Que número estás a pensar? – App Inventor\n[CC0 Dominio Público. Pixabay.com]\nImos facer unha aplicación para adiviñar que número estás a pensar\nPara iso aprenderemos:\nQue é unha variable e como manexala ( tomar e poñer )\nComprenderemos como se xera un número ao chou ( random )\nCoñeceremos que é unha instrución condicional (bucle se-entón )\nUsaremos operacións de comparación\nImos facer un programa sinxelo pero eficiente. O programa pensará un número e nós temos que adiviñalo. Parecerá que o móbil pensa!\nPara que o dispositivo Android poida facer isto correctamente temos que ensinarlle como facelo, paso a paso, engadindo bloques de código.\nDeseño da interface\nTemos que crear unha interface para que a aplicación che pregunte un número e che vaia dando pistas dicindo se é demasiado alto, demasiado baixo, ou se finalmente acertaches o número secreto.\nCompoñentes no Diseñador:\nCreamos unha Etiqueta, que chamamos EtiquetaNumero e cambiamos en propiedades o Texto para que apareza nela a palabra “Número: “. Ademais o dispositivo vai ter que “escoitar” cada número que lle digamos, para indicarnos se acertamos ou non.\nEngadiremos un Campo de Texto. Servirá para que o xogador indique que número cree que pensou o programa. Nas súas propiedades en Pista escribe “Indica o teu número”.\nTeremos que engadir un Botón co texto “Adiviña” para que o dispositivo saiba cal eliximos.\nCreamos outra Etiqueta, que lle chamamos EtiquetaPista e cambiamos en propiedades o Texto para que apareza nela a palabra “Pista “.\nEngadimos un compoñente Reloj1, que se atopa dentro de Sensores. Como o reloxo é un compoñente non visible, aparecerá fóra da zona visible do Visor. Chamarémolo Temporizador.\nUnha das propiedades máis importantes do reloxo é IntervaloDelTemporizador, que controla cada canto tempo se “dispara” o reloxo. Exprésase en milisegundos, e o seu valor inicial é 1000, ou o que é o mesmo, un segundo. Isto significa que cada segundo o reloxo dirá “Pasou unha unidade de tempo”. Se cambiamos o seu valor por 500, por exemplo, o reloxo avisará cada medio segundo.\nPara esta aplicación definiremos o IntervaloDelTemporizador cun valor de 30000, e así lle daremos ao xogador a posibilidade de tentar adiviñar o número durante 30 segundos.\nXerar un número aleatorio\nCando xogamos a este xogo, que é o primeiro que facemos cando lle dicimos a un amigo que adiviñe que número estamos a pensar? Pensamos un número ao azar.\nImos ao editor de Bloques:\nO primeiro que o programa ten que facer é pensar nun número. Neste caso imos indicar como debe pensar nun número entre 1 e 10.\nAbriremos o caixón Matemáticas, e usaremos o bloque entero aleatorio entre. Teremos que especificarlle entre que dous números debe pensar o seu número, entre 1 e 10.\nA continuación imos facer que o programa garde este número na súa memoria.\nGardamos o número nunha variable\nUnha variable é un espazo da memoria do dispositivo reservado para gardar datos que os nosos programas teñen que manexar durante o seu funcionamento. Para poder utilizar as variables de memoria é necesario en primeiro lugar darlles un nome.\nPara iso abrimos o caixón Variables, inicializar global nombre como, podemos darlle á variable o nome número_pensado (fai clic enriba de nombre). É importante dar ás variables un nome descritivo, porque en programas máis complexos, con máis variables, facilitaranos saber para que serve cada unha.\nOs bloques deben quedar así:\nCon estes dous bloques dixémoslle ao o xogo que ten que pensar un número entre 1 e 10, e gardalo nunha variable da súa memoria, sen mostrarllo ao xogador.\nPedimos un número ao xogador\nPara comezar a xogar deberiamos pedirlle ao xogador que nos diga un número. Isto conseguirémolo por medio do Campo de Texto que creamos no Visor. O xogador irá escribindo números neste campo e o programa irá indicando se o número aleatorio xerado secretamente é maior ou menor ao que o xogador escribiu.\nPolo tanto, cada vez que o xogador escriba o seu número e pulse o botón Adiviñar o programa vaino comparar co número secreto.\nAgora que xa temos o número pensado e o número que elixiu o xogador, a aplicación ten que comparar ambos números, para saber se acertou, ou se é maior ou menor.\nEn Control, sacamos o bloque Si — entonces\nDependendo do resultado da comparación a aplicación deberá facer unha cousa ou outra:\nSi se cumpre unha condición\nEntonces executa isto\nCun exemplo entenderase millor:\nEntonces escribe “numero_x é maior que dous”\nImos comparar dous números, o pensado e o que dixo o xogador.\nComparamos os números\nNo caixón Matemáticas arrastramos o bloque comparador ata encaixalo co primeiro dos ocos do bloque Si — entonces:\nDentro do caixón Variables atópase o bloque tomar que arrastramos ata o primeiro oco do bloque azul de comparación, unha vez colocado eliximos que variable é a que queremos usar, despregando a lista de variables situada dentro do bloque tomar.\nAgora que xa sabemos como consultar cal é o contido da variable numero_pensado, podemos modificar a comparación facendo clic no centro do bloque azul. Empezaremos avaliando se o número pensado é maior que o número do xogador.\nNo caso de que se cumpra a condición deberemos darlle ao xogador unha pista, dicíndolle que o número que nos dixo é demasiado baixo.\nCo bloque poner imos asignar o valor “Demasiado baixo” ao texto da EtiquetaPista, para que o xogador o vexa na pantalla de xogo.\nCrearemos os bloques para completar a instrución Si — entonces\nCando debemos facer a comparación? Cada vez que o usuario faga clic no Boton1, que ten o texto Adiviñar. Polo tanto, incluiremos todo o bloque anterior dentro do bloque cuando.Boton1.Clic\nHaberá que facer tres bloques Si — entonces, un para cando o número sexa menor, outro para cando sexa maior, e o último para cando sexa igual, nese caso o xogador acertaría o número.\nObservemos que en cada bloque azul o signo de comparación será diferente. Podemos duplicar os bloques Si — entonces completos (botón dereito enriba do bloque Si — entonces) e logo modificar os bloques azuis e fucsia para que se adapten a cada comparación.\nCada vez que o xogador pulsa o botón Adiviña o programa fai tres comparacións seguidas (é menor, é maior, e é igual). Con todo, só una delas será certa, así que non é necesario facer as tres preguntas. É dicir, se se cumpre a primeira condición non é necesario avaliar a segunda condición, nin a terceira. En realidade, non soamente non é necesario facer as tres preguntas, senón que non é tampouco conveniente, porque a aplicación fará sempre traballo inutilmente, facendo a aplicación máis lenta, menos eficiente.\nÉ importante que como programadores tentemos escribir un código tan eficiente e limpo como poidamos. Para iso hai que pensar un pouco cal é a mellor maneira de levar a cabo un proceso concreto, evitando liñas innecesarias ou redundantes, que afean o código.\nNo noso programa, para evitar as execucións de código innecesarias, imos utilizar sentenzas Si — entonces aniñadas, ou Si — entonces –si no. Só se executarán os bloques do si no cando NON se cumpra a condición do Si — entonces anterior:\nSi no executa isto outro\nCun exemplo sería:\nSi no escribe “numero_x é menor ou igual que dous”\nDe tal maneira que o bloque cuando.Boton1_Clic executarase moito máis rápido, ao evitar pasar por bloques sen necesidade.\nUso dun reloxo para calcular o tempo\nUn compoñente moi útil para controlar e xestionar a execución dos programas é o temporizador, ou reloxo. Grazas a este compoñente podemos definir cando suceden cousas, independentemente do que faga o usuario da aplicación. Tamén podemos controlar o tempo que duran os procesos que se están executando.\nNeste caso utilizarémolo para limitar o tempo do que dispón o usuario para adiviñar o número pensado. Cando remate o tempo establecido o usuario non poderá seguir tentando adiviñar o número.\nPara saber cando se cumpren os 30 segundos usaremos o bloque cuandoTemporizador.Temporizador ejecutar, que se atopa dentro do caixón do reloxo. Todo o que queiramos que suceda cando se cumpran os 30 segundos haberá que poñelo dentro deste bloque.\nPoñeremos os bloques para que o xogo nos informe de que transcorreron os 30 segundos a través dunha mensaxe de texto. Como chegados a este punto xa non imos utilizar máis a EtiquetaPista, podemos reutilizala para mostrar ao xogador o texto de tempo esgotado nela.\nPodemos facer que o xogador só dispoña de 3 intentos para adiviñar o número. Para facer isto temos que crear outra variable, Intentos, na que gardaremos o número de intentos que o usuario consumiu.\nInicialmente esta variable terá o valor cero, para indicar que non consumimos aínda ningún intento.\nDespois, cun gran Si — entonces, indicaremos que facer cando aínda queden intentos, e que outra cousa facer cando xa se consumiron todos.\nÉ importante que ao final do proceso de preguntas se sume 1 ao número de intentos, para que se reduzan os intentos restantes para a seguinte volta.\nProgramación de bloques da app\nOutra mellora sería poñer un botón para empezar de novo o xogo, é dicir, para que o móbil pense un novo número. Noutro caso, o xogador tería que saír da aplicación e volver entrar para que a aplicación pensase un novo número para xogar, e seguro que o xogador non estaría disposto a facer isto moitas veces.\nSerías quen de facelo?


O CONCELLO RESERVA PARA 2022 A CONMEMORACIÓN DOS 25 ANOS DA CORAL POLIFÓNICA DE MONFORTE – EnComún\nAnuncio da programación para celebrar en 2022 o 25º aniversario da Coral Polifónica do Concello de Monforte de Lemos. GPCM\n• Redacción – MONFORTE. Este ano, cúmprese o 25º aniversario da Coral Polifónica do Concello de Monforte, pero a pandemia obrigou a anular todo tipo de celebración, á espera de mellores condicións epidemiolóxicas. Por este motivo, dende o Consistorio anunciaron que será en 2022 cando se leven a cabo os actos para conmemorar a fundación desta entidade cultural de gran traxectoria na cidade do Cabe.\nO anuncio do programa conmemorativo fíxoo o alcalde, José Tomé, a comezos de setembro, acompañado pola concelleira de Cultura, Marina Doutón; a actual presidenta da Coral, María del Carmen Lobo, e por Ramón Rodríguez Buján, que presidiu a entidade dende a súa fundación en 1996 ata o ano 2019. O acto estrela da celebración será un concerto especial no que a Coral monfortina compartirá escenario cunha formación musical de prestixio que se anunciará oportunamente. Así mesmo, o concerto servirá para render homenaxe aos integrantes da Coral xa desaparecidos, ou que abandonaron a entidade ao longo destes anos.\nA lembranza dos primeiros 25 anos da Coral Polifónica do Concello de Monforte poderá verse a través dunha exposición con imaxes das actuacións máis destacadas e das viaxes que a formación realizou ao longo da súa existencia. A mostra gráfica complementarase coa proxección de varios audiovisuais.\nA axenda conmemorativa do primeiro cuarto de século da Coral Polifónica do Concello de Monforte de Lemos incluirá unha conferencia sobre o canto coral en Galicia, a cargo de expertos na materia, e un Curso Coral. Así mesmos, o programa das Festas Patronais de Monforte para 2022 integrará un escrito específico sobre o XXV aniversario da Coral e a súa historia.\nMATERIAL CONMEMORATIVO DESTE 25 ANIVERSARIO\nO programa culminará coa edición dun lápiz de memoria no que se incluirán gravacións referidas á Coral, e que será entregado polo Concello aos membros da entidade e ás súa familias, así como un pin conmemorativo.Tamén se adquirirá unha peza de artesanía para o expositor que a Coral ten no Edificio Multiusos.•


Barbantia presentou un conmovedor relato sobre as guerrilleiras ~ Porto do Son e a súa xente\nPortada » Aurora Marco , Barbantia , Xuño » Barbantia presentou un conmovedor relato sobre as guerrilleiras\nBarbantia presentou un conmovedor relato sobre as guerrilleiras\nPor Fonforrón febrero 06, 2012 Sen comentarios\nA casa de cultura de Xuño foi o escenario dun acto con dúas vertentes: por un lado a literaria e por outro a audiovisual\nA asociación cultural Barbantia vén de iniciar unha nova andaina con Xoán Pastor Rodríguez como coordinador que se materializou na tarde do sábado coa presentación do libro de Aurora Marco Mulleres na guerrilla antifranquista galega. A casa de cultura de Xuño foi o escenario dun acto con dúas vertentes: por un lado a literaria e por outro a audiovisual, xa que se proxectou un conmovedor documental de Pablo Ces, Silenciadas, baseado no texto de Aurora Marco.\nMáis de medio cento de persoas ateigaron as butacas da casa de cultura de Xuño para ledicia de Pastor Rodríguez, que se mostrou encantado pola boa acollida do primeiro acto que organiza como coordinador de Barbantia. El foi o encargado de cederlle a palabra a Xesús Laíño, presidente do colectivo cultural, quen presentou á autora do libro, Aurora Marco, que ten publicadas xa diversas obras destacando o papel da muller en distintos eidos, como a escrita e a educación.\nFoi precisamente Marco a encargada de falar sobre Mulleres na guerrilla antifranquista galega, un ensaio que recolle en 26 capítulos a traxectoria de numerosas guerrilleiras e a súa actividade contra o réxime. Recuperar os seus nomes, a súa voz, e reivindicar a súa existencia e o papel que xogaron na resistencia antifranquista son as motivacións que deron pé a un libro que ten tras de si catro anos de traballo.\nActo seguido, Pablo Ces presentou o seu documental, Silenciadas, que non deixou indiferente a ningún dos asistentes.\nPastor Rodríguez cualificou de duro este traballo audiovisual, baseado no libro de Aurora Marco, polos testemuños achegados por algunhas das mulleres que formaron parte da guerrilla antifranquista galega.\nO documental inclúe entrevistas con parte desas guerrilleiras, que foron exiliadas, nas que contan os episodios vividos nos anos corenta e principios dos cincuenta, uns relatos que incluso chegaron a emocionar a moitas das persoas que desafiaron o frío para achegarse á casa de cultura de Xuño.


