Elisabeth Christine Ulrike von Braunschweig-Wolfenbüttel - Wikipedia\n(Adkaset eus Elisabeth Christine Ulrike Braunschweig-Wolfenbüttel)\nElisabeth Christine Ulrike von Braunschweig-Wolfenbüttel (1746-1840) a oa ur briñsez alaman ha kentañ pried Frederig Gwilherm II, un ugent vloaz a-raok ma voe anvet da roue Prusia.\nElisabeth, Priñsez Prusia, poltredet gant Johann Georg Ziesenis, 1765\nStettin, ma voe prizoniet Elisabeth.\nElisabeth Christine a oa merc'h d'an dug Karl Iañ von Braunschweig-Wolfenbüttel ha da Philippine Charlotte Prusia, c'hoar yaouankañ Frederig Veur, roue Prusia, eontr dezhi eta.\nDibabet e voe gant ar roue divugel, evel pried dereat da bennhêr Prusia, e niz. E Gouhere 1765 e timezas Elisabeth d' ar priñs Friedrich Wilhelm, e Schloss Salzdahlum.\nBuan e voe splann ne oa ket tomm an daou bried an eil ouzh egile. Ar roue en devoa c'hoant da gaout ur mab-bihan, met gwelout a rae ne rae ket Friedrich Wilhelm war-dro e wreg hag ez ae da glask afer da lec'h all ken alies ha bemdez.\nPa c'hanas he bugel kentañ, hag adalek ma voe gouvezet e oa ur verc'h, ez eas an dimeziñ war washaat c'hoazh. Droug a oa enni abalamour da emzalc'h he gwaz merc'hetaer. Ha setu Elisabeth Christine da vont da welout a bep tu ivez, gant sonerien hag ofiserien e Potsdam. Se zo kaoz e voe kaoz vras pa voe brazez e 1769. Mennet e oa da dec'hel gant he serc'heg, met flatret e voe, ha torret e voe he dimeziñ en ur ober un toullad deizioù.\nRediet e voe Elisabeth Christine da guitaat al lez da vont da Küstrin. Ar roue a redias e niz da addimeziñ dindan un nebeud mizioù. E-keit-se e voe bac'het Elisabeth Christine evel bac'hadez-stad e kastell Stettin, dindan evezh unan eus he c'herent.\nGoude marv Frederig Veur e 1786 e voe aezetaet he buhez. Pa zegouezhas an arme c'hall e 1810 e c'hallas Elisabeth mont da chom d'ur maner bihan war ar maez a voe badezet ganti Friedrichsgnade (truez Frederig).\nElisabeth Christine a varvas da 93 bloaz, war-lerc'h he breudeur ha c'hoarezed. Ur bez-meur a lakaas sevel e park he c'hastell rak ne felle ket dezhi bout beziet gant kerent. Marteze e voe adveziet en iliz-veur Kraków.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Elisabeth_Christine_Ulrike_von_Braunschweig-Wolfenbüttel&oldid=1497679 »\nDernière modification le 5 Ebr 2013, à 19:28\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 5 Ebr 2013, da 19:28.


Daou zevezh Preder aozet gant Deomp De'i! - France 3 Bretagne\nDaou zevezh Preder aozet gant Deomp De'i!\nGoude ar vanifestadeg vras e Kemper setu deuet mare ar Preder. Peseurt Stourmoù ren e Breizh evit roiñ lañs d'hor yezhoù. D'an 19 hag Ugent a Viz Genver eo pedet an dud da zont da eskemm mennozhioù e Karaez.\nPar Bernez Rouz Publié le 09/01/2013 à 15:14 Mis à jour le 15/07/2013 à 12:01\nTost bloaz ‘zo, ouzhpenn 60 000 den o doa kemeret perzh e manifestadegoù evit ar yezhoù rannvro e Bro-C’hall a-bezh. Deuet e oa 12 000 den da vanifestiñ e Kemper.\nDilennet zo bet ur Prezidant nevez abaoe, promesaoù zo bet graet ha kadarnaet. Ha dalc’het e vo dezho ? Hiziv an deiz eo diaes bezañ gwellweler. Met mod pe vod eo erru poent mont donoc’h en hor preder war ar pezh a vo plas ar brezhoneg hag ar gallaoueg er gevredigezh warc’hoazh.\nCheñchet eo stad hor yezhoù abaoe ouzhpenn 30 vloaz. Gwelloc’h degemer vez graet dezho gant ar gevredigezh vreizhat, met buan ez a o implij war zigresk. Ar pouez zo bet roet d’ar skolioù, da skouer. Dre se eo bet krouet Diwan hag ar c’hlasoù divyezhek en Deskadurezh stad hag er skolioù prevez katolik. Met ne vo ket a-walc’h evit cheñch tu d'al lusk. Petra ranker ober evit mont war-raok ? Spisverkoù a-bouez zo bet savet gant Bro Euskadi ar Su evit respont d’ar goulennoù pennañ. Ret groñs eo deomp ober kement-all ma fell deomp reiñ en-dro ur vuhez sokial d’hor yezhoù.\nEvit prederiañ war ar poent-se zo bet savet gant Kevre Breizh un tabut war ar Rouedad a gas da zaou zevezh preder d’an 19 ha 20 a viz Genver 2013 e Karaez. En tabutoù digor d’an holl e vo eskemmet diwar-benn ar pezh a fell deomp reiñ d’hor yezhoù, e-keñver tri ahel :\n• Penaos adperc’hennañ hor yezhoù ?\n• An darempredoù gant ar politikerezh\n• Yezh ha tiriadelezh.\nAr pal n’eo ket sevel ur roll arc’hadurioù nevez pe goulenn ul lezenn nevez evit ar yezhoù rannvro, labouret e vo war raktres ur framm kempoell d’an holl obererezhioù a c’hellimp kas da benn evit hor yezhoù.\nDalc’het e vo an devezhioù-se e Kreizenn Lojañ Kerampuilh, e Karaez, d’ar Sadorn 19 a viz Genver, adalek 14e betek ha d’ar Sul 20 goude-merenn. Digor eo d’an holl.\nTitouroù hag enskrivadurioù : lec’hienn : http://deompdei.org


Krouet e voe kumun Sant-Marzh-an-Olivenn e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwerid hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe da benn Kanton Sant-Marzh e 1801.\n75 gwaz ag ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 4,12 % eus he foblañs e 1911.\nLakaet e voe ar gumun e Kanton Ankiniz pa voe diskaret Kanton Sant-Marzh-an-Olivenn e 2014.\nIliz katolik Sant Marrzh, 1840.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Sant-Marzh-an-Olivenn&oldid=1987479 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 22 Ebr 2022, da 12:09.


Sara Aldrete - Wikipedia\nSara María Aldrete (6 a viz Gwengolo 1964 e Matamoros), lesanvet La Madrina (ar vaeronez), a zo un drafikerez dramm hag ul lazherez a steudad vec'hikan. Studiañ a reas e Brownsville e Texas ma voe degemeret da annezadez. Evel-se e c'hellas enskrivañ e Texas Southmost College. Gwelet e veze evel ur studierez avat, ha studiañ a reas an deskadurezh korf ha sport a-benn tapout un diplom kelennerez.\nKejañ a reas ouzh an trafiker dramm Adolfo Constanzo. Ouzhpenn trafikañ dramm e oa ivez e penn ur sektenn. Gantañ eo e teskas-hi ar sorserezh hag an hud du. Gant Constanzo e voe lesanvet "La Madrina". Constanzo a lazhe trafikerien dramm all hag ec'h implije tammoù eus o c'horfoù e-pad lidoù a veze aozet en un dastumlec'h dilezet e-kichen Matamoros. Tammoù eus ar vuntridi a veze poazhet en ur gastelodenn anvet nganga. Constanzo a lakaas Sara Aldrete da eil en e sektenn ha goulenn a reas ganti ober war-dro an diskibien tra ma kase-eñ kanab d'ar Stadoù-Unanet.\nE 1989 e voe aberzhet muioc'h-mui a dud. Un tourist amerikan, Mark J. Kilroy, a voe skrapet. D'ar 6 a viz Mae 1989 e voe dizoloet kuzhiadell (en ur ranndi dilezet e Mec'hiko) Constanzo gant ar polis. Er ranndi e voe kavet korf Constanzo ha hini unan eus e ziskibien. Ur pennadig goude e voe harzet Sara Aldrete hag e 1990 e voe kondaonet da 6 vloaz en toull-bac'h evit bezañ bet ezel eus ur strollad torfedourien. E-pad un eil prosez e voe lakaet da vuntrerez hag ouhzpennet e voe 62 vloaz toull-bac'h dezhi. Ma teufe er-maez eus an toull-bac'h e vefe kaset d'ar Stadoù-Unanet ma vefe barnet evit muntr Mark Kilroy.\nBorderland, film mec'hikan hag amerikan sevenet e 2007 ha diazezet war afer Kilroy.\nLa Madrina e lec'hienn Crime Library\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Sara_Aldrete&oldid=1820504 »\nLazherezed a steudad\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 9 Gen 2019, da 09:54.


Pajenn:Ar Prat - Nozveziou an arvor, 1909.djvu/173 - Wikimammenn\nPajenn:Ar Prat - Nozveziou an arvor, 1909.djvu/173\nAr Roc’h lenverez\nGwechall, a leverer, e veve e Konk-Leon, tostik da Lok-Maze-Penn-ar-Bed, eur pesketaer koz, Ivonig e hano. Piz-gagn e oa, ne glaske nepred nemet e vad e-unan ha dare e oa atao da gredi edo an dud o trouk-prezek anezan. N’en doa evit ti nemet eur c’hoz kraou koad savet oc’h kein eur roc’h war gorre an teven.\nO veza n’ez ea morse da di ebet, e vuez a yoa henvel a-walc’h oc’h hini eun den gouez. Savet kerkent ha goulou-deiz, Ivonig a ziskenne en aod da ziskoulma korden e vag evit mont lark da bes keta, ha pa veze echu e labour gantan, e teue endro – evit mont da Gonk da werza e varc’hadourez ha dizrei ac’hano d’e doull ti.\nDaoust ne rea ken eus e vuez, traou iskiz ha spontus zoken a gave ar besketerien all da lavaret war-benn an ermid koz.\nDen morse ne lavare grig d’ezan ; ar vugale a dec’he kerkent ha m’her gwelent o tont e korn distro an hent-bras ; ar merc’hed hag ar baotred yaouank o-unan a droe o fenn gant heuz p’en em gavent dirake zrem zu hag e gein chouket.\nKozidi ar c’harter a gonte penaos gwechall — pell bras a zo abaoue avat — Ivonig a yoa deuet da jom er vro gant eur plac’h yaouank a-zoare. An tiegez, koulskoude, n’ea ket kaer an traou ennan. Kemente seblante Ivonig beza kalet ha piz, kement ez oa Noëla madelezus ha karadek.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Ar_Prat_-_Nozveziou_an_arvor,_1909.djvu/173&oldid=158721 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 12 Ebr 2020, da 15:54.


Kaozeal:Peurunvan - Wikipedia\nAnat eo din eo skrivet ar pennad gant un den a-enep ar peurunvan. Reizhet am eus an doare-skrivan hag an traoù FAOS a zo kontet. E gwirionez ez eo RET adaozan ar pennad penn da benn hag e GLOZAN evit ma n'hello ket enebourien ar peurunvan skignan er pennad-se o binim. T. Gwilhmod 25/8/05\n=================[kemmañ ar vammenn]\neya distagadur fall diwar ar peurunvan evit un nebeut gerioù, a glevan bemdeiz gant bugale al lise, krennarded pa larin mat. Ha ret eo gortoz un distagadur peurvat evit dek pe kant ger, zo tra gaer, hogen penaos mont larkoc'h ganti neuze? Ha kavout a ra d'ar fonetikourion emañ chalet ar Gebekiz da gaozeal evel vez graet e Paris ? Ur yezh skrivet hepken ha mat pell zo. Nag a fent a baker o lenn ar preder a gemer hemañhen gant an deraouidi !!! Beuziñ anezho a vez graet gant nebeutoc'h eget se, evel pa vije kement ha kement diouto ma c'heller koll 99%. Piv zo sot a-walc'h en deiz hiziv evit krediñ e ranket deskiñ komz diwar ar skrivañ, goude ma ve diwar fonetik pe reizhskrivadur: ar skridoù n'int nemet un harp -e-touez re all, e 2005 emaomp memestra!, d'ar gomz; goude ar gomz. Gwir eo e ve bet gwelloc'h (diouzh peseurt savboentoù avat?) peurgempenn...PEURGEMPENN. Dic'hallusat tra. Ar c'hoari kempenn zo deut evit lod tud da vezañ pal ar yezh: evel ur chevrenn o'n em stipañ pad an deiz, ha bemdez bemdez bemdez, en ur zizeriañ, dre hir amzer. Kudenn ebet a grouiñ a ziorroiñ: ar bed zo kinniget en e bezh, ya, er yezhoù daveiñ all: a ya d'ober ar rakskridoù, an testennoù diazez, a oar mestroniañ pep hini ha kement hini a gomz brezhoneg a gomz galleg flour; hag a skriv ivez memes mod. Iskis eo gwelout tud deuet-moarvat- o tont dalc'hmat war-dro o c'hagalennoù kentañ evel profoù a rafent deomp. Ha d'an deraouidi da laret trugarez ha sachañ o skasoù da vont da beuriñ war tachennoù kompesoc'h ha fonnusoc'h ha didrabasoc'h. Traig ouzhpenn goude lennet ganin ar pennad gant RAUDE. Brav, e galleg,by the way, hag a ginnig skwer hag e-hunan ha dek munud bennak all. Hogen ha siwazh evit an deraouidi, evit kement ger zo e vez adstummoù hag hadfurmoù, 'on wac'h, ouzon walc'h, oaran, ha me 'oar-me! An ansiklopidi ekumenik a c'hell degemer pennadoù evel an hini diwar benn jm skragn; klotañ ra an destenn gant ar pal: deulotantik, dutipik, deulexotik. Brav ez eus diskouezet deomp ampartiz an aozer da sevel ur pennad e-mod-komz tre an ao skragn, dbarderioù kreizbreizh ennañ. Ken brav all e ve e peurunvan-lakaomp, pa'z eus ijin spered gant ar c'honter. Yezh ar goñcherien eo neuze eus kreizbreizh, etro ar bloazioù 2000. PIK. An deraouidi, int ne raint ket nemet deraouiñ-spi am eus- dalc'h' raint da vont ivez -mar n'int ket bet heuget e derou ar penn kentañ.\nLiamm diavaez[kemmañ ar vammenn]\nPa lakaer liammoù diavaez eo dav kaout liammoù sirius, ha neket traoù divrudañ pe traoù gwall duek. Peotramant lakaat al liammoù-se er pennad gouestlet d'an itron-se evit reiñ skouerioù eus he skridoù.Trec'hlid mitonet 16 Du 2009 da 20:28 (UTC)\nUn dra sirius eo diskouez ar sotonioù. Ma ne gavez ket mat o lec'h amañ e c'haller kaozeal. Ma fell dit kas anezho da lec'h all, e c'hallez ober, hep distruj al liamm. Bianchi-Bihan 17 Du 2009 da 12:26 (UTC)\nLiammoù diavaez skarzhet[kemmañ ar vammenn]\nFrançoise Morvan diwar-benn ar peurunvan e-barzh L'Observatoire du Communautarisme.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaozeal:Peurunvan&oldid=761507 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 30 Mez 2010, da 12:05.


