür Paşazadəyə medal təqdim edildi -\nAllahşükür Paşazadəyə medal təqdim edildi - FOTO\n16:45 19 Oktyabr 2013 Oxunub : 612\nAllahşükür Paşazadəyə “Krans Montana” Forumunun medalı təqdim edilib.\nQafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Şeyxülislam Allahşükür Paşazadəyə Belçikada keçirilən "Krans Montana" Forumunun medalı təqdim edilib. AzVision.az xəbər verir ki, bu barədə QMİ-nin mətbuat xidmətindən məlumat verilib.\nMedalı təqdim edən şahzadə Jan de Lüksemburq Şeyx həzrətlərinin sülhyaratma sahəsindəki xidmətlərini xüsusi qeyd edib. Medala görə təşəkkürünü ifadə edən A. Paşazadə bunun bütün Qafqazın möminlərinin xidmətlərinə verilən qiymət kimi dəyərləndirib.\nForumun rəhbəri səfir Jan Pol Kalteron ilə təkbətək görüşdə Şeyx həzrətləri gələcəkdə Forumda mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoq sahəsində əməkdaşlığın perspektivlərini müzakirə edib.\nŞeyxülislam Allahşükür Paşazadə forumun XV sessiyasına "xüsusi qonaq" qismində iştirak edən yeganə dini lider idi.\nQeyd edək ki, "Krans Montana" Forumunun qızıl medalı ilə fəaliyyətləri ilə dünyada böyük nüfuz qazanmış və xüsusi xidmətlərə malik şəxslər təltif olunur.\nXatırladaq ki, forumun Belçikanın paytaxtı Brüssel şəhərində 16-19 oktyabr tarixində keçirilmiş XV beynəlxalq sessiyasının işində iştirak edən Şeyxülislam həzrətləri "Dinlərin sülh və strukturlaşdırmada rolunun inkişafı" mövzusunda YUNESKO və İSESKO-nun birgə həmsədrlik etdiyi sessiyanın işində "xüsusi qonaq" qismində Rəyasət Heyətində yer almışdı.\nSessiyanı açan İSESKO-nun Baş direktoru doktor Əbdüləziz ət-Tuveyjri ilk sözü Şeyxülislam A. Paşazadəyə verdi.\nİştirakçılara Azərbaycan xalqının və Qafqaz müsəlmanlarının səmimi salamlarını və xoş arzularını çatdıran A. Paşazadə qeyd etdi ki, hansı millətə və dinə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hamımız bəşər övladıyıq, sülhə və rifaha nail olmaq ən ümdə vəzifələrimizdəndir. O, xüsusi olaraq dini liderlərin bu sahədə öz məsuliyyətlərini dərk etmələrinin zəruriliyini vurğuladı və iştirakçıların diqqətinə dini liderlərin ali hörməti və dövlət xadimləri ilə birgə əməkdaşlığının sayəsində həm öz ölkələrində, həm də bütün dünyanın problemlərinə çarə tapılmasının mümkünlüyünü çatdırdı.\nA. Paşazadə qlobal təhlükələr fonunda dinlərarası dialoqun qaçılmaz olduğunu, Uca Yaradanın iradəsinin əksinə nə varsa, onu rədd etməyin, habelə müqəddəs rəmzlərin zor işlətmək, təcavüzə haqq qazandırmaq üçün istifadə olunmasının, millətlərarası münaqişələrin əldə əsas tutulmasının qəbuledilməz olduğunu diqqətə çatdırdı və insanın əsas mahiyyətini təhrif edənlərə layiqli cavab verilməsinin zəruriliyini önə çəkdi. Çünki insan zoru, terroru və ekstremizmi bütün formalarında rədd edir, yalnız sülhə və əməkdaşlığa çağırır.\nAzərbaycanın bu gün bütün dünya üçün uğurlu tolerantlıq nümunəsi olduğunu dilə gətirən şeyxülislam ölkəmizdə olan dini qurumlar arasında xoş əməkdaşlıq əlaqələrinin mövcudluğunu, dövlət-din münasibətlərinin yüksək səviyyədə inkişaf etdiyini, ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulmuş bu ənənənin ölkə Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirildiyini diqqətə çatdırdı və Azərbaycanın bu gün də müxtəlif sivilizasiyalar arasında körpü rolunu oynadığını vurğuladı.\nDağlıq Qarabağ münaqişəsindən danışan A. Paşazadə bu münaqişənin beynəlxalq hüquq normaları və ölkəmizin ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinə yönəlmiş bütün səyləri bir din xadimi kimi dəstəklədiyini söylədi.