Artista plástica - Helen Bertels\n- Helen Bertels. Artista plástica -\nO meu traballo nas artes plásticas baséase na palabra, nos obxectos atopados en camiños (tanto urbanos como da natureza), na tinta china e no seu universo íntimo que tamén se estende para incluír anacos de alma de quen queira ser retratado.\nPoemas Visuais I\nTécnica mixta: fotografía, palabras en tinta china e obxectos atopados no camiño sobre papel.\nPoemas Visuais II\n(a pel das mulleres)\nPoemas Visuais III\n(un anaco de ti)\nPalabras e anacos de cousas en marcos e as veces fóra deles.\nPara ti co corazón na man…\n… xorde a partir de poemas visuais III (un anaco de ti)\n… é un convite para que sentes comigo a falar un pouco. Quero coñecerte, saber dos teus soños, saber un pouco máis de ti, quizais algunha lembranza bonita. Todos temos algo bonito no noso corazón, algún diamante ou rubí no tesouro que somos nós mesmos. Ou fálame de alguén especial, alguén a quen queres, algunha persoa fermosa. Todos coñecemos persoas fermosas. A túa nai? A amiga do cole, o veciño, un tío, a túa parella, esa señora que sempre te escoita cando tes algo que contar…\nLogo collerei este algo, este anaco de ti, isto que quedou da nosa conversa e enmarcareino para que o poidas levar para a casa ou agasallarllo a esa persoa a quen queres, admiras ou botas tanto en falta.


O Camiño Inglés por Ferrolterra, un percorrido cheo de atractivos e historia – Viñetas do Camiño\nO Camiño Inglés por Ferrolterra, un percorrido cheo de atractivos e historia\n2021-03-11 2021-03-08 por VindoCam\nFene é unha das poboacións polas que transcorre o segundo tramo do Camiño Inglés (Ferrol-Miño) que leva a Compostela, onde se atopa o sepulcro do Apóstolo Santiago. A historia destas peregrinacións parte do século XII. Os países escandinavos, coma Noruega, Suecia, Dinamarca, Finlandia ou Islandia e, sobre todo, ingleses, escoceses, irlandeses e flamengos contribuíron a fixar o que hoxe coñecemos como o Camiño Inglés. Chegaban a Galicia por mar dende os seus respectivos portos e arribaban a Ferrol ou á Coruña. A estratéxica localización dos portos desas dúas importantes cidades galegas potenciou de maneira evidente a ruta.\nO Camiño Inglés conta en Galicia con dúas alternativas, aínda que convén sinalar que o itinerario desde A Coruña é máis curto (74 km) ca o que parte de Ferrol (118 km). Ambos, cheos de atractivos e historia, conflúen a metade de camiño, na localidade de Bruma, onde continúan xuntos os últimos 48 km ata Compostela.\nItinerario dende Ferrol\nPartindo de Ferrol, o Camiño Inglés iníciase nos peiraos de Curuxeiras cara á localidade de Narón. A ruta continúa ata enlazar co camiño de O Salto, pasa polo muíño de marea das Aceas de Lembeie e cruza a ponte do río Xubia para entrar en Neda.\nLogo de pasar os lugares de A Silva e O Puntal no Concello de Neda, a ruta entra no lugar de Conces no concello de Fene.\nContinuamos pola rúa Fonte do Campo ata chegar ao rueiro Casanova; o camiño cruza a N-651 para chegar a la avenida do Concello (Casa do Concello de Fene).\nNota Importante: saímos da avenida do Concello, xiramos uns metros á esquerda (rúa da Fraga) e a continuación nunha pequena rotonda xiraremos á dereita dirección rúa Alcalde Xerardo Díaz. Continuamos por esta rúa ata chegar ao lugar de Mundín, onde atopamos o lavadoiro de Mundín que temos que pasar pola man esquerda e subimos a un camiño de terra baixo un pequeno bosque de caducifolios e eucaliptos, que ascende á N-651.\nNo lugar Rego da Moa seguimos a Romariz, lugar da parroquia de Barallobre. Un camiño estreito entre hortas que nos leva, logo duns metros ao Polígono de Vilar do Colo; entre os concello de Fene e Cabanas.\nSaíndo da vila, a ruta enlaza co camiño real para chegar a Cabanas, en pleno estuario do Eume, continuamos cara a ponte para entrar en Pontedeume.\nDeixando Pontedeume atrás chegamos a unha igrexa desde a cal podemos divisar unha excelente panorámica sobre as rías de Ferrol, Betanzos e Ares continuando cara á aldea de Buíña ata Miño.\nO camiño descende e inicia de novo un ascenso en dirección a Matacabalos, pasando por Chantada e Guende. O camiño transcorre por terreos cháns antes de descender cara a Betanzos, traxecto que ofrece unha boa panorámica da ría de Betanzos e as súas marismas.\nO peregrino cruza o río Mandeo pola Ponte Vella e entra en Betanzos, antiga capital dunha das sete provincias do Reino de Galicia, polas portas da muralla medieval.\nDe Betanzos chegamos á Coruña, abandonamos a cidade cara á ponte de Sigüeiro sobre o Tambre onde o peregrino entra no municipio de Santiago.\nA ruta entra no casco urbano de Santiago, onde unha vez que se visitou a catedral compostelá, punto de chegada e encontro dos peregrinos, a cidade de Santiago ofrécese ao visitante con todo o seu esplendor histórico, en toda a súa diversidade e dinamismo presentes.\nCategorías Andaina Navegación de entradas\nO Museo do Humor de Fene, un centro singular e único en Galicia\nO Concello de Fene presenta o proxecto Viñetas do Camiño ao resto dos concellos participantes


Europa: liberdade, libertinaxe e tolerancia. Medra a brecha entre o Islam e Occidente\nA CELEBRACIÓN EN PARIS do xuízo contra o semanal humorístico charlie hebdo, acusado pola Unión de Organizacións Islámicas de Francia de ter inxuriado a un grupo de persoas en razón da súa relixión ao publicar unhas caricaturas irreverentes do profeta Mahoma, volve a abrir o debate sobre a liberdade de expresión na maioría dos países do Vello Continente. Pero esta vez non se trata só da defensa dos sacrosantos dereitos dos cidadáns, senón tamén e perante todo, dunha pugna entre o chamado dereito de blasfemar e a tolerancia. Para as intelectuais galos que avogan en prol do sobresemento da causa, o dereito de recorrer á blasfemia para criticar posturas retrógradas --léase, o radicalismo islamista-- é tan lícito como o humor ou a burla. Lembran que no pasado os medios de comunicación publicaron caricaturas ridiculizando ao Papa e á igrexa católica, sen que iso xerase movementos de protesta na pía das agrupacións relixiosas nin a presentación de querelas criminais.\nO OBSTÁCULO DAS DIFERENZAS CULTURAIS\nSen embargo, no caso das caricaturas de Mahoma, a tolerante Francia se divíde en dúas grandes pezas de dique: os partidarios da liberdade de expresión, incluído o dereito de blasfemar, enfróntanse ao bloque radical, integrado non só por organizacións islámicas, senón tamén por expoñentes dunha opinión pública cansa da argumentación simplista que defende o principio do todo vale. Quen viviu noutras latitudes, sabe positivamente que as diferenzas culturais adoitan obstaculizar o diálogo entre civilizacións, que a cuestión relixiosa adoita xerar interminables debates entre filósofos e teólogos, adoita alimentar os conflitos intercomunitarios. Naquelas terras, non tan afastadas, a blasfemia se converte, case automaticamente, nunha condena a morte. As cousas parecen distintas na libre e tolerante Europa, onde o dereito a criticar, ridiculizar ou blasfemar forma parte, segundo os expoñentes desa inteligensia progre, do legado dunha civilización aberta e integradora. Non obstante, quen se considera vítima da estraña amplitude de miras dos europeos, interpretan a excesiva permisividade como unha agresión contra os seus valores tradicionais. Ficticia ou real, dita agresión xera unha actitude de rexeitamento. Un informe publicado recentemente no Reino Unido reflicte claramente o malestar que se foi adueñando da comunidade islámica residente no país. Sinala o documento que o 40 por cento dos musulmáns menores de 55 anos serían partidarios da introdución da Shari'a (lei islámica) nas illas británicas. Máis aínda, dous tercios dos mozos estiman que a muller musulmá debería levar veo. Por ende, un 20 por cento dos musulmáns entre 16 e 24 anos comparten o ideario de Al-Qaeda, mentres que un 36 por cento estima que o abandono da relixión mahometana debería castigarse coa pena de morte.\nALONGANDO A FENDA\nEn Francia, onde os musulmáns representan arredor do 9 por cento da poboación, o radicalismo islamista pretende acabar cos logros do laicismo, é dicir, coa separación de poderes entre a Igrexa e o Estado. O denominador común da ira dos mozos mahometanos: a arrogancia e a incomprensión dos occidentais. En resumidas contas, o todo vale e/ou o suposto dereito á blasfemia só serven para alargar aínda maila brecha entre Islam e Occidente, entre a frustración e a irresponsabilidade\nPublicada por Pedro Gómez-Valadés à(s) 2/20/2007 08:06:00 da tarde\nA solidariedade de Europa con Galicia Por Daniel V...\nA próxima movida de Europa Por Bronislaw Geremek, ...\nCONTRA O FANATISMOO gran escritor israelí Amos Oz ...\nEuropa: liberdade, libertinaxe e tolerancia. Medra...\nA Europa das linguas Por Laura Sánchez Cincocentos...\nPor unha Europa social. Por Jacques Delors No no...\nOs voos ilegais e a credibilidade da Unión Europea...\nIsrael, Europa, Islam«O diálogo implica respecto. ...\nEL RESCATE DEL TRATADO CONSTITUCIONAL. ¿QUE SE PUE...\nLICENZA MUSICAL 2 Europa - SANTANA\nLICENZA MUSICAL 2 Europa ha muerto - ILEGALES\nA Europa necesariaPor Xosé Luís Berreiro RivasO In...\nAlemaña e o novo impulso a EuropaPor Angela Merkel...\nA esquerda européia e a construção democrática Por...\nEuropa resistirá Por Darío Valcárcel A pesar das f...\nPor unha Europa verdePor Ulrich BeckQuen ten a res...


