در پیِ دوستی های ِ ناممکن ! - فرهنگ امروز\nسه‌شنبه ۰۹ آذر ۰۰ - ۱۵:۲۲\nدوشنبه ۱ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۰:۴۱ شناسهٔ خبر: 45642 - سرویس اندیشه\nفرهنگ امروز/ حسین مصباحیان:\n«آی دوستان من، دوست وجود ندارد.» - منسوب به ارسطو\n«شاید ساعت شادی نیز روزی فرا رسد که هرکس بگوید: فرزانه‌یِ میران فریاد می‌زد؛ دوستان، دوستانی وجود ندارند! من، دیوانه‌ی زنده! فریاد می‌کنم دشمنان، دشمنانی وجود ندارند.» - نیچه\n«قادر بودن برای عزیز داشتن آن‌چه که در دوست می‌تواند او را روزی به دشمن بدل کند، نشانه ای از آزادی است. خود ِ آزادی است.» - دریدا\nچند سال پیش از این، در پی حادثه‌ای مؤثر و مرتبط با مساله‌ی دوست و معنای دوستی، پرسشی فلسفی از مفهوم «دوستی» چنان اهمیت پیدا کرد که می‌رفت تا به نحوی مرتبط یا بی‌ربط، در صدر سئوال‌هایی -پیرامون مدرنیته و هرمنوتیک، اسلام سیاسی و الهیات مسیحی، و حقوق بشر و سیاست رهایی‌بخش!- که برای گفتگو با دو متفکر تنظیم شده بود، قرار گیرد. یکی اما نسبت به موضوع بیگانه و بی‌علاقه تشخیص داده شد و دیگری، چنان درآمیخته به موضوع و نزدیک به آتش که روبه‌رویی ِ با او محال می‌نمود. هراس از شخصی تلقی شدن مساله‌ای که دیگر شخصیت‌اش را از دست داده بود نیز، بر تردیدها می‌افزود و مانع طرح درست مسایل یا دل‌نگرانِ شنیده شدن نزدیک و هم‌دلانه‌ی آن می‌شد. حسی غریب اما هم‌چنان می‌گفت برای ورود به هر میدانی، نخست از این در ِ تنگ، از در ِ دوستی وارد باید شد. برای شرکت در هر کارزاری، نخست باید از این کارزار، کارزار برای دوستی، سرافراز بیرون آمد و برای وجودی کردن هر عشق کلی و کلانی (عشق به انسان و جماعت و وطن و...)، نخست باید عشق به دوست فردی را که بنا به تعریف، بیشتر از کلیات شاید در تو حضور دارد، به سینه کشید و از طریق گسترش آن راهی به سوی کلیات گشود.\nنوشته‌ی حاضر با این‌همه، گرچه از چنین زمینه‌ها و تجربه‌هایی مایه گرفته است، اما نگارنده‌ی آن هنوز در عالم نظر، فرصت آن را نیافته و آمادگی آن را پیدا نکرده است که خود به طور مستقیم و بی‌واسطه وارد ماجرا شود و فهم خود را از مفاهیم متناقض یا متناقض‌نمای دوستی/دشمنی، دوست/دشمن و خود/دیگری، با خود و با دیگران به گفت‌گو بگذارد. پس برای گشودن این باب پای یک فیلسوف را، که هم امروز درگذشت (۸ اکتبر ۲۰۰۴) و از قضا ، «مرگ را سپاس [می‌گفت] که می‌تواند «دوستی» را اعلام کند»، به میان کشیده است تا از او بپرسد: «دوست کیست؟ دشمن کیست؟ من کیستم؟ دوست؟ دشمن؟ هردو؟» پاسخ‌های او را -دریدا را- هم که در واقع پرسش‌های دیگری است، محدود کرده است به آن‌چه که او در کتاب «سیاست‌های دوستی» گفته است، آن‌هم نه همه‌ی پاسخ‌ها یا پرسش‌ها و مباحث او را، که فقط نکات و اشاراتی را که می‌توانند ارجاعاتی به برخی سرفصل‌های مهم تاریخی در مطالعه‌ی فلسفی دوستی به حساب آیند. با این تاکید ِ مؤکد اما، که همین گزارش مختصر نیز خالی از نقص و اشتباه نیست، امری که در بازبینی‌های بعدی باید به رفع آن‌ها همت گماشت.\nدرباره‌ی دریدا، به عنوان پدر فلسفه‌ی «ساخت گشا» –فلسفه‌ای که از نظر او آمده است تا در مقابل «تعاریف ماهیت گرایانه» و «توهمات سلطه یافته‌ی متافیزیک غربی» بایستد– زیاد سخن گفته‌اند و بیشتر نیز می‌توان گفت. دو مطلب اما در میان گفته‌شده‌ها شایسته‌ی تامل و تاکید است: نخست توصیفی است که ریچارد رورتی، با اشاره به سقراط، از موضوع فلسفه‌ی وظیفه‌ی فلاسفه و وظیفه‌شناسی دریدا به دست می‌دهد و دیگری توضیحی است که خود ِ دریدا در مقابل بدفهمی‌های مشهور درباره‌ی خود ارایه می‌کند، توضیحی که تفسیر نسبی‌گرایی او را به روش‌های دل‌خواه غیرممکن می‌سازد. رورتی با وجود این‌که مشابهتی بین رویکرد خود و دریدا نمی‌بیند و تاثیرپذیری از او را انکار می‌کند، می‌نویسد: «دربین همه‌ی فیلسوفان روزگار ما، دریدا تاثیرگذارترین فیلسوفی است که در جهت آن‌چه سقراط آرزو می‌کرد که فلاسفه انجام دهند، حرکت کرده است: به پرسش کشیدن پیش‌فرض‌هایی که هرگز مورد تردید واقع نشده‌اند؛ درهم شکستن آن‌چه که همگان بر آن اتفاق نظر دارند؛ و طرح مسایلی که هرگز قبلاً مورد بحث قرار نگرفته‌اند.» همین رویکرد ظاهراً سبب شده است که گروهی از منتقدان دریدا به غلط تصور کنند که او به حقیقت و معنای هیچ چیزی باور نداشته است. دریدا خود می‌گوید که مشهورترین بدفهمی درباره‌ی او این است که او نیهیلیست(پوچ‌گرا) شکاکی است که به هیچ چیز اعتقاد ندارد و فکر می‌کند که متن هم معنا ندارد. او با اعتراض، این برداشت را احمقانه و آشکارا نادرست می‌داند و می‌افزاید که به چالش کشیدن این باور «که زبان نمی‌تواند ایده‌ها را بدون تغییر آن‌ها بیان کند»، به طور منطقی نمی‌تواند به بی‌معنایی ایده‌ها تعبیر شود. شاید به خاطر همین بدفهمی‌ها بود که دریدا هشیارانه از توده‌ای شدن و ظاهر شدن جلوی دوربین پرهیز می‌کرد. او در بین سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۷۹، تقاضا کرده بود که هیچ چیز خصوصی در روزنامه‌ها درباره‌ی او منتشر نشود، به جز مطالبی که خود او نوشته است و یا مطالب تخصصی‌ای که منتقدین آثار او نوشته‌اند. بعدها اما کمتر در مقابل درخواست‌های مصاحبه مقاومت کرد و در سال ۲۰۰۲ در یک فیلم مستند که درباره‌ی زندگی‌اش ساخته شد، ظاهر شد.\nدریدا، مقالات زیاد و حدود پنجاه کتاب نوشته است که برخی از آن‌ها به بیست و دو زبان برگردانده شده است. اساس کتاب «سیاست‌های دوستی» او که موضوع این نوشته است، سمینارهایی است که در پاریس سال‌های ۸۹-۱۹۸۸، یعنی هم‌زمان با فروپاشی بلوک شرق برگزار شد. این کتاب که ترجمه‌ی انگلیسی آن مورد استناد این نوشته است، تنها کتاب دریدا است که واژه‌ی «سیاست» در عنوان آن به کار رفته است. تا قبل از این کتاب و کتاب «اشباح مارکس»، دریدا عمدتاً فیلسوفی تلقی می‌شد که به مسایل سیاسی روزگار ما بی‌اعتنا است. اما انتشار این دو اثر و به ویژه «سیاست‌های دوستی»، عده‌ای را شگفت‌زده و بسیاری را برسر شوق آورد. دریدا خود اما نه شگفت‌زده است و نه ذوق‌زده، چرا که انتشار این کتاب را نه پاسخی به اعتراضات و تقاضاهایی که برای سالیان متمادی جهت حضور فکری در حوزه‌ی سیاست با آن مواجه بوده است، می‌داند و نه شرح موشکافانه‌ی یک تئوری سیاسی جدید یا یک «سیاست شالوده شکنانه». بلکه برای او، این کتاب و کتاب «اشباح مارکس»، آثاری غیرانتزاعی و بیانگر تعهد فردی او نسبت به امر سیاست و بنابراین آثاری انضمامی هستند. اشباح مارکس به طور مثال، که در آن لیبرالیسم اقتصادی به نقد کشیده می‌شود و تحلیل مارکس از جامعه‌ی سرمایه‌داری هنوز معتبر شمرده می‌شود، آن‌چنان‌که دریدا می‌گوید: «قبل از این‌که یک متن درباره‌ی تئوری مارکس یا میراث مارکس باشد، یک تعهد فردی است که در لحظه‌ای معین، در شکلی معین و با یک حس فردی نوشته شده است». دریدا گرچه تئوری سیاسی را ضروری می‌داند اما سعی می‌کند «این ضرورت را با چیزهایی که در دوستی و در بیگانه‌نوازی وجود دارند و بنا به دلایل ساختاری، نمی‌توانند موضوع معرفت یا یک تئوری باشند، پیوند زند.»\nبر اساس چنین چشم‌انداز، رؤیا و امیدی است که دریدا، با پایگاه قرار دادن افکار دوستانش، لویناس و موریس بلانشو، دوستانی که به ظاهر وجود داشته‌اند، تاریخ فلسفه دوستی را از افلاطون و ارسطو تا مسیحیت و روشنگری، تا نیچه و کارل اشمیت، تا فروید و معاصرین پی می‌گیرد. تاریخی که با وجود همه‌ی تفاوت‌ها و پستی و بلندی‌هایش، با تاریخ مفهوم «برادری» عجین شده است. او، از طریق این مطالعه، تلاش می‌کند تا به آشکار ساختن آن‌چه در پشت دوگانه‌های سرگیجه آور دوست/دشمن، دوستی/دشمنی و خود/دیگری وجود دارد بپردازد و درک جدیدی از دوستی ارایه دهد. با آموختن از لویناس که اخلاق اولین فلسفه است، دریدا تلاش می‌کند که نشان دهد دوستی، هر دو رابطه یعنی نزدیکی و دوری، به هم پیوستگی و جدایی را دربرمی‌گیرد. با ارجاع به فروید و ایده‌ی «رویای برادران» برای فروشکستن پدرسالاری و آرزوی مرگ پدر جهت خلاصی از اقتدار او، اهمیت تفاوت را نشان می‌دهد. چرا که فروید می‌گوید اشتراک برادران در مخالفت با اقتدار پدر، آنان را در توطئه چینی برای مرگ پدر و رهاشدن از اقتدار او، به وحدت می‌رساند. ولی دریدا می‌گوید که فروید از واقعیتی به نام تفاوت برادران غفلت می‌کند. تعیین هویت یا شناسایی مفهوم «دشمنی» که همواره در فلسفه در مقابل «دوستی» قرار داشته است، یکی دیگر از موضوعات مهم کتاب سیاست‌های دوستی است که دریدا آن را به نحوی سیستماتیک در آثار کارل اشمیت پی‌گیری می‌کند. او، ضمن تحلیل تعهد اشمیت به نازیسم و ناسیونال سوسیالیسم، می‌گوید که اشمیت که «جمهوری» افلاطون را خوانده بود، می‌دانست که تصمیم در سیاست از لحظه‌ی تشخیص دشمن آغاز می‌شود و تنها با چنین تشخیصی است که امکان واقعی کشتن دشمن وجود دارد. اما با این‌همه، دریدا تلاش می‌کند تا نشان دهد که حتی اشمیت نیز سیاست را با شناسایی دوست آغاز می‌کند و نه دشمن.\nکتاب سیاست‌های دوستی، هم‌چنان‌که گفته‌اند، به رغم زبان مصنوع و متکلفش، که هر دو گروه علاقه‌مند و بی‌علاقه به دریدا را رنج خواهد داد، اثری انگیزاننده است. «و یا هم‌چنان‌که گفته‌اند، به نظر می‌رسد که «خوانندگان آشنا» با سبک دریدا، از سبک شاعرانه‌ی این کتاب، با وجود نثر دشوارش، لذت می‌برند. اما برای آن‌ها که با سبک نویسندگی و فلسفه‌ی دریدا آشنا نیستند، خواندن این کتاب ممکن است امری طاقت‌فرسا باشد. مهم‌ترین نکته‌ی مثبت کتاب ولی، صرف نظر از سبک ِ نگارش آن، همان چیزی است که «ساخت گشائی ِ متافیزیک حضور» دریدا را ساخته است و آن این که ما از آن‌چه که حضور دارد ناراضی هستیم ولی آن‌چه حاضر است را وادار می‌کنیم که خود را مهیای آینده سازد؛ که خود را نسبت به امکان وجود آن‌چه که موجود نیست، باز نگاه دارد. و همین دریدا را به این نتیجه می‌رساند که آینده‌ی سیاسی، آینده‌ی دوستان می‌شود، چیزی که می‌توان آن را کشف یک دوستی ریشه‌ای، کشف یک روش جدید نگاه به سیاست و کشف یک دموکراسی عمیق‌تر و همه‌گیرتر دانست. کتاب در حقیقت یک بینش الهام‌بخش برای آینده عرضه می‌کند، چرا که «بررسی دریدا از مفهوم دوستی، [به عنوان مبنای سیاست و دموکراسی ِ در راه] اصولاً بر منطقی از «رابطه بدون رابطه»(لویناس) «جماعت بدون جماعت» (موریس بلانشو) و «مذهب بدون مذهب»(هدیه‌ی مرگ) استوار است».\nبر اساس چنین منطقی از ایکس بدون ایکس است که دریدا کتاب «سیاست‌های دوستی» را بر مبنای این جمله‌ی منسوب به ارسطو که «آی، دوستان من، دوست وجود ندارد»، پی‌ریزی می‌کند تا هم بتواند وضعیت موجود دوستی را به چالش کشد و هم چشم اندازهایی برای آینده‌ی دوستی، آن‌گونه که باید باشد، ترسیم کند. او اما، گرچه عبارت منسوب به ارسطو، و نه الزاماً مفهوم ارسطوئی دوستی و اقسام سه گانه‌ی آن را جدی می‌گیرد، به طور عمیق تحت تأثیر نیچه نیز هست، نیچه‌ای که آن عبارت را – در «انسانی، به تمامی انسانی»، وارونه می‌کند و می‌نویسد «حکیم ِ مرده گفت: دوستان، دوستان وجود ندارند. من، ابله ِ زنده، می‌گویم: دشمنان، دشمنان وجود ندارند». درک بلند نظرانه‌ی نیچه از مفهوم دوستی و نقد زهرآگین او به دوستی‌های موجود، به شدت دریدا را به خود مشغول می‌کند و سبب می‌شود که بخش قابل ملاحظه‌ای از کتاب سیاست‌های دوستی به نیچه اختصاص یابد. از این‌رو در این‌جا، از این‌جا به بعد، به پی‌گیری همین دو مسیر، یعنی برداشت ارسطو از مفهوم دوستی و عبارت منسوب به او و مفهوم نیچه‌ای دشمنی به مثابه‌ی دوستی، پرداخته می‌شود و پس از آن تأملات خود دریدا درباره‌ی «دوستی ِ در راه»، امر ِ ناممکنی که کسانی باید بدان بیندیشند و عمل کنند تا ممکن شود، به کوتاهی مورد بررسی قرار می‌گیرد.\nمفهوم ارسطویی دوستی و تناقض شایان ِ منسوب به او\nارسطو در کتاب‌های هشت و نه اخلاق نیکو ماخوس، دوستی را فضیلت، یا حداقل واجد نوعی فضیلت می‌داند. فضیلتی که، شاید همچون فلسفیدن، به خاطر خودش محبوب است و نه به خاطر نتایجی که از آن حاصل می‌شود. هیچکس از نظر ارسطو، نمی‌تواند زندگی بی‌دوست را انتخاب کند، حتی اگر همه چیزهای خوب دیگر را در اختیار داشته باشد. حتی فیلسوف نیز که بهتر از هرکس دیگر می‌تواند مستغنی از دیگران باشد، چون می‌تواند «کار خود را در تنهایی و خلوت دنبال کند» و «هرچه متفکرتر، قدرت او به انجام چنین کاری بیشتر»، باز هم بی نیاز از دوستی نیست. دوستی اما از نظر ارسطو، بریک گونه نیست، بر سه نوع است و هر نوع آن منزلتی متفاوت با دیگری دارد:\nنوع اول دوستی، مبتنی بر سودمندی است. این نوع دوستی، طبیعتاً زودگذر است، چون مطابق شرایط تغییر می‌کند. رابطه‌ی دوستانه در این گونه از دوستی‌ها، هم‌زمان با ناپدیدشدن زمینه‌ای که دوستی بر آن مبتنی بوده است، می‌گسَلَد، برای این‌که فقط آن زمینه بوده که این دوستی را زنده نگاه می‌داشته است. دوستی‌ای از این دست، به نظر می‌رسد که در بین آدم‌های سالخورده (برای این‌که آن‌چه آنها در چنین سن و سالی می‌خواهند، سودمندی رابطه دوستانه است و نه لذت بردن از آن) و کسانی که در میان سالی زندگی، منافع خود را تعقیب می‌کنند وجود داشته باشد. چنین افرادی ، وقت زیادی با هم صرف نمی‌کنند و گاه حتی همدیگر را نمی‌شناسند، چرا که احساس نیاز به آمیزش نمی‌کنند، مگر اینکه چنین آمیزشی را به نحوی دو جانبه سودمند تشخیص دهند. برای اینان، لذت بردن از همکاری با یکدیگر، فقط تا آنجا ادامه پیدا می‌کند که امید استفاده بردن از همدیگر را داشته باشند. رابطه با بیگانگان، به طور کلی در چنین مقوله‌ای می‌گنجد. فرومایه ترین نوع دوستی از نظر ارسطو، همین دوستی نوع اول است.