کد خبر: ۱۵۰۱۱۹\nتاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۸ - ۲۱:۰۰\nما تقریباً ۷ رویکرد به تعریف تمدن داریم و از این حیث، تعاریف متعددی برای تمدن شکل می‌گیرد؛ یعنی اگر شما تمدن را بر اساس رویکرد «تاریخ محور» بخواهید تعریف کنید، با تعریف تمدن بر اساس رویکرد «ذات محور»، «جغرافیامحور» یا «غایت‌محور» متفاوت می‌شود، اما در هر حال، نتیجه و فرایند درست و عقلانی تعریف تمدن، در یک تعریف عام و مشترک تحت عنوان «برترین وضعیت دانش» قابل جمع‌بندی است که یک معنای فوق‌العاده عام در باب تمدن است؛ به این معنا که اگر جامعه‌ای به برترین وضعیت دانش (به‌معنای عام آن) دست پیدا کند، ما می‌گوییم آن جامعه واجد تمدن است؛ این تعریف کنونی است.\nدر غرب، تعریف تمدن با «هگل» و «هِردِل» شکل گرفت. تعریفی که هگل از تمدن به‌دست می‌دهد؛ «فرایند انباشته‌شدن عقل به نحو دیالکتیکی» است؛ یعنی باید دوره‌های مختلفی از کنش و کشمکش تاریخی داشته باشیم تا در یک فرایند طولانی، منجر به ظهور ««دولت» شود، بنابراین در تعریف هگل، هر وقت دولت، ظهور پیدا کند، شما شاهد تمدن خواهید بود. پس در دیدگاه هگل، تمدن مساوی است با ظهور دولت! در حالی که امروز شما نمی‌توانید تابعی از این تعریف باشید.\nپس وقتی ما می‌گوییم «تمدن» باید بگوییم که در درون کدام رهیافت فکری قرار داریم. اگر رهیافت فکری مسلطی که در مغرب‌زمین وجود دارد را بپذیریم که تمدن را مساوی با قدرت و تکنولوژی قلمداد می‌کند، طبیعتاً دیگر نمی‌توان «عالَمیّت» جدیدی و به‌همین حیث، تمدن جدیدی ساخت؛ چون هم به قول هگل، هم به قول فوکویاما و هم به قول پوپر، «ما در دورۀ پایان به سر می‌بریم»؛ یعنی عقل مغرب‌زمین در یک روند دیالکتیکی شروع شد تا الان که به پایان آن رسیده‌ایم؛ پس هیچ معنایی ندارد که کشوری بیاید ادعا کند؛ من می‌خواهم عالَم جدیدی بسازم؛ چراکه عالم جدید؛ یعنی تمدن جدید. این «امتناع» از تعریف غلط تمدن (مساوی‌انگاشتن آن با تکنولوژی) ریشه می‌گیرد! بنابراین باید توجه داشت که برترین وضعیت، لزوماً تکنولوژی نیست، ممکن است اخلاق باشد، فرهنگ باشد و… . بنابراین اگر بخواهید الآن تعریفی از تمدن ارائه دهید، نمی‌توانید همان تعریفی را برای تمدن داشته باشید که در سده‌های هجدهم و نوزدهم و حتی دورۀ اوّل سدۀ بیستم داشتید. پوپر در «جامعۀ باز و دشمنانش» بیان می‌کند که امریکا، ایده‌آل‌ترین ظهور دموکراسی و پایان تمدن مغرب‌زمین است، اما اگر او الآن حاضر بود، این حرفش را پس می‌گرفت؛ همچنان که به‌تدریج هم داشت حرف خودش را نقد می‌کرد.\nما گاهی تابع تعریف واحدی از تمدن هستیم، آن‌وقت پرسش می‌شود که آیا این تعریف، تاریخ‌محور است، دولت‌محور است یا جغرافیامحور؟ در دیدگاه جغرافیامحور، هانتینگتون ـ‌که درون مکتب «جبر جغرافیایی» است‌ـ، در کتاب «برخورد تمدن‌ها» بیان می‌کند؛ ما ۷ نوع تمدن داریم و مبنای تعریف خودش را هم جغرافیا قرار می‌دهد، البته گاهی دین را هم اضافه می‌کند و می‌گوید جغرافیای اروپای غربی و امریکای شمالی شامل یک حوزۀ تمدنی است که کاتولیک و پروتستان هستند. یک حوزۀ تمدنی اسلامی هم داریم که جغرافیایش را توضیح می‌دهد و معتقد است بقیۀ حوزه‌های تمدنی مهم نیستند؛ چراکه آیندۀ نزاع تمدنی، میان تمدن غرب و اسلامی است. بنابراین، ایشان وقتی از تمدن حرف می‌زند، در درون یک مکتب «جبر جغرافیایی» است. پیروان این مکتب، معتقدند فقط یک جغرافیا می‌تواند تمدن بسازد؛ آن هم جغرافیای مغرب زمین است. هگل و هایدگر و دیگران، مهم‌ترین بنیاد تمدن را فلسفه و عقلانیت می‌دانستند که هانتینگتون معتقد است هدف غایی فلسفه و عقلانیت، فقط در غرب امکان‌پذیر است. بر اساس این رویکرد، هیچ سرزمین، قومی یا یک گروه فکری دیگر، واجد تفکر آزاد عقلانی نیستند و لذا نمی‌توانند عالَم جدید و تعریف جدیدی از تمدن بیاورند. بر همین اساس، من تابع یک تعریف و سنخ واحدی از تعریف تمدنی بودن را رد می‌کنم و معتقدم تمدن آینده، تمدن فرهنگ‌محور و اخلاق‌محور است، پس اگر بخواهم تعریف عامی را برای تمدن مطرح کنم، آن را شامل برترین وضعیت دانش می‌دانم که شامل اخلاق، فرهنگ، زیست جمعی انسان‌ها بشود و در عین حال، معطوف به آینده باشد.\nـ شما نسبت تمدن و فرهنگ را با هم چگونه ارزیابی می‌کنید؟ بعضی از اندیشمندان بین این دو مفهوم رابطۀ عام و خاص قائل هستند و بعضی دیگر خیر! نظر شما در این خصوص چیست؟\nمتأسفانه در آغاز بحث‌ها یک فهم اشتباهی در تعریف تمدن در بین متفکران ما شکل گرفت که ریشه در تفکران غربی دارد. دلیلش هم این است که اوّلین بحث‌های تمدنی و گفتگو پیرامون مفهوم تمدن در دنیای اسلام، در ۲۰۰ سال گذشته در حوزۀ مصر اتفاق افتاد که خود آنها هم به دلیل اشغال مصر در دورۀ ناپلئون توسط فرانسه، از سنت فرانسوی وارد مصر شده بود و از آنجا به دنیای اسلام سرازیر شد. به همین دلیل، متفکران مصری، همان مفاهیم غربی را گرفتند و با تأثیری که بر دو حوزۀ جغرافیایی ایران و شبه‌قاره داشتند، همۀ مباحثی که از زمان «سید جمال»، «محمد عبده»، «رشیدرضا» و «علی عبدالرزاق مصری» (در مصر) شکل‌گرفته بود، به «شبه قاره» و «ایران» سرایت کرد؛ به‌همین دلیل، متفکران ایرانی که متأثر از حوزۀ مصری هستند (مانند مرحوم بازرگان، مرحوم طالقانی، مرحوم شریعتی و شهید مطهری) به چنین تمایزی میان تمدن و فرهنگ اعتقاد ندارند؛ علتش این بود که در مغرب زمین وجه نرم‌افزاری تمدن را «فرهنگ» و وجه ابزاری و سخت افزاری آن را «تمدن» می‌دانستند. این فهم غلطی است که تا به امروز از تمدن وجود داشته و حتی مناقشات و تلاش‌هایی که علامۀ جعفری در مورد تمدن دارشتند هم مبتنی بر چنین تمایزسازی است. این تمایزسازی، اساساً نادرست است؛ برای اینکه هیچ وجهی از تمدن و فرهنگ را نمی‌تواند تعریف کند و شکل دهد. این‌گونه نیست که جوامعی دارای فرهنگ باشند، ولی یا منتهی به ظهور تمدن بشوند یا نشوند که اگر منتهی بشوند، بگوییم علاوه بر داشتن فرهنگ، تمدن هم دارند و نشوند، بگوییم فرهنگ دارند، ولی دارای تمدن نیستند. این تعریف مغرب زمین از تمدن است که تصورشان این است که تمدن به مرحلۀ عبور و گذار از فرهنگ ـ‌که به وجه سخت‌افزاری می‌رسد و امروزه در حوزۀ تکنولوژی استـ، می‌گویند و بر اساس این تعریف، جوامع اندکی به تمدن دست می‌یابند؛ چنان‌که هگل بیان می‌کند: «هر جامعه‌ای که نتواند از فرهنگ عبور کند و وارد ظهور دولت شود، فاقد تمدن است. چنین جوامعی، هر چند فرهنگ غنی داشته باشند، نمی‌توانند دست به ظهور تمدن بزنند» و این سراسر فهمی واردتاتی از مغرب‌زمینی و اشتباه است.\nـ این نسبت‌ها میان تمدن و فرهنگ و اخلاق و… در تعریفی که شما ارائه دادید، چگونه برقرار می‌شوند؟\nوقتی می‌گوییم «تمدن، برترین وضعیت است»! یعنی شما در تمدن، می‌توانید واجد بنیاد فرهنگ و اخلاق باشید یا نباشید و همچنین می‌توانید واجد بنیاد مناسبات انسانی باشید یا نباشید. فروید در کتابی به نام «تمدن و ملالت‌های آن» می‌گوید تمدن مغرب‌زمین، صرفاً سرکوبی مضاعف دارد؛ یعنی دارای دیسیپلینی است که معطوف به تکنولوژی و علم است، اما اگر فکر می‌کنید این تکنولوژی، به‌معنای برآمدن تامِ فرهنگ و اخلاق باشد، مطلقاً غلط است، چراکه تمدن مغرب‌زمین الآن در مناسباتش سرکوبیِ صرف است. عین همین مطلب را مارکس هم در کتاب «ایدئولوژی آلمانی» و در کتاب «سرمایه» خودش مطرح می‌کند؛ آنجا که می‌گوید تمدن مغرب‌زمین به بیگانه‌سازی منجر شد. در آن فرهنگ و اخلاقی وجود ندارد و غلی‌رغم ایجاد رفاه و پیشرفت، سرکوب می‌کند! این وضعیت پارادوکسیکال تمدن مغرب زمین است؛ چراکه برترین وضعیت دانش آن، صرفاً بر پیشرفت تکنولوژی بنا شده است و به‌عبارت دیگر، تمدن غرب، حاصل وضعیت برتر تکنولوژی در دنیای امروز است. امروز اگر مغرب‌زمین تکنولوژی نداشت، کسی از او به‌عنوان «تمدن برتر» یاد نمی‌کرد و این در حالی است که بنیادهای دیگر را ندارد. در مقابل آن، شرق (و از جمله ایران)، چنین ظرفیتی از عناصر انسانی را دارند. این واقعیت نظام سرمایه‌داری است. من نمی‌خواهم بگویم نظام سرمایه‌داری سراسر نادرست است؛ نه! نظام سرمایه‌داری به‌گونه‌ای پیش رفت که به‌قول منتقدان، هم ازخودبیگانگی آورد، هم فاصله را شکل داد و هم سبب سرکوبی شد. علتش هم این است که از اخلاق و عدالت و فرهنگ فاصله گرفت! بنابراین، فهم بنیادین ما از تمدن و اینکه چه تعریفی از تمدن داشته باشیم، فوق‌العاده مهم است.\nبر همین اساس، معتقدم اگر قرار است تمدنی در آینده شکل بگیرد، حیث انسانی، باید مهم‌ترین حیث آن باشد؛ یعنی نباید منجر به بیگانه‌سازی انسان از غرایز و بنیادهای مهم انسانی شود و این وظیفۀ ماست که بتوانیم بحثی سراسر متفاوت در باب تعریف تمدن شکل دهیم. این‌گونه نیست که هرجا قرار است تمدنی سر بگیرد، حتماً باید شبیه تمدن غرب باشد. تمدن‌ها یکه و بی‌بدیل‌اند و شبیه هم نیستند، لذا هر جامعه‌ای اگر واجد کوشش و کشمکش باشد، می‌تواند در یک فرایند، تمدن را ظهور بدهد.\nوقتی انقلاب اسلامی اتفاق افتاد، ما تازه «تفتن» پیدا کردیم که عالم غرب هم عالمی است در میان عوالم دیگر؛ نه همۀ عالم! و اینکه ما می‌توانیم در یک عالمیت دیگری (به غیر از غرب) به‌سر بریم. این تفطن، در بسیاری از کشورهای اسلامی اتفاق نیفتاد؛ برای مثال عربستان و امارات و ترکیه، شهر مغرب‌زمینی دارند، ولی آیا واجد تمدن‌اند؟ نه! اینها فقط واجد ساختمان و ابنیه هستند؛ نه تمدن! یعنی اگر این ابنیه و تجهیزات از آنها گرفته شود، لزوماً خودشان نتوانسته‌اند شراکتی در علم داشته باشند. مهم‌تر اینکه به این نکته هم تفطن ندارند که در ذیل غرب هستند، به‌همین دلیل، نمی‌توانند بیرون بایستند و غرب را بخوانند و به این نکته پی ببرند که آیا باید در ذیل غرب باشیم یا لازم است در مورد یک عالم جدیدی بیاندیشیم. من نمی‌خواهم بگویم که همین الآن می‌توانیم یک تمدن جدید بسازیم؛ تمدن، نسخه نیست که با دستور ما ساخته شود، بلکه کوشش بی‌پایان ماست؛ همچنان‌که در تاریخ اسلام کسانی چون فارابی، ابن‌سینا و متفکران دیگری مانند ابوریحان و… کوشش بی‌پایانی را آغاز کردند و تمدن اسلامی را ساختند، در حالی که عربستان آن زمان هیچ‌گونه پیشینۀ تمدنی‌ای نداشت، بلکه صرفاً دینی به‌نام «اسلام» در آن ظهور کرد و به همین دلیل است که شما هیچ کوشش ۲۰۰ یا ۳۰۰ ساله‌ای در درون عربستان را نمی‌بینید که به ظهور علم و تمدن منتهی شده باشد، بلکه این خوانش ایرانیان و اقوام دیگر از دین اسلام بود که تمدن اسلامی قرون اوّلیه را شکل داد. اتفاقاً خلافت، مانع تمدن بوده و همۀ متفکران را تحت تعقیب قرار می‌داده و کسانی که تمدن ساختند هم مخالف خلافت بوده‌اند.\nـ یعنی حضرتعالی سلفی‌گری امروز را در روش، میراث‌دار خلفای قرون اوّلیه اسلام می‌دانید؟\nبله، به همین دلیل، هنوز هم احاطۀ همان تفکر بر بخشی از جهان عرب، اجازۀ ورود آنها به حوزۀ تمدنی را نمی‌دهد. بخشی از دنیای عرب از گذشته تا کنون، در درون سلفی‌گری است؛ یعنی، چه «حسن البنّا»، چه «رشیدرضا»، چه «سید قطب» و چه «محمد عبده»، همه در درون سلفی‌گری هستند؛ سلفی‌گری به‌معنای «سلفِ صالحِ ۱۰۰ سال اوّل»؛ ۱۰۰ سالی که در آن صرفاً شاهد گسترش سرزمین هستیم و تمدنی در آن شکل نگرفته است!\nتمدن اسلامی، اصولاً بیرون از قدرت رسمی و بیرون از حوزۀ حنبلی‌گری عربستانی و خلافت بغداد اتفاق افتاد. آغاز کوشش برای ظهور تمدن، رأس سال ۳۰۰ هجری است؛ زمانی که متفکرانی مانند فارابی پرسش عقلانی را آغاز کردند که بنده در کتاب «خوانشی نو از فلسفۀ فارابی: گسست معرفتی بنیادین از سنت یونانی» این بحث را مطرح کرده‌ام. در فصل هفتم این کتاب، آوردم که فارابی در نسبت میان فلسفه و دین معتقد است دین (بدون پرسش عقلانی) در سرزمینی مانند عربستان، می‌تواند وجود داشته باشد که البته به‌تدریج تبدیل به «ضدّ دین» (یعنی جاهلیت) می‌شود؛ برای اینکه هیچ پرسش عقلانی ندارد. بنابراین، ظهور سلفی‌گری و داعش، همان ضد دینی است ـ‌که بر خلاف آموزه‌های پیامبر اکرم(ص)ـ، انسانیت در آن کاملاً فراموش شده است.\nتمدن با شراکت در علم به‌وجود می‌آید. متفکران ایرانی آن‌زمان، سنت‌های دیگر را (از قبیل: یونان، روم، اسکندریه، انتاکیه و حوزۀ سریانی) خواندند و ترجمه کردند. فارابی در «آراء اهل مدینه الفاضله» در وسط بغداد، علیه خلافت حرف می‌زند که این ساختار فکری، سبب بدبختی و شقاوت خواهد شد؛ سبب ظهور جامعۀ فاسقه و ظالّه و جاهال خواهد شد! چراکه معتقد است جامعۀ فاضله جامعۀ مبتنی بر تفکر عقلانی است که نه در سلفی‌گری است، نه در حنبلی‌گری، نه در وهابی‌گری و نه در عثمانی‌گری. به‌همین دلیل است که هشت سال بعد، مجبور می‌شود کوچ کند و برود.\nدلیل اینکه ترکیۀ امروز نمی‌تواند، تمدن جدیدی را کلید بزند هم این است که ترکیه به‌نحو نژادی به احیای «خلافت عثمانی» می‌اندیشد؛ همچنان‌که عربستان به «حجاز» و امارات به «عربیّت» می‌اندیشد و این درحالی است که متفکران ایرانی به «ایرانیّت» نمی‌اندیشیدند، بلکه به انسانیتی اندیشیده‌اند که در تعریف اسلام وجود دارد! پروژۀ فارابی، ابن‌سینا، ابوریحان، خواجه نصیر و الی آخر، پروژۀ «علم اسلامی» بوده؛ یعنی علمی که مسلمانان می‌توانند ظهورش دهند، بخوانند، نقدش کنند، هضمش کنند و آن را به‌صورت جدیدی عرضه کنند. هرچند باز هم باید تأکید کنم که ایجاد تمدن، انتخابی نیست؛ یعنی این‌گونه نیست که شما عزمی داشته باشید که تمدنی بسازید، بلکه ساختن تمدن، به‌مثابه سهیم‌شدن شما در علم است. علم هم دیسیپلینی دارد؛ دیسیپلین علم، فرایندی و متکامل‌بودن است.\nـ همان‌طور که خودتان فرمودید، مفهوم تمدن، مفهومی مدرن است که در ساختار جامعۀ غرب ایجاد شده! یعنی مفهومی نبوده که مثلاً فارابی نسبت به آن اِستشعار داشته باشد که دارد تمدنی را می‌سازد، بلکه مسلمانان آن زمان، در طی یک پروسه، ایده‌ای را از اسلام گرفتند و آن را با دانش ایرانیان و دیگر مسلمانان جهان اسلام (از جزایر جنوب فیلیپین گرفته تا آندلس) ترکیب کردند و هیچ‌گاه هم فکر نمی‌کردند که در آینده، چیزی ایجاد شود که بعدها به آن بگویند «تمدن اسلامی»؛ راحت‌ترش این می‌شود که آنها داشتند زندگی عادی‌شان را می‌کردند، اما بعداً که ما در دورۀ دیگری از بیرون نگاه می‌کنیم، می‌گوییم «از قرن فلان تا فلان، این خصوصیات و این ساختار از ویژگی‌های تمدن اسلامی بوده است». این، با نگاه شما که می‌فرمایید «تمدن، یک نسخه نیست»، درست در می‌آید. اما نکته اینجاست که بشر قرن بیست و یکم، نسبت به مفهوم «تمدن» خودآگاهی پیدا کرده است، در این صورت، آیا نمی‌توان در نقش و عاملیت انسان در ایجاد یک تمدن، بازنگری کرد؟