Istor Hungaria - Wikipedia\nHungaria zo ur vro eus Kreiz Europa anvet evel-se abaoe ar Grennamzer Uhelañ, pa voe aloubet plaenennoù Pannonia gant an Hungared (pe Magyared), deuet eus ar reter goude meur a bobl all (Huned, Avared). An aspadennoù koshañ eus bezañs mab-den er vro a gaver e Vértesszőlős : eno e oa bet kavet, e 1965, binvioù maen eus ar Paleolitik hag un tamm askorn den (war-dro 300 000 bloaz kozh).\nGant ar Romaned e voe aloubet douaroù a oa er gornaoueg d’an Danav, etre 35 kent JK ha 9 kent JK. Adalek neuze ha betek dibenn ar Patrom:Ive kantved e oa eno ur broviñs roman, Pannonia. E-pad ur pennad e voe levezonet ar vro, evel ar peurrest eus an Impalaeriezh roman, gant doareoù-bevañ ar Romaned, o c’hêrioù, o ziez, o hentoù… Met lakaet e voe fin d’ar sevenadur roman-se gant aloubadegoù pobloù deuet eus ar reter.\nKouezhañ a reas Impalaeriezh roman ar C'hornôg en he foull, er Vvet kantved, da-heul tagadennoù ar pobloù german, met pobloù all a erruas war o lerc’h. Da gentañ e voe Huned, hag a savas un impalaeriezh vras, dindan ren Attila war-dro 435. Gwechall e selled ouzh Attila evel hendad an Hungared. Bremañ avat e soñj d’an istorourien e teu an anv Hungaria, n’eo ket eus hini an Huned, met eus hini unan eus ar pobloù magyar a erruas en Europa asambles gant ar Vulgared, ur bobl hag a oa anvet "On-Ogur", ar pezh a sinifie en ur yezh turkek kozh "(pobl an) Dek Saezh". Erruout a rejont e Pannonia gozh er VIIvet kantved.\n1 Aloubadeg an Hungared\n2 Rouantelezh Hungaria\n3 An Durked\n4 Impalaeriezh Aostria-Hungaria\n5 Hungaria eus 1914 betek 1945\n6 Hungaria goude an Eil Brezel-bed\n7 Trede Republik\nAloubadeg an HungaredAozañ\nErruout a reas an Hungared (anvet ivez Magyared) e-kreiz Europa e dibenn an IXvet kantved, o tont eus kreisteiz Rusia. Dindan ren Árpád hag e ziskennidi e veve an Hungared en daou du d’an Danav, en ur vro vrasoc’h eget Hungaria vremañ. E-pad ur c’hantved e voe spontet tud kreiz Europa gant ar vrezelourien-se hag a breizhe ar broioù tro-war-dro. Goude emgann Lechfeld, e Swabia, ma voent faezhet e 955 en em lakajont da ren ur vuhez all : en em staliañ a rejont da vat e diazad an Danav, o’n em veskañ gant an dud a oa o chom eno hag o vevañ diwar al labour-douar. Kristenien e teujont da vezañ hag unvanet e voe ar vro gant Stefan (István), kentañ roue Rouantelezh Hungaria adalek 1001.\nSant Stefan, roue Hungaria\nHungaria e dibenn an 11vet kantved\nKurunennet e voe Stefan, hervez a gonter, d’an deiz kentañ eus an eil milved, ar pezh a c’hallfe bezañ ar 25 a viz Kerzu 1000 pe ar 1añ a viz Genver 1001, en Esztergom. Anavezet e voe e c’halloud gant ar pab Jelvestr II. Ar roue nevez a stagas neuze d’ober eus Hungaria ur stad e-giz stadoù feodel kornaoueg Europa. Sevel a reas ur rouedad eskoptioù dre ar vro ha lakaat a reas sevel manatioù hag ilizoù. An hungareg a veze skrivet betek neuze gant ur skritur heñvel ouzh ar runoù germanek. Dindan ren Stefan en em lakajod d’ober gant al lizherenneg latin ; al latin e oa hiviziken yezh ofisiel ar velestradurezh ha kement-se a badas betek 1844.