\nنوع دوم دوستی برپایه لذت است که روابط دوستانه جوانان برآن مبنا سامان می‌یابد. برای این‌که زندگی جوانان براساس احساس‌شان انتظام می‌یابد و علاقه محوری آن‌ها لذت فردی و استفاده‌ی لذت‌بخش از لحظهها است. هم‌زمان اما که سن‌شان بالاتر می‌رود، ذوق‌شان نیز تغییر می‌کند، بنابراین آنان در ایجاد یا قطع یک رابطه دوستانه خیلی سریع عمل می‌کنند ... جوانان همچنین مستعد عاشق شدن هستند، برای اینکه دوستی شهوانی غالباً با احساسات به حرکت درمی‌آید و مبتنی برلذت است. به همین دلیل است که جوانان سریعاً وارد یک مناسبات دوستانه می‌شوند و به همان سرعت از آن مناسبات خارج می‌شوند، چنین تغییری گاه می‌تواند در طی یک روز اتفاق بیفتد. با این‌همه جوانان دوست دارند وقت‌شان را با هم بگذرانند و با هم زندگی کنند، برای اینکه مطابق تشخیص آن‌ها، دوستی موضوع دیگری جز این ندارد.\nدوستی نوع سوم، یا دوستی کامل، بر اساس سعادت است. فقط دوستی کسانی‌که نیک هستند و در نیک‌خویی با یکدیگر مشابهت دارند، کامل است. هریک از افراد این گروه به نحوی مشابه برای دیگری آرزوی خیر می‌کند... اینان حقیقی‌ترین دوستان هستند، چون هر یکی، دیگری را همان‌گونه که هست دوست دارد نه به خاطر هیچ کیفیت مشخصی. بنابراین، دوستی چنین مردانی تا آنجا که آنها نیک هستند، می‌پاید... این رابطه دوستانه، هم به نحو مطلق و هم به نحو مشخص نیک است، چرا که خیر هم به نحو مطلق خیر است و هم به نحو مشخص برای طرفین رابطه مفید است... این نوع دوستی به اندازه‌ی معقول دایمی است. چرا که آن‌چه به نحو مطلق خیراست، به نحوی مطلق لذت بخش نیز هست... این‌که چنین دوستی‌ای کمیاب باشد طبیعی است، برای این‌که اولاً مردانی از این دست کم‌اند... و ثانیاً زمان لازم است تا طرفین رابطه یکدیگر را بشناسند، و یقین بیاورند که هریک از طرفین، ارزش دوستی یکدیگر را دارند... میل به دوستی به سرعت گسترش می‌یابد ولی خود دوستی چنین نیست.\nملاحظاتی که ارسطو در موضوع دوستی عرضه می‌کند، هم‌چنان‌که کاپلستون به درستی یادآور می‌شود، گرچه حایز نکاتی «زیرکانه» است، ولی «عمیق نیست». دریدا اما بخش اول کتابش را، جایی که در آن به ارسطو می‌پردازد، با جمله‌ای آغاز می‌کند که به وسیله «دیوژن» و فیلسوف فرانسوی قرن شانزده، «میشل دو مونتنی» به ارسطو نسبت داده شده است. در واقع، همه فصل‌های کتاب با عبارت مورد اشاره، یعنی «آی دوستان من، دوست وجود ندارد»، آغاز و در متن کتاب نیز بارها و بارها تکرار می‌شود. دریدا با نقل این عبارت، می‌خواهد آن را جدی بگیرد و به جدی‌ترین نحو تفسیر کند. او این عبارت را «تناقض شایان» می‌نامد. چرا که مشکل بتوان کسانی را مخاطب قرار داد و بدانان گفت وجود ندارند. پس نوستالژیایی که در این جمله نهفته است، فاش می‌سازد که «ما آرزو داریم به دیگران اعتقاد داشته باشیم، برای این‌که خودبینانه می‌خواهیم به خودمان اعتقاد داشته باشیم».\nبرای دریدا که به عباراتی رازگونه از این دست، دلبستگی فراوان دارد، این جمله می‌تواند منجر به تفسیر نوینی از مفهوم دوستی شود: آی دوستان من، شما که امروز این نوشته را می‌خوانید، می‌دانید که خواندن و نوشتن خوب نیازمند نوعی رابطه دوستانه است، نیازمند فهمیده شدن متقابل است: «هرمنوتیک دوستی». او راه‌های مختلفی را برای تفسیر و بررسی این تعبیر چند پهلوی منسوب به ارسطو، پیشنهاد می‌کند. یکی از راه‌ها چنین است: هرچه که ارسطو گفته است، از طبقه بندی سه‌گانه دوستی در اخلاق تا انتزاعی‌ترین و تئوریک‌ترین مسایل در فیزیک یا متافیزیک، خطاب به مخاطب یا شنونده‌ای مفروض (حاضر یا غایب) است. به این مفهوم، حتی مشکل‌ترین عبارات متافیزیک، متعلق به «رویایی از یک دوستی غیر سودمندانه»، یعنی والاترین شکل دوستی است. دوستی‌ای که مطلوبیت آن نه به خاطر سودمندی و لذت‌بخشی آن که به خاطر خود آن است. نه به خاطر ارزشی که آن دوستی برای ما دارد که به خاطر ارزش ذاتی و درونی خود آن دوستی است. دریدا می‌گوید، مخاطبان ِ هر آنچه که ارسطو گفته است یا نوشته است، در ماوراء اشکال فرومایه دوستی قرار دارند. برای این‌که به موازات این‌که ارسطو زبان به سخن می‌گشاید، از دیگران انتظار دارد که بشنوند، که بفهمند و باور پیدا کنند. به عبارت دیگر ، ارسطو انتظار دارد که تا این اندازه با او دوست باشند و او را به عنوان دوست خود ملاحظه کنند که حرف‌هایش را بشنوند.\nبدین ترتیب، هر سخنی که ما می‌گوییم یا هر جمله‌ای که می‌نویسیم عملاً «آی دوستان من» را در خود دارد و با آن شروع می‌شود، حتی اگر این خطاب، بیان نشده باشد و حتی اگر آن دوستان وجود نداشته باشند. این‌گونه آیا نیست که هر جمله‌ای حاوی این جملات بیان نشده است که: «تو را من عشق می‌ورزم، گوش کن» و «تو را من عشق می‌ورزم می‌شنوی؟». بنابراین با هرجمله‌ای که ارسطو می‌نویسد، به ما پیشنهاد دوستی می‌دهد و از ما دوستی می‌خواهد، حداقل یک دوستی حداقلی! یا ساختار معینی از دوستی که حرفش را بشنویم، بفهمیم و هر قدر که لازم باشد وقت صرف کنیم تا با او بر سر معنای کلمه‌ای یا جمله‌ای به توافق برسیم. اتفاقاً «دوستان من»، از نظر دریدا، به ویژه زمانی به «آی» مورد خطاب قرار می‌گیرند که در حقیقت، دوست فردی وجود نداشته باشد. وقتی یک دوست مشخص فردی، نمی‌تواند همه انتظارات‌مان را از دوستی پاسخ و پوشش دهد، آرزوی ما برای داشتن چنان دوستی گسترش می‌یابد و این همان است که دریدا به آن «دوستی در راه» یا ساختاری از «انتظار و آرزو» می‌گوید. از نظر دریدا، هم‌چنان‌که آرزوی وعده‌ی به تعویق افتاده ظهور مسیح موعود، منتظران را مشتاق‌تر کرده است، عدم وجود دوست، آرزوی وجود او را شعله‌ورتر ساخته است. و همین امید و آرزوی «دوستی در راه» است که شرایط فهم دوستی و امکان ظهور و حضور آن را فراهم می‌آورد.\nدریدا در تفسیر «تناقض شایان» منسوب به ارسطو تا آنجا پیش می‌رود که «نشان ِ حذف ِ» جمله «آی دوستان من، دوست وجود ندارد»، را نشان ِ تقاضا و دعا تعبیر می‌کند: «آی دوستان من، دوستان من باشید، من به شما عشق می‌ورزم، عشق بورزید به من، من به شما عشق خواهم ورزید، شما هم بگویید که چنین می‌کنید، بگذارید این وعده را با هم مبادله کنیم» من از شما می‌خواهم که «دوستانی شویم از آن دست که من آرزویش را دارم، که من بدان محتاجم، که من وعده‌اش را می‌دهم». ارسطو در اخلاق نیکوماخوس می‌گوید دعا گفتاری است که صدق و کذب درآن راه ندارد. دعا، بیان آرزوهایی است که ما نمی‌توانیم آن را مورد قضاوت قرار دهیم. دعا، خودش را با وضع موجود و با ممکنات هماهنگ نمی‌کند، تمنا می‌کند اما آنچه که ممکن نیست، ممکن شود روزی، ما می‌دانیم که دوستان وجود ندارند، که دوست هیچ کجا پیدا نمی‌شود. ولی من دعا می‌کنم شما را، دوستان من که از این پس به گونه‌ای عمل کنید که وجود داشته باشید. شما دوستان من، دوستان من باشید. شما پیشاپیش دوستان من هستید، چون من شما را چنین می‌خوانم. من دوست «دوستی» هستم و عاشق عشق. دوستی‌ام را به شما می‌بخشم، برای اینکه وجود ندارد هنوز، برای اینکه دوستی‌ام ماهیتاً همواره در راه است، در حال گسترش و شدن. دریدا می‌گوید این در فضیلت وعده نهفته است که من می‌توانم دوستی ِ ناموجودم را به شما پیشکش کنم و شما را نیز دوستان خود بخوانم، حتی اگر نباشید، حتی اگر وجود نداشته باشید.\nدریدا از طریق ارجاع مفهوم دوستی به ارسطو، در صدد استخراج چند نتیجه مشخص است. نخست اینکه این مفهوم را که برای قرن‌ها «یک مفهوم حاشیه‌ای در حوزه سیاست و فلسفه سیاسی» بوده است، به متنی که به آن تعلق دارد، بازگرداند. او می‌گوید: «به نظر می‌رسد که «دوستی» به فلسفه اخلاق یا روان‌شناسی سپرده شده باشد. این اما فقط به طبقه‌بندی معمول معارف مربوط می‌شود، اما وقتی شما متون اولیه تئوری سیاسی را که با افلاطون و ارسطو آغاز می‌شود، می‌خوانید، پی می‌برید که «دوستی» یک نقش سازمان‌دهنده در تعریف عدالت و حتی دموکراسی داشته است... یکی از سه تعریفی که ارسطو از «دوستی» ارایه می‌دهد، سیاسی است(دوستی برپایه سودمندی) و همین که فقط یکی از اقسام آن سیاسی است، نشان می‌دهد که مفهوم دوستی، مفهومی است سیاسی و در عین حال غیرسیاسی. وضعیتی که می‌تواند ما را درمقابل «پرسش هایی که ممکن است، همواره در زندگی روزمره نیز با آن مواجه شده باشیم، قرار دهد. دریدا می‌خواهد به نقش اساسی دوستی در تجربه سیاسی و حضور غایب ولی مداوم دوستی در امر سیاست پی ببرد و از طریق آن، هم‌چنان‌که در جای خود خواهیم دید، به «دوستی در راه»، «دموکراسی در راه» و «بیگانه نوازی» منتج از این دو برسد.\nنکته دومی‌که دریدا از طریق ارسطو پی می‌گیرد اهمیت تشخیص تفاوت و تمایز هویت دوستان یا هریک از طرفین رابطه دوستی است. سئوال این است که آیا دوستی به سادگی تلاشی برای پنهان کردن واقعیت تمایز خودمان از دیگران است؟ آیا چیزی در دوستی وجود دارد که فی نفسه خیر و خوب است یا نیکی این رابطه مشروط و مقید به طرفین رابطه و به رسمیت شناختن تفاوت‌ها است. واقعیت این است که ارسطو به عنصر تفاوت بی‌توجه است و همین بی‌توجهی او را به توسعه یک مفهوم خیالی از دوستی هدایت می‌کند که در آن، با وجود تقسیم‌بندی‌هایش از مفهوم دوستی، دو نوع خصوصی و عمومی‌دوستی درهم آمیخته شده است. دوستی در حوزه عمومی و سیاسی، وابسته به مفهومی از اجتماع متجانس شهروند-دوستان است و دوستی در حوزه خصوصی، گونه واژگون شده و غیر سیاسی‌ای است که برارزش درونی و ذاتی دوستی تکیه می‌کند. تأکید ارسطو بر مدل عمومی و سیاسی دوستی و پیوستگی بین دوستی و سیاست دریدا را قادر می‌سازد که همین تناسب را به کار گیرد و از طریق آن در ماهیت دوستی بازاندیشی کند.\nدریدا می‌پرسد آیا این دو مدل دوستی واقعاً دارای ساختار متفاوت، متناقض ویا غیرقابل انطباقی هستند؟ و پاسخ می‌دهد که دوستی به مثابه یک رابطه عمومی، مشهود و سیاسی و دوستی به مثابه یک رابطه خصوصی نامشهود و غیر سیاسی، در حقیقت، به طور ضمنی به یکدیگر دلالت دارند. تمایز آشکار بین دو قسم دوستی را دریدا از طریق مفهوم «برادری» پیش می‌برد. از یک طرف «دوستی برادرانه» در قلمرو عمومی ظاهر می‌شود و از طرف دیگر، فلسفه سنتی گفتار دوست-برادر را حوزه ارزش، عدالت و عقل سیاسی و اخلاقی قرار می‌دهد. رابطه دوستانه از نظر دریدا که در خلوت و به صورت متجانس و پراکنده مرکز گسترش پیدا می‌کند، به مرور به زندگی عمومی‌شهروندان سرایت می‌کند و نوعی تجانس را سبب می‌شود.\nدوستی غیر سیاسی و خصوصی، تفرد و عدم تجانس دیگران با ما را به ما نشان می‌دهد. ما تفاوت دیگران را با خودمان تشخیص می‌دهیم و همین تشخیص تفاوت بنیادی ما با دیگران و با دوست، زمینه‌ای را فراهم می‌کند که در آن یک رابطه صمیمانه و با اعتماد، می‌تواند گسترش یابد. در حالی‌که مفهوم خصوصی دوستی، به رسمیت بخشیدن تفاوت بین دوستان را در دستور کار قرار می‌دهد، مفهوم عمومی دوستی احترام متقابل افراد، تحت نظارت قانون را (علی‌رغم هر نوع تفاوتی) پی‌گیری می‌کند. دریدا اهمیت ضرورت به رسمیت شناخته شدن تفاوت‌ها را تا آنجا برجسته می‌کند که با اقتدا به نیچه می‌گوید: «برای قادر شدن به دوستی، ما باید بتوانیم آن چه که در دوست می‌تواند او را روزی به دشمن بدل کند، ستایش کنیم. چنین توانایی‌ای علامت آزادی است.» آزادی ای که نیچه می‌گوید خودکامه‌گان و بندگان فاقد آن‌اند برای این‌که آنان نه مساوی‌اند و نه به اندازه کافی آزاد که بتوانند دوستی و دشمنی کنند. قادر بودن به پاس‌داشتِ آن‌چه که در دوست می‌تواند او را روزی به دشمنی بدل کند اما، مستلزم بخشیدن نامشروط چیزی است که هیچ‌گاه آن را دریافت نمی‌کنیم. لازمه‌ی چنین امری، آمادگی برای تحمل تفاوت، مجاز شمردن تغییر و پذیرش تضاد است. دوستی، رابطه‌ای است که محتاج گسترش است. تعادل بین هویت و تفاوت (خود و دیگری)، باید بصورت مستمر از طریق سخاوت، حساسیت و صداقت پرورش داده شود. نیچه از آن رو امکان وجود یک دوستی شایسته را در میان زنان، محال می‌دانست و مردان را هم فقط قادر به معاضدت و همکاری می‌دانست٬ چرا که دوستی شایان از نظر ِ بلند او، دانستن آن بود که چگونه بخشیده شود، نه فقط به دوست که به دشمن حتی و بشر، نیچه می‌دانست که، هنوز تا این اندازه سخاوتمند نشده است. «دوستی در راه اما، همان‌گونه که دریدا می‌گوید، ادامه می‌دهد آن‌چه را که زرتشت در نظر داشت: آزادی، برابری، برادری»\nمفهوم نیچه ای دشمنی به مثابه دوستی\nنیچه در «انسانی، زیاده انسانی»، عبارت منسوب به ارسطو را وارونه می‌کند و می‌نویسد، «آی دشمنان من، دشمن وجود ندارد». نیچه می‌گوید دوست باید بهترین دشمن باشد و با هرچیز نازیبا و ناسالمی‌که در دوست می‌بیند، بستیزد. دوست باید تجربه‌ای از زیبایی فراهم آورد که به بالا برکشیدن دوستش منتهی شود. پس باید با محدودیت‌هایش دشمنی کند، «دوست ندارم همسایه‌ام را در نزدیکی ببینم، آرزو دارم او در دور دست‌ها باشد، چطور او می‌تواند چیزی غیر از ستاره‌ام باشد؟» نیچه، دوستی را هم‌چون هنر به دونوع کلی تقسیم می‌کند: دوستی‌ای که مروج رحم و شفقت و از خاصیت انداختن دوستی است و دوستی‌ای که تصدیق‌گر زندگی و سرشار از حیات است، زرتشت در مورد دوستی نوع دوم چنین می‌گوید: «دوستی رابه شما می‌آموزانم که جهان در [وجود] او ساخته و پرداخته شده و خوبی‌ها همه در او یک‌جا گرد آمده است. آن دوست آفریننده را که همواره جهانی ساخته و پرداخته برای ارزانی کردن دارد.» دوست از این نظر، کسی است که توجه ما را به حد و کرانی که ما را محصور کرده است، آگاه و آشنا می‌سازد و از آن طریق، امکاناتی برای آزادی فراهم می‌آورد.