Emile Masson ha Brug Langue bretonne\nEmile Masson ha "Brug" : 1913-1914\nEun dra bennag a zo da jeñch er bed : al leor nemetañ diwar-benn "Brug".\nE miz genver 1913, e kroge Emile Masson d'embann eur gelaouenn vihan, a oa skrivet evid eun drederenn anezi e galleg, hag evid an diou drederenn all e brezoneg, evid sacha kouërien Vreiz war-zu ar sosialism hag an dispah. Ano ar gelaouennig-ze a zo bet dalhet soñj anezañ : "Brug / Bruyère".\nDeg vloaz goude, d'an 9 a viz c'hwevrer 1923, e varve Emile Masson e Pariz.\nAbalamour da ze eo bet dibabet gand ti-kêr Pondi ober euz 2003 bloavez Emile Masson. Digoradur ofisiel ar bloaveziad-ze a zo bet d'an 8 a viz c'hwevrer 2003 e Pondi (e leh m'eo bet Masson kelenner adaleg 1903). Digemeret eo bet an dud en ti-kêr gand an Aotrou Maer. Brug ha roz-kamm a zo bet laket war bez e wreg hag e vab e bered Pondi, hag eur zonenn a Vro-Wened a zo bet kanet da geñver an digouez-ze gand Jorj Belz.\nPrezegennou ha kaozeadennou a zo bet. Marielle Giraud eo bet displeget ganti en eun doare anaoudeg ha fromuz petra oa ar muzik evid E. Masson ha peseurt darempred a zo etre "muzik ha librente". Sonadeg ouz ar piano a zo bet goude ze gand Tatiana Baklanova.\nE-pad 2003, ez eus bet tro meur a wech da renta enor d'E. Masson :\n- Eun diskouezadeg a bet savet, hag a zo bet tu da weled da genta e Pondi. Gwelet e vo e-kerz ar bloavez 2004 tro-ha-tro en Naoned, e Roazon hag e Brest.\n- Yann-Fañch Kemener hag Aldo Ripoche eo bet kinniget ganto eun arvest, "Roz ar miz du", diwar eur varzoneg bet skrivet gand Masson e-unan.\n- Bet ez eus bet dreist-oll d'ar 26 ha d'ar 27 a viz gwengolo 2003 deveziou-studi ("colloque international"), e Pondi. Kelennerien, klaskerien ha skrivagnerien, euz ar Frañs hag euz an estrañjour, a oa deuet da gomz euz Masson, euz e skridou hag e oberou, hag euz an dud ema bet e darempred ganto.\nBuhez Emile Masson\nGanet é Émile MASSON é Brest é 1869. Pasein e hra é vugaléaj é Recouvrance hag é Savenay, é-tal en Nañned.\nÉ dad, hag e oé mékanikour ér verdéadureh, e varù é 1885. Merchet don é ar paotr youank ged en darvoud-sé. É vamm e zalh un tammig stal koñvers é ru en Nor, é Recouvrance, ha doned e hra de benn èl-se a zesaù hé féar a vugalé.\nMoned e hra Émile MASSON d'obér é studi prederourieh ha saozoneg de Bariz ha de Roahon, ha goudé de Vro Saoz. Héli e hra ged ivoul an afer Dreyfus, ha douget é aveid emsaù Skolieu Meur er bobl hag aveid er choñjeu libertèr.\nKentéliour é é Sant-Brieg, é Roahon hag én Nañned, ha goudé é ta de voud kélennour kolèj é Loudun hag é Saumur.\nKen abred èl 1899 é laka embann, édan en anù pluenn Brenn, testonieu tud hag e demall sterd er feson ma vé desket er vugale ér skolieu ; kemér e hra perh ged ivoul vraz é dastumadenneu stourmér sort ged Pages Libres pé Les Cahiers de la Quinzaine, saùet ged é vignon Charles Péguy. O obérañs voutin àr dachenn el lénnegeh e hra de Émile gobér anaoudegeh ged Elsie, ur Saozéz yaouank : doned e hrey honnañ de voud moéz dehoñ.\nÉ 1904 é ma hanùet kélennour é lisé Poñdi, « é-touéh en avaleu hag er beizanted breton ». O-deu, Elsie hag éañ, um daolant a-zevri de droein é galleg obérenneu skrivagnerion saoz (Carlyle, Ruskin), pennadeu burutellein ha testenneu stourm.\nÉmile MASSON e zizol a-nebedigeu problem Breih, ha lakad e hra rah é spi getoñ. Deskein e hra brehoneg, Sinein e hra er Manifest disrannour é 1911 ha lañsein e hra, er blé goudé, en dastumadenn Brug, hag e vo lakeit achimant dehi ged er brezél.\nÉmile Masson e zo peuhgar : éañ e zo doh déieu ketañ miz Est 1914 é toueh en dornadig tud e éneba doh er brezél ; seùel e hra é voèh énep d'er choñjeu boutet é penneu en dud, énep d'er vroadelourieh. É ma ataù é Poñdi, béh arnehoñ ged é gentelieu ha ged er sekour e ra d'en dud gouliet, med derhel e hra ur sort de dalein doh en Unvanieh Sakr, ar un dro ged é vignoned Romain Rolland, Pierre Monatte, Alfred Rosmer, Marcel Martinet, Gustave Thiesson ha mistr-skol ag en École Émancipée, Louis ha Gabrielle Bouët, dré skwér.\nÉmile MASSON, hag e zo klañv ha dihuiget ged er stourmeu, e skriù é lévreu devéhañ : Le livre des Hommes et leurs paroles inouïes, L'Utopie des lles bienheureuses dans le Pacifique... Merùel e hra é ospital Picpus é Pariz, e 1923. Elsie e chom é Poñdi betag en achimant ag hé buhé, é 1953. Doned e hrey o eil mab de voud mêr sokialour Poñdi étré 1971 ha 1983.\nDiar Brug, n° 20, genver-c'hwevrer 2003\nAvoullet eo bet al leor…\nE 1983, e oa bet moullet evid ar wech ar studiadenn bet savet gand Fañch Broudic da geñver e vestroniez diwar-benn ar gelaouenn "Brug" :\nFañch Broudic. - Al libverterien hag ar brezoneg. Brug : 1913-1914. - Brest : Brud Nevez, 1983. - 285 p., sk.\nO veza ma oa diviet al leor, eo bet adrenket hag advoullet dindan eun talbenn all :\nFañch Broudig. - Eun dra bennag a zo da jeñch er bed. Emile Masson ha "Brug", 1913-1914. - Brest : Brud Nevez, 2003. - 330 p., sk.\nEun dra bennag a zo da jeñch er bed…\nAr re baour a labour a-hed o buhez evid pinvidikaad ar re a zo re binvidig dija…\nAl labourerien a zo nerz ar vro, ar gwir bobl…\nN'eus nemed an dud pinvidig-braz hag o-deus eur Vamm-Vro…\nEr lezenn a ve groeit aveid er re beur ne dint nemed hanter-lezenneu…\nMe garehe e komandehe er bobl ha nompaz er penneu braz…\nPiou a zoñjfe eo e 1913-1914 eo bet embannet ar homzou-mañ en eur gelaouenn vrezoneg ? Liberterien eo o-deus skrivet anezo, da honid peizanted Breiz-Izel d'an dispah ha d'ar sosialism :\n- Emile Masson, a oa kelenner e Pondi\n- ar gwenedour dianavezet Juluan Dupuis\n- al leonard Joz ar Braz\n- heb ankounahaad al liver Jean-Julien Lemordant ha meur a hini all…\nEur studiadenn eo al leor-mañ diwar-benn tezennou "Brug" :\n- petra veze skrivet e "Brug", hag en brezoneg, da beizanted Breiz-Izel ha d'ar vevelien d'en em zivenn ?\n- petra 'zoñje ar gelaouenn diwar-benn Breiz hag ar vro, diwar-benn ar yez ?\n- petra 'embanne diwar-benn an arme, ar relijion, ar skol ?\n"Brug" : eur gelaouenn vihan ha n'eo bet padet nemed 19 miz, just a-raog ma tarzas ar brezel kenta. N'eus biskoaz bet embannet hini all ebed evelti e brezoneg abaoe.\nTaolenn al leor\nPenaoz eo bet digemeret Brug.\nEur gelaouenn dister ?\nPiou a oa ar Vrugerien ?\nF. Le Levé\nLouis Napoléon ar Rouz\nJoz ar Braz\nAr skrivagnerien vrezoneg all\nPerag embann Brug ?\nNiver ar vrezonegerien e Breiz-Izel\nBreiz e-keñver politik a-raog ar brezel 1914\nStad an traou e Breiz ha dreist-oll war ar mêz\nBreiz hag ar vro, hervez Brug.\nAn arme, hervez Brug.\nAr relijion hag an Iliz, hervez Brug.\nAr skol, hervez Brug.\nBrug hag ar brezoneg.\nElisée Reclus e brezoneg.\nEun dibab a bennadou tennet euz "Brug".\nDiwar ar helaouennou\nSetu amañ penaoz e oa bet digemeret ar voulladenn genta e 1983 :\nSetu m'eo bremañ anavezet kalz gwelloh al labour sevenet gand Emile Masson. Armand Keravel - Brud Nevez\nDedennuz e vo evid ar re a blij dezo an istor hag ar politikerez. Al Liamm\nTalvouduz… plijuz hag aez da lenn… Al Lañv\nEur studiadenn a-zivoud eur prantad dianav a-walh euz on istor. Bremañ\nFañch Broudic use d'un clair breton universitaire facile et agréable. Anthony Lhéritier - Ouest-France\nUn véritable livre d'histoire. Armor-Magazine\nUn travail honnête et documenté. Le Monde libertaire hebdo\nBreiz hag ar vro, hervez "Brug"\nEuz tu al labourerien en em lakee Brug heb damanti, zoken ma ne oa ket sklêr war beb poent ar mennoziou displeget gand hemañ pe henhont, ha zoken ma ne oa ket a-du bepred an eil gand egile penn-da-benn.\nDispleget mad o-deus skrivagnerien v/Brug n’eus nemed daou vagad-tud war an douar, ar re baour hag ar re binvidig. L.N. ar Rouz a skrivo evid e lennerien, diwar Karl Marx : n’o-deus ar broleterien mamm-vro ebed, pe gentoh, eo al labourerien ar vamm-vro, dre ma n’o-deus netra.\nEn 11ved niverenn ar gelaouenn, e keñverie evid gwir ar vamm-vro hervez al leoriou gand mamm-vro ar beorien. Taoler evez a heller en em gav L.N. ar Rouz ha Y.V. Perrot, hemañ en e v/Buhez ar Zent, da daolenni, en eil "ar vro", hag egile "ar vamm-vro hervez al leoriou" tost da vad gand ar memez geriou :\nAr vamm-vro, ma bugel, hervez al leoriou e-teus disket er skol, eo Breiz ha Bro-Hall evidout, ar Prus evid ar Brusianed, Bro-Zaoz evid ar Zaozon, etc... Da Vamm-vro hervez al leoriou, eo ti da dad ha da vamm, o farkou, an iliz, an aot, hag ar hoajou don e leh e-teus c’hoariet bugelig, ar vered e leh ma eo beziet da gerent, hag e leh ma vi beziet moarvad. L.N. ar Rouz\nAr vro eo an tiig-se ez om ganet ennañ, an tad, ar vamm, ar gerent ; ar vignoned on-eus kavet en-dro d’or havell ; ar vro eo al lehiou dudiuz-se o-deus gwelet c’hoariou or bugaleaj ; ar vro eo ar yez-se on-eus desket war barlenn or mamm ; ar vro eo an iliz a blij deom mond da bedi ha da zaoulina enni, ar vered a zalh en he douar santel relegou ar re a garem ; an douarou edog glebiet gand c’hwezenn ar re goz ; ar vro eo ar madou a beb seurt a deu deom, madou korv, madou spered, madou ene, madou diniver dastumet a-nebeudou ha tamm dre damm, ha deuet deom a rumm da rumm; ar vro eo an dra-ze. Y.V. Perrot\nEvid Yann-Vari Perrot, ar vro eo eta ar rummajou-tud o tond an eil war-lerh egile, ar yez a gomzer, an douarou ha ne hellont beza nemed edog hag ar madou ne hellont beza nemed diniver. N’eus evitañ na reñkadou na bagadou-tud, setu ma halvo ar mevel da rei dorn d’e vestr :\nKelennadurez an Iliz a zo dispar evid tostaad an dud pinvidig hag an dud paour, ha lakaad anezo d’en em gleved,\na skriv-eñ bepred en e v/Buhez ar zent, en eur pennad anvet "Dorn ha dorn". ‘Barz ar gont-se, ne hell ket ober an diforh etre ar re eo o zi dezo, hag ar re n’eo ket; hag ar pez a lavar euz ar vro, eo dre vraz ar pez a lavar anezi ar skrivagnerien a-zehou. Er hontrol, e ra L.N. ar Rouz an diforh etre peorien ha pinvidien, ha setu, emezañ :\nnan eus nemed an dud pinvidig hag o-deus eur vamm-vro, abalamour m’o-deus arhant.\nN’eus ket da veza souezet neuze, ma ne blij ket an doare republik a oa d’ar houlz-se e Frañs da skrivagnerien v/Brug. Flastret eo ar Republik-se, eme En Neue, gand ar Brianted hag ar Bartoued . Evid ar re baour, ne ra nemed hanter-lezennou. E niverenn ziweza Brug, e lak Bruger hag En Neue, pep hini diouz e du, ar beh war on deputeed sosialist (ha n’emaint ket koulskoude e penn an aferiou), o houlenn pegoulz e raint eun dra bennag da zikour ar Vretoned eet da labourad da Bariz.\nSetu ma heto En Neue e vije lakeet ar bobl hag ar vro da zond d’ar Republik,\nmeid gwir Republik, emezañ, pehini a vo sikourabl d’en oll dud ha pas hepken d’eun nebeud eutrued.\nSouheti a ra en em glevje labourerien Vreiz-Izel etrezo evid kas kannaded (deputeed) peizanted ha mecherourien d’er Gambr. Rag evitañ, n’eus douetañs ebed da gaoud :\nal labourerien eo nerh er vro, er gwir bobl, pehini e laboura. Ha kared a raje abalamour da ze e komandehe er bobl, ha nompaz er penneu braz .\n[…] Beza patriot, evid En Neue, n’eo ket kredi de vistr bras en arme, na d’en dougerien medaillenneu ha kroezieu, evel a ra an dud a-zehou, e Bro-Hall. Al labourerien eo ar batrioted. Anad eo, al labourerien hag ar broleterien eo a zo, evid Masson, ar wir bobl :\nLe vrai peuple breton est un peuple de prolétaires, de paysans, de marins.\nN’eo ket ar vro pe ar vroad a zo en eur stad a broleteriez - taolom evez mad a gement-mañ - med ar broleterien a ra ar vro. Rag ar waskerien, n’eo ket Frañsizien a zo anezo, med beza zo ive Bretoned, siwaz ! hag a zo da veza lakeet e reñk ar vahomerien […]. Eur wech all, e keñverio Masson Breiz-Izel, ha n’eo ket Breiz, gand Bro-Gembre. Evitañ, Breiz-Izel eo a gont da genta. Setu m’o-deus labourerien Vreiz-Izel d’en em unani kenetrezo da genta, ha da houde (ha da houde nemetken) da gerzed dorn-ha-dorn gand re ar Vro-Hallo, gand re ar Frañs hag ar bed a-bez. Sed aze spered etrebroadelour Masson, hag a zo pell-mad c’hoaz euz tezennou an emzao breizeg, ha dreist-oll euz re ar henta PNB hag e felle dezo sevel Breiz eneb ar Frañs.\nPetra eo bet "Brug" da vad ?\nA-dra-zur, e kaver e Brug heb diêzamant eun hekleo euz tezennou an oll re hag a oa d'ar houlz-ze war o spered ar zoñj da ziazeza ar sosialism en o bro. En eur skriva, da skwer, ez eus eun dra bennag de jeñch er vro, ne ree Brug, nemed adlared en he feson ar pez a skrive a-hend-all an oll gazetennou sosialist. Heñvel e reent o poueza war an enebiez a zo :\n- etre an daou vagad-tud\n- etre ar binvidien hag ar beorien\n- etre ar sujidi hag ar vistri\no hervel ar re a zo e stumm-pe-stumm dindan tud all, da veza o zalver o-unan, ha da unani o nerz gand hini o breudeur a labour.\nE-keñver relijion zoken, en em gav Brug evel ar sosialisted all da houlenn librente evid peb unan, ha da zisklêria n'eo ket ar relijion eun afer a stad, med afer an dud o-unan ma karont, hag hini ar veleien.\nMed mond pelloh a ra Brug e meur a geñver, war roudou an anarchisted hag al liberterien.\n- Dre he menoz da genta: savet eo bet da vruda tezennou ar sosialism e-touez ar gouerien hag an dud diwar ar mêz. N'eus ket bet kalz oh ober kemend-ali, rag abaoe ar henta «Internationale», eo war ar vicherourien e oa diazezet ar stourm evid ar sosialism. Bet zo bet tabutou e penn kenta ar hantved etre sosialisted da houzoud peseurt pouez a hell pe a rank beza roet d'ar broiou « di-istor », pe d'ar broiou peizanted, evid pez a zell ar stourm evid ar sosialism. Ar Vrugerien ha Masson a gave dezo ne helle ket beza greet an dispah en eur vro heb ar beizanted, pe ma vije ar beizanted a-eneb.\n- Dre he doareou da houde: e brezoneg eo e oa skrivet Brug evid ar muia, dre ma oa ar brezoneg e penn kenta ar hantved yez kazimant an oll e Breiz-Izel, da nebeuta war ar mêz. An nevezenti vraz digaset gand Brug eo just a-walh e oa skrivet e brezoneg ha n'eo ket e galleg, hag e oa en em lakeet da embann leoriou bihan e brezoneg. Beteg neuze, e oa bet nebeud implijet ar brezoneg dre skrid gand an dud a gleiz hag an dispaherien.\n- Dre he skridou da houde c'hoaz: red eo gortoz diweza niverenn Brug evid ma vije lakeet diskred enni war an deputeed sosialist (a oa unan nemetken o paouez beza anvet e Breiz!); med adaleg ar penn kenta, eo anad e fell dezi ober brezel d'an oll re a zo o « flastra » al labourerien : ar mestrou hag an aotrounez, ar veleien, ha tud ar gouarnamant, ar Bartoued hag ar Brianted...\n[…] 'Barz fin ar gont, e heller lavared eta eo bet Brug e gwirionez eur gelaouenn brezoneg-galleg anarchist dindan levezon Emil Masson dreist-oll.\n"Brug" ha "Gwalarn"\nReou all n'o-deus greet int nemed gand ar brezoneg, eo ar re a vodas Roparz Hemon en-dro da Walarn, 12 vloaz war-lerh Brug, adaleg 1925. N'o-deus biskoaz bet embannet nemed eur “henta ha diweza disklêriadur“ e galleg :\nGwalarn est avant tout quelque chose de neuf et d'unique : une revue littéraire destinée à l'élite du public bretonnant et dont l'ambition n'est rien moins que d'engager la littérature bretonne sur la voie que suit depuis longtemps la littérature de maintes petites nations .\nN'eus ket da zoñjal ive e hellje beza greet en eur bajenn eur renta-kont klok euz toud al labour a zo bet greet gand Gwalarn e tregont vloaz. Ne oa ket Brug ha Gwalarn o labourad war ar memez tachenn. Med daoust pegen disheñvel int an eil diouz eben, hag abalamour da ze, just a-walh, eo a-bouez keñveria anezo ha gweled peseurt diforh a zo etrezo .\nAr poent kenta eo, eh eo bet skrivet Gwalarn e brezoneg penn-da-benn, pa veze kavet ive pennadou galleg e peb niverenn euz Brug. Petra oa 'ta neuze ar brezoneg evid Gwalarn ? Roparz Hemon eo e-neus roet ar respont en "Eur Breizad oc'h adkavout Breiz" : ez nemeti ar Vretoned eo ar brezoneg, yez an estren eo ar galleg , sed, evel Breiziz, e ranker tremen heptañ . Ar galleg eo ar yez villiget : mouga a ra hor spered, labourad a ra da ziskar hor broadelez. Sed e ranker war eun dro stourm evid ar brezoneg hag eneb ar galleg. Rag ar yez eo merk ar vroadelez, ha broadelez (a 'h a) a-unan gand unyezegez.\nKroui eul lennegez, sevel skridou evid an dud desket, n'haller ket ober c'hoaz gand n'eus forz spered. Abalamour da ze ive, e ranker ober gand eur yez lenneg hag unvan, n'eo ket hepken evid skriva, evid komz ive, ha dilezel an trefoedachou. Ar brezoneg a gomze ar bobl a Vreiz-Izel, ne oa anezañ nemed eur bern trefoedachou .\nMed evid adsevel ha dasorhi ar vroadelez e Breiz, e ranker kaoud eun diazez, hag an diazez-se, eme Roparz Hemon e 1927, ne hell beza nemed kouërien Vreiz-Izel. Ar re-mañ a rank dond da veza mistri er vro, ha lakaad tud ar hêriou hag ar vicherourien da blega dezo.\nAnad eo ne gaver nebleh e Brug mennoziou o tisklêria e rankje tud ar hêriou plega dirag re ar mêziou (nag ar hontrol), hag e rank ar broleterien ober ar peoh gand paotred an arhant. Anad eo ive n'eo tamm ebed ar memez stumm broadelez a zo taolennet e Brug hag e Gwalarn. E Brug, ar vroad eo ar boanierien, hen gwelet on-eus. Ma hell ive ar vroad hervez Brug beza lorhentez ar bobl, evel ma'h eo hervez Roparz Hemon, n'eus ket e Brug nag a enebiez nag a zrougrañs e-keñver Bro-Hall nag e-keñver ar galleg, evel ma zo e skridou Roparz Hemon. Evel an oll vroadelourien, e komz rener Gwalarn euz an dlead ma'h eo da beb unan aberzi e vuhez war aoter ar vroad : ger ebed a gement-mañ kennebeud war v/Brug. Setu n'eo ket eun diforh, med eneberez eo a zo etre Brug ha Gwalarn, ha war veur a boent :\n- evid Roparz Hemon ar vroadelez eo a gont, ha n'eus ket da zerhel kont euz ar reñkadou. Evid E. Masson hag ar v/Brugerien, eo ar bagadou-tud hag ar reñkadou a zo anezo da genta, ha deuz tu reñkad ar boanierien en em lakaont-int a-raog peb tra, heb damanti.\n- savet eo bet Brug evid beza skignet e-touez ar bobl, hag e-touez ar gouërien dreist-oll. N'eo bet savet Gwalarn nemed evid an dud desket, evid eun dibab a dud.\n- evid Brug, eo d'ar boanierien da zond da veza mistri en o bro dre berz o zindikajou hag o emgleoiou a beb seurt. Evid Gwalarn ne helle beza salvet Breiz nemed o heuilia blenierien : Peleh ema or blenierien vraz, or barzed vraz ? . O heuilla ar vlenierien hag ar varzed en em ginnig dezo, eo e hello ar gouërien lakaad ar reñkadou all da blega, ha lakaad ar brezoneg da vleunia a-nevez.\n- setu perag he-deus greet Gwalarn an dibab da labourad war dachenn al lennegez (er penn kenta da nebeuta), hag al lennegez hepken. Dibab he-doa greet Brug labourad war an dachenn bolitikel ha sosial, heb beza dizeblant evid se ouz an oberou a lennegez nag ouz an arzou .\nKalz brasoh eo bet levezon Gwalarn abaoe 1925, hag ez eo. Dibar avad eo bet ar gelaouenn Brug, pa n'eus bet den ebed beteg-henn, evid adkregi gand an ero a oa bet boulhet ganti.\nEur poltred : Otokirri e Penn-ar-Bed.


