خانه»اندیشه»سنت چیست؟ مراتب سنت ، اقسام سنت ، پیامبر و اجتهاد\n۱ 20,453 خواندن این مطلب 31 دقیقه زمان میبرد\nبحث در مورد سنت موارد ذیل را دربر می گیرد:\nبیان حجیت سنت و مرتبه ی آن به نسبت قرآن.\nاقسام سنت از جهت قوت و ضعف.\nاقسام سنت از جهت آنچه که چه سنتهایی داخل در چارچوب تشریع می شوند و چه سنتهایی داخل در این چارچوب نمی شوند.\nاقسام سنت از جهت داخل شدن آن در حکم امامت یا قضاوت یا تبلیغ کردن.\nبحث در مورد اجتهاد پیامبر و آنچه که بر اجتهاد قولی پیامبر مترتب می شود.\nمعنی سنت در لغت و اصطلاح: سنت در لغت برآنچه (طریقی) که انسان برای خود در زندگی اتخاذ می کند اطلاق می شود خواه این طریقه ای که در زندگی اتخاذ نموده پسندیده باشد یا ناپسند. این همان معنای مراد از سنن است که در کلام خداوند متعال آمده که می فرماید:«  قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِکُمْ سُنَنٌ فَسِیرُواْ فِی الأَرْضِ فَانْظُرُواْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَهُ الْمُکَذَّبِینَ »[آل عمران/۱۳۷]  پیش از شما ( ای مؤمنان ، درباره گذشتگان ) قواعد و ضوابطی بوده است ( که ثابت و تغییرناپذیر به مرحله اجرا درآمده است و امور اجتماعی بشر برابر آن چرخیده و گردیده است و همیشه هم‌چنین خواهد بود ) پس در زمین به گردش بپردازید و بنگرید که فرجام تکذیب‌کنندگان ( حق که پیوسته با باطل در جنگ است ) چگونه گشته است . \nو همچنین معنای مراد از قول پیامبر-صلی الله علیه وسلم- که امام ابوداود و ترمذی روایت کرده اند می باشد که می فرماید:« (من سن سنه حسنه کان له أجرها وأجر من عمل بها دون أن ینقص من أجورهم شیئا ومن سن سنه سیئه کان علیه وزرها ووزر من عمل بها دون أن ینقص ذلک من أوزاهم شیئا»\nآنچه که شایسته ی ذکر می باشد این است که سنت در لغت به آن راه محسوسی که انسان در زمین آن را می پیماید نیست بلکه به آن راه معنوی ای اطلاق می شود که همسوی مبدأ و منهج است.\nسنت در شریعت اسلامی دارای دو معنی است یکی در اصطلاح فقها و دیگری در اصطلاح اصولیین .\nسنت در اصطلاح فقها : به هر حکم شرعی ای که برای انجام دادن آن ثواب و برای انجام ندادن آن گناه و عقابی نیست گفته می شود. با این تعریف سنت یکی از احکام خمسه ی تکلیفی می باشد.\nسنت در نزد اصولیین: هر انچه که از رسول خدا اعم از قول و فعل و تقریر صادر شده را سنت گویند. و در مورد صفات اختلاف وجود دارد . هرکس به این سه مورد (قول وفعل و تقریر) بسنده کند دلیلش این است که صفاتت اموری شخصی و طبیعی اند و داخل در تشریع و تکلیف نمی شوند. و هرکس صفات را داخل در تعریف کند دلیلش این است که این صفات مربوط به اخلاقیات مثل حلم و صبر و سخاوت و.. است پس برای تربیت آراستن به چنین صفاتی لازم است.\nبراساس این تعریف سنت نزد اصولیون شامل سایر احکام اعم از قول و فعل و تقریر نسبت داده شده به پیامبر می شود.و در اصطلاح فقها فقط یک حکم از احکام تکلیفی را شامل می شود چنانچه که ذکر کردیم.\nعده ای از علمای شریعت اسلامی سنت را بر طریقه ی پیامبر و خلفای راشدین و صحابه ی کرام در شئونات مختلف زندگی اطلاق کرده اند. که به این معنا سنت در مقابل بدعت قرار می گیرد و بدعت امری است که در زمان پیامبر و خلفای راشدین و صحابه وجود نداشته باشد. و سنت به این معنی نزدیکتر به مدلول لغوی عام در اصطلاح شرعی است.\nمرتبه ی سنت و حجیت آن:\nعلما در باره ی مرتبه ی سنت بعد از قرآن از جهت حجیت دلالت بر احکام شرعی بسیار سخن گفته اند و در پایان اکثر آنان بر این رفته اند که سنت در مرتبه ی دوم بعد از قرآن واقع شده است.\nبعضی چنین اشکال وارد نموده که سنت چنانچه ثابت است بیان کننده ی قرآن است و به این معنا سنت بر قرآن حاکم می باشد و همچنین اشکال گرفته اند که اگر این ترتیب صحیح باشد بر مجتهد واجب است که سنت را ترک و به ظاهر قرآن عمل کند.\nدر جواب این دواشکال اگر بگویم که مرتبه ی سنت از قرآن متاخر است ما را از به تفصیل جواب دادن بی نیاز میسازد. و با این گفته هردو اشکال در ذهن باقی نمی ماند.\nمعنای منظور و مورد پسند این است که مصادر شریعت اسلامی در واقع فرع تنها اصل که قرآن است میباشند. و در حقیقت قرآن تنها مصدر این شریعت درخشان است. و مردم نمی توانند که احکام را مستقیما از خداوند عزوجل بگیرند مگر به واسطه ی قرآن. و همچنین با رجوع به موازینی که قران امر به رجوع آن نموده که عبارتند از سنت و اجماع و قیاس و غیره… و عمل کردن به قران و گرفتن آن با تسلیم شدن در برابر اوامر و نواهی آن به طور مستقیم است.\nعمل به سنت – وسایر مصادر اصلی و فرعی دیگر – واجب نیست مگر از آن جهت که قرآن آن را واجب دانسته امام شافعی رحمه اله در این باره در کتاب الرساله به مفصلی سخن گفته و فرموده است که « فمن قبل عن رسول الله علیه الصلاه والسلام فعن الله قبل» یعنی هر کس حرف پیامبر را بپذیرد در واقع حرف خداوند را پذیرفته است.\nاز اینجاست که قران در میان مصادر تشریع رتبه ی اول را به خود اختصاص داده یعنی قران است که به مصادر دیگر حجیت بخشده است. و در واقع اینکه گفته شده سنت از حیث بیان بر بسیاری از نصوص قرآن حاکم است قرآن خود چنین قرار داده است چنانچه فرموده است:« وَأَنزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ»[نحل/۴۴] و قرآن را بر تو نازل کرده‌ایم تا این که چیزی را برای مردم روشن سازی که برای آنان فرستاده شده است ( که احکام و تعلیمات اسلامی است ) و تا این که آنان ( قرآن را مطالعه کنند و درباره مطالب آن ) بیندیشند .\nالبته این ترتیب به معنی اهمال سنت نیست هنگامی که تعارضی در بین قرآن و سنت به وجود آید چرا که تعارض حقیقی در بین قرآن و سنت ثابت وجود ندارد و اگر تعارضی هم وجود داشته باشد در ظاهر است یا در حالاتی است که سنت ثابت و سالم نباشد.