Pobl Vreizh zo ur gelaouenn viziek a geleier a-vremañ, a-youl vat penn-da-benn, savet e 1964 pa oa bet krouet Unvaniezh demokratel Breizh (UDB), strollad politikel eus an tu-kleiz, emrenour hag ekologour. Kelaouenn a venoioù, Pobl Vreizh, alies lesanvet « PB » e galleg, he deus ul linenn stur a gleiz ha kevredadel. Ur benveg kelaouiñ an hini eo, degas a ra keleier hollek met gant menoioù, da lavaret eo gant talvoudoù a gleiz ha kevredadel.\nAbaoe ouzhpenn 50 vloaz e kelaou Pobl Vreizh, e sav tabutoù, en ur zigeriñ he fajennoù d'an aktored kevredigezhel, politikel, armerzhel, sindikadel, sevenadurel, deuet eus UDB pe get. Tremenet d'ur patrom peder fajennad gwenn ha du er bloavezhioù 1970 d'al livioù er bloavezhioù 1990, ar miziek-mañ a erru war internet e miz Mae 2015. Stumm niverel PV a ya da glokaat ar stumm paper, moullet a 4000 skouerenn bep miz. Lec'hienn Pobl Vreizh zo ur benveg kelaouiñ digor d'an tu-kleiz breton evel he stumm paper. Adkavout a reoc'h keleier, tabutoù, savboentoù, danvez evit boueta ho preder hag ho komprenidigezh eus ar bed. Ar stumm paper a genglot gant al lec'hienn-mañ met chom a ra livenn-gein Pobl Vreizh, gant pennadoù resis, dre ar munud ha kelaouaet mat evit ho kelaouiñ. Na chomit ket etre daou soñj ha koumanantit !\nSkridaozerezh Pobl Vreizh.\nLakaat war wel ar brezhonegAn evezhiadennoù\nPobl Vreizh zo ur media hag a implij hag a dalvoudeka ar brezhoneg. Evit ma vefe bev ar pinvidigezh yezhel-mañ eo bet savet al lec'hienn-mañ penn-da-benn gant an div yezh, galleg-brezhoneg. Evel e-barzh stumm paper Pobl Vreizh e kavoc'h pennadoù a-bezh skrivet e brezhoneg. Dibabet hon eus chom hep treiñ anezhe e galleg evit m'en defe ar brezhoneg ur gwir blas. Ar pennadoù-se a vo kavet a-ratozh mesk-ha-mesk gant an embannadennoù gallek: e-mod-se e vo graet anaoudegezh gant ar brezhoneg gant an nann-deskonidi.Evel ma c'halloc'h merzhout, ne c'haller ket leuskel evezhiadennoù enlinenn war lec'hienn Pobl Vreizh. Kement-mañ zo bet divizet a-ratozh. Habaskaat evezhiadennoù ar wiaderien (tennañ an evezhiadennoù kunujennus, gwallziforc'hus, hag all) a gemer amzer-spontus ha kavout a reomp gwelloc'h implijout anezhi evit sevel pennadoù nevez.\nEntrez votre adresse mail\tSur les réseaux sociaux


Journal de Renaud Camus, vendredi 24 avril 2015\ncréée le samedi 25 avril 2015, 16 h 02Vendredi 24 avril 2015, minuit et demi. Asensio n’avait pas tort quand il écrivait — c’était la moindre de ses amabilités — que Le ~~~~~~ Remplacement, ~~~ ~~~~~~, ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~ première édition, et ~~’~~~~ ~~~~~-~~~~~ ~~~ ~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~ ~~’~~~~~~~~, ~~~ ~~’~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ de quinze pages, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~~ ~~~~~, ~~~~~, ~~~~~, ~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~ ~~~~, ~~~ me ~~~~ : ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ Le ~~~~~~ Remplacement, ~~~ va publier une ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ De l’In-nocence, ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~ Passage, Échange, ~~~ Journal romain, Le ~~~~~~~~~~~~ du Gers, what ~~~~~ you. ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~, on va. Mais ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~, des jours, des ~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~, ~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~. ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~~~, ~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~, ~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~ (~~~~~~~~~), ~~~~~~~~, ~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ temps-là le Dictionnaire ~~~~ délicatesses ~~’~~~~~~~ ~~~~, ~~~~ Vaisseaux brûlés ~~~~~ ~~~~~~~~~~~, l’Anthologie générale ~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~~ lettre.\nJ’ai ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~, aujourd’hui, et correspondu ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~ ~~’~~~~~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ d’Éloge ~~~ paraître, ~~~ ~~~~~ ~~~ an lui-même n’en ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~’~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~ bien rentrer au bercail.\nPaul ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~-~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~-~~~~~~~~ — “~~~~~ ~~’~~~~~~~”, ~~~~~ — ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~ anglais, déjà faite, ~~~ Vie ~~~ ~~~~~~ Horla. ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~’~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ anglais, ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~, ~~~~~ ~~~ a dénoncé cette convention ~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~, ~~’~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ (~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~ ; ~~~~~ ~~~~~~~ américain, ~~~ ~~~ ~~~~~~~). ~~’~~~~ ~~~ ~~~~~~~, Pierre-François : mon odeur ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~’~~~-~~~~~ ~~~~ mers.\nJustement ~~’~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~’~~~~. ~~~ ~~’~~~ ~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ mais elle n’a ~~~~ ~~’~~~~, ~~ ~~~~~~~~~ ~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~.\nvoir l’entrée du vendredi 24 avril 2015 et son image dans Le Jour ni l’Heure


Silvanekted - Wikipedia\nAr Silvanekted, Silvanectes e latin, a oa ur bobl c'halian eus Belgica Secunda, etre ar Parisii, ar Meldi (rannvro Meaux) hag ar Bellovaci (rannvro Beauvais). Augustomagus e oa o c'hêr-benn, da lavaret eo Senlis.\nBihan a-walc'h e oa o bro, un 550 km²,en-dro d'ar stêrioù Nonette hag Aunette, en dachenn a zo aet d'ober an departamant Oise hiriv, en-dro da gêrioù Senlis (Augustomagus), Chantilly ha Crépy-en-Valois. Ne oa ket poblet-kenañ ar vro, met gallet ez eus kavout tri lec'h-annez eus marevezh La Tène petra bennak ma n'eo ket bet kavet o c'hêr-benn, a ranke bezañ, a greder, dindan dismantroù kastell Montépilloy.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Silvanekted&oldid=1869124 »\nDernière modification le 28 Meu 2020, à 20:53\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 28 Meu 2020, da 20:53.


Barzhoniezh - Howling Pixel\nBarzh eo an den a skriv barzhoniezh.\nGant ar ger-se e vez graet e brezhoneg evel er yezhoù keltiek all.\nKavet e vez barzhed un tamm e pep lec'h er bed kelt : bardos evit ar C'halianed, bard e gouezeleg, bardd e kembraeg, ha barth e kerneveureg. E sevenadur keltiek an Henamzer e oa ar barzh ur c'haner ivez, a-bouez-bras er gevredigezh peogwir e lakae-eñ an hengoun dre gomz da beurbadoud. Beleion e oa ar varzhed, e-giz an drouized.\nDibaoe ar XVvet kantved pe war-dro eo deuet ar varzhoniezh da vout personel, hag ar varzhed veur zo bet taolet er-maez eus ar gevredigezh.\nE lod yezhoù nann-keltiek e vez graet gant ur ger o tont eus an henc'hresianeg, e.g. poet e saozneg, poète e galleg, poeta e spagnoleg.\nE galleg ec'h implijer ivez ar ger bard, a zobard e saozneg, deuet eus ar ger latin kar d'ar ger galianek bardos, evit envel barzhed kelt a-hervez.\nUn dalvoudegezh romantel ha krennamzerel zo gant ar ger saoznek, evel ma oa gant ar ger gallek en XIXvet kantved ; un dalvoudegezh folklorel ha disprizus a vez gant ar ger gallek en amzer vremañ.\nUn emzivad zo ur bugel marvet e dud digantañ.\nFables de La Fontaine eo anv oberenn brudetañ ar barzh gallek Jean de La Fontaine, anezhi tri dastumad fablennoù entre 1668 ha 1694, enno 243 fablenn e gwerzennoù, ma weler loened oc'h en em zerc'hel hag o komz evel tud, gant ur gentel verr en dibenn.\nFederico García Lorca, ganet e 1898 e proviñs Granada, fuzuilhet e 1936, zo ur barzh hag ur skrivagner c'hoariva spagnolek, lazhet e-pad ar Brezel Diabarzh.\nPa voe badezet e voe anvet Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca. E dad a oa Federico García Rodríguez (1859–1945), hag e vamm Vicenta Lorca Romero (1870–1959) a oa eil pried e dad, a oa skolaerez hag a roas dezhañ c'hoant da lenn.\nUr flemmskrid zo un oberenn flemmus, skrivet d'ober goap ouzh tud pe traoù (stad, aozadurioù) evit lakaat kemm enne. a bep seurt flemmskridoù zo: barzhonegoù pe kanaouennoù flemmus, pezhioù-c'hoari, romantoù zoken.\nGuy de Maupassant, Henry-René-Albert-Guy de Maupassant hervez e anv ofisiel, ganet d'ar 5 a viz Eost 1850 e kastell Miromesnil, e kumun Tourville-sur-Arques, 8 km eus Dieppe, ha marvet d'ar 6 a viz Gouhere 1893 e Pariz, zo ur skrivagner ha romantour gallek, hogen brudet e zanevelloù, un 300 anezho, dreist e oberennoù all, abalamour d'o nerzh, d'an hollwashaouriezh enne, d'ar stumm-skrivañ anezhe. Mignon e oa da Gustave Flaubert.\nChristian Johann Heinrich Heine (ganet d’an 13 a viz Kerzu 1797 e Düsseldorf, marv d’ar 17 a viz C'hwevrer 1856 e Pariz) a oa ur barzh ha kazetenner alamanek.\nKan broadel a reer eus ur pezh sonerezh, savet evit ezteurel ar vrogarantez, e pep bro. Pozioù a ya da-heul, savet da vezañ kanet war an ton lakaet ha graet, int ivez, da ezteurel an emskiant vroadel, dre veuliñ ar vro. Un anaoudegezh ofisiel a vez alies gant ar c’hanoù broadel, a-berzh ar pennadurezhioù.\nE-pad an XIXvet hag an XXvet kantved, gant kresk ar vroadelouriezh ha savidigezh stadoù broadel, e voe dibabet ur c’han broadel e pep bro, e-touez pe e-kichen kanennoù brogar all. Er stadoù dizalc’h eo anavezet ar c’han broadel gant pennadurezhioù ar stad ; er broioù dalc’het ne vez alies statud ofisiel ebet gant ar c’han broadel. A-wechoù zoken, er broioù-se, n’eus hini ebet a-douez ar c’hanaouennoù brogar a vefe degemeret hag anavezet gant an holl evel ar c’han broadel.\nAr c’han broadel koshañ a anavezer en hor mare eo Wilhelmus, kan broadel an Izelvroioù, skrivet etre 1568 ha 1572. Un dra heverk gant ar c’han-se eo e komzer ennañ n’eo ket eus ur vro met eus un den (ar roue Gwilherm Iañ). Peurvuiañ ez eus anv er c’hanoù broadel eus ar vro, hec’h istor, hec’h emgannoù.\nE-pad an naontekvet kantved dreist-holl eo bet savet kanoù broadel Europa. Ha liv sonerezh ar mare-se a gaver warno. E kalz broioù eus Afrika hag Azia ez eus un neuz europat war ar c’han broadel ivez. Rouez eo ar broioù o deus ur c’han broadel a sav an awen anezhañ e gwrizioù sevenadurel ar vro, evel Japan, Costa Rica, Iran, Sri Lanka, ha Birmania.\nTonioù bale a gaver alies evit ar c’hanoù broadel pe tonioù kantikoù a-wechoù. E meur a vro eus Latinamerika e tenn ar c’hanoù broadel da donioù opera. Evit gellout bezañ c’hoariet pe kanet aes e rank ar c’hanoù broadel bezañ berr. Pa vezont hir ne vez kanet nemet ul lodenn anezho (an diskan da skouer).\nN’eus ket kalz a ganoù broadel a vefe bet savet gant sonaozourien anavezet. God Save the Queen, kan broadel hollanavezet ar Rouantelezh Unanet, ne ouzer ket gant piv e voe savet, da skouer. E-touez ar c’hanoù broadel a zo bet savet gant sonaozourien anavezet e c’heller menegiñ hini Alamagn, a zo bet savet an ton anezhañ gant Joseph Haydn, hini Aostria, a zo bet savet an ton anezhañ moarvat gant Wolfgang Amadeus Mozart (met tabut a zo war an divoud) hag hini Keoded ar Vatikan, a zo bet skrivet gant Charles Gounod. En hevelep doare ar pozioù a zo bet savet alies gant tud a zo dianav a-walc’h hiziv an deiz : ar c’han broadel gall La Marseillaise a zo bet skrivet gant Claude Joseph Rouget de Lisle, un den n’eo anavezet evit tra all ebet. John Stafford Smith n’eo anavezet nemet evel aozer The Star-Spangled Banner, kan broadel Stadoù Unanet Amerika. Rouez eo ar c’hanoù broadel a zo bet meulet o fozioù : daou anezho eo kan broadel India hag hini Bangladesh, a zo o-daou pezhioù barzhoniezh skrivet gant Rabindranath Tagore.\nKanet pe sonet e vez ar c’hanoù broadel e degouezhioù foran a bep seurt. Sonet e vezont pa vez gouelioù broadel, gant an arme, en abadennoù sport (e deroù ar matchoù pe pa vez deroet medalennoù d’ar sportourien). E broioù zo e vez kanet ar c’han broadel gant ar skolidi e penn kentañ an devezh. E lec’hioù zo evel e Kembre e vez kanet ar c’han broadel (Hen Wlad fy Nhadau) e dibenn an abadennoù sonerezh alies. E kalz broioù e vez sonet ar c’han broadel e deroù pe e dibenn ar programmoù skinwel pe skingomz.\nLidoù a vez alies en-dro d’ar c’han broadel : e meur a vro e vezer boas d’e ganañ ouzh ar sav. Ha dizoare ha dizouj e vefe, eno, chom hep mont en e sav pa vez kanet.\nOuzhpenn ar c’han broadel e vez a-wechoù, e stadoù zo, kanoù ofisiel all, evel kan ar roue pe kan ar prezidant.\nUn nebeud kevreadoù stadoù o deus kanoù dezho ivez. E-touez ar c’hanoù etrebroadel pe liesvroadel-se e c’heller menegiñ ar Ganenn d’al Levenez, war un ton gant Beethoven, a zo kan ofisiel Unaniezh Europa.\nKlemmgan a vez graet eus ur varzhoneg pe ur c'han a gont poanioù ha glac'har unan bennak, peurvuiañ goude ur c'holl, hini ur garantez pe ur mignon.\nPa vez kaoz eus marv unan bennak e komzet neuze eus marvnad.\nAr marvnad zo ur c'han pe ur varzhoneg savet war-lerc'h marv unan bennak evit e enoriñ.\nUr meulgan zo ur varzhoneg a ganer meuleudi d'un den pe d'un doue enni.\nA-wechoù e vez mesket meulgan ha telenngan, moarvat dre ma klot an daou c'her gant ar ger saoznek ha gallek Ode (awdl e kembraeg).\nPa vez ur ster relijiel d'ar ger e vez heñvel ouzh ur c'hantik.\nUr meurgan a zo ur varzhoneg hir-tre e gwerzennoù a zanevell da gustum kurioù hag avanturioù istorel pe mitologel sevenet gant un haroz pe gant meur a hini, hag he deus ur pouez bras evit ur sevenadurezh pe ur vroad. Implijet e vez ivez ar gerioù meurzanevell ha danevellgan evit meurgan.\nAlbert Lord ha Milman Parry o deus diskouezet e oa ar meurganoù klasel ur stumm barzhoniezh dre gomz da gentañ. Koulskoude eo bet skrivet ar meurganoù zo chomet betek ennomp, evel oberennoù Virgilius, Dante Alighieri, ha John Milton. Kalz anezhe a vije bet kollet ma ne vijent ket bet skrivet.\nAr meurgan koshañ a c'heller lenn hiziv an deiz eo meurzanevell an haroz Gilgamech a oa savet en akkadeg er XVIIIvet ha XVIIvet kantved kent Jezuz-Krist. Kavet e oa bet e 1870 en ur furchata e-barzh dismantroù levraoueg Ninive. Etre -850 ha -750 ez eus bet savet div veurzanevell vrudetoc'h hag anavezet a-gozh e henc'hresianeg, an Ilias hag an Odysseia. Savet e oant o div gant ar barzh dall Homeros a-hervez. Kemeret eo bet an daou skrid-se, evel patromoù ar meurzanevelloù gant skrivagnerien ha studierien al lennegezh klasel.\nSheri S. Tepper (ganet d'ar 16 a viz Gouere 1929) a zo ur skrivagnerez Amerikan wrelegour. Romantoù skiant-faltazi, euzh ha polis he-deus skrivet dreist-holl. E Denver, Kolorado eo-hi ganet hag o chom e Mec'hiko Nevez emañ-hi. Daou vugale he-deus.\nDindan anv A. J. Orde, E. E. Horlak, ha B. J. Oliphant he-deus skrivet hag hec'h oberennoù kentañ a voe embannet dindan anv Sheri S. Eberhart.\nUr sorser, pe hudour, a zo un den gouiziek war ar sorserezh, pe ar boazioù hud, a zo en e c'halloud treiñ an dud hag an traoù e pezh a gar, dre lavarout orezonoù pe reiñ drammoù da skouer.\nVictor Hugo zo ur skrivagner gallek, gall dre e zad ar jeneral Joseph Hugo ha breizhat dre e vamm Sophie Trébuchet. Lakaet eo a-wechoù da vezañ ar skrivagner brasañ eus al lennegezh c'hallek. Skrivet en deus barzhoniezh, romantoù, pezhioù-c'hoari.\nUn dramaour hag ur barzh eo William Shakespeare, ar skrivagner brudetañ e bed al lennegezh saoznek. E Stratford-upon-Avon eo bet ganet e miz Ebrel 1564 ha badezet d'an 26 a viz Ebrel. Lidet e vez e zeiz-ha-bloaz d'an 23 p'emañ gouel sant Jord, paeron Bro-Saoz. Marvet eo bet d'an 23 a viz Ebrel 1616.Pa oa ar Rouanez Elesbed Iañ o ren e mare e obererezh lennegezh ec'h aparchant oberenn Shakespeare da vare al lennegezh elesbedat. Skrivañ a reas 1 600 sonedenn, met n'eus nemet un ugent pezh-c'hoari ma vezer sur eo Shakespeare an oberour anezho. Tabut a zo bet war peseurt lodenn labour a zo bet sevenet gantañ. P'en deus asantet da embannadurioù 'zo, reoù all a zo bet savet hep e ali ha leun a fazioù int.\nYann-Bêr Kalloc'h a oa ur skrivagner hag ur barzh hag a skrive e brezhoneg. Ganet eo bet d'an 21 a viz Gouhere 1888 en Enez Groe (Mor-Bihan) ha marvet eo war an talbenn en Urvillers e Kanton Moÿ-de-l'Aisne en Aisne (Bro-C'hall) d'an 10 a viz Ebrel 1917 e-pad ar Brezel-bed kentañ. Brudet eo da gentañ-penn evit e zastumad barzhonegoù Ar en deulin (Àr an daoulin).


