پاسخ خودآزمایی های درس ادبیات ۲سال دوم متوسطه\nیکشنبه 29 مهر‌ماه سال 1386 ساعت 12:52 ق.ظ\nپاسخ خود آزمایی های ادبیات فارسی 2<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />\n1- ای کریمی که بخشنده ی عطایی وای حکیمی که پوشنده ی خطایی .\n-در دل های ما جز تخم محبت مکار وبرتن وجان های ما جز الطاف و مرحمت خود منگار .\n- به نام آن خدایی که نام او راحت روح است وپیغام او مفتاح وفتوح است .\n- سلام او در وقت صباح مؤمنان را صبوح است وذکر او مرهم دل مجروح است .\n3- اشاره دارد به ضربت خوردن حضرت علی (ع) وبه شهادت رسیدن ایشان به دست عبدالرحمن بن ملجم مرادی وحضرت علی (ع) به امام حسن (ع) دستور داد که با او مدارا کنند .\n5- منظور از پیام آشنا در بیت حافظ(( معشوق وخدا )) وآشنا «عاشق وخود حافظ » است . ولی در این شعر که شهریار آن را از حافظ تضمین کرده است منظور از پیام آشنا «حضرت علی(ع) »و آشنا «خود شهریار» می باشد .\n6- الف: هرکاری که با نام خدا آغازنشود ، ابتر است. اشاره دارد به حدیث «کُلُّ امرٍذی بالٍ\nلَم یَبدأُ فیه بِبِسمِ الله فَهُوَ ابتر\nب : در درس ناله ی مرغ اسیر ومرغ گرفتارسال اول :\n7-آن کسی راکه دراین ملک سلیمان کردیم\nملت امروزیقین کرد که اواهریمن است\nبه یکی از داستان های حضرت سلیمان اشاره دارد .\nج )بیستون برسرراهست مبادازشیرین خبری گفته و غمگین دل فرهاد کنید\n( به داستان شیرین و فرهاد اشاره دارد)\n7- الهی یکتای بی همتایی ، قیوم توانایی ، برهمه چیز بینایی، درهمه حال دانایی ، ازعیب مصفایی ،ازشرک مبرایی ،اصل هردوایی ،داروی دلهایی.\nالهی ازما هرکه را بینی معیوب بینی ،هر کرداربینی همه با تقصیر بینی ،بااین همه باران رحمت تو باز نایستد و جز گل کرم نروید .\nالهی غافلانیم نه کافرانیم ، صمدا به برکت نواختگان حضرت تو وبه برکت گداختگان هیبت تو ،الهی به برکت متحیران جلال تو و به برکت مقهوران قهرتو که ما را به صحرای هدایت آری واز این وحشت آباد(دنیا ) به روضه اقدس رسانی .\n(از کتاب مجموعه مناجاتهای خواجه عبدا..انصاری) ص:22، 21، 75\nخود آزمایی درس دوم( رستم واشکبوس) ص11\n1-به خاک افکندن :کنایه ازشکست دادن ، کشتن ونابود کردن\n2- الف . تهمتن برآشفت و باتوس گفت که رُهّام را جــام باده ست جفت\nب- کُشانی بدو گفت :با تو سلیـــــح نبینم همی جز فســــوس و مزیح\nج- بدو گفت :خندان که نــام تو چیست تن بی سرت را که خواهد گریست\nد – به شهر تو شیــــــرونهنگ وپلنگ سوار اندرآیینه هـــر سه به جنگ\nهم اکنون تو را أی نبــــــرده سوار پیاده بیـــــامـوزمــــت کارزار\nو- بخندید رستـــــــم به آواز گفــت که بنشین کنـــار گران مایه جفت\nسزد گر بداری ســـــــرش در کنار زمانی برآســایی از کــــــارزار\n3- الف: زمینه داستانی : کل ماجرا به صورت داستانی بیان شده است\nب: زمینه خرق عادت : چو بوسید پیکان سر انگشت اوی گذرکردبرمهره ی پشت اوی\nج: زمینه قهرمانی : جنگ ونبرد تن به تن نشانگر زمینه قهرمانی است\nد: زمینه ملی : دفاع رستم ازکشوروطن خود بیانگر زمینه ی ملی است\n4-تو مرکز سپاه را با نهایت دقت نگهدار یا تو مرکز سپاه را به نظم وترتیب حفظ کرد یا مقررفرماندهی را منظم کن\n5- پیاده ندیدی که جنگ آورد سرسر کشان زیرسنگ آورد\nبدو گفت خندان که نام تو چیست تن بی سرت را که خواهد گریست\nبه شهرتوشیرونهنگ و پلنگ سواراندر آینه هرسه به جنگ ؟\n6- الف: کمان را به زه کردزواشکبوس تن لرزلرزان ورخ سندروس\nبه رستم برآنکه ببارید تیر تهمتن براوگفت برخیره خیر\nهمی رنج داری تن خویش را دو بازی وجان بد اندیش را\nب: تهمتن چنین داد پاسخ بدوی که أی بیهده مرد پرخاش جوی\nپیاده ندیدی که جنگ آورد سرسرکشان زیرسنگ آورد\n7- براو راست خم کرراست فروش ازخم چرخ چا چی بخاست ))واج آرایی درصامت (خ چ)\nمرا مادرم نام مرگ ترکرد زمانه مراپنگ ترگتو کرد واج آرایی درصامت ((م وت))\n8- به گرزگران دست برد اشکبوس زمین آهنین شد سپهرآبنوس\nچو بوسید پیکان سرانگشت اوی گذرکرد برمهره ی پشت اوی\nبشد تیزرهام با خودوگیر همی گرد رزم اندرآمد به ابر\nدرس سوم ( حمله ی حیدری )\n1- خشمگین شدن نشان دادن خشم شدید\n2- هژبر ژ یان وشیراله وشیرخداوشجاع غضنفرواستعاره از حضرت علی (ع)\n3-چون شاعربه بازآفرینی یک ماجرای تاریخی دست زده است واز حماسه طبیعی شاهنامه فردوسی تقلید کرده است یعنی تنها شکل ظاهر آن را به سمت وسوی حماسه طبیعی سوق داده است وبه همین دلیل (جنبه های ملی واسطوره أی درآن وجود ندارد وبیشتر صحنه های آن ساختگی است واصالت حماسه درآن دیده نمیشود )\n4-نمونه أی از حماسه ی مصنوعی شهنشاه نامه فتحعلی خان / مختارنامه/ ظفرنامه مستوفی / خاوران نامه ی ابن حسام یوسفی که شرح جنگهای حضرت علی ع است / انه اید وپر یل\n5 – 13 بیت 13 اله وا دها چون حروف قافیه مشترک ندارند\nسپربر سر آورد شیراله علم کرد شمشیر آن ا دها\n6-مولوی شخصیت والای حضرت علی ع توصیف کرده ونتیجه اخلاقی گرفته است ولی با ذل مشهدی فقط جنبه ی حماسی وشهامت حضرت علی ع را بیان کرده است\n× بیان مولوی عارفانه است ولی بیان باذل مشهدی حماسی شعرا یک نظم دینی است\n× درشعر مولوی در مورد خود اندا ختن عمرو بر چهره ی مبارک حضرت علی ع است\nولی در شعر بازل مشهدی چنین نیست.\n×در شعر مولوی پیوسته عدل وداد حضرت علی ع در مقابل ظلم وستم عمرجلوه گر است\n× شعر مولوی بیشتر جنبه ی تعلیمی در راستای پند وموعظه است ودرتاروپودش با\nایمان مردم پیوند نا گسستنی دارد ولی در شعر باذل\n× قالب هر دو مثنوی است\n1- چون جایزه نفر سوم علا وه بر نشان مسابقه و جام پیروزی ویک هفته اردوی رامسر – یک جفت کفش ورزشی بود , علی می خواست نفر سوم شود تا کفش را ببرد و آن را به خواهرش بدهد .\n2- آنجا که می نویسد : عده أی از خانواده ها از بچه های خود عکس و فیلم می گیرند وگروهی هم با آب وشیرینی و آب میوه از بچه های خود پذیرایی می کنند .اما علی مات ومبهوت فضاشده است وبا کفش کهنه اش اطراف را تماشا می کند .\n3- به علت قداست وخلوص نیت و ایثار وفداکاری واز خود گذشتگی علی و زهرا بخصوص علی به نوعی آنها را مقدس کرده است که رفتار آنان نوری از انوار ذات الهی است و آسمانی است نه زمینی .\n4و5 تکلیف دانش آموز است .\nدرس پنجم کباب غاز ص42\n1-از ماست که برماست یعنی سرچشمه بسیاری ازبلاها وبدبختی ها خود انسان است\n2-آنجاکه میزبان به مهمانان اصرار می کند از کباب غاز که شکمش را از آلوی برنمان پرکرده اند بخورند به تصور اینکه هنوز بر سر قرار قبلی خود می باشد واز آن نمی خورد ولی بر خلاف انتظار به محض اینکه میزبان چنین حرفی می زند مصطفی اختیار خود را از دست داده شروع به خوردن کباب غاز می کند وبقیه میهمانان هم به تبع او به جان غاز می افتد ودریک چشم به جان غاز می افتد ودریک چشم به هم زدن همه آن را می خورند .\n3- او از سبک نثر ساده و محاوره أی استفاده کرده است و با آوردن طنز وضرب المثل مختلف و اصطلا حات عامیانه توصیفات جزیی کنایات و.. مطالب انتقادی خود را بیان کرده است\n4-جلو کسی درآمدن : درست ومناسب پذیرایی کردن\nسماق مکیدن : بیهوده منتظرماندن\nشکم را صابون زدن : به خود امید وعده دادن\nچند مرده حلاج بودن : چه اندازه توانایی و کارایی انجام دادن کاری را داشتن / کاری را دور از انتظار انجام داده .\n5-الف: این آدم بی چشم و رو که از امام زاده داود وحضرت عبدالعظیم قدم آن طرف تر نگذاشته بود از سرگذشت های خود در شیکاگر ومنچستر وپاریس وشهرهای دیگری از اروپا وآمریکا چیزها حکایت می کرد و… ص 37\nب: در همان حین بخور بخور که منظره ی فناوزوال غازخدا بیامرز مرا به یاد بی ثباتی فلک بوقلمون وشقاوت مردم دون ومکروفریب جهان پتیاره وو قامت این مصطفای بد قواره انداخته بود..\nج : مانند قحطی زدگان به جان غازافتادند ودریک چشم به هم زدن گوشت واستخوان غازماده مرده مانند گذشت واستخوان شترقربانی درکمرکش حلترم وکتل وگردنه ی یک دوجین شکم وروده مراحل مضغ وبلع وهضم وتحلیل راپیموده یعنی به زبان خودمانی رندان چنان کلکش را کندند که گویی هرگز غازی قدم به عالم وجود ننهاده بود ! .\n6-قرار ومرار ، خرت وپرت تازه، شکوم ندارد ، واثرقید ، غفلتا فزش در رفت درست کیفور شده بودم ، هیچ برو وبرگرد نداشت\n7- روزی زسر سنگ عقابی به هوا خاست اندرطلب طعمه پروبال بیاراست\nبرراستی بال ونظرکرد وچنین گفت امروز همه روی جهان زیر پرماست .\nبراوج چوپروازکنم ازنظرتیز می بینم اگر ذره أی اندرتک دریاست\nگربرسرخاشاک یکی شیشه بجنبد جنبیدن آن پشه عیان درنظر ماست\nمنی کرد وزتقدیر نترسید بنگرکه ازاین چرخ جفا پیشه چه برخاست\nناگه زکمینگاه یکی سخت کمانی تیری زقضابر بگشاد برو راست\nبربال عقاب آمدآن تیرجگردوز وزابرمرورا به سوی خاک فروکاست\nبرخاک بیفتاد وبغلتید چوماهی وانگاه پرخویش گشاد ازچپ واز راست\nگفتاعجب است این که زچوبی وزآهن این تیزی وتندی وپریدن زکجا خاست\nزی تیرنگه کرد وپرخویش برو دید گفتا که نالیم که از ماست که برخاست ناصر خسرو\nپیام هردو درس یکی است که گاهی منشا بدبختی هاومشکلات از خود انسان است.\nخود آزمایی درس ششم ص 53\n1 – التماس وعجرولابه محمد ولی وقتی که گفت : من پنج بچه دارم و… اودلش\nبه حال بچه های او سوخت وراضی نمی شد بچه های او مثل فرزند خودش\nبی سرپرست شوند .\n2-نویسنده فرانسه با هنرمندی خاص وبه کمک توصیف طبیعت نا آرا م وخشن وغرش بادهای شدید وصدای شیون زن و…اوضاع اجتماعی وسیاسی عصر خود را به تصویر بکشد از جمله : زد وبند زمین داران ودولت مرکزی برای سرکوب حرکت مردم ، خود کامگی استبداد حاکمان زمان خود،فقر وناآگاهی حاکم بر جامعه همدستی اربابان با دولت برای سرکوبی مردمی ، فساد وسیستم حکومتی ونظامی .\n3-الف:می خواست شاهد نداشته باشد زیرا او با ظلم وآدمکشی های خان بزرگ شده است که به اوگفته بود هرگاه گیله مرد خواست فرار کند اورا بکشد\nب:به گمان این که اومحمد ولی است وازمعامله اوباگیله مرد آگاه شده است به همین دلیل گیله مرد رامی کشد\nج:چون اوگیله مرد راشناخت ومی خواست شاهد نداشته باشد زیرا اومی ترسید که بعدها ذوالفقاری گیله مرد ،مسائل را فاش کندودوباره او(محمد ولی ) اسیر شود\n4-اوفضاسازی می کند واین صدا تداعی کننده کشته شدن زن لیگه مرد وظلم وستمهایی دوران ستم شاهی است که به مردم شده است وتمام صداها ، صدای باد ،باران وبیقراری درختان هرکدام نمادی ازظلم دوران (ارباب رعیتی ) است واین فضا سازی نشان دهنده آن است که انگیزه اصلی عصیان گیله مرد ظلم وستمهایی است که بر گیله مرد ومردمان آن عصر رفته است .\n5-محمد ولی نماد مهره حکومتی وانسان زورگور وبی رحم ووابسته ی حکومت ومجری خواسته های حاکمان وبی اختیار که تمام قدرتش اسلحه اش است وبدون آن هیچ است\nگیله مرد نماد انسان مردد،ضعیف النفس وناآگاه به مسائل اجتماعی جامعه خود وستم دیده واغفال شده ومزدور که ثمره ی ظلم وشرایط اجتماعی است وسردرد وگرفتاری به این شغل شوم ، تن داده است\nمامور دوم نماد انسان مردد ،ضعیف النفس ، ناآگاه به مسائل اجتماعی جامعه خود ،اغفال شده عقید ه أی ومزدوری که ثمره ظلم وشرایط اجتماعی است واز سردرد وگرفتاری به این شغل شوم ،تن داده است.-----\nخودآزمایی درس هفتم(سووشون) ص61\n1- پراکنده ونامنظم دروکنید تا مقداری محصول باقی بماند وخوش چین هاهم بهره أی ببرند .\n2- نویسنده بامهارت خاصی مرگ مظلومانه سیاوش به فرمان افراسیاب رابهانه قرار داده است تا از این طریق شهادت مظلومانه آزادیخواهان را به است عناصر ستمگر بیان کند مرگ اوعلاوه بر اینکه جنبه ی ملی دارد،جنبه ی مذهبی پیدا کرده است ویاداور به شهاد ت رسیدن مظلومانه امام حسین وتمام شهدای کربلاست .\nآفتاب تیغ کشید کنایه از خورشید طلوع کرد\nرنگ شب پریده کنایه از صبح فرار رسیده است\nخودروسخوان کنایه از صبح زود\nکفری کردن کنایه از خشمگین وعصبانی کردن\n4- مثل ماری که روی قلبش چنبر زده وخوابیده بود ،سربلند کرده وبه نیش زدن پرداخته است\n5- تکلیف دانش آموزان است\n6- شلخته دروکنید تا چیزی گیرخوشه چین ما بیاید.\nخودآزمایی درس هشتم(کلبه عمو تم ،ترامیخوانم) ص73\n1-دادن غذای خودش به دیگران ، شلاق نزدن به همنوعانش وقتی او را عبور\nبه شلاق زدن کردند ، ازضعفا و نومیدان دلجویی کردن بعد ازهمه آمدن وسهم\nرا کمتر گرفتن ، پر کردن سبد بیماران وضعیفان مزرعه وخود را به فطر انداختن و…\n3- خشونت وسنگدلی را لازمه ی این کار دانست تابتواند بیشتر وبی رحمانه تر از بردگان کاربکشد زیرا هر وقت انسان را از شخصیت واقعی خودش بگیرند می توانند از اوانسان خشنی درست کنند وچنین انسانی دراختیار ارباب قدرت قرار می گیرد ارباب هم فکرمی کرد عمو قم ازرفتارخشونت آمیزارباب می ترسد ومطابق میل او عمل می کند واز این طریق می تواند از بردگان بیشتروبی رحمانه تر کار بکشد اما برخلاف تصور او عمو قم انسانی مهربان ودلسوز بود وبا اندیشه های ظالمانه ارباب او بسیار فاصله داشت .\n4- وقتی ارباب او را وادار کرد که به زن برده شلاق بزند عمو قم از این کار امتناع کرد . ارباب ضربات شلاق به او زد واز او خواست که به زن برده شلاق بزند واو را تهد ید به کشتن ومرگمی کرد عمو قم به اوگفت : ( هنگامی که جسم را کشتید دیگر کاری از دستتان بر نمی آید وپس ازآن ابدیت درکار است ). یعنی نهایت قدرت تو کشتن جسم من است و با روحم نمی توانی کاری کنی . این جمله به شدت ارباب ستمگر را عصبانی کرد .\n5- آنجا که می گوید (( أی ارباب وقتی جسم مرا می کشید پس از آن ابدیت در کار است .)) تا زنده ام وقت وجسم من دراختیار شماست اما روانم را نمی توانم به وجود فنا پذیری بسپارم . آن را برای خداوند محافظت می کنم ودستورات … را برهمه چیز مقدم می شمارم همه شکنجه های تو راتحمل می کنم چون آنها وسیله أی خواهند بود که هرچه زودتر به دیاری که باید به آنجا بروم ، ردانه شوم وخداوند قادر وتوانا یاور من است . ))\n7- رنج وعذابی که درجامعه جاری است به یقین ریشه آن درگذشته ی تاریک پنهان است وگذشتگان ما مقاومت نکردند .\n1- سرگردانی درکوه وبیابان، وسنگلاخ ، خراب شدن خانه ها وویرانی آبادی ها رها شدن اجساد مردم، در بیابان وطمعه کرکس ها شدن ، بمباران وتهاجم هوایی وزمینی نابودی مزارع ، تیرباران کردن زنان توسط غاصبان اسرائیلی و…\n2- الف : أی خونین چشم وخونین دست / به راستی که شب رفتنی است .\nنه اتاق توقیف ماندنی است / ونه حلقه های زنجیر .\nب: مرد ، ولی رم نمرده است / با چشم هایش می جنگد و دانه های خشکیده خوشه أی / دره ها را از خوشه ها لبریز خواهد کرد .\n3- سروده های صلح وشادی : وحی وپیام الهی پیامبران وکلام خداوندی\nچوپانان : پیامبران الهی\n4- نماد صلح وآشتی وامنیت / پرچم کشور فلسطین\n5- نرون مرد ، امارم نمرده است ظلم وستم نابود شدنی است ودرهیچ دورانی پایدار نمی ماند وحق وعدالت همواره باقی خواهد ماند یا ظلم رفتنی است اما سرزمینها باقی است .\nیا اسرائیل نابود می شود و فلسطین باقی خواهد ماند .\nچشم هایش می جنگد یعنی مردم فلسطین با آگاهی وشناخت با دشمن می جنگد.\nخودآزمایی درس دهم ( دخترک بینوا ) ص86\n1- دسته ی سطل را به صدا درآورد / با صدای بلند شمارش می کند که برای او جانشین یک رفیق می شود .\n2- ذوقی است مثل : بالای سرش آسمان ازابرها ی سیاهی شبیه به دودهای متراکم پوشیده بود . به نظرمی رسید که نقاب حزن انگیز برسر این کودک فرو آمده است .\nعلف های بلند زیر نسیم مثل مار ماهی پیچ وتاب می خورند . درخت های خاردار مانند بازد های طویلی که مسلح به چنگال ومهیای گرفتن شکارباشند به هم می پیچند چند خلنگ خشک که گویی به دست باد رانده می شوند ، شتابان می گذشتند مثل این بود که با وحشت از جلو چیزی که می رسد ، می گریختند و…\n3- کتارا وآب که درسطل حرکت میکرد دایره هایی خود تشکیل می داد که به مارها ی سفید شباهت داشت .\n· ابرهای آسمان بالای سرش را چون نقاب حزن انگیز ظلمت بر سر خود می دید\n· شاخه های عظیم به وضع موحش سیخ ایستاده بودند . بوته های خار سوت می زدند علف های بلند زیر نسیم مثل مارماهی پیچ وتاب می خوردند . شاخه های بلند درختان خاردار مثل بازوهای دراز مسلح به چنگال آماده ی گرفتن شکاربودند . علف های خشک جارو درمقابل باد گویی از ترس چیزی در حال فرار هستند . از هر طرف فضا های غم انگیز امتداد داشت و…\n4- * زن نفرت انگیز بادهای هم چون دهان کفتار وچشمانی بر افروخته از غضب * زن تناردیه گفت : دختر برو برای اسب آب ببر . کوزت با صدای ضعیفی گفت خانم آب نداریم . زن تناردیه در کوچه را گشود ، راه را به وی نشان داد و گفت : خیلی خوب ، برو آب بیار وغرغر کنان گفت : اگر این جا آب نیست در چشمه هست … و فریاد زد ا برو !\n5- تکلیف درسی\nخودآزمایی درس یازدهم هدیه سال نو ص 94\n1- گیسوان زیبای دلا چون آبشار طلایی می درخشید وشبیه دامنی تا زیر زانویش را پوشانیده بود\nزندگی معجون دردآوری است از لبخندهای زودگذر و…\nاستعاره *- دلا کلاهش رابرداشت واز زیر آن ،طلایی رنگ سرازیر شد\n*- فلز گران بها از انعکاس آتش اومی درخشید\n2- چون موی زیبای اورا به بهای بسیار کم ازاوخرید.\n3- چون خرید آن هدایا بیانگر عشق وعلاقه وفداکاری وایثار آنها نسبت به یکدیگر بود.