Santez Gwennik - Wikimammenn\nRené PRUD’HOMME, 1905 (p. 114-130)\n◄ Sant Malo, kenta Eskob Aleth Santez Gwennik Taolen euz ar geariou diesa a zo el leor-ma ►\nSantez Gwennik a vevaz en naved kantved, var bord mor Breiz-Izel, e kichenik bourc’h Beuzek, war c’horre teven Porspiron. He dremm leun a zousder a zo c’hoaz galvet gand labourerien an douar, ha dreist-oll gand martoloded ar vro. Bez ez eo patrounez ar re a c’hoarvez gwall zarvoudou gantho war an dour, hag, en eun doare ledanoc’h, skoazel an oll dud poaniet, eun dra bennag evel Intron-Varia-Wir-Zikour, hogen chommet muioc’h e kuz.\nHe buez penn da benn a zo eur burzud, adalek ar mare ma oe gwelet evit ar vech kenta war douar Breiz, d’he 16 vloaz, beteg an deiz ma ’z eaz diwar wel, en eun taol kount, daou zervez gonde, o tremen eno eun nebeudik heuriou hebken, heuriou ken buezek, ken leun, ma ’z int awalac’h da rei da anaoud ar pez a oe tenzoriou he ene hag ar zoursen euz he vertuziou.\nGwennik ! He hano, ha na lavar ket d’eomp a hent all, dre ar pez en deuz a guzet evit kalz a dud, eur weledigez c’hlan ebarz eun envou digoc’hen, pe gwagennou skeduz en eur mor a beoc’h ? Gwennik ! Klevet a reer eur zon c’hoek en hano-ze, ha na weler ket ar pez a ra d’ezhan beza ker mad. E ma c’hoaz er spered, ha kerkent e teuer da zonjal el laboused klevet o kana en eur c’hoad, el leac’h ma zeer da glask ear fresk an nevez-amzer.\nFellout a ra d’in rei d’eoc’h da c’houzout penaoz e ma ’r vro e pehini e tremenaz an nebeudik heuriou souezuz-se.\nBourc’h Beuzek, gand he dour koz, kelc’het gand eur guchennik tiez toet gand plouz, a zo bepred en he zav. Beza e ma wardro eun anter leo dioc’h teven Porspiron, el leac’h ma kreder e vevaz ar werc’hez yaouank.\nN’euz ket kalz a dra da welet e bourc’h Beuzek. Hogen, pa ziskenner ac’hano evit mont etrezek ar mor e treuzer eur c’hoad gwez pin, dilerc’h koajou braz a en em lede, brema ez euz meur a gant vloaz, war an aochou-ze leun a gerrek. Eno koueriaded an amzer-ze a ie varlerc’h ar moc’h gouez beteg en ho zoullou kuzeta.\nAr c’hoajou-ze a ioa a-zioc’h riboullou leun a dreaz, pere, da zeiziou skeduz an hanv, a lugerne evel eun dousier alaouret war behini tarsiou glaz ar mor a deue da vervel en eur stouffat eonen. Hirio ez euz nebeud a wez eno ; en ho leac’h e kaver parkadou lann, d’ezho bleun melen evel an aour, balan ha brug ; hag a c’heller, d’ar pardaez, kredi eo Gwennik a douch outho gand he zreidigou noaz, pa weler anezho o krena dindan an aezen fresk. Ma na gaver ket ar gwez sabr, henvel ouz pilierou iliz-veur eun eskobti eo marteze abalamour Gwennik na fell mui d’ezhi kaout nemed an env evit toen.\nNa weler mui ken nebeud ar moc’h gouez ; ar zaoud du brema, saoud Breiz-Izel, ker mad da lesa, eo a bign ar gwenojennou riskluz, o peuri bruk ruz an deven ; digaset vezont d’ar verouri gand ar mesaer, a ra d’he skourjez strakal e korniou distro an hentchou leun a ekleo.\nE kenver, setu pleg-vor Douarnenez, azalek Beg-ar-Raz beteg Beg-ar-C’havr, digor frank d’al laonennou mor, a freuz en eun doare ken plijaduruz en hanv ma kredfet a-boan int ar hevelep re a groz ker spountuz e nozveziou tenval ar miz du ; miz du, ar miz dreist-oll euz ar spount, miz ar penzeou, ha miz Gwennik ive.\nE gwirionez, er miz-se eo e teuaz da Vreiz-Izel ; ha Doue a falvezaz d’ezhan e tiskenje he zervicherez yaouank el leac’h-ma dre ar burzud a dlie beza ar mean-diazez euz he zantelez.\nAr Saxoned krabanuz a iea atao war araok ; ha tud Breiz-Veur a zirede a vandennadou warzu Arvor, pehini a deue da veza ho mamm-vro nevez. Evel-se e pignaz Gwennik hag he c’herent war al lestrik a dlie ho digas en hor bro. Kement-ma a zigoueze e miz du, hervez testeni paperou koz. Surprenet gand ar vougidel ha gand ar gwall amzer, e koljont ho hent, ha n’ho doa mui evit gouzoud dre be du mont nemed an tan euz al listri a welent dirazho.\nHogen, an oll a oar pegen kriz oa Bretoned an amzer-ze.\nBeza ez oant eonennerien mor, o veva gand al laeronsiou great gantho war al listri. Kustum oant da staga goulaouennou rousin oc’h kerniel ejenned da bere ho doa hualed an treid, ar pez a rea d’ar goulou beza henvel eun tamm bennag oc’h sklerijen al listri war ar mor. Evel-se ive oe faziet ar vag war behini edo Gwennik hag he c’herent. O kredi tec’het ar c’herrek evit mont pell dioc’h an aochou e teujont da steki outho, ha d’en em goll. Gwennik hepken a c’hellaz en em zavetei. Perak hi ? Abalamour Doue en doa abenn neuze skoet he c’halon gand he c’hras nerzuz ; hag epad ma c’hoeze an avel foll, Gwennik, en eur c’horn euz al lestr, a bede euz a oll nerz he c’halon c’hoaz glan. Kredi a reaz bale war ar mor kounnaret, o rei an dorn da Jezuz, ar Pastor mad, euz a behini oa an oan dousa ha gwenna ; ar gwall amzer a goueze dre oll ma tremene gant-Han. Dizale kement-ma oe eun dra wir evithi. D’ar mare ma stoke al lestr oc’h ar roc’h, Gwennik na welaz netra en dro d’ezhi ; hogen, eun dorn a grogaz en he hini, hag a jachaz anezhi goustadik. Mont a reaz da heul, ha na welaz he devoa baleet war ar mor nemed pa lakaaz he zreid war an aod. Neuze an dorn en doa he bleinet a ziskrogaz, hag en em gavaz he unan.\nN’oa den d’ar mare war an aod. Hogen, pelloc’hig, adre eur grec’hen, el leac’h m’e ma penn ar wenojen a gas war grec’h an deven, e velaz tammou mad a c’houlou rousin, sanket en douar, hag a zeve o teuler kalz a voged, hag eur sklerder a zeblante dont euz an ifern.\nHeb aon ebed ar bugel a dostaaz outho. Ha perak e divije hi bet aon ? E gwirionez, dorn Doue en doa he lezet ; hogen, daoust ha na ouie ket edo atao en c’hichen ? Daoust ha na gleve ket anezhan en he c’halon ?\nDont a reaz eta goustadik beteg ar goulou, a zeve oc’h ober eun tammik trouz, ha pa oe tostik, e welaz — tra spountuz ! — eur goan direol hag iferniuz chommet a-za en eun taol-kount.\nKerniou-boud leun a win c’hoaz a oa eno sanket en treaz dre ho fenn-moan ; tammou braz a gig moc’h gouez a gavet ama hag a-hont, stlejet war an douar, hag a daole eur flear spountuz a lard rostet. Du-ze, podou alaouret, braoigou a bep seurt, traou deuet euz ar penzeou, e berniou ker braz an eil hag egile, lakeat el leac’h m’edo an dud gouez o koania eun nebeud amzer araok.\nPlench ar barrikennou distoufflet, leiz c’hoaz, a lugerne dindan bannou an tan o krena ; a gostez, e kichenik ludu ru eun tantad maro, tud koz ha grwagez hanter-noaz, mesk ha mesk, astennet war an drez hag an askol, a ioa o c’hoi ho c’horfajou gwin-ardant. Ar re-ma oa ar re n’ho doa ket gallet tec’het da heul ar re-all po d’oa gwelet Gwennik o vale war ar mor, eur sklerijen skeduz en dro d’ezhi. Edont e touez an drez hag ar spern ; n’ho doa ket gallet mont pelloc’h. O velet kement-se, Gwennik a zantaz he c’halon o sevel gand heug, hag he doe krenien er vech-ma, rak m’oa gwenn evel kerniou ar meneziou goloet a erc’h ; abalamour ive n’he doa morse gwelet tenvalijen an dud fall, na zoken klevet hano anezho ; abalamour c’hoaz m’edo o paouez gwelet Doue, ha ma edo brema dirak eur skeuden euz an ifern ; abalamour, en divez, musc’hoarz ar grwagez divezet ha mezo oa henvel ouz c’hoarz fall an diaoul. Gwennik a zaoulinaz hag a bedaz.\nEdo ken doun en he feden, ma na welaz ket ar furmou tud o tont an eil warlerc’h egile euz toullou ar rec’hier a ioa en dro d’an deven, hag o tisken euz ar c’hoad war an aod, hogen, goustadik, evel aon d’ezho.\nA nebeudou e tostajont, oc’h ober signalou an eil d’egile. Pa ’z oant digouezet en dro d’ezhi, he gweljont kelc’het gand eur sklerijen par d’an hini a deu euz an heol dreist an tarsiou mor par sko warnhi he vannou da vare kreiz-de. Hogen, gwelet a rejont ive n’oa nemed eur bugel, hag e rojont d’ezhi an hano a « Gwennik ar mor. »\nPa oant digouezet oll eno, gwazed, merc’hed, tud koz ha bugale, gwisket gand truillou a bep seurt liou, lod laonennou alaouret warnezho, lod-all fichet gand braoigou arc’hantet, deuet oll diwar goust ar paour keaz tud chachet gantho eno da veuzi, neuze Gwennik, krenveet gand he feden a zavaz, c’hoantek evel eur bugel, ha dispount evel eur zantez, evit teuler he zellou war ar vodennou tud-ze spountuz ha mez ho gwelet, hag a jomme eno brema hep flach, dalc’het gand eun dra souezuz ha na entent ket.\nGwennik a gomzaz :\n— « Ho pet truez ouzin, na rit ket a zrouk d’in. Edon war al lestr oc’h euz digaset war ar reier. N’euz nemedon ha gement a ve salvet ; na rit ket a zrouk d’in ; n’euz nemedon e buez ; n’am lakit ket d’ar maro. »\nO sellet neuze warzu ar penn pella euz an deven, e velaz eno eun tiik koz, great gand mein, hanter ziskaret, hag e lavaraz oc’h hen diskouez d’an oll :\n— « Lezit ac’hanon da veva aze ! »\nE kreiz tenvalijen an noz, an ti koz a oe, en eun taol sklerijennet, vel pa vije bet an heol o para.\nOll e kouezchont d’an douar, spountet.\n— « N’ho pezet aon ebed, a lavaraz-hi, me zo o vont da gousket. »\nGwennik a bignaz he-unan war an deven, dre douez ar raden hag ar bruk. He gwelet a rejor, gwenn, lugernuz, o vont dre ar wenojen ; he zreid na stoken tamm ebed oc’h an douar. Nebeud goude edo en toullik ti. Al laeroun-vor a ioa chommet bammet war an aod, o sellet gand enkrez ouz eur burzud ken souezuz ; ha pa ehanjont da welet furm c’hlan ar bugel, e kouezjont, ho fenn harp en treaz evit tremen an noz. Antronoz vintin pa zifunjont peb tra a ioa evel kustum en dro d’ezho. An ti dirapar n’oa mui skeduz evel en derc’hent. Dilerc’h ar vag bruzunet, hag ar c’horfou maro a ioa brema war an aod, digaset di gand tarsiou ar goueled.\nGwennik a zeuaz dizale er meaz euz he zi o teuler eur zell hir war linen an dremm-well ; liou briz-wenn an env na rea nemed unan gand hini ar mor. Hag e troaz da zellet warzu an deven ; souezet maro e oe o welet eno c’hoaz an dud kriz etouez pere he doa tremenet e penn an noz araok ; eur guchen vugale hebken oa eat da gichen ar mor evit dastum restachou ar vag, ha diwiska ar c’horfou maro.\nGwennik a gredaz, hep mar ebed, beza o paouez ober eun huvre spountuz. Frota reaz he daoulagad, hag e sellaz adarre en dro d’ezhi ; neuze e tiskennaz divar an deven, o chomm a-za gwechig an amzer evit sellet adarre. A veac’h war ar plen, e c’haloupaz da vont beteg ar mor ; eno ec’h anavezaz korf he mamm, gouliet oll.\nAr baotred vihan a jache war he bleo evit he zenna war ar seac’h. Gwennik a oe merc’h en deiz-se, hag an daelou a ziredaz euz he daoulagad. D’an ampoent Gwennik n’oa mui henvel ouz eur spered euz ar bed-all, rak gwela rea evel tud ar bed-ma ; an dud gouez dispountet a dostaaz outhi, mez gantho, lod diskrouniet ho dent ha kounnar en ho c’halon, lod-all o c’hoarzin, drouk ennho oll outho ho-unan, abalamour, emezho, oant bet trec’het en derc’hent gand eur baotrezik c’hoezek vloaz, mezo ma ’z oant kement a win ho doa evet. Kredi a reant n’oa tremenet netra direiz nemeden ho spered trevaliet. Tevel a rejont goulskoude dirak glac’har ar bugel, ha sklerijen an deiz-se a welaz, tra souezuz ! parezed ar goazed-se en dro da Wennik, oc’h he frealzi gand eun deneredigez a gaver aliez zoken etouez an dud gouez. Ober a reant d’ezhi pokat d’he mamm evit ar vech diveza war an douar-ma, evit kas goudeze a-zirak he daoulagad ar c’horf a behini ar gwel a rea kement a boan d’ezhi.\nEun den krenv evel eur gouriner a zammaz neuze ar c’horf war he skoaz hag a bignaz war an deven, an oll wazed oc’h he heul. Gwennik a leze anezho da ober dioc’h ho c’hoant, hag a zigemere zoken ho c’homzou frealzuz. Eun hanter heur goude ar wazed a reaz eun hopaden euz ar c’hoad-pin e leac’h m’oant en em dennet, ha kerkent ar grwagez, ha Gwennik gantho, a ieaz d’ho c’haout. Edont en dro d’eun tachad douar nevez distroet. Eno edont o paouez douara mamm geaz Gwennik. Ouma a gwezaz d’an daoulin en eur wela. Goulen a reaz goudeze diou skourr gwez, gand pere e reaz euz groaz hag a zankaz war ar bez. Ha Gwennik en em roaz da bedi.\nAl laeroun na ententent netra e kement-se. A nebeudou ejont kuit, evit peur zastum ar pez a zistaole koummou ar mor d’ho avarizded, ha prestik goude edont war an aod. Ho c’hunvelez a ioa chommet er c’hoad gand ar bugel ; oant adarre eonennerien-vor kriz ha digalon evel diaraog ; dizale n’oa mui nemed eur vozadik merc’hed e kichen ar bez.\nGwennik a bede atao.\nWardro mare kreiz-de e klevaz, o tont euz an aod, eun huanaden hag a reaz d’ezhi sevel en he zav. An nebeudik merc’hed chommet ganthi a redaz en eul lamm war c’horre ar grec’hen, a beleac’h e welet mad kement a dremene war an aod.\nGwennik, souezet, a ieaz d’ho heul.\nEdot oc’h enkanti kreiz an deiz, o lavaret ar beden d’an Doue Heol. Eun den koz, en he zav war ar roc’h, he ziouvreac’h astennet etrezek stereden an deiz, a lavare he rouantelez ; e harz he dreid, ar re-all, ho diouvreac’h astennet eveldhan a gane gand eur vouez nerzuz :\nEienen vraz a sklerijen,\nA zioulder hag a gorventen,\nPuns ar vuez, hon doue, Heol,\nSalud d’it, a lavaromp oll !\nNeuze Gwennik a welaz perak hen doa Jezuz he bleinet war an aod. Pa oe echu ar pedennou d’an heol e kendalc’hjont da ziwiska ar re veuzet. Euz an huelder el leac’h ma edo, Gwennik a gredaz anaout anezho.\nGoulen a eure digand ar merc’hed petra vije great euz ar c’horfou maro ; war ho respount e vijent stlapet en eun aod tostik ac’hano, euz a be leac’h ar mor ho c’hasche d’ar pellder, Gwennik a c’houlennaz ma vijent douaret ; ar pez a oe aotreet d’ezhi adarre dre druez. Tost d’an toull great a ziaraok evit mamm Gwennik e weljor sevel eun toull-all ledanoc’h ha dounoc’h. Eno e oe diskennet korfou an oll dud veuzet, hag ar plac’h santel a lakeaz ive eur groaz war ar bez nevez. An dra-ma a c’houlenne eur ger skleridigez evit an dud dizesk-se. Eur vaouez her goulennaz.\n— « Evel-se vez great en hor bro-ni, a lavaraz Gwennik, abalamour Jezuz a zo maro war ar groaz. »\nC’hoant ho doe da c’houzoud petra oa ar Jezuz-se.\n— « Mab Doue eo, emezhi, a deuaz war an douar evit savetei an dud ; hogen, her staget ho deuz ouz ar groaz. »\nAl laeroun-vor a zellaz an heil ouz egile ; eur mennoz a dreuzaz spered unan anezho, hag a lavaraz :\n— « Penaoz ec’h euz-te gallet en em viret dioc’h ar maro, pa ’z eo beuzet ar re-all oll a ioa ganez ?\n— « Abalamour, emezhi, ma karan anezhan ; na zonjen nemed ennhan ; setu perak pa ’z eo eat ar vag da strad ar mor, hen he-unan eo en deuz kroget em dorn evit va digas beteg ama ; galloud en deuz da ober kement a blij d’ezhan, peo gwir eo Mab Doue. »\nAn hini hen doa great ar goulen, hag a ioa er renk kenta azezed war ar bruk a zavaz goustadik epad ma komze Gwennik, ha pa he doa ehanet da gomz ez eaz kuit d’ar c’haloup, o teuler youc’hadennou spountuz, egiz pa vije bet he dreid en tan. An oll sebezet a zelle outhan. Her gwelet a rejont oc’h ober ardou evel eun den diskiant, o lammet war ribl an deven beteg ma ’z eaz diwar wel er pellder.\nAn heol en dremm-well a veuze er mor. Den na grede komz ; oll ez oant strafuillet, aon a grogaz ennho.\nGwennik a bede dirak ar beziou.\nSeblantout a rea gwennaat dre ma teue ar pardaez hag an noz d’en em astenn war ar mor hag ar reier ; ha pa zavaz evit mont d’he lochen, sked he zae a zeuaz da veza sklerijen. Ruzder ziveza an heol a varve. D’an ampoent Gwennik a daolaz he zreid en he zi, pehini a oe sklerijennet evel pa vije bet al loar ennhan. Pa oe goloet an douar gand tenvalijen an noz, ar sklerder-ze a zeuaz en eun taol da veza evel tan an heol. An heil goude egile, ar wazed chommet e kichen ar beziou a gwitea sioulik evit mont da guzat e dounder ar c’hoad. En deiz-se n’ho d’oa ket evet, ha dre-ze oant sur e welent mad ar pez a dremene dirazho. Ouspenn-ze ar bugel he devoa lavaret d’ezho traou souezuz braz ; unan anezho en doa kollet he skiant vad oc’h he zelaou. An amzer a ioa pounner, hag evel c’houez doareou fall ganthan. Eur pennadig goude na jomme mui den na wardro ar beziou, na war an aod.\nEn deiz warlerc’h, Gwennik a oe Santez.\nDont a reaz abredig er meaz ; hag e vea na wele den na war an deven na war an aod e teuaz da zaoulina e kichen he zud ker. Chom a reaz pell da bedi. Abalafin e klevaz trouz adreg he c’hein.\nKardek oa, hennez hag a oa tec’het en derc’hent evit mont n’ouiet dare da beleac’h goude beza klevet ar bugel o komz. Brema oa dizroet, hag digouezet en he c’hichen e stouaz d’an daoulin hag e stardaz he vuzellou war dreid gwenn ar werc’hez. Goude beza he c’halvet dre he hano n’he doa goulskoude klevet biskoaz, Gwennik a lavaraz kement a dremene en he spered. Aliez, epad ma komze, an eonenner-mor a skrije. Gwennik a lavaraz c’hoaz :\n— « Perak, Kardek, ec’h euz gwelet epad an noz, ha perak e welez c’hoaz er mintin-ma ? »\nAn den a zavaz he benn hag a ziskouezaz he zaoulagad leun a zaelou ; seblantout a rea goulen truez ha trugarez.\n— « Na ro respount ebed d’in ; entent a ran da zaelou ; gwelet a ran e kredez karet ac’hanon ; hogen, n’eo ket me a garez, an Hini a garg ac’hanoud euz he c’hrasou eo, Jezuz, Hennez hag a zo d’in evel eur breur d’he c’hoar. C’hoant Hen deuz da gaout ac’hanoud evit He vab ; Hennez eo an hini a c’hell peb tra, an hini a ra kement a c’hoarvez, hag hen deuz da welet kerkoulz war an dud ha war an heol ; Hennez eo a garez. »\nHiniennou euz ar grwagez a ioa bet en dro d’ezhi en derc’hent a deue adarre en eur grena, aon d’ezho. Gwennik ho galvaz. Komz a reaz d’ezho euz eun Doue dispar, kalz galloudusoc’h eged an heol, ha kunveloc’h war eun dro, pa ’z eo gwir sklerijen an deiz n’eo ken nemed ar skeud anezhan, ha mar teu dreist peb tra da sklerijenna ar c’halonou gand eur sklerder kalz c’hoekoc’h eged hini an deiz skedusa, gand eur freskadurez dudiusoc’h eged ar c’hristal o kana eienennou.\nKardek, bepred harp oc’h an douar, a boke d’he zreid.\nPlac’hed ha gwazed-all a ioa deuet ive beteg ennhi ; oll ec'h azezent wardro ar beziou, hep an disterra trouz na grosmol. Oll e selaouent, ho c’halon mantret ; lod, spountuz da welet, a zaille en ho daouarn skantek ; lod-all a zalc’he ho daoulagad da bara war ar bugel, kazi laouen, egiz pa en divije peb hini euz he c’homzou lakeat e kalonou an dud gouez-se eur veraden euz ar vammen a eüruzded a behini he komze.\nBez’ e tlie beza kreiz-de. Dizale e klevjot adarre an hevelep inkanterez, evel en derc’hent. Oll e rejont eul lamm evit sevel. Gwennik, ar bugel dister, he devoe neuze eur jestl ken nerzuz, hag eun taol lagad da ziskara evel ar gurun. Den na gredaz flach.\n— « Petra, emezhi, ha red eo eta e teufec’h da azeuli ar voul dan-ze great euz a netra gand an Aotrou, ar voul-ze ha n’eo goude oll nemed eur c’hreunen dreaz kollet er pez n’en deuz ment ebet, er mare ma komzan evit deski d’eoc’h anaoud an Doue oll-gallouduz, hep ment, peurbaduz, Mestr hep hini-all ebed euz an douarou hag euz ar stered ?\nLaeron-vor a dostae hep ehan, beteg ma oe digouezet an hini diveza ; ar re mui spountik a zigouezaz da ziveza. Gwennik a gomzaz outho beteg an noz. Lavaret a rea :\n— « Doue o kroui an douar hag an den ; an den o tizenti ouz Doue ; Doue o kemeret truez ouz he grouadur hag o tigas d’ezhan ar C’hrist he Vap evit her zavetei ; en divez oc’h en em rei d’an dud a dlie dont devethan. »\nKardek, azezed brema e harz treid ar zantez, al levenez o para war he dal, Kardek a gave mad he oll gomzou.\nA nebeudou e teuaz hardiziegez d’al laeron-vor, hag e rejont goulennou outhi. Deuet oa ive tost d’ezhi an den koz hag en doa daoulagad tan, eun dremm kalet, bleo gwenn hir, a gane kanaouen an heol, hag a zeblante beza he velek. Ar pez a lavare ar zantez a sklase muioc’h-mui he zremm, hag a rea d’ezhan kaout eun doare krisoc’h c’hoaz. Dre he c’houlennou dichek ha founnuz e c’hoantea kas da netra lavarou Gwennik ; houma a respounte bepred ken eün ha gand kement a eazamant ma rea plijadur d’ar gompagnunez.\nAn noz oa deuet adarre war ar c’hoad, ha Gwennik a c’hoanteaz gounid he zammik toull-ti, a lugerne d’an ampoent war an deven.\nAn hini koz hen harpaz.\n— « Lavar d’eomp c’hoaz, ô merc’h ar mor, lavar d’eomp ha na zifen ket da Zoue laerez war vor evel ma reomp ? Hag hen e c’heller beza he vab pa lazer he vreudeur ? Rag aze e ma hor micher, hor buez, hag evel-se e tle beza evidomp. »\nGwennik a oe skeduz ha brasoc’h da welet neuze, en denvalijen deuet en eun taol-kount. D’an ampoent an diou groazik a ioa war ar beziou a oe evel flammou tan, ar mor a grozaz evel n’oa ket kustum da ober, er c’hoad sabr ar gwez a strakaz hag a c’houitellaz evel pa vije eur gorventen o c’houeza warnho, ha goulskoude n’oa ket eur mouch avel. Mont a rejont oll kuit, nemed Kardek, a ioa kuezet adarre da dreid ar zantez ; an hini koz ive a ioa chommet. Mouez Doue a grozaz dre ar bugel :\n— « Den koz, hag evel-se eo e prezegez al lazerez pa brezegan ar garantez hag ar gunvelez ? Ra vezi milliget, sarpant ! Ha c’houi pere oc’h euz va c’hlevet o prezeg karantez eun Doue evit he vugale, dizale e welot kalir he vuhanegez oc’h en em stleja war he enebourien, evel eur ster a dan hag a walc’ho ar vro-ma dioc’h pec’hejou an dud. Ho pugale vihan a vezo benniget. »\nHa neuze, gand eun deneridigez melkoniuz e lavaraz kenavo :\n— « Mont a ran kuit abalamour eun avel a vuhanegez a c’houezo prestik en ho kalonou difeiz ; gwelet a ran eun arne hag a ia da drei enebdon. N’ankounac’hait ket goulskoude ez oun bet ama. Kardek hen digaso d’eoc’h da zonj.... Savit, va breur, setu ama levr ar gunvelez (an dousder) ; hel lezel a ran ganez, kea d’he lenn d’ar gwelec’h ; na zistro nemed pa e pezo he goumprenet mad, evit he zeski d’az preudeur. »\nHenvel ouz Loth o tec’het euz a gear Sodom, douget gand eun nerz a deue d’ezhan euz an env, Kardek a ieaz buhana m’ac’h helle a-dreuz ar c’hoad, hep kredi sellet war he lerc’h, ganthan tenzor-furnez Doue : an Aviel.\nPa oa eat a ziwar wel, Gwennik ive a ieaz en he zi. Diou groazik ar beziou hag a zeblante beza great gant flammou tan a vougaz hag a gouezaz e ludu.\nAn oll a ioa sioul. Ar belek koz en doa pleget he benn dindan malloz ar zantez. He zevel a reaz en eun taol trum. He zaoulagad a luc’he evel diou stereden en oabl. Lakeat e oe an tan er goulou rousin, hag ar paotr koz a gomzaz ; c’hoeza reaz tan ar venjans er re oll a zante o tiwan en ho c’halon an arne a behini he doa komzet ar zantez. Lavaret a rea ouspenn penaoz an heol, mestr oll-c’halloudek, ha doue heb ken-all er bed-oll, a laboure ar c’hlezeier evit kastiza a re a droje kein d’ezhan.\nMont a rejont oll neuze en hent, lod gand youc’hadennou a gounnar, oc’h heja ho rousin, lod-all etre daou, na c’houient ket ker e pe du trei, etre diou walen a ispill azioc’h ho fenn ; hogen ar re-ma o vont da heul n’ho doa fizians nemed e madelez Doue Gwennik.\nDre ma tostaent ti Gwennik a golle he sked, ha n’oa mui dizale nemed eur bernik mein du evel a-ziagent. Kennerzet gand-ze, al laeron-vor a dostaaz oc’h an ti, evit merzeria ar verc’hig santel. Hogen, dre ma tostaent, an dud a deue da veza rouez, rag kalz anezho a jomme a-zav o sonjal e malloz ar bugel ; ar zonj anezhi a vire outho da vont larkoc’h. Digouezet e kichen an ti dister, na jomme ken nemed an hini koz. A veac’h m’en doe lammet an treuzou ma oe gwelet eul luc’heden o treuzi an oabl en eur ober eun trouz spountuz : ar gurun a ioa kuezet war an ti. Eur barr avel deuet warlerc’h a skubaz al ludu beteg ar mor, hep na chommaz an disterra arouez anezhan ; ar rousin a vougaz ; hag al laeron kwezet d’an douar, e kreiz an denvalijen, a grede d’ezho beza eat da netra. D'an hevelep mare, Gwennik a oe gwelet war an deven, he gwiskamant sklerijen endro d’ezhi. Lakaat a reaz he zreid war ar mor, hag e tizroaz d’he bro....\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Santez_Gwennik&oldid=164432 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 2 Du 2020, da 20:13.