\nAstennet e voe ar vro diwar-goust an amezeien : e 1102 e voe staget rouantelezh Kroatia ouzh Hungaria. E 1241 e voe taget ar vro gant Mongoled ; distrujet e voe arme ar roue Béla IV en emgann Mohi ha kalz a dud a voe lazhet er vro a-bezh. Mont a reas an arme vongol kuit avat goude marv o fenn Ögedei. Savet e voe difennoù war an harzoù gant Béla, difennoù hag a dalvezas pell diwezhatoc’h, ha kaset e voe bagadoù Alamaned da boblañ an harzoù-se.\nRouantelezh Hungaria a voe e barr he brud er XVvet kantved, dindan ren ar roue Sigismund (1387–1437), a voe Impalaer Santel Roman ivez, hag ar roue Matthias Corvinus (Matyáš Korvín). Gant “Mátyás“ e voe astennet domani ar rouantelezh, gwarezet e voe ar vro diouzh an Durked, ha bleuniañ a rae an arzoù hag ar skiantoù.\nGoude marv Mátyás avat, dindan ren Vladislav II, ez eas ar stad war baouraat. Muioc’h-mui a c’halloud a oa gant an noblañs uhel. E 1514, daou vloaz a-raok marv ar roue Vladislav II, e voe un emsavadeg vras a gouerien, renet gant György Dózsa. Moustret e voe an emsavadeg-se en un doare garv gant an noblañs renet gant János Zápolya.\nSuleiman ar Meurdezus en emgann Mohacs\nE deroù ar XVIvet kantved e oa deuet an Impalaeriezh Otoman da vezañ ur galloud bras, unan eus ar re vrasañ er bed. En em astenn a rae betek harzoù Hungaria, er c’hreisteiz. Noblañs Hungaria, e-lec’h bezañ war evezh ha prest da zifenn ar vro, a oa prederiet gant o zamm galloud dezho, a-dal da hini ar roue.\nE 1521 e kouezhas kreñvlec’h hungarat Nándorfehérvár (Belgrad hiziv) etre daouarn an Durked, hag e 1526 e voe trec’het an arme hungarat en Emgann Mohács. Ar roue yaouank Loeiz II Hungaria ha Bohemia a varvas en emgann-se, kenkoulz ha Pál Tomori hag a oa e penn an arme hungarat. Goude-se e voe rannet Hungaria e teir lodenn : unan en hanternoz hag er gornaoueg, "Hungaria Roueel", a oa renet gant Ferdinand Habsbourg da gentañ ha gant impalaerien all eus an tiegezh Habsbourg goude, tud hag a veze anvet da rouaned Hungaria ; unan e-kreiz, en-dro da v-Buda hag a oa aloubet gant an Durked ; hag unan all er reter, Priñselezh Treuzsilvania, emren met stag ouzh an Impalaeriezh Otoman.\nHungaria e 1629 : an Impalaeriezh Otoman e liv melen, Priñselezh Treuzsilvania e glas, "Hungaria roueel" e roz\nE 1683 e voe taget Vienna gant an Durked met faezhet e voent. Ar Brezel Bras a-enep an Durked, renet gant gant ur c’hevre ennañ Aostria-Hungaria ha Polonia-Lituania, hag Impalaeriezh Rusia ouzhpenn diwezhatoc’h, a badas betek 1699. E meur a emgann (emgann Buda (1686), eil emgann Mohács (1687)) e voe faezhet an Durked. E dibenn ar XVIIvet kantved e voe adkemeret ar broioù hungarek diganto. Gant feur-emglev Karlowitz (1699) e voe lakaet fin d’ar brezel, hag a-benn 1718 e oa distaget Hungaria penn-da-benn diouzh ar yev otoman.