\n6- نا تانائیل ، آرزو مکن که خدا را در جایی جز همه جابیابی هر مخلوقی نشان از خداست وهیچ مخلوقی اورا هویدا نمی سازد .\n7- ما همگی اعتقاد داریم که باید خدا کشف کرد. دریغا که نمی دانیم هم چنان که درانتظار اوبه سر می بریم ،به کدام درگاه نیازآوریم ،سرانجام این طور نیز میگوئیم که اودر همه جاهست ،هر جاونایافتنی است.\n8- هر دوبه زبان هنر یک مطلب رابیان می کنند ومنظور این است که بینش ،دید ، زاویه أی که انسان بر روی طبیعت می گشاید مهم تر ازآن چیزی است که می بینید.\nخودآزمایی درس دوازدهم 100\n1- می، عیش ومستی ( بعضی قناعت وتلاش باتهذیب نفس) می دانند .\n2- درویش نوازی = بیت 4 أی صاحب کرامت .شکرانه ی سلامت روزی تفقدی کن درویش بینوارا\nحسن خلق : بیت5 آسایش دوگیتی تفسیر این دوحرف است بادوستان مروت بادشمنان مدارا\nاغتنام فرصت : بیت 3 دهروز مهر گرون افسانه است وافسون\nنیکی به جای یاران ، فرصت شماریارا\n4-تکلیف دانش آموزان است\nدرمورد آینه ی سکندر فرهنگ معین\nحافظ نامه ج 1 ص 134\nدایره المعارف فارسی مصاحب، ذیل آیئنه\nایران ازآنجا تا اسلام رومن کریشمن\nفرهنگ معین مترجم دکتر محمد معین\n5- قیامت وبهشت\n6- حدیث روضه نگویم،گل بهشت نبویم جمال حور نجویم ، دوان به سوی توباشم\nمی بهشت ننوشم زجام ساقی رضوان مرا به باده چه حاجت که مست بوی توباشم\nبه روز نیک کسان گفت تا توغم مخوری بسا کسا که به روزتوآرزومنداست\nگرت سودای آن باشد کزین سودا برون آیی زهی سودا که خواهی یافت فرداازچنین سودا (سنایی)\nنه من سبوکش این دیر رندسوزم وبس بسا سرا که در این آستانه سنگ وسبوست ( حافظ)\nکه خطی کزخرد خیزد توآن را ازبنان بینی\n4-اوج- قعر / سود-زیان/ امروز-فردا/اقبال-ادبار/عرش-فرش/ماه-چاه/و…\n5-ازبلندی به پستی وازعزت به ذلت آمدن\nعرش کنایه ازآسمان / فرش کنایه اززمین\n6-سر آلب ارسلان دیدی، زرفعت رفته برگردون\nبه مروآتاکنون درگل تن الب ارسلان بینی\nدرس چهاردهم( تربیت انسانی وسنت ملی مان ص 109\n1- داستان کاوه آهنگروقیام اوعلیه ضحاک\n2- ص108 پاراگراف چهارم عبارتند از: احترام به حقوق خود ودیگران\nاحترام به آزادی خود ودیگران،عدالت خواهی وتنفراز زور،مسئولیت اجتماعی ووظیفه شناسی ،همکاری وزیستن بادیگران درصلح وصفا\n3- چون مردم به دین اسلام روی آوردند ودین اسلام که عدالت اجتماعی رابشارت می داد جایگزین قوانین خشک ونابرابر ساسانی شدوفاصله های طبقاتی تجمل پرستی، فساد ونبود عدالت اجتماعی ،که عامل سقوط دولت ساسانی شد جای خود رابه مساوات ، برادری، برابری وآزادی داد که ازثمرات دین اسلام است.\n5- زیرا مثنوی درعمق ودرلطافت فکردینی وعدالت خواهی با ذهن انسان قرن بیستم سازگار است.\n6- وحدت، ایثار وازخودگذشتگی، عدالت خواهی،ظلم ستیزی ونفی دیکتاتوری واستبداد شهادت طلبی ،مبارزه آرمانها،تحمل سختیها،خودباوری وبازگشت به خویشتن وتمایل به ارزشهای انسانی ومذهبی و…\nدرس یازدهم(جلوه های هنر دراصفهان)ص 113\n2- زیرا زیبایی ورنگارنگی فصل بهار درکاهش نمایان است ولی این نقش ها ثابت وجامه وبی حرکت درعین حال همیشگی وجاوید است\n3- در افسانه های قدیم آمده است که افسون گران معمولا برای نجات کسی روح اورادر شیشه میکرده ودرجای نامعلومی پنهان می کردند تا دشمن براودست نیابد .این تشبیه زیبا به خوبی توانسته است تصویری ازروح معماری ایرانی رانشان دهد که در بنا به کاررفته است . روحی که پس ازسالیان هم خیال زنده وحامل فرهنگی غنی است.ذوالفقاری\n4- به عقیده أی که در افسانه ها آمده که غولها وجادوگران و دیوها روح افراد را دررشته محبوس می کردند ودراین اصفهان به شاهزاده زیبا تشبیه شده است که روح او را درمینای کاشیها حبس کرده اند .\n5- آزادگی ووارستگی ، پای بند ، سرسبزی همیشگی، راست قامتی ورعنایی در اساطیریونان نشان سوگواری واندوه واز دست دادن یار است وچوب آن نشان فنا ناپذیری است\n6- طاووس وسرو\n7- سلاح = سلیح/ رکاب= رکیب/ مزاح=مزیح/ مهماز= مهیز/ کتاب=کتیب/ حساب=حسیب/ حجاب=حجیب/\nمثل شاخ شمشاد =کنایه ازراست قامت وتوانا\nسپر انداختن =کنایه ازتسلیم شدن وشکست خوردن\nباب دندان =کنایه ازمطابق میل ومناسب بودن\n2-محرومیت ازپدر ومادر،دوستی وهمنشینی با افراد تبه کاروبد،ناسالم بودن جامعه عدم استفاده ازتوانایی ها واستعدادهای خدادی ،خودو…\n3-بی توجهی والدین،عدم اعتماد به ارزش های خود ،بی ایمانی ،یاس ونومیدی ،طلاق ،فقر ،بیکاری،بی اعتمادی نسبت به آینده،کمبود های فرهنگی ،ناسالم بودن محیط،کمبودمحبت و…\n4-تکلیف دانش آموزان است.\nیکی را ازحکما شنیدم که می گفت : هرگز کسی به جهل خویش اقرار نکرده است مگر آن کس که چون دیگری درسخن باشد همچنان تمام ناگفته ،سخن آغازکند.\nسخن راسرست أی خداوند وبن میاور سخن درمیان سخن\nخداوند تدبیر وفرهنگ وهوش نگوید سخن ،تانبیند خموش\n6--حروف اضافه ایهام دارد 1- حرف های زائد واضافی یاحرف بی مورد\n2- حروف اضافه دردستور زبان فارسی\nسخنرانی موجی ایهام دارد سخرانی رادیویی که ازطریق امواج پخش میشود\nسخنرانی به روش موج گرفته ها یا ازسر بیخودی\nسخنرانی فردی موجی\n7-اشتر به شعر عرب در حالت است گرذوق نیست تورا کژ طبع جانوری\nدرس هفدهم (داروگ ،باغ بی برگی و…) ص 135\n1-فقر ومحرومیت وجامعه أی که درحال ویرانی وفروریختن است.\n2-وجدار دنده های نی به دیوار اتاقم دارد ازخشکیش می ترکد.\n- چون دل یاران که درهجران یاران\n3-ابر رابه پوستین سرد نمناک تشبیه کرده است (ابر باآن پوستین سردغمناک )\nباغ راتنها ،ساکت ،عریان ،باشاخه های به رنگ شعله ی زرین توصیف کرده است.\nجامه اش عریانی است/ ور جزانیش جامه أی باید،بافته بس شعله ی زرتارپودش باد.\n4-باغ بی برگی\n5-میوه های سر به گردون سای که درخاک خفته اند منظور بزرگانی که ازبین رفته اند.\n6-تعداد اصحاب پیغمبر (ص) درجنگ بدر وتعداد یاران امام زمان (عج تعالی) درهنگام قیام مساوی است یعنی 313 نفر،ازطرفی نام فرمانده ی دوسپاه یعنی پیغمبر (ص) وامام زمان (عج تعالی) هر دومحمد است.\n7- شعر داروک وباغ من ینمایی ودارای وزن وقافیه ودارای آهنگ است.\n8- تکلیف کلاسی است شعر درمورد خزان\n9- تکلیف کلاسی است درمورد انتظار\nدرس هجدهم (سفر به خیر ،درسایه ساز نخل ولایت ) ص 142\nنسیم نماد انسان های آزاد ورها\n2- تکلیف کلاسی است\nوجه اشتراک :درهر دوشعر به دنبال آزادی ورهایی خود وسرزمین خود ازقید استبداد هستند ولی زندان واسیر شدن قدرت مبارزه را ازدست داده اند.\n· درهردوشعر افراد زندانی ازنسیم وسحر درخواست می کنند که پیامشان را به دوستان وآزادیخواهان برسانندوطلب آزادی می کنند\nوجه افتراق * سفر به خیر درقالب شعر نونیمایی است ولی شعر ناله مرغ اسیر درغزل است\n· شعر سفر به خیر به صورت سئوال وجواب اززبان گون ونسیم است .ولی شعر ناله ی مرغ اسیر اززبان خود شاعر است.\n3-پیروزی که درکه دربازار کوفه خانه داشت روزی عرق ریزان کیسه أی آرد بر دوش داشت ودربازار کوفه می رفت حضرت علی (ع) به کمک اوشتافت وکیسه ی آرد رااز اوگرفت وبه خانه ی اوبرد ودرمنزل درکار پختن نان به اوکمک کرد وحضرت علی(ع) کودکان رابر پشت خود سوار می کرد وباآن ها بازی می کردآن بیوه زن که شوهرش دریکی ازجنگ ها از دست داده بود در حین کارکردن ازوضع وروزگار خود شکایت می کرد که علی همسرش رابه جنگ برده کشته شده است . پیرزن که حضرت علی(ع) رانمی شناخت مداوم از حضرت علی(ع) شکایت می کرد در همین حال یکی ازهمسایگان اوکه حضرت علی(ع) رامی شناخت به خانه ی اوآمد وبه پیرزن گفت هیچ میدانی این میهمان کیست ؟ گفت نه؟ اما هرکس است به من خیلی کمک کرده است زن گفت : این حضرت علی(ع) است .زن برای عذر خواهی به نزد حضرت علی(ع) آمد دید حضرت علی(ع) چهره وسینه اش رادرمقابل آتش تندر گرفته است ومی گوید: علی بسوز که درحکومت توکودکان یتیم فراموش شده باشند . بهر حال حضرت علی باآن همه عظمت وبزرگی درکنار تنور قرار می گیرد واسب کودکان می شود.\n3- خدا به معنی صاحب ، مالک . دارنده است .ودرکلمات مرکبی ش کدخدا دهخدا به معنی همین صاحب است . این واژه به معنی پادشاه هم به کار رفته است خدا از ریشه پهلوی خوتای (دیگه دوستت ندارم . ) گرفته شده است\nودر اینجا به معنی همین پادشاه است . سابقه ی تاریخی آن بر می گردد به (( خد یو )) به معنای پادشاه ، خداوند خدا چه بزرگ است و مربوط به مثل ارزمان زردتشت است .\nهمه ی توصیفاتی که درموردحضرت علی (ع) درشعر آمده زیباست از جمله :\n· پیش از تو ، هیچ اقیانوسی را نمی شناختم / که عمود بر زمین بایستد\n· چگونه شمشیری زهر آگین / پیشانی بلند تو – این کتاب خداوند را از هم می گشاید\n· چگونه می توان به شمشیری ،دریایی را شکافت .\n· در اخذ که گل بوسه های زخم های تنت رادشت شقایق کرده بود./مگر ازکدام باده ی مهر ، مست بودی / که با تازیانه ی هشتاد زخم ، بر خود زدی ؟و…\n6- باچشمانی که چون توراندیده اند یتیم هستند یا هر چشمی که تو را ندیده است یتیم است با چشمانی که محروم از دیدن توست و با ندیدن توتنها وبی کس ویتیم است .\n7-هنگام که به همراه آفتاب /به خانه یتیمکان بیوه زنی تابیدی /\nوصولت حیدری را /دست مایه ی شادی کودکانه شان کردی /\nوبرآ ن شانه که پیامبر پای ننهاد /کودکان رانشاندی .\nواز آن دهان که هدای شیر شیر می خروشید /کلمات کودکانه تورا دید ./\n8-قالب شعر سپید است -- وزن عروضی ندارد--- درمقام وصف عظمت حضرت علی(ع) کلامش بی ارزش واعتبار است --- درمقابل عظمت آن حضرت کلامش بی ارزش است\n9-چون حضرت علی (ع) قرآن ناطق است وشاعرباز شدن فرق سر آن حضرت رابه دست ابن ملجم ملعون همانند کتابی می داند که باگشایش آن حقایقی راآشکار ساخته است که زمینه ی گسترش اسلام گردید .\nازطرف دیگر پیشانی مباز مغز واندیشه است واندیشه های والای حضرت علی(ع) درحکم کتاب الهی است یاخطوط پیشانی حضرت به خطوط کتابی می ماند که می توان از آن از گذشته وآینده خبر گیرد نظر آقای ذوالفقاری\nشعر تلمیمات زیادی دارد ازجمله:\n10- 1- خجسته باد نام خداوند، نیکوترین آفریدگاران . تلمیح به آیه فتبارک…احسن الخالقین ( سوره مومنون آیه 14)\n2- مور ، چه میداند که بر دیوار ه اهرام میگذرد تلمیح به اهرام ثلاثه ی عصر که از عجایب وشگفتهای جهان است\n3- توآن بلندترین هرمی که فرعون تخیل می توان ساخت.\nتلمیح به اهرام مصروفرعون\n4- چگونه این حین که بلند بر زبر ماسواایستاده أی /درکنار تنور پیرزنی جای می گیری تلمیح به داستان پیرزنی که دربازار کوفه می زیست و…\n5- چگونه شمشیری زهر آگینی پیشانی بلند تو-این کتاب خداوند را- ازهم می گشاید تلمیح به ضربت خوردن حضرت علی(ع)\n6- چاه ازآن زمان که تودرآن گریستی جوشان است .\nتلمیح به زمانی که حضرت علی(ع) سردرچاه میکرد وبا چاه درددل می کرد ومی گریست\nتلمیحات دیگر اشاره به کفشهای پاره ی حضرت ، زخمی شدن حضرت علی(ع)درجنگ احد ، فتح خیبر وکشتن مرحب ویتیم نوازی و…\nدرس نوزدهم (حدیث جوانی ودرکوچه سار شب) ص 145\n1-بیت دوم (بایادرنگ وبوی توای نوبهار عشق\n2- آهو ایهام دارد 1- آهوی بیابان\n1- همچون بنفشه سربه بیابان کشیده ام\n2- موی سپید را فلک به رایگان نداد .\n3- ای سروپای بسته به آزادگی مناز\n4- چون خاک درهوای تو ازپای فتاده ام\n5- چون اشک در قفای تو با سر دویده ام\n3 – تکلیف کلابی است\nوجه اشتراک : هر دو شعر مضمون واحد دارند آن هم قدر جوانی داشتن ، وقت را غنیمت شمردن ،زود گذر بودن عمر است و….\nوجه افتراق : شعر پروین تعلیمی است ولی شعررهی معیری تعلیمی ،غنایی است\nشعر پروین در قالب قطعه است ولی شعر رهی معیری درقالب غزل سروده شده است .\n4-بیت آخر (( نه سایه دارم و نه بر بیفکنندم وسزاست\nاگر نه بر درخت تر کسی تبر نمی زند ))\n5-بیهوده انتظار کشیدن زیرا نجات بخشی نیست .\n6- هر دو شعر درقالب غزل سروده شده است\nنوع ادبی شعر (( حدیث جوانی )) تعلیمی ، غنایی و شعر (( درکوچه سار شب )) غنایی است.\n-------------------------------------------------------------------خود آزمایی درس (امام شوشتری و…)\n1- بعد از خواندن نماز ، مردم سوالات خود را در نامه أی می نوشتند و به امام جماعت می دادند و او به یک یک سوالات پاسخ مناسب می داد .\n2-توصیف فرو رفتن در آب ص148 وص150، صید مروارید ، توصیف امام جماعت مسجد ص 147، توصیف غذای مدرسه ی امام شوشتری ص 147\n3-ایران ،چون مردم ایران به زبان مردم فارس سخن می گفتند فارسی به معنی ایرانی تبدیل شده است .( ذوالفقاری )\n4- ×خورشید به تدریج پایین می رود و سایه های ستون ها و هیکل های پاسبانان ، روی خاک این زمین وایران سلطنتی درازتر می شود ص 156پاراگراف سوم\n× روز در آغوش آسمان زیبا و سبزرنگ بدرود حیات می گوید .درآسمان رشته های باریکی از ابرهای کوچک به شکل عقیق قرمز دیده می شود .صدای اذان چوپانان به گوش می رسد.(ص 157 پاراگراف آخر)\n5- تکلیف کلاسی است\nوجه اشتراک : هر دو انسان ها را به عبرت گیری از آثار باقی مانده پادشاهان دعوت می کند . کاخ هایی که یاد آور عظمت و بزرگی پادشاهان گذشته بوده ،اکنون به صورت خرابه أی بیرون آمده است و بیانگر آن می باشد که سرنوشت همه انسان ها چه فقیر چه ثروتمند ،چه قوی وچه ضعیف مرگ است .\nوجه افتراق:نوشته ی علی پسر سلطان خالدیه نثر عادی است ولی نوشته ی خاقانی به صورت شعردرقالب قصیده است وعلاوه بر پیام عمیق آن دارای بیانی گیراوجذاب است .\n1- درحکایت (( اگر ممکن بود )) جایی که نویسنده حاضر می شود تمامی دندانهای او بشکند ودرعوض دندان شاه خوب شود .\n2- متملق و چاپلوس بودن درباریان شاه ، رشوه خوا بودن شاه ودرباریان وفساد اقتصادی دربار ، قصر وبد بختی درکل کشور عدم رضایت مردم از وضع دربار ، بی لیاقتی درباریان ، بی توجهی شاه ودرباریان به اوضاع کشور ومردم واداره ی مملکت ، توجه پادشاه ودرباریان به تفریح وخوش گذرانی وراحتی خود و…\n3- خنده برادران ، گریه مادر، غم واندوه ولحن نصیحت گرانه پدر به هنگامی که اوبر خلاف عادت همگان إذا رابا دودست به دهان برد موجب شد که حرکات ورفتار طه حین تغییر کند واز زمان به بعد تصمیم گرفت که تمام کارهایش رادرخلوت وبه دور ازدیگران انجام دهد وازمردم دورمی گزیند تا مورد تمسخر آن قرار نگیرد\n4- ابوالعلا مصری ، چون ابوالعلا هم مثل او نابینا بود وخود را گرفتا ر همان مشکلات می دانست که ابوالعلا به آن ها دچار بوده است .\n5- بسیاری ازدعاها وقرآن راازپدر بزرگ نابینا یش آموخت زیرا اتاق اودرکنار اتاق پدربزرگش بود که درهنگام سحر که بلند می شد وبه خواندن نماز ودعا مشغول میگردید طه حین آنها رامی شنید ویاد می گرفت .\nتصنیف خواندنی ومرثیه را ازخواهر ومادرش یادگرفت زیرا زنان مصری درهنگام تنهایی ساکت نمی نشستند ودرهنگام شادی تصنیف وترانه ودرهنگام غم وناراحتی باخود به نوحه گری ومرثیه خوانی می پرداختند وخواهر ومادر اوهم ازاین قاعده مستثنی نبودند واوبسیاری ازمرثیه ها وتصنیف هارا ازآنها فراگرفت .بسیاری ازداستان ها وافسانه ها راازطریق محفلهایی که پدرش با دوستان تشکیل می دادند وبه خواندن آنها می پرداختند از آنها فرار گرفت\nخودآزمایی درس بیت ودوم ( شخصی به هزار غم گرفتارم و…) ص 175-176\n1- بخت واقبال با من یار نیت وازهمان روز اول بخت بد من بود وسرنوشت وتقدیر من چنین بود ازاین روستارگان دشمن من هستند .\nمراعات نظیر : طالع ، منحوس، اختر\nمنشخص: خونخواربودن اختر\nکنایه : خونخواربودن اختر کنایه ازدشمن بودن\n3- تقدیر وسرنوشت وستارگان چون در اکثرابیات خود رابی گناه می داند\nبی گناهی ( عدم) اطلاع ازگناهش ، جلای وطن ، ستارگان واختران ونادانی خود به علت گرفتاری خود می داند\n4-گفتم من وطالع نگونسارم\n5-*من نگویم که مراازقفس آزاد کنید قفسم برده به باغی ودلم شاد کنید\n*ناله ی مرغ اسیراین همه بهر وطن است مسکن مرغ گرفتارقفس هم چومن است\n6-فاطمه فاطمه است/ آری اینچنین بود برادر/حج/هبوط/زن مسلمان/مسئولیت شیعه بودن/ پدر، مادر،مامتهیم /سر عقل آمدن سرمایه داری/فلسفه نیایش/شهادت /بازگشت به خویشتن بازگشت به کدام خویش ؟ ریشه اقتصادی رنسانس/پیام امید به روشنفکرمسئول و…\n7-او(حضرت علی(ع) ) برخلاف حکیمان دیگر ،برخلاف نوابع واندیشمندان دیگر که اگر نابغه اند مرد کار نیستند واگر مرد کارند ، مرد اندیشه وفهم نیستند واگر هردو هستند ، مرد شمشیر وجهاد نیستند ،واگر هرسه هستند ، مرد پارسایی وپاکدامنی نیستند ،واگر هر چهار هستند ، مرد عشق واحساس ولطافت روح نیستند واگر همه هستند خدا رانمی شناسند وخود رادرایمانشان گم نمی کنند وخودشان هستند ، اومردی است درهمه ابعاد انسانی ، همچون یک کارگر ، همچون من وتو کار می کند ، وبا همان پنجه های که آن سطرهای عظیم خدایی رابر کاغذ می نویسند ، پنجه درخاک فرو می برد.\nچاه می کند قنات احداث می کند ودرشوره زار آب بر می آورد.\nدرست یک کارگر ، امانه درخدمت این وآن ونه درخدمت خویش .دردل قنات ناگهان فریاد می زند بالایم بکشید .وچون به بالای قناتش می آورند سرورویش راگل پوشانده است آب فواره می کشد ودرآن بیابان سوزان پیرامون مدینه نهر جاری می شود .بنی هاشم خوشحال می شوند ، اما اودرهمان حال نفس نگردانده می گوید : (( مژده بروارثان من که ازاین آب یک قطره نصیب اند ))\nکه برمن وتو وقف کرده است ، برادر.\n(آری اینچنین بود برادر ص 13و14)\nخود آزمایی درس بیست وسوم (کعبه ی مخفی )ص 183\n2- مخفی ایهام دارد 1- تخلص شاعر ، مشخص ،تلمیح ،تشبیه ،مراعات نظیر و..