Worms zo ur gêr dizalc'h (kreisfreie Stadt) eus Rheinland-Pfalz en Alamagn. Emañ war lez ar Roen, etre Ludwigshafen ha Mainz. E dibenn 2014 e oa 81 010 a dud o chom enni.\nUnan eus kêrioù koshañ Alamagn eo Worms, pa gaver meneg anezhi da vare ar Gelted gant an anv Borbetomagus, aet da Vormatia diwezhatoc'h, a-raok amzer ar Romaned, hag ar c'hreñvlec'h savet gant Drusus en 14 kent JK.\nAnavezet eo ivez dre ma'z eus meneg anezhi e deroù Kan an Nibelungen, ur meurgan alamanek eus an XIIIvet kantved. Ur mirdi, anvet Nibelungenmuseum a oa bet digoret e kêr e 2001.\nBrudet eo Worms ivez dre ma voe Martin Luther o tifenn e gredenn dirak ur vodadeg eno e 1521.\nAnavezet eo an iliz-veur Sant Pêr, eus an XIvet ha XIIvet kantved, unan eus an teir iliz-veur romanek vras a zo en Alamagn, gant hini Mainz ha hini Speyer. Ur sinagogenn, distrujet e 1938 hag adsavet e 1961, hag ur c'harter yuzev bras a rae eus Worms (Wermajze, ווירמייזא e yiddish) ur greizenn a bouez evit ar sevenadur yuzev en Alamagn gwechall.\nGevellet eo Worms gant ar c'hêrioù-mañ :\nMobile (Stadoù Unanet)\nSt Albans (Bro-Saoz)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Worms&oldid=1959735 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 16 C'hwe 2022, da 08:18.