\nببینید، این‌گونه هم نیست که متفکران مغرب‌زمین (از ماکیاولی تا هایدگر)، فکر کرده باشند و برای ظهور تمدن غرب نقشه‌ای از پیش تعیین‌شده داشته باشند! هیچ‌یک از مناقشات «هابز»، «لاک»، «روسو»، «ولتر»، «لوتر»، «کالوین» تا «کانت» و «هگل»، بر اساس یک نقشۀ تمدنی نیست. همۀ حیثیات تاریخی، همین‌گونه است؛ یعنی هر متفکری تلاش‌هایی می‌کند؛ اما نکته اینجاست که آیا شما عزم و اراده‌ای بر وضع جدید دارید یا خیر؟ مسئلۀ اصلی این است. فارابی، عزم بر وضع جدید دارد؛ وگرنه نمی‌آید از وضع موجود پرسش کند که آیا منتهی به سعادت حقیقی می‌شود یا نمی‌شود. عین همین مسلئه را در ابوریحان، ابن‌سینا، سهروردی و دیگر متفکران اسلامی می‌بینید که مسئلۀ اوّل آنهاست. پس این‌گونه نیست که متفکران اسلامی، ناآگاهانه کوششی کرده‌اند و متفکران مغرب‌زمین، آگاهانه و بر اساس نقشۀ قبلی!\nـ البته منظور بنده از خودآگاهی به عاملیت انسان در شکل‌گیری تمدن، معطوف به آینده بود، نه تمدن غرب!\nاما لازمۀ پرسش شما این‌گونه می‌شود که متفکران اسلامی فهمی از تمدن نداشتند، پس بنابراین کوشش آنها منفرد بوده، در حالی که ممکن است کسی ادعا کند که در وضع جدید، چنین وضع جمعی‌ای وجود دارد.\nنکتۀ دیگر، اینکه پرسش از تمدن، پرسش متأخری نیست؛ چراکه حتی در آثار ابن‌خلدون (مربوط به اواخر سدۀ هشتم و آغاز سدۀ نهم) هم پرسش از مدنیت دیده می‌شود؛ یعنی او دارد می‌گوید که متفکران اسلامی مانند فارابی گفته‌اند «مدنیت یعنی چه؟ آیا مدنیت انفعالی است یا فعلی است؟ آیا «مدنی بالتبع‌بودن» بر اساس حیث عادت بشر است یا بر اساس حیث ذات او؟». ابن خلدون از علم عمران، ظهور شهر، خانواده، شهر، کشور، جامعه، حکومت و فراز و فرودهای آن سؤال می‌کند. پس اینکه بگوییم فهم امروز ما از تمدن جدید متأخر است، صحیح است و طبیعی است، اما اینکه بگوییم جوامع و متفکران قدیم، فهمی از تمدن نداشته‌اند، حرف صحیحی نیست. حتی در آغاز تمدن سومر، عزم بر مدنیت وجود داشته؛ چراکه اگر بگویید آنها هیچ فهمی از تمدن نداشته‌اند، سؤال می‌شود که آیا فهمی از مناسبات جمعی، شهرنشینی، ثبت‌کردن، یادداشت‌کردن و آغاز مناسبات پیچیدۀ جمعی داشته‌اند یا خیر؟ پس وقتی شما در حال شکل‌دادن به یک امپراتوری هستید، در واقع دارید تمدن می‌سازید. وقتی «گزنفون» در کتاب «تربیت کورش» می‌گوید اگر ما بخواهیم اساس تربیت جامعه‌مان را درست کنیم، باید از ایران درس بگیریم؛ چراکه آنها تربیتشان درست است، نشان می‌دهد یونانیان، مشتاق بوده‌اند خودشان را به ایران منتسب کنند، برای اینکه معتقد بودند در ایران مناسبات و ضوابط و قواعدی برای زیست بهتر شکل گرفته که «آتن» و «اسپارت» فاقد آن بوده؛ و این عزم ایرانیان آن زمان برای شکل‌دادن به یک تمدن را نشان می‌دهد. پس این‌گونه نیست که بشر در یک غفلت کامل از «ساختن» باشد و «ساختن» اتفاق بیفتد، این‌گونه نیست که شما بگویید هیچ استشعاری به وضع جدید و تغییر دادن نداشته باشید، اما اندیشه‌تان به‌نحو اتفاقی، منجر به ظهور تمدن شود؛ اصلاً این‌گونه نیست. پس مرحلۀ اوّل عزم و ارادۀ شماست، مرحلۀ دوم پرسشی است که شما از من می‌کنید، مرحلۀ سوم افقی که می‌خواهید به‌وجود بیاورید.\nهمۀ متفکرانی که ما در دوران اسلام می‌بینیم، می‌خواهند افق جدیدی را سامان دهند؛ برای همین است که از انسان و سعادت او سؤال می‌کنند. ما چون میراثمان را نخوانده‌ایم و نسبتی با آن نداریم، تمدن خود را نمی‌شناسیم، اما غربی‌ها میراث گذشتۀ خودشان را خوانده‌اند و چون خوانده‌اند می‌گویند؛ میراث ما «هلنیستی» است؛ یعنی ما ۲۵۰۰ سال با یونان رابطه داریم، به‌همین دلیل است که شما در غرب، خوانش‌های متعدد می‌بینید و می‌گویید یونان، روم، اسکندریه، دوران میانه، دوران رنسانس، سدۀ هجدهم و… . اصلاً مگر کانت می‌توانست «رسالۀ روشنگری» خود را بدون پرسش‌های دورۀ رنسانس بنویسد؟ چرا همین اتفاق در دوران میانه نمی‌افتد؟ چرا «آنسِر»، «آکویناس» یا «آلبرتوس» رسالۀ روشنگری ننوشتند؟ برای اینکه هنوز زمینه‌اش شکل نگرفته بود! با رنسانس، زمینۀ روشنگری به‌وجود آمد.\nهمان‌طور که گفتم مسئلۀ تمدن، چندماهیتی است، فرمول نیست که شما بگویید من فرمولی ارائه می‌دهم و تمدن به‌وجود می‌آورم. این «چندماهیتی» بودن هم ناشی از پیچیدگی ظهور تمدن است؛ یعنی حتی اخلاقیات آن‌چنان می‌توانند در آن، سهیم باشند که در جای دیگر، در دوران گذشته مورد غفلت بوده! لذا، این فوق‌العاده بحث مهم عقلانی و فلسفی است که اگر جامعه‌ای از میراثش سؤال نکند و فقط بخواهد به میراث گذشته برگردد، چنین جامعه‌ای قدرت پرسش از تمدن و وضع جدید را ندارد و اصلاً نمی‌تواند دربارۀ آینده بیاندیشد که آینده چیست و چه نسبتی با میراثش دارد. بنابراین اینکه می‌گویم به‌معنای برتری قومی و نژادی نیست، به این دلیل است که در ایران قرون اوّلیۀ اسلامی، چنین طرز فکری وجود داشته. «پاموک» ـ‌که برندۀ ترک‌زبان جایزۀ نوبل در ادبیات است‌ـ، می‌گوید؛ فرق ایرانی‌ها با تمام مسلمانان دیگر کشورهای اسلامی این است که تو می‌فهمی او ایرانی است. برای اینکه به سنتش بر می‌گردد و شعری می‌خواند که ناشی از میراثش است. ما در ترکیه چه بخوانیم که بگوییم ما ترک هستیم؟ در عربستان چه بخوانیم که بگوییم ما متعلق به میراثی در گذشته هستیم؟\nبنابراین نباید چنین فکر کرد که مدرنیته با پرت‌کردن و با انقطاع تام و کنار گذاشتن میراث غربی به‌وجود آمد، بلکه مدرنیته، به نحو خردگونه‌ای، از پیشینه‌اش و میراثش سؤال کرده که کجا کاستی دارد و کجا می‌تواند نقطۀ قوتش باشد؟ بی‌دلیل نیست که امروزه اگرشما بخواهید در یک دپارتمان فلسفی در غرب بروید، به شما می‌گویند باید یونان را بخوانید، بعد بیایید؛ این ناشی از اهمیت میراث است.\nپس وقتی وقتی ما دربارۀ مدنیت و تمدن حرف می‌زنیم، باید بدانیم که این مطلب، در جامعۀ ایران همواره مورد پرسش بوده! ما ۴۰۰ سال از تمدن، از مدنیت، از وضع جدید، از عقلانیت پرسیدیم تا نهایتاً به جایی رسیدیم که ابن خلدون گزارش تامی از این ۴۰۰ سال به‌دست می‌دهد که دلایل اینکه ما توانستیم استعلا پیدا کنیم، چه بوده است و چه شد که دچار زوال و انحطاط شدیم. باید یک وضع برتری وجود داشته باشد که دچار انحطاط شود، و او دارد می‌پرسد آیا ما می‌توانیم از این وضع زوال و انحطاط بیرون بیاییم؟ یعنی ما از زمان ابن خلدون (به اندازۀ ۶۰۰ سال) است که داریم این سؤال‌ها را می‌پرسیم.\nطبیعی است که اگر پرسش عقلانی نداشته باشیم، نمی‌توانیم وارد وضع جدیدی شویم. این پرسش به نحو بنیادین در میان متفکران ایرانی وجود داشته و دارد. به‌همین دلیل است که بنده معتقدم اگر ایران موفق شود بر اساس میراث عقلی خود، پرسش بنیادینی از تمدن بکند، مانند سدۀ سوم و چهارم و پنجم قمری، می‌تواند بر عالم اسلامی گسترش پیدا کند. ایران اتفاق، می‌تواند به گسترش عقلانیت در دنیای اسلام منجر شود؛ همین را من در نوشته‌ای که اخیراً من در باب «نقش ایران در صلح آینده» داشتم، بحث کرده‌ام.\nفرزانگی، بنیاد می‌خواهد. فرزانگی است که می‌تواند از انسان و از وضع مطلوبِ انسان سخن بگوید. شما اگر بیرون از فرزانگی باشید، نمی‌توانید دغدغۀ اخلاق، صلح و انسان را داشته باشید، بلکه حتماً دغدغۀ نزاع خواهید داشت. آنچه امروز در غرب و الآن در امریکا دارد ظهور می‌کند، دغدغۀ نزاع و ستیز است و این بر خلاف چیزی بود که ما از رسالت روشنگری کانتی تصور می‌کردیم یا از رسالۀ «صلح پایدار» او. به هر حال، من سخنم این است که این‌گونه نیست که بقیۀ کشورهای اسلامی درون این عقلانیت قرار نگیرند، اما اگر عزمی برای عقلانیت نداشته باشند، نمی‌توانند واجد عقلانیت شوند.\nـ در واقع شما نقطۀ شروع شکل‌گیری یک تمدن را اوّلاً خودآگاهی به این می‌دانید که یک ملت چه هستند و ثانیاً عزم برای رفتن به سمت اینکه چه می‌خواهند بشوند. درست است؟\nآفرین! و ثالثاً اینکه بیایند و در درون عقلانیت قرار بگیرند؛ چراکه با پرسش خردگونه است که می‌توان از وضع کنونی سؤال کرد در مورد راه برون‌رفت معطوف به آینده، پرسید.\nـ و آیا این فرآیند، مستلزم شکل‌گیری یک فرهنگ نیست؟\nاشکالی ندارد؛ اگر منظورتان از فرهنگ، معنای عام آن است، بله! این فرهنگ می‌تواند همان «عقلانیت» باشد، می‌تواند «هویت» باشد یا می‌تواند نسبت شما با میراث گذشته یا دغدغۀ آیندۀ شما باشد؛ این معنای عامی است که ما از «فرهنگ پیشرو» داریم؛ به این معنا که شما خواهان زیست‌جهانِ جدید، عالمیت جدید و وضع جدیدی هستید.\nـ بر همین اساس، آیا نمی‌توان گفت که تمدن بر پایۀ فرهنگ شکل می‌گیرد؟یعنی اگر این فرهنگ که «من یک مسلمان هستم»، در جامعه‌ای شکل بگیرد، در نهایت منجر به شکل‌گیری رفتارها، ساختارها، دانش و تمام مناسبات معطوف به شکل‌گیری یک تمدن اسلامی خواهد شد و این با نظر شما که می‌فرمایید دو حوزۀ «فرهنگ» و «تمدن» از هم مستقل هستند، جور در نمی‌آید!\nمستقل بودن با متباین بودن، فرق می‌کند؛ منظور بنده این نبود که دو حوزۀ فرهنگ و تمدن از هم «متباین‌اند»؛ همان‌طور که ریاضیات، مستقل از فیزیک است، ولی آن‌چنان داد و ستد زیادی با هم دارند! اینها را نباید با هم اشتباه گرفت. امروزه دین و عُرف در مغرب‌زمین، دو ساحت مستقل از هم هستند، ولی آن‌چنان در هم تنیده‌اند! بنابراین، مستقل‌بودن به‌معنای تباعد نیست، بلکه به‌معنای این است که می‌تواند داد و ستد و تأثیر و تأثر وجود داشته باشد.\nبنده می‌خواهم یک چیز به نکته‌ای که عنوان کردید اضافه کنم و آن اینکه آغاز شکل‌گیری تمدن، متعلق به عموم جامعه نیست، بلکه آغازش با نخبگان است؛ آن هم نخبگان فکری، نه نخبگان اجرایی! در تمامی طول تاریخ تمدنی، نخبگان فکری بوده‌اند که آغازگر بوده‌اند و بعد، جامعه با آنها همراه شده! پس الآن هم نباید این ذهنیت را داشته باشیم که جامعۀ ما آمادگی ساختن فرهنگ استعلایی را ندارد؛ نه! جامعه، پیرو نخبگان است و در حال حاضر، در میان نخبگان ایرانی (و حتی اسلامی)، پرسش از وضع جدید به‌وجود آمده! حتی «الجابری» هم که نقد عقل عربی را مطرح می‌کند، پرسش از آینده را مطرح کرده؛ هرچند نادرست! (چون دارد نژادی نگاه می‌کند)؛ نه! مبنای ایدۀ تمدنی برای آیندۀ انسانی، باید مبتنی بر رویکرد «غایت‌گرایانه» و «کارکردگرا» باشد؛ یعنی باید بتواند کاستی‌ها، بیگانه‌سازی‌ها و سرکوب‌های را که در غایت تمدن انسانی هست، جستجو کند، وگرنه تمدنی می‌شود غیر انسانی‌تر و تاریک‌تر از تمدنی که الآن موجود است که «ایزوتسو» دربارۀ آن هشدار می‌دهد که ما باید بفهمیم الآن تمدن غرب در حال عالمگیر شدن است و باید از این عالمگیر شدن هراس داشته باشیم. حرف «تاشر» هم همین است که فرهنگ غرب می‌تواند منجر به انهدام فرهنگ و اخلاق و زیست‌جهان‌ها شود. بنابراین، آغازِ ساختن یا ظهور یک تمدن، به‌واسطۀ ا ینکه بالاترین و پیچیده‌ترین فهم را می‌خواهد،  نخبگانی است، اما در عین حال، عموم هم می‌توانند در تابعی از فهم نخبگان، سهیم شوند و شراکت کنند.\nـ شما مهم‌ترین عوامل مؤثر در شکل‌گیری تمدن در قرون اوّلیۀ اسلامی چه عواملی می‌دانید؟\nما دو دیدگاه متفاوت دربارۀ ظهور تمدن اسلامی داریم و چند دیدگاه متعارض دربارۀ علل سقوطش! دیدگاه اوّل این است که «تنها مقوّم تمدن اسلامی، حیات عقلی و به‌طور خاص، جریان فلسفی است؛ یعنی از ابتدای سدۀ چهارم که جریان فلسفی عمق و نفوذ پیدا می‌کند، سبب ظهور علم، حکمت، هنر و فرهنگ می‌شود و تمدن اسلامی را شکل می‌دهد؛ و زمانی که این جریان عقلی از بین می‌رود، آن تمدن هم زوال پیدا می‌کند. این یک فهم ساده و بسیط از ظهور تمدن است، در حالی که اصلاً نه تاریخ این‌قدر ساده است، نه تحولات فکری و نه اجتماعی!\nدیدگاه دوم قائل به این است که تمدن اسلامی در سه مرحلۀ متفاوت (که من از آن با عنوان «امر فرایندی» نام می‌برم)، شکل گرفته است و به‌تدریج که هر کدام از این مراحل از آن کاسته می‌شود، به همان نسبت، عوامل مقوم و ظهور تمدن اسلامی هم رو به افول می‌رود. مرحلۀ اوّل، مربوط به ۱۰۰ سال نخست است که از آن به «سَلَف صالح»، «سدۀ بنیادین» یا «مطلوب»، یا «سدۀ پیامبر و خلفا» تعبیر شده است. این دوره، دوره‌ای است که آموزه‌های دینی شکل می‌گیرد؛ یعنی دوره‌ای که وحی تثبیت می‌شود و به‌واسطۀ عمل به قرآن و سنت در جامعه، تجربۀ جدیدی دربارۀ زندگی برای انسان‌ها به‌وجود می‌آید و ظهور می‌کند؛ اینها همگی شالودۀ حیات مسلمانان را با سبقۀ تمدن «اسلامی بودن» شکل می‌دهند. پس این‌گونه نیست که این بنیاد، در سدۀ سوم به‌وجود بیاید.\nدرست است که در دورۀ اوّل مناقشات عقلی تمدنی نداریم، ولی دغدغه‌های ظهور این آموزه‌ها را در حیات و زندگی انسان‌ها و در اجتماع، در قالب یک «تجربه» مشاهده می‌کنیم که شامل «تجربۀ نبوی» در مدینه، در مکه، در مسلمانان، در مواجهۀ با امپراتوری‌های ایران و روم و… می‌شود. این تجربه‌ها به آنها کمک کرد که چگونه در مورد آموزه‌های دینی بیاندیشند. این دوره، سبب شکل‌گیری آنچه که ما بعدها تحت عنوان «بنیادهای اصلی تعالیم اسلامی» (یعنی قلب اسلام) می‌شناسیم، شد. در مورد این دوران، من به هیچ‌وجه معتقد به فهم محدود و ظاهرگرایانه‌ای که حنبلی‌ها دارند، نیستم؛ چراکه اتفاقاً معتقدم بخشی از تقلا، کوشش، کشمکش و ستیز مسلمانان، «ستیز عقلی» است. دلیل آن هم این است که از سال ۶۰ تا سال ۱۰۰ در تفکر امامیه، پرسش‌های عقلی وجود دارد و مسلمانان در همین صد سال؛ دربارۀ حکومت و شیوۀ ادارۀ جامعه و دربارۀ وضع، زندگی و انسان جدید پرسشگری می‌کنند، اما این پرسش، از جنس درون‌دینی است؛ یعنی پرسشی است که هنوز مناقشات کلامی بیرونی و فلسفی به آن راه نیافته است.\nدورۀ دوم، دورۀ آمیزش با سایر اندیشه‌ها در سدۀ دوم و سوم است که با ظهور مکاتب کلامی، از جمله معتزله ـ‌که یک جریان عقلی است‌ـ تا سال ۳۰۰ ادامه می‌یابد و در نهایت، به تفکر اشعری منتهی می‌شود. در این دویست سال، به‌واسطۀ پرسش‌های عقلی و کلامی‌ای که ظهور پیدا می‌کنند، جدال و ستیز میان جریان فقهی و کلامی نیز بسط پیدا می‌کند و در عین حال، دوران ترجمه هم شکل می‌گیرد که باعث وقوف مسلمانان بر سایر تمدن‌ها و سایر نحله‌های فکری می‌شود. بنابراین، دورۀ دوم، دورۀ آشنایی با دیگران، دورۀ جذب اندیشه‌ها، دورۀ هضم اندیشه‌ها و دورۀ تلاش برای سامان‌دادن به یک اندیشۀ جدید است.