\nخودآزمایی درس بیست وچهارم ( مسافروریشه ی وپیوند) ص 187\n1- سنگر شهید\n2- اشک آلود بودن دستمال دراثر گریه ، منظور ازپولک قطرات اشک است\n3- دستمال او، دستمالی که مهر وتسبیح وانگشتر رادرآن قرار داده بود /دستمالی که با آن زخم بازوی هم سنگرش را می بست/ دستمالی که اشک های چشم شهید راپاک می کرد واشک اورا می پوشاند\n4- پیوند وعلاقه به اقلیم او بی اثر یعنی ایران زیرا خراسان گذشته که مهد بزرگان زیادی بوده اند یادآور گذشته ودیرینگی روابط دوکشور است .\nدرسینه ام شور وعشق وپیوند زیادی به ایران ،اقلیم ادبی دارد زیراخراسان بزرگ که مهد بزرگان زیاد وخواستگاه وپاسدار شعر وادب بوده است یادآور گذشته ودیرینگی روابط دو کشور است به حال پیوند وعلاقه شاعر به اقلیم ادبی اثریعنی ایران رابیان می کند .\n5-احساس لطیف شاعر وشور حماسی وملی وتاریخی وافتخار به بیشه فرهنگی وعشق اوبه ادبیات ووطن ادبی خود ، ایران امروز وگذشته می باشد.\nبهنام راد – بهار 86\nنوشته شده توسط بهنام راد | چاپ یادداشت | 0 نظر\nپاسخ خودآزمایی های درس ادبیات ۳سال سوم متوسطه (علوم انسانی )\nیکشنبه 29 مهر‌ماه سال 1386 ساعت 12:50 ق.ظ\nپاسخ خود آزمایی های ادبیات فارسی3 علوم انسانی<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />\nخودآزمایی درس اول( ستایش خدا و نعت پیامبرص)ص5\n1-بیت سوم« یتیمی که ناکرده قران درست کتب خانه ی چند ملت بشست »\n3ـ خانه ای که دارای حرمت و جنگ کردن در آن حرام است وهر کس در آن پناه می گرفت از حمله ی دیگران در امان بود.\n4ـ بزرگ داشت ، پاس داشت و گرامی داشت.\n5ـ گل زرد یاگل نرگس.\n6ـ عطارد دبیر فلک و مظهر نویسندگی است .\n8 – بیت6 درس ستایش خدا← «نماند هیچ کس او ماند و بس»\nخودآزمایی درس دوم( رستم و اسفندیار 1)ص13\n1ـ الف)چهار چهره در میان اسطوره ها داریم که رویین تن هستند. آن ها عبارتند از: الف)آشیل:قهرمان داستان ایلیادازهومر(یونانی)که به جزپاشنه ی پایش هیچ جای بدنش آسیب پذیرنبودوپاشنه ی پایش در جنگ تروا هدف تیر پاریس قرار گرفت واز بین رفت.\nب)زیگفرید:قهرمان سرود نیبلوبگن (nibelungen)است که به جز شانه ها یش هیچ جای بدنش آسیب پذیر نبودوپهلوانی به نام هاگن با زوبین به میان دو شانه اش می زدواو را می کشت. پ)بالدر.حماسه شمال اروپاست.\nوجوه اشتراک : الف)هر چهار تاجوان و زیبا بودند ب)عمر کوتاه داشتند پ)از صفات انسانی ومعنوی بر خوردار بودندورویین تن بودن آن ها فره ی ایزدی است. ت)همه جنگ جو بودند ح)مرگ همه آن هابه وسیله گیاهی خاص است ج)همه آن ها از یک نقطه آسیب پذیر بودند.\n2-چون موقعیت اسفندیار را درک می کند و می داند که او از لحاظ خدمت و معنویت در چه جایگاهی قرار دارد از طرف دیگرمرگ او چه مشکلاتی برای رستم و خانواده اش پیش می آورد چون این مطلب را سیمرغ پیش بینی کرده بود که کشتن اسفندیار باعث نابودی رستم و خانواده اش و ایران می گردد.\n3-خیر ، چون گشتاسب پدر اسفندیار دنبال بهانه جویی بودو می خواست کاری بکند که هم رستم وهم اسفندیار را از سر راه حکو مت خود بردارد به این دلیل که هردورامانع بر سر راه خود می دانست.از طرف دیگر گشتاسب به راحتی می توانست رستم را به بارگاه خود دعوت کند وبه طرق مختلف او را از پای در آورد.\n4- خیر به چند دلیل: حرمت و سربلندی چندین ساله ی او از بین می رفت /. چون رستم نماینده ی سرفرازی و آزادگی ملت ایران است. اسارت او یعنی اسارت قوم ایرانی /پهلوان واقعی نباید تن به اسارت و زور دهد .داستان یک داستان حماسی ویک تراژدی، است.اگر رستم چنین کاری انجام می داد با اصل حماسه سازگاری نداشت در حالی که در حماسه وتراژدی باید یک فاجعه رخ دهد .\n5-چون اسفندیار نمک گیر رستم می شود و در آیین پهلوانی بعد از نمک گیر شدن جنگ و دشمنی زشت است و اسفندیار ناچار می شد دست از جنگ بر دارد ازطرف دیگراگر او مهمانی را می پذیرفت حماسه به طنز بدل می گردید .\n6-در آغاز داستان .6 بیت اول است .یعنی در زندگی خوشی وناخوشی با هم و یک چیز طبیعی است و ناله بلبل به خاطر مرگ اسفندیار است.\nخود آزمایی درس سوم (رستم و اسفندیار2) ص 18\n1-چون هر پیشنهادی که به اسفندیار می دهد او قبول نمی کند وهمه ی تدبیرهای او برای صلح نقش بر آب می شود.ودر انتخاب جنگ و اسارت.جنگ را ترجیح می دهد . در اصل هیچ چاره ای جز جنگ ندارد.\n2-پیروبا تجربه، چاره اندیش، محتاط، آینده نگر، مرموز، راهنما و مشاور، زیرک از عاقبت بر افتادن خاندانش ترسان بود.او.بیش تر به اصل و گوهرونژادخودمی اندیشد.سعی می کند آتش جنگ خاموش شود ولی چون اسفندیار نمی پذیردبه سیمرغ متوسل می شود.\n3-جوهرپهلوانی او آزادگی وسرفرازی ملت ایران ومقام گذشته وارزش 600 ساله او از دست می رود وننگ وعار برای رستم تا ابد باقی\nمی ماند ورستم دچارمرگ روحی می شود واین مرگ روحی اورا از پای در می آوردوهمه ی بزرگی هاوعظمت های زابل ازبین می رود.\n4-بپیچم:اصرارمی کنم، تلاش می کنم، پافشاری می کنم .\nبپیچاند:منصرف شود، دوری کند، پرهیزکند\n5- الف)جنگ قطعی می شود . ب)اصرار و تلاش برای انتقام جویی بیش تر می گردد و راه صلح بسته می شود .(دو پسر اسفندیار :مهر نوش و نوش آذراست . مهرنوش به دست فرامرز پسر رستم کشته می شود .)\n6-بهمن کودکی است که پیام آورو رابط بین رستم و اسفندیار است در بر خورد با زال بسیار گستاخ و بی حیا است و در برخورد با رستم می خواهد با پرتاب سنگ او را از پای در آورد سر انجام پس از کشته شدن اسفندیار بهمن در دست رستم بزرگ می شود چون وقتی اسفندیار در حال مرگ بود فرزندش، بهمن، را به دست رستم مـــی سپارد تا او را تربیت کند. او در دست رستم تربیت می شود و ازجاماسب خوابگزار گشتاسب عالم تر می گردد و سر انجام او زال را می کشد و انتقام پدر و دو برادر خود را از رستم و خاندان او می گیرد و خاندان رستم را نابود می کند .\n7-الف)اسفندیار در خان پنجم، جفت سیمرغ را می کشد و سیمرغ برای نابودی اسفندیار به کمک زال می شتابد .ب)زال پدر رستم، دست پرورده ی سیمرغ است به همین دلیل به او کمک می کند .\nج)سیمرغ درآیین میترایسم (خورشید پرستی )مظهر نیروی ماوراءطبیعت و مقدس و محترم است و در مشکلات به کمک رستم می آید رستم هم دارای آیین میترایسم است .سیمرغ در آیین زردشتی منفور است.\n8 . الف) به بالا ز رستم همی رفت خون بشد سست و لرزان کُه بیستون\nب)کمان بر گرفتند و تیر خدنگ ببردند از روی خورشید رنگ\nخود آزمایی درس چهارم ( طومار شیخ شرزین)،ص29\n1-نگارش کتاب شروح الظفر(چون او کاتب بود)\n2-چون کتاب شروح الظفر سراسرش دروغ و توهین به نژاد و رگ ریشه و تبار او بوده است.\n3-تو را به خاطر نویسندگی نگه داشته اند نه به خاطر فکر و اندیشه ات.یعنی تو کاتب هستی و نباید به مضمون نوشته ها کاری داشته باشی.\n4-آن چهار استاد درباری و مزدور که به بررسی کتاب دارنامه مشغول بودند.\n5-چون جانش در خطر بود و او را تهدید به مرگ کرده بودندبه همین دلیل کتاب را به ابو علی سینا منسوب کرد تا از خطر مرگ رهایی یابد.\n6 -نویسندگان بی سواد و نادان و مزدور که اندیشه و کارهای قلمی خود را به بهای نا چیز می فروشند.\n7-نویسنده ی کم مایه ی بی تجربه.\n8-چون آداب شرفیابی به حضور پادشاه را یاد بگیرد و در حقیقت به لحن طنز می گویدونویسنده ی بارنامه را زیر سوال می بردچون بارنامه شامل مطالبی بودکه آداب تملق و چاپلوسی رامی آموخت.\n9- الف)بر خورد حاکمان مستبد و نادان با صاحبان فکر و اندیشه و تلاش برای در اختیار گرفتن قلم و فکر عالمان و به نفع خود استفاده کردن .ب)در باریان علمشان را فدای خواست شاهان می کردندوخلاف آن منجر به نابودی آن ها می شد . حاکمان خود کامه اگر افراد با دین و آزاده و دانشمند تسلیم آن ها نمی شدند آن ها را تبعید و زندان و شکنجه می کردند . 10 –ریشخند واستهزاء.\n11-هر دو یک مضمون دارند .ارزش قلم و نویسندگی را بیان می کند این که قلم، نماینده ی اندیشه ی علماست و تقدس سخنان علما را مطرح می کند .که گاهی برتر از خون شهداست و قلم نویسنده بسیار والاو ارزشمند است . و آن ها می توانند هدایتگر جامعه باشند و حتی قلم آن ها به سان شمشیروسلاح شهید است که این هر دو در برابر مردم مسئول هستند.\nخودآزمایی درس پنجم ( بازرگان و طرار)،ص36\n1- کشف و شناسایی دزد، تفحص در کار دزدان و تعقیب آن ها و به دست آوردن اموال از چنگ دزدان .\n2- خون سردی و آرامش و چاره اندیشی .\n3-زاویه ی دید :سوم شخص /قهرمان:بازرگان / لحن :جدی و رسمی / درون مایه :دربروز حوادث با تدبیر عمل کردن .\n4- عکس العمل بازرگان در برابر سرقت ،غیر قابل حدس بود زیرا با خونسردی و آرامش برخورد کرد.\n5- تکلیف کلا سی است.\n6- سمک عیار، هزارو یک شب ،داراب نامه ، رستم نامه ، حسین کرد شبستری و میر ارسلان .\nخود آزمایی درس هفتم :( تاریخ بیهقی )،ص52\n1- الف )در آثار هر دو، همه ی شخصیّت ها چه مثبت و چه منفی یعنی چه دوست و چه دشمن همه از اعضای یک خانواده تلقی می شوند .\nب : هردوسعی می کنند خواننده را برانگیزندتا از زندگی شخصیت های داستان عبرت بگیرند و تقدیر و سرنوشت را در همه این ها قطعی بدانند .\nج :هردودر پایان حادثه غم انگیز هر یک از قهرمانان به اظهار نظر حکیمانه می پردازند.\nد:لحن هردویکسان است.\n2-الف:بیهقی تمام جزئیات امور، جنگ ها ، سفرها ، تمام توطئه ها ، جاسوس گماری ها و زد و بندهای دوره ی حکومت سلطان مسعود را بیان کرده است از کتاب خویش گنجینه ی حوادث وطبایعی می سازد که بین کتاب های منثور فارسی بی نظیر ، مثل داستان های بالزاک .\nب : از طرف دیگر شخصیت ها در هر دو آثار زنده و پویا، واقعی و جدی هستند و حالت سر زندگی دارند و هم در جهت کسب پول و مقام در تلاش هستند و چند صباحی کر و فری می کنند و سپس می میرند.\n3- منشأ انسانیت انسان به دل اوست .یا انسانیت به دل آدمی است مثل :\n« تن آدمی شریف است به جان آدمیت نه همین لباس زیباست نشان آدمیت .»\n4- انتخاب آزاد مردان و آدم های خوب و تربیت و پرورش آن ها و رساندن آن ها به مقام بالا / انجام دادن کار های نیک و توجه به دیگران یعنی مردم نوازی و نوع دوستی / انجام کارهای خیر برای دنیا و آخرت .\n5- نقد محتوی و موضوع .\nخود آزمایی درس هشتم ( مقدمه ای بر رستم و اسفندیار)ص60\n1-همه، حقیقت و تبلور آرزوهاوآرمان های بشری است.\n2- الف)آیه ی 78سوره ی نساء « اگرهزاردررابه روی مرگ ببندی درست از روزنی که نمی پنداری به درون آمده است.\nب) آیه ی32سوره ی مائده « آن که انسانی رامی کشد،انسانیت رامی کشد. »\n3-رستم ازیک طرف اسفندیارراکه شاهزاده ونظرکرده ی زردشت است دوست می دارد ونمی خواهد اورا بکشد وازطرف دیگر هم نمی‌تواند تن به اسارت دهد چون جهان پهلوان است و هیچ گاه تن به خواری واسارت نداده است از طرف دیگر اسفندیار مرد مقدس والهی است دلش نمی آید جهان پهلوان ایران زمین، رستم، را بکشد اما دچار وسوسه ی قدرت است ونمی تواند ازسلطنت وتاج وتخت بگذرد به هرحال هردو به نوعی دچار درگیری وکشاکش درونی هستند.\n4- وقتی ارجاسب ،پادشاه ترکان، به ایران حمله می کند گشتاسب پایتخت ایران را رها کرده، فرار می کندو به مدت 2 سال در زابلستان مهمان رستم می شود لهراسب پدر گشتاسب درجنگ کشته می شود و فرزندان او ودو دختر او به اسارت برده می شوند. زمانی که اسفندیار به دستور گشتاسب در گنبددژ اسیر وگرفتار می شود گشتاسب به رستم پناه برده است . این نمک نشناس ، سرانجام اسفندیار را برای اسارت واز بین بردن رستم به جنگ بااو می فرستد .\n5-کار بیهوده وبی فایده کردن\nخودآزمایی درس نهم (داستان در آتش افکندن ابراهیم ع)ص66\n1-الف)کهنگی مثل : مر اورا گرفت . ب) کوتاهی جمله:آگاه برفتند./ هیزم بیاورند./ بروید./هیزم آورید.\nپ) تکرارفعل.د)سادگی وروانی. ث)فاقدآرایه های ادبی است.\nج)پیام به سادگی منتقل می شود. ح)حروف به جای هم به کارمیروند. مثل : به اخبار/ (دراخبار.)\n2-الف)آوردن (ی)درآخربعضی افعال به جای(می)ماضی استمراری مثل : ندیمان گفتند:که اگرکوهی بودی نیست شده بودی.\nب)آوردن « ب » دراول فعل ماضی مثل : برفتند/ بیاوردند/ بساختندو…\nپ)آوردن« مر» و« را» مثل مراوراگفت/ نمرودمرنریمان راگفت.\nت)به کاربردن واژه های کهنه مثل : منجنیق/ گردیدن.\nد)تقدم فعل برمفعول مثل : هیزم آرید سوختن ابراهیم را/ بود که نصرت کندتورا.\n3-آبرو واعتباروموقعیت درباری وحکومتی ما ازبین می رود.\n4- فرمود ← قدیم:دستورداد. ← امروز:گفت.\nملک ← قدیم:خداوند ← امروز:پادشاه.\nایمن ← قدیم:به اطمینان برسیم. ← امروز:آسوده شویم.\nپاره کردن ← قدیم:شکستن . ← امروز:تکه وپاره کردن.\n5-الف)کیکاووس:چون به علت تهمتی که سودابه به سیاوش زده بود برای آزمایش ، سیاوش را از آتش عبوردادونمرودهم حضرت ابراهیم رادرآتش انداخت. ب)نمروددستوردادکاخی بسازندتاازآن بالارود و بالاتر از خدا باشدو به خدای ابراهیم تیراندازی می کندتا او را بکشد.کیکاووس سوار بر تختی با چهارعقاب به آسمان پروازکرد. / جمشیدهم ادعای خدایی می کند.\n6-خدایا این آتش سوزان عشق راکه مرا بی تاب وقرارکرده است مثل آتش نمرود بر خلیل برای من سرد و خاموش بساز. آرایه ی تلمیح اشاره داردبه داستان حضرت ابراهیم (ع) و انداختن او در آتش به فرمان نمرودپادشاه ستمگر زمان و سرد شدن آتش بر او .\nخودآزمایی درس دهم (بردار کردن حسنک)ص76\n1ـ الف)من در موردخواجه(شما)هیچ قصد و گمان بدی نکردم و به خویشاوندان و اطرافیان خواجه احترام گذاشتم.\nب)من از نعمت های جهان بر خوردار بودم و مدتی در(پست های مختلف)کارهای مهمی انجام دادم.\nپ).(بامرگ)همه ی ابزارهای جنگ و دشمنی به خاطر مال بی ارزش دنیا کنار گذاشتند.\nت).(بوسهل)در آن دنیا گرفتار پاسخ دادن به کارهایی است که در دنیا انجام داده است.یا درآن دنیاگرفتار عمل خودش است.\n2ـ الف) توصیف حسنک . ب) توصیف بردار کردن حسنک. پ )توصیف بوسهل زوزنی. ت).توصیف مادرحسنک.\n3- الف )بیان جزئیات، یکی ازهنرمندی های بیهقی است. ب )نوآوری در کلمات مثل خلق گونه، ترگونه، بزرگا مردا.\nپ )استفاده از شعر، حدیث ، آیه و ضرب المثل ها .\n4-عبرت آموزی : ( این است حسنک و روزگارش و این افسانه ای است باعبرت بسیار ).\nتقدیرگرایی : ( نعوذوبالله من قضاءالسوء.،جهان خوردم وکارهاراندم ،اگرامروزاجل رسیده است کس بازنتواندداشت که بردار کشند یا‌جز دار) .\n5- الف)صحنه ای که مادر حسنک به کنار جنازه ی او می آید : ( مادر حسنک زنی سخت جگرآوربودچنان شنودم که دو سه ماه این حدیث از او پنهان داشتند چون بشنید جزعی نکرد- چنان که زنان کنندبلکه بگریست به درد ،چنان که حاضران از درد وی خون گریستند).\nب)تجسم بدار کشیدن حسنک. پ)توصیف بوسهل : ( این بوسهل مردی امامزاده و محتشم بود……. ) .\n6-به عده ای پست و فرومایه پول دادندتا حسنک را سنگسار کنند.\nخود آزمایی یازدهم : ( داستان شیر و گاو ) ص 85\n1 ـ نظر تو در مورد پادشاه‌که در جای‌خود ایستاده است و حرکت و شادی از خود نشان نمی دهد یا شادی و نشاط را رها کرده است ، چیست ؟\n· گاو پشتیبان و تکیه گاه ( یاور ) سپاه من بود و برای دشمنان زیان و ضرر و برای دوستان مایه ی زیبایی و رونق بود .\n· هر کس اندیشه ی سست و ناتوان و عقل سبک و ضعیف داشته باشد ( یعنی عقلش خوب کار نکند ) از مقام بلند به رتبه ی بی‌ارزش و پایین سقوط می کند و به مرتبه ی گمنامی و پستی می رسد .\n· قناعت نشانه ی پست همّتی و پایین بودن درجه ی مردانگی است .\n2ـ کاربرد مترادفات زیاد ، کاربرد فراوان آرایه های ادبی ، استفاده از تمثیل ، استشهاد به حدیث و آیه و شعر فارسی و عربی ، استفاده از لغات فراوان عربی ، حذف شناسه ی افعال به قرینه .\n3ـ الف ) در اداره ی حکومت باید آینده نگر و چاره اندیش بود در حالی که شاه چنین نبود .\nب ) افراد مستبد آسیب پذیر هستند اگر محل آسیب آن ها را پیدا کنند ، راحت تر می توانند آن ها را از بین ببرند .\nپ ) ساده لوحی ، حرص و طمع هر دو عامل شکست و نابودی است .\nت ) فتنه انگیزی و سخن چینی از کشتن و قتل بدتر است ( الفتنه اَشّدمِن القتل ) .\nث) به قدرت رسیدن ، خطر آفرین است یا نزدیک شدن به مراکز قدرت خطر آفرین است .\n4 ـ گاو ← نماد افراد خیر خواه ، با عظمت ، سلیم النفس ، صبور و سالم امّا ساده لوح است .\nشیر ← نماد افراد مستبد و خود رأی ، دهن بین ، بی تدبیر و آسیب پذیر است .\nکلیله ← نماینده ی افراد زیرک ، خیر خواه ، قانع به وضع موجود ، مشاور است .\nدمنه ← نماینده ی افراد جاه طلب و زیرک ، فتنه انگیز ، سخن چین ، حسود ، منافق ، جسور ، اهل خطر و حریص است.\n5) الف ) صفحه ی 77 ← بازرگانی بود بسیار مال و او را فرزندان در رسیدند … تا مهمل گذارد .\nب )صفحه ی 79← چون سگ گرسنه که به استخوانی شاد شود و به پاره ای نان خشنود گردد .\nپ) صفحه ی 80 ← … چنان که فروغ آتش اگر چه فروزنده خواهد که پست سوزد ، به ارتفاع گراید .\nت) صفحه ی 82 ← … چون خوره در دندان جای گرفت ، از درد او شفا نباشد مگر به قلع .\nث) صفحه ی 83 ← … هم چون هم خانه ی مار و هم خوابه ی شیر است که اگر چه مار خفته و شیر نهفته باشد آخر این سر بر آرد و آن دهان بگشاید .\n6) گرم شکمی : آزمندی و حرص زدن\nبر باد نشاندن : فریب دادن ، تحریک کردن ، از راه به در کردن .