\nEn XVIIIvet kantved e kreskas kalz poblañs Hungaria, dre ma oa peoc’hus ar vro, ha peogwir e teuas enbroidi d’en em staliañ enni, Alamaned, Serbed ha Roumaned dreist-holl.\nLaouen e oa Hungariz e vije aet an Durked kuit, met buan a-walc’h e teujont da gaout displijadur o welet e oa renet o bro gant Aostria. Kalz Hungariz a oa protestanted (kalvinourien) ha katoliged e oa o mistri. E Treuzsilvania e oa bet un tamm emrenerezh da vare an Impalaeriezh ottoman hag echu e oa ganti dindan impalaeriezh Aostria.\nMeur a emsavadeg a voe en XVIIIvet ha XIXvet kantved a-enep an Habsbourged : an holl a c’hwitas avat. Ferenc II Rákóczi a renas unan eus 1703 da 1711 ; trec’het e voe an emsavidi hogen gounit a reas an noblañsoù hungarat un nebeud gwirioù. An emsavadeg anavezetañ a c’hoarvezas e 1849 ha renet e voe gant Lajos Kossuth. Lañs a oa gant ar mennozhioù broadelour en Hungaria, abaoe Mare ar Sklêrijenn ha goulennet e veze e teufe an hungareg da vezañ implijet evel yezh ar stad hag ar skolioù. Er bloavezhioù 1820 e voe bodet un dael gant an impalaer Franz Iañ ha da-heul e teuas un nebeud kemmoù evit ar velestradurezh hag an tailhoù. Met faezhet e voe emsavadeg Kossuth, a vez kounaet hiziv c’hoazh bep bloaz en Hungaria, d’ar 15 a viz Meurzh. Ne voe flastret an emsavidi avat nemet peogwir e voe skoazellet an Aostrianed gant ar Rusianed.\nE 1866 e voe faezhet Aostria gant Prusia ha neuze e rankas an impalaer, gwanoc’h, degemer un emglev e 1867, da ober eus an impalaeriezh un unaniezh div vro bar, Aostria-Hungaria.\nE-barzh Hungaria e oa estreget hungaregerien avat ha ne oa ket gwall laouen ar pobloù all (Slovaked, Kroated, Roumaned) o rankout plegañ dirak o mistri nevez ha bezañ hungarekaet.\nHungaria eus 1914 betek 1945Aozañ\nHungaria a gemeras perzh er Brezel-bed Kentañ, a-du gant Aostria, evel-just. Goude ar brezel e voe diskaret Impalaeriezh Aostria-Hungaria ha savet e voe ur stad hungarat kalz bihanoc’h eget Hungaria an Impalaeriezh.\nBéla Kun a oa e penn Dispac'h Hungaria e 1919.\nE dibenn ar brezel e oa bet savet ur republik berrbad, e miz Du 1918, renet gant Mihály Károlyi. E miz Meurzh 1919 e c’hoarvezas un dispac’h komunour ha savet e voe Republik Soviedel Hungaria gant Béla Kun en he fenn. Buan avat e voe diskaret ar republik soviedel-se, pa voe aloubet ar vro gant arme Roumania. Tec’hout a reas Béla Kun ha pennoù bras all da Vienna d’ar 1añ a viz Eost. Erruout a reas soudarded Roumania e Budapest d’ar 6 a viz Eost. Goude ur pennadig ma oa bet adsavet ar republik kentañ e teuas Hungaria da vezañ ur rouantelezh, renet gant ur rejant, an amiral Miklós Horthy, e-lec’h Karl Iañ Aostria a rene evel Karl IV war Hungaria kent dibenn ar brezel hag a oa aet d’an harlu da Suis.