\nدر مورد حجیت سنت که در اثنای بحث آشکار شد و نیازی به تکرار و اعاده ی آن نیست فقط می گوییم که برای هر مسلمانی که در اسلامش صادق باشد ادله ی حجیت سنت قاطع و معروف و شناخته شده است . چگونه در حجیت سنت شک داشته باشیم در حالی که قرآن آن را تصدیق نموده است:« مَّنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللّه »نساء/۸۰ هر که از پیغمبر اطاعت کند ، در حقیقت از خدا اطاعت کرده است ( چرا که پیغمبر جز به چیزی دستور نمی‌دهد که خدا بدان دستور داده باشد ، و جز از چیزی نهی نمی‌کند که خدا از آن نهی کرده باشد )\n« وَمَا آتَاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاکُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا»[حشر/۷] چیزهائی را که پیغمبر برای شما ( از احکام الهی ) آورده است اجراء کنید ، و از چیزهائی که شما را از آن بازداشته است ، دست بکشید .\n« وَأَنزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ»[نحل/۴۴] و قرآن را بر تو نازل کرده‌ایم تا این که چیزی را برای مردم روشن سازی که برای آنان فرستاده شده است ( که احکام و تعلیمات اسلامی است ) و تا این که آنان ( قرآن را مطالعه کنند و درباره مطالب آن ) بیندیشند .\n« وَمَن یُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِن بَعْدِ مَا تَبَیَّنَ لَهُ الْهُدَى وَیَتَّبِعْ غَیْرَ سَبِیلِ الْمُؤْمِنِینَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءتْ مَصِیراً »[نساء/۱۱۵]  کسی که با پیغمبر دشمنانگی کند ، بعد از آن که ( راه ) هدایت ( از راه ضلالت برای او ) روشن شده است ، و ( راهی ) جز راه مؤمنان در پیش گیرد ، او را به همان جهتی که ( به دوزخ منتهی می‌شود و ) دوستش داشته است رهنمود می‌گردانیم ( و با همان کافرانی همدم می‌نمائیم که ایشان را به دوستی گرفته است ) و به دوزخش داخل می‌گردانیم و با آن می‌سوزانیم ، و دوزخ چه بد جایگاهی است ! \nتمامی این آیات دلایل قاطعی هستند که سنت ترجمان قرآن و شرحی جدا ناپذیر برای قرآن است . با وجود این برای شما تعجب آور نیست که بعضی افراد به قران ایمان دارند و تمامی مواعظ و احکام آن را می پذیرند ولی نمی خواهند که نفس خود را تسلیم این کنند که قرآن به ما امر نموده خود را به اتباع از سنت پاک مصطفی پایبند کنیم. و برای خود دلایل و برهانهای واهی و من درآوردی می تراشند.\nبدون شک این افراد خود را پیرو واقعی قرآن و احکام آن می دانند، و خود را پیرو مقتضیات سنت و احکام آن نمی دانند . و تاکیدشان این است که فقط باید قران و تعلیمات آن را فراگرفت تا آن را بر وفق مصالحشان و بر وفق مرادشان برای مردم معنی کنند . و تنها هدفی که دارند این است که می خواهند قرآن را از سنت دور کنند و بگویند که در بین قران و سنت هیچ گونه رابطه ای – که مبین قران است- وجود ندارد.\nدر گذشته بعضی از زنادقه دارای چنین بینشی بودند که حال اینان بدتر از حال کسانی است که دچار کفر و نافرمانی و محاربه با قرآن شده اند.و شر چنین افکاری برای امت اسلامی بیشتر از شر کفر کفار و فسق فساق است.\nاین چنین افراد برای اینکه از ملزمات آیاتی که ذکر کردیم فرار کنند می گویند سنت در حد ذات خود دارای جایگاهی است و تمسک به آن را ضروری می دانند ولی می گویند که زمان عمل به سنت سپری شده ودچار اباطیل و اکاذیب فراوانی دراین باره شده اند و احادیث صحیح و ضعیف را یکی دانسته و می گویند که علما نیز در باره ی احادیث اختلافات فراوانی دارند درنتیجه احادیث چندان صحیحی که به آن اعتماد شود در دسترس نیست.\nواضح است با دلیلی که آوردند کفر آنان نسبت به کتاب خدا بیشتر از کفرشان به سنت است. چرا که اگر دلیلی که به آن استناد کرده و برای عذر خود آورده اند –به فرض- صادق باشد در واقع آنان نقض آشکار این آیه را نموده که می فرماید.« « وَأَنزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ»[نحل/۴۴] و قرآن را بر تو نازل کرده‌ایم تا این که چیزی را برای مردم روشن سازی که برای آنان فرستاده شده است ( که احکام و تعلیمات اسلامی است ) و تا این که آنان ( قرآن را مطالعه کنند و درباره مطالب آن ) بیندیشند .\nاز گفته ی آنان بر می آید که خداوند متعال فقط برای زمانی قرآن را تبیین نموده است و نور این چراغ برای مدت کوتاهی بوده وبعدها چراغ خاموش و بی نور گشته است. پس چون قرآن تبیین نمی شود تکلیف از مردم ساقط می شود و دیگر مردم مکلف به اوامر و نواهی آن نیستند چرا که در صورت تبیین آن- توسط مردم – دچار عبث و پوچی خواهند شد. پس اگر حدیثی از حجت انداخته شود قران به طور مجمل باقی می ماند و مجمل بودن قرآن به هیچ دردی نمی خورد . و درواقع با این کار می خواهند نقض ایمان به خدا و قرآن را بکنند.\nهر شخص آگاه و آزاد اندیشی می داند که براستی علما تلاش معجزه آسایی در حفظ سنت نموده اند و فن مصطلح الحدیث و قواعد حدیث و علم جرح و تعدیل را تدوین نموده اند. پس اگر احادیث موضوع و باطلی نیز وجود داشته باشد آن را از احادیث صحیح جدا نموده و احادیث پیامبر گرامی در قلعه ی علوم الحدیث و جرح و تعدیل محفوظ است. و تصنیفات علما در زمینه ی حدیث برای وقایت روایت و قواعد اسناد احادیث است. و اینکه سنت را به متواتر و آحاد و آحاد را به صحیح وحسن و ضعیف تقسیم نموده اند می رساند که تلاش علما صرفا برای حمایت از سنت پاک نبوی است.