Diskouezva arz a-vremañ - Kerluxy\nGloev ha didec’hus eo an arz\nChem mod kozh\n130 milion a vloavezhioù eo ar c'heodenn-se agatenn\nLivadur gant Patrick Guellec\nAr marc'heger hag e buoc'h\ngant Daniel Paugam\ntres poltred diframmet gant Twoodje\nAndrea Benetti, livour\nKizelladur poltred gant M-L Le Campion\nAtlaz an Titan\nKizellañ arem ha dir gant Adeline Weber Guibal\nDouar mor n20\nDourlivadur gant Em'aquarelle\nAremgizellerezh gant Adeline Weber Guibal\n2022-5 Divdaolenn I ha II\nM-L Le Campion, livourez\nSkaon gant pemp den\nYann Brard, kizeller\nLoa-zourioù sioul n-1w3\nYeti eus Bro-Dibet\nEoullivouriezh gant Tristan\nAr pesk an abisoù\nSerge VINCENTI, luc'hskeudenner\nDremm gant ar jod gwenn\nLivadur gant Twoodje\nKizelladur gant Chañ Klaod Talek\nStroll Arzoù eus Breizh\nSkignañ, diorren ha kas al liesseurted arzel a-vremañ eus Breizh war-raok\n--ROUEZ EO AN ARZ HA DRE RET PRIZIUS--\nBet ganet war vord an Atlantel, plijet gant ar beajoù adalek va oad yaouankañ, on bet kaset gant ar wagenn-se d'an USA ma'm eus bevet ur pennad-amzer. Va daou ADN zo ar sonerezh hag ar c'hrouiñ.\nElektronenn diere, pianoourez hag arzourez, ez eo bet don ennon, a-viskoazh, an ezhomm da dreuzfurmiñ an danvez krai en ur stumm dic'hortoz : stammañ an angora, kemenañ an organdi, kizellañ beuz, hejañ barroù-livañ un nozvezh-pad, magañ ur forn amailhañ, frammañ ul liorzh saoz dilezet evit ur gwel ... Ur vuhez klasel war an deiz, ur vuhez arzel diouzh an noz. Pell e lakais da eilpennañ ar bleinoù dre zilezel mogerioù unton evit ur gwerele liesliv.\nUr blasenn ar marc'had eo KerluxY.bzh gant un Diskouezva Arz etrevroadel hag ur stal geltiek. Evidoc'h ez an eus stal-labour da stal-labour, leviet gant karta ar berzhded evit dibab oberennoù orinel hag a berzhded uhel.\nEr Gwerele, evidoc'h, e tigor arzourion ar bed a-bezh o lec'h-labour. O fal : treuzkas an arz, ar gened, ar ouiziegezh. Kejañ ganto, o selaou komz eus o boemenn ... en didrouz, an amzer ehanet ....gortoz e tresfent un dammdresadenn, sellout ouzh an oberenn o tiwanañ ...lakaat "o oberenn dibar" en ho ti, dougen gant lorc'h ur bravig fardet hepken evit an-unan. Setu ar brient a fell din rannañ ganeoc'h.\nEr Stal e vez labouret an danvezioù heverk evel ma veze graet gwechall. An oberennoù a bado muioc'h eget ur c'houlz-amzer hag a dremeno a remziad da remziad. Peogwir ez a an arz gant ar sevenadur e kaver war an astelloù levrioù ha filmoù e yezh keltiek evit ma vo gwarezet teñzor yezhel hon hendadoù.\nEnskrivet eo KerluxY.bzh er gengrediezh, prest bepred da selaou e hentez. Tu a vo deoc'h da harpañ obererezhioù 'zo dre brenañ pezhioù merket gant al logo "solidaire".\nPourmenit en Diskouezva Arz hag er Stal, deuit da estlammiñ rak an oberennoù a-raok mont kuit gant ul livadur, ur c'hizelladur pe ur bravig ... ha lakait da sevel gwarizi en dud all.\nBuhezañ ar mare war un ton gant Keith Jarrett hag analat.\nA galon vat, trugarez deoc'h.\nSaverez ha Renerez\nChaloir à l’Artiste, son éloge,\nFranchir les océans.\n-Savourer le temps présent-\nTout de marbre vêtue, la sculpture\nDéfie l’opale diaprée et la gravure,\nL’iris enivré au soir du labeur.\n-Affirmer ses valeurs-\nDu diaphane verre celer son secret,\nŒuvre singulière lamée d’or,\nSarcler le sol et partager le trésor,\n-S’ancrer dans la solidarité-\nLit clos, photo, natte tirée du filin,\nLire en gaëlique, en latin,\nSavoir-faire & valeur sûre.\n-Conjuguer nos cultures-\nManoir breton où règne l’Ethique,\nAu moellon flotte «ur banniel» celtique,\nEbène, bronze, or, fusain, rubis…\n-L’antre de KerluxY-