AGPTI - A AGPTI anuncia gañadora do II Premio Xela Arias\nA AGPTI anuncia gañadora do II Premio Xela Arias\nGardado en\tDIT Premio Xela Arias Asociación\nHoxe, Día Internacional da Tradución, o xurado do II Premio Xela Arias, conformado pola Xunta Directiva da AGPTI e por María Alonso Seisdedos (a premiada na edición anterior), decidiu, de entre todas as candidaturas presentadas, outorgar o II Premio Xela Arias á Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo.\nEste premio ten como obxectivo pór en valor a nosa profesión e o galego como lingua de traballo. Por este motivo, o xurado soubo apreciar a importancia que ten a FFT para a formación de profesionais da tradución e da interpretación en Galiza, desde a creación dos estudos de Tradución e Interpretación en 1992, cun significado transcendente para a profesionalización da tradución cara o galego. Ademais, a FFT é un axente imprescindíbel para a evolución continua do sector, non só pola formación senón pola súa implicación coa mellora das condicións de traballo dos e das profesionais.\nNa actualidade, na FFT impártense os Graos en Linguas Estranxeiras, Tradución e Interpretación e Ciencias da Linguaxe e Estudos Literarios e varios títulos de posgrao.\nO premio entregarase durante a 12.ª edición da Culturgal (do 29 de novembro ao 1 de decembro de 2019) no Pazo da Cultura de Pontevedra.


Vieiros: Galiza Hoxe - "Nós tamén abortamos"\nA prol do cambio da lei\n"Nós tamén abortamos"\nDuascentas persoas súmanse o escrito asinado en Vieiros por Encarna Otero. A directora xeral autoinculparase no xulgado o próximo 8 de marzo.\nRedacción - 10:10 02/02/2008\nTags: aborto autoinculpación Encarna Otero\nCoincidindo co Día Internacional da Muller, o próximo 8 de marzo Encarna Otero achegará formalmente ao xulgado o escrito de autoinculpación en solidariedade coas mulleres acosadas por presunto aborto fóra dos supostos que recolle a actual lexislación.\nSerá ademais ás portas das próximas eleccións xerais, e na convicción de que as reformas legais que corrixan a actual situación deben aprobarse "no inicio da nova lexislatura polas Cortes do Estado que son as que teñen competencia para facelo; non se pode demorar por máis tempo esta medida lexislativa".\nAsí o propoñía daquela Encarna Otero, directora xeral de Fomendo e Calidade da Vivenda e militante do BNG. Posteriormente, o Bloque recolleu a petición apoiada por outras integrantes da formación política, coa intención de levar ao Congreso na próxima lexislatura unha iniciativa nese sentido, que free as "enormes concesións cos sectores reaccionarios que seguen limitando o dereito a decidir".\nAquí o artigo de Encarna Otero: "Eu tamén abortei.


Ponteareas estará no ‘Hands of Science’ por segundo ano consecutivo - VigoÉ\nPaíses de todo o mundo daranse cita neste congreso en Barcelona para falar da ciencia no ensino\n‘Hands os Science’ promove o achegamento á ciencia a través da aprendizaxe activa na que todas as teorías poidan ser postas en prácticas para coñecer a utilidade e a accesibilidade aos métodos científicos. Coa intención de que nas aulas se poida realizar coas propias mans do alumnado experimentos científicos, o evento acollerá unha serie de presentacións, conferencias e exposicións nas que os participantes poidan intercambiar experiencias, problemáticas no ensino, boas prácticas e todas aquelas cuestións relacionadas coa ensinanza das ciencias.\nA comitiva ponteareá participará con tres ponencias: o profesor do Pedra de Auga presentará o xogo educativo da súa creación “Once Torres”; o profesor do Val do Tea Cándido Fernández e as súas tres alumnas Aida Rodríguez, Ana Nogueira e Ana Presa dará a coñecer un traballo de investigación que foi presentado no congreso de alumnado na pasada edición da semana das ciencias e outra da concelleira que fará un percorrido pola evolución da Semana das Ciencias durante estes anos e co convencemento de que este tipo de experiencias deben ser aplicadas en outras localidades do estado español e doutros países.\nPor segundo ano consecutivo Ponteareas estará neste congreso internacional no que participan países de todo o mundo como Croacia, Francia, Italia, Xapón, Polonia, Portugal ou Romanía\nHSCI´2018 Conference abarcará toda a variedade de temáticas relacionadas co ensino das ciencias: química, física, tecnoloxía, botánica, arqueoloxía, matemáticas, ciencias da saúde, informática, robótica, psicoloxía, socioloxía, bioloxía, xeografía, arquitectura ou zooloxía.


Quen busca, atopa modelos 3D. – aulanova\nQuen busca, atopa modelos 3D.\npor cafi 01. noviembre 2021 Recursos/Herramientas\nUnha vez que inicias o camiño na impresión 3D queres sacarlle máis partido a túa impresoa 3D ou a do teu centro o espazo creativo.\nCando comezamos na impresión podemos quedar atónitos horas e horas vendo como a máquina extrúe o filamento, seguramente lembras a túa primera impresión e a emoción de comprobar como aquel churriño saía pola boquiña da máquina e formaba as primeiras capas. E logo, de modo paseniño, capa a capa, milímetro a milímetro, va dando forma as nosas primeiras creacións.\nNormalmente facemos uso de modelos xa creados por varios motivos:\n-O primeiro é que é maís sinxelo achegarse ao mundo da impresión con modelos xa testeados e probados, ao mellor temos que escalalos ou facer pequenas modificacións pero é ben dodado ter unha boa peza.\n-Estes modelos tamén sirvenos para ir coñecendo pouco a pouco as características técnicas da nosa impresora e ir modificando os parámetros do laminado para optimizar os tempos de impresión e as calidades das pezas.\n-Outra boa cualidade destes modelos é que os seus creadores compártenos de balde coa comunidade interesada é que permiten a súa modificación para engadir ou transformalos noutros novos modelos.\nPara ter un bo fondo de armario recollimos os mellores repositorios de modelos 3D para impresión 3D neste recopolitario. Preme na imaxe e logo preme en cada un deles para exploralos, tamén podes achegar esta colección a túa conta de Pearltrees.\nAgardamos que sexa de gran utilidade e podas facer uso de todos deles, se coñeces algún repositorio interesante compárteo con nós nas redes sociais citando aos nsoso perfís sociais, podes empregar a etiqueta #CAFI_AulaNova.\nImpresión 3D, STEAM, STEM\nAnterior Previous post: (Galego) Temos un plan!\nSiguiente Next post: 5 ideas para iniciarnos na Intelixencia Artificial (AI)\n(Galego) School Innovation Forum 2022\n(Galego) Aprendizaxe automática (Machine learning)\n(Galego) Learning Transnational Trainning Activity Viena (Design FILS) Maio 2022


Pacientes expertos en fibromialxia | Consumer\nPacientes expertos en fibromialxia\nCoñecer a enfermidade e implicarse no seu tratamento ou adquirir habilidades para controlar o malestar é clave para converterse nun paciente activo\nData de publicación: Domingo, 09deXaneirode2011\nA fibromialxia é un mal crónico e difícil de soportar. Os enfermos que o sofren, na súa maioría mulleres, experimentan fortes dores musculares. A pesar diso, a boa noticia é que algúns pacientes aprenderon a controlar a súa enfermidade e poden axudar a outros a facer o propio. Os afectados viven mellor grazas ao seu apoio e ao seguimento dunha serie de recomendacións aplicables no día a día, máis aló dos tratamentos médicos e da atención sanitaria.\nEstímase que a fibromialxia afecta a entre un 2% e un 4% das mulleres, xa que se carece dun mapa sobre a verdadeira prevalencia da enfermidade, aínda que se sabe que, en proporción, as mulleres afectadas son máis que os homes. Proba diso é que a Unidade de Medicamento Interno de referencia en fibromialxia, que dirixe Vicente Palop Larrea no Hospital Universitario da Ribeira en Alzira (Valencia), atende a 4.000 pacientes mulleres e apenas a sete ou oito homes.\nA fibromialxia é unha enfermidade crónica que se caracteriza por dor muscular xeneralizado, ata o punto de incapacitar en distintos graos e cun forte impacto na calidade de vida. Na actualiad, “ninguén falece por fibromialxia”, asegura o citado experto, polo que o número de persoas que a padecen aumenta e o sistema sanitario non sempre pode prestar a atención que necesitan os pacientes. Por este motivo, a posta en marcha de programas de enfermos expertos en fibromialxia (como ocorre noutras enfermidades) para axudar a outros enfermos ten pleno sentido.\nA figura do paciente experto chega onde o sistema sanitario non pode. A Unidade do Hospital A Ribeira imparte formación a través de distintas sesións reguladas en grupo e impulsou a constitución da Asociación de Afectados de Fibromialxia da Ribeira (ADAFIR), que organiza talleres de tai-chi, aquagym, técnicas de relaxación, autoestima e ioga cerebral para aprender a crear imaxes pracenteiras.\nQue é un paciente experto?\nOs pacientes expertos aprenden a coñecer a súa enfermidade ata o punto de saber identificar os síntomas ou cando van empeorar. Adquiren habilidades para controlar o seu malestar, en ocasións chegan a dicirlle ao médico que deben tomar e que non e, mesmo, saben cando deben acudir a urxencias, informa Palop. Coñecen a evolución da súa enfermidade e responsabilízanse dela, é dicir, son suxeitos activos que se implican no seu control e cumpren ben os tratamentos, no canto de ser enfermos pasivos que delegan por completo o coidado da súa saúde no médico e no sistema sanitario.\nO aumento destes expertos é moi útil no caso de enfermidades crónicas, como a fibromialxia, aínda que na Ribeira tamén se formou a pacientes expertos en rehabilitación cardíaca ou trastorno bipolar. “Pero o máis efectivo é cando un paciente experto forma a outro”, destaca Palop. Para iso, antes deben recibir a instrución pertinente. Que se lles ensina a estes pacientes para que poidan axudar aos seus semellantes?\nTécnicas para enfermos de fibromialxia\nO aumento destes expertos é moi útil no caso de enfermidades crónicas\nA través das diversas iniciativas e sucesivas xornadas organizadas polo grupo de Palop, os pacientes de fibromialxia formáronse nunha serie de técnicas e recibiron varias recomendacións para mellorar o seu estado de saúde e calidade de vida. En primeiro lugar, ensinóuselles a coñecer as limitacións da súa enfermidade e a aprender que, se se exceden fisicamente, “logo págano cun gran cansazo e dor, pero cun soño reparador”.\nEn segundo lugar, ensínaselles a identificar todas as circunstancias da vida que lles resultan estresantes, para cuxa resolución quizá necesiten psicoterapia. Entre estas situacións figuran pequenos problemas nas relacións persoais, laborais, sociais ou económicos, que non deben “aparcar”, senón compartir coa súa parella ou comunicalos á persoa pertinente. Pola contra, a tensión empeora a dor que experimentan.\nConstatouse que os pacientes con fibromialxia deixan de ver na televisión películas desagradables ou os noticiarios. Mediante imaxes de resonancia magnética (RM), demostrouse que cando visualizan unha imaxe violenta -como un asasinato-, o núcleo da dor do cerebro actívase e a mesma percepción visual cáusalles dor.\nIoga cerebral contra a dor\nA terceira das prácticas consiste en facerlles entender ata que punto o pensamento modula as súas vidas e en practicar ioga cerebral para contrarrestar as ideas negativas. O obxectivo é mellorar o estado xeral e de ánimo, ademais de achegarlles máis benestar coa creación mental de imaxes pracenteiras. Para iso, ínstaselles a pór a punto os seus sentidos, como pensar na mocidade, nun día cálido na praia e imaxinar as algas, o ruído do mar e gozar delas. Isto realízase durante un dez días, transcorridos os cales se lles convida a pensar e construír outras.\nA importancia deste exercicio estriba en que os pacientes teñen a mente ocupada, de forma sistemática, en imaxes negativas que empeoran a dor. Pero se crean representacións pracenteiras e positivas que compitan con esas visións, poden mellorar de forma notable.\nXogos de rol para vivir mellor\nTamén se alecciona en xogos de rol. O psiquiatra Luís Vermellas Marcos convida a ser feliz coas pequenas cousas cotiás que ofrece a vida. Con todo, ás mulleres con fibromialxia cústalles moito seguir este consello. Con frecuencia, cando se reúnen, tenden a falar da dor que senten, entre outras cuestións. No entanto, caer nesta dinámica empeora o seu malestar, informa Palop.\nDe novo, para contrarrestala, pídeselles que conten cousas agradables ao resto e na asociación prohíbeselles, de maneira terminante, queixarse. Tamén se lles ensina a agradecer os comentarios positivos que reciben, a abrazarse e a que estes feitos lles resulten gratificantes. A medida que integran todos estes ensinos, senten menos dor e alcanzan un mellor estado.\nExercicio físico e mental\nOutra das recomendacións para os afectados de fibromialxia é a práctica de exercicio físico, posto que contribúe a controlar a dor ao liberar endorfinas, sustancias bioquímicas analgésicas que desbloquean as tensións. O exercicio físico debe estar adaptado ás súas necesidades e á enfermidade, como as técnicas de aquagym, hidroterapia e exercicios en auga tépeda, aclara Palop.\nComo sétima recomendación, convídaselles a realizar outro tipo de exercicios mentais, similares aos realizados polas persoas con parálise cerebral tras un accidente cerebrovascular, cando teñen unha extremidade paralizada: imaxinar que lles moven. Nestes pacientes, a forza da mente para recuperar a mobilidade e a funcionalidade das extremidades afectadas é tan efectiva como os exercicios isométricos, baseados no traballo dos grupos musculares sen movementos de contracción ou extensión do músculo, que tamén deben efectuar.\nDo mesmo xeito, aos afectados pídeselles que pechen os ollos e penétrense mentalmente nunha excursión, mesmo se están en casa. Deben imaxinarse con roupa cómoda, ben abrigados, sen frío, con zapatillas para camiñar e, durante o percorrido, deben recoller cogomelos, pisar unha rama de tomiño, agacharse, coller plantas… Imaxinar este percorrido, afirma Palop, mellora de forma funcional.\nA LINGUAXE POSITIVA\nO expresado coa linguaxe non é indiferente e menos no caso dos pacientes con fibromialxia, que adoitan falar en negativo. Aprender a expresarse de forma positiva é a oitava lección. Para iso, léselles un verso curto dun poeta coñecido, como Antonio Machado, e pídeselles que expresen coa linguaxe que sensación transmítelles esta cita literaria.\n“Poden facelo como desexen. Se para unha persoa o seu número preferido é o 8, pode dicir que este verso é un 8, ou se a súa cor preferida é o rosa, pode dicir que é rosa”, explica Palop. Outra posibilidade consiste en pensar en frases como “sinto acompañado pola miña familia na miña enfermidade”. En definitiva, cada persoa, coa linguaxe, debe expresarse en positivo. A razón que o xustifica é que “a linguaxe modula ás persoas, aos seus pensamentos e a forma en que actúan”, engade o experto.\nfibromialxia paciente-gl tratamento