Istor Breiz, 1893/Rann 14 - Wikimammenn\nIstor Breiz, 1893/Rann 14\nJ.-A. Lefournier, 1893 (p. 247-263)\n◄ Brezel e Breiz epad 24 bloaz, etre Bleiz ha Montfort ; Guesklin (pevarzekvet kanvet). Emgan an Tregont ; emgan Alre (pevarzekvet kanvet). An duk Ian hag Olier Klisson (pevarzekvet kanvet). ►\nPembroc’h a lavare neuze\nDa Dinteniak pa dostaë :\nDal tol ma goaf mad, Tinteniac,\nDaoust hag eo hen eur gorsen goak ?\nMonfort oa maro daou vloaz goude ar pen kenta euz ar brezel, 1343. Sebeliet oe en iliz ar Groaz-Santel e Kemperle. Bleiz oa deuet enep ar Saozon el lec’h hanvet Karrek-Derrien, pe e gallek La Roche-Derrien. Deuet oa an noz : ar Saozon hag ar Vretoned oa kousket pa zeuaz varnezo eun arme all a Zaozon da gombati ar Vretonet. Charlez a zihunaz ar reman, ha gouniz a ree var ar Zaozon, pa zeuaz sikour dezo digant ar re a oa e ker. Neuze oa tro ar Zaozon da c’hounit. Ar prins Bleiz a n’em gavaz e unan etouez ar Zaozon ; na gollas ket kaloun. En em lakaat a reaz tost da eur vel-avel oa e kichen ; hag o sellout euz an enemiet, kombati a reaz evel eul leon. Trivec’h taol sabren a reaz dezan trivec’h gouli. Ar Saozon o kaout truez outan a lavare dezan renta dezo he gleze. An dug a Vreiz a revuzaz : Renta a rafen va c’hleze da eur Breton, emezan, biken ner grin da eur Saoz ! Eur Breton a n’em gavaz etouez ar Saozon, Charlez a roaz dezan he gleze. Goloet a c’houez hag a voad, an dug oa lakeet var eur guele plun. Ar c’habiten Saoz a reaz he deurel var eun neubeudik plouz. Ar prins santel a offraz he boan da Jesus, ha na zigoraz ket he c’hinou evit en em glem. Kasset oe goude da Vro-Saoz e pelec’h a ziskuezaz ar brassa santelez.\nMar en dije an dug Charlez Bleiz heuliet he c’hoant n’en dije klasket rouanlelez ebet var an douar : na brije nemet rouantelez an ee. Bemdez e kleve diou pe deir offeren er parkeier araog ar gombat. Aufrez Montbourcher a lavare dezan eun devez : « Aotrou dug, ar Saozon zo tost, re a amzer a gollit aze. — Montbourcher, eme an dug, ni gavo atao kasteliou ha kerriou ; mar deont gant ar Saozon ni ho c’hemero adarre. Mar kollomp an offeren n’omp ket gouest da zic’haoui ar c’holl-ze. » Bemdez e roe he unan boued da bemp paour varnugent hag e vouelc’he dezo ho zreid. Iun a ree diou pe deir gueich ar zizun ; rei a ree kals aluzennou ; atao a zouge eur c’houriz reun. Bemdez e lenne da dud he dy leoriou a zoujans Doue. Neket evintan he unan a ree ar brezel, mæz evit he bried Ianned a Vreiz.\nPa oa maro Iann Monfort ha pa oa Charlez er prizoun, ho friejou Ianned, intanvez Monfort, ha Ianned, greg Bleiz, a guntinuaz ar brezel evel kent. Ar Saozon a ree kement a zrouk er vro ma oant galvet ar Saozon gouez. Kemer a reent an dud divar ar meaz evit mevelien ; troc’hi a reent an id araok na oa ao evit rei d’ho c’hezek ; lakaat a reent an tan en ho zyez, ha laza a reent al loenet. Beaumaner, denchentil a Vreiz a du gant Charlez, a ieaz da gavout Bembro, Saoz, a du gant Monfort. « Penaoz, marc’hek saoz, eme-he, ha n’ho peuz ket a vez da ober brezel d’an dud divar ar meaz ? — Neuz pobl ebet trec’h deomp, eme ar Saoz ; sarrit ho kinou, Bretonet, rag n’oc’h ket tud. — Guelet vo, eme Beaumaner, mar kirrit, tregont euz va re a n’em ganno gant tregont euz ho re c’hui. »\nEvel-ze, d’ar bevare sul euz ar C’horaiz, d’ar seiz varnugent a viz meurs er bloaz 1351, a n’em gavaz tregont Breton ha tregont Saoz en eur blenen, e hanter hent etre Joslin ha Ploermel. Ar Vretoned o doa koveseet oll ha kommuniet araok ar goumbat.\nEno en em gavaz Tinteniak hag he vreur Alan, Ar C’hoat, Mellon, Pestivien, Keranrais , Goyon, Trésigidy, etc.\nKer buhan en em lakejont enep ar Saozon. Skei a rezont heb truez. An taoliou a gouez evel taoliou ar morzol var an anne. Ar goad a red evel ar glao goude eur bar arnez. Neuze oa klevet klem ar marc’herien er c’hoaz (er boan), ker rust eget mouez ar mor braz. Adalek goulouik an de en em gannont bete kreizde ; adalek kreizde beteg an noz en em gannont enep ar Saoz. An aotrou Robert Beaumaner a lavaraz : Sec’het am euz, ia sec’het braz, ken a droc’haz outan, Ar C’hoat (Dubois a respountaz) : M’ar teuz sec’het, potr, ev da c’hoad ! « Kar d’ar Vretoned na vije, e ker Joslin neb a vije, neb a ioue o velout hor re tont en dro, bleun balan var ho zok-houarnou. » Evel-ze lavar guerz an Tregont. Savet euz hirio eur peulvan, pe pilier-mean, e plaç ar goumbat-ze, ha lenn a reer varnezan hanoiou an tregont Breton o doa trec’het ar Saozon en deiz-ze.\nMab Montfort, o veza deuet en oad, a zeuaz e Breiz da gontinui ar brezel ; ha Charlez o veza roet d’ar roue Bro-Saoz he zaou vab evit prizounerien en he blaç, a hellaz dont ive da goumbati. Na lavarin ket deoc’h an oll draou digouezet en amzer-ze, daoust a ma zint oll kaer da lavaret ha da glevet. Re a amzer a implijfen evit-ze. Dont a ran d’an amzer ma aichuaz ar brezel-man.\nDa vouel sant Mikel Arc’hel, er bloaz 1364, an diou arme en em gavaz an eil dirag eben. An diou vaniel oa euz ar memez liou, ho diou karget a herminet ; var bep hini oa merket : Mervel kent en em souilla ! Potiùs mori quam fœdari ! Trista tra eo guelet eur brezel etre tud euz ar memez bro. Neuze a ia ar breur a enep he vreur, ar mignoun a enep he vignoun.\nCharlez, goude beza sakramantet, a renkaz he zoudardet. Montfort a ree sin ar groaz, hag a vouele o sonjeal er goad a vije skuillet en deiz-ze, ha c’hoaz goad breton. Setu Yoland, ki an dug Charlez, a redas beteg Iann Montfort, hag a lipaz he zorn, evel m’an dije gret d’he vestr. An dud a lavare na vije bet biken ar c’hi-ze da eun all nemet d’an dug a Vreiz ; abalamour da ze Montfort oe laouen da velout ar c’hi-ze o tilezel he vestr evintan. Pegement a dud, evel ar c’hi-man, a zeu da zilezel ho mæstr pe ho mignon pa teu da veza malheüruz ! Guesclin, gant eur morzol en he zorn, a skoe var ar Saozon, euz tu Montfort. Ugent a lammaz varnezan hag he bilaz divar he varc’h ha gret oe prizounier. Charlez a gouezaz ive en ho daouarn ; eur Saoz a roaz eun taol kleze dezan en he choug. Ar prins santel ne hellaz lavarout nemet ar c’homzou-ma : O Doue, va Aotrou ! Haa ! Domine Deus !\nAr Vretonet oant peurvuia euz tu an dug Charlez. Biken Montfort n’en dije gounezet penefe ar Saozon. An dugez a Vontfort en doa en dro dezi muioc’h a noblans Saoz eget tuchentilet Breiz. E peb emgann e vije kavet Bretonet maro euz arme Charles, ha deuz arme Montfort ne vije kavet etouez ar re varo nemet Saozon. Nag a baïzantet a zo hanvet Bloaz abalamour oant bet ho zadou soudarded Charlez de Blois. Ar Saozon n’ho doa kement a gassoni euz an dud divar ar meaz nemet abalamour ar re-man a garie an dug Charlez.\nPa oe klevet var dachen Alre, e oa lazet an dug Charlez gant ar Saozon, ar guir Vretonet a gemeraz kement a velkoni, ma na fellaz mui dezo chom beo var he lerc’h ; n’em daol a rejont a nevez e kreiz an emgann, nan evit gouniz, mœz evit mervel. Eno oe lazet brezelekaerien dispar : Rohan, Leon, Dinan, Rieux, Kergorlay, Raiz, Quintin, Avaugour, Lohéac, ar Pont, Bastard, Budes-Guesbriand, Sylvestre ar Fouillée hag ar rest.\nEvel-ze a varvaz ar santela prinz euz he amzer.\nCharlez en euz gounezet eur plaç etre ar re vella euz an dud a vrezel, ha muioc’h c’hoaz kurunen ar zænt. Abaoue he iaouankiz a ziskuezaz eur furnez vraz hag a oa skuer an oll dud iaouank.\nHe furnez na reaz nemet kreski gant an oad. He zevotion evit sant Youen a reaz dezan sevel en he enor eur werz kaer epad maoahe unan prizounier e Bro-Saoz ; ton ar c’hantik oa komposet ive gantan, hag e oa kanet e meur a leac’h euz ar Vreiz, ar werz-ze oe lennet gant eur relijius euz a Guengamp hanvet Derrien, pa oe komzet da lakat Charlez e renk ar zænt, e 1371. (Hon tad santel ar Pab Leon XIII a gendalc’h da lakaat Charles ar Bleiz e renk ar zænt).\nEpad ma oa dug a Vreiz, eur paourkez dall eveldoun-me, o choum er ger a Jugon, a zeuaz da c’houll digantan eun dra bennag. Bleiz n’en doa netra varnezan, rei a reaz d’ar paourkez unan euz he vanegou : Deuet varc’hoaz, emezan, ha diskuezit din va maneg, ha me ouezo ar pez a c’houlennit. Ar paourkez, o veza deuet e meaz, a gassaz maneg ar prins d’he zaoulagad, hag a zeuaz raktal dezan ar guelet. Bez an dug Charlez Bleiz, pe de Blois, a veler c’hoaz en iliz vihan e Guengamp galvet Introun Varia an oll Graçou (Notre-Dame-de-Grace), e pelec’h he gorf santel, a leverer, a reaz kals a viraklou. Meulet ra vezo Doue !\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Istor_Breiz,_1893/Rann_14&oldid=168627 »


betek-hen - Wikeriadur\nSavet diwar betek hag ar raganv-gour hen\nbetek-hen /ˌbeteˈɡɛnː/ (e Geriadur Hemon-Huon)\nBetek bremañ, bete hen (dispredet)\nMarteze e kav deoc'h n'em eus graet, betek-hen, nemet lavaret gevier en ur ziskleriañ deoc'h an traoù diskiant ha kriz a rae ar Republikaned en eskopti Treger, rak lavaret a reot din : [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 117.)\n— [...]; mez goasoc'h, a gaf d'ign, eo ar pez ec'h euz da ober enn noz da zont eget kement tra ec'h euz great betek hen. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 112.)\nSelaou, mignon Lom, marteze, n'em eus ket c'hoaz hel lavaret d'it betek-hen ; [...]. — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 6.)\n— [...]. Gwelet a-walc'h em eus betek-hen n'oun ket great evit plijout d'eoc'h. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 26.)\n— [...]. Bet em beus-hen digant Morgan, hag, hervez am beus klevet ganti, ne deo bet betek-hen nemet da unan eus ar vrezellerien vrasa a zo bet biskoaz; roet e oa bet d' ezan gant Marzin. [...]. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 36.)\n— « [...]. Morse betek hen n'en deus c'houitet war e venoziou, [...]. — (Abeozen, Dremm an Ankou, Skridoù Breizh, 1942, p. 1499.)\nBetek-hen n'o deus ket kontet na Job na Lom gaou ebet er pennad-mañ. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 39.)\n« Marc'h, roue Poulmarc'h, [...], te a vezo da ziskouarn heñvel ouz diskouarn al loen a zougas ac'hanout betek-hen. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 41.)\nNa pegen alies e c'hoarvez din betek-hen klevout digant ur c'hozhiad bennak eveldon : [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 10.)\nBetek-hen, emezon, n'emañ ket ar c'hiz ober kemend-all ha tanfoeltr biken ne rin ! — (Jarl Priel, Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, p. 16.)\nKen aketus e veze, koulskoude, da sentiñ ouzh he zad kofesour, hag a oa un den fur ha santel, m'he doa heuliet bepred an hent mat, betek-hen. — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 18.)\nMet betek-hen ne veve Kristina nemet em eñvor-me, ha dre ma eñvor-me : [...]. — (Pêr Denez, Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re, Al Liamm, 1979, p. 98.)\n— Dal. Kemer ar gouign-mañ, eme Harry, ha n'en devoa bet netra betek-hen da rannañ gant den ebet, na den ebet da rannañ tra gantañ. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 109.)\nSkrivet ivez betek-henn, e Geriadur an Here\ngalleg : jusqu'à présent (fr)\ngalleg : jusqu'ici (fr) (temps)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=betek-hen&oldid=235087 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 3 Ebr 2017, da 20:26.


Anna Sofia Danmark - Wikipedia\nAnna Sofia Danmark\n(Adkaset eus Anna Sophie af Danmark)\nAnna Sofia Danmark, pe Anna Sophie af Danmark (e daneg), pe von Dänemark (en alamaneg), ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1647 e Flensburg, ha marvet d'ar 1añ a viz Gouhere 1717, e Prettin, a oa ur briñsez danat, deuet da vout dilennerez Saks dre zimeziñ.\nMerc'h e oa da Frederik III (1609-1670), roue Danmark, ha d'e bried Sophie Amalie von Braunschweig-Lüneburg (1628-1685), merc'h da Georg von Braunschweig-Lüneburg. C'hoar e oa da Kristian V, roue Danmark war-lerc'h o zad, ha da Ulrika Leonor, rouanez Sveden, ha da Georg Danmark, kenseurt Rouanez Bro-Saoz.\nDimezet e voe en 1666 da Johann-Georg III (Saks).\nDaou vab he doe:\nJohann Georg IV (1668–1694), Priñs-dilenner Saks\nAogust ar C'hreñv (1670–1733), Priñs-dilenner Saks ha roue Pologn.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Anna_Sofia_Danmark&oldid=1847563 »


Katelin Siena - Wikipedia\n(Adkaset eus Santez Katarina a Siena)\nCaterina Benincasa, anavezetoc'h evel Caterina da Siena, pe Katelin Siena e brezhoneg, pe Santez Katell, ganet e kêr Siena, en Toskana, en Italia, d'ar 25 a viz Meurzh 1347, ha marvet e Roma d'an 29 a viz Ebrel 1380, a oa ul leanez italian, anvet da santez e 1461. Santez Siena, hag Europa eo, ha hini ar gelaouennerien.\nEzel e oa eus trede urzh Sant Dominig. Difennourez ar babiezh eo bet a-hed he buhez da vare Skism Meur ar C'hornôg (1378-1417).\nLevezon he deus bet war ar bibien Gregor XI hag Urban VI. Meur a wech eo bet kannadez evit kêr Firenze pe evit ar Pab.\nSavet he deus oberennoù a zoueoniezh ha skridoù kevrinek hag o deus bet ul levezon vras war an deologiezh. Gwelet int evel pennoberennoù eus lennegezh italianek ar mare.\nAet eo da Anaon e Roma d'ar 29 a viz Ebrel 1380. Lakaet eo bet da santez e 1461. Maeronez ar gelaouennerien ha tud ar mediaoù eo. Lidet e vez gouel santez Katelin Siena d'an 29 a viz Ebrel. Anvet eo bet da vaeronez kêr Roma e 1866 gant Pi IX, ha da vaeronez Italia e 1939 gant Pi XII Laket eo bet da "zoktor an Iliz" e 1970 gant Paol VI, war un dro gant Tereza a Avila. Anvet eo bet da vaeronez Europa gant Yann-Baol II e 1999.\nDezrevell a rae hec'h oberennoù rak ne ouie ket skrivañ. Miret ez eus bet 381 lizher (d'ar Pab peurgetket), 26 pedenn hag hec'h oberenn veur an Diviz (Dialogo della Provvidenza ovvero Libro della divina dottrina)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Katelin_Siena&oldid=1820558 »\nDernière modification le 9 Gen 2019, à 14:59\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 9 Gen 2019, da 14:59.