Ur bajenn a dro… - Spered ar vro - Le Télégramme\nUr bajenn a dro…\nJulien Meffre hag Anna Kere, e Roazhon, e penn-kentañ miz Meurzh.. (Photo Marie Guérin)\nChangement d’équipe à Spered ar Vro !\nOuzhpenn ugent vloaz zo bremañ ez eus deus « Spered ar Vro » en Télégramme. Bep Yaou e vez kinniget d’al lennerien ha d’al lennerezed ur bajennad e brezhoneg, ar pezh n’eo ket dister en ur gazetenn evel houmañ ! Kement-mañ ne vije ket bet posubl panevet d’an dornad kazetennerien o deus douget, pep hini d’e dro, al labour-se. Dibaoe 2016 e oa bet fiziet an dra-se da Anna Kere asambles ganin-me. Un daouad nevez hag efedus, d’am soñj, a-drugarez da bersonelezh Anna ha d’ar skiant a zo bet prenet ganti e bed ar mediaoù. Goude he studioù war an Istor hag ar sokio-yezhoniezh he deus labouret evel kazetennerez e Frañs 3 Breizh, a-raok en em staliañ war he c’hont ha duañ paper evit an Télégramme, Sciences Humaines peotramant c’hoazh La Grenouille à grande bouche… Hiziv he deus choazet nijal kuit war-zu avañturioù nevez. Arru eo e skipailh BCD (Bretagne Culture Diversité) en Oriant, e-lec’h ma vo e-karg deus lec’hienn internet Bécédia. Sur ha n’eo ket marteze e talc’ho da vroudañ hom bro hag he yezh eno en un doare nerzhus ha pozitivel, evel m’he deus graet amañ. Trugarez vras evit da labour prizius ha chañs vat dit, Anna !\nUr skipailh nevez\nN’eo ket achu Spered ar Vro evit afer-se ! Evit kreñvaat ar skipailh e tegemeromp hiziv un den all, Julien Meffre e anv. Sur a-walc’h n’eo ket dianav deoc’h kar e boltred a oa bet embannet amañ e miz Gwengolo. Genidik eo deus Hañveg, e-kreiz Penn ar Bed. Goude un toullad bloavezhioù e Pariz eo deuet d’en em staliañ e Roazhon, e-lec’h ma kelenn Istor ha Douaroniezh er skolaj. Paotr ar marc’h-houarn eo Julien, ha kenlabouret en deus dija gant ar gelaouenn Vélo. « Skrivañ muioc’h a bennadoù diwar-benn ar sportoù a blijfe din ! », emezañ. Degemer mat dezhañ ! Gantañ e talc’himp da zifraostañ tachennoù a bep seurt, kuit na chomfe bac’het hor yezh en he bedig-bed dezhi. Eseañ a rimp bepred d’ober al liamm etre an dud o deus desket pe klevet ar brezhoneg war barlenn o mamm pe o mamm-gozh, ha n’o deus ket bet ar chañs da zeskiñ lenn ha skrivañ anezhañ er skol, ha tout an dud a striv evit deskiñ brezhoneg mod pe vod hiziv. Liesseurt ha pinvidik eo bed ar vrezhonegerien… Ra chomo ar bajenn-mañ ur benveg e servij an holl evit diskouez an dra-mañ ha reiñ plijadur deoc’h !\nChangement d’équipe à Spered ar Vro ! Anna Quéré rejoint l’équipe de BCD (Bretagne Culture Diversité) à Lorient, où son professionnalisme et son énergie seront des atouts importants pour contribuer à mettre la Bretagne en avant. Originaire d’Hanvec (29) et enseignant à Rennes, Julien Meffre prend le relais avec l’envie de continuer à défricher de nouveaux terrains où s’exprime aujourd’hui la langue bretonne. Notamment dans le domaine du sport…


Logo an aozadur Black Lives Matter\nBernie Sanders hag izili Black Lives Matter e Seattle, Eost 2015\nBlack Lives Matter ("Pouezus eo ar buhezioù du"), berraet e BLM, zo un aozadur etrebroadel diazezet da gentañ e kumuniezh afro-amerikan Stadoù-Unanet Amerika.\nGanet eo BLM a-c'houde ur c'habalerezh a-enep emzalc'h feuls ar polis ouzh ar Re Zu en SUA ; ledanoc'h eo bremañ, pa stourm ivez ouzh ar ouennelouriezh enep an dud du. Alies ez aoz BLM manifestadegoù pa vez lazhet tud du gant ofiserien polis, emsevel a reont a-enep feulster ar polis kement hag an dizingalded ouennel er justis amerikan.\nE 2013 e krogas al luskad gant implij an hashtag #BlackLivesMatter er media sokial, goude ma voe didamallet ar poliser George Zimmerman goude bezañ lazhet ar bugel afro-amerikan Trayvon Martin. Black Lives Matter zo deuet da vezañ brudet dre SUA evit ar manifestadegoù er straedoù goude marv daou afro-amerikan all e 2014 : Michael Brown, a zegasas enebadurioù e Ferguson, hag Eric Garner e New York City. Enaouerien an hashtag hag ar galv da vanifestiñ, Alicia Garza, Patrisse Cullors hag Opal Tometi, a emledas o aozadur er vro a-bezh dre grouiñ 30 skourr etre 2014 ha 2016. Rouedad al luskad Black Lives Matter a chom un aozadur digreizennet hep bezañ frammet reut.\nAbaoe manifestadegoù Ferguson, izili al luskad o deus bet kemeret perzh e lies manifestadegoù goude marvioù tud a orin afro-amerikan dre obererezh ar polis, evel re Jonathan Ferrell, John Crawford, Ezell Ford, Laquan McDonald, Akai Gurley, Tamir Rice, Eric Harris, Walter Scott, Freddie Gray, Sandra Bland, Samuel DuBose, Alton Sterling ha Philando Castile. En hañvezh 2015, izili Black Lives Matter a grogas gant pouezañ war ar bed politikel betek klask tizhout an danvez prezidanted er vouezhiadegoù kevreadel.\nHarpet eo an aozadur gant tud brudet, Bernie Sanders en o zouez.\nSell diazez al luskad Black Lives Matter a zo unan gouennel : poliserien wenn o lazhañ tud du. Hervez studiadenn ar c'helenner torfedouriezh Richard R. Johnson, mar bez uheloc'h an niver a dud afro-amerikan lazhet gant poliserien ar Stadoù-Unanet ez eo kement gant re zu, gwenn pe eus kumuniezhoù all:\nDeroy Murdock kazetenner evit an New York Post a embann "the notion that America's cops simply are gunning down innocent black people is one of today's biggest and deadliest lies.".\nRudy Guiliani ez maer New York a tisklerie en un atersadenn flemmus a-enep ar strollad, evit Fox News, e oa black lives matter ur strollad "diazezet war ar gouennelouriezh" ouzhpennañ a rae\n"number one, it divides us. ... All lives matter: White lives, black lives, all lives. Number two: Black Lives Matter never protests when every 14 hours somebody is killed in Chicago, probably 70-80% of the time (by) a black person. Where are they then? Where are they when a young black child is killed?".\n↑ [(en) 6/11/2015 Lec'hienn Nypost.com gant Deroy Murdock http://nypost.com/2015/11/06/black-lives-matters-numbers-are-bogus/].\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Black_Lives_Matter&oldid=1919226 »


Llandyfái - Wikipedia\nPalez an Eskob, Llandyfái.\nLlandyfái (Lamphey e saozneg) zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Sir Benfro. Emañ er reter da gêr Penfro.\nGwelet a reer er gêriadenn aspadennoù eus "Palez an Eskob", hag a veze implijet gant eskibien Tyddewi. Savet e voe ar braz eus ar savadur a weler bremañ gant Henry de Gower, eskob Tyddewi etre 1328 ha 1347.\nE 2001 e oa 12,9% eus an dud a oa kembraegerien.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Llandyfái&oldid=1650041 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 24 Mez 2015, da 15:57.