O alcalde de Vigo, Abel Caballero, inaugurou este luns a primeira fase da humanización da rúa López Mora, o tramo comprendido entre José Frau Ruiz e Camelias, cun investimento de 1.751.000 euros.\nSegundo apuntou Caballero, esta actuación próxima ao medio quilómetro de lonxitude segue os "cánones" establecidos polo goberno local de "beleza e calidade", tanto en superficie como baixo terra. A humanización conlevou a renovación das canalizacións soterradas, case mil metros de tuberías de abastecemento e augas pluviais e 820 metros de saneamento, ao disporse conducións por ambas marxes da rúa.\nO alcalde explicou que o modelo de humanizacións implica "beleza por arriba e medioambiete polo subsolo", xa que as melloras soterradas permiten que as rúas reformadas aguanten "francamente ben" as precipitacións de carácter forte.\nEn superficie, a mellora continúa cos parámetros do resto de humanizacións da cidade, con 90 árbores, 67 puntos de luz, bancos e papeleiras e xardineiras que suman case 70 metros de lonxitude. Ademais, un olivo preside agora a confluencia de López Mora coa Avenida das Camelias. Caballero felicitou á empresa e á concelleira de Vías e Obras, Isaura Abelairas, polo resultado da obra, xa que "a calidade e o gusto son excepcionais".\nEsta actuación foi financiada con cargo ao Plan E impulsado polo Goberno de España que, xunto cos investimentos municipais, posibilitaron a creación de 9.000 empregos. Caballero subliñou que esta iniciativa estatal foi unha "magnífica decisión" pois crea emprego e embelece a cidade.\nAbel Caballero concluíu avanzando que o Concello continuará traballando para que "a cidade continúe neste ritmo imparable de mellora, de cambio e por suposto de creación de emprego".


Curso 17-18 | CEIP VÍCTOR LÓPEZ SEOANE\nHoxe os nosos nenos e nenas de 5º son protagonistas nos diarios máis importantes da Coruña! Un premio ao traballo ben feito que é recoñecido por todo o que teña coñecemento del. Noraboa!!!\nConcurso Chefs Saludables 2018\nPREMIO AO MELLOR CURTOMETRAXE\nOs alumnos de 6º de Educación Primaria, LAURA, LUCÍA, DIEGO, IVÁN e MIGUEL recibiron o Premio ao Mellor Curtometraxe en galego pola súa curta "A CONVENCIÓN". Este foi o resultado do seu traballo na participación no obradoiro de iniciación ao curtometraxe en galego desenvolvido ao longo dos meses de marzo e abril.\nNORABOA POLO ESFORZO E POLO TRABALLO REALIZADO!!!\nCon motivo do 8 de marzo, DÍA DA MULLER, estivemos a traballar co libro "Mulleres Pioneiras" que fala de doce mulleres que conseguiron vencer as barreIras impostas ao seu xénero e dar os primeiros pasos por vieros transitados ata ese momento só por homes. Mulleres reais e diversas que no seu día foron pioneiras en diferentes ámbitos e cuxas historias merecen ser coñecidas e postas en valor.\nPero esas mulleres non só están nos libros. Forman parte do noso día a día e por iso rematamos a semana coa visita de 9 mulleres incribles que nos contaron os seus atrancos desempeñando traballos que tradicionalmente eran desempeñados por homes. Rompedoras de barreiras... MOITÍSIMAS GRAZAS!!!!\nAINIZE ESTER YOLANDA CARLA TANIA PATRI FÁTIMA ROCÍO PILAR\nDía Escolar da Non Violencia e a Paz coincidindo coa conmemoración da morte de Mahatma Gandhi, un referente para a tolerancia, a solidaridade, a concordia, o respeto aos dereitos humans, a no violencia e a paz.\nEste ano valoramos as figuras de "Premio Nobel da Paz" como recoñecemento que se otorga á persoa ou institución que traballa máis ou mellor en favor da fraternidade, a abolición das pelexas e a celebración e promoción dos procesos de paz. Os nenos e nenas elexiron dentro sos seus compañeiros aquel que destacaba por ser unha persoa que respecta oas demais e non despreza a ninguén, unha persoa xusta, xenerosa e que comparte cos demais, unha persoa que sabe perdoar se alguén lle fai mal, unha persoa que intenta solucionar os problemas amablemente e que escoita, dialoga e non intenta impoñer a súa opinión pola forza.\nAo igual que Mahatma Gandhi, que non chegou a recibir o Premio Nobel, sabemos que temos moitos alumnos que o merecen e non o recibiron... quedémonos co dito "non están tosos os que son, pero son todos os que están"\nFOTOS PARA O RECORDO...\nQue bonito comenzar o ano co recordo da PRIMEIRA XUNTANZA DE DECEMBRO!!! Estas fotos formarán parte dese album de momentos felices que todos gardamos. Grazas a todos por facelo posible!\nQuedan pendentes os videos, se alguén ten grabadas as actuacións do segundo pase agradeceríamos que no los fixerades chegar.\nNadal 2017 - 5ºA\nOs rapaces e rapazas de 4º fixemos unha visita moi interesante ao Porto da Coruña.\nA visita comezou no peirao de trasatlánticos, continuamos polo peirao de batería, onde puidemos ver os remolcadores, o peirao pesquero, os almacéns de peixe e marisco e o peirao petrolero. Logo visitamos algunhas das instalacións da Lonxa, á cadea de produción, manipulación, venda e distribución dos produtos. Ademais, puidemos ver as diferentes especies de peixe e marisco, e ata xogar co xeo.


O BNG reclama a actualización dos impresos cos horarios de verán de autobuses urbanos - Novas - BNG de Santiago de Compostela - BNG - Bloque Nacionalista Galego\nO BNG reclama a actualización dos impresos cos horarios de verán de autobuses urbanos\nBNG de Santiago 05 xul. 2016 - 14:55\nbng reclama verán cos autobuses actualización\nRequire tamén un formato máis lexíbel para facilitar o uso do transporte público\nSantiago de Compostela, 5 de xullo de 2016.- O grupo municipal do BNG requírelle ao Goberno local que inste a Tussa, a empresa concesionaria do transporte urbano en Santiago de Compostela, a imprimir novos folletos cos horarios de verán dos autobuses e cun deseño e formato que facilite a lectura e, polo tanto, o seu uso.\nO BNG recibiu queixas da asociación veciñal Camiño de Santiago de Bando sobre o que consideran discriminatorio pola súa mala lectura, ilexíbel para a cidadanía e enganoso no trazado de percorridos, xa que durante o verán os autobuses varían o percorrido e as frecuencias con respecto aos habituais que aparecen nos impresos.\nEste feito está a causar molestias entre as persoas usuarias do transporte público, pois existen alteracións notábeis con respecto aos percorridos habituais sen que teñan coñecemento dos mesmos.\nQuéixanse tamén de que os autobuses urbanos non levan elementos para a recollida de queixas e suxestións e que deben dirixirse ás oficinas de Tussa, cun horario limitado ao pecharen ás 14:00 horas, polo que consideran unha situación de desamparo e discriminación.\nDeste xeito, o BNG trasladará unha iniciativa ao vindeiro Pleno municipal para adoptar medidas que axuden a fomentar o uso do transporte público, como a actualización dos impresos cos horarios de verán dos autobuses urbanos cun formato máis lexíbel.\nA mala xestión do Goberno de Compostela Aberta impediu executar obras en prazo por 360.000 euros\nO BNG requírelle ao alcalde que reclame o centro de saúde de Conxo