\n7 ) صفحه ی 83 ، یک پاراگراف به آخر مانده ← آزردگی شیر ، پیمان شکنی ، از بین بردن گاو و به هدر رفتن خون او .\nخود آزمایی درس دوازدهم : ( چگونگی تصنیف گلستان ) ص 90\n1ـ با گریه کردن بر دلم اثر می گذاشتم و آن را صفا و رونق می بخشیدم .\n· تصمیم گرفتم برگردم .\n2ـ الف ) خلاف راه صواب است و نقضِ رای اولوالالباب .\nب ) آزردن دوستان جهل است و کفاّرت یمین سهل .\nپ) چندان که نشاط ملاعبت کرد و بساط مراعبت گسترد .\nت) گفتی که خرده ی مینا بر خاکش ریخته و عقد ثّریا از تاکش در آویخته .\n3ـ در حسن معاشرت و آداب محاورت به کار آید ، مترسّلان را بلاغت بیفزاید ، متکلمان را به کار آید .\n4ـ الف ) هر چه نپاید دلبستگی را نشاید . الکریم اذاوعد وفا .\nب ) هر که مزروع خود بخورد به خوید وقت خرمنش خوشه باید چید .\nپ) عمر بر فست و آفتاب تموز اندکی ماند و خواجه غِرّه هنوز\n5ـ الف) استفاده از سجع استفاده از تمثیل\nب) حذف فعل به قرینه مثل :در کجا وه انیس من بودی ودر حجره جلیس و…\nپ) کوتاهی جمله ها مثل : هر چه نپاید دلبستگی را نشاید یا دامن گل بریخت ودر دامنم آویخت .\nت) استفاده از واژه ها واشعار عربی مثل : صم بکم ، اجلء / روضه ماء نهر ها سلسال دوحه سجع طیر ها موزون\nخودآزمایی درس چهاردهم (دانش، دبیری و شاعری)ص98\n1-تا جهان جفا همی پیشه کند / تو صابری را عادت کن یعنی تا جهان به جفا پیشگی عادت دارد، تو به صابری عادت کن یا(اگر جهان به تو ستم کردتو صبر کن)\n2-در شعر حافظ بی بری را مثبت گرفته ولی در شعر ناصرخسرو بی بری منفی است.\n3-نرگس و ترنج چون باردارند ارزش دارنداما سپیدار بی بارو بی ارزش است.\n4.بیت شانزدهم « پیمبر بدان داد مر علم حق را که شایسته دیدش مراین مهتری را »\n5- بیت هفدهم « به هارون ما داد موسی قرآن را نبود است دستی برآن سامری را. »\nحضرت محمد(ص)به حضرت علی(ع)فرمودند:انت منی بمنزله هارون من موسی الا انت لا نبی بعدی.\n6-نکوهش ستایشگری.(بیت آخر)\nخودآزمایی درس پانزدهم، (پیدا وپنهان/الفت موج)ص99\n1-در غزل عراقی همه اش طلب است ولی در شعر بابا طاهر،رضاو تسلیم محض است/ عراقی\nدرد را با امید درمان می خو اهد.بابا طاهر می گوید:هر چه تو بخواهی می خواهم تسلیم محض است.\n2-بیت 6 پیدا و پنهان. « چه باک آیدزکس آن را که اورا نگهدارونگهبانش تو باشی »\n3-دامن کشیدن:1-دوری جستن 2-چسبیدن و انس گرفتن.\n4- سرکشی ← سر را می کشی ← دوری می کنی\nسرکشی ← سرکش هستی ← نافرمان هستی\nسرکشی ← (ی)مصدری ← نافرمانی وطغیان کردن\nخودآزمایی درس شانزدهم (از درد سخن گفتن ، راز رشید ) ص 110\n1ـ بیت 5و6\n2ـ بیت 7 در مصرع دوم : دور از تو ← الف ) جمله ی دعایی است الهی دور از تو باد یعنی خدا نکند چهره تو مثل من زرد شود .\nب . دوری از تو . 3ـ بیت آخر .\n4ـ الف) استوار و پا برجا . ب) آیات محکم در مقابل آیات متشابه .\n5ـ شهادت حضرت عباس (ع) در حالی که دستان او از بدنش جدا شده بودند .\n6ـ در آغاز ← ماه ، آسمان و نور / محکم و آیه در پایان ← کنار ، کوه و کمر .\nخود آزمایی درس هفدهم ( گل های چیده ) ص 114\n1ـ برتری و عظمت خون شهدا 2ـ اِنّ مع العسر یُسرا 3و4و5 ـ حذف\nحودآزمایی درس هیجدهم ( کرامت آبی ، سجاده ی سبز ) ص 118\n1 ـ سبزه زار\n2ـ بیت 4 : تقریرِ ادیبانه ی برهان معاد است فصلی که نسیم از پی اسفند گشوده است .\n3ـ عابد و زاهد .\n4ـ صخره ← نمائ صبر و پایداری دریا ← نماد خشم یا حوادث و بلاهای پی در پی\n5ـ منظور از کرامت آبی ، آسمان می باشد زیرا آسمان آبی ، مظهر بخشش و سخاوت و پاکی است و منظور از آسمان ، خداوند است . بنابراین به کرامت آبی چشم دوختن یعنی به آسمان چشم دوختن و در نهایت به خدا چشم دوختن است . منظور از پنجره ، دل و وجود انسان است . منظور از باز بودن پنجره به سوی خدا ، توجه قلبی انسان و ارتباط او با خداست .\nمعنی بیت : شما ملت مسلمان ایران در این دفاع مقدس و جانانه به لطف و رحمت الهی چشم دوخته اید . هیچ کس مثل شما این گونه ارتباط و توکل به خداوند ندارد یعنی ایمان و ارتباط شما با خدا بی نظیر است .\n6ـ بیت 6 ← « برسجده ی احساس بنفشه است ، نشانی سجاده ی سبزی که به الوند گشوده است »\nخودآزمایی درس نوزدهم : ( طاق بستان ) ص 129\n1ـ با وجود آن که شکسته و نقص پیدا کرده است ، هنوز از هزار سپر سالم ارزش آن بیشتر است . این جمله گرفته از این بیت حافظ است :\n« بکن معامله ای وین دل شکسته بخر که با شکستگی ارزد به صد هزار درست »\nنظیر این ضرب المثل عبارتند از :\nالف ) اسب تازی اگر ضعیف بود همچنان از طویله خر به ( سعدی ) ب ) شیر هم شیر بود گر به زنجیر بود .\nپ ) گوهر اگر در خلا ب افتاد همچنان نفیس بود ، غبار اگر به فلک رود همچنان خسیس . ( سعدی )\nت ) فلانی از اسب افتاده ولی از اصل نیفتاده .\n2 ـ به نظر ناصرالدین شاه ، نام درست این طاق ، بسطام است . زیرا این مکان ، نزدیک دهکده ای به نامِ وُستام (گُستهم ) یا بسطام است و گویند این روستا را او ساخته است . 3 و 4 ـ حذف می باشد ( مربوط به درس چند شهر کویری ) .\n5 ـ از یاریز یا پاریس از دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی .\nخودآزمایی درس بیستم : ( دیدار ) ص 135\n1ـ چون مدرسه در جمله ی « غول بی شاخ و دمی که معلوم نیست از کدام جهنم ظهور کرده » . از ظاهر رضا خان انتقاد کرد نه از استبداد و بیگانه پرستی و جهالت او و امام با بیانی رسا به او تذکر می دهد که دشمنان از این جمله ها سوء استفاده می کنند و آ ن را بهانه قرار می‌دهند که مدرس حرف جدّ ی برای مطرح کردن ندارد .\n2ـ نگاه امام نافذ ، معترضانه وهمانند تیری آماده ی پرتاب از کمان و مؤثر و دشمن شکار بودولی نگاه برادرش ملایم و آرام بخش بود .\n3ـ مصمم و با اراده ، دقیق و تیز بین و هوشیار ، بیگانه ستیز ، مبارز و ظلم ستیز ، متواضع ، با شهامت و بی باک ، موقعیت شناس ، پر شور و با هیجان ، بی پروا در ابراز عقیده ، منطقی . 4ـ سوم شخص ( دانای کل ) .\n5ـ قدیم: حمزه نامه ، ابومسلم نامه . جدید : آشیانه ی عقاب از زین العابدین مؤتمن / مازیار : از صادق هدایت ماه نخشب از سعید نفیسی/ نادر شاه ، رحیم زاده صفوی / داستان های نقاشی از صنعتی زاده .\nخارجی : ایوان مخوف از تورگنیف/اسپارتاکوس از فاوست،ترجمه ی ابراهیم یونسی / کتاب دیگری که با محتوای درس متناسب است ← کتاب امام خمینی از امیر حسین فردی ، ناشر ، انتشارات کمک آموزشی نادر .\nخودآزمایی درس بیست و یکم ( درآمدی بر ادبیات عرفانی ) ص 140\n1ـ نویسنده در مورد نامحدود بودن تاریخ تفکر بشر و محدود بودن عمر و اندیشه ی انسان که به همین دلیل نمی تواند بر سراسر تاریخ عرفان ، راز آفرینش و شناخت خدا دست یابد سخن می گوید و برای این که موضوع را برای خواننده قابل درک و تصور کند از دو بیت زیبا استافده کرده است که در آن به زبان تمثیل ضعف و ناتوانی و محدود بودن عمر و اندیشه انسان را به صورت دو نماد پشه و کرم و نامحدود بودن تاریخ تفکر بشر و همچنین راز آفرینش و شناخت خدا را به صورت باغ و درخت کهنسال ذکر کرده است .\n2ـ در روزگار پیغمبر (ص) به صحابه ی مستمند ، زاهد و عابد و آگاه به اسرار که در صفه ی مسجد بیتوته می کردند اصحابه ی صفه می گفتند ، که در آغاز اسلام به اصحاب صفه و بعد ها به صحابی مشهور شدند . صوفیان با پیروی از این گروه ، فقر و فنا را برگزیدند و خود را در انتساب به این فرقه ، صوفی و راهشان را تصوف می گفتند .\nتابعین : کسانی بودند که حیات پیغمبر (ص) درک نکردند ولی اصحاب ایشان را درک کردند و اسلام را از طریق آن ها پذیرفتند .\n3ـ خال : اشاره به نقطه ی وحدت حقیقی است که مبدآ و انتهای کثرت است . چشم : جمال بی نظیر حق .\nمیخانه : دل و قلب و باطن عارف است که در آن ذوق و شوق به خدا شناسی بسیار است . برای بررسی این غزل و رمز گشایی و پی‌بردن به بعضی از اصطلاحات آن به مجله ی مشکاه فصلنامه ی بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی شماره ی 23 و 24 و ص 119 . مقاله ی « در میکده ی عشق » حاشیه ای برغزل امام به قلم جواد محدثی که ایشان خراسانی و اولین فردی هستند که غزل امام را شرح کردند . مراجعه کنید .\nخود آزمایی درس بیت و دوم ( در محراب عشق ، انسان کامل ) ص 144\n1 ـ نماز زیبای حضرت علی (ع) که سرشار از خلوص و حضور در کنار محبوب و خدا بود بیانگر آن است که نماز واقعی استوار ترین نردبان برای عروج روح آدمی و نزدیکی به خداست .\n2ـ در داستان اول حضرت علی (ع) در حین نماز به دلیل حضور قلب و تقرب به خدا محو در او و از خود بیخودی می گردد و به گونه ای که وقتی تیر از پای او در می آورند متوجه نمی شود . نویسنده برای اثبات این که چنین حضوری در نماز ممکن است و عجیب نمی باشد ، داستان حضرت یوسف (ع) را مطرح می کند که زنان مصری با دیدن حضرت یوسف آن چنان شیفته و محو تماشای او می شوند و از خود بیخود می گردند که دست های خود را می برند و درد را احساس نمی کنند .\n3 ـ تکلیف کلاسی است .\n4ـ کسی است که 1. گفتار نیک ، 2. کردار نیک ، 3. اخلاق نیک داشته باشد . 4. خدا را به طور واقعی بشناسد .\n5ـ مشاهده دل و سر و جان و توجه علی (ع) نسبت به عظمت و بزرگی و زیبایی خداوند بیش تر و عمیق تر از توجه زنان بیگانه نسبت به حضرت یوسف (ع) بود . پس وقتی زنان با دیدن زیبایی یوسف از خود بیخود شدند و ( دست خود را بریدند ) و دردی را احساس نکردند تعجّب نیست که گوشت و پوست حضرت علی (ع) ( در حین مشاهده ی عظمت و زیبایی و شکوه خداوند ) را ببرند و تیر از پای او بیرون بیاورند و او دردی احساس نکند .\nخودآزمایی درس بیست و سوم :( جمال جان فزای روی جانان ) ص 147\n1ـ بیت اول « چو نیکو بنگری در اصل این کار هم او بیننده ، هم دیده است و دیدار »\nبیت دوازدهم « ا گر یک ذره را برگیری از جای خلل یــابـد همــه عــالم سراپـای »\n2ـ در ستایش و توصیف دل است .\n3ـ بیت اول « چو نیکو بنگری در اصل این کار هم او بیننده ، هم دیده است و دیدار »\n4ـ بیت اول « چو نیکو بنگری در اصل این کار هم او بیننده ، هم دیده است و دیدار ».\nبیت آخر « به زیر پرده هر ذرّه پنهان جمــال جـــان فـــزای روی فــردا »\n5ـ زیرا همه ی پدیده های جهان تجلّی وجود حق هستند .\n6ـ بیت اول و دوم / بیت چهار ، پنج ، شش ، هفت و هشت . 7ـ تعلیمی\n8ـ بیت 9 « بدین خردی که آمد حبه ی دل خـداونـد دو عـالـم راست منــزل »\n« لا یسعنی بی سمایی و لا یسعنی فی الارض ولکن یسعنی فی قلب عبدالمؤمن »\nخودآزمایی درس بیست و چهارم : ( سی مرغ و سیمرغ ) ص 159\n1ـ دریا: پروردگار یا عشق و محبوب حقیقی / شبنم:بهشت ، انسان یا هر چیز دیگری غیر از خدا که انسان به آن دل ببندد( عشق مجازی ) .\n2ـ فعالیت کلاسی است .\n3ـ نشانه ی پای بندی و تعلق ( علاقه ) انسان به جهان مادی و مادیات است که مانع سیر انسان به سوی کمال می گردد .\n4ـ سیمرغ : رمز خداوند . / مرغان : رمز سالکان راه حق / سی مرغ رسید به سیمرغ : رمز وحدت در کثرت و کثرت در وحدت است / هُدهُد : رمز پیر طریقت و رهبر و انسان کامل . بلبل : رمز جمال پرستان و عاشقان سطحی و خوش گذران .\nافتادن پر : رمز ظهور و جلوه ی حق تعالی است زیرا تمام زیبایی های جهان درخشش و پرتویی از ذات الهی است . برای پی بردن به رمزهای دیگر به منابع زیر مراجعه کنید :\nشرح منطق الطیر از صادق گوهرین / زندگی عطار از مصطفی بادکوبه ای / شرح گزیده ی منطق الطیر از سیروس شمیسا .\nخودآزمایی درس بیست و پنجم ( طوطی و بازرگان ) ص 164\n1ـ الف ) راه نجات انسان ، آزادی روح از تعلقات دنیوی و هوس های ناپایدار است مثل : …« مرده شو چون من ، که تا یابی خلاص »\nب ) نسنجیده سخن گفتن مایه ی پشیمانی و اندوه است ← « شد خواجه پشیمان از گفت خواجه » .\nپ ) سخن سنجیده ی انسان ویرانگر و سخن پخته و سنجیده ، مؤثر و گره گشاست :\n« عالمی را یک سخن ویران کند روبهان مرده را شیران کند »\nت) گرفتاریهای انسان ناشی از خود نمایی است :\n« هر که داد او حسن خود را در مزاد صد قضای بد سوی او رو نهاد .»\nث) نادان همیشه برای خود مشکل به بار می آورد و بر درد خود می افزاید و مصلحت را تشخیص نمی دهد .\nج) رعایت احتیاط و حفظ حدود مستمعان به هنگام سخن گفتن .\nچ) به خداوند پناه برید تا خدا شما را یاری کند ← « در پناه لطف حق باید گریخت کاو هزاران لطف بر ارواح ریخت »\nح) جبـران نــاپـذیری عـواقب سخـن بـد ← « نکته ای کان جست ناگه از زبان همچو تیری دان که جست آن از کمان »\n2ـ « ای حیات عاشقان در مردگی» یا « یعنی ای مطرب شده با عام و خاص مرده شو چون من که تا یابی خلاص » ( بیت55 ).\n3ـ الف) داشتن شور و عشق در هنگام شعر گفتن ب) کلام عارفانه در لفظ نمی گنجد\nپ)صورت و لفظ اصالت ندارد بنابراین باید به عمق و معنی توجه کرد نه ظاهر زیرا توجه به صورت انسان را از وصال باز می دارد .\n4ـ طوطی : جان پاک یا روح / قفس : تن / هندوستان : عالم معنا یا جایگاه اصلی روح / بازرگان : سالک نا آگاه / طوطی هند : رهبر و مراد / مردن طوطی در قفس : رها ساختن خود از قید و بند های ساختگی و تعلقات دنیایی .\n5ـ عطار داستان را چنان که هست روایت می کند و هیچ گونه مطلبی بر اصل داستان نمی افزاید و آن را با تأویلی دلنشین و مؤثّر از گفتگوی طوطی و حکیم هند بیان کرده است . ولی مولوی در هر کجا که مناسب بداند ، اصل داستان را رها می کند و مطابق اسلوب خود از هر یک از اجزای داستان قالبی برای احوال عاشقانه ی خود و مسائل عرفانی و اخلاقی ، اجتماعی ، فلسفی و دینی خود ساخته است . مثلاً نقل پیام طوطی ، دور مانده از طوطیان هندوستان ، او را به یاد جدایی از شمس و دوری از خدا می اندازد و به این نکته می پردازد به همین دلیل عطار آن داستان را د ر26 بیت و مولوی در 367 بیت بیان کرده اند .\n6ـ کله بر زمین زدن : ناراحت و عصبانی شدن / سرد گشتن : مردن / گیاه بام شدن : کنایه از مورد توجه واقع نشدن و پرهیز از خودنمایی .\nخودآزمایی درس بیست وششم ( حکایت های کوتاه ، بیداد ظالمان ) ص 171\n1ـ زاهد و پادشاه : در سرزنش ریاکاری و زهد دروغین است . بادنجان بورانی : نکوهش چاپلوسی و تملّق گویی و تزلزل شخصیت است. خلعت خاص : بی اعتباری قوانین درباری و بی کفایتی و حمایت پادشاهان و حاکمان و رفتار های ناشایست آن ها است . دوستان‌شیطان : انتقاد از دلالان و سرزنش دروغ گویی و سوگند دروغ است .\nشمار عاقلان : انتقاد از ناآگاهی و بی خردی اکثریت مردم است. عسل قاتل : انتقاد و سرزنش خسّت و دروغ گویی است.\nشرمساری : انتقاد و سرزنش بی تجربگی و عدم مهارت پزشکان و بی کفایتی علما و دانشمندان است .\nدر انتظار جنازه : در نکوهش بخل و خسّت است . بیداد ظالمان : بی وفایی و ناپایداری دنیا و خوشی ها و نا خوشی ها ی زندگی ، از بین رفتن ظلم و بدی و ستم و ظالم و عبرت گرفتن از گذشتگان است .\n2 ـ بیت 5 « چون داد عادلان به جهان در ، بقا نکرد بیـداد ظــالمــان شمـا نیز بگذرد »\n3ـ بیت 4 « آب اجل که هست گلوگیر خاص و عام بر حلق و بر دهان شما نیز بگذرد »\nبیت آخر « پیل فنا که شاه بقا ، مات حکم اوست هـم بـر پیـادگان شمـا نیز بگـذرد »\nخودآزمایی بیست و هفتم ( تولدی دیگر ) ص 175-174\n1ـ داستان خوب شروع شده است زیرا با طرح یک مقدمه ی کوتاه و جذّاب اصل موضوع را به پایان داستان موکول می کند و از همین راه حس کنجکاوی خواننده را در طی داستان بر می انگیزد و خواننده را تا پایان داستان می کشاند و پایان داستان را با هنرمندی ، طنز و ظرافت خاصی به آغاز داستان پیوند می دهد . نکته دیگر عنوان جذّاب و طنزآمیز و ایهامی « تولدی دیگر » است که این جنبه ی ایهامی از امتیاز این داستان است که چند نکته را در ذهن تداعی می کند . الف ) تولد نوزاد\nب ) مفهوم کنایی به وجود آمدن شرایط تازه زندگی پ) از دست دادن آرامش و راحتی زیرا عنوان تولدی دیگر ، آرامش و راحتی را به ذهن می آورد ، اما در این درس تولد موجب ناآرامی و آشفتگی خانواده می شود .\n2ـ آش مالی ، خورش زدگی ، ماه داماد ( به جای شاه داماد ) .\n3ـ نویسنده ، راوی داستان است، اما در بخش کوتاهی جای خود را به دوم شخص می دهد و خود را که گوینده است ، مخاطب قرار می دهد . چند مورد آن عبارتند از :\nالف ) از اول درس تا پایان پاراگراف 4 ص 173 زاویه ی دید اول شخص است .\nب ) پاراگراف 5 ص 173 یعنی از دید و بازدید های تازه عروس و ماه داماد تمام نشده بود … تا سطر پنجم پاراگراف دوم ص 174 یعنی تا این برنامه با به دنیا آمدن نوه های بعدی نیز ادامه یافت. زاویه ی دید سوم شخص است .\nپ )از آخر سطر پنجم ، پاراگراف دوم ص 174 تا آخر درس دوباره زاویه ی دید به اول شخص تغییر می کند .\n4ـ صبیّه، والده ی مکرمه ، نقاهت ، کاشانه به جای آپارتمان و خانه .\n5ـ نویسنده با استفاده از واژه های رسمی خاص محافل سیاسی و اداری به طنز ، امور عادی و روزانه را تقویت بخشیده است .\nوظیفه ی خطیر : کار پیش افتاده ی خرید و پاک کردن سبزی و عدس را به طنز با صفت خطیر به معنی عظیم و بزرگ ذکر کرده است .\nمشارکت : بر عملی دلالت دارد که دو شخص یا دو گروه کاری مشترکاً انجام دهند در حالی که در اینجا به معنی « کمک کردن » پدر و مادرش به اوست . زیرا تمام کارها در این جا به عهده ی پدر و مادر محول گردیده است .