\nما الآن اگر وارد سده‌های دوم و سوم هجری قمری بشویم، می‌بینیم چه‌مقدار از علوم و حکمت ایرانی، حکمت بین‌النهرین، حکمت مصری، حکمت شرقی، حکمت یونانی، یا نزاع‌های ادیان مسیحیت، زرتشتی و… به درون جامعۀ مسلمانان رسوخ پیدا کرده است. به همین دلیل، آنچه که ما در آغاز سدۀ چهارم تحت عنوان «تمدن اسلامی» می‌شناسیم، تمدنی است که توانست در یک فرایند سیصد ساله، همۀ این اندیشه‌ها را شناسایی کند، نسبت به آنها آگاهی پیدا کند، با آنها گفتگو کند، آنها هضم و تحلیل و از آنِ خود کند و در نهایت، از مجموع همۀ آنها لباس مناسب با خودش را فراهم کند. بنابراین، به هیچ وجه از اینکه مواد مورد نیاز و شالوده‌های اولیۀ خودش را از هر قوم و از هر سرزمینی بگیرد، پرهیز نمی‌کرد؛ یعنی ویژگی مهم تمدن اسلامی در این دوره، این است که توانست از تمامی عقل بشر استفاده کند.\nبنابراین، نباید تصور کنیم که تمدن اسلامی، بر جریانِ صِرفِ فقهی و حدیثی بنا شده بود، بلکه بر اندیشۀ انسان‌هایی بنا شده که کوشش شایانی داشتند، و توانستند بخوانند، آگاهی پیدا کنند، تحلیل کنند و همه را از آنِ خود کنند. این مسئلۀ مهمی در شکل‌گیری تمدن اسلامی و همۀ تمدن‌هاست. تمدن‌ها در تعامل متظافرِ فرایندیِ متکاملی با سایر تمدن‌ها هستند.\nـ در خصوص زوال تمدن اسلامی، آقای نصر معتقد است که افول تمدن اسلامی قرون اوّلیه، در اثر سر برآوردن تمدن جدیدی به‌نام «تمدن غرب» بوده است و اصولاً شکل‌گیری تلاش در بین مسلمانان برای ایجاد یک تمدن نوین اسلامی هم در اثر مواجهۀ آنها با این «دیگری» بوده است. نظر شما در این مورد چیست و علل افول تمدن درخشان اسلامی در قرون اوّلیه هجری قمری را چه می‌دانید؟\nاینکه چرا دچار زوال شدیم؛ نیازمند خواندن تاریخ تمدن اسلامی است. اگر ظهور تمدن مغرب‌زمین را هم‌زمان با عصر روشنگری قلمداد کنیم، به‌نحو عام از سدۀ شانزدهم و به‌نحو خاص از سدۀ هیجدهم شکل گرفته است؛ و این زمانی است که متفکران مغرب‌زمین مانند «هابز» و «لاک» در حال دست و پا زدن بر سر مفاهیمی چون «وضع طبیعی» و «وضع اجتماعی» و… هستند؛ کوششی که پیش‌تر از آن از سدۀ دوازدهم از مناقشۀ میان کلیسا (به‌مثابه صاحب قدرت دینی) و امپراتوران (یعنی قدرت عرفی و سیاسی) شروع شده بود و به‌همین دلیل، تحولاتی که از سدۀ ۱۲ تا ۱۴ در غرب به‌وجود آمد، فوق‌العاده مهم است؛ به‌طوری که در سدۀ دوازدهم، امپراتور، تابعی از پاپ است و پاپ، به‌واسطۀ سرکشی امپراتور، دستور قطع سر او را می‌دهد، در حالی که در سدۀ چهاردهم، عکس آن اتفاق می‌افتد و امپراتور دستور قطع سر پاپ را می‌دهد و مرکزیت پاپ را از ایتالیا منتقل می‌کند. پس در مغرب زمین، ما چندین دوره، شامل سدۀ ۱۲ تا ۱۴؛ سدۀ ۱۴ تا ۱۶ و سدۀ ۱۶ تا ۱۸ را داریم. خودشان، آن را به ۵ دوره تقسیم می‌کنند؛ یعنی حتی معتقد هستند که از سدۀ ۱۸ تا الآن هم یکسان نیست. نکتۀ مهم و بنیادینی که باید به آن توجه کنیم این است که آیا در این دوران در دنیای اسلام «تمدن اسلامی» داریم یا نداریم؟\nاوج درخشش آنچه تحت عنوان «تمدن اسلامی» ظهور پیدا کرد، متعلق به سده‌های چهارم و پنجم هجری است که آغازش هم به سدۀ سوم بر می‌گردد. به‌نظر بنده، تمدن اسلامی زمانی شروع به نضج گرفتن کرد که «عقلانیت» به‌نحو تضاعفی سر برآورد؛ یعنی ما تا پیش از رشد عقلانیت در جهان اسلام، از تمدن اسلامی حرف نمی‌زنیم، بلکه از آموزه‌های دینی حرف می‌زنیم؛ به‌همین دلیل است که تا سال ۳۰۰ هجری، شاهد رشد فِرَق و مذاهب و مناقشات کلامی بین آنها هستیم و البته اندکی هم پرسش‌های کلامی عقلی، اما از زمانی که پرسش‌های عقلانی و فلسفی و پرسش از علم سر برآورد، تمدن هم ظهور پیدا کرد و تا سدۀ پنجم ادامه یافت.\nدر اواخر سدۀ پنجم، به‌واسطۀ رشد تفکرات حنبلی و اشعری، شاهد مخالفت با جریان عقلی و فلسفی هستیم؛ یعنی شاهد رشد دو جریان فقهی و کلامیِ ظاهرگرایانه هستیم. البته بنده جریان اشعری را لزوماً مخالف صد در صد با عقل نمی‌دانم، ولی مخالف با عقل فلسفی وجود دارد. همین مخالفت با عقلانیت فلسفی است که آغاز و شروع زوال تمدن اسلامی است. پس افول تمدن اسلامی، لزوماً ربطی به مواجهۀ ما با غرب ندارد؛ چراکه زمانی که غرب در حال شکل‌گیری است، مصادف با سدۀ یازدهم هجری است که اتفاقاً ما «مکتب اصفهان» را ـ‌که یک مکتب عقلی هم هست‌ـ، داریم که بعدها با «ملا عبدالله زنوزی» تداوم می‌یابد و تبدیل به «مکتب تهران» می‌شود. جناب آقای نصر، خودشان مکتب اصفهان را یک مکتب عقلی‌ـ‌دینی برشمرده و از «میرداماد» مثال می‌زند و می‌گوید «اسم کتاب‌های میرداماد، هم دینی است، هم عقلی است؛ مانند ” ألرَّواشحُ السَّماویّه"، مانند "قبسات”».\nـ منظورتان این است که در قرن شانزدهم، علی‌رغم اینکه حیات عقلی داریم، اما تمدن نداریم. چرا؟\nبه‌دلیل غلبۀ جریان فقهی، بر جریان فلسفی! در این دوره، جریان فقهی آنچنان مسلط می‌شود که فیلسوفی مانند سهروردی را مرتد اعلام می‌کنند و دستور قتلش را می‌دهند و این نه به‌معنای قتل یک فیلسوف، بلکه به‌معنای قتل «حیات عقلی» است. مخالفت با «ابن رشد» و تبعیدش هم نمونه‌ای دیگر از مخالفت با حیات عقلی است. خواجه نصیر هم در مقدمۀ «اخلاق ناصری» می‌نویسد «من در این دوران طولانی (یعنی بالای ۲۵ سال)… به اضطرار دارم در اینجا به‌سر می‌برم». این نشان می‌دهد وقتی که ما نتوانستیم استمراری از حیات عقلی و تداوم خردورزی داشته باشیم، دچار زوال شدیم. ریشۀ این مخالفت‌ها را هم باید در مسائل تاریخی جستجو کرد. این دوره، مصادف است با جنگ‌های صلیبی که حکومت، به فقیهانی نیازمند است که در مقابل دشمنان حکم جهاد صادر کنند، به‌همین دلیل است که به‌دنبال جریان کلامی، جریان فقهی مسلط می‌شود.\nپس بر خلاف نظر آقای نصر، بنده معتقدم که زوال ما از درون شروع شد و اتفاقاً ما در دورۀ اوج و بسط زوال تمدن اسلامی بودیم که با تمدن مغرب‌زمین رو‌به‌رو شدیم؛ یعنی دوران پیری و فرتوتی ما! و تازه ۲۰۰ سال در این دوران پیری (از سدۀ ۱۶ تا ۱۸ میلادی)، سکوت داشته‌ایم و تازه ۲۰۰ سال اخیر است که با پرسش عباس‌میرزایی، شروع کرده‌ایم غرب را بشناسیم؛ عباس میرزا در جنگ دوم ایران و روس ـ‌که منتهی به قرارداد «ترکمانچای» شد (سال ۱۲۴۳ هجری قمری)ـ، از «ژوبر» (کنسول فرانسه) می‌پرسد «چرا ما شکست می‌خوریم؟» و او پاسخ می‌دهد «چون دانش غرب را ندارید». عباس میرزا هم تعدادی دانشجو به غرب اعزام می‌کند و ۴۰ سال بعد هم امیرکبیر دارالفنون را تأسیس می‌کند. اما در دورۀ اوّل، پرسش ما از غرب، پرسش نبود، بلکه دلدادگی محض به غرب بود. همۀ سفرنامه‌ها و کتاب‌هایی که توسط آخوندزاده، طالبوف، میرزا آقاخان کرمانی، مستشارالدوله و ملکم خان نوشته شد، می‌گوید «هیچ راهی غیر‌از غرب وجود ندارد». من نمی‌خواهم بگویم همه‌شان عناد داشته‌اند یا فراماسون بوده‌اند. نه! سخنم این است که ما به واسطۀ عمق فرتوتی، وقتی غرب و پیشرفتش را دیدیم، دلباخته‌اش شدیم و این دلباختگی، بعدها گاهی کار دستمان داد؛ یعنی توصیه کردیم که «اگر عین غرب بشویم، پیشرفت می‌کنیم»؛ چنانکه آخوندزاده می‌گوید «باید خط فارسی و زبانمان را عوض کنیم، شعرمان را دور بریزیم و میراثمان را فراموش کنیم و بشویم مانند غرب». بر همین منبا آخوندزاده کتابی دارد به‌نام «الفبای فارسی» که هدفش تغییر خط است؛ مانند همان چیزی که در ترکیه اتفاق افتاد و منجر به این شده است که الآن باید سه بار سخنرانی آتاتورک در ۱۹۲۴ رامعنی کنند تا یک آدم امروز ترکیه بفهمد که مرادش چه بوده؛ دلیلش این است که هیچ نسبتی با میراثشان ندارند؛ یعنی باید بیایند خط دیگری بخوانند تا بتوانند از کتابخانه‌هایشان استفاده کنند؛ یعنی در ترکیه انقطاع با میراث داریم. در مقابل، در عربستان (یعنی کشورهای حنبلی)، شاهد انقطاع با وضع جدید و عزم جدی برای بازگشت به گذشته هستیم و وقتی می‌گوییم جامعه‌ای مثل عربستان نمی‌تواند تمدن‌ساز باشد، به این دلیل است که عربستان فهمی از آینده ندارد؛ چون در درون گذشته‌گرایی است و این بازگشت می‌تواند بسیار خطرناک و همراه با خشونت باشد؛ یعنی هر کس حاضر نباشد به گذشتۀ شما برگردد، می‌توانید قتل عامش کنید؛ همچنان که «داعش» و کل نگاه سلفی، همین حرف را می‌زنند.\nـ با این حساب، راه حل شما برای احیاء یا شکل دادن به یک تمدن جدید اسلامی در عصر حاضر چیست؟\nاینکه دوباره بتوانیم حیات عقلی‌مان را به‌دست آوریم. هیچ راهی غیر‌از خردورزی و در درون عقلانیت قرار گرفتن وجود ندارد. اگر دنیای اسلام می‌خواهد وارد وضع جدیدی بشود، آغازِ آغاز آن، بازگشت به عقلانیت است که شما از آن به «خودآگاهی» تعبیر کردید. عقلانیت، یعنی اینکه جهان اسلام اراده و عزمش را بر این قرار دهد که بفهمد چرا دچار زوال شده‌ایم؟ چرا دچار چنین وضعی هستیم؟ اگر این پرسش را مهم قلمداد کنیم، هیچ ملاک و محکی غیر از پاسخ عقلانی برای آن وجود نخواهد داشت و اگر نتوانیم این را بفهمیم، طبیعتاً در درون نگاه به آینده قرار نداریم. به عبارت دیگر، اگر پرسشی از آینده نداشته باشیم، کوششی هم برای فهم این مسئله نخواهیم داشت.\nـ سؤال بعدی که پیش می‌آید این است که آیا رویکرد ما نسبت به تمدن اسلامی آینده، باید رویکرد احیاء تمدن قبلی باشد یا ایجاد یک تمدن جدید؟ منظورم از این سؤال این است که در صورتی که رویکرد احیایی داشته باشیم، باید برای تمدن یک ماهیت واحد قائل باشیم که در طول تاریخ دچار نوسانات سینوسی می‌شود و یک دوره به اوج می‌رسد و دوره‌ای دیگر افول می‌کند و احتمالاً باید دوباره منتظر یک موج بالاروندۀ سینوسی باشیم، در حالی که رویکرد دوم، مستلزم این است که به مرگ تمدن قبلی قائل شویم تا بتوانیم یک تمدن جدید بسازیم.\nتمدن به‌طور کلی (چه در غرب و چه در سایر جوامع) امر جدیدی است و اصلاً این‌گونه نیست که تمدن مغرب‌زمین، همان تمدن یونان باشد، اما به‌طور قطع، نسبتی با آن دارد. پس انقطاع نداریم، در عین حال، وقتی می‌گوییم «تمدن اسلامی دورۀ جدید»، اصلاً مرادمان این نیست که آن تمدن خفته را دوباره احیا کنیم؛ نه! بلکه این نوین بودن، ناظر به وضعیت، پرسش، اقتضائات و حیات جدیدی است که داریم. به‌همین دلیل، می‌گوییم این تمدن، «در نسبتش» اسلامی است، اما از حیث تمدنی، جدید و نو است.\nاین مسئله بدیهی است که ما امروز نمی‌توانیم به دوران پیشاتکنولوژی، پیشاعلم و پیشامدرن برگردیم، اصلاً «اَگزیوماتیک» است؛ یعنی هر کس حرفی غیر از این بزند، فهمی از تمدن ندارد. شما نمی‌توانید همین الآن به صد سال قبل ایران برگردید، همچنان‌که در باب خانواده، نمی‌توانید به خانوادۀ ایرانی ۵۰ سال قبل برگردید؛ پس مطمئناً یک‌سری اقتضائات بر شما تحمیل می‌شود که شما نمی‌توانید در مقابلش مقاومت کنید.\nما وقتی می‌گوییم «تمدن» اصلاً مرادمان این نیست که با یک امر واحد تمدنی مواجه‌ایم که در یک دوره‌ای دچار افول شده و حالا بیدارش می‌کنیم، بلکه مراد ما این است که آن تمدن چگونه سر برآورد؟ با تلاش بی‌وقفه و طولانی متفکران! پس ساختن و ظهور دادن تمدن، یعنی شراکت در علم، یعنی ظهور دادن، یعنی داد و ستد علم با همۀ انحای عالم، یعنی هضم‌کردن، تحلیل‌کردن، نقادی‌کردن، و سامان جدیدی دادن! این قاعدۀ تمدن است که دیسیپلین ظهور علم هم هست؛ چراکه علم هم اتفاقی سر بر نمی‌آورد و نیازمند کوشش مستمر و مداوم متفکران است؛ این قاعده است و ربطی به قبل و بعد ندارد؛ همان‌طور که شما پرسشی داشته‌اید که بر اساس آن در سده‌های چهارم و پنجم، تمدنی را شکل داده‌اید، در سدۀ بیست و یکم میلادی هم پرسش جدیدی دارید که باید حَسَبِ اقتضائات و پرسش جدید، تمدنی شکل دهید؛ تمدنی که می‌تواند مبتنی بر علم، تکنولوژی، اخلاق و فرهنگ باشد. شما نمی‌توانید تکنولوژی را حذف کنید، اما لزومی هم ندارد محوریت و اولویت اوّل این تمدن، علم‌زدگی باشد؛ درست مانند وقتی که می‌گوییم با تاریخ‌گرایی (به‌معنای مقهور تاریخ بودن) موافق نیستیم؛ اما منظورمان این نیست که تاریخ، اهمیت ندارد، در مورد علم و تکنولوژی هم همین است که می‌گوییم تکنولوژی اهمیت دارد، ولی می‌توانیم مقهور تکنولوژی نباشیم، بلکه در ذیل انسانیت، اخلاق، فرهنگ و توجه به آینده، تمدن جدیدی شکل دهیم. تمدن، وقتی معطوف به آینده باشد، معطوف به عقلانیت جدید است؛ چون دیگر با عقلانیت سدۀ سوم و چهارم نمی‌توانید نظام کارآمدی را شکل بدهید؛ چراکه جامعۀ ساده و بسیط شما تبدیل به یک جامعۀ پیچیده شده که به‌قول علامۀ طباطبایی، «اعتبارات پیچیده‌ای» را اقتضاء می‌کند. من در مقاله‌ای با عنوان «اعتباریات» مطرح کرده‌ام که پیشرفت جامعه، مرهون اعتبارات جدید است؛ به این معنا که اعتباریاتی که شما وضع می‌کنید، جامعه را پیشرفت می‌دهد. حال، هر چه این اعتبارات کم‌تر باشد، جامعۀ شما بسیط و شفاهی خواهد بود. بنابراین، وقتی می‌گوییم تمدن جدید اسلامی باید با وضع جدید، پرسش جدید و اقتضائات جدید و در نسبت با علم و تکنولوژی جدید شکل بگیرد، الزاماً به معنای آن نیست که عین همان تمدنی که در مغرب‌زمین سر برآورد را ایجاد کنیم، بلکه می‌توانیم قائل به عالَمیت، وضع و جهان جدیدی باشیم و لزومی ندارد که همۀ جهان‌ها در ذیل جهان مغرب‌زمین قرار بگیرند.\nـ شما در تعریف تمدن فرمودید «تمدن یک نسخه نیست، بلکه یک کوشش بی‌پایان است». بنا بر این تعریف، به نظر می‌رسد شما شکل‌گیری تمدن را یک پروسه می‌دانید، نه پروژه. درست است؟\nبله! پروسه است. در واقع یک فرآیند طبیعی یا یک فرآیند تکاملی است و به‌هیچ وجه پروژه نیست!\nـ هنگامی که از شکل‌گیری تفطنی در داخل یک جامعه و پیوند آن با عقلانیت صحبت می‌کنید، در واقع، به نقطۀ شروعی اشاره می‌کنید که مردم آن جامعه می‌توانند با تفطن به هویتی خاص، تمدن‌ساز شوند. یا وقتی از جامعه‌ای صحبت می‌کنید که وقتی به عقلانیت برسد، یعنی به خودآگاهی لازم برای تمدن‌سازی رسیده است، در این صورت، آیا این رویکرد با اینکه می‌فرمایید شکل‌گیری تمدن‌ها پروژه‌ای نیست و پروسه‌ای است، در تعارض نیست؟\nبنده سعی می‌کنم پاسخ این سؤال را از ادامۀ مباحث قبل آغاز کنم. ما وقتی در خصوص عوامل زوال یک تمدن صحبت می‌کنیم، با دو عامل خاص روبه‌رو می‌شویم؛ یکی عامل «ساختاری» و دیگری یکی عامل «معرفتی» (که ما در نکته‌های قبلی نگفته بودیم).