Campaña Mundial pola Educación: polo dereito á educación de todas as persoas | Consellería de Educación, Universidade e Formación Profesional\nCampaña Mundial pola Educación: polo dereito á educación de todas as persoas\nXov, 14/09/2017 - 14:05\nCampaña Mundial pola Educación en Galicia integrada polas ONGD, Axuda en Acción, EDUCO, Entreculturas e Taller de Solidariedade.\nDefinición: promoción dos dereitos da infancia\nLímite á participación: máximo 1 aula e 2 docentes por centro\nDarase prioridade aos centros públicos.\nGrao de innovación do proxecto.\nCursos participantes: 3º-4º da ESO e 1º de bacharelato.\nRepresentatividade territorial (1 por provincia, con representatividade de centros educativos rurais/urbanos).\nProximidade xeográfica entre os centros participantes.\nGrao de implicación do claustro e da comunidade educativa no proxecto.\nExistencia de redes sociais e espazo web activo do centro educativo.\nTer participado previamente en actividades relacionadas coa defensa do dereito humano á educación.\nExperiencia previa na participación en programas educativos, campañas de sensibilización, ciberactivismo e activismo social no eido dos dereitos humanos, da cidadanía global e/ou do desenvolvemento humano sustentable.\nExperiencia previa de colaboración con ONG de Desenvolvemento.\nNomes: Miguel Rodríguez García\nDepartamento: Fundación Entreculturas\nTeléfono: 986 22 49 90\nCorreo electrónico: cme.galicia@gmail.com\nA nivel internacional: “Global Campaign for Education” : http://www.campaignforeducation.org/es/\nA nivel estatal: “Campaña Mundial por la Educación” : http://www.cme-espana.org/\nO cumprimento do dereito humano á educación a nivel nacional e global está en xogo. No ano 2015, 263 millóns de nenos e nenas, adolescentes e mozos e mozas aínda estaban sen escolarizar e 758 millóns de persoas adultas non sabían ler nin escribir, dos cales dous terzos eran mulleres. Arestora segue habendo 58 millóns de nenos e nenas sen escolarizar e 100 millóns que non rematan o ensino primario. Ao tempo, a desigualdade na educación ten aumentado penalizando ás persoas e comunidades pobres e en situación de exclusión e marxinación. De feito, a probabilidade de non acudir á escola é catro veces maior entre os nenos e nenas máis pobres do mundo respecto dos ricos, e aqueles nenos e nenas teñen unha probabilidade cinco veces maior de non rematar o ensino primario. Ademais, os conflitos armados e os conseguintes desprazamentos de persoas refuxiadas constitúen barreiras insuperables para a educación en zonas de conflito. Globalmente, a mala calidade da aprendizaxe no ensino primario provoca que millóns de nenos e nenas deixen a escola sen teren adquirido as competencias básicas. Simultaneamente tamén se ten producido unha crise de financiamento da educación tanto a nivel dos orzamentos nacionais como a nivel da axuda ao desenvolvemento por parte dos países doadores, que teñen reducido desde 2010 o seu apoio ao sector da educación nos países empobrecidos.\nNon obstante, a pesar deste panorama global de incumprimento do dereito á educación para todas as persoas, téñense producido avances positivos desde que no ano 2000 se aprobaran os seis obxectivos do “Marco de Acción de Dakar” por parte de representantes de 164 gobernos reunidos en Dakar (Senegal) no Foro Mundial de Educación. Por exemplo, reduciuse á metade o número de nenos e nenas e adolescentes sen escolarizar; téñense escolarizado 34 millóns máis de nenos e nenas e tense acadado practicamente a paridade de sexos no ensino primario.\nCo fin de acelerar o cumprimento efectivo do dereito á educación, en maio de 2015 o Foro Mundial sobre a Educación celebrado en Incheon (Corea do Sur) congregou a 1.600 participantes de 160 países cun só obxectivo en mente: como asegurar para 2030 unha educación de calidade, equitativa e inclusiva e unha aprendizaxe durante toda a vida para todas as persoas. A partir da “Declaración de Incheon para a Educación 2030” tense definido un “Marco de Acción pola Educación 2030” que se reflicte nun dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable (ODS) aprobados en 2015 polas Nacións Unidas. En concreto o ODS 4 establece como fin: “Garantir unha educación inclusiva, equitativa e de calidade e promover oportunidades de aprendizaxe durante toda a vida para todas as persoas”.\nA mobilización local e global da sociedade civil ten sido fundamental para a consecución dos progresos na educación no mundo nos últimos 15 anos a través de accións de sensibilización, formación, investigación e incidencia ante os representantes políticos, parlamentos nacionais, gobernos e administracións públicas para que cumpran cos seus compromisos co dereito á educación a nivel nacional e internacional. A Campaña Mundial pola Educación (CME) nace no ano 2000 como unha coalición internacional de organizacións da sociedade civil, sindicatos educativos, centros educativos e movementos sociais. Arestora está presente en 124 países organizando en abril unha Semana de Acción Mundial pola Educación (SAME) que visibiliza e conciencia sobre a situación da educación no mundo e xera compromisos na cidadanía e nos gobernos locais e nacionais a prol do dereito á educación.\nA CME traballa co profesorado e alumnado dos centros educativos ao longo do curso escolar co obxectivo de sensibilizar, formar e mobilizar ás comunidades educativas e á cidadanía para que actúen como voceiros e activistas do dereito á educación quen de incidir e influír nos representantes políticos locais e nacionais para que cumpran os compromisos co dereito á educación.\nO obxectivo do programa é promover o compromiso e participación activa das comunidades educativas na reivindicación do cumprimento efectivo do dereito humano á educación no marco dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable (ODS) e do Marco de Acción pola Educación 2030.\nA Campaña Mundial pola Educación é unha coalición internacional de ONG, sindicatos do mundo educativos, movementos sociais e centros educativos que se mobilizan para garantir unha educación inclusiva, equitativa e de calidade e promover oportunidades de aprendizaxe durante toda a vida para todas as persoas.\nSensibilizar e concienciar ao profesorado e ao alumnado sobre a situación do dereito á educación a nivel global.\nEmpoderar ao profesorado e ao alumnado para que actúen como activistas en favor do dereito á educación.\nMobilizar ás comunidades educativas na reivindicación do cumprimento dos compromisos internacionais a prol dunha educación gratuíta, equitativa, inclusiva, de calidade e ao longo de toda a vida para todas as persoas.\nO dereito humano á educación constitúe unha ferramenta esencial para a redución da pobreza e das desigualdades, a protección en contextos de conflito e a construción da paz e o desenvolvemento humano integral e sustentable.\nA Campaña Mundial pola Educación promove a través das súas actividades o exercicio activo e libre dunha cidadanía democrática crítica e responsable a través da mobilización social en prol do dereito á educación para todas as persoas en clave de demanda de solidariedade e xustiza social.\nEn concreto, este programa promove:\nEducación para a paz: a través da información relativa á importancia da educación en zonas de conflito ou posconflito para a construción da paz e a reconciliación social.\nEducación ambiental: a través da información relativa á importancia da educación para a consecución dun desenvolvemento humano sustentable.\nEducación para a igualdade entre os sexos: mediante a información relativa á situación de desigualdade de xénero e á importancia da promoción da paridade de sexos no acceso á educación.\nEducación moral-cívica: mediante a construción de demandas en favor do dereito á educación con base en principios éticos universais.\nNormalización lingüística: a lingua vehicular do programa será o galego.\nEsixencias na descrición dos centros:\nRecursos de que debe dispor o centro:\nAula de usos polivalentes dotada con medios audiovisuais (pantalla, canón, computadora) e acceso á rede de calidade.\nEspazos para a realización de dinámicas grupais.\nEspazo web e redes sociais activas.\nSolidariedade. Dereitos humanos. Cidadanía global. Dereito á educación. Dereitos Humanos. Solidariedade. Cidadanía global. Compromiso social. Participación infantil-xuvenil. Desenvolvemento Sustentable. Xustiza social. Igualdade. Equidade. Inclusión.\nCoñecer a realidade local e global de exclusión e vulneración do dereito humano á educación.\nCoñecer os Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable (ODS) das Nacións Unidas como axenda internacional compartida a prol do desenvolvemento humano sustentable no eido da educación (ODS 4).\nSensibilizarse acerca da importancia do cumprimento do dereito á educación como dereito humano fundamental e promotor doutros moitos dereitos humanos.\nFormarse como activistas sociais para exercer como embaixadores da Campaña Mundial pola Educación ante as administracións públicas e representantes políticos a nivel local e autonómico.\nMobilizarse polo cumprimento efectivo do dereito humano á educación a través das actividades da Campaña Mundial pola Educación durante a Semana de Acción Mundial pola Educación (SAME).\nAdquirir coñecementos e competencias no eido da educación para a cidadanía global no marco da Campaña Mundial pola Educación.\nDesenvolver habilidades para o acompañamento de procesos de participación e activismo social da mocidade no eido dos dereitos humanos.\nMobilizar á comunidade educativa a prol dos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS) das Nacións Unidas no eido da educación (ODS 4).\nSensibilizarse sobre a situación da educación no mundo.\nCoñecer as demandas e reivindicacións da Campaña Mundial pola Educación.\nMobilizarse durante a celebración da Semana de Acción Mundial pola Educación.\nCon este proxecto preténdese sensibilizar ao alumnado e ao profesorado participante acerca da importancia do dereito á educación como dereito humano fundamental para todas as persoas, concienciando de vez da importancia de se mobilizar a prol deste dereito ante as institucións políticas responsables. Para iso, ofrecerase un programa de traballo dirixido a:\nInformarse, formarse, sensibilizarse e concienciarse acerca das desigualdades existentes no cumprimento do dereito humano á educación a nivel mundial.\nEmpoderarse e organizarse a través da aprendizaxe de ferramentas e estratexias para a mobilización social (elaboración dun produto audiovisual e dunha campaña de sensibilización e mobilización dirixida á comunidade educativa, garantindo así a capacidade de réplica do programa e converténdose o alumnado e profesorado en axentes de sensibilización e mobilización social/activistas sociais).\nMobilizarse a prol do dereito á educación a través das accións previstas durante a Semana de Acción Mundial pola Educación (SAME), incidindo sobre as institucións políticas con responsabilidade na materia.\nProponse a seguinte metodoloxía:\nRealización do produto audiovisual.\nEntrega do produto audiovisual: Abril 2018.\nEntrega de memoria sobre deseño e realización de campaña de sensibilización e mobilización no centro educativo: Maio 2018.\nEntrega da memoria final do proxecto: 30 xuño 2018.\nOs traballos enviaranse en formato dixital de xeito electrónico.\nA temporización abarca todo o curso escolar. Momentos clave no desenvolvemento do proxecto:\nNovembro 2017. Xornada informativa e formativa co profesorado (4 horas).\nDecembro 2017: Obradoiro I para alumnado (2 horas lectivas).\nXaneiro 2018: Obradoiro II para alumnado (2 horas lectivas).\nFebreiro 2018: Obradoiro III para alumnado (2 horas lectivas).\nMarzo 2018: Elaboración de produto audiovisual e deseño e realización de campaña de sensibilización e mobilización no centro educativo (10 horas).\nAbril 2018: Xornadas de formación para o profesorado en Santiago de Compostela (Opcional. 8 horas).\nAbril 2018: Participación no acto público central da SAME dunha selección de alumnado por centro (4 horas + tempo dos desprazamentos).\nMaio-Xuño 2018: Participación na gravación da memoria audiovisual da SAME 2018 (2 horas).\nNovembro 2017. Xornada informativa e formativa co profesorado en Santiago de Compostela. Obrigatoria. Presencial. 4 horas nunha xornada. Non integrada no Plan Anual de Formación do Profesorado.\nAbril 2018: Xornadas de formación para o profesorado en Santiago de Compostela. Opcional. Presencial. 8 horas en dúas xornadas. Non integrada no Plan Anual de Formación do Profesorado.\nApoio ao profesorado: telefónico e presencial para favorecer a sensibilización e información inicial ao profesorado cando se precise, para inicio de traballo na aula.\nMaio 2018: Participación na gravación da memoria audiovisual da SAME no centro educativo (2 horas).\nCharlas para o profesorado\nActividades extraescolares (visitas, saídas):\nOs custos de viaxe son financiados polo programa.\nMaterial didáctico. Unidades didácticas. Formato electrónico e papel.\nMateriais divulgativos do programa: dípticos, carteles e pegatinas. Formato electrónico e papel.\nDocumento de posicionamento da SAME 2018. Formato electrónico e papel.\nActividade de mobilización da SAME 2018. Formato electrónico e papel.\nManifesto da SAME 2018. Formato electrónico e papel.\nPódese acceder a todo o material anterior en formato electrónico no enderezo: http://www.cme-espana.org/same/?lang=gl/#Materiales\nEducación 2030. Declaración de Incheon: http://cme-espana.org/media/publicaciones/1/Incheon/Declaraci%C3%B3n%20de%20Incheon%202030.pdf\nInforme de seguimento da EPT (Educación para Todos) 2015: http://cme-espana.org/media/publicaciones/2/UNESCO/Informe%20de%20seguimiento%20EPT%202015.pdf\nIncidencia política en educación: http://cme-espana.org/media/publicaciones/6/Incidencia%20pol%C3%ADtica%20en%20ED.pdf\nParticipación cidadá en educación: http://cme-espana.org/media/publicaciones/6/Participaci%C3%B3n%20ciudadana%20en%20ED.pdf\nMarco de Acción de Dakar 2000: http://cme-espana.org/media/publicaciones/1/Dakar/marco%20de%20acci%C3%B3n%20de%20Dakar%202000.pdf\nOutras publicacións de interese: http://www.cme-espana.org/informate/publicaciones/ e http://www.cme-espana.org/same/?lang=gl#1452447072016-dc9dcac7-c833\nOutros elementos web de interese:\nWeb da CME en España: http://www.cme-espana.org/?lang=gl\nWeb da CME internacional: http://www.campaignforeducation.org/es/\nFacebook da CME España: https://www.facebook.com/Campa%C3%B1a-Mundial-por-la-Educaci%C3%B3n-Espa%C3%B1a-289524437739469/\nTwitter da CME España: https://twitter.com/CME_es (@CME_es)\nFacebook da CME Galicia: https://www.facebook.com/CMEGalicia/\nTwitter da CME Galicia: https://twitter.com/cmegalicia (@CMEGalicia)\nCanal Youtube da CME España: https://www.youtube.com/user/CMEspain\nCampaña Latinoamericana polo Dereito á Educación: http://v2.campanaderechoeducacion.org/\nPáxinas web de referencia:\nCompetencia en comunicación lingüística, a través da expresión dos problemas detectados, do razoamento argumentado das suxestións e das propostas de mellora, da lectura e análise crítica da información a través de distintas fontes, e da expresión pública das súas demandas no eido do dereito humano á educación.\nCompetencia matemática e competencias básicas en ciencia e tecnoloxía, a través da análise da situación da educación no mundo, do impacto da exclusión do dereito á educación na poboación mundial e da análise dos orzamentos públicos no eido da Axuda Oficial ao Desenvolvemento (AOD).\nCompetencia en aprender a aprender, a través das metodoloxías activas empregadas para que o alumnado sexa protagonista na elaboración de argumentarios e propostas no eido do dereito á educación.\nCompetencias sociais e cívicas, a través da análise dos problemas de exclusión e vulneración dos dereitos humanos; do activismo e compromiso crítico cidadá en prol do cumprimento efectivo do dereito á educación; e do exercicio activo dos valores democráticos de solidariedade, participación e xustiza social.\nCompetencia en sentido de iniciativa e espírito emprendedor, a través do deseño e posta en marcha de iniciativas de participación social no marco da Semana de Acción Mundial pola Educación que favorezan a expresión do punto de vista do alumnado en asuntos do seu interese ante as administracións públicas e os representantes políticos locais e autonómicos.\nCompetencia en conciencia e expresións culturais, a través da elaboración creativa de propostas de denuncia social e reivindicación do cumprimento do dereito humano á educación.\nProduto audiovisual de sensibilización e mobilización a prol do dereito á educación.\nCampaña de sensibilización e mobilización a prol do dereito á educación no centro educativo.\nOs produtos serán divulgados a través das redes sociais da CME en Galicia: https://www.facebook.com/CMEGalicia/ e https://twitter.com/cmegalicia, da web da CME en España: www.cme-espana.org, e do canal da CME España en Youtube: https://www.youtube.com/user/CMEspain\n4. Grao de coñecemento e habilidades facilitadas ao alumnado e profesorado para a incorporación do dereito a educación e do ODS 4 no centro educativo.\n5. Grao de protagonismo asumido polo alumnado na creación dos traballos audiovisuais propostos.\n6.Grao de participación nos espazos xerados de encontro presencial.


