Marvaillou grac’h-koz/a-bezh - Wikimammenn\n< Marvaillou grac’h-koz\nJ. B. Lefournier, 1867 (p. -)\nMOULLET GANT J. B. LEFOURNIER HENA\n86 ru vraz 86\nAtao Breizad kristen\nDiwar c’hoari gelen.\nPROPRIÉTÉ DE L’AUTEUR.\nALI D’AL LENNER\nSetu ama danevellou koz hag o tont a bell : pevar mil bloaz-bennag zo e oant o redeg, seiz mil leo euz a Vreiz-Izel ! Hon tadou kenta ho doa joa out-ho enn amzer ma ’z eent gand ho loened euz a eur menez d’egile e kreizik-kreiz bro ann Azia ; ar vamm ho lavare d’he merc’h, e korn ann oaled, epad ar goan ; hag ann tad d’he vap, enn disheol, enn han ; hag ar verc’h hag ar paotr, o veza deuet enn oad d’ho zro, a gemere ho bugale plijadur enn eur glevet ar pez en doa divuzet tad hamamm gwech-all.\nPa guitaaz ar re-ma bro ann Azia, evit dont da jomm enn Europa, hi a zigasaz d’ho heul Marvaillou ann tad-koz hag ar vamm-goz a gavent brao a-vihanik. Gand ann amzer, unan anezho, hag hen he hano Pilpai, gand aoun ne d-azent da goll, a lekeaz hiniennou dre skrid ; goude-ze e oent troet e gregach gand Ezop, e latin gant Phaedr, e brezonek koz gant sant Kado, e gallek koz gand eunn itron a reer Mari a Vro-C’hall anezhi, e gallek nevez gand Iann Ar Feunteun, ar barz brudet, hag enn divez, enn hon amzer-ni, e brezoneg adarre, gant Rikou ha gand ann aotrou Goesbriand.\nAnn daou-man a livirinn eur ger-bennag diwar benn ho labour, abarz dont da hini ann aotrou Milin.\nRikou oa mab eul labourer douar hag en doa c’hoant da ober eur beleg anezhan ; ne gasaz ket a-vad c’hoant he dad da benn, hag o veza er skol he zeskadurez a jommaz fraost. Tammouigou latin ha koz-tammou gallek ne zeuaz ken gant-han d’ar ger, nemed eul levrik skritur-moull, hanter roget ha peur-uzet, a lennet er penn-araog anezhan ar c’homsiou-ma e latin : Phaedri Fabulæ, da lavaret eo : Mojennou Phaedr.\nOuz ar mojennou-ma en doa dudi ; sellet a rea aliez ouz ar re anezho en doa troet e gallek, pa oa er skol ; he levrik zo-ken a gase gant-han d’he bark, ha pa oa dilabour, hen tenne dioc’h he c’hodel, hag ez ea a gostez d’he lenn dindan eur wezen-bennag : ken a lekeaz enn he benn trei lod anezhan e brezoneg.\nAnn neb a venn, hen-nez a c’hall,\neme ar re goz ; diskouez a fellaz da Rikou e oa evid ober ar pez a oa he c’hoant. Hag hen d’ezhi ; hag enn eul labourat e lavare grons da dud he vro : « Prenet am euz e ker eur seurt bleud flour na gaver ket stank he bar war ar meaz ; ha gant-han e rinn eur seurt kouign, setu ! n’en deuz tanveat biskoaz Iann gouer, m’hen toue ! »\n— Arabad oa toui, va den mad ; ne oa ket ho kouign dioc’h ann dibab ; bara-droug-ha-mad ne oa ken ; evit ho pleud, evit-han da veza flour a-walc’h, kouezet ez oa ebarz enn toaz meur a c’hrouanennig a lekeaz va dent da skrija. —\nNe dalve ked a-vad labour Rikou hini he batrom ; pell a ze. Petra-bennag m’en doa troet Mojennou Phaedr hervez kiz he barrez, ne oant ket hervez kiz ann dud desket kaer ; gand ar zonj d’ho lakaat braoc’h, e varellaz anezho a dammou gallek dastumet e ker, traou ken divalo ha ken iskiz e brezonek ma ’z int evel koz-penselliou ruz pe c’hlaz griet oc’h eur zae wenn gand eur c’hemener mezo-dall. Ne oa ked kennebeud he zoare skriva hervez ar reiz, na zo-ken atao hevelep, o veza e skrive eur ger eur wech enn eunn doare-bennag, ha goude-ze enn eunn doare all.\nMar tisplijaz he vojennou d’ann dud studiet mad, Iann gouer a gavaz ivez da damall enn-ho. Re verr, re grenn, re grak e oant, war he veno. Ar pez a oa mad e Rom, ne d-eo ket e Breiz ; kan al labousik a zo berr, m’oar vad, ne ket hirr kennebeud ar Bater : hogen ne ked eul labous eo ann den, ha Marvaillou n’int ket Pateriou.\nGant c’hoant da ober gwelloc’h evit Rikou, ann aotrou Goesbriand, euz a Gerzaoulaz, e leac’h kemeret ar barz latin da batrom, a gemeraz lann ar Feunteun. — Eunn neiz eostik oa he vaner ; bemnoz, bemdez e kanet eno ; pa dave ann tad, e save mouez ar vugale, ha klevet a rann c’hoaz unan euz he verc’hed o kana ker flour :\nPeger kaer ez eo Kerzaoulaz\nPa zeu ann noz da guzet,\nEr gwez pa vez ann deliou glaz,\nPa vez skeduz ar stered !\nHogen ar brezoneg a gomzet e Kerzaoulaz, evit-han da veza, evel ma welit, bravoc’h eget hini ann dudjentil kouezet dioc’h lost ar c’harr, ne oa ket ato dinamm a-grenn. Hen anzao a rea ann aotrou : « Lennerien, eme-z-han, e kent-skrid he vojennou, va brezonek-me ne d-eo ket brezonek neteat a-bep kemmeskadurez eo ; komz a rann evel ma ra ann dud hep deskadurez. C’hoant am bize bet da lakaat ebarz va labour geriou gwir vrezoneg hep-ken, ha da deurel er meaz ar re c’hallek, pa oann evit kaout eur ger brezonek-bennag goest da zisplega mad ar pez am boa em spered. Hogen ar vent hag ar rim a oa red d’in senti out-ho ; ken a riz dre heg ar pez n’am bize ket great dre gaer. Kement-se a gaviz kaled evel-kent ; setu penaoz ez a hor brezonek ker da goll ! »\nHag enn eur hopa d’ar skrivagnourien iaouank : « Taolit pled war gement-ma, eme-z-han, tud iaouang euz a Vreiz-Izel ! »\n« Evid ar pez a zell oc’h ann doare skriva, eme-z-han c’hoaz, great am euz evel ma kariz, o veza n’eo ket deuet c’hoaz a-benn da c’honit war ar re all ann hini gwella, me lavar hini ann aotrou Ar Gonidek. »\nTregont vloaz zo e komze evel-hen ; a c’houdevez eo deuet da c’honit doare skriva Ar Gonidek, ha n’euz mui breman nemed ann dud koz pe heb reiz hag a skriv enn eunn doare dishenvel.\nNa dudiuz eta e vize mojennou ann aotrou Goesbriand, ma vize bet gant-han mui a breder ! O veza ker brao c’hoaz da glevet enn doare ma’z int, na c’houek e vizent da lenn ! Plijout d’ann daoulagad ha d’ann diouskouarn e razent war eunn dro.\nAnn aotrou Milin n’en deuz ket great evel-d-han : enn eur anaout ann hent mad, n’en deuz ket kemeret ann hent fall ; gwir eo en deuz bet da gelenner eur maill enn he vicher : ann aotrou Troude, ar c’horonal, hag hen desket he-unan gand Ar Gonidek, hor mestr d’e-omp holl, a hentchaz anezhan meur a vloavez zo  : ober gwell a reaz ann aotrou Troude ; da eil enn he labouriou e kemeraz ann aotrou Milin , ha troet ho deuz war eunn dro e brezoneg al levr kaer latin de Imitatione Christi, a reer brema anezhan enn hor ies-ni, Jezuz-Krist skouer ar gristenien. Oc’h-penn-ze : o veza bet pedet gant bugale ann aotrou Ar Gonidek da lakaat moulla Bibl Santel ho zad, goulennet en deuz ar c’horonal eunn taol skoaz digand ann aotrou Milin, ha setu sammet gant-ho ho daou pounerra beac’h a zammaz biskoaz den e Breiz.\nDougenn eur banerad bleun zo easoc’h, a dra zur, hag ann aotrou Milin a zoug skanv ha brao ar re en deuz kutuillet tu-ma, tu-hont e liorsou ar Varvaillerien goz, e liors Iann ar Feunteun, dreist ar re all. He-man he vestr, evel ma oa hini Goesbriand, evel ma vezo patrom kement den a garo kemer skouer digand eur maill n’en deuz bet he bar ha ne gavo e nep leac’h.\nHogen, o wiska er c’hiz Breiz-Izel mojennou ar broiou all, ne ket hep-ken lakaat ann dud da c’hoarzin a fell d’ann aotrou Milin, war zigarez farsal ha marvaillad, e tistag kentelliou euz ar re wella. Great en deuz a-vad eunn dibab anezho, evel ma tere d’eur c’hristen mad a zen, d’eunn den fur, d’eur breizad gwirion.\nNep piou-bennag ho lenno a dommo he galon evid ann Aotrou Doue, evid ar wirionez, evid he vro, evit kement tra a zo mad, ha c’houek, ha deread, hag a rank da veza meulet.\nNa joa ho divize bet out-ho mistri-skol ann amzer gwechall, na talvoudegez ho divize kavet enn-ho Sent koz a Vreiz a gelenne ker kaer bugale ar vro-ma !\nN’eo ket ’ta, Aotrou sant Hervé ? Me gav d’in ho pize c’hoarzet enn eur welout moulet e penn unan euz ar mojennou-ma ho lavar fur :\nGwell eo deski mabik bihan\nEget dastum madou d’ezhan ;\nNa souezet e vizec’h bet gant danevel ann daou vourc’hiz,\nUnan a voa desket ha paour,\nAnn eil azen ha d’ezhan aour.\nHa c’houi, Aotrou sant Kado benniget ? Pe stad ho pize great anezho, c’houi leshanvet Ar Fur, evel ma oa Ezop enn he amzer ? Choui a c’houie ann tu, eme ann dud,\nDa gaout aour e-touez al ludu ?\nHag a besiouigou aour melen hag a besiouigou aour flamm, ho pize kavet enn-ho ! Pebez trid e divize roet d’ho kalon mojen ann diou Goulm ! pebez hillig d’ho spered lemm ar C’hi hag ar Bleiz ; al Logoden euz a gear hag al Logoden diwar ar meaz ; ar Geillenen hag ar Wenanen, ha meur a varvaill all kel leun a furnez pe leunoc’h, troet ker brao e brezonek ! Daoust ha n’en deuz ket ar mojenner sentet ouz-hoc’h, pa oac’h o lavaret petra a ranke Breiziz da gasaat ha petra da garout ? Daoust ha na zesk da bep Breizad eo red trec’hi a-raog ann droug, heulia ar mad, beza, pa’z eo dleet, digabestr ha dishual ; choum e peoc’h enn he di balan ;\nKas er meaz euz he di\nBoasiou fall ha nevezenti ;\nlabourat tenn da greski mad ann holl ; ha petra c’hoaz ? Kant tra all a dleer da ober : kemeret kentel a-wechou digand ann anevaled a bevar droad, digand al laboused hag al loenedigou euz ar re vunuta zo-ken, digand ar wenanen ; — digand ar geillenen ne lavarann ket, o veza ma labour evit-hi he-unan.\nGrit eur zell, Aotrou sant Kado, diouz lein ann nenv, emaoc’h ebarz, hag e welot hag hen a heuil pe na heuil ket hoc’h aliou, ho mab, ar barz, pe evit lavaret gwell, gwenanenik Breiz, a gomzann anezhi ama,\nHag a zistro d’he c’hest laouen,\nGant eur beac’h mel e deuz kavet\nDre ar prajou war gant boked ;\no veza traou a-walc’h eunn tammik bleun, eul lommik gliz, d’he lakaat dreo ha da gana :\nE Breiz-Izel, e Breiz hor bro\nEz euz koar ha mel tro-war-dro ;…\nMougomp ann drouk dre ober mad,\nEn em skignomp holl e pep prad\nDa gutuill bleun ar re gaera,\nD’ober al labour ar gwella.\nBennigit-hi, Aotrou sant Kado, me ho ped, ha grit na glevo morse gant den ar pez a lavaraz d’ar wenanen fur ar goz keillenen :\nAto em’ oud o labourat,\nHep na deu d’id netra a vad !\nEvit lenn eaz ar Marvaillou-ma, n’ho pezo nemet lakaat evez :\n1° E lavarer ar g dirak e ha dirak i, evel pa ve eunn u etre-z-ho :\nEur gear, une ville, evel pa ve : eur guear.\nEgile, l’autre, evel pa ve : eguile ;\n2° E lakaer al lizerenn w, evit ma c’hello pep-hini lavaret anezhi hervez giz he vro :\nAr Werc’hez, la Vierge, e giz Leon : ar Verc’hez ; e giz Kerne : ar Ouerc’hez ; e giz Treger : ar Oerc’hez ;\n3° E lakaer atao k e leac’h c pe q. Ne deuz lizerenn e-bed hag a ve easoc’h evit k da lavaret ;\n4° Pa weloc’h al lizeren s, paket e-kreiz eur ger, e vezo red atao lavaret anezhi evel pa ve ss :\nEvesaat, faire attention, evel pa ve evessaat.\nHa lennit e marvaill ann diou Goulm (seitekved eneben), ann teir werz : c’houeac’hved, seisved hag eisved, evel m’ema int ama :\n— « Ha diez oc’h ma’z it kuit ? E kever ar poaniou\nA zigas rann-galoun,\nHini n’eo ken doaniuz ha ouela eur mignoun ! »\nNerz eur marvaill\nAnn daou varc’h\nAr bleiz hag ar c’hi\nAr wennili hag al laboused bihan\nAnn diou goulm\nAr big hag ar pintik\nAr vosen war al loened\nAr c’hereour hag ann den pinvidik\nAl labourer douar hag he vugale\nAnn dorgenn o c’henel\nAr razed kuzul gant-ho\nAl louarn tamallet gant ar bleiz dirak ar marmouz\nAnn den gouez hag ann tremeniad\nAr gwin mad hag ar gwin fall\nAr pesketer hag ar pesk bihan\nLagad ar mestr\nAr raz, ar goulm, ar vaot hag ann heizez\nAnn alc’houeder hag ann alc’houedered bihan, marvaillou gant-ho diwar-benn mestr ar park\nSokrat, ar fur\nAnn azen eur c’hroc’hen leon enn-dro d’ezhan\nAnn den diazez hag ann diou intanvez\nAr maro hag ann den reuzeudik\nAr c’heuneutaer hag ar maro\nAnn den en deuz a-walc’h a vezo va ferc’hen\nAr Serfil hag ar c’hegit\nAnn Aer hag ann tamm dir\nAnn Den demezet fall\nPenn ar marmouz\nAnn Tiek, ar marc’hadour, ann dijentil, ar prins\nAr Bleiz hag ar bastorien denved\nAnn Aotrou-Doue hag he vereur\nAr Bleiz hag ar chaseer\nAr Maro hag ann den koz toc’hor\nAl Leon, ar bleiz hag al louarn\nAl Labouz tizet gant eur bir\nAr Giez-red hag he mignounez\nAl Labouz bihan hag ann den\nAr C’hi hag ar c’honikl\nAr Wenanen hag ar geillenen\nAr Raz eat da lean\nAl Loummik dour-mor\nPetra dalv ann deskadurez\nAl Logoden euz a gear hag al logoden diwar ar meaz\nAr Bouc’hed hag ar gaoriged\nAnn Houad bihan hag ar giez\nAl Louarn e ti eur furlukin\nAr C’hrek veuzet\nPeanoz dont da veza pinvidik\nDA VARZ-MEUR BREIZ, ANN AOTROU KERMARKER\nEnn eur gear ne hanvinn, zo pell dioc’h ar vro-man,\nEur gear a voa enn-hi leun a dud pennou skan,\nEur marvailler brudet, euz ar re wisieka,\nO welet edo ’nn drouk a lamm o tirolla,\nHag e teuje a-benn da gas ar vro da goll,\nA ieaz war leur gear evit prezeg d’ann holl.\nLavaret ra d’ar bobl digeri he spered,\nSelaou ann aliou mad, ho heuilla hed-a-hed ;\nKomz a reaz evel dek, ha den n’her selaoue,\nNeuze ar prezeger, gant eur vouez a voa kre,\nHag e devoa lakeat krenvan er c’halounou,\nEvel a ra’r gurun, pa dregern enn envou,\nA groze ’zioc’h ann dud, enn eur iouhal out-ho :\n— « Ne d-oc’h ket diwar-wenn ho tud koz zo maro ;\nAr re-ze kalounek ne vezent divezad\nDa herzel oc’h pep drouk, ha da ober pep mad ;\nMaro int pell a zo, hag e-kreiz ho besiou,\nOc’h ho kwelet diskiant, poultren ho relegou,\nHo eskern o steki dindan-hoc’h a lavar ;\nEz oc’h tud digaloun, tud dall ha tud bouzar.\nEvel eur reverzi, drouk ar bed o sevel\nA ia enn ho kwazied, ho laka da vervel ;\nEur mergl milliget eo, eur c’hlenved disegar,\nSavet da goutammi pep mad zo war ann douar ;\nGenel a ra bosen ha kernez tro war dro ;\nOc’h he heul kasoni e pep leac’h, e peb bro,\nA laka dre ar bed brezel ha lazerez.\nAma, abarz nemeur, e vo beac’h hag enkrez :\nHa penaoz ne ve ket ? Peb drouk a zo meulet ;\nHirio ann den fallakr zo ar gwella deuet.\nAn nebeudik re vad, flastret gant ar re fall,\nA rank mont da guzet evit en em ziwall. »\nKaer en doe ann den-ze krial a-boez he benn,\nAnn dud, heb ober van, eat ho skiant da donen,\n’Zelle a gleiz, a zeou : nousped hini welaz\nO choum sounn ho fennou, ’vel peuliou eur c’har braz,\nEnn dro da vugale voa eno o c’hoari.\nAr prezeger neuze, drouk enn-han a zevri,\nA lavaraz d’ezho : Pa’z oc’h holl deut ker baill,\nMe ia diwar va c’hraf da gounta eur marvaill.\n« Eunn dervez, eme-z-han, ann Aotrou Doue war droad\nA voa eat da vale, gant ar c’hi hag ann houad.\nEn em gaout a rejont d’ar pardaez-noz, ho zri,\nE kichen eur ster vraz a rankent da dreuzi.\nAnn houad hag ar c’hi-man, hep choum pell da c’hedal,\nIa war ho fenn er ster, hag a neunv enn tu-all…. »\nAr prezeger eno a zav krenn a choumaz.\n— « Hag ann Autrou neuze, lavarit petra reaz ? »\nEme ’r bobl en eur vouez. — « Drouk enn-han ouz-hoc’h, c’houi,\nEz eaz kuit ac’hano, dioc’h ann houad hag ar c’hi,\nDa zevel ar gurun da goueza war ho penn,\nWar bennou tud hep skiant ; muioc’h ho deuz ezen.\nOc’h bugale aze e choumit da zellet,\nPa dlefac’h labourat, miret na vec’h kollet ;\nRak mont da goll a rit ha kollet e vezoc’h,\nStourm oc’h kement zo fall pa ne fell ket d’ehoc’h.\nDigorit ho spered, ha taolit evez mad\nEz euz eur gwall-arne war-n-hoc’h oc’h horjellat. »\nAr bobl, war gement-man, a zihunaz raktal,\nA gasas diout-han ar barrad amzer fall,\nDre glevet eur marvaill.\nDre varvaillou aliez,\nE teu da galz a dud mui a skiant, a furnez\nEvit klevet prezeg, evit lenn levriou kaer.\nAr bed-man a zo koz, koz-koz a lavarer,\nHa koulskoude atao ann den ne ve fureat,\nAnez gant marvaillou he gelenna er-vad.\nAr marvaillou a zo hevel oc’h madigou,\nA zo koulz d’ar re goz ha d’ar vugaleigou.\nDiwar ar marvaillou, marvaillou gwir ha kaer,\nEvel ar re a zo e levriou Kermarker,\nTesker, enn eunn dervez, karet gwell Doue ha Breiz\n’Vit na rear, e kant vloaz, e levriou all e-leiz.\nSkoueriou hon tadou koz, tud vad ha kalounek,\nEnn-ho o zo skrivet e gwersiou brezounek,\nE gwersiou a laka pep telen da gana,\nPep kaloun da lammet hag ann env da drida.\nNa hejit ho skabel : rak mar d-eo huel eo kamm,\nMar d-eu da gosteza, ho pezo eur gwall-lamm.\nDaou Varc’h a iea enn hent : unan a gerc’h sammet.\nAnn eil, o tougenn-sounn arc’hant holen ar Roue,\nBete boeden he lost enn-han lorc’h ha fouge,\nNe roje ket he veac’h evit netra er bed.\nEn em heja a ra, stampa he zivesker,\nDitirinat he ourouller ,\nP’en em gav war al leac’h skarzerien godellou,\nGoullo gant-ho ho ialc’h, digor ho c’hrabanou\nEvit skrabat el leac’h ma’z euz.\nEno, enn dro d’ar Marc’h, setu c’hoari ha freuz\nO tigeri ’vit ann arc’hant.\nHor goazed vad ha dizamant,\nEvit sacha mouniz d’ho bek,\nA grog e moue al loen lorc’hek,\nA bleg d’ezhan he benn hag hen dalc’h krenn a za.\nHe-man, o klask diwall he dra,\nToullet, reuget kik ha kroc’hen,\nE kreiz ann hent war he liven,\nA hirvoud hag a huanad :\n— « Hou-man zo d’in eur galounad,\n» Gwelet, ’me z-han, hep poan ebed,\n» Ar Marc’h-se gant he gerc’h, ha me lazet, muntret. »\n— « Mignoun, em’ egile, eunn dra eo zo anat,\n» Beza enn eur garg huel e pep amzer n’eo mad.