\nعامل ساختاری زوال تمدن، خودش دو حوزۀ درونی و بیرونی دارد که البته به نظر بنده در خصوص زوال تمدن اسلامی، نقش و سهم عوامل درونی بیشتر بوده است. در خصوص عوامل بیرونی می‌توانیم به جنگ‌ها اشاره کنیم، مثلاً در مورد تمدن اسلامی جنگ‌های صلیبی، جنگ‌های حاکمان اسلامی، حملۀ بیگانگان از جملۀ مغول و… را می‌توان مثال زد که تأثیر بسیار زیادی در زوال تمدن اسلامی داشته‌اند. در تاریخ ثبت شده است که در سال ۱۰۵۹ میلادی، ۱۰هزار جلد کتاب خطی در شهر «شاپور» فارس به آتش کشیده می‌شود. «ابن بطوطه» در ۱۲۵۴ میلادی (یعنی ۶۵۶ قمری) می‌گوید؛ مغولان، ۲۴هزار اندیشمند را قتل عام کردند. کتاب‌های خطی بسیاری را در دجله ریختند و بقیه را آتش زدند. بنابراین، خود این عامل، مسئلۀ کوچکی نیست. در کنار اینها، عوامل ساختاری درونی‌ای هم وجود داشته است که باعث زوال تمدن اسلامی شده است؛ مثل نزاع حاکمان مسلمان بر سر قدرت. استبداد از عوامل ساختاری درونی بود که تمدن اسلامی را رو به زوال برد. همین الآن هم شما نمی‌توانید بدون انسجام درونی کشورهای اسلامی و مسلمانان، تمدن اسلامی به وجود بیاورید. اگر وضع کشورهای اسلامی، همینی باشد که الآن هست، نه‌تنها ظهور چنین قدرت و تمدنی به تأخیر می‌افتد، بلکه ممکن است عملاً تمدن اسلامی‌ای شکل نگیرد؛ یعنی اینگونه نیست که شما همیشه برای ظهور تمدن، فرصت تاریخی داشته باشید. شما در یک فرایندی کوشش می‌کنید، اگر این کوشش، به یک سطحی از تظافر و انباشتگی برسد، می‌تواند به ظهور تمدن جدیدی منجر شود؛ دقیقاً مانند «وضعیت اجتماعی» که اگر به بالاترین مرحلۀ تضاد برسد، ناسازگاری‌ها و تعارض‌ها منتهی به انقلاب می‌شود و اگر منتهی به انقلاب نشود، سرکوب خواهد شد!\nدر کنار عوامل ساختاری و مهم‌تر از آن، عوامل معرفتی قرار دارد که آن هم به دو حوزۀ درونی و بیرونی قابل تقسیم است. اگر بخواهیم نقش و سهم این عوامل را اولویت‌بندی کنیم؛ اولویت اوّل مربوط به عوامل معرفتی درونی، بعد عوامل معرفتی بیرونی، سپس عوامل ساختاری درونی و در نهایت عوامل ساختاری بیرونی می‌شود؛ یعنی اگر ملتی از عوامل معرفتی درونی (مثل عقلانیت) دور شود و به عالمیت و خویشتن خود آگاهی نداشته باشد، بالتبع دغدغه و کوششی برای شکل‌دادن به وضعیت برتری نخواهد داشت و لذا هیچ‌وقت نمی‌تواند از وضع خود و آیندۀ خود و افق خود تفطنی پیدا کند.\nبا این حساب، در وضعیت کنونی دنیای اسلام، اگر مسلمانان آگاهی درستی از وضعیت حال و آینده‌شان نداشته باشند، توانایی شکل‌دادن به یک تمدن جدید را نخواهند داشت و دلیل اینکه انقلاب مصر شکست می‌خورد، این است که در آن جامعه، عوامل معرفتی وجود ندارد و منجر به این تفطن نمی‌شود که انقلاب، مهم‌تر از کودتاست؛ به همین دلیل است که جامعۀ مصر، به «کودتا» و جامعۀ عربستان به «استبداد» تن داده است! مشکل کنونی دنیای اسلام در عدم توانایی به شکل‌دادن به یک تمدن جدید، همین به‌هم‌ریختگی و استبداد درونی است؛ چراکه تا زمانی که ملتی در استبداد به‌سر می‌برد و واجد آزادی نیست، تفطن لازم برای ساخت یک تمدن جدید در او شکل نخواهد گرفت. در اینجا من با هگل موافقم که هر جامعه‌ای واجد آزادی نباشد، محال است که منتهی به ظهور ملت و بعد دولت و بعد تمدن بشود؛ یعنی محال است که جامعه‌ای از آزادی برخوردار نباشد، اما شکوفایی فکری داشته باشد.\nپس بنابراین، مرحلۀ اوّلِ شکوفایی عقلانی و شکل‌دادن و گسترش جریان عقلانی، «آزادی» است؛ به‌قول شهید مطهری، مرادم «آزادی در تفکر» است؛ نه آزادی به‌معنای صِرفِ سیاسی یا اجتماعی! آنها هم مهم‌اند، اما آنها «مُحِدّات» هستند. ما دو معنا از آزادی داریم؛ یکی «آزادی از» است که یعنی دچار استبداد نباشی، و دیگری «آزادی به». من مرادم «آزادی به» است که یعنی بتوانید بیاندیشید، نه مانند زمانی که کلیسا متفکرین را به جرم اندیشیدن می‌سوزاند! اگر در دنیای اسلام، اندیشمندان، به جرم اندیشیدن، قتل عام شوند (آنچه که در عربستان دارد اتفاق می‌افتد)، چه‌طور می‌توان از چنین جامعه‌ای انتظار داشت که بخشی از ظهور تمدن باشد!\nقصد من از طرح عوامل ساختاری و معرفتی این بود که توضیح دهم شکل‌گیری تمدن‌ها یک حال فرآیندی دارد؛ فرایندی‌بودن، صرفاً به‌معنای گذشت زمانی ۵۰ سال یا ۱۰۰ ساله نیست که بگوییم شما میل کرده‌اید که تمدنی شکل بگیرد، این فرآیند ممکن است ۱۰۰ سال طول بکشد، نه! این فرآیند، دقیقاً مانند «دورِ هرمنوتیکی» است؛ یعنی شما هر مقدار که در آغاز بیاندیشید، مبنای حلقۀ آگاهی شما برای مراحل بعد می‌شود و همچنان که پیش می‌رود، مراحل آگاهی گسترده‌تری ایجاد می‌شود؛ تا جایی که به شکوفایی و شکفتگی منجر شود؛ ما به این فرآیند «طرح‌اندازی در نگاه دقیق فلسفی» می‌گوییم. طرح‌اندازی، یعنی یک جامعه، یک تفکر، یک ملت و یا یک سرزمین، امکان‌هایی دارند؛ این امکان، از نقطۀ آغازین (نطفه) که شروع بشود، گسترش پیدا می‌کند و در یک فرایند طبیعی، می‌تواند به شکوفایی و تسلط یک جریان عقلی و به‌تدریج به ظهور یک تمدن مؤدی شود!\nـ آقای دکتر! چون عوامل معرفتی را مطرح کردید، این سؤال برایم پیش آمد؛ ایرانی‌ها در سده‌های قبل از ظهور اسلام، تمدن‌های بزرگی مانند سومر، مادها، هخامنشیان و… را شکل‌داده بودند، اما در دهه‌ها یا سده‌های نزدیک به ظهور اسلام، با افول تمدنی در ایران آن زمان مواجه‌ایم که مجدداً با ظهور و ورود اسلام به ایران، شاهد شکل‌گیری تمدن بزرگ اسلامی هستیم که هیچ‌کس منکر سهم و نقش تأثیرگذار ایرانیان در شکل‌دهی به آن نیست. سؤالم این است که اسلام، چه چیزی وارد فرهنگ ایران کرد که ناگهان آن تحول عظیم تمدنی ایجاد شد؟ آیا به‌قول شما یک مبنای معرفتی را وارد کرد، یا صرفاً ایجاد انگیزه کرد یا… ؟\nاین بحثی که مطرح فرمودید، مسئلۀ فوق مهمی است و مورد مناقشۀ متفکران اسلامی است. من برای سخنرانی در یک نشست، دو کتاب را در مورد همین پرسش بررسی کردم؛ یکی کتاب «دو قرن سکوت» آقای زرین‌کوب و دیگری، کتاب «خدمات متقابل اسلام و ایران» شهید مطهری که هر دو کتاب تقریباً در یک بازۀ زمانی (دهۀ ۳۰ شمسی) نوشته شده‌اند و هر دو نویسنده هم با یکدیگر مراوداتی هم داشته‌اند. بنده نه با دیدگاه مرحوم زرین‌کوب مبنی بر اینکه ما (ایرانیان) در قرون اوّلیۀ ظهور اسلام، ۲۰۰ سال سکوت فکری یا سکوت سیاسی کردیم، موافقم و نه با دیدگاه شهید مطهری مبنی بر اینکه تمامی بنیادها تنها ریشه در متفکران خاصی ایرانی داشته باشد که با نظریۀ من در باب «فرایندی و چندساحتی بودن تمدن» منافات دارد.\nمسئله این است که اگر ما آغاز ایران را به ۵۰۰۰ سال قبل (با تمدن شهر سوخته و جیرفت) ببریم، در می‌یابیم که ایران از نادرترین بخش‌ها و سرزمین‌های دنیا بوده که ظهور تمدن در آن شکل گرفته است. بر همین مبنا، هگل علی‌رغم اینکه طرفدار یونان است، در باب ظهور امپراتوری و ظهور تمدن می‌گوید «ایران، آغاز است» و حتی جالب این است که معتقد است «زرتشت و زرتشتی، آغازِ دمیدنِ روحِ مبدأ و یکتاپرستی در میان تمام ادیان است». بنابراین، ایران قبل از ظهور اسلام در جهان از نظر سنخ تفکر (یعنی خردِ ایرانی) به‌عنوان یک «نقطۀ ثقل» به‌شمار می‌آمد. این خِردِ ایرانی، آن‌چنان که «شهرستانی» می‌گوید و «الجابری» هم در کتاب‌هایش بیان می‌کند؛ «هضم‌اندیش» و «دوراندیش» است؛ به این معنا که دربارۀ آینده، با طمأنینه می‌اندیشد. الجابری در مقابل این خرد، از «عقل عربی» (که شما از آن با عنوان «حجاز» نام می‌برید) حرف می‌زند که من در کتاب «خوانشی نو از فلسفۀ فارابی» به‌صورت مفصل به آن پرداخته‌ام و مقایسه کرده‌ام که مراد ایشان چیست و چه‌طور می‌شود آن را خواند. الجابری در آنجا می‌گوید «وقتی ما با خرد ایرانی مواجه می‌شویم، از ابتدای ظهور، این خرد وجود داشت، احاطه داشت، تمدن ساخت، هنر داشت، قدرت داشت، سیاست و اجتماع داشت، این وارد دنیای اسلام شد و ما هنوز که هنوز است، در ذیل خرد ایرانی به‌سر می‌بریم». خود ایشان در صفحۀ ۳۳۶ «نقد عقل عربی» می‌گوید که «شهرستانی بیانی دارد دربارۀ تفاوت عقل ایرانی با سایر عقل‌ها» مبنی بر اینکه «عقل ایرانی، شبیه عقل یونانی است؛ عقل یونانی و عقل ایرانی، هضم‌اندیشند، به سرعت نمی‌اندیشند که باز دوباره برگردند. نوع اندیشیدن آنها متوجه آینده است و به‌گونه‌ای است که امری بنیادین است، در حالی که سنخ اندیشیدن عرب و هند، با سرعت («فَلتَتَن»؛ به‌معنای فی‌البداهه حرف‌زدن و اندیشیدن) است و این نکتۀ مهمی است که تمدن با «فَلتَتن» ظهور پیدا نمی‌کند. شما نمی‌توانید تنها بر اساس شعرگویی، تمدن بسازید.\nدر پاسخ به سؤال شما یک تحلیل این است که ما (از منظر تمدن اسلامی) تا ابتدای سدۀ چهارم ـ‌که ایرانی‌ها وارد تمدن اسلامی می‌شوند و ظهورش می‌دهند‌ـ هیچ‌چیز نداریم که بنده با این تحلیل، چندان موافق نیستم؛ چراکه ما تا زمانی که به سدۀ چهارم برسیم، دو مرحله را طی می‌کنیم؛ اسلام، «اسلامِ حجازی» نیست، بلکه «اسلامِ بنیادین» است. اسلامِ بنیادین، فارغ از حجاز و عراق و ایران، متوجه انسان است؛ خطابش انسان است، نه نژاد و قوم و تاریخ! و چون خطابش انسان است، هر انسانی که با او مواجهه پیدا کند، می‌تواند با او نسبت برقرار کند. مرحوم اقبال بیان می‌کند؛ داشتم قرآن می‌خواندم. پدرم گفت «محمد چه می‌کنی؟»، گفتم «قرآن می‌خوانم»، گفت «قرآن را این‌گونه نمی‌خوانند!»، گفتم «چگونه بخوانم؟»، گفت «باید طوری بخوانی که گویا تو مخاطب قرآنی و قرآن بر تو نازل شده است، نه به‌مثابه یک تاریخ و متن نوشته شده در هزار سال و اندی قبل». بنابراین، چون پرسش‌ها، آموزه‌ها، احکام و نسبت‌ها در قرآن در نسبت با انسانند، این انسان اگر بهره‌مند از تفکر باشد، با قرآن و آموزه‌هایش ارتباط برقرار می‌کند؛ همچنان‌که ایرانیان توانستند بیشتر از دیگران با آموزه‌های بنیادین دین، قرآن، پیامبر و سنت نسبت برقرار کنند. این مسئلۀ مهمی است. توجه داشته باشید که هر ملتی می‌توانست اینگونه باشد، اما ملت بی‌بهره از تعقل نمی‌تواند قرآن را به‌نحوی آزاد و با محوریت انسان بخواند؛ چنان‌که مناقشۀ اعراب با اسلام، مناقشۀ خلافت است. ابن عباس از «سقیفه» بر می‌گردد. امیرالمؤمنین می‌پرسد: «داستان چه شد؟» گفت «اینگونه شد که ادعا کردند ا لائمه من قریش». امیرالمؤمنین می‌فرماید «قد راجعت رجعت الجاهلیه»؛ یعنی اعراب، نتوانستند هیچ ورودی به وضع جدید، فهم جدید و حیات جدید پیدا کنند و در همان دوران پیشین ـ‌که نسبتی با آموزه‌های قرآنی نداردـ، باقی ماندند. به همین دلیل، آنها علی‌رغم اینکه در آن جغرافیا به سر می‌بردند، از لحاظ اندیشه، نتوانستند با آن نسبتی برقرار کنند، اما به‌تدریج، خردِ ایرانی ـ‌به‌واسطۀ ماهیت هضم‌اندیشانه‌ای که داردـ، با آن آموزه‌ها نسبت برقرار کرد و توانست امکان‌هایش را ظهور بدهد و مؤدی به تمدن جدیدی با عنوان اسلامی بشود. این تمدن، از آن حیث که بهره‌مند از عقل است؛ «تمدن» و از آن حیث که بهره‌مند از آموزه‌های دینی است؛ «اسلامی» قلمداد می‌شود.\nبنابراین، ایرانیان در دوران پیش از اسلام، فهم دیگری از قدرت و زندگی و انسان و آخرت و خداوند و زیست داشتند؛ نمی‌گویم «متباین»، بلکه می‌گویم «متفاوت»! اما با ظهور اسلام، این فهم دگرگون می‌شود. بر همین اساس است که شما هیچ متفکری در درون تمدن اسلامی نمی‌بینید که بهترین دین‌شناس، یا متفکر دینی باشد، اما ایرانی نباشد. «بایزید بسطامی» به‌عنوان یک عارف خالصِ خالصِ ایرانی، نه در حجاز هست، نه در دنیای عرب بزرگ شده، بلکه حاصل مکتب خراسان ماست و بر خلاف اتهامی که زده می‌شود که «صوفیان اهل شریعت نیستند»، بایزید در دفتر «النور» می‌گوید «صوفی که اهل شریعت نباشد، صوفی نیست»، همین‌طور تا «ابوالحسن خرقانی». تمام اینها اعم از تصوف، عرفان، کلام، فقه، فلسفه، شعر، همگی بخشی از تفکر تمدنی ما و مقومان تمدن اسلامی‌اند. شما نمی‌توانید از تمدن اسلامی حرف بزنید، اما فردوسی و حافظ و سعدی و مولوی را در آن نادیده بگیرید. نه! اینها بخشی از هویت تمدن اسلامی‌اند؛ همچنان‌که ابن‌سینا و فارابی و ابوریحان هستند. پس اینکه بنده عنوان می‌کنم تمدن چندماهیتی است و از ساحات متعدد و متنوعی بهره‌مند می‌شود، به‌معنای نادیده گرفتن تاریخ نیست، بلکه در جای خودش، بحث تاریخی هم مهم است.\nبنده مانند آقای زرین‌کوب قائل به این نیستم که مسلمانان ایران ۲۰۰ سال سکوت کردند؛ نه! حتی اگر نپذیریم که ایرانیان در تحولات حوادث ۶۰ قمری به بعد، دخیل بوده‌اند، دیگر نمی‌توان منکر این شد که در انتقال حکومت امویان از دمشق به بغداد، نقش اوّل را ایفا کرده‌اند؛ در سال ۱۳۲ هجری قمری، تلاش ایرانیان بود که به سقوط بنی‌امیه منتهی شد و به‌دنبال آن باز ایرانیان بودند که همراه با مأمون، خلافت «امین» در بغداد را شکست و در سال ۱۹۸، پایتخت دنیای اسلام از بغداد به توس منتقل شد! اینها مسائل مهمی است. یعنی شما نمی‌توانید بگویید ما ۲۰۰ سال ساکت بوده‌ایم و این فارغ از تلاش و کوشش‌های فکری است.\nالجابری در «تأثیر حکمت خسروانی بر اخلاق عربی»، عنوان می‌کند که ایرانیان بلافاصله بعد از ظهور اسلام، اخلاق فاخرشان را بر اخلاق بدوی عرب ترجیح دادند و آن را بسط داده و تثبیت کردند و ما الآن نمی‌توانیم از اخلاق عرب حرف بزنیم؛ چراکه هرچه در ما هست، اخلاق ایرانی است. پس می‌بینید که ایرانیان پس از اسلام، چگونه با آموزه‌های دینی، نسبت برقرار کردند! ابن سینا به‌عنوان بزرگ‌ترین فیلسوف تمدن اسلامی می‌گوید «با برادرم و پدرم در فرقۀ اسماعیلیان می‌رفتم و گرچه با آنها همراه نبودم، اما بحثی که آنها دربارۀ "عقل” و "نفس” داشتند را می‌شنیدم». ببینید! در بخارای آن‌زمان، تفکر باطنی و اسماعیلی ـ‌که برگرفته از حوزۀ تفکر دینی بودـ، آنچنان نیرومند است که ابن‌سینا را به‌سمت خود جلب می‌کند. نه‌تنها او، بلکه «فارابی» هم همین حرف را می‌زند و قبل از او هم جریان «نَسَفی» و «سجستانی» را می‌بینیم. در درون حکومت «آل بویه» کسانی مانند «ابوحاتم رازی»، «حمید‌الدین» و «ناصرخسرو» را می‌بینیم که جزو متفکران باطنی ما هستند و مناقشات فکری فراوانی در حوزۀ اسلام دارند که نمونۀ آنها را در کتاب «الاصلاح» و «المحصول» می‌بینیم. مناقشۀ «زکریای رازی» با «ابوحاتم رازی» دربارۀ کوشش متفکران دینی در فهم اسلام، نشان می‌دهد که ایرانیان متفکر، در تمدن اسلامی نقش داشته‌اند. نمونۀ بهتر این تلاش را می‌توان در کتاب «الحروف» فارابی مشاهده کرد که در سال ۱۳۲۰ نوشته است. ماجرای تألیف این کتاب مربوط به مناظره‌ای است که بین «متی بن یونس منطقی» و «ابوسعید سیرافی نحوی فقهی» اتفاق افتاده بود که ابوسعید معتقد بود؛ ما (مسلمانان) هیچ نیازی به عقل غیردینی نداریم و عقل ایران و یونان، متناسب با خودشان است. ما فقط بر اساس درونِ دین، زندگی‌مان را سامان می‌دهیم، در حالی که متی بن یونس، معتقد بود بدون عقلانیت، نمی‌توان کاری از پیش برد. وقتی سرانجام ابوسعید، بر متی بن یونس پیروز می‌شود، فارابی کتاب «الحروف» را در جواب او می‌نوسید و در آن استدلال می‌کند که اگر شما فکر کنید اسلامِ حجازیِ صِرف یا اسلامِ خلافتی داشته باشید که بر بنیاد عقل استوار نباشد، توهمی بیش نیست! باب دوم این کتاب، «السِّلَه بین الملت و الفلسفه» (پیوند میان فلسفه و دین یا ملت؟!) نام دارد. بنابراین می‌بینید که مسلمانان ایرانی کوشیدند فهمی بنیادین و عمیق از آموزه‌های ۳۰۰سالۀ اوّل اسلام پیدا کنند. هیچ فیلسوف مسلمانی نیست که «شریعت»، مهم‌ترین مسئله‌اش نباشد. فارابی در صفحۀ دوم «السیاسه المدنیه» می‌گوید «عقلی که یونانیان می‌گویند، همان فرشتگان یا همان جبرئیل است». تمام تلاش او این است که بتواند میان دین و فلسفه سازگاری ایجاد کند.