Yüklə 156,91 Kb.\nölçüsü 156,91 Kb.\n1.İstehlakçının davranış modeli və ona təsir edən amillər\nYaş və həyat dövrü mərəhələri.\nMəşğuliyyət növü və iqtisadi vəziyyət.\nŞəxsiyyətin tipi və özünüqavrama .\nZ. Freydin motivasiya nəzəriyyəsi.\nA. Maslounun motivasiya nəzəriyyəsi.\nF. Hersberqin motivasiya nəzəriyyəsi.\n2.Qavrayış və onun təzahür formaları Qavrayış.\nİnam əqidə və münasibətlər .\n3. Alıcı davranışı və alış haqqında qərar qəbul etmə prosesinin mərhələləri Alıcı rolları.\nYüksək dərəcədə cəlb olunma Aşağı dərəcədə cəlb olunma\nAlış haqqında qərar qəbul etmə prosesinin mərhələləri .\nMÖVZU 4. BAZAR MÜHİTİNİN TƏDQİQİ , İSTEHLAKÇI DAVRANIŞLARI\n2.Qavrayış və onun təzahür formaları\n3.Alıcı davranışı və alış haqqında qərar qəbul etmə prosesinin mərhələləri\nİstehlakçıların davranışlarının başa düşülməsinin giriş nöqtəsi kimi alıcıların marketinq stimulları və cavab reaksiyaları modeli çıxış edə bilər (şəkil 6.1). Bu modelə uyğun olaraq, marketinq stimulları və ətraf mühitin sövqedici amilləri alıcının şüuruna təsir göstərir, konkret alış üzrə qərar isə fərdin xüsusiyyətləri və onun qərar qəbul etmə prosesi əsasında müəyyən olunur. Marketinq üzrə mütəxəssisin vəzifəsi – xarici stimulların təsiri və alış haqqında qərar qəbulu anında istehlakçının şüurunda nə baş verdiyini başa düşməkdir.\nMədəni amillər. Sadalanan amillərin ən mühümlərindən biri istehlakçıların mədəniyyəti, onun müəyyən submədəniyyətə və ya sosial sinfə mənsubluğudur.\nMədəniyyət. Mədəniyyət – uşaqlıqdan aiəldən və başqa ictimai institutlardan mənimsənimlən müəyyən yığım dəyərlər, qavrayış stereotipləri və davranışlardır ki, bunlar da fərdin tələbat və davranışlarının müəyyənedici amili kimi çıxış edir. Misal üçün, amerikan uşağı məqsədə çatmağa çalışmaq, uğur, fəallıq, iş qabiliyyəti və praktiklik, daima irəli hərəkət, maddi cəhətdən rahatlıq, fərdiyyətçilik, azadlıq, insansevərlik və sağlam həyatın qiymətləndirildiyi cəmiyyətdə böyüyür.\nSubmədəniyyət. Hər bir mədəniyyət submədəniyyətlərdən ibarətdir ki, bunlar da insana özünə oxşar fərdlərlə eyniləşməyə və sıx ünsiyyət saxlamağa imkan verir. Submədəniyyətlər milli, dini, irqi və ya regional əsaslarda formalaşırlar. Bir çox submədəniyyətlər bazar seqmentlərinin bünövrəsini təşkil edirlər ki, bu da satıcıları məhsulları və marketinq proqramlarını onların tələbatlarına uyğunlaş-dırmağa məcbur edir. İlkin olaraq, «marketinq müxtəlifliyi» və ya «marketinq rəngarəngliyi» adlanan belə proqramların tətbiqinə AT&T, Sears Roebuck, Coco-Cola kimi iri korporasiyalar başlamışlar. Müxtəliflik marketinqi etnik və demoqrafik azlıqların heç də həmişə kütləvi reklama xeyirxah münasibət bəslə-mədiklərini sübut edən marketinq tədqiqatlarının nəticəsi olaraq meydana çıxmışdı. Belə ki, Carnival Food Stores mağazalar şəbəkəsinin latın amerikanlarının (ABŞ-ın sürətlə artan milli azlığı) ən sıx yerləşdiyi on şəhərdən biri olan Dallasdakı mağazaları bütün elanların, göstəricilərin və reklam bukletlərinin ispan dilində olmasına və mağazaların bütün işçilərinin də həmin dildə danışmasına görə ziyarətçilərin etimadını qazanmışdır.\nSosial siniflər. Sosial siniflər – üzvləri vahid dəyərlər, maraqlar və davranışlar əsasında birləşən, ciddi ierarxiya qaydasında qurulan, nisbətən eynicinsli, stabil ictimai qruplardır. Sosial siniflərin fərqləndirici xüsusiyyətlərinə, onların nümayən-dələrinin az və ya çox dərəcədə hansısa eyni davranışa meyl etmələri; müəyyən sosial statusun mövcud olması; təhsil, fəaliyyət növü, gəlir və qiymətlərin səviyyəsi və nəhayət, bir sinifdən başqa bir sinfə keçid imkanının olmasını aid etmək olar. Müxtəlif əmtəə və ticarət markalarının seçilməsi prosesində sosial siniflərin nümayəndələri müəyyən ümumi tərcihlərə malik olurlar. Bu şəraitdən istifadə etməklə, bir sıra istehsalçılar diqqətlərini hər hansı sinfin tələbatlarını təmin etmək üzərində fokuslaşdırırlar. Məsələn, Neiman Marcus kompaniyası yüksək sinfə məxsus olan alıcılara oriyentasiya edərək onlara təkcə ən yüksək keyfiyyətli əmtəələri təklif etməklə qalmır, həm də lazım gəldikdə adekvat xidmət-lər də təqdim edir.\nSosial amillər - İstehlakçı davranışına mədəniyyət amillərindən başqa referent qruplar, ailə, rollar və statuslar kimi sosial amillər də təsir göstərir.\nReferent qruplar. Referent qruplar – fərdin nəyəsə (kiməsə) münasibətinə və onun davranışına birbaşa və ya dolayı təsir göstərən (şəxsi təmas zamanı) qruplardır. Üzvləri insana birbaşa təsir göstərən qruplar mənsubiyyət (üzvlük) qrupları adlanır. Mənsubiyyət qrupları, ilkin (ailə, dostlar, qonşular, iş yolDaşları, üzvləri ilə qarşılıqlı təsirləri daimi və qeyri-rəsmi xarakterə malik olan bütün qruplar) və təkrar (peşəkar kollektivlər, dini və həmkar birlikləri, daha çox rəsmi əsaslar üzərində qurulan və dövri xarakter daşıyan qruplar) ola bilərlər. Referent qruplar fərdə, ən azından üç istiqamətdə təsir göstərirlər: onlar insanı öz davranışlarını və həyat tərzini dəyişdirməyə sövq edə; fərdin həyata münasibətinə və onun özü haqqında düşüncələrinə təsir göstərə; fərd tərəfindən konkret əmtəə və ticarət markalarının seçilməsinə təsir göstərə bilərlər.\nİnsan, kənar və üzvlüyündə olmadığı qrupların da təsirinə məruz qalır. Fərdin aid olmaq istədiyi qruplar arzu olunan (cəzbedici) qruplardır. Öz növbəsində, arzu olunmaz (rəddedici) qruplar insanların, bir qayda olaraq, sevmədikləri (nifrət etdikləri) dəyərlər və davranışların birləşdiyi qruplardır.\nMarketinq üzrə mütəxəssislər məqsədli istehlakçıların referent qruplarını müəyyən etməli və insanların bu və ya digər əmtəəni və ya markanı aldıqları zamanı onların göstərdikləri müxtəlif təsirləri nəzərə almalıdırlar. Referent qruplar ən çox avtomobillərin və rəngli televizorların, dəbli mebellərin və geyimlərin, pivə və siqaretlərin alışı zamanı təsir göstərirlər.\nƏgər istehsalçı referent qrupların güclü təsiri ilə qarşılaşırsa, bu zaman fikir liderlərinə təsir etmənin mümkün metodları təyin edilməlidir. İdeya liderləri – qeyri-rəsmi ünsiyyət zamanı həmsöhbətə konkret məhsul və ya əmtəə kateqo-riyaları haqqında məsləhət və informasiya verən fərdlərdir. Marketinq üzrə mütəxəssislər fikir liderlərinin demoqrafik və psixoloji xüsusiyyətlərini öyrənməli, onların üstünlük verdikləri mediya vasitələrini izləməlidirlər. Fikir liderləri haqqın-da əldə edilmiş məlumatların tədqiq edilməsi əsasında xüsusi reklam müraciəti işlənib hazırlanır. Məsələn, geyim ticarəti ilə məşğul olan və məqsədli bazarı tələbələrdən ibarət olan Abercombie and Fitch firması öz mağazalarına satıcı-məsləhətçi olaraq «səviyyəli və markanın obrazını təcəssüm etdirə bilən liderlər» kimi qiymətləndirilən tələbələri götürür.2\nAilə. Ailə – alıcı-istehlakçıların ən mühüm sosial birliyidir. Ailə üzvləri daha nüfuzlu referent qrupları formalaşdırır. Ailələrin iki tipi fərqləndirilir. Yol göstərən (istiqamətləndirən) ailə fərdin valideynlərindən və qohumlarından ibarət olur. Bu ailədə dini etiqadlar, həyatdakı məqsədlər, özünüqiymətləndirmə və sevgi hissləri formalaşır, siyasi və iqtisadi problemlər üzrə mövqelər müəyyən olunur. Alıcının davranışına daha çox (birbaşa) təsir göstərən ailə yaranmış (şəxsi) ailədir ki, bu da ər-arvad və uşaqlardan ibarət olur.\nHər şeydən əvvəl, marketinq üzrə mütəxəssislər əmtəə və xidmətlərin əldə edilməsi prosesində ərin, arvadın və uşaqların rollarını və onların bir-birilərinə nisbi təsirlərini öyrənirlər. Müxtəlif ölkə və ictimai siniflərdə ailə üzvlərinin rolları əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənə bilər. Məsələn, ABŞ-da yaşayan vyetnamılar ənənəvi modelə əsaslanırlar və burada iri əmtəənin alışı zamanı əsas qərar kişi tərəfindən verilir. Əmtəənin alışı prosesində ər-arvadın iştirakı onun kateqo-riyasından asılıdır, buna görə də, malgöndərən kompaniyanın ər və arvaddan hansının əmtəəni seçən zaman daha çox təsir qüvvəsinə malik olduğunu müəyyən etməsi vacibdir.\nBizim dövrümüzdə ailə üzvlərinin alıcılıq rolları köklü şəkildə dəyişmişdir. Əgər əvvəllər malgöndərənlər ər-arvaddan hər hansı birinə orientasiya edirdilərsə, bu gün onların hər ikisinin fikrini nəzərə almaq lazım gəlir.\nBaşqa bir tendensiya ondan ibarətdir ki, uşaqlar və yeniyetmələr onların valideynləri tərəfindən qəbul olunan alış qərarlarına getdikcə daha güclü təsir göstərməyə başlayırlar. Hesablamalara görə, 4-12 yaşlarında olan amerikan uşaqları il ərzində birbaşa və ya dolayı yolla 300 milyard dollarlıq əmtəə və ya xidmət alışına təsir göstərirlər. Dolayı təsir o deməkdir ki, valideynlər öz uşaqları-nın sevimli marka, əmtəə və tərcihlərini çox gözəl bilirlər və onların xahiş və göstərişlərinə ehtiyac duymurlar.\nValideynlərin «pul kisələrinə» ən yaxın yolu tapmaq cəhdi ilə bir çox kompa-niyalar İnternet vasitəsilə uşaqları öz əmtəələri ilə tanış edir və onlardan marketinq informasiyaları alırlar. Bir ara bu təcrübə məqsədli istehlakçı qruplarına və valideynlərə münasibətdə yüksək effektivlik nümayiş etdirdi, digər tərəfdən isə çoxlu mənfi rəylər qazandı, belə ki, burada reklam və oyunlar, yaxud başqa əyləncələr dəqiq bölüşdürülmür. Bu fikir ayrılıqlarını nəzərə alaraq, ABŞ-da internetdə uşaqlardan alınan informasiyaların məxfiliyi haqqında qanun qəbul olunmuşdur. Bu qanun valideynlərin icazəsi olmadan uşaqlardan web-saytlar vasitəsilə şəxsi məlumatların alınmasının yolverilməz olması haqqında xəbərdarlıq edir.\nRollar və statuslar. Bütün ömrü boyu fərd müxtəlif qrupların (ailə, dostlar və müxtəlif təşkilatlar) fəaliyyətində iştirak edir. Onun hər bir qrupdakı mövqeyi ifa edilən rol və statuslarla müəyyən edilir. Rol – fərd tərəfindən həyata keçirilməsi onu əhatə edən şəxslər tərəfindən gözlənildiyi fəaliyyətlər dəstidir. Hər bir ifa edilən rola müəyyən status uyğun gəlir. ABŞ-ın ali məhkəməsinin hakiminin statusu, sözsüz ki, satış üzrə menecerin statusundan yüksəkdir; öz növbəsində satış üzrə menecerin statusu kompaniyanın adi işçisindən yüksəkdir. Adi insanlar, onların sosial statuslarını təsdiqləyəcək və möhkəmləndirəcək əmtəələri alırlar. Buna görə də, onlar nəqliyyat vasitəsi kimi «Mercedes»ə, bahalı geyimə və «Chivas Regal» viskisinə (çaxırına) üstünlük verirlər. Malgöndərən kompaniyanın məhsul və ya ticarət markasının status simvoluna çevrilə bilməsinin potensial imkanını dərk etməsi çox vacibdir.\nŞəxsiyyət amilləri. Alıcının əmtəəni əldə etməsi üzrə son qərarına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərən üçüncü amil – onun şəxsi xarakteristikalarıdır: yaşı və ailəsinin həyat dövrü mərhələsi, işi, iqtisadi vəziyyəti, həyat tərzi, şəxsiyyət tipi və özünüqiymətləndirməsi.\nYaş və həyat dövrü mərəhələri. Həyatı boyu insan ən müxtəlif əmtəə və xidmətlər əldə edir. Uşaq üçün uşaq qidaları lazımdır, yaşlı insan ən müxtəlif məhsul və yeməklərin dadına baxmağa çalışır, ahıl yaşda isə o, pəhriz saxlamağa başlayır. Vaxt keçdikcə, geyimə, mebelə və istirahətə qarşı olan fərdi zövqlər də dəyişir.\nFərdin istehlak strukturu, həmçinin onun ailəsinin hansı həyat dövründə olmasından da asılıdır. Adətən, yaşlı insanın həyat dövrlərini aşağıdakı mərhələlərə bölürlər: valideynlərdən ayrılma, evlilik, uşaqların tərbiyə edilməsi, «tərk edilmiş yuva» dövrü (uşaqlar ayrı yaşamaq üçün evi tərk edirlər), təqaüdə çıxmaq və qocalıq. Bu mərhələlərin hər biri üçün müəyyən maliyyə vəziyyəti və tipik alışlar xarakterikdir. Çox vaxt istehsalçılar marketinq planının tərtibi zamanı müəyyən məqsədli qruplara ailənin həyat dövrü mərhələlərinə müvafiq olaraq oriyentasiya edirlər. Qeyd etmək lazımdır ki, eyni evin sakinləri heç də həmişə vahid ailə təşkil etmirlər. Marketoloqlar, həmçinin tənha yaşayan insanları, homoseksual cütlükləri və vətəndaş evliliyi şəraitində yaşayan ailələri də fərqləndirirlər.\nSon dövrlərin tədqiqatları insanın həyat dövrünün psixoloji mərhələlərinin də olmasını müəyyən etmişdir. Həyatın yetkinlik mərhələsində hər bir fərd müəyyən psixoloji «keçidlər» və ya «transformasiyalar» yaşayır.3 Marketinq üzrə mütəxəs-sislər insan həyatında mühüm dəyişikliklərə gətirib çıxara biləcək şəraitlərə (boşanma, dul qalma, təkrar evlilik) və onların istehlakçıların davranışına təsirinə böyük diqqət ayırırlar.\nMəşğuliyyət növü və iqtisadi vəziyyət. Alıcı tərəfindən əmtəənin əldə edilmə-sinə onun fəaliyyət növü də böyük təsir göstərir. Amerikan işçisi xüsusi geyim, ayaqqabı və səhər yeməyi üçün konteyner almağa məcburdur. Şirkətin prezidentin vəziyyəti isə, onu bahalı kostyumların, böyük yaxtanın alınmasına, təyyarə ilə uçmağa və şəhərkənarı səlahiyyətli klubların üzvlyünə daxil olmağa vadar edir. İstehsalçı kompaniya konkret əmtəə və xidmətlərin əldə edilməsində maraqlı olan peşəkar qrupların müəyyən edilməsinə çalışırlar, kompaniyalar isə müvafiq məhsulun buraxılmasına oriyentasiya edirlər. Məsələn, müxtəlif kompüter proqramları hazırlayan kompaniyalar üçün məqsədli seqmentlər kimi ticarət markaları üzrə menecerlər, mühəndislər, hüquqşünaslar və həkimlər çıxış edə bilə\nFərdin iqtisadi vəziyyəti istehlakçı tərəfindən əmtəənin seçilməsinə güclü təsir göstərir ki, bu da fərdin şəxsi büdcəsinin xərclər hissəsinin səviyyə və stabil-lyindən, yığımların və aktivlərin ölçüsündən, kredit qabiliyyətliliyindən və pulun yığılmasına münasibətindən ibarətdir. Satışı alıcıların gəlirləri səviyyəsindən asılı olan əmtəələrin istehsalçıları əhalinin şəxsi gəlirlərinin, əmanət normalarının və faiz dərəcələrinin dəyişməsi tendensiyalarını daima nəzarətdə saxlayırlar. Əgər makroiqtisadi göstəricilər əhalinin gəlirlərinin ixtisar olunduğunu ifadə edirlərsə, malgöndərən kompaniya əmtəənin istehlakçı üçün əvvəlki kimi dəyərliliyini saxlaması məqsədilə məhsulun xüsusiyyətlərinin, onun qiymətinin və mövqeləş-dirilməsinin dəyişdirilməsi üzrə addımlar ata bilər.\nHəyat tərzi. Eyni submədəniyyətə, eyni sosial sinifə mənsub olan və eyni cinsli məşğuliyyətlərə malik olan fərdlər tamamilə müxtəlif həyat tərzi keçirə və onun müxtəlif formalarına istinad edə bilərlər. Həyat tərzi – insanın, onun fəaliyyət, maraq və fikirlərində ifadə olunan mövcudluq formasıdır. Həyat tərzi ətrafdakılarla qarşılıqlı təsirdə olan «bütöv insanı» əks etdirir.\nMalgöndərən kompaniyalar kompaniyanın məhsulu ətrafında həyat tərzlərinə görə birləşmiş fərdlərin qrupları arasındakı əlaqəni identifikasiya (müəyyən) etməyə çalışırlar. Misal üçün, kompyuter istehsalçısı müəyyən etmişdir ki, onun alıcılarının əksəriyyəti işdə müvəffəqiyyət qazanmağa çalışan insanlardır. Nəticə etibarı ilə, kompaniya məqsədli auditoriyaya məhz belə həyat tərzinə malik olan alıcılara istiqamətlənmiş əmtəə və reklam müraciətləri təklif etmək imkanına malik olur.\nPsixoqrafika – istehlakçıların həyat tərzlərini öyrənən və təsnifləşdirən elmdir. Həyat tərzlərinin ən məşhur təsnifatı SRİ İnternatioanl kompaniyası tərəfindən işlənib hazırlanan və psixoqrafik dəyişikliklərə əsaslanan VALS-2 və ya «Qiymət-lilər və həyat tərzinin tipləri» (Values and Lifestyles) sxemidir. VALS-2 sxeminə əsasən ABŞ-ın bütün yaşlı əhalisi səkkiz istehlakçı qrupuna bölünür. Seqmentləş-dirmə sistemi xüsusi anketin suallarına, o cümlədən İnternetdən və real vaxt rejimində xidmətlərdən istifadə olunması üzrə suallara cavab verilməsinə əsaslanır. İstehlakçıların əsas qruplarına aiddir:\nReallaşdıranlar (aktuallaşdıranlar). Müvəffəqiyyətli, inkişaf etmiş və fəaldırlar. Məsuliyyəti öz üzərlərinə götürməyə qorxmurlar. Onların alışları, incə zövqdən və konkret istehlakçı qruplarına oriyentasiya etdirilmiş yüksək keyfiyyətli bahalı əmtəələrə meyl etməkdən ibarətdir\nYerrinə yetirənlər. Yetkin, təmin olunmuş və həyatlarından razı olan insanlardır. Vaxtlarını çox vaxt düşünərək və müşahidə apararaq keçirir-lər. Əmtəədə möhkəmliyi, funksionallığı və dəyərliliyi yüksək qiymətlən-dirirlər;\nNail olanlar. Uğurludurlar, karyera qazanırlar və onlar üçün əsas – işdir. Həmkarlarına nail olunmuş müvəffəqiyyətlərdən xəbər verən nüfuzlu əmtəələri seçirlər;\nEksperiment aparanlar. Gənc, enerji və entuziazmlə (ruh yüksəkliyi ilə) dolu və impulsivdirlər. Üsyançıdırlar. Gəlirlərinin böyük hissəsini geyim almağa, sürətli qidalanma restoranlarını, kinoteatrları ziyarət etməyə və videofilmlərin alınmasına sərf edirlər;\nƏmin olanlar. Mühafizəkar, ənənələrə sadiq və heç bir maraqlı cəhətə malik olmayan insanlardır. Tanış əmtəə və məşhur markalara üstünlük verirlər;\nÇalışanlar. Özlərinə inanmırlar, özlərini müdafiəsiz hiss edirlər, öz fəaliyyətlərinə haqq qazandırılmasını istəyirlər, onların imkanları məhduddur. Daha çox şeyə malik olan insanların aldıqları güclü əmtəələrə üstünlük verirlər;\nNə isə edənlər. Praktik olmaları ilə seçilirlər, özlərindən razıdırlar, ənənəvidirlər və ailələrinə oriyentasiya edirlər. Yalınz parktiki və funksional dəyərə malik əmtəələri ( alətlər, balıqçılıq ləvazimatları və s.) alırlar;\nMüqavimət göstərənlər. Yaşca böyükdürlər, təqaüdə çıxmışlar, passivdirlər, qayğılıdırlar, onların imkanları məhduddur. Çoxdan bəri tanış olan əmtəələrə üstünlük verən ehtiyatlı alıcılardırlar.\nHəyat tərzi üzrə həyata keçirilən təsnifləşdirmə sxemləri heç bir halda universal hesab edilmir. Məsələn, McCann-Erickson London kompaniyası hesab edir ki, ingilislər avanqardçılara (dəyişikliklərdə maraqlı olanlar), doqmatiklərə (ənənə-viçilər, «həddən artıq ingilislər»), buqələmunlara (kütlənin arxasınca gedənlər və somnabullara (həyatdan razı uğursuzlar) bölünürlər. 1992-ci ildə D’arcy, Masius, Benton & Bowels reklam agentliyi «Rus istehlakçısı: yeni perspektiv və marketinq yanaşması» adlı tədqiqat əsərini nəşr etdirdi. Burada rus istehlakçılarının beş kateqoriyası təsvir edilirdi: tacirlər (ticarətçilər), kazaklar (ambisiyalı, statuslarının yüksəlməsində maraqlı olanlar), tələbələr, kompaniya rəhbərləri və ürəkdən rus olanlar (seçim etməyə qorxan passivlər).4\nŞəxsiyyətin tipi və özünüqavrama. İnsanın alıcılıq davranışları bir çox halda onun şəxsiyyətinin tipi ilə müəyyən olunur. Şəxsiyyətin tipi – fərdin, xarici mühitin təsirlərinə nisbətən, daimi və ardıcıl reaksiyasını şərtləndirən fərqli psixo-loji xüsusiyyətlərinin məcmusudur. Şəxsiyyət tipi, adətən özünə inam, ətrafdakılara təsir etmə, müstəqillik, hörmət, özünümüdafiə və uyğunlaşma kimi insani xüsusiy-yətlər əsasında müəyyən olunur.\nŞəxsiyyətin tipi istehlakçıların davranışlarının təhlili üçün, onun düzgün təsnifləşdirilməsi və fərdin müxtəlif xüsusiyyətləri ilə onun hər hansı konkret əmtəə və ya ticarət markasını seçməsi arasındakı qarşılıqlı əlaqənin əsaslan-dırılması şərtilə çox faydalı dəyişən rolunda çıxış edə bilər. Bir sıra tədqiqatçılar belə ideya irəli sürürlər ki, ticarət markaları fərdiliyə malikdirlər və istehlakçılar ticarət markalarını öz şəxsiyyət tiplərinə uyğun olaraq seçirlər. Marka fərdiliyi – konkret markaya şamil edilən insani keyfiyyətlərin özünəməxsus birləşməsidir. Misal üçün, Cennifer Aaker marka fərdiliyinin beş tipini fərqləndirir: səmimilik, ehtiraslılıq, bacarıqlılıq, nəfskarlıq və ciddilik.5\nŞəxsiyyətin tipinə bilavasitə münasibət fərdin özünüqavramasına (və ya öz imicinə) deməkdir. Marketoloqlar məqsədli auditoriyanın öz imici ilə üst-üstə düşən ticarət markasını işləyib hazırlamalıdırlar. Ola bilsin ki, qadının real özünüqavraması (onun öz-özünə baxışı), onun özü haqqındakı ideal təsəvvürü (o özünü necə görmək istərdi) və başqalarının onun haqqındakı düşüncələri (o, başqalarının onun haqqında fikirləşdikləri barədə nə düşünür) üst-üstə düşmür. Əmtəənin əldə edilməsi zamanı alıcı bu düşüncələrdən hansına oriyentasiya edəcəkdir? Bu suala cavab vermək kifayət qədər çətin olduğundan, özünüqavrama nəzəriyyəsi alıcıların bu və ya digər əmtəə makası obrazına münasibətdə reaksi-yalarının proqnozlarını işləyib hazırlayan marketoloqlar arasında elə də məşhur deyildir.\nPsixoloji amillər. Nəhayət, istehlakçıların davranışlarına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərən amillərdən biri də psixoloji amillərdir ki, bunlar da özlərinə motivasiya, qavrayış, təlim, inam və münasibətləri daxil edirlər.\nMotivasiya. İnsan çoxlu sayda tələbatlara sahibdir. Onlardan bəziləri biogen təbiətə malikdir və insan orqanizminin müəyyən fizioloji durumu (aclıq, susuzluq, istilik, rahatsızlıq və s.) ilə əlaqədar ortaya çıxırlar. Digərləri isə psixogen təbiətlidirlər və fərdin özünü təsdiq etmə, hörmət və mənəvi yaxınlıq kimi psixoloji gərginlik hallarının nəticəsidir. İnsan tələbatlarının əksər hissəsi dərhal təmin edilmələrini tələb etmirlər. Tələbat, fərdi hərəkət etməyə vadar etdiyi, onun təmin edilməsi isə psixoloji gərginliyin səviyyəsini aşağı saldığı zaman motivə çevirilir.\nPsixoloqlar tərəfindən insan motivasiyasının bir neçə əsas konsepsiyası işlənib hazırlanmışdır. Onlardan ən məşhurları – Ziqmund Freyd, Abraham Maslou və Frederik Hersberq – öz tərəfdarlarını istehlakçıların və marketinq strategiyalarının tədqiqi üzrə tamamilə müxtəlif nəticələrə gətirib çıxarır.\nZ. Freydin motivasiya nəzəriyyəsi. Dahi psixoloq belə hesab edirdi ki, insanların əksəriyyəti fərdin davranışını idarə edən psixoloji gücləri dərk etmirlər və deməli, onlar öz hərəkətlərinin motivlərini sona qədər başa düşmək iqtidarında deyildirlər. İnsanı idarə edən əsas motivlər – aşkar olanlardan ən mürəkkəb olanlara qədər – «pilləkən» adı altında tanınan, tədrici keçid metodunun qurulmasına imkan verir. Ona müraciət etmiş marketoloq istehlakçının motivlərinin hansı səviyyəsinə uyğunlaşmağın daha məqsədəuyğun olmasını müəyyən etməlidir. İstehlakçı ayrı-ayrı əmtəə markalarını incələyərkən, təkcə onların əsas xüsusiyyətlərinə yox, həm də az nəzərə çarpan cəhətlərinə də diqqət yetirir. Forma, ölçü, rəng, marka adı və material müəyyən assosiasiya və emosiyalar yaradır.\nA. Maslounun motivasiya nəzəriyyəsi. Alim-psixoloq izah etməyə çalışmışdır ki, niyə müxtəlif vaxtlarda fərd, müxtəlif tələbatlar hiss edir.6 A. Maslou bunu onunla izah edir ki, insan tələbatları sistemi ierarxik qaydada, onun elementlərinin əhəmiyyətlilik dərəcələrinə müvafiq olaraq düzülmüş-dür: fizioloji tələbatlar, müdafiəyə olan tələbatlar, sosial tələbatlar və özünü ifadəyə olan təlabatlar. Fərd, ilk növbədə, ən vacib tələbatları təmin etməyə çalışır. Bunu etdikdən sonra, təmin olunmuş tələbat artıq motivləşdirici xüsusiyyətə malik olmur və insan əhəmiyyətinə görə növbəti tələbatın ödənilməsinə keçir. Bu nəzəriyyə, rəngarəng məhsulların potensial istehlak-çıların planları, məqsəd və şəxsi həyatları ilə necə uyğun gəldiyini başa düşməyə kömək edir.\nF. Hersberqin motivasiya nəzəriyyəsi. Frederik Hersberq insanın təmin olunmaması ilə məmnun olmasının prinsipial olaraq iki qrup müxtəlif amillər üzrə müəyyən olunduğunu iddia edən ikiamilli motivasiya nəzəriy-yəsinin müəllifidir.7 Alışın baş verməsi üçün məmnunluq duyğusunun olması kifayət deyil, məmnun qalma amilinin fəal mövcudluğu da tələb olunur. Məsələn, kompüter üzrə zəmanətin olmaması qeyri-məmnunluq amili kimi çıxış edə bilər. Əldə edilmiş texnikanın təmiri üzrə öhdəliklərin olması istehlakçını alışa sövq edəcək məmnunluq amili və motivi kimi çıxış etmir, belə ki, bu zaman zəmanət məmnun qalmanın əsas mənbəyi deyildir. Burada belə amil rolunda kompüterin istifadə zamanı sadəliyi çıxış edə bilər. Təcrübədə «iki amil» nəzəriyyəsi ikili formada tətbiq edilir. Birincisi, satıcı qeyri-məmnunluq amillərinin ortaya çıxmasının qarşısını almalıdır (məsələn, kompüter üzrə anlaşılmaz təlimat və ya pis xidmət). Belə səhvlər, nəinki satışın artmasına kömək etmir, həm də ona mane olur. İkincisi, istehsalçı məmnunluğun və ya əmtəənin alınmasına motivasiyanın əsas amillərini müəyyən etməli və bu cəhətlərin istehlakçıların diqqətindən yayınmasına yol verməməlidir. Məhz bu amillər alıcı tərəfindən bu və ya digər ticarət markasının seçilməsini müəyyən edirlər.\nQavrayış. Motivin təsiri altında hərəkət edən insan fəaliyyətə hazırdır; onun davranışlarının xarakteri isə situasiyanı fərdi şəkildə qavramasından asılıdır. Qavrayış – fərd tərəfindən, daxil olan informasiyaların seçilməsi, təşkili və interpretasiyası (tərcüməsi) və dünyanın məna ifadə edən xəritəsinin yaradılması prosesidir.7 Qavrayış təkcə fiziki qıcıqlandırıcılardan deyil, həm də onların ətraf mühitə təsiri, insanın şəxsi keyfiyyətlərindən də asılıdır.\n«Qavrayış» termininin başa düşülməsində əsas söz «fərddir». Bir qayda olaraq, insanlar eyni situasiyanı fərqli şəkildə qavrayırlar. Bu onunla izah edilir ki, qavrayış prosesi seçim diqqəti, seçim təhrifi və seçim hafizəsi formasında baş verir.\nSeçim diqqəti. Hər gün biz çoxlu sayda qıcıqlandırıcıların təsirinə məruz qalırıq. İnsan bütün bu qıcıqlandırıcılara reaksiya vermək iqtidarında olmadığından onların əksəriyyəti diqqətdən kənarda qalır. Bu proses seçim diqqəti adını almışdır. Məhz hansı qıcıqlandırıcıların insan tərəfindən sezilməsi problemi ortaya çıxır. Aparılmış elmi tədqiqatlar o fikri irəli sürməyə imkan verir ki, fərd konkret zamanda onun tələbatları ilə əlaqədar olan qıcıqlandırıcılara diqqət yetirir. Məhz buna görədir ki, avtomobil almağa hazırlaşan insan, başqa reklamları deyil, məhz avtomobil istehsal-çılarının reklamını nəzərdən keçirir. Bundan başqa, auditoriya ümumi fonddan daha çox fərqlənən qıcıqlandırıcılara diqqət yetirir (kompüter üzrə 100 doll. güzəşt edilməsi elanı, qiymətin 5% aşağı salınması elanından daha tez nəzərə çarpacaqdır).\nSeçim təhrifi. Hətta sezilmiş qıcıqlandırıcı belə, onun yaradıcısının istədiyi kimi qavranılmaya bilər. Seçim təhrifi, insanların informasiyaları, onlara şəxsi məna verərək transformasiya etməsi və onları əvvəllər formalaşmış inamının təkzib edilməsi yox, təsdiq edilməsi istiqamətində interpretasiya etməsi kimi nəzərdən keçirilə bilər. Təəssüf ki, istehsalçılar seçim təhrifinə təsir göstərmək iqtidarında deyildirlər.\nSeçim hafizəsi. İnsan bildiyi şeylərdən çoxunu unudur. Lakin, onun münasibət və inamlarını təsdiqləyən informasiyaları yadda saxlamağa meyllidir. Məhz seçim hafizəsinin gücü sayəsində alıcı öz sevimli marka-sının üstünlüklərini uzun müddət yadda saxlayır və bu zaman o, rəqabət aparan kompaniyanın əmtəələr haqqındakı daha üstün təkliflərinə əhəmiyyət vermir. Seçim hafizəsi, istehsalçıların öz məqsədli auditoriyasına münasi-bətdə niyə teatrlaşdırılmış effektlərdən və təkrarlardan istifadə etdiklərini izah edir.\nTəlim. İnsan şüurlu fəaliyyət zamanı müəyyən biliklərə yiyələnir. Təlim – insan tərəfindən təcrübənin toplanması ilə onun davranışlarında müəyyən dəyişikliklərin baş verməsidir. Hər şeydən əvvəl, insan davranışı təlimin nəticəsidir. Nəzəriyyəçi-alimlər hesab edirlər ki, təlim, arzunun, müxtəlif intensivlikli qıcıqlandırıcıların və gücləndiricilərin qarşılıqlı təsirinin nəticəsidir. Arzu – fərdi hərəkətə sövq edən (güclü) daxili qıcıqlandırıcıdır. Stimul, insanın cavab reaksiyasının nə vaxt, harada və necə təzahür etməsini müəyyən edən daha zəif qıcıqlandırıcıdır.\nTutaq ki, siz İBM kompaniyasından kompüter almaq qərarına gəlmisiniz. Əgər sizin istifadəçi təcrübəniz gözləmələrinizə (ümidlərinizə) uyğun gəlirsə və ya onları üstələyirsə, sizin İBM kompaniyasının kompüterinə cavab reaksiyanız müsbət güc alacaq. Daha sonra, sizə printer lazım olduqda, siz o qənaətə gələcə-ksiniz ki, əgər İBM kompaniyası yaxşı kompüter istehsal edirsə, deməli onun çap qurğuları də yüksək keyfiyyətlərilə seçilməlidirlər. Başqa sözlə, siz kompyuterlər üzrə cavab reaksiyanızı anoloji qıcıqlandırıcılar (bu halda printer) üzərinə keçirərək umumiləşmə aparacaqsınız. Ümumiləşmə prosesinin əksi müxtəliflik-lərin təyin edilməsi prosesidir ki, bu da istehlakçının bir-birinə oxşar qıcıqlandırıcı-ların müxtəlifliklərini ayırd etməyi öyrənməsini ifadə edir. Onun bu qıcıqlan-dırıcılar üzrə reaksiyaları da müvafiq formada dəyişir. Təlim nəzəriyyəsi marketo-loqlara onu göstərir ki, əgər onlar öz kompaniyalarına münasibətdə güclü arzular, istehlakçıları motivləşdirən stimullar və müsbət gücləndiricilər təmin etsələr, irəli sürdükləri əmtəələr üzrə tələbi artırmaq imkanına mailk olacaqlar.\nİnam əqidə və münasibətlər. İnsanın inam və münasibətləri rəftar və təlimlər əsasında formalaşır və istehlakçıların davranışına birbaşa təsir göstərir. İnam, hər hansı şeyin fərd tərəfindən səciyyələndirilməsidir.\nİnam biliklərə, fikirlərə və ya inanclara əsaslana, müəyyən emosional yüklənmə ilə müşayiət oluna bilər. Əlbəttə ki, istehsalçılar alıcıların onların əmtəə və xidmətlərinə münasibətdə inama malik olmalarından çox maraqlıdırlar. İnamlar şüurda, istehlakçıların alış zamanı oriyentasiya etdikləri əmtəə və xidmət obraz-larını formalaşdırır. Əgər hər hansı inam düzgün deyildirsə və kompaniyanın əmtəəsinin əldə edilməsinə maneçilik törədirsə, marketinq üzrə mütəxəssislər onların korreksiyasına istiqamətlənmiş fəaliyyətlər həyata keçirməlidirlər.\nİstehsalçılar üçün o fakt da vacibdir ki, alıcıların marka və əmtəələrə münasi-bətdə müəyyən inamları, onların hansı ölkədə istehsal edildiyindən də asılıdır. Bir sıra tədqiqatlar göstərdilər ki, məsələn, istehlakçıların istehsalçı-müəssisəyə diqqəti əmtəənin tipindən asılıdır. Alıcı, məhz avtomobilin «mənşəyi» ilə maraqlanacaq, amma onu maşın yağının istehsalçısı olan ölkə narahat etməyəcəkdir. Eyni zamanda, istehsalçı-ölkəyə münasibət də zaman keçdikcə dəyişə bilər.\nQiymət və keyfiyyət etibarı ilə rəqabət qabiliyyətli, lakin istehlakçıların isteh-salçı ölkəyə ön yarqı (əvvəlcədən formalaşmış mənfi rəy) ilə münasibət bəslədiklərindən kifayət qədər tələblə qarşılaşmayan əmtəələr istehsal edən kompaniyalar nə etməlidirlər? Ola bilsin ki, həmin kompaniya əmtəələri yüksək bazar nüfuzuna malik olan hər hansı xarici təşkilatla birgə istehsal etməyə başlanılmasının məqsədəuyğunluğunu nəzərdən keçirməlidir. Digər bir variant kimi – reklamda iştirak etmək üçün kompaniyanın məhsullarını tövsiyyə edəcək məşhur şəxsin dəvət edilməsi çıxış edə bilər. Ola bilsin ki, malgöndərən dünya keyfiyyəti standartlarına cavab verəcək əmtəələrin istehsalı strategiyasını işləyib hazırlamalıdır. Bu strategiyanın müvəffəqiyyətli reallaşdırılması nümunəsi kimi Belçika şokoladı, Polşa vetçinası (qaxac edilmiş donuz əti) və Kolumbiya qəhvəsi çıxış edə bilər.\nCAR-ın şərab istehsalçıları da anoloji planların reallaşdırılmasına çalışırlar. İqtisadi sanksiyaların ləğv edilməsi bu ölkədən şərab ixracının canlanmasına gətirib çıxardı. Avropa supermarketlərinin rəflərində yer almaq uğrunda mübari-zədə bu şərab istehsalçıları CAR şərablarının Avstraliya və Çili şərablarına nisbətən primitiv olmasını əks etdirən təhqiredici ön yarqı ilə qarşılaşırlar. Bundan başqa, cənubi-afrikalı şərab istehsalçılarını üzüm sahələrində işçi qüvvələrinin amansız istismar olunmasında və şübhəli müqavilələrdə iştirak etməkdə günahlandırırlar. Hazırda CAR-ın şərab istehsalı ilə məşğul olan fermerləri muzdlu işçilərin əmək şəraitlərini yaxşılaşdırmış, əməkdaşların gəlirdə iştirakı təcrübə-sindən istifadə etməyə başlamışlar. Yerli şərabçılıq sənayesinin lideri, Kooperative Wijnbouers Vereniging kompaniyasının idarəedici direktoru Villem Barnarl deyir: «Əgər biz Cənubi Afrika Respublikasının adını (reputasiyasını) dəyişə bilməsək, bizim şərabımızı sadəcə olaraq almayacaqlar və o zaman hər hansı nəzərə çarpacaq uğur haqqında düşünməyin mənası yoxdur».8\nİnamlarından başqa, fərdin münasibətləri də mühümdür. Münasibət – insan tərəfindən hər hansı obyekt və ya ideyanın dayanıqlı olaraq müsbət və ya mənfi qiymətləndirilməsidir.9 İnsanlarda dinə və siyasətə, geyimə və musiqiyə, ərzaq məhsullarına və s.-yə qarşı münasibət formalaşır. Obyektə qarşı münasibət insanları həmin obyekti sevməyə və ya ona nifrət etməyə, ona yaxınlaşmağa və ya ondan uzaqlaşmağa vadar edir. Formalaşmış dayanıqlı qiymətləndirmə, insanların oxşar obyektlərə qarşı eyni münasibətlərini müəyyən edir, çünki, bu zaman hər bir ayrıca qıcıqlandırıcıya yeni şəkildə reaksiya verməyə ehtiyac qalmır. Münasibətlər fərdin fiziki və əqli enerjiyə qənaət etməsinə kömək edir və məhz buna görə də onlar həddən artıq dayanıqlıdırlar və özlərində bir halqasının dəyişməsi digər tərkib hissələrin də transformasiyasına səbəb olan məntiqi cəhətdən əlaqələnmiş zənciri əks etdirirlər.\nBuna görə də, yeni əmtəələrin istehsalı zamanı istehlakçıların artıq mövcud olan münasibətlərindən istifadə olunması və onların dəyişdirilməsinə çalışmamaq məqsədəuyğundur. Ancaq, istisna hallarda münasibətlərin dəyişməsi də baş verir. Məsələn, 1994-cü ildə süd üzrə Milli təhsilləndirmə proqramı çərçivəsində ABŞ-da (MilkPeP) «Got Milk» reklam kampaniyası keçirildi. Reklamda süd içdikdən sonra ağızlarında südün ağ rəngi qalan məşhurlar iştirak edirdilər. Kampaniya məşhur olmaqdan savayı, həm də effektiv olmuşdu. Süd istehlakı əvvəlcə stabilləşdi, sonra isə hətta 72%-dən 78%-ə qədər artdı.\nAlış prosesi. İstehsalçıların uğurlu fəaliyyəti təkcə alıcılara təsir göstərmə üsullarının öyrənilməsini deyil, həm də onlar tərəfindən əmtəənin əldə edilməsi üzrə qərar qəbulu prosesinin məntiqinin başa düşülməsini də nəzərdə tutur. Marketoloqlar kimin qərar qəbul etdiyini, alış haqqında qərarın tiplərini və qərar qəbul etmə prosesinin mərhələlərinin hansılardan ibarət olmasını müəyyən etməlidirlər.\n3. Alıcı davranışı və alış haqqında qərar qəbul etmə prosesinin mərhələləri\nAlıcı rolları. Bir çox əmtəələrin əsas alıcılarının müəyyən edilməsi çətinlik törətmir: üzqırxma ləvazimatlarını kişilər, uzunboğaz corabları isə qadınlar alırlar. Ancaq, hətta belə sadə görünən suallara cavab verərkən belə marketoloqlar ehtiyatlılıq nümayiş etdirməlidirlər, belə ki, alıcı rolları hər hansı donmuş bir şey deyildir. Kimyəvi məhsullar istehsalı sferasında lider olan İCİ Britaniya kompaniyası, çox təəccüblü olsa da aşkar etmişdir ki, məişət boyalarının alınması üzrə qərar qəbulunun 60%-i qadınlara məxsusdur və bu faktdan çıxış edərək, «DeLux» adı altındakı rəng markasının reklamını insanlığın ən yaxşı tərəfinə (qadınlara) ünvanlaşdırmağı qərar aldı.\nAlış haqqında qərar qəbulu prosesində insan aşağıda sadalanmış rollardan birini (yaxud, bir neçəsini) ifa edir.\nTəşəbbüs, əmtəə və ya xidməti əldə etməyi təklif edən.\nTəsir edən, məsləhət və ya fikri son qərarın qəbul olunmasına təsir göstərən.\nProsesi təşkil edən istənilən tərkib hissəsi üzrə qərar qəbul edən (nə, necə və harada).\nAlıcı, bilavasitə alışı həyata keçirən.\nİstifadəçi, əmtəə və ya xidməti əldə edən və ya ondan istifadə edən.\nAlıcıların davranışları. Alıcı davranışının tipi istehlakçının, əmtəənin əldə edilməsi haqqında qərar qəbulunu müəyyən edir. Diş məcunu, tennis roketkası, fərdi kompüter və ya yeni avtomobil alınması üzrə qərarlar bir-birilərindən fərqlənirlər. Böyük və bahalı alış alıcıdan uzun müddət düşünmək və qərar qəbulu prosesinin iştirakçılarının sayının artmasını tələb edir. Henri Assel istehlakçının, onun alış prosesinə cəlb olunma səviyyəsinə və əmtəə markaları arasındakı müxtəlifliyi dərk etməsinə əsaslanaraq, alıcı davranışının dörd tipini fərqləndirir (cədvəl 1).\nAlıcı davranışının dörd tipi\nYüksək dərəcədə cəlb olunma\nAşağı dərəcədə cəlb olunma\nMarkalar arasında mühüm dərəcədə müxtəliflik\nGeniş məhsul seçiminə oriyentasiya edən alıcı davranışı\nMarkalar arasında cüzi dərəcədə müxtəlifliklik\nYumşaldılmış dissonans alıcı davranışı\nAdət olunmuş alıcı davranışı\nKompleks alıcı davranışı, istehlakçının alış prosesinə yüksək dərəcədə cəlb olunması zamanı təzahür edir (məsələn, kompüter əldə edilməsi zamanı). Alıcı kompüterin məhz hansı xüsusiyyətlərinin daha əhəmiyyətli olduğundan xəbərsiz ola bilər, ona məhz belə informasiya lazımdır. Buna görə də malgöndərən kompaniyalar öz ticarət markalarını diferensiyalaş-dırmalı, alıcıları onun üstünlükləri ilə tanış etmək üçün çap media-vasitələrdən istifadə etməli, mağazalardakı satıcıları və istehlakçının ətrafındakıları əmtəənin son seçiminə arzu olunan təsiri göstərmələri üçün motivləşdirməlidirlər.\nYumşaldılmış dissonans alıcı davranışı, istehlakçının yüksək dərəcədə cəlb olunması halında təzahür edir – məsələn, xalça alışı zamanı. Bu, fərdi zövqü əks etdirən bahalı alışdır, ancaq alıcı o nəticəyə gələ bilər ki, qiymətcə eyni olan, müxtəlif ticarət markalarının xalçalarının əksəriyyəti kifayət qədər oxşardırlar. Əgər alışdan sonra istehlakçı xalçada hər hansı çatışmamazlıq aşkar etsə və ya iş yoldaşlarından başqa xalçalar haqqında yaxşı sözlər eşitsə, o, dissonans hissi keçirə bilər. Digər tərəfdən, o, öz seçiminin doğruLuğunu təsdiqləyən istənilən informasiyaya çox diqqətlə yanaşacaqdır. Ona görə də istehsalçının marketinq siyasəti istehlakçı üçün onların alışdan məmnun qalmasına kömək edən informasiya ilə təmin edilməsinə istiqamətlənməlidir.\nAdət olunmuş alıcı davranışı, istehlakçının aşağı səviyyəli cəlb edilməsi halında təzahür edir – məsələn, duz alınması zamanı. Əgər kimsə, müəyyən markalı duzu almağa adət etmişdirsə, onda belə istehlakçı sadiqliyi, hər şeydən əvvəl istisnalıq təşkil edir. Bu zaman istehlakçı reklam informasiyasını passiv şəkildə qəbul edir. Reklamda eyni marka adının dəfələrlə təkrarlanması, ticarət markasının əldə edilməsinin vacib-liyinə əminlikdən çox, onunla tanışlığın formalaşmasına gətirib çıxarır. Belə əmtəələrin istehsalçıları istehlakçıları sınaq alışlarına sövq etmək üçün, güzəşt və kütləvi satışlar təcrübəsindən effektiv istifadə edirlər.\nGeniş məhsul seçiminə oriyentasiya edən alıcı davranışı, istehlakçının aşağı səviyyəli cəlb olunması halında təzahür edir – məsələn, peçenye alışı zamanı. Belə əmtəələrin alışı zamanı istehlakçı tez-tez markanı dəyişir, çünki o, rəngarəngliyə can atır. Bazar liderləri öz əmtəələrinin mağazaların piştaxtalarındakı payını artıraraq və müntəzəm intensiv reklama pul qoyaraq adət olunmuş alıcı davRanışlarını dəstəkləyəcəklər. Kompaniyalar isə xüsusi qiymətlərlə əmtəə, kupon və pulsuz nümunələr təqdim etməklə alıcıların bir əmtəədən digərinə keçməsini ardıcıl formada həvəslən-dirəcəklər. Digər tərəfdən reklam isə istehlakçıları yeniliyin xeyrinə seçim etməyə inandırmağa çalışacaqdır.\nAlış haqqında qərar qəbul etmə prosesinin mərhələləri. Qabaqcıl kompaniyalar istehlakçı tərəfindən alış haqqında qərar qəbul etmə prosesinin daimi tədqiqini təcrübədən keçirirlər. Bu cür tədqiqatlar alıcının ilk dəfə bu məhsul və marka ilə nə vaxt tanış olduğu, onun markalara münasibətdə inamının nədən ibarət olduğu, onun müəyyən markanın seçilməsi zamanı nəyə əsaslandığı və alışdan hansı səviyyədə məmnun qaldığı barəsində suallara cavab verilməsi ilə əlaqədar ortaya çıxmışdır. Müəyyən məhsulla əlaqədar istehlakçının davranışlarını başa düşmək cəhdləriləri bu alıcının istehlak sisteminin xəritəsi, onun fəallıq dövrü və ya onun fəaliyyət ssenarisi adını almışdır. Bu cur xəritəni, paltaryuma (quru kimyəvi təmizləmə), toya hazırlıq və avtomobil alışı kimi fəaliyyət növlərinə aid etmək olar. Misal üçün, avtomobil alışı özünə aşağıdakı prosesləri daxil edir: maşının seçilməsi, alışın maddi təminatı, sığortanın əldə edilməsi və avtomobil aksesuar-larının alışı metabazarın tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilir; bu sferalarda istehlakçıların oriyentasiya etməsinə kömək göstərən firmalar isə metavasitəçilər adlanır.10 Məsələn, Edmunds.com, avtomobillərin alınması üçün lazım olan informasiyaları və yardımçı xidmətləri təmin edən metavasitəçidir.\nŞəkil 2.-də tipik beş mərhələli alış prosesi təsvir edilmişdir: problemin dərk edilməsi, informasiyanın axtarılması, variantların qiymətləndirilməsi, alış haqqında qərar və alışa reaksiya. Mahiyyət etibarı ilə alış prosesi alış aktından daha əvvəl başlayır və bununla bitmir. Alış prosesi modeli, onun mərhələlərinin ardıcıl keçməsini nəzərdə tutur. Ancaq təcrübədə onların ardıcıllığı pozula da bilər, isteh-lakçılar tez-tez prosesin mərhələrini buraxırlar və ya onların yerlərini dəyişirlər. Buna baxmayaraq, öz şərhlərimizdə biz məhz bu modeldən istifadə edəcəyik, çünki o, alışın mühümlüyü ilə qarşılaşan istehlakçının məntiqini əks etdirir və ondan yüksək dərəcədə cəlb olunma tələb edir.\nŞəkil 2. Alış prosesi modeli