(Adkaset eus Leonardo Da Vinci)\nMarteze emaoc'h o klask ar sonaozour Leonardo Vinci.\nLeonardo da Vinci (Leonardo di ser Piero da Vinci), ganet e-kichen Vinci d'ar 15 a viz Ebrel 1452 ha marvet en Amboise (Bro-C'hall) d'an 2 a viz Mae 1519, a oa ul livour italian, kizeller, orfebour, soner, fizikour, skiantour, ijinour mekanikoù brezel, tisavour, douarour, mentoniour, steredoniour, kimiour, anatomour, louzawour, ijinour rakwelour, horolajer, kêraozer, matematikour ha den a ijin-dreist gant lies barregezhioù.\nUr spered hollvedel a zen e oa Leonardo Da Vinci, arzour, skiantour, ijinour, prederour, tudenn hollvedel hag arouez spered an Azginivelezh, ha marteze unan eus pouezusañ tud ar mare-se, hag unan eus ar brasañ ijinourien en Istor an denelezh.\n1.1 Yaouankiz e Firenze\n1.3 Distro da Firenze\n1.4 E varv e Bro-Chall\n2 Raktresoù Da Vinci\n2.1 Labourioù war an Arno\n2.2 Ur pont er c'horn aour\nYaouankiz e FirenzeAozañ\nAn Adorazione dei Magi\nLeonardo Da Vinci a voe ganet d'ar 15 a viz Ebrel 1452, en ur vourc'h vihan e Toskana, e-kichen Vinci. Ur mab bastard d'un noter hag ul labourerez-douar e oa. Tremen a reas e yaouankiz e-kreiz an natur, ar pezh en do ul levezon pouezus-kenañ war e vuhez. E stummadur kentañ a zo bet roet dezhañ e-barzh stal-labour al livour ha kizeller Verrochio etre 1469 ha 1476. E-pad ar prantad-mañ e teskas Leonardo meur a deknik krouiñ ha dont a reas a-benn da vestroniañ teknik ar bellwelad. Adalek ar bloavezhioù 1470 e vez kanet e anv war roll kompagnunezh livourien Firenze. Met ne vez ket kavet kalz eus e oberennoù abalamour d'ar fed ma'z a Da Vinci war-raok en un doare gorrek. Livet en deus war dro daou-ugent taolenn met, n'eus bet adkavet nemet pemzek anezho. War an taolennoù en deus livet a-raok mont kuit eus Firenze e vez gwelet anat levezon e gelennourien. Gant an Annunciazione e c'haller gwelout un doare tresañ asur hag ur vunutded hag ur resisted bras evit ar munudoù e-giz ar plantoù pe ar savadurioù. War an Adorazione dei Magi, un daolenn chomet diliv (hervez c'hoant Da Vinci war ar zeblant), e zoare ober a zo personeloc'h. Kemer a ra amzer da dresañ munudoù liesseurt war fasoù tudennoù an daolenn. Kreiz an daolenn, gant Maria hag ar mabig Jezuz, a zo treset en un doare amsklaer (Leonardo n'en deus ket pouezet kalz war e varr-livañ). Damdeuzet int. E giz-se eo en deus ijinet Da Vinci e deknik personel, ar Sfumato.\nE 1482 ez eas Da Vinci kuit eus Firenze evit mont da Vilano. Eno e teuas da vezañ ijinour milourel Ludovico Sforza, lesanvet "il Moro", dug Milano. War garnedoù Leonardo eus ar mare-se, e c'hellomp gwelout ur bern tresadennoù diwar-benn mont en dro an natur (neuñv ar pesked, nij al laboused, nerzhioù an avel,...) hag an dra-se a ziskouez e prederie kalz war sujedoù an natur. C'hoant en doa da reiñ un displegadur mekanik da zarvoudoù an natur. En e garnedoù e oa ivez notennoù diwar-benn arz ar brezel, ar c'heometriezh hag evel-just brouilhedoù eus oberennoù arzel da zont. E-pad bloavezhioù ha bloavezhioù, e ijinas brastresoù ha planioù savadurioù difenn, kreñvadurioù, mekanikoù brezel evel kirri-arsailh, tourterioù, ha kement zo. Leonardo Da Vinci a gemeras perzh gant ur strollad ijinourien e difenn Lombardia pa oa taget ar vro gant rouaned Bro-C'hall.\nMet ranellder Da Vinci oa ledanoc'h eget e dachenn labour. Dedennet e oa gant nerzhioù an dour hag ar stêrioù. E Milano hag e Firenze e labouras war raktresoù evit dizourañ geunioù ha dilerc'hiañ naoz ar stêr Arno. Dre al labour-se e kejas gant Niccolò Machiavelli, ha dont a rejont da vezañ mignoned bras. Sachet bepred gant an natur, adkavet e vez kalz a dresadennoù a vein, plant, loened...En ur sellout ouzh al laboused, e krogas da ijinañ ur mekanik evit nijal. Evitañ, korf mab-den a zo aozet gant ur sistem a wirheñvelderioù matematikel ha arzel a zo alc'hwez galloud an arz. Ur menoz boutin da galz a skiantourien en-dro da zug Milano. Setu perak e tremen e amzer o tiskejañ korfoù tud varv : a-benn sevel tresadennoù ha brastresoù. E-pad devezhioù ha devezhioù ez eus tu klevout trouzioù Leonardo o tidroc'hañ ar c'horfoù ha c'hwezhioù breinadurezh an dud marv. An dra-se a zegaso kudennoù dezhañ gant beleien Milano. Da Vinci en oa c'hoant aozañ un deorienn hollek d'ar bed en e bez. Evitañ an arzour a rank bezañ hollvedel. E Milano, Leonardo oa ket nemet ur skiantour. Aozañ a ra gouelioù evit an dug : pezhioù-c'hoari, sonerezh, tanioù arvest, ha kement zo. Brudet oa ha deuet oa da vezañ arouez dreistelezh Firenze.\nWar sav-poent al livadurioù, n'en eus ket labouret kement ha pa oa e Firenze. Memestra en eus savet daou benndaolenn: ar Vergine delle Rocce (1483-1486) hag an Ultima Cena, ul livadur mogerel ez eus tu gwelet e Santa Maria delle Grazie e Milano. Livet eo bet etre 1494 ha 1497. Da Vinci en eus dibabet skeudenniñ ha lakaat war-wel ar perzhioù fromus ha dramael eus ar pennadig amzer e lec'h Jezuz a lâras "Unan-bennak diouzhoc'h a drubardo ac'hanon". Ha diouzhtu pa ouzer kement-se e c'heller gwelout mat ha kompren jestroù ha reaktadennoù an tudennoù ha sklaer e teu da vezañ ar gwir leurennañ aozet gant Leonardo.\nSant Yann Vadezour gwisket e Bacchus (1513-1519), Paris, Mirdi al Louvre\nDistro da FirenzeAozañ\nGoude diskar Sforza ez eas da Vantova, da welet Isabella d'Este hag engouestlet e voe gant Cesare Borgia, ur wech c'hoazh evel ijinour milourel. Distreiñ a reas da Firenze el lec'h ma labouras e-pad unan eus prantadoù frouezhusañ e vuhez. Livañ a reas Sant'Anna, la Madonna,..., Leda hag ar Gioconda, gwelet evel taolennoù barzhel kenañ. Goude-se, etre 1503 ha 1506, e labouras war ur raktres ramzel: Emgann Anghiari. Mennozh an oberenn-mañ a zo degouezhet eus ur bariadenn etre Leonardo ha Michelangelo. An daou arzour, atav oc'h enebiñ an eil ouzh egile, o doa c'hoant da gevezañ da c'houzout piv a vije ar primañ oc'h ober an oberenn vravañ. Ur mogerlivadur e voe oberenn da Vinci. Eus ar raktres-mañ, ne chom hiziv nemet tresadennoù ha notennoù da Vinci. An arzour en deus bet c'hoant da lakaat e pleustr un teknik nevez-ijinet gantañ. Met an teknik livañ-se en deus dismantret an daolenn: treset en doa an holl skeudennoù war ar voger, n'en doa nemet livañ anezho. Dibabet en doa lakaat al livioù gant ur seurt dourenn ha sec'hiñ al livioù ouzh ar voger en ur lakaat tan en he zraoñ. Met an tan na c'halle ket sec'hiñ penn-uhelañ an daolenn hag al livioù disec'het o deus glebiet ha dismantret an tamm lodenn el lec'h ma oa staget ar skeudenn. Leonardo en doa kollet e bariadenn. Goude an dra-se, ne zeuio ket a-benn d'echuiñ kalz eus e raktresoù. Labourat a ray evit ur bern tud evel ar pab, Giuliano de' Medici, ha kalz a re all. Dre vras e chomo holl labour ar prantad-se e bed e huñvreoù. E 1516 e tivizas heuliañ Frañsez Iañ, roue Bro-C'hall.\nPatromoù ha planoù da Vinci\nE varv e Bro-ChallAozañ\nGian Giacomo Caprotti, livet gant Leonardo. Serc'heg Leonardo e oa Caprotti.\nAr roue gall a brofas dezhañ kastell Clos-Lucé e kichen Amboise. Ar roue a zo levezonet gant an arzour italian, gwelet gantañ evel un tad ha n'eo ket unan speredel hepken. Labourat a reas war raktresoù evel savidigezh ur c'hastell, ardivinkoù a bep seurt. Fin e vuhez a dremenas er peoc'h dre ma n'en doa ket da glask labour digant un aotrou bennak. Tremen a rae kalz a amzer oc'h urzhiañ e baperioù hag e notennoù rak gouzout a rae mat e oa tost ar marv. D'an 2 a viz Mae 1519 e varvas goude un hir a gleñved, 67 vloaz oa gantañ. Hervez ar vojenn e varvas etre daouarn Frañsez 1añ. Holl labourioù Leonardo a vo kemeret e karg gant an arzourien yaouank a heulie anezhañ evel Melzi pe Caprotti. Bez' e oa 50 000 pajennad a notennoù skrivet gant da Vinci. Met kollet ha dasparzhet int bet gant Caprotti. Hiziv n'eus bet adkavet nemet un 13 000 anezho, miret e Roma, er Vatikan evit ar pep brasañ anezho.\nRaktresoù Da VinciAozañ\nLabourioù war an ArnoAozañ\nAbaoe ur c'hantved, tudoù ker Firenze o doa raktreset sevel ur c'hanol war-zu ar mor mor a-benn kreñvaat o renk war sav-poent an armerzh hag ar c'hoñvers. Red ar ster oa re ziaes da vageal evit bigi a vent bras a-walc'h. Evel-just, da Leonardo eo, eo bet goulennet labouraat war ar raktres. E-pad mizoù, Da Vinci a veajo war maezioù Firenze, en ur studial an douar, ar mein, ar plant, a-benn sevel planioù evit kavout al lec'h mat evit ar c'hanol. Adkavet e vez roudoù e labour war e zornskridoù ar prantad-mañ. Evit tremen ode ar Serravalled, Da Vinci a ginnig toullañ ur riboul e barzh ar menez. Dibabet en oa un dachenn, al lec'h resis e lec'h ma dremen un hent-tizh hiziv an deiz! Graet en oa an holl jedadennoù, eus muzulioù ar savidigezh betek goproù bemdeziek an implijidi. Morse ne voe lakaet ar raktres e pleustr. Met e 1503, e vignon Machiavelli a adkemeras ar menoz a-benn dibourvezañ ker Pisa eus he zour e-keit ma vo Firenze oc'h ober ur seziz. Kinnig a reas dilerc'hiañ naoz an Arno a-benn ma ne vije ket tu da Bisa bezañ liammet ouzh ar mor. Engouestlet eo bet Da Vinci evel ijinour ha kuzulier. Ret e vo, hervezañ, sevel ur ganol 12 km a hirder, 18 metrad ledander ha 6 metrad donder. Un oberenn ramzel a vo ret dezhañ dilezel abalamour ma veze taget alies kenañ an tachennoù labour gant soudarded Pisa.\nUr pont er c'horn aourAozañ\nE 1502 a gasas ar sultan Bayezid II, ma rene war an Impalaeriezh otoman, ur c'hannad da Roma a-benn engouestlañ un ijinour a vefe gouest da sevel ur pont e mein etre Istanbul ha Pera (war strizh-mor ar Bosfor)! Pa glevas kement-se e stagas Da Vinci da brederiañ. Goude ur prantadig e resevas ar sultan ul lizher eus an ijinour italian. E-barzh al lizher, e lare, gant kalz a loc'h ennañ, bezañ gouest sevel ar pont met ouzhpenn da-se milinoù a nerzh avel ha pompoù ardivink evit dizourañ ar bigi hag al lec'hioù re c'hleb. Kinnig a ra un dra ramzel evit ar prantad istorel-mañ: sevel ar pont diazezet war ur wareg nemetken hag a rafe 350 metrad a uhelder, gant 240 metrad a-us an dour ! El lizher e skrivas e vefe tu d'ur vag difarlet holl he c'houelioù tremen dindan, forzh peseurt ment e vefe ar vag. Met endro Bajazet a oa a-enep ar raktres engouestlañ un ijinour ne vefe ket muzulman pe eus ar vro. N'eo ket bet adkavet al lizher, nemet an droidigezh e turkeg. Un nebeud bloavezhioù zo e tiskouezas un ijinour eus Bro-Suis e oa posupl lakaat raktres Da Vinci er pleustr.\nMartin Clayton, Ron Philo, Christine Piot : Léonard de Vinci, anatomiste, Actes Sud, 2019 (ISBN 978-2-330-10642-3)\nAr vugale oc'h ober pecheroù\nGwerc'hez ar C'herreg\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Leonardo_da_Vinci&oldid=1985206 »\nKemm diwezhañ d'an 7 Ebr 2022 da 17:36\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 7 Ebr 2022, da 17:36.