A Xunta avanza en Culturgal as liñas da súa programación para o ano 2021 co obxectivo de que a cultura siga de xeito seguro - AGADIC\nO secretario xeral de Cultura, Anxo M. Lorenzo, e o de Política Lingüística, Valentín García, inciden na necesidade de fomentar a produción e estimular a participación\nSusana Seivane e Luar na Lubre ofrecen dous concertos impulsados polo Goberno autonómico ao abeiro do Fondo de Proxectos Culturais Xacobeo 2021\nAs actividades continuarán mañá coa axenda da Cidade da Cultura e a proxección de ‘Pontevedra, cuna de colón... coa súa cor!’ no Espazo Cinema\nA Xunta de Galicia volve a estar presente un ano máis como patrocinador principal en Culturgal, a gran cita das industrias culturais que celebra desde onte a súa 13ª edición con máis de 70 propostas culturais nos ámbitos da música, escena, literatura, arte e ciencia. Trátase dunha edición marcada pola crise sanitaria que se leva a cabo adaptándose ás restricións sanitarias a través dunha ambiciosa retransmisión en liña que busca abrirse a un público máis numeroso.\nNo marco da programación prevista para hoxe, o Goberno galego, ofrece un avance da súa programación cultural para o vindeiro ano. Neste sentido, o secretario xeral de Cultura, Anxo M. Lorenzo, e o de Política Lingüística, Valentín García, inciden na necesidade de fomentar a produción cultural nas súas diversas vertentes, así como de estimular a oferta e a participación social. Precisan que a Consellería de Cultura traballa xa na configuración de máis de mil eventos que van desde exposicións, espectáculos, concertos e proxeccións ata obradoiros, festivais e congresos.\nO obxectivo da Xunta neste sentido é claro: que a cultura siga de xeito seguro, para o que os orzamentos recollen un 27,4% máis de investimento en 2021 no eido cultural, dando así continuidade ás medidas do Plan de Reactivación. Nesta liña, os representantes autonómicos explican que tamén se levarán a cabo programas de dinamización cultural no ámbito da lectura, do audiovisual, das artes escénicas e musicais, así como das artes plásticas da proxección exterior da cultura galega.\nAdemais da programación cultural, no marco de Culturgal, abórdanse os retos da cultura dixital e da cooperación entre Galicia e a cultura lusófona a través dos programas Nortear, aRi[t]mar e diversas actividades que se levan a cabo por medio do sistema educativo e da Axencia Galega das Industrias Culturais (Agadic). No eido lingüístico, a xornada inclúe igualmente as obras e proxectos Chegar a Galicia, chegar ao mundo ou Unha xustiza en diálogo co país. Conversas con Carlos Varela, ademais do programa de dinamización para profesorado e alumnado 21 días con O galego e +.\nDurante a axenda de hoxe, o Pazo da Cultura tamén é o escenario de diversos espectáculos e actuacións impulsadas ao abeiro do Fondo de Proxectos Culturais Xacobeo 2021 da Xunta de Galicia. Concretamente, hoxe sábado o espazo de Culturgal acolle os concertos de Susana Seivane (18,30h.), Luar na Lubre (20,30h.) e o espectáculo teatral Sofía Unipersonal, de Inversa Teatro (21,00 horas).\nAs actividades continuarán mañá coa presentación da programación da Cidade da Cultura, un foco imprescindible nesta pandemia, co festival Escenas do Cambio ou as exposicións Galicia, de Nós a nós e As miradas de Isaac. Ademais, no Espazo Cinema, proxectarase a versión polícroma restaurada do documental de 1927 Pontevedra, cuna de Colón, peza de Enrique Barreiro pioneira na experimentación para dotar de cor a imaxe cinematográfica. A programación dominical tamén inclúe o concerto de Os d’Abaixo (20,00h.) e o espectáculo Ópera Break’s, de Vella Escola (19,15 h.).\nAccesible desde a casa\nCulturgal 2020 estrutúrase arredor de catro espazos no Pazo da Cultura e no Teatro Principal de Pontevedra: Cinema, Foro, Escena e Libro, dos que os tres últimos son accesibles para o público desde as súas casas a través das súas respectivas canles na páxina cultur.gal e en YouTube. En canto á asistencia presencial, para garantir o acceso é preciso retirar previamente o convite na web do evento. Pola súa banda, os concertos poderán ser seguidos desde o Auditorio do Pazo da Cultura a través da Canle Escena, mentres que o espazo Cinema é o único no que o acceso do público será exclusivamente presencial. Nel proxéctanse títulos recentes do audiovisual galego, a meirande parte deles producidos con subvención da Xunta de Galicia, como A illa das mentiras, Arima, Longa noite, A media voz ou Ons.


Entrevista Olga Novo: “A poesía antepón a beleza e o amor ante o desastre” – Lecturafilia\nLecturafiliaEntrevistasentrevista olga novo, feliz idade, kalandraka, poesía galega, poetas galegosDeja un comentario\nOlga Novo defínese como unha muller nacida na aldea, filla neta bisneta de labregos. E aí, nesa identidade, agroma a poesía, un acto que doe e actúa como bálsamo ao mesmo tempo.\nOs versos como indagación e busca da beleza e do amor ante un mundo que torna cara ao desastre. Porque, como ela ben di, “o mundo é mellor se os ollos que o contemplan son sensibles”. Feliz Idade nace, pois, da oposición entre a vida e a morte, deses sete anos nos que ela sentiu o declive e perda do pai e o nacemento da filla. Un poemario moi apegado ao rural, ao feminismo e á loita polo noso.\nPregunta (P): Os versos do poemario Feliz Idade combinan a ledicia do nacemento coa tristura da morte dunha forma moi persoal. Como foi a xénese do mesmo?\nA xénese dos meus libros conecta sempre coa miña propia experiencia vital. Nese senso, a creación é sempre para min unha emanación emocional, que atopa canle expresiva a través da poesía. No caso concreto deste libro, a súa xestación xorde ao longo de sete anos, nun momento de gran intensidade vital no que conflúen dúas experiencias radicais para calquera ser humano: o nacemento dunha filla e o declive e morte do pai. O cruce desas dúas vidas ante min xera unha explosión creativa, que non é outra cousa máis que a poderosa tentativa da expresión de algo que roza o inefable: o Amor.\n(P): Agroma aquí unha fonda conciencia feminista, de falar do corpo sen cadeas. Cres que a poesía axuda a apropiarnos da linguaxe para reivindicar o que nos pertence ás mulleres?\nPor suposto. A poesía como toda linguaxe creadora pode ter un gran efecto liberador, pois xorde da nada e crea algo novo. Esa potencialidade abre un horizonte que vai máis aló da linguaxe recta da comunicación cotiá, e polo tanto interroga o real, subvérteo, ultrapásao. Esa natureza da linguaxe poética, como acontece no amor, posibilita un dicir outro, e nela reside xa que logo, unha posibilidade doutra realidade, doutro pensamento… Un verdadeiro potencial subversivo profundamente liberador para o xénero humano, e polo tanto tamén para as mulleres. Na práctica creadora desa difícil liberdade inscríbese a expresión natural do corpo, neste caso, o dunha muller que escribe desde a autoafirmación non-escindida, pois escribe coa súa mente, co seu corazón e coa súa pel.\n(P): É a poesía para ti un bálsamo ou sofres ao crear?\nÁmbalas dúas cousas. Hai moitos textos deste e doutros libros que foron escritos con moita dor, e mesmo chorando durante o propio proceso da escrita; mais sempre a poesía tivo e ten para min un efecto catártico e balsámico, primeiro polo propio pracer inmenso da escrita, e a seguir porque todo canto se realiza desde o amor ou por amor, cauteriza as cicatrices e anaina as emocións. O intre da creación é tamén Feliz Idade.\n(P): En estreita relación coa reivindicación atopamos unha homenaxe á sabedoría popular, á terra que te viu nacer. É o libro, tamén, unha defensa das formas tradicionais de vida?\nO libro é naturalmente unha obra escrita por unha muller nacida na aldea, filla neta bisneta tataraneta de labregos. Ata onde a memoria alcanza, esa sabedoría popular conforma o meu contexto vital. É lóxico, pois, que a miña escrita, de carácter hiperrromántico, funda as súas raíces no lugar natal; e de xeito paralelo, o alento libertario proxecta este enraizamento cara ao universal e mesmo cara ao cósmico. Neste senso, o que hai no libro, o que hai en min, é unha defensa da harmonía vital e da liberdade radical, e polo tanto das formas de vida máis diversas, entre as cales, claro, se atopa tamén a do noso rural ameazado por un capitalismo feroz que non entende da malla solidaria, do troco de bens, do sentir comunal. A poesía antepón a Beleza e o Amor ante o desastre, pon por diante a entrega e o soño como formas hiperlúcidas de resistencia. E isto tamén é Sabedoría popular.\n«O libro é naturalmente unha obra escrita por unha muller nacida na aldea, filla neta bisneta tataraneta de labregos»\n(P): Así e todo, tes esperanza nos tempos futuros. Es quen de imaxinar a vida dos galegos e galegas de aquí nuns anos? Sobrevivirán as aldeas?\nNon creo que sobrevivan tal e como as coñecemos, e de feito na actualidade xa non son como as coñecemos de nenos, e moito menos como as coñeceron os nosos pais e nais cando aínda era un tecido socio-cultural vivo e pleno. Agora ben, como canta Mercedes Sosa, “todo cambia”, e esta verdade universal é un elemento que pode lerse tamén desde a esperanza. Por que non imaxinar outro rural asentado, nunha economía sostible nun modelo ecolóxico? Penso, neste senso, que hai cousas da nosa sociedade rural que é bo que desapareceran, non se trata de idealizar o modo de vida tradicional, que, coma todos, é poliédrico e complexo. Trátase, en todo caso, de imaxinalo vivo, e mellor.\n(P): Para escribir poesía necesítase máis corazón ou razón? Cal é a túa experiencia?\nSen corazón non hai razón. Sen corazón non hai nada.\n(P): A poesía xermola en calquera momento do día ou hai que sentarse e traballala?\nPara min, a poesía antecede ao poema. A poesía faise, vívese, experiméntase, contémplase. Está na vida, está nos outros, está no amor, no pracer, na raíz emocional do ser humano. Logo, hai persoas que tamén a escriben, coma min. Moitas outras non. Pero percíbena, lévana dentro e practícana. Desde ese punto de vista, pode unha “sentar a traballar” fabrilmente o fogonazo dunha emoción? Por suposto, e respectando tódalas visións diversas que se poden ter do feito creador, para min, unha cousa é a artesanía da escrita, e outra, moi distinta, o trallazo da revelación.\n«A xénese dos meus libros conecta sempre coa miña experiencia vital»\n(P): Que pensas das novas voces poéticas que están agromando no panorama literario galego?\nNo Museo de Lugo hai unha peza escultórica, unha cabeza de muller romana coñecida baixo o nome de “Venus Victrix”: Venus Victoriosa. Sempre me fascinou esa idea… Que Venza Venus. Paralelamente a esta idea penso eu na Vitoria da Poesía. O mundo é mellor se os ollos que o contemplan son sensibles, polo tanto non podo máis que celebrar que xurdan novas voces que verbalicen a realidade desde esta óptica, e en galego. Todas e cada unha destas voces do presente, coma as do pasado, aportan algo inimitable e personalísimo á gran voz comunal. Benvidas sexan.\n(P): Cales son os teus referentes literarios á hora de escribir?\nOs meus referentes á hora de escribir non son só literarios, senón vitais nun senso profundo. Mais se debo aterme ao plano estritamente literario, os meus referentes son as voces profundas da poesía radical soa, da poesía da escoita e da revelación máis aló de modas, xeracións ou movementos. E nese espazo de creación atemporal conviven, por exemplo, Rosalía e Carmen Blanco, Emily Dickinson e Antonio Gamoneda, Safo e Claudio Rodríguez Fer, Virginia Woolf e Dylan Thomas, Rimbaud e Luz Pozo, André Breton e Iago González…\n(P): Tes en marcha algún proxecto do que nos poidas adiantar algo?\nNa actualidade estou a escribir unha serie de artigos, que se publican na revista Luzes, baixo a epígrafe “O bosque dos cromosomas”. Trátase doutro xeito de poesía: a procura da intrahistoria do meu lugar natal a través da evocación amorosa de persoas do pasado e do presente que conforman un verdadeiro bosque de cromosomas comunal. Seres anónimos que nunca pasarán á gran Historia dos feitos, pero que sosteñen a vida e forman parte de nós, do noso ADN como pequena comunidade existente neste recuncho do mundo. Traelos a primeiro plano cantando a inmensa dignidade das súas vidas humildes é para min un necesario acto de amor.