Daou skolaer | Daskor\nTales & short stories\nYaouankik-flamm e oan c’hoazh pa oen kaset da skolaj Pont-e-Kroaz, da derriñ va fenn gant latin ha gregaj, ha da zastum ar muiañ ma c’helljen a zeskadurezh. En em gaout a ris da vezañ lakaet, e pep lec’h koulz lavaret, e-kichen an daou vrasañ lakepod a oa e-touez ar skolaerien, hag a c’helle kaout neuze c’hwezek pe seitek vloaz. Va gwele zoken a oa etre o daou wele, ar pezh ne viras ket ouzhin da gousket kloz ha kalet, betek ar mintin, ’hed an nozvezhioù kentañ da vihanañ. Met a-raok eizh deiz goude, ne oan ken evit serrañ lagad ebet, gant ar safar hag ar jabadao a veze bep noz, betek unnek eur pe belloc’h, gant va daou louarn, o kozh un tammig eus a bep tra, o c’hoarzhin kreñv, hag o trailhañ avaloù ken na vije aet skuizh ha kleret o dent.\nUn nozvezh — an dra-mañ a oa war-dro ur miz goude ma oan deut d’ar skolaj — an daou gomperig en em silas en o gweleoù hep lavaret na grik na ger.\n– Sell, sell ’ta ! a soñjis ennon va-unan ; souezhusat tra ! Aze zo un dra benak e gor ; diwallomp hag e welimp !\nHa va daoulagad serret kloz-mik evel pa vijen kousket, e c’hortozis.\nUr pennadig goude, unan eus al lakepoded, an hini brasañ, e anv Lanig, bras, met sec’h ha treudik evel pav koad ur forc’h houarn, a zeuas da gaout egile e-tal e wele d’an tu kleiz din-me. Ha setu, evel kustum, ar jabadao o vont en-dro, ha me da selaou, digor frank va divskouarn.\n– Laouig, a lavaras Lanig d’an hini a oa en e wele, goude ur sell taolet prim eus va c’hostez, Laouig, me zo skuizh-marv er skolaj ; n’eo ket ur vuhez eo houmañ. Morse frankiz ebet, ha bemdez a bep seurt traoù de zeskiñ divalavoc’h an eil eget egile... Gwelloc’h, kant gwech gwelloc’h eo bezañ paotr-saout, rak hennezh, ar paotr-saout,\nMa rank labourat start, ne zesk evit kentel\nNemet kentel an heol, an erc’h hag an avel,\nKentel ar c’hoad, ar mor, al loar hag ar stered,\nKentel mouezh ar c’hleier ha richan an evned ;\nAr gentel-se avat a dalv kalz a re all !\nE-lec’h ni, peseurt kentelioù ne fellet ket sankañ ennomp ? Petra ’soñjez ? ha ma’z afemp en noz-mañ d’ar gêr ?...\n– Ya, ya,a respontas Laouig ; er gêr, Lanig, ni a gavo peadra a frankiz a bep seurt hag a vakañsoù hep fin. Mat ! kerzh da’z kwele ha peoc’h ! Warc’hoazh vintin, pa dinto teir eur e tour ar Pont, buan war-sav ha d’ar gêr ac’hann. Gwir eo, hir e vo an hent, met\nPiv n’en deus ket kalon da ober labour vat ?\nUr gerig bennak a oe lavaret c’hoazh, met war bouez ; da c’hoarzhin en em lakejont o daou ha Lanig a droc’has d’e wele, goude bezañ strilhet e skouarn da Laouig, o ! hep ober droug, bezit sur. Skuiz e oan o selaou, hag ar c’housked a gouezhas buan warnon. Antronoz vintin, em c’hichen, an daou wele oa goullo : nijet e oa an daou labous eus ar gaoued ! Setu amañ penn-da-benn ar pezh a zegouezhas ganto betek Kemper ha goude zoken.\nKoulz lavaret hep poan ebet, Lanig hag ar paotr Laou a oa pignet a-dreist ar voger, hag en em gavet war an hent bras.\n– Bremañ, eme Laouig, dre belec’h e kerzhomp ?\n– Gant hent Konforz da gentañ ; goude-se, ni ’welo, a respontas Lanig ; ha deomp buan ganti, rak, te ’oar\nSeul kent ez eer en hent, seul kent e tegouezher.\nBrav e oa an noz, prest an deiz da c’houlaouiñ ; a-boan ma lugerne c’hoazh ar stered en oabl, pa zegouezhas an daou skolaer gant kentañ tiez Konforz. A vare da vare ur c’hilhog bennak a gane diwar o c’hlud da saludiñ en devezh-sul a oa o c’henel ; hag a-wechoù chas a harzhe hag a chalpe war o lerc’h. Deut e oa ar poent evit paotred Konforz da zilammat er-maez eus o gweleoù da strilhañ o c’hwenn.\nSkuizhet gant un hevelep pennad-bale, graet re vintin, ur paotr kof bras, penn tev, ledan eus an a-dreñv, a lavaras chom un tammig a-sav evit tennañ an alan ; ha setu hon daou baotr azezet diouzhtu war ur penn-moger, evit d’ar glazenn bezañ glebiet-holl gant ar glizh-noz. Laouig a lavare uhel a-walc’h, en ur stokañ e viz ouzh e gof :\n– Hemañ n’eo ket gwall laouen ; trouzal a ra zoken a-wechoù, evel pa zeufe dezhañ c’hoant kaout un dra bennak ; ha ni n’hon eus nemet daou wenneg evit holl danvez.\nLanig, evit dezhañ digeriñ, da zic’henaouiñ, ur beg ken frank ha... toull-ifern ur forn, a soñje, stouet e benn. Met d’ar gerioù-se e savas en ur c’hoarzhin :\n– Nann, n’hon eus nemet daou wenneg etrezomp hon daou, n’eus forzh ! Met paotred fin ’omp... ha ma ne ebatomp ket o vont d’ar gêr, da vihanañ n’eo ket frikoù a vanko da vab va zad ha d’e vignon. Deomp, Laouig, deomp adarre !\nE-pad ar c’houlz-se, e veze gwelet ar sklêrijenn en un ti bennak, ha klevet trouz an norioù o tigeriñ, rak an deiz a zerede d’an daoulamm eus korn ar Sav-Heol...\nDu-hont, war gern ar menez,\nSetu c’hwi o skediñ, heol laouen :\nHeol glan, deiz al levenez,\nDiskenn e strad teñval an draonienn !...\nDirak ar C’halvar, hon daou skolaer en em gav gant ur c’hozh denig, lemm e lagad, didog, a-boan gwisket c’hoazh, deredet eno, diouzhtu m’eo savet, da sellet eus pe gorn e c’hwezh an avel. En un taol lagad, Laouig (atav mignon bras e gof) hen anavez :\n– Sell, ar marc’hadour gwestell.\nHa Lanig a gerzh etrezek ennañ :\n– Abred emaoc’h war sav, tonton Herri. Ac’hanta, devezh brav hor bezo da vont hiriv betek Kemper ? Warc’hoazh mar plij d’an heol c’hoarzhin, Laouig amañ ha me, ni a c’hoarzho ivez hon daou, hag a fringo da eured va c’hoar !\n– A ! ya, da Gemper, eured ho c’hoar ? eme tonton Herru, a zo brav avat ; met naon ho pezo a-raok degouezhout ha ma karfec’h dont da’m zi da welet va gwestell... rak Kemper a zo pell, ha mat a rit mont abred en hent.\n– Deomp d’a gwestell, a respont Laouig.\n– Ho kwestell, eme Laouig, kement-mañ a zegas da soñj din eus ar pezh a dlean deoc’h.\n– Petra ’ta, paotr yaouank ?\n– Ur gwenneg, abaoe ar wech diwezhañ m’eo bet skolaerien ar Pont o perc’hirinañ e Chapel Itron Varia Gonforz...\n– N’em eus seurt soñj ebet, eme tonton Herri, met pa lavaret, e kredan...\nNeb a bae e zle,\nA zastum leve !\nHor paotred a bren ur gwennegad madigoù ha Lanig a ro e zaou wenneg :\n– N’omp ket pinvidik-mor, emezañ, ha ne vo ket tenn deomp bezañ pinvidikoc’h en ur zont en-dro...\nPenaos da c’houde, tonton Herri n’en dije ket roet gwestell e termen da dud onest evel-se ? — N’eo ket gwestell hepken, met bara gwinizh, un dorzh pemp lur, a brestas dezho ouzhpenn.\nE-pad ma tebrent, an tamm a gouezhas eus tre o dent : gwelet o doa o tremen war hent bras Douarnenez, daou vevel eus ar skolaj, kaset war o lerc’h a dra sur, ha karget d’o distroiñ war o c’hiz. Hep muioc’h a dreuz, e lavarjont kenavo en distro d’an tonton Herri, ha setu int buan-ha-buan o kemeret hent Poullan.\nAn oferenn-vintin a echue er vourc’hadenn-mañ pa zegouezhjont. War ar blasenn, ur vaouez war an oad a youc’he a-bouez-penn :\n– Pesked fresk ! brilli ! emaint o vont !... emaint o vont !\n– A ! da belec’h emaint o vont evel-se, moereb ? eme Lanig.\n– Da vezañ gwerzhet, va niz !... Brilli ! Dek gwenneg an dousenn, marc’had mat ! Brilli ! Brilli !\n– Ma ! Ar pezh a chom a vo din, eme Lanig en un dostaat. Renkit an div zousenn-se din e-touez ar raden a zo e strad ho paner !... Mat ! va moereb kozh, mat pell zo ! Ha bremañ, deuit ganin d’ar sakristiri, evit ma vo paeet deoc’h ho pevar real : me eo mevel nevez an aotroù person.\nHa Lanig kas an hini gozh d’ar sakristiri, goude bezañ roet e besked da Laouig, bec’h dezhañ en em ziwall da c’hoarzhin.\nGoude e oferenn, an aotroù person a zo o kofes ; ar c’hloc’her a zo aet da glask penn eus e lein : an hini gozh a chom er sakristiri goullo, e-pad ma’z a Lanig da skeiñ war kador gofes an aotroù person :\n– Aotroù, mar plijfe ganeoc’h dont d’ho sakristiri da gofes va moereb a zo bouzar ? Na zaleit ket re, rak pell-pell amzer ’zo n’eo ket bet va moereb o kofes : ur sac’hadig a dle kaout en dro-mañ !\nHa Lanig er-maez eus an iliz buanañ ma c’helle, hag an aotroù person war-eeun d’ar sakristiri :\n– En em lakit war ho taoulin, emezañ kreñv d’ar vaouez, ma welimp.\n– War va daoulin, eme houmañ ; n’eo ket ret emichañs ?\n– Ya, war ho taoulin... Gwir a-walc’h a lavare ho niz yaouank, rak, diouzh ma welan, disoñjet ho peus...\n– Va niz, un niz yaouank din-me ? N’em eus morse bet na breur, na c’hoar, na tra all ebet zoken eus ar seurt-se... ha penaos neuze ’mije bet un niz yaouank ? Daoust hag ar veleien a-vremañ o deus desket lavaret gevier ?\nKoulskoude plegañ ’reas un nebeudig he divesker, hag hi da c’houlenn diouzhtu :\n– Ha bremañ ?\n– Bremañ ? Grit sin ar groaz ha livirit « Ho pennozh din, va zad... »\n– Tra, tra, la, la, eme ar vaouez o sevel prim ruz glaou gant an imour ; a-walc’h a vennozhioù evit an taol-mañ, paeit din va fesked da gentañ a-raok ober din kofes. Pevar real din ! pe me...\n– Pevar real, reiñ pevar real deoc’h evit pesked ?\n– Ya, ar brilli eo bet ho mevel o kerc’hat...\nAn aotroù person eo a baeas pesked Lanig, met ar vaouez kozh ne reas ket muioc’h a gofesion evit-se.\nE-pad ar c’hoari gaer-se a oa er sakristiri, hon daou gomper a errue dija e Douarnenez. Lanig diouzhtu en un ti, ha Laouig war e lerc’h. Ur plac’h, ur penn-skañv a blac’h hervez an doare anezhi, o tegemeras, hag o c’hasas da zebriñ en ur gampr war laez.\nAr brilli a oe fritet druz-druz ken ma rede an amann warno, evel ma tiver an eoul poulladet er boestoù sardined. Ar c’hoshañ gwin eus an ostaliri a oe war an daol, ha meur a voutailh, goloet o c’hof gant ar boultrenn, a oe divontet. Ret e oa echuiñ koulskoude a-raok ma erruje ar mestr en ti. Setu Lanig ’ta gervel ar plac’h, hag hi ken buan war-laez.\n– Pegement eo ? eme Lanig ; me a baeo.\n– Tra, tra, eme Laouig ; va zro-me eo hiriv.\nSetu reuz ha dispac’h etrezo, ma’z oa ret d’ar plac’h lâret, evit degas ar peoc’h, tennañ d’ar biouzennig [?] verrañ.\n– O nann, eme al louarn fin a yoa Lanig ; skoulmit ho mouchouer war ho taoulagad, hag an hini ac’hanomp a bakoc’h da gentañ a vo dezhañ an enor da furchal e yalc’h.\nSetu graet ar pezh a oa lavaret. Ar paourkaezh plac’h ! Troiñ ha distroiñ a ra dre ar gampr, e-pad ma tiskenn war bouezig Lanig hag e baotr Laouig, laouenaet o daou gant ur c’hofad brilli fresk. Troiñ ha distroiñ a rae c’hoazh pa erruas ar mestr er gêr, hag hi lammañ warnañ :\n– C’hwi a baeo ! emezi.\nGwir e lavare : ar mestr a rankas paeañ ! Evelato, ar plac’h penn-skañv-se a brenas, en taol-mañ, skiant ha furnezh diwar he c’houst ; rak kaset e oe kuit eus un ti e-lec’h ma’z edo en he aes.\nA-raok an noz, hon daou lakepod a skolaerien a zegouezhas er gêr e Kemper ; e-lec’h frikoù, e oe roet dezho kordenn war o ler. Antronoz da greisteiz Lanig ha Laouig a oe distroet d’ar skolaj ; ha goude bezañ, en devezh-se, koaniet gant bara sec’h ha kalz... mezh, va zaou gamalad a zistroas d’o gwele, na oa ket bet tommet en nozvezh tremenet.\nDirebech kaer ’int deuet da vezañ o daou da c’houde, ha d’an 31 a viz mae, d’ar bloaz war-lerc’h, pa’z eas skolaerien ar Pont da berc’hirinañ da di an Itron Varia, Laouig ha Lanig, deuet da dud onest evit mat, a baeas o dle da donton Herri, marc’hadour gwestell e Konforz !\nBook traversal links for Daou skolaer\n‹ ur Gontadenn eus bro ar C’haperien\nFilhor Paolig a Gersatan ›


Pajenn:Le Clerc - Ma beaj Jeruzalem, 1902.djvu/213 - Wikimammenn\nPajenn:Le Clerc - Ma beaj Jeruzalem, 1902.djvu/213\nlaret a-gevred, ’vel el læc’hio-all, hon femp Pater hag hon femp Ave, ’vit gonid an induljans vraz. Pep-hini a lar e beden en e-unan, en e zav, dirak daou Durk a zell anomp dre zindan.\nHa koulskoude, mar ’zo eul læc’h santel en Jeruzalem hag a fellje d’an holl belerined, ha dreist-holl d’ar veleien, pedi ennan a c’heno ’vel a galon, ha war benno an daoulin, ec’h eo, a dra zur, ar zal ec’h omp enni breman. Enni pe da vlhanan elæc’h m’eman, e reaz Jezuz sakramant an Auter.\nAr yaou-umblid, da zerr-noz, e tebraz aman Jezuz hag an ebestel an Oan-pask a oa gourc’hemennet d’ar Judevien dibri d’o c’hoan de ’rauk gouel Fask. Ar bla-ze e kouee ar gouel ar zadorn. Mes hon Zalver a reaz e\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Le_Clerc_-_Ma_beaj_Jeruzalem,_1902.djvu/213&oldid=104754 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 27 Gou 2017, da 21:22.


Hijraed - Wikipedia\nAn termen hijraed (unader hijra, diwar an hindeg: हीजड़ा /hi:dʒɽα:/) a ra dave da dud an trede rev e sevenadur India. Roet e vez dezhe anvioù disheñvel e lec'hioù zo eus ar vro, da skouer khusra, khoti pe chakka e Pandjab hag en norzh dre vras hag aruvani e Tamil Nadu.\nAr hijraed a zo tud bet ganet gant korf gourel pe reizhadel met deuet war-lerc'h da gaout un identelezh benel pe amc'hourel, da lâret eo treuzrevel.\nSevel a reas an hijraed diwar sevenadur an hindouegezh met kavet e vez hijraed islamek ivez.\nEvit dont da vezañ ur hijra e vev un den en ur familh evel chela ("studier") dindan beli ur c'hourouez ("kelennerez") eveit deskiñ penaos ober gant holl perzhioù ar maouezed hervez patromoù ar gevredigezh. Kas a ra a-benn ar fin d'ul lid ma vez spazhet an hijra nevez. War a seblant ne vez ket spazhet an holl hijraed, met ma vez dizoloet e vezont skarzhet er-maez eus ar gumuniezh. Tabut zo ivez war ar fed ma lâr tud zo e vefe rediet tud da dont da vezañ hijraed ha spazhet e vefent dre heg, daoust ma ma vez lâret e vez graet gant asant pep hini gant fennoù an hijraed o-unan.\nAn darn vrasañ eus ar hijraed a vev war marzoù ar gevredigezh, gante ur statud izel-tre hag o c'hounez o zamm buhez pe dre aluzen pe diwar labouarat evel gisti. Kemer a reont perzh ivez e lidoù relijiel zo, evel euredoù pe ganedigezh paotred.\nEn em vodaet o deus meur a hijra evit derc'hel penn rak ar riskl da vont da vezañ komtamet gant ar Azoniad hangaezivig arzeuat (HAZA) dre labourat evel gisti.\ndud daou spered\nSkiverc'hed India: BBC3\nPennad diwar-vbenn an hijraed en Holloueziadur LGBT\nAn hijraed: treuzrevelezh en India\nSangama: luskad pennañ a difenn gwirioù an hijraed en India\nNeither Man Nor Woman: The Hijras of India by Serena Nanda. Wadsworth Publishing, 1998. (ISBN 0-534-50903-7)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Hijraed&oldid=1856902 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Du 2019, da 11:09.