\nبنابراین وقتی ما دربارۀ «تمدن اسلامی» صحبت می‌کنیم، بدون آگاهی جامع از تحولات سه سدۀ اوّل و دورۀ تمدنی بعد از آن نمی‌توانیم فهم درستی از آن داشته باشیم، به این دلیل است که تمدنِ اسلامی، صرفاً یک علم نیست، بلکه امتزاج انبوهی از دانش‌هایی است که در دنیای اسلام ظهور کرد؛ یعنی ترکیب منطقی و اندام‌وار دانش‌هایی است که جامعۀ مسلمانان با آن درگیر بودند و توانستند سامان جدیدی به آنها بدهند و همین‌هاست که به مقوّمات تمدن اسلامی تبدیل می‌شود و زمانی که فرو می‌ریزند، تمدن اسلامی هم فرو می‌ریزد.\nـ بر اساس آنچه شما تا به اینجا توضیح داده‌اید، به‌نظر می‌رسد می‌توان میان سه مفهوم «ایدۀ تمدن‌ساز»، «عقلانیت تمدن‌ساز» و «دانش تمدن‌ساز (به‌معنای عام که شامل اخلاق، فرهنگ و… می‌شود)» تمایز ماهوی قائل شد و نقش هر کدام را به‌صورت جداگانه در شکل‌گیری تمدن‌ها بررسی کرد.\nبله! درست است.\nـ در این‌صورت نسبت این سه مفهوم با یکدیگر در شکل‌دهی به یک تمدن چگونه است؟ مثلاً آیا ممکن است یکی از اینها نباشد و تمدن شکل نگیرد؟ آیا حتماً باید اینها با هم باشند تا یک تمدن شکل بگیرد؟\nیک جامعه، به همراه متفکرانش نمی‌توانند بدون دریافت روشنی از معنای تمدن، کوششی بکند که منتهی به ظهور تمدن شود. درست است که از قبل، برای علم و تمدن و قدرت نقشه نمی‌ریزند! دقیقاً مانند اینکه بگویید «فلان کشور، بدون هیچ نقشۀ قبلی، متعالی‌ترین ساختار دموکراسی دنیا را دارد». این کشور، در یک تجربۀ زیستۀ طولانی، با مناقشات فراوان بر سر دموکراسی یا بر سر آزادی یا بر سر عدالت بوده که واجد این دموکراسی متعالی شده است و امکان ندارد که کشوری به‌نحو اتفاقی، صاحب چنین دموکراسی‌ای بشود. پس شما در ابتدا فهمی و تصوری دارید که گفته و خوانده می‌شود و بر اساس آن، زیستی شکل می‌گیرد که به مرور زمان، فراآوری می‌شود و وقتی که «استوار» شد، تبدیل به گام نخست و بنیادین شما می‌شود.\nدر غرب (از ماکیاولی تا لاک)، حجم زیاد مناقشۀ فکری دربارۀ فهم آزادی، دموکراسی، وضع طبیعی و وضع اجتماعی داریم. این‌گونه نیست که در ۲۰۰ سال، متفکران غربی هیچ سخنی نگفته باشند و به‌یکباره وارد وضع اجتماعی جدیدی شده باشند؛ حتی ممکن است شاهد تحولات خونین و جنگ‌های طولانی بر سر نتایجی بوده باشیم که امروز در دنیای مدرن وجود دارد (که صد البته شاهد بوده‌ایم؛ مثل جنگ‌های استقلال‌طلبان داخلی امریکا سبب لغو برده‌داری شد). پس این‌طور نیست که کسی تصمیم بگیرد تمدنی به‌وجود آید و شکل بگیرد؛ نه! چون زیست اجتماعی، متفاوت از قدرت است؛ یعنی قدرت به‌تنهایی نمی‌تواند برای امرِ اجتماعی و مناسبات اجتماعی تصمیم بگیرد. مناسبات اجتماعی هستند که در یک زیستِ طولانی، ساختار را به‌وجود می‌آورند.\nاگر بعضی جوامع هنوز درون استبداد هستند، برای این است که در باب آزادی و دموکراسی مناقشات جدی نداشته‌اند. در میان شگفتی همۀ ملل، بخشی از کشورهای عربیِ اسلامی، واجد حکومت مطلقۀ سلطنتی هستند؛ یعنی اگر شما بگویید چه‌طور ممکن است در دوران مدرن، یک جامعه‌ای وجود داشته باشد که فهمی از دموکراسی، انتخابات و مشارکت نداشته باشد؟! پاسخ و دلیل آن، این است که چنین جامعه‌ای مناقشات فکری و ذهنی لازم را طی نکرده تا بتواند بر این موقف، وقوف داشته باشد! پس طبیعی است که به‌واسطۀ مناقشات فکری، ایده پیدا می‌شود؛ یعنی شما اگر نزاع‌های اندیشه‌ای داشته باشید، در مراتب بعدی، ایده به‌وجود می‌آید. ایده، نمی‌تواند تصوراً از ناحیۀ چند نفر خلق شود. ایدۀ تمدن‌ساز، امری جمعی است، محصول عقل جمعی بشر است. این‌طور نیست که شما بگویید من، امروز روی کاغذ، ایدۀ تمدن دارم، آیا به آن می‌رسم یا نه؟ نه!\nدر همین ایران، از ابتدای انقلاب تا الآن، ۴۰ سال است که ادعای عالمیّت و وضع جدید؛ به‌معنای بیرون رفتن از اروپامحوری و ذیل تمدن مغرب‌زمین و مقهوریت آن را داشته‌ایم، که البته من معتقدم قبل از آن هم متفکران ما این ادعا را مطرح کرده بودند که به‌تدریج تبدیل به یک ایدۀ «ظهور تمدن» شده است؛ همچنان‌که مصر ایدۀ تمدن اسلامی داشت؛ عربستان داشت؛ مالزی هم داشت! اینها کشورهایی هستند که حتی پیش از انقلاب، نشست‌ها و کنفرانس‌هایی در جده، قاهره و کوالالامپور، تحت عنوان «علم دینی»، «علوم اسلامی»، «جامعۀ دینی»، «آیندۀ تمدن اسلامی» و… داشتند! ترکیه هم داشته است. اینها تنها «کوشش» است و عزم بر ظهور تمدن نیست؛ چراکه «عزم» به‌همراه آشکارسازی است. این اصطلاح، اصطلاح فوق‌العاده مهمی است که در سنّت آلمانی هم ما این دو اصطلاح را داریم؛ یعنی مرحلۀ بعد از ایده، مرحلۀ «عزم و ارادۀ» شماست. این عزم، یک میل درونی و خواستۀ نفسانی نیست، بلکه عزم جمعی و اجتماعی و عمومی است؛ یعنی این‌گونه نیست که اگر حاکم مصر یا صاحب قدرت در ترکیه، چنین میلی داشته باشد، به عزم عمومی منتهی شود، نه! درست است که اگر متفکران اراده کنند و بیاندیشند، به‌نحو عام می‌تواند منتهی به عزم عمومی بشود، اما این‌گونه نیست که اگر قدرت سیاسی بخواهد میل کند، به عزم عمومی منتهی شود؛ برای اینکه او در بدنۀ اجتماع نیست، در حالی که نخبگان، بخشی از جامعه هستند.\nبنابراین، وقتی ما واجد ایده شدیم، در یک فرایندی، بعد از ایده، عزممان را سامان می‌دهیم که می‌تواند مؤدی به آشکار شدن و ظهور دادن بشود یا نشود، پس اگر در مغرب‌زمین، از سدۀ دوازدهم تا شانزدهم مناقشه‌ای کرده‌اند، منجر به پیداشدن عزم شده و از سدۀ هیجدهم به بعد است که شاهد دورۀ جدید مغرب‌زمین و ظهور متفکرانی که متعلق به دوران مدرنیته هستند، می‌باشیم.\nنکتۀ مهم دیگری که در این خصوص باید به آن توجه کنیم، این است که ظهور تمدن‌ها به‌ندرت اتفاق می‌افتد و این‌گونه نیست که در هر مرحله از تاریخ، الزاماً شاهد ظهور تمدنی باشیم؛ به‌همین دلیل است که تمدن‌ها، نیازمند کوشش طولانی نظری و پراکتیکِ عمومیِ یک سرزمین، جامعه و یا یک تفکر هستند و وقتی بخش عظیمی از امکان‌ها در آن سرزمین، ملت یا سنخ تفکری شکل بگیرد، می‌تواند به مراحلی از ظهور تا بسط یک تمدن منتهی شود! برای مثال از ۱۵۰۰ سال گذشته تا کنون، ما تنها شاهد ظهور دو تمدن اسلامی و غربی بوده‌ایم. پس طبیعی است که پورحسن بگوید اگر ایران امروز تلاش در جهت آگاهی‌بخشیدن عقلانی به دنیای اسلام کند تا فهم بنیادینی از تمدن پیدا نماید، می‌تواند در آینده، تمدنی به‌وجود آورد.\nما الآن به‌نحو رقیقی، تنها صاحب ایدۀ تمدن شده‌ایم؛ «به نحو رقیق»، به این معنا که همۀ دنیای اسلام، این را ایده را ندارند و ما هنوز داریم دست و پا می‌زنیم که تمدنی هم‌شکل و هم‌تراز غرب راه بیاندازیم یا ببینیم که آیا غیر از آن می‌توانیم کوشش متفاوتی را سامان بدهیم و برای جهان و عالم دیگری فکر کنیم؟؛ این ایده، هنوز کامل نشده!\nتازه اگر بتوانیم مرحله اوّل (ساخت ایده) را با موفقیت پشت سر بگذاریم، مرحلۀ بعد (عزم)، نیازمند تلاشی گسترده و یک رستاخیز فکری، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است؛ چراکه لازمۀ این مرحله این است که باید جریان علم و جریان عقلانیت، جریان حاکم بر دنیای اسلام شود و تنها در آن صورت است که شما به‌تدریج، مراتبی از ظهور تمدن را شاهد خواهید بود.\nپس تمدن لایه‌لایه است. ممکن است انسجام درونی، اوّلین لایۀ ظهور تمدنی باشد. ممکن است بعد از آن، اقبال به دانش شکل بگیرد که در نهایت به حوزۀ پراکتیکی منتهی شود که بتواند زندگی بهتر و جامعۀ مطلوب‌تر و سالم‌تری را شکل بدهد. پس اینگونه نیست که ما تصور کنیم ظهور تمدن، مانند یک انقلابِ اجتماعی است که یک‌دفعه باید سر بر آورد. نه! تمدن، کوشش مداوم و بی‌پایانی است که نیازمند تدقیق بیشتر دربارۀ مراحل تمدنی، مفاهیم مربوط به تمدن و لایه‌های تمدن می‌باشد.\nـ به نظر شما ایران در شرایط حاضر، در کدام‌یک از این مراحلی که ذکر کردید، قرار دارد؟\nما در حال حاضر، در بخش نخست از مراحل ایده هستیم؛ یعنی بین دو دیدگاه قرار داریم؛ یکی دیدگاه متفاوت از ایدۀ تمدنی مغرب‌زمین و دیگری، دیدگاه همسانی! ما بعد از انقلاب، تفطن پیدا کردیم که آیا عالمیت جدیدی پیش رویمان ممکن است یا نه؟ من نمی‌خواهم بگویم این ایده، بسط‌یافته است، ولی آگاهی به ایده را پیدا کرده‌ایم؛ در حالی که شما در نزدیک‌ترین همسایگان ما مثل ترکیه ـ‌که ادعای ساخت دنیای جدید اسلامی را داردـ، یا عربستان و امارات، هنوز ایدۀ «عالَم اسلام» را مشاهده نمی‌کنید و صرفاً ایدۀ رسیدن به بخش‌هایی از تمدن غرب را می‌بینید که نتیجه‌اش را در «شهر غربی»، «توریستِ غربی»، «ساحل غربی»، «ساختمان غربی»، «صنعت غربی» و… نشان داده است. منظور من این نیست که اینها را علم قلمداد کنیم یا نه، نه! دانش، دانش است؛ غربی و شرقی ندارد، اما آنچه در کشورهای اسلامی‌ای مثل مالزی، مصر و اندونزی می‌گذرد، تنها تقرب به غرب است و این یعنی ایده نداریم، دقیقاً مانند این است که شما الآن دانشگاهی به‌نام «دانشگاه عبدالعزیز» در جده تأسیس می‌کنید که رنکینگ بالای آسیا را هم به خود اختصاص می‌دهد، اما همۀ متفکرانش غربی‌اند و اگر اسم یکی از این متفکران غربی در مقاله‌ای که شمای عربستانی می‌نویسید، نباشد، آن مقاله چاپ نمی‌شود و به همین دلیل، بیش از ۱۰۰ هزار دلار به یک استاد امریکایی یا اروپایی می‌دهید که سه ماه یا چهار ماه با شما باشد تا مقاله‌تان پذیرفته شود؛ مقاله‌ای که در حقیقت، بخشی از تمدن مغرب‌زمین است.\nهر گاه ما بتوانیم دربارۀ وضع اسلامی، شهر اسلامی و دنیای اسلامی بیاندیشیم (نه در تضاد و تباین، بلکه متفاوت از غرب)، در آن صورت است که صاحب یک ایدۀ تمدن‌ساز شده‌ایم.\nمن مطلقاً اعتقادی ندارم که در میان کشورهای اسلامی، غیر از ایران، در جای دیگر، ایده‌ای از تمدن اسلامی یا تفطنی نسبت به آن شکل گرفته باشد.\nـ دلیل اینکه این ایده در ایران شکل گرفته است، چیست؟\nدلیلش آن است که ما مدت‌هاست داریم دربارۀ امکان بیرون رفتن از عالمیت مغرب‌زمین سخن می‌گوییم. نقدهای بسیاری بر اروپامحوری، تکنولوژی، انسان غربی، اخلاق غربی و حتی در باب ساختارهای سیاسی مانند دموکراسی غربی داریم، در حالی که در مابقی دنیای اسلام هیچ بدیلی برای مفاهیم مغرب‌زمین دیده نمی‌شود. مثلاً شهید مطهری وقتی از «آزادی» صحبت می‌کند، «آزادی معنوی» را آزادی فکری و اندیشه‌ای می‌داند که متفاوت از «آزادی اجتماعی» است که در حیطۀ اجتماع مصداق پیدا می‌کند. عین همین بحث را شریعتی دربارۀ جامعۀ دینی مطرح می‌کند یا وقتی سیدحسین نصر می‌گوید ما قبل از انقلاب، کوشش کرده بودیم که در مورد علم دینی، علم اسلامی، معرفت دینی و تمدن اسلامی بیاندیشیم، دغدغۀ رسیدن به چنین چشم‌اندازی را دارند. تلقی من این است که شاید از دهۀ ۲۰، که علامه طباطبایی آغاز می‌کند به شکل‌دادن به جریان عقلی اسلامی، و کوربَن با اشتیاق در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ می‌آید و گفتگوهایی در این خصوص شکل می‌گیرد، آغاز التفات ما به ایده‌ای بر اساس اندیشۀ انسانی‌ـ‌اسلامی است.\nـ بنابراین این ایده فعلاً دارد در سطح نخبگانی مطرح می‌شود و هنوز به لایه‌های میانی هم نرسیده، درست است؟\nبله! همین طور است و البته این یک عیب است؛ چراکه ایدۀ تمدنی باید به‌تدریج در تمام جامعه گسترش پیدا کند؛ همچنان‌که در غرب یا در حوزۀ تمدن اسلامی پیدا شد، اما در عین حال، اینکه این ایده در حیطۀ نخبگان مطرح شده و نه در حیطۀ قدرت، نشان می‌دهد که راه، راه درستی است. هر چند وقتی ایده‌ای در حیطۀ نخبگانی مطرح شود، باید عزم و کوششی هم باشد که تمام جامعه بتواند به آینده و به وضع تمدنی وقوف پیدا کند.\nـ نکته‌ای که به‌عنوان یک آسیب در این خصوص مطرح می‌شود این است که ممکن است ایدۀ تمدن‌ساز در طیف فکری خاصی از طبقۀ نخبگان جامعه که وابسته و نزدیک به مراکز قدرت هستند، شکل بگیرد و همان‌طور که فوکو می‌گوید قدرت، دانش را به طرف خودش می‌کشد و مناسبات دانشی متناسب با تأیید و تثبیت و تداوم خودش را ایجاد می‌کند و همین امر باعث به انحراف کشیده‌شدن ایدۀ اوّلیه خواهد شد. در چنین شرایطی، ما چه راهکاری می‌توانیم بیاندیشیم که این انحراف ایجاد نشود و اصالت خودش را حفظ کند؟\nاولاً من بر خلاف فوکو، هیچ اعتقادی ندارم که نظام دانایی در ذیل نظام قدرت است، بلکه بر عکس باور دارم که نظام دانایی است که نظام قدرت را شکل می‌دهد. دوم اینکه ایدۀ تمدن اسلامی، پیش از انقلاب، در دنیای اسلام مطرح شده بود و لذا برخلاف دیدگاه برخی که آن را منتسب به حاکمان جمهوری اسلامی می‌کنند، ایدۀ متأخری نیست.\nمخالفان ایدۀ تمدن اسلامی، می‌گویند؛ چون ما دستاورد چشمگیری در سایر حوزه‌ها نداشته‌ایم، به‌ناچار برای حفظ هویت و انسجام داخلی خودمان هم که شده، متوسل به ایدۀ تمدنی شده‌ایم، در حالی که این حرف صحیح نیست؛ چراکه ما اگر همۀ دستاوردها را هم می‌داشتیم، این بنیانی‌ترین اتفاق در باب انقلاب بود که ما تفطن پیدا کردیم که در ذیل غرب بودن، یعنی چه؟ آگاهی پیدا کردیم به اینکه «ملت» در ایران یعنی چه؟ جامعه یعنی چه؟ آینده یعنی چه؟، علم منبعث از اقتضائات و پرسش‌های مسلمانان و جامعۀ ایرانی یعنی چه؟ بنابراین، اصولاً ایدۀ تمدن، متعلق به بنیانگذاران انقلاب اسلامی یا صاحبان قدرت انقلاب اسلامی نیست، بلکه در دوران انقلاب، به‌واسطۀ آن آگاهی و تفطن، شدت بیشتری پیدا کرد.\nمسئله این است که آیا ما می‌توانیم در ذیل تمدن غرب، فهمی از انسانِ شرقی، انسان دینی یا انسان ایرانی داشته باشیم یا نه؟