Səhiyyə » Med.az - Tibbi Portal\nSəhiyyə: Birinci Avropa Oyunları zamanı ambulans helikopterlərdən istifadə olunacaq\nAzərbaycanda iyun ayında keçiriləcək I Avropa Oyunları zamanı zərurət yaranacağı halda tibbi yardım xidmətinin təşkili məqsədilə ambulans vertolyotlardan da istifadə ediləcək.\nBunu Trend-ə Səhiyyə Nazirliyi Respublika Təcili Yardım Stansiyasının direktoru Mürsəl Həmidov deyib.\nOnun bildirdiyinə görə, həmin vertolyotlardan fövqəladə hallarda istifadə ediləcək. Onlar artıq hazır vəziyyətdədirlər.\nSəhiyyə: Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı: Çox miqdarda şəkər piylənməyə səbəb olur\nÜmumdünya Səhiyyə Təşkilatının bildirdiyinə görə, çox miqdarda şəkər piylənmə, dişlərin çürüməsi və digər qeyri-yoluxucu xəstəliklərə səbəb ola bilər.\nBMT-nin Səhiyyə Agentliyi yeni açıqlamasında uşaqlar və böyüklərə səkərdən gündəlik istifadəni 10 faizdən aşağı salmağı məsləhət görür.\nAçıqlamada gündəlik istifadə edilən qlükoza, friktoza və masada istifadə edilən şəkərlərdən istifadənin illərdir artdığı deyilir.\nNəticələrin isə sağlamlığa mənfi təsir etdiyi bildirilir.\nSəhiyyə: Dərmanların qiymətinə hökumət nəzarət edəcək\nAzərbaycanda yaxın vaxtlarda dərmanların qiymətinə hökumət nəzarət edəcəkdir.\nAZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Baş nazirin müavini Əli Əhmədov jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.\nBaş nazirin müavini bildirib ki, "Dərman vasitələri haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilib.\nSəhiyyə: Azərbaycanlı hərbi həkimlər dünyada ilk dəfə nadir əməliyyat keçiriblər\nBakıda Silahlı Qüvvələrin Baş Klinik Hospitalında həkimlər dünyada ilk nadir əməliyyat keçiriblər.\nAzərTAc xəbər verir ki, bu barədə Baş Klinik Hospitalın Ürək-Damar Mərkəzinin rəisi, həkim-mütəxəssis Anar Əmrah dekabrın 4-də keçirdiyi mətbuat konfransında məlumat verib.\nAnar Əmrah bildirib ki, kəskin miokard infarktı ilə bu il noyabrın 15-də müraciət etmiş 51 yaşlı Şahin Qurbanov təcili angioqrafiya nəticəsində ektazik - yəni genişlənmiş tac ana damarın tamamən trombla tutulması aşkar edilib.\nSəhiyyə: Ebola virusuna qarşı vaksin tapıldı\nRusiya Qərbi Afrikada geniş yayılan ölümcül Ebola virusuna qarşı vaksin tapıb. Bu barədə Rusiyanın səhiyyə naziri Veronika Skvortsova açıqlama verib.\nNazir Rossiya-1 telekanalına müsahibəsində qeyd edib ki, rusiyalı tibb ekspertləri artıq xəstəliyin müalicəsi və yoluxmanın qarşısını almaq üçün vaksindən dərman hazırlamaq mərhələsindədirlər.\nSəhiyyə: DST duzlu yeməməyi tövsiyə edir\nDünya Səhiyyə Təşkilatı (DST) sentyabrın 29-da qeyd olunan Dünya Ürək Günü ilə əlaqədar istifadə olunan duzun miqdarını azaltmağa çağırır.\nAzərTAc BMT-nin saytına istinadla xəbər verir ki, ekspertlərin fikrincə, duzdan qədərindən çox istifadə olunması hər il 2,5 milyon insanın ürək-damar xəstəliklərdən ölməsinə səbəb olur. DST-nin qeyri-yoluxucu xəstəliklərə qarşı mübarizə Strategiyasında 2030-cu ilə qədər duzdan istifadəni 30 faiz nəzərdə tutulur.\nQurumda hesab edirlər ki, bu tədbir milyonlarla insanın həyatını xilas edəcək.