Paotred bg Langue bretonne\nHeb diskregi na diskredi : Armand Keravel (1910 - 1999)\nN'em-eus ket soñj re vad pegoulz em-eus greet anaoudegez gand Armand Keravel. Kenteliou brezoneg am-oa bet tro da heulia dija en Lanuon, gand an Aotrou Bourdelles, hag a beb seurt deveziou-studi ive. Med d'ar houlz-ze, ne dalveze ket ar poeñchou gonezet a-drugarez d'ar brezoneg evid beza resevet d'ar vachelouriez, tra ken nemed evid kaoud eur meneg… N'em-oa bet meneg ebed, med resevet e oan bet evelkent. Hag e oan eet d'ar skol-veur. Evel eun toullad reou all, e-leh mond da Roazon, e oan deuet da Vrest. Hag er skol-veur, e oan eet - naturellamant - da heulia kenteliou Per Trepos : ne oam ket kalz muioh evid eun hanter-dousenn, a gav din, med amañ da nebeuta e talvezje "ar heltieg" din d'eun dra bennag ! Anaoudegez a ris gand Charlez ar Gall, ha dija rei dezañ eun taol-sikour sizunieg evid e abadennou-radio. En va jeu en em gavis er JEB , hag a vode da neuze ar studierien hag o-devoa soursi deuz Breiz, deuz ar brezoneg, deuz ekonomiez ha sevenadur ar vro.\nSoñj mad am-eus avad deuz ar hinnig a reas din Armand Keravel labourad gantañ e-pad an hañv, goude ma eil bloavez skol-veur. Eun drugar e oa din : an hañv a-raog am-oa tremenet o tougata boestou-koñserv ha bouetaj a beb seurt en eur "centre Leclerc"… Koulz e kaven labourad evid ar brezoneg. D'ar houl-ze, e oa "Emgleo Breiz" - a-drugarez da g/Keravel justamant, ha gand eun toullad mad a dud all - er penn a-raog euz ar stourm evid ar yez - sed ar zañtimant on-oa. Gand "Ar Falz" e oa al lañs evid boda ar gelennerien hag ar skolaerien laïk hag a vounte evid ma raje ar brezoneg e doull er skoliou. Skoliou-meur-hañv a veze aozet gand ar "Bleun-Brug". Nevez savet e oa bet an UDB .\nMa zo bet biskoaz unan bennag o tifreta evid ar brezoneg eo Keravel. Da genta, a-drugarez d'eun den eveltañ eo moarvad eo bet "dizuet" tamm ha tamm kaoz ar brezoneg e-touez an dud goude ar brezel. Meur a wech em-eus bet klevet anezañ o tisplega pegen diêz e oa bet en em adlakaad da labourad evid ar yez war-lerh ar Liberasion. Deuz tu ar Rezistañs e oa bet eñ. Doñjer e-noa eta evid toud ar re hag o-devoa bet e mod pe vod, e-pad ar pevar bloaz brezel, klasket kas ar brezoneg war-raog gand harp an Alamanted. Ar gwasa, evitañ, a oa gwelet pegen brudet fall e oa bet deuet divennerien ar yez da veza e-touez an dud - e-touez ar bobl - abalamour d'an dibabou a oa bet greet gand an Emzao etre 1940 ha 1944. Aliez e lavare e oa bet kollet pemp bloaz warn-ugent abalamour da ze .\nAdhonid tachenn, war diazezou all, sed ar pez a grede A. Keravel a oa da ober. Lakad ar sperejou da jeñch da genta, ha pa weler pegen troet mad e seblant beza ar Vretoned an deiz a hirio gand o yez, e ra, gwir eo, eur sapre cheñchamant e-keñver an amzer ma oant ken dizeblant - hag a-wechou kement a-eneb - eun 40 pe eun 50 vloaz 'zo. Ha neuze lakad ar reolennou hag al lezennou ive da jeñch, evid ma vefe kelennet ar yez er skoliou "evel eo dleet", evid ma vefe klevet er radio hag en tele, evid ma vefe skrivet war ar pannellou… Evid tapoud an eil hag egile deuz an daou bal-ze, n'eo ket chomet Keravel da zelled deuz ar stered. N'ouzon ket penaoz e ree da baka partoud. Ne baoueze ket da skriva lizerou, da delefoni, da gas pennadou d'ar hazetennou, da vond da weled an dud e karg, da huchal war ar gouarnamant, da aoza bodadegou ha manifestadegou memez, da embann leoriou ha kazetennou… Eul labour a basianted ha dre ar munut hag eur stourm dibaouez, evel n'eus ket kalz a dud da helloud ober.\nBepred em-eus bet gwelet Keravel o labourad gand diou "gasketenn". O veza sekretour "Ar Falz", e-noa daremprejou mad gand ar hostezennou a-gleiz koulz ha gand ar sindikajou. Rag eun den a-gleiz eo bet a-viskoaz, ha penn-da-benn. Kamarad e oa da d/Tanguy-Prigent, ha pa glaskas diwezatoh tud ar PSU (gand Ar Foll ha reou all) an tu da renevezi ar politik, e kavas eñ tro da heulia ar strivou a reent : e 1966, e oa bet goulennet digantañ sevel ar raport diwar-benn ar hudennou sevenadurel e Breiz, da geñver an deveziou-studi a oa bet gand sosialisted Vreiz e Sant-Brieg. A-raog se, e oa bet tost, a gav din, deuz ar gomunisted e-pad eur pennad. Labourad e-neus greet gand sosialisted ar PS da nebeuta e-pad eun toullad mad a vloaveziou, beteg dond da veza kuzulier ti-kêr war o listenn e Brest er bloaveziou 80.\nMed o veza ma oa ive A. Keravel sekretour "Emgleo Breiz", e-noa daremprejou ahendall gand a beb seurt tud all, pe neptu a vijent bet, pe deuz ar hreiz pe zoken a-zehou. Dorn-ha-dorn e laboure gand katoliked ar "Bleun-Brug". Pa oa ar CELIB o stourm evid kaoud eul lezenn-stur evid Breiz, e reas deuz e wella evid ma ne vefe ket lezet kudenn ar brezoneg a-gostez, ha setu dre benaoz e oa oa bet digemeret "Emgleo Breiz" evel komision sevenadurel ar CELIB. Daremprejou stank e-noa c'hoaz gand tud ar hreisteiz ha re an Alzas, e diabarz an MLCR deuz eun tu ha DPLF deuz eun tu all. Muioh evid kaoud daremprejou gand ar broiou keltieg all, e sañte a-walh ne hellje ket ar Vretoned o-unan gonid kalz tra digand "gouarnamant Pariz", ma ne vijent ket a-unan gand divennerien ar yezou all dre Vro-Hall a-bez.\nDiwar-benn Keravel, sur mad, e heller lavared c'hoaz ne vefe ket bet eet an traou war-raog er memez mod hebtañ, eur poent 'zo bet. Renabli kement a zo bet sevenet gantañ war dachenn ar yez a vefe dibosubl moarvad. Komz a helljed deuz "Devez ar brezoneg", ha ne oa ket nemetken eun devez evid kestal, med evid bruda ar yez e-touez an dud. Komz a helljed ive deuz lennegez, pa oe lañset "Brud", gand a beb seurt tud evel Mevel, Helias…, ha gantañ. Komz a helljed c'hoaz deuz pedagojiez, deuz ar "Pennadou-lenn" a embannas evid ar skolidi, deuz ar gazetenn "Skol Vreiz" - a zavas gand Per Honoré hag a skrivas e-barz eun heuliad a bennadou diwar-benn istor ar yez hag al lennegez. Kaoud a ra din e ranker poueza war tri pe bevar poent ouspenn da nebeuta :\n- e 1967, ar 150 000 sinatur dastumet gand Emgleo Breiz, evid ma vefe "anavezet gwiriou yez ha sevenadur ar Vretoned". Biskoaz n'eus bet dastumet kemend-all a zinaturiou a-du gand ar brezoneg, ha ze n'eo ket bet nebeud a dra.\n- e 1969-70, e kemeras eur perz braz e buhez "Galv" a oa bet lakeet war zao war eun dro gand "Ar Falz", ar JEB hag an UDB. An dorn a roas evid skriva "Leor gwenn ha du ar brezoneg". Meeting a oe e Brest hag e Karaez gand an emzao nevez (hag a oa sklêr deuz an tu kleiz), kerzadeg war-zu an Oriant, hag all…\n- da wellaad an traou goude ma oa bet votet al lezenn Deixonne e 1951, zo bet kinniget eun ugent pe eun tregont bennag a danveziou-lezenn gand a beb seurt kostezennou politik : ouspenn unan a zo bet skrivet kaji penn-da-benn gand Keravel, ar re all e-neus bet al lodenn vrasa anezo da rei e ali diwar o fenn.\n- Keravel, daoust da ze, ne oa ket den da jom war dachenn ar yezou hag ar zevenadur nemetken. An ekonomiez hag ar hudennou sosial a gonte ive eun tamm mad evitañ : ne houzañve ket gweled Breiz o chom war-lerh, ar re yaouank o tivroa, al labourerien o veza gwallgaset… Goulenn a ree ive ma vije roet d'ar Vretoned ar galloud d'ober gwelloh war-eeun war-dro o aferiou. Setu perag e klaskas meur a wech boda ar hostezennou a-gleiz hag ar sindikajou en eur "Comité d'Action pour la Bretagne" (tro ar bloaveziou 1964) hag e lakas war-zao, e 1968, ar pez a oe anvet gantañ "les journées de l'action régionale progressiste".\nMed daoust hag-eñ n'e-noa ket sammet re war e chouk ? Daoust hag-eñ ne oa ket re den da labourad e-unan ? Ar bloaveziou 70 da nebeuta a vo evid Keravel bloaveziou a drubuill hag a c'hwervoni. Nebeud ha nebeud e teuas an daremprejou da drenka etrezañ ha renerien nevez Ar Falz. Daoust ma oa bet ar re-mañ kamaraded vraz dezañ, n'en em gavas ken a-unan ganto, dreist-oll war-lerh bodadeg-veur an Uhelgoad, e miz gwengolo 1976. Kaoud a ree dezañ e oa ar strollad war-nez beza gonezet, hervez tezennou a oa deuz ar hiz d'ar houlz-ze, gand "eur spered broadelour" - pez ne oa ket evid gouzañv, ha pez ne oa ket, hervezañ, an doare gwella d'unani ar skolaerien hag ar gelennerien laïk a-du gand kelennadurez ar brezoneg. A-benn ar fin, en em gavas krenn er-mêz euz Ar Falz. Evitañ, hag e-noa bet anavezet Sohier, hag a oa bet sekretour-meur e-pad 27 vloaz, deuz 1944 beteg 1971, an taol a oe garo. Ha sur eo, e reas dezañ eun tamm mad a boan-spered. Fallgaloni ne reas ket evid se.\nMuioh-mui e oa troet gand ar politik, ha fiziañs e-noa e vefe tapet an treh eun deiz bennag gand unvaniez an tu kleiz. Sed ar pez a c'hoarvezas e 1981, pa oe anvet "Fañch" Mitterrand da Brezidant ar Republik : Keravel a oa, evel just, e-touez ar re hag a oa stad enno. Fiziañs e-noa e vefe bet greet eur bern traou evid ar yezou hag evid ar rannvroiou gand an tu kleiz. Dekrejou Savary (evid pez a zell kelennadurez ar brezoneg), lezennou Defferre (evid pez a zell an digreizenna), eun araokadenn bennag en tele, toud an traou-ze a zeblante dezañ mond war an hent mad. Kaoud a ree dezañ avad e oa moien da vond kalz pelloh, ha sed ar pez a zisplegas din eur wech da geñver eun diviz on-oa enrollet gantañ evid an tele er zal Cerdan. Dipitet e oe dreist-oll pa nahas ar Henta Ministr Fabius e vefe studiet gand an deputeed ar pevar danvez-lezenn all a oa bet kinniget goude 1981, ken e kredas embann, en desped d'e gamaraded a bolitik, o-devoa ar sosialisted "dinahet" o ger war ar poent-se. Med pa oa deuet eñ da veza kuzulier ti-kêr e Brest, e hellas ive labourad "a-rez an douar" da gas ar brezoneg war-raog. A-drugarez dezañ eo a zo evelse, pell a-raog na vefe bet greet heñvel e leh all, bommou brezoneg war eun toullad mad a vatisou deuz kêr Vrest (an ti-kêr, Skol an arzou-kaer…).\nAhendall, evid pez a zell ar stourm evid ar yez, en em glozas Keravel war Emgleo Breiz. Derhel a reas d'ober war-dro an embannaduriou, da skigna kemennou, da houlenn gwellaenn evid kelennadurez ar brezoneg, hag all… N'eus nemed lenn ar pennadou a skrive ingal war "Brud Nevez" evid heulia pazenn ha pazenn kement a zalhe d'ober, deiz ha deiz, sizun ha sizun, heb morse diskregi na diskredi, evid ma hellje ar brezoneg kaoud e blas en e vro. E 1985, e kase da Guzul an Europ eur pez studiadenn ouspenn 200 pajenn diwar-benn planedenn ar brezoneg, hag eo kerse ne vije bet nemed roneotet gantañ : "Une exigence de la démocratie et du droit : un statut des langues de France. Le cas de la langue bretonne". Adaleg 1990, e roas lañs d'eur "strivadenn" all : lakad ar parreziou da voti eur mennad evid ma vefe digemeret eul lezenn da zivizoud deuz eur statud evid ar yezou . Chom a reas eur barrez bennag e diavêz ar jeu. Med eur wech c'hoaz e teuas an taol gantañ da vad: a-benn hanter 1992, e oa 600 kuzul ti-kêr en Breiz-Izel ha 95 en Breiz-Uhel hag o-devoa votet eur seurt mennad. Ha derhel a ree Keravel da skriva d'ar re n'o-doa ket greet c'hoaz…\nMa zo unan bennag a heller lavared diwar e benn eo bet unan deuz "paotred ar brezoneg" en eil hanterenn an 20ved kantved, a gav din eo Armand Keravel. N'on ket gouest da lared petra e-noa laket anezañ evelse d'en em domma kemend-all deuz yez e vro. Ne vo ket bet a-du an oll dalhmad na gand e vennoziou, na gand e zoareou-labour. N'e-nevo ket bet greet berz atao. Evel a skrive Herri Gourmelen war "Le Peuple Breton", partiet eo heb na vefe bet kalz a dud da renta enor dezañ, devez e interamant e Kastell-Paol. Marteze n'ema ket ken 'barz an ton ? E-kreiz ar jeu ema bet da vihanna, ha sur eo n'e-nevo ket bet damantet d'e boan. Darempredi e-neus greet ive toud ar "pennou braz" : Robert Lafont koulz ha Morvan Lebesque, Yves Person evel P. Fougeyrollas, hag evel just Per Helias hag ar skrivagnerien vrezoneg all. An diellou a zo chomet war e lerh e-neus roet d'ar CRBC. Daoust hag-eñ ne vefe ket deread rei e ano d'eur ru pe d'eur zal bennag e Brest na pa ve ken ?\nAn Tregeriad na gave ket diêz beza koz : Fañch Danno (1899-2003)\nEet eo Fañch Danno d'ar bed all, eun toullad deveziou nemetken a-raog na vije bet tapet gantañ an oad a bevar bloaz ha kant. Eet eo kuit heb gouzoud da zen, koulz lared. Eüruzamant, e oa bet greet eun tamm mad a don dezañ evid e gant vloaz. D'ar bevar warn-ugent a viz here 1899 e oa bet ganet.\nBeteg ar fin pe dost, e oa chomet serz an den. Ponnergleo e oa deuet da veza a-dra-zur, ha ma ne oa ket dall, e oa prest da veza. Med lemm e oa chomet e spered, ha tra-walh e veze dezañ kleved pe damgleved eur ger bennag evid en em lakaad da zibuna e eñvorennou. Bale a ree bepred, war bouez eur vaz, ha gwelet am-eus bet anezañ meur a wech oh ober tro ar jardin vraz, el leh ma oa o chom en Perroz, adaleg ma veze brao a-walh an amzer. Med er fin, eh anzave ne ouie ket ped vloaz e oa ken : goûd a ouie e oa bet ganet e 1899, med ne ouie ket ken, emezañ, pegeid amzer a oa bet tremenet abaoe ma oa bet kant vloaz !