\n« Ma vijez bet atao e ti eur miliner,\n» E vijez, evel d-oun, brema iac’h ha seder. »\nOber moan wadegen ha beva enn he roll,\nZo gwell ’get morlarjez, ar c’houzoug er wakol.\nEur Bleiz, deut he eskern er meaz euz he groc’hen,\nO veza ma veze ar c’has oc’h hen diarbenn,\nA gavaz, war he hent, eunn horden-gi nerzuz,\nLard-toaz ha flour he ler, ki distaill gallouduz.\nLammet gant he gilpenn,\nHen taga, hen dispenn,\nHen diskolp’ a besiou,\nA voa micher Gwillou,\nPaneved, a-raok he zamma,\nVoa red out-han en em ganna.\nHogen, ar C’hi voa paotr a vent\nDa ziwall he gik gant he zent.\nNeuze, izel he lost, Laouik ar Bleiz kivioul,\nOc’h ki sant-rok a dosta sioul,\nLavar d’ez-han, oc’h he veuli,\nEz eo kuill, ma’z eo eunn dudi !\n— « Autrou, eme ar C’hi, ha petra vir ouz-hoc’h\n» Da zont lard evel d-oun, ha marteze lartoc’h ?\n» List ho koajou,\n» O veva c’hiz a rit, gant nebeut freskajou,\n» Ez oc’h ker reuzeudik hag eur pesk war ann treaz.\n» Hep eur c’hrinsen, Eripin keaz,\n» E rankit, enn ho stad, glaouri-du gant ann naoun ;\n» Rak, evel a c’houzoc’h, dre ne d-euz ra z-hoc’h aoun,\n» Ne c’hellit kaout kofad, na begad ’vit netra :\n» A daoliou skilf, pep tamm a rankit diframma ;\n» Deut d’am heul hag e vevot mad,\n» Ac’hanoc’h e vezo great stad. »\nAr Bleiz a c’houlennaz : — « Petra zo da ober ? »\n— « Nemeur a dra : pa deuio tud, gant-ho bisier,\n» Ha re baour o vale,\n» Grouignal, harzal, kregi ; choum enn noz war vale ;\n» Ober ho fistoulik d’ho mestr, da dud ho ti,\n» Setu eno ho kefridi.\n» Mar he grit mad, e c’hellot kaout\n» Kant tra : pastellou kik, bevin-ejenn ha maout,\n» Kement d’ho koan evel d’ho lein,\n» Hag ouc’h-penn meur a zourn d’ober flourik d’ho kein. »\nAr Bleiz, oc’h her c’hlevet, zo braz he levenez ;\nC’hoarzin-ouela a ra gant teneredigez.\nP’edont ho daou o vont, ar Bleiz hep tamm diskred,\nA wel gouzoug ar Chi disvlevet, dirusket.\n— « Petra ’nn dra-ze, me z han ? » — « Netra ! eur gignaden,\n» Dioc’h ar c’holier am stag enn deiz oc’h va chaden. »\n— « Ho stag, eme ar Bleiz, neuze ’ta ne d it ket\n» Ama, a-hont, el leac’h m’ho peuz c’hoant da vonet ? »\n— « Nann da ! N’euz forz ! » - « N’euz forz ! Euz hoc’h holl brejou mad\n» Me ne fell din taken, gwell gan-en mont d’ar c’hoad.»\nHag ar Bleiz enn he dro, ha da skara mibin.\nAbaoue red ato. —\nMad a ra, a gav din.\nRak beza er frankiz, digabestr ha dishual,\nChaokat kaol pe banez, evel eur penn-chatal,\nZo gwell eget dibri killeien dioc’h ar ber,\nHa beza pennasket etre peder voger.\nGwelet a reomp eunn drean e lagad hon nesa,\nHa ne welomp ann treust hon dall peur-liesa.\nTad-Iou eunn deiz a lavaraz :\n— « Kemend zo beo-buez, ker koulz bihan ha braz,\n» A c’hell dont dira z-oun,\n» Hep krena na kaout aoun ;\n» Hag enn-han he-unan mar kav den ’bed abek,\n» E c’hell lavaret d’in, heb beza tamm mezek :\n» Da bep hini, dioc’h he c’houlenn,\n» Evit her parea, me roi eul louzaouenn.\n» Marmouz, c’houi da genta, gwelit al loened-se,\n» Lavarit d’in distag, abek am beuz da ze,\n» Hag ho kened a zo ker kaer ha gened all ? »\n— « Em gened, ’me ’r Marmouz, ne deuz tra da damall !»\n— « Neuze oc’h laouen enn ho stad ? »\n— « Perak ne venn-me ket ! N’em beuz-me pevar droad.\n» A zo koulz ha re pep chatal ?\n» Ann Ourz a-vad n’eo kevatal ;\n» N’en deuz a-veac’h ann tres kenta,\n» Ha, mar kred ac’hanoun, ne d-ai d’en em beinta. »\nAnn Ourz, galvet goude, leac’h klemm, ’vel a gredet,\nA voa, var he veno, he zoare klok-meurbed.\nTro a glask war ann Olifant ;\nHa kaout, diwar he benn, da damall ne voa koant\nA-raok, adre, e giz ebed ;\n— « Hag, eme z-han, bez’ e ve red,\n» Da ober mad,\n» Trouc’ha diwar bep skouarn d’ezhan eur grennbennad\n» Evit staga oc’h bek he lost ;\n» He bevar droad zo pevar bost ;\n» E-berr : e voa re bez-fetiz\n» Pounner, piltosek, gourt, iskiz. »\nAnn Olifant, d’he dro, hag hen fur koulskoude,\n’Vel ar re all gomzaz ive.\n— « Kredi a rea, a lavaraz,\n» Voa ar Mor-Varc’h eunn tamm re vraz. »\nHag Itrounik ar Verienen\nA gave, dioc’h he ment, re vistrik ar Fubuen.\nGoude m’ho doe al loened\nAnn eil egile tamallet,\nTad-Iou ho c’hasaz enn ho zro,\nE-c’hiz ma voant, laouen d’ho bro,\nGant pep a visac’h war ho skoaz,\nA zo, bete vrema, abaoe choumet c’hoaz.\nDre ma taole evez oc’h ar re ziskianta,\nWelaz, enn ho zouez, ann dud er penn-kenta.\nAbek en doa, m’hen tou ! rak holl, gwitibunan,\nChoumomp braz ha bihan,\nHevel oc’h kaouenned, enn noz a wel gwella,\nDa zellet a-vichez, ha da zispourbella\nOc’h faziou hon nesa, oc’h techou ar re all.\nNe welomp ket hor re ; enn hor c’hever omp dall,\nDall-poch evel gozed ; rak siouaz ! mar karfemp,\nHep turia doun hor park, grisiou fall a gafemp ;\nLouzaouen ann Tad-Iou a ve red d’hor parea.\nAr C’hrouer galloudek a c’hwie petra rea\nWar he skoaz da bep den pa daolaz eur bisac’h ;\nEr c’hodel zo adre, he wall-dechou da veac’h,\nHag er c’hodel a-raok, holl faziou he hentez\nDa zerc’hel anezhan war he ziou-lez kompez.\nAnn hini ia da heul he benn,\nA rikl a-bred, gouez oc’h torgenn.\nEur wennili enn he zroiou\nA voa deut da veza desket.\nNeb a vale dre ar broiou,\nNe dle ankounac’hat ann traou en deuz gwelet.\nDioc’h ma veze ’nn amzer, al labouz tremeniad\nA c’hwie pell a-raok pe goulz vije barrad,\nHag epad ma veze tro-war-dro o viri,\nE kase ar c’helou a-bell d’ar vordeidi.\nEr mare m’ac’h hader ar c’hanab er mesiou,\nE welaz eunn tiek o c’holei ervennou.\n— « Ann dra-man ne blij din, labousigou mignoun !\n» Gant va zruez ouz-hoc’h eo doaniet va c’haloun.\n» Evid-oun, eme-z-hi, me c’hwezo mont a-bell,\n» Pe, enn eur c’horn-bennag, choum hep tal da vervel,\n» Ha ne welit-hu ket ann dourn-ze d-eu, a ia ?\n» Eunn deiz, eunn deiz da zont, siouaz ! tostat a ra,\n» Ar greun a had aze a ziwano, gresko,\n» Ma na daolit evez, d’ar bern holl ho kaso.\n» Gant-ho vo great stignou\n» D’ho paka ’zruillajou,\n» Lasou-rikl d’ho mouga,\n» E berr : kant ha kant tra,\n» A vo, war ann diskarr,\n» Ho toan hag ho klac’har,\n» A vezo, marteze, kiriek euz ho maro.\n» Tec’hit eta affo\n» Dioc’h ar gaoued, ar ber !\n» Gwella c’houfac’h d’ober,\n» Mar fell d’hoc’h va c’hredi,\n» Eme ar wennili,\n» Eo dibri ’nn had kanab. »\nAnez-hi rejont goab ;\nNemet re a beadra\nEr parkeier ne voa.\nDeut glaz ar ganabek,\nAr wennili wisiek\nD’al laboused dizent, penn-skanv ha dievez :\n— « Tennit ’ta breunen ha breunen,\n» Ar pez a zav war pep greunen,\n» Pe ez efoc’h hep mar da goll,\n» Hep na choumo unan a gement ma’z oc’h holl. »\n— « Kanerez fall ha koz trabel,\n» A lavarchont a vouez huel ;\n» Rei rez d’omp eur vicher gempen ;\n» Red ve kaout kant ha kant den,\n» ’Vit dibaba kanab ar vro. »\nO welet ar c’hanab o sevel tro-war-dro,\nAr wennili laraz : — « Ne d-a ket mad ar stal,\n» Kreski buan a ra ar greun fall.\n» Hogen, oc’h va c’hlevet, pa na rit van e-bed,\n» Pa welot e vezo ann edou gounezet,\n» Pa welot enn ho farkeier,\n» Ann dieien vak, dibreder,\n» O c’hober , e pep leac’h, brezel d’al laboused\n» Gant stignou, krouk-lasou, zo e-kuz antellet\n» Evit paka ann evnigou,\n» Na nijit mui a biglammou,\n» Choumit enn ho neisiou, pe it d’al leac’hiou pell.\n» Ma ve, diana, kre hoc’h eskel\n» Da vont evel ar gioc’h, ar c’hrak-houad, ar c’haran,\n» Dreist ar gwelec’h, ar mor ledan,\n» D’ar broiou n’int anavezet.\n» Evel a reont, pa n’hellit ket,\n» Ar gelenn a roann d’hoc’h, brema e berr gomzou,\n» Eo en em zastum sioul e toullou ’r mogeriou. »\nDal ma tavas, al laboused,\nSkuiz-maro holl oc’h he c’hlevet,\nEn em lakaz da fistilla,\nEvel gwechall tud kear Droja,\nPa deue Kasandr d’ho alia.\nGant-ho, gant ar re-man, siouaz !\nHevelep tro a c’hoarvezaz.\nN’ousped labouz a voe paket,\nLod kaouedet, lod all krouget.\nNemet hor c’helenn-ni, kelenn mad ne deuz ken ;\nNe gredomp e ve drouk, ken a vez war hor penn.\nD’AM EONTR KOZ J.-P. M… BELEG\nDiou goulm en em gare gant eur wir garantez.\nUnan anezho eunn dervez,\nEnouet en he c’hear, a lakeaz enn he fenn,\nEur pennik skanv-meurbet, mont da foeta broiou.\n« Petra a fell d’e-hoc’h, eme d’ezhi e-ben ?\n» Ha diez oc’h ma’z it kuit ? E kever ar poaniou\n» A zigas rann-galoun,\n» Hini n’eo ken doaniuz ha ouela eur mignoun !\n» Va breur paour, me ho ped, n’ankounac’hait biken\n» Ema ’nn nec’h, ann enkrez atao war ziarbenn\n» Ar re a vez enn hent ! Deut enn-hoc’h hoc’h-unan !\n» Ann amzer n’eo ket kaer, gortozit eur pennad !\n» Petra ar mall ho peuz ? Bremaik eur gazek-koad\n« War eul labouz bennag skrijus a c’halve poan.\n« Gant aoun n’ho pe-c’houi drouk, drouk a c’hell c’hoarvezout,\n» N’em bo mui d’am maga nemet daelou, hirvoud.\n» Hiviziken me ne welinn\n» Nemet lasou ha sparfelled ;\n» Pa vezo glao, e lavarinn :\n» Ha va breur paour, peleac’h eo et ?\n» Hag hen en deuz ezomm a netra bed brema ?\n» Ha debret eo he bred, hag er goudor ema ?»\nAnn tammik prezeg-ma, displeget gant furnez,\nA voe tost da staga, a-zispill oc’h ann drez,\nPennad ar goulm skanv-benn, hag anez m’oa edro,\nAnez ma e doa c’hoant mont da welet ar vro,\nNe vije ket eat euz ar gear.\nNeuze e lavaraz : — « Va c’hoar,\n» Na ouelit ket, me ho ped !\n» Eunn tri dervez hep-ken\n» A vezo d’in a-walc’h da aveli va fenn ;\n» Distrei rinn hep dale, ha neuze hed-a-hed\n» Choui a glevo gan-en kement vo c’hoarvezet.\n» Ann displeg a vo kaer ; nep ne wel nemeur dra,\n» N’en deuz nemeur ive da lavaret da zen.\n» 0 klevet va zroiou, c’houi a drido laouen ;\n» Ne vezo ket a-vad, ne vezo ’vit netra,\n» Rak, eme-ve d’hoc’h-hu, setu a c’hoarvezaz,\n» P’edounn el leac’h-ma-leac’h ; eno c’houi hoc’h-unan,\n» C’houi gavo d’hoc’h beza, c’houi gan-en ken unvan ! »\nEvel-se e komzaz.\nAnn eil dioc’h egile,\nBreur ha c’hoar gimiadaz : hi ho daou a ouele.\nSetu ar goulm o vont digor he diouaskel,\nHag eur valkenn , zu-pod rak-enep o sevel.\nRankout voe d’al labouz klask bod oc’h eur wezen,\nHe-unan er vro-ze, out-hi dibaot delien.\nAr goulm hanter strobet, pa voe eat ann arne,\nEunn dersien riou gant-hi, a c’hournij ac’hane.\nSec’ha ra, dre ma c’hell, ar glebor zo out-hi.\n0 welet enn eur park, eur goulm all o tibri,\nAnn tremeniad war iun ha digor he galoun\nA ia di da welet ; epad ma torr he naoun,\nEz eo paket war rikl enn eunn toullad lasou,\nStignet etouez ann ed : ne voa kre ar stignou ;\nRak o skrabat peb eil, o c’hoari endra c’hell,\nGant he vek, gand he dreid ha gant he ziouaskel\nE teu, hep re a boan, a-benn d’em zilusia.\nEat er meaz ac’hano, neuze voe ar gwasa :\nKoulm baour, gwelet e voe gant eur gup krabanek\nO sacha war he lerc’h, evel eul laer tec’het,\nEur pennad reun torret.\nAr gup a ia d’ezhi, digor ha lemm he vek,\nPa gouez war-n-han, d’he dro, evel eur mean pounner,\nEuz a greiz ann envou, eur pez labouz, eunn er.\nEpad m’edo ’nn daou-man oc’h enn em gribinat,\nAr goulm ha kuit e-biou. Diwar-nij e tisken\nE liorz eunn tiik-soul voa eno e kichen,\n0 kredi evit mad\nVoa er weach-man diout-hi distag he gwall stropad,\nPa deu eur c’hoz tamm paotr, d’ezhan pemp pe c’houeac’h vloaz,\n(D’ann oad-ze eur bugel ne c’hoar pe zroug ra c’hoaz)\nDa zinkla eeun out-hi eur mean gant he valtamm.\nKoueza ra gwall dizet : ac’hano kamm-chilgamm,\nEnn eur ziouaskella, leun-c’hoad, al labouz keaz !\nDizounet dioc’h mont, kuit d’he gouldri a zistroaz.\nBrema’ma gant he c’hoar : diez e ve lavaret\nPegen euruz ho daou int oc’h en em garet.\nTud, c’houi holl enn em gar, Breiziz euz a bep bro,\nEn em garit bepred, na vezit ket edro !\nE liorz ar bed poaniuz, boked ar garantez\nA vez, seul-vui eo koz, kaeroc’h kaera bemdez.\nEn em harpit noz-deiz ann eil hag egile,\nHa ne skuizot enn hent, kaer ho pezo bale ;\nNa d-it ket euz ho pro, na d-it pell da gantreal,\nGant aoun na ve anken enn hent oc’h ho kedal.\nEvid-oun-me a gar va zud, va iez, va bro\nHa kement zo enn-hi : reier, bruk ha dero,\nMe zo gwelloc’h gan-en gwelet ann heol e Breiz,\nKlevet trouz ar mor doun o kroza hed ann deiz,\nBeza paour, reuzeudik ken a rankinn mervel,\nEget beza euruz enn eur vro all a-bell,\nMa ve red d’in eno mouga ar garantez\nA zo krog em c’haloun, evel tan eur fournez.\nEur big a voa enn eur gaoued ;\nGant-hi voe lakeat eur pintik.\nHe-man, laouen ha sederik,\nA gane bemdez kaer meurbed.\nHe glevet a voa eunn dudi ;\nAr big a-vad, o ragachat,\nA dorre pennou tud ann ti.\nNe baoueze ket da chaogat\nHa da lavaret : « Boed d’in, boed !\nBoed da Vargod enn he c’haoued ! »\nHag anez kaout da gorfata\nBek Margod a voa ar franca.\nAr pintik keaz, laouen bepred,\nA gan hep goulenn tra ebed ;\nHag o klevet ker brao dudi,\nAnn holl a rea he veuleudi,\n0 lavaret : Eur c’haner eo !\nGant meuleudiou ne choumer beo.\nAliez siouaz ! ar pintik paour\nNe gave tamm na berad dour,\nHe zaou bodik goullo atao\nEunn deiz e voe kavet maro,\nMaro gant naoun, enn eur gana.\nSetu ann amzer zo brema !\nNep piou-bennag a c’hoar goulenn\nEnn eur derri d’ann dud ho fenn,\nNep zo kasauz, a deu, a ia\nPep eil da glemm ha da ouela,\nEn devezo gwalc’h he galoun\nEnor, madou dioc’h m’eo mac’houm ;\nHa mar d-eo gwe liven he gein\nE pako c’hoaz silzik d’he lein.\nEvit ar re a zo tud vad,\nTud kalounek da labourat,\nTud hag a dalv e vent meulet\nHa mui c’hoas e vent gopreet,\nAr re-ze paour, paour a vevo,\nHa, paour, gant ann naoun a varvo\nMa ne skrampont, evel aered.\nSkrampet, neb a garo skrampet !\nEur c’hlenved didruez hag a skign dre ’r bed holl\nAr spount hag ar maro, pa deu d’en em ziroll,\nKlenved eaz da baka, taolet euz an envou,\nDa skarza piz ann douar euz he holl dorfejou,\nAr vosen he hano, a stlape enn ifern\nLoened a vagadou kaset gant-hi d’ar bern.\nNe zialanent holl, holl a-vad e voant skoet,\nHeb dibri nag efa e choument evel mantret,\nAl leon, koulz hag ar bleiz, e kichenik ann oan,\nAl louarn tost d’ar iar heb ober mik na man.\nAnn durzunel zo-ken, kollet he c’harantez,\nNe ziskoueze d’he far nep laouenidigez.\nEvit klask eul louzou a enep ar c’hlenved,\nAl leon, enn he ali, lavaraz d’al loened :\n— « Me gred, va mignoned, e vezimp stropet holl\n» Evit hor pec’hejou ; pep rumm a iel da goll,\n» Ma ne deuomp a-benn da zevel oc’h ar grouk\n» Ann torfedour brasa, penn-abek euz ann drouk.\n» Evel-se marteze torro nerz ar c’hlenved,\n» Hag unan o vervel, d’ar re all teui iec’hed.\n» Er skridou e welomp, pa c’hoarvez gwall-euriou,\n» E klasker evel-se out-ho pep seurt louzou.\n» Kavet eo hon hini, n’hor beuz nemet gwelet\n» Piou ac’hanomp brema en deuz gwasa pec’het.\n» N’en em veulomp eta, hep damant diskouezomp\n» Plegou kuz hor c’haloun hag e pe stad em’ omp.\n» Evidoun-me, lountrek, me am beuz dispennet,\n» Hep n’ho doa great drouk d’in, eunn taol braz a zenved,\n» Hag a-wechou, zo-ken, em beuz ive debret\n» Ar pastor denved.\n» Mar d-eo red e varvinn, ’velato e kredann\n» E tle enn em damall eveld-oun peb-unan,\n» Rak evit beza leal, hen-nez a dle mervel\n» En deuz war he goustianz brasa pec’hed marvel. »\n— « Aotrou, eme ’l louarn, re vraz eo ho morc’hed,\n» C’houi a zo kalz re vad ; n’ho pezet poan spered ;\n» Rak, m’her goulenn ama, piou zo ’vit lakaat\n» E ve d’hoc’h-hu pec’hed dibri meur benn danvad ?\n» Kredi a rann zo-ken e voe d’ezho enor\n» Kaout enn ho kof, aotrou, dre ho kouzoug digor.\n» Hag evit ar pastor, e c’heller lavaret\n» E tlie, dre ’nn hent-se, mont da glask he zenved.\n» Ha perak ve truez oc’h eur wenn dud ker kriz,\n» N’ho deuz evit hor ren ken stur ’met ho diviz ? »\nSetu lavar al louarn, hag ann holl d’he veuli.\nGoude aotronez vraz, krinet gant ho ho fri,\nA deuaz, pep eil tro, dioc’h ma voa hirr ho dent\nDa ziskarga ho gor : holl, eme z-ho, voant sent :\nAnn tigred, ar bleizi, bete ’r c’hoz chas bihan\nA dlie d’ar Baradoz mont diwar hanter-vann.\nAnn azen, deut he dro, a lavar evel-hen :\n— « Ne deuz pell, sonj am beuz, eur weach, en eur dremen,\n» Dre eur prad glaz a voa, me gav d’in, d’eur manac’h,\n» Ann naoun, ar ieod flour ha, m’hen diskuill hep nac’h,\n» Dre ali Paol-gornek o sutal em fenn zod,\n» E peurjounn er prad-ze ledander va zeod.\n» Me n’edounn ket em zra evit lavaret gwir. »\nDioc’h-tu e voe ar vlej war al loen blevek-hirr.\nEur bleiz, den a studi, a ziskouezaz displek\nE voa deut ar c’hlenved diwar ar skouarnek,\nHag e tliet, ’mez-han, sevel hed he liven\nAl loen-ze divalo, rouignek fall, diskroc’hen.\nLaerez tra he nesa, ne voa gwasoc’h torfed !\nNemet dre ar maro ne vije ket gwalc’het ;\nEur vez voa he welet ! D’ar bed holl evit skouer\nVoa red e vije roet. Lazet voe ar c’houer.\nAr marvaill-ma d’ann holl ziskouez\nDaou dra : ne choumfe ket gant kalz a dud ho buez,\nMa ve krouget ann holl laeroun ;\nLakeat neb a garo he zourn war he galoun !