“Diasporumuz tərəfindən Azərbaycan adına böyük işlər görülüb” | Xalq Qəzeti\n“Diasporumuz tərəfindən Azərbaycan adına böyük işlər görülüb”\n29.12.2016 10:13 | Oxunma sayı: 1162\nRusiyada ölkəmizi layiqincə təmsil edən Azərbaycan diasporu formalaşmaqdadır. Xüsusilə diasporumuzun tərkibində yeni, sağlam və milli gənc nəsil yetişməkdədir. Moskvada Azərbaycan həqiqətləri ilə bağlı xüsusi fəallıq göstərən gənclərimizdən biri olan Toğrul Allahverdili suallarımızı cavablandırdı.\n– Toğrul bəy, diaspor nümayəndəsi kimi Rusiyada azərbaycanlıların hazırki təşkilatlanmasını, gənclərimizin ictimai-siyasi mühitə inteqrasiyasını necə qiymətləndirirsiniz?\n– Rusiyadakı Azərbaycan diasporunun hazırki durumunu ötən illərlə müqayisədə çox yüksək qiymətləndiririk. Əgər əvvəllər diasporumuzda çoxlu parçalanma meyilləri var idisə, son vaxtlar daha çox birləşdirici hallar, məqamlar kifayət qədər çoxalıb. Bu, dünyanın bütün diaspor təşkilatlarında olan bir tendensiyadır. Onu da deyim ki, Qarabağ kimi problemi olan bir xalq üçün bölünmək, parçalanmaq yolverilməzdir. Bu gün ən böyük Azərbaycan diaspor təşkilatı Rusiyada fəaliyyət göstərir. Diasporumuz artıq Rusiyanın bütün regionlarında təşkilatlanıb. Misal olaraq Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla xanım Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Rusiyanın Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatının (RAGT), ulu öndər Heydər Əliyevin və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin xeyir-duası ilə təsis olunan Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresini misal çəkmək olar.\nBizim bu proseslərdə aktiv iştirak edən Azərbaycan-Slavyan Gəncləri Assosiasiyası (ASGA) adlı təşkilatımız var. Mən təşkilatın Rusiya nümayəndəliyinin rəhbəriyəm. Məqsədimiz Azərbaycan və slavyan gəncləri arasında dostluq qurmaq, Azərbaycan mədəniyyətini, Qarabağ həqiqətlərini slavyan gənclərinə təbliğ etməkdir. Heydər Əliyev Fondunun vitse – prezidenti, RAGT-ın rəhbəri Leyla xanım Əliyevanın Rusiyadakı gördüyü işlər hər bir Azərbaycan gəncinə örnəkdir. Rusiyanın ən böyük gənclər birliyi olan Rusiyanın Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatı bu ölkənin universitetlərində Azərbaycan klubları təsis edir, ali məktəblərdə təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin gündəlik problemləri ilə yaxından məşğul olurlar. Biz isə ASGA Rusiya nümayəndəliyi olaraq hər il bir sıra tədbirlər həyata keçiririk, ən effektli layihəmiz artıq 4 ildir ki, reallaşan 18 oktyabr Müstəqillik Günü münasibətilə Azərbaycan dövlət müstəqilliyi və Heydər Əliyev mövzusunda yazı müsabiqəsidir. Bundan əlavə, ASGA-nın internet üzərindən keçirdiyi sorğu nəticəsində “İlin səfiri” mükafatını təsis etmişik. ASGA Rusiya nümayəndəliyi olaraq yeni yaransaq da, çox uğurlara imza atmışıq. Azərbaycan mətbəxini Moskvada keçirilən sərgidə təbliğ etmişik və şəhər rəhbərliyinin Fəxri fərman və diplomuna layiq görülmüşük. Ən uğurlu layihələrimizdən biri də Ümumrusiya Azərbaycan Konqresinin dəstəyi ilə ASGA və Azərbaycan Mədəniyyətinin İnkişafı və İntibahı Fondunun birgə təşkilatçılığı ilə ayda bir dəfə Moskvanın ayrı-ayrı məktəblərində Azərbaycan mədəniyyət günlərinin keçirilməsidir. Qeyd etdiyim kimi, bu layihəyə Ümumrusiya Azərbaycan Konqresi dəstək verir . ÜAK-dan söz düşmüşkən, bildirmək istəyirəm ki, konqres biz gənclərin güvənc yeridir. Bundan əlavə, tez-tez Azərbaycanın tanınmış şair və yazıçılarını Moskvaya dəvət edib onlarla gənclərin görüşünü keçiririk. Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Gününü, Novruz bayramını isə böyük el şənliyinə çevirməyi bacarmışıq.\nFikrimcə, ulu öndər Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu diaspor siyasəti Azərbaycanın dövlət siyasətinin əsas tərkib hissəsi olmuşdur. Ulu öndər hakimiyyəti dövründə diaspor nümayəndələrinin gördüyü işlərin qiymətləndirilməsi, onların problemlərinin həlli ilə bağlı həyata keçirilən tədbirlər dövlət siyasətinin prioritet məsələlərindən olmuşdur. Hazırda da cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən diaspor siyasəti uğurla davam etdirilməkdədir.\n– ASGA-nın fəaliyyətinin Rusiyada təsirini necə hiss edirsiniz?\n– Şübhəsiz ki, biz Rusiya vətəndaşları olaraq bu ölkənin ictimi proseslərində aktiv iştirak edirik. Çalışırıq ki, Rusiya cəmiyyətinə yaxından inteqrasiya edək və intellektual imkanlarımızı orada göstərə bilək. ASGA Rusiya nümayəndəliyinin həyata keçirdiyi bütün layihələr diasporumuzun inkişafına, Azərbaycan həqiqətlərinin Rusiya, xüsusən slavyan gənclərinə dolğun şəkildə çatdırılmasına hesablanıb. Bizim məqsədimiz Rusiyada yaşayan həmvətənlərimizin hər bir sahədə təşəbbüslərini stimullaşdırmaq, Azərbaycan və Rusiya dövlətlərinin diaspor siyasətinə töhfə vermək, Azərbaycan diasporunu digər xalqların nümayəndələri arasında daha uğurla təmsil etməkdir. Çünki bu, tək bizim deyil, bütövlükdə xalqın uğuru hesab olunur. Diaspor təşkilatı olaraq istər Rusiyada, istərsə də təmsil olunduğumuz beynəlxalq layihələrdə Azərbaycanın adının daha yüksəklərə qaldırılmasına çalışmışıq.\n– İşlərinizdə sizə hər hansı dəstək verilirmi ?\n– Biz qısa zaman ərzində ASGA Rusiya nümayəndəliyini tam şəkildə formalaşdıra bilmişik. Bütün bu işlərin ərsəyə gəlməsində Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresinin, Azərbaycan Mədəniyyətinin İnkişafı və İntibahı Fondunun və ən əsası təşkilatımıza könüllü olaraq yardımçı olan gənclərin rolu əvəzsizdir. Son üç ildə ASGA Rusiya nümayəndəliyinin həyata keçirdiyi layihələrə nəzər salsaq, məqsədə nail olduğumuzu deyə bilərik. Bizim vasitəmizlə gənclər beynəlxalq tədbirlərdə Azərbaycanımızı ən yüksək səviyyədə təmsil ediblər. Əminəm ki, dövlətimizin diaspor siyasətinə töhfələrimiz hələ irəlidədir.\n– Qarşıdan Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü gəlir. Bu günlə bağlı nə deyə bilərsiniz?\n– Fürsətdən istifadə edib, xalqımızı ürəkdən təbrik edirəm... Bu günün təsis olunması ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Dahi öndər uzaqgörən siyasətçi kimi, azərbaycanlıların ən böyük problemlərindən birinin birləşmək olduğunu bilirdi. Məhz buna görə də dövlət səviyyəsində bu günün təsis olunmasına sərəncam vermişdi. O gündən, indiyədək, təşkilatlanma sahəsində xeyli mühüm addımlar atılıb. Diasporumuz tərəfindən böyük işlər görülüb. Biz burada vahid xalq kimi çıxış etməyə, bir-birimizin yanında olmağa çalışır və buna nail oluruq...


Dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin 880 illiyi və 2021-ci ilin Azərbaycanda “Nizami Gəncəvi İli” elan edilməsi münasibətilə silsilə tədbirlər ölkəmizdən kənarda da davam edir. İyulun 26-da Türkiyənin Bursa şəhərində Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans işə başlayıb.\nAzərbaycan-Kipr Dostluq Cəmiyyətinin təşkilatçılığı ilə keçirilən beynəlxalq konfransa Bursa Böyükşəhər Bələdiyyəsi, Bursa Uludağ Universiteti, eləcə də Azərbaycandan Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi, Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi, AMEA-nın Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu və digər qurumlar tərəfindən dəstək verilib. Konfransa altı ölkədən yetmişdən çox nümayəndə, o cümlədən görkəmli ədəbiyyatşünaslar, nizamişünas alimlər qatılıb.\nKonfransın açılışında Bursa Uludağ Universitetinin rektoru Saim Kılavuz, Bursa Böyükşəhər Bələdiyyəsinin başqanı Alinur Aktaş, Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı, Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin direktoru, akademik Rafael Hüseynov, Türkiyə Prezidenti yanında Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Şurasının üzvü, Türkiyə-Azərbaycan Dostluq, Əməkdaşlıq və Həmrəylik Fondunun sədri, professor Aygün Attar, Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin icraçı direktoru Elnur Əliyev, Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin TÜRKSOY-dakı təmsilçisi Elçin Qafarlı, Özbəkistandakı Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov və Azərbaycan-Kipr Dostluq Cəmiyyətinin sədri Orxan Həsənoğlu çıxış ediblər.\nÇıxışlarda mütəfəkkir şairin yaradıcılığı, dünya ədəbi və fəlsəfi irsinə bəxş etdiyi dəyərlərdən bəhs olunub. Azərbaycanda 2021-ci ilin “Nizami Gəncəvi İli” elan edilməsinin təkcə dahi şairin yaradıcılığına və şəxsiyyətinə deyil, ümumilikdə ədəbiyyata, fikir adamlarına, görkəmli şəxsiyyətlərə verilən qiymət olduğu vurğulanıb. “Nizami Gəncəvi İli” çərçivəsində görülən işlər, o cümlədən şairin əsərlərinin müxtəlif dillərdə nəşri barədə məlumat verilib. Ədəbi irsi dünya xalqlarının sevimlisinə çevrilən Nizami Gəncəvinin əsərlərinin müxtəlif dillərə tərcüməsi və yayılması, səhnələşdirilməsi və filmlərin çəkilməsi barədə söhbət açılıb.\nBirinci panelə Uludağ Universitetinin professoru Mehmet Yücə sədrlik edib. Paneldə Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin direktoru, akademik Rafael Hüseynov, Qafqaz Universitetlər Birliyinin sədri Ramazan Korkmaz, azərbaycanlı professorlar Şahin Fazil və Cəfər Qiyasi, dosent Yusif Əliyevin çıxışları dinlənilib.\nÇıxışçılar Nizami Gəncəvi ədəbi məktəbi və poetik ənənələri XIII-XX əsrlərdə Şərq və Qərb mədəniyyətlərində, şairin qəzəllərinə yanaşmalar, Nizaminin memarlıq düşüncələri kontekstində Azərbaycanın Səlcuqlar dövründəki memarlıq irsi mövzularında fikirlərini bölüşüblər. Diqqətə çatdırılıb ki, Nizami Gəncəvinin ədəbi yaradıcılığı daim tədqiqatçılar üçün cəlbedici olub, geniş oxucu kütləsi tərəfindən sevilə-sevilə oxunub.\nAzərbaycanda doğulan və doğma vətənində yazıb-yaradan dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi gələcək nəsillərə “Xəmsə” adlanan poetik əsərlər toplusunu miras qoyub. Vurğulanıb ki, Nizami Gəncəvi əsərlərinin beynəlxalq aləmdə sürətlə yayılmasının və sevilməsinin başlıca səbəbi onun mövzu və süjetlərinin dünyəvi olmasıdır.\nUludağ Universitetinin professoru Hatice Şahinin moderatorluğu ilə keçirilən növbəti paneldə özbəkistanlı alim Erkin Nuriddinov, azərbaycanlı alimlər Bayram Apoyev, Şəfa Qurbanova və başqaları, Uludağ Universitetinin dosenti Erdem Özdemirin moderatoru olduğu paneldə isə azərbaycanlı alimlər Xədicə Hüseynova, Bibixanım İbadova, Əlimuxtar Muxtarov, Sərxan Cəfərov, Özbəkistandan dosent Dildor Nuriddinova və digərlərinin çıxışları dinlənilib.\nÇıxışlarda Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”si bəşəriyyətin elmi, ədəbi, mənəvi abidəsi kimi dəyərləndirilib. Vurğulanıb ki, böyük Azərbaycan şairinin əsərləri dünya ədəbiyyatında misilsiz bir xəzinədir. Azərbaycanda “Nizami Gəncəvi İli” çərçivəsində görülən işlərdən, o cümlədən şairin əsərlərinin başqa dillərə tərcüməsi və çeşidli nəşrlərinin xüsusi əhəmiyyətindən bəhs olunub.\nNizami Gəncəvinin həyat və yaradıcılığı üzərində səmərəli müzakirələr aparan alimlər vurğulayıblar ki, böyük söz ustadı beynəlxalq aləmdə təkcə nadir yaradıcılıq üslubu ilə seçilən şair kimi deyil, filosof və mütəfəkkir kimi tanıdılmalıdır. Qeyd olunub ki, son illər dünyanın ayrı-ayrı ölkələrində Nizami Gəncəvinin həyat və yaradıcılığı mövzusunda elmi tədqiqatlar artmaqdadır.\nKonfrans çərçivəsində Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatı – TÜRKSOY tərəfindən Nizami Gəncəvinin əsərlərinə həsr edilən rəsmlərdən ibarət sərgi təşkil edilib. Həmçinin Daşkənddəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi tərəfindən özbək dilində nəşr olunmuş Nizami Gəncəvinin külliyyatı, eləcə də Türkiyədə fəaliyyət göstərən “Zengin Yayıncılık” nəşriyyatının Nizami Gəncəvinin kitabları daxil olmaqla nəşrləri, həmçinin TÜRKSOY-un nəşrləri sərgilənir.\nTÜRKSOY tərəfindən təşkil edilən ekspozisiyada Azərbaycanın görkəmli rəssamı Mikayıl Abdullayevin Nizami əsərlərinə çəkdiyi illüstrasiyalar da yer alıb. Qeyd edək ki, bu sərgi ilk dəfə mart ayında TÜRKSOY-un Ankaradakı qərargahında nümayiş olunmuşdu.\nBeynəlxalq konfrans çərçivəsində bədii proqram da təqdim edilib. Uludağ Universitetində keçirilən konsertdə Qarabağ Zəfərinə, Azərbaycana, Vətənimizin gözəlliyinə, eləcə də Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığına, Türk dünyasının birliyinə həsr olunan ifalar alqışlarla qarşılanıb.\nBursa şəhərində Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans iyulun 30-dək davam edəcək.