Taorined - Wikipedia\nPobloù Gallia Cisalpina (391-192 kent JK).\nAn Taurini, pe Taorined, a oa ur bobl kelt-ligur en Henamzer en Alpoù, e lodenn uhelañ saonenn ar stêr Po, e-kreiz Piemonte a vremañ, war-dro an IIIe kantved kt JK. Diwar o anv e teu hini kêr Torino.\nE 218 kent JK e voent argadet gant arme Hannibal, eus Kartada, a oa skoazellet gant an Insubred. Kasoni a-gozh a oa etre Taurini hag Insubres. Kemeret e voe o c'hêr-benn Taurasia gant arme Hannibal goude ur seziz tri devezh \nRal eo anv ar bobl en Istor. Krediñ a reer e voe savet un drevadenn roman eno e 27 kent JK hag anvet Castra Taurinorum, ha diwezhatoc'h Julia Augusta Taurinorum (Torino hiziv). Titus Livius (v. 34) koulz ha Strabon (iv. p. 209) a ra anv eus bro an Taurini hag a lavar e oa enni unan eus odeoù-tremen an Alpoù.\n↑ Titus Livius XXI, 38: Taurini semigalli.\n↑ (Polybius iii. 60, 8).\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Taorined&oldid=1846629 »


Kondaonet ar Stad C’hall gant ur peizant Euskarat | YA! Keleier e brezhoneg - kazetenn sizhuniek enlinenn\nKeleier » Keleier Etrebroadel » Kondaonet ar Stad C’hall gant ur peizant Euskarat\nKondaonet ar Stad C’hall gant ur peizant Euskarat\n10 / 07 / 2017 | Keleier Etrebroadel | Commentaires fermés sur Kondaonet ar Stad C’hall gant ur peizant Euskarat\nNac’het e oa bet gant Jean-Michel Ayçaguer reiñ e dTDN da heul ur vanifestadeg bet aozet evit souten peizanted yaouank e 2008. D’an 22 a viz Even eo bet kondaonet ar stad c’hall gant Lez europat gwirioù mab-den da reiñ 3000 € digoll dezhañ.\nEzel eo Jean-Michel Ayçaquer eus ar sindikad labourerien-douar Euskal Herriko Laborarien Batasuna (ELB), Confédération Paysane Euskadi.\nD’ar 17 a viz Genver 2008 en doa kemeret perzh en ur vodadeg evit souten ur c’houblad peizanted d’en em staliañ e ti-feurm Kako e Ainharp.\nE fulor e oa ar vanifesterien goude ma vije bet roet un ali pozitivel gant ar SAFER evit skarzhañ ar beizanted ha lakaat ur c’houblad labourerien douar-all harpet gant an FDSEA, en o flas.\n3 milion enskrivet\nBount ha poulz a voe bet etre ar stourmerien hag an archerien da heul ar vanifestadeg ha Jean-Michel Ayçaguer lakaet dindan evezh ha kondaonet da zaou viz toull-bac’h gant goursez gant lez-kastiz Baiona en abeg d’ar feulster.\nD’ar 24 a viz Kerzu 2008 e voe bet goulennet e voe gant ar brokulerezh ober ul lemadenn biologel dezhañ evit rastellat e drenkenn dezoksiribonukleek (TDN/ADN). Nac’het eo bet gant ar peizant. E 2016 e oa enrollet 3 422 786 den war Fichennaoueg vroadel emgefrekaet ar roudoù genetek (FNAEG). Betek ur bloavezh toull-bac’h ha 15 000€ kastiz e c’heller bezañ kondaonet pa nac’her reiñ an TDN. Da 500€ kastiz e voe kondaonet Jean-Michel Ayçaguer d’ar 27 a viz Here 2009 evit an nac’hadenn-se. Kadarnaet e voe ar varnadenn-se gant lez-varn galv Pau ha nac’het an azgalv terriñ.\nEnep gwirioù Mab-den\nDivizet en deus neuze ar peizant euskarat dougen an afer betek Lez europat gwirioù Mab-den.\nD’an 22 a viz Even eo bet priziet gant ar varnerien European e oa bet gwallet mellad 8 Kenemglev Europa gwirioù mab-den hag a denn da zoujañ ouzh ar vuhez prevez. Priziet eo bet a-unvouezh ez eus un digempouez etre an interestoù foran ha prevez el lezenn c’hall. Meneget eo bet e diferad al lez-varn Europat « n’eus ket da gaout seurt digempouezioù en ur gevredigezh demokratel ». Ouzhpenn-se, ne vez ket gwarezet a-walc’h ar re a zo enskrivet er fichennaoueg. 20 vloaz e chom roadennoù ar re a zo bet tamallet ha 40 vloaz reoù ar re a zo kondaonet. N’eus diforc’h ebet kennebeut e-keñver ar pezh a zo bet graet e-maez al lezenn.\nKemm al lezenn\n3000€ a ranko neuze ar stad c’hall reiñ d’ar peizant euskarat evit ar frejoù justis ha 3000€ ouzhpenn evit an dic’haou buhezel.\nRet e vo d’ar stad kemm al lezenn a-denn da virout an TDN. Ar wech kentañ eo da lez-varn Europa barnañ war an danvez-se.\nE 2012 e oa bet dizarbennet falc’herien OGK en abeg ne oa ket bet doujet ouzh ar reolennoù argerzhadur. Nac’het e oa bet ivez ur reked kaset gant sindikalourien korsat o labourat en SNCM abalamour ma ne oa ket bet graet galv ganto e pep barnerezh da gentañ.


Journal de Renaud Camus, vendredi 8 novembre 2019\ncréée le samedi 9 novembre 2019, 23 h 40\nmodifiée le samedi 9 novembre 2019, 23 h 42Plieux, vendredi 8 novembre 2019, minuit et demi. Je dis souvent que pratiquer Twitter, Faceboook, Google ou Amazon, c’est ce que j’appelle chevaucher le dragon, ~~’~~~~-~~-~~~~~, ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~~, ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~’~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ l’adversaire, comme au ~~~~~ ; ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~ ~~’~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~ m’envoyer valser dans ~~~~ ~~~~~. ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~~~~ ~~ ~~~~~~~, c’est le roi ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~ ça ~~~ rien.\nUne ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ (~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, d’ailleurs, dans Knack, ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~) ~~’~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~ ~~~ ~~~~~~~-~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ Grand Remplacement, ~~~ ~~~~~ récente et la ~~~~~~~~~~. ~~~ ~~’~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~, ~~’~~~~~~, ~~’~~~~~~~ ~~~~ ~~. ~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ bien, au moins ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~, ~~ ~~~~~~~~ : ~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ édition a totalement disparu.\nDéjà, ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~ ~~. ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~, ~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ la quatrième édition, ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~. ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~. Je ne sais ~~’~~~ ~~’~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~~~ ~~~~~ de censure — ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~.\nvoir l’entrée du vendredi 8 novembre 2019 et ses 2 images dans Le Jour ni l’Heure