\nدوستی‌ای این چنین اما در خارج از محدودیت‌های بردگی و سروری قرار دارد. پس نیچه نخست با دوست، دشمنی می‌کند تا از آن طریق به دشمنی به مثابه دوستی برسد. او قطعات‌اش را «درباره‌ی دوست»، از نقدی زهرآگین به درک زاهد خلوت نشین از دوستی آغاز می‌کند، برای اینکه برای زاهد، تک یعنی بسیار: همیشه یک در یک سرانجام – می‌شود دو! من و من همواره با یکدیگر غرق گفت و گوایم. اگر دوستی پادرمیانی نکند، این را چگونه می‌توان تاب آورد؟ پس برای زاهد خلوت نشین «دوست همیشه سوم کس است.» و این نشان می‌دهد که «شوق ما به یک دوست، فاش کننده‌ی ماست». بعد می‌رود سراغ بردگان و سروران، خانم‌ها و آقایان: «برده ای؟ پس دوست نتوانی بود. خودکامه ای؟ پس دوست نتوانی داشت.» زنی؟ تو را «هنوز توان دوستی نیست»، «عشق زن نسبت به هر چه خوش‌آیندش نباشد بیدادگر است و کور. در عشق هوشیارانه زن نیز هنوز در کنار روشنی همواره شبیخون است و آذرخش و شب». مردی؟ «آه از مسکینی شما مردان و تنگ چشمی روان‌تان! چندان‌که شما دوست‌تان را می‌دهید من دشمن‌ام را می‌دهم و مسکین‌تر نمی‌شوم». رفیق هستید و همکار همه، آری، «رفاقت هست؛ ای کاش دوستی نیز باشد! چنین گفت زرتشت.» نیچه، تردید خود را به دوستی‌های موجود و آرزوی خود را برای وجود دوستی‌های بلند پایه، در قطعه‌ای به نام «دوستی ِ اخترگون» یا «دوستی ِ آسمانی» که به دوستش می‌نویسد (قطعه ای که فصل دهم (آخر) کتاب دریدا با آن آغاز می‌شود) چنین شرح می‌دهد:\nما دوستانی بودیم برای هم که اینک غریبه شده‌ایم. حق نیز همین بود و ما نمی‌خواهیم آن را از خودمان پنهان داریم، آن‌چنان‌که گویی از آن شرمساریم. دوکشتی را می‌مانیم ما که هریک، مسیر و مقصد متفاوتی را پی گرفته است، راه‌های ما اما شاید در آینده به یکدیگر برخورد کنند و ما جشنی را بدان سبب برپا داریم، جشنی از آن دست که در گذشته برپا می‌داشتیم. و سپس، کشتی‌های خوب ما، چنان با آرامش در یک بندر و زیر یک آفتاب پهلو گیرند که تصور شود که گویی هر دو یک مقصد داشته‌اند، مقصدی که اینک، به آن نایل آمده‌اند. تقدیری ناگزیر اما باز ما را از همدیگر جدا می‌کند و به سمت دریاهای متفاوت و آفتاب‌های گوناگون می‌راند، به گونه‌ای که شاید دیگر هیچ‌گاه همدیگر را نببینم، شاید هم ببینیم ولی نشناسیم، از آن رو که دریاها و آفتاب های متفاوت، ما را از هم متفاوت کرده باشند. غریبه شدن از یکدیگر، شاید خواست ِ قانونی باشد که از بالا بر ما حاکم شده است، و از همین رو است که ما باید همدیگر را بیشتر ارج نهیم و حافظه دوستی گذشته‌مان را، تقدس بیشتری بخشیم. احتمالاً، قلمروی وسیع با ستاره‌های درخشان ولی نامرئی وجود دارد که مقاصد و راه های متفاوت ما، فقط منزل‌گاه‌هایی کوچک از آن به حساب می‌آیند؛ [پس بگذاریم این گونه بیندیشیم] و تا قامت چنین اندیشه‌ای فرا رویم. زندگی ما ولی بس کوتاه‌تر از آن است و بصیرت ما بس کوچکتر از آن، که تا حد چنین امکان بلندپایه‌ای، دوستان هم باشیم. بگذاریم پس فقط، اعتقاد داشته باشیم به دوستی ِ اخترگون‌مان، حتی اگر مجبور شده باشیم که دشمن همدیگر باشیم بر روی زمین.\nو از همین رو است که در جایی دیگر می‌گوید ، دوستی اگر نیست: «پس دشمن‌ام باش! چنین می‌گوید آن بزرگداشت ِ راستینی که دل دوستی خواستن ندارد. آن‌که دوست را خواهان است باید در راه‌اش جنگ برپا کردن را نیز بخواهد. و برای برپا کردن جنگ باید توان دشمنی داشت. می‌باید دشمنی را که در دوست نیز هست پاس داشت. بهترین دشمن را در دوست می‌باید داشت. آنگاه که با او به ستیز برمی‌خیزی دل‌ات می‌باید از همیشه به او نزدیک‌تر باشد.» دوستی‌ای چنین اما، علاوه بر شجاعت، محتاج مهارت هنری نیز هست. نباید تا آنجا پیش رفت که دوست، «تو را بدین سبب، سر به نیست» بخواهد. «هم‌دردی تو با دوست نخست باید پی بردن به این باشد که دوست خواهان همدردی هست یا نه. چه بسا او در تو جز چشمان تیز و نگاه دوخته بر ابدیت را دوست نمی‌دارد، همدردی با دوست باید خود را در زیر پوسته‌ای ستبر نهان کند، چنان‌که برای شکافتن‌اش دندانی از تو بر سر آن بشکند.»\n«دوستی» برای نیچه یکی از والاترین فضایل است. او در قطعه‌ای به نام «ستایش دوستی» با اشاره به جایگاه دوستی در عصر باستان می‌نویسد: در عهد عتیق، احساس دوستی، والاترین احساس به حساب می‌آمد، حتی والاتر از حس استغناء و بی‌نیازی، که به عنوان امری مقدس، مایه مباهات ِ بسیارِ خردمندان بود. این مطلب به بهترین نحو در داستان شاه مقدونی و فیلسوف آتنی، بیان شده است. شاه یک بار برای این فیلسوف گوشه‌گیر، هدیه‌ای کلان، مبلغ قابل توجه‌ای پول، فرستاد، فیلسوف اما قبول نکرد و بی‌درنگ آن را پس فرستاد. کیست او؟ شاه پرسید، آیا او هیچ دوستی ندارد؟ و منظور او این بود که: «من، خود بسنده‌گی این حکیم آزاده را می‌ستایم ولی انسانیت او را بیشتر می‌ستودم اگر دوستی که در او بود، بر غرورش ظفر می‌یافت. فیلسوف، اکنون در نزد من تنزل یافته است چرا که او از یکی از دو حس والا [دوستی و بی نیازی] و والاترین آن دو، یعنی دوستی، بی بهره است»\nدریدا اما گرچه خود تحت تأثیر مفهوم نیچه‌ای دوستی است و به تأثیر نیچه در مفهوم‌پردازی نوین و به کلی متفاوت با برداشت‌های سنتی وقوف کامل دارد. اما خاطر نشان می‌سازد که مفهوم‌پردازی نیچه از دوستی، هنوز به صورت اساسی مردانه و برادرانه است. مفهومی‌که در آن زن یا خواهر به عنوان دیگری جنسی قلمداد می‌گردد. او این امر را منحصر به نیچه نمی‌داند بلکه نشان می‌دهد که اصولاً چهره‌ی دوست در تاریخ غرب از طریق چهره‌ی برادر ترسیم شده است، مساله‌ای که خود نشانه‌ای از «موقعیت مردمدار سیاست» است. او این مطلب را در گفتگویی دانشگاهی پیرامون کتاب «سیاست‌های دوستی» به نحوی مبسوط شرح می‌دهد و می‌گوید از بررسی مفهوم «دوستی» به این نتیجه رسیده است که یک مدل متعارف سلطه یافته از این مفهوم از دوران یونان تا به حال، نه فقط در غرب، که در همه فرهنگ‌ها وجود داشته است: «در فرهنگ یونان، در فرهنگ روم و در فرهنگ‌های یهودی، مسیحی و اسلام». گرچه او واقف است که نمی‌تواند همه این فرهنگ‌های متنوع از یونان قدیم تا قرون وسطی و تا دوره معاصر را یک‌دست بداند ولی معتقد است که بعضی مشخصات دائمی از مفهوم دوستی، از این تاریخ بلند و فرهنگ های متنوع قابل استخراج و ارایه است. دریدا سعی می‌کند «این مشخصات را کشف و از نقطه نظر سیاسی، تحلیل کند». او می‌پرسد «مشخصات این مفهوم سلطه یافته از دوستی چیست که از نظر سیاسی می‌تواند معنادار و با اهمیت تلقی شود؟» پاسخ او چنین است:\nاولین ویژگی این است که دوستی اصولاً بین دو مرد جوان و براساس یک قراداد اتفاق می‌افتد، قراردادی که برمبنای آن هر طرف که بیشتر زنده ماند، وارث طرف دیگر باشد. این قرارداد، منحصر به مردان بوده است و نه بین دو زن یا حتی یک مرد و یک زن. بنابراین زن از این مدل دوستی به کلی خارج بوده است. دومین مدل یا ویژگی، دوستی به معنای برادری است. این مفهوم از دوستی تاریخچه خودش را دارد. از فرهنگ یونانی و مسیحی آمده است. همه مردان براساس این مدل با هم برادرند چون آنان پسران خدا هستند. شما حتی می‌توانید این تلقی از دوستی را در نظریه پردازی مطلقأ سکولار از سیاست و دوستی در انقلاب فرانسه که مبنای «اعلامیه حقوق انسان» است، ببینید. برادری در فرانسه زمان انقلاب موضوع یک جدل جدی بود که نهایتاً در میانه‌ی برابری و آزادی قرار گرفت و مبانی جمهوریت فرانسوی را ساخت. بنابراین در هر دو مدل که گفتم زنان به کلی از مفهوم دوستی کنار نهاده شده اند. معنای این آن نیست که مردان و زنان یا زنان با یکدیگر نتوانسته اند با هم روابط دوستانه داشته باشند، بلکه معنای آن این است که در درون این فرهنگ و این جامعه که نوع خاصی از دوستی سلطه و مشروعیت یافته بود؛ صدا یا گفتاری که اشاره‌ای به این کنارنهادن، کنارنهادن زنان داشته باشد، نمی‌توانست وجود داشته باشد.\nدسته دوم استدلال های دریدا علیه نیچه، متوجه برداشت نیچه از مفهوم دشمنی است. دریدا پس از نقل عبارت «آی دشمنان من، دشمن وجود ندارد»، همان تناقضی را که در ارسطو دیده است، در نیچه هم می‌بیند و می‌پرسد دشمن کیست؟ حقیقت تمایز دوستی و دشمنی در کجاست؟ و پاسخ می‌دهد که «حقیقت دوستی، جنون حقیقت است. حقیقتی که هیچ ربطی با خرد، آن‌گونه که در تاریخ فلسفه و تاریخ عقل فهمیده شده است، ندارد. این تاریخ تلاش کرده است به ما بیاوراند که احساس عاشقانه جنون است، شکی ولی نیست که دوستی، راهی به سوی خرد ، معرفت و عدالت سیاسی بود.» عدالت سیاسی، در فراسوی دوگانگی ِ دوستی/دشمنی قرار دارد و بر دو پایه احترام و مسوولیت استوار است. احترام، خارج از رابطه دوست با دوست و دشمن با دشمن حاصل می‌شود. این احترام، سبب یک پاسخگویی یا واکنش می‌شود که سرشار از خطر است: برای این‌که من ممکن است اشتباهاً کسی را که دشمن است، به خاطر واکنش احترام آمیزش، دوست بدانم و برعکس. «دشمن بدین ترتیب، بهترین دوست من می‌شود. او از من به نام دوستی نفرت دارد... مفاهیم دوستی/دشمنی در نتیجه درهم تنیده‌اند و به طور مداوم، جای‌شان تغییر می‌کند.» دریدا از خوانندگانش می‌خواهد که دوستی‌ای را در نظرآورند که از تناقضش با دشمنی و از شباهت‌اش با برادری فراتر می‌رود و با این‌حال، با خودش یک پیوند ژنتیکی از برادری به همراه می‌آورد. استحکام دوستی، از نظر دریدا، در طبیعت آن نیست، بلکه به دست‌آوردنی است. استحکام برادری را اگر طبیعت به آن داده است، استحکام دوستی را خودش به دست آورده است. به دست نیآورده است البته، به دست می‌آورد در آینده. چرا که دوست وجود ندارد، عشق به دوستی اما چرا. پس این یکی، می‌تواند آن یکی را ایجاد کند. ضمانتی در کار نیست اما، آن‌چه که هست، امید است و آنچه که ضمانت شود امید دیگر نیست.\nدریدا و دوستی ِ ناممکن، دوستی های ِ در راه\nدریدا با کتاب «سیاست‌های دوستی»، خود را و خواننده‌ی خود را، هم‌چنان‌که بنینگتون می‌گوید، با سه دسته پرسش مواجه می‌کند: چرا سیاست؟ آیا او با این کتاب می‌خواهد به اعتراضات و تقاضاهایی که برای سالیان متمادی، جهت حضور فکری در حوزه سیاست با آن مواجه بوده است، پاسخ دهد؟ آیا او می‌خواهد نوعی تئوری سیاسی یا یک «سیاست شالوده شکنانه» را موشکافانه شرح دهد؟ چرا دوستی؟ کتاب دریدا «سیاست‌های دوستی» نام گرفته است و ممکن است عجیب به نظر رسد که بحثی سیاسی را بتوان از طریق مفهوم به ظاهر حاشیه ای «دوستی» پیش برد. چرا دریدا از مفاهیم شناخته شده‌تر و نزدیک‌تر به سیاست، نظیر سلطه، قدرت، مشروعیت، نمایندگی و غیره استفاده نکرده است و به جای آن «دوستی» را در کنار سیاست نشانده است؟ دریدا می‌خواهد از «سیاست‌های دوستی» به دموکراسی‌ای عمیق‌تر و ریشه‌ای تر از دموکراسی های موجود برسد و از همین رو است که مکرر و مؤکد از مفهومی به نام «دموکراسی در راه» سخن می‌گوید، منظور او از این مفهوم چیست؟ و چگونه می‌توان از دوستی به دموکراسی رسید؟ پس دریدا با سه سووال اصلی روبرو است: چرا سیاست؟ چرا دوستی؟ و چگونه دموکراسی؟\nچرا سیاست؟ دریدا در ابتدا تأیید می‌کند که از زمانی‌که شروع به درس دادن و نوشتن کرده است تا به حال، بسیاری، دوستانه و غیردوستانه، از او انتقاد کرده‌اند که چرا به صورت مستقیم به مسایل سیاسی نمی‌پردازد. او این انتقاد را هم‌زمان منصفانه و غیرمنصفانه می‌خواند. غیرمنصفانه از این‌رو که «من فکر می‌کنم هرچه انجام داده‌ام، مستقیم یا غیرمستقیم به مسایل سیاسی، مرتبط بوده است و من می‌توانم این را با روشی دقیق نشان بدهم» و منصفانه از این‌رو که این ارتباط، تلویحی، به روشی ویژه و شاید تا حدی غیرمستقیم بوده است. بنابراین من فکر نمی‌کنم که با این کتاب و نیز کتاب «اشباح مارکس»، به تقاضا یا اعتراضی پاسخ گفته باشم، بلکه احساس می‌کنم که این دو کتاب باید گسترش کارهای من به سمت اندیشیدن دوباره و مستقیم‌تری روی آن‌چه در سنت ما سیاست نامیده می‌شود، قلمداد گردد. دریدا ادامه می‌دهد که او اما نمی‌خواهد به سمت یک تئوری سیاسی با قالب‌های قدیمی، حرکت کند، بلکه می‌خواهد به نحوی متفاوت آن را دوباره تعریف کند یا دوباره روی آن بیندیشد، تعریفی که با ورود مفاهیمی مانند دوستی و بیگانه‌نوازی، به عنوان تجارب انسانی، سیاست را از دسترس معرفت، با تعاریف کلاسیک، خارج می‌سازد.\nچرا دموکراسی؟ دموکراسی از نظر دریدا، نام عجیبی برای یک رژیم سیاسی است. از همان آغاز مشکل بود که دموکراسی در قلمرو یک رژیم تعریف شود. دموکراسی یعنی یک برابری حداقلی و در همین جا است که دوستی اهمیت کلیدی پیدا می‌کند. برای این‌که در دوستی، حتی در نوع کلاسیک آن، عمل متقابل، برابری و تناسب، اهمیت اساسی داشت. هیچ دموکراسی‌ای وجود نخواهد داشت مگر این‌که برابری میان همگان در آن پذیرفته شده باشد. سووال اساسی اما در این‌جا این است که چطور ما می‌توانیم، هم‌زمان، هم برابری یک فرد با فرد دیگر را درنظر بگیریم و هم احترام به یک فرد ِ منفرد را؟ دریدا می‌گوید در کتاب «سیاست‌های دوستی»، قصد پیشنهاد دموکراسی‌ای را دارد که قابل کاهش به شهروندی، و به سازمان یک رژیم برای جامعه‌ای مفروض به نام دولت–ملت نیست. او در این‌جا می‌پرسد آیا ممکن است که دموکراسی ِ ورای دولت–ملت، هم بتواند معنای خود را حفظ کند و هم نیرویی برای نظم شود؟ آیا ما می‌توانیم در مورد دموکراسی، در ماوراء مدل سیاسی کلاسیک، یعنی در ماوراء ملت–دولت و مرزهایش بیندیشیم؟ آیا ممکن است که به نحوی متفاوت درباره حکم دوسویه برابری برای همه و احترام برای فرد منفرد (با ارجاع به مفهوم دوستی) اندیشید؟\nدریدا می‌گوید، وقتی من درباره «دموکراسی در راه» سخن می‌گویم، منظور من چهره‌ای از دموکراسی آینده یا یک رژیم جدید یا یک سازمان جدیدی از دولت–ملت نیست، منظورمن این است که عصر (وعده) ظهور یک دموکراسی قابل اعتماد(برپایه برابری) –که هرگز در آنچه ما اکنون دموکراسی می‌نامیم، وجود نداشته است– فرارسیده است. ساخت‌گشایی دموکراسی، بنابراین، به سادگی آن چیزی است که به نحوی مشهود یا نامشهود در حال وقوع است. بدین ترتیب، این برداشت از دموکراسی در صدد نقد آن چیزی است که امروزه، همه جا از آن تحت عنوان دموکراسی برای جامعه خودمان نام برده می‌شود. «دموکراسی در راه» به سادگی تصحیح یا تکمیل شرایط فعلی دموکراسی‌ها نیست، چرا که دموکراسی مورد نظر قبل از هرچیزی با مفهوم «وعده» پیوند خورده است. ایده «وعده» در خود ایده دموکراسی مستتر است: وعده‌ی برابری، آزادی، آزادی بیان، آزادی مطبوعات. و به همین دلیل است که آن یک مفهوم تاریخی است تا سیاسی. دموکراسی ، تنها مفهومی‌از یک سازمان یا رژیم سیاسی است که پروسه‌ی پایان ناپذیر تصحیح و تکمیل در درون خود آن نهفته است. از آنجا که دموکراسی یک مفهوم تاریخی است، من از «دموکراسی در راه» سخن گفته ام. «در راه»، اشاره به آینده ندارد، اشاره به وظیفه‌ای دارد که باید تحقق یابد یا انجام پذیرد. ما لازم نیست تا آینده‌ای نامعلوم منتظر بمانیم که این دموکراسی تحقق یابد، باید همین‌جا و هم اکنون آن‌چه را که لازم است، برای آن انجام دهیم. این یک حکم است، حکمی فوری، حکمی‌است که دموکراسی به ما می‌کند.\nچرا دوستی ؟ برای این‌که دریدا می‌خواهد، برخلاف بینشی که از افلاطون تا به حال با آن سروکار داشته ایم ، «دوستی» را روی مفاهیمی چون «دوری» به جای «نزدیکی»، تفاوت‌های جدی و تقلیل‌ناپذیر به جای علایق مشترک، عجایب به جای قرایب و برابری انسانی به جای برادری مردانه پی‌ریزی کند و با گسترش آن از حوزه‌ی خصوصی به حوزه‌ی عمومی، وعده‌ی ظهور دموکراسی در راه را اعلام کند. پرسش‌های اصلی برای دریدا در این کتاب ،هم‌چنان‌که نویسنده‌ای در مقاله‌ای به نام «زرتشت دریدا کیست؟» عنوان می‌کند، این است که آیا ما الزاماً باید دوستان‌مان را از میان هم‌پیمانان سیاسی‌مان انتخاب کنیم؟ آیا ما می‌توانیم دوستی داشته باشیم که از نظر سیاسی دشمن ما است و برعکس؟ آیا رابطه دوستانه بر همانندی طرفین رابطه استوار است یا بر تفاوت آنان؟ بر سودمندی استوار است یا برعشق؟ دوستی آیا از برادری متمایز است؟ اگر آری در کجا و چگونه؟ و اصلاً چرا برادری ؟ جرا خواهری نه؟\nارسطو، هم‌چنان‌که نشان داده شد، معتقد است که برای این‌که دوستی بتواند گسترش پیدا کند، دوستان باید به همدیگر نزدیک باشند. فاصله فقط می‌تواند به انفصال رابطه انجامد. دریدا اما معتقد است که دوستی الزاماً به ابژه‌ی واقعی احتیاج ندارد. ابژه‌ی دوستی و عشق ممکن است قادر به بازگرداندن عشقی که دریافت کرده است و یا حتی پاسداشت عشق نباشد. پس از این‌رو، دوستی باید به عشق ورزیدنی نامشروط پیوند یابد. برای این‌که، در مواردی، ممکن است کسی به نام دوست که محبتی را دریافت می‌کند، یک دشمن باشد. یا ممکن است ابژه‌ی عشق اصلاً مرده باشد. بنابراین ساختار محبت آمیز دوستی، زمینه و امکان مجزا و متفاوتی از ساختار رابطه سوژه و ابژه دارد: «کسی می‌تواند عشق بورزد که دوست داشته شده باشد، ولی خود ِعشق ورزیدن، همواره چیزی بیشتر، بهتر و متفاوت‌تر از دوست داشته شدن است.» دریدا هم‌چنین، با اشاره به مفهوم جماعت، رابطه دوستی در جماعت را رابطه‌ای نزدیک می‌داند اما عشقی که به خود جماعت به عنوان کل ورزیده می‌شود از جایی دور می‌آید و همین البته سبب حد معینی از خطر می‌شود. برای این‌که گاه ممکن است دوست تبدیل به دشمن شود.\nدر مجموع برای دریدا دومسیر در رابطه با دوستی، از تبارشناسی این مفهوم قابل استخراج است. دو مسیری که برای دریدا هر دو مسیحایی اند. جهت اول دوستی، مستقیماً از عرفان مسیحی، و به ویژه از دستور مسیحی «همسایه خود را دوست بدارید»، استخراج شده است. دریدا در اینجا به «برادران جهانی» فراخوان می‌دهد. اینان برادرانی هستند برای دوستان‌شان، هم‌چنان‌که برای دشمنان‌شان، و با چنین مشخصه ای، آنان فرزندان خدا به حساب می‌آیند. «در مسیحیت، وقتی کسی «برادر» می‌شود و از این طریق شایستگی ورود به مرحله پدری را پیدا می‌کند که، دشمن خود را همچون همسایه خود و یا حتی همچون خودش، دوست داشته باشد.» دومین مسیر، به ابرانسان نیچه مربوط می‌شود. دریدا در این‌جا جمله نیچه را، که بارها از آن استفاده کرده است، می‌آورد که: «قادر بودن برای عزیز داشتن آنچه که در دوست، می‌تواند او را به دشمن بدل کند، علامت آزادی است.» ... آزادی‌یی که هم بردگان و هم خودکامگان از فهم آن عاجزاند. اینان نه می‌توانند دوست باشند و نه دشمن، برای این‌که آنان آزاد و به اندازه‌ی کافی برابر نیستند. دریدا این ایده‌ها را، به رغم ظاهر غیر دینی و گاه ضد دینی‌اش، مسیحایی می‌بیند و معتقد است که نیچه درپایان قرن نوزدهم، ظهور انسانیت جدیدی را از زبان زرتشت پیامبر اعلام می‌کند، انسانیت جدیدی که قادر به عشق ورزیدن به دیگری عمیقاً متفاوت و مجزا، به عنوان دوست، باشد.\nخود دریدا در قسمت‌های پایانی کتاب، هنگامی که از یک بی‌قراری بنیادی نسبت به دیگری صحبت می‌کند، خواننده را یاد وعده نیچه می‌اندازد، گویی که انسانیت‌ای جدید ظهور کرده است و دل نگران حال تو است. او در آن‌جا با اشاره به موریس بلانشو، نزدیک‌ترین دوستش، به نکته نهایی کتابش می‌رسد، اشاراتی که کتاب با آن جان دیگری می‌گیرد. دریدا نامه‌ای از موریس بلانشو به سلمون ملکا نقل می‌کند که در آن موریس بلانشو می‌نویسد، آزار و ایزاء نازی به ما آموخته است که «یهودیان برادران ما هستند» و یهودیت، فراتر از و فراسوی ِ مذهب مشخصی بودن، «اساس رابطه ما با دیگران» است. دریدا اعتراف می‌کند که علیرغم اینکه خود را به موریس بلانشو نزدیک حس می‌کند، این نامه او را از چند جهت ناآرام و مضطرب می‌سازد. نخست این‌که قایل شدن نقشی نمونه‌وار برای یک مذهب یا زبان یا ملت، و در این‌جا یهود، می‌تواند نتایج ناگوار سیاسی برای دیگران، و در اینجا فلسطینی‌ها داشته باشد. دوم این‌که دریدا می‌پرسد چرا در وهله اول یهودیان باید برادران ما باشند؟ و این‌که ما کسیتیم؟ دریدا به پرسشگری ادامه می‌دهد و می‌پرسد چرا من هرگز نتوانسته‌ام جملاتی از آن دست که موریس بلانشو نوشته است بنویسم، یا حتی آن‌ها را مورد تایید قرار دهم؟ دریدا می‌گوید نگران کلمه‌ی جماعت است، احتمالاً از این‌رو که جماعت می‌تواند در مقابل جماعتی دیگر قرار بگیرد و می‌پرسد آیا همین نگرانی ها نیست که، به نحوی بنیادی، این کتاب را تحت تاثیر قرار داده است؟\nدریدا نتیجه می‌گیرد که سیاستی که او از آن سخن می‌گوید، «جماعتی بدون جماعت» است که از «دوستی بدون خاطره از خودش، از صداقت، از شرافت و از دوستی ناگسستنی...» تشکیل شده است. از طریق عشق ورزیدن از راه دور، بی هیچ رابطه نزدیکی، یک نوع جدیدی از دموکراسی اعلام می‌شود: دموکراسی نیچه‌ای. گویی همان‌گونه که نیچه درپایان قرن نوزدهم، ظهور انسانیت جدیدی را اعلام می‌کند، دریدا هم در پایان قرن بیستم، ورود احتمالی عاشقان انسانیت را اعلام می‌دارد. چگونه ولی می‌توان به عشق ورزیدنی نامشروط و از راه دور، به دوستی‌ای بدون خاطره و رابطه، و از آن‌جا به سیاست جدید ِ «جماعتی بدون جماعت» و از آن‌جا به نوع جدیدی از دموکراسی، دموکراسی ِ نیچه‌ای، که مبتنی بر «دوستی‌ای ناگسستنی...» است، رسید؟ و آیا اصولاً چنین دموکراسی، سیاست و دوستی‌ای ممکن است؟ بقیه همه را رها کنیم، «دوستی» آیا می‌آید؟ دریدا می‌گوید آری، آری، همه‌ی آن‌چه که ساخت گشایی ِ دوستی می‌خواهد بگوید همین است. ساخت گشایی انتظار و امکان آنچه ما اکنون آن را غیر ممکن می‌نامیم، به معنای بیدار کردن آرزوها و امیدهایمان برای غیرممکن‌ها است، برای چیزهایی که در راه است و باید بیاید. ساخت گشایی، فاتالیسم یا اعتقاد به سرنوشتی محتوم نیست، که امید است، نه امیدی ساده یا امیدی ضمانت شده (که آنچه ضمانت شود، امید بستن به آن بی معنا است)، که امیدی علیه امید. برای این‌که امید واقعاً زمانی امید است که در درون و به وسیله ناامیدی تهدید شود. بگذارید یک بار دیگر و این بار از دریدای ِ سه سال پیش، دریدای ِ ۲۲ سپتامبر ۲۰۰۱، در حالی که جایزه آدورنو را در دست دارد، بپرسیم که دوستی آیا می‌آید؟ «دوستی» آیا هنوز ممکن است؟ و اگر بله؟ چگونه؟ و دریدا به ما پاسخ دهد که :«دوستی‌ای که منظور من است به همان اندازه غیرممکن است که رویایی را که در سخنرانی پذیرش جایزه آدورنو ذکر کردم. یک غیرممکنی که متضاد یا منافی ممکن نیست. کسی باید این غیرممکن را انجام دهد، کسی باید بدان بیندیشد و به آن عمل کند. اگر فقط قرار بود چیزی که ممکن است، اتفاق بیفتد، هیچ چیز ابداً اتفاق نمی‌افتاد. اگر من فقط آنچه را که می‌توانستم انجام دهم، انجام می‌دادم، من عملاً هیچ کاری نکرده بودم.»\n۱ – این نوشته را باید با تأملاتی به مطالعات بعدی واگذاشت که در صدر آن تأکیدی مؤکد بر پی گیری پروژه سرگذشت مفاهیم در حوزه غربی از یک سو و تلاش برای استخراج نگاه ایرانی- اسلامی- شرقی به این مفاهیم از سوی دیگر قرار دارد. ضرورت اولی در این است که ما را معاصر می‌سازد ، و ضرورت دومی‌در این است که ما را، ایرانیان را، با دیگران، با غربیان وارد گفتگوی واقعی می‌کند. ضرورت اولی در این است که برداشت های منسوخ، سپری شده و تاریخی مفاهیمی‌مانند دوستی و دشمنی، کفر و ایمان، خدا و انسان، حق و تکلیف ، سوژه و ابژه و هر مفهوم کهن و مدرن دیگری، برای حضور در اکنون زندگی، پایگاه قرار نمی‌گیرند و ضرورت دومی‌در این است که به دعوت جهان برای حضور مؤثر در ارائه درک خودمان از مفاهیمی‌که زندگی انسان را می‌سازند، پاسخ گفته ایم و از آن طریق کمک کرده ایم که جهان شمولی ای راستین، «جهان شمولی ِ از پایین»، شکل بگیرد. سرگذشت مفاهیم اگر درهر دوحوزه غربی و شرقی تعقیب شود، هم نقایص هردو نگاه که معلول تاریخ و طبیعت و جغرافیای متفاوت است، پوشش داده می‌شود و هم خویشاوندی ها که محصول سرشت مشترک انسانی انسان است، دوستی و هم سرنوشتی ایجاد می‌کند. وقتی فی المثل از نیچه می‌خوانی که «عشق پایین تر از دوستی است، برای اینکه عشق رابطه ای بالا/ پائین، رابطه ای از نوع سروری و فرومایگی، خود کامگی و بردگی است، دوستی ولی همواره با آزادی و برابری همراه است» و مقایسه اش می‌کنی با، نه مقایسه نمی‌کنی ، خودش می‌رود در متن مقاله‌ی «دوست داشتن از عشق برتر است» شریعتی می‌نشیند، و چنین ادامه می‌یابد که «زیرا عشق، در هر رنگی و سطحی، با زیبایی محسوس، در نهان یا آشکار رابطه دارد.. دوست داشتن اما چنان در روح غرق است... که زیبائی های محسوس را به گونه ای دیگر می‌بیند.... عشق در دریا غرق شدن است و دوست داشتن در دریا شنا کردن.... عشق تملک معشوق است و دوست داشتن ، محو شدن در دوست... در عشق رقیب منفور است و در دوست داشتن است که هواداران کویش را چو جان خویشتن دارند»، بی آن‌که دربند نوع نگاه این دو به عشق و به دوستی شوی، از عبارت منسوب به ارسطو روی برمی‌گردانی و دلبسته شعری از شاعر هموطن خود می‌شوی که: ای بسا هندو و ترک هم‌زبان/ ای بسا دو ترک چون بیگانگان/ پس زبان محرمی‌خود دیگر است/ همدلی از همزبانی بهتر است/ غیر نطق و غیر ایما و سجل/ صد هزاران ترجمان خیزد ز دل.\n۲ – در مورد سرگذشت فلسفی مفهوم مشخص دوستی اما باید گفت که گرچه فلاسفه، عمدتاً، به نحوی باورنکردنی نسبت به مساله «دوستی» ساکت بوده اند، اما عده ای از آنان که به این مساله اندیشیده اند، سوولاتی جدی پیرامون آن طرح کرده اند. سووالاتی که با آن‌ها مهم‌ترین و شاید خصوصی‌ترین تجربه انسانی، بی‌پروا مورد کنکاش قرار می‌گیرد، سووالات به ظاهر ساده‌ای نظیر: دوستی اصولاً چیست؟ آیا «دوستی» می‌تواند اصولاً تعریف شود یا چیزی است که در مقابل هر تعریفی مقاومت می‌کند؟ آیا دوستی یک جزء ضروری از یک زندگی سعادتمندانه است؟ رابطه دوستی با اخلاق، با سیاست و با خرد چیست؟ آیا دوستی امری اجتناب ناپذیر و به همین دلیل جاودانه است؟ فلسفه چه امکاناتی برای پاسخگویی به این سووالات در اختیار دارد؟ آ نچه در این مقاله آمد ، فقط بخشی از پاسخ‌های دریدا به برخی از سووالات مذکور بود. دیگرانی هم هستند – چه آنها که نامشان در این مقاله آمده است و چه آنها که نامی‌از آنان به میان نیامده است- که در این باب اندیشیده اند و باید بدانان پرداخت. از معاصرین ، میشل فوکو فی‌المثل ، به اهمیت مطالعه سرگذشت دوستی پی برده بود: «من فکر می‌کنم بعد از مطالعه تاریخ سکس، ما باید سعی کنیم تاریخ دوستی یا دوستی ها را بفهمیم. این تاریخ بسیار مهم است.» و به دلیل همین تأکید است که هم‌چنان‌که نویسنده‌ای در مقاله‌اش «زیبایی دوستی» اشاره می‌کند، اهمیت دوستی در آثار اخیر میشل فوکو به نحو روز افزونی در حال شناسایی است. خود همین نویسنده، به طور مثال بر رابطه بین دوستی و مفهوم فوکویی- هایدگری «زندگی به مثابه کارهنری» تأکید می‌کند و می‌گوید، تمرکز بر روی مفهوم زیبایی، مارا قادر می‌سازد که مفهوم دوستی را در رابطه با «زندگی به مثابه کاری هنری» درک کنیم. دوست در این درک، هم‌چون هنر به ما دوستان در مورد زندگی هامان چشم انداز می‌بخشد. دوستی به مثابه کارهنری، اهمیت رابطه با دیگری را در مرکز توجه قرار می‌دهد و تمایز بین تولید کننده و دریافت کننده، بین سوژه و ابژه را در هم می‌شکند. چرا که برای فوکو، «مراقبت از خود»، اشاره به رابطه با دیگران و ناظر بر مراقبت از دیگرا ن است. و از این‌رو مفهوم «مراقبت از خود» فوکو، امکانات بیشتر و انعطاف پذیرتری از مفهوم دوست، آن‌گونه که ما در زندگی روزانه آن را تجربه می‌کنیم، فراهم می‌آورد. سرگذشت فلسفی مفهوم دوستی هم که استخراج شود، کارکردهای اجتماعی و ریشه‌های روانی دوستی و دوستی‌ها، حکایات دیگری هستند که تبیین آنها در حوزه علوم مربوطه و به عهده علمای مربوطه است. می‌شود اما چنان در دوست و در دوستی غرقه بود و مستغنی از تفسیر آن که معناگرایانه رو کرد به فیلسوفان این مقاله و گفت: «فیلسوفی؟ دوست نتوانی بود. دوست نتوانی داشت.» دوستی همیشه برایت یک مفهوم است و دوست همیشه غیر ، دیگری، شنونده. … ﭘاسکال زمانی از «خدای زنده»"ی پیامبران و «خدای فلاسفه» سخن گفته بود، به تبع او «سرگذشت مفهوم دوستی» را باید واگذاشت به فلاسفه، رفت در ﭘﻰ دوست و به ایزدستان دوستی سوگند خورد که هرگز اثباتش نکرد!»\n۳ – از دریدا اما، که کتابش موضوع این نوشته بود ، می‌توان آموخت که علاوه بر شاهراه ها و دروازه هائی مانند حزب و جامعه مدنی و حقوق بشر و رفرم و انقلاب که همه روزه کثیری از مردم در آن عبور و مرور و از آن ورود و خروج می‌کنند، راه های باریک ِ خاکی ِ ناشناخته و درهای ِ تنگ ِ چوبی ِ فراموش شده ای هم برای ورود به عرصه سیاست وجود دارند ، که دوستی یکی از آنها است. همه تلاش دریدا در مطالعه فلسفی تاریخ دوستی این است که نقش سازمان دهنده آن را در تعریف عدالت و دموکراسی و گسترش این ارزش ها از طریق فضیلت «دوستی» نشان دهد. این تلاش و روش گرچه برای کسی که از خباثت سیاست رایج به شرافت دوستی در محاق پناه آورده است، در بدو امر ناگوار و حتی تکان دهنده است، اما وقتی فهمیده می‌شود که از طریق دوستی می‌توان به "عشق به انسانیت" رسید و سیاست را انسانی کرد، بس خوشایند و خجسته می‌شود و می‌فهمد که به جای حقی پناه آورده است و به مفهوم شریفی دخیل بسته است. چرا که اگر چنان اتفاقی برای سیاست بیفتد، دیگر لازم نیست آدمی‌از چیزی به کسی پناه برد. روزی در حاشیه جلسه ای دانشگاهی، دوستی نقل می‌کرد که سالها پیش در سمیناری ، شنونده سخنان سیاست پیشه ای پیرامون مسئله ای از مسائل سیاست بوده است. سخنرانی که تمام می‌شود و نوبت پرسش که بدو می‌رسد، برمی‌خیزد و می‌پرسد آیا شما تا به حال عاشق شده اید؟ و می‌نشیند. سخنران و جمعیت به حیرت در او می‌نگرند که از کدام سیاره آیا این فرد به اینجا پرتاب شده است؟ او نیز از حیرت آنها شگفت زده می‌شود و از خود می‌پرسد چطور اینان نمی‌دانند که کسی که عاشق نشده باشد، و «منیت» خود را زیر پا نگذاشته باشد، خودکامه می‌شود؟ و چرا نمی‌دانند که حداقل بخشی از شوم بختی های تاریخ همه جا، بدین سبب بوده است که سیاستمداران ، با عشق بیگانه و سیاست از دوستی جدا بوده است؟ پیام این دوست شاید این بود که به سیاست بی عشق و به سیاستمداران فقط عاقل - که در سیاست فقط منافع را دنبال می‌کنند، حتی اگر آن منافع، منافع ملی باشد - و به هر چیزی و هر کسی که دل ندارد، دل نبندید. پیام سیاست‌های دوستی دریدا آیا جز این بود؟ پیام او اگر این باشد، سووالی از او اما همچنان باقی و شاید بی پاسخ می‌ماند که فلسفه اگر به تعبیر ارسطو به خاطر خودش محبوب است و نه به خاطر نتایجی که از آن حاصل می‌شود، فلسفه دوستی چرا همواره باید در ماوراء آن، حتی اگر آن ماوراء ارزش هایی مانند عدالت و دموکراسی باشند، جستجو شود؛ نیاز خصوصی و بی بهانه به دوستی در این میانه چه می‌شود؟ فیلسوف اگر باز به تعبیر ارسطو، بهتر از هرکس دیگر می‌تواند مستغنی از دیگران باشد، چون می‌تواند «کار خود را در تنهایی و خلوت دنبال کند» و «هرچه متفکرتر، قدرت او به انجام چنین کاری بیشتر»، پس این‌همه شکایت فلسفی از «بی دوستی» از کجا می‌آید؟\n۴ – و نهایت این‌که، در صدر این مقاله، مقدمه، عبارت بدبینانه منسوب به ارسطو می‌توانست درج نشود و به جای آن عبارت خوشبینانه خود او که «دو دوست ، یک روح هستند در دو جسم» قرار بگیرد. تناقض وسوسه انگیز مستتر در اولی اما، که به هنرمندانه ترین شکل ممکن، دوستی‌های موجود را در مقابل حقیقت دوستی قرار می‌داد، اختیار از مقدمه‌نویس ربود. از یک طرف امیدی است بلند، در معنای این عبارت، به ارتفاع گرفتن «دوستی» تا جایی که پر ِ خیال هم به آن نمی‌رسد و از سوی دیگر واقعیتی که چو دیوار ایستد در پیش چشمانش، چشمان ِ امید! عین همین پارادوکس، به نحوی رازگونه‌تر ، در «چه شد»های رندانه حافظ نیز مستتر است: یاران را چه شد/ دوستی کی آخر آمد دوستداران را چه شد/ سواران را / هزاران را، می‌گساران را چه شد؟ او خود، احتمالاً، بیش از هرکس دیگر می‌داند که چیزی – آن‌گونه که او در نظر داشته است - نبوده است، تا به آخر آمده باشد. چه شدهای او پیش از آن‌که ارجاعاتی به واقعیتی در گذشته باشند، انعکاسی از آرزوهای او برای آینده است: دوستی های در راه، دوستی‌های ناممکن! غیرممکنی که متضاد یا منافی ممکن نیست، چرا که اگر قرار بود فقط چیزی که ممکن است، اتفاق بیفتد، هیچ چیز ابداً اتفاق نمی‌افتاد!\nمنبع:مدرسه سال دوم شماره سوم اردیبهشت ۱۳۸۵


رابیندرانات تاگور – برگه 20 – خانه شاعران جهان | Persian Anthology of World Poetry خانه شاعران جهان | Persian Anthology of World Poetry\nخانه / بایگانی نویسنده و مترجم: رابیندرانات تاگور (صفحه 20)\nبایگانی نویسنده و مترجم: رابیندرانات تاگور\nع. پاشایی شعرها ۰\nآرزو دارم به آنسوى رودخانه روم. آنجا كه زورقها را در يك صف به خيزرانها بستهاند. آنجا كه پگاهان مردان گاوآهن بر دوش در زورقها نشسته به آنسوى رود مىروند تا كشتزارهاى دوردست خود را شخم زنند. جائى كه گاوبانان گاوان ماغكش را از رود به مرغزار كنار رودخانه مىبرند. شامگاهان همه به خانه بازمىآيند، شغالان را در جزيره پوشيده از علفهاى هرز به زوزهكشيدن وا مىگذارند. مادر، تو اگر بگذارى، دلم مىخواهد هنگامى كه همسن و سال پدر شدم زورقبان آن گدار شوم. مىگويند كه فراسوى آن ساحل بلند بركههاى شگفت پنهان است. از پس ِباران دسته دسته اردكهاى صحرائى به آنجا مىآيند، و گرداگرد كنارههائى كه مرغابيان تخم مىگذارند نىهاى ستبر روئيده است. جائى كه پاشَلهها دم مىجنبانند و بر گِل و لاى نرم و پاك ردّ پاهاى كوچكشان را بهجامىگذارند. مادر، تو اگر بگذارى، دلم مىخواهد هنگامى كه همسن و سال پدر شدم زورقبان آن گدار شوم. از اين ساحل به آنسو مىروم و بازمىگردم، تمام پسران و دختران روستا به هنگام شستوشو از من درشگفت خواهند ماند. هنگامى كه خورشيد تا دل آسمان بالا بيايد و بامداد در نيمروز ناپديد شود، دوان دوان بهسوى تو مىآيم و مىگويم، «مادر، گُشنهام!» چون روز به سرآيد و سايهها به زير درختان بخزند، من در تاريكى بازخواهمآمد. هرگز مانند پدرم به شهر نخواهمرفت تا دور از تو كاركنم. مادر، تو اگر بگذارى، دلم مىخواهد هنگامى كه همسن و سال پدر شدم زورقبان شوم.\nكشتى ناخدا مَدو در بازار راجگونج لنگر انداخته است. گرانبار از چَتائى، بىهوده ديرى در آنجا بيكار افتاده است. تنها اگر كشتىاش را به من وامدهد، صد پاروكش بر آن مىگمارم و بادبانها برمىكشم پنج يا شش يا هفت. هرگزش به بازارهاى بىهوده نمىبرم. مىرانم بر هفت دريا و سيزده رود ِديار پريان. اما مادر، تو كه در گوشهئى برايم اشك نخواهى ريخت؟ خيالندارم سر به جنگل بگذارم، به كردار رامهچَندره كه چنين كرد و ازپس ِچهارده سال باز آمد. من شاهزاده قصه مىشوم و كشتىام را از هرچه دلم بخواهد پُربار مىكنم. دوستم اَشو را با خود مىبرم. شادمانه از هفت دريا و سيزده رود ِديار پريان مىگذريم. در روشناى پگاهان بادبان برمىكشم و هنگامى كه تو نيمروزان در بركه شستوشو مىكنى ما دو تن در ديار شاهى عجيب خواهيم بود. از گدار تيرپورنى مىگذريم و بيابان تپانتر را پشت سر مىگذاريم. چون بازآئيم هوا رو به تاريكى نهاده است و من هرچه ديدهام براى تو بازخواهم گفت. از هفت دريا و سيزده رود پريان مىگذريم.\nابرهاى تيره شتابناك در حاشيه تاريك جنگل گرد مىآيند. پسرم، بيرون مرو! نخلها در يك رديف در كنار درياچه سر بر آسمان تيره مىكوبند؛ كلاغان با بالهاى خيس بر شاخههاى تمر ِهندى خاموش نشستهاند و تاريكى سنگينشوندهئى در ساحل شرقى رود در آمدوشد است. گاو ما، كه به پرچين بستهاست، ماغى بلند مىكشد. پسرم، همينجا بمان تا من او را به آخور برم. مردان در سيلاب كشتزار گردآمدهاند تا ماهى بگيرند، چرا كه ماهيان از بركههاى لبريز مىگريزند، و جويَكهاى آب باران در كوچههاى تنگ مىدوند به كردار پسرى خندان كه از مادرش مىگريزد تا او را برانگيزد. گوشكن، يكى زورقبان را در پاياب آوازمىدهد. پسرم، روز رو به تاريكى مىرود، و معبر زورق بسته است. گوئى آسمان بر باران سيلآسا نشسته چهارنعل مىتازد؛ همهمه آب رودخانه بلند و بىشكيب است؛ زنان در آغاز شامگاه با كوزههاى پرآب شتابان از گَنگ به خانه رفتهاند. چراغهاى شام را بايد آماده كرده باشند. پسرم، بيرون مرو! راه بازار خلوت است، كوچهئى كه به رودخانه مىرسد ليز است. باد مىغرد و در ميان شاخههاى خيزران دستوپا مىزند همچون شكار ِدر دام مانده.\nمادر، آسمان تاريك شده، نمىدانم چه وقتى است. بازى ديگر لطفى ندارد، از اينرو پيش تو آمدهام. شنبه است و روز بيكارى. مادر، كار را بگذارپائين، بيا اينجا كنار پنجره بنشين و برايم بگو كه بيابان تِپانتَر در قصه پريان كجاست؟ تيرگى باران تمام روز را فراگرفتهاست. آذرخش درنده آسمان را به ناخنهايش مىخراشد. هنگامى كه ابرها مىغرند و تندر خروشمىكشد، دوست دارم هراسى به دلم بيفتد و خود را به تو بفشارم. هنگامى كه ساعتها تندبار بر برگهاى خيزران ببارد، و پنجرههاى ما از تندبادهاى ناگاهى بلرزد و بههم بخورد، مادر، دوست دارم با تو تنها در اتاق بنشينم و به تو كه از بيابان تِپانتَر ِقصه پريان مىگوئى گوشكنم. مادر، آن بيابان كجاست، بر كناره كدامين دريا، در پاى كدامين تپه و در ديار كدامين شهريار؟ آنجا كه نه پرچينى هست تا سامان كشتزاران باشد و نه گذرگاهى كه روستائيان در آفتاب ِزرد به روستاهاى خود برسند، و يا نه زنى كه در جنگل هيمه گردآورد كه آن را به بازار برد و بفروشد. نشان بيابان تپانتر اين است كه در خاكش جاىجاى علفهاى زرد هست و تكدرختى كه بر آن جفتى مرغ پير ِفرزانه آشيان دارند. مىتوانم بپندارم كه چهگونه، درست در يك چنين روز ابرى، شاهزاده جوان تكوتنها بر خِنگ خاكرنگ نشسته از آن بيابان به جستوجوى شاهدختى مىرود كه در آنسوى درياى ناشناخته در قصر ديو دربند است. همانگاه كه او در بيابان تپانتر قصه پريان بر اسب نشسته مىتازد و در دوردست آسمان دمه باران فرومىنشيند و آذرخش همچون هجوم ناگاهى درد برمىجهد، آيا او بهيادمىآورد مادر ِدلازردهاش را، كه شهريار تركش گفته، و او آخور گاوان را مىروبد و اشك از چشمانش پاكمىكند؟ ببين مادر، روز هنوز پايان نيافته هوا رو به تاريكى مىرود و آنجا در گذرگاه روستا رهگذرى نمىگذرد. چوپان زود از چراگاه به خانه رفتهاست، و مردان كشتزارها را رهاكردهاند تا در پناه ديوار كلبههاىشان روى حصير به تماشاى ابرهاى عبوس بنشينند. مادر، همه كتابهايم را بر رَف گذاشتهام - از من مخواه كه حالا درسهايم را بخوانم. زمانى كه به سن و سال پدرم برسم، هرآنچه بايد خواهمآموخت. اما مادر، امروز به من بگو كه بيابان تپانتر در قصه پريان كجاست؟\nخيالكن كه من به بازى گل چَمپا شوم و بر شاخسار بلند آن درخت برويم و خندان از نسيم بلرزم و بر برگهاى نورُسته برقصم، تو مرا مىشناسى مادر؟ آوازممىدهى: «كجائى خُردينَكم؟» و من لب فرومىبندم و در دل مىخندم. در نهان گلبرگهايم را مىگشايم و تو را كه گرم ِكارى تماشامىكنم. و آنگاه كه تو پس از شستوشو، موهاى خيست را روى شانه رهاكرده از سايهگاه درختان چمپا به حياط كوچكى كه نمازگاه توست مىروى عطر گلى به مشامت مىرسد، اما نمىدانى كه از من است. پس از ناهار كه در كنار روزن مىنشينى و رامايانه مىخوانى، سايه درخت بر موى و به دامنت مىافتد من آنگاه سايه كوچكم را بر صفحه كتابت، درست همانجائى كه مىخوانى، مىافكنم. اما تو فكرمىكنى كه اين سايه خرد، سايه كودك كوچك تو باشد؟ شامگاه كه چراغى افروخته در دست، به آخور گاوان مىروى، ناگاه من بر خاك مىافتم و باز پسر تو مىشوم، و از تو مىخواهم كه برايم قصه بگوئى. آنگاه تو به من مىگوئى: - «شيطانَكم، كجا بودهاى؟» - «نمىگويم، مادر».\nابرها و امواج\nمادر، ابرنشينان ندامىدهند مرا كه: «ما از بام تا شام با سپيدهدم ِزرين و ماه ِسيمگون بازى مىكنيم.» مىپرسم، «من اما چهگونه بايد به شما بپيوندم؟» پاسخ مىدهند: «به كنار زمين بيا، دستهايت را به آسمانبردار، و تو در ابرها خواهى بود.» مىگويم، «مادرم در خانه چشمبهراه من است. چهگونه او را بگذارم و بيايم؟» آنان لبخندزنان دور مىشوند. مادر، من اما بازى بهترى مىدانم. من ابر و تو ماه خواهيمشد. با دستهايم تو را مىپوشانم، و آسمان آبى، بالاى خانه ما خواهدبود. موجنشينان ندامىدهند مرا كه: «ما از بام تا شام آوازمىخوانيم، هميشه در سفريم و خود نمىدانيم كه از كجا مىگذريم.» مىپرسم، «من اما چهگونه بايد به شما بپيوندم؟» مىگويند: «به كنار دريا بيا و با چشمان فروبسته بيايست و آنگاه تو را بر امواج خواهندبرد.» مىگويم، «مادر هميشه مىخواهد من شامگاه در خانه باشم، چهگونه او را مىتوانم بگذارم و بروم؟» آنان لبخندزنان و رقصان مىگذرند. من اما بازى بهترى مىدانم. من موج و تو ساحلى غريب خواهيمشد. مدام مىغلتم و خندان در دامن تو فرو مىشكنم. و هيچكس در جهان نمىداند كه ما دو تن كجائيم.\nمن فقط گفتم، «شامگاه كه ماه ِتمام در ميان شاخههاى آن درخت كَدَم گرفتارمىشود، شد كه كسى آن را بگيرد؟ اما دادابه من خنديد و گفت: «بچه، ابلهترين بچهئى كه من تا به امروز ديدهام توئى. هميشه ميان ما تا ماه راه درازى است، چهطور مىشود آن را گرفت؟» گفتم، «تو چه ابلهى دادا. ما كه بازى مىكنيم مادر از روزن نگاهمان مىكند و لبخند مىزند، آيا تو او را از ما دور مىدانى؟» باز دادا گفت «چه ابلهى! اما دامى به آن بزرگى از كجا مىآورى كه ماه رابگيرى؟ گفتم، «حتما" تو مىتوانى آن را با دستهايت بگيرى.» اما دادا خنديد و گفت، «ابلهترين بچهئى كه تابهحال ديدهام توئى. ماه اگر نزديكت مىشد مىديدى چهقدر بزرگ است.» گفتم، «دادا چه پرتوپلاها كه در مدرسه يادتندادهاند. آيا آنگاه كه مادر براى بوسيدن ما سرش را پائين مىآورد صورتش خيلى بزرگ است؟» ولى باز دادا گفت، «تو چهقدر ابلهى.»\nفرزندم، چه شادى تو كه تمامى بامداد را با شاخهئى شكسته در خاك به بازى نشستهاى. من به بازى تو با آن شاخه شكسته لبخند مىزنم. من سرگرم شمار و عددم و ساعتها اعداد را با هم جمعمىكنم. شايد به من نگاه كرده بيانديشى «بامدادت را با چه بازى ابلهانهئى مىگذرانى!» فرزند، من هنر دلبستن به چوبهاى كوچك و كلوچههاى گِلين را از ياد بردهام. من بازيچههاى گرانبها مىجويم و تكههاى زر و سيم را گرد مىآورم. تو با هرچه بيايى بازىهاى شاد مىآفرينى، مرا زمان و توان بر آنچه هرگزش نمىتوانم يافت از دست مىرود. من در اين بَلَم شكننده رنج بر خود نهم تا از درياى آرزو بگذرم، و فراموشمىكنم كه من نيز به بازى سرگرمم.\nهرچه دلتان مىخواهد دربارهاش بگوئيد ولى من خطاهاى فرزندم را مىدانم. او را نه از آن رو كه خوب است، بل از آنجا كه كودك كوچك من است دوست مىدارم. شما كه مىكوشيد خوبىها و خطاهاى او را با هم بسنجيد چهگونه پىخواهيدبرد كه او چهقدر عزيز است؟ آنهنگام كه بايد تنبيهشكنم بيش از بيش بخشى از هستى من مىشود. آنهنگام كه اشك به چشمانش مىآورم قلبم با او مىگريد. مرا تنها يك حق ملامت است و تنبيه، تنها آنكس شايد سخت تنبيه كند كه دوست بدارد.\nآن اشكها در چشمان تو چه مىكند، فرزندم؟ چه وحشتناكاند آنان كه تو را همواره براى هيچ، سخت ملامت مىكنند؟ به هنگام نوشتن انگشتان و سيمايت را به جوهر آلودهاى - براى همين تو را آلوده مىخوانند؟ شرمشان باد، آنان جرأت مىكنند ماه ِتمام را آلوده بخوانند چرا كه سيمايش را به جوهر آلودهاست؟ فرزندم، آنان به اندك چيزى به عتاب تو برمىخيزند و برآنند كه بيهوده بر تو خرده بگيرند. جامهات به وقت بازى پارهمىشود، براى همين تو را آلوده مىخوانند؟ شرمشان باد! پس آن بامداد خزانى را كه از ميان پارهابرهايش لبخندمىزند چه مىخوانند؟ فرزندم، از آنچه با تو مىگويند گوش بستهدار. آنان سياهنامهئى بلند از كردههاى تو ساختهاند. همه مىدانند كه تو چيزهاى شيرين را چهقدر دوست مىدارى - براى همين تو را شكمباره مىدانند؟ شرمشان باد! پس ما را كه دوستدار توئيم چه خواهندخواند؟\nچرا و چه‌هنگام\nفرزندم، چون برايت بازيچههاى رنگارنگ مىآورم درمىيابم كه چرا رنگها بر ابرها، بر آب، چنين به بازى برخاستهاند، و گلها به رنگهاى گوناگون درآمدهاند - چرا كه من در اين هنگام به تو بازيچههاى رنگارنگ مىدهم. چون آواز مىخوانم تا تو را به رقص آرم بهراستى مىدانم كه چرا در برگها موسيقى است، و چرا امواج همآوازى خويش را به قلب زمين سراپا گوش مىفرستند - چرا كه من در اين هنگام آواز مىخوانم تا تو را به رقصآرم. چون چيزهاى شيرين به دستهاى آزمند تو مىدهم، مىدانم كه چرا در جام گل شهد است و چرا ميوهها در نهان از شيره شيرين سرشار مىشوند - چرا كه من در آنهنگام چيزى شيرين به دستهاى آزمند تو مىدهم. چون بوسه بر رخ تو مىزنم تا تو لبخند بزنى، اى نازنين، به يقين درمىيابم كه چه لذتى با فروغ بامدادى از آسمان فرومىريزد، و نسيم تابستان چه نشاطى بر تن من مىآورد چرا كه در آن هنگام من تو را مىبوسم تا تو لبخندبزنى.\nاىكاش مىتوانستم در دل جهان ِكودكم جاى آرامى بگيرم. مىدانم كه جهانش ستارگانى دارد كه با او سخن مىگويند و آسمانى كه بر چهرهاش خممىشود تا او را با ابرها و رنگين كمانهاى ابلهانهاش سرگرمكند. آنان كه فرامىنمايند به بىزبانى، و بدان مانند كه گفتى هرگز نمىتوانند جنبيد، با قصهها و خوانچههاى پر از بازيچههاى درخشانشان به پاى پنجره تو مىخزند. اىكاش مىتوانستم در راهى سفركنم كه از جان كودك مىگذرد و به آنسوى تمامى مرزها مىرسد. آنجا كه پيامآوران بىهيچ علت ميان قلمروهاى شاهان بىتاريخ پيغام مىبرند. آنجا كه خرد از قوانينش بادبادك مىسازد و هوامىكند، و حقيقت، واقعيت را از بندهايش آزادمىكند.\nكودك از مادر پرسيد: «از كجا آمدهام؟ مرا از كجا گرفتهاى؟» مادر، نيمىگريان و نيمىخندان، او را تنگ بهخود فشرد و گفت،- جانم، تو آرزووار در دلم پنهان بودى. تو در عروسكبازىهاى كودكيم بودى و من هر بامداد كه تنديس خدايم را از گِل مىساختم تو را ساختم و ديگر خرابتنكردم. تو با خداى خانه ما در يك معبد بودى و من به پرستش او تو را مىپرستيدم. تو در تمامى اميدها و عشقهايم، در زندگى من و زندگانى مادرم زيستهاى. تو سالها در دامن روان جاويدى كه فرمانرواى خانه مااست پرورش يافتهاى. دلم به هنگام دوشيزگى گلبرگهايش را گشود و تو همچون بوى خوش گرد آن پراكندهشدى. لطافت تو در اندامهاى شاداب من شكفت، مانا كه تابش آسمان پيش از دميدن آفتاب. تو نخستين دلارام آسمان، همزاد سپيده صبحگاهى همراه رود حيات جهان فروغلتيده و سرانجام بر كنار دل من نشستهاى. چون به چهره تو مىنگرم رازى بر من چيرهمىشود: تو كه از همهاى از آن ِ من شدهاى. از بيم آن كه مبادا گمتكنم تنگ در آغوشت مىفشارم. كدام افسون، گنج جهان را در اين بازوان نازك من به دام افكندهاست؟\nكه خواب از چشمان كودك دزديد؟ بايد بدانم. مادر كوزه را تنگ در بغلگرفت و رفت از روستاى همسايه آببياورد. نيمروز بود. كودكان را زمان بازى بهسرآمده بود، و اردكها در آبگير، خاموش بودند. شبان در سايه انجيربُن هندى به خواب فرو شدهبود. دُرنا آرام و مؤقر در مرداب ِانبهاستان ايستادهبود. در اين ميان دزد خواب آمد و خواب از چشمان كودك ربود و جَست و رفت. مادر چون بازگشت كودك را ديد كه سراسر اتاق را گشتهاست. كه خواب از چشمان كودك ما دزديد؟ بايد بدانم. بايدش يافته دربند كنم. بايد به آن غار تاريك كه جوبارهئى خُرد از ميان سنگهاى سائيده و عبوسش به نرمى رواناست نگاهىبيافكنم. بايد در سايه خواب آلوده بَكولهزار جستوجوكنم، آنجا كه كبوتران در لانههاشان قوقو مىكنند و آواز خلخالهاى پريان در آرامش شبهاى ستارهئى بهگوشمىرسد. بيگاهان به خاموشى زمزمهگر جنگل خيزران كه شبتابان روشنى خويش را بهعبث در آن تباهمىكنند نگاهى خواهم افكند و از هر آفريده كه ببينم خواهم پرسيد «آيا كسى مىتواند به من بگويد كه دزد خواب كجا زندگى مىكند؟» كه خواب از چشمان كودك دزديد؟ بايد بدانم. اگر به چنگمبيفتد درس خوبى به او خواهمداد. به آشيانش شبيخون خواهمزد كه ببينم خوابهاى دزدى را كجا انبارمىكند. همه را غارت كرده به خانه مىآورم. دو بالَش را سخت مىبندم و كنار رودخانه رهاشمىكنم كه با يكى نى در ميان جگنها و نيلوفرهاى آبى، بهبازى، ماهىگيرىكند. شامگاهان كه بازار برچيده شود و كودكان روستا در دامان مادرانشان بنشينند، آنگاه مرغان شب ريشخندكنان در گوش او فريادمىكنند: «حالا خواب كه را مىدزدى؟»\nآه، فرزندم، چه كس آن جامه كوچك را رنگينكرد و اندام دلاويز تو را در آن سرخ جامه كوچك فرو پوشيد؟ بامدادان بيرونآمدهاى تا در حياط بازى كنى، آنگونه تاتىكنان و تلوتلوخوران كه تو مىدوى. ولى فرزندم، كه آن جامه كوچك را رنگينكرد؟ چيست كه تو را مىخنداند، اى غنچه كوچك زندگيم؟ مادر به روى تو كه در آستانه در ايستادهاى لبخندمىزند. او كف مىزند و النگوهايش به صدادرآمده، و تو مىرقصى خيزرانى در دست بهكردار ِ چوپانَكى خُرد. چيست كه ترا مىخنداند، تو زندگيم را غنچه كوچك؟ اى گدائى كه با دستانت به گردن مادر آويختهاى چه دريوزهمىكنى؟ اى آزمند، آيا جهان را چون ميوهئى از آسمان بركنم كه در كف گُلآساى كوچكت بگذارم؟ اى گدا چه دريوزهمىكنى؟ باد به شادى آواز خلخالهاى تو را با خود مىبرد. خورشيد لبخند مىزند و به آرايش تو نگاهمىكند. آسمان تو را به تماشا نشستهاست كه در آغوش مادر به خوابمىروى و بامداد پاورچين پاورچين به بالين تو مىآيد و چشمانت را مىبوسد. باد به شادى آواز خلخالهاى تو را باخود مىبرد. پرىبانوى رؤياها پركشان از آسمان شامگاهى به سوى تو مىآيد. مام جهان، در قلب مادرت، در كنار تو مىنشيند. خنياگر ستارگان با نىلبكش بر در ِتو ايستادهاست. و پرىبانوى رؤياها پركشان از آسمان شامگاهى به سوى تو مىآيد.\nكودك اگر مىخواست مىتوانست همين حالا به آسمان پرواز كند. بيهوده نيست كه رهامان نمىكند. دوست دارد سر به سينه مادر نهاده بيارامد، و هرگز دوريش را برنمىتواندتافت. كودك از همه شيوههاى سخن فرزانهوار آگاه است. خود اگر چند اندك كساناند در جهان كه راه به معناى آن مىبرند. بيهوده نيست كه هرگز نمىخواهد لب به سخن بگشايد. مىخواهد كه سخن از لبان مادر بياموزد، همين و بس. از اينجاست كه چنين بىگناه مىنمايد. كودك خرمنى زر و مرواريد داشت، با اينهمه گداگونه پابهجهان نهاد. بيهوده نيست كه بدينگونه با جامهئى ديگرگونه آمدهاست. اين نازنينْ درويش ِخُرد ِعريان چنين فرامىنمايد كه سخت بىيار و بيكس است، تا بتواند از دولت عشق مادر دريوزهكند. كودك در سرزمين ماه نو ِكوچك، از هر بندى آزادبود. بيهوده نبود كه آزادى خويش وانهاد. نمىداند كه در كنج كوچك دل مادر شادى بىپايان را جائى هست، و مىداند كه در بازوان گرامى او گرفتار و فشردهشدن بسى شيرينتر از هر آزادى است. كودك هرگز راه ِگريستن را نمىدانست. او مقيم ديار نيكبختى محض بود. بيهوده نيست كه اشكريختن را برگزيدهاست. خود اگرچند تبسم مهربانش دل مشتاق مادر را به خويش مىكشد، با اينهمه گريههاى كوچكش بر چيزهاى اندك بند دوگانه مهر و دلسوزى را به هم مىبافد.


این همان چیزی است كه منتظرش بودیم\nشهید جانباز محمود امین پور سال 1343 به دنیا آمد. ایشان از جمله رزمندگانی بود که در عملیات کربلای چهار و کربلای پنج شرکت داشت و در چهارده تیرماه 1367 در پاتک عراقی‌ها در منطقه چنگوله و مهران به اسارت در آمد. وی که از جانبازان سرافراز جنگ بود سال 1386 ، د\nشهید جانباز محمود امین پور سال 1343 به دنیا آمد. ایشان از جمله رزمندگانی بود که در عملیات کربلای چهار و کربلای پنج شرکت داشت و در چهارده تیرماه 1367 در پاتک عراقی‌ها در منطقه چنگوله و مهران به اسارت در آمد. وی که از جانبازان سرافراز جنگ بود سال 1386 ، در کنار همرزمان شهیدش آرام گرفت. پیكر پاك این جانباز با حضور گسترده مردم اردبیل تشییع و در گلزار شهدای محله میراشرف به خاك سپرده شد.\n- باز هم خواب دیدی؟ تعریف کن ببینم این بار چی دیدی؟\n- از امشب رو دیوار علامت بگذار تا ببینیم سر بیست روز چه اتفاقی می‌افتد.\n- دولت ایران قطعنامه 598 را پذیرفت.\nدو طرف پس از آتش‌بس به مرزهای خود برگشته، اسرا را مبادله خواهند کرد...\n- دولت عراق ضمن قبول قراردادهای 1975 الجزایر و 598 به مرزهای خود برگشته، آماده تبادل اسراست. دولت ایران در جنگ هشت ساله خود هدفی را دنبال می‌کرد و به آن هدف نیز رسید.\n- امروز مهران، فردا تهران... امروز...\nروز بعد تلویزیون تصاویر جنایت‌شان را نشان داد. اعلام کردند از مرز گذشته‌اند؛ 60 هزار نفر را کشته اسیر گرفته و تا کرمانشاه رفته‌اند. در آن یک ساعتی که برنامه منافقین پخش می‌شد، صدا از کسی در نیامد. همه چشم دوختیم به تلویزیون و به آخر و عاقبت کار فکر کردیم. سه، چهار روز تمام تنمان را لرزاندند. سربازهای عراقی به طعنه حرف‌هایی می‌زدند ولی جز صبر و تحمل کاری از دستمان برنمی‌آمد. به یکباره صداشان برید. کم‌کم متوجه شدیم بچه‌ها منافقین را در تنگه چهار زبر تار و مار کرده‌اند. عراقی‌ها آمدند و همه تلویزیون‌ها را از آسایشگاه‌ها جمع کردند بردند.