\nAnn eil dra a ziskouez : e vez lakeat ann den\nAliez enn ti-barn du pe wenn\nDioc’h ann arc’hant a vez o soun enn he c’hodel,\nDioc’h ma vez hirr he zent, huel ha kre he gernel.\nEur c’here a gane hep paouez hed ann deiz,\nEunn dudi he welet,\nEunn dudi he glevet !\nBommou a zistage, euruz voa evel seiz.\nHe amezek a-vad d’ez-han, arc’hant eleiz,\nNe gane ket nemeur ha ne gouske berad ;\nPinvidik perfoun voa.\nHe-man, da c’houlou deiz, pa zerre he lagad\nGweachouigou da vorenna,\nA veze dihunet gant kripin o kana.\nNeuze e lavare : perak ne werzer ket\nEvel ar bara hag ar gwin,\nEvel ar c’haol hag ann irvin ?\nGervel a ra ar c’hereour\nHag out-han e c’houlen :\n— « Asa ! lavarit d-in, Gregor, dioc’h ho labour\n» Petra c’hounezit-hu pep bloaz ? » —\n— « Pep bloaz ? E feiz a-vad, aotrou, n’ounn ket boaz\n» Da niveri ’vel-se, rak ne ket ann doare\n» Ma’z a ar stal gan-en.\n» Tre pep deiz euz distag ; ann eil denn d’egile,\n» A-walc’h eo, enn distro, digas pep bloaz d’ar gear. »\n— « Mad ! mad ! lavarit d’in, tost da vad er c’hiz-ze,\n» Pe c’hobr ho peuz bemdez a-raok ma par al loar ? »\n— « Gweach kalz ha gweach nebeud ; ar pez zo a ra gaou\n» (Hag anez hor gounid ne ve ket re zister)\n» Ann dra-ze, ar gwasa, eo war dri deiz vez daou,\n» E ranker beza vak : e gweliou ’z a ’nn amzer.\n» Ann eil vez gwaz euz egile,\n» Eme ’r c’here,\n» Ha bemdez ann aotrou person\n» Zigor d’eur zant-bennag dor ann env enn he bron. »\nAr mondian o c’hoarzin lavar d’ar c’hereour :\n— « Hirio me a fell d’in ne vec’h ket mui ker paour,\n» Setu aze kant skoed !\n» Gorroit-ho er-vad m’ho c’havoc’h, pa vo red. »\nPaotr ar skleuk gav d’ez-han gwelet ann holl arc’hant\nA voa bet, e peb oad, dastumet kant war gant.\nDistrei a ra d’ar gear da guzet buan ha doun\nEnn he gav he gregign zo krog enn he galoun.\nBrema grik ! Ar c’here zo eat he gan e-biou,\nAbaoe m’eo perc’hen da dad ann holl boaniou.\nNec’h hag enkrez enn he gerc’hen,\nAr c’housket, nijet euz he di\nN’en doe mui ken kefridi\nNemet spia ha diskredi\nWar gisier hag amezeien.\nEnn deiz, enn noz edo war c’hed\nNa vije laeret he gant skoed.\nSkuiz maro, ar c’here ia da di ’r pinvidik\nA voa enn he wele gourvezet, kousket mik.\n— « Delit, eme z-han, ho kant skoed ;\n» Ne dalont eur reunen nag eur berad kousket. »\nEn em laza rear evit dastum danvez :\nPa vezont dastumet, gant-ho vez mui a-boan\nEget na vez hep d-ho a labour hag a zoan.\nLabouromp ha kanomp, ne ket hirr ar vuez !\nD’AM DAOU VREUR TIEK, J. HAG I. M….\nLabourit ha lakit ho poan,\nFounn eo ann traou da bep-unan.\nEunn tiek pinvidik-mor voa o vont da vervel.\nLakaat ra gervel\nHe vugale d’he gaout. Eno d’ezho hep-ken\nE lavar evel-hen :\n« Arabad, eme-z-han, arabad gwerza ’nn douar\n» Hor beuz bet digant hon tadou,\n» Rak den, evel d-oun-me, ne c’hoar\n» Ez euz dindan ar pengennou\n» Eur c’huz a zo leun a arc’hant.\n» Ne c’houzounn e pe leac’h, klaskit mar ho peuz c’hoant ;\n» D’he gaout e teuoc’h a-benn,\n» Gant ma klaskoc’h er-vad.\n» Goude ann eost hag ann drevad,\n» Distroit ho parkeier, e-kreiz hag enn daou benn :\n» Fochit, palit, toullit, na list ket eur c’horn tro\n» Hep gwelet dindan petra zo. »\nPa voe maro ann tad, ar vugale, dioc’h-tu,\nEuz a zouarou fall a reaz douarou stu.\nKement e labourchont noz-deiz ho farkeier,\nM’ho devoe, a-benn bloaz, ed ouspenn ann hanter\nMui eget n’ho doa kent.\nE leac’h arc’hant kuzet, e kavchont kalz mein-sklent\nA stlapjont ac’hano. Ho zad, ’raok ma varvaz,\nD’ezho a lavaras :\nVoa al labour eur c’huz-arc’hant.\nHo zad a voa eunn den a skiant.\nGouzout a rea ervad ne c’hell neb a labour\nNa mervel gant ann naoun, na morse beza paour.\nAl labour roet gant Doue da gastiz d’ar pec’hed,\nOuspenn ma vag ann den, zigas d’ezhan iec’hed,\nNerz da herzel bemdez oc’h poan ha gwall amzer,\nBerroc’h ha didorroc’h atao d’al labourer\nEvit d’ann didalvez. — Labourat zo pedi —\nSkuiz goude ho tervez, goude palat, medi ;\nGoude c’houezi, kaout riou evit gounid bara\nD’ho tad, d’ho mamm, d’ho kreg, — da re all ne reont tra,\nA-raok mont da gousket, o vont enn ho kwele,\nDa Zoue lavarit, tiek, euz a greiz hoc’h ene :\n— « M’am beuz pec’het, Aotrou, war ann douar digoret\n» Dioc’h va zal, dog ann deiz, dour-c’houez zo diveret.\n» Evit va holl faziou, kemerit va c’houezen ! »\nNeuze, ho labour kaer, war askel ho peden,\nA nijo skanv d’ann env, dre ma’z eo kalounek,\nDa gaout ann hini zo mignoun ha tad ann tiek.\nLabourat zo pidi. — Evit peur lavaret :\n« Ne c’hell beza euruz, ann den ne labour ket. »\nEunn dra ne voe klevet biskoaz,\nE poan vugel eunn dorgenn vraz\nIoue ker spountuz ma krene\nAnn douar dek leo ac’hane.\nWar gement-se ann holl a lavare enn dro\nE vije diwar-n-hi brasa kear voa er vro.\nPetra c’hanaz ? Ne gredfe den :\nSetu eur marvaill a zo gaou\nE kever ar pez a lavar,\nGwir eo a-vad e kalz a draou\nA c’hoarvez brema war ann douar.\nMar selaoufet ann dud, ’vel diaoulou ann ifern,\nGant-ho eunn trouz spountuz, iou, kurun ha tregern,\nVe lavaret ’z afe ar bed gant-ho d’ar bern,\nHa pa dal em int war he gern,\nHevel oc’h eur c’hrubuill merien\nO c’houezi, o termat evit loc’h eur blousen.\nEur c’haz paotr-mad, goaz ha ne voa tano,\nKrign-migourn he hano,\nA zidoulle ker brao ar razed a bep korn,\nNa welet anez-ho nag hini kamm na born,\nKement en d-oa lakeat d’ober er baill ho lamm.\nAnn nebeud a voa c’hoaz, evit tizout ho zamm,\nNe gredent mont er meaz,\nGant aoun na vijent gwaz.\nGant-ho edo ar brud voa deut d’ho c’has d’ar bern,\nE kroc’hen Krign-migourn, diaoul brasa ’nn ifern.\nEunn noz m’edo he-man o c’hoari he daoliou\nGant kisier all ar vro, paotred ar ribouliou,\nEndra edo gant-ho ’r zabad,\nAr vozadik razed, dastumet a vagad,\nA zigoraz kuzul war-benn voa da ober.\n— « Staga eunn ourouller\n» Oc’h gouzoug Krign-migourn, a gredann, ne ve fall,\n» Eme ’r c’hosa ’nez-ho, ha pa deui d’hor gedal,\n» E vo klevet o tont hag ez aimp da guzet.\n» Ha gwelloc’h tra a zo ? » — « Gwelloc’h, eme ’r razed,\n» N’euz ali all e-bed ; neuze vemp dibreder ;\n» Gwasa a zo siouaz ! eo staga ’nn ourouller. »\nUnan a lavaraz : — « ’Vid-oun-me ne d’ann ket,\n» Tra ! n’ounn ket ken diod-ze ! » — « Va lost ne vo paket,\n» Eme ’nn all anez-ho, o vont di war va lerc’h,\n» Rak n’em beuz ket a c’hoant da c’hounid c’hoas va c’herc’h. »\nKer brao en em dennjont ar re-man, ar re-ze,\nEr meaz euz ar wask-ze,\nMa’z ejont enn ho zro heb ober tra e-bed.\nEvel ar razed-man, tud e-leiz zo er bed\nBrudet er c’huzuliou, evel ar re wella :\nAzeza a garont er gador huela ;\nHa pa vez red d’ezho kas ho ero da benn,\nE rikl ho lost adre er meaz euz ann dachen.\nAL LOUARN TAMALLET GANT AR BLEIZ\nDIRAK AR MARMOUZ\nEur bleiz a lavare voa bet laeret he dra.\nEul louarn, he amezek, ne voa louarn ’vit netra,\n’Vit al laeronsi-ze, pe voa gaou pe n’oa  ket,\nA-zirak ar marmouz gant-han a voe galvet.\nGoude m’oe dispaket ar stal\nHa digoret mad ar gabal,\nEno neuze ann diou gevren\nEnn em beillaz peb eil ker koulz ha breutaerien.\nDioc’h klevet ar marmouz ne voe gwelet biskoaz\nEur guden ’vel hou-man, kuden fuillet ker gwaz.\nDiwar dal ar barner ann dour a zivere,\nO klask gouzout ann tu d’ann eil ha d’egile.\nP’ho devoe enn em gutuillet,\nRebechet, iouet, rendaelet\nHa beb eil en em damallet,\nAr marmouz, o welet penaos edo ’r c’hoari,\nA lavaraz d’ezho, drouk enn-han a zevri :\n— « Brema, va mignouned, me c’hoar mad ho toareou,\n» Hag ho taou e paeoc’h ar gwir hag ar mizou.\n» Rak te, bleiz, en em glemm hep na d-oud bet laeret,\n» Hag ar pez a c’houlen, te louarn, peuz kemeret. »\nAr bamer lavare c’heller, a-dreuz, a-hed,\nBam daou zen zo fallahr, hep fazia tamm ebed.\nGourvezet a zindan eur roc’h\nEunn den gouez, a-bell dioc’h ama,\nHag he vugale dizoroc’h\nA voa o vont da verenna\nEno e-dont war ar glasder\nHen, he c’hrek hag he re vihan ;\nN’ho doa taol e-bed na tousier,\nNaoun a-vad en doa peb-unan.\nGlao a rea : d’en em zisklavi,\nEunn den o vont a ia d’ho c’haout.\nPedet voe gant-ho da zibri,\nPetra-bennag n’oa fest ar maout.\nAnn ostiz n’en doe ket ar boan\nDa eil-bedi ann tremeniad :\nHe-man, a-raok, gant he alan\nC’houez da domma e viziad.\nEvel-kent, adarre e c’houez\nAbars kas ann tamm enn he stal.\n— « Ha perak, eme ann den gouez,\n» E rit, va mignoun, kemend-all ? — »\n— « Da domma va dourn e c’houezann,\n» Ha da iena va boed goude. »\n— « It, eme ’nn ostiz, it ac’han,\n» It enn hoc’h hent buan da vale ! »\nRa viro bepred va doueou\nNa vec’h tost d’in, na noz na deiz !\nEr meaz, ar re a zo ho genou\nTomm a zeou ha ien a gleiz !\nEnn eur pod pri, louz da welet,\nE voa gwin koz, gwin ar gwella.\nTamm dismeganz ne vije bet\nHa pa vije lakeat war daol ar roue brasa ;\nTanveet e voe divezad.\nDioc’h he welet na varnit tra !\nSklear he lagad, enn eur weren\nGwin all, gant neuz da veza mad,\nA voe lipet dioc’h-tu : pep hini a c’houlen\nAnez-han da efa ;\nOber ann dro a ra.\nPa ne voe mui diveraden,\nAnn holl a lavaraz ne dalveze netra.\nEvel gwin en eur pod, er c’horf ema ’nn ene :\nEvit barn mad pep tra n’euz nemet Doue ann Ee.\nDirak he zaoulagad,\nEvel dour er weren,\nEma ann drouk, ar mad,\nE-kreiz kaloun ann den.\nPeskik bihan a vezo braz,\nDigant Doue m’en deuz ar c’hraz\nDa veva eur pennadik c’hoas.\nDa c’hortoz ’vad, pa’z eo paket\nD’he daol enn dour me ne d-ann ket,\nRak em higen-me adarre\nNe ket lavaret e krogfe.\nEul lizennik, c’hoaz tamm lizen,\nVoe paket gant eur pesketer\nWar aot eur ster.\n— « Kresk a zo, eme z-han, pa wel ar beskeden :\n» Setu ann tamm kenta euz eunn tamm frigousen.\n» Gra, bihanik, diwar ar zeac’h\n» Eul lammik krenn, eul lamm em zac’h. »\nNeuze ’r peskik a lavaraz\nEnn he iez, gwella ma c’hellaz :\n— « Ha petra reoc’h-hu ac’hanoun ?\n» Lost, penn hag all ker bihan ounn,\n» Ne c’helloc’h gan-en-me stanka\n» Toull ho kildant ar bihana.\n» Gortozit ma vezinn lizen,\n» Va faka c’hoaz rai hoc’h higen,\n» Hag eur c’hofek-bennag neuze am freno ker ;\n» E leac’h e vo red d’hoc’h ober kant tro d’ar ster,\n» Evit kaout kant all euz va ment\n» Da ober eur pladad, pladad drein evel-kent ! »\n— « Pladad drein, mad ! ’me ’r pesketer,\nPeskik, va mignounik, c’houi hag ho prezeger\n» A ielo er billik, kaer ho peuz lavaret,\n» E-verr da noz e vioc’h fritet. »\nDel unan ! zo gwelloc’h eget daou as pezo :\nAr c’henta a zo d’id ; ann eil, peur e vezo ?\nLAGAD A DALV DEN\nLagad ar mestr a lard ar marc’h\nHag a laka ed barr ann arc’h. (Prov. br.)\nEur c’haro gwall-gaset er c’hoad,\nEvit tec’het ’raok ar maro\nEnn eur vereuri a voa eat,\nDall gant he spount. — Paour keaz karo !\nAnn ankou a zo oc’h da gas\nD’al leac’h m’eo d’id mervel, siouaz ! —\nEn em guzet a ra enn eur c’hraou ejenned.\nGant ar re-man voe kelennet\nDa vont da glask eul leac’h gwelloc’h.\n— « Va breudeur, eme z-han, list ac’hanoun gan-hoc’h\n» Ha na lavarit ket da zen ;\n» Me ziskouezo d’hoc’h eur braden\n» Zo enn-hi peuri ar gwella ;\n» Ne deuz he far war dro ama,\n« N’ho pezo ket a geuz.» — Neuze ann ejenned\nA lavaraz : — « Choumit, ne viot ket diskuillet. »\nMont a ra enn eur c’horn, tenna ra he alan.\nDigas a rear d’ar c’hraou glasder da bep-unan,\nEvel a reat bemdez.\nAr mevel, ar vatez\nA deu, a ia, a ra kant tro\nHep gwelet biskoaz ar c’haro ;\nHa war ho lerc’h, ar mevel braz\nMui eget ar re all korn skalfek ne welaz.\nNeuze d’ann ejenned ar c’haro anaoudek\nLavar bennoz-Doue kalounek.\n— « Nemed-hoc’h, eme z-han, ne deuz mad em c’hever.\n» Epad m’ounn gwall-gaset, m’eo d’in fall ann amzer\n» E-verr, pa vezo eat ann dud d’ar parkeier,\n» Me a denno ac’han gan-en va disvesker. »\nE touez ann ejenned a c’haoge sioul ho zamm,\nNeuze, eunn ejenn-kamm\nLavaraz evel-hen :\n— « Mad ar stal betek-hen,\n» Siouaz ! ar gwasa zo\n» Eo al lagadek braz : n’en deuz ket great he dro ;\n» ’Vid oud em beuz aoun na deufe.\n» Va mignoun paour, bete neuze\n» Arabad eo e vez dinec’h ! »\nWar gement-man ar mestr a voe gwelet er c’hraou.\n— « Ha petra, eme z-han, ama ne deuz kalz traou !\n» Ar rastel zo goullo, ar gouzer ne d-eo sec’h,\n» It d’ar zanaill hag e dillo,\n» Roit d’al loened foenn ha kolo.\n» N’euz aked anezho, kaer a zo lavaret :\n» Setu gwiad kinid ! ha diez ve ho lamet ?\n» Gorroit ar gwakoliou,\n» Ar stern hag ar sparlou. »\n0 sellet oc’h pep tra, e wel penn ar c’haro\nE touez ar pennou all. Paour keaz ! great eo da dro.\nAnavezet brema, pep hini gant he forc’h :\nAr mestr, ar mevellou a sko a nerz ho c’horf\nWar al loen reuzeudik\nA rankaz mervel mik,\nKaer voe d’ezhan ouela.\nE kever ann dra-ma,\nVe kalz da lavaret d’ar pennou tiegez :\nSellet piz ha teurel evez\nA dalv kement ha labourat ;\nHa muioc’h a-wechou, evit lavaret mad.\n— « Ozac’h, da ziveza, te dle mont da gousket,\n» Ha gwelet mad a-raok ha da zor zo prennet. »\nGwell e wel lagad ar perc’hen,\nEget kant lagad ann estren.\nAR RAZ, AR GOULM, AR VAOT, ANN HEIZEZ\nD’ANN AOTROU GUICHON DE GRANDPONT,\nPENN - MERER PORZ BREST\nGwechall ar raz, ar goulm, ar vaot hag ann heizez\nHo fevar ’vel unan, veve gant karantez.\nDudiuz voa ho buez : nemet-ho ne voa ken\nO choum enn eunn distro ne anaveze den.\nSiouaz ! dindan ann heol ne deuz bro ’bed kuzet\nNa vez, eunn deiz pe zeiz, gant mab ann den kavet.\nIt el leac’h ma karoc’h, ’kreiz ar frostou douna,\nDu-ze, ’weled ar mor, dreist ar c’hoabr huela,\nNe viot ket birviken evit en em viret\nDioc’h fallagriez ann dud, na dioc’h ho darempred.\nAnn heizez a voa eat da c’hoari war ar meaz,\nPa zilamm eur c’hi red, drouk-kannad ann dud kriz,\nDa c’houesa he roudou dre al letounen c’hlaz.\nAl loen paour a dec’h kuit, evel oan dirak bleiz.\nAr raz, deut poent ar pred,\nD’ar re all a lavar : — « Asa ! va mignouned,\n» Petra zo n’omp hirio nemet tri da leina ?\n» Ann heizez eo, peleac’h ema ?\n» Ha ni a ve gant-hi ankounac’heat krenn ?\n— « N’omp ket, eme ar vaot, hag e leac’h kaout eunn doen,\n» M’am be, evel ar goulm, diouaskel da nija,\n» Me a ve eat dija\n» Da c’houzout e peleac’h eo dalc’het ann heizez,\n» Hor mignounezik kez,\n» Skanv evel ann avel ; koulz a ma’z eo lijer,\n» Ez eo ive tener.\n» E kever ar galoun, arabad tamall den ! »\nAr goulm neuze zispak he diouaskellik-wenn,\nA nij, hag o welet eo ann heizez paket\nGant ann den didruez evit beza lazet,\nA zistro war he giz da zigas ar c’helou,\nHep goulenn digant-hi penaoz, e pe zoare\nHag ar mare\nMa voa bet eat e gaou.\nNe gollaz he amzer\nGant eur maread komzou,\n’Vel ho divije great meur a zen brabanser.\nKaloun vad a ro skiant.\nAr goulm, pa voe distro,\nA lavar petra zo ;\nHag ann tri-man affo\n’Zigor kuzul etre-z-ho.\nDaou a gred e ve mad mont raktal dizamant\nDa gavout ann heizez ; e-ben choumo er gear ;\nRak gant he zreid pounner e ve labour gortoz,\nN’en em gafe fenoz ;\nAnn heizez a varvfe. — Setu voe ho lavar !\nHag ac’hano dioc’h-tu, tis-tis alegenta,\nKoulm ha raz a red da denna\nEr meaz a boan ho mignounez,\nAr vaot ia evel-kent, drouk enn-hi dre n’halle\nAstenn-hirr he zreid da vale,\nHa distrounsoc’h kerzet, redek.\nMar klemm, n’eo ket heb abek,\nRankout mad eo d’ezhi dougenn a-dreuz dre ’r vein\nHe zi, toen hag all war he c’hein.\nAr piltrotik krigner, ar raz leshanvet mad,\nHinchet gant ar goulm wenn,\nHe zent ’vel eunn eskenn,\nA drouc’h lemm treuz-didreuz skoulmou krenn ar viad.\nD’ezho neuze pebez dudi !\nAr chaseer o tont, o welet ann disgri,\nA lavar gant skanbenn : — « Piou en deuz va laeret ? »\nOc’h he glevet,\nPiltrotik enn eunn toull, ar goulm enn eur wezen\nHag ann heizez er c’hoad a dec’h evel eunn tenn.\nHag ar chaseer paour, enn-han drouk ha kounnar,\nO klask he laer a gleiz, a zeou\nHag o sellet oc’h ar roudou,\nA wel ar vaot o tont. D’ezhi neuze lavar :\n— « Ha perak d’ann heizez em be kement a zoan ?\n» Setu ama peadra d’am c’hoan ! »\nAr vaot zo dastumet e sac’h ar chaseer.\nNe vije bet damant d’he ler,\nAnez ar goulmik-wenn lavaraz dann heizez.\nHou-man deu euz ar c’hoad er mez,\nHag, o troadik-kammat, en em ziskouez d’ann den\nIa war he lerc’h da redek,\n0 teurel dioc’h he chouk ar zac’h, ar vaot hag all.\nNeuze ar raz mibin a red ken a findall,\nA labour keid ha dek\nGant he dreid gant he vek,\nA zraill hag a zispenn\nSac’h ar vaot penn-dre-benn,\nKer brao m’e devoe hed he gar\nHa ma c’hellaz dont d’ar gear.\nAnn den, pa voe distro,\nA gavaz toull he zac’h, ’vel ar roued goullo,\nSetu penaoz, a lavarer,\nE voe ann eilved gweach paket ar chaseer.\nMa tisplegfenn-me hed-a-hed\nAr pez a zo bet c’hoarvezet\nGant ar pevar-man, beb eil tro,\nE ve d’in-me kalz re a dro.\nAr piltrotik dreist-holl a ve lakeat da vaill\nA ve enn-han hano euz ar re all ive.