Alamagn - Wikipedia\n(Adkaset eus Bro Alamagn)\nAlamagn, Republik Kevreadel Alamagn ent-ofisiel, zo ur vro eus Kreiz Europa. Bevennet eo en norzh gant Mor an Hanternoz, Danmark hag ar Mor Baltel, er reter gant Polonia hag ar Republik Tchek, er su gant Aostria ha Suis, hag er c’hornôg gant Frañs, Luksembourg, Belgia hag an Izelvroioù.\nRepublik Kevreadel Alamagn\nKan broadel: Lied der Deutschen (poz trede)\nAlamaneg, (Sorabeg, Daneg, Izelalamaneg)\nGouarnamant Republik Kevreadel\n- Prezidant kevreadel Frank-Walter Steinmeier\n- Kañsellerez kevreadel Angela Merkel\n- Hollad 357.111,91 km²\n- istimadur 2010 81.751.000 ()\n- Stankter 229/km²\nUr republik parlamantel kevreadel eo Alamagn, enni 16 stad. Gwechall e oa rannet ar vro e meur a riez, dezho pep a istor, a sevenadur hag a relijion. Unvanet e oa bet Alamagn evit ar wech kentañ e-kreiz ar Brezel 1870-1871 e 1871.\nEzel eo Republik Kevreadel Alamagn eus ar Broadoù Unanet, eus AFNA, eus bodadoù ar G8 hag ar G4. Ezel-diazezer eo eus Unaniezh Europa. Ganti emañ ar boblañs vrasañ hag an armerzh kreñvañ eus an holl stadoù izili eus Unaniezh Europa. Alamagn eo trede kreñvañ armerzh er bed hag ar brasañ ezporzhier madoù war un dro.\n1.2 An Impalaeriezh Santel Roman\n1.3 An Dispac’h hag an Eil Impalaeriezh Alaman\n1.4 Republik Weimar (1918–1933)\n1.5 Trede Reich\n1.6 Rannidigezh hag adunvanidigezh (1945–90)\n3 Ar galloud lezvarnel\n4 Darempredoù estren\n5 An armeoù\n6 Rannoù melestradurel\n7 Douaroniezh ha hin\nPennad dre ar munud: s.o. Istor Alamagn\nKrediñ a reer e oa deuet war wel kenel ar meuriadoù german e-pad oadvezh an arem, pe e-pad oadvezh an houarn d’an diwezhatañ. Er c’hantved kentañ kent JK e krogas ar meuriadoù d’en em astenn war-du ar su, ar reter hag ar c’hornôg adalek su Skandinavia ha norzh Alamagn. Dindan ren Augustus e voe aloubet Alamagn gant ar jeneral roman Publius Quinctilius Varus. E-pad ar mare-se e teskas ar meuriadoù german troioù-brezel ar Romaned. War-lerc’h ma oa bet trec’het meur a wech legionoù Roma gant an armeoù german e chomas Germania er-maez eus an Impalaeriezh Roman betek ar stêrioù Roen ha Danav. War-dro 100 goude JK e tiazezas ar meuriadoù german a-hed ar stêrioù-se (al Limes Germanicus), o terc’hel evel-se an darn vrasañ eus tachennad Alamagn bremañ. E-pad an IIIe kantved e voe meur a veuriad bras, anezho Germaned eus ar c’hornôg, o tont war wel : Alemanned, Franked, Chatti, Saksoned, Frizianed, Sicambri, ha Thuringii. War-dro 260 e treuzas ar pobloù german al Limes ha harzoù an Danav.\nAn Impalaeriezh Santel RomanAozañ\nSeizh priñs-dilenner an Impalaeriezh Santel Roman. Diwar ur parch eus 1341\nDont a ra Impalaeriezh Santel Roman ar Grennamzer eus rannadur an Impalaeriezh Karolingat en 843. Fontet e oa bet gant Karl Veur en 800. Betek 1806 e voe eus an Impalaeriezh Santel Roman, e meur a stumm. En em astenn a rae he zachennad adalek ar stêr Eider en norzh betek ar Mor Kreizdouar er su. Dindan ren an impalaerien Ottonian (919–1024) e voe kreñvaet dugelezhioù Loren, Saks, Franken, Swabia, Thüringen, ha Bavaria. Ar roue german a voe tronet Impalaer Santel Roman e 962. Dindan ren an impalaerien Salian ha Hohenstaufen ez euvras an impalaeriezh norzh Italia ha Burgondia hag ez astennas he levezon war-du ar su hag ar reter betek tachennadoù annezet gant ar Slaved. E-pad ar mare-se e vleunias ar c’hêrioù e norzh Alamagn o vezañ ma oant ezel eus ar C’hevre Hanseat. Gant ar Builh Aour eus 1356 e voe pourchaset ul lezenn diazez d’an impalaeriezh hag a dalvezas betek ar fin anezhi. Reoliañ a rae dilennadeg an impalaer gant seizh priñs-dilenner a oa e penn ar priñselezhioù hag an arc’heskoptioù galloudusañ. Adalek ar XVvet kantved e voe dilennet an impalaerien e-touez ar re Habsburg eus Aostria hepken.\nE 1517 e skrivas Martin Luther 95 Tezenn ma aterse an Iliz Katolik Roman, hag e roas lañs evel-se d’an Disivoud-Meur. Difoupañ a reas an iliz luterat, ha diazezañ e lies stad eus Alamagn. Hogen gwanaet kalz e voe an impalaeriezh abalamour ma oa rannet e nouspet priñselezh dizalc’h. Adalek 1740 e voe kemeret plas ar c’hevezerezh Frañs-Habsburg gant un daouelezh etre ar roueed Habsburg eus Aostria hag ur galloud nevez, Rouantelezh Prusia. Da-heul brezelioù Napoleon e voe aloubet an Impalaeriezh Santel Roman, ha kaset da get e 1806.\nAn Dispac’h hag an Eil Impalaeriezh AlamanAozañ\nDa-heul faezhidigezh Napoleon Bonaparte en em vodas Kendalc'h Vienna e 1814 hag e tiazezas ar C’hengevread alaman, anezhañ ur c’hevre laosk ennañ 39 riez. Lañs al luskadoù frankizour ha broadelour a oa, evit darn, un heuliad eus an eneberezh ouzh ar politikerezh adsevel. Diarbennoù kastizañ nevez a voe goude-se a-berzh an den a stad aostrian Metternich. En ur blegenn ma oa dispac’hioù e pep lec’h en Europa e voe roet lañs da zispac’hioù 1848 er stadoù german gant kefredourien ha bilened. Da gentañ e plegas ar roueed dirak goulennoù frankiz an dispac’herien. Kinniget e oa bet d’ar roue Frederig Gwilherm IV Prusia an titl a impalaer, daoust ma oa gant ur c’holl en e c’halloud. Disteurel a reas ar gurunenn hag ar vonreizh a oa bet kinniget dezhañ, pezh a voe ur c’hwitadenn dibad evit an dispac’herien. E-pad Eil Brezel Schleswig enep Danmark e 1864, kentañ ministr nevez Prus, Bismarck, a reas e renkoù e Schleswig ha Holstein. Diwar neuze e voe meret an dachennad a-gevret gant Impalaeriezh Aostria, met dizemglevioù etre an div vro a gasas buan d’ar brezel Aostria-Prus e 1866. Gant trec’h prim ar Brusianed e c’hallas Bismarck krouiñ Kengevread Norzh Alamagn ha lakaat Aostria er-maez eus aferioù ar peurrest eus stadoù german ar su, a oa bet o skoazellañ Aostria.\nDiazezadur Alamagn a-vremañ e Versailhez e 1871. Emañ Bismarck er c’hreiz, gwisket e gwenn. Livadur gant Anton Alexander von Werner, 1877\nE 1870 e tisklêrias an Impalaer gall ar brezel da Brus. Trec’het e voe gant an armeoù prusian hag armeoù german ar su. Embannet e voe an Impalaeriezh Alaman (Deutsches Kaiserreich) e Palez Versailhez d’an 18 a viz Genver 1871. Gant ar rummad-roueed Hohenzollern a Brus e oa renet an impalaeriezh nevez, a oa Berlin he c’hêr-benn. Strollañ a rae an holl barzhioù eus Alamagn a oa distag a-raok nemet Aostria, ur meizad anavezet evel Kleindeutschland, pe "Alamagn Vihan". Er Gründerzeit (Mare Diazezañ) a voe da-heul unvaniezh Alamagn e voe suraet saviad Alamagn evel ur galloud bras gant politikerezh estren Bismarck, dre skoulmañ emglevioù, lakaat Frañs en distro ent diplomatel hag en em virout diouzh ar brezel. Koulskoude e krogas Alamagn ivez gant ur programm impalaerouriezh evel ar broioù all eus Europa, hag e 1884 e stagas da ziazezañ trevadennoù er-maez eus Europa. Jeu a savas diwar an oberoù-se gant ar broioù amezek, ken ne voe ket adnevezet an darn vrasañ eus an emglevioù he doa kemeret Alamagn perzh enno a-raok, hag e voe lezet ar vro a-gostez en emglevioù nevez. Er c’hontrol e tiazezas Frañs darempredoù nevez dre sinañ an Entente Cordiale gant ar Rouantelezh Unanet hag e skoulmas liammoù startoc’h gant an Impalaeriezh rusian. Estreget he darempredoù gant Aostria-Hungaria e teuas Alamagn da vezañ digenvesoc’h-digenvez.\nGant drouklazh an arc’hdug Franz Ferdinand a Aostria d’an 28 a viz Gouere 1914 e voe distaget un heuliad darvoudoù hag a gasas d’ar Brezel-bed kentañ. Alamagn, ha hi e-touez ar Galloudoù kreiz, a voe trec’het gant ar Gevredidi en unan eus ar stourmoù gwadekañ a voe biskoazh. Tarzhañ a reas an Dispac'h alaman e miz Du 1918, hag an impalaer Wilhelm II hag an holl briñsed alaman a roas o dilez. Sinet e voe un arsav-brezel d’an 11 a viz Du ha rediet e voa Alamagn da sinañ Feur-emglev Versailhez e miz Mezheven 1919. Er c’hontrol d’an hengoun diplomatel war-lerc’h ar brezelioù e voe lezet ar Galloudoù Kreiz a-gostez e-pad an emzivizoù anezhañ. Gwazh e voe an Alamaned eus ar pezh a raent diktat Versailhez anezhañ, ha soñjal a reer alies e voe aesaet donedigezh an Naziegezh gant ar garv ma oa. Goude berzh an Dispac'h alaman e miz Du 1918 e voe embannet Republik Weimar. Lakaet e voe Bonreizh Weimar da dalvezout pa voe sinet gant ar Prezidant Friedrich Ebert d’an 11 a viz Eost 1919. Diazezet e oa bet ar Strollad Komunour Alaman gant Rosa Luxemburg ha Karl Liebknecht e 1918, ha Strollad al Labourerien Alaman, anavezet diwezhatoc’h evel Strollad Broadel Sokialour al Labourerien Alaman, pe Strollad Nazi, a voe diazezet e miz Genver 1919.\nRepublik Weimar (1918–1933)Aozañ\ns.o. Republik Weimar\nAn dud en Alamagn o doa diwasket an Enkadenn Veur, an divizoù garv a oa bet lakaet d’ar peoc’h gant Feur-emglev Versailhez, hag un heuliad hir a ouarnamantoù stabil pe stabiloc’h. Muioc’h-mui a boan o deveze o tegemer reizhiad parlamantel ar vro. Kreñvaet e oa ar santimant-se gant an unpennelourien eus an tu dehou, al luskad Völkisch, hag ar Strollad Nazi gant o Dolchstoßlegende (mojenn an taol kontell er c’hein), ur vojenn bolitikel a lavar n’eo ket bet kollet ar brezel-bed kentañ gant Alamagn abalamour da zrouziwezh an arme met abalamour d’un taol treitouriezh diabarzh. Diouzh an tu all e klaske komunourien, evel re Kevre Spartakus, terriñ ar pezh a welent evel ar reolenn gapitalour ha staliañ ur Räterepublik diazezet war guzulioù labourerien. Bodet e veze bagadoù peuz-soudard gant meur a gostezenn, ha bez’ e oa miliadoù a vuntroù evit abegoù politikel. Aon o deveze an dilennerien rak ar bagadoù-se a skigne feulster ha fulor e-touez an dud, ouzhpenn ma oa uhel an dilabour ha bras ar baourentez. Goude meur a gabined oc’h ober kazeg lerc’h-ouzh-lerc’h e voe anvet Adolf Hitler da Gañseller Alamagn d’an 29 a viz Genver 1933 gant ar prezidant Paul von Hindenburg, broudet gant alierien eus an tu dehou.\nAdolf Hitler gant Benito Mussolini e Yougoslavia aloubet gant an Ahel\nTorret e voe buan ar gwirioù demokratel diazez gant an dekred embannet goude tan-gwall ar Reichstag d’ar 27 a viz C’hwevrer 1933. An eneberezh, darnaouet ha handeet, ne voe ket evit herzel ouzh an Akta Engwiriañ e 1939 er Reichstag, a roe ar galloud lezenniñ klok da ouarnamant Hitler. Diazezet e voe ur stad hollveliek, renet gant ur gostezenn hepken. Reoliet-strizh e voe ar greanterezh e-sell da brientiñ an armerzh d’ar brezel. Torret e voe Feur-emglev Versailhez pa’z eas an armeoù alaman tre er Rheinland a oa sañset chom disoudard, hep na reas den van ebet e 1936. Hitler, lakaet hardizh gant politikerezh habaskaat kentañ ministr Breizh-Veur, Neville Chamberlain, a glaskas astenn Alamagn evit diazezañ Alamagn-Veur. Destagañ a reas Aostria, bro ar Sudeted ha tiriad Memel. A-benn tremen hep brezeliñ war daou dalbenn war un dro e skoulmas emglev Molotov-Ribbentrop gant an Unaniezh Soviedel e miz Eost 1939. Gant ar pezh a voe anavezet war-lerc’h evel al Loskaberzh ez embannas ar renad nazi lezennoù a suje war-eeun meur a c’hennad eus ar gevredigezh : ar Yuzevien, ar Slaved, an Tsiganed, an heñvelrevidi, ar frañmasoned, an disrannidi bolitikel hag an nammidi, e-touez re all. War-dro 11 milion a dud a voe muntret el Loskaberzh, en o zouez tremen 6 milion a Yuzevien.\nTennderioù a oa muioc’h-mui, abalamour d’ar vroadelouriezh, d’ar vilouregezh ha da gudennoù tiriadel. Kement-se a vroudas Alamagn da zistagañ ur blitzkrieg enep Polonia d’ar 1añ a viz Gwengolo 1939. Daou zevezh war-lerc’h e tisklêrie ar Rouantelezh Unanet ha Frañs ar brezel da Alamagn, o reiñ lañs d’an eil brezel-bed. Buan a-walc’h e voe kontrollet an darn vrasañ eus Europa gant Alamagn, en un doare eeun pe dieeun. D’an 22 a viz Mezheven 1941 e torras Hitler an emglev gant an Unaniezh Soviedel dre zigeriñ un talbenn er reter hag aloubiñ an Unaniezh Soviedel. Alamagn a zisklêrias ar brezel d’ar Stadoù-Unanet pevar devezh war-lerc’h ma voe taget Pearl Harbour gant Japan. Daoust d’an arme alaman mont buan dre soupren e-barzh an Unaniezh Soviedel e voe Emgann Stalingrad ur prantad tonkus eus ar brezel. Neuze e krogas an arme alaman da gilañ war talbenn ar reter betek ma voe trec’het a-benn ar fin. Da c’houde e voe aloubet Berlin gant an Arme Ruz. Kodianañ a reas Alamagn d’an 8 a viz Mae 1945.\nRannidigezh hag adunvanidigezh (1945–90)Aozañ\nKastell Schwerin, parlamant Mecklenburg-Vorpommern (Landtag)\nDisoc’hañ a reas ar brezel gant marv tost dek milion a Alamaned, soudarded hag all, distruj kêrioù pennañ Alamagn, ha koll tiriadoù bras e-kerz broioù reter Europa. Argaset e voe war-dro 15 milion a Alamaned eus an tiriadoù-se, ha da-heul muioc’h a reuz hag a dud lazhet c’hoazh. Rannet e voe Alamagn ha Berlin gant ar gevredidi e pevar zakad aloubet gant an armeoù. Kendeuzet e voe an takadoù kontrollet gant Frañs, ar Rouantelezh Unanet hag ar Stadoù-Unanet da stummañ Republik Kevreadel Alamagn d’an 23 a viz Mae 1949. Diazezet e voe Republik Demokratel Alamagn gant an Unaniezh Soviedel d’ar 7 a viz Here 1949. Anavezet e veze an div stad-se dindan an anvioù "Alamagn ar C’hornôg" hag "Alamagn ar Reter" a-getep. Gant Alamagn ar c’hornôg, Bonn he c’hêr-benn, e oa bet diazezet ur republik parlamantel frankizour gant un armerzh marc’had sokial. Kevredet e oa gant ar S.-U., ar Rouantelezh Unanet ha Frañs. Adalek deroù ar bloavezhioù 1950 e voe er vro ur prantad kresk armerzhel hir, anavezet evel Wirtschaftswunder. C’hoarvezet eo an azlañs dreist-holl abalamour d’an adreizh moneizel eus miz Mezheven 1948, hag adalek 1949, da skoazell ar S.-U. dre brestoù ar Steuñv Marshall. Alamagn ar c’hornôg, renet gant ar c’hañseller Konrad Adenauer, a emezelas ouzh AFNA e 1955 hag e 1958 e voe un ezel diazezer eus Kumuniezh Armerzhel Europa. Da gentañ e voe aloubet Alamagn ar reter gant an Unaniezh Soviedel, ha diwezhatoc’h (miz Mae 1955) e kevredas ganti. Alamagn ar reter a ziazezas ur renad aotrouniezhus gant un armerzh steuñvet e giz ar Soviedoù. Buan e teuas da vezañ pinvidikañ bro Emglev Varsovia, hag an hini ar muiañ er penn a-raok. Padal e selle un nebeud brav a geodedourien war-du ar c’hornôg, o c’hoantaat ar frankizoù politikel ha berzh an armerzh. E 1961 e krogas gouarnamant Alamagn ar reter da sevel Moger Berlin evit mirout ouzh Alamaned ar reter da dec’hel diouzh ar gêr-benn da Alamagn ar c’hornôg. Hep dale e teuas ar Voger da vezañ un arouez eus ar Brezel Yen. Distegnet e voe an darempredoù etre Alamagn ar reter hag ar c’hornôg e penn kentañ ar bloavezhioù 1970 gant Ostpolitik ar C’hañseller Willy Brandt a zegemere ar c’holloù tiriadel a oa bet evit Alamagn da-heul an eil brezel-bed.