\nخدمت ناچیز : انجام دادن کار پر دردسر و زحمت های زیادی که پدر و مادر مریم متحمل می شوند ، به طنز ، خدمت ناچیز ذکر کرده است\nمهاجرت : مهاجرت به معنی انتقال از سرزمین خود به سرزمین دیگر یا انتقال از سرزمینی به سرزمین دیگر است . در حالی که به طنز در این جا انتقال از خانه ی پدری به خانه ی خود و نقل مکان کردن از خانه ای به خانه ی دیگر را مهاجرت ذکر کرده است . از طرف دیگر به دلیل طولانی شدن اقامت فرزند در خانه ی پدرش و دردسر زیادی که برای آن ها ایجاد شده بود بعد از رفتن از خانه ی پدر به خانه ی خود مهاجرت گفته است .\nابلاغ رسمی : به معنی سپردن مسئولیت به کسی به صورت قانونی است و برای کارهای اداری به کار برده می شود . در این جا به طنز برای کار نگهداری نوه ها و انجام کارِ خانه بدون دریافت حقوق به کار رفته است .\n6ـ تکلیف کلاسی است .\nخودآزمایی درس بیست و هشتم : ( سالگرد ) ص 183\n1و2و3و4 ـ حذف می باشد . 5ـ تکلیف درسی است .\n6ـ به دلیل عظمت و رادمردی و ایثارگری مردان کربلا که آن ها زیر بار ظلم نرفتند و زندگی و هستی خود را در راه عشق به خدا از دست دادند .\nخود آزمایی درس بیست و نهم : ( برف ) ص 192\n1و2و3 ـ حذف می باشد .\n4ـ تلمیح ، تشبیه ، ایهام تناسب ، اغراق .\nمعنی بیت : ماه بهمن با سپاه عظیم برف ، همان طوری که بهمن ، پسر اسفندیار ، زال را در بند کرد همه جا را تسخیر کرد یعنی برف همه جا پوشاند . « برف » به لشکر تشبیه شده است که زمین را به تصرف خود در آورده است .\nدر « لشکر کشی بهمن » و « در بند شدن زال » آرایه ی تلمیح وجود دارد . در « لشکر گیتی ستان برف » اغراق وجود دارد .\nدر واژه ی « بهمن » ایهام تناسب وجود دارد . یکی به معنی ماه بهمن و دیگری نام پسر اسفندیار است که برای گرفتن انتقام خون پدرش از رستم ، خاندان زال زر را بر انداخت و زال را دربند کرد . در معنی ماه بهمن با برف و در معنی دوم با زال زر تناسب دارد .\n5ـ چون پوششی محکم از برف بر تن دارد . یعنی برف همچون پوشش جنگی ( برگستوان ) روزگار را از ضربات و آسیب حفظ کرده است .\n6ـ بیت 11 ← « در خانه ها زبس که فرود آمده است برف نامه به حلق خانه فرو هیچ نان برف » یعنی از بس در خانه ها برف باریده است ، جز لقمه ی برف نانی از حلق مردم پایین نرفته است .\nبیت 13 ← « از بس که سر به خانه ی هر کس فرو برد سرد و گران و بی مزه شد میهمان برف » یعنی از بس که برف باریده و در خانه های مردم روی هم انباشته شده ، مانند میهمانی شده که زیاد ماندنش کسالت آور و خسته کننده شده است .\n7 ) بیت های 13،18 ، 19 ، 20 . 8) آه و افسوس و ناله و درد و فغان .\nخود آزمایی درس سی اُم ( شکوه رستن ) ص 194\n1ـ سنگ ← نماد انسان های سخت دل و بی عاطفه که قابلیت اثر پذیری ندارند .\nخاک ← انسان های فروتن و متواضع و انعطاف پذیر .\n2ـ بیندیشیم ← تفکر و تآمل در پدیده های هستی از جمله بهار و نعمت های خدا و عالم هستی که چه پیامی برای ما دارند .\nبیاموزیم ← عبرت و پند گرفتن از پدیده ها و عجایب و شگفتی ها ی خلقت .\n3ـ تشخیص ، استعاره مکینه ، مجاز .\n4ـ نیما یوشیج ، سهراب سپهری ، اخوان ثالث ، قیصر امین پور ، سلمان هراتی ، …\nپاسخ خودآزمایی های درس آرایه های ادبی سال سوم\nیکشنبه 29 مهر‌ماه سال 1386 ساعت 12:48 ق.ظ\nپاسخ خود آزمایی های آرایه های ادبی\nبخش اول : مقدمات <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />\nخود آزمایی درس 1 ( آشنایی با چند اصطلاح ) صفحه ی7\n1- نمی کند.\n2- ــَ ن\n4- حافظ در بیت آخر\n5- بیت اول\n6- خیر ، هر دو قالب غزل است . حجم شعر ،محتوای شعر ، وجو د تخلص از نشانه های غزل ، درهردو موجود است.\n7-تکلیف دانش اموزان است.\nخود آزمایی درس 2 ( وزن ، اصلی ترین عامل موسیقی شعر) صفحه ی 12\n1- درواژه های زیر صامت ها و مصوت ها را نشان دهید.\nنسیم = صامت / ن / + مصوت کوتاه /ــ/ + صامت / س / + مصوت بلند /ی/ + صامت / م/\nآسمان = صامت/ ء/ + مصوت بلند/ ا /+ صامت/س/ + مصوت کوتاه /ــ/ِ + صامت/م/ + مصوت بلند/ ا/ + صامت/ن/\nخوبی = صامت /خ / + مصوت بلند/ و/ + صامت /ب / + مصوت بلند/ی/\nجوان مردی = صامت /ج/ + مصوت کوتاه /ـــ/ + صامت / و / + مصوت بلند/ ا / + صامت /ن/ + صامت /م / + مصوت کوتاه /ــ/ + صامت /ر / + صامت / د/ + مصوت بلند / ی /\nابر = صامت/ ء /+ مصوت کوتاه /ــ/ + صامت /ب / + صامت /ر /\nهمت = صامت /هـ / + مصوت کوتاه /ــ/ِ + صامت /م /+ صامت/ م/ +مصوت کوتاه /ــ/ + صامت/ ت/\n2- واژه های زیر از چند هجا ساخته شده اند ؟ نوع هجا را مشخص کنید.\nآتشین =3 هجا ، آ (هجای بلند) +تَ (هجای کوتاه) ، شین1 (هجای بلند) _ U _ ) )\nبیدار = 2 هجا ،بی (هجای بلند ) + دار(هجای کشیده ) (U_ _ )\nفقر = 1 هجا ، هجای کشیده (U_ )\nمستانه = 3 هجا ،مَس ( هجای بلند ) ، تا ( هجای بلند ) ، نِ ( هجای کوتاه ) (U_ _ )\nدانش آموز = 4 هجا ، دا (هجای بلند ) ، نِ ( هجای کوتاه ) ، شا ( هجای بلند ) ، موز ( هجای کشیده) (U--U-)\nیا دا (هجای بلند ) ، نش ( هجای کشیده ) ، آ ( هجای بلند ) ، موز ( کشیده ) (U_ _ _ _ )\nنکته : این واژه می تواند دوگونه تلفظ شود در تلفظ اول همزه ی آغاز بخش دوم ( آموز ) حذف می گردد .\n3- هجاهای مصراع زیر را تعیین کنید و هر نوع را با علامت خاص خود بنویسید.\nتـ ـ وا ـ نا ـ بـ ـ ود ـ هر ـ کـ ـ دا ـ نا ـ بـ ـ ود\nU ـ ـ U ـ ـ U ـ ـ U ـ\n4- مصوت کوتاه و بلند از نظر امتداد چه تفاوتی دارد؟\nمصوت بلند از نظر امتداد دو برابر مصوت کوتاه است ؛ ( امتداد هجا ، یعنی مقدار زمانی که یک هجا درهنگام بیان به خود اختصاص\nمی دهد .) از این رو درتقطیع هجاها و شمارش واج ها معادل دو واج محسوب می شود .\n5- برای هریک ازواژه های زیر، یک واژه هم وزن بنویسید ، به گونه ای که حرف آخر آن ها متفاوت باشد.\nصدق : حسن ، عقل ، مِهر ، ترس ، نیک ، راست ، ترس ، مُهر\nنیکی : نیکو ، زیبا ، جالب ، بهتر ، رحمت ، سازش ، دانا ، مردم\nجوانی : محبت ، سعادت ، برادر ، سراسر ، ملامت ، نماند\nتقوا : همت ، صادق ، عالم، فاسد ، شاهد ، بالغ\nمیلاد : سالار ، دلدار ، آرام ، تاریک ، مهتاب ، مشتاق\nانتظار : اتحاد ، سرفراز ، سربلند ، دل پسند\n6- برای هریک از واژه های زیر ، یک واژه ی هم وزن بنویسید که حرف آخر آن ها یکی باشد.\nگل : مل ، پل ، یل ، دل، گل\nسخن : چمن ، دهن ، کهن ، سمن ، دمن\nسحر : خبر ، اثر ، کمر ، سفر ، سپر ، پدر\nصبا : رها ، رضا ، وفا ، دعا ، جفا ، هما\nگلزار : گلنار ، دلدار ، بیزار ، بیدار ، رهوار\nاشک : مشک ، رشک ، خاک ، خشک ، نیک\n7- هجاهای دو مصراع زیر را جدا کنید و با مقایسه ی آن ها نشان دهید که دومصراع ، هم وزن اند .\nگو ینـ د مـ را چ زا د ما در\nبنـ شی ن م صبـ ر پیـ ش گیـ رم\nهجای کشیده از نظر امتداد برابر با یک هجای بلند ویک هجای کوتاه است ودرشمارش هجاها ، آن را یک بلند ویک کوتاه محسوب\nمی کنیم مثل : ((یند)) که هجای کشیده است برابر است با ((شی)) و ((ن))\nهر دو مصراع چنانکه می بینید، هم وزن هستند، زیرا تعداد هجاهای آن ها با هم برابر است ( هرمصراع 8 هجا دارد ) ونظمی که در تکرار هجاهای کوتاه وبلند دیده می شود ، درهر دو مصراع یکی است .\nبخش دوم ـ قالب های شعر فارسی\nخود آزمایی درس 3 ( قصیده ، غزل) صفحه ی 28\n1- قصاید مدحی از چه بخش هایی تشکیل می شود ؟\nتغزل ، تخلص ، تنه ی اصلی ، شریطه ( دعا )\n2- تفاوت اصطلاح ((تخلص )) در قصیده و غزل را توضیح دهید .\nتخلص در قصیده ، بیتی است که مقدمه ی قصیده و تنه ی اصلی را به هم مرتبط می سازد / تخلص در غزل ، نام شعری شاعر است که معمولاً در بیت آخر می آید .\nنکته : در قصاید مدحی هم ، شاعر نام خود را در بیت آخر می آورد پس تخلص در قصیده ی مدحی به دو صورت است .\nالف ) بیت رابط مقدمه و تنه ی اصلی ب) آمدن نام شاعر در پایان شعر\n3- عمده ترین مضامین قصیده های فارسی را بیان کنید.\nمدح ، رثا ، حکمت ، پند و اندرز ، شکایت ، عرفان و وصف\n4- قالب قصیده و غزل را از دید محتوا با هم مقایسه کنید .\nمحتوای قصیده : مدح ،وصف ، رثا ، حکمت ، پند و اندرز است ولی در غزل ، عشق وعرفان آمیزه ای از این دو است . از زمان مشروطه ، مضامین اجتماعی هم به غزل راه یافته است البته در غزل های متأخر مضامین مدحی هم وجود دارد منتهی برای ائمه ی اطهار و سلاطین\n5-تفاوت محتوایی غزل های سنتی را با غزل های پس از مشروطه بنویسید.\nمحتوای غزل های سنتی عاشقانه و عارفانه است ولی محتوای غزل های پس از مشروطیت اجتماعی و وطنی است .\n6- با مراجعه به کتاب ادبیات سال دوم شعر(( باغ عشق )) و (( درکوچه سار شب )) را از دید قالب و محتوا با هم مقایسه کنید .\nشعر« باغ عشق » در قالب قصیده است ومحتوای آن اخلاقی و حکمی و عرفانی است .ولی شعر « کوچه سارشب » در قالب غزل است و مضمون سیاسی و اجتماعی دارد .\nخود آزمایی درس 4(قطعه ، ترجیع بند ، ترکیب بند ) صفحه ی 39\n1- علت نام گذاری قطعه را بنویسید.\nنامگذاری این قالب به این دلیل است که گویی این شعر ، قطعه ای جدا شده از میان یک قصیده است .\n2- موضوع های رایج قالب قطعه را بیان کنید .\nاخلاقی و حکمی ، تعلیمی ، شکایت ، مدح ، هجو و تقاضا ، حکایت و ...\n3-شعر ((متاع جوانی)) ادبیات سال اول را از دید قالب و موضوع بررسی کنید.\nقالب : قطعه موضوع : پند و اندرز یعنی قدر جوانی را دانستن\n4- تفاوت قالب ترجیع بند با قالب غزل را توضیح دهید.\nترجیع بند از چند غزل پیوسته تشکیل شده است که هر غزل قافیه متفاوت با غزل دیگر دارد ولی در یک غزل قافیه ثابت است . قالب ترجیع بند بلندتر از غزل است . وهمچنین درترجیع بند درپایان هر غزل (رشته) تخلص دیده نمی شود و بین رشته ها بیت ترجیع(بیت تکراری ) می آید .\n5- تفاوت ترکیب بند محتشم با ترکیب بند جمال الدین عبدالرزاق را بنویسید.\nمضمون ترکیب بند محتشم کاشانی رثای امام حسین (ع) در حالی که مضمون ترکیب بند جمال الدین عبدالرزاق نعت و ستایش پیغامبر (ص) است .\n6- قالب ترکیب بند چه تفاوتی با قالب ترجیع بند دارد؟\nدر ترکیب بند ، بیت برگردان در پایان هر بخش یا رشته متفاوت است در حالی که در ترجیع بند یکسان است .\nخود آزمایی درس 5 (مسمط ، مثنوی ) صفحه ی 46\n1- ((رشته)) در ترجیع بند چه تفاوتی با رشته در قالب مسمط دارد؟\nدر مسمط ، در هر رشته همه ی مصرع ها به جز مصرع آخر هم قافیه است و هر رشته از چهار ، پنج یا شش مصرع تشکیل شده است ولی در ترجیع بند هر رشته مثل غزل است یعنی مصرع اول با مصرع های دوم هم قافیه است .\n2- پدید آورنده ی قالب مسمط کیست ؟\n3- قالب مسمط تضمینی را توضیح دهید.\nدر مسمط تضمینی ، شاعر ، غزل شاعر دیگری را بیت بیت می کند و هر بیتی را به ترتیب به جای دو مصراع آخر هر یک از رشته های مسمط خود به کار می برد.\n4- کدام قالب برای بیان داستانها و مطالب طولانی مناسب تر است چرا؟\nمثنوی ، چون قافیه ی هر بیت مستقــل است و شـــاعر می توانــد پس از چند بیت، از قافیه های قبلی استفاده کند بنابراین شاعر کمتر با مشکل قافیه مواجه می شود .\n5- انواع مثنوی از دید محتوا را بنویسید .\nالف) حماسی وتاریخی ، مانند : شاهنامه ی فردوسی واسکندر نامه ی نظامی گنجه ای .\nب) اخلاقی وتعلیمی ، مانند : بوستان سعدی .\nپ) عاشقانه و بزمی ، مانند: خسرو شیرین نظامی وویس و رامین فخر الدین اسعد گرگانی .\nت) عارفانه ، مانند : مثنوی مولوی ، حدیقه الحقیقه ی سنایی و منطق الطیر عطار .\n6- شعر (( با تو یاد هیچ کس نبود روا)) و ((مرغ گرفتار )) از ادبیات سال اول را از دید قالب و محتوا با هم مقایسه کنید.\nشعر« با تو یاد هیچ کس نبود روا » در قالب «مثنوی» و محتوای آن «عارفانه» است .\nشعر« مرغ گرفتار» در قالب« غزل» و محتوای آن «اجتماعی و میهنی» است که شاعر اشتیاق خود را به آزادی مطرح می کند .\nخود آزمایی درس 6 (رباعی ، دوبیتی ، چهار پاره) صفحه ی 54\n1- قالب رباعی چه خصوصیاتی دارد؟\nالف) رباعی شعری چهار مصرعی است که رعایت قافیه در مصراع اول و دوم وچهارم آن اجباری است و درمصراع سوم قافیه اختیاری است .\nب)این نوع شعر مناسب ترین قالب برای ثبت لحظه های کوتاه شاعرانه است در همه ی دوره ها رواج داشته است .\nپ) قالب رباعی ، خاص زبان فارسی است .\nت) درون مایه ی آن بیش تر عارفانه ، عاشقانه یا فلسفی است .\nث) رباعی دارای وزن خاص است . رایج ترین وزن رباعی ( لاحول ولا قوه الا باالله ) می باشد.\n2- چگونگی تشخیص قالب رباعی از دو بیتی را بنویسید.\nاز وزن آن ها تشخیص داده می شود زیرادوبیتی بر وزن مفاعیلن ،مفاعیلن ، مفاعیل(فعولن ) سروده شده است در حالی که رایج ترین وزن رباعی « لاحول و لا قوه الا بالله » است . نخستین هجا درهر مصراع ، دردو بیتی کوتاه و در رباعی بلند است .\n3- چهار پاره چگونه قالبی است ؟\nچهارپاره ، شعری است شامل چند دوبیتی با قافیه های مختلف که از نظر معنی با هم ارتباط دارند . در چهار پاره معمولاٌ مصرع های زوج هر پاره هم قافیه اند . این نوع شعر در روزگار معاصر پدید آمده وبه وزن هایی غیر از وزن دوبیتی نیز سروده شده است .\n4- قالب چهار پاره از چه هنگام و با چه هدفی رواج یافت ؟\nپس از مشروطیت در روزگار معاصر در ایران رواج یافت و تلاشی بود در جهت ایجاد یک قالب نو که درون مایة ی تازه داشته باشد . و بیش تر «اجتماعی و غنایی» است .\n5- چهارپاره از نظر محتوا معمولاً چه تفاوتی با دوبیتی و رباعی دارد؟\nدوبیتی مطلعش مصرع است در حالی که مصرعهای زوج دوبیتی های چهارپاره معمولاٌ باهم هم قافیه است و مطلعش مصرع نمی باشد . معمولاٌ قالب چهارپاره ، برای بیان مضمون های «اجتماعی وغنایی » استفاده شده است در حالی که قالب های رباعی ودو بیتـی برای مضمـون های « عاشقانه و عارفانه و فلسفی » استفاده می شود .\n6- شعر (( در امواج سند )) ادبیات سال اول را از دید قالب و محتوا بررسی کنید .\nشعر «در امواج سند»در قالب چهارپاره است ؛ زیرا از چند دوبیتی با قافیه های مختلف تشکیل شده است . مطلع آن مصرع نیست . مصرع های زوج آن هم قافیه است . محتوای آن به هم مرتبط است . محتوای آن در مورد« وطن و میهن »است .\nخود آزمایی درس 7 (مستزاد، شعر نیمایی ) صفحه ی 61\n1- قالب مستزاد چگونه پدید می آید ؟\nبا افزودن واژه یا واژه هایی هم وزن به پایان مصراع های قطعه ،رباعی و غزل می توان مستزاد سرود وبه سبب همین بخش های اضافی ، این قالب را « مستزاد »گویند .\n2- اهمیت قالب مستزاد در چیست ، چرا؟\nاهمیت قالب مستزاد از آن روست که احتمالاٌ از منابع الهام نیما در کوتاه و بلند کردن مصراع های شعر نو بوده است . زیرا این قالب تنها قالب شعر سنتی است که مصراع های آن با هم مساوی نیستند .\n3- وزن و قافیه در شعر سنتی و نیمایی چه جایگاهی دارد؟\nقافیه در شعر« سنتی» الزامی است و جایگاه ثابتی دارد . یعنی ، در پایان مصرع ها می آید ولی در شعر نیمایی قافیه الزامی نیست و شاعر هر جا که بیان خود را نیازمند واژه های هم قافیه می بیند از آن استفاده می کند.\nشعر «سنتی»،« موزون» است و مصراع ها از نظر امتداد برابرند ، شعر« نیمایی» مانند شعر« سنتی» موزون است یعنی وزن و آهنگ آن با گوش احساس می شود اما در این نوع شعر چون طول مصرع ها با هم مساوی نیستند و همچنین وجود قافیه الزامی نیست دریافت و احساس وزن به دقت بیشتری نیاز دارد .\n4- درمورد مضمون شعر نیمایی توضیح دهید.\nمضمون شعر نیمایی مبتنی بر تجربه ی شخصی است . یعنی ، شاعرحق داردازهراندیشه ای اعم ازغنایی، فلسفی ، اجتماعی ، سیاسی و… سخن بگوید به شرط آن که سخن برخاسته از احساس وی باشد عمده ترین درون مایه ی شعر نیمایی عشق ، سیاست و اجتماع است .\n5- شعر (( همای رحمت )) و (( پشت دریاها)) از ادبیات سال دوم را از نظر قالب ودرون مایه با هم مقایسه کنید.\nشعر « علی ای همای رحمت » با توجه به تعداد ابیات همچنین محتوای ستایشی آن ، «قصیده» است و به لحاظ داشتن زبان نرم و احساسات لطیف ، «غزل» است .\nپشت دریاها : قالب نیمایی است و محتوای آن مطالب فلسفی ،معرفی آرمان شهر (مدینه ی فاضله ) و بیان احساسات شخصی شاعر و میل او به کمال و عروج انسانی است .\nبخش سوم ـ علم بیان\nخود آزمایی درس 8 (تشبیه ) صفحه 69\n1-در شعر ها وعبارت های زیر پایه های تشبیه را معین کنید .\n-ایام گل ( مشبه) ، عمر ( مشبه به) ، چو (ادات تشبیه) ،به رفتن شتاب کردن ( وجه شبه)\n-گفتا برو : ضمیر مستتر تو که به فقیه بر می گردد (مشبه) ، خاک: (مشبه به ) ،چو( ادات تشبیه) ، تحمل کردن (وجه شبه )\n- گرت زدست برآید : ضمیر مستتر تو در باش ( مشبه) ، نخل (مشبه به ) ، چو ( ادات تشبیه ) ، کریم بودن ( وچه شبه )\n- ضمیر مستتر تو در باش ( مشبه ) ، سرو ( مشبه به ) ، چو ( ادات تشبیه ) ، آزاد بودن ( وجه شبه )\n-چون شبنم اوفتاده بدم : شناسه ی م ( من )در بدم (مشبه ) ، شبنم ( مشبه به ) ، چون ( ادات تشبیه ) ، افتاده بودن ( وجه شبه)\n- همچو چنگم :م درچنگم (مشبه)،چنگ( مشبه به )،همچو( ادات تشبیه)،به نشانه ی تسلیم و ارادت سر در پیش افکندن (وجه شبه )\nالف) تو هم چون گل زخندیدن لبت با هم نمی آید .