® “Azercell”dən korporativ müştərilərə veb-sayt yaratmaq fürsəti - AZƏRTAC - Zəif görənlər üçün\n® “Azercell”dən korporativ müştərilərə veb-sayt yaratmaq fürsəti\nMüasir texnologiyalar və rəqəmsal həllərin tətbiqi ilə müştərilərin gündəlik və işgüzar həyatını daha da rahat etməyi hədəfləyən “Azercell Telekom” daha bir yeniliyə imza atıb. Belə ki, şirkət dünyanın rəqəmsal xidmətlərini korporativ müştərilərinə əlçatan etmək məqsədilə kiçik və orta sahibkarlar üçün “Business Web” - veb-sayt yaratma xidmətini istifadəyə verib. Bu xidmət vasitəsilə “Azercell” korporativ müştərilərinə öz bizneslərini veb-sayt kimi rəqəmsal ünsiyyət vasitəsinin köməyi ilə inkişaf etdirməkdə dəstək olacaq.\nBulud texnologiyaları üzərindən çalışan “Business Web” xidməti çərçivəsində təklif edilən sayt idarəetmə həlli “Windows” və “Mac OSX” əməliyyat sistemlərini dəstəkləyir. Müxtəlif məzmunlu səhifələrin yaradılması üçün ayrı-ayrı tətbiqlərin mövcudluğu saytın idarə olunmasını daha sürətli və effektiv edir.\nYeni yaradılmış xidmət də daxil olmaqla, “Azercell”in korporativ abunəçiləri üçün geniş çeşiddə məhsul və həllər təklif etməsi onun etibarlı telekom tərəfdaşı kimi töhfəsini bir daha vurğulayır. Korporativ abunəçilər [email protected] “e-mail” ünvanına müraciətlərini göndərməklə “Azercell”in yaratdığı bu fürsətdən yararlana bilər.\nYeni xidmət haqqında daha ətraflı məlumat üçün: https://www.azercell.com/az/corporate/busInessweb/.\n“Azercell” rəqəmsal dünyada sizin biznesinizin inkişafını dəstəkləyir. Daha ətraflı məlumat üçün [email protected] ünvanına müraciət edə bilərsiniz.\n® “Azercell” jurnalistlər üçün təşkil edilən ingilis dili kurslarının qaliblərini mükafatlandırıb\nİKT 2019-07-11 11:41:00