\nDirak ar manifestadegoù a-zruilh ha kresk an ezvroañ gant Alamaned ar reter da Alamagn ar c’hornôg dre Hungaria, e tivizas pennadurezhioù Alamagn ar reter, en un doare dic’hortoz, laoskaat ar strishadurioù en harzoù ha lezel keodedourien ar reter da veajiñ d’ar c’hornôg. Gant se e voe buanaet an argerzh adreizhañ en Alamagn ar reter. C’hoarvezout a reas adunvanidigezh Alamagn d’an 3 a viz Here 1990 pa oa ar C’hañseller Helmut Kohl e penn an aferioù en Alamagn ar c’hornôg. Berlin a zeuas da vezañ ar gêr-benn en-dro. Ur roll ambilh zo bet c’hoariet gant Alamagn adunvanet en Unaniezh Europa hag en AFNA. Sikouret he deus an armeoù da zerc’hel an urzh er Balkanioù ha kenstrivet he deus gant AFNA da suraat Afghanistan goude ma oa bet bannet an Dalibaned er-maez. Alamagn zo bet unan eus ar re o deus skoret ar muiañ Bonreizh nevez Europa, ha zoken goude m’eo bet distaolet gant dilennerien Frañs hag an Izelvroioù. E 2006 e voe trec’h ur genunaniezh CDU, CSU hag SPD e dilennadegoù ar parlamant. Dilennet e voe Angela Merkel da Gañsellerez Alamagn, ar wech kentañ d’ur vaouez bezañ dilennet d’ar garg-se en istor ar vro.\nAr Bundestag e Berlin. Emañ Prezidant ar Stadoù-Unanet, George W. Bush, o prezeg\nReizhiad politikel Alamagn a ya en-dro e-barzh ur framm lakaet gant lezenn 1949, anavezet evel ar Grundgesetz (ger-ha-ger, "Lezenn ziazez"). Evit kemmañ ar Grundgesetz e ranker kaout ur muiañ-niver eus an div drederenn e div gambr ar parlamant. Chom a reas ar Grundgesetz e talvoud goude adunvanidigezh Alamagn e 1990, gant daskemmoù dister. Ur republik kevreadel parlamantel eo Alamagn. Emañ ar C’hañseller e penn ar gouarnamant hag a embreg ar galloud erounit. Emañ ar galloud lezenniñ kevreadel e dalc’h ar gouarnamant ha div gambr ar parlamant war un dro, ar Bundestag hag ar Bundesrat. Dilennet e vez ar Bundestag hervez ar mouezhiañ eeun tra ma tileur ar Bundesrat gouarnamantoù an 16 stad alaman. Abaoe 1949 eo bet ar reizhiad dreist-holl e dalc’h an Unaniezh Demokratel Kristen (CDU), ur gostezenn virour anezhi, hag ar Strollad Sokial Demokratel (SPD). Padal ez eus bet c’hoariet ur roll pouezus ivez gant kostezennoù bihanoc’h, evel ar Strollad Demokratel Dieub zo bet er Bundestag abaoe 1949, hag ar Re C’hlas o deus sezoù er parlamant abaoe 1983. E penn ar stad alaman emañ Prezidant Alamagn, dilennet gant ar Bundesversammlung, un aozadur ennañ izili eus ar Bundenstag hag un niver par a zileuridi gant ar stadoù. An eil pennadurezh uhelañ eo Prezidant ar Bundenstag, a vez dilennet gant ar Bundenstag e-unan. E karg emañ da evezhiañ labour pemdez an aozadur. An trede pennadurezh uhelañ, ha penn ar gouarnamant, eo ar c’hañseller. Anvet eo gant Prezidant Alamagn ha dilennet gant ar Bundestag. Mar bez ret e c’hall bezañ eztitlet war-bouez ur mennad disfiz savus gant ar Bundenstag. Savus a dalvez e rank ar Bundestag dilenn ur warlerc’hiad en degouezh-mañ.\nAr galloud lezvarnelAozañ\nLez-varn Vonreizhel Kevreadel Alamagn e Karlsruhe\nDizalc’h eo galloud lezvarnel Alamagn diouzh ar galloud erounit ha lezennel. Alamagn he deus ur sistem lezennoù diazezet war ar gwir roman, gant un nebeud daveoù d’al Lezenn C’herman. Rannet eo ar galloud lezennel etre ar C’hevread hag ar stadoù kevreet. Reoliet eo al lezennoù-kastiz ha lezennoù ar gwir prevez el live broadel gant ar Strafgesetzbuch hag ar Bürgerliches Gesetzbuch a-getep. Forzhig tachennoù diazez eus ar gwir melestradurel a chom e dalc’h ar stadoù kevreet, daoust ma heuilh an darn vrasañ eus ar stadoù Verwaltungsverfahrensgesetz 1976 (lezennoù an argerzhad melestradurel) war grafoù pouezus eus al lezennoù melestradurel. Arbennikaet eo Lez-Uhel Alamagn. Evit an aferioù keodedel ha kastizel, uhelañ lez-varn galv eo ar Bundesgerichtshof (Lez-varn Kevreadel ar Justis). E Karlsruhe emañ. Graet e vez hervez un argerzhad enklask. Ar Bundesverfassungsgericht (Lez-varn Vonreizhel Kevreadel), e Karlsruhe ivez, eo lez-varn veur Alamagn evit a sell ouzh ar c’hrafoù bonreizhel. Gwiriañ a ra hag-eñ e klot al lezennoù gant ar vonreizh. Labourat a ra ent dizalc’h diouzh korfoù all ar stad, met ne c’hall ket ober diwar he danvez hec’h-unan.\nUr roll blein zo bet c’hoariet gant Alamagn en Unaniezh Europa abaoe an deroù anezhi, ha skoulmet he deus ur c’hevredadur kreñv gant Frañs abaoe fin an eil brezel-bed. Tost e oa an darempredoù etre an div vro dreist-holl e fin ar bloavezhioù 1980 hag e deroù ar bloavezhioù 1990 pa oa Helmut Kohl ha François Mitterrand e penn an aferioù. Emañ Alamagn e renk kentañ ar stadoù europat a glask krouiñ ur politikerezh europat unvanoc’h ha barrekoc’h.\nAbaoe ma oa bet diazezet d’an 23 a viz Mae 1949 e oa chomet uvel a-walc’h Republik Kevreadel Alamagn en darempredoù etrebroadel abalamour d’hec’h istor a-nevez ha dre ma oa aloubet gant galloudoù estren. E-pad ar Brezel Yen, abalamour d’he rannadur gant ar Rideoz Houarn, e oa Alamagn un arouez eus an tennderioù etre ar C’hornôg hag ar Reter hag un dachenn-emgann bolitikel en Europa. Koulskoude e oa bet Ostpolitik Willy Brandt un devouder a bouez e distegn ar bloavezhioù 1970. E 1999 e roas gouarnamant ar c’hañseller Gerhard Schröder ur roud all da bolitikerezh estren Alamagn : kemer a reas perzh e brezel AFNA enep Yougoslavia hag evit ar wech kentañ abaoe an eil brezel-bed e kasas soudarded alaman d’an emgann.\nRepublik Kevreadel Alamagn hag ar Stadoù-Unanet zo bet kevredidi tost abaoe fin an eil brezel-bed. Ar steuñv Marshall, skoazell badus ar S.-U. e-pad ma oad oc’h adsevel ar vro goude an eil brezel-bed, ha levezon greñv ar sevenadur amerikan en Alamagn o deus krouet ul liamm kreñv etre an div vro, daoust m’eo bet klouaraet un tamm bennak an darempredoù etre ar Stadoù-Unanet hag Alamagn da-heul enebadur kreñv Schröder ouzh ar brezel en Irak. Liammet eo an div vro a-fet armerzh ivez : 8,8% eus ezporzhiadurioù Alamagn a vez kaset d’ar Stadoù-Unanet ha 6,6% eus enporzhiadurioù Alamagn a zeu eus ar Stadoù-Unanet. E-touez an traoù a ziskouez ez eus liammoù start etre an div vro ez eus ivez saviad an Alamaned-Amerikaned er S.-U., anezho ar genel vrasañ er vro ha statud bonn aervorel Ramstein, tost da gêr gKaiserslautern, anezhañ ar brasañ kumuniezh a soudarded amerikan er-maez eus ar S.-U.\nUr soudard war droad alaman gant e G36 e-pad ur bleustradeg e 2004. (Luc’hskeudenn: US Navy)\nArme Alamagn, ar Bundeswehr, zo un nerzh difenn a c’hoarvez eus an Heer (arme war zouar pe tirlu), ar Marine (morlu), al Luftwaffe (aerlu), ar Zentraler Sanitätsdienst (servijoù kreiz mezegel) hag ar Streitkräftebasis (servij boutin skoazellañ ar ren). Ret eo ar servij-soudard evit an holl wazed d’an oad a 18 vloaz hag an enrollidi a servij e-pad nav miz. E 2003 ez ae an dispignoù evit an arme d’ober 1,5% eus PDK ar vro. Pa vez peoc’h e vez renet ar Bundeswehr gant Ministr an Difenn, Franz Josef Jung er mare-mañ. Pa vez brezel, ar pezh na c’hall c’hoarvezout nemet evit en em zifenn hervez ar vonreizh, e teu ar C’hañseller da vezañ pennrener ar Bundeswehr.\nE miz Here 2006 e oa gant arme Alamagn 9000 den e broioù estren o kemer perzh en armeoù evit derc’hel ar peoc’h, en ur gontañ 1180 den e Bosnia-Herzegovina, 2844 soudard eus ar Bundeswehr e Kosovo, 750 soudard e Republik Kongo e-barzh an EUFOR, ha 2800 soudard en Afghanistan, anezho al lodenn vrasañ eus arme skoazell etrebroadel AFNA.\nRannet eo Alamagn e 16 stad (anvet Länder en alamaneg, unander Land). Azrannet eo c’hoazh e 439 distrig (Kreise) ha keoded (kreisfreie Städte) pe « kumunioù » (2004).\nGwelout ar pennad Stadoù Alamagn.\nDouaroniezh ha hinAozañ\nAbaoe an adunvanidigezh, eo deuet Alamagn da vezañ en-dro ar vro vrasañ en Europa etre Skandinavia en norzh, ar broioù kreizdouar er su, ar Meurvor Atlantel er c’hornôg hag Europa ar Reter er reter. Tachennad Alamagn a c’holo 357 021 km², 349 223 km² a zouar ha 7798 km² a zour. An uhelderioù a ya eus menezioù an Alpoù (beg uhelañ : ar Zugspitze, 2962 m) er su da aodoù Mor an Hanternoz (Nordsee) er gwalarn ha re ar Mor Baltel (Ostsee) er biz. Etrezo en em astenn uheldirioù goloet gant koadeier e Kreiz Alamagn ha douaroù izel Norzh Alamagn (lec’h izelañ : Wilstermarsch, 3,54m dindan live ar mor), treuzet gant darn eus brasañ stêrioù Europa, evel ar Roen, an Danav hag an Elbe. Abalamour d’al lec’h kreiz m’emañ, e rann Alamagn harzoù gant muioc’h a vroioù europat eget forzh peseurt bro all war ar c’hevandir. Hec’h amezeien eo Danmark en norzh, Polonia hag ar Republik Tchek er reter, Aostria ha Suis er su, Frañs ha Luksembourg ar mervent ha Belgia hag an Izelvroioù er gwalarn.\nAn Alpoù e su Bavaria\nGant an darn vrasañ eus Alamagn ez eus un hin fresk, kerreizh, ma c’hwezh ar penn avelioù eus ar c’hornôg. Reizhet e vez an hin gant ar Froud Norzh Atlantel, anezhañ un astenn d’ar Gulf Stream en norzh. Levezonet kalz eo an hin gant ar froud-se e Breizh-Veur, Portugal, Frañs ha Norvegia, ha santet e vez un tamm bennak tro-dro da Vor an Hanternoz, e ledenez Jutland hag en tolead a-hed ar Roen a red e-barzh Mor an Hanternoz. Er gwalarn hag en norzh eo meurvorel an hin. Glav a vez a-hed ar bloaz ha dreist-holl e-pad an hañv. Eno e vez dous ar goañv ha fresk an hañv kentoc’h, daoust ma c’hall ar gwrezverkoù mont en tu-hont da 30 °C e-pad mareoù hir. Er reter eo muioc’h kevandirel an hin. Yen-du e c’hall bezañ e-pad ar goañv, ha tomm-gor e-pad an hañv, ha prantadoù sec’hor hir a vez gwelet alies. Ur c’horn-bro etre eo kreiz ha su Alamagn. Eno e kemm an hin etre un hin meurvorel habask hag un hin kevandirel. Posupl eo gwelet hañvoù tomm-gor gant gwrezverkoù e-tro 30 °C.\nFrankfurt am Main — anvet "Mainhattan" peurvuiañ — eo kreizenn arc’hant Alamagn.\nGant Alamagn emañ an armerzh kreñvañ en Europa hag an trede armerzh kreñvañ er bed, war-lerc’h ar Stadoù-Unanet ha Japan. Erruout a ra da bempvet er bed a-fet parelezh ar galloud da brenañ. Ul lodenn hollbouezus eus armerzh Alamagn eo an ezporzhiañ madoù, hag unan eus abegoù pennañ e stad vat. Hervez Aozadur Bedel ar C'henwerzh eo Alamagn kentañ ezporzhier ar bed gant 912 miliard a zollaroù ezporzhiet e 2005 (lakaet e-barzh an ezporzhiadurioù war-du broioù all eus an takad euro). Erruout a ra da eil en enporzhiadurioù e-keñver ar Stadoù-Unanet hepken, hag ur reñverad kenwerzhel bras he deus (160,6 miliard a euroioù e 2005). A-fet kenwerzh ar servijoù (touristerezh, servijoù arc’hant, ijinouriezh, hag all) ez erru da eil war-lerc’h ar Stadoù-Unanet. An darn vrasañ eus enporzhiadurioù ar vro a denn d’an ijinouriezh, dreist-holl evit ar c’hirri, ar mekanikoù hag an danvezioù kimiek. A-fet barregezh hollek da fardañ tredan diwar nerzh an avel, ez eo Alamagn an niverenn unan er bed, ha gant ar pouez a laka war ar mammennoù energiezh nevezus ez eus bet diazezet un nebeud brav a gompagnunezhioù evit an teknologiezhioù-se. Alamagn eo ivez an ezporzhier pennañ a droellrodoù dre avel, ha kalz brasoc’h eo ar goulenn eget ar varregezh da broduiñ.\nDaoust m’eo krog da zigreskiñ ar c’hudennoù bet krouet gant Adunvanidigezh Alamagn e 1990, e chom gwelloc’h an aozioù bevañ en hanterenn gornôg eus ar vro. Ul live dilabour uhelik a chom en Alamagn, dreist-holl e stadoù ar reter ma tizh ar feur 18%. En desped d’an disoc’hoù mat-tre er c’henwerzh etrebroadel, ar goulenn diabarzh en deus kollet lañs e-pad meur a vloaz abalamour d’ar goproù na greskont ket ha da zisurentez ar vevezerien. Ur politikerezh kemedel strizh a vez kaset gant gouarnamant Alamagn ha lamet en deus un toullad postoù labour er gennad foran. Met daoust d’ar postoù labour ordinal digreskiñ er gennad foran, e kresk ar postoù labour dreistordinal evel an implijoù "un euro" (postoù goproù izel).\nPoblañs Alamagn a-hed an amzer. Er bloavezhioù a-raok 1990 ez eo bet koublet an talvoudoù evit Republik Kevreadel Alamagn ha Republik Demokratel Alamagn. Burev kevreadel ar stadegoù a istim e tigresko ar boblañs da 75 milion a-benn 2050.\nEmañ Alamagn a-dal ur c’hemm poblañsouriezhel krenn. Emañ he feur gouennañ, 1,39 bugel dre vaouez, e-touez ar re izelañ er bed, hag istimañ a ra burev kevreadel ar stadegoù e koazho ar boblañs da 75 milion pe dost a-benn 2050. Krediñ a reer eo Chemnitz ar gêr m’eo an izelañ ar feur genel er bed a-bezh. Abalamour da framm kevreadel ha digreizennet ar vro he deus Alamagn un toullad kêrioù bras. Ar re vrudetañ eo Berlin, Hamburg, München, Köln, Frankfurt ha Stuttgart. An tolpad-kêrioù brasañ, a-bell, eo ar c’horn-bro Roen-Ruhr, ennañ distrig Düsseldorf-Köln ha kêrioù Essen, Dortmund, Duisburg ha Bochum.\nAr Brotestanted (tolpet en norzh hag er reter) hag ar Gatoliked roman (tolpet er su hag er gornôg) a ya d’ober pep a 31% eus ar boblañs. E Bavaria e oa bet ganet ar Pab katolik bremañ, Benead XVI. En tu-hont da 55 milion a dud, en holl, zo d’ar relijionoù kristen. An dud direlijion, anezho an dud dizoue hag an dizreistanaoudegourien a ya d’ober 28,5% eus ar boblañs. Niverus ez int dreist-holl en Alamagn ar reter kozh. War-dro tri milion a Vuzulmaned a vev en Alamagn. Sunnited hag Alevited eus Turkia eo an darn vrasañ anezho, met bez’ ez eus ivez un niver bihan a Chiited. Gant Alamagn emañ an trede niver brasañ a Yuzevien en Europa ar c’hornôg. E 2004 e oa bet div wech muioc’h a Yuzevien eus ar republikoù soviedel kozh o tiazezañ en Alamagn eget en Israel. Gant se en deus tizhet an niver a Yuzevien 200 000, e-keñver an 30 000 a oa a-raok adunvanidigezh Alamagn. E-touez ar c’hêrioù bras ma’z eus un niver bras a Yuzevien e c’haller menegiñ Berlin, Frankfurt ha München.\nE miz Kerzu 2004 e oa war-dro 7 milion a geodedourien estren enrollet en Alamagn ha 19% eus annezidi ar vro a oa a orin estren pe estren evit darn. Eus Turkia e oa an darn vrasañ anezho (2,3 milion) pe eus stadoù all eus Europa evel Italia, Serbia, Gres, Polonia, ha Kroatia. En e zanevell Stad Poblañs ar Bed e 2006, e skriv Font Poblañs ar Broadoù Unanet e tegemer Alamagn an trede dregantad brasañ a enbroidi er bed a-bezh, e-tro 5% da lavaret eo 10 milion diwar ar 191 milion a enbroidi. Abaoe 2000 ez eus bet degaset kemmoù da lezennoù Alamagn war an enbroañ hag ar gwir minic’hi, a oa kentoc’h laosk a-raok, evit ar wech Gant se eo digresket ingal an niver a enbroidi a glask minic’hi (dreist-holl tud eus an Unaniezh Soviedel kozh). Alies e vez kudennoù enframmañ gant an enbroidi en Alamagn, e-touez diaesterioù all. Nevez zo ez eus bet ivez ur c’hresk en torfedoù graet gant an tu dehou broadelour. Hervez Ministr an Diabarzh kozh, Otto Schily, ez eus bet muioc’h a dorfedoù er bloavezhioù tremenet, met ne verk ket dre ret ur c’hresk en niver a izili er strolladoù eus an tu dehou pellañ.\nAr Stadoù eo dreist-holl zo e karg da c’hoursellout an deskadurezh en Alamagn, ha ne c’hoari ar gouarnamant kevreadel nemet ur roll dister. Pourchaset e vez deskadurezh diret d’ar vugale etre tri ha c’hwec’h vloaz e “liorzhoù bugale” (Kindergarten). Goude-se eo ret mont d’ar skol e-pad daouzek vloaz. Un niver bihan a dud a ra c’hoazh gant ar skol er gêr ha danevellet ez eus bet e oa bet prosezet gant ar gouarnamant ouzh ar pleustr-se.