\nPa voe sinet feur-emglev Trianon ha hini Saint-Germain-en-Laye e kollas Hungaria 78% eus he douaroù a voe staget ouzh stadoù amezek. Ul lodenn vat eus an hungaregerien en em gavas neuze e stadoù all tro-dro, e Tchekoslovakia hag e Roumania, dreist-holl. Etre an daou vrezel e oa renet ar rouantelezh gant an amiral Miklós Horthy, dezhañ muioc’h-mui a c’halloud betek dont da vezañ un diktatour. A-hed ar bloavezhioù 1920 ha 1930 e c’houlennas Hungaria e vije adwelet bevennoù ar stad, met nac’het e voe gant ar stadoù amezek ha gant ar galloudoù bras a oa bet trec’h er Brezel-bed Kentañ. Neuze e klaskas Horthy ober emglev gant Hitler. Garedonet e voe pa voe staget ouzh Hungaria, e-pad an Eil Brezel-bed, tammoù eus Slovakia, Yougoslavia ha Roumania. E 1941 e tisklêrias Hungaria brezel d’an Unvaniezh Soviedel, a-du gant an Alamaned.\nE miz Gwengolo 1944 e erruas an armeoù soviedel en Hungaria. Un arsav-brezel a voe sinet gant Horthy. E miz Here neuze e voe lakaet Ferenc Szálasi e penn Hungaria gant an Alamaned, e-lec’h Miklós Horthy. Ur gouarnamant faskour da vat a voe savet, e-keit ha ma oa an armeoù soviedel oc’h aloubiñ ar vro. E penn kentañ 1945 e voe peuraloubet gant armeoù an Unvaniezh Soviedel ha Roumania.\nAn douaroù bet kollet gant Hungaria goude feur-emglev Trianon\nHungaria goude an Eil Brezel-bedAozañ\nEvel e broioù all reter Europa, aloubet ivez gant an Unvaniezh Soviedel, e voe kemeret ar galloud gant ar gomunourien, tamm-ha-tamm. D’an 18 a viz Eost 1949 e voe embannet Republik Pobl Hungaria (Magyar Népkőztársaság). E penn ar strollad komunour hag e penn ar vro e voe, da gentañ, Mátyás Rákosi. Goude marv Stalin e erruas Imre Nagy er galloud ha krediñ a reas an dud e oa ar renad o vont da cheñch. Met moustret e voe Dispac'h Hungaria e diskar-amzer 1956, gant arme an Unvaniezh Soviedel deuet da Hungaria. Harzet ha krouget e voe Imre Nagy ha kalz Hungariz a dec’has da vroioù all. János Kádár e voe mestr ar vro goude ha dindan e ren e voe Hungaria unan eus broioù pinvidikañ reter Europa.\nAn arme soviedel o vont kuit eus Hungaria e 1990\nE 1989 ez eas d’an traoñ ar renadoù komunour e broioù komunour reter Europa. Fin a voe lakaet en Hungaria ivez d’ar sistem ma ne oa nemet ur gostezenn bolitikel. Mont a reas kuit eus Hungaria ar soudarded soviedel a oa enni. Embannet e voe Trede Republik Hungaria, gant ur vonreizh hag a oa ur stumm kempennet diwar hini 1949. Ur vonreizh nevez penn-da-benn a voe degemeret e 2011 avat. E 1990 e voe dilennet kannaded, dre un dilennadeg digor d’an holl. Mont a reas Hungaria e-barzh NATO e 1999 hag e-barzh Unaniezh Europa e 2004. N’he deus ket c’hoazh degemeret an euro avat. Abaoe 2010 emañ an tu-kreñv gant ar gostezenn bolitikel Fidesz ha renet eo ar vro gant Viktor Orbán.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Istor_Hungaria&oldid=1962373 »\nKemm diwezhañ d'an 17 C'hwe 2022 da 07:53