\nثابت شد که قران هیچ باطلی در آن راه ندارد و از هرگونه شائبه ای بدور است و خداوند متعال با عنایت خود آن را محفوظ داشته و زمان آن را نابود نمی کند و با چیز باطلی التباس پیدا نمی کند. ذکر احادیث صحیح نیز آنان را از بیهوشی بیدا نخواهد کرد چرا که آنان از سنت حذر می کنند و بین قرآن و حدیث این همه فرق قائلند. در حالی که رسول خدا با اقوال گرانبهای خود فرق را در بین قرآن و سنت برطرف نموده آنجا که می فرماید:\n« وَقَدْ تَرَکْتُ فِیکُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ کِتَابُ اللَّهِ وسنه رسوله» رواه مسلم.\n« یُوشِکُ رَجُلٌ مُتَّکِئٌ عَلَى أَرِیکَتِهِ یُحَدَّثُ بِحَدِیثِى فَیَقُولُ بَیْنِى وَبَیْنَکُمْ کِتَابُ اللَّهِ فَمَا وَجَدْنَا فِیهِ حَلاَلاً اسْتَحْلَلْنَاهُ وَمَا کَانَ فِیهِ حَرَامًا حَرَّمْنَاهُ وَإِنَّ مَا حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله علیه وسلم- کَمَا حَرَّمَ اللَّهُ »\nشاید یکی از شما فقط حرف خود را بپذیرد و بگوید که در بین ما وشما قران حکم کند و هرچه را که قرآن حلال بداند حلال و هر چه را که قرآن حرام بداند حرام بدانیم در حالی که آنچه را که رسول خدا حرام می کند مثل آن است که خداوند متعال خود آن را حرام کرده باشد.\nو در این باره آثار فراوانی از صحابه روایت شده از جمله قول ابن مسعود که می فرماید:«اقوامی در آینده می آیند که به کتاب خدا فرا می خوانند در واقع آنان کتاب خدا را پشت می اندازند، برشما باد که با علم رفتار کنید و از بدعت دوری کنید و از افراط و بدعت گذاری بپرهیزید و سنت را بگیرید.\nبعید نیست که عده ای از این افراد دچار افراط شوند-چنانچه ابن مسعود ترس این را داشت- سپس بگویند که استدلال به سنت بر حجیت سنت دور و تسلسل است که منطق علمی آن را نمی پذیرد. این را می گویند در حالی که نمی داندد این گونه بینش برخودش فرض می کند هرچه را که از پیامبر به ما رسیده باید دور بیاندازیم ازجمله قرآن چون قرآن بودن قرآن جز به واسطه ی پیامبر برای ما ثابت نشده است . پس می توانیم بگویم که میزان علمی که به اخذ یا ترک فرا می خواند صحت سند و عدم صحت سند است.\nو همچنین شاید چنین اشکال و اعتراض وارد میکنند که اکثر احادیث پیامبر احاد هستند و احادیث آحاد مفید ظن است و ظن انسان را از حق بی نیاز نمی کند. اولا در جواب می گویم که آیا خبر واحد اگرچه مفید ظن است دیگر نباید آن را پذیرفت پس چرا رسول خدا -صلی الله علیه وآله وسلم- آحد صحابه را به شهرها و کشورها و به قبایل مختلف می فرستادند تا احکام دین را به آنان یاد دهند آنچه معلوم است این است که یک نفر در معرض خطا و نسیان می باشد پس خبر او از درجه ی ظن بالاتر نمی رود با وجود این پیامبر مکررا اصحاب را به جهات مختلف برای تعلیم احکام حلال و حرام به نزد مردم می فرستاد و از مردم تکلیف می کرد به اخبارات آنان اعتماد کنند و از آنان پیروی نمایند. این خود دلیل قاطعی است که پیامبر -صلی الله علیه وآله وسلم- اصحاب را به اتباع از ادله ی ظنی در چارچوب احکام عملی نموده است. وفقها گفته اند اگر خبر واحد اسناد و متن آن صحیح باشد عمل به آن واجب است هرچند دلالتش هم ظنی باشد در این باره در میان هیچ یک از مسلمانان اختلافی نیست.\nثانیا: می گویم که اگر این افراد بیان می دارند که سنت ظنی است و ظنی بودن را دلیل خود قرار می دهند در جواب می گییم که باید بدانند که قرآن نیز اگر چه قطعی الثبوت می باشد ولی بسیاری از نصوص -خصوصا احکام عملی آن- ظنی الدلاله است.\nاقسام سنت از حیث درجه ی قوت و ضعف\nجمهور اصولیون بر این نظرند که سنت از حیث سند یا از حیث درجه ی قوت و ضعف بر دو قسم تقسیم می شود: ۱- سنت متواتر ۲- سنت احاد.\nسنت متواتر: عبارت است از آنچه سند آن متصل به پیامبر باشد بر وجه کامل، به شیوه ای که تعداد کثیری که عادتا تبانی آنها بر دروغ یا وقوع دروغ از جانب آنان بدون قصد تبانی محال است از گروهی مثل خود روایت کرده اند و این سلسله از زمان تدوین یا عصری که حدیث به ما رسیده تا زمان ی که سنت منقول به رسول خدا می رسد، به همین شکل ادامه می یابد. این قسم از حدیث قطعی الصدور است پس به اتفاق علما عمل به آن واجب و منکر آن کافر است.\nسنت آحاد: سنتی است که سند آن متواتر نیست به طوری که تمام حلقات سند آن از اعداد بسیاری که اتفاقشان بر کذب محال باشد تشکیل نشده است. این نوع از سنت مفید ظن نه یقین می باشد چرا که در صحت آن قطع وجود ندارد، فقط علما اتفاق دارند بر وجوب عمل به آن اگر شرط صحت سند آن توافر یابد، اما اعتقاد به موجب حدیث احاد در نزد جمهور –باوجود اینکه شروط صحت ان به جا آید- باز منکر ان کافر نمی شود بلکه فاسق می شود.\nحدیث آحاد به صحیح و حسن و ضعیف تقسیم می شود و حدیث ضعیف نیز اقسام مختلفی دارد که در اینجا مجال بحث از این اقسام و تعاریف انها را نداریم. مهم این است که بدانیم سنت نزد جمهور به متواتر و احاد تقسیم می شود و نزد احناف به سه قسم اساسی که عبارتند از متواتر و مشهور و احاد تقسیم می شود .\nمتواتر : همان تعریفی را که جمهور برای متواتر بیان نموده اند حنفیه نیز برآن تعرف اتفاق دارند.\nمشهور : آن است که یک یا دو نفر از اصحاب -یعنی تعدادی که به حد تواتر نرسیده اند- آن را از رسول خدا روایت کرده اند . سپس در عصر تابعین یا تبع تابعین به تواتر رسیده است. یعنی راویان ان در عصر تابعین یا تبع تابعین جمع های زیادی هستند که توهم تبانی آن بر دروغ نمی رود پس سنت مشهور در اصل از اخبار آحاد سپس به اخبار متواتر تبدیل شده است.\nآحاد: سنتی است که تعدادی که به حد تواتر نمی رسند ان را در عصر تابعین یا تبع تابعین از رسول خدا روایت کرده اند.\nسنت مشهور که نزد احناف قسمتی از اقسام سنت می باشد در بین سنت متواتر و احاد قرار گرفته است و در احکام تشریعی عملی به متواتر ملحق می شود مثل تخصیص عام قرآن یا مقید کردن مطلق قرآن ، ولی در امور اعتقادی به احاد ملحق می شود.\nاقسام سنت از جهت آنچه که داخل در چارچوب شریعت می شود و آنچه که داخل نمی شود.