\nAnn eil a dle harp d’egile.\nAr vaot hag hi dister, a gomz hag a gelen,\nHag ar goulm wenn\nIa da welet dre ’r vro, ha da zigas kemen.\nAnn heizez ken-nebeud ne deu ket da skuiza\nO terc’hel ’r chaseer war he lerc’h da skara,\nEvit rei d’ar raz amzer\nDa denna euz ar zac’h ar vaot, war-n-ezhi berr.\nEvel-se pep-unan a labour enn he stad,\nHa dioc’h nerz he galoun d’ar re all a ra vad.\nEvel-se e weler ar re-ze zo bihan\nO tont da veza kre, dre veza a-unan.\nDiou galoun zo unan a zibradfe ar bed ;\nKarantez zo krevoc’h evit loc’h Archimed.\nPetra zo ar gwella ? Ar galoun eo, me gred.\nPetra zo na rafe ar galoun c’hoar karet ?\nKaret, me her lavar, gant eur wir garantez,\nEvel eur gwir vignoun hag eur gwir vignounez.\nPetra dalv eur mignoun hag eur vignounez vad ?\nKement tra zo er bed hag ouspenn, eur begad !\nKaret, beza karet a zo war ann douar\nEur Baradoz atao, pa ve poan ha glac’har.\nAr garantez, ’vel Doue, a zo hirr ha paduz,\nD’ar galoun n’euz tra koulz, n’euz netra ker iac’huz.\nPa brenn lagad ann den, lagad he garantez\nA bar, digor atao, war dal he vignounez.\nKaret, karet zo mad, choum hep karet c’houero :\nAr galoun ne gar ket, zo eur galoun varo.\nHAG HE ALC’HOUEDERED BIHAN\nMARVAILLOU GANT-HO DIWAR-BENN MESTR AR PARK\nAnn alc’houeder a ra he neiz\nWar dro miz mae e-touez ann ed,\nEr mare-ze al laboused,\nHa kement a zo beo, tommet gant heol ann deiz,\nA verv enn ho c’haloun glaouen ar garantez,\nZo c’houezet gant mestr ar vuez.\nUnan euz ann alc’houedered\nEnn eur vont da gana : « ne bec’hinn mui sant Per ! »\nBetek ann heol hag ar stered,\nEn doa ankounac’heat e voa, war dro ’nn hanter,\nEat enn dro ann nevez amzer,\nHep rei d’he galounik dudi ar garantez.\nNeuze e lavaraz : « Daoust ma’z eo divezad,\n» ’Vel ar re all a rinn ; bez’ am bezo torrad. »\nDioc’h-tu e ra he neiz, e tof, e c’hor he viou,\nHag e tigloz labousigou.\nDioc’h he iez, gwella ma c’hellaz,\nNoz ha mintin e labouraz.\nSiouaz ! enn dro d’ann neiz ann ed a voa dare,\nHag ar re vihan c’hoaz ne voant ’vit nijal pell\nDiwar boez ho diou-askel.\nAnn alc’houeder a voa nec’het gant ann dra-ze.\nKlask boed zo red d’ezhan : alia ra he dorrad\nOc’h kement a vije da deurel evez mad.\n— « Mar teu mestr ar park-man, ha m’oar-vad e teuio\n» Selaouit anezhan, ha dioc’h a lavaro,\n» Da vont kuit euz he neiz pep hini ra skrabo ! »\nNe voa pell ac’hano nijet ann alc’houeder,\nM’en em gav mestr ar park, gant-han he vap kouer.\n— « Ann ed-man zo dare : da gaout hor mignouned,\n» Ke, va map, eme z-han, d’ho fedi, pa ’z eo red,\n» Da zont gant peb a falz da c’houlou-deiz, warc’hoaz,\n» Da rei d’e-omp eun tammik skoaz. »\nAnn alc’houeder distro a gav ar spount enn neiz.\nAr re vihan lavar : — « Warc’hoaz, da c’houlou-deiz,\n» Eo red, eme ar mestr, teufe hor mignouned. »\n— « N’en deuz lavaret ken ? N’ho pezet nec’h ebed,\n» Eme ann alc’houeder, n’ema ket ar mare\n» Da ziboucha er meaz. Warc’hoaz ’vad adarre\n» Selaouit, ’vel hirio, ha n’ho pezet ket aoun.\n» Sada boed da zibri ; debrit, torrit ho naoun ! »\nLeun ho c’hof e kouskont, ann neiziad hag ar vamm.\nSevel a ra ann heol, ne deu mignoun e-bed.\nAnn alc’houeder a nij, ha mestr ar parkad ed\nA zistro eunn eil gweach : ne d-eo ket laouen tamm.\n— « Ann ed-man, emez-han, dlefe beza medet\n» Hag endramet zo-ken ; fisiout e mignouned,\n» N’eo ket ar boan da zen ! Bez’ ez int didalvez\n» Ha diek da ober vad.\n» Va map, ke alese da gaout hor c’herent-nez\n» D’ho fedi da zont d’ann drevad. »\nAr spount a zo enn neiz gwasoc’h eget biscoaz.\n— « Mamm, d’he gerent en deuz lavaret dont warc’hoaz !\n» Ha n’eo ket mall bale ? »\n— « Amzer ! va bugale,\n» Arabad tec’het kuit ken a lavarinn d’hoc’h.\n» Souchit aze, kouskit e peoc’h ! »\nNe lavaraz ket gaou : ne deuaz ket eunn unan.\nEvit ann trede gweach ar perc’hen a zistroaz,\nHag out-han teo he benn : — « Hon dallentez zo braz\n» Choum da c’hortoz re all, a-walc’h omp hon-unan ;\n» Ni a zo hor mignoun hag hor c’har-nez tosta.\n» Paotr, dalc’h mad d’ann dra-ma !\n» Ha gouzout a rez-te petra zo da ober ?\n» Warc’hoaz kenta, gant hor filsier,\n» Dont ni ha tud hon ti : setu ar berra tra\n» Hag ar gwella ;\n» Hon ed a vedimp, a zournimp\n» Hon-unan, gwella ma c’hellimp. »\nDioc’h-tu ma klevaz ’nn alc’houeder\nPetra voa mennoz Iann gouer,\nE lavaraz : — « Va bugale,\n» Enn taol-ma ’vad eo d’hoc’h bale ! »\nHag ar re vihan d’heul ho mamm\nAnn eil war egile a lamm.\nE voa goullo ha ien ho neiz.\nBrema me a lavar d’ar pinvidik, d’ar paour :\nMar d-eo mad d’hoc’h hirio ober eur pez labour,\nStagit gant-han dioc’h-tu, ha pa vec’h hoc’h-unan,\nBemdez kalounek oc’h ho poan,\nGan-hoc’h ez ai buanoc’h da benn\nEvit choum da zellet, o c’hortoz ann estren.\nAnn amzer ia enn dro, n’ema gant den ebed ;\nEvel d-han kerent zo ha kalz a vignouned.\nEur verc’h barvek, rok ha figuz,\nMar timez, ne vo grek euruz.\nEur plac’h iaouank, morgant meurbed,\nE devoa c’hoant kaout eur pried\nIaouank, fur, brao hag a zoare,\nTomm he galoun dioc’h he dere.\nKaout a dlie ouspenn, ’vit beza diouz he c’hoant,\nGant eur spered dispar, wenn-vad ha kalz arc’hant.\nDa biou e teu pep tra hervez c’hoant he galoun ?\nMeur a bried deread kinniget da Rok-ounn,\nAr goantik ho c’have diout-hi kalz re zister ?\n— « Petra ! d’in, eme z-hi, ar re-ze ginniger ?\n» Ne d-ounn ket sorc’hennet ! Eunn truez ho gwelet,\n» Ne c’houfet, evesait, kaout bravoc’h pabored !\n» Ar c’henta, du he ler, zo evel eur morian ;\n» Ann eil zo berr he fri ; hen-nez, genou ledan.\n» Evit lavaret berr, koant ounn ha iaouank c’hoaz ;\n» Amzer, amzer am beuz da zibaba eur goaz. »\nE-kreiz ho c’henta brud, ’pad ma c’houez ann avel,\nEunn darn merc’hedou zo a zalc’h huel ho baniel.\nHo c’hribel a ziskar, pa gouez war-n-ho ann oad,\nHa neuze ar baotred anezho a ra goab.\nEvelse a c’hoarvez : rok dindan he zalgenn,\nMerc’h figuz, pa gosa, a ia da geuneuden.\nHag em be dismeganz, me a lavaro c’hoaz\nNe dalv ar verc’h koanta eunn den fur, hanter-goaz.\nGoude dimeziou mad, teuaz kalz a re grenn.\nEvel ar re genta voent kaset da bourmen\nGant ar verc’h kribellek. — « Ne ve iac’h va spered,\n» Ma lesfenn tud ken diod da zont d’am darempred.\n» Touellet int gan-en, me ne d-oun ket gant-ho,\n» Hag evit va luzia eo re verr ho baro.\n» Beteg-hen, emez-hi, hep kaout den em gwele\n» Em beuz kousket dinec’h, a drugare Doue ! »\nAr verc’h, war he meno, laouen ha dibreder,\nNe felle ket d’ezhi lezel he ambreger.\n’Velato hed-a-hed daou, tri bloaz a dremen ;\nDont a ra da nec’hi, ne deu den d’he goulenn.\nKelenn he mellezour a zesk bemdez d’ezhi\nNe d-eo evit miret he gened da deuzi.\nPa c’hoarz, he muzellou a zo mez ho gwelet ;\nKrina a ra he fri, he dent zo diskrouignet ;\nHe bleo, brema briket, gwechall a voa dem-zu,\nHag e divoc’h chotek a zo kleuz a bep-tu.\nEvit en em ginkla, ne c’hell ket dont a-benn\nDa guzet ar fraillou a skarnil he c’hroc’hen,\nA zo roudennet doun gant ivin ann amzer,\nA gar krabanata peb tra ha merc’hed kaer.\nTiez ann dud, pa gouezont, a-nevez vez savet ;\nNe c’heller nevezi ar gened diskaret.\nKoulzkoude, pa welaz e voa ker kastizet,\nGant eul lostennad keuz, ar verc’h a voe nec’het.\nAnn oad ha c’hoant brema a lavar dimezi.\nGwelit, mousklen grinet zo ann tan enn he zi !\nNeuze hep dibaba, kregi ne d-eo ebad ;\nPa vez berr ann amzer, ne bad pell ar marc’had.\nEvit lavaret krenn, ne gredfe den biken\nPiou eo a gemeraz da bried hor glufen ?\nEur chil-gamm, hanter-dort hag ouspenn born iskiz.\nAr seurt-se, traou sivil, zo mad dioc’h ho tiviz !\nN’eo mad tamall atao, evel a rear ama,\nAnn holl merc’hed iaouank da veza re figuz ;\nHo c’haloun zo tener, mad ha karantezuz ;\nHo spered a zo lemm hag a gav euz brema,\nDre ma taolont evez oc’h tud iaouank ar bed,\nEz eo hadet dibaot ar re fur anezho.\nEvit beza euruz ne ket red kaout gened,\nKaout arc’hant leiz ar ialc’h ; ar furnez gwella zo.\nFurnez, skiant ha labour a ziskouez euz kaloun ;\nHag ar galoun atao, gant merc’h fur da genta,\nNe d-aio birviken, mar gell, d’en em staga\nOc’h rokeden reuget dioc’h drez ann hentchou doun.\nBrema heb karantez\nKalz a dud a zimez,\nHag a-benn daou zervez\nMa vez bet ann eured,\nBagik ann daou bried,\nGant arne ha gwall vor, o tont da zisturia,\nA sko oc’h ar c’herrek hag a ia d’ar weled.\nAr bed ’vit kosaat, tamm ebed ne fura.\nAr furnez hag ar skiant a gavo gwir bried ;\nAour hag arc’hant, eur mestr hep kaloun na spered.\nD’ANN AOTROU LEVOT, LEORTIEK PORZ BREST\nE peb bro ar gwir vignouned\nN’euz kalz anezho diouanet.\nGwechall Sokrat, den a furnez,\nLakea sevel eunn ti nevez,\nHa pep hini a dremene\nEr pez labour a rebeche.\nAnn diabarz, eme unan,\nA zo re striz ha re vihan.\nAr zolierou a zo re vac’h,\nChoum beo enn-ho a vezo beac’h,\nHag, eme ’nn all, ne zereont ket\nOc’h ann den fura zo er bed ;\nNe larann oc’h he c’hrek-avad,\nEur c’hraou moc’h d’ezhi a ve mad .\nE berr : ann holl a lavare\nNe voa, enn ti, mean a zoare\nHa ne c’heljet, nemet dre boan,\nChoum enn eul lochik ker moan.\n— « Plijet gant Doue, eme Zokrat,\n» E ve leun a vignouned vad ! »\nGant gwir abek e lavare\nVoa re vraz he di d’ar re ze.\nTalvout a reont ann holl vadou,\nPa na ve ’met unan pe zaou.\nPep den, ma ve kredet,\nA zo eur gwir vignoun ;\nHano stankoc’h n’euz ket,\nDibaot eo ar galoun !\nANN AZEN EUR C’HROC’HEN LEON ENN DRO D’EZHAN\nEnn dro d’ezhan eur c’hroc’hen leon,\nEunn azen euz ann azena,\nEvit-han da vout digaloun,\nA lakea ann holl da grena.\nKement penn hini her gwele\n’Vel a-raok ann diaoul a rede,\nHag o tec’het e vijet c’hoaz,\nAnez he skouarn a zifoupaz,\nEnn eunn taol, he begik er meaz.\nAnn dra-ze eo a reaz anaout\nNe ket dioc’h he lost mont d’ar maout\nNa d’ann azen dioc’h he groc’hen.\nO welet piou voa, ha pe zen,\nMarzin a grog enn eur penn-baz\nHa kerc’h d’he ler e roud ar bas.\nAr re ne c’houient ket ann dro\nA choume mantret tro-war-dro,\nO welet o vont ’raok Marzin\nEur seurt pikol leon d’ar vilin.\nE peb bro ez euz kalz a dud\nHag a zo treud e-skoas ho brud.\n’Vel aered, enn nevez amzer,\nMa taolfe darn kroc’hen ho ler,\nE ve anavezet a-bred\nE pe benn ema ho spered.\nGant ann dra-ze n’en em douellomp,\nOc’h begik hor skouarn diouallomp !\nPaotred, plac’hed iaouank ha c’houi oll a zimez,\nKemerit hoc’h amzer, taolit, taolit evez !\nEunn den war eunn oad diazez\nO welet he vleo deut glas-wenn,\nA ia eur zorc’henn enn he benn\nDa vont e bag ’r briedelez.\nArc’hant en doa ha, dre ’nn hent-se,\nMerc’hed dioc’h ann druill a gave,\nMerc’hed, trizek evit dousen.\nHou-man a voe eunn abaden\nGwelet anezho holl o c’hober d’ezhan ’l lez.\nSetu perak hor goaz, evit teurel evez,\nA gemer he amzer,\nEnn aoun da wall ober.\nDibaba eur c’hrek vad ne rear enn eunn dervez.\nHe galoun a rannaz etre diou intanvez.\nAr genta, enn he brud a voa sounn he c’hribell ;\nAnn eil, aval krinet, etre poaz ha pezel,\nGant liou ha kinklerez a guze ar fraillou\nA skarnile d’ezhi he zal hag he chotou.\nAnn diou intanvez-man, war zigarez c’hoarzin,\n0 c’hoari, o vragal, dioc’h noz ha dioc’h mintin,\nWar ho meno ’vit he gempenn,\nA rea bemdez flourik d’he benn.\nAnn hini goz krinet kant gweach, dre ma tize,\nA denne a gil-dourn ar bleo du a wele,\n’Vit lakaat he den, emez-hi, dioc’h he giz.\nAr c’hrek iaouank d’he zro, o c’hober he diviz,\nNe lezaz ket eur vlevenn wenn\nEtouez ar re zu war he benn,\nHo diou, evel diou iar, dre skrabat penn ho goaz,\nA lakeaz anezhan ’vel eunn irvinen noaz.\nP’en em welaz distruj, hep bleven wenn na du,\nEc’h anavezaz mad ho gwiridik, ho zu.\nNeuze e lavaraz : — « Ho trugarez, merc’hed !\n» Setu me, evit mad, piz ha kempenn touzet ;\n» Gwerzet ho peuz d’in-me kalz skiant evit va bleo.\n» Birviken pig e-bed em diskouarn ne grogo !\n» Ann hini gemerfenn garfe, dioc’h he fazi,\n» E rafenn-me pep tra. Va bennoz-me d’ezhi !\n» Ar pennou moal, ar re darval\n» A gar ho roll, ’vel ar re all.\n» D’hoc’h-hu ’ta c’hoaz, merc’hed, bennoz ’vit ho kelenn,\n» It d’ar gear ha choumit ken a d-inn d’ho koulenn. »\nO paouez lenn ar marvaill-ma,\nMeur a zen demezet, stag oc’h eur pennask fall,\nA lavaro m’ar d-int gwirion\nEnn ho c’halon :\nMe a garfe ive beza great kemend all,\nEurusoc’h venn brema !\nNann ! ne d-eo ket eur gaou :\nMa ve great eunn aoter evit dizemezi\nAr re n’int euruz daou ha daou,\nE ve eno engroez mui ’vit da eureuji.\nPerak ema ’l lezen,\nE ve red da zaou zen\nHag a zo reuzeudik ann eil gant egile,\nEn em gasa gwasoc’h evit ar c’hi ar c’haz,\nEvel fust ha gwalen\nO sacha a bep tu, noz ha deiz en em laz ;\nIa, perak m’her goulenn,\nNe c’hellfent ket terri pe drouc’ha ar skoulm-ze,\nBeza vak anezho hag euruz adarre ?\nPerak ? dre n’euz kaloun euruz er stad m’ema :\nNeuze ve fall ar bed, falloc’h evit brema.\nEvit beza euruz, atao, atao ann den\nRank beza hualet ha stag gant eur gorden.\nEur paour keaz reuzeudik pep deiz a c’houlaoue,\nHa pep pardaez ive\nA c’halve ar maro d’he denna euz a boan.\n— « Ho ! maro, emez-han, ha te zo kaer ! deuz buan,\n» Deuz buan d’am dizamma euz va stropad reusiou. »\nO klevet he c’hervel, e kredaz ann ankou\nE vije ann den keaz\nPa deuje laouen braz.\nSkei a ra war ann or, poulza, en em ziskouez.\n— « Ah iou ! eme ann den, petra welann ? Eur spez !\n» Euzusa tra ef-hen ! He skeud, he skeud hep-ken\n» A ra d’in-me skrija ha krena gant anken.\n» Kasit-hen pell diouz-in ! Maro, tec’h alese ! »\nEunn den a skiant gwechall aliez a lavare :\nRa vezinn-me strobinellet,\nBorn, kamm, tort, mac’haignet,\n’Met e vevinn zo ’walch, ha pa venn zo-ken dall !\nNeb a ia oc’h ar grouk a lavar kemend-all.\nTud ar bed ne c’houzont petra eo kaout poaniou,\nPa c’houlennont mervel. Ma ve bet ho zeuliou\nHarp oc’h seul ann ankou,\nMa ve bet gant ar c’hlaz ho gwazied holl sounnet,\nOc’h holl draou ar bed-man ho daoulagad prennet,\nStanket holl ho diskouarn da zelaou er bed-all,\nM’ho defe bet klevet ho c’haloun o strakal\nGant diframm ar marv-ien o labourat ho c’hik,\nNeuze, war ar bed-man ne vent ket reuzeudik.\nEvit poaniou dister, dismeganz pe rendael,\nNe lavarfent neuze ho deuz c’hoant da vervel.\nNeuze ne vent gwelet o vont d’en em grouga,\nD’en em veuzi er mor, pe da en em laza,\nDa gas, enn eur ziskouez n’ho deuz skiant na kaloun,\nHo ene d’ann ifern hag ho c’horf d’ar c’hountroun.\nEur paour keaz keuneutaer goloet holl a vrankou,\nDindan he veac’h keuneud hag he zamm bloavesiou\nKroummet beteg ann douar, a glemme hirvouduz\nO vont, a zoug he gamm, d’he di-soul mogeduz.\nKollet gant-han he nerz, isil, leun a anken,\nGant ar boan a c’houzanv e stlap he fagoden.\nN’en deuz bet nemet poan abaoe m’eo ganet.\nHa den ker paour hag hen a harp he droad er bed ?\nAliez hep tamm bara, hep liard bemdez-c’houlou,\nHe c’hrek, he vugale, soudarded ha gwirou,\nKredourien hag aner\nA ra d’ar reuzeudik koll he benn, enn eur ger.\nGervel a ra ’r maro, hag ann ankou war c’hed\nRak-tal m’her c’hlev, d’he gaout d’ann daou-lamm ruz a red.\nGoulenn a ra out-han petra zo da ober ?\n— « Samma d’in ar beac’h-ze ! eme ar c’heuneutaer. »\nDioc’h klenvejou ar bed e pare ar maro :\nMad pe fall, ’vel ma’z omp, choumomp evelato !\nGwell eo kaout poan eget mervel.\nMa n’am c’hredit, it d’ar garnel,\nIt da zellet, goude ’nn emgann,\nEr mez-an-stourm ,ar prad ledan.\nEno weloc’h tud kalounek,\nFalc’het evel geod ar foennek ;\nHo daoulagad leun a zaelou,\nOc’h hirvoudi ho c’halounou,\nO iudal, torret ho ezel :\n— « Gwel eo beva evit mervel !\nMervel, mervel a zo spountuz,\nA greiz ann nerz ez eo doaniuz,\nDoaniuz, dreist holl, pa vez tra red\nLavaret kenavo d’ar bed\nPell dioc’h ar vro, pell dioc’h ar vamm,\nHa dioc’h kalounou all a lamm.\nPoan ar bed-ma ne d-eo netra,\nPoan ar bed-all eo ar wasa !\nWar dor eur maner kaer, ar c’haera a zo bet,\nE lizerennou aour eunn deiz e voe skrivet :\nAnn den en deuz a-walc’h a vezo va ferc’hen.\n— « Me eo hen-nez, e-feiz ! » ’me unan o tremen.\nHag hep marc’hata tamm e tarc’ho war ann or\nA zibrenn, ’vel eunn tenn, ha diraz-han zigor.\nMont a ra er maner, pignat ra er c’hamprou\nLeun a aour a arc’hant ; enn unan, eunn aotrou\nA voa azezet kaer war eur gador wenn-kann.\nAnn den d’ezhan lavar : — « Da berc’hen e teuann,\n» Hervez ma’z eo skrivet e lizerennou aour ;\n» Rak me am beuz a-walc’h, petra-bennag ounn paour. »\n— « Neuze, eme ’nn aotrou, perak klask kaout ouc’h-penn,\n» Kaout ar maner-ma c’hoaz ? Eur gaouiad oc’h, va den ! »\nAr maner-man a zo ti kaer ar Baradoz\nNe vezo roet da zen,\nKaer a vezo goulenn.