“Cənnətdəki doğum günün mübarək, şəhidim” adlı videoçarx hazırlanıb - AZƏRTAC\nBakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Sabunçu rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin 8 nömrəli filialı şəhid Nurlan Abdullayevin doğum günü ilə əlaqədar “Cənnətdəki doğum günün mübarək, şəhidim” adlı videoçarx hazırlayıb.\nBaş İdarədən AZƏRTAC-a bildirilib ki, videoçarxda şəhidin keçdiyi şərəfli ömür yoluna nəzər salınıb.\nNurlan Abdullayev 1992-ci il yanvarın 26-da Beyləqan rayonunda anadan olub. O, 1999-2010-cu illərdə Beyləqan rayonu N.Allahverdiyev adına 1 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb.\nNurlan Abdullayev 2010-cu ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında Tərtər rayonu istiqamətində ön cəbhəyə müddətli həqiqi hərbi xidmət keçib. Hərbi xidməti bitirdikdən sonra, 2014-cü ildə könüllü olaraq Beyləqan rayonunda MAXE hərbi qulluqçu kimi ordu sıralarına qoşulub. 2016-cı il Aprel döyüşlərində Lələtəpə yüksəkliyi istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak edib.\nAzərbaycan Ordusunun çavuşu olan Nurlan Abdullayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak edib. O, sentyabrın 30-da Füzuli və Cəbrayıl rayonu istiqamətində gedən döyüşlər zamanı şəhid olub. Beyləqan rayonu, Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.\nAzərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyinə görə ölkə başçısının müvafiq sərəncamlarına əsasən Nurlan Abdullayev ölümündən sonra “Vətən uğrunda”, “İgidliyə görə”, “Füzulinin azad olunmasına görə”, “Cəbrayılın azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilib.\nAZERTAG.AZ :“Cənnətdəki doğum günün mübarək, şəhidim” adlı videoçarx hazırlanıb


BMT Baş Assambleyası Avrasiya Rabitə Alyansının yaradılması ilə bağlı qətnamə qəbul edib\nQətnamə təşəbbüsü Azərbaycan tərəfindən irəli sürülüb\nBirləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyası Azərbaycan hökuməti tərəindən irəli sürülmüş Avrasiya Rabitə Alyansının (Eurasian Connectivity Alliance - EuraCA) yaradılması ilə bağlı təşəbbüsü dəstəkləyən qətnamə qəbul edib.\nQətnamə “Trans-Avrasiya Super İnformasiya Magistralı (TASİM)” nın tikintisinin dəstəklənməsini nəzərdə tutur. Azərbaycan “EuraCA”-nı yaratmaq təşəbbüsünü bu ilin avqustunda irəli sürüb və bu alyansın əsas məqsədi “TASİM” layihəsinin həyata keçirilməsi prosesini sürətləndirməkdir.\n“TASİM” layihəsi Azərbaycanın, 2008-ci ilin noyabrında telekommunikasiya və informasiya texnologiyaları üzrə “Bakutel-2008” beynəlxalq sərgi- konfransı çərçivəsində, çıxış etdiyi əhəmiyyətli regional təşəbbüslərdən biridir.\nLayihənin yaradılması ilə bağlı “Bakutel -2008” sərgi-konfransı çərçivəsində xüsusi bəyannamə qəbul edilib.\nLayihənin məqsədi Qərbi Avropadan Şərqi Asiyaya qədər Avrasiya ölkələrini əhatə edən transmilli fiber-optik xəttin çəkilməsidir. Layihə Almaniyanın Frankfurt şəhərindən Çinin Honkonq şəhərinədək istiqamətlənən Çin, Qazaxıstan, Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyədən keçən tranzit xəttinin qurulmasını nəzərdə tutur. Bu xətt Avropanın və Asiyanın ən böyük informasiya mübadiləsi mərkəzlərini birləşdirəcək. Layihənin ehtiyat Şimal tranzit xətti Rusiya, Ukrayna və Polşadan keçəcək.\nXatırladaq ki, 2009-cu il dekabrın 21-də BMT Baş Assambleyasının 64-cü sessiyasında “TASİM” layihəsinə dair qətnamə qəbul edilib. 30 ölkə tərəfindən həmmüəllif qismində dəstəklənən və birlikdə qəbul edilən qətnamədə “TASİM”-in əlaqələndirilməsində Azərbaycanın xüsusi rolu qeyd olunub. 2012-ci il dekabrın 21-də BMT-nin Baş Assambleyasında “TASİM” layihəsi üzrə növbəti qətnamə yekdilliklə qəbul edilib.