\nبدون شک پیامبر-صلی الله علیه وسلم- افضل خلایق بشری در میان مردم است. خداوند عزو جل به او امر نموده برای مردم بیان کند که او نیز بشر است لیکن خدواند وی را در میان همنوعان خودش برگزیده است « قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِّثْلُکُمْ یُوحَى إِلَیَّ….»[کهف/۱۱۰] ای پیغمبر ! ) بگو : من فقط انسانی همچون شما هستم ( و امتیاز من این است که من پیغمبر خدایم و آنچه گفت : بگو ؛ می‌گویم ) و به من وحی می‌شود.\nهمچنین بین رسول خدا و سایر مردم مشترکات فراوانی وجود دارد که عبارتند از مجموعه صفات بشری که تمام انسانها آن را دارا هستند و پیامبر-صلی الله علیه وسلم- از آن مستثنی نیست . پیامبر غذا می خورد در بازار راه می رود ازدواج می کند اسباب رضایت و نارضایتی برای او نیز عارض می شود و …\nاین مواردی که ذکر کردیم به ما یقین می دهد که تمام دگرگونی ها و حالات مختلف زندگی پیامبر-صلی اله علیه وسلم- تشریع نیستند. یعنی تمام انها داخل در چارچوب اوامر و نواهی احکام شریعت نمی شوند. ولی بدون شک تعداد زیادی از بین این رفتارها داخل در این چارچوب می باشند. و مردم در برابر ابلاغ آن به عنوان احکام تکلیفی مسؤلند . حال چگونه افعالی را که داخل در چارچوب شریعت و افعالی را که داخل در این چارچوب نیستند بشناسیم و از هم جدا سازیم؟ و بر اساس چه قاعده ای ما تشخیص دهیم که کدام یک از این افعال داخل در چارچوب شریعت است و کدام یک داخل نیست.\nدر جواب این سوال مهم موارد زیر را بیان می داریم .\nگفتیم که سنت نبوی به اقوال و افعال و اقرار تقسیم می شود.\nاقوال : که غالبا از این التباس مبرا می باشد چرا که اقوال بیان نشده مگر در قالب امر و نهی و اخبار. چنانچه معلوم است که اخبار از چارچوب تشریع خارج از امر و نهی می باشد و امر و نهی نیز به یکی از احکام پنجگانه ی تکلیفی بر می گردد.\nپس در واقع آنچه که می ماند افعال و تقریرات پیامبراست که دارای التباس است و در مورد تقریرات پیامبر نیز آنچه که مربوط به افعال مردم است دارای این التباس است ولی اگر تقریرات قولی باشد حکم آن ذاتا- باشروط معین که در اینجا مجال آن نیست- همانند حکم سنت قولی است.\nبحث اصلی سر افعال پیامبر و تقریرات متعلق به افعال دیگران است که می گویم : تمام افعال پیامبر-صلی الله علیه وسلم- دلالت تشریعی برای ما به همراه دارد به شیوه ای که از آن وجوب و ندب و اباحه براساس قراین از آن مستفاد می شود. افعالی که برای ما دلالت تشریعی به همراه ندارد عبارتند از این سه نوع زیر:\nنوع اول: آنچه که داخل در هواهای نفسانی است مثل حرکات قابل عفو و حرکات بعضی از اعضا که برای استجابت بعضی غرایز شخصی است (مثل خواراندن جایی از بدن به وسیله ی دست م)\nنوع دوم: افعالی که داخل در افعال طبیعی بشری است مثل ایستادن و خوابیدن و نشستن و نوشیدن و خوردن و بیداری قطع نظر از چگونگی یا هیئات متعلق به هر کدام از اینها.\nنوع سوم: افعال دیگری که از دو نوع بیان شده خارج اند ولی دلایل خارجی وجود دارند که این افعال خاص پیامبرند و به مردمان دیگر خاص نیستند مثل روزه ی وصال و عدم اخذ صدقات و ازدواج با بیشتر از چهار زن که در این افعال دلیلی برای مشروعیت آنها برای ما نیست و انجام دادن این افعال برای ما عبادت محسوب نمی شود..\nامام سبکی در جمع الجوامع و امام محلی در شرح آن گفته است که افعال پیامبر یا سرشتی است یا شخصی است یا بیانی است یا خاص پیامبر-صلی الله علیه وسلم- چنانچه واضح است این است که افعال بیانی پیامبر دلیل تشریعی است و غیر آن برای ما عبادت محسوب نخواهد شد. منظور از اینکه برای ما عبادت نیست این است که این افعال طبیعی و سرشتی از جانب شارع حکیم خطاب تکلیفی به آن تعلق نگرفته، و پیامبر آن را صرفا به خاطر وجه مشترکی که با سایر انسانها دارد -که همان غرایز بشری است- انجام داده است. از جمله بارزترین دلیلی که می رساند این افعال داخل در چارچوب شریعت نیست این آبه است که می فرماید:«  وَقَالُوا مَالِ هَذَا الرَّسُولِ یَأْکُلُ الطَّعَامَ وَیَمْشِی فِی الْأَسْوَاقِ لَوْلَا أُنزِلَ إِلَیْهِ مَلَکٌ فَیَکُونَ مَعَهُ نَذِیراً »[فرقان/۷]  ( محمّد را نیز مسخره می‌کنند ) و می‌گویند : این چه پیغمبری است ؟ ! او غذا می‌خورد ، و در بازارها راه می‌رود ، ( نه شیوه فرشتگان دارد ، و نه روش شاهان . او امتیازی بر دیگران ندارد ، چرا که همچون افراد عادی نیاز به تغذیه دارد ، و در بازارها برای کسب و تجارت و خرید نیازمندیهای خود رفت و آمد می‌کند ) . چرا لااقل فرشته‌ای به سوی او فرستاده نشده است تا ( به عنوان گواه صدق دعوتش ) همراه او مردم را بیم بدهد ( و در امر تبلیغ رسالت او را یاری نماید و ما هم ایمان بیاوریم ) . \nبنابراین تعبیر جلال الدین محلی به اینکه فرمود عبادت نیست دقیقتر است از قول یعضی اصولیین که گفته اند دلالت بر اباحه دارد چرا که اباحه حکمی از احکام خمسه ی تکلیفی است و مراد بر آن تخییر است . بلکه اباحه از قول خداوند که می فرماید «کلوا واشربوا ولا تسرفوا» مستفاد می شود که دلالت آن صیغه ی امر است و صیغه ی امر یکی از صیغه های تعبیر بر حکم تکلیفی است.\nمعنای تکلیف این است که ضروری است مردم تسلییم خطاب تکلیفی شوند. تناول طعام و شراب از مباحات می باشد کسی از مردم نمی تواند بگوید که من به خاطر تقرب الی الله نمی خورم یا می خورم.در این جا فرق زیادی بین نص تشریعی و اعمال طبیعی پیامبر-صلی الله علیه وسلم- وجود دارد .\nآنچه را که پیامبر از اعمال سرشتی و طبیعی انجام داده اند جای انکار نیست و هیچ گونه مردم را در حرج قرار نمی دهد چون اگر اعمال پیامبر –ص- محل انکار می بود از طرف شارع با معصوم بودن پیامبر التباس پیدا می کرد و معصوم بودنش زیر سوال می رفت.