جراح بینی تهران | جراح بینی خانم، نویسنده در دکتر آتوسا طهماسبی\nآرشیو نویسنده : جراح بینی تهران | جراح بینی خانم\nدرباره جراح بینی تهران | جراح بینی خانم\nبرچسب ها: استحمام بعد از عمل بینی, استحمام پس از جراحی بینی, حمام کردن بعد از جراحی بینی, دوش گرفتن بعد از عمل بینی\nاستحمام بعد از جراحی بینی : یکی ازنکاتی که افراد بعد از جراحی بینی باید در انجام آن بسیار دقت کنند، نحوه استحمام می باشد.\nرعایت مراقبت های بعد از جراحی بینی که استحمام نیز یکی از این مراقبت ها می باشد در دریافت بهترین نتیجه از انجام این عمل زیبایی و همینطور کاهش طول دوره نقاهت و تسریع روند بهبودی بیماران تاثیر بسزایی دارد.\nبعد از جراحی بینی به دلیل تاثیر مواد بیهوشی، بهتر است تا افراد به تنهایی استحمام نکرده و از گرفتن دوش خیلی گرم و نشستن طولانی مدت در وان خودداری نمایند.\nپس از جراحی بینی به دلیل استقرار غضروف ها و استخوان های بینی در وضعیت جدید، بر روی بینی اسپلینت قرار می گیرد.\nاسپلینت می بایست به مدت 1 هفته بر روی بینی قرار داشته باشد تا استخوان ها در محل جدیدشان ثابت شوند، بنابراین افراد باید از خیس شدن اسپلینت جلوگیری کنند.\nبه همین منظور می بایست استحمام در حضور یک همراه صورت پذیرد.\nنحوه استحمام باید به این صورت باشد که بیمار بر روی صندلی نشسته و سر خود را به سمت پشت خم کند و فرد همراه اقدام به شست و شوی موهای او از پشت سر نماید، در این صورت از خیس شدن اسپلینت جلوگیری شده و به بینی فشار وارد نخواهد شد.\nبرای انجام جراحی بینی ، جراحان بینی به منظور دسترسی به ساختمان و غضروف های بینی تعدادی برش بر روی پوست بینی ایجاد کرده و سپس تغییرات لازم را بر روی استخوان ها و غضروف های بینی انجام می دهند.\nایجاد برش بر روی پوست و همینطور غضروف های بینی موجب می شود تا در بینی مقداری التهاب، کبودی و ورم بروز کند.\nبالا نگه داشتن سر از سطح بدن باعث می شود تا از میزان کبودی و ورم بینی کاسته شود، بنابراین در هنگام خواب در زیر سر خود چند بالشت قرار دهید.\nخوردن مواد غذایی دارای ادویه و نمک زیاد موجب تشدید تورم می شود، از خوردن آن ها بپرهزید.\nبر روی بینی خود در مدت زمان تعیین شده توسط جراح بینی چسب بزنید.\nبرای آگاهی از مراقبت های کامل پس از عمل بینی ، به مقاله مراقبت های بعد از جراحی بینی موجود در وب سایت دکتر آتوسا طهماسبی مراجعه نمایید.\nبرچسب ها: بهترین جراح بینی, بهترین جراح بینی نیمه فانتزی, جراحی بینی, جراحی بینی فانتزی, هزینه جراحی بینی نیمه فانتزی\nجراحی بینی نیمه فانتزی : امروزه جراحی زیبایی بینی یا رینوپلاستی یکی از رایج ترین فعالیت های زیبایی محسوب می شود، اما شکل و فرم نهایی بینی همواره یکی از دغدغه های افراد متقاضی جراحی بینی می باشد.\nانتخاب فرم نهایی بینی بسیار مهم است و چنانچه فرم اشتباهی انتخاب شود ممکن است تناسبات صورت را بهم بریزد.\nبینی طبیعی : زاویه بین لب بالا و بینی در بینی های طبیعی حدود 90 تا 100 درجه می باشد، بنابراین نوک بینی سربالا نیست و بینی دارای قوس چندانی نمی باشد.\nبینی فانتزی : بینی های فانتزی دارای قوس زیبایی هستند و نوک بینی سربالا می باشد، زاویه بین لب بالا و بینی در بینی های فانتزی بیشتر از بینی های طبیعی می باشد.\nبینی نیمه فانتزی : بینی های نیمه فانتزی پرطرفدار ترین نوع جراحی بینی می باشند و ترکیبی از بینی طبیعی و فانتزی هستند. افرادی که نه خواستار بینی طبیعی هستند و نه می خواهند بینی فانتزی ای داشته باشند مناسب ترین کاندید برای این نوع جراحی می باشند. اغلب طرفداران بینی های فانتزی خانم ها هستند.\nدر جراحی بینی نیمه فانتزی ، قوس کمی به روی پل بینی ایجاد می شود و بینی تقریبا از فرم طبیعی خود خارج می شود. به طور کلی بینی فانتزی علاوه بر حفظ طبیعی بودن بینی ، فرمی نزدیک به بینی نیمه فانتزی دارد.\nلازم به ذکر می باشد افرادی که دارای بینی های استخوانی می باشند، بهترین کاندید برای جراحی بینی نیمه فانتزی می باشند.\nدکتر آتوسا طهماسبی یکی از بهترین متخصصین گوش و حلق و بینی ، تجربه بسیاری در جراحی بینی نیمه فانتزی دارد و می تواند شما را در رسیدن به نتیجه مطلوب یاری کند.\nهزینه جراحی بیني نیمه فانتزی به عوامل مختلفی بستگی دارد و پس از معاینه توسط جراح بینی مشخص خواهد شد.\nبرچسب ها: ایجاد چال لپ, چال گونه, چال لپ, عمل چال لپ\nجراحی چال لپ : چال لپ در برخی از افراد به طور مادرزادی و به دلیل وجود یک نقص کوچک در عضلات گونه وجود داشته و هنگامی نمایان می گردد که عضلات صورت در حرکت باشند.\nوجود چال لپ از دید بسیاری از افراد به جذابیت و زیبایی اشخاص افزوده و موجب زیبایی بیشتر آن ها می شود، به همین دلیل افراد بسیاری با مراجعه به جراحان زیبایی خواستار جراحی چال لپ می باشند.\nعمل چال لپ چگونه انجام می شود؟\nاین جراحی زیبایی یک عمل ساده بوده و به صورت سرپایی و در بیشتر موارد تحت بی حسی موضعی انجام می شود.\nبرای انجام عمل چال لپ می بایست بخشی از عضله و بافت چربی موجود در گونه برداشته شود، به همین منظور پزشک اقدام به وارد نمودن یک ابزار نمونه برداری در بافت داخلی گونه نموده و با ایجاد حرکات چرخشی در این ناحیه بدون وارد کوچک ترین آسیب به پوست، سوراخ کم عمقی در زیر پوست ایجاد می گردد.\nاقدامات قبل از جراحی چال لپ\nاز خوردن و آشامیدن به مدت 6 ساعت پیش از عمل چال لپ خودداری کنید.\nاز کشیدن سیگار و قلیان به مدت 2 هفته قبل از انجام این روش اجتناب نمایید.\nمصرف الکل را حداقل 1 هفته قبل از انجام این جراحی زیبایی متوقف کنید.\nدر صورت استفاده از لنز چشمی آن را در روز عمل چال لپ از چشمان خود خارج کنید.\nدر روز عمل جراحی لاک نزده و از داشتن زیورآلات بپرهیزید.\nمراقبت های بعد از جراحی چال لپ\nافراد بعد از انجام جراحی ایجاد چال لپ به اتاق ریکاوری و سپس به خانه منتقل خواهند شد.\nبعد از انجام این روش ممکن است مقداری التهاب، کبودی و ورم در فرد ایجاد شود که کاملاً طبیعی بوده و برطرف خواهد شد.\nبه مدت 2 هفته، بعد از مصرف نوشیدنی یا غذا از دهانشویه استفاده کنید.\nآنتی بیوتیک ها و داروهای تجویز شده توسط پزشک را طبق دستور مصرف استفاده کنید.\nدر صورت احساس درد و ناراحتی تنها مجاز به استفاده از مسکن هایی هستید که پزشک اجازه استفاده از آن ها را به شما داده است.\nهزینه جراحی ایجاد چال لپ به دستمزد پزشک، هزینه بیمارستان یا کلینیک و غیره بستگی دارد.\nبرچسب ها: آمپول کاهش ورم بینی, از بین بردن ورم صورت بعد از عمل بینی, مواد غذایی برای کاهش ورم بینی, ورم پره های بینی\nیکی از مسائلی که موجب نگرانی افراد بعد از جراحی بینی شده و سوالات بسیار زیادی را در ذهن آن ها ایجاد می نماید، ورم ناشی از جراحی بینی می باشد.\nجراحان بینی برای انجام عمل زیبایی بینی ، اقدام به ایجاد برش بر روی پوست بینی نموده و با ایجاد تغییر در غضروف ها و استخوان ها و به طور کلی ساختمان بینی به رفع ایرادات بینی می پردازند.\nایجاد مقداری ورم در ناحیه بینی و اطراف آن به دلیل تغییراتی که در بینی ایجاد شده است، کاملاً طبیعی بوده و جای نگرانی نیست.\nبرای از بین بردن ورم صورت بعد از عمل بینی هیچ راه سریعی وجود ندارد، ولی افراد با انجام اقدامات و رعایت نکاتی که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم می توانند به روند کاهش ورم ناشی از جراحی بینی سرعت ببخشند.\nمواد غذایی برای کاهش ورم بینی\nنوشیدن آبمیوه های طبیعی در کاهش ورم بینی موثر هستند.\nبه همین منظور نوشیدن آب آناناس، آب کرفس و آبمیوه های طبیعی دیگر را در رژیم غذایی خود بگنجانید.\nاز طرفی دیگر خوردن برخی از مواد غذایی موجب تشدید ورم ناشی از جراحی بینی می گردد، همچون : غذاهای پرادویه، غذاهای شور و مواد غذایی و میوه جات سفت و جویدنی.\nبرای جلوگیری از شدت یافتن ورم بینی ، از خوردن این مواد غذایی خودداری کرده یا تا حد امکان مصرف آن ها در رژیم غذایی خود را کم کرده و کاهش دهید.\nنکات موثر بر کاهش ورم بینی\nبالا نگه داشتن سر نسبت به سطح بدن، موجب کاهش ورم بینی می شود، بنابراین هنگام استراحت و خوابیدن با گذاشتن 2 یا 3 بالشت در زیر سر خود آن را بالاتر از سطح بدن خود نگه دارید.\nاستفاده از کمپرس آب سرد در 3 روز ابتدایی و کمپرس آب گرم در 3 روز بعدی بر کاهش ورم بینی اثر گذار است.\nورم بینی در برخی از افراد، مخصوصاً اشخاصی که بینی آن ها گوشتی و خیلی بزرگ می باشد خیلی دیر فروکش می کند.\nدر چنین مواردی و در صورت نیاز جراح بینی اقدام به تزریق آمپول کورتون می نماید.\nبرچسب ها: اقدامات قبل و بعد از جراحی بینی, جراح بینی, جراح بینی خوب, جراحي زيبايي بيني, جراحی بینی, جراحی بینی با لیزر, جراحی بینی به روش باز, جراحی بینی به روش بسته, جراحی بینی گوشتی, جراحی زیبایی بینی, عمل جراحی بینی استخوانی, عمل جراحی بینی گوشتی, عمل جراحی زیبایی بینی, متخصص گوش و حلق و بینی


برای پاسخ دادن به این ارسال باید از صفحه قبلی اقدام کنید. دبیر گروه فیزیک ارسال ها: 2228 در : پنج شنبه 28 بهمن 1389 [05:52 ]\nلباسهای فضایی امروزی ، از زمان ساخت اولین پیش نمونه آن توسط خلبانی به نام وایلی پست در سال 1934، راه درازی را برای تکامل خود پیموده‌اند، پست ، لباسی را که خودش طراحی کرده بود پوشید تا یک حد نصاب ارتفاع بجای بگذارد؛ اما وقتی در ارتفاع 50000 پایی پرواز می‌کرد، موفق به کشف `جریان جت` شد. لباس او در اصل یک لباس غواصی لاستیکی بود که بخشهای مربوط به دست و پا را با نخ به آن بسته بود، به گونه‌ای که براحتی می‌توانست به قسمتهای هدایت کننده هواپیما دسترسی داشته باشد و در بالای آن یک کلاه فلزی قرار داده بود.\nاز دهه 1960 میلادی ، مسابقه برای تکمیل لباسی که برای سفر به فضا مناسب باشد، در جریان بوده است. نمونه‌های اولیه چندان راحت نبودند و تهویه در آنها به سختی انجام می‌گرفت، اما تا 21 جولای 1969 که نیل آرمسترانگ قدم به ماه گذاشت، لباسهای فضایی بهبود یافتند و آنچه آرمسترانگ بر تن کرد، بسیاری از خصوصیات لباسهای امروزی را در خود داشت. یکی از بزرگترین اصلاحات انجام گرفته ، تعبیه دستگاه سرمایش مایع در لباس بود، که بخار گرفتگی داخل لباس را که فضانوردان قبلی از آن شکایت می‌کردند.، از بین برد. علاوه بر این ، انعطاف پذیری آن به حدی بود که اجازه انجام بسیاری از حرکات را به فضانورد می داد.\nاما لباس فضایی حقیقی ، که بیشتر برای مردم آشناست، در واقع همان EMU است. در گذشته لازم بود برای هر فضانورد یک لباس اختصاصی دوخته شود، اما طراحیهای امروزی به صورت قطعه قطعه انجام می‌شود، بدین ترتیب که نیم تنه‌های بالا و پایین ، دستها و دستکشها همه در اندازه‌های مختلف آماده می‌شوند که می‌توان آنها را باهم ترکیب کرد تا لباسی به اندازه یک فضانورد خاص بدست آید. با این شیوه ، هر لباس فضایی را می‌توان مورد استفاده قرار داد.