ƏMRƏLİ LAHRUDİ “SEÇİLMİŞ MƏQALƏLƏR” – Azərbaycan Ruznaməsi\nƏMRƏLİ LAHRUDİ “SEÇİLMİŞ MƏQALƏLƏR”\nMilli muxtariyyət günün aktual məsələsidir\nİran xalqlarının milli muxtariyyətə dair tarixi formalaşmış istək və arzuları indiki şəraitdə də öz aktuallığını saxlamış və onların mübarizəsinin əsas istiqamətinə çevrilmişdir. Bunun başlıca səbəbi onunla izah olunur ki, zəmanəmizdə yaranmış ictimai atmosferdə bir çox sosial hadisələrin baş verməsi, onun zərurəti daha çox milli amillərin əhəmiyətinin artması ilə əlaqədar surətdə müəyyən edilir. Vətənimiz Iranda milli muxtariyyət uğrunda gedən mübarizələr müxtəlif tarixi dövrlərdə müxtəlif şəkillərdə mübarizə səviyyəsində olmuşdur. Məsələn, şahlıq üsul-idarəsinin hökmranlıq şəraitində Iranda yaşayan azərbaycanlı, kürd, türkmən, bəluç və sairə xalq və millətlər milli zülm şəraitində yaşamış və onlara öz milli çərçivələrində hər cür milli, mədəni hərəkətlər qadağan edilmişdir. Hətta onların varlığının təcəssümü olan ana dilləri nəinki rəsmən tanınmamış, həm də rəsmi şəkildə idarələrdə danışmalarina icazə verilməmişdi. Ona görə də Iranda yaşayan bütün xalq və millətlər həmişə milli muxtariyyət uğrunda mübarizə aparmışlar. Lakin bu mübarizə tarixi şəraitdən aslı olaraq bəzən kəskinləşmiş, ya da zəifləmişdir. Məsələn, Azərbaycanda Şeyx Məhəmməd Xiyabani hərəkəti, 21 Azər nehsətini, Kürdüstanda milli hərəkatı, Bəluçstanda və Türkmənistanda milli hüquqsuzluğa qarşı mübarizəni göstərmək olar.\n22 Bəhmən ingilabının baş verməsi ilə ələqədar olaraq demək lazımdır ki, Iranda yaşayan xalqların həyatında milli dirçəliş və oyanma dövrü başlanmışdır. Belə ki, bir çox xalqlar, o cümlədən Azərbaycan xalqı qeyri-rəsmi olsa da öz ana dilində sərbəst danışmaq, qəzet, jurnal və kitab nəşr etmək imkanı əldə etdi. Eləcə də inqilab dövründə Azərbaycanda mütərəqqi qüvvələrin ana dilində nəşriyyat işinə başlamaları və Azərbaycan xalqının milli mənliyinin inkişafı həmin imkanların təzahürü idi, hətta inqilab dövründə inqilabın xəlqilik qüdrətinin güclü olması idi ki, Islam respublikasının konstitusiyanın 15-ci maddəsində mədrəsələrdə milli dillərin tədrisi və öyrənilməsi azad elan edilmişdir. Vətənimizin bütün xalqları haqlı olaraq belə düşünürdilər ki, şahlıq rejiminin süqutundan sonra hər xalq öz milli mədəniyyətini, ədəbiyyatını, şerini, musiqisini, memarlığını, kinosunu və s. İstədiyi kimi inkişaf etdirməklə öz taleinin sahibi olacaqdır. Çox təəssüf ki, bütün bunlar düşüncələr çərçivəsindən kənara çıxa bilmədi və xalqların istək-arzuları reallaşmadı. Milli məhrumiyyətlər yenə də başqa ad və formalarda özünü göstərməyə başladı. Bütün bunlar sanki röya idi. Lakin bu röyada belə bir real həqiqət hamını düşündürür ki, məyər Bəhmən inqilabını xalq etmədi, məyər Iran Islam Respublikasının milli dillər və muxtariyyət haqqında ki, konstitusiyası inqilab şəhidlərinin qanı bahasına əldə edilməmişdir? Bəs bütün bunlar nə üçün unuduldu, hətta həmin konstitusiya çərçivəsində milli muxtariyyat tələb edənlər ya zindanlara və ya da ölüm meydanlarına göndərildilər.\nƏgər şahlıq dövründə milli muxtariyyət hüququ həmin rejim tərəfindən bu və ya digər qondarma ideyalarla rədd edilirdisə, IIR-sı dövründə elə bir siyasi və fikri atmosfer yaradılmışdır ki, rejimi mədh edən bir çox ideoloqlar “Islam birliyi” (Islam vəhdəti) pərdəsi altında bütün xalqların qanunu hüququ olan milli muxtariyyət haqqlarını tapdalamaqla millətlərin azadlıq və demokratik hüquqlarını rədd edirlər. Onlar “Islam birliyi” ideyasını “Milli muxtariyyət” ilə eyniləşdirməyə çalışırlar. Onların konsepsiyasına görə Islam birliyindən söhbət gedəndə milli hüquqdan danışmaq olmaz. Çünki milli muxtariyyət Islam birliyilə bir araya sığmayır. Əlbəttə belə bir konsepsiya ilə razılaşmaq üçün heç bir əsas yoxdur. Çünki üzərində söhbət gedən anlayışlar nəinki eyni deyil, həm də bir birindən köklü surətdə fərqlənirlər. Bu fərq isə ondan ibarətdir ki, Islam birliyində eyni dindarlar onların milliyətindən, xarakterindən, adət və ənənələrindən, psixologiyalarından asılı olmayaraq birləşirlər və məqsəd həmin dində olan əhkam və mərasimləri icra etməkdir. Bu təkcə Islama yox, bütün dinlərə aiddir. Amma milli muxtariyyətdə həmin millətə xass olan, eyni dildə danışan və milli xaraktera, adət və ənənəyə malik olanlar birləşir və məqsəd öz müqəddəratına sahib olmaq uğrunda mübarizə aparmaqdır. Deməli əgər biz bu iki anlayışı düzgün mənalandırsaq onda Iranda hər hansı bir millətə milli muxtariyyət hüququ verilərsə o, nə Islama nə də Islam birliyinə xələl gətirə bilməz.\nMilli muxtariyyət hüququnu inkar edən digər konsepsiyalardan biri də milli dəyərləri islam dəyərlərinə, və ya əksinə, qarşı qoyanlardır. Bu konsepsiyanı əsaslandırmağa çalışan ideoloqlar iddia edirlər ki, bu iki dəyəri təmsil edən sosial qruplar arasında mənafe ziddiyatı olduğu üçün güya milli dəyərlər yox, ancaq islam dəyərləri məqbuddur. Əvvələn, hər hansı bir dəyər istər milli, istərsə dini olsun, əgər xalqlar tərəfindən qəbul edilmişsə onu mənafe meyarı ilə qiymətləndirmək düzgün deyildir. Çünki dəyərlər ona görə qiymətləndirilmir ki, o mənafelərə uyğun gəlir ya yox. Dəyərlər ona görə qiymətləndirilir ki, o obyektiv surətdə mənafelərə uyğun gəlir. Deməli dəyərlərin meyarı mənafelər deyil, mənafelər onun ancaq nəticəsidir. Bu o deməkdir ki, deyərlər bu və ya digər qrupun mənafei ilə yox, tarixi prosesdə tutduğu mövqe və göstərdiyi təsirlə qiymətləndirilir. Mənafeə gəldikdə dəyərlər ola bilər həmin qrupun mənafeinə ya uyğun və ya da zidd olsun. O, tamamilə başqa şeydir və bu yazının mövzusundan kənardır.\nSaniyən, bəhs olunan dəyərlər əgər ümümbəşiri xarakter daşıyırsa o, heç vaxt bir-birini nə inkar və nə də əvəz edə bilməz. Bunlar forma və məsələnin qoyuluşu cəhətdən, yəni hansı meyarlarla qiymətləndirmək cəhətdən fərqlənirlər. Məsələn, yaxşılıq etmək ümumbəşəri dəyərdir. Lakin din bütün meyarını allahın xatiri ilə, milli isə insanpərvərlik və yaxud humanizm meyarilə qiymətləndirir. Deməli, əgər Iranda bütün xalq və millətlərin tarixən əmələ gəlmiş milli dəyərləri qəbul edilərsə, o, xalq tərəfindən qəbul edilmiş dini dəyərlərə xələl gətirməz. Hətta dini dəyərlər milli dəyərlərdən də istifadə edər.\nGöründüyü kimi mürtəce ideyalar tərəfindən milli muxtariyyət hüququ rədd edilir, dövlət tərəfindən də xalqlara milli muxtariyyət hüququ verilmir. Bu da bütün dünyada olduğu kimi vətənimiz Iranda da bütün xalq özünə qayıtmaq və ya özünü dərk etmək istiqamətin də hərəkətdədir. Çünki öz qanuni hüququnu dərk edən xalq heç bir zaman milli zülm və təzyiq altında yaşaya bilməz. O, fürsət tapan kimi öz kökündən ayrılmış mənəviyyatının, milli mənliyinin sorağına gedir və onu gerçəkliyə çevirmək məqsədilə mübarizə aparır. Mənəviyyat və milli mənlik hər bir xalqın qəlbi kimi daxilən canlı həyat kimi yaşayır və ilk fürsətdə təzahür etməyə başlayır.\nVətənimizdə milli muxtariyyət uğrunda mübarizə aparanlarla rejim başçıları arasındakı ziddiyyətlərin artmasının ümdə cəbəblərindən biri də elə budur. Təbrizdə və başqa şəhərlərdə az-çox dərc edilən Azərbaycan dilindəki əsərlər bir tərəfdən mərkəzi hökümətlə olan ziddiyyətin artmasını göstərirsə, digər tərəfdən onu bildirir ki, Azərbaycan xalqı öz varlığına olan təhqirə daha dözmək istəmir. Burada söhbət milli dildən, milli adət və ənənələrdən, milli psixologiya və düşüncələrdən gedir. Hər bir xalq, o cümlədən Azərbaycan xalqı da bu milli amillərlə öz tarixini, varlığını formalaşdırmaqla müasir sivilizasiyaya daxil olur və ona öz töhvəsini verir. Bu o deməkdir ki, Azərbaycan xalqı özünün milli dəyərləri əsasında mənəviyyatı zəminində ümumbəşiri dəyərləri zənginləşdirir. Yalnız bu yolla bütün dünya xalqları, o cümlədən Iranda yaşayan xalqlar bir-birinin mədəni nailiyyətlərindən bəhrələnirlər. Deməli, əgər Iranda yaşayan bütün xalq və millətlərə öz milli muxtariyyətləri zəminində müstəqil inkişaf etmələrinə imkan verilirsə onda ümum Iran üzrə ümumbəşəri dəyərlər artacaq və milli amillər Iranın ictimai tərəqqiyə doğru irəlilənməsinə güçlü təkan verəcəkdir. Lakin, belə bir zəngin milli xəzinələrin yaradıcılığını görə bilməyən və ya görmək istəməyən ideoloqlar belə bir konsepsiya irəli sürürlər ki, güya Iranda bütün millətlər bir-birinə qovuşmuş və vahid Iran milləti yaranmışdır. Əvvələn, qeyd etmək lazımdır ki, Iranda vahid millətin əmələ gəlməsi ideyasının heç bir reallıqla əlaqəsi yoxdur və ola da bilməz. Saniyən, millətlərin qovuşması məsələsinin qiymətləndirilməsi həmin anlayışın necə mənalandırılmasından asılıdır. Əgər qovuşmaq bir milləti digər millətin içərısındə əritməkdirsə o, məqbul deyil və heç bir millət onu qəbul edə bilməz. Yox, əgər qovuşmaq millətlərin ünsiyyət aləmində bir-birini zənginləşdirməkdirsə o məqbuldur və bütün millətlər tərəfindən qəbul edilər. Deməli, qovuşma birinci mənada o, bir milləti əzir və onun hesabına digər milləti ucaldır, ikinci mənada isə ümumbəşəri mənəviyyat və dəyərlərin zənginləşməsinə aparıb çıxarır. Əlbəttə, həmin məsələnin şərhində Iranın özünəməxsus xarakterik cəhəti vardır və onu nəzərə almamaq olmaz. O da bundan ibarətdir ki, Iran kimi bir ölkədə min illər boyu bir ərazidə yaşayan müxtəlif xalqlar arasında elə bir ümumi cəhətlər əmələ gəlmişdir ki, onlar bu və, ya digər xalqa yox, orada yaşayan bütün xalqlara aiddir. Bu ümumi cəhətlər konkret şəkildə müəyyən adət və ənənələr, məişət və ünsiyyət münasibətləri, pssixologiya və əxlaqi amillər və sairəni əhatə edir. Iran üzrə əmələ gələn bu ümumi cəhətləri iranlılıq anlayışı ilə adlandırmaq mümkündür.\nIranda yaşayan xalqların canlı əlaqələri əsasında tarixən formalaşan iranlılıq öz mahiyyəti etibarı ilə ondan ibarətdir ki, hər bir iranlı özünün milliyyətindən, sinfi mənsubiyyətindən və dini baxışından asılı olmayaraq ölkənin müstəqilliyini, ərazi bütövlüyünü və toplanmış dəyərlərinin müdafiəsi olmalıdır. O, öz varlığını da bu çərçivədə və bu istiqamətdə inkişaf etdirir. Məsələn, səkkiz illik Irak-Iran müharibəsindən istər azərbaycanlı və türkmən, istər kürd və fars, istərsə də Bəluç Iraqın irəli sürdüyü ərazi iddiası ilə və fars Körfəzinin adının dəyişdirilməsilə razı olmazdı və müharıbədə Iranın istiqlal və ərazi bütövlüyünü qorumaqda öz canlarını əsirkəmədilər.\nBeləliklə milli amillərin güclənməsi ümumbəşəri dəyərlərin ön sıraya keçdiyi bir zamanda vətənimiz Iranda milli muxtariyyət uğrunda gedən mübarizə Iranın istiqlal, ərazi bütövlüyü, azadlıq və demokratiya uğrundakı mübarizənin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilmiş və günün aktual məsələsi olaraq qüvvədə qalır. Əgər bütün xalq və millətlərə milli muxtariyyət hüququ verilsə bu bir tərəfdən ayrı-ayrı millətlərin xüsusi mənafei və digər tərəfdən ümumiran üzrə müştərək mənafelər birləşərək birləşdirici siyasi qüvvəyə çevrilə bilər. Bu birləşdirici siyasi qüvvə isə Iranın ictimai tərəqqiyə doğru inkişafında həllediçi qüvvə rolunu ifa edəcəkdir.\nPROFESSOR ZEHTABİNİN “SƏN OSAN, MƏN DƏ BUYAM” ŞEİRİ YAXUD ƏDƏBİ QİRAƏTÇİNİN CƏSARƏTİ\nYAŞASIN MILLI BAYRAMIMIZ