Région_Bretagne - Moret eo Breizh Nevez I\nArc’hantaouet eo Breizh Nevez 1 penn-da-benn gant ar Rannvro, he deus lakaet 13 M€. Al lestr kentañ eo a zo nevez-prenet evit flodad Breizh (a zo ennañ 17 bag hag a gas 2,6 milion a veajourien bep bloaz). An hini kentañ eo ivez a zo gantañ livioù identelezh nevez "BreizhGo", rouedad bras an treuzdougen publik kaset en-dro gant ar C’huzul-rannvro evit al linennoù-mor gant an inizi, ar rouedad THR Breizh hag al linennoù-hent da gas d’ar skolioù (e-maez ar c’hêrioù bras) hag etre ar c’hêrioù, pa’z eo karget eus ar c’hefridioù-se hiviziken. Moret eo bet Breizh Nevez an deiz-mañ ha diwar vremañ e vo implijet war al linenn etre an Oriant hag Enez-Groe e-plas ar vag kozh "Saint-Tudy". Gallout a reer kas 300 a dud ha 18 a girri skañv ennañ. Al lestr-mañ, 43,5 m hirder ha 11,6 m ledander dezhañ, meret gant Kompagnunezh ar Mor Bras, zo bet savet gant an embregerezh Piriou diouzh ar reolennoù a dalvez a-fet degemer an dud nammet, stabilded ha surentez tan-gwall. Gant se e c’hallo, e forzh peseurt koulz eus ar bloaz, mont diouzh an doare digustum ma vez kaeet e pontonioù ha kalioù Porzh Tudi.


Tagalogeg - Wikipedia\nRannved : Luzon (Kreiz ha Su)\nKomzet gant : 22 000 000 (yezh kentañ)\n65 000 000 (eil yezh)\nRenkadur : 58\nYezhoù filipinek ar c'hreiz\nYezh ofisiel e : Filipinez ("Filipino")\nAkademiezh : Komisyon sa Wikang Filipino\nISO 639-2 tlg\nKod SIL TLG\nWikipedia e tagalog.\nUr yezh malayek-polinezek eo an tagalogeg komzet gant 22 milion a dud evel yezh kentañ ha gant 50 milion all evel eil yezh er Filipinez.\nGoude meur a sizhunvezh o tabutal penaos ober e voe divizet e gant Savadur Broadel ar Yezh lakaat an tagaloeg da yezh ofisiel ar Filipinez, disklêriet gant ar Prezidant Manuel Quezon d'an 30 a viz Kerzu 1937. Dont a reas da vezañ yezh ofisiel ar vro oc'h en em distagañ diouzh ar Stadoù Unanet hag o tont da vezañ emren e 1946.\nEtre 1961 ha 1987 e veze graet pilipino (filipineg) ouzh ar yezh-se hag e 1987 e voe anvet ez-ofisiel filipino. Dre vras e vez implijet an termen filipino d'ober dave da yezh ofisiel ar Filipinez pa implijer an termen tagalog evit komz eus yezh hengounel ar meuriad tagalogek.\nKelennet eo bet an tagalogeg pe filininezeg e skolioù ar Filipinez abaoe 1940 kostez-ha-kostez gant 160 yezh filipinek all.\nPeder rannyezh pennañ ez eus, tost a-walc'h dre vras an eil ouzh eben:\nRannyezh an norzh\nRannyezh ar c'hreiz (komzet ivez e Manila)\nRannyezh ar su\nAlies a-walc'h e kaver ar c'hemm-digemm yezh er Filinpinez, dreist-holl etre an tagalogeg hag ar saozneg.\nGwechall e veze skrivet an tagalogeg gant un abugida anvet ar skritur babayinek. Tamm-ha-tamm goude ma tegouezhas Spagnoled eno en XVIvet kantved avat e voe kroget d'ober mui-ouzh-mui gant al lizherenneg latin ha honezh eo an doare-skrivañ a vez implijet evit ober gant an tagaloeg dre skrid hiziv. Unvaet eo bet ar reizhskrivadur, bet adwelet evit ar wech diwezhañ e 1987.\nAkademiezh ofisiel ar yezh\nLec'hienn diwar-benn an tagalogeg\nKentelioù tagalogeg evit deraouidi\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagalogeg&oldid=1462668 »


Argadenn a-enep Afrin - Wikipedia\nArgadenn a-enep Afrin\nTamm eus Brezel diabarzh Siria\n20 a viz Genver 2018 - Bremañ\nTrec'h peuglok Turkia\nNerzhioù lu Turkia\nLu Dieub Siria\nTahrir Al-Cham YPG\nNerzhioù Demokratel Sirian\nBatailhon Etrevroadel an Dieubidigezh\nLu Siria (abaoe an 20 a viz C'hwevrer)\nLt. Jen. İsmail Metin Temel Mehmud Berxwedan\nSifr diasur: 6400 evit Turkia\n10000 - 25 000 Lu Dieub Siria\nHayat Tahrir al-Sham  Sifr diasur: 8000 - 10 000 YPG\n800 d'an nebeutañ\nEtre 57 (hervez Turkia) ha 87, gant 257 gloazet\nEtre 116 ha 248 Etre 600 (SOHR) ha 1586 (hervez Turkia: 4598 marvet\nprizoniet pe gloazet\netre 32 ha 91 (hervez Nerzhioù Demokratel Sirian) ha 19 steuziet\nPennoù uhel an oberiadur, Hulusi Akar ar jeneral penn gant ofiserien lu Turkia.\nAn Argadenn a-enep Afrin, pe Oberiadur brezel ar barr olivez (turkeg: Zeytin Dalı Harekâtı), zo un oberiadur brezel turk e rannvro Afrin e Siria kroget d'an 20 a viz Genver 2018. Nerzhioù lu Turkia harpet gant Lu Dieub Siria o deus taget ar rannvro a zo dindan galloud Kurded Strollad an unvaniezh demokratel hag e skourr armet e Siria YPG abaoe 2012. Ar Gurded a zo harpet gant bezen Nerzhioù Demokratel Sirian nemetken.\nPrezidant Turkia Recep Tayyip Erdoğan en deus bet disklêriet devezh kentañ an dagadenn a-enep Afrin ez afe Lu Turkia betek kêr Manbij en norzh. Ar gêr-se a zo dindan beli an nerzhioù kurd harpet gant Stadoù-Unanet Amerika hag a oa bet adkemeret digant nerzhioù Daech e 2016. An YPG en deus respontet e vo difennet poblañs Afrin ha stourmet a-enep nerzhioù lu Turkia. Degadoù a drevourien a zo marvet ha 5000 trevour a zo tec'het kuit abaoe kentañ devezh an argadenn.\nManifestadegoù a zo bet e Turkia evit enebiñ ouzh an oberiadur brezel. Erdoğan en deus embannet e vefe paeet ur "priz uhel" gant ar re a gemerfe perzh er manifestadegoù-se. Degadoù a gazetennerien ha kantadoù a implijerien rouedadoù sokial a zo bet harzet dre m'o doa kavet abeg en oberiadur brezel-se.\n2 An argadenn\n2.1 Sizhun kentañ\n3 Eil sizhun\n4 Trede sizhun\n5 Torfedoù brezel\nBet eo Turkia o stourm a-enep ar PKK e gevred ar vro abaoe degadoù a vloavezhioù. Ar stourm en deus lazhet e-tro 40 000 a dud. Embannet e vez alies gant gouarnamant Turkia, ez eo nerzhioù an YPG, kement hag ar PKK, aozadurioù sponterezh da vezañ flastret.\nAr PKK a zo war roll an aozadurioù sponterezh savet gant Departamant Stad Stadoù-Unanet Amerika, padal n'emañ ket an YPG er roll-se. Savet ez eus bet cheu neuze etre Turkia hag SUA a zo izili o-daou eus an Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel.\nAn argadenn a zo bet awenet gant ar cheu a zo etre an div vro dre ma vez harpet an unvaniezh stourm Nerzhioù Demokratel Sirian gant SUA. An nerzh-se a zo savet gant stourmerien gurd dreist-holl eus an YPG. Turkia a embann ez eo ur skourr eus ar PKK ha neuze un aozadur sponterezh.\nAn devezhioù dres a-raok an dagadenn e oa bet eskemmet tennoù kanol etre Turkia ha Lu dieub Siria a-enep da stourmerien an YPG war linenn harzoù Siria-Turkia nepell diouzh Afrin. An YPG o deus bet kanoliet Lodenn Lu Dieub Siria harpet gant Turkia e kêr Azaz. Gouarnamant Turkia a embann e oa soudarded harpañ Rusia o kuitaat ar rannvro d'an 19 a viz Genver 2018 a-raok ma vefe kroget an argadenn.\nD'an 21 a viz Genver e tisklêrie Erdoğan e vefe an holl re e Turkia a savfe a-enep an oberiadur brezel-se o paeañ "ur priz uhel". Erdoğan en doa ouzhpennet : "Ne ra forzh e peseurt korn eus ar straedoù e vefec'h, hon nerzhioù surentez a vo bepred warnoc'h"\nEvit ul lodenn eus annezidi ar c'horn-bro ez eo an nerzhioù kurd reoù dalc'hidigezh pe disranner. Lod tud Siria a zo laouen neuze, evel ma embanne Emin Bozoğlan penn an aozadur Suriye Türkmen Meclisi "We were informed that the terror group PYD/PKK will transfer its arms to Raqqa, where they used to work with regime forces for years." Evitañ Turkia a rankfe riñsañ ar gudenn "da vat".\nAn argadenn[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nSizhun kentañ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nNerzhioù lu Turkia ne gemeront ket perzh diouzhtu en emgann war zouar. Harpañ a reont Lu Dieub Siria dre dennoù kanol ha dre bombezadegoù dre aer nemetken. Lu Dieub Siria hag a zo gwan e-keñver nerzh stourm ne deu ket a-benn da bakañ kalz tiriad en Afrin. Enep argadennoù ar Gurded a zo dreist-holl diouzh an noz. Ar strollad djihadour sirian liammet gant Al-Qaida Tahrir Al-Cham a ro harp da nerzhioù Turkia. \nSoudarded Lu Dieub Siria o pediñ a-raok pignat d'an talbenn\nEil sizhun[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKantadoù betek milieroù a gurded a zo deuet da harpañ en Afrin. Ar re-se a zo bet aotreet gant gouarnamant Bachar Al-Asad da dremen dre dakadoù dalc'het gant Lu Siria. Hervez ez eus bet roet armou da tizout tankoù ha nijerezhioù, gant Siria hag Iran, d'ar Gurded evit talañ ouzh nerzhioù nij Turkia.\nTrede sizhun[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nTankoù Turkia, betek-henn d'an 12/02/2018 e oa bet kollet unan ponner ha marvet ar bourzhidi.\nKen fall eo bet an argadenn evit Turkia hag e harperien ma soñj ganto kas an troadegiezh hag an tankoù war an dachenn emgann.\nSoudardezed an YPG o stourm en Afrin\nD'an 20 a viz C'hwevrer 2018 ez eo erruet e-tro 800 soudard eus Lu Siria evit sikour ar Gurded da dalañ ouzh lu Turkia hag e harperien. Diouzhtu, eo bet tennet warno gant nerzhioù lu Turkia ha respontet ganto.\nBezenoù Assad oc'h erruout en Afrin\nTorfedoù brezel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nA-boan ur sizhuniad goude penn-kentañ an argadenn e oa bet d'an nebeutañ, 66 trevour lazhet gant tennoù kanol pe bombezennoù aerlu Turkia. Penn an nerzhioù Kurd Redur Xelil a embanne e oa Turkia o seveniñ torfedoù brezel lies.\nUn trevour bet bombezaet gant nerzhioù nij Turkia en Afrin\nUr filmig a zo deuet war-wel war ar rouedad internet o tiskouez hervez an deskrivadur, ur c'horf bet jahinet garv eus ur stourmerezh Kurd. Lammet e oa bet lodennoù eus ar c'horf evel an div vronn. Ar soudarded tro-dro d'ar c'horf o c'hoarzhin, goapaat pe reiñ taolioù-troad a zo izili eus Lu Dieub Siria harpet gant Turkia. Graet e vez "Parez pemoc'h" anezhi ha diskleriet e vez "mezh warno da gas maouezed d'ar stourm". Rami Abdulrahman, penn an SOHR, a embanne e oa mantrus hag e oa un torfed brezel anat. Diskrivañ a rae an darvoud evel gwasoc'h evit reoù Daech "is more brutal, more ugly even than ISIS; they didn’t mutilate bodies like this, put their feet on someone’s chest." Hervez Firat News Agency ur media tuet Kurd, e oa he ur stourmerezh eus an YPJ anvet "Barin Kobanê" hag he devoa stourmet a-enep soudarded Turkia betek lakaat da darzhañ ur grenadenn ganti o lazhañ anezhi war an taol. Pennoù uhel Lu Dieub Siria o deus embannet e vefe savet un enklask evit gouzout daoust hag e oa soudarded izili d'an aozadur o devoa sevenet an torfed.\nUr filmig all a zo deuet war-wel war ar rouedadoù sokial o tiskouez soudarded lu Turkia o lammat pe reiñ taolioù da korfoù soudarded marvet an YPG.\nD'ar 16 a viz C'hwevrer 2018 e voe tamalet da Turkia bezañ bet implijet gazoù-brezel kadarnaet eo gant an SOHR ha medisined eus Afrin. Nac'het eo gant Turkia a embann ez eo flemmadennoù "mantrus" nemetken.\n↑ 1,0 ha1,1 Le Monde\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Argadenn_a-enep_Afrin&oldid=1851284 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 10 Her 2019, da 07:39.