\nامام شاطبی یکی از بهترین علمای علم اصول میان آنچه که داخل در حکم اباحه – که بنابر قول صحیح یکی از احکام حکم تکلیفی است- و آنچه که داخل در حکم برائت اصلی – که هیچ معنای تکلیفی ای به آن تعلق نمی گیرد- فرق قائل است. و ما کلام ایشان را در اینجا ذکر می کنیم. :\n« اوصافی که جزو طبیعت بشری هستند مثل احساس لذت بردن از طعام و شراب به هیج وجه خواسته نشده که نباید ان را انجام داد و نباید از آن لذت برد چرا که چنین تکلیفی تکلیف مالایطاق است. چنانچه خواسته نمی شود که آنچه از جسم انسان قبیح است باید کنده شود و ان را باید تکمیل کرد(مثل اینکه شخص بگوید که من باید دستم را مثل دست پیامبر کنم و غیره م)چون اینها برای انسان مقدور نیست و مثل این است که شارع قصدی از طلب آن یا نهی آن را ندارد. خلاصه هرچه را پیامبر از افعال سرشتی و حرکاتی که به مثابه ی پاسخ گویی به غرایز بشری انجام داده دلالت بر حکم خاصی ندارد و همچنین است افعالی که پیامبر قبل از نبوت انجام داده، دلالت تعبدی یا تشریعی ندارد چرا که اگر دلیل تعبدی یا تشریعی داشت دلیل آن وحی می بود.\nبا توجه به آنچه که بیان شد اشکالی در اینجا وارد است و آن این است که خداوند متعال فرموده :«لقد کان لکم فی رسول الله اسوه حسنه » معنای آیه به اتفاق این است که رسول خدا شایسته است که الگوی ما باشد در تمام شئونات و حرکات و تصرفات، با این تعبیر اعمال سه گانه ی مذکور نیز در مقتضای خطاب تکلیفی قرار می گیرد ویا در میان احکام تکلیفی حد اقل حکم مستحب را شامل می شود و فقط می توان افعالی را که خاص رسول خدا می باشند از این اقتضا خارج ساخت . و دو نوع اول طلب اقتدا را شامل می شود.\nدر جواب می گوییم که آنچه را انسان از افعال تقربی انجام می دهد از جهت پاداشی که به آن متعلق می شود بر دو نوع است:\nنوع اول: افعالی که ذاتا تقرب الی الله هستند، پاداش این اعمال بر انجام دادن آنها به خاطر حکمتها و مصالحی هستند که به حقوق خدا یا حقوق بندگان بر می گردد. و فعل پیامبر ص در این باره ارشاد امت است. و از این جهت که پیامبر – صلی الله علیه وسلم- این اعمال را انجام داده به خاطر بوده که به این پاداش دست یابد.\nنوع دوم: افعالی که هیچ تقربی در آن نیست، و این افعالی است که ذاتا غیر مطلوب و دارای هیچ حکمت و مصلحتی نیستند، و اگر پیامبر آن را انجام داده به خاطر طبیعت خاص او و شخصیت ذاتی اوست. اگر مردم در این افعال به پیامبر اقتدا و تاسی کنند نشانه ی محبت آنان به پیامبر-صلی الله علیه وسلم- است چرا که بارزترین نشانه ی محبت این است که محب در هرچیز اقتدا به محبوب کند و از او تقلید نماید، و اگر بر این اساس باشد اجر و ثواب اقتدا کننده به خاطر محبت است نه صرف اعمال سرشتی و طبیعی.\nبنابر این هیچ منافاتی بین این و بین آنچه که گفته شد که حرکات غریزی و اعمال جبلّی که از پیامبر سر می زند داخل در چارچوب شریعت نیست، نمی باشد چرا که اقتدای مسلمان به پیامبر به خاطر محبت اوست و اگر از این جهت باشد ثواب می برد.\nمحقق بنانی نیز این فرق را در حاشیه اش بر جمع الجوامع بیان نموده و فرموده است اگر گفته شود این قول شما قابل رد است به این که هیچ اختلافی در بین عدم تعبد و ندب وجود ندارد و امام زرکشی هم این نظر را پذیرفته است واگر گفته شود که افعال جبلی هنگامی مندوب و مستحب است که به خاطر تاسی به پیامبر باشد و همچنین بعضی از افعال خاص پیامبر بوده و براو واجب بوده ولی با این وجود برای ما مستحب است مثل قربانی.\nبنانی می گوید که اولا مراد از مستحب این است که اگر قصد تاسی داشته باشند ثواب می برند نه به مجرد انجام دادن آن فعل. و همچنین بعضی از اصحاب بر اقتدا و تاسی به پیامبر بسیار حریص بودند مثل عبدالله ابن مسعود به خاطر محبتی که به پیامبر داشت در بسیاری از اعمال و افعال رسول خدا تقلید می کرد . پس در واقع شخص به خاطر نیت است که ثواب می برد نه به خاطر ممارسه و زیاد انجام دادن آن.\nدر پایان می گوییم که افعال سه گانه ی مذکور -با توجه به ذات- در حق ما دلالت تشریعی ندارند چنانچه سایر افعال پیامبر داخل در چارچوب قربات است و قدر مشترک بین ندب و وجوب – با توجه به قراین- قربت است.::::::::::::::\nاقسام سنت از جهت داخل شدن آن در مقام امامت یا قضاوت یا تبلیغ:\nقبل از هرچیز هرکدام از موارد مذکور را تعریف می کنیم تا فرق بین آنها برای ما روشن شود:\nاحکامی را که پیامبر –صلی الله علیه وسلم- آن را در مقام امامت انجام داده احکام شرعی ای هستند که متعلق به اسباب و مصالحی است که بجز امام اعلای مسلمین کسی نمی تواند آن را معین کند و در آن نظر بدهد. مثل اعلان جنگ و صلح و انجام پیمان نامه ها و جنگ با شورشیان و تنفیذ حدود و توزیع زمینهایی که از طرف دولت باید توزیع شود و… اینها کارهایی هستند که کسی حق اجرای آن و متولی تنفیذ آن نمی شود مگر آن شخصی که عهده دار سیاست عمومی کشور است البته با در نظر گرفتن خطرات و ئسعت چارچوب آثاری که در بر می گیرد آیا خیر است یا شر.\nاحکامی که در مقام قضاوت پیامبر آن را انجام داده احکامی هستند که پیامبر بر حسب آنچه برای او روشن شده -اعم از دلایل و احتجاجات- در بین متخاصم اجرا نموده است. و این کار را هم به خاطر اقامه ی عدل و حمایت از حقوق مردم انجام داده تا مبادا قدرتمند حق ضعیف را پایمال کند. مانند تملک به حق شفعه و فسخ نکاح و عقود ( بر اساس مقتضیات زمان ) و حجر و طلاق و اعسار و تحدید نفقه و غیره.