\nRed eo, oc’h her gortoz,\nDistaga ar galoun dioc’h kement zo krouet,\nHa lavaret :\nA-walc’h ! a-walc’h ! a-walc’h ! N’em beuz ken da c’houlenn,\nNemet, goude mervel,\nMont euz a Vreiz-Izel\nDa vaner kaer ann Env, gant Doue da berc’hen.\nEul louzaouen c’houez kre, ar serfil he hano,\nHag eul louzaouen all, kegit fall ha c’houero,\nA voa enn eur gichen savet tost d’eunn hent braz.\nEur paotrik, o tremen, ha c’hutuill hag ho c’has\nHo diou gant-han d’ar gear, o lavaret d’he vamm :\n— « Mamm, sada-ze louzou a ve mad, gant aman,\n» Da lakat er zouben. » —\nAr vamm a zo spountet ; tenna ra ’l louzaouen\nA laka da vervel.\nSelaou mad ac’hanoun, emez-hi d’he hugel :\n— « Aliez, aliez siouaz ! ema ann drouk, ar mad\n» 0 sevel harp-oc’h-harp er bed, evel er prad,\nSellet piz a zo red oc’h ann dud, al louzou,\n» Evit gouzout piou int, pe ez eo mad pe fall\n» Ho spered, ho c’haloun, ho deliou, ho grisiou.\n» Bez’ ez euz da ziouall :\n» Rak da welet hevel,\n» Darn anezho iac’huz, darn all a zo marvel.\n» Va mabik keaz, hiviziken,\n» N’ankounac’ha ket va c’helenn ! »\nGwechall e voa eunn aer o choum tost d’eur c’hofel.\n(Koulz amezek hag hen a vije bet kavet)\nEunn dervez m’en doa naoun, o furcha ken a c’hell\nDa glask eunn dra bennag dre ann hernach kalet,\nE kavaz eunn tamm dir ne voa bouk da zuna.\nAnn aer a stag gant-han o kredi he grignat.\nAnn tamm dir a lavar, hep kaout aoun na krena :\n— « Labour as peuz kavet ; kaer as po rigouignat\n» Ha gwaska gant da zent, zo lemm a lavarer,\n» A-raok ma tistago diouz-in-me eur begad,\n» Nag ann distera tamm,\n» Koz tamm aerik flemmer,\n» Vezint, evel bruzun, torret enn da garvan.\n» Me n’am beuz aoun e-bed nemet rak ann amzer.»\nEvel ar c’hoz aer-man, sperejou zo forc’hek\nHa n’int mad da netra nemet da glask flemma.\nFlipata kre a reont ha c’hoari gant ho bek\nOc’h kement a zo mad evit ho diframma.\nHa pa ve, evel dir, kalet ho zouchennou,\nAr pez zo gwir ha mad ne vezo fall na gaou.\nANN DEN DIMEZET FALL\nDioc’h pep troad ne mad peb botez,\nNa da bep goaz, mad pep maouez.\nAr c’hrek vad zo didroidel,\nHag he oaled divogidel.\nMa vije koanteri kar tost da vadelez,\nWarc’hoaz kenta rafenn skoulm ar briedelez.\nHogen dre n’ema koant ha mad oc’h en em glask,\nEm beuz aoun na ve d’in re lusiet va fennask.\nLavaret a vez great, ha n’eo ket heb abek,\nE vez ar gaera merc’h aliez ar falla grek.\nKalz dimeziou a zo, nebeud gant tud a skiant.\nOc’h mil den a zimez, da vihana nao c’hant\nNe gemeront na skouer nag ali e nep lec’h,\nHa da noz ho eured ho devez keuz war lerc’h.\nEnn ho zouez, da gentel, ez ann da gemeret\nEur goaz glac’haret holl da veza dimezet.\nNec’het, mar boe biskoaz, e kasaz da bourmen\nHe c’hrek, penn digabestr, pizen, berr a lostenn.\nNe gave netra vad, netra ’vel ma voa red ;\nGant ar ier e c’hludet, divezad e savet ;\nBrema gwenn, goude du, kant ha kant tra ouc’h-penn ;\nAnn dud ia enn egar, ann ozac’h a skanbenn.\n— « Ar mestr a zo re vak, ar mevel didalvez,\n» Ne rear nemet redek ha frita ann danvez ;\n» Evel-hen eo he-man, egile evel-hont.\n» Deuz ama, te koz paotr ! plac’h louz ; kea te du-hont !»\nSetu aze, paotred, it ’ta da zimezi,\nEvit klevet bemdez bourouel, cholori !\nEunn dervez abafet gant trouz ar zoroc’hel,\nHe ozac’h he c’has kuit da ober he zrabel,\nDa ziouall war ar meaz kezek, ha saout, ha moc’h.\nNebeud amzer goude, o kredi voa furoc’h,\nAnn ozac’h he galvaz. — « Petra reac’h-hu, ’me z-han,\n» Epad ma voa hep d-hoc’h ken didrouz ann ti-man ?\n» Da veza brema reiz ha deut oc’h, m’her goulenn ? »\n— « Roit peoc’h d’in, eme z-hi, bemdez e kounnarenn,\n» Pa welenn, ’vel ama, ann dud ken didalvez ;\n» Kousket ha dibri boed, setu a reant bemdez.\n» Kaer am boa-me prezeg, den ne rea van ebed,\n» Hag e-leac’h trugarez dismeganz am beuz bet. »\n— « Ken hegaz hag eur giez oc’h ann holl oc’h harzal,\n» E kement leac’h ma’z it ne rit nemet krozal,\n» Ha c’hoaz c’houi ho pe c’hoant da gaout digemer mad !\n» Ma ne c’hell ho pried kaout ar peoc’h eur pennad,\n» Petra raio neuze, lavarit, mevellou ?\n» Da denna ho alan mar savont ho fennou,\n» Em oc’h out-ho rak-tal o iudal a-boez-penn !\n» Ha me ranko noz-deiz choum sioul enn ho kichen ?\n» Kenavo evit mad ! Mar teu d’in biken c’hoant\n» D’ho koulenn a-nevez, grek re fur ha re goant,\n» Me fell d’in er bed-all, evit va fec’hejou,\n» Kaout diou c’hrek evel d-hoc’h d’am brouda gant spillou. »\nE-touez kik chatal-all, eur marmouz ormider\nA voa stag oc’h ar grouk, dirak stal eur c’higer.\nEunn den, o vont, a c’houlennaz\nPe mad pe fall e voa he vlaz.\n— « Ar vlaz a zo hervez ar penn,\n» Eme ’r c’higer, e daou c’her krenn. »\nKomz ar c’higer ve mad, lakeet etre daou :\nEvit darn ez eo gwir, evit darn ez eo gaou,\nRak aliez e weler pennou zo kaer meurbed\nWar gouzougou tud zo ar re falla er bed ;\nE leac’h ez euz re all, divalo hag iskiz,\nHag a zo ho ene kaer evel heol ann deiz.\nNe d-eo ket dioc’h doare ar penn,\nDioc’h ar galoun eo mont d’ann den.\nNe vez atao e ti ’r gened\nNag ar furnez nag ar spered ;\nAr pez a vez peurliesa\nEo lorc’h, fouge e-kreiz netra.\nANN TIEK, AR MARC’HADOUR, ANN DIJENTIL,\nHo fevar voant o vont : eunn tiek, eur marc’hadour,\nEunn dijentil, eur prins, ho fevar da glask aour\nEz eant da eur vro bell. Mor a voa da dreuzi\nHa poaniou da dec’het : darbet d’ezho beuzi\nEl leac’h m’oa bet ho lestr oc’h ar c’herrek torret,\nAr pevar den keaz-man, ho c’horf out-ho broustet,\nA bakaz douar d’ho zreid enn eunn enezen vraz.\nEno, ker paour ha Job, gleb dour-teil, hanter-noaz,\nEunn truez ho gwelet, e kerzent gant ann hent,\n0 c’houlen, enn hanv Doue, oc’h ar re a welent,\nEur c’hrinsen da c’hortoz peadra da veva.\nNe ket ebad goulenn ! — Kaer ho devoa lenva\nHa lavaret penaoz en em gavent eno,\nPetra voa c’hoarvezet ; ann dud e-biou d’ezho\nA iea heb ober van, hep sellet zo-mui-ken.\n— Hag hi d’ezho arc’hant, leve, danvez, madou\nOus-penn ann hanter-re evit ho ezommou,\nHep sellet oc’h ar paour a zo enn ho c’hichen\nGant naoun-du o c’hlaouri, o c’hlaouri ken a iud,\nAr re holl a dremen, ar re-ze n’int ket tud,\nGwell ar chas evit-ho. — Goude ’ta lavaret\nPenaoz euz a bell-bro e voant en em gavet\nAnn eil gant egile, da veza reuzeudik,\nDre glask dont da veza euruz ha pinvidik,\nHor pevar den paour skuiz o prezeg, o vale,\nTostik-tost d’eur feunteun a azezaz neuze.\nEno, gant-ho rak-tal kuzul a zigoraz ;\nHag ar prins d’ann tri all diwar-benn ar re vraz,\nDiwar-benn ar poaniou a stag out-ho bemdez,\nLavaraz meur a dra. Ann den diwar ar mez,\nAnn tiek, na petrata ! a grede e voa gwell\nKas diwar ar spered ar poaniou-ze a-bell,\nHa dont hep damanti dioc’h-tu da labourat.\n— « Klemm a rit, eme z-han, da betra klemm ve mad ?\n» Dioc’h klemmou ne zistag nemet nec’h, poan spered ;\n» Gwelloc’h ve labourat evit gounid ar boed.\n» Labouromp ! Al labour zo eul louzou n’euz gwell\n» Da barea dioc’h anken, da viret da vervel.\n» Kaeroc’h eo al labour eget na d-eo komzou ;\n» Heb al labour ar boed zo divlaz d’ar genou,\n» Divlasoc’h d’ar galoun. » — Setu penaoz ann tiek\nD’he vignouned mantret er c’hiz-ze a brezek.\nEunn tiek komz evel-se ! eme unan bennag.\nDaoust ha perak\nAnn tiek n’en defe ket chemed, skiant ha furnez,\nN’en defe ket kaloun, spered ha gwisiegez\nKement ha pep-hini, kement hag ar re vraz,\nN’euz gant darn anezho nemet avel, fougaz ?\nAnn tiek zo war he dal ann Env o lugerni\nHag a zindan he dreid ann douar o nevezi ;\nEvit ann tiek hep-ken eo great ar bed gant Doue,\nNerz zo enn he galoun, saour zo enn he ene,\nD’ar re ra goab ’nezhan ema o c’hounid boed ;\nAnn tiek a zo eunn den, ha perak ne ve ket ?\nPerak ta, lavarit, n’en defe ket spered\nKement ha c’houi, ha me, ha marteze muioc’h ?\nGant ann dra-ze, va zud, ez eo gwelloc’h rei peoc’h,\nHa distaga brema petra reaz ann tri all.\nMennoz ann tiek gant-ho ne voe ket kavet fall.\nVoant gourt da labourat,\nHag ann douar a gavent\nGwall-izel dioc’h ho ment.\nUnan, ar marc’hadour, a c’hwie niveri,\nLavaret hep fazia : unan ha daou zo tri.\n— « War-bouez rei kenteliou c’hounezinn, eme z-ha,\n» Beb miz, nao pe zek skoed, peadra da veva. »\n— « Ha me, eme ar prins, zesko da dud ar vro\n» Penaoz, heb he dumpa, e vez kaset enn dro\n» Kar eur rouantelez.» — Ann dijentil neuze,\nKerkoulz hag ann daou all, a raje skol ive,\nDiwar-benn lakaat war baper, koad pe vean\nEur c’hi war lerc’h diou c’had, ne bakche lost unan.\n— « Allaz ! allaz ! va zud, pell emaoc’h dioud ho pro,\n» Ama eo red kaout skiant ; beva kenta tra zo,\n» A lavaraz ann tiek. Er miz euz tregont deiz,\n» Ha iun bete neuze, a ve eur gwall-goreiz.\n» Lavaret mad a rit peadra hor bezo,\n» Mar d-omp evit gortoz ; hogen, gwasa a zo\n» Ounn dare gant ann naoun ha c’houi ive, me gred.\n» Penaoz koania hirio, pa n’euz tamm, mignouned,\n» Ha dijunia warc’hoaz ? Ho kwisiegez ama,\n» Heb ober fae e-bed, ne dalv nemeur a dra\n» Da herzel oc’h ann naoun. Va labour me raio ;\n» Gwelet e vo em-berr. » — Hag ann tiek ac’hano\nDa glask labour dioc’h-tu. Ne choumaz dibreder\nDa zamanti d’he gorf ; ha d’ann tri all d’ar ger\nTeuaz gant-han da noz boed a-walc’h da zibri.\nAntronoz e kavaz d’ezho ho dijuni,\nAntronoz ha goude, miret a reaz out-ho\nNa d-ajent da zeski ho skiant d’ar re varo.\nDiwar-benn kement-man n’euz ezomm lavaret\nEvit gallout beva e ve red kaout spered.\nGwella spered a zo eo kaout skiant ha gouzout\nNe deu peuri d’al loen, ma na bleg he c’houzoug.\nGwella zo al labour da baour, da binvidik,\nAnez, dindan tro ’nn heol, ann den zo reuzeudik.\nEur bleiz, voa leun a skiant hag a galoun ous-penn,\n(Dibaot ar bleizi-ze, rouez int ann dud zo-ken)\nA lakeaz eunn dervez he spered da gregi\nDouna ha ma c’halle, a-greiz klask da zibri,\nEr mennoz zo ama. — « Gwir eo a lavarer,\n» Krisoc’h evid-oun-me, krisoc’h ne deuz kiger.\n» Ne d-oun karet gant den ; ha pa vezann gwelet,\n» Ema ’nn holl war va lerc’h hag eur spount ho c’hlevet.\n» Hu ! hu ! hu ! harz ar bleiz ! Kreier ha ferier houarn\n» A zispak enn dro d’in ; hag enn dro d’am diskouarn\n» E klevann ann tennou, bolodou o voudal,\n» Ar bisier o terri hag ar vein o froumal.\n» Eur vuez zo gant-ho, ma’z eo red d’in tec’het\n» Hep gallout paka tamm. Piou ’ta ne ve nec’het,\n» Ma ve, evel d-oun-me, kaset euz a bep bro,\n» Euz a Vro-Zaoz, zo-ken, bro brasa laeroun zo !\n» Ma ve paet d’he laza eun toullad lakisien,\n» Traou fall ha didalvez, mad da strinka bouillen,\n» D’ober drouk d’al loened, enn eur goll ho amzer.\n» N’ho peuz nemet selaou pa lenvo map kouer,\n» Hag e klevoc’h ober aoun d’ezhan rak ar bleiz ;\n» Ha kement-se, va Doue ! c’houi well poaniou ar geiz !\n» Evit eur c’hi, eur c’haign pe eur c’hoz azen brein\n» Am beuz gallet da gaout pe d’am c’hoan, pe d’am lein.\n» Pegen diez eo beva ! Mad ! mad ! n’euz forz a-ze,\n» Lakeat em beuz em fenn ne zrebinn kik morse,\n» Tamm kik hiziviken ne d-ai dindan va staon,\n» Kentoc’h, m’hen tou, va feiz ! e varvfenn gant ann naon.\n» Peuri rinn da veva, hag e vezinn karet,\n» Peuri dre ar c’hoajou evel saoud ha denved.\n» Peuromp ’ta ! » — Hag ar bleiz, a-raok stoui he benn,\nHa gwelet dreist ar c’hleuz eur vanden bastorien\nO staga dibismig gant eunn oan dioc’h ar ber.\n— « Oh ! oh ! eme Willou, kik rost, paotred, amzer !\n» Kik oan gant pastorien hag eskern gant ar chas,\n» Ha me, evel eunn diod, a beuro ar ieod glaz ?\n» Foeltr tamm ! ne rinn biken, n’ounn ket ken diskiant-se !\n» Kentoc’h evit peuri oc’h ar grouk me iafe !\n» Pa welann ar re-ze, zo lakeat da ziouall,\n» Na dafe ann denved gan-en pe gant eunn all,\n» Oc’h ho zouza kempenn ha, goude ho c’hignat,\n» 0 tibri pe wella, hag ar chas o krignat\n» Eskern euz ho dilerc’h. — ’Vid-oun da veza bleiz\n» Me gar ive ’r bevin ha ne rinn ket koreiz,\n» Nemet red e ve d’in ; dibri kik n’eo pec’hed !\n» Ha pa gavinn apoue, n’em bo skorpul e-bed\n» Evit dispenn, d’am zro, ann oan, he vamm hag all ;\n» Ne rinn gwasoc’h d’ezho ’vit ar re ho diouall. »\nGwir a lavar ar bleiz : — Perak ken etre z-omp,\n’Virfemp oc’h ar re all d’ober ar pez a reomp ?\nRouanez ha re vraz, ni pennou ar c’heriou,\nHa ni ive ezec’h, enn hon tiegesiou,\nNi laka d’ar maro, ni gastiz ar re fall,\nHa ma ve sellet piz, dreist ar c’hleuz enn tu-all,\nVe gwelet marteze o c’hober meur a dra\nA lakafe ar vein enn dro d’omp da rusia.\nKoulz ar re all ha ni ; m’hor beuz skiant ha furnez,\nEz eo, war gement-man, da bep-hini diskouez.\nNe dalv lavaret mad, mar d-a hon oberou\nDre gement stread louz zo a-enep d’hor c’homzou.\nTud gaouiad ha fallakr, perak p’em omp e blein,\nNe viromp oc’h hor c’har da dumpa war hor c’hein ?\nPastorien ! pastorien ! ’r bleiz ne ve tamallet,\nMa ve, evel d-hoc’h-hu, eunn douchenn oud he foued.\nPa n’hell kaout frank he damm, ez a gant-han dre laer ;\nAnez, ermid, pep pred ve goullo he gaoter.\nTroit ar gwella ’vel ma karfoc’h,\nDa fall ez ai, hep Doue gan-hoc’h.\nAnn Aotrou-Doue gwechall en doa eur goumanant .\nEmbann a ra, dre ’r vro, d’ar re voa diatant\nE vije great lizer anezhi ’nn deiz-man-deiz.\nD’ar mare deisiadet, diwar ar meaz e-leiz\nEn em gavaz eno.\nPep hini anezho\nRa he gennig kenta ;\nGoude, zelaou ar mestr, out-han a varc’hata.\nUnan a lavare e voa kalz a zouarou\nDistuz, leun a strouez ha griet a louzou ;\nEunn all : vije dispign ; he-man : poan o veva ;\nHen-nez : ne voa foennek ; ann dra-ze, ann dra-ma.\nA-raok prena, gwerza, marc’hata a zo red,\nLavaret kalz a draou ne vezont er spered.\nPrener a damallo ar pez a gav gwella,\nHa gwerzer a veulo ar pez ne dalv netra.\nAnn eil hag egile, ’vit gounid eunn diner,\nA gollo kalz amzer,\nA livo kalz gevier\nHag a ielo d’ar ger\nGreat ho labour, ha skuiz, da gousket dibreder.\nGwelloc’h eo beza paour ha beva leal war zouar,\nEvit gwerza nao real ar pez ne dalv pevar.\nAnn Aotrou-Doue, a-vad, ne d-eo ket marc’hadour ;\nEnn he leaz, enn he win ne laka berad dour.\nEvit-han da glevet petra voa komz Iann-diek\nO kaout enn he atant tamall, rebech, abek,\nNe lavare netra,\nNemet c’hoarzin ne rea,\nO kredi e rankche derc’hel he goumanant.\nE-touez kant bourc’hiz diod ’vez hanter-kant diskiant ;\nE-touez ann dieien ne voa nemet unan,\nEul lastez aotrou-tiek, brabanser ha mondian,\nIe da choum war ar meaz da zeski d’ar re all\nNe voant nemet tud kleuk, ezen, pennou chatal ;\nNe c’hwient labourat : palat, arat, hada,\nC’hwennat, medi, endramm, dourna, kakuada.\nHen a-vad a voa goaz, hag eunn den a spered,\nBurzud ha maill ar vro, ma vije bet kredet ;\nEunn den blokuz ouspenn, ne varc’hatea ket pell,\nArc’hant he dadou-koz gant-han enn he c’hodel.\nD’ann Aotrou-Doue lavar raje out-han lizer,\nNe rea forz oc’h pe briz, gant ma vije ’nn amzer\nEnn he zere bemdez hag evel ma karje ;\nMa vije glao, sec’hor, dioc’h-tu ma c’houlennje.\nAr marc’had a voe great dre skrid, na petrata !\nMereur ann Aotrou-Doue, brema tiek ar c’henta,\nA zao sounn he vruched hag a c’hoari he benn :\n— « Glao a-bil enn tu-man ! gwalarn, pak da valken,\n» Ma tispako ann heol ! mall eo d’ezhan tomma\n» Ann ed am beuz bremaik gounezet er park-ma ;\n» Diwana rank dioc’h-tu. Mad e ve marteze\n» Digas avel izel war lerc’h eur barr arne ?\n» Ha ma ve gliz ama, pa deu skourn el leac’h all ?\n» D’am douarou me neuze ne ve ket eunn dra fall. »\nKement tra a c’houlen aotrou-tiek ann amzer\nA rank dont war he c’her,\nDaoust a vije gant-hi.\nGlao, tomder hag avel, na glaskit enebi,\nHo mestr a gomz ouz-hoc’h, grit, grit ho kevridi !\nAmezeien he-man, tud kleuk a lavare,\nAmzer evel a-raok gant-ho en em gave\nHanv-c’hoanv ha pep mare,\nHa laouen, ’vel ann heol, bemdez a laboure.\nAnn dra-ze ar gwella : labour ann den zo mad,\nHa labour Doue zo red da zigas ann drevad.\nDoue voa gant ar re-man, n’edo gant egile ;\nRei reaz d’he vugale\nEunn eost puill, a zoare.\nHe vereur-tiek a-vad en devoe peadra,\nKement hag a voa red en he zouar da hada.\n— « Er bloaz a-zeu, ’me z-han, evelse ne vezo,\n» Ha nemet diez e ve, e kredann em bezo\n» Ar priz-braz zo-mui-ken evit va labourou. »\nPerak n’en defe ket ? He-man zo tiek aotrou.\nHe-man, ar bloaz war-lerc’h,\nGoude kaol-saoud a laka kerc’h.\nAr c’herc’h ne voant re stank : petra ra ? war-n-ezho,\nStrinka a zeou, a gleiz ienien, skourn-du ha reo.\n— « Evel-se, eme z-han, o sutal, o kana,\n» E vo kant war unan…, mar gellont kefiada ! »\nNe d-eo ket kefiada gant-ho a c’hoarvezaz\nNag ive gant ann heiz, ar gwiniz a hadaz.\nHa setu, ann eil gweach, gant bleiner ann amzer,\nEat ma voa eunn truez eost ann tiek brabanser.\nDaou vloaz a zo kollet.\nEur pez kaer koll daou vloaz ! anefede klevet\nE c’hoarz ann holl d’ezhan, e ve lorc’h enn azen…\n— « Asa ! souezet ounn o welet ne c’halfenn,\n» Me pinvidik-perfoun, mereur ann Aotrou-Doue,\n» Me laka ann amzer da drei gan-en ive,\n» Ne c’halfenn-me ket kaout gwiniz, kerc’h ha segal\n» Kement hag ar re-ze zo koz tieien fall ?