2011-ci il yarışlarının yekunu\nAzərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsinin 2011-ci il yarışlarının yekunu barədə\n2011 ci il Azərbaycan Respublikası Milli Paralimpiya komitəsi idmançıları üçün uğurlu olmuşdur. Belə ki, Paralimpiyaçılar 2011 il ərzində 8 idman növü üzrə dünya, avropa çempionatlarında, dünya oyunları, dünya kuboku və "A" kateqoriyalı rəsmi yarışlarda mübarizəyə qoşulmuş və yüksək idman nailiyyətləri göstərmişlər. İdmançılar 52 medal qazanmış və ötən ilə nisbətdə 16 medal artıq əldə edərək bu ili başa vurmuşlar.\n(2010 cu il 36 medal, 2011 ci il 52 medal).\n52 medaldan 6-sı dünya çempionatlarında, 4-ü avropa çempionatlarında, 42-si isə XIV London Yay Paralimpiya Oyunlarına lisenziya xalı verən Dünya Oyunları, Dünya Kuboku və "A" kateqoriyalı rəsmi yarışlarda qazanılmışdır.\n2011 ci ilin nəticələri əsasında 2012 ci il XIV London Yay Paralimpiya Oyunlarına qazanılan lisenziyaların sayı 20- dir. Lakin bu say son deyil. Belə ki, idmançılarımız 2012 ci ilin 4 ayı ərzində bir neçə lisenziya xalı verən rəsmi yarışda iştirak edərək lisenziyalar qazana bilərlər.\n2011 ci il həmdə onunla əlamətdardır ki, yeni 5- ci idman növündə - "kamandan oxatma" da Zinyət Vəliyeva London Paralimpiya Oyunlarına lisenziya qazanmışdır. Bu il titullu idmançılarla bərabər qənc idmançılar cüdoçu Bayram Mustafayev 66 kg çəki dərəcəsində, Hüseyn Həsənov atletikanın uzununa tullanma növündə və Samir Nəbiyev atletikanın disk atma növündə lisenziya normativini doldurmuşlar\nHazırda milli komanda üzvləri yarışlara hazırlıqla əlaqədar məşqlərin davam etdirirlər. Komitənin məsul işçiləri yeni 2012 ci ilə təqvim plannarının tərtibatı üzərində işləyir, idmançıların XIV London Yay Paralimpiya oyunlarına hazırlığı ilə əlaqədar münasib yarışlar və təlim məşq toplantılarının keçirilmə yerlərini müəyyən edirlər.\n2012 ci ildə nəzərdə tutulan yarışlar, milli komandaların üzvləri üçün idman hazırlıqlarının qorunub saxlanılmasına və yeni lisenziyaların alınması üçün vacibdir. AMPK- nın rəhbərliyi Paralimpiyaçı idmançıların 2012 ci il XIV London Yay Paralimpiya Oyunlarında daha yaxşı hazırlaşmaları üçün həm mənəvi həm də maddi köməkliklərini əsirgəmir. Ənənəyə uyğun olaraq 1996 cı ildən dinamik inkişaf yolu keçən Paralimpiya idmanı geridə qalan Paralimpiya Oyunlarında qazanılan uğurlu nəticələri yaxşılaşdıracaq, medalların sayını həm əyyarına, həm də sayına görə artırılmasına nail olacaqlar.


Azərbaycan xalqı ölkədə aparılan siyasəti ona görə dəstəkləyir ki, onun alternativi yoxdur | Xalq Qəzeti\n26 sentyabr referendumu da bu həqiqəti təsdiqlədi\n17.10.2016 09:34 | Oxunma sayı: 1016\nBiz bu il ölkəmiz üçün çox böyük əhəmiyyət daşıyan referendum keçirmişik. İlk növbədə, onu deməliyəm ki, referendum demokratik, ədalətli, tam şəffaf şəkildə keçirilmişdir. Yüzdən çox xarici müşahidəçi referendumu izləmişdir. Bir neçə beynəlxalq rəy sorğusu agentliyi “exit-poll” keçirmişlər. “Exit-poll”un nəticələri və rəsmi nəticələr üst-üstə düşür... Azərbaycan xalqı referendumun nəticələrini dəstəkləyir. Onların iradəsi referendumun nəticələrində öz əksini tapmışdır.\nSentyabrın 26-da Azərbaycanda keçirilmiş ümumxalq səsverməsi (referendum) barədə həm ölkəmizdə, həm də beynəlxalq aləmdə kifayət qədər təqdiredici fikirlər səsləndirilib. Hətta bəzi ölkələri təmsil edən müşahidəçilər seçkilərə hazırlıq, səsvermənin təşkili və səslərin hesablanması üzrə Azərbaycan təcrübəsinin nümunə kimi qəbul edilməsi təkliflərini irəli sürüblər. Biz də bu siyasi hadisəyə münasibətimizi bildirmək üçün bəzi məqamları yada salmaq istəyirik.\nƏvvəla, hələ eramızdan əvvəl – “demokratiya” sözü ilə eyni dövrdə yaranmış “referendum” (latıncadır) sözünün izahını belə verirdilər: xalqın mühüm ümumdövlət, regional və yerli məsələlərin həllində səsvermə yolu ilə öz iradəsini nümayiş etdirməsi. Deməli, Azərbaycan dövləti sentyabrın 26-da xalqa imkan yaratdı ki, dövlətimizin və cəmiyyətimizin bundan sonrakı həyatının necə olması barədə öz iradəsini ortaya qoysun. Seçicilər də bu şəraitdən yetərincə bəhrələndi və gündəliyə çıxarılan məsələlərin məhz Azərbaycan xalqının mənafeyinə cavab verən şəkildə həllinə nail oldu.\nİkinci, qədim Romada deyirdilər ki, referendum birbaşa olaraq demokratiyanın institutlarından, təsisatlarından biridir. Yəni hansısa ölkədə referendum keçirilirsə, deməli, həmin ölkədə demokratiyanın əsasları vardır. Bu anda əcnəbi müşahidəçilərin rəylərini və aparıcı dövlətlərin bəyanatlarını, mötəbər beynəlxalq təşkilatların qiymətləndirmələrini əsas götürərək xatırladaq ki, həmin tezisi qətiyyətlə bugünkü Azərbaycana şamil edə bilərik.\nBaşqa bir məqam. Romalılar deyirdilər ki, referendum xalqın qanun yaradıcılığında iştirakının təmin edilməsidir. Yəni adi hallarda qanunları parlament üzvləri, hüquq mütəxəssisləri yaradırlarsa, ümumdövlət maraqlarına aid mühüm məqamlarda qanunun yaradılmasında bilavasitə xalqın iştirakı zəruri olur. Azərbaycan dövləti taleyüklü məsələlərdə seçicilərin iştirakını zəruri edən məqamları yüksək qiymətləndirdi və bilavasitə xalqın səsi ilə yaradılmış Konstitusiyamıza əlavə və dəyişikliklərin edilməsi səlahiyyətini də məhz cəmiyyətə verdi. Bu isə o deməkdir ki, referendumun nəticələri artıq hüquqi statusu olan mühüm dövlət sənədidir. Bu sənəd dövlətin, xalqın və ayrılıqda hər bir vətəndaşın mənafelərinin və hüquqlarının qorunmasını təmin edir.