\nPeurliesañ e pad an deskadurezh kentañ-derez pevar bloaz, hag unvan eo ar skolioù publik el live-se. Er c’hontrol, en deskadurezh eil-derez ez eus pevar seurt skolioù, diouzh barregezh ar skoliad, evel m’eo didermenet gant erbedennoù ar c’helenner : er Gymnasium e vez degemeret ar vugale zonezonetañ ha prientiñ a reont ar studierien d’ar studioù er skol-veur ; er Realschule e tegemerer un dibab ledanoc’h a skolidi etre ; er Hauptschule e prienter ar skolidi d’an deskadurezh vicherel, ha gant ar Gesamtschule e vez mesket an tri doare. A-benn mont d’ur skol-veur e rank al liseidi tremen an arnodenn Abitur, koulskoude e c’hall ar studierien o deus tapet un diplom en ur skol vicherel lakaat o anv evit mont e-barzh memes tra. Gant ur reizhiad deskardelezh arbennik e anv Duale Ausbildung e c’hall ar skolidi deskiñ en un embregerezh kenkoulz hag en ur skol-stad. Daoust da Alamagn bezañ bet a-hed an istor ur reizhiad deskadurezh kreñv, e oa bet diskouezet gwanderioù e danvezioù zo gant ar Programm evit Priziadur Etrebroadel ar Studierien. En un amprouadenn war 31 vro er bloavezh 2000, e oa erruet Alamagn da 21vet el lenn ha da 20vet er matematik hag er skiantoù naturel, ar pezh a vroudas d’ober adreizhoù.\nE renkadur bloaziek ar skolioù-meur gwellañ savet gant Skol-veur Shanghai Jiao Tong e 2004 ez errue Alamagn da 4e en holl, gant 7 skol-veur e-touez ar 100 wellañ. Ar skol-veur alaman renket gwellañ, er renk 45, e oa Skol-veur Deknikel München. An darn vrasañ eus skolioù-meur Alamagn zo perc’hennet gant ar stad hag a ro kentelioù digoust. War-lerc’h an adreizh eus an deskadurezh e 2006, e c’haller bremañ goulenn mizoù war-dro 500 € an trimiziad ouzh pep studier.\nAr prederour alaman Immanuel Kant\nOber a reer alies eus Alamagn das Land der Dichter und Denker (bro ar varzhed hag ar soñjerien). Kregiñ a reas ar sevenadur alaman pell a-raok na vefe eus Alamagn evel ur stad-vroad ha goloet en doa ar bed alamaneger en e bezh. Adalek an deroù e oa bet stummet ar sevenadur en Alamagn gant redoù kefredel ha poblel en Europa, laik ha relijius. Dre se ez eo diaes digemmañ ur sevenadur alaman distag diouzh hengoun sevenadur uhel Europa. Kavout a reer roudoù eus lennegezh Alamagn adalek ar Grennamzer, gant labour skrivagnerien evel Walther von der Vogelweide ha Wolfram von Eschenbach. Aozerien ha barzhed alaman a bep seurt o deus tapet brud vras, en o zouez Goethe ha Schiller. An dastumad kontadennoù pobl embannet gant ar Vreudeur Grimm en deus poblekaet folklor Alamagn el live etrebroadel. Bras eo bet levezon Alamagn war ar brederouriezh ent istorel, ha kalzik prederourien alaman o deus sikouret da stummañ prederouriezh ar c’hornôg abaoe ar Grennamzer. Levezonus dreist-penn eo bet labour Leibniz war ar boellelouriezh, diazezadur an hollsperedouriezh alaman gant Kant, savidigezh teorienn ar gomunouriezh gant Karl Marx, ha diorroadur an diarsellouriezh gant Nietzsche.\nDarn eus brudetañ aozerien sonerezh klasel zo alaman, en o zouez Beethoven, Bach, ha Mozart. Abaoe 2006 ez eo Alamagn ar pempvet marc’had brasañ evit ar sonerezh er bed a-bezh hag ul levezon greñv he deus bet war ar sonerezh pop ha rock gant strolladoù evel Kraftwerk. Livourien alaman a-leizh zo bet brudet e meur a vro dre o labour e redoù arzel a bep seurt. Grünewald ha Dürer a oa arzourien brudet eus an Azginivelezh, Rubens a oa d’ar prantad barok, Friedrich d’ar romantelezh, ha Ernst d’an dreistwirvoudelezh. Evit a sell ouzh ar savouriezh ez eus bet un nebeud brav a zegasadennoù gant Alamagn, en o zouez ar stiloù karolingat hag ottonian, a gemenne ar savouriezh romanek. Diwezhatoc’h e oa bet graet labourioù pouezus er vro er stiloù gotek, azginivelezh ha barok. Pouezus eo bet Alamagn dreist-holl e deroù al luskad modern, dre al luskad Bauhaus diazezet gant Walter Gropius. Sinema Alamagn a sav da benn kentañ an teknik-se, gant labour Skladanowsky. Levezonus eo bet dreist-holl e-pad Republik Weimar gant an ekspresionourien alaman evel Wiene ha Murnau. Sevenerien ar Sinema Alaman Nevez, evel Schlöndorff ha Herzog, ha filmoù evel Good Bye Lenin ! (2003), o deus graet berzh e meur a vro.\nEn Alamagn o deus bevet darn eus ar glaskerien bouezusañ war dachennoù skiantel a bep seurt. Hollbouezus e oa bet labour Albert Einstein ha Max Planck da ziazezadur ar fizik modern, zo bet diorroet diwezhatoc’h gant Werner Heisenberg ha Erwin Schrödinger. Araozo e oa bet fizikourien hollbouezus all evel Hermann von Helmholtz, Joseph von Fraunhofer, ha Gabriel Daniel Fahrenheit, e-touez re all. Wilhelm Conrad Röntgen a zizoloas ar skinoù X, hag abalamour da se e voe loread kentañ Priz Nobel ar Fizik e 1901. Pouezus-bras e oa bet labourioù Heinrich Rudolf Hertz war ar skinoù tredanwarellek evit diorroadur ar pellgehentiñ modern. Wilhelm Wundt en doa lakaet ar bsikologiezh da skiant arnodel dizalc’h dre sevel e arnodva kentañ e Skol-veur Leipzig e 1879. Labour Alexander von Humboldt evel skiantour naturel hag ergerzher en deus talvezet da ziazezañ ar vevzouaroniezh. Matematikourien bouezus a-leizh a oa bet ganet en Alamagn, en o zouez Gauss, Hilbert, Riemann, Weierstrass ha Weyl. Bro ur bern ijinourien vrudet eo bet Alamagn, tud evel Johannes Gutenberg, a soñjer en deus ijinet ar voullerez kentañ en Europa ; Hans Geiger, krouer ar c'honter Geiger, ha Konrad Zuse, a savas an urzhiataer kentañ. Sikouret o deus ijinourien ha greantourien alaman evel Zeppelin, Daimler, Diesel, ha Benz da stummañ teknologiezh vodern an treuzdougen.\nDigoret e 2005: an Allianz Arena, unan eus ar stadoù mell-droad modernañ er bed.\nAr sport zo lodenn eus buhez Alamagn, evel m’eo diskouezet gant ar 27 milion a Alamaned zo izili eus kluboù sport hag an daouzek milion ouzhpenn a ra sport a-hiniennoù. Ar vell-droad eo ar sport poblekañ a-bell, ha Kevread alaman ar Vell-droad (Deutscher Fussballbund), gant ouzhpenn 6,3 milion a izili, eo ar brasañ aozadur sportel er vro. Sachañ a ra ivez ar muiañ a dud, gant kantadoù a viliadoù a arvesterien a ya da matchoù ar Bundesliga ha milionoù ouzhpenn o sellet outo war ar skinwel. An daou sport poblekañ all en Alamagn eo an tennerezh hag an tennis, dileuriet gant Kevread Tennerien Alamagn ha Kevread Tennis Alamagn a-getep, enno en tu-hont d’ur milion a izili. Sportoù poblek all eo an handball, ar volley-ball, ar basket-ball, hag an hockey war skorn. Unan eus ar gevezerien greñvañ er C'hoarioù Olimpek eo bet Alamagn evit ar wech. E C’hoarioù Olimpek an hañv 2004 ez echuas da c’hwec’hvet er renkadur hollek, pa oa erruet da gentañ e C’hoarioù Olimpek ar goañv 2006.\n^ Alamagn Foreign Direct Investment Magazine. D’ar 5 a viz Genver 2005. Tapet d’ar 6 a viz Kerzu 2006\n^ Alamagn eo an ezporzhier gwellañ c’hoazh CNN. D’ar 6 a viz Kerzu 2005. Tapet d’an 28 a viz Du 2006\n^ Jill N. Claster: Medieval Experience: 300-1400. NYU Press 1982, p. 35. ISBN 0-8147-1381-5\n^ The Cambridge Ancient History, levr. 12, p. 442. ISBN 0-521-30199-8\n^ Stephen J. Lee: Europe, 1890-1945. Routledge 2003, p. 131. ISBN 0-415-25455-8\n^ Roderick Stackelberg, Hitler's Germany: origins, interpretations, legacies. Routledge 1999, p. 103. ISBN 0-415-20114-4\n^ Scheck, Raffael. Diazezañ un diktatouriezh : Stabiladur galloud an Nazied Colby College. Tapet d’ar 7 a viz Kerzu 2006\n^ Schwartz, Terese. Piv e oa ar pemp milion a c’houzañvidi na oant ket yuzhev ? 2002. Tapet d’ar 7 a viz Kerzu 2006\n^ Henderson, David. "Burzhud" armerzhel Alamagn Tapet d’ar 7 a viz Kerzu 2006\n^ Stern, Susan. "Steuñv Marshall 1947-1997 Savboent Alamagn" Kannati Alamagn, Washington D.C. Tapet d’an 31 a viz Kerzu 2006\n^ Colchester, Nico.  Financial Times. D’ar 1añ a viz Genver 2001. Tapet d’ar 7 a viz Kerzu 2006\n^ Alamagn a fell dezhi adlañsañ Bonreizh UE Deutsche Welle. D’an 19 a viz Kerzu 2006. Tapet d’an 28 a viz Kerzu 2006\n^ Angela Merkel lakaet da Gañsellerez Alamagn Deutsche Welle. D’an 22 a viz Du 2006. Tapet d’an 28 a viz Kerzu 2006\n^ Unaniezh Demokratel Kristen/Unaniezh Sokial Kristen Levraoueg Kuntell ar S.-U. Tapet d’ar 7 a viz Kerzu 2006\n^ Disklêriadur gant ar c’huzul Difenn ha Surentez Frañs-Alamagn Elysee.fr d’an 13 a viz Mae 2004. Tapet d’an 3 a viz Kerzu 2006\n^ Glaab, Manuela. Politikerezh estren Alamagn Internationale Politik. Nevezamzer 2003. Tapet d’an 3 a viz Genver 2007\n^ Harrison, Hope. The Berlin Wall, Ostpolitik and Détente GERMAN HISTORICAL INSTITUTE, WASHINGTON, DC, BULLETIN SUPPLEMENT 1, 2004, "AMERICAN DÉTENTE AND GERMAN OSTPOLITIK, 1969–1972"\n^ Dremm nevez Alamagn en estrenvro Deutsche Welle. D’ar 14 a viz Here 2005. Tapet d’an 3 a viz Kerzu 2006\n^ Notenn : Alamagn U.S. Department of State. D’ar 6 a viz Gouere 2006. Tapet d’an 3 a viz Kerzu 2006\n^ Prest oc’h da vezañ briataet gant Bush ?, The Economist, D’ar 6 a viz Gouere 2006. Tapet d’an 31 a viz Kerzu 2006\n^ An darempredoù armerzhel etre ar S.-U. hag Alamagn Kannati ar S.-U. e Berlin. Miz Mae 2006. Tapet d’an 3 a viz Kerzu 2006\n^ Hendadoù alaman peurliesañ U.S. Census Bureau D’an 30 a viz Mezheven 2004. Tapet d’an 3 a viz Kerzu 2006\n^ Kaiserslautern, Ur sell war Alamagn U.S. Military. Tapet d’an 3 a viz Kerzu 2006\n^ Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland Bundestag.de Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Dempsey, Judy. Emañ Alamagn o prientiñ en em dennañ eus Kosovo International Herald Tribune. D’an 31 a viz Here 2006. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Germany CIA Factbook. D’ar 14 a viz Du 2006. Tapet d’an 29 a viz Du 2006\n^ Hin Alamagn Handbuch Deutschland. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Hin hag amzer Alamagn World Travels. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Tran, Mark.  The Guardian. D’ar 15 a viz Mae 2003. Tapet d’an 31 a viz Kerzu 2006\n^  CIA Factbook 2005. Tapet d’an 31 a viz Kerzu 2006\n^ Ur reñverad kenwerzhel rekord evit Alamagn BBC. D’an 8 a viz C’hwevrer 2006. Tapet d’an 3 a viz Genver 2007\n^ Wind Power Ministrerezh Kevreadel an Armerzh hag an Deknologiezh (Alamagn) Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Berg, S., Winter, S., Wassermann, A. Priz un Adunvanidigezh C’hwitet Spiegel Online International. D’ar 5 a viz Gwengolo 2005. Tapet d’an 28 a viz Du 2006\n^ Armerzh Alamagn en e varr trovezhiek Ensavadur Kiel evit Armerzh ar Bed. Tapet d’an 28 a viz Du 2006\n^ Weber, Tim. Pouez an dilabour war an dilennerien en Alamagn BBC. D’ar 16 a viz Gwengolo 2005. Tapet d’an 28 a viz Du 2006\n^ destatis.de E 2050, un den diwar dri a vo 60 vloaz pe koshoc’h en Alamagn Burev Stategoù Kevreadel Alamagn. D’ar 6 a viz Mezheven 2003. Tapet d’an 10 a viz Kerzu 2006\n^ Ganedigezhioù Alamagn war an digresk BBC. D’ar 15 a viz Eost 2006. Tapet d’ar 7 a viz Kerzu 2006\n^ Religionen in Deutschland: Mitgliederzahlen Religiosenwissenschaftlicher Medien- und Informationsdienst. D’ar 4 a viz Du 2006. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Ar Pab Benead a gej gant Muzulmaned en Alamagn. Deccan Herald diwar Reuters. D’an 21 a viz Eost 2005. Tapet d’ar 1añ a viz Genver 2007\n^ Germany Euro-Islam.info. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Blake, Mariah. E kavell an Nazied e verk Alamagn azginivelezh ar Yuzevien Christian Science Monitor. D’an 10 a viz Du 2006. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Kumuniezh yuzev Alamagn Kendalc’h Yuzevien Europa. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Bernstein, Richard. Ur C’hwiz evit an danvez keodedourien alaman New York Times. D’an 29 a viz Meurzh 2006. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Poblañs estren d’an 31 a viz Kerzu 2004 dre vro orin Burev Kevreadel Stadegoù Alamagn D’ar 24 a viz Genver 2006. Tapet d’ar 1añ a viz Genver 2007\n^ State of World Population 2006 Font Poblañs ar Broadoù Unanet. 2006. Tapet d’ar 1añ a viz Genver 2007\n^ Erstmals seit 1990 weniger als 600 000 Ausländer zugezogen (en alamaneg), Burev Kevreadel Stadegoù Alamagn (Statistiches Bundesamt Deutschland), d’ar 6 a viz Gouere 2006. Tapet d’ar 1añ a viz Genver 2007\n^  Deutsche Welle. D’ar 17 a viz Ebrel 2004. Tapet d’an 31 a viz Kerzu 2006\n^ 31,800 Islamourien en Alamagn : Schily Euro-Islam.info. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Hurd, Dale. Skolaerien er gêr bet lakaet er prizon en Alamagn. Christian Broadcasting Network D’ar 16 a viz Du 2006. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ POLTRED UR VRO : ALAMAGN U.S. Library of Congress. Miz Kerzu 2005. Tapet d’ar 4 a viz Kerzu 2006\n^ Prizachourien : Alamagn he deus ezhomm ober adreizhoù er skol Deutsche Welle. D’an 12 a viz Ebrel 2006. Tapet d’ar 4 a viz Kerzu 2006\n^ 500 Skol-veur Wellañ ar Bed Skol-veur Shanghai Jiao Tong. 2006. Tapet d’ar 4 a viz Kerzu 2006\n^ Mizoù Deskadurezh en Alamagn Servij Eskemm Akademiek Alamagn. Tapet d’an 30 a viz Du 2006\n^ Wasser, Jeremy. Spätzle Westerns Spiegel Enlinenn Etrebroadel. D’ar 6 a viz Ebrel 2006. Tapet d’ar 6 a viz Kerzu 2006\n^ Republik Kevreadel Alamagn : Sevenadur. Encarta Online Encyclopedia 2006. Tapet d’an 2 a viz Genver 2007\n^ Marc’had ar sonerezh a dalvez 32 miliard a $ SU P2pnet.net d’ar 7 a viz Ebrel 2004. Tapet d’ar 7 a viz Kerzu 2006\n^ Distro d’an Dazont : Alamagn – Bro an enklask Servij Eskemm Akademiek Alamagn. D’an 23 a viz C’hwevrer 2005. Tapet d’an 8 a viz Kerzu 2006\n^ Loreidi ar Priz Nobel, 1901-2003. Tapet d’an 2 a viz Genver 2007\n^ Pennoù bras ar pellgehentiñ. Unaniezh Etrebroadel ar Pellgehentiñ. D’ar 14 a viz Genver 2004. Tapet d’an 2 a viz Genver 2007\n^ Kim, Alan. Wilhelm Maximilian Wundt Holloueziadur Stanford ar Brederouriezh. D’ar 16 a viz Mezheven 2006. Tapet d’an 2 a viz Genver 2007\n^ Hêrezh Alexander von Humboldt (1769-1859) Humboldt Field Research Institute and Eagle Hill Foundation. Tapet d’an 2 a viz Genver 2007\n^ Horst, Zuse. Buhez ha labour Konrad Zuse Everyday Practical Electronics (EPE) Online. Tapet d’an 2 a viz Genver 2007\n^ Kirri. Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2006. Tapet d’an 2 a viz Genver 2007\n^ Ar Zeppelin Kengor ar S-U war kant vloaz an nijadenn gentañ. Tapet d’an 2 a viz Genver 2007\n^ Keleier Alamagn : Sevenadur & Buhez : Sportoù Kannati Alamagn e Washington DC. Tapet d’an 28 a viz Kerzu 2006\n^ Aten 2004 Taolenn ar Medalennoù Poellgor etrebroadel olimpek. Tapet d’an 28 a viz Kerzu 2006\n^ Turin 2006 Taolenn ar Medalennoù Poellgor etrebroadel olimpek. Tapet d’an 28 a viz Kerzu 2006\n(en) Germany travel guide war Wikivoyage\nDeutschland.de — Dor-dal ofisiel Alamagn\nFedoù diwar-benn Alamagn — gant Ministrerezh kevreadel an aferioù estren\nUn dornlevr evit Alamagn —\nDestatis.de — Burev Kevreadel Stadegoù Alamagn (e saozneg)\nTitouroù evit beajiñ en Alamagn — gant Burev broadel touristerezh Alamagn\n16 Kerzu 2007 : lakaet eo bet ar pennad-mañ war ar renk evit bezañ anavezet evel « pennad mat ». Gallout a rit reiñ hoc'h ali war ar c'hinnig-se.\nSellet ouzh ar c'hemmoù kaset d'ar pennad dibaoe m'eo bet kinniget evit bezañ ur "pennad mat".\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Alamagn&oldid=1879257 »\nDernière modification le 20 Mez 2020, à 19:22\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 20 Mez 2020, da 19:22.