ARDE O PAZO: OS DATOS HISTÓRICOS\nO EXÉRCITO DE NAPOLEÓN PASOU POR MÓS\nCorre o ano 1807, o rey de España Carlos IV e o seu valido Godoy firman un tratado con Napoleón Bonaparte, que pretende conquistar Portugal. A esta política opónse o príncipe de Asturias, Fernando VII, heredeiro do trono.\nCoa escusa de conquistar Portugal, os franceses apodéranse das desmanteladas fortalezas españolas de toda a península, aumentando a desconfianza sobre as verdadeiras intencións de Napoleón. Carlos IV abdica a favor do seu fillo no mes de marzo, pero as tropas francesas non aceptan a Fernando VII e forzan a Carlos IV, que termina por deixar a coroa en favor do mesmo Napoleón. Esta situación provoca levantamentos (coma o do 2 de maio de 1808 en Madrid) contra o exército invasor por todo España. Organízase un exército e mándanse comisionados a Londres solicitando a colaboración de Inglaterra.\nOs ingleses ven neste feito a oportunidade de frear o avance imperialista de Napoleón e acordan enviar dous pequenos exércitos para axudar ós españois a frear as pretensións do francés.\nO 15 de xuño, José Bonaparte (Pepe Botella), irmán de Napoleón, foi nomeado Rei de España e redacta unha nova constitución, que non é aceptada polo pobo español. Os partidarios de Fernando VII constitúen a “Junta Suprema Central” para ordear a vida económica e militar do país mentres o heredeiro ó trono permanece no cautiverio.\nNapoleón en persoa, á fronte dunha tropa de 250.000 veteranos, entra en España o 8 de novembro, ocupando a capital o 20 de decembro. O o seu irmán Jose I Bonaparte ninstálase no Palacio Real.\nNAMENTRES, NA GALIZA:\nO Marqués de Valladares, ó mando do rexemento de infantería de León, chega a Vigo co batallón da provincia de Ourense para declarar nesta vila a Fernando VII, Rei de España. Máis tarde este rexemento incorpórase ó exército de Galicia, deixando a praza de Vigo indefensa. As autoridades locais convocan ós veciños para que se alisten na chamada milicia honrada, co obxectivo de defenderse ante a previsible chegada dos franceses, aínda que 1808 remata sen que ningún francés apareza por aquí.\nXANEIRO DE 1809:\nÓ comezo de 1809 a división inglesa mandada polo xeneral Moore fuxe do centro de España perseguida polo exército do xeneral Soult e o mesmo Napoleón.\nOs ingleses retroceden cara A Coruña, onde teñen pensado embarcar (a flota que nese momento estaba en Vigo) para fuxir do país. Antes, prodúcese a batalla de Elviña, na que 16.000 ingleses tratan de parar o avance dun exercito de 50.000 franceses que, dirixidos polo mariscal Soult, invaden Galicia. Os ingleses embarcan os días 17 e 18 de xaneiro, abandonando a cidade de A Coruña que non pode facer outra cousa que renderse.\nDía 20: Os veciños de Vigo realizan protestas e prenden a varios mandatarios da vila acusados de “afrancesados” pola pasividade de varios persoeiros ante un inminente ataque dos franceses.\nDía 21: Parte do exercito inglés (aliado de España) chega a Vigo perseguido polos franceses. Despois de permanecer 5 días en Vigo, embarcan en barcos ingleses rumbo ó seu país, deixando ós veciños de Vigo preocupados e decepcionados por este abandono. Soamente deixaron en terra doce canóns para a defensa de Vigo.\nUnha forte columna de cabalería lixeira do exército francés diríxese dende Santiago a Pontevedra, Tui (capital da provincia) e Vigo co obxectivo de apoderarse desta praza forte e cortarlle o paso ó Marqués de la Romana, que se dirixe a este porto con 2.560 homes, restos do exército de Galicia.\nDía 31: Os franceses rodean as murallas de Vigo. A xente opónse a entregar a vila sen ofrecer resistencia pero o comandante militar convence ós veciños, advertindo que nese momento non contan con máis de 300 homes para defende-las murallas fronte todo un exército.\nFEBREIRO DE 1809:\nDía 4: As autoridades entregan a vila e ás catro da tarde entran dous escuadróns de franceses pola porta da Gamboa. Os franceses quedan admirados ó ver que se entrega sen opoñer resistencia unha praza forte provista de artillería e municións. Ó mesmo tempo as autoridades locais facilitan a retirada -pola porta da Falperra- dos soldados españois que forman a guarnición e que fuxen agochados para unirse máis tarde ós grupos armados que se irían formando pola comarca.\nÁ entrada dos franceses, a meirande parte dos franciscanos do convento de Sta. Marta saen de Vigo vestidos de paisano.\nUn destes frades, o Padre Francisco Giráldez, acompañado de Andrés Villageliú, diríxese ó Val da Louriña ca misión de organizar ó pobo contra os franceses. … de quién puedo dar exacta cuenta porque lo observe de cerca, y no obstante que este religioso no parece sobresaliente, puedo asegurar que se portó con arrojo y valentía de un soldado veterano…\nEstes relixiosos encabezan os movementos de defensa contra o francés en tódalas comarcas da provincia de Tui, convertendo o seu convento de Sta. Marta nun baluarte da independencia en Galiza.\nDía 5: Entran pola porta do Sol 1.200 soldados franceses de infantería.\nDía 8: 450 franceses completan a ocupación de Vigo. O Mariscal Soult instala o seu cuartel xeral e dende aquí prepara a invasión de Portugal. Os invasores xa ocupan Baiona, A Garda, Tui, Salvaterra e Porriño, e toda a comarca ten que manter a este exercito.\nDía 15: O Mariscal Soult sae de Vigo con intención de cruzar o Miño por A Guarda para invadir Portugal. Este feito reduce a guarnición francesa que queda na vila e axuda ás autoridades viguesas a organizar unha acción conxunta coas partidas armadas da comarca.\nDía 17: Unha brigada do exercito francés sae de Vigo para unirse ás forzas do Mariscal Soult que están concentradas no Baixo Miño. Na praza quedan soamente 2.000 franceses, moitos deles enfermos e feridos, namentres os veciños aproveitan esta situación para sacar da vila municións (grazas o Padre Andrés Villageliú) e organizar as xuntas de defensa.\nDía 20: Por estas datas, Francisco Giráldez xa ten organizado o seu grupo de xente armada na xurisdición de Sto. Antoíño.\nMARZO DE 1809:\nDía 1: O pobo proclama a Giráldez comandante xeral do Val da Louriña e inicia o cerco a Vigo á fronte de 800 homes.\nDía 8: A xente de A Guarda acude a reforzar ós guerrilleiros que xa rodean Vigo.\nDía 11: Súmanse as xentes de Sto. Antoíño, Fragoso e Baiona que comandados por Giráldez teñen o propósito de reconquistar Vigo.\nMentres, os guerrilleiros de outras comarcas rodean a cidade de Tui, para evitar que as tropas francesas desta cidade acudan en axuda dos ocupantes de Vigo. A estas alturas xa non había pobo que non estivese levantado en armas contra o francés.\nDía 14: Un destacamento de 500 franceses baixa de Pontevedra, chegando a O Porriño a mediodía. Pola tarde toman dirección a Vigo polo camiño de Puxeiros, onde estan as forzas comandadas polo Padre Giráldez e José Benito Bernardez, caudillo da xuridiscción de Sto. Antoíño, para impedirlles o paso atravesando árbores e construíndo balados de pedra no camiño.\nfoto: o caudillo de Sto. Antoiño, José Benito Bernardez, e Francisco Giraldez comandante da Louriña. na representación de Arde o Pazo 2009.\nDeste suceso hai que dicir que 22 homes armados conseguen rexeitar a cabalería francesa, cargando sobre eles con fouces e chuzos cando se lles acaba munición e causándolles 16 mortos, entre eles un tenente coronel. Ademáis, collen 11 prisioneiros, 2 cabalos, 20 fusiles, 3 reloxos de peto, 4 pistolas e outras xoias. Os nosos sufren tres mortos e un ferido.\nOs franceses volven intentar pasar monte arriba entre Sta. Mariña de Cabral e Bembrive pero Giráldez sáelles ó paso, matando a 6 franceses e facendo 5 prisioneiros. Giráldez perde soamente dous homes e persegue ós franceses ata O Couto, onde dan morte ó comandante francés. Estas accións obrigan ós franceses a retirarse a Tui e desde ese día as tropas invasoras mantéñense concentradas tras as murallas de Tui e Vigo, sen atreverse a intentar saídas en masa.\nDía 15: 3.300 soldados forman a guarnición francesa de Tui.\nComezan as accións contra os ocupantes da praza de Vigo. Os franceses intentan unha saída e son rexeitados en Castrelos.\nDía 16: Os franceses intentan unha nova saída e outra vez son rexeitados polos nosos. Almeida, o famoso capitán portugués pide a rendición á guarnición francesa que non queren renderse a un exército de paisanos.\nO Marqués de la Romana (xefe do exercito de Galicia) manda a varios capitáns para que reforcen o cerco sobre a praza forte de Vigo, entre eles Cachamuíña e o capitán Colombo.\nDía 18: Establécese en Sta. Cristina de Lavadores o cuartel xeneral das nosas tropas.\nDía 21: O capitán Bernardo González “Cachamuíña” e designado para acudir ó asalto a Vigo.\nDía 22: 1.600 soldados franceses do exercito do mariscal Ney, que veñen de Santiago e chegan a Pontevedra. Teñen orde de socorrer ás tropas francesas sitiadas en Vigo.\nPablo Morillo encárgase de frealos, desfacendo dous arcos da ponte de San Paio (Arcade) coa axuda de guerrilleiros de Marín.\nDía 23: Aparecen na ría dúas fragatas inglesas, chamadas polos franceses para tratar de parlamentar e renderse ante eles.\nPor estas datas Giráldez manda facer 15 escalas de corda para o asalto das murallas. E os paisanos, ansiosos de acabar co francés,tratan de escalar as murallas.\nDía25: Pablo Morillo deixa forzas defendendo o paso de Ponte Sampaio e volta a Vigo con 300 homes mandados polos capitáns Cachamuíña e Colombo.\nÓ chegar a Sta. Cristina de Lavadores (cuartel xeral) intentan coller o mando da situación pero os caudillos que xa formaban o cerco néganse a aceptar isto, xa que prefiren seguir baixo o mando do abade de Valadares.\nDía 26: Cachamuíña parlamenta cos da praza esixindo a rendición pero os franceses poñen condicións que non son aceptadas polos nosos.\nGiráldez preséntase ante o consello de xefes reunido en Lavadores e comunica que a súa xente e todos en xeral “estaban resueltos y animados a dar el asalto, para cuyo efecto había mandado hacer las escalas que presentaba”.\nCachamuíña comunica ó francés Chalot (gobernador de Vigo) a orde de entregar a praza antes do 27, en caso contrario asaltarán a praza escalando os muros.\nDía 27: Chalot preséntase de novo a parlamentar buscando escusas que só buscan gañar tempo á espera da chegada de reforzos.\n“…en esto se mandó dar aguardiente a la gente y pasó orden a la gente el bizarro Cachamuiña para aproximarse a la plaza…”. As forzas de Cachamuíña avanzan sobre O Castro de Vigo, mentres os de Fragoso ameazan a porta da Ribeira e os de Sto. Antoíño a porta da Gamboa.\nD. Pablo Morillo, coronel das forzas galegas, manda que as dúas fragatas inglesas fondeadas na ría disparen os seus canóns sobre os castelos de O Castro e San Sebastián.