تو( مشبه)،گل (مشبه به)،هم چون (ادات تشبیه)،همیشه خندان بودن وبه هم نیامدن لب ها(وجه شبه)\nب) من (مشبه) ، بلبل (مشبه به ) ، ادات تشبیه و وجه شبه محذوف است . (تشبیه بلیغ)\nپ) من (مشبه )، بوتیمار(مشبه به) ، چو (ادات تشبیه) ، نشستن (وجه شبه)\n2- واژه ها وترکیبات زیر، طرفین تشبیه اند . برای هر مشبه ، مشبه به مناسب انتخاب کنید .\nحسود : حسود مانند بیمار است . زندگی : زندگی مانند رودخانه است .\nعلم : علم مانند چراغ است . سخن سودمند : سخن سودمند مانند باران بهاری است .\n3- بیت زیر را معنی کنید و زیبایی تشبیه آن را توضیح دهید.\nمن در این مجلس باشمع هم دل و هم درد هستم . یعنی ، شادی و غم ، گریه و خنده با هم دارم . سخن گیرا و کلام پرنفوذ دارم ولی افسوس که اثر نمی کند .(من مانند شمع در میان گریه از سر تأسف و دریغ می خندم زیرا چون شمع زبانی گرم مؤثر و گیرا دارم اما در کسی اثر نمی کند )\nزیبایی این تشبیه در این است که برای یک تشبیه دو وجه شبه آورده است .\nمن(مشبه)،شمع(مشبه به) ، چون (ادات تشبیه)،میان گریستن ، خندیدن(وجه شبه اول)،داشتن زبان آتشین اما بی اثربودن(وجه شبه دوم)\nنکته : این بیت آرایه ی تضاد ، تشخیص ، استعاره مکنیه ، ایهام و … دارد .\n4- با هریک از مشبه های زیر یک تشبیه بسازید .\nشب : شب همچون ابری سیاه در دامن آسمان پدیدار شد . شب چون پرده ای از سقف آسمان آویخته شد( یا آسمان را پوشاند )\nکتاب : کتاب همچون گلستانی است که گلهای دانش را در بر می گیرد .\nعشق : عشق مانند خورشید ، گرمابخش است یا همانند دارویی شفابخش است .\nدوست : دوست مانند آینــه ای عیـب ها را به انسـان می نمایاند.\n5-باهریک ازمشبه به های زیر یک تشبیه بسازید .\nدریا : جمعیت همچون دریا خروشان بود یا زندگی مانند دریا گاه آرام و گاه متلاطم است\nآینه ی روشن : مؤمن مانند آینه ی روشن عیب هارا به انسان نشان می دهد .\nگل سرخ : روی او همچون گل سرخ لطیف است .\n6- با وجه شبه های زیر تشبیه بسازید و طرفین تشبیه را در آن نشان دهید .\nبخشندگی : او در بخشندگی مانند حاتم طایی است یا لطف و کرم خدا در بخشندگی چون باران بهاری است.\nپاکی : دل مؤمن به پاکی آب زلال است\nزیبایی : چشم تو در زیبایی چون نرگس شهلا است .\n7- درختی را در کویر به اختصار وصف کنید و در توصیف خود سه تشبیه به کار ببرید.\nگز و تاق در کویر می روید . این درختان مانند انسانهای شجاع و صبور علی رغم کویر بی نیاز از آب و خاک از سینه ی خشک و سوخته ی کویر، سر به آتش می کشند و می ایستند و می مانند و هر یک مانند رب النوعی بی هراس ومغرور تنها و غریب وگویی سفیران عالم دیگرند که درکویرظاهرمی شوند . ( از کویر دکتر شریعتی )\nخود آزمایی درس 9 (تشبیه بلیغ ) صفحه ی 73\n1- در بیت ها و جمله های زیر ، تشبیهات را بیابید و تعیین کنید که در آن ها ، کدام یک از پایه های تشبیه حذف شده است ؟\n- شبی چون شبه ، روی شسته به قیر نه بهرام پیدا نه کیوان نه تیر\nشبی : مشبه شبه : مشبه به چون : ادات تشبیه\nوجه شبه : روی به قیر شستن که کنایه از سیاهی وتاریکی کامل است .\n- درشجــاعت شیـر ربــا نیــستی درمروت خـود که داند کیستی ؟\nی=(تو) : (حضرت علی ) مشبه شیر : مشبه به در شجاعت : وجه شبه ادات تشبیه : محذوف\n- فراش باد صبا را گفته تا فرش زمردین بگسترد ودایه ی ابر بهاری را فرموده تا بنات نبات در مهد زمین بپرورد.\nتشبیه اول ؛ باد صبا : مشبه فراش : مشبه به گستردن فرش : وجه شبه ادات تشبیه : محذوف\nتشبیه دوم؛ ابر بهاری : مشبه دایه : مشبه به پرورنده بودن : وجه شبه ادات تشبیه : محذوف\nتشبیه سوم ؛ نبات : مشبه بنات : مشبه به پرورش یافتن : وجه شبه ادات تشبیه : محذوف\nتشبیه چهارم ؛ زمین : مشبه مهد : مشبه به مکان مناسب برای پرورش : وجه شبه (محذوف) ادات تشبیه : محذوف\n- لبت تا درلطافت لاله ی سیراب را ماند دلم در بی قراری چشمه ی سیماب را ماند\nلبت : مشبه لالة ی سیراب : مشبه به لطافت : وجه شبه ماند : ادات تشبیه\nدلم : مشبه چشمةی سیماب : مشبه به بی قراری : وجه شبه ماند : ادات تشبیه\n- وزرا برمثال اطبا اند .\nوزرا : مشبه اطبا : مشبه به برمثال : ادات تشبیه وجه شبه : محذوف(چاره جویی و مشکل گشابودن )\n- یکی را گفتند : عالم بی عمل به چه ماند ؟ گفت به زنبور بی عسل .\nعالم بی عمل : مشبه زنبور بی عسل : مشبه به ماند : ادات تشبیه وجه شبه : محذوف (بی فایده و مضر بودن)\n- دروغ گفتن به ضربت لازم ماندکه اگر نیز جراحت درست شود ، نشان بماند .\nدروغ گفتن : مشبه ضربت لازم : مشبه به ماند : ادات تشبیه به جا ماندن اثر(نشان) : وجه شبه\n- ای شده چون سنگ سیاهی صبور / پیش دروغ همه لبخندها / بسته چو تاریکی جاوید گور/ خانه به روی همه سوگندها\nتشبیه اول : تو : مشبه (محذوف ) سنگ سیاه : مشبه به صبوری وتحمل پذیری : وجه شبه چون : ادات تشبیه\nتشبیه دوم :خانه : مشبه گور : مشبه به بسته بودن : وجه شبه چو : ادات تشبیه\n- از بس که کوته است وسیه زلف یار من گویی که روزمن بود و روزگار من\nزلف یار : مشبه روز من : مشبه به کوتاهی : وجه شبه گویی : ادات تشبیه( در این بیت لف و نشرمرتب وجود دارد . )\nزلف یار: مشبه روزگار من : مشبه به سیاهی : وجه شبه گویی : ادات تشبیه( در این بیت لف و نشر مرتب وجود دارد . )\n- قطره تویی ، بحر تویی، لطف تویی ، قهر تویی قند تویی ، زهر تویی ، بیش میازار مرا\nتو : مشبه قطره : مشبه به ادات تشبیه و وجه شبه : محذوف\nتو : مشبه بحر : مشبه به ادات تشبیه و وجه شبه : محذوف\nتو : مشبه قند : مشبه به ادات تشبیه و وجه شبه : محذوف\nتو : مشبه زهر : مشبه به ادات تشبیه و وجه شبه : محذوف\n2-دربیت زیریک تشبیه بلیغ اضافی به کاررفته است ،آن رابیابید وبه گونه ای بازنویسی کنیدکه همه پایه های تشبیه درآن دیده شود.\nگذشت روزگاران بین که دوران شباب ما دراین سیلاب غم ، دسته گلی شاداب را ماند\nالف ـ سیلاب غم : تشبیه بلیغ غم همانند سیلاب ویرانگر است.\nب ـ تشبیه غیر بلیغ دوران شباب ما : مشبه ، دسته گل : مشبه به ، ماند : ادات تشبیه\nوجه شبه : محذوف (زودگذر بودن عمر )\n3-تشبیهاتی بسازید که ادات تشبیه در آن ها ذکر شده باشد و مشبه آن ها واژه های زیر باشد.\nآسمان : آسمان مانند دریاست (بی کران بودن : وجه شبه )\nغروب : غروب مانند غربت است (غم انگیز بودن :وجه شبه )\nغم : غم مانند گرد و غباری ، بر چهره اش نشسته است / یا غم مانند کوهی بر دلم سنگینی می کند .\n4- تشبیهاتی بسازید که مشبه به آن ها واژه های زیر باشد و ادات تشبیه از آن ها حذف شده باشد .\nنسیم : نسیم عمر ،گذرا است / یا نسیم محبت ، زندگی بخش است .\nبهار : بهار جوانی ، شورانگیز است / یا بهار آزادی ، دل انگیز است .\nشبنم : شبنم اشک بر گلبرگ چهره اش نشسته است.\n5- تشبیهاتی بلیغ ( اضافی و غیر اضافی) بسازید که واژه های زیر مشبه آن ها باشد .\nدانش :چراغ دانش (تشبیه اضافی ) / دانش چراغ است .(تشبیه غیراضافی)\nتعلیم : گوهر تعلیم (اضافی) / تعلیم گوهر است .\nدوستی : درخت دوستی (اضافی) / دوستی درختی است .\n6- تکیلف دانش آموزان است .\nخود آزمایی درس 10 (تشبیه مفرد، تشبیه مرکب ) صفحه ی 79\n1- در تشبیهات مرکب زیر ، طرفین تشبیه و وجه تشبه را تعیین کنید ؟\nالف ـ آن شاخه های نــارنج انــدر میان ابــر چون پاره های اخگر اندر میان دود آن شاخه های نارنج اندر میان ابر : مشبه پاره های اخگر اندر میان دود : مشبه به چون : ادات تشبیه قرارگرفتن بخشهای قرمز در میان توده ی خاکستری رنگ : وجه شبه\nب ـ جرم گردون تیره و روشن در او آیات صبح گویی اندر جان نادان ، خاطر داناستی\nجرم گردون تیره و روشن در او آیات صبح : مشبه اندرجان نادان خاطر داناست یا (پیدا شدن دانایی در جان نادان ) : مشبه به گویی : ادات تشبیه قرار گرفتن روشنی درون سیاهی: وجه شبه\nبازگردانی بیت : آیات روشن صبح درجرم تیره گردون مثل خاطر دانا در جان انسان نادان است .\nپ ـ به چمن خرام وبنگر برتخت گل که لاله به ندیم شاه ماند که به کف ایاغ دارد\nحالت قرار گرفتن لالة ی سرخ در کنار گل : مشبه به حالت ندیم شاه که در کنار تخت او ایستاده و جام شراب در دست دارد : مشبه به قرار گرفتن شی ء بلند در کنار شی ء کوتاه تر در حالتی که در بالای آن شی ء بلند، قرمز یی دیده می شود : وجه شبه\nت ـ کنیــزان و غلامــان، گـردخــر گاه ثـریــا وار ، گــرد خــرمن مـــاه\nمصرع اول : مشبه قرار گرفتن مجموعه ی ستاره ثریا در اطراف ماه : مشبه به وار (مانند) : ادات تشبیه قرار گرفتن اشیاء کوچک مدور در اطراف یک شی ء بزرگ و روشن سپید وزیبا یا حلقه زدن دور چیزی :وجه شبه\nس ـ آن قطره ی باران که برافتد به گل سرخ چون اشک عروسی است بر افتاده به رخسار\nمصرع اول : مشبه اشک عروسی برافتاده بر رخسار : مشبه به چون : ادات تشبیه قرار گرفتن یک چیز سفید و شفاف بر روی یک چیز قرمز لطیف و زیبا : وجه شبه\nج ـ درخم زلف تو آن خال سیه دانی چیست ؟ نقطه ی دوده که درحلقه ی جیم افتاده است\nخال سیاهی که گیسوی خمیده دور آن راگرفته است:مشبه مصرع دوم:مشبه به ادات تشبیه : محذوف قرار گرفتن نقطه ای سیاه در میان شی ء حلقه ای : وجه شبه\n2- در شعرها و عبارتهای زیر تشبیهات مفرد و مرکب را تعیین کنید . (دراین سئوال فقط تعیین نوع تشبیه کافی است و سایر موارد فقط جهت استفاده ی همکاران است .)\nالف ـ رخ گل را که عکس روی یار است هوا مشاطه ، آب آیینه دار است .\nبیت سه تشبیه مفرد دارد: 1) رخ گل مانند عکس روی یار است، 2) هوا مانند مشاطه است ، 3) آب آیینه دار است .\nب ـ هرکه علم خواند و عمل نکرد ، بدان ماند که گاو راند وتخم نیفشاند .\nبیت یک تشبیه مرکب دارد : هر که علم خواند و عمل نکرد : مشبه کسی که گاو راندو تخم نیفشاند : مشبه به\nوجه شبه : وجود شرط لازم و انجام ندادن آن\nپ ـ عرقت بر ورق روی نگارین به چه ماند همچو برصفحه ی گل قطره ی باران بهاری\nبیت یک تشبیه مرکب دارد: عرقت بر ورق روی نگارین( دانه های عرق نشسته بر چهره ی زیبارو) : مشبه قطره ی باران بهاری بر صفحه گلبرگ : مشبه به\nماند : ادات تشبیه قرار گرفتن سفیدی و روشنی بر سرخی : وجه شبه\nت ـ زلف تو مگــر جانا امید و نــیاز است زیرا که چنین هر دو سیاه است و درازاست\nبیت دو تشبیه مفرد دارد : زلف : مشبه امید ونیاز : مشبه به درازی و سیاهی: وجه شبه\nث ـ ماه خورشید نمایش زپس پرده ی زلف آفتابی است که درپیش ، سحابی دارد\nبیت یک تشبیه مرکب دارد: مصرع اول : مشبه آفتابی است که ابری در مقابل دارد : مشبه به ادات تشبیه : محذوف\nیکسانی حالت و رنگ یا قرار گرفتن سفیدی در پشت سیاهی : وجه شبه\nج ـ آن فســون دیــو در دل هــای کژ می رودچـون کفش کـژ در پـای کـژ\nبیت یک تشبیه مرکب دارد : فرو رفتن و نفوذ افسون شیطان در دل های ناپاک : مشبه فرو رفتن پای کج در کفش کج : مشبه به\nقرار گرفتن انحراف در محل منحرف یا قرارگرفتن هرچیز نا مناسب در محل نامناسب : وجه شبه\nچ ـ قــرار در کـف آزادگـان نگــیرد مال چو صبر در دل عاشق ، چو آب در غربال\nبیت تشبیه مرکب دارد : قرار نگرفتن مال در دست انسان های آزاده : مشبه (1) نبود صبر در دل عاشق (2) قرار نگرفتن آب در غربال : مشبه به\nدر این بیت دو «مشبه به» وجود دارد. گریز یک چیز از یک چیز دیگر یا ماندگار نبودن و ناپایداری یک چیز در چیز دیگر : وجه شبه\nح ـ ای زلــف تو هـــر خــمی ، کمنــدی چشــمت به کرشمه ، چشـم بنـد ی\nبیت دو تشبیه مفرد دارد 1)هر خم زلف تو : مشبه کمند : مشبه به خمیدگی : وجه شبه\n2 )چشم تو : مشبه چشم بند : مشبه به کرشمه : وجه شبه\nخ – ازدیده گر سرشک چو باران چکد ، رواست کاندر غمت چوبرق بشد روزگار عمر\nبیت دو تشبیه مفرد دارد: 1) سرشک : مشبه باران : مشبه به چو : ادات تشبیه پیاپی فروچکیدن : وجه شبه\n2) روزگار عمر : مشبه برق : مشبه به چو : ادات تشبیه به سرعت سپری شدن : وجه شبه\n3ـ با مشبه های زیر تشبیه مرکب بسازید ؟\nـ اشکی بر رخسار یک کودک : اشکی که بر رخسار یک کودک فرو می ریزد همانند مرواریدی است که بر صفحه ی سفید فرو می غلتد یا قطره شبنمی است بر برگ گل .\n- مرددانایی که درجامعه ی خود شناخته شده نیست : مانند مرواریدی است که در بین خرمهره ها گم شده است یا چون گوهری است درمعدن و...\n- شکوفه های سرخ در میان برگ های سبز یک درخت : مانند قطرات خون شهیدی است که بر جامه ی سبز رنگش پاشیده باشد یا چون عقیق است بر زبرجد.\n4-با مشبه به های زیر تشبیه مرکب بسازید ؟\nگل های سپید که در مرغزاری سبز روییده اند : کلمات زیبای او که بر تابلو کلاس نقش می بستند مانند گل های سپیدی بود که یکی پس از دیگری در مرغزاری سرسبز می رویند / پولک های نقره ای دوخته شده بر آن پارچه ی لطیف سبز رنگ مانند گل های سپیدی است که در مرغزاری سرسبز روییده اند .\nچراغ های مهتابی که در حال چشمک زدن هستند : کرم های شبتابی که از لابه لای برگ ها خــود نمایی می کردند مانند چراغهای مهتابی بودند که چشمک می زدند .ستارگان در هر گوشه ی آسمان نورافشـانی می کردند ؛ گویی چراغ های مهتــــابی بودند که چشمک می زدند .\n5- تکلیف دانش آموزی\nخود آزمایی درس 11 ( استعاره ی مصرحه ‹آشکار›) صفحه ی 85\n1- در شعرهای زیر ، استعاره ی مصرحه رابیابید و بگویید که چگونه پدید آمده اند . مشبه ، مشبه به و وجه شبه را نیزبیابید .\n- شمس وقمرم آمد ، سمع وبصرم آمد وان سیم برم آمد ، وان کان زرم آمد\nشمس و قمر ، سمع ، بصر ، کان زرم« استعاره مصرحه» است\nمحبوب و معشوق :مشبه نورانیت و زندگی بخشی : وجه شبه مانند : ادات تشبیه شمس و قمر: مشبه به\nمحبوب من :مشبه هوشیاری و آگاهی بخشیدن :وجه شبه مانند : ادات تشبیه سمع و بصر :مشبه به\nمحبوب من : مشبه ارزشمندی و منزلت :وجه شبه مانند :ادات تشبیه معدن طلا : مشبه به -در این بازار اگر سودی است با درویش خرسند است خدایا،منعمم گردان به درویشی و خرسندی\n- بازار:استعاره از دنیا دنیا :مشبه بازار:مشبه به ( در این بازار هر کسی سرمایه ی عمرخود راخرید وفروش می کند.)\nوجه شبه : سودمندی ، سود بخشی - مرا در خانه سروی هست کاندر سایه ی قدش فراغ از سرو بستانی و شمشاد چمن دارم\n- سرو :استعاره از معشوق و فرد قد بلند یار من :مشبه زیبایی و قامت بلند :وجه شبه سرو :مشبه به\n- بخت آن نکند با من، کان شاخ صنو بر را بنشینم وبنشانم،گل بر سرش افشانم\n- شاخ صنوبر:استعاره از معشوق معشوق من :مشبه زیبایــی و شــــادابی :وجه شبه شاخ صنوبر :مشبه به\n- ای غنچه ی خندان ،چراخون در دل ما می کنی ؟ خاری به خود می بندی و ما را ز سر وا می کنی غنچه ی خندان :استعاره از محبوب محبوب :مشبه خنده رویی و زیبایی: وجه شبه غنچه ی خندان :مشبه به\n- چوتنها ماند ماه سرو بالا فشاند از نرگسان لؤ لوی لالا ماه سروبالا :استعاره از معشوق زیبا نرگسان :استعاره از دو چشم ، لؤلؤ : استعاره از اشک\n- معشوق من از نظر زیبایی مانند ماه است که از چشمان خمارش که مانند نرگس است قطرات اشک درخشان و شفاف مانند لؤلؤ فرو می چکد . (سرو بالا تشبیه است = بالای او مانند سرو است )\nمعشوق :مشبه ماه :مشبه به زیبایی: وجه شبه چشمان :مشبه نرگس :مشبه به خماری :وجه شبه قطرات اشک :مشبه\nلؤلؤ :مشبه به درخشان و شفاف :وجه شبه ( در تمامی تشبیهات بالا فقط از ارکان تشبیه ، مشبه به باقی مانده لذا استعاره ی\nمصرحه به وجود آمده است . )\n2-با واژه های زیر استعاره ی مصرحه بسازید؟\n- کاروان سرا : هر روز از این کاروان سرا (استعاره از دنیا ) عده ای به سرای دیگر می شتابند .\n- ماه : ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد\n3- استعاره های مصرحه ی زیر را به تشبیه تبدیل کنید و تمامی پایه های تشبیه را نام ببرید ؟ - مرا برف باریده بر پر زاغ نشاید چو بلبل تماشای باغ\nدر بیت دو استعاره ی مصرحه وجود دارد : برف :استعاره از موی سفید زاغ :استعاره از موی سیاه در دوران جوانی\nالف : موهایم در پیری مانند برف سفید شده است . موهایم :مشبه مانند: ادات تشبیه برف :مشبه به سفید:وجه شبه\nب : موهایم در جوانی مانند پرزاغ سیاه بود. مو :مشبه مانند: ادات تشبیه پرزاغ :مشبه به سیاه : وجه شبه\n-باغ مرا چه حاجت سرو و صنوبر است شمشاد خانه پرور من از که کم تر است محبوب من در شادابی وزیبایی مانند شمشاد است . محبوب من :مشبه شادابی و زیبایی :وجه شبه مانند :ادات تشبیه شمشاد:مشبه به باز امشب ای ستاره تابان نیامدی باز ای سپید ه ی شب هجران نیامدی در بیت دو استعاره وجود دارد: 1-ستاره ی تابان 2- سپیده ی صبح (هر دو استعاره از معشوق است.) محبوب من درزیبایی و روشنی بخشی مانند ستاره است. محبوب من در امید بخشی مانند سپیده ی صبح است. محبوب من:مشبه زیبایی وروشنی بخشی وامید بخشی:وجه شبه مانند:ادات تشبیه ستاره و سپیده ی صبح :مشبه به\nتا تو را جای شد ای سرو روان در دل من هیچ کس می نپسندم که به جا ی تو بود\nسرو :استعاره از محبوب است محبوب من در خو ش قا متی وتنا سب اندام مانند سرو است . محبوب من:مشبه\nخوش قامتی وتنا سب اندام : وجه شبه مانند : ادات تشبیه سرو : مشبه به\nهمه بند گان موی کردند باز …در این ابیات شش استعاره وجود دارد . 