\n» Gwisiekoc’h evit-ho, skriva ha lenn a rann,\n» Gallek ha brezounek ive a ziskolpann\n» Koulz a-dreuz hag a-hed, n’euz forz e pe zoare ;\n» Petra vir ’ta neuze,\n» N’am be eost evel d-ho ? »\n— « Petra vir, aotrou keaz ? Kement den zo er vro\n» A gred hag a lavar\n» E c’houzoc’h re a draou evit labourat douar.\n» D’ann tiek choum war ar meaz ha d’ar bourc’hiz e kear.»\nEvelse ne c’hoarvez enn amzer zo brema :\nHen-nez a fell d’ezhan ober labour he-ma,\nHe-ma labour hen-nez, ha dre ziskianted,\nEz a bemdez pep tra falloc’h-falla er bed.\nAnn dud a gav d’ezho ez int holl brema fur,\nN’ho deuz ezomm a Zoue, ema gant-ho he stur\nHag e c’hallont ober, ’vel ma tro enn ho fenn.\nKement labour a reont a ia da labour wenn.\nDa welet he labour, ann Aotrou-Doue a zell,\nDre eunn toullik enn Env, hag ac’hano a wel\nGant eunn taolik lagad ez a enn dro ar bed,\nEo great brema ann eost ha dastumet ann ed.\n— « Mad ann traou ! eme z-han, nemet va mereur eo\n» A zo em c’houmanant he-unan daou vloaz zo ?\n» Red eo d’in-me gouzout petra deu da veza,\n» Daoust ha dioc’h he atant en deuz gallet beva ?\n» Poan am beuz o kredi ; gant-han n’euz deut da vad,\n» Deut eur c’hreunen hep-ken euz a chemed he dad.\n» Pa reaz marc’had ouz-in e kavaz d’in gwelet\n» E voa eunn tamm briz-diod, e voa, dioc’h he glevet,\n» Ne c’houzoun a be vro ; rak chaokat fall a rea\n» Gallek ha brezounek, hevel oc’h eur goz vrea.\n» Ne ket diwar ar meaz, hag euz a gear e ve ?\n» N’euz forz euz a beleac’h, a Leon pe a Gerne,\n» Hep gouzout tiekaat kemeret koumanant,\n» Goulenn kas ann amzer, hep kaout eur begad skiant,\n» A voa daou berz ker fall, ma kavaz d’in voa red\n» Rei d’ezhan he c’houlenn da gentel d’he spered ;\n» Ha da ziskouez ouspenn ne d-eo ket ar madou,\n» Deskadurez trefoet, nag ive koz huvreou\n» Evit deski aotrou, e daou na tri bloavez,\n» Kerkoulz ha tieien zo ganet war ar mez.\n» Ar re-man a labour bemdez gant ho divrec’h,\n» Gleb dour-teil e c’houezont kroummet dindan ho bec’h,\n» Ha dre ma tizont kaout eur pennadik amzer\n» Da ziskuiza ho c’horf, savet ho fenn enn er,\n» E troont ho spered enn dro da daol evez\n» Oc’h kement a welont, da zastum gwisiegez.\n» Ar wisiegez ho deuz gant-ho ne d-a da goll,\n» Rak, goude barr-arne, ma tispak kaer ann heol,\n» M’ho c’hlev o lavaret : « Ann Aotrou-Doue, hon Tad,\n» A c’hoar gwell evid-omp bemdez petra zo mad ;\n» Kemeromp ’ta hep klemm ann amzer ’vel m’ema,\n» Ann hini dro ar bed a labour da genta ! »\n» E levr kaer ann envou ann tiek noz-deiz a lenn,\n» Hag hep skol all e-bed zo ar gwisieka den.\n» El levr-ze ’kav ann tu da gaout nerz oc’h he boan,\n» Da gaout ed euz he zouar o labourat heb ehan ;\n» Hag ar skiant-ze d’ezhan a dalv mui a vadou\n» Eget na dalv arc’hant da c’hodel ann aotrou.\n» Ann aotrou, va mereur, gav ann douar re izel ;\n» Falla tiek zo e-kreiz, e daou benn Breiz-Izel\n» A rafe mez d’ezhan, pompader he azen,\n» N’en deuz hed he vuez trouc’het diou vuzugen.\n» Ne anavez zo-ken peul-kar dioc’h killourou,\n» E kreiz he barkeier, n’euz nemet beskellou,\n» Dre ma rank tud a skiant ober ’vel a lavar\n» Eunn diod ne c’hoar netra nemet koll d’in va douar\n» M’ar d-eo eur c’holl d’in-me,\n» D’ezhan e vo ive,\n» Rak ma na deu d’am c’haout ha d’en em zamanti,\n» Tesko diwar he goust mont da goumananti.\n» Daou vloaz en deuz kollet, seiz vloaz all a gollo,\n» Ha kement liard en deuz euz he ialc’h a ielo ;\n» Evit rei skiant d’ezhan her c’hraza, pa ve red,\n» M’her c’hraz… Ann Aotrou-Doue n’en doa peur lavaret, »\nM’en em gavaz eno he diek pleget he benn,\nHe zaoulagad brema digor d’ar sklerijen.\n— « Petra zo, va mereur, ma’z oc’h deut d’am gwelet ?\n» N’ema ket gouel-Mikeal ? » — « Aotrou, me zo nec’het :\n» Setu daou vloaz a zo m’ounn enn ho koumanant,\n» Hep na deu d’in diout-hi nemet dispign arc’hant.\n» Hag ann dra-ze c’hoarvez, brema me wel ervad,\n» Dre na c’hwesinn biken tamm e-bed tiekaat\n» Gallout labourat douar a gave d’in voa eaz,\n» Ha ne voa red da-ze nemet mont war ar meaz,\n» Dre c’houzout ar gallek, d’ober skol da ezen ;\n» Ha pa-dal, ann ezen ra skol d’ann aotrouien.\n» Brema ounn dizounet, brema sklear e welann\n» Klaskenn deski re all, hep gouzout va-unan.\n» Ma ve ho madelez terri krenn va lizer\n» Ha kemeret ive digan-en ann amzer,\n» M’ho trugarekafe ! » — « Ia da ! eme ’nn Aotrou,\n» Terri rann ho lizer hep ober d’hoc’h mizou,\n» Dre ma welann ervad eo brema pareet\n» Dioc’h klenved tiekaat e daou vloaz ho spered.\n» Ped aotrou evel d-hoc’h ha ne bareint biken !\n» Ha me Holl-Challoudek, me garfe e c’hallfenn\n» Tenna euz ho fennou ar greden zo enn-ho\n» Ne ve great netra vad, ma na ve great gant-ho,\n» Pe lavaret ober… rak seurt e-bed ne reont,\n» Nemet dispign arc’hant, arc’hant a c’hounezont\n» Gant divreac’h ar re all, o labourat ann douar.\n» Ma rankfent he c’hounid, e ve d’ezho darbar !\n» Neuze, ne ve klevet kemend-all a gomzou\n» Ne zavo diwar-n-ho na kolo na pennou.\n» Ma vent diwar ar meaz e c’houfent holl er-vad\n» Ne ket aotrouien gear zesko gwell tiekaat. »\nEvit temzi pep douar da rei ar gwella traou\nNebeud a dra ve red, ma karfe pep aotrou\nTenna kresk, komision diwar bep koumanant,\nKaout truez oc’h ann tiek hag oc’h he ialc’h damant,\nLezel ann Aotrou-Doue da rei glao pe avel,\nDerc’hel sioul he c’henou hag he galoun izel.\nLakaat bern-war-vern a zo eul loen spountuz,\nOc’h kement-zo e luc’h gant daoulagad c’hoantuz ;\nHeuzuz eo da welet.\nTud mac’houm ha tud piz, deut out-han da zellet !\nHa pa ve ar bed holl teuzet enn he galoun,\nWar gorre, enn-hi c’hoaz, ve beuzet eur mor doun.\nPiou zesko d’ann tousek, amprevan louz, hudur,\nBeva hervez ar reiz, evel a ra ar fur,\nHa dibri hep kaout aoun\nDa vervel gant ann naoun ?\nAnn tousek-ze, ann den, oc’h pep prezeg bouzar,\nNe lavaro biken : « Pevar droatad douar\n» Am goloio er bez.\n» Hag evit kement all ez eo red kaout enkrez ?\n» Beva zo a-walc’h : debromp, efomp, eta ! »\n— « Hast affo, va mignoun, berr eo deiz ar bed-ma ;\n» Aliez her lavarann, kalz a dalv va lavar :\n» Debr hag ef ! » — « Ia ! » — « Pe goulz ? » — « Warc’hoaz e rinn hep mar, »\n— « Warc’hoaz ne d-eo da zen,\n» Warc’hoaz a zo d’ar boan, d’ar maro, d’ann anken.\n» A-benn warc’hoaz, mignoun, ann heol c’hell distaga,\n» Ha dishorellet krenn, ar bed a c’hell frega ;\n» Warc’hoaz a zo da Zoue,\n» Brema hep-ken d’id-te.\n» Dioual ’ta rak warc’hoaz, kemer brema dioc’h-tu,\n» Hag hep marc’hata tamm debr hag ef war da du.\n» Kemer skouer, mar kerez, diwar goust va c’helenn ;\n» Furoc’h ’vit al loened, furoc’h ne d-eo ann den ! »\nGant eur chaseer skoet maro,\nHag eur garvez enn he gichen,\nPilet ho daou enn eur dremen,\nA voa eno war al letoun\nPleget ho fenn, mik ho c’haloun.\nEvit eur chaseer ne voa fall ann dervez\nKaout eur c’haro hag eur garvez.\nHag a lorc’h ve hirio e meur a chaseer,\nGant daou seurt pesiad loen, gallout distrei d’ar ger !\nHe-man ne zistroas ket\nHag a voe gwall baket.\nEur porc’hel koz, houc’h gouez, reunek hag hirr he zent,\nGant-han trouz ha soroc’h a zibouch war ann hent.\nHor goaz, rak-tal m’her gwel,\nHe ziskouarn o sevel\nHag e c’hoad o virvi,\nA strink eeun d’ann turier eur bir lemm d’he dreuzi.\nKrogou zo gant ar beo : ann ankou hag he falc’h\nHo doa poan o staga, o toulla da gaout dalc’h.\nRankout voe d’ar falc’her, ’raok medi he horden,\nA-raok pilat ann houc’h war he gein oc’h torgenn,\nRankout e voe d’ezhan dourna iud, darc’hai sounn,\nEvit gallout tizout bete poull ar galoun.\nDre nerz eur pez taol feuk evelato pilet\nAl loen, a-stok he gorf, a gouezaz morfilet.\nSada d’ar chaseer tri damm ha n’int difoun,\nMa vije a-walc’h anezho.\nPetra dalv lavaret ?\nEasoc’h dizec’ha ’r mor, eget karga kaloun\nEunn den mac’houm ;\nEfa ra hep beza mezo.\nAnn houc’h diabafet\nA zao krenn enn he za,\nA lamm d’ar chaseer, ’pad m’edo o viza\nEur glujarik iaouank plafet war eur pengenn,\nHa, goude hen teurka, a varv enn he gichen.\nAr glujar hen trugareka.\nD’ar c’halounou diwalc’h eo al loden genta,\nHa d’ar re zo re biz hou-man, ann diveza.\nEur bleiz o vont e biou, o welet ped a zo\n« — Aotrou Doue ! eme z-han, d’hoc’h-hu me lavaro\n» Eur beden gaer bemdez, mar grit d’in kaout em hent\n» Eur seurt freskad d’am dent.\n» Unan, daou, tri, pevar : evit peder zizun\n» Peadra da zibri, ha me a zo war iun !\n» Arabad, ’velato, beza gant-ho foran ;\n» Rak d’in-me ha d’am seurt ne vez da lein, da goan\n» Terket bemdez ker koulz tinel. »\n(Ac’hanta ! debrer laou, oud piou ar bleiz hevel ?)\n— « Gant-ho war benn tri deiz me a c’hello staga ;\n» Da c’hortoz, debromp da genta\n» Korden ar warek-man, great eo bet, me c’hoar-vad,\n» Gant eur vouzellen oan, dioc’h ar c’houez eo anat. »\nHag ar bleiz da gregi, da zacha endra c’hell,\nHag ar warek o tizantell\nDa stlepel ac’hano paotr ar bouzellou ein\nToullgofet treuz-didreuz, maro-mik war he gein.\nDont a rann d’am lavar : bezit perc’hen ho tra !\nSetu eunn den, eur bleiz lazet ho daou ama :\nUnan, dre c’hoantaat kaout re,\nHa dre veza piz, egile.\nAnn dispounta rak ar maro\nEo ar gwella kristen a zo.\nAnn ankou, kaer en deuz, ne gav gant ann den fur\nAnn dro d’her paka vak.\nAr fur war c’hed atao, ha great gant-han he bak,\nAtao zo krog er stur,\nDre m’en deuz a-bell zo en em gelennet mad,\nEo red d’ezhan mervel a-bred pe zivezad.\nN’euz mare dioc’h mare, bepred ema ’nn amzer\nDa vont diwar ar bed : hirio, warc’hoaz, e-verr.\nGant hi ’voar krog-diskrog : evel ann dour a red,\nAr vuez deiz ha noz a dremen hed-a-hed,\nHag a gav, enn eunn taol, ar mor doun d’he beuzi.\nEul lezen eo d’ann holl, red eo plega d’ezhi.\nMap tiern, evel map tiek, ar bugel, ann tad-koz\nA rank dastum ho stal, ober ho lamm er foz\nPa sko ar morzol braz war boull ho c’halounou.\nSkuba er meaz zo red, ah Iou ! ah Iou ! ah Iou !\nN’euz forz pe oad hor beuz, pe vadou, pe c’hened,\nKaer hor bezo bale, mont d’ar penn all ar bed,\nOc’h hon heul e pep leac’h e vezo ar maro ;\nKarrigel ann ankou gant rod ar bed a dro.\nHe falc’h zo war hor penn, gweach a zindan hon troad ;\nKoulz a gleiz hag a zeou e touz ar ieod er prad.\nEur falc’her dispar eo, ne baouezo biken,\nEndra vezo ann heol a para war ann den.\nBetek ann diveza holl e vezimp stropet,\nPiou zo n’her goar er-vad ? Kaer a zo lavaret,\nEvelato ann den a laosk, dre he ridel,\nHe skiant a c’hreunennou da vont gant ann avel.\nEunn den toc’hor ha kant vloasiad\nEnn eur glemm doaniuz war he stad,\nLavare d’ar maro rea d’ezhan re a-bred,\nHeb beza war he du, mont er meaz euz ar bed.\n— « Re zivezad, ’me z-han, ez ounn bet kelennet ;\n» Hag hen zo leal mervel ker buan ha lavaret ?\n» Gortozit c’hoaz, mar plij, ma teui va greg gan-en :\n» Va map a zo iaouank, gedit ma vezo den ;\n» Roit d’in-me amzer da zevel\n» Tal-benn va zi a-raok mervel.\n» Hag a er zo war-n-hoc’h, ankou ken didruez ! »\n— « Paotr-koz, eme he-man, arabad ho pe souez !\n» Klemm a rit heb abek e teuann re a-bred ;\n» Ha n’ho peus-hu kant vloaz ? Kavit d’in-me, m’ho ped,\n» Eunn all war dro ama zo ker koz ha ma’z oc’h ?\n» Kavit d’in, a bell bro, daou zen a ve kosoc’h ?\n» A-raok dont, eme c’houi, me a dlie ho kelenn,\n» Ho lezel eur pennad da starda hoc’h hordenn,\n» Da renka mad ho stal, dre skrid ha war baper,\n» Da beur-zevel ho ti, da rei greg d’ho penn-her.\n» Ha ne voa eur gelenn, pa’z ea e-biou d’e hoc’h\n» Ar skiant hag ar spered, pa ne voac’h evit loc’h,\n» Pa n’ho poa mui a vlaz, pa ne glevac’h berad,\n» Oc’h sklerijenn ann deiz p’oa dall ho taoulagad,\n» Pa voa pep tra ’vid hoc’h evel na vijent ket,\n» Pa voa ho kar, ho cheo dre ar rolec’h chalet,\n» Pa voa ann heol laouen eat diwar ho treuzou,\n» Pa n’ho poa perz er bed, na perz enn ho madou,\n» Ha ne voa, lavarit, ha ne voa eur gentel\n» E tostea ar mare, ann amzer da vervel ?\n» Gwelet ho peuz ho mignouned,\n» Darn maro, darn toc’hor, darn all gant ar c’hlenved.\n» Evit diskouez d’hoc’h eo, e daou pe e tri c’her,\n» Ez oc’h bet kelennet hag ho peuz bet amzer.\n» Gan-en brema, paotr-koz, e rankit dont dioc’h-tu\n» E pe zoare-bennag ema gan-hoc’h ann tu ! »\nNe lavare ket gaou : pep den, deut d’ann oad-ze,\nDioc’h taol fest ar bed-ma mont laouen a dlefe,\n’Nn eur drugarekaat ha great he bakaden ;\nRak pegeid e c’heller, o tenna war ’nn neuden,\nDale c’hoaz d’he zerri ? — « Perak ’ta klemm, den koz ?\n» Gwelit ar re iaouank, war vale deiz ha noz\n» O vont hag o kerzet, o redek da bep bro\n» Da glask enor, madou heb aoun rak ar maro.\n» Ar re-man zo diskiant, ha n’oc’h out-ho evel ?\n» Evel d’ho, ’vel ann holl, allaz ! red eo mervel. »\nO klevet va frezeg arabad e ve poan :\nAnn den a-zioc’h he vez a varv gant muia doan.\nMervel, mervel zo kriz, pa ne c’hell ann ene,\nEat dre ar muzellou, dont er c’horf adarre.\nEul leon asik, isil, dre ma voa koz meurbed\nA felle d’ezhan kaout louzou oc’h ar gosni.\nPa gomz eur roue-bennag, ne dalv netra d’omp-ni\nKlask digarez e-bed,\nNa lavaret d’ezhan ez eo dreist hor galloud.\nEur perz fall e ve d’omp klask stourm oc’h eur seurt maout.\nAr roue-man a c’halvaz e-touez pep rumm loened\nLouzaouerien e-leiz, hanvet medisined,\nA bep seurt anezho : ha re vad ha re fall.\nAr re-man a voa stank, rouez voa ar re all.\nSetu o tont d’he gaout euz a bep korn ar vro\nLoened medisined, gant-ho louzou ’r maro.\nGant-ho n’edo al louarn, emichanz, dre ’nn abek\nNe gare ar re vraz ha ne voa ket lostek.\nMad ar stal : Gwillou ’r bleiz, he douchen atao lemm,\nFlatrer ha fistouler, o kaout ann dro a flemm.\nDispenn ra he vignoun a zo choumet er gear\nDa gousket, eme z-han, goude dibri eur iar.\n— « Pa vez bouroun he gof, ne ra forz euz a zen. »\n— « Euz a zen ? eme ’l leon ; mad ! mad ! brema zouden\n» Ra vo c’houezet ann tan war-n-han, ma na deu ket ! »\nDont a ra diwar er, hag o veza klevet\nEdo ar bleiz iuzaz o c’hober he voutou :\n— « Aoun am beuz, eme z-han, n’ho pet klevet, aotrou,\n» Gevier diwar va fenn\n» Evid-hoc’h pa bedenn,\n» Ha na venn bet e gaou diraz-hoc’h tamallet ?\n» N’edounn gant ar re all, pa’z int deut d’ho kwelet.\n» Eat voann, pell dioc’h ama,\n» ’Vid hoc’h, aotrou, da bardouna.\n» Em zroiou-pell em beuz komzet\n» Oc’h tud gwisiek ha fur meurbed.\n» Laret em beuz d’ezho ho poa eur gwall stropad,\n» Edoc’h war an diskar. » — « Setu neuze, a-vad,\n» Eme ann desketa, petra zo da ober :\n» O veza ma’z eo koz, en deuz ezomm tomder\n» Da nevezi he c’hoad, da zont kre ha seder.\n» Lakit war-n-han dioc’h-tu kroc’hen eur bleiz kignet,\n» Gwad hag all, tomm bero, ar c’henta vo kavet.\n» Da barea dioc’h kosni eo eul louzou dispar,\n» Eme ’r medisin-ze, ar brasa war ann douar.\n» Setu ama Laouik a zo mad he groc’hen\n» D’ho kolei kil ha troad, evel eur zoudanen. »\nKelenn al louarn voe kavet mad :\nAr bleiz war he liven lakeat,\nA voe rak-tal diskroc’hennet,\nGoude freuzet ha dispennet.\nGant he gik al leon a goaniaz,\nGant he groc’hen en em c’holoaz.\nSetu, tostennerien, penaoz vezit paket !\nO floura ar re vraz, n’ankounac’hait biken\nAnn drouk a rit d’eunn all, el leac’h ma n’ema ket\nEvit en em zifenn,\nAnn drouk-ze war-n-hoc’h-hu a zilammo eunn deiz ;\nC’hoarvezout rai gan-hoc’h ker gwaz ha gant ar bleiz.\nAnn teod laben aliez d’he dro a vez flemmet,\nPa na vez dispennet.\nGwella zo eo tevel\nHa lezel ar gevier da vont gant ann avel.\nTizet enn he galoun gant eur bir askellek,\nEul labouz o ouela war he stad truezuz,\nDre ma wasae d’ezhan, a lavare doaniuz :\n— « Ha red eo e vemp-ni euz hor maro kiriek !\n» Tud kriz, tenna a rit, euz plunv hon diou-askel,\n» Peadra d’hor lakaat diwar nij da vervel.\n» Arabad ober goap, wenn fall ha didruez,\n» Evel gan-e-omp-ni, gan-e-hoc’h a c’hoarvez. »\nEtouez bugale ’nn dud ann hanter, pe war-dro,\nDa ganna ’nn hanter-all treujou keuneud a ro ;\nEnn dro d’ezho euz stignet drouk.\n’Pad ma vo daou zen beo, unan vo boed ar grouk.\nPa rooc’h, mignoun e vezoc’h ;\nDen fall a-vad, pa c’houlennoc’h.\nEur giez-red a voa tostik da gelina ;\nNe c’houie e pe leac’h dizamma he c’hofad.\nPedi ker brao a ra eur vignounez e doa,\nMa ro hou-man he loj d’ezhi d’ober torrad,\nGant ma’z aio er meaz,\nPa vezo eat war veaz.\nAr giez a ia ebarz, — gortoz a ra he zro ;\nLaoskaat ra war-n-hi : e-ben neuze zistro.\nAr vamm-giez a c’houlen out-hi\nPemzek derveziad all da choum c’hoaz enn he zi ;\n— « Rak, eme z-hi, va bugale\n» Iaouank-flamm ne c’houzont bale. »\nEvit lavaret berr, bez’ e doe he goulenn.\nAnn amzer, deiz ha deiz, a nij war-zu tremen ;\nDeut eo ann eil mare.