Goalen Eured ar Verc’hez - Wikimammenn\nGoalen Eured ar Verc’hez\nA. Lefournier ha Ian Salaun, 1889 (p. 136-143)\n◄ Adarre eur pare burzudus Goalen Eured ar Verc’hez Da Zant Joseph ►\nAr voalen laket gant sant Joseph, deiz he eured, var bez ar Verc’hez glorius Vari, a zo en eur gear euz an Itali. Setu da viana petra lavar eur scrifagner a zo o ren eur gazeten c’halleg hanvet Le Clocher. Ar scrifagner-ze eo Ian Labous, eur breton, anavezet evit eur c’hristen mad, eun den a skiant, goueziec, hag en deus guelet cals traou, hag ar voalen-ze en deus guelet ive, dioc’h ma lavar, o veza bet oc’h ober eur veach er c’harter-ze. Lezomp Ian Labous he unan da goms.\n« Va mignon lenner, emezhan, mar dit morse da ober tro an Itali, e venn ali deoc’h da chom eun dervez bennag en eur gear ha ne ket mez he guelet, eur gear hag a rer Perouz anezhi. Guelet a rafac’h eno, e kichen, eul loc’h glaz evel an oabl, neuze e velfac’h ilizou hag a zo enho taolennou euz ar re gaera. Dreist oll, er gatedral e velfac’h eun daolen hag a zo peintet varnezhi dimizi ar Verc’hez ha sant Joseph.\nEr gear-ze ez euz eun devosion vras da vam Doue ; ar pabed o deus roet dezhi an hano a gear Itron-Varia ar Rozera, ha reketi a ran deoc’h digouezout er gear-ze deiz unan bennag a voueliou ar Verc’hez.\nCaout a rafac’h an ilis veur goloet oll tro var dro a vleuniou hag a rubanou. Dreist oll chapel ar Verc’hez a zo kempennet a zoare, hag eur millier a c’houlaou var elum enhi a laca da lugerni an iliz oll. Ar bobl a vanden a zo daoulinet var bave an iliz, hag oll a eur vouez e canont Litaniou ar Verc’hez. Savit, beacher, ho taoulagad var an tabernacl a zo azioc’h an aoter. Petra zo en tabernacl-ze ker bihan ha ker striz ? Guelit-hen o tisken anezhan he unan douget gant daouarn ha ne velit ket, evel pa ve douget gant daouarn an ælez, hag o tont d’en em lacat var an aoter.\nEur chaloni, carget a gementse, a deu d’hen digeri, hag a denn anezhan eun draik dister, guenn, henvel oc’h eur mean strink. Tostait, ha goulennit digant ar c’henta deut petra eo an dra-ze a henorer eno, hag a ziskuezer dezhan kement a respet, hag e lavaro deoc’h ez eo eno goalen eured ar Verc’hez santel, ar voalen laket dezhi var he bez gant sant Joseph d’an deis ma vouent eureujet.\nAn itron-ma ta a lezaz ar voalen en he c’haset, hag e chomaz eno ancounac’het eur pennad mad. Red e voue eur burzud evit diskuez talvoudegez ar voalen-ze.\nJudith n’e devoue nemet eur mab a voue sammet gant ar maro hag hen c’hoas bugel. Enterramant ar bugel-ze a voue great gant eun lit vras.\nAr c’horf a voue caset da ilis santez Mustiola, guerc’hez ha merzerez. Tud Chiusi o deuz eun devosion vraz evit ar zantez-ze a zo he ilis vardro eul leo dioc’h kear.\nPa zouget corf ar bugel d’an douar, a veac’h e voa digouezet en ilis-ma, setu an hini maro o tont e buez, o sevel hag oc’h azeza var bord he arched. N’em eus ket afer da lavaret e voa an oll estlamet ha strafuillet o velet kementse. An ofis a eanaz, hag an oll a vodaz en dro d’ar bugel deut adarre beo. Pephini a felle dezhan ober eur goulen bennak divarbenn ar bed all-ze a belec’h ne veler nemeur den o tizrei.\nAr bugel ne respontas ket eur ger d’ar goulennou curius-ze. Setu ama avad petra a lavaras :\n— Mar en deus Doue va lezet da zont adarre beo, ne ket evit rei deoc’h da anaout ar pez n’oc’h eus ket izom da c’houzout, mes evit renta servich d’am zad, ha deoc’h oll, tud Chiusi.\nD’am zad e tigasin da zonch euz a zaou veu en deus great ha n’en deus ket sevenet, ha setu perak Doue en deus va lamet diganthan.\nEvidoc’h-hu, tud Chiusi, it da gerc’hat din ar voest a zo braoigou va mam enhi.\nPa voa digaset ar voest, ar bugel hen digoraz, a dennaz anezhan goaleri ar Verc’hez hag hen roas da berson santez Mustiola, en eur lavaret freaz e voa hennez ar bizaou laket gant sant Joseph var biz ar Verc’hez santel deiz he eured, ha ne dliet ket lezel eun dra sacr evelse etouez braoenteziou ha fougerez.\nAr vrezel-ze a badas tost da gant vloas. Tud Chiusi a felle dezho caout ho zra coustje pe goustje ; ha tud Pirous ne felle dezho discregi euz ho zenzor evit priz ebet. An hini a ioa ar voalen etre he zaouarn he roas d’ar re a c’houarne kear, hag ar re-ma, gant aoun d’he c’holl, a lakeaz ober evithi eur voest houarn, pevar alc’huez varnezhi, hag an tenzor-ze a voue laket en ti-kear da viret. Mont a rejont zoken bete gourc’hemen, a enep an hini a lavarje hano da renta ar bizaou, ma vije lamet he vadou diganthan, ha ma vije zoken laket d’ar maro.\nEun den pinvidic hag a voa en aferiou eleac’h ma embrege cals a arc’hant, a deuas ar maro dezhan. Kerkent e teuaz ar re a voa er memes aferiou gantha da regli ho c’hontchou. Ober a rejont kement ma zeaz an oll danvez gantho, ha ne jomas gant an intanvez nemet eun toul cambr evit en em denna enhi gant eur verc’hig e devoa. O veza eat gant he merc’h er gambr zu-ze dindan an doen er c’huec’hvet pe er seisvet astach eus eun ti bras, ne rea ar vam baour nemet goela, ha ne devoa da rei d’he bugel nemet eun tam creunn seac’h.\nAr verc’hig, pehini a voa bet boas da gaout bouet c’hoec bete neuze, a gave kerse, hag e divije bet caret caout eun dra bennag all ouspen he bara. Mes evel ma vele ne rea he mam nemet goela, ne grede ket en em glem, hag e tebre he zam bara zeac’h ep lavaret ger. Tremen a reaz evelse tri dervez, ha bemdez he mam he lakea da lavaret he fedennou noz ha mintin. Ar pevare dervez, pa edo o lavaret he Fater, pe mar kirit he mam o lavaret he Fater dezhi, edo gant hon Tad pehini so en env. Pa voue arruet gant ar c’homzou-ma : Roit deomp hirio hor bara pemdeziec, ar verc’h a zistroas oc’h he mam :\n— Va mam, arabat eo din goulen eun dra bennag gant va bara ?\nAr vama vou e sebezet o clevet ar goulen-ze, mes evel ma zoa leun a feiz, e teuas da zonch dizi eus a vadelez an Aotrou Doue, hag e lavaras d’he merc’h :\n— Eo, va merc’h, goulen a ellit ; c’hui a zo dibec’h, ha Doue a silaouo ho peden.\nAr verc’hig a c’houlennaz eta eun dra bennag da zibri gant he bara, hag he mouez a voue clevet en env. An dervez-ze zoken araog an noz, e teuaz eun dijentil da skei var dor ar gampr ha da c’houlen coms oc’h ar vam glac’haret-ma. Lavaret a reas dezhi :\n« Me am boa bet antercant mil lur digant ho pried, ha ne felle ket din ho renta dezhan. Evel n’oa ket a baperiou, ne alle ket va c’hontragn d’ho rei. Mes hirio eus scoet eun taol em c’halon, o sonjal ne allan ket savetei va ene en eur zerc’hel ar pez ne ket din. Dalit, setu aze dec mil lur, hag eur paper evit diskuez e tlean deoc’h daou ugent mil lur all, hag an daou ugent mil lur-ze a zigasin deoc’h kenta ma c’hellin. »\nGuelit pebez ners e deus eur beden great gant eun ene mad ! Guelit ive pe ger mad eo an Aotrou Doue o rei d’an den-ze ar c’hras d’en em anaout, ha kementse evit rei he goulen da eur verc’hig vian !\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Goalen_Eured_ar_Verc’hez&oldid=161951 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 11 Mae 2020, da 16:54.


Strollad Arme Su - Wikipedia\nStrollad Arme Su\nEmvod e lec'h pennañ ar Strollad Arme Su e Poltava d'ar 1añ a viz Even 1942\nAr Strollad Arme Su (Alamaneg: Heeresgruppe Süd) a oa anv daou strollad lu alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Da zigentañ e oa bet implijet an anv e miz Gwengolo 1939 e-pad aloubadeg Polonia, gant harp ar Strollad Arme Norzh. E penn ar Strollad Arme Su e oa Gerd von Rundstedt hag Erich von Manstein. Daou vloaz war-lerc'h, ar Strollad Arme Su a oa unan eus an tri lu alaman a oa bet kefridiet gant an oberiadur-brezel Barbarossa. Pal pennañ ar Strollad Arme Su a oa aloubiñ Ukraina hag ar gêr-benn Kiev.\nOberiadur brezel Barbarossa[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUkraina a oa mammenn diazez ar greanterezh hag ar mengleuzierezh soviedel. Ouzhpenn-se e oa douaroù aes da c'hounit evit ar beizanted. Gant selloù Hitler e oant douaroù rediet evit al Lebensraum ('lec'h bevañs'). Ar Strollad Arme Su en devoa da vont etrezek ar stêr Volga, tagañ strolladoù lu an Arme Ruz ha naetaat an hent evit ar Strollad Arme Norzh hag ar Strollad Arme Kreiz hag evel-se aesaat an traoù dezho war o hent war-zu Leningrad ha Moskov.\nKartenn an armeoù alaman e miz Gwengolo 1939.\nPlan an dagadenn Barbarossa.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Strollad_Arme_Su&oldid=1780915 »\nStrolladoù Arme Alamagn\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 12 Gen 2018, da 17:23.