1-مشکین کمنددراز:موی سیاه و بلند\n2-فندق : استعاره از ناخن 3-گل :استعاره از چهره دربیت دوم: 4 –ارغوان: استعاره از گونه 5 -نرگس :استعاره ازچشم\n6- گل:استعاره از چهره دربیت سوم : موی فرنگیس :مشبه بلندی وسیاهی :وجه شبه مانند: ادات تشبیه کمندسیاه ودراز:مشبه به ناخن فرنگیس:مشبه انحنا ورنگ: وجه شبه مانند: ادات تشبیه فندق: مشبه به چهره ی فرنگیس: مشبه لطا فت و قرمز ی :وجه شبه مانند : ادات تشبیه گل :مشبه به چشم فرنگیس : مشبه خماری: وجه شبه مانند: ادات تشبیه نرگس :مشبه به\nگونه فرنگیس :مشبه قرمزی و گلگونی :وجه شبه مانند : ادات تشبیه ارغوان : مشبه به\nخود آزمایی درس 12 (استعاره ی مکنیه ، شخصیت بخشی ‹تشخیص › ) صفحه93- 91\n1- در شعرهای زیر ، استعاره های مکنیه را بیابید و در هر استعاره ، مشبه و مشبه به و وجه شبه را تعیین کنید .\nالف: کس چو حافظ نگشود از رخ اندیشه نقاب تا سر زلف سخن را به قلم شانه زدند\nرخ اندیشه : استعاره ی مکنیه (تشخیص ) اندیشه : مشبه انسان : مشبه به محذوف وجه شبه : داشتن رخ وظاهر\nزلف سخن : استعاره ی مکنیه (تشخیص ) سخن : مشبه عروس : مشبه به محذوف وجه شبه : داشتن زلف چون همان طور که زلف را می آرایند می توان سخن را نیز با قلم آراست . هردو استعاره ی مکنیه به صورت اضافه ی استعاری آمده است\n(در این بیت زیبا قلم را به شانه تشبیه کرده است .)\nب: هرکاو نکاشت مهر وزخوبی گلی نچید در رهگذار باد نگهبان لاله بود\nمهر : استعاره ی مکنیه مشبه : مهر مشبه به محذوف : گیاه وجه شبه : کاشتن و ماندگار بودن\nپ: ای ابر بهمنی نه به چشم من اندری تن زن زمانکی و بیاسای و کم گری\nابر بهمنی : استعاره ی مکنیه (تشخیص ) مشبه : ابر مشبه به محذوف : انسان وجه شبه: از آن لحاظ که می تواند مورد خطاب واقع شود .\nت : فردا که پیشگاه حقیقت شود پدید شرمنده رهروی که عمل برمجاز کرد\nپیشگاه حقیقت : استعاره ی مکنیه (اضافه ی استعاری ) مشبه : حقیقت مشبه به محذوف : کاخ و بارگاه وجه شبه : داشتن پیشگاه و بزرگی\n2- استعاره های مکنیه را بیابید و معین کنید که کدام یک تشخیص است ؟\nالف: آسمان تعطیل است / باد ها بی کارند / ابرها خشک و خسیس / هق هق گریه ی خود را خوردند.\nآسمان : استعاره ی مکنیه باد: استعاره ی مکنیه ، تشخیص ابر: استعاره ی مکنیه ، تشخیص\nب - شب ایستاده است / خیره نگاه او / برچارچوب پنجره ی من\nشب : استعاره ی مکنیه ، تشخیص نگاه او (= نگاه شب ) : استعاره ی مکنیه ، تشخیص\nپ : بخز در لاکت ای حیوان که سرما / نهانی دستش اندر دست مرگ است / مبادا پوزه ات بیرون بماند / که بیرون برف و باران وتگرگ است . حیوان : استعاره ی مکنیه ، تشخیص سرما: استعاره ی مکنیه ، تشخیص ، دستش (دست سرما) ودست مرگ : استعاره ی مکنیه و تشخیص\nت : در آفاق گشاده است و لیکن بسته است از سر زلف تو در پای دل ما زنجیر\nدرآفاق : استعاره ی مکنیه پای دل : استعاره ی مکنیه ، تشخیص\nث: گل بخندید و باغ شد پدرام ای خوشا این جهان بدین هنگام\nگل : استعاره مکنیه ، تشخیص (پدرام : آراسته )\n3- استعارات موجود در اشعار مصرحه اند یا مکنیه ؟\nالف: آینه ت دانی چرا غماز نیست چون که زنگار از رخش ممتاز نیست\nآینه : استعاره ی مصرحه ( دل) زنگار : استعاره ی مصرحه ( آلودگی ) رخش (رخ آینه ) : استعاره ی مکنیه (اضافه ی استعاری )\nب: گرچه من خود زعدم دل خوش و خندان زادم عشق آموخت مرا شکل دگر خندیدن\nعشق : استعاره ی مکنیه\nپ: ملکا ، مها ، نگارا، صنما ، بتا ، بهارا متحیرم ، ندانم که توخود چه نام داری\nملک ، مه ، نگار ، صنم ، بت و بهار : همه استعاره ی مصرحه اند .\nت: خواهم شدن به میکده گریان و دادخواه کز دست غم خلاص من آن جا مگر شود\nدست غم : استعاره ی مکنیه (اضافه ی استعاری )\nث: ای بخارا ، شاد باش و شاد زی میر زی تو شادمان آید همی\nبخارا: استعاره ی مکنیه\n4- استعاره های زیر را به تشبیه تبدیل کنید و پایه های تشبیه را نام ببرید .\nالف: جاده نفس نفس می زد\nجاده مانند انسانی نفس نفس می زد جاده استعاره ی مکنیه است\nب: ما آبروی فقر و قناعت نمی بریم با پادشه بگوی که روزی مقدر است\nآبروی فقر و قناعت : استعاره ی مکنیه\nفقر و قناعت در داشتن آبرو و ارزش همانند انسان است .\nمشبه وجه شبه ادات مشبه به\nخود آزمایی درس 13 (حقیقت و مجاز) صفحه98- 97\n1- واژه های مشخص شده کدام حقیقت و کدام مجاز است ؟ در هر مجاز قرینه را نشان دهید .\nالف - برو هرچه می بایدت پیش گیر سر ما نداری ، سر خویش گیر\nهردو سر مجاز است . قرینه : مضاف واقع شده اند .سر اول : قصد (محلیه )سر دوم :راه (علاقه :جزئیه زیراهرراهی سرآغاز وانتهایی دارد )\nب : اگر به زلف دراز تو ، دست ما نرسد گناه بخت پریشان و دست کوته ماست\nهردو دست مجاز : دست اول : مجاز از دسترسی و در اختیار داشتن قرینه : بقیه جمله دست دوم : بخشی از دست (الزامی نیست که همه دست برسد ) قرینه : کوتاه ما (علاقه آلیه )\nقرینه بقیه ی حمله مجاز از دسترسی و دراختیار داشتن\nپ : ما را سری است با تو که گر خلق روزگار دشمن شوند و سربرود هم بر آن سریم\nسر مصراع اول : مجاز قرینه : بقیه ی جمله ما باتو سری داریم (فکر و قول و قراری داریم ) علاقه: محلیه\nسر اول در مصراع دوم : مجاز از جان (جان رفتن کنایه از مردن)\nسر دوم در مصراع دوم : مجاز قرینه : بقیه ی جمله برآن سریم (برآن پیمان هستیم ) علاقه: محلیه\nت : آفرین جان آفرین پاک را آن که جان بخشید و ایمان خاک را\nخاک : مجاز از انسان قرینه : ایمان و جان به آن بخشید (علاقه : ماکان زیرا انسان قبلاً خاک بوده است )\nث: چو آشامیدم این پیمانه را پاک در افتادم زمستی بر سرخاک\nپیمانه : مجاز از نوشیدنی قرینه : آشامیدم خاک : حقیقت\nج: از تو به که نالم که دگر داور نیست وزدست تو هیچ دست بالاتر نیست\nهر دو دست : مجاز از قدرت قرینه : بقیه ی عبارت (علاقه آلیه )\nز: کار پاکان را قیاس از خود مگیر گرچه ماند در نبشتن شیر و شیر\nهردو شیر حقیقت است .\n2- در میان مجازها ، استعاره ها را مشخص کنید .\nالف : گل برگ را ز سنبل مشکین نقاب کن یعنی که رخ بپوش و جهانی خراب کن\nگل برگ : استعاره از چهره سنبل : استعاره از گیسوان\nب : عالم از شور و شر عشق خبر هیچ نداشت فتنه انگیز جهان نرگس جادوی تو بود\nنرگس جادو : استعاره از چشم\nپ – هرگز وجود حاضر غایب شنیده ای من در میان جمع و دلم جای دیگر است\nدل در این بیت مجاز است از میل و رغبت چون دل محل میل و رغبت است .\nت: زبان خامه ندارد سر بیان فراق وگرنه شرح دهم با تو داستان فراق\nسر مجاز از قصد و علاقه ی آن محلیه است .\nث : الا ای باد شبگیری بگو آن ماه مجلس را تو آزادی و خلقی درغم رویت گرفتاران\nماه مجلس استعاره از یار\nج : ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد دل رمیده ی ما را انیس و مونس شد\nستاره : استعاره از محبوب ماه مجلس: استعاره از محبوب\nچ : دفتر فکرت بشوی ، گفته ی سعدی بگوی دامن گوهر بیار بر سر مجلس ببار\nمجلس مجاز است از مجلسیان علاقه : محلیه\nخودآزمایی درس 14 (علاقه های مجاز) صفحه 102\n1- در شعرها و جمله های زیر ، علاقه ی مجازهای مشخص شده را تعیین کنید .\nالف- سر : علاقه محلیه← به معنی تصمیم و اندیشه\nب- سر : علاقه کلیه← همه ی سر را گفته ولی بخشی ازسر مورد نظر است چون همه ی سر درد نمی کند .\nپ- قلم : علاقه آلیه ← قلم ابزار نوشتن است .\nت- حلق : علاقه جزیی ← دهان چون حلق جزیی از دهان است .\nث- سیر : علاقه سببیه ← زیرا سیری سبب بیزاری و کسالت است .\nج- ماه : علاقه لازمیه ← مهتاب زیرا نور لازمه وهمراه ماه است .\nچ-عالمی : علاقه محلیه وکلیه ← عالم مجاز از مردم عالم است .\n2- مجازهایی که دربیت به کار رفته است معین کنید ؛ قرینه ی آن ها را نشان دهید و نوع علاقه رابیان نماید .\nالف- سرم- علاقه کلیه ، محلیه : چون موی سر سپیده شده است نه تمام سر سپید شدن قرینه ی آن است .\nب- جهان - علاقه کلیه و محلیه : نعمت ها و امکانات زندگی است قرینه : واژه ی (خوردم ) زیرا آنچه در جهان قابل خوردن است نعمت ها ست نه خود جهان .\nپ- بیت : مجاز (از شعر ) علاقه : جزئیه قرینه : می گفت\nکوه می سفت کوه مجاز (از سنگ) علاقه : کلیه قرینه : می سفت\nت- ایران : مجاز (قهرمانان وپهلوانان ایران ) علاقه : محلیه وکلیه قرینه : برآشفت\nث- خون : مجاز(کشتن ومرگ) علاقه : لازمیه قرینه : اضافه شدن ناحق به خون\nج: صفرا : مجاز (ازخشم ) علاقه : سببیه قرینه : برنیامدم (به عقیده پیشینیان یکی از اخلاط چهارگانه صفرا بوده است که موجب خشم می شد.\nچ: الحمد : مجاز( از قرآن) علاقه : جزئیه قرینه : خواندن بعد از مرگ (بعد از مرگ قرآن می خوانند )\nح : دم : مجاز (ازسخن ) علاقه : سببیه قرینه : شنو ، هردو دم مجاز است و قرینه در جمله ی دوم : راحت پدید شود ، است .\nخ : دینار و درم : مجاز (از مادیات ) علاقه : جزئیه قرینه : جمله\nسر اول مجاز از وجود و جان علاقه : جزئیه قرینه : بقیه ی عبارت\nسردوم مجاز از اندیشه علاقه : محلیه قرینه : اضافه شدن دینار و درم به آن\nد- دست (هردودست ) مجاز از قدرت علاقه : آلیه قرینه : بقیه ی جمله\nذ - چشم ، مجاز (از خود فرد) علاقه : جزئیه قرینه : نخفت\nر - جهان : مجاز (بزرگان ) علاقه : محلیه قرینه : انجمن شد\n3- واژه های زیر را درمعنی مجازی به کار ببرید .\nشهر : پیکر پاک شهدا بردوش شهر حمل می شد .\nقلم : او صاحب قلم است .\nچشم : چشمش به من افتاد . (= نگاه )\nزبان : او شیرین زبان است . (= سخن )\nدست : دست خدا بالاترین دستهاست .\nسر : سرآن ندارد امشب که برآید آفتابی ./ برسر آنم که گر زدست برآید . / سرش (جان )را درراه خدا از دست داد.\nخورشید : خورشید دشت را روشن کرد. ( نورخورشید )\n4- واژه های زیر را به صورت مجاز و استعاره به کار ببرید.\nماه زمین را روشن می کند ( نور ماه مجاز)\nماه من ، زندگی بی تو تاریک و بی رونق است ( استعاره )\nسرو : خم آورد بالای سرو سهی ( استعاره )- گنجشک بر سرو نشسته بود . (مجاز)\nخود آزمایی درس 15 ( کنایه ) صفحه 107\nدرجمله ها و شعرهای زیر کنایات را مشخص کنید ، مفهوم آن ها را بیان کنید .\n1- ریش سفید : کنایه از باتجربه بودن یکی از نشانه های با تجربگی پیری وریش سفیدی است .\n2-گهی پشت بر زین : کنایه از موفقیت و پیروزی یا قدرتمند وتوانا بودن/گهی زین به پشت : کنایه از شکست یا خوار وذلیل بودن .\n3-کشتن جو و گندم ستاندن : نتیجه ی کار باپایان آن یکسان است یعنی نتیجه بدی کردن ، بدی دیدن است .\n4- قیمت مقطوع است : کنایه از چانه نزنید .\n5- سر فرو نیاوردن : کنایه ازتسلیم نشدن وخاضع نگشتن\n6- دهان به دهان گشتن سخن : کنایه از رواج وشیوع پیدا کردن .\n7- هر کجا پای نهد: کنایه ازواردشدن به جایی / دست ندارندش پیش : کنایه ازمانع نشدن . جلو او نمی گیرند .\n8- دست روی دست گذاشتن : کنایه از انجام ندادن کار و بیکاری\n9- مصراع دوم : آغاز هرکار باپایان آن مناسب است.یعنی نتیجه خوبی کردن ،خوبی دیدن است و نتیجه ی بدی کردن ، بدی دیدن است .\n10- دست از دامن بدار: کنایه از رها کردن\n11-جای بودن ندید : کنایه از فرار کردن\n12- بنشاندت پیش آموزگار : کنایه از میل به آموختن واقرار به نادانی\n13- دستش نگیرم : کنایه از مانع نشدن / تیرم زند : کنایه ازکشتن\n14- دل پیش کسی داشتن : کنایه از عاشق بودن. ریش در دست دیگری داشتن : اختیارآدمی به دست دیگری بودن است .\n15- پای لغزیدن : کنایه از خطا کردن یا دچارگرفتاری ومشکل ناگهانی ونامنتظر شدن .\n16- با هم یک زبانند: کنایه از متحد بودن / کمان را زه کن : کنایه از برای جنگ ودفاع آماده شدن / سنگ بر باره ببر : کنایه از برای جنگ و دفاع آماده شو .\nخود آزمایی درس 16 ( موسیقی درونی و معنوی شعر ، واج آرایی ) صفحه 114 و115\n- دربیت های زیر واج آرایی را بیابید و شمار هر صامت یا مصوت تکراری را تعیین کنید .\n1- 7 بار صامت ( س) ، 7بار صامت (ت وط) ، 6 بار مصوت (الف)، 8 بار مصوت (ــ )\n2- 7 بارصامت ( س، ت )\n3- 6 بارصامت های ( ل ،ب)\n4- 8 بار صامت (ل) ، 9 بار صامت (م)\n5- 9 بار صامت (ن) ، 7بار مصوت بلند (ا) 6 مصوت (ــ ) زیرا به صورت تتابع اضافات آمده و خیلی محسوس است .\n6-6بار صامت (ر) ، 5 بار صامت (ش) ، 10بار مصوت کوتاه (ــ)\n7- 9 بار صامت (د) ، 8 بار مصوت بلند (ا)\n8- 11 بار صامت (ر) ، 6 بار صامت ( ه )\n9- 3 بار صامت (ش) ، 5 بار صامت (ن)\n10- 6 بار صامت ( س ، ت ) ، 8 بار مصوت بلند (یی)\n11- 6 بار صامت (م) ، 5 بار صامت (ن) ، 7 بار مصوت بلند (او)\n12- 4 بار صامت (ش) ، 5 بار مصوت بلند (ا) ، 7 بار مصوت کوتاه (ــ )\n13- 6 بار صامت ( خ ) ، 4 بار صامت ( ب)\nخود آزمایی درس 17( سجع ، انواع سجع ) صفحه 117\nدرجمله های زیر سجع را نشان دهید .\n- چراغ و داغ : سجع مطرف\n- برآید و نپاید : سجع متوازی\n- حیف و طرح : سجع متوازن\n- دسترس و کس : سجع مطرف\n- نهفتنی وپیمودنی : سجع متوازی\n- گفتنی و نمودنی : مطرف\n- بی زر ، بی پر ، بی بر، بی در : سجع متوازی\n- عزیز ، ذلیل : سجع متوازن\n- خورد ، مرد: سجع متوازی - کشت ، هشت : سجع متوازی\nخودآزمایی درس انواع سجع صفحه ی 120-119\n1- دراشعار وجمله های زیر ، سجع ها را بیابید ، درباره ی ارزش موسیقایی هریک اظهار نظر کنید .\n- زاینده ، پاینده : سجع متوازی (دارای ارزش والا )\n- بیازارد ، بیارد : سجع مطرف (نوع متوسط)\n- ترازو ، بازو : سجع مطرف (نوع متوسط)\n- خوب ، مکتوب : مطرف (نوع متوسط) اما در این عبارت صنعت ازدواج (تضمین المزدوج ) دیده می شود : تحصیل سیرت خوب : ترتیل سورت مکتوب\n- محتاج ، مشتاق : سجع متوازن (ارزش موسیقایی این سجع کم است )\n- محجوب ، معذور : سجع متوازن (ارزش موسیقایی آن کم است )\nتبریز ، خیز : مطرف (نوع متوسط) ، بردارید ، بگذارید : متوازی (ارزش والا)\n- باغ ، داغ : سجع متوازی (دارای ارزش والا ) لاله ، ناله : متوازی (دارای ارزش والا) ورد ، درد: سجع متوازی (دارای ارزش والا ) لاله و ورد ، ناله و درد (تضمین المزدوج)\n- منتعش و مشتعل : سجع متوازن ارزش موسیقایی آن کم است . مکتوب و مطلوب (متوازی ) (تضمین المزدوج)\n- روز ، سوز : سجع متوازی (دارای ارزش والا) سوز با افروز سجع مطرف (ارزش متوسط )\n- گرم ، شرم ، نرم : سجع متوازی (دارای ارزش والا )\n- گردون ، افسون : سجع متوازی (ارزش والا )\n- کرامت ، سلامت : سجع متوازی (ارزش والا)\n- فرسود ، نگشود : سجع متوازی (ارزش والا) نگشود ، بود : سجع مطرف (ارزش متوسط )\n- رسیدی،کشیدی:سجع متوازی (ارزش والا) می گذرم،می نگرم :سجع متوازی (ارزش والا) خورده : مرده : سجع متوازی (ارزش والا)\nخودآزمایی درس 18 موازنه و ترصیع صفحه ی 124-123 به ترتیب بیت ها :\nآرایه ی موازنه درکدام یک ازبیت های زیربه کاررفته است؟علت آن رابیان کنید.آیا درمیان((موازنه ها ))ترصیع نیزدیده می شود ؟ آنها را نیز تعیین کنید .\n1- موازنه 2- موازنه 3- موازنه 4- ندارد 5- موازنه 6- موازنه 7- ترصیع 8- موازنه\n9- ترصیع 10- موازنه 11- ندارد 12- ترصیع 13- ندارد\n15- ترصیع 16- موازنه 17- موازنه 18- موازنه\nخودآزمایی درس 18 - صفحه ی 126\n- دراشعار و جمله های زیر ، جناس ها را بیابید و اگر اختلافی در صامت ها یا مصوت ها است ، بیان کنید .\n1- روان ، روان : جناس تام (جاری ، روح )\n2- صورت (نقاشی ، تصویر ) صورت (ظاهر ) : جناس تام\n3- سیر ، شیر : جناس ناقص اختلافی (اختلاف در صامت آغازی ) - زهره ، زهره : جناس ناقص حرکتی (اختلاف در مصوت )\n4- شمع ، جمع : جناس ناقص اختلافی (اختلاف درصامت آغازی ) - ما، ماه : جناس ناقص افزایشی (افزایش یک صامت )\n5- نماز ، نیاز: جناس ناقص اختلافی (اختلاف درصامت میانی ) درد ، کرد : جناس ناقص اختلافی (اختلاف درصامت آغازی )\n6- شاه ، شاد : جناس ناقص اختلافی (اختلاف درصامت پایانی )\n7- کینه ، سینه : جناس ناقص اختلافی (اختلاف در صامت آغازی ) - آیین و آیینه ، جناس ناقص افزایشی (افزایش یک مصوت درپایان )\nخود آزمایی درس 19 صفحه ی 129\nدراشعار وجمله های زیر ، جناس تام را تعیین کنید و معنی هریک از ارکان را بگویید.\n1- روان (روح وجان) ، روان ( جاری وزبان زد )\n2- نای ( نی ) ، نای ( نام یکی از زندان های مسعود سعد )\n3-غریب ( عجیب ) ، غریب ( تنها وبیگانه ، دورمانده از شهر )\n4-داد ( حق ) ، داد ( ادا کرد )\n5-قلب ( مرکز سپاه ) ، قلب ( دل )\n6-چنگ ( ساز ) ، چنگ ( دست ، دراختیاریت )\n7- داد ( حق ) ، داد ( ادا کرد )\nخود آزمایی درس 19 صفحه 131\n-دراشعار زیر ، جناس های ناقص را بیابید ومصوت های کوتاهی را که ، با هم تفاوت دارند ، مشخص کنید.\n1- ملک ، ملک\n2- درد، درد\n3- مهر ، مهر\n4- مهرت، مهرش\n5- می کنی ، می کنی\nخود آزمایی درس 19 صفحه 134\n- در ابیات زیر ، جناس های ناقص را بیابید و حرف هایی را که متفاوت اند ، درآغاز ، میان و پایان ارکان نشان دهید .\n1- بوی ، خوی ، جوی ( ب، خ ، ج)\n2- درشت ، درست ( ش، س )/ درستی ، درشتی ( س ، ش)\n3- جود ، سجود ( س) / جود ، وجود (و) - سجود ، وجود(س ، و )\n4- جام ، کام (ج ، ک ) / کار ، کام ( ر ، م)\n5- سوزد ، سازد ( و ، ا)\n6- جان ، جام ( ن ،م )\n7- مستی ، هستی ( م ، ه)\n8- نماز ، نیاز ( م ، ی )\nخودآزمایی درس 19 صفحه 137\n- در اشعار زیر ، جناس های ناقص را بیابید و هر نوع افزایشی را که در ارکان صورت گرفته است ، نشان دهید .