\nO combate empeza as nove da noite e as forzas comandadas por Giráldez (Sto. Antoíño e Val da Louriña) son destinadas xunto coas de Cachamuíña para atacar a porta da Gamboa. Tentan asaltar as murallas coas escalas que mandara facer Giráldez pero non o conseguen ante os disparos dos franceses.\n“Un heroe anónimo das forzas de Giráldez berrando de carraxe colleu a machada e comezou a racha-la porta baixo os disparos do inimigo, que ó pouco remataron coa súa vida ”, logo recolleu a mesma machada o mítico Cachamuíña (de gran estatura e forza) que conseguiu botar abaixo a porta aínda que resultou ferido por catro balazos.\n“…al comandante de las fuerzas de La Gamboa le ha muerto el hachero, después de abrir y franquear la puerta, y tuvo un herido solo, que fue Santiago Martín, que le atravesó una bala un brazo…”.\nfoto: Alarma de Sto. Antoiño atacando a porta da Gamboa na festa da Reconquista (2011)\nÁs once da noite os franceses réndense, dispoñéndose a abandonar a praza na mañá seguinte.\nDía 28: Os vencidos embarcan nos barcos ingleses deixando atrás 39 pezas de artillería, municións, cabalos, carros e 117.000 francos entre outras cousas.\nÓ mesmo tempo recíbese o aviso de que 400 franceses de Tui veñen a socorrer ós de Vigo. Os nosos córtanlles o paso en Castrelos e fánnos retroceder, perseguidos por todas partes con tal acerto que soamente chegan de volta a Tui 17 ou 18 soldados.\nGiráldez e José Benito Bermúdez (Sto. Antoíño) coa xente ó seu mando van polo lado de Rebordáns e o monte San Julián (Aloia), xunto a xente da Louriña e Cotobad.\nDía 29: Cachamuiña é nomeado comandante e gobernador militar da praza de Vigo.\nDía 30: Os xefes que participaron na reconquista de Vigo acordan acudir en axuda das forzas que rodean Tui (capital de provincia e cidade dende o século XII). Estes xefes non se poñen de acordo na forma de conquistar a cidade (o parecer todos queren mandar).\nABRIL DE 1809:\nDía 5: O tenente coronel García del Barrio faise nomear xefe do asalto (uns dín que foi un pésimo dirixente, outros, que os subalternos non obedecían as súas ordes).\nDía 6: Primeiro ataque para tomar por asalto Tui, que é rexeitado polos franceses. Téntase conquistar a cidade antes da chegada dunha columna do exercito francés que ven dende Pontevedra a marchas forzadas.\nDía 9: García del Barrio manda poñer cinco canóns e un morteiro polo lado de San Julián.\nDía 10: Ás sete da mañá, Giráldez advirte que non hai tropa para defender os canóns e que a súa forza de paisanos non ten máis ca 3 cartuchos por home. Entón, preséntase ante García del Barrio queixándose do perigo desta situación.\nMentres, o oficial ó mando da batería manda disparar sen facer caso das advertencias de Giráldez. Os franceses, vendo que os canóns están desprotexidos, saen da cidade para apoderarse deles. As forzas de Giráldez (sen munición) tratan de rexeitar ó inimigo e logran salvar nove carros de metralla e o morteiro.\nCando os franceses ven chegar ás tropas de Almeida e ás de Victoria e de Lobera, que son as que teñen que defender a batería, foxen para pórse baixo a protección da artillería de Tui.\nDel Barrio cre que os franceses se retiran e dá orde ás nosas tropas para que deixen de perseguilos. De súpeto, os franceses dan volta e contraatacan cargando sobre os paisanos.\n…¿pero los paisanos se retiraron? No por cierto pues el Padre Giráldez viendo que algunos determinaban por hacerlo, al ver que la tropa se retiraba, se va al tambor (que estaba tocando retirada), lo tira, y súbese a una alta peña con un saco de municiones debajo del brazo y comienza a exortarles y decirles: “en la disposición que los enemigos vienen, si huímos, somos muertos; marchemos a ellos, y obliguémoslos a retirarse a la Plaza.”…\nSegue el coa súa xente atacando ó inimigo e perseguíndoo ata as mesmas portas de Tui, de xeito que si as tropas de Almeida, de Victoria e de Lobera non se retiraran, poideron conquistar a cidade nese día.\nEste segundo intento de asalto a Tui tampouco ten éxito e o exército galego perde as pezas de artillería que trouxera de Vigo. Este mesmo día ás doce da noite o xeneral del Barrio dá orde de levantar o cerco (cando sabe que por Valença do Miño achéganse reforzos franceses).\nEsta vez Giráldez xunta as súas forzas de paisanos e preséntase ante Del Barrio e outros dirixentes protestando:\n“…que no le parecía oportuno levantar el cerco de Tuy; pues los paisanos solos sin tropa habían obligado a retirarse a los franceses dentro de Tuy, como lo habían hecho en Vigo y Puente de San Payo cuando era menos gente y no tenían armas y municiones que tenían ahora, ya tomada Vigo”\nO xeneral non o considera oportuno, pero Giráldez protesta: “que seguiría en el cerco y que se volvería a formar el sitio ”.\nÁs 5 da mañán preséntase Giráldez en Vigo ante o recentemente nomeado gobernador militar Cachamuíña para que manden “bajo pena de la vida a que los caudillos volviesen a formar el cordón de Tuy”. Cachamuíña dá facultades plenas a Giráldez para que no seu nome chame ós caudillos de Sobroso, Salvaterra, Arbo, Crecente e Achas sendo el mesmo quen ordea acudir ós de Fragoso, Baiona e A Guarda.\nDía 11: A paisanaxe proclama ó Padre Giráldez, comandante de los valles de Louriña y Sto. Antoíño. O comandante da Louriña, abade de San Pedro de Cela, é vítima da carraxe dos paisanos, que están a piques de queimarlle a casa por acatar as ordes de retirada do xeneral Del Barrio o día anterior.\nDía 12: O cerco sobre Tui volve a estar como no día nove. Pola tarde acórdase atacar Tui no día seguinte. Os franceses comprenden que non poderán aguantar en Tui e abandonan a cidade co material de guerra que deixara alí o mariscal Soult. Os enfermos e feridos son enviados a Braga e Porto.\nDía 13: Ás sete da mañá recíbese aviso da chegada das tropas do xeneral Maucune, 3.500 franceses que veñen a marchas forzadas dende Pontevedra e xa pasaran Ponte Sampaio.\nfoto: o terrible xeneral Maucune.\nCando Giráldez sabe isto decide saírlles ó paso a altura de Guizán e Mos, por ser sitios vantaxosos. O comandante non considera oportuna esta acción pero Giráldez decide atacalos, dando mostras novamente da súa capacidade de liderazgo entre a paisanaxe.\nCando chega a Mos chega ós seus oídos que os franceses xa pasaran os sitios vantaxosos de Guizán e manda á súa xente agocharse para deixar pasar a vangarda composta de moita cabalería. Coloca 50 tiradores por Carracido e corenta polo lado de Petelos (Veigadaña) esperando pola retagarda francesa de trescentos homes que quedaran no mercado de Mos (no pazo).\nA vangarda francesa sae de O Porriño ás tres da tarde con dirección a Tui. Ó chegar a retagarda a altura de As Angustias (Mos - Porriño) sáen os paisanos dos dous lados do camiño, perseguindo ós invasores ata as Gándaras de Budiño. Neste lugar teñen un enfrontamento no que os franceses vense obrigados a deixar atrás mochilas, galiñas e todo que roubaran polo camiño (no mercado de Mos); tamén deixan algúns mortos e un par de prisioneiros.\nO exército invasor acampa en Guillarei, vendo que non podían pasar o cerco de Tui e que os seus compatriotas de Tui xa fuxían da cidade por Valença do Miño.\nAs forzas de Giráldez mantéñense sempre enriba do campamento inimigo ata as doce da noite, hora na que o xeneral Maucune emprende a retirada a Santiago. De volta cometen as atrocidades acostumadas, pegando lume a Guillarei, Budiño, Atios e O Porriño. En Sanguiñeda prenden lume a casa de Josef Casqueiro (sarxento de gandeiros de Tui) e matan ó cura de Pereiras (Manuel Rosendo).\nPerseguidos pola paisanaxe, queiman todo o que atopan á beira do camiño sen atreverse a saír del. No Amieirolongo arrasan a capela de San Francisco sen deixar rastro dela (tal vez por vingarse dos frades franciscanos,…). Ó mesmo fixeron na Veigadaña, Os Baños, Mos – onde queiman o Pazo dos Marqueses-, Louredo, Saxamonde, Vilar, S. Esteban de Negros, Redondela, etc ,…\nfoto: os Marqueses de Mós, Benito Correa e Dona Felicidad (2011).\nEn Redondela matan cen persoas e no Porriño sesenta, pero dos 3.000 soldados do xeneral Maucune non regresan a Santiago máis da metade.\nDestacan daquela dous mosenses:\nD. Josef Benito Bernárdez: grande en tódalas súas accións, puxo moito valor en todo o que se propuxo. Buscou cartos, pólvora e axudou a Giráldez para que todos os que tiñan reloxo deran as pesas para municións. Nunca se desanimou este valente caudillo de Sto. Antoíño, encargándose de gardar os pasos de Puxeiros (cara Vigo) e do Galleiro (Pontevedra-Tui).\nEntre os paisanos destaca a figura dun veciño de Petelos, Juan Araujo, sempre valente enfrontouse el só a unha garda de vintecatro franceses e matou a oito deles.\n“… Sería una injusticia no hacer público el especial mérito y patriotismo de P. Fray Francisco Giráldez, que sigue en el servicio en calidad de capellán del tercer batallón del regimiento de la Unión. “Verdaderamente que, siendo ciertos sus servicios, debe ocupar una praza de más lucro y dignidad y no dudo que, justificándolos, le atiendan con particular distinción los padres de la Patria”…\n“…es lo que sé de los hechos de la provincia de Tuy, como testigo ocular y hombre de armas”\nQ.B.S.M. / comandante de tiradores de uno de los valles de Tuy “.\n7 e 8 de Xuño: Célebre batalla de Pontesampaio, na que o exercito francés (12.000 de infantería e 1.400 de cabalería) é derrotado definitivamente, resultando 894 homes mortos e máis de 3.600 feridos que son abandoados polo camiño. O mariscal Ney, que invadira Galiza cun exercito de 42.000 homes, fuxe do noso País cos restos do seu exercito (12.000 aprox.). Tamén, o exercito de Soult retrocede a Zamora, quedando o Reino de Galiza liberado do invasor.\n* por Marcos Escudero.\nM. Pardo de Andrade: Los guerrilleros gallegos de 1809.\nJosé de Santiago: Historia de Vigo.\nAvelino Rodriguez Elías: La reconquista de Vigo.\nXosé Mª Álvarez Blázquez: La ciudad y los días.\nJavier Baquero Rotea: Datos históricos del ayer y hoy de Mos.\nPublicado por Asociación Cultural "Festa da Prehistoria" en 2:23


Family Experience – Interioridad\nVolveu a interioridade en familia no obradoiro de mandalas que se levou a cabo este sábado 21 de outubro de 11h a 12h. Sen dubida unha boa maneira de gozar dun sábado en familia dun xeito totalmente diferente.\nNesta ocasión tivemos a oportunidade de aprender a expresarnos a través dos mandalas. Primeiro fixemos unha pequena charla teórica ,despois nos relaxamos pintando mandalas e por útimo a gozamos facendo mandalas humanos na nosa aula de interioridade.\nSen dúbida unha actividade perfecta para liberar todo o estrés acumulado durante a semana, tanto dos nenos e nenas coma dos maiores da casa.\nVelaquí tedes un pequeno recordo do que foi a divertida e relaxante actividade de Interioridade en Familia deste sábado. Esperamos poder repetir o antes posible e tamén sorprendervos con novas e orixinais iniciativas. Parabéns a tódolos asistentes!