\nDre m'eo bet e-pad meur a vloavez e penn Strollad ar Beilladegou, e-neus tapet Fañch Danno eun tamm mad a vrud e Bro-Dreger ha pelloh. E 1960 e-noa bet kemeret ar garg deuz ar Beilladegou, war-lerh Roger Laouenan hag e-noa savet aneze ar bloavez a-raog. „Ar beilladegou, eme Fañch Danno, a oa bet savet d’ober plijadur d’ar re goz ha ne ouient ket a halleg. Ne oa netra evite : ar sinema oa en galleg, hag ar jounaliou oa en galleg. Den ne zoursie dioñte. Roger Laouenan, emezañ c’hoaz, a oa mab d’eul labour-douar, hag e veze brezoneg eno er gêr. E dud o-devoa poan gand ar galleg : kompren a reent, med kaozeal a oa diêz.”\nRoger avad a ranke kuitaad Lanuon abalamour d’e labour. Fañch Danno a oa eñ o paouez mond war e leve deuz diwar e vicher skolaer : rener skolaj Plistin e oa bet d’echui end-eeun. Bet oa bet neuze o tremen eiz miz e ti e verh e Beyrouth, “o teski arab hag o kaozeal gand merhed ne ouient ket a halleg.” Ma ne vije ket bet deuet an traou da strakal du-hont, marteze ne vije jamez bet deuet d’ober war-dro ar Beilladegou. Rag pa oa bet retornet d’ar vro, e oa deuet ar haner Yann Derrien hag ar honter Ifig Droniou da houlenn anezañ, hag e-noa asantet dioustu.\nBeteg 1968 e chomo neuze Fañch Danno e penn ar strollad. Kas ar Beilladegou en-dro, da weled, ne oa ket gwall stard : beb sadorn da noz eh errue ar strollad en eur barrez bennaked, evid displega peziou-c’hoari ha distaga kontadennou, kanaouennou hag a beb seurt rimadellou. Ya, med ze a veze greet beb bloaz, hag ugent sunvez ar bloaz, euz an diskar-amzer beteg Pask ! „Hag ar beilladegou-ze, e-neus kontet din Fañch Danno, a veze red prepari aneze : mond da weled an aotrou mêr hag an aotrou person a-raog, kavoud eur zal, kavoud ar hadoriou, sevel ar program, da bep hini da deski e ganaouenn pe e gontadenn.”\nHag ar beilladegou a ree berz. Beb sadorn, war veteg eur wech bennag, e veze e-leiz a dud er zal, koz ha yaouank , evid heulia aneze : sed a ree pevar pe bemp mil beb bloaz ! Maria Prat a skrive ar peziou-c’hoari. Tinaig Perche a c’hoarie. Hi hag an Dregeriz a gane. Soazig Noblet a zone deuz an delenn. Eur zoner akordeoñ pe sonerien daou-ha-daou a veze ive aliez a-walh. Eun toullad mad a dud all, komedianed, konterien ha kanerien a oa er strollad, a beb stad hag a beb micher, hag e roll e-noa pep hini e-barz. Soñj mad e-noa dalhet Fañch Danno deuz kanaouennou Jean Derrien : "hennez, emezañ, a ree e ganaouennou e-unan, hag e veze laket an diweza, abalamour d’ar berz a ree."\nKanaouennou nevez avad ne oa ket tra-walh. Petra d’ober neuze nemed sevel reou nevez. Ha sed ar pez e-neus greet Fañch Danno : « eur pevar-ugent bennag, emezañ, em-eus savet evelse ton ha son». Stad a oa ennañ o veza bet embannet tri leor a ganaouennou . Abaoe e vugaleaj, e oa bet dedennet gand ar muzik : „e-pad ma buhez, a lavare, on chomet eur muzisian".\nMeur a hini deuz ar hanaouennou-ze a oa diwar dorn unan hag a oa Evnig Penn ar Hoad e ano-pluenn . Diwar hini Anjela Duval e oa meur a hini all. Homañ « ne oa ket deuet dioustu. » Istim e-noa Fañch Danno eviti, anad eo. Evid Maria Prat e-noa ive, ha koulskoude e oa garvoh komzou ar skolaer koz en he heñver : « Maria Prat, emezañ, n’he-devoa ket deskamant a-walh evid sevel traou reiz. Ne oa bet nemed eun toullad deveziou e skol ar seurezed en Bulian, hag e oa deuet d’ar gêr gand he botou-koad. Goude he-devoa desket lenn gand eur beleg. War ar brezoneg e oa mestr, war ar galleg e oa war-lerh. Anjela Duval hi a oa eur plah serz, sklêr he spered ha desket. Eet e oa da gaoud person ar Hwerhed evid deski la grammaire bretonne. Anjela Duval a oa champioñ”.\nFañch Danno e-unan ne oa ket brezoneger a-vihannig. D’an oad a gant vloaz, eh anzave : “me ra faotchou en brezoneg. Me n’on ket partiet en bugel.” En Bulian, stok deuz Lanuon , oa bet ganet koulskoude. Med mab e oa d'eur skolaer, hag a oa bet oh ober skol ive deuz tu Breiz-Uhel, e Plelo. Sed en galleg e oa bet savet Fañch Danno bihan. Deski brezoneg e-noa bet greet diwezatoh gand ar vugale all, pa oa bet adanvet e dad deuz tu Breiz-Izel, e Lanrodeg : „forset mad e oan, med ne oa ket evid kaozeal, evid kompren an hini oa“, hag e lare ouspenn penaoz kompren ha kaozeal a zo daou dra.\nD'ar houlz-ze, a-raog ar brezel 14, e veze kôzeet brezoneg gand an oll : „en Bulian, emezañ, ar brezoneg a oa mestr partoud er bourk.“ War ar mêz, en Plufur, en tu all da Lanuon, e oa c’hoaz muioh a vrezoneg evid na oa en Bulian : „an dud a ouie galleg en Bulian; ne reent ket en Plufur.“ Eun dra bennag all a oa bet merket Fañch Danno gantañ d’ar houlz-ze, eo e cheñch ar yez deuz eun eil parrez d’eben : „etre Bulian ha Plufur – ha n’eus ket ugent kilometr etreze koulskoude – ne oa ket ar memez brezoneg. En brezoneg, e vez laret : eur zaill pe eur helorn; eur porhell pe eur pemoh. Kalz geriou a jeñch. En Plufur, em-eus bet da addiski ma brezoneg. A-hend-all, e veze greet goap diouzin.“\nNeuze, divennet e oa, pe ne oa ket, kaozeal brezoneg er skol ? Ar skolaer hag eh eo bet Fañch Danno a-hed e vuhez-labour e-neus bet, evel just, da weled gand an afer-ze. „Divennet e oa kaozeal brezoneg er skol, ha pa ne veze ket ar skolaer war o zro, ar vugale a veze brezoneg etreze,“ emezañ, didro. Komz a ree aze deuz ar mare etre an daou vrezel. Med displega frêz a ra ne oa ket tu neuze, evid digemer ervad ar vugale vihan er skol, da dremen heb ar brezoneg, kaer o-devoa an inspektourien beza a-eneb : „’barz klas ar re vihan, den na ouie galleg, hag e oa red gouzoud brezoneg, 'benn dond a-benn deuz ar vugale na gomprenent ket galleg. Pez na gomprene ket an inspektourien : on-ne-doit-parler-que-le-français ! » « Ha ze, eme Fañch Danno, a zo beza bête.” Anavezet e-neus bet zoken eun inspektour ha ne felle ket dezañ kaozeal outañ ken, peogwir e kaozee-eñ brezoneg : "eur skolaer ne oa sañset da gaozeal nemed galleg !" Bet eo bet Fañch Danno unan deuz ar re hag ah ee dreist an divennou.\nN’on ket deuet a-benn da houzoud re vad penaoz e oa bet deuet d’en em domma ouz yez e vro. Sur a-walh, eo dre berz Yann Sohier, hag e-noa bet anavezet er skol normal goude e amzer tri bloaz hag a wele goude e ti e gamarad Evnig Penn-ar-Hoad : „eun den a blije dezañ kanaouennou farsuz, sko 'barz. Kaset oa bet da Blourio, hag eno zo brezoneg. Nehet ar paotr, hag e-noa kemeret leoriou ha desket brezoneg, ha desket d’e vugale”. Ha paotred Breiz Atao, daoust hag-eñ n’e-neus ket bet tro da zarempredi aneze ? Dond a ra sklêr ha frêz ar respont : “N’anavezen ket aneze. Ar journal am-eus bet prenet eur wech an amzer. Divenn ar brezoneg a reent e-pad ar brezel : ze a blije din. Med a-hend-all, pa oant a-du gand an Almanted, ne oan ket dakord gante. N’on ket bet abonet jamez. N’em-eus bet anavezet hini ebed deuz Breiz Atao.”\nDen a gleiz e oa Fañch Danno, med n’eo ket evid se ne oa ket spiswel. O komz deuz ar beh a zo bet aliez etre ar gomunisted hag ar sosialisted, e lare : „ma h out ruz, e kavi bepred rusoh evidout !“. Med eñ hag e-noa bet anavezet amzer ar Front Populaire a-raog ar brezel, ne varhate ket da lared e oa „neseser,“ e vije bet dioutañ, ha setu amañ perag, hervezañ : „an tu dehou a oa droug. Skei a reent a beb feson. Kroget e oa bet ar Front Populaire kostez Pariz, ha ledaneet goude ze. Evid ar re vihan, ze oa bet eur blijadur. Ar re vraz a oa droug enne. Med dre amañ, n’eus ket bet kement-se a veh. N’eus bet nemed kaozeadennou, afichou, votadeg. En kêr e veze des manifestations, kalz. War ar mêz, nebeud.“\nGoude ar brezel, Tanguy-Prigent hag eñ a oa „kamaradou braz“, emezañ. Kamarad e oa ive da v/Marcel Hamon, hag a oa bet anvet da zepute e bro Blistin. 'Barz Ar Falz e oa bet eta adaleg ar penn kenta. En tu-hont da Yann Sohier, e-neus bet anavezet ha darempredet, goude ze tud evel Armand Keravel - „eun den a ouie mad brezoneg“ - hag Andreo ar Merser, dreist-oll pa 'h eo bet hemañ skolaer 'kostez Lanuon ive e-pad meur a vloavez. Beb bloaz eh ee gante d’ar hampou-hañv, da Vrazparz, da Borh-Loeiz pe da leh all… Anad eo, e oa tud a-zoare euz an daou-mañ, evitañ.\nFañch Danno a oa bet badezet, evel a oa bet e c’hoar a-raokañ, med ar vugale all war o lerh ne vefont ket. Tro-spered ar skolaerien laïk a oa garanet ennañ. “Me n’een ket d’an iliz, a lavare din. Me zo bet savet heb iliz.” Soñj e-noa dalhet avad „deuz ar jeu braz a oa bet e 1905,” da geñver an Disparti etre an Iliz hag ar Stad : „bet e oa bet eun todillon kleier en Bulian. An dud a rede beteg dor an iliz, diblaset o-doa ar hadoriou, bernia aneze a-hed an nor, son an Anjeluz, kemered ar skeul da zon ar hleier... Ze oa bet padet miziou.“ N’eo ket aliez a vez digarez da gleved ken evelse eun test euz darvoudou bet c’hoarvezet prestig e vo kant vloaz ‘zo, hag o-devoa bet laket eun tamm mad a strafuill er vro. Lared a ree koulskoude, kalz bloaveziou diwezatoh : “ar veleien ha me a zo bet en em glevet partoud leh on bet.” Pa oa oh ober war-dro ar Beilladegou, diwezatoh, person Louaneg hag hini Bulian a oa kamarad dezañ, deuz ar pez a lare .\nEvelse ‘ta eo e tibune Fañch Danno e eñvorennou, pa 'h een da weled anezañ. D’an oad e-noa, e oa deuet an den da veza seder, en eur stumm : „n’eo ket diêz beza koz gand sort ti-mañ , a anzave, pa vez tud en-dro deoh evid gwiska ahanoh, evid lakad ahanoh da zibri, evid soegn ahanoh. N’eo ket vil tamm ebed beza koz.“ Med en eur stumm all, e kave e oa deuet ar vuhez da veza re drist evid tud re goz, hag a rank beva o-unan e-touez reou goz all : "d'an oad on-eus, e vez poan oh en em ober an eil gand egile. N’anavezan ket aneze. D’an oad-mañ eo diêz beza kamarad gand unan all. Me zo ma-unan-tre, a lavare c’hoaz. Amañ om pep hini e-unan. N’em-eus kamarad ebed amañ. Habituet on da veza ma-unan 'pad an deiz ha bemdeiz, ha da gaozeal din ma-unan.” Anzao a ree e oa "eur blijadur kaozeal gand unan bennag hag e-neus eun dra bennag da lared. Med amañ, emezañ, ne gaozeont ket." En tu-hont da ze, n'anaveze ket ken e gerent a-bell, hag ar re a oa bet deuet da weled anezañ evid e gant vloaz, "ne ouie ket piou e oant !" Eüruzamant, e-noa diou verh bepred, unan e Pariz hag eben e Chambéry, hag a halve anezañ bemdeiz.\nPenaoz neuze derhel an taol ? "Chañsoniou, emezañ, a deu em fenn. 'M-eus ezomm den ebed. Eur zonerez bennag en em gav ganin da dremen ma amzer. N'on ket kad da lenn. N'on ket kad da weled, na da zelled deuz an tele. Ësêet am-eus : med ne gomprenan ket". Hag e lavare c'hoaz : "ma hamaradou zo maro. Ma gwreg ha ma herent zo maro. Ma-unan on chomet da goza." Traouigou, deuz ar seurt hag a zigas eun tamm levenez e buhez an nen, a oa deuet da veza dizeblant en o heñver, dre ma oa dihalloud d'ober eñ e-unan war o zro : "lizerou am-eus aze : n'am-eus ket lennet aneze. Amzer 'ni vank d'an dud a zo en-dro din da zikour ahanon. N'eus den da lenn ma lizerou. N'hallan ket, sed a vevan heb lizerou. An telefon am-eus : son a ra bemdeiz, ya, da hoûd hag-eñ on beo c'hoaz !" E lizerou brezoneg dreist-oll eo n'e-noa den da lenn aneze dezañ. Laret e veze dezañ piou e-noa skrivet dezañ, ha sed aze toud.\nPa houlennen digand Fañch Danno petra zoñje deuz ar yez, daoust hag-eñ n'ema ket o vond kuit, e responte heb klask digareziou : "'M-eus ket da zoñjal. Mond a ray kuit… Galleg zo partoud, kaji oblijet. Amañ, en Perroz, e vez eur bern estrañjourien e-pad an hañv : peleh a gaozefent brezoneg ? Tud zo deuet deuz leh all da zevel tier: galleg a zo gante, evel just… Amañ en Perroz, ar galleg zo mestr war ar brezoneg. E leh all, en Lanuon, n'ouzon ket." Memez en ti ar re goz, e-leh ma oa, ne veze ket komzet ken a vrezoneg, emezañ, pe nemeur : "ar re goz a oar brezoneg, med ne gaozefont jamez, nemed gand ar re a zo tost deze. Eo, eur ger da farsal eur wech an amzer." Dija, en amzer ma ree war-dro ar Beilladegou, en kostez Lezardrêv, e oa "kalz bugale na ouient ket brezoneg. Deuet e oa ar mod da gaozeal galleg deze. Ëzetoh e oa deze evid mond d'ar skol, pez a oa gwir ive…"\nEun den eeun ha greduz eo bet Fañch Danno, hag a veze plijaduruz konta kaoz gantañ. Anavezet e-neus bet an amzer ma ne oa ket c'hoaz a eletrisite e peb leh. Soñj e-noa dalhet deuz al lamp-petrol ha deuz ar voujienn, a oa bet losket a-gostez neuze : "an dud, en noz, en-dro d'ar siminal, a gonte kaoziou : ar re goz o-devoa kalz a draou da lared." Tro e-neus bet da weled oll nevezentiou an ugentved kantved : ar gweturiou-dre-dan, an trakteurien, an tele, an telefon… Bevet e-neus ive oll drubuillou ar hantved : ar brezel 14 hag hini 39-45. "Peb tra, emezañ, a deu d'e goulz. Petra a estonfe ahanon ken ?" Ar bloavez 2000, hag e-noa laket ar bed-oll da zorhenni, ne ree netra dezañ : "ze n'eo nemed eun 2 ha tri zero war-lerh." Gwir eo e-noa eñ bet anavezet dija ar bloavez 1900. N'eus ket kalz eveltañ hag o-dija bet bevet war dri gantved .\nEur poltred : Eur stal e kreiz-kêr Konk-Leon (Penn-ar-Bed).