Sony S20A, bütün xüsusiyyətləri ilə TENAA-da təsdiq edilmişdir | Androidsis\nSony aşağı büdcəli və aşağı səviyyəli xüsusiyyətləri və spesifikasiyalı smartfonlar bazarına girməyə yenidən hazırlaşır. Beləliklə, TENAA bunu Yapon şirkətindən kod adı ilə gələn bir cihaza aid olan yeni siyahısında təklif edir. Sony S20A.\nƏsas telefon, Çin təsdiqləmə orqanının vurğuladığına görə, 150.8 x 72.8 mm ölçüsündədir. Bunun qalınlığı 12 mm, eyni zamanda 215 qram ağırlığında. Siyahıda adı çəkilən smartfonun rəng variantları qızıl, ağ, qara, qırmızı və mavi rənglərdir. Öz növbəsində, təvazökar mobil 4G bağlantısı dəstəyi ilə gəlir.\nBundan əlavə, Sony S20A, 5,45 x 480 piksel qHD çözünürlük təqdim edən 960 düym ekrana sahibdir, bu gün olduqca nadirdir, çünki smartfon istehsalçıları artıq HD qətnamədən aşağı panelli terminallar təklif etmirlər. Buna cihazın sürətli şarj dəstəyini dəstəkləməyən, böyük bir 4,000 mAh batareya ilə təchiz olunduğunu əlavə etməliyik.\nTelefon həmçinin a 1.3 GHz-də işləyən səkkiz nüvəli mobil platforma. Həm də 3GB, 4GB və 6GB RAM versiyalarında və 32GB, 64GB və 128GB ROM variantlarında, hər ikisi də 128GB-a qədər bir microSD kart istifadə edərək genişləndirilə bilər.\nSony S20A-nın barmaq izi oxuyucusu olmadığı görünür, lakin təvazökar bir 2 meqapiksellik ön kamera. Arxa gövdəsində HD video çözünürlüğünü (5p) dəstəkləyən 720 megapiksellik əsas kamera var. Çox qəribə olan köhnə Android 6.0 Marshmallow əməliyyat sisteminə də əvvəlcədən yüklənmişdir. Bluetooth və USB kimi əlaqə seçimləri ilə gəlir.\nSony S20A-nın son məhsul adı hələ açıqlanmayıb. Cihazın görüntüləri TENAA-da görünməyib. İnşallah bunlar dizaynınızı ortaya qoymaq üçün bir-iki gündə görünəcəkdir. Artıq telefon TENAA-da tam spesifikasiyalarla göründüyündən, tezliklə Çində rəsmi hala gətirilə bilər.\nMəqaləyə tam yol: Androidsis » xəbər » Yapon firmasının yeni modeli Sony S20A, ucuz bir mobil olaraq təsdiqləndi\nAndroid tətbiqetmələrinizin məlumatlarınızı paylaşmasının qarşısını alın [Tutorial]


Türkdilli ölkələr arasında əməkdaşlıq yeni mərhələdə\nQardaş Türkiyənin regional aspektdə mövqeləri getdikcə güclənməkdədir. Yaxın Şərqdə varlığını Qərbə, Birləşmiş Ştatlara sübut etdirə bilən və bu regionda baş verən istənilən prosesin onunla razılaşdırılmalı olduğunu diqtə edən Ankara indi də uzun illərdir Birləşmiş Ştatlar və Rusiyanın maraqlarının toqquşduğu, bəzi hallarda hər iki tərəfin bu regionda bərabər imkanlara malik olduğu Orta Asiya ilə bağlı hərəkətlilik edir. Düzdür, Türkiyə Orta Asiya respublikaları müstəqillik əldə edən illərdən etibarən bu region ölkələri ilə sıx münasibətlər qurmağa başlayıb. Onlarla həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli əməkdaşlıq edib, əlaqələri inkişaf etdirib. Və hər ötən gün bu əlaqələr bir qədər də irəli doğru istiqamət götürüb. Orta Asuyanın bir neçə ölkəsi Türkiyənin də daxil olduğu Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasında təmsil olunur. Həmçinin digər formatlar çərçivəsində Orta Asiya respublikaları ilə əməkdaşlıq inkişaf etdirilir. Və bu kimi əməkdaşlıq formatları Ankara ilə Orta Asiya regionu arasında yeni-yeni əməkdaşlıq perspektivləri yaradır. Hər halda bu günlərdə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Özbəkistana səfərini məhz belə xarakterizxə etmək olar. Türkiyə prezidentinin Özbəkistana səfəri çərçivəsində ən yadda qalan və xüsusi qiddət çəkən məqam rəsmi Daşkəndin Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasına üzv olma mümkünlüyü barədə əldə edilən razılaşma oldu. Özbəkistan prezidenti Şavkat Mirziyoyev Daşkənddə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla birgə keçirdiyi mətbuat konfransında bu barədə məlumat verib. O, qeyd edib ki. türkiyəli həmkarı Rəcəb Tayyib Ərdoğanla geniş müzakirələr aparıblar: "Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasında Özbəkistanın bayrağı çatışmır. Özbəkistan bayrağı da Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasındakı bayraqlar arasında yer alacaq. Şuranın Qırğızıstan paytaxtı Bişkekdə keçiriləcək sammitinə Özbəkistan da qatılacaq. Bu çox böyük və önəmli qərardır".\nQeyd edək ki, 2009-cu il oktyabrın 3-də Naxçıvanda Türkdilli dövlətlərin sammiti keçirilib. Sammitdə Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının yaradılması haqqında saziş imzalanıb. Sənədi Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan və Qırğızıstan imzalayıb. Özbəkistanın üzv olması ilə Şura üzvlərinin sayı 5-ə çatacaq.\nTürkiyənin Orta Asiya respublikaları ilə əməkdaşlığı daha da inkişaf etdirməsini təqdir edən ekspertlər hesab edirlər ki, bu türkdilli ölkələr arasında əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Qərbi Kaspi Universitetinin Tətbiqi Politologiya Mərkəzinin eksperti Rusif Məmmədovun sözlərinə görə, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Özbəkistan prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında keçirilən görüşdən sonra Özbəkistan prezidenti Ş.Mirziyoyev mətbuata açıqlamasında bildirib ki, ilk dəfədir bir ölkə ilə 25 müqavilələyə imza atılır. Hədəfimiz 3 milyard dolların üzərindədir və 50 yeni yatırım üçün ortaq məxrəcə gəldik Bəli, görüşün əsas məqsədi iqtisadi zəmində baş tutdu. Fikrimcə, görüşdə iqtisadi maraqlarla yanaşı siyasi maraqlar da az rol oynamadı.\nTürkiyə və Özbəkistan arasındakı əlaqələr haqqında danışmaq istərdim əvvəlcə. Türkiyə 1991-ci il 16 dekabr tarixində Özbəkistanı ilk müstəqil dövlət kimi tanımışdır. İki ölkə arasında 1992-ci ildən diplomatik əlaqələr qurulmuş, iqtisadi sazişlər imzalanmışdır.\nKeçmiş Özbəkistan prezidenti İslam Kərimovun ölümündən sonra hakimiyyətə hazırki prezident Şavkat Mirziyoyev gəldi ki, onun gəlişindən sonra qonşu ölkələrlə, eyni zamanda Türkiyə ilə əlaqələr daha da sıxlaşdırıldı. Türkiyə də Özbəkistana müttəfiq kimi baxır. Əlaqələri yüksək qiymətləndirir". Ekspert deyib ki, Türk ölkələri ilə xüsusilə iqtisadi sahələrdə əməkdaşlıq etməklə bir çox səbəbi var: "Türkiyənin. Onu da qeyd etməliyəm ki, Özbəkistan Qazaxıstanla birlikdə Mərkəzi Asiyanın əsas aparıcı ölkələridir. Türkiyə Qazaxıstan münasibətləri də yüksək məcrada davam edir. Belə ki, Türkiyə Qazaxıstan vasitəsilə Çinə, Şərqi və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinə dəniz daşımalarından asılı olmayan birbaşa quru əlaqəsi əldə edir. Qazaxıstan üçün isə Türkiyə vasitəsilə Avropaya, Yaxın Şərqə çıxış vacibdir. Özbəkistan da bu mənada Türkiyə ilə əməkdaşlığını artıraraq digər bazarlara öz mallarını çıxarmaq istəyir. Bu mənada Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xəttində Özbəkistan olduqca maraqlıdır. Özbəkistan prezidentinin Ş.Mirziyoyevin yanvar ayındakı çıxışını xatırlayaq : " Bir türkmən tərəfdaşlarımızla da yüklərin bu ölkə vasitəsi ilə daşınması ilə bağlı danışıqlar aparırıq. Ölkəmizin Azərbaycandakı səfirliyi qarşısında məsələ qoymuşuq ki, Azərbaycandakı tərəfdaşlarımızla əlaqələrin daha da genişləndirilməsi istiqamətində fəaliyyətini gücləndirsin. Bilirik ki, Azərbaycan da öz növbəsində Özbəkistanın tranzit potensialından istifadə etməklə Çin və bu istiqamətdə olan digər ölkələrin bazarlarına çıxmaq niyyətindədir və əminəm ki, bu sahədəki əməkdaşlığımız da getdikcə möhkəmlənəcək və öz bəhrəsini verəcək".\nTürkiyənin Özbəkistanla əlaqələrinin genişlənməsini yalnız iqtisadi cəhətdən təhlil etmək doğru olmazdı. Çünki, Türkiyə bununla Türk ölkələrini iqtisadi sferada birləşdirməklə yanaşı, öz nüfuzunu da Mərkəzi Asiya regionunda artırmağa çalışır".