؛ اگر نمی‌توانیم، این میراث ایرانی-اسلامی (به‌قول مرحوم شایگان؛ آیندۀ ایران و ریشه‌های فرهنگی ما و گذشتۀ فرهنگی ما) است که به کمک ما می‌آید. ما با فهمِ مولوی، فهمی از انسان داریم که همان فهم دینی و فهم ناب اسلامی است؛ فهمی که نمی‌تواند در ترکیه سر بر بیاورد؛ به همین دلیل است که ترکیه، نه یک مولوی‌شناس دارد، نه نسبتی با اندیشه‌های او دارد؛ تنها مجسمۀ مولوی را دارد. عربستان هم همین است، سایر کشورهای اسلامی هم همین‌گونه هستند. اینها مسائل فوق‌العادۀ بنیادینی هستند که شما اگر نتوانید نسبت فکری با یک تفکر برقرار کنید، هر چه ذخیرۀ کتابخانه‌ای زیادی هم از او داشته باشید، به‌درد شما نمی‌خورد.\nاین اشتباه مسلّم است که ما فکر می‌کنیم اگر انقلاب اسلامی داعیۀ وضع جدید دارد، پس بنابراین به‌طور کلی ایدۀ تمدنی، محدود می‌شود در همین دایرۀ انقلاب اسلامی. نه! ما در انقلاب اسلامی، آگاهی افزون‌تری به اهمیت وضع تمدنی پیدا کرده‌ایم که دائرـ‌مدارش بر شخص نیست و وقتی بنده عرض می‌کنم «خوشبختانه در حوزۀ نخبگانی، نه در حوزۀ قدرت»، به همین دلیل است. مسئله این است که ایدۀ تمدن اسلامی، مبتنی بر یک شخص، یک سنخ از تفکر و چند فرد نیست و نمی‌تواند باشد؛ چراکه اصولاً از جنس قدرت نیست که مبتنی بر یک فرد یا چند فرد باشد، بلکه یک ایدۀ وسیع و گسترده‌ای است که تمام افراد یک سرزمین یا یک سنخ تفکر را در بر می‌گیرد و اگر در بر نگیرد، منتهی به رنسانس نخواهد شد. رنسانس، آگاهی همۀ جامعه، از وضع جدید و زندگی جدید و دریافت جدید نسبت به خودشان است، بنابراین، این تلقی که ما فکر کنیم ایدۀ تمدن اسلامی، یک ایدۀ حکومتی است، به‌معنای نفهمیدن مسئله و نداشتن آگاهی کافی از کوشش مسلمانان در ۲۰۰ سال اخیر برای اینکه بتوانند بر زوال، غلبه پیدا کنند، است. عربستان، بخواهد یا نخواهد، ایدۀ تمدنی وجود خواهد داشت؛ ایران عاملیت داشته باشد یا نه، ایدۀ تمدنی هست؛ ترکیه بخواهد تمدن اسلامی را به‌سمت «نوعثمانی‌گری» ببرد یا نبرد، ایدۀ تمدن اسلامی وجود خواهد داشت؛ یعنی این‌طور نیست که کسی فکر کند می‌تواند تمدن اسلامی را به‌سمت مشخصی بکشد. اتفاقاً زوال تمدن اسلامی از این حیث بود که از مجرای فهم انسانی‌بودن تمدن خارج شد و فهم نژادی و قبیله‌ای به‌خود گرفت، فهم نادرست عربیت و فقهیت بر آن غلبه پیدا کرد. برای مثال شما نمی‌توانید بگویید من یک علمی دارم که فقط به درد سرزمین من می‌خورد، اسم چنین چیزی را که دیگر نمی‌توان علم گذاشت. همان‌طور که علم جهانشمول است، تمدن هم هست.\nکسی که تمدن را معطوف به قدرت و به‌عنوان یک حرفه و تفنن می‌بیند، هیچ فهمی از تمدن ندارد. من در نشست‌های زیادی که با موضوع تمدن اسلامی شرکت‌کرده‌ام، مشاهده می‌کنم که متأسفانه هیچ فهم بنیادینی از تمدن در میان شرکت‌کنندگان این نشست‌ها وجود ندارد و بیشتر سخنرانی‌ها آراستگیِ واژگان است که مانند هر سخنرانی دیگری می‌تواند شکل بگیرد.\nـ حالا برویم سراغ اساسی‌ترین سؤالمان مبنی بر اینکه اگر فرضاً بر اساس شرایط زمانی و مکانی امروز، یک تمدن اسلامی جدید شکل بگیرد، این تمدن از نظر مبانی عقلانی، چه نسبتی با تمدن اسلامی گذشته و همچنین چه نسبتی با تمدن مدرن غرب دارد؟\nپیشینه و سابقۀ تاریخی ظهور تمدن‌ها نشان می‌دهد که بی‌مرز، بی‌نژاد و بی‌ایدئولوژی بوده‌اند. توضیح دادم که وقتی تمدن اسلامی ظهور پیدا کرد، همۀ اندیشه‌ها را گرفت؛ یعنی متفکران اسلامی، همۀ اندیشه‌ها را خواندند، با آن مواجهه داشتند، فهمیدند و به‌کار بردند. تمدن مغرب‌زمین، بی‌تردید از آنِ مغرب زمینی‌ها نیست؛ از آنِ عقل جمعی بشر است. اصلاً تمدن نمی‌تواند بوی رنگ و نژاد داشته باشد. ما امروزه از باب ضیق لفظ است که اصطلاح «تمدن مغرب‌زمین» را به‌کار می‌بریم، در حالی که باید بگوییم «تمدن دورۀ جدید»! این دورۀ جدید متعلق به عقل و خرد جدید است که آن هم جغرافیامحور نیست، مانند علم ریاضی که چه در امریکا باشد، چه در هند یا چین یا ایران، علم ریاضی است؛ قواعد عام علم سرزمین‌بَردار، تاریخ‌بَردار، نژادبردار یا جغرافیابردار نیستند؛ این مسئلۀ مهمی است. بنابراین اگر ما بگوییم که تمدن، بر مؤلفه‌هایی بنا می‌شود که عمدتاً بر قواعد مشترک و عام انسانی متکی است، آن وقت فهم ما نسبت به اینکه بخواهیم تمدن را نژادی بفهمیم، متفاوت می‌شود.\nاینکه منظورمان از «تمدن اسلامی» این باشد که این تمدن صرفاً بر اساس احادیث و روایات شکل گرفته است که در مقابل تمدن مغرب زمین قرار می‌گیرد که مبتنی بر حذف دین است؛ اینها در تعارض آشکار با هم هستند و به‌نظرمن این تعریف از تمدن، نفهمیدن معنا و ظهور تمدن از حیث تاریخی است؛ چراکه تمدن‌ها اصولاً به این شکل ظهور پیدا نکرده‌اند. در مغرب زمین، وقتی ما می‌گوییم «سکولاریسم»، تازه اوّل دعوا در باب تمدن است! دکتر نصر معتقد است که مدرنیته چون بر انقطاع است نه بر وصل، پس بنابراین تمدن غرب، بشرانگارانه است؛ یعنی انقطاع از آسمان و الوهیت! در حالی که اگر ما معنای درست سکولاریسم را (به‌معنای استقلال ساحت‌ها) بفهمیم، تضاد با دین را در آن نمی‌یابیم. تمدن مغرب‌زمین، امروزه حاوی دینداری هم هست، اما در غایاتش، غلبه ندارد. بله! در خاستگاه معرفتی‌اش هم غلبه ندارد، اما تهی از دینداری و انسانیت و اخلاق هم نیست. پس اگر شما سیاه و سفید ببینید و بگویید یک تمدن سراسر دینی و خداباورانه است و یک تمدن، غیر دینی، من چنین اعتقادی ندارم و به‌نظرم چنین ادعایی مطلقاً به‌معنای عدم فهم بنیان‌های ظهور تمدن است.\nتمدن، امری بشری است که ریشه در ریشه‌ها و خاستگاه‌ها و مبدأها دارد، بنابراین اگر تمدنی در غرب شکل بگیرد، مطمئناً ریشه‌های مغرب‌زمین مثل ریشه‌های یونانی، قرون وسطایی و فهم انسان غربی از دموکراسی در آن حضور چشمگیرتری دارند، اما اینها لزوماً ضدبشری و ضددین نیستند. بله! ممکن است بگوییم دین در آن کم‌رنگ‌تر است. اگر این‌گونه باشد، ما اوّل باید دعوا کنیم و بگوییم احتمالاً مراد شما از تمدنی که ادعا می‌کنی، صرفاً قدرت غربی و قدرت دینی است؛ در واقع، شما تمدن را با قدرت و ساختار حکومتی یکی کرده‌اید و این فهم غلطی است که متأسفانه در ایران ما، از پیش از مشروطه به‌وجود آمده تا الآن و به‌واسطۀ کودتای ۲۸ مرداد، روشنفکران چپ ما، فهمی سراسر غلط از غرب در ایران شکل داده‌اند؛ یعنی دوران مدرن و مدرنیته را آن‌چنان سیاه نشان داده‌اند که انگار محصول عقل جمعی بشر نیست، بلکه محصول عقل شیطانی یا عقل الحادی و خداناباورانۀ گروهی از انسان‌هاست؛ این فهم غلط است. علم، علم است، همچنان‌که تمدن، تمدن است، اما تمدن می‌تواند استوار بر ریشه‌ها باشد.\nتمدن اسلامی، علی‌رغم اینکه استوار بر پرسش‌ها، اقتضائات و نیازهای متفکران مسلمان و جامعۀ اسلامی است، در عین حال، «انسانی» است؛ بنابراین اگر بگوییم «بومی» یا «نژادی» است یا بگوییم «رنگ مذهب دارد»، آن دیگر حتماً تمدن نیست. هیچ‌کس نمی‌تواند از تمدنی که جهانشمول نباشد و دغدغۀ عام انسان را نداشته باشد، بهره‌مند شود. همان‌طور که در حال حاضر، همه دارند از علمی که مغرب‌زمین به‌وجود آورده، استفاده می‌کنند، پس در درجۀ اوّل انسانی است، نه خداناباورانه! اینها با هم متفاوتند. درست است که نگاه فرویدی و داروینی، ریشه در مغرب زمین دارد، اما این‌گونه هم نیست که تمام فهم‌های تمدن غرب، مبتنی بر ستیز با دین یا ستیز با انسان باشد. تمدن در درجۀ اوّل بشری است، اما بشری به‌معنای مقابله با دین یا ناسازگاری با دین و الوهیت نه! همان‌طور که دموکراسی لزوماً غربی نیست، بلکه کوشش تاریخی پرکشمش انسان در دست یافتن به آزادی و حق انتخاب حکومت است که حالا به هر دلیلی، در دورۀ جدید، بخش مهمش در جغرافیای غرب اتفاق افتاده، نه اینکه فقط محصول غرب باشد؛ یعنی همۀ جوامع برای دست‌یافتن به آزادی جنگیده‌اند.\nفرض کنید تمدن اسلامی را شکل داده‌ایم، حالا می‌خواهیم ببینیم رنگ این تمدن چیست! در درجۀ اوّل، انسانی و اخلاقی است که شامل همۀ انسان‌ها می‌شود. همان‌طور که خداوند در خصوص پیامبر(ص) می‌فرماید «رحمه للعالمین» است یا در آیۀ ۱۲۸ سورۀ توبه بیان می‌کند که پیامبر(ص) از جنس شماست، غمخوار شماست، نسبت به شما انسان‌ها رئوف است و غم و غصۀ آیندۀ شما را می‌خورد. بنابراین، خداوند پیامبری فرستاد که دغدغۀ شما را دارد و در اینجا وقتی می‌گوید «شما»، همۀ انسان‌ها را خطاب می‌کند. حالا اگر ما داعیۀ این را داریم که پیامبر(ص)، پیامبر همۀ انسان‌هاست، طبیعی است که فهمی که از این دین در آن تمدن هم می‌شود، فهمی عام و انسانی خواهد بود. اصلاً ویژگی و علت اهمیت تمدن اسلامی همین وجه انسانی بودن آن است که توانست نیازهای بنیادین بشر را رفع کند.\nمن باز هم تأکید می‌کنم که اگر نتوانیم برای فهم معنای صحیح تمدن، تلاش کنیم، تمام تلاش‌های ما (چه مخالفت‌ها و چه موافقت‌هایمان) عقیم خواهد بود. متأسفانه حجم بزرگی از موافقت‌هایمان تفننی است و در ذیل و سایۀ قدرتی که شکل می‌گیرد، می نشیند و فهم درست از تمدن را به انحراف می‌کشاند. من بارها تأکید کرده‌ام که ما وقتی دغدغۀ تمدن داریم، اوّلین کوشش‌هایمان باید فهم درست تمدن باشد. تمدن در درجۀ اوّل باید خصلت انسانی داشته باشد، وگرنه تمدن نخواهد بود؛ می‌تواند ساختار باشد، قدرت باشد، ایدئولوژی باشد، مذهب باشد که فقط به درد پیروانش بخورد. تنها در صورتی می‌توان نام تمدن بر آن نهاد که عام و انسانی و جهانی و یونیورسال باشد.\nـ از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید، کمال تشکر را دارم. در پایان، اگر صحبت یا نکته‌ای به نظرتان باقی مانده که خواندنش را برای مخاطبان این گفتگو مفید می‌دانید، بفرمایید.\nفکر می‌کنم این تلاشی که دارید انجام می‌دهید، خوب است بتواند مؤدی به دو کار مهم بشود؛ اوّل اینکه متولی نشست‌هایی شوید و کسانی که فهم درست، آکادمیک و علمی از تمدن دارند را برای بحث در آنها دعوت کنید، بعد این نشست‌ها را طوری گسترش دهید که اعضای پیوستۀ کشورهای اسلامی را هم در بر بگیرد و هر سال در یک کشور اسلامی برگزار شود؛ البته به‌معنای درست آن و بدون حرف‌های آرزوخواهانه، بدون نگاه ایدئولوژیک و بدون در ستیز بودن با سایر تمدن‌ها.\nدوم اینکه من معتقدم اگر شما بتوانید یک مجلۀ تخصصی با همین بحث مربوط به تمدن را سامان بدهید، کار بزرگ و ماندگاری خواهد بود، هرچند الآن هم چنین محتوایی موجود است، ولی متأسفانه اکثر بخش‌هایی که من دیده‌ام، مربوط به صِرفِ قدرت (به‌معنای نادرست آن) است، نه قدرت به معنای امکان‌ها و نیرومندی‌ها و بیشتر جنبۀ سیاسی پیدا کرده و به همین دلیل من هراس دارم از این که نتوانند فهم درستی را از تمدن شکل دهند و تمام کوشش‌های متفکران ما را در داشتن ایده و وضع تمدنی، تباه کنند. اگر این دو کار مهم انجام شود ـ‌همچنان که پیش از انقلاب هم این مسئله تنها با عزم چند نفر در کشورهای مختلف برگزار شدـ، می‌تواند آغازی بر انسجام درونی کشورهای اسلامی باشد. به این نکته هم توجه داشته باشیم که با جنگ و در ستیز بودن با یکدیگر، محال است بتوان تمدنی ایجاد کرد. تمدن امری مهیب و گسترده است که همۀ کشورهای اسلامی، یا باید با آگاهی و در انسجام درونی و وقوف بر آینده، تمام تلاش و توان خود را بر ایجاد زندگی و حیات فاخر و نیرومندی معطوف کنند، یا باید ذلیل‌گونه حیات و هویتشان را رها نمایند.\nبرچسب ها: دکتر قاسم پورحسن ، قاسم پورحسن


گزینه های حمل و نقل برای افزایش دانش آموزان می خواهند جدایی از فارغ التحصیل مجمع از ASUC به عنوان هر دو همه پرسی تصویب در سال 2020 ASUC انتخابات – اخشیج نیوز\nبدن دانش آموز گذشت یک دانشجو هزینه برای افزایش گزینه های حمل و نقل و دانشجویان تحصیلات تکمیلی رای دادند در حمایت از فارغ التحصیل مجمع جدا از ASUC با دو داد.\nکلاس تصویب رفراندوم بود که رای دادند در مقطع کارشناسی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی ایجاد خواهد شد معکوس محیط خط در پردیس خطوط حمل و نقل و تجدید AC حمل و نقل عبور می کند و پردیس شاتل برای دانش آموزان است. دانش آموزان خواهد پرداخت اضافی $15 در هر ترم و یا در مجموع از 95 دلار در مقایسه با سال جاری 80 دلار هزینه برای خدمات.\n“یکی از چیزهایی که من قادر به دیدن اطراف کلاس تصویب در کمیته در سال گذشته و اینکه نویسنده از رفراندوم دیدن زندگی مردم رفراندوم اثرات” گفت: ASUC سناتور Omotara با oloye طرفدار رفراندوم. “این در حال رفت و آمد دانش آموزان … قادر بودن به یک خط جدید و قادر بودن به نگه داشتن عمدتا سیاه و قهوه ای و رانندگان شاغل در یک زمان مانند آن را برای دیدن حداقل یک موضوع از نرمال در طول این زمان.”\nکلاس تصویب همه پرسی به تصویب رسید با 9,517 بله رای 720 بدون رای و 881 رای ممتنع. آن نیاز به 20 درصد از بدن دانش آموز به رای به تصویب یک حاشیه که چندین گفت: قبل از انتخابات آنها عصبی در مورد.\nخوشبختانه برای همه پرسی 25% از بدن دانش آموز رای در این انتخابات با توجه به ASUC انتخابات شورای Cمو جیمز Weichert 1% افزایش از انتخابات سال گذشته.\nدانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز تبدیل به رای در یک نرخ بالاتر از قبل. با توجه به Weichert, 2,294 دانشجویان تحصیلات تکمیلی رای دادند یک 487 درصد افزایش از 2019. آدم Orford جمهور فارغ التحصیل, مونتاژ و طرفدار فارغ التحصیل استقلال همه پرسی گفت: او به رسمیت شناخته شده است که دانش آموز فارغ التحصیل مشارکت مردم کم شده در سال گذشته است.\nبه تصویب همه پرسی نظرسنجی از دانش آموزان برای دیدن آنچه که در افکار عمومی شد و در دانشکده مجمع جدایی از ASUC. این فرصت را به رای دادن در این بود که تنها در دسترس برای دانش آموزان فارغ التحصیل و گذشت با حاشیه 1,918 بله رای, 52 بدون رای و 324 رای ممتنع.\nآن است که گام نهایی در GA جدایی اما اجازه می دهد تا این بازی است به حرکت رو به جلو رسما دانستن نظر.\n“ما واقعا هیجان زده از آنجایی که ما شده ایم در این کار برای چند سال گذشته,” Orford گفت. “ما این را به عنوان یک رای برای حمایت از آنچه GA کار کرده است نسبت به در حال تبدیل شدن به مستقل است.”\nکارکنان نویسندگان Tarunika کاپور و Aditya Katewa کمک به این گزارش.\nنسخه قبلی این مقاله به اشتباه اعلام کرد که دانشجوی دولت همه پرسی استقلال جدا خواهد فارغ التحصیل مجمع از ASUC. در واقع همه پرسی شد یک نظرسنجی از دانشجویان فارغ التحصیل نظر در جدایی ممکن است.