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/118 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/118\n12 a C’houevrer\nsantez janned a valoa\nc’honfesour zoken a oue pell enn he enep, ha goudeze ar pab a zaleaz pell ive da rei he aotreadur. Abarz ar fin goulskoude e oue renket peb tra evel ma c’hoantea ar Zantez. Ann Urs nevez a oue kaved mad gant ar pab, ha Janned he-unan a reaz he veuiou solanel da zeiz ar Pantekost 1503. Evelato ne d-eaz ket da jom d’ar gouent a ioa savet evit leanezed he Urs. Dre ali he c’honfesour e kendalc’haz da veva enn he falez abalamour ma c’helle ober muioc’h a vad evelse; mes ann dra-ze ne vire ket outhi da heul a boent da boent ar reolenn a vuez a heulie al leanezed all.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/118&oldid=137293 »


An Ascension - Wikimammenn\nL. Prud’homme, 1817 (p. 56-59)\n◄ Ar Resurrection An Ascension Ar Varn general ►\nJesus goude e resurrection n’en em discoeas, eme S. Pêr, nemet d’an testo choaset gant Doue. N’en em discoeas quet d’an dud impi : ne voant quet dign eus ur faveur quer bras, hâ Doue en devoa bolonte da lezel guenemp ar merit eus hon fe, eme Tertulien, evit e recompansi. Rac ar fe-se n’e dise quet a verit, ma vise bet anavezet gant an oll ep distinction resurrection hon Salver. An den-Doue a chomas daou-uguent deiz goude e resurrection gant e Ebestel ; instrui a eure aneze, formi e Ilis ha sevel en env ar yaou peini a hanvomp Goël an Ascension.\nAn daou-uguent-vet deiz goude e resurrection, Jesus en em discoeas d’e Ebestel pere a voe assambles er guær a Jerusalem. Lavaret a eure deze penaus en devoa an oll pouvoar en env ha voar an douar ; ordren a eure deze mont dre ar bed evit instrui ha badezi an oll nationo en hano an Tad, hac ar Map, hac ar Speret-Santel. Prometi a ra deze an donæson eus ar miraclo quen evite, quen evit ar re a gretse en ho c’homso. Assuri a ra aneze eus e assistanç bete fin ar bed. Digueri a eure o ententamant evit ober deze compren ar Scritur. Prometi a ra deze ar Speret-Santel, commandi a ra deze chom en Jerusalem quen n’o defo-àn recevet. Condui a ra aneze da Vethani, tost da Jerusalem, pignal a ra voar menez Olivet, rei a ra deze e venediction, sevel a ra eus an douar hac antren en ur ouabren, peini en c’houaich ous o daoulagat. Daou Æl, evel daou den guisquet en guen, en em bresant d’an Ebestel hac a lavar deze penaus Jesus peini o defoa guelet o sevel en env, a disquenge c’hoas voar an douar en ur memes fæçon. Chetu ase an triomph eus an natur humen placet en J. C. voar an trôn eus e Dad eternel. Jesus so en env corf hac ine ; bezàn eo hon Redamptor, hon avocat, hon belec, hon pontif, hon victim, hon templ, hon auter, hon tad, hon chef, hon breur, hon sclærigen, hon mæstr, hon doctor, hon prophet, hon abostol, an Æl eus an Testamant nevez, an hent dre beini e tleomp querset, an oôr dre beini e tleomp antren, ar mên corn hac ar fondamant voar behini e zomp batisset, ar voezen eus a beini e zomp ar branco, ar virionez peini a dleomp da heuil ; bezàn eo hon buez, hon bara, hon pastor, hon friet, hon medecin, hon roue, hon barner, hon fe ; quen lies a c’her pe a galite en J. C., quen lies a sujet a admiration hac a veditation evidomp. Anfin Jesus a dle un deiz bezàn hon gloar hac hon evurustet en env ; mæs evit meritout an evurustet se, eo ret dimp imita Jesus voar an douar. Songet en quement se.\nSant Jerom a assur penaus J. o sevel en env a lezas roudjo e dreid voar an douar, pere ne voent jamæs effacet nonobstant ma quemere ar bobl fidel douar ac’hane evit en c’hass d’o zy dre devotion. S. Sulpiç Sever ha S. Paulin a attest ar memes tra.\nDoue a eure ur miracl bras pa reas an Impalaëres santes Helena batissa an Ilis caër eus an Ascension er plac a venez Olivet, divoar behini e voa pignet J. C. en env. Falveout a eure d’an artisanet pavei en marb, evel ar rest eus an Ilis, ar plaç en peini e voa chomet roudjo treid J. C. Mæs na voe quet possibl deze en ober. Ar materio en em gave taulet pell dre ur vertu invisibl, hac e voent obliget da lesel ar plaç disolo er Stad m’o devoa àn cavet. Pa voe question da achui an douen eus an llis, na voe quet ive possubl golo ar merq a dreid hon Salver ; en hevelep fæçon ma halle ar bobl consideri dre belec’h e voa pignet en env, en pelec’h e pedàn Doue d’on receo un deiz. Imitomp ar mabic Jesus, Mari ha Joseph. Respectomp comso Doue, hac ho lequeomp en pratiq. trugarequeomp Jesus eus ar maro cruel en deus soufret evidomp ; rentomp dezàn carantez evit carantez ; bezomp horreur evit ar pec’het peini a so bet caus d’e varo ; unissomp hon poanio gant e re ; dougomp croas J.C. ; en em rejouissomp eus e resurrection, ha huanadomp alies etrese ar barados. Amen.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=An_Ascension&oldid=117977 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 6 Eos 2018, da 13:33.


Roll pennadoù beaj 2014 | E skeud ar bleuñv kerez\nEvit aesaat ho lennadenn e kinnigan amañ ur roll eus liammoù davet pennadoù ar blog da vare beaj 2014, tu ‘zo deoc’h c’hoari gant an deiziadur ivez evel-just.\nKarned beaj :\nSul 7 a viz Gwengolo : Strasbourg – Goude eured ma mignoned, an deiz a-raok tapout ar c’harr-nij.\nLun 8 a viz Gwengolo : Beaj tren ha karr-nij… – Tren davet Pariz ha karr-nij da c’houde!\nMeurzh 9 a viz Gwengolo : Erru e Japan! – Ur gerig ur wech erruet er guest-house. Hag ivez : Nozvezh Takoyaki en Osaka – Start eo bet erruout el lec’h emgav met ur sapre nozvezh eo bet 🙂\nMerc’her 10 a viz Gwengolo : Kastell Osaka hag Umeda Sky Building – Setu kroget da douristañ! Un droiad kostez kastell Osaka ha nozvezh gant ur sell eus an uhel…\nYaou 11 a viz Gwengolo : Kollet en Osaka – Faziet etre daou santual gant memes anv met dizoloet un templ bamus e plas! Un devezh “c’hwitet” hag a zo deuet kentoc’h brav a-benn ar fin!\nGwener 12 a viz Gwengolo : Bae Osaka, koan souezhus ha karaoke – Ur sapre devezh gant un tamm tro en ur rod vraz, gwelet ur bern loened en akwariom, bevet ur prantad souezhus en ur preti iskis ha bet o kanañ a-bouez-penn!\nSadorn 13 a viz Gwengolo : Kishiwada Danjiri Matsuri hag Okonomiyaki mod Osaka – Ur sapre devezh e kêriadenn Kishiwada evit ur festival bras. Goude un tamm diskuizh omp bet da zebriñ meuz brudet Osaka!\nSul 14 a viz Gwengolo : Sulvezh kostez Iwakuni – Setu echu gant Osaka, bet betek Iwakuni a-raok mont da vMiyajima, da welet pont Kintai, ar c’hastell war an uhel hag all!\nLun 15 a viz Gwengolo : Miyajima – Pourmen betek lein menez Misen, distanañ ha gwelet gouleier noz…\nMeurzh 16 a viz Gwengolo : Beurevezh e Miyajima ha mont da Hiroshima – Bet omp o welet temploù ha santualoù an enezenn a-raok mont d’ar gêr vras ha tañva okonomiyaki!\nMerc’her 17 a viz Gwengolo : Hiroshima – Devezh o pourmen etre ar c’hastell ha mirdi arz a-vremañ.\nYaou 18 a viz Gwengolo : Mirdi ar manga, kastell Nijō ha tour Kyōto – Un devezh pourmen e kêr ar C’hansai!\nGwener 19 a viz Gwengolo : Uji & Nara – Templ ar pezhioù 10 yen ha park dilezet Nara.\nSadorn 20 a viz Gwengolo : Devezh e Nagoya – Un tamm ehan er gêr vras, a-raok mont da d/Tokyo!\nSul 21 a viz Gwengolo : Tokyo Game Show ha pourmen kostez Ueno – Festival bras ar c’hoarioù video ha liorzh bras Tokyo.\nLun 22 a viz Gwengolo : Sushi e Ikebukuro ha Namco Namja Town – Un devezh er c’harter a anavezomp mat.\nMeurzh 23 a viz Gwengolo : Pourmen e Odaiba -Distroet war enezenn artifisel Tokyo.\nMerc’her 24 a viz Gwengolo : Shopping e Shibuya ha Harajuku – Dispignoù e-leizh an deiz-se!\nYaou 25 a viz Gwengolo : Capcom Bar e Shinjuku – Ur sapre pred-abadenn ha pourmen er c’harter.\nGwener 26 a viz Gwengolo : Akihabara ha skol-veur Tōkyō – Pourmen e karter otaku hag ober anaoudegezh gant ur vrezhonegerez nevez!\nSadorn 27 a viz Gwengolo : Kreizenn Ainu, pred e Shiodome ha kizhier en Ikebukuro ! – Klasket ‘m eus dizoloiñ un tamm ar sevenadur Ainu, adkavet ur vignonez da greisteiz hag echuet an devezh gant kizhier.\nSul 28 a viz Gwengolo : Mirdi diavaez edo-Tokyo ha keloù fall – Bet on o welet ur sapre diskouezadeg ha da welet ur mirdi plijus dindan an heol tomm, a-raok distreiñ d’an ostaleri ha…\nLun 29 a viz Gwengolo : Pourmen dibal kostez Omotesando – Ma-unan padal ne oan ket sañset ‘m eus divizet klask war-lerc’h a bep seurt traoù davet Omotesando…\nMeurzh 30 a viz Gwengolo : Takayama : pourmen er gêr gozh – Krog on gant ma sizhunvezh war an hentoù! Ha setu me er menezioù da bourmen forzh pegement.\nMerc’her 1 a viz Here : Eil devezh e Takayama – Ur “c’hastell” ha marc’had ar beure met ivez labour-dorn, tiez kozh, arzhed hag arz!\nYaou 2 a viz Here : Kanazawa : kastell, liorzh, mirdioù ha glav! – Ur bourmenadenn a-feson e Kanazawa daoust d’ar glav e fin an deiz!\nGwener 3 a viz Here : Kanazawa mod sioul – un devezh trankil dre karterioù kozh, ar marc’had…\nSadorn 4 a viz Here : Naoshima – un devezh bale war enezenn an arz!\nSul 5 a viz Here : Okayama ha Kurashiki – kastell ha liorzh hag ur gêriadenn vrav.\nLun 6 a viz Here : Kobe – Baleadenn e straedoù Kobe…\nMeurzh 7 a viz Here : Devezh diwezhañ ha beaj distro – Setu echu ma eil beaj…


An abadenn nevez gant skipailh Radio Kerne ha Radio Naoned, Bac’het en ti, abadenn ar c’henfinañ, hag Adkroget ganti, anv nevez an abadenn adalek an 11 a viz Mae.\nSerret eo studioioù Radio Kerne ha Radio Naoned met dalc’het hon eus da eskemm etrezomp dre Skype ha Discord, eskemmet hon ‘neus kantadoù a jifoù hag omp en em aozet evit gellet adober un abadenn pemdeziek, pep hini deus e du gant an dafar a c’hellemp staliañ er gêr. Kalite ar son ne vo ket ken uhel anat deoc’h met a-drugarez d’an teknologiezhioù hiniennel a zo a galite uheloc’h uhelañ e c’hellimp kinnig deoc’h atersadennoù, kronikennoù ha titouroù a-bep seurt en hantereurvezh abadenn-mañ.\nDidier Goubil ha Jean-Noël Ballot a glevimp da zigentañ evit safaret deus ar brini-tour. Anna-Vari Chapalan ha Maryse Colin a vo ouzh mikro Tunvezh Wloegen, evit safaret deus an dilennadegoù-kêr e Kemper.\nEric Bainvel diwar-benn ar strollad politikel nevez deus an tu kleiz dizalc’hour, War-sav


Pajenn:Marigo - Buez ar Saent.djvu/388 - Wikimammenn\nPajenn:Marigo - Buez ar Saent.djvu/388\n5 viz Even.\no permeti evelse, evit consolation meur a verzer pere a exhortas hac a gouraichas da vervel evit ar feiz.\nErfin ar Bælec santel-mâ, pehini en devoa exhortet quen-alies a verzer, o veza bet coudaunet e-unan da veza dibennet, a bresantas e benn gant joa ha gant ur gouraich dreist-ordinal. E verzerinti a erruas er bloaz 309.\nPa vezer leun eus a guirionezou hon religion, e reer neubeut a gas eus a vadou ar bed. Ne deus nemet an eneou stag ous an douar a guement en em les da veza triomphet gant-o. Ur galon pur a zisolo hac a remerq æz ha facil peguer væn ha peguen tromplus int. Sant Pamfiil a oa re fur evit clasq e eürusdet e traou quer fragil : ne zesire nemet an eternite eürus, ha ne songe nemet da heulia al lesen hac ar c’husuliou santel eus an Aviel : pell dious clasq ha desirout madou pere n’en devoa quet, e tistribue d’ar beaurien ar re en devoa. Ne laboure nemet d’en em ober Sant en ur rei evit gloar Doue hac evit silvidiguez e neasa, e oll amser hac e vuez. Peguen diffarant eo hor santimanchou-ni dious re ar Sænt !\nAr c’huec’hvet devez a viz Even.\nSANT NORBERT, ESCOP.\nNorbert, mab da un Autrou bras eus an Allemaign, a dremenas darn eus e yaouanctis e Palæs ar Brincet, e pelec’h e heulias ar bed hac e bligeaduresou oc’h en em gaout bepred en oll divertissamanchou.\nEn amser ne songe c’hoas nemet er bed, en ur vont un devez e beaich, e savas en un taul un arneu bras ha luyat, hac e couezas ar gurun ehars treid e varc’h. Consideri a reas quemense evel un avertissamant eus an Eê, hac e quemeras var ar plaç ar resolution da\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Marigo_-_Buez_ar_Saent.djvu/388&oldid=134507 »