Istor Breiz, 1893/Rann 21 - Wikimammenn\nIstor Breiz, 1893/Rann 21\nJ.-A. Lefournier, 1893 (p. 375-389)\n◄ Fontanellan (c’huezekvet kanvet). Ar ger a Gemper kemeret evit ar Roue Herri pevare gant ar marechal Aumont ; gounid e Krozon var ar Spagnoled (c’huezekvet kanvet). Ar peoc’h digasset gant ar Roue ; goaleuriou varlerc’h ar brezel (c’huezekvet kanvet). ►\nKENTA NOSVEZ VARNUGENT\nAr Brezonek a bado c’hoaz\nE Breiz-Izel meur a gant vloaz ;\nAr Brezonek ne varvo ket\nAr feiz e Breiz chomo bepret !\nVar dro miz meurz euz ar bloaz 1594, ar Spagnolet, a du gant Merkœur, a zavaz e parrez Roskanvel eur c’hastel hanvet Kastel beg ar Spagnolet, dirag Brest ; hag egiz ma oant mad e kenver an dud divar ar meaz, eur marc’had oa bep sizun en ho c’hastel evel en eur ger. Merkœur en doa roet Konk da virout da Lezonnet, heman a droaz kein dezan. Rei a reaz Konk d’ar roue, ha klask a reaz ouspenn kemerout ar ger a Gemper. Tud ar ger oa en eul lein vraz e ty an aotrou Kerambiget, e maner an eskopti, pa zeuaz ar c’helou a dostee an enemiet, darn dre ar menez, darn all dre an hent braz. Sarret oe deoc’h-tu doriou ar ger. Ar vourc’hisien a joume deiz ha noz var ar mogeriou hag a denne var re Gonk.\nOuspenn oe kasset kannadou da c’houll sikour e Henbont. Breur an aotrou Kinipily, den iaouank flamm, a zeuaz deoc’htu da Gemper, gant he dud, var gezek. Dont a rezont dre Gerfeunteun. Re Gemper oe var ar poent da denna varnezo evel enebourien, pa dostaaz an den iouank euz ar voger evit lavarout dezo oant amezeien. Lezonnet, skoet gant eun taol en he c’houzouk, a guitaaz Kemper deoc’h-tu.\nAr marechal Aumont (marechal zo huelloc’h c’hoaz evit jeneral) a glaske kemer kastel Montroulez. Rosampoul, mab an aotrou Karne, a zivoale ar c’hastel-ze. Ne oa mui er c’hastel da zibri nemet kik marc’h. Ar marechal, o c’houzout oa ebarz ar c’hastel an introun Rosampoul, a reaz kass dezi denved, ier ha klujiri. Na fellaz ket dezi o c’hemerout ; ne dije, emezi, debret nemet ar bouet a zebre he fried. Hi oa eun demezel Katelan, euz a Venet. Arabad eo din ankounec’haat komz d’eoc’h euz an aotrou Kerkourtois, Renan du Dresnay, den iouank a bemp bloaz varnugent, leun a feiz hag a zoujans Doue, lazet o tivoal, he unan, eur pont enep an enemiet. An denchentil-ze oa bet dilœzet gant he soudarded, anez en dije gouneet ar viktor. Ar Spagnolet o doa goastet Rosporden, ar barreziou Elliant ha Beuzek.\nAumont a zeuaz dre Vraspartz, ar Faou ha Kastellin evit kemerout Kemper ; na ree drouk da zen var he hent.\nKass a reaz darn euz he dud gant an aotrou Liskoet da gemer kastel ar Spagnolet e Roskanvel, e bro Krozon. Neuze ar marechal a zeuaz da Gemper dre Vissirien ; ober a reaz d’he dud leuskel ho c’hezek eno, ha dont beteg ar ger heb ober trouz. En despet d’an dra-ze, kaout a rezont tud Kemper o tivoal ho mogeriou, rag katoliked mad oant. Koulskoude be oa er ger a Gemper hervez ma skrive neuze an aotrou chaloni Moreau, tud a na gredent ket kalz e Doue hag ar re-ze a felle dezo renta ar ger d’ar roue, rag an dud divar ar meaz, a heulie an enemiet a dreon ar c’hleuniou hag ar girzier heb beza guelet ganto, oa deuet abred avoalc’h beteg e Kemper evit lavarout da dud ker a oa enemiet o tont. Aumont en doa Saozon gantan. Ar reman a c’houlenne digant ar marechal konje da gemer ar ger ho unan, ha da gemer goude ebarz ar pez a blijfe dezo. Ar roue, eme Aumont dezo, na c’houll ket kaout kerriou goastet na sujidi paouret ; ne c’houll nemet tud penvidik hag eüruz. Ar ger a Gemper na harzaz ket pell, hag an dud euz ar ger a brometaz er fin beza fidel d’ar roue.\nAr pez oa eur beac’h pouner da veur a goustians oa toui beza fidel da eur roue heretik. Koulskoude er bloaz varlec’h ar roue en em rentaz katolik hag, eme ar Chaloni Moreau, katolik mad deuet da veza eur roue euz ar re vella. Mæz pa oe kemeret ar ger a Gemper gant he soudardet ne oa ket c’hoaz er guir relijion ; hag eur chaloni koz euz Iliz-Veur sant Kaourintin a gemeras kement a velkoni da veza sinet, ma varvaz gant ar glac’har ?\nAumont a zeuaz neuze da Grozon evit dont a ben euz ar Spagnolet a oa e Roskanvel. Ar reman oa pevar c’hant den kalounek gant ho c’habiten, hanvet Praxed. Listri gallek ha saozon oa dirag ar c’hastel hag a denne var ar Spagnolet. Miz du oa neuze, hag epad ar c’huerc’h sizun ma padaz ar brezel eno, ar glao a skuizaz kals soudardet Aumont, ar reman na gavent na ty, na guez evit en em lakaat er goasket ; mervel a reaz kalz anezo.\nAn aotrou Liskoet oe lazet eno. He varc’h, gant he vrid hebken, a dreuzaz, emezo, mor Brest : ha pa oa deuet e Plogastel, a heuliaz an hent beteg maner Kergoat, e Daoulaz, e pelec’h a choume an introun Liskoet.\nPa velaz ar marc’h, leun a c’houez, o koueza er porz ar maner ha mervel dirazi, kompren a reaz oe lazet he goaz.\nDont a ree Spagnolet da Grozon evit sikour ho c’henvroidi. Aumont a glevaz a oant tost ; hast braz en doa da c’hounit var re ar c’hastel. Klevout a reaz oa deuet dija ar Spagnolet all en Argoll.\nPedeir gueich, an deiz-ze, ar Francisien a zavaz var ar c’hleuniou dirag ar c’hastel ; teir gueich oant diskaret. D’ar bedirvet, ar Spagnolet oa trec’het ; an darn-vuia oe lazet, merc’het, bugale ha goazet.\nPemzek pe ugent anezo oa kavet an deiz goude a dreon ar c’herreg.\nAr Francisien ho c’hemere prizounerien, ar Saozon ho laze kerkent a ma ho c’havent.\nAn tennou kanol oa klevet e Kemper, gant an dud oa o pourmen var menez Fruji, en amzer ma oa Aumont o kemeret kastel Roskanvel. Pa oa deuet an noz na oent mui klevet. Neuze an dud a lavare : kastel Krozon zo kemeret gant ar Francisien ; hag evit guir, da hanternoz, a zeuaz e ker, da zigass ar c’helou, mevel an introun Tyvarlen, a joume e Rosmadek, e Telgruk.\nBem euz lavaret deoc’h araok breman, e oa Fontanellan, hanvet ive Guy Eder, hag en doa kemeret kastel ar Granek, var dro miz mae 1595. Dont a reaz dre Lokornan, var dro goulou deiz, da Zouarnenez, e pelec’h a lazaz tud hag a gemeras ar re all evit o c’hass gantan prizounerien da Gremenek. Etouez ar reman oa an aotrou Guengat, den mad, a zivoale enez Tristan evit ar roue. Paket oe en he vele.\nFontanellan a gemeraz ouspen e Douarnenez an traou kaer ha kals arc’hant, rag be oa neuze tud pinvidik er ger-ze. Ar re n’ho doa ket arc’hant avoalc’h evit pea ar pez a c’houlenne Fontanellan diganto, a vije gret dezo mervel er gloaz. Ar re oa gouest da bea, ho doa bet kement da zoufr gantan, ma varvent neubeut goude beza deuet d’ar ger. Fontanellan a gavaz an enez Tristan eul lec’h brao dezan da choum.\nAr soudardet na reent netra evit divoal ar vro dioutan.\nAr baysantet en em zastumaz e parrez Sant-German, evit dont d’he bellaat euz Douarnenez. Fontanellan a guzaz he dud a dreon ar c’hleuniou hag etouez al land, hag en em daolaz var ar baysantet na zonjent kaout enemiet da gombati nemet ar re oa dirag ho daoulagat.\nGoude-ze, Fontanellan a lakeaz tail var an oll barreziou var dro.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Istor_Breiz,_1893/Rann_21&oldid=168634 »\nKemm diwezhañ d'an 10 C'hwe 2021 da 19:39