Şəhidlik zirvəsinə ucalan “Şahin Zirvə” » Aztehsil.com\nVətənin bölünməzliyi və müstəqilliyi uğrunda canından keçən qəhrəman Vətən övladlarından biri də Hüseynli Şahin Vaqif oğludur.\nƏslən Cəbrayıl rayonundan olan Şahin Hüseynli 04.05.1995-ci ildə Beyləqan rayonunda anadan olmuşdur. 2013-cü ildə Beyləqan rayonunda 4 saylı tam orta məktəbin məzunu olmuş və elə həmin ildə də Gəncə şəhərində həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır.\n2015-ci ilin aprel ayına qədər ordu sıralarında hərbi xidmət etdikdən sonra həqiqi hərbi xidmətdən tərxis edilmişdir. Şahinin gözəl şer yazmaq və rəsm çəkmək bacarığı var idi. O şerlərini "Şahin Zirvə” təxəllüsü ilə yazırdı. Bu bacarıqları ilə yanaşı o həm də qorxmaz, vətənə torpağa bağlı bir insan idi.\nOnun vətənə olan sevgisi 27 sentyabr 2020-ci il tarixdə Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etməyə sövq edir. Şahin döyüşlərə Milli Qəhrəman Şükür Həmidovun rəhbərliyi ilə tankçı kimi qatılır və düşmənin xeyli sayda texnikasını, canlı qüvvəsini məhv edərək 27 sentyabrda Füzuli rayonu istiqamətində gedən döyüşlər zamanı şəhidlik zirvəsinə ucalır. Azərbaycan Respublikası ərazilərinin işğaldan azad olunması və ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarına yüksək peşəkarlıqla hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirərkən igidlik və mərdlik nümunəsi göstərdiyinə görə "Vətən uğrunda” və "Füzulinin azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilmişdir.\nİgid əsgər, Şəhadətin mübarək! Ruhunuz qarşısında baş əyirik! Allahdan bütün Şəhidlərimizə rəhmət diləyirik, nur içində yatın!


Əsrimizin Səyavuşu, Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatı, Çağdaş Azərbaycan tarixi. M.Ə.Rəsulzadə - Baku.blue ~ E-Kitab Yüklə\nƏsrimizin Səyavuşu, Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatı, Çağdaş Azərbaycan tarixi. M.Ə.Rəsulzadə\nMəhəmməd Əmin Rəsulzadə (Məmməd) (tam adı: Məhəmməd Əmin Axund Hacı Molla Ələkbər oğlu Rəsulzadə; d. 31 yanvar 1884, Bakı – ö. 6 mart 1955, Ankara) — Azərbaycanlı dövlət və ictimai xadimi, siyasətçi və publisist, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (1918-1920) banisi və Azərbaycan siyasi mühacirətinin liderlərindən biri. Azərbaycan tarixinin ən görkəmli və böyük şəxsiyyətlərindən olub, Azərbaycan milli istiqlal hərəkatına başçılıq etmişdir. Onun "Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!" ifadəsi XX əsrdə Azərbaycanda müstəqillik hərəkatının şüarı olmuşdur.\nAzərbaycan xalqının böyük oğlu, dövlət xadimi Məmməd Əmin Rəsulzadə həm də görkəmli alim, tarixçi, ədəbiyyatşünas olmuşdur. Təəssüf ki, onun zəngin elmi irsindən oxucularımız hələ də xəbərsizdirlər. Bu kitabda M.Ə. Rəsulzadənin üç əsəri toplanmışdır. Bunlardan ― Əsrimizin Səyavuşu Azərbaycan Demokratik Respublikasının tarixinə,həmin dövrün ətraflı təhlilinə həsr edilib. ― Çağdaş Azərbaycan tarixi, ― Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatı əsərində isə XX əsrin əvvəllərindən tutmuş 50-ci illərə qədər Azərbaycanın siyasi, iqtisadi, mədəni vəziyyətindən bəhs edilir.


Video | Sizinyol.com - Part 789\nQadınları zəncirləyib şəhərin mərkəzində satışa çıxardılar (Video izlə)\nSosial şəbəkələrdə yayılmış video görüntülərin İŞİD terrorçularının əsir aldığı qadınları satışa çıxarmalarına aid olduğu iddia olunub. Qeyd edək ki, vəhhabi əqidəsinin davamçıları olan İŞİD və digər terror qruplaşmalrının üzvləri hətta bir çox müsəlman məzhəblərinin ardıcıllarının Davamını oxu\nXəbər verdiyimiz kimi, ötən bazar günü, martın 20-də Bakı-Quba yolunun Siyəzən şəhəri yaxınlığından keçən hissəsində altıtəkərli, tüninq olunmuş “Hummer” avtomobili hərəkətdə olarkən qəfil alışıb və tamamilə yanıb. Avtomobil “BİZON” energetik içkilərinin Azərbaycan distributoruna məxsus olub Davamını oxu\nHakim məşhur məşqçini bir anda yerə sərdi (Video izlə)\nİtaliya ilə İspaniya arasında baş tutan matçda maraqlı hadisə baş verib. Hazırlıq matçında üz-üzə gələn komandalar 1-1 hesablı bərabərliklə qane olublar. Ancaq qarşılaşmada yan xətt hakiminin qəflətən İspaniya komandasının məşqçisi Visente Del Bosqueyə çarpşması oyunun Davamını oxu\nSonu ölümlə başa çatan zarafatlar +18 (Video izlə)\nSosial şəbəkələrdə böyük maraq doğurmuş video görüntülərdə dörd hadisə müşahidə olunur. hadisələrdən iksinin həqiqi, ikisinin isə qurama olduğu bildirilir. Video görüntüləri paylaşan şəxs hansı hadisənin həqiqi olması barədə fikir bildirməyiblər və izləyicilər arasında sorğu keçiriblər. Davamını oxu\nÜstündə körpə olan motosiklet yük maşınının altına girdi və… (Video izlə)\n“SizinYol” xəbər verir ki, ata övladını da yanına alıb motosikletə mindikdən sonra avtomobil daşıyan bir yük maşını diqqətsizlik edərək motosikletin üzərinə doğru hərəkət edib. Ata maşının altında qalmaqdan son anda qurtulsa da, uşağın maşının altında Davamını oxu\nVəhhabilər şiə gənci başından güllə ilə vurub qaçdılar (Video izlə)\n“SizinYol” xəbər verir ki, motosikletlə hərəkət edən vəhhabi terroristlər Pakistanda Seyyid Rəzi adlı şiə gənci küçənin ortasında başından güllələyərək qətlə yetiriblər. Bu qətl hadisəsi küçədəki təhlükəsizlik kamerası vasitəsi ilə lentə alınıb.\nKütlə psixologiyası bu video ilə sübut olundu (Video izlə)\nSosial şəbəkələrdə yaılıb, sürətlə izlənməkdə olan video görüntülərə yazılan şərhlərdə insanlar bu hadisəni kütlə psixologiyasının bir nümunəsi və bir sübutu adlandırıblar. SizinYol maraq doğurmuş görüntüləri təqdim edir:\nOliqarxların ərəb dostları yenə Azərbaycanda – Ov keyfi edirlər – (Video izlə)\nPutin İranın dini rəhbərliyi ilə görüşdü\nDini Komitədən Harun Yahyanın azərbaycanlı tərəfdarları haqda...\nTürkiyədə fövqəladə vəziyyət ləğv olunur – İyulun...\nÇində “Mariya” tayfunu səbəbindən 580 minə yaxın...\nİsrail ordusu Suriyaya endirilən zərbələr barədə məlumatı...


Apple-ın bilmədiyiniz 13 məhsulu | Technote.az\nApple-ın bilmədiyiniz 13 məhsulu\nƏgər yoldan keçən bir nəfərdən Apple-ın nə istehsal etdiyin soruşsaq cavab böyük ehtimal ilə iPhone/iPad bəzi hallarda isə Mac olacaq. Amma "alma" nəhəngi heçdə həmişə telefon və planşet istehsal etməyib. Bəs onun 13 ən qəribə məhsulu hansılar olub? Gəlin birlikdə tanış olaq:\nApple II üçün oyun kasetləri (1978)\nDisketlərə qədər Apple cihazları üçün proqram təminatını kasetlər vasitəsilə ilə istifadəçilərə təqdim edirdi. Məsələn Lemonade Stand, Star Wars və Slot Machine kimi oyunları Apple məhz bu üsul ilə satışa çıxartmışdı. Çox gümanki bu sizlərdən heç kimin yadına gəlmir\nApple Printer (1979-1988)\nƏgər əvvəllər texnologiya şirkəti öz printerini istehsal etmirdisə onu ciddiyə almırdılar. 1979-cu ildə Apple Silentype printerini təqdim etdi. Cihazın qiyməti o zaman 600$ idi (Hal hazırda qiyməti 2000$-a yaxındı). 1988-ci ildə şirkət printer biznesindən əl çəkdi və bir daha qayıtmadı.\nKim deyirki kompüterdə ancaq Microsoft Word olarsa onunla işləmək olar? 1984-cü ildə Apple MacWrite-ı təqdim etdi. O ilk mətn redaktorlarından biri idi. Vaxt keçdikdə proqram MacWrite Pro, AppleWorks və hal hazırki Pages proqramına qədər inkişaf etdi.\nBəli bu doğrudur: Apple paltarda satırdı. 80-cı illərdə siz şirkətin logosu və adı ilə köynəklər, sviterlər və papaqlar əldə edə bilərdiniz.\nApple Scaner (1988-1997)\nMac üçün periferiya cihazları mövzüsunu davam etdirərək Apple 1988-cı ildə A4 skanerini təqdim etdi. Şirkət onun satışını təqribən 10 il sonra dayandırdı.\nApple-ın əfsanəvi Notes, Names, Dates vəs. proqramları dəstəkləyən, stiluslu planşeti. O alıcılar arasında populyar deyildi və buna heç ehtiyacda yox idi. Newton sayəsində iPhone və iPad işıq üzü gördülər.\nPhillips Şirkətinin mühəndisləri tərəfindən hazırlanmış lakin Apple loqolu musiqi playeri. CD disklərin oxunması üçün istifadə olunurdu.\nİnanıb inanmamaqda sərbəstsiniz amma Apple həqiqətən fotokamera istehsal edirdi. Apple üçün QuickTake-i Kodak və Fijifilm hazırlayırdı. 1 meqabayt flash yaddaşa, 0.3 megapixel kameraya malik kamera 749$-a satılırdı.\nBir dəqiqə, Apple oyun konsolu hazırlayırdı??? Bəli. Pippin Macintosh OS proqramı əsnasında hazırlanan multimedia platforması idi. Cəmi 40.000 cihaz satıldıqdan sonra satışı dayandırıldı.\nGöy qurşağı rənglərini özündə əks etdirən iMac-lar satışa çıxdıqdan sonra Apple daha bir riskli addım atdı və şəkildə gördüyünüz cihazı satışa çıxartdı. Qeyd etmək lazımdırki bu alıcıları elədə maraqlandırmadı\nApple eMac (2002-2006)\nYetərli alıcı kütləsi toplayan ilk iMac-lardan biri. 128MB RAM, 40GB-lıq HDD, Mac OS X Puma və daxili dinamiklər alıcılar tərəfindən rəğbətlə qarşılandı.\nApple-ın iPod üçün dinamik hazırlamaq cəhdi. 349$-a təqdim olunan bu dinamik cəmi bir il satışda oldu.\nJony Ive və onun dizayner dostu Marc Newson tərəfindən 750 əyarlı qızıldan hazırlanan bu qulaqcıqlar nə az nə çox düz 461000$-a auksin üzərindən satılmışdı.\nBəli artıq sizdən Apple-ın başqa nələr istehsal etdiyini soruşsalar əminliklə bu suala cavab verə bilərsiniz.\nApple-ın yeni məhsulu - Smart Battery Case\nƏgər yoldan keçən bir nəfərdən Apple-ın nə istehsal etdiyin soruşsaq cavab böyük ehtimal ilə iPho\nSteve Jobs-un həyatını dəyişən bir sual\n1976-ci ildən yəni Apple şirkətini yaratdıqdan Steve Jobs demək olarki bütün vaxtını sevimli işinə..\niPhone 6 + Jailbreak = iPhone 6S\n  Təbii ki, yeni iPhone 6s və 6s Plus iOS 9-un məhz bu telefonlar üçün eksklyuziv olan fun..\nDiqqət! Texnologiya asılılq yaradır!\nAjit Johnson Nirmalın fotoşopda hazırladığı bu sadə lakin bu günki həyatımızı əks etdirən və n..\nYeni iMac, Magic Mouse, Magic Keyboard və Magic Trackpad\nHər kəsin gözlədiyi yenilənmə... Apple özünün bəzi cihazlarını gözlənildiyi kimi yenilədi. ..


Mövsüm Səmədovla bağlı Azərbaycan hökumətinə müraciət edildi\nMövsüm Səmədovla bağlı Azərbaycan hökumətinə müraciət edildi\nAvropa Məhkəməsi AİP liderinin istintaq müddəti və məhkəməsi ilə bağlı bəzi suallar ünvanlayıb\nFaktXəbər-in məlumatına görə, 2011-ci il yanvarında saxlanılaraq, keçirilən məhkəmədən sonra hakimiyyəti zorla ələ keçirmə cəhdi və başqa ağır cinayətlərdə təqsirli bilinərək 12 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilən AİP lideri Mövsüm Səmədov barədə Avropa Məhkəməsi Azərbaycan hökumətinə soğru göndərib.\nSəmədovun vəkili Anar Qasımlının FaktXəbər-ə bildirdiyinə görə, müvəkkili Konvensiyanın 5-ci maddəsinə əsasən azadlıq hüququnun pozulduğundan şikayət edir və bildirir ki, qətimkan tədbirinin tətbiqi üçün heç bir əsas olmayıb və daxili məhkəmələr onun həbs qətimkan tədbirinin müddətinin uzadılmasını əsaslandıra bilməyiblər.\nVəkil daha sonra bildirib ki, Konvensiyanın 5-ci və 6-ci Maddələrinə əsasən müvəkili həbs qərarının qanunsuz olduğunu və o siyasi fəaliyyətinə görə cəzalandırıldığını deyir: “Xüsusən, o iddia edir ki, ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ pozulub, çünki o, 07.01.2011 həbs edildikdən sonra vəkillə təmin olunmayıb və birinci instansiya məhkəməsindən əvvəl inzibati icraatda vəkil tərəfindən təmsil olunmayıb, Apelyasiya Məhkəməsində 19 yanvar 2011-ci il tarixində baş tutmuş məhkəmə onun iştirakı olmadan keçirilib. O, həmçinin öz müdafiəsini hazırlamaq üçün kifayət qədər vaxtın olmadığından və məhkəmənin inzibati icraatdakı qərarının əsassızlığından şikayətçidir. Avropa Məhkəməsinə edilmiş şikayətdə həmçinin bildirilir ki, Apelyasiya Məhkəməsindən əvvəl ona qarşı olan şahidlərin araşdırılması hüququndan məhrum edilib və ona qarşı şahidlərlə eyni şərtlər əsasında onun lehinə çıxış edən şahidlərin çağırılması və dindirilməsinə nail ola bilməyib.”\nFaktXəbər-in məlumatına görə, bütün bunları nəzərə alaraq Avropa Məkəməsi Mövsüm Səmədov üçün Azərbaycan hökumətinə bəzi suallar ünvanlayıb. Suallar aşağıdakılardan ibarətdir:\n1. Avropa İnsan Haqları Konvensiyanın 5-ci paraqrafının 3-cü maddəsinin məqsədlərinə uyğun olaraq ərizəçinin tutulması üçün yerli məhkəmələrin kifayət qədər və müvafiq dəlilləri varmı? Məhkəmələr ərizəçinin davam edən həbs müddəti üçün alternativ tədbirləri nəzərdən keçirirmi?\n2. Konvensiyanın 1-ci bəndinin 6-cı Maddəsinin cinayət başlığı ilə hazırki prosesdə inzibati icraata tətbiq olunurmu? Xüsusilə inzibati icraat zamanı ərizəçi 07.01.2011 tarixində keçirilən birinci instansiya məhkəməsindən öncə vəkil tərəfindən təmsil olunubmu?\nƏrizəçiyə Konvensiyanın 3-cü (b) bəndinin 6-ci Maddəsinə əsasən uyğun olaraq öz müdafiəsini hazırlamaq üçün kifayət qədər vaxt və imkanlar verilibmi? Xüsusilə, ərizəçi 07.01.2011 il Nərimanov Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə təmin edilibmi? Ərizəçinin vəkilinə ərizəçi ilə görüşmək və ərizəçinin müdafiəsinin hazırlanması işinin materiallarına çıxış əldə etmək üçün səlahiyyət verilibmi? Konvensiyanın 3-cü (d) bəndinin 6 maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq ərizəçinin lehinə ifadə verəcək şahidlərə ona qarşı çıxış edənlərlə eyni şərait yaradılıbmı? Ərizəçinin Bakı Apelyasiya Məhkəməsindən əvvəl keçirilən prosesdə Konvensiyanın 3-cü (d) bəndinin 6-cı maddəsinin tələblərinə əsasən əleyhinə ifadə verən şahidlərlə tanış olmaq imkanı yaradılıbmı?\nHökumətdən inzibati məhkəmə icraatı ilə bağlı bütün sənədlərin, o cümlədən inzibati xəta, dinləmələr və şahid təqdimatları stenoqramlarının surətini təqdim etmək xahiş olunur.\nMəqalədə : Mövsüm Səmədovla bağlı Azərbaycan hökumətinə müraciət etdi


YAP Gənclər Birliyinin sədri “Ze! Molodyojka” təşkilatının lideri ilə görüşüb\n00:20 02.11.2021 Siyasət\nYAP Gənclər Birliyinin sədri Kiyevdə Ukraynanın “Ze! Molodyojka” təşkilatının lideri ilə görüşüb.\nQazilər.az xəbər verir ki, Ukrayna Azərbaycanlıları Radasının (UAR) Kiyevdəki mərkəzi ofisində “Ze! Molodyojka” və Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Gənclər Birliyinin nümayəndələri ilə görüş keçirilib.\nQonaqları salamlayan UAR həmsədri Oleq Krapivin, baş katibi Ceyhun Məmmədov, aparat rəhbəri Elşad İbrahimov və gənclər departamentinin rəhbəri Mömünəxanım Səttarova diaspor fəaliyyətində gənclər siyasətinin önəmi, azərbaycanlı gənclərin beynəlxalq tədbirlərdə Ukraynanı ləyaqətlə təmsil etməsi, gənclərin siyasi arenada fəal olması, xaricdə təhsil alan gənclərin Ukraynaya geri dönmələri üçün əlverişli şərait yaradılmasının vacibliyi barədə fikirlərini səsləndiriblər.\nTədbirin sonunda qonaqlar Vətən müharibəsinin birinci ildönümü ilə əlaqədar UAR-ın mərkəzi ofisində təşkil olunan "Qarabağda Urbisid" adlı fotosərgi ilə tanış olublar.