Yezhoù rannvro ; sevenadur ha glad\nLangues régionales : le cas français examiné à Bruxelles et Genève\nLe Parlement européen et le Conseil économique, social et culturel des Nations Unies se penchent sur la transcription dans le droit français des textes internationaux.\nDans un rapport rendu public au printemps, la Commission européenne contre le racisme et l'intolérance (ECRI), une instance du Conseil de l'Europe, relève que la transcription en droit français du droit international est toujours incomplète.en matière de reconnaissance du concept de "discrimination linguistique". Et ceci bien que l'article 21 de la Charte européenne des droits fondamentaux, incluse dans le Traité de Lisbonne, interdise toute discrimination pour une série de raisons, dont la langue.\n"On entend par "racisme", la croyance qu'un motif tel que la "race", la couleur, la langue, la religion, la nationalité ou l'origine nationale ou ethnique justifie le mépris envers une personne ou un groupe de personnes" rappelle l'ECRI.\nLe 1er juin, deux représentants d'ELEN (European Language Equality Network), le Breton Tangi Louarn et l'Occitan Alexis Quentin ont été auditionnés par des députés du Parlement européen à Bruxelles, pour évoquer les questions de discrimination des locuteurs de langues régionales en France, dans trois domaines : l'éducation, les médias et la vie publique.\nLundi 6 juin, MM. Louarn et Quentin sont aussi intervenus, sur ces mêmes questions, cette fois devant le Conseil économique, social et culturel des Nations Unies, à Genève.\nAu cours de cette séance, deux experts indépendants du Comité, un Espagnol et un Colombien, ont directement interpellé l'importante délégation française. "L'expert espagnol s'est étonné de la position française selon laquelle la modification constitutionnelle qui fait des langues régionales un patrimoine de la France (article 75-1) ne crée aucun droit ni aucune liberté que la Constitution garantit, rapporte Tangi Louarn, cet expert s'est aussi interrogé sur la lecture restrictive de droits que fait la France de la Charte européenne des langues régionales ou minoritaires."\nsource : http://www.ouest-france.fr/bretagne/langues-regionales-le-cas-francais-examine-bruxelles-et-geneve-4281239/\nYann Bevant, rener departamant ar saozneg ha kreizenn ar studioù iwerzhonek. Gwendal Denez, eil rener an departamant brezhoneg e Roazhon 2 (C. Le Dévéhat)\nUn emglev a zo bet sinet etre departamant ar brezhoneg hag ar studioù keltiek Roazhon 2 hag Harvard. A-benn 2014 e vo kelennet brezhoneg e skol-veur vrudetañ ar bed.\nReuz en deus graet ar c’heloù-se. E-barzh Libération, Le Monde, an Huffington Post ha memes e Glamour e c’haller lenn ez eus bet sinet un emglev etre skol-veur Roazhon 2 hag Harvard. Gwir eo e c’hell ar c’hemenn-se bezañ souezhus.\nTri bloaz zo, e oa bet Yann Bevant, rener departamant ar saozneg ha kreizenn ar studioù iwerzhonek, e Cambridge, Massasuchetts, e reter ar Stadoù-Unanet, evit klevet ur c’hendiviz war ar studioù keltiek. E gevelebez amerikan, Catherine Mc Kenna, a oa deuet war-lerc’h e Breizh ha ganet e oa buan a-walc’h mennozh ur c’hevelerezh etre an div skol-veur. Skoazellet eo bet ar raktres gant kêr Roazhon, ha Meurgêr Roazhon.\n« Meur a boent a zo e-barzh an emglev-se, eme an hini a zo ivez enklasker e kreizenn an enklaskoù breizhek ha keltiek (KEBK). An hini kentañ a sell ouzh kelenn ar brezhoneg e Harvard. Ur sizhunvezh kentelioù a vo roet, gant yezhoniezh met ivez prezegennoù diwar-benn sevenadur hag Istor ar vro. » « N’hallomp ket kelenn ar yezh hep kaozeal eus ar sevenadur », a gendalc’h Gwendal Denez, eil rener an departamant brezhoneg e Roazhon 2. Ar sizhunvezh kelenn-se a vo roet ur wech bep daou vloaz, d’an nebeutañ, ha kroget e vo e miz Gwengolo 2014, « a-raok kollok bras an enklaskoù keltiek ».\nEil poent an emglev, « tu a vo deomp da gas studierien ha kelennerien du-hont, evel Erasmus e-maez Europa ». E-pad tri pe c’hwec’h miz, e teuio studierien amerikan e Breizh hag ar re a zo oc’h heuliañ ur master pe un doktorelezh e Roazhon a c’hello mont da studiañ e Harvard ha dizoleiñ al levraoueg, « dindan zouar ha bras evel meur a dachenn football », o deus soñj Yann Bevant ha Gwendal Denez. Kavet e vez memes Guiness war douar divroañ an Iwerzhoniz. « Etre daou soñj e oamp p’hon eus gwelet ar boued avat ! »\nUr fazi istorel dic’haouet\nMet peseurt interest a zo gant Harvard o kelenn brezhoneg ? « Ar memes hini hon eus ni. Ar brezhoneg eo ar yezh keltiek nemeti ha ne vez ket kavet er broioù saoznek. Setu perak ne vez ket kelennet er skolioù-meur saoz. Gant an emglev-se e vez dic’haouet ur fazi istorel », a respont, fier-ruz, Yann Bevant.\nUr yezh vev eo ar brezhoneg, ha se en deus dedennet Harvard ivez. « Da lavaret eo ez eo kement ha bezañ anavezet gant skol-veur vrudetañ ar bed, a asur Gwendal Denez. Ha se ‘ra plijadur d’ar vrezhonegerien. Posteloù a zo bet kaset deomp gant tud n’o deus netra da welet gant bed an deskadurezh. Lavaret a reont deomp e tegas en-dro dezho o emvrud. » Anaoudegezh ar brezhoneg gant ur skol-veur brudet a zo ivez un digoll « d’ar re a lavar ne servij da netra komz brezhoneg. Bremañ e c’hellomp lavaret dezho, ya, gant ar brezhoneg e c’hellez mont da Harvard. » Ur benveg kehentiñ evit Roazhon 2 eo ivez ar c’hevelerezh-se. « Ar spi a zo ganeomp sachañ studierien nevez er bloavezhioù da zont », a gloz Yann Bevant.\nsource : "http://metropole.rennes.fr/actualites/les-themes/education/komzet-e-vo-brezhoneg-e-skol-veur-harvard/"\nYezhoù Breizh, stad an traoù\nYezhoù Breizh (ar brezhoneg hag ar gallaoueg) zo bet gwanaet abaoe kreiz an XIXvet kantved ha lakaet int bet gant an Unesco e-touez ar yezhoù « en arvar bras ». Adkavout a reont o lec’h er gevredigezh vreizhat tamm-ha-tamm. Hiziv an deiz ez eus 5,5 % eus annezidi Breizh hag a gomz brezhoneg er pemp departamant (sifr 2007). Strollegezhioù, bed ar c’hevredigezhioù, mediaoù ha tud a-youl-vat a-leizh a labour evit kas ar yezhoù rannvro war-raok hag evit gwareziñ pinvidigezh ar glad-se.\nAr yezhoù, glad Breizh\nUr yezh keltiek eus skourr ar predeneg eo ar brezhoneg. Degaset e oa bet da Vreizh gant ar Vretoned enbroet a oa deuet eus ar pezh a reer Breizh-Veur anezhañ bremañ, etre ar Vvet hag ar VIIvet kantved. Kant vloaz zo e veze komzet brezhoneg gant ouzhpenn ur milion a dud, bremañ ez eus gant pemp gwech nebeutoc’h a vrezhonegerien : 206 000 a gomzerien hervez ur sontadeg (Fañch Broudic – TMO) eus 2007, bezet 5,5 % eus an dud e Breizh istorel, gant an tri-c’hard anezho en tu all da 70 vloaz. Ar gallaoueg, evel ar galleg, zo un doare yezh oil. E skourr ar yezhoù gall-ha-roman emañ ar yezh oil. Etre 2 ha 5 % eus an dud e Breizh a gomzfe gallaoueg.\nAr radioioù en brezhonez\nles radios en langue bretonne en direct\nCe projet a débuté en 2003, sous l'impulsion des radios et la volonté de l'association Stalig de participer au développement de la culture bretonne. Enfin, en septembre 2004, il voit le jour... et vous pouvez maintenant écouter nos radios en direct, partout dans le monde.\n'Benn disul, setu un teul-film diwarbenn Marsel Gwillou, kaner kan-ha-diskan brudet mat er vro. Ganet e 1930 e Lañruen, Marsel Guillou zo chomet a-hed e vuhez war atant e dud ha dalc'hmat neus bet kanet er festoù-noz.\nUn teul-film bet savet gant Bastian Gwillou.\nEn un danevell ez erbeder kas gwelloc’h ar yezhoù rannvro war-raok\nUn danevell a oa bet roet d’ar 15 a viz Gouere da vinistrez ar Sevenadur Aurélie Filippetti gant ar bodad aliañ evit kas war-raok ar yezhoù rannvro hag al liesseurted yezhel diabarzh. Enni e kinniger lakaat ar Parlamant da vouezhiañ ul lezenn evit « kadarnaat pouezusted » an euskareg, ar brezhoneg, an elzaseg pe ar yezhoù kanak.\nRankout a reer kas war-raok ar yezhoù rannvro e Frañs evit herzel an diskar anezho, hervez un danevell roet er sizhun-mañ da vinistrez ar Sevenadur. Kinnig a reer lakaat mouezhiañ ul lezenn « arouezel-kenañ » evit « kadarnaat pouezusted » an euskareg, ar brezhoneg, an elzaseg pe ar yezhoù kanak. Kaset eo bet an danevell-se da benn gant ar Bodad aliañ evit kas war-raok ar yezhoù rannvro hag al liesseurted yezhel diabarzh, kadoriet gant ar c’huzulier-Stad Rémi Caron.\nKinnig a reer enni ivez reiñ lañs d’ur c’houlzad brudañ broadel, gwellaat an tirourañ war an deskadurezh divyezhek. Aliañ a ra ar bodad ivez lakaat ar yezhoù rannvro muioc’h war-raok er c’hentelioù istor-douaroniezh, ha reiñ digor aesoc’h d’ar glad niverelaet er yezhoù rannvro.\nUn doare d’ober disheñvel hervez ar yezhoù.\nGant ar bodad ez eus lakaet kemm etre ar yezhoù « bev-buhezek » hag er re a vez graet nebeut ganto. E-touez ar re gentañ emañ, er broioù m’eo anavezet an deskadurezh divyezhek, an elzaseg, an euskareg, ar brezhoneg, ar c’hatalaneg, ar c’horseg hag an okitaneg. Ar flandrezeg, ar gallaoueg, ar frankoprovañseg avat ne c’haller deskiñ nemet « en un nebeud skolioù ».\nEr broioù tramor, gant an tahitianeg, ar yezhoù kreolek disheñvel, ar yezhoù kanak pe ar yezhoù amerindian eus Gwiana, e ranker plediñ ouzh ar yezhoù a-dost rak un eil yezh eo ar galleg enno peurliesañ. « Rankout a ra pep bugel gallout deskiñ lenn ha skrivañ en e yezh vamm », en deus lavaret ar bodad. Yezhoù all, dreist-holl ar yezhoù oil, tost d’ar galleg, n’o deus nemeur a dalvoudegezh hiziv an deiz nemet evit ar glad.\nAliañ a ra ar bodad arc’hantaouiñ ar skolioù kevredigezhel ha rein an tu d’ar yezhoù rannvro da gaout ar skoazelloù publik d’ar greanterezhioù sevenadurel, evel al levraouegoù.\nSaveteiñ ar yezhoù rannvro\nStrasbourg, d’an 11 a viz Gwengolo 2013.\nEmañ Parlamant Europa o paouez degemer un danevell war gwarez ar yezhoù rannvro en arvar ha war brudañ o implij. Dre zegemer an danevell-se, bet savet gant François Alfonsi, ezel eus Strollad ar re C’hlas/ELE*, e sell Parlamant Europa ouzh ar yezhoù evel elfennoù pouezus eus pinvidigezh glad sevenadurel UE.\nGoude ar vouezhiadeg, François ALFONSI, kannad europat, en deus embannet :\n« Degemeret eo bet an danevell, bet lakaet da vouezhiañ hiziv, war ar yezhoù europat en arvar da vont da get gant ar peurvrasañ eus ar gannaded ha laouen on gant an dra-se.\nEuropa zo unan eus ar c’hevandirioù ma’z eo puilh-kenañ ar yezhoù hag ar sevenadurioù liesseurt. Er glad-se emañ ar yezhoù ofisiel met ivez meur a zek yezh a zo en arvar da vont da get hiziv, hervez ar renabl graet gant an UNESCO.\nGant Feur-emglev Lisboa eo bet ledanaet tachenn varregezh UE evit sikour ar sevenadurioù broadel ha rannvroel da vleuniañ. Gant an danevell-se e roer lañs en-dro d’ul lusk evit kas ar yezhoù-se war-raok hag evit saveteiñ anezho. Pa vez ur yezh o vont da get ez eo un tamm eus glad Europa a ya da get. E karg UE neuze emañ ober traoù evit saveteiñ anezhi !\nGant an danevell-se eo sachet evezh ar Stadoù izili, en o zouez Frañs, hag a nac’h c’hoazh kemer an darbaroù a zo ezhomm, hag evit kregiñ peurwiriekaat ar Garta Europat evit ar yezhoù rannvro ha bihanniver. Gant an danevell e c’houlenner reiñ lañs en-dro d’ur politikerezh europat evit ar yezhoù en arvar, ha sikour ar programmoù da saveteiñ ar yezhoù en arvar kaset en-dro gant ar c’humuniezhioù yezh a zo anv anezho. »\nDegemeret eo bet an danevell gant 645 mouezh a-du, 29 mouezh a-enep ha 26 den hag a chom hep mouezhiañ.\nAn destenn, bet degemeret gant an darn vrasañ eus ar gannaded, zo bet degaset sikour dezhi gant kannaded eus strolladoù politikel hag eus rannvroioù disheñvel-kenañ en Europa.\n*ELE = Emglev Libr Europa\nsur les langues européennes menacées de disparition et la diversité linguistique\nPROPOSITION DE RÉSOLUTION DU PARLEMENT EUROPEEN .........p. 3\nRÉSULTAT DU VOTE FINAL EN COMMISSION .................... p 12\nContenu du rapport ...


Stajoù hañv 2018 - A venir\nFollenn enskrivañ stajoù hañv 2018\nStaj war ar sizhunvezh :\nstaj-amzer-nevez : eus al Lun 5 betek ar gwener 9 a viz meurzh 2018\nstaj-hañv : eus al lun 16 betek ar gwener 20 a viz gouere 2018.\nPriz : 38 euros evit un devezh ; 190 euros evit ur staj war 5 devezh.\nstajoù brezhoneg 1 devezh, staj priz leun : 38€; priz gant un distaol : 33€\nstajoù brezhoneg 5 devezh, priz leun 190 €; priz gant un distaol 165€.\nBod ha boued ................................................... 13 €\nStajoù dibenn-sizhun war un devezh (disadorn) :\nur sadorn ur wech ar miz etre miz here ha miz Mae\nStajoù war un sizhunvezh\nur sunvezh staj etre ar 17 hag an 21 a viz Gouere 2017.\nDevezh staj etre 9 eur hanter beure ha 5 eur hanter goude merenn\nDaou di gant kambreier ez eus gant Kreizenn Studi ha Dudi e Plijidi (kambroù gant 3 pe 4 gwele daou estaj). Pep hini a renk degas gantañ (ganti) liñselioù hag ur sach kousket.\nForzh peseurt kelenner pe danvez-kelenner eus ar C'hentañ pe d'an Eil Derez, evit ar skolioù publik, katolik pe Diwan, en deus lakaet e anv war ur staj brezhoneg kaset gant Studi ha Dudi war e amzer vak hag a bae ar staj-se e unan a c'hall kaout ur yalc'had gant KSDS (Kreizenn Stummañ an Danvez Skolaerien) evit ar frejoù stummañ. Deoc'h c'hwi da vont e darempred gante.