\nAr perc’hen adarre\nA zistro da c’houlenn he zoull, he zi, he c’hampr.\nNeuze ar goz-vamm-giez, gant he zeod lemm ha lampr,\nA lavar distagel :\n— « Brema ac’han ni iel,\n» Mar d-oc’h evit hor c’has er meaz. »\nDent he zorrad ne voant dent leaz.\nRoit eunn dra d’ar re fall, goude keuz ho pezo.\nEvit kaout ho tra digant-ho,\nE vezo red c’hoari ar vaz,\nHarzal ha kregi-du, diskolpa evel chas.\nList-ho da vont dreist ho treuzou,\nHag e vezo ’r peuri berr a-bred d’ho kenou.\nD’ANN AOTROU G.-E.-C. MALMANCHE, SKOAZ-MERER.\n« Deuz, labousik, em c’haoued wenn,\n» Labousik koant a nij laouen,\n» Deuz da zibri greun, kuign ha mel !\n» Ar bleunv zo e liou da askel\n» A vezo da wele, da neiz.\n» Deuz ’ta ! Hep paouez hed ann deiz\n» C’helli kana, kousket enn noz :\n» Labousik koant, me da c’hortoz. »\nAl labouz fur neuze d’ann den\nA lavaraz : — « Gwell eo gan-en\n» Nijal, kana dre ar c’hoajou,\n» Kousket a-zindan ann deliou,\n» Sellet enn Env oc’h ar stered\n» Bihan ’vel d-oun ha kaer er bed. »\nGwell eo frankiz d’ann diouaskel\nEvit eur gaoued leun a vel.\nBugale, tud diwar ar meaz,\nSetu lavar al labouz keaz,\nAl labousik n’en deuz netra\nNemet he askel da nija,\nNemet he gan da veuli Doue,\nNemet he galoun, he ene\nDa garet he vamm hag he dad,\nKement tra zo, kement zo mad ;\nD’ho karet c’houi, bugaleigou,\nElez war barlen ho mammou.\nHo mammou keiz, petra rafent\nHo tioueret-c’houi ma rankfent ?\nMervel, siouaz ! gant keuz ha doan\nWar lerc’h ar vugale vihan\nHo deuz ganet, ho deuz maget,\nHa digant-ho a ve lamet.\nPetra rafac’h-c’houi hoc’h-unan,\nBugale, mar kollfac’h ho mamm ?\nDiout-ho pell-pell ma vec’h kaset,\nHa gant tud kriz ma vec’h stlapet\nEnn eunn toull doun hep sklerijen,\nHep na ve den enn ho kichen ?\nAr pez a ve great d’ho mammou,\nD’e-hoc’h ive, bugaleigou,\nAnn dra-ze rit d’al laboused\nA vez gan-e-hoc’h dineisiet,\nHa lakeet e kaouedou,\nDa vervel gant naoun ha gant riou.\nAnn dra-ze rit ha ne reoc’h ken,\nGoude klevet mad va c’helenn :\n— « Gant den e-bed ne vez karet\n» Bugale fall ann drouk spered.\n» Ann drouk a reomp d’ar re vihan\n» A gouez war hor penn hon-unan.\n» E gwirionez, Doue a zo leal,\n» Ne zigas mad d’ar re ra fall ;\n» Biskoaz digastiz ne lezaz\n» Nag ar muntrer, nag ar iuzaz.\n» Iud ar bugel, muntrer ann den\n» Gar ober poan d’eur geillenen\n» Diwar c’hoarzin, diwar c’hoari.\n» Hou-nez da zen ’n’eo kevridi ;\n» Rak pep labouz, gwezit er-vad,\n» Evit eunn dra-bennag zo great.\n» Evel d-hoc’h, en deuz gourc’hemen\n» Da viret er bed penn-da-benn.\n» Ar gourc’hemen-ze, bugale,\n» Ober vad ann eil d’egile,\n» A vez torret, o tineisia\n» Labousigou great da veva,\n» Great da garet ha da viret\n» Na ve debret gant ar prenved\n» Ar greun a ra bara d’e-hoc’h.\n» Hiviziken ’ta, gant a reoc’h,\n» List anezho, pa’z int laouen,\n» Da gana kaer ho c’hanaouen !\n» Bugale, tud, list anezho,\n» Ann Aotrou-Doue ho pennigo ! »\nD’ANN TIERN L.-LUSIAN B…\nSezar, eur c’hi maill ha brudet,\nBesk he lost ha rok he galoun,\nA voa lammet enn he zav sounn\nTost d’eur c’honikl iaouank, hag out-han o sellet :\n— « D’in-me oud, eme z-han, he gurun o c’hourdrouz,\n» Ken a grenaz enn-dro al labousigou keiz.\n» Me eo Sezar, ne dec’h rak bleiz ;\n» Gan-en-me n’euz ket a c’hlabouz ;\n» Anavezet ounn e pep bro. »\nAr c’honikl, pa glev he hano,\nLavar he in manus, a laka he ene,\nEnn eur ouela, ’tre daouarn Doue.\nGoulenn a ra, enn eur grena :\n— « Aotrou ar C’hi, mestr ar vro-ma,\n» M’en em roann d’e-hoc’h, petra a reot-hu d’in ? »\n— « Da laza rinn ! »\n— « Ha mar tec’hann ? » — « Ne di ket pell,\n» Hag a-bred e ranki mervel ! »\n— « Petra, eme ’r c’honikl, n’euz forz penaoz, bepred\n» Koll va buez a zo d’in red ?\n» Mervel evit mervel, tec’het zo gwell gan-en. »\nHa dreist ar c’hleuz dioc’h-tu ar c’honikl a lamm krenn,\nPiou damallfe ’nezhan ? Ne gredann den ebed.\nRak-tal ma voe gwelet\nO vont kuit, o tec’het,\nAr chaseer war-n-han a viz eeun hag a denn ;\nHag ar c’honikl d’ar red, ha Sezar oc’h torgenn.\n« Ac’hanta ! va c’holen, ha n’en doa ket great mad ? »\nLakit ho poan da labourat\nHag ann Aotrou-Doue ho skoasio,\nPetra-bennag a c’hoarvezo.\nDA VIGNOUN AR VUGALE, ANN AOTROU A. TROUDE\nSavet abred, eur wenanen\nA zistroe d’he c’hest laouen\nGant eur beac’h mel e doa kavet,\nDre ar prajou war gant boked.\nGant-hi en em gav ’r geillenen,\nA lavar d’ezhi : — « Penzoden !\n» Atao em’ oud o labourat,\n» Hep na deu d’id netra a vad.\n» Perak poania, evel a rez,\n» ’Vit eur rouanez didalvez ?\n» Mar karfez heuilla va c’helenn\n» Ha labourat ’vid-oud hep-ken,\n» Neuze ne ve kollet da boan. »\n— « A gav d’id, koz trabel vihan,\n» A lavaraz ar wenanen ;\n» Ha petra dalv, me her goulen,\n» Al labour n’eo great ’vit ann holl ?\n» ’Vel da gomzou ez a da goll. »\nE Breiz-Izel, e Breiz hor bro,\nEz euz koar ha mel tro-war-dro,\nKoan ha mel euz ar re wella\nNe vent kollet, evel brema,\nMar karfe ’nn dud, ’vel ar gwenan,\nEn em voda holl a-unan\nDa labourat ar brezounek.\nBreiziz, gwir vreudeur kalounek,\nDa gutuill bleunv ar re gaera,\nD’ober eul labour ar gwella,\nD’ober da Vreiz kant kurunen,\nHa pa ve fuc’h er c’hos keillen !\nD’AM BREUR H. M., B….\nEr Sao-Heol ema ’r brud (pep bro ’n deuz marvaillou),\nE voe gwechall eur raz skuiz o veva er bed.\n’Vit beza, eme z-han, didrouz dioc’h ann holl draou,\nEz eaz d’en em denna ’nn eunn dorz vara braz-ed.\nAl leac’h-ze, enn distro, a voa frank ha ledan ;\nTro-war-dro ne choume nemet-han he-unan.\nHor lean vevaz eno, evel gwechall ar zent.\nKement e labouraz gant he deod hag he zent,\nM’en devoe ’barz nemeur, evit en em vaga,\nAr pez en doa ezomm : minfik ha kreun-bara.\nKof a zavaz out-han : Doue a ro he vadou,\nD’ar re ho deveuz roet d’ezhan ho c’halounou.\nEunn deiz da gaout ar raz santel\nE teuaz, a berz pobl ar razed,\nDa lavaret d’ezhan e voa savet brezel\nGant ar c’hisier hag hi : voant deut, enn eur dremen,\nDa c’houlenn digant-han eunn draik enn aluzen.\n— « Mont a reant, eme z-ho,\n» Da glask pell ac’hano\n» Razed all d’ho harpa a enep ar c’hisier.\n» Ker-Raz a voa kelc’het ; hep gwennek na diner\n» Voa bet red d’ezho mont, ker braz voa ann dienez.\n» Ne c’houlennent kalz tra ; war-benn daou, tri dervez,\n» Gant ann arme razed hi a vije distro\n» D’ho bro. »\n— « Va mignouned, eme al lean,\n» Gant traou ann douar, pell zo, me n’emounn mui e poan.\n» Ouc’h-penn, penaoz eur raz, zo ker paour ha ma ’z ounn,\n» A ve evit ober d’hoc’h-hu eur vad bennag ?\n» Dioc’h ar bed me a zo distag.\n» ’Velato e pedinn, euz a greiz va c’haloun,\n» ’Vit ma teui ann env da harpa ac’hanoc’h\n» Ha da rei d’hoc’h ar peoc’h. — »\nO veza komzet evel-se,\nAr zant a brenn he zor neuze.\nOc’h piou, me her goulen, eo ar raz-ma hevel ?\nOc’h kalz a dud, siouaz ! n’em beuz karg da henvel :\nOuz-in-me, ouz-hoc’h-hu hag ive oc’h pep den\nNe ro ann aluzen,\nPa wel e toull he zor, o c’hlaouri gant ann naoun,\nAr paour keaz reuzeudik.\nDont a raio ho tro, diwallit, pinvidik !\nDa c’hortoz me lavar : Kaloun mean enn ho kreiz,\nKristen oc’h ha den kriz.\nPedi, pedi zo red ; mont euz ar bed zo mad,\nHa gwelloc’h, a gav d’in, maga paour, emzivad.\nAr c’henta lavaraz mouga ar baourentez,\nMiret oc’h ar beorien da ziskouez ho lorgnez,\nHag hen a voa manac’h, ha roet en doa d’ar paour\nKement vad en devoa : he leve hag he aour ?\nHa dre garantez eo e komze ann den-ze ?\nKredet neb a garo !… Mez d’ezhan pa wele\nEunn den keaz reuzeudik o c’houlenn peadra\nDa c’holei he groc’hen, da gaout eunn tamm bara\nHa lavaret a rea d’ezhan e toull he zor :\n— « Deut, mignoun, ’tal ann tan, deut affo er goudor !\n» Deut da zibri eunn tamm, pell a zo ho peuz naoun,\n» Ar pez a zo em zi euz a greiz va c’haloun ! »\nPe ma ne roe netra, eur ger mad euz hor bro ?\n— « N’em em zaleit, paour keaz, eur weach all ho pezo ! »\nNann ! nann ! ne voa Breizad, hen-nez ne voa kristen,\nAr c’henta gavaz diez, skoaz-oc’h-skoaz gant peorien\nBale dindan ann env, oc’h ann heol benniget.\nAnn heol zo lagad Doue ha ne rafe tro ’r bed,\nMa n’en divije bet pell zo ar gourc’hemen\nDa strinka ’vit ann holl tomder ha sklerijen.\nTomder ar garantez ne zell oc’h den, na tra,\nOc’h pinvidik na paour, oc’h brasa, bihana.\nD’ezhi omp hevel holl : hag al laouenanik,\nHo preur-c’houi, peorien geiz, dister ha bihanik,\nZo kement diraz-hi ha roue brasa ar bed ;\nHen ha c’houi zo gant Doue gwelloc’h zo-ken karet.\nNe ket Doue diwar-n-hoc’h a droi he benn gant mez,\nDiouz-hoc’h-hu birviken ne d-ai he garantez,\nHe garantez a bad evel he sklerijen.\nPe goulz e teui a-benn euz a galoun ann den,\nDa ziskouez d’he spered, gant traou ar bed-ma dall,\nNe d-eo ket ann amzer brema evel gwechall ?\nGwechall e voa peorien, evel a zo brema,\nHag he kalounou hag a garie ranna\nKement tra ho devoa, madou ha karantez,\nGant ho breudeur doaniet, peorien enn dienez.\nBrema ni hor beuz mez, ha marteze donjer,\nPa welomp ar re baour o tont war-zu hor c’her.\nEvit ho c’has enn dro, kenta ha ma c’hellimp,\nNi, tud vad, kristenien, d’ezho petra a roimp ?\nDiner merglet, pensel, askorn pe vara louet,\nTraou ne brizfe koz-chas c’houesa evit ho boued.\nAl loened a laosker da beuri dre r’ mesiou,\nAl laboused a nij dre hent kaer ann envou,\nHag ar paour, hen hep-ken, a vo miret out-han\nDa vale dre ar vro, enn amzer zo breman ?\nDont a rai eunn amzer (daoust ha petra virfe ?)\nMa vo torret ho fenn ouz koz tud ar seurt-se.\nKaer a zo lavaret ; ni ne dalvezomp ket,\nNi zo ho bugale, hon tadou koz zo bet.\nHa war hor lerc’h, siouaz ! hor bugale, d’ho zro,\nO welet petra reomp, falloc’h c’hoaz a vezo.\nDa neb en deuz ezomm, roomp ann aluzen ;\nDiskouezomp, evel Doue, e karomp ar beorien ;\nPe ma n’hor beuz netra, laoskomp da vihana\nHe gi gant ar c’heaz dall n’en deuz dourn d’he rena,\nHe flac’h gant ann den koz da vale dre ar vro,\nDa vont, harpet war-n-hi, dre al leac’h ma karo !\nPe zrouk a zo eno ? Daoust ha fall eo diskouez\nEo mezuz enn oad-man oc’h ar paour kaout truez ?\nHa gwelloc’h, kalz gwelloc’h, maga paour, emzivad !\nAL LOUMMIK DOUR MOR\nD’ANN AOTROU CHARLEZ A VRO-C’HALL\nE gweled ar mor doun eul loummik dour beuzet\nA lavare o vont : — « Ne d-oun netra er bed !\n» Perak, Doue galloudek, c’houi a dro ar rod vraz,\n» Perak ho peus-hu great euz ac’hanoun, siouaz ! »\nEr mare ma komze, eunn histren a zigor\nHag a ef enn he c’hreiz ar beradennik mor.\nDont da galedi ra, da veza mean perlez.\nEvel-se a c’hoarvez :\nPa stok dourn Doue enn den, a zo ann distera,\nE strink diwar he dal eul lugern ar gaera.\nNetra, netra er bed gant Doue ne d-a da goll :\nEul loumm dour er mor braz, war ann douar eur ieoten\nA zo a ziraz-han ker kaer evel ann heol.\nEvit kaout anezho n’en deuz nemet astenn\nHe vreac’h hep laret ger, hag e teu pep unan.\nGouzout a reont er-vad, ker koulz braz ha bihan,\nEvit petra int great, piou zo o c’hourc’hemen.\nHa perak ’ta neuze eo dishevel ann den ?\nKaset gant he galoun ha deut dall he spered,\nHe skiant a zo ken teo, m’en deuz beac’h o welet\nEvit piou ez eo great, hag e tle he ene\nMont, dre histren he gorf, da vean perlez enn Ee.\nD’ANN AOTROU MAURIÈS, LEORTIEK.\nEget dastum madou d’ezhan.\n(St-Hervé — Leg. celt. de M de la Villemarqué)\nEnn eur vro bell, ’tre daou vourc’hiz\nGwechall-goz e savaz diviz.\nHe-man evelato a voa doun enn he benn\nNe voa ket egile netra enn he gichen.\nWar he veno, fur ne vije\nDreist hen-nez nep n’hen enorje.\nNemet ann dud diskiant ne enoront danvez ;\nE ialc’h ar pinvidik n’ema ket ar furnez.\nAr pinvidik lare aliez\nD’ann hini en doa gwisiegez :\n— « C’houi a gav d’hoc’h, me gred, ez oc’h eunn ozac’h mad,\n» Hag e talc’her ac’hanoc’h stad ?\n» Lavarit d’in eta, ped gweach, hed ar zizun,\n» Diwar bara ha dour ez eo rankout d’hoc’h iun,\n» Epad ma vez gan-en bemdez Ivon pe Baol\n» O kefesta laouen, o tibri oc’h va zaol ?\n» Ha petra dalv d’ho seurt beza atao o lenn ?\n» Evit-se n’hoc’h lartoc’h, n’eo flouroc’h bleo ho penn !\n» Atao oc’h lojet tost da neiz filip ann doen ;\n» Gwisket e miz kerzu, evel e miz even ;\n» Enn hanv evel er goanv c’houi a zo hoc’h-unan,\n» Ho skeud ho mevel braz hag ho mevel bihan.\n» Petra dalv eunn den ezommek,\n» Pa n’eo evit dispign gwennek ?\n» ’Mesk ar re n’heller dioueret\n» Ne deuz hini, hini e-bed\n» Par d’ar re-ze hep-ken a strink diout-ho madou,\n» Aour hag arc’hant a vozadou.\n» Evel-se eo a rann : me, evit ober mad,\n» A ro da labourat\n» Da bep micherour zo : da baotr ar rokeden,\n» Hag, etouez kalz re all, d’hoc’h-hu, skrivanerien,\n» A laka koz skridou war hano ar re vraz. »\nGrik, grik ne lavaraz\nAnn den desket,\nKemend all a gomsiou n’ho doa na lost na penn.\nBrezel a zigoraz ha, gwelloc’h evit den,\nE tiskouezaz anat eo ann deskadurez\nTalvoudusoc’h evit danvez.\nAr gear m’edont ebarz, dre nerz voe kemeret.\nHo daou ez ejont kuit : hen-nez ne voa desket,\nDisprizet gant ann holl, enn dienez vrasa,\nNe gavaz e nep leac’h dor zigor, tamm bara.\nEgile all a-vad\nE pep bro, gant ann dud, voe digemeret mad.\nHag evel-se, hep diviz all,\n’Voe etre z-ho barnet ar stal.\nEuz ann deskadurez\nTeu eurusded, furnez ;\nHa diwar ar madou,\nAnez skiant, kalz poaniou.\nList da lavaret tud diskiant,\nDeskadurez a dalv arc’hant.\nAL LOGODEN EUZ A GEAR HAG AL LOGODEN\nDIWAR AR MEAZ\nD’AM DIOU C’HOAR J. HA M. M…\nKasit, Breiziz, er meaz ho ti\nBoasiou fall ha nevezenti.\nHervez ma welann skrifet sklear,\nEul logoden, ganet e kear,\nA ieaz eunn deiz kuit euz he zi\nDa c’hoari war ar meaz, eme z-hi.\nEnn eur c’hoad braz en em gavaz.\nEno, ann noz a dremenaz\nGant eul logoden euz ar vro,\nLogoden fur mar doa war dro,\nA voa choumet sioul enn he c’hear\nDa zibri he boed, tomm pe glouar.\nLogoden gear c’houl digant-hi\nHa ne devoa tamm da zibri ?\n— « Eo da, e feiz ! eme e-ben,\n» Hag a galoun vad digan-en,\n» Ar pez am beuz as po founnuz.\n» Daoust ha te ne vez ket figuz ? »\n— « Tamm ’bed ! nemet gweachouigou,\n» Da vorlarjez hag enn dichaou.\n» Neuze, dre gaout da lipouza,\n» Ne gavann mad ann dra wella.\n» Evit hirio, dre m’am beuz naoun,\n» Gwella ve d’in eo eunn dra founn. »\nLogoden gear, debret he c’hoan,\nIa da gousket goude diboan,\nHa daoust ma voa plouz he lojeiz,\nPa zihunaz, voa pell ann deiz.\nSetu hi brema war ar meaz\nDigemeret mad, enn he eaz ;\nN’oa e nep leac’h ’vit beza gwell.\nEvelato, ne choumaz pell ;\nLaret a reaz d’he mignounez :\n— « Ebad eo va doare gan-ez,\n» Ha koulskoude gwell eo va zi ;\n» Deuz gan-en, euruz e vezi.\n» Ne d-eo eno evel ama,\n» Ar pez as peuz ne d-eo netra.\n» Eno, te a iel da gousket\n» War ar plunv kunv, enn eur c’holc’hed ;\n» Lojet vezi enn eul lez kaer\n» Zo da eur roue pe da eul laer,\n» E solierou goloet a-bez\n» Gant limestra euz ann Indez.\n» E-skoaz va c’hear, hep laret gaou,\n» Da di, mignounez, zo eur c’hraou.\n» Eno, ouc’h-penn pinvidigez,\n» Es pezo traou, traou mad bemdez ;\n» Deuz ’ta gan-en hag e weli\n» Pe gemm zo etre hon daou di. »\nAl logoden diek gounezet\nA ieaz gant-hi. — En em gavet,\nLogoden gear he c’has rak-tal\nD’ar gegin, d’ar zolier, d’ar zal,\nLeun a vadigou, a vleud flour,\nTraou mad distaill n’en deuz ar paour.\nStaga a reont, m’int o tibri,\nPa c’houigour ’nn nor o tigeri.\nLogoden gear e daou lamm-krenn\nZo enn he zoull ; e leac’h e-ben,\nNe c’hwie eno ann ardemez,\nA skrab, a dro leun a enkrez.\nPa zistrojont euz a gear-guz,\nLogoden gear, ne voa figuz,\n’Stag adarre ; — war lerc’h, e-ben\nA zo lostek gant he zersien.\nHe mignounez oc’h he gwelet\nO krena, o veza nec’het,\nA c’houlennaz dre garantez :\n— « Petra zo o c’hoari gan-ez ? »\n— « Strafuillet ounn gant ber braz aoun\n» Ma’z eo d’in torret-krenn va naoun ;\n» Keuz am beuz d’as peza kredet\n» Hag ama da veza deuet.\n» Ar pez voa mad a lavarez,\n» Ar pez a voa fall a nac’hez,\n» Ha koulskoude te da-unan\n» A skrab ive, ’vel a welann,\n» A-raok ann dud hag ar c’hisier,\n» Stankoc’h ama evit em c’her.\n» Gwelloc’h eo beza war ar meaz\n» Enn eunn toull fall hag enn he eaz,\n» Eget beza e ti rouanez,\n» 0 krena atao gant enkrez. »\nAr marvaill-man dlefe deski\nEz eo gwelloc’h da bep hini\nChoum e peoc’h en he di bihan\nEl leac’h m’ema euruz, diboan,\nEget beza e-kreiz anken\nEnn eur maner zo d’ann estren.\nNe d-eo ket e tiez ar re all\nE vever eaz, e varver leal.\nAl logoden diwar ar meaz\nZo skouer d’ar re ne d-int ket eaz,\nNe d-int ket eaz war ar mesiou\nDa choum hep dont war dro ’r c’heriou,\nDa ziskouez ez int tud diskiant,\nO kaout ho devezo arc’hant,\nDillad kaer ha boed da veva\nEvit trei ar vein da zec’ha.\nNe ket enn amzer ma e kouez\nAnn aour euz a vlenchou ar gwez !