“İŞİD-in ortaya atılması Kürdüstanın yaradılmasına hesablanmışdı...”\n“İŞİD də, Kürdüstan da Qərbin biri digərini tamalayan layihələridir”\nİraq ərazisində Kürdüstan adlı yeni dövlətin meydana çıxması bütün regionda ciddi narahatlıq və gərginliyə səbəb olub. Maraqlıdır, Kürdüstanın müstəqil bir dövlət kimi mövcudluğu yaxın-uzaq gələcəkdə ölkəmizin maraqları baxımından hansısa təhdid təşkil edə bilərmi?\nModerator.az-a açıqlama verən AMİP Siyasi Şurasınınü üzvü, politoloq Əli Orucov baş verənlərin ölkəmizin maraqları baxımından da yaxşı heç nə vəd etmədiyini vurğuladı:\n“İraq Kürdüstanı Regional Muxtariyyətində sentyabrın 25-də keçirilən "referendum" bölgədə yeni gərginlik və qarşıdurma ocağı yaradacaq. Bərzanininbeləinadkarlıqetməsivədünyayameydanoxuması təsadüfideyil. Hərnəqədər ABŞ üzdə referenduma qarşı çıxdığını desə də,küdləri dəstəkləyir və bu proje də məhz Vaşinqtonun projesidir. Burda cox ciddi hədəflər var.\nİlk növbədə İran və Türkiyəni tamamailə sıradan çıxarmaq, hər iki dövləti parçalamaq, beləliklə də Yaxın Şərq və İslam dünyasında müstəqil siyasət yürütməyə cəhd edən və regional güc mərkəzi olan bu dövlətləri yox etmək, isədikləri kimi idarə etmək istəyirlər.\nBildiyininz kimi bu gün Orta Doğuda yerləşən dövlətlərin dövlət strukturları və siyasi sistem demək olar ki, çökürdülüb.Əslində İŞİD-in ortaya atılması Kürdüstan dövlətinin yaradılmasına xidmət edən vasitələrdən biri idi. İlk mərhələ İraq parçalanır, ardınca Suriyada siyasi sistemin və dövlətçiliyin çökdürülməsi planı işə salınır. VəQərbin xüsisi xidmət oraqanlarının nəzarətindən və informasiyasından kənarda qalan böyük bir terror qruplaşması İŞİD meydana çıxır və qısa müddət ərzində böyük ərazilərə yiyələnir. BunlarQərbinssenarisidir.\nKürdləri sılahlandırmaq və bölgəyə qarşı qoymaq üçün qondarma hansısa terror qruplaşması, yaxud təhlükəsini dövrüyəyə buraxmaq lazım idi. Qərb terrorla güya mübarizəni başqa bir terrorçu təşkilatla aparmasının məqsədinin də altında məhz Kürdüstan proyekti yatır. Əslində İŞİD də, Kürdüstan da Qərbin biri digərini tamalayan layihələridir. Siz görəcəksiniz ki, Kürdüstan məsələsindən sonra İŞİD-i səhnədən çəkəcəklər. Bu oyunların Azərbaycan üçün də təhlükəsi var və separatçi kürdlər ölkəmizə qarşı ərazi iddiasındadırlar. Eyni zamanda, cəmiyyətimizdə parçalanmalara səbəb ola bilər”.


Tort Şəkilləri - Ən Gözəl Şokoladlı, Maraqlı Tort Şəkilləri\nGözəl və xüsusi - Qara meşə tortu\nTort şəkilləri səhifəmiz xoş günlərinizin əvəz olunmaz dessertləri sayılan tortlar arasından sürətli seçim etməyinizə imkan verir. Bir-brindən fərqli dizaynda hazırlanan, meyvəli, şokoladlı, yazılı rəqəm formasında hazırlanan maraqlı və gözəl tort şəkilləri arasından bəyəndiyinizi modeli indi online sifariş xidməti ilə asanlıqla əldəə edə biləcəksiniz.\nZamanınıza ... DAHA ÇOX\nZamanınıza və enerjinizə qənaət edin və Flocakein təqdim etdiyi onlayn katoloq vasitəsiylə tort şəkillərinə nəzər salın. İstənilən zaman, istənilən yerdən bir toxunuşla sifariş verin və pulsuz çatdırılma xidmətindən faydalanaraq sifarişlərinizi ünvanda təslim alın.\nOnline katoloq və sifariş xidməti ilə Flocake sizlərin rahatlığını hədəfləyir....\nVeb saytımızın vasitəsiylə siz şokoladlı, rəqəmli, yazılı, ad gününə aid və nişan üçün hazırlanan tort şəkilləri arasından sürətli seçim edə bilərsiniz. Məhsulları rahatlıqla qarşılşdıra, büdcənizə və zövqünüzə uyğun məhsulu bir toxunuşla sifariş edə bilərsiniz.\nHəyatımıza rəng qatan ad günü, toy, nişan kimi xüsusi günlər hər kəs üçün önəmlidir. Sevdiklərinizin xoş günlərini yaddaqalan etmək üçün ən yaxşı həllər axtarırıq. Onların sevdiyi hədiyyələri almağa, sevdikləri atmosferi yaratmağa çalışırıq. Bu günlərdə onları özəl hiss etdirəcək detallar yartmağa çalışıır. Belə anlarda onlar üçün hazırlanmış tortlar bizim köməyimizə çatır. Çünki tortlar uşaqlıq günlərimizdən bəri hər birimizə sevinc bəxş edən ləzzətlərdən biridir.Ana və atalarımız, uşaq və dostlarımız üçün ən gözəl tort şəkilləri axtarmağa və onların sevəcəyi məhsulları sifariş etməyə diqqət yetiririk. Belə anlarda Flocake peşəkarları öz ləziz tortları ilə sizlərin köməyinə çatır. Peşəkarlar tətrindən diqqətlə hazırlanan, xüsusi şəkildə dizayn edilən tortlar online sifariş xidməti ilə sizlərə təqdim edilir.\nSizə ən yaxın tort mağazası...\nSevdiklərinizin və özünüzün xoş günlərini bəzəyəcək dadlı tort çeşidlərini online tort mağazasından, yəni Flocake-dən sifariş edin. Online katoloq vasitəsiylə şəkillər arasından seçim edin, istədiyiniz zaman istədiyiniz yerdən bir neçə toxunuşla məhsulları sifariş edin.


Psixoloq: "Sağlam ailənin təməlində düzgün partnyor seçimi durur" » Toplum.tv Azərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı\n22:18, 21 May 2020 (Cümə axşamı) 1051\nPsixoloq: "Sağlam ailənin təməlində düzgün partnyor seçimi durur"\nDünyanı bürüyən qlobal problemlər arasında dilənçilik və oğurluq xüsusi yer tutur.\nElə Azərbaycanda da bu tip hadisələr artan tendensiya ilə davam edir. Dünya üzrə statistikalar göstərir ki, bu kimi cinayətlərə əsasən az gəlirli ailələrin övladları arasında daha sıx rast gəlinir.\nSon günlərdə müzakirə olunan mövzulardan biri də nigahdan kənar doğulan uşaqlarla və maddi gəliri aşağı olan ailələrin övladlarını böyütməsi ilə bağlı müəyyən problemlərin olmasıdır.\nDövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2018-ci ildə rəsmi qeydiyyata alınmamış nikahda olan qadınlar 20 min 716 uşaq dünyaya gətirib.\nBəs həmin ailələrin yaşam tərzini yaxşılaşdırmaq üçün dövlət və özləri nələr edir?\nBəzi qrup insanların düşüncəsinə görə, bu problemləri aradan qaldırmaq üçün insanlara yaxşı təhsil verilməli və doğuma nəzarət olmalıdır.\nHəmin adamlar düşünür ki, uşaq doğulmadan öncə valideynlər fikirləşmələdirlər ki, öz övladlarına yaxşı təhsil verə biləcəkmi? Amma bu insanların fikirləriylə hamı razılaşmır. Qarşı çıxan insanlar əsasən çoxuşaqlı ailə olmağın mənfi tərəflərinin olmadığını düşünürlər.\nBu ailələrdə dünyaya gələn uşaqlar nədən əziyyət çəkir?\nSosioloq Əhməd Qəşəmoğlu hesab edir ki, kortəbii şəkildə dünyaya uşaq gətirən ailələr az deyil və bu şəxslər dünyaya gətirdiyi övladlarını saxlaya bilmir, küçəyə atır: "Saxlayırsa da onları təmin edə bilmir. Bu məsələlərə diqqəti xeyli artırmaq lazımdır. Çünki hər doğulan uşaq qarşısında onu dünyaya gətirən şəxs məsuliyyət daşıyır. Hər doğulan uşaq bu ölkənin vətəndaşıdır. Bu uşaqların öz həyatı var. O günahkar deyil ki, belə həyata gətiriblər. Ona görə burda qanunvericilik elə olmalıdır ki, əgər o uşağın həyatı təmin oluna bilməyibsə onu dövlət öz himayəsinə götürməlidir. Və onu da etinasız şəkildə dünyaya gətirən insan məsuliyyətə cəlb olunmalıdır.”\nSosioloqun fikrinə görə, plansız şəkildə dünyaya gətirilən uşaqların gələcəkləri qeyri-müəyyən olur: "Bu uşaqlara diqqət yetirmədikdə xəstə, davakar və kriminal aləmin nümayəndəsi olurlar. Təsəvvür edin bir adam etinasızlıq eləyib uşaq dünyaya gətirib, uşağa da lazımi şəkildə baxa bilmir, beləliklə bəlkə də gələcəkdə müəllim olacaq bir şəxsin taleyi məhv olur. Ona görə hər bir uşağa diqqət yetirmək lazımdır. Valideyn uşağı dünyaya gətiribsə onun keyfiyyətli böyüməsi üçün məsuliyyət daşıyır. Bu tip etinasız adamlar elə bir məsuliyyətə cəlb olunmalıdır ki, başqaları da həmin o adama baxıb qanunvericiliyə əsasən kim harda gəldi uşaq sahibi olmasın. Uşaq doğulubsa, dövlətin himyasinə alınmalı, məktəbə, baxçaya yerləşdirilməli orada cəmiyyətə yararlı şəkildə böyüməlidir".\nƏhməd Qəşəmoğlunun sözlərinə görə, indiki vaxtda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının tövsiyəsi var ki, uşağın dünyaya gətirilməsi dövlətin inkişafına uyğun olmalıdır: "Düşünürəm ki, bu istiqamətdə boşluq var. Qanunvericilik sahəsində bu istiqamətdə ciddi işlər aparılmalıdır ki, arzuolunmaz uşaqlar dünyaya gətirilməsin. Hər bir uşaq dövlət üçün böyük şansdır.”\nPsixoloq İlahə Dəmirbəyli isə bu problemin aradan qalxmasını maariflənməkdə görür: "Bir ailənin yaxud hər hansı bir fərdin cəmiyyətin üçün yararlı olub-olmaması məsələsi geniş müzakirə tələb edən mövzudur. Biz cəmiyyətdə ailənin yaxud onun dünyaya gətirdiyi övladlarının yararlı, yaxud yararsız olmasını deyə bilmərik. Cəmiyyətdə bir şəxsiyyətin formalaşması onun ailə dəyərləri və ailədaxili maarifləndirmə ilə birbaşa bağlıdır".\n"Müasir çütlüklər hazırkı zamanda ailə planlaşmasına əsasən uşaq sahibi olmaq üçün uyğun zamanı gözləyirlər. Lakin cəmiyyətimizdə bu tip ailələr azlıq təşkil edir. Ümumiyyətlə sağlam ailənin təməlində düzgün partnyor seçimi durur. Bu istiqamətdə isə təhsil müəssisələrində maarifləndirici seminar təşkil olunmalı, ailə qurmaq yaşı çatmış gənclər maarifləndirici proqramlara qatılmalı, lazım gələrsə psixoloq məsləhətindən yararlanmalı və doğru qərarlar qəbul edilməlidir”, - o bildirib.


Həkim-hepatoloq: “COVID-19” qaraciyərə də təsir edən xəstəlikdir\nSOSİAL 04 okt 2021, 18:57\n“Koronavirus infeksiyası insanların bir çox orqanını zədələyib. Pandemiyanın əvvəlində virusun yalnız ağciyərlərə yoluxduğuna inanılırdısa, sonradan məlum oldu ki, COVID-19 qaraciyər də daxil olmaqla digər orqanlara da təsir edən xəstəlikdir”.\nBu sözləri Azərbaycan Qastroenteroloqlar və Hepatoloqlar Assosiasiyasının prezidenti, tibb elmləri namizədi, son vaxtlar isə dünyanın ən böyük assosiasiyalarından biri - Qaraciyərin Tədqiqi üzrə Asiya-Sakit Okean Birliyinin direktorlar şurasının üzvü olan, hepotoloq Gülnarə Ağayeva Media.Az-a müsahibəsində deyib.\nMütəxəssis bildirib ki, koronavirus infeksiyası keçirəndən sonra xəstələr biokimyəvi qaraciyər göstəricilərinin artması ilə ona müraciət edirlər.\n“Və bu zədələr sağlam qaraciyərli insanlarda müşahidə olunarsa, xroniki qaraciyər xəstəliyi olan xəstələrdə orqanın necə təsirləndiyini təsəvvür etmək çətin deyil: hepatit virusu, siroz, yağlı qaraciyər xəstəliyi və s.”, - deyə G.Ağayeva vurğulayıb.\n“Bu lazımdır! Xroniki xəstəlikləri olan bütün vətəndaşlara (əsas xəstəliyin kəskinləşməsi olmadıqda) peyvənd edilməsini şiddətlə tövsiyə edərdim! Peyvənddən yox, koronavirusun səbəb ola biləcəyi ciddi vəziyyətdən qorxmalıyıq”.