Johann Pachelbel (distagadur LFE: ['joːhɑn 'paxɘlbɛl]), bet badezet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1653 e Nürnberg, marvet eno d'an 3 a viz Meurzh 1706, a oa ur sonaozour, un ograouer hag ur c'helenner alaman en amzervezh ar stil barok (~1600-1764).\nBrudet eo evit bout kaset hengoun an ograoù en Alamagn ar Su d'e bep gwellañ. Savet en deus kalz oberennoù lik ha relijiel ; dre e labour war framm ar fugennoù hag ar c'horaloù-rakkerzh ez eo unan eus ar sonaozourion bennañ eus e amzer.\nGanedigezh 1añ Gwengolo 1653 (badeziant)\nMarv 9 Meurzh 1706 (obidoù)\nBroadelezh Hiziv : alaman\nArall Sonaozour, kelenner\nBerzh bras a reas sonerezh Johann Pachelbel a-hed e vuhez. Kalz skolidi en devoa, ha dont a reas e sonerezh da vout ur patrom evit sonaozourion Alamagn ar Su hag ar C'hreiz. Hiziv an deiz ez eo anavezet dre e "Ganon ha jig e Re muiañ" (Kanon und Gigue in D-Dur), e Chakonenn e Fa leiañ, hag dre argemmoù an Hexachordum Apollinis.\nLevezonet e voe Johann Pachelbel gant sonaozourion alaman evel Johann Jakob Froberger (~1616-1667) ha Johann Kaspar Kerll (1627-1693) koulz ha gant an Italianed Girolamo Frescobaldi (1583-1643) pe c'hoazh Alessandro Poglietti (~1610-1683). Desket en devoe ivez digant sonaozourien c'hall ha re Nürnberg. Dre e zoare kendonel e levezonas d'e dro ar sonaozour Johann Sebastian Bach (1685-1750).\n1.1 1653-1674 : yaouankiz ha desavadur e Nürnberg, Altdorf ha Regensburg\n1.2 1673-1690 : remzad micherel e Wien, Eisenach hag Erfurt\n1.3 1690-1706 : an diwezh e Stuttgart, Gotha ha Nürnberg\n1653-1674 : yaouankiz ha desavadur e Nürnberg, Altdorf ha RegensburgAozañ\nIliz Sant-Sebaldus e Nürnberg\nE Nürnberg e voe ganet Johann Pachelbel, mab d'ar marc'hadour gwin Johann Hans Pachelbel ha d'e wreg Anna Maria Mair. Ne ouzer ket deiziad resis ganedigezh ar sonaozour, a zeuas er bed e miz Eost hep mar peogwir e voe badezet d'ar 1añ a viz Gwengolo.\nKenteliet e voe war ar sonerezh gant Heinrich Schwemmer (1621-1696), a voe kiniad iliz Sant-Sebaldus e Nürnberg diwezhatoc'h hag en devoa desket sonerezh gant Johann Erasmus Kindermann (1616-1655), unan eus diazezerion hengoun ar sonerezh e Nürnberg.\nHervez Johann Mattheson, anezhañ un arbennigour diwar-benn Johann Palchelbel, e oa Pachelbel yaouank donezonet-dreist war ar sonerezh.\nDa skol gentañ-derez St-Lorenz Hauptschule e Nürnberg ez eas, hag en Auditorio Ægediano kent bout studier e Skol-Veur Altdorf e 1669 ; en hevelep bloavezh e voe gopret evel ograour iliz St-Lorenz.\nNe oa ket echu e vloavezh kentañ er skol-veur ma rankas J. Pachelbel he kuitaat abalamour d'an diouer ag arc'hant. E 1670, mennet da beurechuiñ e studioù, ez eas da yalc'hadour e Gymnasium Poeticum Regensburg. Ker skoet e voe pennadurezhioù ar skol gant testenioù Johann Pachelbel ma voe degemeret dreist ar feurbarzh.\nAotre a voe roet dezhañ da studiañ ar sonerezh e-maez eus ar Gymnasium. Digant Kaspar Prentz en devoe kentelioù ; dre ma oa Prentz levezonet gant sonaozourion italian evel Giacomo Carissimi (1605-1674) ez eo hep mar dre e gelenner nevez e savas e Pachelbel deur ouzh ar sonerezh italian hag ar sonerezh relijiel katolik dre vras.\n1673-1690 : remzad micherel e Wien, Eisenach hag ErfurtAozañ\nE 1672 ez eas Johann Pachelbel da Eichstätt, hag e 1673 en em stalias e Wien evel eilograouer en iliz-veur St-Stephan. Bras e oa pouez Wien evit a sell ouzh ar sevenadur en impalaeriezh Habsburg d'ar mare-se, ha war-du ar sonerezh italian e oa troet ar c'hiz eno. Pevar bloavezh a dremenas Johann Pachelbel e Wien, o teskiñ ar sonerezh katolik bet savet gant Alamaned hag Italianed.\nE 1677 ez eas da Eisenach, ma kavas labour evel ograouer dindan ren Kapellmeister Daniel Eberlin (1647-1715) e lez Johann Georg I, dug Sachsen-Eisenach. Eno e kejas ouzh ar familh Bach, pa 'z eo Eisenach kêr-c'henidik Johann Ambrosius Bach, anezhañ tad Johann Sebastian Bach ; dont a reas Pachelbel yaouank (24 bloavezh) da vout mignon d'ar familh, ha heñcher he bugale.\nE 1678, pa varvas Bernhard II, dug Saks-Jena, anezhañ breur Johann Georg I, en em gavas Johann Pachelbel dilabour ; goulenn a reas ul lizher-testeni digant e gelenner Eberlin, a skrivas e oa ar soner yaouank einen perfekten und raren Virtuosen, "ur mailh disi ha dibaot". Al lizher-se gantañ e kuitaas Pachelbel kêr Eisenach d'an 18 a viz Mae 1678.\nMiz war-lerc'h e oa ograour e Predigerkirche Erfurt. Chom a reas mignon d'ar familh Bach, pa oa-hi anavezet-mat e kêr, ha paeron e voe da Johanna Juditha, merc'h da Johann Ambrosius Bach. Kentelioù sonerezh a roas da Johann Christoph Bach (1671-1721), anezhañ breur henañ Johann Sebastian, ha bevañ en un ti a oa perc'hennet gant Johann Christian Bach (1640-1682).\nDaouzek bloavezh-pad e chomas Johann Pachelbel en Erfurt, hag eno e c'hounezas brud unan eus ar sonaouzourien alaman bennañ evit an ograoù. Dont a reas da vout un arbennigour war ar c'horaloù-rakkerzh, rak ret e oa dezhañ o sevel evit an Iliz hervez e gevrad-labour.\nE 1682 e varvas Johann Christian Bach. E 1684 e prenas Johann Pachelbel an ti digant an intañvez, hag e 1686 e voe kinniget dezhañ ar garg ag ograouer en iliz St-Trinitatis e Sonderhausen e Thüringen. Dre ma oa ret dezhañ, dre gevrad, goulenn ali e implijerion kent respont da ginnig pe ginnig e tivizas chom en Erfurt : kresket e voe e c'hopr, hag en Erfurt e chomas pevar bloavezh pelloc'h.\nDiv wezh e timezas Johann Pachelbel en Erfurt : e 1681 gant merc'h Stadt-Major kêr, Barbara Gabler, a varvas e 1683 e-kerzh ur barrad bosenn, hag e 1684 gant Judith Trummert, anezhi merc'h d'ur mintour. Pemp mab ha div verc'h a voe d'ar c'houblad ; Wilhelm Hieronymus (1685-1764) ha Karl Theodorus (1690-1750) a voe ograourion d'o zro. O breur Johan Michael a voe un oberour ograoù e Nürnberg, hag o c'hoar Amalia a c'hounezas brud evel livourez hag engraverez.\n1690-1706 : an diwezh e Stuttgart, Gotha ha NürnbergAozañ\nBez J. Pachelbel\nPa oa o klask gwelloc'h gopr e roas Johann Pachelbel e zilez a soner ha kelenner en Erfurt d'ar 15 a vir Eost 1690, ha pemzektez goude, d'ar 1añ a viz Gwengolo, e voe gopret evel ograour e lez Magdalena Sibylla von Hessen-Darmstadt, dugez Württemberg e Stuttgart.\nMat e oa ar garg, met daou vloaz war-lerc'h e rankas ar soner tec'hel a-zirak tagadennoù ar C'hallaoued e-kerzh Brezel an Nav Bloaz. Labour a gavas evel ograour e Gotha, ma chomas tost da dri bloavezh-pad adal an 8 a viz Du 1692. Eno ez embannas, e 1693, e levr sonerezh katolik nemetañ, Acht Chorale zum Praeambulieren ("Eizh koral-rakkerzh"). Pa oa e Gotha e voe kinniget dezhañ ur garg e Stuttgart hag unan arall e skol-veur Oxford ; nac'hañ a reas bewezh.\nE 1695 avat, pa varvas Georg Kaspar Wecker, anezhañ ograour en iliz St-Sebaldus e Nürnbeg, ez asantas azezañ war ar gador lezet dieub.\nE Nürnberg e tremenas an nemorant eus e vuhez, hag eno ez embannas an dastumad Musicalische Ergötzung ("Plijadur sonerezhel") koulz hag e Hexachordum Apollinis (1699) a zedias d'ar sonaozour dan-german Dieterich Buxtehude (~1638-1707). D'ar mare-se ivez e savas Concertato Vesper evit ar gousperoù diwar levezon ar sonerezh italian, ha tost da 100 fugenn evit ar Magnificat.\nD'ar 5 pe d'ar 6 a viz Meurzh 1706 e varvas d'an oad a 52 vloaz, ha d'an 9 e voe beziet e bered St-Rochus (Rochuskirchhof) e Nürnberg.\nA-dra-sur e voe Johann Pachelbel ar mestr-sonaozour diwezhañ en hengoun Nürnberg, hag en Alamagn ar Su dre vras.\nUnan eus ar sonaozourion varok diwezhañ e voe Johann Pachelbel, setu n'en devoe ket gwall vras levezon war e warlerc'hidi Giuseppe Domenico Scarlatti (1685-1757), Georg Friedrich Händel (1685-1759) pe c'hoazh Georg Philipp Telemann (1681-1767), a reas al liamm etre dibenn ar stil barok ha deroù ar sonerezh klasel.\nAmeeun e voe levezon Pachelbel war Johann Sebastian Bach, a voe kenteliet gant e vreur Johann Christoph, unan eus skolidi ar mestr ; war-du sonerezh Germania an Norzh e troas J. S. Bach avat, dre studiañ labour Dieterich Buxtehude, Johann Adam Reincken (1643-1722) ha Georg Böhm (1661-1733).\nLevezonet-bras gant Pachelbel e voe ar sonaozour Johann Gottfried Walther (1684-1748), a zo bet lesanvet an eil Pachelbel gant Johann Mattheson.\nEn XVIIIvet kantved ez eas ar stil barok er-maez a c'hiz, hag ankouaet e voe e sonaozourion. E Nürnberg hag Erfurt e kendalc'has an ograourion da seniñ oberennoù Pachelbel gwezh ga gwezh arall, met dre vras e veze kavet c'hwezh ar c'hozh gant ar sonerezh-se.\nEn hanterenn gentañ an XIXvet kantved e voe embannet un tamm eus sonerezh Johann Pachelbel evit an ograoù, ha lod kerzonourion a grogas da soñjal e oa bet mestr Nürnberg un sonaozour meur. E deroù an XXvet kantved e voe embannet an darn vrasañ eus e labour, hogen ret e voe gortoz ar bloavezhioù 1950 evit ma teuje ar stil barok diouzh ar c'hiz adarre ; a-drugarez da enklaskoù ar gerzoniourion lesanvet barokourion e voe adkroget da seniñ oberennoù Johann Pachelbel.\nEr bloavezhioù 1970, a-drugarez d'al labour-se ha d'ar penn-klaviaz gall Jean-François Paillard (1928-2013), e teuas brud vras d'e "Ganon ha jig e Re muiañ", bet skrivet evit teir biolin hag ur solvoudenn (basso continuo).\n(br) Ewan, Jil & Herbert, Pêrig (1990), Geriadur bihan ar sonerezh, Hor Yezh\n(de) Edler, Arnfried (1999), Pachelbel, Johann, en Neue Deutsche Biographie, Duncker & Humblot (ISBN 978-3-428-00200-9)\n(de) Mattheson, Johann (1740), Grundlage einer Ehren-pforte, woran der tüchtigsten Capellmeister, Componisten, Musikgelehrten, Tonkünstler &c. Leben, Wercke, Verdienste &c. erscheinen sollen, Nabu Press, 2011 (ISBN 978-1-175-97842-4)\n(fr) La musique, les hommes, les instruments, les œuvres, Larousse, 1965 (ISBN 978-2-03-014110-6)\n(en) Apel, Willi (1972), The History of Keyboard Music to 1700, Indiana University Press, 1997 (ISBN 978-0-253-21141-5)\n(en) Perreault, Jean M. (2004), Thematic Catalogue of the Musical Works of Johann Pachelbel, The Scarecrow Press (ISBN 978-0-8108-4970-9)\n↑ La musique, les hommes, les instruments, les œuvres ; da varv ar sonaozour gall Jean-Philippe Rameau (1683-1764) e lakaer dibenn ar marevezh barok evit a sell ouzh ar sonerezh.\n↑ Grundlage einer Ehren-pforte, woran der tüchtigsten Capellmeister, Componisten, Musikgelehrten, Tonkünstler &c. Leben, Wercke, Verdienste &c. erscheinen sollen\n↑ Ur mintour – pe : mintour Dinant (Favereau) da heul ar galleg dinandier, zo un dornwezhour a fard traezoù (kastelodennoù, mouloù, h. a) dre vorzholiañ follennoù kouevr, staen pe houarn-gwenn.\n↑ Gwashaus eo al lesanv-se a-berzh lod sonvarnourion c'hall e-keñver ar sonerion evel Gustav Leonhardt (1928-2012) ha Nikolaus Harnoncourt (1929-) a c'hourc'hemenne ma vije sonet an oberennoù barok hervez disoc'hoù enklaskoù ar gerzoniourion, ha n'eo ket en doare romantelour a oa diouzh ar c'hiz etre 1900 ha 1970.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Johann_Pachelbel&oldid=1982693 »\nKemm diwezhañ d'an 26 Meu 2022 da 17:20\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 26 Meu 2022, da 17:20.


Un enzim a zo ur c'hatalizour biologel, ur volekulenn (protein pe TRN (evit ar ribozim) hag a zo gouest da fonnussaat a vilionoù reaktadurioù kimiek ar vetabolegezh e metoù ar c'helligoù pe etre ar c'helligoù. Mont a reont en-dro gant ur paoter munut ha dicheñch e vezont e dibenn ar reaktadur : katalizerioù biologel (pe biokatalizerioù) a vez graet diouto. Dizoloet eo bet an enzim kentañ gant Anselme Payen ha Jean-François Persoz e 1833. Diwar ar malt o deus puraet ur sustañs kizidik ouzh an tommder hag a oa gouest da hidrolizañ an amidon : Graet o deus diastaz diouti (etimologiezh : diastasis=dispartiañ) abalamour ma tispartie ar sukr eus an amidon.\nAnvidigezh an enzimoù n'eo ket boutin c'hoazh met savet e vez peurvuiañ gant ur wrizienn tost d'an dindanad (substrat e galleg) pe da brodu ar c'hataliz ; ouzhpennet a vez an dibenn "az"'. skouerioù:\nAr glukoz oksidaz a gataliz oksidadur ar glukoz.\nAn'amidon sintetaz a gataliz sintezenn an amidon.\nUn enzim zo ur protein hag evel an holl broteinoù e vez kevanaozet diwar an titouroù dalc'het en TDN pe e TRN virus zo. Ouzhpenn 3 500 enzim disheñvel a zo renablet.\nGrafik 1: Diagram ur reaktadenn katalitek hag a ziskouez an energiezh (E) ret diouzh an amzer(a). Gant ar c'hondisionoù boutin o deus ezhomm ur c'hementad bras a energiezh ar substratoù (A ha B) (E1) evit tizhout ar stad tremen hag a c'hello ar produ (AB) bezañ krouet diwarno. Ur mikrometoù (E) a grou an enzim e-lec'h ma c'hello A ha B mont aesoc'h ha buanoc'h betek ar stad tremen (A...E...B) ar pezh a izela ar c'hementad a energiezh ret evit hen ober(E2). Dre ma vez aesoc'h da dizhout ul live energiezh hag a zo deut da vezañ izeloc'h, e c'hell bezañ fonnusaet ar reaktadur.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Enzim&oldid=1837937 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 6 Mez 2019, da 16:49.