\nاما احکامی که در مقام تبلیغ آن را بیان داشته عبارتند است از آنچه که خداوند امر به تبلیغ آن نموده –اعم از احکام حلال و حرام و انواع واجباتی که نیاز به حکم امام یا قضاوت قاضی ندارد مثل روزه و حج و نماز و نواهی و قضایای اخلاقی و فتاوای علمایی که علم این احکام را از آنان به ارث برده اند قرار دارد- است. چرا که تبلیغ از طرف خداوند متعال به طور مستقیم است و فتوا به وسیله ی پیامبر مبلغ کتاب و سنتِ مبین صورت می گیرد و آنچه که این دو منهج آن را در بر می گیرند حکم واحدی را دارند.\nوقتی که فرق آشکار احکام ثلاثه ی مذکور برای ما روشن شد می گوییم که بدون شک خداوند متعال به خاطر مصالح بندگان آنان را به پیروی از دینش ملزم ساخته است و رابطه ای در بین تمام آنان ایجاد نموده است و احکامی را در بین آنان قرار داده تا به وسیله ی آن احکام در بین شان عدالت حاکم شود و مظالم دفع و رفع گردد .\nبنابراین این جامعه ی سالم به وجود نمی آید مگر این سه مطلب که اسلام آن را در برگرفته است در آن تحقق یابد.\nاول: احکام منتشره : احکام ثابتی هستند که رابطه ی افراد با یکدیگر را در بر می گیرد و نیازی به قاضی یا امام ندارد.\nدوم: احکامی هستند که به وسیله ی آن حالاتی –مثل خصومات و اختلافات بر سر حقوق- پیش می آید و باید قاضی آن را معالجه کند.\nسوم: احکامی هستند که خداوند متعال آن را همگام و همساز با مصالح قرار داده و آن را به خاطر حفظ نظام و تنظیم روابط بین المللی و ایجاد صلح و اعلام جنگ تنفیذ نموده است .\nروشن است که اجرای این احکام دارای وجوه مختلفی هستند که جایز نیست سرپرستی آن را به عهده گیرند مگر کسانی که عهده دار رعایت این نظامها و سیاسات و ارتباطات است می باشند و به این معناست که گفته شده اسلام دین و دولت است.\nتنفیذ احکام ثلاثه ی مذکور وجود قدرتی را که همان رئیس دولت و قاضی و افراد ی را که متولی تطبیق احکام شرعی هستند – و مرجع آنان برای شناخت و تحقق آن هنگام جهل به این احکام مفتی و سایر اهل علم می باشند را – می طلبد. پس هنگامی که اسلام اسقرار یافت و دولت اسلامی به وجود آمد و ظروف طوری شد که رسول خدا متولی قدرت و ریاست دولت و سلطه ی قضایی و تبلیغ احکام تکلیفی از جانب خدا به مردم شد و کسی دیگر جز او نبود اولویت به شخص رسول خدا است.\nبنابر آنچه که تا حالا بیان شد رسول خدا دارای سه اعتبار شخصیتی در میان مردم می باشد. به اعتباری مبلغ (که اصل و اساس هم همین است) و به اعتباری امام و به اعتباری قاضی می باشد آنچه لازم است که بر آن تاکید داشته باشیم این است که وجه مشترک بین هر سه نوع این است که هر سه مورد احکام شرعی است و خداوند عزوجل مارا به آن ملزم ساخته است. پس نباید چنین تصور کرد که امامت وقتی نافذ است که بر حسب آن چیزی باشد که مصلحت آن را می طلبد و دیگر امامت امری و احکامی دینی نیست. و آن هم در حیطه ی کسانی است که مقید به آن می باشند . پس آنچه مهم است این است که امامت عظما و قضاوت در بین مردم تا زمانی که احکام تبلیغی نباشد قابل اجرا نیستند. :::::::::\nاجتهاد پیانبر صلی الله علیه وسلم- و آنچه در این باره مترتب است:\nاجتهاد در لغت به معنی بکارگیری توان و نیرو برای رسیدن به هدف و مقصود است.\nدر اصطلاح فقها عبارت است از بکار گیری توان و نیرو برای شناخت حکم عملی ای که دلیلی به طور قطع بر آن وجود ندارد.\nآیا پیامبر-صلی الله علیه وسلم- گاهی برای شناخت احکام اجتهاد کرده یا نه ؟ یا اینکه پیامبر در جایی که مورد اجتهاد و نظر بوده مورد وحی تایید شده یانه؟\nبسیاری از معتزله و بعضی از متکلمین بر این نظرند که پیامبر هیچ مورد اجتهادی نداشته مگر اینکه با وحی مورد تایید شده است چرا که مجتهد کارش بر اساس گمان است و ظن و گمان در معرض خطا قرار می گیرد و خطا نیز به نسبت پیامبر -صلی الله علیه وسلم- جایز نیست، و گاها به این آیه نیز استدلال کرده اند:« وما ینطق عن الهوی إن هو الا وحی یوحی».\nبسیاری از حنفیه نیز گفته اند که اجتهاد برای پیامبر جایز نیست مگر بعد از اینکه منتظر وحی شود تا حکم آن را بیان کند (و اگر در این باره چیزی نازل نمیشد اجتهاد می کرد.)\nجمهور علمای اصول بر این اند که پیامبر در شرایطی که مقتضی می بود اجتهاد می کرد. و هنگام نیاز، او به اجتهاد شایسته تر است از علمایی که دارای شرایط اجتهاد می باشند چون این شرایط نزد وی به شیوه ی کامل به جا آمده است.\nادعای اینکه وحی الهی پیامبر را از اجتهاد بی نیاز کرده است زمانی که وحی از پیامبر منفک نشده ، یا اینکه وحی – هرگاه برای پیامبر-صلی الله علیه وسلم- مشکلی به وجود می آمد یا اینکه مساله ی برای او مطرح می شد – به وسیله ی بیان به پیامبر کمک می کرد چنین چیزی صحیح است. و گاها مساله ای برای پیامبر-صلی الله علیه وسلم – مطرح می شد و او مدت بسیاری منتظر وحی می ماند و حتی گاهی مشکلات و زخم زبانهای بسیاری را تحمل می کرد -مثل حادثه ی افک- تا اینکه وحی نازل می شد و وی را نجات می داد.\nو اینکه خداوند متعال فرموده «  وَمَا یَنطِقُ عَنِ الْهَوَى ،  إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحَى »[۳ و۴]  و از روی هوا و هوس سخن نمی‌گوید .  آن ( چیزی که با خود آورده است و با شما در میان نهاده است ) جز وحی و پیامی نیست که ( از سوی خدا بدو ) وحی و پیام می‌گردد . \nمنظور قرآن است چون این آیه در رد کسانی گه گمان برده بودند قرآن کلامی است که بر زبان پیامبر جاری است (یعنی حرف خودش است) نازل شده است. ولی چنین نیست چون اگر گمان آنان درست باشد معنای آیه چنین می شد که وی به چیزی که نزد اوست سخن نمی گوید بلکه دائما به وحی سخن می گوید. در واقع آنچه که مورد اتفاق است عکس این می باشد. چون پیامبر بسیاری از اوقات به حالت طبیعی و بشری و فطری انسانی سخن می گفت.