\nEnn eur dec’het a-raok ann naoun\nHep labourat, int digaloun ;\nTud didalvez ha tud diroll\nA ia gant-ho bemdez da goll\nFeiz ho zadou hag ho furnez.\nGoude dont da veza lorgnez,\nMez ar vro ha gouli ar bed,\nGant ho gwall reverzi nec’het,\nEz eont, sammet a dorfejou,\nDa vreina er vac’h oc’h ’r c’hefiou.\nGant al logoden eo deski\nDistrei d’hor bro, choum enn hon ti\nDa veva, ’vel ho deuz bevet\nHon tadou koz zo er vered ;\nDa gas d’ho c’haout hor relegou,\nHag hon ene eeun d’ann Envou.\nAr gaoriged a c’houlennaz\nKaout baro hirr, ’vel ar bouc’hed ;\nHag ho goulenn d’ar re-ze bet,\nAr re-man oc’h Doue a glemmaz,\nO lavaret : — « N’euz mui a gemm\n» Tre ar re vad hag ar re fall. »\n— « Bouc’hed fleriuz ! perak tamall,\n» Perak ouz-in-me dont da glemm,\n» War zigarez m’am beuz roet\n» D’ar gaoriged ive baro ?\n» Kaout baro bouc’h zo divalo\n» Oc’h gronj pennou a zo divoed ;\n» Eur vez int d’ar re ho dougenn,\n» Anez kaout skiant, furnez, chemed.\n» Ne ket dioc’h baro ar spered,\n» Nag ar vaouez dioc’h he lostenn.\n» Ar falla loen a zo reunek,\n» Hag enn oad-man kalz a c’hragez\n» Zo red d’ezho derc’hel bragez,\n» Dre gaout ezec’h zo re varvek. »\nNe ket eur gaou : gwazed a zo\nNe d-int netra nemet lastez,\nKos marmousien, tammou lakez,\nSpount ann dud vad ha mez ar vro.\nFicha baro reont enn avel,\nEnn eur gredi ho deuz kalon,\nHa ne ve evit-ho Samson\nGant he vleo hirr evit herzel.\nSellit piz, diwallit, paotred,\nDalila ne ket maro c’hoaz.\nO c’hoari kas ar fall er meaz,\nGant-hi a-bred e vioc’h teurket.\nAr c’hrek a iel er penn kenta,\nHa c’houi war-lerc’h, panezeien,\nSounn ho kribell, ’vel killeien,\nA vo klevet c’hoaz o kana.\nE leac’h kana, rusia dlefac’h ;\nAr c’hrek dinerz, mad ha tener\nHa kalounek e peb amzer\nA labour a nerz he divreac’h ;\nPoania a ra enn noz, enn deiz,\nEvid-hoc’h, ’vit he bugale,\nHag he c’harantez, war vale,\nNe baouez da bedi gant feiz,\nEvit ma troi da vad ar bed,\nMa teui kaloun, skiant d’he fried,\nE-leac’h brabans, lorc’h ha fouge\nM’en devezo doujanz Doue,\nMa talc’ho mad d’ar gourc’hemen,\nPa n’en defe ket eur varven !\nMa pec’haz ar c’hrek da genta,\nD’he fried ma rankaz plega,\nAbaoe, dre he c’harantez,\nNe zell oc’h poan nag oc’h enkrez\nAbaoe, gant nerz he c’haloun,\nEvel ar mor ledan ha doun,\nAr bed a zo gant-hi loc’het\nHag he fec’hed kant gweac’h gwalc’het.\nPerak ann den n’ef-hen ket leal ?\nGoude rebech, goude tamall,\nPerak ne veul gant gwirionez\nAr pez a zo mad er vaouez ?\nFazi ar c’hrek a vez kavet,\nAr vad a ra a vez nac’het.\nTamall gragez a zo ebad,\nDiez eo evel d-ho ober ar mad.\nGwell ober mad ’vit kaout baro\nBezet drouk enn den a garo !\nD’ANN ITRON L.-Ate PENQUER.\nEt mon cœur est rempli d’adoration pure,\nPour celui qui créa, dans l’humaine nature,\nCet amour surhumain de la mère à l’enfant\nAmour immaculé, prêt pour le sacrifice\nAmour acceptant tout : croix, souffrance, calice !\nAmour toujours esclave…. et toujours triomphant !\nMme Ate Penquer (Révélations poétiques.)\nEunn houad a voa, iaouankik-flamm,\nE-touez ar ier o klask he vamm.\nKrial a rea ma voa eunn truez !\n— « Paour keaz houadik, eme eur giez,\n» A voa gant he chas o tremen,\n» Da vamm zo a-hont war al lenn\n» Oc’h da c’hortoz, ha te ama. »\n— « War al lenn z-hont, va mamm n’ema.\n» Va mamm a zo eur iar wenn-kann,\n» Eur iar zo mad, mar deuz unan. »\n— « Gant eunn houadez oud bet dofet ! »\n— « Ne ket eur iar deuz va goret ?\n» Koulskoude, ne ket ann houadez,\n» Ar iar zo enn dro d’in bemdez. »\n— « Da vamm, eur iar ? Diod oud a-vad,\n» Euz a vi iar ne deu ket houad. »\n— « Ne c’houzounn a be vi teuann,\n» Ann houadez ne anavezann,\n» Ac’hanoun ne ra van e-bed.\n» Ar iar a-vad a ro d’in boed,\n» Ar iar d’ann dour a deu gan-en\n» Hag e pep leac’h zo oc’h va ren,\n» Oc’h va diouall, gant he askell,\n» Dioc’h ar riou ha dioc’h ar sparfell.\n» Kaer ho pe ’ta din lavaret,\n» Gant ar iar, pa na venn ganet,\n» Ar iar am c’har a zo va mamm,\n» Pe leac’h ema ? Hi a glaskann ! »\nEuz a vi iar ne deu ket houad,\nHag evelkent e tro ar goad ;\nEuz a wenn vad e teu wenn fall.\nAr vugale gant mammou all,\nGant mammou n’ho deuz ho ganet,\nKarantez ho zud ne zenont ket.\nAr vamm ne gar na merc’h na map,\nHag ar bugel na mamm, na tad.\nEvel-se eo ez a da goll\nAr garantez dre ar bed holl,\nHa, gant karantez ar galoun,\nE kouez pep vad enn eur mor doun\nNe zislounko, gant ann amzer,\nNemet pense dioc’h ar reier,\nNemet klenved divron estren,\nNemet aliez danvez gwall den,\nDanvez grek fall, danvez muntrer\nDigant magerez deut d’ar ger.\nDa c’hortoz, ’ma enn he gavel\nAr bugel oc’h he gerent hevel.\nGwelet e vo divezatoc’h,\nPa deui lano ar mor da loc’h.\nEvel-se ez eo bet kollet\nDarn tiadou tudjentiled,\nTudjentiled ha rouanez\nKouezet maner kaer ho furnez,\nDre ma kredent ne voa deread\nD’eur vamm itron beza mamm vad,\nMaga he map, he merc’h vihan,\nKoll he gened, kaout re a boan,\nBeza evel eur vamm-diegez.\nGwell eo gant-hi, pe deuz danvez,\nPe deuz iec’hed, gwell ebatal,\nRei he bugale d’ar re all,\nRei he map, he merc’h da vaga.\nAr mammou-ze, stankoc’h-stanka,\nVe lavaret ne c’houzont ket\nEstreget genel a zo red,\nPa zao diwar-dro ho c’halon\nLeaz ar garantez d’ho diwron.\nAl leaz-ze a zo bet great mad\nD’ar vugale gant Doue, ho Zad.\nLeaz ar vamm zo great d’he bugel,\nLeaz estren beza koulz ne c’hell.\nAnez, perak ’touez ar chatal\nNe vag loened, loened re all ?\nEuruz, euruz eo ar bugel\nEn deuz eur vamm vad d’her genel,\nEnn deuz eur vamm vad d’he vaga.\nAr vamm vad-ze ann eurusa !\nAr boan e deuz ia e dudi,\nPa wel he bugel o kreski,\n0 trei out-hi he zaoulagad\nHag he galoun leun a c’houez vad,\nO lavaret : — « Va mamm, va mamm,\n» Te eo am c’har, te a garann ! »\nNe ket ar c’hrek e deuz ganet\nMamm ar bugel, ma ne vag ket.\nD’ANN AOTROU F.-M. LUZEL\nGwell eur penn iskiz leun a skiant,\nEvit eur penn divoed zo koant.\nEur louarn a voa war ar studi\nEvit mont da zen a lezen.\nEn em gavet da vont da di\nEur furlukin a Les-Kuden,\nE voe mantret holl o welet\nKement all a draou oc’h bisier :\nDillajou glaz, ruz, marellet,\nDarn arc’hantet, darn alaouret,\nSaeou goullo, soroc’hellou\nE pep giz zo hag a zo bet\nDastumet eno euz pep bro.\n— « Sadama ’vad kavet gan-en, »\nEme Alan o trei enn dro,\n— « Ia, sadama d’in eur guden\n» Ha ne zifuillinn ket feteiz !\n» Evelato red eo gwelet. »\nHag al louarn a zeou, a gleiz\nDa glask ar pez ne wele ket.\nFurcha ha paoata a ra\nHa, gant he fri tano aliez,\nKaer enn deuz furguta, c’houesa\nE touez kement all a lastez,\nFoeltr vad ne gav nemet kos flear,\nFlear ar gevier, ann ormidou.\n— « Gwelloc’h eo d’in-me mont d’ar gear\n» Mont da studia va lezennou,\n» Da c’hout ha me gavo gwelloc’h ?\n» Kudennou ive zo enn-ho ! »\nHa da vont kuit Alan a loc’h,\nPa wel war eunn daol gaer eno\nEur pez mousklen, mar boe biscoaz,\nDremm eunn den kaer, amzer voa bet.\n— « Sell ! eme Lan, setu eur goaz !\n» Dre glask er-vad em beuz kavet\n» Eunn dra-bennag a dalv ar boan.\n» Ne ket a-walc’h evelato :\n» Sellet piz out-han a rankann. »\nHa war ann daol al louarn a zao\nGant-han lemm ha krak he lagad.\nTrei ra enn dro d’ar vousklen den,\nKemeret anezhi a zournad :\n— « Penn kaer, ma ve enn-han boeden ! »\nEme ’l louarn, o vont ac’hano.\nAnn traou n’int ar pez ma kreder :\nEr pennou kaer n’euz boed atao,\nTraou stank, kalz tud a weler\nN’int nemet c’houez, nemet avel,\nTraou brao dirak ann daoulagad,\nTud lugernuz zo-ken a-bell ;\nArabad out-ho tostaat !\nSkiant ha furnez dec’h peurvuia\nDioc’h furlukin hag ormider,\nAr wirionez d’en em fuilla\nA red da di al lezenner.\nE-leac’h avel, lakait boeden\nE penn ar re ra c’hoariellou,\nHa grit ive, dioc’h pep lezen,\nTrouc’ha struj ha frezillonnou,\nEvit ma teuio ar furnez\nDiginklet kaer, kaer da bara,\nHa, dreist pep tra, ar wirionez\nA dle beza ann heol sklera.\nD’ANN AOTROU J.-P.-M. AR SKOUR\nTud zo hag a lavar : — « Ne d-eo netra e-bed,\n» Eur c’hrek zo o veuzi. »\nHag eur c’hrek zo eur c’hi !\nOc’h eur c’hi ve truez.\nHa ne dalv ar gragez\nA zo tener ha mad, zo ho buez karet,\nKaret ho bugale, karet ho friejou,\nA zo ar vein oaled a domm ar c’halounou,\nAr c’hantoloriou kaer zo war-n-ho sklerijen,\nGoulaouennou ann ti, evel heol ann envou,\nEvel louzaouennou a bare peb anken,\nHo dourn atao noz-deiz a bep-tu o viret,\nDre ’r venoden ma’z eomp, na vemp gant drein toullet,\nHa ne dalvont ar boan, lavarit d’in brema,\nE ve ar gragez-ze termet dindan ar beac’h,\nE vent-hi skoasiet stard ha skoret gant ar vreach\nE deuz bet digant Doue ar galloud d’ho harpa ?\nNe ket harpa hep-ken, karet a zo ive.\nAnez ar garantez, na pe seurt harp a ve ?\nNebeud a dra eo c’hoaz evit kement a vad\nA skuill euz he c’haloun eur c’hrek war he ziad.\nPiou goude a lesfe da vont gant ann dour red,\nC’hoar, pe vamm, pe bried,\nHep lammet war he benn d’he c’hlask bete ’r weled ?\nAr pez a lavarann ne d-eo ket heb abek ;\nSetu evit petra : ama ez euz menek\nEuz eur c’hrek paour a voe beuzet\nEnn eur ster zoun, ar ster Odet,\nP’edo o vont da gas ho lein\nD’he fried, bener mein.\nHe-man, p’en doe klevet petra voa c’hoarvezet,\nA red, kollet he benn, da glask korf he c’hrek kez,\nEvit he liena, hag he lakat er bez.\nE-pad m’edo o vont, a bep-tu o sellet,\nEur pez bandennad tud gant-han en em gavaz.\nGoulenn a reaz out-ho ha n’ho doa ket gwelet\nDoare ’bed euz he c’hrek ? Eunn darn a lavaraz :\n— « N’hor beuz gwelet netra ; klaskit-hi izelloc’h. »\n— « Arabad ! ’me re all, eunn tamm brao eo gwelloc’h,\n» Mont a enep ann dour, rak daoust ma’z euz dinaou,\n» Spered eur c’hrek atao a zalc’ho penn out-han ;\n» Evelse eo bet great, a-viskoaz ha breman\n» Da zevel he c’hribell enep ar gwella traou. »\nN’eo ket, o c’hober goap, trec’h ar gwir war ar gaou,\nHag e vez gwella abek.\nDaoust petra eo spered eur c’hrek\nPe ez eo fall, pe ne d-eo ket,\nDa enebi nep zo ganet,\n(Ar goaz hag ar vaouez\nZo ann eil egile deut diwar enebiez)\nA enebo bete mervel\nHa goude mervel c’hoaz, mar gell.\nGant-han, gant-hi e vezo poan,\nHa war ho lerc’h marteze doan.\nPENAOZ DONT DA VEZA PINVIDIK\n— « Va zad, lavarit d’in penaoz e c’hell ann dud\n» Dastum, evel a reont, madou ha kalz a vrud ? »\nEme eunn den iaouank d’he dad deut war ann oad.\n— « C’hoantek eo da galoun, ha da gorf maget mad,\n» A zo kre ha nerzuz. — Ama, va map, selaou :\n» Ar gwella hent a zo da zastum gwir vadou,\n» Da veza brudet kaer zo poania, labourat ;\n» Hep ober drouk morse, atao ober ar mad. »\n— « Gwir eo, va zad, m’her goar ; anefe ma’z eo diez\n» Ha torgennek ann hent, — gwelloc’h e ve kompez. »\n— « Hentchou all zo e-leiz, hentchou treuz, riboulou ;\n» Mar fell d’id mont dre z-ho e weli kalz roudou\n» A zo eat enn da-raok. — Mar kerez, fistoulik,\n» Hep spega tamm enn drez e vezi pinvidik. »\n— « Hag ar vouillen, va zad, a zo ous-penn ann drez !\n» N’em’ ounn e chal gant poan, nag ive gant stlabez. »\n— « Neuze, gwella rafez eo beza diod, diskiant ;\n» Dre ’nn hent-se, kalz a dud ho deuz brud hag arc’hant. »\nBREST J. B. LEFOURNIER HENA, MOULER.\n↑ Ce que dit ici M. de la Villemarqué en termes bretons si exquis et si vrais, je tiens moi-même à honneur de le répéter hautement en français. Oui, dans l’étude de la langue bretonne, j’ai eu longtemps et j’ai encore pour conseiller, j’ose dire pour mentor M. le colonel A. Troude. D’élève de M. Le Gonidec, s’il a été proclamé maître, depuis longues années déjà, par des auteurs dont les écrits font autorité dans la Bretagne-Bretonnante et bien au-delà (M. de la Villemarqué et Brizeux), c’était lui rendre justice et reconnaître les titres dus à son mérite. Un autre titre non moins grand à mes yeux, titre que je ne puis oublier, c’est que devenu, moi aussi, élève de M. Troude et par lui initié aux principes qui sont la base du breton, je dois à ses bons conseils, à ses avis tout paternels et surtout à la part qu’il a bien voulu m’accorder dans ses travaux littéraires, l’honneur de pouvoir écrire en une langue généralement mieux parlée, je le crois, qu’elle n’est purement et correctement écrite. G. Milin.\nSonnette. — Cette expression, onomatopée, usitée dans le\nhaut Léon, n’est, que je sache, consignée dans aucun dictionnaire\nbreton. Elle rappelle un cri des enfants du même pays : ouroull,\nouroull, pep hini d’he doull ! jouant à une sorte de jeu de crosse,\nc’hoari toull ar wiz. Un des joueurs est préposé à la garde de la\ntruie, ar wiz, et va la promener au loin. En son absence, les autres\nenfants quittent leur demeure (kear), et viennent chez la truie\ns’amuser à qui mieux mieux. Celle-ci profite de ce moment pour\narriver à l’improviste et s’emparer d’un des kear des joueurs tenus,\nà son approche et avant de rentrer chez eux, de mettre leurs crosses\nchez la truie, et, les tournant rapidement, de s’écrier : ouroull,\nouroull, pep hini d’he doull ! Si l’un des joueurs en retard trouve,\nen arrivant, sa place prise par la truie, il doit alors aller la promener\net remplacer celui qui l’accompagnait précédemment. Le mot ouroull me semble différent de horel, balle ou pierre qui sert au jeu de crosse. Ce jeu, comme beaucoup d’autres encore en usage dans nos campagnes armoricaines, parait remonter à une haute antiquité et n’être pas sans quelque rapport avec l’emblème que les anciens Gaulois représentaient sur leurs monnaies : une laie au pied d’un chêne.\n↑ Le vrai radical du verbe ober étant gober du dialecte de Vannes (d’où le mot gobr de notre pays, gages, salaire, prix\nd’un travail fait), on ne peut, par aucune raison grammaticale,\nséparer l’aspiration du verbe et écrire oc’h ober, non plus que oc’h\nallout, oc’h ouzout, mais o c’hober, o c’hallout, o c’houzout, ces\ntrois verbes étant soumis à la même règle. — En sanscrit, l’initiale\nde gober est un K, rac. Kar, Kr, ind. 1. p s. Karômi, je fais.\nV. Bopp, alph. sanscrit, p. 25.\nMalkenn, s. f. pl. ou — nuage sombre. Ce mot, quoique\nbreton et d’un usage fréquent, n’est dans aucun dictionnaire.\nUne foule d’autres expressions bretonnes sont dans le même cas,\net les signaler toutes serait impossible.\nLe verbe avoir n’existe pas en breton ; il est rendu, en cette\nlangue, par la seconde forme impersonnelle (me am beuz) de beza,\nverbe réduplicatif, à l’origine, dans beaucoup de ses temps et\nmarquant à la fois action et état, prouvé, clairement par o veza,\npour étant et ayant ; par bet, pour été et eu. — Pour cette raison, si j’écris n’oa pour ne voa, m’oe pour ma voe, ou d’autres formes altérées en usage, c’est uniquement par licence poétique.\nWar a lavar ar skridou koz, grek Sokrat a voa ken diboell\nha ma voa hen fur. — Evel-se a c’hoarvez, ar re fura eo a vez tizet\ngwella gant ar merc’hed, evit deski d’ezho ne deuz den na fazi.\nMez-an-stourm. (Ce mot composé aujourd’hui nom propre de\nfamille), signifie champ de bataille. Je ne l’ai jamais vu ni dans\naucun écrit breton ni dans aucun dictionnaire.\nKoumanant, s. f., ferme, métairie. — D’après M. Aurélien\nde Courson (Essai sur 1’histoire, la langue et les institutions de la\nBretagne armoricaine. — Paris 1840), ce mot ne dérive pas, comme\nle prétendent nos légistes, du mot latin conventus, mais d’un terme\nde la langue bretonne, terme qui, dit ce savant auteur, désigne\nune institution spéciale aux régions où se parle ce dialecte. — Ce\nterme fut sans doute rapporté d’outre-mer par nos ancêtres lorsqu’ils\nvinrent se réfugier dans notre petite Bretagne. Or, ajoute\nM. de Courson, page 262, nous lisons dans les lois de Hoel-Dda le\nmot kofnat, employé dans le sens de pacte, engagement, et rendant\nnotre convenant, appliqué au bail congéable. — Le mot kofnat\ns’écrit cyfanadd, en gallois, et, dans cette langue, le c se prononce\ncomme un k, et l’y comme un o ; il paraît être un temps du verbe\ncyfanaw qui se compose de l’adverbe conjonctif cyf et de anaw,\nengager, pactiser. — A l’art. koumanant du dictionnaire de M. Le\nGonidec, qui fait ce mot du genre masculin contrairement à 1’usage\ndu Haut-Léon, M. de la Villemarqué dit que, pris dans le sens de\nfief, il s’écrivait anciennement kemenet, d’où peut-être le Kemenet-\nIlli dont parle M. Kerdanet dans la Vie des Saints de Bretagne.\n↑ Cette fable est une traduction libre de celle du Chien et du Lapin, composée, dit-on, par Napoléon Ier, pendant son séjour à l’école militaire de Brienne. Elle a paru, en français, pour la première fois dans le Journal des Villes et des Campagnes, le samedi 8 février 1851.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Marvaillou_grac’h-koz/a-bezh&oldid=63431 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 7 Mez 2014, da 21:31.