چه خوراکی هایی بر افزایش میل جنسی تاثیر گذار است؟ - چاره چی\nچه خوراکی هایی بر افزایش میل جنسی تاثیر گذار است؟\nاسلایدر، زن و شوهری\t۱۲ بهمن ۱۳۹۸ - ۸:۴۹ ب.ظ 0\nاین سردی در رابطه از مسائل روانی و عاطفی موجود در زندگی مشترک که بگذریم، تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله فشار کار و زندگی و هوای آلوده و تغذیه نامناسب به وجود می آید. برای این که رابطه جنسی و در نتیجه زندگی زناشویی خود را تقویت کنید به شما توصیه می شود برای افزایش میل جنسی تان این خوراکی ها را در برنامه غذایی خود قرار دهید.\nقهوه سبب افزایش میل جنسی در خانم ها می شود. قهوه برای خواص تحریک کننده آن بسیار شناخته شده است. تحقیقات انجام شده روی موش های آزمایشگاهی نیز تایی کرده است که این نوشیدنی به ویژه در خانم ها میل جنسی را افزایش می دهد.\nعسل به تقویت قوای جنسی کمک می کنند. عسل طبیعی حاوی ویتامین های ب و ای و روی است. همه این عناصر به تقویت قوای جنسی کمک می کنند.\nآرتیشو از مواد غذایی مفید برای افزایش نیروی جنسی است. آرتیشو به دلیل میزان بالای اسید فولیک موجود در آن، برای افزایش میل جنسی هم خانم ها و هم آقایان مناسب است.\nموز باعث تولید تستوسترون و در نتیجه افزایش میل جنسی میشود. موز از آن دسته مواد غذایی است که از قدیم به عنوان تحریک کننده میل جنسی شناخته می شود. موز تولید کننده طبیعی انرژی و حاوی بروملین است که باعث تولید تستوسترون می شود.\nشکلات تلخ باعث افزایش طول عمر و همچنین افزایش قوای جنسی می شود. به نظر می رسد شکلات تلخ دوای هر دردی است و طول عمر را نیز افزایش می دهد. این خوراکی محبوب همچین به علت فنیل اتیل آمین موجود در آن سطح انرژی و حالت روحی را بهبود بخشیده و باعث می شود خانم ها تمایل بیشتری نسبت به رابطه جنسی پیدا کنند.\nسیر با افزایش جریان خون و آزاد کردن نیتریک اکسید باعث افزایش میل جنسی می شود. نگران بوی بد دهان تان نباشید و تا می توانید سیر بخورید. از مزایای بی شمار سیر که بگذریم این را نیز باید درباره آن بدانید که با افزایش جریان خون و آزاد کردن نیتریک اکسید باعث افزایش میل جنسی می شود.\nتوت فرنگی حاوی ویتامین ث است و میل جنسی را افزایش می دهد. توت فرنگی که حاوی مقادیر زیادی از ویتامین ث است با افزایش جریان خون هر نوع احساس خوبی را در شما زنده می سازد. کافی است این میوه خوشمزه را همراه با شکلات بخورید تا تاثیر آن چند برابر شود.\nخردل از مواد غذایی بسیار مفید برای تقویت نیروی جنسی است. احساس تندی و گرمایی که از خوردن خردل به وجود می آید و اشک را در چشمان شما جمع می کند همان چیزی است که باعث زیاد شدن میل جنسی می شود. در قرون وسطا شهرت این خاصیت خردل به حدی بود که خوردن آن را در صومعه ها ممنوع کرده بودند.\nدانه کاج سبب افزایش میل جنسی می شود. دانه کاج یکی از منابع غنی روی است و همین خاصیت باعث می شود که تبدیل به یکی از مواد افزایش دهنده میل جنسی شود.\n(+6 امتیاز, 4 آرا)\nتغذيه مناسب براي افزايش ميل جنسي، توت فرنگی، خردل، خوراکی افزایش دهنده میل جنسی، دانه کاج، رابطه زناشويي، روابط زناشويي، زندگی زناشویی، سیر، شکلات تلخ، عسل، قهوه، موز، میل جنسی، نزديكي، همسر\nخوراکی هاي زمستانه كه وزنتان را کاهش مي دهند\nبا دوران کودکی دونالد ترامپ آشنا شوید


21 میانبر کاربردی صفحه کلید در مک | کلیدهای Shortcut مک\n۲۱ میانبر کاربردی صفحه کلید در مک\nاین مجموعه از میانبرهای صفحه کلید کمک بسیار زیادی به کاربران کامپیوترهای iMac، MacBook Pro و لپ تاپ های MacBook برای انجام ساده تر کارها خواهد کرد.\nشکی نیست که کاربران Mac با میانبر صفحه کلید Command+C برای انجام عمل کپی و میانبر Command+V برای جایگذاری آیتم های کپی شده آشنا هستند، اما میانبرهای بسیار مفید دیگری وجود دارد که زندگی کاربران این سیستم عامل را بیش از پیش آسان خواهد کرد. در این مطلب تعدادی از این میانبرهای کاربردی را برای شما جمع آوری کرده ایم:\nپنجره فعالی که در آن قرار دارید را می بندد. برای بستن تمام پنجره های فعال از ترکیب سه کلید Option+Command+W استفاده نمایید.\nاز این میانبر برای کوچک سازی (Minimize) پنجره نرم افزار فعال و ارسال آن به داک سیستم استفاده کنید؛ برای کوچک سازی تمام پنجره های مربوط به نرم افزار فعال هم کلیدهای Command+Option+M را بزنید.\nاگر به خاطر باز شدن تعداد زیادی نرم افزار قادر به مشاهده دسکتاپ نیستید، کافی است کلیدهای Command+Option را نگه داشته و در هر جایی از فضای دسکتاپ کلیک کنید. شاید بخواهید تمام پنجره های باز شده برای یک نرم افزار خاص را مشاهده کنید، که در این صورت باید این کلیدها را با هم نگه داشته و روی قسمتی از پنجره نرم افزار مذکور کلیک نمایید.\nاگر این کلیدها را زمانی که در محیط دسکتاپ یا Finder هستید فشار دهید به پوشه Application هدایت خواهید شد؛ اگر حرف U را جایگزین A کنید، پوشه Utilities در پنجره جدیدی از Finder برای شما باز خواهد شد؛ حرف D موجب باز شدن دسکتاپ، حرف H ظاهر شدن قسمت Home و حرف I برای دسترسی به iCloud Drive استفاده می شود.\nاین میانبر زندگی شما را عوض خواهد کرد زیرا با فشار دادن این کلیدها ابزار Spotlight باز خواهد شد و به راحتی می توان هر چیزی که بخواهید را جستجو کنید (حدس می زنیم که از قبل با میانبر Command+Tab آشنا باشید).\nسریع ترین راه برای انجام یک جستجو یا رفتن به آدرس یک وب سایت در مرورگر سافاری، فشردن کلیدهای Commad+L است که موجب انتخاب نوار آدرس می شود: بعد از فعال شدن نشانگر در نوار آدرس مرورگر شروع به تایپ عبارت مورد نظر کرده و گزینه مناسب را با استفاده از کلیدهای جهت نما (پیکان) بالا/پایین صفحه کلید انتخاب نمایید.\nابزار جا به جایی بین پنجره های باز شده نرم افزارها را فعال می کند؛ برای رفتن به پنجره یک نرم افزار کافی است کلید Command را به تعداد مورد نیاز فشار دهید.\nزمانی که در محیط نرم افزارها هستید با فشار دادن این کلیدها، داک نمایش داده شده یا پنهان می شود؛ این میانبر ممکن است در محیط برخی نرم افزارها عمل نکند.\nاگر کلید Fn روی صفحه کلید را نگه داشته و کلید جهت نمای (پیکان) راست را فشار دهید به انتهای یک صفحه هدایت خواهید شد؛ در صورت فشردن کلید جهت نمای چپ به ابتدای یک صفحه خواهید رفت. یک راه دیگر برای انجام این کار استفاده از ترکیب کلیدهای Command+Up یا Command+Down است. راه سوم هم به کارگیری کلیدهای Control+Tab و Control+Shift+Tab است.\nزمانی که در پنجره یک مرورگر هستید اگر کلید Command را نگه داشته و کلید جهت نمای چپ را بزنید، به صفحه قبلی باز شده خواهید رفت. برای رفتن به صفحه بعدی هم کافی است کلید جهت نمای راست را فشار دهید.\nجا به جایی بین برگه های باز شده در مرورگر\nبعد از باز کردن تعداد زیادی برگه روی مرورگر با استفاده از کلیدهای Command+Shift+] یا Command+Shift+[ می توان بین آنها حرکت کرد.\nساده ترین راه برای مشاهده تمام برگه های باز شده در یک پنجره مرورگر سافاری.\nبرای افزایش یا کاهش صدا ابتدا کلیدهای Option+Shift را نگه داشته و به ترتیب اقدام به فشردن کلیدهای جهت نمای Up یا Down نمایید. از ترکیب کلیدهای Option+Shift می توان برای تغییر روشنایی نور صفحه نمایش هم استفاده کرد.\nدو بار فشار دادن کلید Fn\nاگر کلید Function یا به اختصار Fn را دو بار فشار دهید ابزار Dictation در کامپیوتر Mac شما اجرا خواهد شد. با استفاده از این ابزار به جای تایپ به وسیله صفحه کلید، می توان از فرمان های صوتی استفاده کنید. شما صحبت می کنید و سیستم عامل آنها را تایپ خواهد کرد. بعد از اتمام کار برای غیرفعال کردن ابزار، مجددا کلید Fn را دو بار فشار دهید.\nترکیب کلید Option با منوی File\nدر مرورگر سافاری اگر زمانی که قصد انتخاب منوی File را دارید کلید Option را نگه دارید، امکان دسترسی به فرمان Close all other Tab را خواهید داشت. برای اطلاع از سایر فرمان های آیتم های منوی سافاری که از آنها اطلاع ندارید، می توانید کلید Option را نگه داشته و روی آنها کلیک کنید.\nOption+Brightness Up (or down)\nبا استفاده از ترکیب کلید Option با کلید بیشتر کردن روشنایی که معمولا با نماد یک خورشید بزرگ مشخص می شود، تنظیمات صفحه نمایش سریعا در اختیار شما قرار خواهند گرفت. اگر کلید Option را همراه با کلید Mission Control (کلید F3) یا کلیدهای کم و زیاد کردن صدا فشار دهید، به صفحه تنظیمات Mission Control و بخش صدا دسترسی خواهید داشت.\nاین ترکیب از کلیدها یکی از شناخته شده ترین و کاربردی ترین میانبرهای کامپیوترهای Mac است. نحوه عملکرد آن به این شکل است: در محیط یک نرم افزار هستید و قصد بازکردن بخش تنظیمات (Preferences) آن را دارید؛ کافی است این کلیدها را فشار دهید. البته در صورت نیاز برای دسترسی به تنظیمات می توانید از امکانات نوار منو استفاده نمایید، اما سریع ترین روش استفاده از ترکیب کلیدهای Command+Comma است.\nترفند اول برای تاچ بار\nاگر از MacBook Pro مجهز به تاچ بار استفاده می کنید، با فشردن کلیدهای Shift-Command+6 می توانید از محتویات تاچ بار اسکرین شات تهیه کنید.\nنیازمند تهیه عکسی برای درج در یک سند باز و در حال ویرایش هستید؟ کافی است کلیدهای Control+Shift+Command+6 را فشار داده تا تصویر در کلیپ برد سیستم عامل قرار گرفته و آماده جای گذاری در سند شود.\nترفند دوم برای تاچ بار\nاین ترفند برای تاچ بار MacBook Proها در صورتی که اغلب به طور تصادفی دکمه فعال شدن Siri را لمس می کنید، بسیار مفید خواهد بود: شما می توانید مکان دکمه را تغییر دهید تا احتمال ضربه زدن تصادفی به آن کمتر شود. بخش تنظیمات صفحه کلید را باز کرده و گزینه Customize Control Strip را انتخاب کنید. حال اگر به قسمت Touch Bar نگاه کنید خواهید دید که آیکون ها اندکی از جای خود تکان خورده اند. نشانگر ماوس را به انتهای صفحه نمایش برده و همچنان به حرکت دادن آن رو به پایین ادامه دهید (به طوری که انگار قصد خارج کردن آن را از صفحه دارید)؛ حال خواهید دید یکی از آیتم های تاچ بار برجسته شده است. حال نشانگر ماوس را حرکت دهید تا دکمه Siri برجسته شود و سپس آن دکمه را به فاصله یک یا دو مکان به سمت چپ کشیده و رها کنید.\n(سر و کله زدن با این قسمت شیوه ای مناسب برای آشنایی بیشتر با نحوه ویرایش سایر آیتم های تاچ بار است).\nچند میانبر برای مرورگر سافاری\nمیانبرهای بسیار زیادی برای مرورگر سافاری وجود دارد که در ادامه با تعدادی از کاربردی ترین آنها آشنا خواهیم شد:\nCommand + I: باز کردن پیام جدید با محتوای یک صفحه.\nCommand + Shift + I: باز کردن پیام جدیدی که صرفا شامل آدرس URL یک صفحه است.\nSpacebar: فرستادن پنجره مرورگر به انتهای یک صفحه.\nShift + Spacebar: فرستادن پنجره به قسمت بالایی یک صفحه.\nCommand + Y: باز و بسته کردن پنجره تاریخچه مرورگر.\nCommand + Shift + T: این میانبر قطعا حسابی به کارتان خواهد آمد. با فشردن کلیدهای Command + Shift + T شاهد باز شدن آخرین برگه بسته شده مرورگر خواهید بود. فرض کنید به طور اتفاقی اقدام به بستن یک برگه کرده اید یا زمانی که حسابی گرم پژوهش روی یک موضوع هستید پنجره/برگه وب سایتی که آدرس URL آن را حفظ نیستید، بسته شود. کافی است این کلیدها را فشار دهید تا برگه/پنجره مورد نظر باز شود.\nبرای آشنایی بیشتر با میانبرهای صفحه کلید کامپیوترهای Mac می توانید به آدرس رسمی وب این شرکت در اینجا مراجعه کنید.


فروشندگان روان کننده بتن و خرید روان کننده بتن در چابهار استان سیست\nروان کننده بتن در چابهار\nجستجوی روان کننده بتن در چابهار نتیجه ای نداشت\nخرید روان کننده بتن در چابهار، استان سیستان بلوچستان\nروان کننده بتن از افزودنیهای بتن است و همانطور که از نامش پیداست با اضافه شدن به بتن، سبب افزایش روانی و یکنواختی آن میشود. اگر عیار سیمان را در بتن ثابت نگه داریم، با افزایش آب میتوان کارایی بتن را افزایش داد، با این حال این امر سبب کم شدن دوام و مقاومت بتن میشود. برای حل این مشکل، روان کننده های بتن ساخته شدند که با کاهش نسبت آب به سیمان، مقاومت و کیفیت بتن را افزایش میدهند. نیروی جاذبهای که بین ذرات سیمان وجود دارد، باعث تشکیل کلوخه ها و خوشه های به هم چسبیده میشود. کلوخه های سیمانی شکل گرفته در بتن، با اضافه شدن این روان کنندهها از هم جدا شده و به همین دلیل، عمل بتنریزی تسهیل خواهد شد. این افزودنیها نفوذپذیری بتن را کاهش و قابلیت پمپ شدن آن را افزایش میدهند. در استفاده از روان کننده بتن، باید به این نکته توجه داشت که اضافه کردن زیاد از حد آن، سبب جدا شدگی و در نتیجه غیر قابل استفاده شدن بتن خواهد شد. همچنین خاصیت روان کنندهها در فاصله زمانی طولانی، کاهش مییابد. به همین دلیل باید بتن را در مدت زمان کوتاهی پس از اضافه شدن روان کننده، استفاده کرد. اگر تصمیم خرید روان کننده بتن را دارید به شما توصیه میکنیم، در صورتی که ساکن استان سیستان بلوچستان هستید، از بین انواع مختلف این محصول در شهر چابهار روان کننده بتن با ویژگیهای مدنظر خود را جستجو نموده و درصورتی که نمایندگان فروش آن در چابهار موجود هستند، با آنها تماس بگیرید. ضمنا لطفا خاطر نشان شوید که اطلاعات مربوط به فروشنده این محصول را در وبسایت ساختمون مشاهده نمودهاید.\nروان کننده های بتن دارای انواع مختلفی هستند، که هرکدام ویژگی های مختص به خود را دارند. مقدار مصرف و اثرات ناشی از آنها با هم متفاوت است. برخی روان کنندهها تک منظوره هستند و برخی چند منظوره. باید مطابق با شرایط استفادههای مختلف از بتن، روان کننده مناسب را با نظر کارشناسان انتخاب کرد. مقدار روان کننده مصرفی، به عواملی چون طرح اختلاط بتن، شرایط و دمای محیط، نسبت آب به سیمان، نوع روان کننده و... بستگی دارد. در بازار هم روان کنندههای پودری قابل خرید است و هم نوع مایع آن، با این حال استفاده از روان کنندههای مایع توصیه میشود. در هر دو صورت، هنگام استفاده از روان کنندههای بتن حتما از دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید. زیرا تماس این مواد با پوست دست و یا چشم، باعث بروز مشکلاتی خواهد شد. علاوه بر توضیحات جامعی که فروشندگان روان کننده بتن در چابهار درج نمودهاند، توصیه میکنیم "راهنمای انتخاب روان کننده بتن " را مشاهده نمایید، تا بهترین انتخاب را با توجه به کارایی لازم آن برای شما، بین فروشندگان استان سیستان بلوچستان، شهر چابهار داشته باشید. این که فروشندگان این محصول در چابهار چه نوعی روان کننده بتن و با چه مشخصاتی را موجود داشته باشند، عاملی تاثیرگذار در خرید خواهد بود. همواره میتوان در سایت ساختمون قیمت انواع روان کننده بتن را در بین فروشندگان شهرهای استان سیستان بلوچستان با هم مقایسه کرد و بهترین انتخاب را در شهر چابهار انجام داد. همچنین میتوانید برای دریافت اطلاعات تکمیلی پیرامون انواع محصولات ساختمانی به قسمت مطالب وبلاگ سایت ساختمون مراجعه و اطلاعات کاملی را در این زمینه کسب نمایید.


لَج‌وَر » Blog Archive » تشدید نبردها برای کنترل بندر مهم حدیده در یمن\nبا پیشروی نیروهای دولتی یمن علیه مواضع شورشیان، که با حمایت حملات هوایی ائتلاف تحت رهبری عربستان انجام می شود، نبرد بر سر بندر حدیده شدت گرفته است. ….\nنیروهای دولتی و شبه نظامیان وابسته به آن ابتدا پیشرفت سریعی داشتند و محلات جنوبی و فرودگاه را گرفتند. اما به طرف مرکز شهر که شورشیان از جمله تک تیراندازها در آن سنگر گرفته اند نرفتند. فقط در روز شنبه حدود دویست حمله هوایی در داخل و اطراف حدیده گزارش شد و امدادرسانان می گویند نبردهای شدیدی در اطراف فرودگاه در شرق و نزدیک دانشگاه در غرب شهر جریان داشته است. اوج گیری نبردها پس از آن بود که آمریکا – که همراه بریتانیا و فرانسه به ائتلاف کمک لجستیکی و اطلاعاتی می دهد – خواستار توقف خصومت ها و شروع مذاکرات صلح از اواخر نوامبر شد.\nائتلاف می گوید قصد تسخیر شهر حدیده یا بندر را ندارد اما نیروهای آن ممکن است تا قبل از آخر ماه شهر را محاصره کنند، زمانی که مارتین گریفیت فرستاده سازمان ملل امیدوار است مذاکرات از سر گرفته شود. ائتلاف، حوثی ها را متهم می کند از این بندر برای قاچاق سلاح از ایران به یمن استفاده می کند. ایران و حوثی ها این اتهام را رد می کنند.