\nXatırladaq ki, tarixdə bu qəbildən olan məsələlərin plebisist (plebs latınca sadə xalq, skitum isə qərar deməkdir) vasitəsi ilə həll edildiyi də məlumdur. Konstitusiya hüququnun tarixini yazanlar qeyd edirlər ki, referendumla plebisist ilk baxışda eyni məzmunlu tədbir kimi görünsə də, çox mühüm fərqləri vardır. Belə ki, referendumun nəticələri hüquqi sənəd statusuna malik olsa da, plebisistin nəticələri məsləhətçi, tövsiyə xarakterli olur. Ona görə də bir daha xatırladaq ki, Azərbaycan xalqı sentyabrın 26-da dövlətimiz və cəmiyyətimiz üçün mühüm əhəmiyyəti olan hüquqi sənəd formalaşdırılmasında iştirak etmişdir. Özü də böyük qətiyyət və mütəşəkkilliklə.\nXalqın həmin qətiyyətini və mütəşəkkilliyini yüksək qiymətləndirən Prezident İlham Əliyev Nazirlər Kabinetinin 2016-cı ilin doqquz ayının sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr edilmiş iclasında demişdir ki, müşahidə aparan beynəlxalq qurumlar, xüsusilə, Avropa Şurası Parlament Assambleyasının nümayəndələri referenduma çox yüksək qiymət vermişlər: “Bunun da çox böyük əhəmiyyəti var. Çünki, adətən, Avropa strukturlarında bizi tənqid edirlər. Bir çox hallarda əsassız tənqid edirlər. Ancaq hətta bizi tənqid etməyə öyrəşən qurum da artıq heç bir irad tapa bilmir. Bu, referendumun bir nəticəsidir. Bu, onu göstərir ki, kim nə deyirsə-desin, hansı uydurma ortaya atırsa-atsın, Azərbaycan demokratiya yolu ilə gedir. Bizdə azad seçki, şəffaf referendum keçirilir. Biz bir çox ölkələr, xüsusilə özlərini demokratiyanın beşiyi sayan ölkələr üçün nümunə ola bilərik. Gəlsinlər, bizim təcrübəmizi öyrənsinlər”.\nPrezidentin fikrincə, referendumun ikinci əsas nəticəsi ondan ibarətdir ki, Azərbaycan xalqının mütləq əksəriyyəti təklif olunan dəyişikliklərə öz dəstəyini verdi: “Bu da əslində, bizim siyasətimizə növbəti dəfə xalq tərəfindən verilən böyük dəstəkdir. Mən şəxsən bunu belə qəbul edirəm. Çünki təklif olunan dəyişikliklər biz tərəfdən irəli sürüldü və Azərbaycan xalqı, onun böyük əksəriyyəti bu referenduma “hə” dedi. Bu, əlbəttə ki, bizə əlavə güc verir. Bu, bizim üçün böhranlı ildə növbəti bir test, sınaq idi”.\nBəs nə üçün Azərbaycan xalqı bu referendumda böyük fəallıqla iştirak etdi və gündəliyə çıxarılan məsələlərin hamısına “hə” dedi? Təbii ki, bu suala hərənin öz cavabı ola bilər. Fikrimizcə, həmin sualın ən doğru cavabını məhz dövlət başçımızdan eşitdik: “Əlbəttə, onsuz da mən bilirəm ki, ölkəmizdə hansı ab-hava var, insanları hansı məsələlər düşündürür və onların ümumi işimizə münasibəti necədir. Bunu mən yaxşı bilirəm. Referendumun nəticələri bütün ölkəyə, bütün xalqımıza, dünyaya bunu bir daha əyani şəkildə təqdim etdi. Azərbaycan xalqı apardığımız siyasəti dəstəkləyir, bu dəstəyə sadiqdir və görür ki, bizim siyasətimizə alternativ siyasət yoxdur. Alternativ siyasət fəlakət ola bilər, yenə Azərbaycanı uçuruma apara bilər, yenə Azərbaycanı qırğın meydanına çevirə bilər. Azərbaycan xalqı bizim siyasətimizi dəstəkləyərək referendumda “hə” dedi”. Yəni xalqımız sentyabrın 26-da təkcə bir siyasi prosesdə səs vermədi, həm də gələcək siyasi prosesləri bilavasitə müstəqil Azərbaycanın mənafelərinə cavab verən məcralara yönəltdi. Bu, bizim böyük siyasi uğurumuz idi.\nYeri gəlmişkən, Konstitusiyaya dəyişiklik və əlavələr edilməsi üçün keçirilən referendumda xalqın göstərdiyi fəallığı hamı, həm də tez-tez yada salır. Ancaq həmin məzmunlu ən dəqiq məlumatları oktyabrın 11-də Mərkəzi Seçki Komissiyasının Məzahir Pənahovun sədrliyi ilə keçirilən iclasında eşitdik: “Referendum geniş ictimaiyyətin də böyük maraq dairəsində olub. Belə ki, səsvermə prosesi müxtəlif siyasi partiyaları, qeyri-hökumət təşkilatlarını, referendum üzrə təşviqat qruplarını təmsil edən, habelə öz təşəbbüsləri ilə referendumun müşahidəsinə qatılan 53 mindən çox yerli müşahidəçinin, 33 ölkədən olan 117 beynəlxalq müşahidəçinin, 16 nüfuzlu beynəlxalq KİV-in və heç bir qeydiyyat tələb olunmadan proseslərin izlənilməsinə qatılmış yerli KİV-lərin çoxsaylı nümayəndələrinin müşahidəsi ilə keçirilib. Bütün qeyd edilənlərlə yanaşı, səsvermə prosesi işğal olunmuş ərazilər istisna olmaqla, respublikanın bütün ərazisini əhatə edən 1000 seçki məntəqəsində (səsvermə keçirilən məntəqələrin təxminən 20 faizində) quraşdırılmış veb-kameralardan geniş miqyasda izlənməklə qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq olaraq azad, ədalətli, şəffaf və geniş aşkarlıq şəraitində keçib. İnternet istifadəçiləri istər ölkə daxilindən, istərsə də ölkə xaricindən MSK-nın internet səhifəsinə daxil olaraq, heç bir qeydiyyat tələb olunmadan, real zaman rejimində məntəqələrdə səsvermə günü baş verən bütün prosesləri əvvəldən axıradək izləmək imkanına malik olublar”.\nBu isə o deməkdir ki, gündən-günə inkişaf edən gənc müstəqil dövlətimizin tərəqqisini daha da sürətləndirmək üçün atılan bütün addımları xalqımız dəstəkləyir, beynəlxaq ictimaiyyət isə doğru, düzgün seçilmiş bir yol kimi qəbul edir. Yeri gəlmişkən, Azərbaycan xalqı bugünlərdə öz dövlət müstəqilliyinin bərpa olunmasının 25-ci ildönümünü bayram edir. Fikrimizcə, xalqın böyük əksəriyyətinin sentyabrın 26-da keçirilmiş referendumda “hə” deməsi elə müstəqilliyimizin bərpasının 25 illiyinə ən dəyərli töhfə kimi qəbul edilə bilər.