Pajenn:Instructioneu santel ar er gurionnéeu principal ag er religion, 1790.djvu/48 - Wikimammenn\nPajenn:Instructioneu santel ar er gurionnéeu principal ag er religion, 1790.djvu/48\nhoah penaus n’en dai quet d’hun Tad santel er Pab hemb quin, na de beb-Éscob é particuliér, mæs d’er horv general ag er Vugulion spirituel en en dès hun Salvér grateit é assistance eit ne hum drompeint quet. Rac er Pab deusto ma talh én Iiis er hettan rang a inour hac a otorité, ha m’en dès berh ar beb-Éscob hac ar beb-Fidel, n’en dai quet exantoh a hum drompein eid un aral. Mæs ur uéh ma hum accord en nombr brassan ag en Éscobèt guet hun Tad santel er Pab de zoug ur Jugemand ar un articl pé affær-benac, ne vai quet mui moyand de reculein, hac obligét-è peb-Fidel de sèntein doh er Jugemant-ce, idan boén a ziaboeissein d’en Ilis. Honnéh-è en Ilis, péhani-zou assistét guet er Speret-Santel, ha péhani n’eèll quet hum drompein.\nEn Ilis-zou Catholiq : rac ag er hommancemand ag er béd ul lod-vad a dud en dès gorteit guet hirreah Donnedigueah hun Salvér, en dès espérét én-ou hac en dès bihuét paud santelloh eit ne ra bermen en darn muyan ag er Grechénion. En dud-hont e oai, én ur fæçon, ag en Ilis en dès établissét Jesus-Chrouist, hac e badou beèd er fin ag er béd. En Ilis-zou hoah Catholiq, rac m’en dai streàuét partout dré er béd. Én èffæd n’en dès canton ar en doar ne gavér inou Fidelèt Catholiq ; hac ol er vugalé badèét é-mésq en Héritiquèt ha Sysmatiquèt, e zou gùir mambreu d’Ilis Jesus-Chrouist, beèd quene za dehai cousan-\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Instructioneu_santel_ar_er_gurionnéeu_principal_ag_er_religion,_1790.djvu/48&oldid=129048 »


Quintus Horatius Flaccus - Wikipedia\nHorace, hervez Anton von Werner\nQuintus Horatius Flaccus (Horas a-wechoù e brezhoneg), ganet d'an 8 a viz Kerzu, 65 kent J-K ha marvet d'ar 27 a viz Du eus ar bloavezh 8 kent J-K) a oa ar barzh latin pennañ en amzer Aogust. Ganet e oa bet e Venosia, ur gêr vihan war an harz etre Apulia ha Lukania. Mab ur sklav frankizet e oa hag un deskadurezh vat a voe roet dezhañ.\nGoude muntr Caius Julius Caesar e soudardas Horace e lu Brutus ha stourm a reas en Emgann Philippi gant ar renk a d-tribunus militum. Pa embannas Aogust un distaol evit ar re o doa brezelet outañ e tistroas da Italia met lamet e oa bet e zouareier digantañ gant ar Stad. Daoust ma lavare e oa aet da baour e voe barrek Horatius da brenañ ur post scriba quaestorius a roas tro dezhañ da vevañ en un doare klet.\nGant Maecenas e voe gwarezet. Mervel a reas en 8 kent J-K, un nebeud mizioù hepken goude marv e warezer.\nAnavezet eo buhez Horas dre e oberenn, leun a zitour diwar e benn. Re all a lenner en De viris illustribus gant Suetonius.\nSermonum liber primus  (35 Kt J-K)\nEpodes  (30 Kt J-K)\nSermonum liber secundus  (30 Kt J-K)\nCarminum liber primus  (23 Kt J-K)\nCarminum liber secundus  (23 Kt J-K)\nCarminum liber tertius  (23 Kt J-K)\nEpistularum liber primus  (20 Kt J-K)\nArs Poetica'  (18 Kt J-K)\nCarmen Saeculare  (17 Kt J-K)\nEpistularum liber secundus  (14 Kt J-K)\nCarminum liber quartus  (13 Kt J-K)\nOberennoù Horace e latin hag e saozneg\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Quintus_Horatius_Flaccus&oldid=1620280 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 C'hwe 2015, da 17:26.