The Last of the Mohicans zo ur romant saoznek gant ar skrivagner stadunanat James Fenimore Cooper, embannet e 1826 evit ar wech kentañ. An eil eus ar rummad Leatherstocking Tales eo, ha gwelet eo evel pennoberenn ar skrivagner.\nThomas Cole, Cora war he daoulin dirak Tanemund, 1827\nCora hag Alice Munro, merc'hed ar c'horonal Munro, a veaj gant ur steudad sikour o vont eus Fort Edward da Fort William Henry, renet gant o zad. Er stolladig emañ David Gamut, kelenner kanañ salmoù, hag ar c'homandant Major Duncan Heyward.\nO heñcher Magua, eus pobl ar Wyandoted, pe Huroned, a zo e gwirionez e tu ar C'hallaoued, a gas anezho d'un antell. Natty Bumppo (anvet ivez Hawkeye) hag e vignoned Mohikan, Chingachgook hag e vab Uncas, a zeu da sikour ar strollad. Dre ma oar e teuio Magua endro gant kadourien e kas Hawkeye, Chingachgook hag Uncas o mignoned nevez betek ur c'hev a-raok mont da glask sikour goude un prantad emgann gant Magua hag e gadourien.\nPakañ a ra Magua Heyward, Gamut hag ar c'hoarezed. Pa c'houlenn Cora perak o deus kement a c'hoant an Huroned pakañ anezho e respont Magua e oa bet desket dezhañ evañ alkool gant ar re wenn. Deuet da vezañ mezvier e voe skarzhet diouzh e veuriad. Deutet da vezañ mignon gant ar Mohawks a zo eus tu ar Saozon, e kendalc'has da evañ. Lakaat a reas reuz abalamour d'e vezventi ha kondaonet e voe gant Munro da vezañ skourjezet. Distreiñ a reas e-touez an Huroned ha kas a ra anezho enep ar Saozon evit en em veñjiñ. Kinnig lezel e brizonidi da vont ma asant Cora dont da vezañ e wreg. Nac'h a ra Cora.\nDistreiñ a ra Hawkeye, Uncas, and Chingachgook. Dont a reont a-benn da lazhañ un darn vras eus ar gadourien Huron. Tec'hout a ra Magua koulskoude. Heyward and Hawkeye a gas Cora hag Alice betek Fort William Henry a zo bremañ kelc'hiet gant ar C'hallaoued.\nKas a ra Munro Hawkeye da Fort Edward evit klask sikour. Pa zistro gant respont ar Jeneral Webb e pak ar C'hallaoued anezhañ. Lezel a reont anezhañ da vont betek Fort William Henry met hep al lizher. E-pad un arsav emgann e c'houlenn ar C'horonal digant Heyward (komz ara mat-tre galleg) mont da gendivizout gant Montcalm, rener ar C'hallaoued ha klask gouzout petra zo el lizher. Fellout a ra da Montcalm kaozeal gant Munro e-unan. Ur wech distro e c'houlenn Heyward digant Munro an aotre d'ober e lez da Alice. A-raok reiñ e asant e tiskuilh Munro e tiskenne mamm Cora eus sklaved du eus an Antilhez.\nUn emgav a zo etre Munro ha Montcalm. Diskouez a ra Montclam lizher Webb :nac'h a ra ar jeneral kas sikour. Kompren ar Munro n'hell ket kendelc'her an emgann ha divizout a ra en em zaskor hag asantiñ da zivizoù Montcalm gant ma vo en un doare enorus. Asantiñ a ra Montcalm. Aotreet eo ar soudarded breizhveuriat da guitaat ar c'hreñvlec'h gant o re c'hloazed, ar merc'hed hag ar vugale.\nEn diavaez eus ar C'hreñvlec'h ez int taget gant 2000 kadour Huron. Ne ra Montcalm tost netra evit mirout ouzh al lazhadeg. E-kreiz ar reuz e kav Magua hag Alice. Kas a ra anezho gantañ. Mont a ra David Gamut da-heul.\nMont ra Hawkeye, Uncas, Chingachgook, Heyward hag ar c'horonal Munro war roudoù Magua. Achapout a reont ouzh ur bagad kadourien Huron. Kejañ a reont gant Gamut en diavaez eus kamp an Huron. Gwelet eo Gamut evel foll gant an Indianed ha ne lazhint ket anezhañ. Lavarout a ra Gamut emañ Alice er c'hamp met ez eo bet kaset Cora d'ur c'hamp Lenape (Delaware) staliet nepell hag un tamm amsteriek en o emzalc'h e-keñver ar C'hallaoued hag ar Saozon. Lavarout a ra dezho ez eo aet Magua da chaseal.\nDindan dic'hizadur ur pareour a-berzh ar C'hallaoued e 'z a Heyward er c'hamp Huron evit klask dieubiñ Alice. Gant sikour Hawkeye a zo deuet a-benn da gemer ar c'hroc'hen arz a zo gwiskamant ar pareour Huron e tieub Alice a oa dalc'het en ur c'hev, goude un toullad darvoudoù strilhus. Goulenn a ra Hawkeye digant Heyward hag Alice mont betek kamp al Lenape.\nPaket eo bet Uncas gant an Huron etretant. Dont a ra a-benn Gamut ha Hawkeye d'e zieubiñ.\nPa zizolo an Huron int bet touellet ez eont e fulor, sec'hed digoll ganto. . Kadarnaat a reont Magua evel o fennrener.\nGoulenn a ra Magua digant al Lenape rentañ dezhañ e brizonidi. Divizout a ra al Lenape goulenn digant Tamenund, den fur kozh, barn an traoù. Gellout a ra Uncas diz=skouez piv eo e gwirionez (diskennad pennrener ar meuriad Mohican) ha degemeret eo gant doujañs gant al Lenape. Dieubiñ a ra Tamenund an holl brizonidi estreget Cora a zo, evitañ, da vMagua. Kuitaat ar Magua ar c'hamp gant Cora. Asantiñ a ra Tamenund e vefe klasket gant al Lenape(Delaware)dieubiñ Cora met o lezel Magua teir eurvezh lañs.\nEmañ al Lenape o prientiñ evit an emgann pa erru Gamut. Gwelet en deus Cora ha Magua er c'hamp Huron, kuzhe eo bet Cora er c'hev ma oa bet lakaet Alice a-raok.\nMont ara al Lenape d'an emgann, lakaat a reont an Huron da gilañ ha kemer a reont o c'hamp. Tec'hout a ra Magua gant Cora. Mont a ra Uncas, Hawkeye ha Heyward war elerc'h dre ar menezioù. Dallet gant e c'hoant dieubiñ Cora ne ziwall ket Uncas trawalc'h. Pa dag Magua hag an daou Huron a oa chomet gantañ e eo lazhet ha Cora ivez. Erruout a ra Hawkeye. Tennañ a ra war Magua a varv o kouezhañ eus un tornaod.\nEchuiñ a ra al levr gant un deskrivadur hir eus lid obidoù Uncas ha Cora.\nKadarnaet eo liammoù mignoniezh Hawkeye ha Chingachgook. Diskleriañ a ra Tamenund : "The pale-faces are masters of the earth, and the time of the red-men has not yet come again...."\n- Magua (ma-gwah) – an hini drouk ; ur penn Huron chief bet skarzhet diouzh e veuriad abalamour d'e vezventi ; anvet ivez Le Renard Subtil (Louarn Fin)."\n- Chingachgook (distaget peuliesañ chin-GATCH-gook) – penn diwezhañ ar meuriad Mohican (ur rann eus al Lenape) ; ambrouger ar c'hoarezed Munro, tad da Uncas. E anv e yezh Unami Delaware a dalvez "Naer Vras".\n- Uncas – mab Chingachgook - a zo "Last of the Mohicans" titl al levr, an hini diwezhañ bet ganet Mohican "a ouenn c'hlan". Anvet eo ivez "Le Cerf Agile", the Bounding Elk, Karv (pe Orignal) Mibin". E dibenn al levr e komprener e vage Uncas karantez evit Cora\n- Natty Bumppo/Hawkeye – Oeil de Faucon; ur reder koadeier a zeu da vezañ ambrouger ar c'hoarezed Munro gant e vignoned Chingachgook hag Uncas. Anvet eo La longue carabine gant an Indianed hag ar C'hallaoued abalamour d'e fuzuilh hir ha d'e ampartiz.\n- Cora Munro – merc'h du he blev ar C'horonal Munro. Speredek, parfet eo Cora. Chom a ra sioul e-kreiz an dañjerioù. Dimezet oa Munro gant he mamm pa oa en Antilhez. Hanterouenn oa, deskrivet evel "diskennadez sklaved". Lavarout a ra Diane Roberts ez eo Cora "the first tragic mulatta in American literature.". Yaouank oa Cora pa 'z eas he mamm da Anaon.\n- Alice Munro – meleganez, hanter-c'hoar Cora, a zo laouen ha hoalus. Merc'h Alice Graham, eil gwreg Munro, eo.\n- Koronal Munro – tad Cora hag Alice, koronal e lu Breizh-Veur hag e penn Fort William Henry.\n- Duncan Heyward – ur c'homandant yaouank eus arme Breizh-Veur a orin eus Virginia. Karout a ra Alice Munro.\n- David Gamut – ur c'haner salmoù ha kelenner kan anvet ivez "the singing master (ar mestr-kan)."\n- Jeneral Daniel Webb – rener ar C'horonal Munro a gemer penn Fort Edward.\n- Jeneral Louis-Joseph, markiz Montcalm – penn-rener an armeoù gall. Anvet gant an Huroned hag ar meuriadoù all eus tu ar C'hallaoued referred "The great white father of the Canadas."\n- Tamenund – ur c'hozhiad, fur ha doujet. Gwelet en deus tri rummad a gadourien. "Sachem", den fur an Delaware (Lenape) eo.\nFilmoù bet savet diwar al levr[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nSavet ez eus bet ur film e 1992 gant Michael Mann diwar danvez levr James Fenimore Cooper. Graet en deus berzh. Ar seizhvet film (sinema ha skinwel) o vezañ bet savet diwar an oberenn vrudet bet embannet e 1926 eo.\nAr film kentañ zo bet savet e 1911. Ar re vrudetañ eo\nhini Clarence Brown ha Maurice Tourneur e 1920,\nhini George B. Seitz e 1936\nhag hini James L. Conway e 1977.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Last_of_the_Mohicans&oldid=1968180 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 22 C'hwe 2022, da 07:48.


Kaozeal:Benead Norcia - Wikipedia\nSant Benead Norcia, evel Santez Anna Wened, Itron Varia Beg ar Raz. Bianchi-Bihan 23 Gou 2007 da 03:28 (UTC)\nNann, ne gavan ket ez eus ur seurt reolenn evit anvioù an holl sent : er bedig ar brezhoneg, evel ma larez, e veze posubl berraat an dro-lavar pa ouie an holl vrezhonegerien e oa koulz Gwened ha Beg-ar-Raz anvioù-lec'h anavezet mat e Breizh. Pa lammer an araogenn e teu ur meskaj gant an anvioù-familh. Gwelloc'h eo degas ur ster anat e-lec'h doujañ ouzh troioù-lavar arbennik o tennañ d'ur bed a oa kloz er mare-se. --Ch. Rogel 24 Gou 2007 da 22:46 (UTC)\nAr bed ne oa ket ken bras ha bremañ en un doare (brasoc'h e oa en un doare all), met sur eo ne oa ket kloz: mont a rae an dud da birc'hirinañ betek an Douar Santel, evel a lavar tud zo c'hoazh.\nN'eo ket troioù lavar "berraet", met brezhoneg yac'h.\nTrist e kavan, en anv ur vodernelezh bennak, ober fae war ar yezhadur. Un hent risklus.\nGwir eo ivez e kaver Sant Frañsez Asiz e Buhez ar Sent (1912), e-kichen Sant Leonard a Borz-Mauris ha Sant Anton a Badou. A, ha n'eo ket eus. Sant Benead hepken avat. Bianchi-Bihan 24 Gou 2007 da 23:09 (UTC)\nEvidon-me eo "a" ar stumm gwenedek a zo bet evit eus. E penn an XXvet kantved eo bet implijet "a" evit treiñ ar rannig "de" a oa arouez (faos alies-tre) an noblañs. Un nebeut beleien o deus kemeret evit ar Sent. Evit abegoù dianav eo bet kaset ar rannig "a" kuit gant R. Hemon ha F. Kervella. Kasoni a vagent enep noblañsed an URB marteze. Ne gomprenan ket perak chom hep implij gerioù simpl evit herzel ouzh ar meskajoù. N'eus hengoun lennegel staliet mat na reolennoù yezhadur kennebeut (pere?), met ur seurt kej-mesk. Mat e vije lakaat un tammig urzh. --Ch. Rogel 7 Eos 2007 da 20:41 (UTC)\nGraet e vez gant Nursia e kazi an holl yezhoù (latin, saosneg, alamaneg en o zouez): ne gavan ket gwall poellek skrivañ Norcia: Nursia eo an anv orin (daoust ma vez graet gant Norcia e italianeg hiziv). Evezhiadenn all: gwelloc'h eo d'am soñj chom hep ober gant sant: n'eo anavezet evel sant nemet gant ar gatoliked hag e rank d'un holloueziadur bezañ hollvedel. Kinnig a ran eta adenvel ar pennad-mañ: Benead Nursia pe Benedictus de Nursia. Benoni (Kaozeadenn) 7 Eos 2007 da 21:48 (UTC)\nUs sant italian, eus kêr italian Norcia? Ne welan ket perak e rafemp gant ar stumm latin kozh war zigarez emañ e galleg pe e saozneg: ne laromp ket Sant Jakez Campo Stellae. Bianchi-Bihan 21 Gwe 2007 da 04:33 (UTC)\nPeogwir eo an anv orin (bevañ a rae er Vvet kvd). Pe neuze kenkoulz brezhonekaat penn-da-benn e Benead Norsia, evel m'eo bet graet e galleg... Benoni (Kaozeadenn) 21 Gwe 2007 da 10:37 (UTC)\nDousik: Benedictus ha Nursia e latin? neuze Benedictus Nurcia. N'eo ket fur lakaat hanter vrezhoneg hanter latin evit un italian italianeger.\nPe Benead Norcia, hervez doareoù brezhonekaat an anvioù-lec'hioù am eus kredet lenn tu bennak. Bianchi-Bihan 21 Gwe 2007 da 13:32 (UTC)\nSpered ar yezh[kemmañ ar vammenn]\nIskis an anv latin: la:Benedictus de Nursia. E latin ne veze ket graet gant an anv-gwan gwechall? Evel e la:Sanctus Antonius Patavinus, la:Sanctus Franciscus Assisiensis, ha betek e latin an XXvet kantved mar plij, evel e la:Teresia Lexoviensis, ha hennezh an anv bravañ anezho: la:Sancta Bernadetta Lapurdensis ... ha mil anv all. Mont a ra ar yezh kozh da goll gant an traoù yaouank-se! Bianchi-Bihan 21 Gwe 2007 da 13:39 (UTC)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaozeal:Benead_Norcia&oldid=244223 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 25 Her 2007, da 14:59.