Almaniyada “Azərbaycan haqqında məlumat günü”\nAlmaniya Silahlı Qüvvələri (Bundesver) Baş Qərargahının Hamburq şəhərində yerləşən Akademiyasında hazırda həmin akademiyada təhsil alan iki azərbaycanlı zabitin təşəbbüsü ilə “Azərbaycan haqqında məlumat günü” keçirilib. Akademiya rəhbərliyinin də iştirak etdiyi tədbirdə azərbaycanlı zabitlər tərəfindən ölkəmiz haqda geniş brifinq təqdim olunub. Azərbaycanın coğrafiyası, tarixi, siyasi sistemi, iqtisadiyyatı, mədəniyyəti və ordu quruculuğu barədə ətraflı məlumat verilib, tədbir iştirakçılarının çoxsaylı sualları cavablandırılıb. Tədbirdə Azərbaycanın siyasi və iqtisadi inkişafı, regionda aparıcı gücə çevrilməsi, dövlət başçısı İlham Əliyevin apardığı xarici və daxili siyasətin uğurları diqqətə çatdırılıb. Həmçinin iştirakçılara Ermənistanın Azərbaycana hərbi təcavüzü, Xocalı soyqırımı, ölkəmizin Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinə yönəlmiş səyləri barədə də ətraflı məlumat çatdırılıb. Bundesver Baş Qərargahı Akademiyasının rəis müavini və təhsil direktoru, admiral Karsten Snayder çıxış edərək ölkəmizin mühüm coğrafi-siyasi mövqeyindən və iqtisadi əhəmiyyətindən danışıb, Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında Azərbaycanın vacib rolunu vurğulayıb. Brifinqdə Azərbaycanın Almaniyadakı hərbi attaşesi, polkovnik Mahir Bayramov, akademiyanın professor-müəllim heyəti, burada təhsil alan almaniyalı və xarici zabitlər iştirak ediblər.


“Sabah iki addım irəli atmaq üçün bu gün bir addım geri çəkilməyə dəyər” | Futbolxeber.az\n“Sabah iki addım irəli atmaq üçün bu gün bir addım geri çəkilməyə dəyər”\nAFFA Məşqçilər Komitəsinin sədri, İcraiyyə Komitəsinin üzvü Vaqif Sadıqovun Futbolxeber.az saytına müsahibəsi\n- İcraiyyə Komitəsi növbəti mövsümdə Premyer Liqada 8 klubun iştirakı ilə bağlı qərar qəbul etdi. Komitə üzvü kimi bu qərarı necə şərh edə bilərsiz?\n- İcraiyyə Komitəsi qəbul etdiyi bu qərarı əsaslandırılıb. Bəli, yeni mövsüm 8 komandanın iştirakı ilə keçiriləcək. Lakin bu, müvəqqəti haldır. I divizion iştirakçıları arasında 4 komandanı bir il ərzində lisenziya şərtlərinə uyğun şəkildə hazırlamaq təklif olundu. “Xəzər Lənkəran”la “Rəvan”ı Premyer Liqada saxlamaq mümkün deyildi. Çünki borc məsələsinə görə FİFA tərəfindən sanksiya tətbiq ediləcək. Birinci divizion komandaları lisenziya şərtlərinə cavab vermir, onları Premyer Liqaya gətirmək isə qanunu pozmaq deməkdir. Biz bütün bunlara göz yuma bilməzdik.\n- İldən-ilə klubların maliyyə vəziyyəti pisləşir. Bu halda gələn mövsüm üçün vəziyyətin yaxşı olacağına inanırsınız?\n- Futbolun inkişafı ilə bağlı yeni proqram hazırlanacaq və dövlətə müraciət olunacaq. Klublar ictimai əsaslarla fəaliyyət göstərəcək. Sabah iki addım irəli atmaq üçün bu gün bir addım geri çəkilməyə dəyər. Bu, çox vacib idi. Hazırda vəziyyət belədir. Çempionatda çıxış edəcək 8 klubda da maliyyə problemləri var. Gələcəkdə bu cür hallarla rastlaşmamaq üçün bu addımı atmalıydıq.\n- Premyer Liqa klublarının sayının azalması xüsusi ilə gənclər yığmalarına problemlər yaradacaq. Razısız bu fikirlə?\n- Bəli, təsiri olacaq. Tezliklə birinci divizionda hansı klubların çıxış edəcəyini müəyyənləşdirəcəyik. Çalışacağıq ki, gənclərdən ibarət millinin üzvləri həmin klublarda çıxış etsinlər. Elə etməliyik ki, onlar böyük futboldan kənarda qalmasınlar.\n- İcraiyyə Komitəsinin ötən iclasında Rafiq Mirzəyev U-17-nin baş məşqçisi postuna təsdiqləndi. Təbriz Həsənovun taleyi necə olacaq? Onun U-18 yığmasına təyinat alacağı nə dərəcədə düzdür?\n- Bəli, Təbriz Həsənov U-18-in baş məşqçisi olacaq. Vacibi odur ki, U-15-dən U-21-ə qədər milli komandalarımız var. Onu da deyim ki, iyulda yeni yaranmış yığmalar arasında turnir keçirməyi planlaşdırırıq.\n- Təbriz Həsənovun çalışdıracağı U-18 yığmasının növbəti mövsümdən I divizionda çıxış edəcəyi ilə bağlı deyilənlər də həqiqətdir?\n- Bu qərar hələ rəsmiləşməyib. Amma belə bir fikir var. Onu həyata keçirməyə çalışırıq.\n- Yeni mövsüm öncəsi klublarımız passiv görünürlər. Yeni mövsümün kifayət qədər zəif keçəcəyini düşünmək olar?\n- Çempionatda bu gün üçün ən yaxşı 8 komandamız iştirak edəcək. Birincilikdə rəqabət olacaq Yalnız bu hal kütləviliyə mənfi təsir edəcək. Amma bu, müvəqqəti haldır, hazırki vəziyyətə dözməliyik.