Skritur meroitek - Wikipedia\nUl lizherenneg a gav he orinoù er hieroglifoù hag er skritur demotek egiptek eo ar skritur meroitek. Adal an eil kantved ket JK eo bet evit skrivañ ar yezh veroitek a veze graet ganti e rouantelezh Meroe. Marteze eo bet implijet evit skrivañ yezh nubiek ar rouantelezhioù nubiat zo deuet war he lerc'h ivez. Alfabetek eo an doare-skrivañ ha, dre se, ez a en-dro en un doare disheñvel mat eus an hini implijet evit skrivañ ar hieroglifoù egiptek. Gouizeien zo, evel Haarman, a gred dezho e c'hallje al lizherenneg c'hresianek bezañ c'hoariet ur roll e framm ar skritur meroitek; da gentañ-penn peogwir e ra ar meroiteg gant lizherennoù dibar evit merkañ ar vogalennoù. Daoust da se, war poentoù all ne'z a ket en-dro evel ar gresianeg tamm ebet.\nlizherenneg meroitek war monumantoù ha gant skritur-red\nUn testenn skrivet en meroitek: maen-sonn Hamadab, British Museum.\nUr skritur soniadurel eo dre ma vez merket ar vogalennoù hag ar c'hensonennoù. Alfabetek e oa al lizherenneg evit ar pep brasañ gant ur vogalenn /a/ dre ziouer, diskriv; ne veze resisaet nemet ar vogalennoù all. N'eus doare ebet da ziforc'hañ ur gensonenn en hec'h-unan eus an hevelep kensonenn mui /a/. Gant se, ez eo m evit ar silabenn /ma/ hag ar gensonenn /m/, tra m'eo mi evit ur /mi/ alfabetek penn-da-benn. Er ster-se e tenn kalz ar skritur meroitek d'al lizherennegoù abugidaek Indezek a oa o tiorren d'an hevelep koulz. Alies ne veze ket skrivet kensonennoù silabennek zo e dibenn ar gerioù, evel /n/ pe /s/.\n23 arouezenn a oa en holl, teir vogalenn en o zouez :\na (e deroù ur ger hepken; a-hend-all e oa goulakaet an /a/, diskriv), e (pe schwa), i, o (pe u);\npevarzek kensonenn bennak, gant ur vogalenn /a/ goulakaet nemet e vije merket ur vogalenn all :\ny(a), w(a), b(a), p(a), m(a), n(a), r(a), l(a), ch(a) (marteze gouel staonekaet, evel en alamaneg ich, pe hogedennet, evel e nederlandeg dag), kh(a) (staonekaet, evel en alamaneg Bach), k(a), q(a), s(a) pe sh(a), d(a);\nha peder arouezenn silabennek-rik n'hallont ket bezañ kemmet gant un arouezenn vogalennek :\nne pe ny(a), se pe s(a), te, to, t(a) pe ti.\nTabut zo c'hoazh evit gouzout hag-eñ ez eo se evit ur silabenn pe ur gensonenn /s/, diforc'h eus s evel /š/; heñveldra evit ne evel ur silabenn pe ur gensonenn /ñ/; hag hag-eñ e c'hallje t' bezañ bet evit ar silabenn ti. Lod a soñj dezho e c'hallje an implij eus silabennoù e-lec'h lizherennoù alfabetek evit sonioù zo bezañ bet evit merkañ diforc'hioù rannyezhel e diabarzh ur skritur unvan.\nDaou zoare skrivañ disheñvel a oa d'al lizherenneg veroitek. Ur stumm evit ar monumantoù kemeret diwar ar hieroglifoù egiptek hag ur stumm red deuet diwar an demoteg. Gant an demoteg eo bet skrivet an darn vrasañ eus ar skridoù. Kontrol d'ar hieroglifoù, e klot rik an daou stumm an eil gant egile (un arouezenn evit un arouezenn), nemet, er stumm red, e vez kenereet ar c'hensonennoù gant an i zo war o lerc'h.\nSkrivet e veze a-zehou da gleiz, eus al laez d'an traoñ, pe eus al laez d'an traoñ dre vannnoù, a-zehou da gleiz. Evel o mammenn hieroglifek e selle an arouezennoù meur war-du deroù un destenn.\nUn arouezenn a yae tri fik a-led pe a-serzh d'hec'h ober a oa ivez. Implijet e veze evit rannañ gerioù pe frazennoù. Bez' eo an arouezenn boentaouiñ nemeti a veze graet ganti.\nMard eo gwir eo bet implijet ar skritur meroitek gant rouantelezhioù Nubia, eo bet erlec'hiet gant ar lizherenneg koptek p'eo bet degaset ar gristeniezh da Nubia er VIvet kantved.\nMeroiteg - Henskriturioù\nKinnig evit enkodañ ar meroiteg gant Unicode\nSkouerioù skritur meroiteg\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Skritur_meroitek&oldid=1942745 »