"Buna şahid olmaq üçün sadəcə Naxçıvana gəlmək lazımdır” - » www.7GUN.az\nTariyel Talıbov və Turan Məmmədlinin mədh etdiyi Muxtar Respublikada əhalinin durumu olduqca acınacaqlıdır\nVasif Talıbov və komandasının yetirdiyi yarıtmaz siyasət nəticəsində kənd və şəhərlər sürətlə boşalır, insanlar bir tikə çörək dalınca Türkiyə, Rusiya, eləcə də Azərbaycanın digər bölgələrinə üz tutmaq məcburiyyətində qalır\nBu gün paytaxtın elə bir yeri yoxdur ki, orada dilənçilər gözə dəyməsin. Belə ki, artıq Bakının ən məşhur istirahət mərkəzləri, dükan və mağazaları, küçə, park, eləcə də tibb ocaqlarının yaxınlığında belə, dilənçilər məskən salıb. Buna görə də az qala hər gün, "İçəridən yeni çıxmışam, avtovağzala getməliyəm, pulum yoxdu. Mənə köməklik edə bilərsənmi?" və ya "Pulumun hamısını xəstəxanada həkimlərə vermişəm. Rayona getməyə pulum yoxdur. Varsa mənə bir az pul ver də" kimi cümlələrlə müştəri ovuna çıxan dilənçilərlə qarşılaşmaq məcburiyyətində qalırıq. Maraqlı məqam ondadır ki, həmin şəxslər açıq-aşkar dilənçilik etmələrinə baxmayaraq, özlərinə dilənçi adını sığışdırmırlar. Sanki etdikləri dilənçilikdən fərqlənir. Sizcə, bu, dilənçilik deyilsə bəs nədir? Məgər, dilənçiliyin də buynuzu, qulağı olur? Hər şeyi öz adı ilə çağırmaq lazımdır. Bu kimi əməllər açıq-aşkar dilənçilikdir.\nOnu da qeyd edək ki, ilk baxışdan yazıq, məzlum sifəti alan bu cür insanların sayı hər ötən gün bir qədər də artmaqdadır. Məhz belələri artıq dilənçiliyi biznesə çeviriblər. Söz yox ki, dilənçilər arasında həqiqətən ehtiyac üzündən ətrafdakı insanlara əl açmaq məcburiyyətində qalanlar da az deyil. Və elə buna görə də bu qəbildən olanları anlamaq mümkündür. Çünki həyatda bəzən elə anlar olur ki, dünənə kimi üzümüzə taybatay açıq olan bütün qapılar ani bir vaxt ərzində möhürlənir və girişimiz məhdudlaşır. Düşündüyümüz zaman belə bir vəziyyət insana ağır gəlir elə deyilmi? Ancaq məsələnin bir tərəfi də var ki, bəziləri alternativ yolları qalmadıqları üçün deyil, yalandan dilənçilik edirlər. Yəni həmin şəxslər əziyyət çəkməmək, asan variantı seçmək üçün bu yola əl atırlar.\nBeləliklə, yazının əvvəlində də qeyd etdiyimiz kimi, hazırda Bakıda dilənçilərin sayı həddən artıq çoxdur. Lakin Azərbaycanın bir parçası olan, tətbiq edilən bir sıra qanunlara, eyni zamanda qeyri-rəsmi qaydalara görə, Bakıdan və ölkənin digər bölgələrindən kəskin şəkildə fərqlənən Naxçıvan Muxtar Respublikasında bir nəfərin belə, dilənçilik etmədiyini iddia edənlər var. Məsələn, Naxçıvan Ali Məclisinin deputatı Tariyel Talıbov mövzu ilə bağlı bugünlərdə verdiyi açıqlamasında muxtar respublikada dilənçilərin olmadığını bəyan edib: "Naxçıvanın istənilən yerini gəzib dolaşanda qarşına dilənçi çıxmır. Bunun üçün Naxçıvana yollanıb küçələrini eninə-uzununa gəzmək lazımdır. Reallığı gözünüzlə görəcəksiniz. Naxçıvanda dilənçinin nə üçün olmadığını soruşursunuz. Əvvəla, burada dilənçiləri güllələmirlər. Digər tərəfdən heç bir dilənçiyə pul verilmir. Əgər sağlam adamdırsa, gedib işləməlidir. Xəstədirsə, dövlət qayğısı ilə əhatə olunur. Xəstə insanlara həm dövlət, həm də ictimai qurumlar dəstək olurlar. Ona görə də burada dilənçiyə yer qalmır. Naxçıvanın ən ucqar kəndinə getsəniz belə, gözəllik və səliqədən başqa bir şey görməyəcəksiz. Mərkəzlərdə vəziyyət necədirsə, əyalətlərdə də o cürdür". Həmkarının fikirlərinə dəstək verən Naxçıvan Ali Məclisinin xanım deputatı Turan Məmmədlinin sözlərinə görə, muxtar respublikada dilənçinin olmaması insanların həyat şəraitinin yaxşı olmasından irəli gəlir: "Buna şahid olmaq üçün sadəcə Naxçıvana gəlmək lazımdır. O zaman dilənçi olmamasının səbələrini də rahatlıqla araşdıracaqsınız. İnsanlarımız çox çalışqandır. Normal şəraitdə yaşayırlar. Şükürlər olsun ki, dövlətimiz də xalqımızın qeydinə qalır və neqativ hallara rast gəlmək olmur".\nGördüyünüz kimi, Naxçıvan Ali Məclisinin deputatları Tariyel Talıbov və Turan Məmmədlinin dediklərindən belə aydın olur ki, Vasif Talıbovun rəhbərlik etdiyi muxtar respublikada mütəmadi olaraq yeni-yeni iş yerləri açılır və buna görə də əhali arasında 1 nəfər də olsun dilənçi yoxdur. Misal üçün, əldə olunan son hesablamalara görə, 450 mindən artıq əhalisi olan Naxçıvanda son illər ərzində ümümilikdə 700 min yeni iş yeri açılıb. Muxtar respublikanın sakinləri isə işləmək istəməyib, özlərini tənbəlliyə vurub qonşu Türkiyəyə üz tuturlar. Vasif Talıbov isə qardaş ölkədə də naxçıvanlıları rahat buraxmır. Deyir, dünyanın harasında olursunuzsa olun, mütləq işləməli, para qazanmalı, ailələrinizi yüksək səviyyədə dolandırmalısınız. Heç belə rəhbərdən də incimək olar. Ay əziz Naxçıvan sakinləri, Vasif Talıbov sizə nə deyir, axı. Adam deyir ki, muxtar respublikada o qədər iş yeri var, işlə pul qazan, sosial rifahını yaxşılaşdır. Bizim insanlarımız isə lap ağını çıxarıblar. O qədər - 700 minlik iş yeri dura-dura işləmək istəmirlər.\nÜmumiyyətlə, bu gün Naxçıvan Muxtar Respublikasında kafe, çayxana işlədənlər gileylənirlər ki, son zamanlar çöldə-bayırda işsiz adam qalmadığından bu tip obyektlərə gələn yoxdur. Çünki Naxçıvanda səhər saatlarından axşamadək bir nəfər belə olsun avara adam gözə dəymir. Hər kəs işdə-gücdədir. İş o yerə çatıb ki, artıq Naxçıvanda durmadan açılan yeni iş yerlərində çalışmaq üçün işçi qüvvəsi çatışmır. Ona görə ki, muxtar respublikanın sakinlərinin bir hissəsi onlara yaradılan yüksək şəraitdən imtina edib vaxtlarını boş, mənasız məsələlərə sərf etmək məqsədiylə xaricə üz tutublar. Bunun da nəticəsində 700 minlik iş yerinin böyük bir hissəsi boş qalıb. Odur ki, artıq Azərbaycanın hər yerindən, o cümlədən Almaniya, İngiltərə, Fransa, İtaliya, hətta ABŞ-dan belə, gənclər Naxçıvana işləməyə gedirlər. Muxtar respublikada zavodlar, fabriklər, digər istehsalat müəssisələri gecə-gündüz çalışır, müasir standartları belə, üstələyən müxtəlif məhsullar istehsal olunur. Hətta ev növbəsinə dayananlara da vaxtı çatanda ailə tərkibinə uyğun olaraq tam təmirli mənzillər verilir. Bu qədər diqqət və qayğının qarşısında işləmək istəməyib Türkiyə, Rusiya və digər xarici ölkələrə qaçanlara nə ad vermək olar? Belələrinə qəzəblənməyəsən neyləyəsən? Axı Naxçıvanda iş də, normal şərait də var.\nVasif Talıbovun xüsusi diqqət və qayğısı nəticəsində, bu gün Naxçıvanda səhiyyə və təhsil işçiləri də əla dolanırlar. Onlar ayda təxminən, 2500-3000 manat civarında maaş alırlar. Lakin buna baxmayaraq, qadınların bir çoxu, kişilərin isə əksəriyyəti yenə də müəllim işləmək istəmirlər. Niyə? Axı nəyiniz çatışmır? Naxçıvanın rəhbərliyi sizə bundan artıq nə etməlidir? Bu qədər məvacib qarşılığında işləməmək olarmı? Təbii ki, yox. Yeri gəlmişkən, onu da qeyd etmək lazımdır ki, Naxçıvanda müəllim və həkimlərin fiziki işə o qədər maraqları var ki, onlar asudə vaxtlarında küçələri yığışdırmağa, yolları təmizləməyə, hətta kartof, şəkər çuğunduru və dənli bitkilər əkməyə sevinə-sevinə gedirlər. Hörmətli Naxçıvan sakinləri, siz bütün bunlara görə, Vasif Talıbovun başına pərvanə olmalısınız. Axı bu adamın ciddi səyi, gərgin əməyi nəticəsində bu gün muxtar respublikada bir nəfər belə, dilənçi yoxdur. Hər kəs xan balası kimi yaşayır. Hamı səhər qaymaq, şokolad, kərə yağı ilə bal, qara kürü yeyir. İnsanlar xoşbəxt, firəvan həyat tərzi keçirirlər. Artıq avropalılar belə, Naxçıvan sakinlərinə qibtə ilə baxır, onlara paxıllıq edirlər. Bu gün Naxçıvanın əldə etdiyi iqtisadi yüksəlişə ABŞ ən yaxşı halda, 50-10 il sonra çata bilər.\nBütün bunlardan sonra qəti şəkildə deyə bilərik ki, indi çoxları çaş-baş qalıb. Kim bilir, bəlkə də aranızda ağlımızı itirdiyimizi düşünənlər də var. Lakin narahatlığa heç bir əsas yoxdur. Biz sadəcə olaraq bayaqdan bugünkü Naxçıvandan yox, muxtar respublikanın deputatları Tariyel Talıbov və Turan Məmmədlinin mədh etdiyi Naxçıvandan danışırdıq. Əsl Naxçıvanın durumu isə olduqca acınacaqlıdır. Belə ki, məhz Vasif Talıbov və komandasının yetirdiyi yarıtmaz siyasət nəticəsində muxtar respublikanın kənd və şəhərləri sürətlə boşalır, insanlar bir tikə çörək dalınca Türkiyə, Rusiya, eləcə də Azərbaycanın digər bölgələrinə üz tutmaq məcburiyyətində qalır. Hələ bu, harasıdır. Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbov muxtar respublikanı dəmir yumruqla idarə etdiyi üçün qonşu İran, həmçinin qardaş Türkiyədən Naxçıvana gətirilən ərzaq və digər məhsulların muxtar respublika ərazisinə girişinə qadağa qoyulub. Bakıdan Naxçıvana daşınan bütün məhsullara əsassız yerə gömrük rüsumu tətbiq olunur. Eyni zamanda, Naxçıvan təhsili və səhiyyəsi ildən-ilə daha da bərbad vəziyyətə düşür, muxtar respublikanın əksər ərazilərində əhali əkin sahələrini suvarmağa su tapmır. Bütün bunlara rəğmən, muxtar respublikanın deputatları Tariyel Talıbov və Turan Məmmədli Naxçıvanda bir nəfər belə, dilənçinin olmadığını iddia edir. Əslində, onlar müəyyən mənada haqlıdırlar. Çünki sadə əhalinin hamısını eyni vəziyyətdə, yəni acınacaqlı gündə olduğundan heç kim digərinə "Sən dilənçisən" demir. Bax, budur Naxçıvanda yaşanan real mənzərə!


Azərbaycan gömrükçüləri narkotik vasitələr aşkar edib - Report.az\nAzərbaycan gömrükçüləri narkotik vasitələr aşkar edib\n8 May, 2017 11:35\nBakı. 8 may. REPORT.AZ/ Dövlət Gömrük Komitəsi (DGK) Astara Gömrük İdarəsinin əməkdaşları güclü təsir edən maddə və narkotik vasitələrin gömrük nəzarətindən gizlədilmiş şəkildə ölkə ərazisinə gətirilməsinə cəhdin qarşısını alıblar.\n“Report” DGK-ya istinadən xəbər verir ki, gömrükçülər İrandan Azərbaycana gələn ölkə vətəndaşının əl yüklərinə rentgen qurğusunda baxış keçirib. Yoxlama zamanı ümumi sayı 50 ədəd həb şəklində, təsiredici maddəsinin miqdarı 10 qram olan "Tramadol" adlı dərman preparatı və 240 ədəd həb şəklində, təsiredici maddəsinin miqdarı 9,6 qram olan "Metadone" adlı narkotik vasitə aşkar edilib.\nXatırladaq ki, tramadol "Güclü təsir edən maddələrin Siyahısı"na, metadon isə "Azərbaycan Respublikasının ərazisində dövriyyəsi məhdudlaşdırılan narkotik vasitələr"in II Siyahısına daxildir.\nBundan başqa, DGK-nın Biləsuvar Gömrük İdarəsinin "Qoşa Təpə" gömrük postunda İrandan Azərbaycana piyada gələn qonşu ölkə vətəndaşı saxlanılıb və üzərində şəxsi yoxlama aparılıb. Yoxlama zamanı, həmin vətəndaşın üzərində, pencəyinin cibində olan sellofan paketdə 16 ədəd metadon adlı həb, corabının içərisində isə 1 ədəd bükümdə, xalis çəkisi 9,715 qram olan narkotik vasitə - tiryək aşkar olunub.\nXatırladaq ki, metadon "Azərbaycan Respublikasının ərazisində dövriyyəsi məhdudlaşdırılan narkotik vasitələr"in II Siyahısına daxildir və aşkar edilən 16 ədəd həbdə metadonun təsiredici maddəsinin ümumi miqdarı 0,32 qram təşkil edir.


BONANZA FİNAL Qalibləri | Bon.az\nBONANZA FİNAL Qalibləri\nBonanza müsabiqəmizin FİNAL seçim mərhələsi baş tutdu və hədiyyələrin qalibləri təsadüfi seçim nəticəsində canlı efirdə seçildilər. Aşağıda isə Bonanza müsabiqəmizin ilk qaliblərinin uduşlu kodlarını yerləşdirmişik. Uduş kodunu yoxlamaq üçün sadəcə Bon.az saytınızdakı hesabınıza daxil olaraq, Müsabiqə bölməsinə keçmək və kodlar listi ilə üzləşdirmək lazımdır. Biz isə qalib üzvlərimizlə ən qısa zamanda əlaqə saxlayıb, hədiyyələrini təqdim edəcəyik.\nƏlavə olaraq onu qeyd etmək istərdik ki, Final müsabiqəsi zamanı ədalətli uduşun təmin olunması məqsədilə tərəfimizdən xüsusi random nömrə hesablayan sistem yaradılmış və nömrələr onun əsasında seçilmişdir. Səbəb və üstünlükləri haqqında ətraflı aşağıda məlumat verilmişdir:\nMüsabiqədə ümumi olaraq 20 Mart 2020 tarixinədək toplanmış 11215 ədəd bilet kodu iştirak edirdi.\nRandom.org saytında bir dəfəyə maksimum 10 min kod istifadə edilə bilərdi.\nMüsabiqəyə keçmiş müsabiqədə qalib olmuş kodlar, komanda üzvlərimizin kodları daxil edilməmişdir.\nBir iştirakçının adına bir neçə kod olduğuna görə, eyni hədiyyə üçün bir şəxsin, bir neçə hədiyyəni udmaq şansını ortadan qaldırdıq və hər hədiyyə üçün təsadüfi olaraq, seçilmiş nömrədə, eyni iştirakçının bir neçə kodu iştirak etmədi.\nKod opensource olaraq açıqdır və bon.az/random keçidi ilə yoxlanıla bilər.\nQaliblərimizi bir daha təbirk edir və növbəti müsabiqələrdə iştirakınızı gözləyirik.


Gürcündanda müdafie naziri qadın ola biler - Azadliq Xeber\nGürcündanda müdafie naziri qadın ola biler\n01.05.2015 / 12:24 xeber –\nGürcüstanın baş naziri İrakli Qaribaşvili bu gün nazirlər Kabinetinin yeni namizədlərini təqdim edib. Lent.az-ın İnterfaks-a istinadən məlumatına görə, ölkə tarixində ilk dəfə müdafiə naziri qadın ola bilər. Bu posta hökumət parlamentin üzvü, deputat Tina Xidaşelini məsləhət görüb. Gürcüstan prezidenti Georgi Marqvelaşvili hökumətin yeni siyahısını qəbul etməyib.\nAPA-nın Gürcüstan mətbuatına istinadən verdiyi məlumata görə, G. Marqvelaşvili bunu baş nazir və parlamentə daha sakit şəraitdə hökuməti formalaşdırmaq üçün imkan yaratmaq istəyi ilə əlaqələndirib.\nO bildirib ki, fors-major durumda hökuməti formalaşdırmaq düzgün deyil.