Amaliya Pənahova kövrəldi: “8 ildir onsuzam” – Mujde.az\nAmaliya Pənahova kövrəldi: “8 ildir onsuzam”\nXalq artisti, tanınmış aktrisa Amaliya Pənahovanın mərhum həyat yoldaşı, tanınmış diktor Yusif Muxtarovun anım günüdür.\nYenicag.az xəbər verir ki, aktrisa Feysbuk səhifəsində ömür-gün yoldaşının fotosunu paylaşaraq, onu belə yad edib:\n“Bu gün ömür-gün yoldaşım Azərbaycan radiosunun görkəmli diktoru Yusif Muxtarovun anım günüdür. Allah rəhmət eləsin. Səkkiz ildir onsuzam. Səkkiz ildir sirdaşsızam”.\nQeyd edək ki, əməkdar artist Y.Muxtarov uzun illər Dövlət Radio və Televiziya şirkətində diktor kimi fəaliyyət göstərib. Eyni zamanda, bir çox filmlərdə və televiziya tamaşalarında yaddaqalan rollar yaradıb. O, 2010-cu ildə ürək tutmasından dünyasını dəyişib.\nSon bir ildə həbsdən azad edilənlərin sayı 14 faiz artıb – FOTO


“Beynəlxalq güclər Ermənistana dur demirlərsə, bu görüşlərin nə əhəmiyyəti var?...” – FƏZAİL AĞAMALI - Hürriyyət\nEv Manşet “Beynəlxalq güclər Ermənistana dur demirlərsə, bu görüşlərin nə əhəmiyyəti var?…” – FƏZAİL...\n“Beynəlxalq güclər Ermənistana dur demirlərsə, bu görüşlərin nə əhəmiyyəti var?…” – FƏZAİL AĞAMALI\n12:19 - 29 Oktyabr, 2020\n“ATƏT-in MİNSK Qurupunun həmsədrləri öz fəaliyyətləri ilə Ermənistanın işğalçılıq siyasətini müdafiə edir, onlara situmul verirlər. Nəticədə, təcavüzkara geniş imkan yaradırlar. Mən, bunu dəfələrlə demişəm. Bu, bütün görüşlərdən sonra özünü təsdiq edib”\nBunu Hurriyyet.org-a Ana Vətən Partiyasının sədri, millət vəkili Fəzail Ağamalı həmsədrlər, Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin oktyabrın 29-da Cenevrədə baş tutacaq görüşünə münasibət bildirərkən deyib. O, bu görüşlərin əsas məqsədinin Azərbaycana müxtəlif formalarda təzyiq göstərmək olduğunu bildirib:\n“ATƏT-in MİNSK Qurupunun həmsədrləri səviyyəsində aparılan növbəti görüş baş tutacaq. Mən, şəxsən bu görüşdən heç nə gözləmirəm. ATƏT-in MİNSK Qurupunun həmsədrləri öz fəaliyyətləri ilə Ermənistanın işğalçılıq siyasətini müdafiə edir, onlara situmul verirlər. Nəticədə, təcavüzkara geniş imkan yaradırlar. Mən, bunu dəfələrlə demişəm. Bu, bütün görüşlərdən sonra özünü təsdiq edib. Silahlı Qüvvələrimiz sentyabrın 27-də əks-hücuma keçdikdən sonra, yenə də ATƏT-in MİNSK Qurupunun həmsədrləri hərəkətə keçdilər. Ən çox da Fransa prezidenti Makron ermənilərə dəstək verməkdə xüsusi fəallıq göstərdi. Özünün faşist mahiyyətini və ədalətdən uzaq düşüncələrini ortalığa qoydu. Neytrallıq mövqeyi nümayiş etdirmək əvəzinə, açıq şəkildə Ermənistanın yanında oldu. Əvvəlcə, dedilər atəşkəs olsun. Biz də bununla razılaşdıq. Buna baxmayaraq, Ermənistan atəşkəsi kobudcasına pozdu. Moskvada da atəşkəslə bağlı razılığa gəldilər. Bu dəfə də Ermənistan atəşkəsi pozdu. Eyni zamanda ABŞ dövlət katibi səviyyəsində atəşkəsə çağırış edildi. Buna baxmayaraq, Ermənistan atəşkəsi hər zaman olduğu kimi pozmağa davam etdi. Ermənistan mübarizəni cəbhə bölgəsində deyil, münaqişə zonasından çox uzaqda yerləşən və hərbi mərkəz sayılmayan Gəncə şəhərini raket atəşinə məruz qoydu. Nəticədə, çox sayda mülki insan həlak oldu. Eyni qaydada, Bərdə şəhəri də raket zərbələrinə tutuldu və xeyli sayda insan həlak oldu. Ermənistanın əsl siması budur. Əgər, beynəlxalq güclər Ermənistanın bu cür vandal davranışına dur demirlərsə, bu görüşlərin nə əhəmiyyəti var?…Sadecə olaraq, görüşlərin əsas məqsədi Azərbaycana müxtəlif formalarda təzyiq göstərməkdir”.\nƏvvəlki məqaləABŞ-da polisin vətəndaşı öldürdüyü şəhərdə küçəyə çıxmaq qadağan edildi\nNövbəti məqalədəCeyhun Bayramovun Cenevrə görüşü təxirə salındı – XİN