\nواقعیت این است که پیامبر در بسیاری از حالالت اجتهاد کرده برای نمونه فدیه گرفتن از اسیران بدر به مال و اجازه دادن به منافقان که در غزوه ی تبوک شرکت نکنند و روی گردانی وی از عبدالله ابن ام مکتوم هنگامی که با بزرگان مشرک مکه حرف می زد ، تمامی اینها چنانچه در کتابهای صحییح وارد شده نشان می دهد که پیامبر-صلی الله علیه وسلم- اینها را بدون وحی انجام داده است ، و اینکه پیامبر-صلی الله علیه وسلم- در قرآن چند بار مورد سرزش قرار گرفته بزرگترین دلیل است بر اینکه وی همیشه مجهز به وحی نبوده است.\nحال که دانستیم پیامبر نیز اجتهاد نموده است این سوال پیش می آید که آیا ممکن است پیامبر-صلی الله علیه وسلم- نیز مانند سایر مجتهدین در اجتهاداتش به خطا برود؟ یا اینکه اجتهادات وی دائما موافق با آنچه که در علم خداوند به عنوان حق ثابت بوده ، می باشد.\nصحیح این است که وقتی ما قائل به جواز اجتهاد از جانب پیامبر می باشیم باید هم قائل به جواز وقوع وی در خطا نیز باشیم چرا که یکی از مستلزمات اجتهاد به خطا رفتن است. ولی بدون شک پیامبر علیه الصلاه والسلام بر خطا ماندگار نمی بود و درصورتی که به خطا می رفت وحی نازل می شود و او را با حقِّ ثابت در علم خداوند عز وجل سازگار می کرد.\nعده ی کمی از محققان و پژوهشگران اصولی مثل امام را زی و بیضاوی بر این باورند که پیامبر در اجتهاد به خطا نمی رود و خطا در حق وی ممنوع است. اسنوی در شرح منهاج بیضاوی گفته که: مصنف بیان نموده که پیامبر در اجتهاد به خطا نمی رود این درست است ، و آمدی و ابن حاجب این را برگزیده اند که پیامبر خطا می کرده و جایز است که پیامبر در اجتهادات خطا کند بشرط اینکه ما قایل به این باشیم پیامبر بر خطا ماندگار نمی بود . امام آمدی این را از اصحاب ما و حنابله و اصحاب حدیث نقل نموده است.\nمن می گویم که آنچه راجح است نظر ابو حنیفه است چنانچه بزدوی و سرخسی بر آن نص گذاشته اند . و چنین بیان نموده اند که پیامبر در اجتهاداتش بر خطا ماندگار نمی بود و این به این معنا است که در ابتدا ممکن است که پیامبر به خطا رود ولی به سرعت – با توجه به هشدار خدواند عزوجل- اصلاح می کند .\nبعضی از مجتهدین نسبت دادن خطا به پیامبر را گناه بزرگی می دانند و چنین وهم برده اند که خطا گناه و انحراف و… است و گناه و انحراف نیز با عصمت انبیا منافات دارد . در حالی که چنین نیست چون خطا در اینجا به معنی این است که اجتهاد او با آنچه که در علم خداوند است سازگار نیست، و این نیز هیچگونه منافاتی با عصمت انبیاء ندارد. بلکه حتی نزد خداوند پاداش خود را می برد وتا زمانی که وحی نازل نشده تا حکم را تغییر دهد مردم نیز مکلف به تبعیت از وی می باشند (در این هنگام همانند حاکمی که اجتهاد می کند می باشد).\nاجتهاد پیامبر –صلی الله علیه وسلم- دارای دو بعد است بعدی به طرف خدا و بعدی نیز به طرف مردم . بعدی که از طرف خدا است به خطا نمی رود و مردم همیشه مکلف به تبعیت از آن می باشند، اما اجتهاد ی که به بعد مردمی مربوط است موصوف به صحت و خطا می باشد یعنی شاید با آنچه که در علم خداوند ثابت است سازگار باشد و یا اینکه سازگار نباشد. کمال مطلق خداوند است و پیامبر –صلی الله علیه وسلم- درجات به سوی کمال را طی می کند و مراحلی را پشت سر گذاشته که نقص و تقصیر وی را بهبودی میابد. وی همیشه استغفار می کرد و می گفت که من نیز خطاهایی(درونی) شاید انجام دهم بنابر این در شب و روز هقتاد بار طلب استغفار می کند.\nدر اینجا اشکالی وارد شده که حکمت از اینکه چرا پیامبر ابتدائا در اجتهاد ی که می کرد به خطا می رفت در حالی که خداوند توانایی این را داشت که او را از همان ابتدا به حق الهام کند ، و این به معنی عصمت نزدیکتر و شایسته ی جایگاه بلند او نزد الله تعالی است، تا اینکه او را همانند سایر انسانها ترک کند و اگر در اجتهادش به خطا رفت او را به راه صواب و صحیح از طریق وحی آگاه می ساخت؟\nدر جواب می گویم که چنین کاری (که پیامبر را در ابتدا تذکر نداده ) شایسته ترین دلیل بر نبوت او و کریمانه ترین و لایق ترین دیدگاه نسبت به کرامت اوست چون واقعا بزرگترین نشانه و دلیل ناطق بر نیوت او یاداوری خداوند متعال می باشد.\nبیاندیش اگر پیامبر براساس وفکر و اجتهاد بدور از تعالیم وحی حرکت می کرد معالم نبوت نزد بسیاری از مردم زیر سوال می رفت و باطل گرایان می گفتند که این اجتهاد خود پیامبر است و در نتیجه می گفتند که ما آن را نمی پذیریم و خود ما نیز اجتهاد می کنیم. از تدیرات و حکمتها ی خداوند متعال این بود که وحی را از پیامبر به مدتی قطع می نمود تا اینکه به شدت به آن نیاز پیدا می کرد و برای مردم نیز روشن می شد که وحی در نزد وی امانت است و در دست وی نیست و این وحی احساسات درونی او نیست. اگر بر نبوت پیامبر بجز این دلیل چیز دیگری نمی داشتیم کافی بود چون این دلیل قاطعی بر نبوت و صدق اوست و شخص منصف اگر با چنین دیدی اجتهادی اندیشه کند می داند که این مصداق قول خداوند است که می فرماید:«  قُل لَّوْ شَاء اللّهُ مَا تَلَوْتُهُ عَلَیْکُمْ وَلاَ أَدْرَاکُم بِهِ فَقَدْ لَبِثْتُ فِیکُمْ عُمُراً مِّن قَبْلِهِ أَفَلاَ تَعْقِلُونَ »[یونس/۱۶]  بگو : اگر خدای می‌خواست ( قرآنی بر من نازل نمی‌کرد و من ) آن را بر شما نمی‌خواندم ( و آن را به کسی از شما نمی‌رساندم ، و خدا توسّط من ) شما را از آن آگاه نمی‌کرد . ( به هر حال من تنها مبلّغ قرآنم نه مؤلّف آن ، و در این باره اختیاری از خود ندارم . سالهائی در میان شما بسر برده‌ام و از این نوع سخنان چیزی نگفته‌ام و ) عمری پیش از این با شما بوده‌ام ( و صدق و امانت خود را نشان داده‌ام . از بررسی گذشته و حال می‌توانید بفهمید که آنچه برای شما می‌خوانم وحی آسمانی است ) . آیا ( مطلبی به این روشنی را ) نمی‌فهمید ؟ \nپیامبر بارها زید پسر خوانده اش را نصیحت می کرد که با همسرش زینب خوب رفتار کند و آنان را آشتی می داد . با این وجود خداوند به پیامبر خبر داد که زید همسرش را طلاق می دهد و تو باید آن را به همسری برگزینی تا خط بطلانی بر پسرخواندگی و اثار آن باشد پیامبر که از این کار ناخوشایند بود خداوند متعال او را شدیدا مورد عتاب و سرزنش قرار داد چنانچه می فرماید:«  وَمَا کَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَهٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْراً أَن یَکُونَ لَهُمُ الْخِیَرَهُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَن یَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالاً مُّبِیناً ؛  وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِی أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَیْهِ أَمْسِکْ عَلَیْکَ زَوْجَکَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِی فِی نَفْسِکَ مَا اللَّهُ مُبْدِیهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَاهُ فَلَمَّا قَضَى زَیْدٌ مِّنْهَا وَطَراً زَوَّجْنَاکَهَا لِکَیْ لَا یَکُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ حَرَجٌ فِی أَزْوَاجِ أَدْعِیَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَکَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولاً »[احزاب/۳۶ و۳۷]  هیچ مرد و زن مؤمنی ، در کاری که خدا و پیغمبرش داوری کرده باشند ( و آن را مقرّر نموده باشند ) اختیاری از خود در آن ندارند ( و اراده ایشان باید تابع اراده خدا و رسول باشد ) . هر کس هم از دستور خدا و پیغمبرش سرپیچی کند ، گرفتار گمراهی کاملاً آشکاری می‌گردد .  ( یادآور شو ) زمانی را که به کسی ( زیدبن‌حارثه نام ) که خداوند ( با هدایت دادن وی به اسلام ) بدو نعمت داده بود ، و تو نیز ( با تربیت کردن و آزاد نمودن وی ) بدو لطف کرده بودی ، می‌گفتی : همسرت ( زینب بنت جحش ) را نگاهدار و از خدا بترس . ( ای پیغمبر ! ) تو چیزی را در دل پنهان می‌داشتی که خداوند آن را آشکار می‌سازد ، و از مردم می‌ترسیدی ، در حالی که خداوند سزاوارتر است که از او بترسی . هنگامی که زید نیاز خود را بدو به پایان برد ( و بر اثر سنگدلی و ناسازگاری زینب ، مجبور به طلاق شد و وی را رها کرد ) ما او را به همسری تو درآوردیم . تا مشکلی برای مؤمنان در ازدواج با همسران پسرخواندگان خود نباشد ، بدان گاه که نیاز خود را بدانان به پایان ببرند ( و طلاقشان دهند ) . فرمان خدا باید انجام بشود . \nچه دلیلی از این رساتر که قرآن کلام پروردگار است و محمد نیز امین وحی نسبت به بندگان خدا می باشد ؟ حضرت عایشه رض الله عنها می گوید که اگر پیامبر چیزی از وحی را کتمان می کرد حتما این آیه را که می فرماید:« وَتُخْفِی فِی نَفْسِکَ مَا اللَّهُ مُبْدِیهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَاهُ» را کتمان می کرد.(رواه مسلم و غیره)\nازخداوند منان که سمیع مجیب است می خواهیم که ما را جزو تبعیت کنندگان از پیامبر-صلی الله علیه وسلم- قرار دهد و زندگی ما را به محبوبترین عمل نزد رسول الله -صلی الله علیه وسلم- خاتمه دهد و در روز قیامت بر حوض او وارد شویم .\nآحاد اجتهاد تواتر سنت سنت چیست متواتر مراتب سنت مشهور\n۹۸/۱۲/۰۹ در ۲:۵۵ قبل از ظهر\nاحسن الله الخالقین. خیلی عالی ومفید.\n- 528,450 بازدید


شستن ظرفها در ۱۰ دقیقه با ماشین ظرفشویی ایرانی\nتاریخ انتشار: 25 مرداد 1395 - 12:16\nیک مخترع ایرانی موفق به طراحی ظرفشویی ایرانی شد که انرژی کمتری مصرف می کند. این طرح تا دوسال دیگر وارد بازار خواهد شد.\nبه گزارش صنعت ما یک مخترع ایرانی موفق به طراحی ظرفشویی ایرانی شد که انرژی کمتری مصرف می کند. این طرح تا دوسال دیگر وارد بازار خواهد شد.\nعلی اصغر کمالی سروستانی در خصوص طرح خود با عنوان « ساخت دستگاه ظرفشویی با سیستم AIR JET» اظهار داشت: با توجه به اینکه ماشین های ظرفشویی کنونی مصرف بالایی دارند و در مدت زمان زیادی ظرفها را می شوید؛ از این رو درصدد آمدیم تا دستگاهی را بسازیم که نسبت به نمونه های موجود در بازار انرژی مصرفی پایین تری داشته باشند.\nوی با بیان اینکه مصرف بیش از اندازه برق و آب این ماشین های ظرفشویی بزرگترین عیب آنها به شمار می رود، خاطر نشان کرد: ظرفشویی هایی کنونی حداقل در عرض ۴۵ دقیقه ظرف می شویند ولی این ظرفشویی که طراحی کرده ایم می تواند در مدت زمان ۱۰ دقیقه ظرف ها را بشوید.\nاین مخترع در خصوص مزایای این سیستم گفت: در این ظرفشویی طراحی شده، مصرف برق از ۳ کیلووات ساعت به نیم کیلو یا ۵ صدم کیلو وات ساعت می رسد؛ می توان گفت تقریبا ۸۰ درصد در مصرف برق صرفه جویی می شود.\nوی ادامه داد: حرارت این ظرفشویی طراحی شده از آب گرم کن منزل تامین می شود و نیازی به برق یا گاز نیست.\nکمالی با بیان اینکه با استفاده از این ظرفشویی، هزینه مصرف برق و گاز کاهش می یابد، افزود: کل زمان شستشو ۳ دقیقه است و آب کشی در ۷ دقیقه انجام می گیرد؛ از این رو مصرف آب هم نسبت به نمونه های خارجی و داخلی دیگر کمتر است. در واقع با این دستگاه، ۳۰ درصد در مصرف آب صرفه جویی می شود.\nوی بیان کرد: این طرح به یک شرکت ایرانی تولید کننده لوازم خانگی واگذار شده و تا تحقیقات اولیه انجام گیرد تقریبا ۲ سال دیگر وارد بازار خواهد شد.\nکمالی با بیان اینکه این ایده روی هیچ سیستم خارجی پیاده سازی نشده است، تاکید داشت: در ساخت این ظرفشویی از پلی اتیلن به جای استیل استفاده شده به همین دلیل قیمت دستگاه کاهش یافته می یابد. همچنین هزینه تعمیر و نگهداری این دستگاه نیز کاهش پیدا کرده که همین موضوع روی قیمت دستگاه تاثیر گذار خواهد بود.\nاین طرح ثبت اختراع شده و در بازار دارایی فکری پارک فناوری پردیس مورد معامله قرار گرفت./منبع: مهر