\n1- ما ، ماه ( افزایشی)\n2- یارا، یاران (افزایشی)\n3- آرام ، رام (افزایشی )\n4- دوست ، دست (افزایشی)\n5- جان ، جهان افزایشی / جان ، آن اختلافی\n6- نیاز ، ناز افزایشی / در ، درد (افزایشی)\n7- درخش ، رخش (افزایشی )\n8- کان ، مکان (افزایشی) / کار ، کان (اختلافی)\n9- بر، سر (اختلافی) / سر ، سرو (افزایشی )\nخودآزمایی درس 20 (اشتقاق) صفحه 140\n- آرایه ی اشتقاق را دربیت های زیر بیابید و صامت های مشترک را تعیین کنید .\n1- یکسانی 3 صامت (ش ع ر) در شعر وشعور و شاعر\n2- یکسانی 3صامت (خ ن د) در خندان ونخندد وهم ریشه بودن آنها\n3- یکسانی 3صامت (ح ر م) در حرم ، حریم ، حرمت و هم ریشه بودن .\n4- یکسانی 3 صامت (د ل ل) در دلیل ، دلالت\n5- یکسانی 3 صامت (ن ظ ر) در نظر، منظر . یکسانی در واج ها ( ء ن د ز) در انداز و اندازیم .\n6- یکسانی 3 صامت ( م ح ب ) در محبان ، محبت / یکسانی در 2 صامت ( ز ن ) در زنم ، زند\n7- یکسانی واج های ( ب ی ن ) در بینند ، می بینم / یکسانی در واج های ( خ ن ) در خوانند ، می خوانم\n8- یکسانی 3 صامت ( ع ش ق ) در عاشق و معشوق\nخودآزمایی درس 20(تکرار وتصدیر ) صفحه 142\n- دراشعار زیر ، آرایه ی تکرار یا تصدیر را پیدا کنید و واژه های تکراری را معین نمایید.\n- تکرار« جهان» 2 بار ، تکرار « در » 3 بار چون تکرار آرایه ای لفظی است لفظ ((در)) با اینکه معانی مختلف دارد لفظاٌ تکرار است.\n- تکرار وتصدیر « طیران » 2 بار\n- تکرار وتصدیر «خوش » 2 بار\n- تکرار وتصدیر بار 3 مرتبه\n- تکرار و تصدیر «دوست » 3بار ، « جان » 2 بار\n- تکرار و تصدیر « شمع نکورویی » 2بار\n- تکرار وتصدیر « گل » 2بار ، تکرار « خیال » و « جهان » و «گنجد » 2 بار\n- تکرار «شکر »و«هم » 4 بار ، تکرار « قمر » 2 بار ،تکرار « اندر » 3بار\n- تکرار وتصدیر « نماز» 2بار ، تکرار « باشد » و « تو» 2بار\n- تکرار وتصدیر « خواب وخور» 2بار ، تکرار « خویش » 2بار\n- تکرار « جان » 4 بار\nخود آزمایی درس 21 (مراعات نظیر ) صفحه 146\n- درشعرها و عبارت های زیر ، آرایه ی مراعات نظیر را بیابید و مشخص کنید که تناسب واژه ها از چه جهت است ؟\n1- ابر ، باد ( ازنظر همراهی ) / مه ، خورشید ، فلک ( مکانی )\n2- شعاع ، آفتاب ( از نظرهمراهی ) / عقیق ، زر ، یاقوت ( از نظر نوعی )\n3- درد ، بنالد ، دردمند ، طبیب ( از نظر همراهی )\n4- چمن ، گل ، خار ( از نظر همراهی )\n5- سر، تن ، دست ( از نظرهمراهی )\n6- کمان ، سپر ، پیکان ( از نظر نوعی و همراهی )\n7- گفتار ، کردار ، رفتار ( از نظرهمراهی ) / زبان ، دست ، پا ( از نظر همراهی )\n8- تیر ، دی ، اردیبهشت ( از نظر زمان ) / خاک وخشت ( از نظرجنس )\n9- سر ، دل ، دیده ( از نظر همراهی ) گهر ودریا ( از نظر همراهی)\nخود آزمایی درس 21 ( تلمیح ) صفحه 150\n- در بیت ها و عبارت های زیر ، آرایه ی تلمیح را مشخص کنید و دانسته ی مورد نظر را در دو سطر توضیح دهید .\n1- خسرو وشیرین : تلمیح دارد به عشق خسرو وشیرین ورقابت فرهادکوه کن با او در آن میدان و روی آوردن خسرو به زنی به نام «شکر» برای منصرف شدن ازعشق فرهاد .\n2- شاه ترکان : تلمیح دارد به حوادث زندگی سیاوش : سیاوش فرزند کاووس پرورش یافته ی رستم ==== از آن جا که به ابراز علاقه نامادری اش سودابه پاسخ نداد به خیانت متهم شد وبرای اثبات بی گناهی اش به سلامت از آتش گذشت با این حال به خاطر وسوسه های نامادری اش مورد بی مهری پدر بود تا بالاخره بعد از جنگی بین ایران وتورانیان به شاه ترکان (افراسیاب ) پناه برد .\nاو فرنگیس دختر افراسیاب را به همسری برگزید اما چندی بعد افراسیاب در اثر بدگویی های گرسیوز ، برادر ویکی از پهلوانان افراسیاب نسبت به سیاوش بدبین وبدگمان شد و او را بی گناه کشت .\n3- روضه و گندم : اشاره دارد به ماجرای آدم و حوا و خوردن گندم میوه ممنوعه که سبب شد تااو وهمسرش حوا از بهشت رانده شوند .\n4- پوردستان : تلمیح دارد به بخش پایانی داستان رستم و شغاد . شغاد ، نابرادری رستم ، دختر شاه کابل را که باج گزار رستم بود به زنی گرفت پس از آن از رستم خواست که از گرفتن باج ازشاه کابل صرف نظر کند اما رستم نپذیرفت شغاد با پدر زن خود بر ضد رستم نقشه ای کشید به این ترتیب که به ظاهر با خاطری آزرده کابل را ترک کرده وبه زابلستان آمد و از رستم خواست که به کابل بیاید واز او رفع توهین کند شاه کابل هم به تزویر ، برای پوزش خواهی به پیشباز رستم رفت و او را به میهمانی وپس از آن به شکار گاه دعوت کرد در شکار گاه چندین چاه که در آن خنجر وتیغ گذاشته شده وروی آن با خاک پوشیده بود ، سرراه او قرار داشت . رخش بوی خاک تازه را حس کرد وپیش نرفت اما رستم با تازیانه او را وادار به حرکت کرد ، رخش جستی زد وبه ته چاه رفت و به این ترتیب رستم و رخش هر دو کشته شدند این برادر کشی همواره در ادب فارسی بازتاب داشته است .\n5- به داستان «بیژن ومنیژه » تلمیح دارد . بیژن ، پهلوانی ایرانی به فرمان کیخسرو و همراه با گرگین برای جنگ با گرازها عزیمت کرد ولی گرگین او را فریب داد وبه سوی دشتی برد که منیژه ، دختر افراسیاب در آن خیمه افراشته وجشن برپا کرده بود . بیژن ومنیژه عاشق یکدیگر شدند . منیژه ، بیژن را به کاخ خود دعوت کرد. افراسیاب پس از آگاهی از حضور بیژن در قصر ، او را اسیر ودر چاهی زندانی کرد و دخترش را نیز سروپا برهنه از کاخ بیرون کرد . منیژه هر روز بر سر چاه می رفت ونانی را که از راه گدایی به دست آورده بود به بیژن می رساند . سرانجام رستم د رجامه ی بازرگانان به جست و جوی بیژن به توران آمد و به راهنمایی منیژه بر سرچاه رفت ، بیژن را نجات داد ومنیژه نیز با او به ایران گریخت .\n6- تلمیح دارد به عشق فرهاد نسبت به شیرین که به شوق وصال او به کوه کنی می پردازد واز عشق او گریه وزاری فراوان می کند وسرانجام با شنیدن خبر دورغ مرگ شیرین ، در را وصال او جان می دهد .\n7- تلمیح درمصراع دوم است : قارون از خویشان حضرت موسی (ع) بود که طبق روایات از او کیمیاگری آموخت بسیاری از فلزات را به زر تبدیل وثروت بیشماری جمع کرد . پس از آن غرور مال ، او را نسبت به موسی نافرمان کرد . .. سرانجام به نفرین موسی زمین شکافت برداشت وقارون را با گنج فراوانش در خود فرو برد .\n8- تلمیح درپایان عبارت است «ظلوم و جهول » اشاره ای است به بخش پایانی آیه 72 سوره احزاب (33) انا عرضنا الامانه علی الموات والارض .فابین ان یعملنها واشفتن منها وعملها الانسان انه کان ظلوما جهولا.\n9- تلمیح درپایان جمله اول است اشاره به قحطی هفت ساله ای که درمصر و کنعان روی داد وسبب شد که برادران یوسف درطلب غله راهی مصر شوند وباردیگر به دیدار یوسف نائل گردند واز کار گذشته خویش پشیمان گردند واز طرفی حضرت یوسف با بیچارگان همدردی می کرد.\nخود آزمایی درس 22 ( تضمین ) صفحه 154\n- درشعرها و جمله های زیر ، آرایه تضمین را بیابید و مورد تضمین شده را تعیین کنید .\n1- همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهی به پیام آشنایی بنوازد آشنا را\nشهریار این شعر را از حافظ تضمین کرده است .\n2- کلم الناس علی قدر عقولهم\nسعدی این حدیث را در نثر خود تضمین کرده است .\n3- بوی جوی مولیان آید همی\nحافظ این مصراع را از رودکی تضمین کرده است .\n4- احسن کما احسن الله الیک\nسعدی در ضمن کلام خود این آیه قرآن را آورده است .\n5- کل یوم هو فی شأن\nآیه ی قرآن است که مولوی تضمین کرده است .\n6- روسربنه به بالین تنها مرا رها کن\nاین مصراع از مولوی است که دکتر شفیعی کدکنی آن را تضمین کرده است .\n7- وقنا ربنا عذاب النار\nسعدی این آیه ی قرآن را در ضمن سخن خود آورده است .\n8- گر برکنم دل از تو و بردارم از تو مهر آن مهر برکه افکنم آن دل کجا برم ؟\nبیتی است از کمال الدین اسماعیلی که حافظ آن را تضمین کرده است .\nخود آزمایی درس 22 ( تضاد ) صفحه 158\n- در شعرها و عبارت های زیر ، آرایه ی تضاد را بیابید .\n1- بنشست ، برخاست /برخاست ، بنشست\n2- بسی ، هیچ /هستم ، نیستم / می روم ، نروم\n3- دشمن ، دوست بداند ، ندانم\n4- رسیدم ، نرسیدم\n5- ترشی ، شیرین / بد ، نیک خواه\n6- آب ، آتش\n7- نفرین ، دعا / تلخ ، شکر\n8- دشمن ، دوست\n9- نیک انجام ، بد فرجام\n10- زود ، دیر\n11- برود، نرود\n12- آب ، سنگ / دوستان ، دشمنان / زندگی ، مرگ\nخود آزمایی درس 23 ( تناقض ) صفحه 162\nآرایه ی تناقض را دربیت های زیر بیابید .\n1- بحر آتش 2-دولت فقر 3- جام غم خوردن به شادی کسی – بدین غم شادمانی می کند 4- فقیران منعم ، گدایان شاه\n5- کسب جمعیت ( آرامش خاطر ازپریشانی زلف ) 6- پیدایی و پنهان ، پیدا و پنهان 7- مدد خواستن از باد برای برافروختن چراغ 8- شرم سرافرازی ، ازپا افتادن را معراج شمردن .\nخود آزمایی درس (حس آمیزی ) صفحه 164\nدر جمله ها وبیت ها ومصراع های زیر آرایه ی حس آمیزی را بیابید .\n1- لباس ( بینایی ) ، چشاندن ( چشایی )\n2- قصه ( شنوایی ) ، رنگ ( بینایی )\n3- شب ( بینایی ) ، نمناک ( لامسه )\n4- بوی ( بویایی ) ، می شنوم ( شنوایی ) ، رنگ ( بینایی ) ، می شنوم ( شنوایی )\n5- صدای ( شنوایی ) ، ندیدم ( بینایی )\n6- نجوای ( شنوایی ) ، نمناک ( لامسه )\n7- بشنوی ( شنوایی ) ، بوی ( بویایی )\n8- ترانه های (شنوایی ) ، شیرین ( چشایی ) ، بهانه های ( شنوایی ) ، رنگین ( بینایی )\n9- سرنوشت ( شنوایی ) ، تر ( لامسه )\n10- روشنی ( دیدنی ) ، بچشیم ( چشایی )\nخود آزمایی درس 24( ایهام ) صفحه 168\nدر هر یک از بیت های زیر ، آرایه ی ایهام را بیابید ومعنای مختلف واژه ای که این آرایه را پدید می آورد برشمارید .\n1- بوی (1- بو ، 2- آرزو )\n2- مردم دارش ( 1- خوش رفتار با مردم ، 2- چشمی که دارای مردمک است )\n3- مدام ( 1- شراب ،2- پیوسته ومداوم )\n4- زدی ( 1- کوبیدن وضربه زدن ، 2- تابیدن )\n5- راست ( 1- چشم راست ، از روی حقیقت و درستی ) چشم چپ (چپ بینی )\n6- در نمی گیرد ( 1- موثر واقع می شود ،2- شعله ور نمی شود و نمی سوزد )\n7- دل سیه ( 1- نامهربان ، 2- نقطه ی سیاه وسط چشم)،جانب هیچ آشنا نگاه ندارد(1- نگاه نمی کند،2- حمایت وجانبداری نمی کند )\n8- رود ( 1- نهر آب ،2- نام سازی که عود وبربط نامیده می شود . 3- عزیز و دلبند)\n9- مالک دینار ( 1- صاحب سکه ومال وثروت ، 2- نام عارف نامدار قرن دوم )\nخود آزمایی درس 24 (ایهام تناسب ) صفحه 171\n2- درهریک از بیت های زیر آرایه ی ایهام تناسب را بیابید و ضمن بیان هردو معنی ، مشخص کنید که واژه در معنی دوم با کدام واژه ی دیگر تناسب دارد.\nالف ) ضربه زدن الف )ضربه زدن\n1- ضرب بزن\nب) نام سازی است با چنگ تناسب دارد ب) نواختن موسیقی با چنگ تناسب دارد\nالف ) ماده ی خوراکی شیرین\nب ) نام زن خسرو پرویز با شیرین تناسب دارد\nالف) چهره ، صورت\nب) مهره ی شطرنج (قلعه ) با اسب ، پیل و شهمات تناسب دارد.\nالف ) اسب الف) فیل\nب) مهره شطرنج با رخ و فیل تناسب دارد ب) مهره شطرنج با رخ و اسب تناسب دارد\nب: شراب با مست تناسب دارد\nالف ) نشانه\nب) آیه ی قرآن با تفسیر تناسب دارد\nالف) نام سازی است\nب ) ماده ای خوش بو با سوخت تناسب دارد\nالف ) عدد هزار\nب ) عندلیب بلبل با باغ تناسب دارد\nخود آزمایی درس 25 (لف و نشر ) صفحه 175\n3- در شعر ها و عبارتهای زیر ، آرایه ی لف و نشر را بیابید و با نشان دادن لف ها و نشرها ، نوع آن ها را تعیین کنید .\n1- لف : فرو رفت و بر رفت نشر : به ماهی نم خون و بر ماه ، گرد\nلف و نشر مرتب\n2- لف : ملک و دین نشر : پادشاه بی حلم و زاهد بی علم\nلف ونشر مرتب\n3- لف : زیب فلک و زینت دهر نشر: مه روی تو ، اشک چو پروین\n4- لف : آینه و ترازو نشر : خموش و گویا\n5- لف : دل و کشور نشر : جمع و محمود\n6- لف : خال و خط نشر : دام و دانه\nلف و نشر مشوش\n7- لف : عفو و خشم - نشر : روز و شب لف و نشر مرتب - لف : مهر و کین - نشر : شهد و سم لف و نشر مرتب\n8- لف : لب ضحاک و چشم فتان - نشر : کید و سحر - لف ونشر مرتب - لف : کید وسحر ، نشر : ضحاک وسامری - لف و نشر مرتب\n9-لف : روی وچشم - نشر : گهر می ریزد ، زر می زند - لف و نشر مشوش\n10- لف : شمشیر و خنجر وگرز و کمند - نشر : برید و درید و شکست و ببست - لف و نشر و مرتب\nلف : برید و درید و شکست و ببست - نشر : سرو سینه و پا و دست - لف و نشر مرتب\nخود آزمایی درس 25 (اغراق ) صفحه 179\nالف )اغراق های به کار رفته را در بیت هاوجمله ها زیر بیابید و آن ها را توضیح دهید .\n1-کل بیت اغراق است . ادعای اغراق آمیز در مورد لطافت بدن است این لطافت به حدی است که اگر به جای پارچه ، لباسی از گلبرگ گل سرخ هم بر تن او کنند ، باز بدنش آزرده می شود .\n2- «هزار فرسنگ » ادعای اغراق آمیز و بیش از حدمعمول برای « فاصله بسیار دور » است .\n3- کل بیت اغراق است . « دریای آب شدن کوه آهن » ادعای اغراق آمیز وبیش ازحدمعمول در مورد قدرت افراسیاب است که حتی اگر کوه آهن نام او رابشنود از شدت ترس فرو می ریزد ومانند آب دریاسرازیر می شود .\n4- «هزار من سنگ بالا بردن » ادعای اغراق برای توانایی جسمی است .\n5- توصیفی اغراق آمیز درمورد زیبایی فردی به حدی که سبب زیبایی زیورها گردد.\n6- ادعای اغراق آمیز زیبایی شعرحافظ است به گونه ای که حتی فرشتگان هم به رقص در می آیند که این یک ادعای نامتعارف وتقریبا محال است .\n7- شاعر هنر رامین را درنواختن چنگ این گونه اغراق آمیز بیان کرده است که از شنیدن صدای آن حتی سنگ به رقص در می آید .\n8- شب و روز به فکر فردی بودن بیان اغراق آمیز است درمورد توجه شاعر به محبوب خود .\n9- این که گوش آدمی قصه ایمان را بشنود ومست شود ادعای اغراق آمیز وبیش از حد معمول است برای بیان تاثیر ایمان ویقین .\n10- اداعای اغراق آمیز درمورد بارش شدید برف وزیادی آن به گونه ای که زمین لقمه ای در دهان برف است .\nب) مثل ابر بهاری گریه می کرد\n- از شدت تب مثل کوره می سوخت .\n- از خوشحالی درپوست خود نمی گنجید .\n- آن قدر شلوغ بود که جای سوزن انداختن نبود .\n- هزار بار به تو گفتم .\n- مثل برق رفت و برگشت .\nخود آزمایی درس 26( حسن تعلیل ) صفحه 183\n1-درشعرهای زیرارا یه ی حسن تعلیل رابیابید.\nالف -علت بارش باران ازابر ،شرم ابرازچهره ی زیبای معشوق دانسته است. (یعنی ازدیدن چهره ی زیباولطیف تو،ابر خجالت می کشدوان چه به شکل باران می بارد،عرقی است که ازشرم ،برپیشانی ابر نشسته است .\nب- در بیت دوم شمع (موم) خطاب به پروانه می گوید علت سوختن و شعله ور شدن من این است که عسل (شیرینی ) ازمن رفته است (البته در این بیت شیرینی ایهام تناسب زیبایی با فرهاد نیز دارد .) پ- علت بی خزانی درخت سرو را شاعر راستی و صداقت آن دانسته است (علم از راستی زدن سرو در بالای راست و متعادل آن جلوه گر شده است )\nت- شاعربه زیبایی طالب چشمه ی خورشید بودن و به سوی خورشید رفتن ذره را به علت ادیبانه ی همت عالی داشتن ذره دانسته است .\nث- شاعر (رودکی ) به زیبایی و رندی علت سیاه کردن (رنگ کردن ) موهای خود را نه پیری بلکه از آن می داند که به مصیبت مرگ جوانی نشسته است .\nج- شاعر در این بیت علت خلوت گزینی زاهدان را دلبری شاهدان معرفی کرده است (که دنیا و دین و عقل را می برند .\n2-برای مثال های زیر،علت ادبی ذکرکنید. الف ) باغبان میوه ها را چیده و برده است و برگها از اندوه ودوری ، زرد و پژمرده اند .\nب) روی بی قرار ونالان بسوی مادرش ، دریا می رود تا در آغوش او آرام گیرد .\n3- برای حسن تعلیل سه مثال خلق کنید و بنویسید .\nالف - ابرها به حال مردم بیچاره می گریند .\nب- بعضی از بسته ها برای درامان ماندن خاموش ولب بسته اند .\nپ- برگ ها در فصل خزان از فراق گرما زرد و پژمرده شده اند .\nت- باغ پاییزی در فراق بهار زرد روی گشته است .\n4- ابیات زیر را شرح کنید و آرایه ی حسن تعلیل را در آنها نشان دهید .\nالف -آمدن روز و طلوع خورشید به خاطر صداقت صبح دانسته است . شاعر دراین بیت با ارائه یک تمثیل از ارزش راست گویی وتاثیر آن سخن گفته است صبح صادق برخلاف صبح کاذب واقعی است وبه روز می پیوندد این صبح به دلیل راستی وصداقتش مانندشخص ثروتمندی است که همه جارا با اشعه های زرین خورشید می پوشاند .\nب- ازبسیاری شاخه ها وبرگها وسایه انبوه درختان ، زیر درختان تاریک شده و خداوندبرای از بین بردن این تاریکی ، گل انار را مثل چراغی آفریده ودرختان را با آن چراغانی کرده است یعنی شکفتن گل در زیر برگهای درخت ، یک علت طبیعی است اما سعدی علت رویش این برگها را روشن کردن زیر درخت دانسته است .\nپ- علت بی کینه بودن شاعر این است که دلش خانه عشق ومهر یار است وجایی برای کینه وجود ندارد .\nت- علت بارش ابر بهار بر سمن ، بد عهدی و بی وفایی روزگار است که گلها و گیاهان از آسیب روزگار در امان نیستند . شاعر برای بارش ابر بهاری دلیلی شاعرانه وزیبا آورده است چون ابر بهاری از بی وفایی وبد عهدی روزگار خبر دارد ومی داند که روزگار این گلهای زیبا ویاسمن ونسرین وسنبل را که خود پرورده است هنگام پاییز نابود می کند از آغاز تولد گل ها و شکوفایی آنها به خاطر بی وفایی روزگار وسرانجام آنها گریان است .\n1- (( ن)) ساکن پس از مصوت بلند حذف می شود .\nانتخاب ماه آبان 1386 مهر 1386\nپاسخ خودآزمایی های درس ادبیات فارسی ۲ پیش دانشگاهی (انسانی)\nپاسخ خودآزمایی های درس زبان فارسی ۱ پیش دانشگاهی\nتعداد بازدیدکنندگان : 121963