طرز تهیه استیک بیسون | l-groop.com\nطرز تهیه استیک بیسون\nاستیک های بیسون جایگزین بسیار خوبی برای استیک های گوشت گاو است. این برش های طعم دار لاغر هستند و سریعتر طبخ می شوند ، بنابراین زمان پخت و پز خود را تنظیم کنید. برای بدست آوردن طعم دودی ، استیک های بیسون را به آرامی خرد کرده و روی یک کوره بریزید. برای استیک های سریع ، آنها را در یک سرکه سریع و سس شراب سرخ کنید. همچنین می توانید قبل از اتمام آنها در فر ، استیک های بیسون را به صورت ماهرانه ای بچسبانید. استیک های بیسون را با یک کره گیاهی طعم دار بالا کنید.\nکباب کردن بیسون بیسون\nاستیک ها را با روغن سیر حل کنید. 2 میخک سیر خرد شده و 1/2/2 قاشق چایخوری (7.5 میلی لیتر) روغن زیتون فوق العاده باکره را با هم مخلوط کنید. روغن سیر را بیش از 2 استریل (123 اونس (340 گرم) گزاف گزنی و یا استیک ریبین بزنید. بگذارید استیک ها هنگام تهیه کوره در دمای اتاق بنشینند. \nاستیک ها باید ضخامت حدود 1.25 اینچ (3.2 سانتی متر) داشته باشند. اگر استیک ها ضخیم تر هستند ، شاید شما نیاز به اضافه کردن 2 تا 4 دقیقه به زمان کباب کردن داشته باشید. اگر استیک ها نازک تر هستند ، زمان کباب کردن را 1 تا 2 دقیقه کاهش دهید.\nکوره را تا حرارت متوسط گرم کنید. کوره گاز را به متوسط یا زیاد روشن کنید دودکش را گرم کنید پر از بریکت زغال چوب. زغال سنگ های داغ را در قسمت مرکز گریل بریزید. \nاستیک ها را فشرده و آنها را روی گریل بگذارید. بر اساس سلیقه خود استیک ها را با نمک و فلفل بپاشید. آنها را مستقیماً روی زغال سنگ قرار دهید و روی کوره را بپوشانید. \nاستیک های بیسون را به مدت 4 تا 5 دقیقه کباب کنید. اگر می خواهید استیک های نادر یا 5 دقیقه برای استیک های کمیاب متوسط ، 4 دقیقه استیک ها را بپزید. \nکف استیک ها پس از آماده شدن برای چرخش باید قهوه ای شوند. بیش از 4 تا 5 دقیقه از پخت و پز استیک ها خودداری کنید یا استیک ها سخت و جویدنی شوند.\nاستیک ها را به مدت 4 تا 5 دقیقه دیگر بریزید و کباب کنید. درب گریل را برداشته و از انبرک یا اسپاتولا استفاده کنید تا استیک ها را روی آن بچسبانید. گریل ها را بپوشانید و استیک ها را به مدت 4 تا 5 دقیقه برای استیک های کمیاب و نادر از آن بپزید. \nاستیک ها را به مدت 5 دقیقه برداشته و استراحت دهید. استیک های کباب شده را به صفحه برش یا صفحه های سروی منتقل کنید. آنها را با فویل آلومینیومی شل کنید و بگذارید 5 دقیقه استراحت کند. \nاستیک های گاومیاری کباب شده را سرو کنید. استیک های گرم را با سبزیجات کباب شده ، رولت یا سالاد سبز مورد علاقه خود سرو کنید. سس استیک مورد علاقه خود را در صدر قرار دهید. \nاستیک های کبابی شده باقیمانده را در یک ظرف هوایی به مدت 3 تا 4 روز در یخچال نگهداری کنید.\nاستیک پان-سیرینگ بیسون\nیک ماهی تابه را با متوسط متوسط گرم کنید و استیک های گاومیش را فصل کنید. یک ظرف چدنی را روی اجاق گاز قرار دهید و سوز را به سطح متوسط تبدیل کنید. از 2 استیک mignon filet bizison که ضخامت آن بین 1 اینچ (2.5 سانتی متر) و 2 اینچ (5.1 سانتی متر) است خارج کنید. مطابق سلیقه خود هر دو طرف را با نمک و فلفل بپاشید. \nاستیک ها را به مدت 1 دقیقه ببندید. استیک های چاشنی را درون ماهی گرم قرار دهید و بدون حرکت آنها را به مدت 1 دقیقه بپزید. آنها باید به سرعت در قسمت پایین قهوه ای کنند. \nاستیک ها را به مدت 1 دقیقه دیگر بکشید و ببندید. برای چسباندن استیک های بیسون از انبرک یا اسپاتول استفاده کنید. آنها را از طرف دیگر بپزید تا در قسمت پایین قهوه ای شوند. در حین نشستن از حرکت آنها خودداری کنید. \nگرما را به میزان متوسط کاهش دهید و سرکه و شراب اضافه کنید. 1/4 فنجان (60 میلی لیتر) سرکه بالزامیک و 1/4 فنجان (60 میلی لیتر) شراب قرمز خشک را همراه با استیک ها بریزید. گرما را به پایین متوسط تبدیل کنید. \nهنگامی که آن را درون تابه ریختید ، مایع به سرعت حباب می کند.\nاستیک ها را به مدت 4 تا 6 دقیقه روی آنرا بپوشانید و بپزید. در صورت تمایل استیک های نادر ، یک درب را روی ماهر قرار دهید و 4 دقیقه استیک ها را بپزید. برای استیک های نادر متوسط ، آنها را تا 6 دقیقه بپزید. \nاز آنجا که بیسون سریعتر می پزد و از گوشت گاو نیز لاغرتر است ، از پختن آن تا زمانی که متوسط یا خوب انجام شود خودداری کنید.\nاستیک ها را به مدت 4 تا 6 دقیقه دیگر بپزید و بپزید. درب آن را برداشته و از انبرک یا اسپاتول استفاده کنید تا استیک ها را روی آن بچرخانید. درب بسته را بسته و به میزان 4 تا 6 دقیقه دیگر بسته به نوع استیک که می خواهید ، بپزید. \nاستیک ها را به مدت 5 دقیقه استراحت دهید. مشعل را خاموش کرده و استیک ها را به صفحه های سرویس یا صفحه برش منتقل کنید. استیک ها را با فویل آلومینیومی بپوشانید و 5 دقیقه استراحت دهید. \nاستیکهای فیله گاوی mignon را سرو کنید. در صورت تمایل استیک ها را خرد کنید یا کل آنها را روی بشقاب ها سرو کنید. سس را از ماهیتابه بر روی استیک ها بریزید. در نظر بگیرید که استیک ها را با سیب زمینی های ترد ، سبزیجات بخارپز یا رولت سرو کنید. \nاستیک های بیسون باقیمانده را در یک ظرف هوایی به مدت 3 تا 4 روز خنک کنید.\nBison Tenderloin with Herb Herb\nکره را با چاشنی های گیاه ترکیب کنید. 6 قاشق غذاخوری (84 گرم) کره نرم شده را درون یک کاسه قرار داده و 1 میخک سیر خرد شده را به همراه 1 قاشق چایخوری (1 گرم) ترخون تازه خرد شده ، 1 قاشق چای خوری (1 گرم) آویشن تازه خرد شده ، 1 قاشق چایخوری (1 گرم) خرد شده اضافه کنید. جعفری تازه ، و نمک و فلفل را مزه دار کنید. از یک قاشق یا اسپاتولا برای مخلوط کردن کره با چاشنی ها استفاده کنید تا ترکیب شوند. کاسه را با بسته بندی پلاستیکی بپوشانید و آنرا یخچال دهید. \nهنگام تهیه استیک های گاومیش ، کره گیاه را سرد نگه دارید.\nشما می توانید کره را از زمان قبل درست کرده و تا 1 هفته آنرا یخچال دهید.\nفر را با دمای 350 درجه فارنهایت (177 درجه سانتیگراد) گرم کنید و ادویه های استیک را با هم ترکیب کنید. 2 قاشق چایخوری (10 گرم) نمک دریایی خوب ، 1-2 قاشق چای خوری (2 گرم) اسید سیتریک و فلفل دلمه ای را مطابق سلیقه خود ، درون یک کاسه کوچک اندازه بگیرید. چاشنی ها را هم بزنید. \nاسید سیتریک بدون اضافه کردن مایع ، استیک ها را تندتر می کند. اگر اسید سیتریک ندارید ، می توانید کمی آب لیموترش را روی آن قرار دهید تا زمان پخت و پز تمام شود. به خاطر داشته باشید که ممکن است اینها به اندازه لطف نباشند.\nچاشنی ها را بیش از 4 استیک گاومیاری بپاشید. 4 تاندون باند بنزینی 8 اینچی (226 گرم) به ضخامت 1.5 اینچ (3.8 سانتی متر) خارج کنید. هر دو طرف هر استیک را با چاشنی ها فصل کنید و در حالی که یک ماهی گرم را گرم می کنید ، آنها را کنار بگذارید. \nاستیک های بیسون را به مدت 2 دقیقه روی حرارت زیاد ببندید. 2 قاشق غذاخوری (30 میلی لیتر) روغن کانولا را درون یک ظرف چدن ریخته و مشعل را به اندازه کافی روشن کنید. هنگامی که روغن می لرزد و داغ می شود ، استیک های گاومیش را در ماهیتابه قرار دهید. استیک ها را به مدت 2 دقیقه بدون چرخاندن آنها بپزید. آنها باید در پایین قهوه ای شوند. \nاستیک ها را به مدت 2 دقیقه دیگر بکشید و بشویید. از توری یا اسپاتولا استفاده کنید تا استیک ها را روی آن بچرخانید. آنها را از طرف دیگر بپزید تا قهوه ای شوند. مشعل را خاموش کنید. \nاگر استیک های کمیاب را دوست دارید ، آنها را به مدت 1 دقیقه اضافه کنید. از پخت و پز استیک ها طولانی تر از این خودداری کنید و یا ممکن است آنها سخت یا جویدنی شود.\nاستیک ها را به مدت 6 تا 8 دقیقه در فر بپزید. برای انتقال ماهی چدن با استیک ها به فر از قبل گرم شده یک میت فر بپوشید. اگر می خواهید استیک ها کمیاب باشند ، آنها را به مدت 6 دقیقه بپزید. برای استیک های نادر متوسط ، آنها را به مدت 8 دقیقه بپزید. \nبیش از 8 دقیقه از پختن بیسون خودداری کنید زیرا به راحتی خشک می شود و سخت می شود.\nقبل از سرو 5 دقیقه استیک را استراحت دهید. کفگیر را از فر خارج کنید و استیک ها را با فویل آلومینیومی بپوشانید. بگذارید استیک ها 5 دقیقه قبل از انتقال آنها به صفحات سرو شده استراحت کنند. هر یک از استیک ها را با یک قاشق غذاخوری از کره گیاه خنک شده بالا بریزید و آنها را با سبزیجات بو داده ، رولت یا سیب زمینی پوره سرو کنید. \nاستیک های بیسون باقیمانده را در یک ظرف هوایی به مدت 3 تا 4 روز در یخچال نگهداری کنید.\nنحوه استفاده از روکش خشک در استیکچگونه استیلا برولیطرز تهیه استیک چاکطرز تهیه استیک خشک سالخوردهنحوه طبخ استیک خوب انجام شدطرز تهیه استیک سیرلوین برترطرز تهیه گوشت گاو Wagyuطرز تهیه یک استیک استخوان Tچگونه استیک را بدون خراب کردن آن از یخ زدایی کنیمطرز تهیه کباب گرد استیکطرز تهیه استیک گریل Sirloinچگونه می توان مناقصه گرد استیک را ساختچگونه استیک Ribeye را سرخ کنیمچگونه استیک را مناقصه کنیم


جنگ تجاری آمریکا با جهان\nاتحادیه اروپا، کانادا و مکزیک تعرفه‌های اعمالی از سوی ترامپ را تلافی می‌کنند\nدونالد ترامپ اندکی پس از فراغت از زورآزمایی با چین، اکنون سراغ دوستان و متحدانش در غرب رفته تا با اعمال تعرفه‌های جدید بر فولاد و آلومینیوم وارداتی از اتحادیه اروپا، کانادا و مکزیک، عملا آمریکا را وارد یک جنگ تجاری با جهان کرده باشد. دولت آمریکا اعلام کرده فولاد و آلومینیوم وارداتی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا و همچنین کانادا و مکزیک که جزو اصلی‌ترین شرکای تجاری آمریکا به‌شمار می‌روند، بعد از این، شامل تعرفه واردات 25 و 10درصدی خواهد شد. این تصمیم در حالی از سوی دولت دونالد ترامپ اعلام شد که اروپایی‌ها 2ماه گذشته و کانادایی‌ها و مکزیکی‌ها 9ماه گذشته را مشغول رایزنی با طرف‌های آمریکایی بودند تا شاید بتوانند صنایع خود را از این قانون جدید مستثنی کنند. اما این تلاش‌ها بی‌نتیجه ماند و آمریکایی‌ها دیروز از طریق رسانه‌ها به دوستان غربی خود اطلاع دادند که پس از این باید برای صادرات فولاد و آلومینیوم خود به خاک آمریکا، نظام تعرفه‌ای جدید این کشور را مدنظر قرار دهند. با اعلام این خبر، فریاد اعتراض دولتمردان از خاک 2همسایه شمالی و جنوبی و همچنین از آن سوی آب‌های اقیانوس اطلس بلند شد، اما دونالد ترامپ همانطور که در طول مبارزات انتخاباتی‌اش وعده داده بود، شعار «اول آمریکا» را سرلوحه سیاست‌هایش قرار داد و طی فرمانی دستورالعمل اجرای تعرفه‌های جدید را ابلاغ کرد.\nسایه فرمان ترامپ دیروز بر نشست وزرای مالی کشورهای عضو گروه7 که در کانادا تشکیل شده بود، سنگینی می‌کرد. بحث‌ها در این نشست به جای بررسی زمینه‌های تقویت همکاری‌های 7 اقتصاد بزرگ جهان یعنی آمریکا، انگلیس، آلمان، فرانسه، ایتالیا، کانادا و ژاپن به تبعات تصمیم جدید دولت آمریکا معطوف شده بود. شاید نگرانی حاکم بر این نشست را به بهترین شکل بتوان در لابه‌لای سخنان بی‌پرده کریستین لاگارد، رئیس صندوق بین‌المللی پول جست‌وجو کرد که گفت: «اینگونه اقدامات اندک اعتماد باقیمانده در میانه تنش‌های تجاری موجود در جهان را هم از بین می‌برد؛ این تصمیم زنجیره تأمین تجاری در جهان را که برای دهه‌ها در جریان بوده، مختل می‌کند.» کاخ سفید اما در بیانیه‌ای اعلام کرد که تعرفه‌های جدید با هدف حمایت از صنایع داخلی وضع شده و تأثیر مثبتی بر «اشتغال کارگران آمریکایی فعال در صنایع فولاد و آلومینیوم» و همچنین «امنیت ملی آمریکا» داشته است. اشاره به امنیت ملی آمریکا در بیانیه کاخ سفید به این دلیل است که فرمان رئیس‌جمهور این کشور برای افزایش تعرفه‌ها از اساس بر مبنای امنیت ملی صادر شده است.\nخودرو هدف بعدی جنگ تجاری\nرسانه‌های آلمانی به نقل از مکالمه رد و بدل شده میان ترامپ و مکرون نوشته‌اند، رئیس‌جمهور آمریکا خواستار افزایش تعرفه خودروهای آلمانی است و گفته نمی‌خواهد در خیابان‌های نیویورک این همه مرسدس‌بنز ببیند.\nتلافی؛ کلیدواژه دیروز غرب\nآمریکا سالانه 29میلیارد دلار فولاد وارد می‌کند که نیمی از آن از اتحادیه اروپا، کانادا و مکزیک وارد می‌شود. واردات سالانه آمریکا در حوزه آلومینیوم هم به حدود 18میلیارد دلار می‌رسد که کانادا به تنهایی 40درصد آن را تأمین می‌کند. کانادایی‌ها نخستین کسانی بودند که به تصمیم ترامپ واکنش نشان دادند. وزیر خارجه این کشور که به تازگی برای چندمین بار دست خالی از واشنگتن به اوتاوا بازگشته، دیروز اعلام کرد کانادا در برابر اعمال تعرفه‌های جدید دست به تلافی می‌زند و بر 12.8میلیارد دلار کالای وارداتی از آمریکا تعرفه سنگین وضع خواهد کرد. اتحادیه اروپا هم اعلام کرد اقدام متحد دیرینه‌اش در آن سوی اقیانوس را تلافی می‌کند. ژان کلود یونکر، رئیس کمیسیون اروپا که طی هفته‌های اخیر انتقادهای تند و تیزی را نثار رئیس‌جمهور آمریکا کرده، دیروز گفت که اروپا چاره‌ای ندارد جز اینکه از طریق سازمان تجارت جهانی (WTO) علیه آمریکا اقدام کند. او گفت که اروپایی‌ها در قدم اول بر 3.3میلیارد دلار از کالاهای وارداتی از آمریکا تعرفه می‌بندند تا تصمیم‌های جامع‌تری در این رابطه اتخاذ شود. اتحادیه اروپا طی 2ماه گذشته دائما به آمریکا یادآوری می‌کرد که اروپا متحد اصلی آمریکاست و دولت این کشور نباید با کشورهای اروپایی همچون دیگر کشورهای جهان رفتار کند؛ گفته‌ای که آنقدرها در کاخ سفید خریداری نداشت. مکزیک نیز که بخش زیادی از کالاهای مصرفی خود را از آمریکا وارد می‌کند اعلام کرد: اقدام دولت ترامپ را تلافی می‌کند و بر محصولات کشاورزی وارداتی از آمریکا تعرفه وضع خواهد کرد. دولت مکزیک در قدم اول فهرستی از برخی کالاهای آمریکایی را اعلام کرده که حدود 3میلیارد دلار ارزش تجاری آنهاست. مکزیکی‌ها که دل خوشی از 2سال حضور دونالد ترامپ در قدرت ندارند، باید یک ماه دیگر به پای صندوق‌های رأی بروند و احتمالا به احزاب پوپولیست رأی خواهند داد که طی هفته‌های اخیر موضوع سرسختانه‌ای علیه دولت ترامپ اتخاذ کرده‌اند.\nخروج از نفتا، قدم بعدی؟\nآمریکا، کانادا و مکزیک، 3کشوری که در نیمه شمالی قاره آمریکا با یکدیگر هم‌مرز هستند، 24سال است که در قالب «توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی» یا همان پیمان «نفتا»، تعرفه‌ها را یا لغو کرده یا کاهش داده‌اند. ارزش تجارت در نفتا حدود یک تریلیون و 300میلیارد دلار برآورد شده که بخش اصلی آن میان کانادا و آمریکا و همچنین مکزیک و آمریکاست. دونالد ترامپ اما از همان دوران تبلیغات انتخاباتی و از زمانی که قدم به کاخ سفید گذاشت، نفتا را ناعادلانه و به‌نفع کانادا و مکزیک خواند و گفت که این پیمان باید اصلاح شود. نمایندگان 3کشور در میانه چندمین دوره مذاکرات بودند که خبر اعمال تعرفه‌های 25 و 10درصدی جدید آمریکا بر همسایه‌های شمالی و جنوبی منتشر شد. این تصمیم ضربه بزرگی بر پیکره نفتا به شمار می‌رود و احتمال خروج آمریکا را از این پیمان، آنگونه که دونالد ترامپ وعده‌اش را داده، قوت بخشیده است. دونالد ترامپ البته در خروج از پیمان‌ها و توافقنامه‌های بین‌المللی مهارت زیادی دارد. او در ابتدای ورودش به کاخ سفید، از پیمان ترانس پاسیفیک که توافقی تجاری میان 12 کشور حاشیه اقیانوس آرام بود خارج شد. این کشورها اما اعلام کردند بدون آمریکا این توافق را ادامه می‌دهند. 5ماه بعد از پیمان آب‌وهوایی پاریس و یک سال بعد از توافق هسته‌ای قدرت‌های بزرگ با ایران خارج شد. کشورهای حاضر در این دو توافقنامه هم اعلام کرده‌اند بدون حضور آمریکا مسیر را ادامه خواهند داد.\nتصمیم ترامپ به نفع یا ضرر صنایع آمریکا؟\nشعار «اول آمریکا»ی ترامپ و سیاست‌های او در این رابطه در میان بخشی از جامعه این کشور مورد استقبال قرار گرفته اما فعالان اقتصادی آمریکا بارها اعلام کرده‌اند از آن چندان رضایت ندارند. رئیس اتاق بازرگانی آمریکا دیروز طی پیامی پیش‌بینی کرد که تصمیم تعرفه‌ای جدید ترامپ 2میلیون و 600هزار موقعیت شغلی در این کشور را به خطر خواهد انداخت. طبق گزارش سی‌ان‌ان، تام داناهو براساس تحقیقات اتاق بازرگانی آمریکا اعلام کرده که خروج آمریکا از نفتا به‌معنای مرگ یک میلیون و 800هزار شغل در صنایع آمریکایی است. بر این اساس، وضع تعرفه‌ها علیه چین 134هزار شغل، وضع تعرفه‌ها علیه فولاد و آلومینیوم اروپا، کانادا و مکزیک حدود 470هزار شغل و اعمال تعرفه بر خودرو و قطعات خودرویی وارداتی حدود 157هزار شغل دیگر در آمریکا را در معرض نابودی قرار می‌دهد. رئیس اتاق بازرگانی آمریکا اعلام کرده که بخش خصوصی این کشور با تصمیم‌های تعرفه‌ای ترامپ مخالف است. دونالد ترامپ یک هفته دیگر در چارچوب نشست سران گروه7، میز را با سران کشورهایی شریک خواهد شد که دیروز آنها را هدف تعرفه‌های بی‌سابقه قرار داد؛ افرادی که کمتر از 3هفته پیش او را به‌خاطر خروج از توافق هسته‌ای با ایران هدف تندترین انتقادها قرار داده بودند. ترامپ این روزها آمریکا را در مسیر تقابل با جهان قرار داده است.\nکانادا اقدام آمریکا را تلافی می‌کند. عقل سلیم در نهایت پیروز می‌شود؛ چیزی که نشانه‌ای از آن در دولت آمریکا نمی‌بینیم.\nتعرفه‌های جدید غیرقانونی است. توسل به موضوع امنیت ملی برای وضع این تعرفه‌ها کاملا بی‌ربط است. این اقدام در نهایت به ضرر همه است.\nامانوئل مکرون رئیس‌جمهور فرانسه\nدولت آمریکا تصمیمی گرفته که رقت‌آور است و بدون‌شک با اقدامات تلافی‌جویانه ما همراه خواهد شد. هیچ راه دیگری نداریم.


آپارتمان بلوار جانباز آشیانه هجدهمین فرار دختر ۲۱ ساله! - پایگاه خبری صبح مشهد\nخانه/اخبار مهم/آپارتمان بلوار جانباز آشیانه هجدهمین فرار دختر ۲۱ ساله!\nمادر: افسانه را تحویل بهزیستی دهید!\nآپارتمان بلوار جانباز آشیانه هجدهمین فرار دختر ۲۱ ساله!\nمحمد محمدی ساعت انتشار : 11:20 - تاریخ انتشار :یکشنبه, 15 دی , 1398\n۰ 5,617 خواندن این مطلب 3 دقیقه زمان میبرد\nتاکنون ۱۷ بار از خانه فرار کرده ام و با انواع و اقسام رفتارهای پرخطر آشنایی دارم. من در اوج هیجانات دوران جوانی در حالی مسیر خلاف را برگزیدم که از عاقبت آن هیچ اطلاعی نداشتم اما پدر و مادرم نیز مرا رها کردند به طوری که…\nصبح مشهد– این ها بخشی از اظهارات دختر ۲۱ ساله ای است که توسط نیروهای گشت انتظامی و به اتهام فرار از منزل به کلانتری هدایت شده بود. این دختر که به همراه چند پسر جوان و پس از اقدامات هنجارشکنانه اجتماعی مورد ظن پلیس قرار گرفته بود، در حالی که بیان می کرد برای هجدهمین بار دستبندهای قانون دستانم را می فشارد، درباره سرگذشت تلخ خود به مشاور و مددکار اجتماعی کلانتری آبکوه مشهد گفت: مادرم کارمند اداره بهزیستی در یکی از شهرهای کشور است و پدرم نیز شغل آزاد دارد و با خرید و فروش منزل روزگار می گذراند\nبا آن که یک برادر کوچک تر از خودم دارم اما پدر و مادرم هیچ گاه به من اهمیت نمی دادند و به حرف ها و خواسته هایم توجهی نداشتند در واقع آن ها مرا درک نمی کردند و عقاید سنتی خودشان را داشتند. در دوران کودکی پدرم مرا کتک می زد و من همواره به نوعی از حضور در خانه ترس و نگرانی داشتم. مادرم نیز درگیر شغل خود بود و توجهی به من نداشت. با آن که به سن جوانی رسیده بودم ولی هیچ گاه مادرم در کنارم نمی نشست و به درد دل هایم گوش نمی داد. در واقع هیچ گاه نتوانستم محبت پدر و مادرم را درک کنم. از سوی دیگر پدرم معتاد بود و من از محبت های او نیز بی نصیب بودم. آن ها فقط به برادر کوچک ترم توجه داشتند و مرا از رفتارهای هنجارشکنانه ای منع می کردند که موجب آبروریزی خانوادگی می شد. این در حالی بود که من دوست داشتم دختری آزاد باشم و هر طوری که می خواهم زندگی کنم ولی راه و روش درست زندگی کردن را نمی دانستم. تصورم این بود که ارتباط آزادانه با پسران جوان یا نوع پوشش به شیوه فرهنگ غربی بخشی از این رفتارهای آزادانه است ولی نمی دانستم با این گونه زندگی آینده ام را به تباهی می کشانم. زمانی فهمیدم راه خطا را رفته ام که دیگر دیر شده بود و من در منجلاب رفتارهای زشت دست و پا می زدم.\nنمی دانستم با این کارها آینده خودم را نابود می کنم و تنها به مقابله با پدر و مادرم برخاسته بودم. وقتی از بهزیستی به منزل بازگشتم، شرایط برایم سخت تر شد و من هم به لجبازی پرداختم تا این که با دخترانی که آن ها نیز از منزل فرار می کردند و من در کشاکش های فرار از خانه با آن ها آشنا شده بودم تماس گرفتم تا دوباره به یک مکان نامعلوم فرار کنیم و آزادانه به زندگی خودمان ادامه بدهیم. این بود که حدود یک ماه قبل و با یک نقشه قبلی در یکی از پارک های مشهد قرار گذاشتیم. این بار به جای رفتن به پاتوق خلافکاران یا خانه های مجردی دیگران، خودمان یک واحد آپارتمانی را در بولوار جانباز مشهد اجاره کردیم و با کار کردن در بیرون از منزل اجاره آن منزل را می پرداختیم. در این میان چند پسر جوان هم که با آن ها در فضای مجازی آشنا شده بودیم با ما هم اتاق شدند چرا که آن پسرها نیز شرایطی مانند ما داشتند و …\n«افسانه» در حالی که چشمانش پر از اشک شده بود، با بیان این که دلم برای پدر و مادرم تنگ شده است اما آن ها مرا مایه آبروریزی می دانند، ادامه داد: می دانم در منجلاب فساد غرق شده و آینده ام را از دست داده ام ولی شاید مادر تحصیل کرده ام نیز در این تباهی من بی تقصیر نبود و …\nشایان ذکر است، به دنبال اظهارات این دختر جوان، مشاور و مددکار کلانتری به دستور سرگرد محمدی (رئیس کلانتری آبکوه) با مادر افسانه تماس گرفت اما او بعد از شنیدن ماجرای دخترش، حاضر به پذیرش او نشد و گفت: با کارشناسان اجتماعی بهزیستی (۱۲۳) تماس بگیرید و او را به بهزیستی تحویل بدهید و …\nبهزیستی مشهد دختر فراری صبح مشهد ولنگاری فرهنگی پدر معتاد پلیس پیشگیری خراسان رضوی\nساعت انتشار : 22:57 - تاریخ انتشار :سه شنبه, 25 دی , 1397\nتجاوز زوری و کتک کاری دختر جوان توسط پسر پولدار/متهم: مهلت دهید تا رضایت بگیرم!\nساعت انتشار : 15:13 - تاریخ انتشار :چهارشنبه, 4 تیر , 1399\nدر کنگره حزب مجمع مشورتی اصلاح طلبان خراسان رضوی تاکید شد؛ همبستگی ملی برای مقابله با تهدیدات خارجی ضروری است\nساعت انتشار : 12:40 - تاریخ انتشار :شنبه, 14 اردیبهشت , 1398


نظر: در جایی که تحقیق پول برای COVID-19?\nبا رئیس جمهور تهمت را امضا عظیم 2.2 تریلیون دلار بسته محرک اقتصادی به منظور کمک به در مورد هر کسی که در حال از دست دادن کسب و کار و یا درآمد با توجه به COVID-19 یک چیز است که مهمترین آنها وجود ندارد و از بحث و گفتگو: بودجه تحقیق و پژوهش.\nبا وجود قوی ناگهانی از محققان و دانشمندان با هم به نوآوری و ارائه راه حل های پایدار برای این بحران من آگاه هستم از یک آزمایشگاه است که در واقع دریافت بودجه فدرال برای COVID-19 پژوهش است. ما در 11 هفته به این مهاجم به سرعت در حال گسترش همه گیر اما ما نه دریافت بودجه برای مطالعه انتقال دینامیک یا زیست شناسی ویروس به توسعه به شدت مورد نیاز واکسن درمان یا تشخیص سریع.\nتحقیقات علمی است که توسط سوخت اعطای سیستم بدنام کند و اداری راه برای پرداخت حقوق, مواد و منابع اداره از طریق موسسه ملی بهداشت و دیگر نهادهای دولتی است. در حالی که با تعداد زیادی از هیاهو “سریع بودجه اضطراری برای COVID-19” اعلام شد و قانون در حال حاضر به تصویب تخصیص بودجه به موسسه ملی آلرژی و بیماری های عفونی و دیگران, ما از چپ به کشف در جایی چاپ خوب است که ما واجد شرایط نیست, و یا مقدار بودجه بسیار کوچک است و یا “سریع برگرد” را برای بررسی به تنهایی می تواند تا 60 روز یا گسترده داده های اولیه مورد نیاز در پروژه داده است که هیچ کس نمی تواند تولید کند چرا که این ویروس شناخته شده نبود سه ماه پیش.\nآموزشی در مورد سرمایه گذاری فرصت های تصادف به دلیل بیش از حد بسیاری از شماره گیری. NIH برنامه افسران هولناک با درخواست و نمی تواند پاسخ. بودجه برای COVID-19 تست تشخیصی است که قرار بود ارائه شده توسط مراکز کنترل بیماری و در عین حال که پول هیچ جا دیده می شود ترک ما به منظور تامین برای بیمار تست دوباره با کمک های مالی و بشردوستانه جذب داوطلبان برای جمع آوری نمونه و اجرا ماشین آلات.\nبنیاد ملی علوم آمریکا مفتخر است که تا کنون منتشر شده 10 COVID-19 کمک های مالی برای کل کشور 2 میلیون دلار به ارزش در مجموع. اجازه دهید مقایسه این tothe 58 میلیارد دلار برنامه ریزی شده به خود اختصاص داده به شرکت های هواپیمایی تنها در زمان بسته محرک. یکی نمی تواند کمک کند اما تعجب می کنم که توسعه یک دارو موثر و یا یک کار واکسن برای بیماری است که تهدید کننده جهان است ؟ هواپیمایی? هتل? کشتی کروز شرکت ؟\nدر دانشگاه کالیفرنیا ما در حال کار بر روی راه اندازی تست تشخیصی مطالعه شیوع پویایی و به دنبال چندین رمان برنامه های درمانی برای مبارزه با COVID-19 عفونت است. با بهترین و درخشان از دیگر زمینه های آینده در برابر ما یک بار در طول عمر فرصت برای توسعه ضد ویروس و واکسن که ممکن است پایان coronavirus بیماری های همه گیر یک بار و برای همه است. اما آن را نمی خواهد اتفاق می افتد بدون کمک های مالی و پشتیبانی.\nما به فوریت نیاز به متمرکز unbureaucratic دانه بودجه توزیع شده به طور مستقیم از طریق دانشگاه ها اجازه می دهد که اقدام فوری در Covid-19 پروژه به طوری که هیچ زمان هدر رفته در نوشتن طرح های پیشنهادی و در انتظار تامین بودجه آژانس تصمیم گیری در این سرعت در حال گسترش شیوع. چند ماه بعد ما می تواند ارزیابی که پروژه های خوبی انجام و که باید قطع شود.\nاین مدل اجازه می دهد ما را به تبدیل شدن به بیشتر نوآورانه ما را قادر به شروع یک حمله تمام عیار در COVID-19 بدون تاخیر با حداقل میزان ضایعات و امکان زیادی بازگشت سرمایه گذاری. همه این می تواند اتفاق می افتد در سکه بر روی دلار نسبت به محرک های پیشنهادی برای شرکت های هواپیمایی و هتل ها. به جای فقط دادن آتش سوزی در همه جا ما نیاز به رفع علت ریشه ای این مشکل و گرفتن عمدا ایجاد حریق.\nجولیا Schaletzky یک دانشگاه هاروارد-آموزش bioscientist است مدیر H. ویلر مرکز در حال ظهور و غفلت بیماری در UC برکلی.