Damheñvel eo statud ar sañskriteg evit sevenadur India ouzh hini al latin evit Europa, dre ma'z eo hounnezh ar yezh a voe implijet evit skrivañ ar vedaoù o tennañ d'an hindouegezh. Ur yezh varv eo ar sañskriteg ivez, dres evel al latin, dre ma n'eus kumuniezh ebet hag a ra gantañ. Diouzh an tu all avat, e vez desket ar sañskriteg evel eil yezh alies ha 6 000 brahmin bennak a lâr ez eo ar sañskriteg o yezh kentañ ha tud zo a glask lakaat ar sañskriteg da vezañ ur yezh vev en-dro. Implijet e vez ar sañskriteg peurliesañ evel ur yezh relijiel evit al lidoù hindouek.\nAr sañskriteg rakklasel pe vedel a zo unan eus ar yezhoù indez-europek koshañ a gaver roudoù skrivet diouto. Amañ e vo kaoz kentoc'h eus ar sañskritek klasek evel ma voe bet deskrivet e yezhadur gant Panini tro-dro da 500 a-raok Jezuz.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Sañskriteg&oldid=1990391 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 3 Mae 2022, da 13:30.


abardaez - Wikeriadur\n(Adkaset eus abarde)\n1.3 Stummoù all\nSavet diwar abred hag ahez (hez).\nTesteniekaet er c'hrennvrezhoneg (abredahez).\nabardaez /ˌabarˈdaɛ(s)/, /ˌabarˈdeː/; gourel (liester abardaezioù)\nMare eus an devezh etre an enderv hag an noz.\n« Erru an abardaez warnomp », eme Roparzh Menguy ; ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 146.)\nUn abardaez hañv, edo azezet el liorzh. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 31.)\nmare eus an deiz goude kreisteiz (e Treger da skouer):\nMa ne diaez ket se ac'hanoc'hn me 'afe 'walc'h dar pardon 'vit an abardaez. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto Marvailhou nevez, Saint-Brieuc, 1908, p. 3.)\nD'abarde an eizved devez, e sonje an nevoa grêt war-dro pemp kant leo. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 3.)\nO welout Ifig ha Katell atav an eil gant egile, o vont brec'h-ouzh-brec'h da ober troioù hir alies d'an abardaez, ... — (Roparz Hemon, Ho kervel a rin en noz ha marvailhoù all, Al Liamm, 1970, p. 12.)\nSeizh pe eizh vloaz he doa Levenez pa'z eas, ur sulvezh d'abardaez, gant he zad hag he mamm, da ober un dro war al Lenn. — (Roparz Hemon, Mari Vorgan, Al Liamm, eil emb. 1975, p. 81.)\nMet pebezh frealz, pebezh gopr eviti pa glevas d'abardaez noz ar Person o lavarout dezhi : ... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 41.)\ndiouzh an abardaez\nMont a eure atao, hag eun dervez, dioc'h an abardaez-noz, ec'h en em gavas, ... — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 69.)\nevit an abardaez\nalamaneg : Abend (de)\nbambara : su\nesperanteg : vespero (eo)\nfinneg : ilta (fi) , ehtoo (fi)\ngalleg : fin d'après-midi (fr) , soir (fr)\ngresianeg : βράδυ (el) (vrádhi)\nhindeg : शाम (hi)\nhenhebraeg : ערב\nhungareg : este (hu)\ninuktitut : ᐅᓐᓄᒃ (iu) (unnuk)\nitalianeg : sera (it)\njapaneg : 晩 (ja) (ban), 夕方 (ja) (yūgata)\nkoreaneg : 저녁 (ko) (jeonyeok)\nlatin : vesper (la) , vespera (la)\nnederlandeg : avond (nl)\nnorvegeg : aften (no) , kveld (no)\npoloneg : wieczór (pl)\nportugaleg : tarde (pt) , noite (pt)\nrusianeg : вечер (ru) (vetcher)\nsámi an Norzh : eahket\nsaozneg : evening (en)\nsinaeg : 晚上 (zh) (wǎnshàng)\nskoseg : feasgar (gd)\nsvedeg : kväll (sv)\ntchekeg : večer (cs)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=abardaez&oldid=300599 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 2 Gou 2020, da 07:24.


Hosea (profed) - Wikipedia\n(Adkaset eus Hoshea)\nAr profed Hosea, kizellet gant Aleijadinho dirak iliz santual Jezuz Matosinhos e Congonhas, Minas Gerais, Brazil.\nHosea pe Hoshea, pe Ose, (en hebraeg: הושֵעַ, Hoše'a, da lavarout eo Savete !) a zo ur profed eus ar Bibl, unan eus an daouzek den a anver profeded vihan, en VIIIvet kantved kent JK. Savet en deus Levr Hosea, unan eus levrioù an Testamant Kozh.\nBevet en doa e Rouantelezh Israel da vare Yarovam II, d'ar memes mare ha Yeshaia ha Mic'ha eta. Prezegenniñ a reas war-dro ar bloavezhioù 750-730 kent JK. Ar pep brasañ eus e lavaroù a sell ouzh Rouantelelezh Israel anvet ivez Efraim. Ne veneg morse Jeruzalem ha Sion.\nLevezonet e vefe bet e breder a-zivout darempredoù Doue gant Israel gant e vuhez personel rak dimezet oa gant ur vaouez difeal, war urzh Doue. War veno burutellerien zo e vefe arouezel dimeziñ Hoshea ha nann gwirion... Sellet e vez outañ evel profed trugarez, teneridigezh ha madelezh Doue.\n↑ hervez troidigezh An Tour-Tan levrenn 3 ar Bibl, 1983, p195\n↑ Troidigezh ar Bibl protestant, 1897\n↑ Ho 1,2\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Hosea_(profed)&oldid=1923788 »


an den e-kreiz ar straed | ur blog eo …\nan den e-kreiz ar straed\nPublié le 11/09/2015 par Yann-Ber\nPiv an den-se e-kreiz ar straed ?\nA belec’h e teu ?\nPetra a ra amañ ?\nEvel dekmiliadoù all en deus tec’het e vro. Evel dekmiliadoù all e teu da glask amañ ur Stad da reiñ tro dezhañ da embreger e zenelezh, da gaout gwerinelezh an dud stuziet.\nNe ra nemet heuliañ kas al loen den, e lanv.\nAloubet eo bet an douar gant bagadoù ar C’hornog a vanne uhel dirazo ar groaz pe vanniel ar frankiz. Korvoet o deus kement a c’helle kreskiñ war an douaroù aloubet, pinvidigezhioù o c’hondon, hag o fobladoù ivez. Bevezet ha distrujet, dilec’hiet ha destuziet, setu pezh o deus graet dalc’herion ar Stuzegezh Kornogat en ur morloc’h bras da sevel ur bed lakaet da skouer nemetañ d’ an denelezh.\nDindan banniel ar marc’hadourezh e kendalc’h an aloubadeg o tistrujañ stuzegezhioù, kevredigezhioù, frammoù politikel diles, dre ar bennaenn ne c’hell chom nemet ur speredegezh d’ an denelezh evit eurvad an holl.\nEus ar bed distrujet e teu an tre davit ar patrom nemetañ. Al lusk n’eo ket frouezh un dezrann eus saviad ar bed. En ur stad fall emañ an denelezh. Bevedel eo al lusk, alvezel.\nDont a ra an dud laeret, preizhet, distrujet, davit an teñzor o lugerniñ war skrammoù ar skinwel, teñzor brezel a zo frouezh distruj o bedoù, a zo pinvidigezhioù an denelezh gwallet bet berniet e grignolioù ar c’hornog kozh, an impalaeriezh-se kabac’h ha dister hogen c’hwezhet, o paboriñ war ul leurenn e korn tachenn foar ar beveziñ dezerc’het gantañ ar baradoz war an douar, gant kinkladurioù kartoñs livet ha dremmourion dister.\nPaourat arvest profet d’ar yoc’hoù.\nNe gavo netra an dud-se du-mañ.\nHiniennoù anezho o devo ul lec »h, ur gourc’hwel, ur rann er c’hoari dispredet kazel-ha-kazel gant hon bihanvourc’hizion war o dalaroù. Ar re all a yelo da greskiñ ar chatal lec’hel sioul ha seven, sklaved an ti.\nUn dra o deus c’hoazh, elfennoù eus ar pezh a oa ur stuzegezh bev, pa n’o deus mui sklaved kozh an ti nemet emzalc’hioù emgefreek goullo ar sklaved aet e belbi dre forzh en em livañ gant avel.\nAon ‘m eus paotr ar straed ez eo leurennet a-bell dizenelaat da re e dirollerezh arvest meur hon mistri bras.


Pajenn:Sales - Introduction d’ar Vuez devot.djvu/286 - Wikimammenn\nPajenn:Sales - Introduction d’ar Vuez devot.djvu/286\nnetra preparet mat na neat, ober misteriou ha minigançou bep tam, an dra-se a sant eus a ur galon sansuel hac eveziant ouz ar plajou hac ouz ar scudellou.\nSant Bernard hep lacat evez ebet a efas eol, a oue presantet dezàn, eleac’h dour pe vin ; mui e c’hestimàn quemense evit pa en divise efet an huelen c’huero gant intention : rac sin oa ne songe quet er pez a efe ; hac en indiffarenç-se e quènver a pez a dleer da zibri pe da efa, eo e consist an excellanta pratic eus ar guer sacr-mâ : Dibrit ar pez a veso lequeat dirazoc’h. Excepti a ran cousgoude ar bouet pehini a ve noasus d’ar yec’het, pe a zeue da incommodi ar speret, evel a ra da gals ar bouedou tom hac ispiscet, hac ar bouedou moguedus hac avelus e certen occasionou pe en re e deveus izom an natur da veza recreet ha sicouret evit gallout souten un drevell bennâc e gloar Doue : guell e continui da veza bepret sobr ha moderet en dibri hac en efa, eguet ober aviziou abstinançou dreist voder, hac aviziou all en em relachi gant ar gourmandis.\nAn disciplin, pa vez quemeret gant moderation, e deveus ur vertuz admirabl evit diuna an appetit d’an devotion. Ar porpant run a vortifi cals ar c’horf, hoguen peurvuia [ne] vez quet convenabl na d’an dud demezet, [na d’u]r gomplexion tener, na d’ar re pere [o de]veus poaniou ha trevellou all da suporti :\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Sales_-_Introduction_d’ar_Vuez_devot.djvu/286&oldid=118489 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 7 Eos 2018, da 15:42.


Christiane Lambert a vo dilennet, sur-mat, e penn an FNSEA © Maxppp -\nEr c'heleier fenoz ez eus bet komzet eus kendalc'h an FNSEA en deus kroget hiziv e Brest, eus ur vanifestadeg vras a vo warc'hoazh e Pariz gant tud a labour gant kezeg, eus unan all a zo bet hiziv e Gwiana ha eus ar brezhoneg e mirdi Pont-Aven.\n1200 den bodet e Arena Brest evit kendalc'h an FNSEA\nKroget eo an traoù hiziv, ur miz goude eo aet da anaon penn sindikad al labourerien-douar, Xavier Beulin, hag ur miz a-raok an dilennadegoù prezidant. E-pad an emvod meur-mañ e vo dilennet kuzul merañ ar sindikad, a zibabo ur prezidant nevez e miz Ebrel. Sur-mat e vo Christiane Lambert, oc'h erlec'hiañ Xavier Beulin abaoe ouzhpenn ur miz. Hag-eñ e cheñcho un dra bennak kavout ur vaouez e penn an traoù ? Petra a c'hell ober ar sindikad e-tal diaezamantoù al labourerien-douar, a bad abaoe bloavezhioù ? Eus tout-se ez eus bet komzet gant Georges Dauphin, bet e penn FDSEA Penn-ar-Bed etre 1969 ha 1973.\nCheñchamantoù e bed ar c'hezeg hag ar pariadennoù\nPosupl e vo d'ar Française des Jeux kinnig d'an dud pariadennoù war ar prim e-pad matchoù pe redadegoù, evit pevar sport, en o zouez ar redadegoù kezeg. Betek poent ne oa posupl pariañ nemet a-raok an arvestoù, hag e stalioù PMU nemetken. Pezh zo, gant La Française des Jeux ne vez ket paeet kement ha gant ar PMU d'an dud a labour gant kezeg. Aon zo neuze evit dazont ar c'hreizennoù kezeg.\nGwiana stanket penn-da-benn\nUn devezh "marv" a zo bet hiziv e Gwiana C'hall, gant ar brasañ manifestadeg a zo bet aozet morse en departamant, en deus embannet ar prefeti. Etre 12 000 ha 14 000 den a zo bet o tibunañ e straedoù Cayenne ha Saint Laurent du Maroni. Goulenn a reont muioc'h a surentez, met ivez ur gwir bolitikerezh a-fed yec'hed, sikour sokial, ha priz ar vuhez. Abaoe ur sizhunvezh e vez stanket ar vro gant harzoù labour ha manifestadegoù, hag embannet ez eus bet e teuio ministred eus Pariz da gejañ ouzh an dud a stourm e fin ar sizhun... Hag eñ e cheñcho un dra bennak ? Selaouit respont Gireg, o chom e Kourou, er c'heleier.\nPenaos ez a an traoù evit ar brezhoneg e Mirdi Pont Aven ?\nPa oa bet addigoret ar mirdi, bloaz zo, e oa bet merzet gant brezhonegerien ne oa ket kalz a vrezhoneg war panelloù pe war ar follennoù gweladenniñ. Prometet e oa bet e vefe plantet yezh ar vro a-benn ur bloavezh. Penaos ez a an traoù bloaz goude neuze ? Selaouit reportaj Joan Bizien er mirdi.


Katell Gollet - Wikipedia\nKatell Gollet tapet e geol an ifern (kalvar Plougastell).\nKatell Gollet eo arouez ar vuhez diroll kaset gant merc'hed divergont hervez relijion katolik Breizh-Izel gwechall. Lavaret e veze he doa laeret un ostiv sakr evit reiñ anezhañ da unan eus hec'h amourouzien niverus. Met an Diaoul e oa hemañ ha kas a reas anezhi gantañ d'an ifern evit gouzañv poanioù didermen.\nAn dudenn-mañ a weler ouzh Kalvar Gwimilio. Gwelout a reer un diaoul o kas gantañ ur vaouez noazh, o sachañ warni war bouez he divesker, tra ma'z eus un diaoul all o vountañ anezhi gant e forc'h war-zu toull an Ifern. Diskouezet eo Katell Gollet ivez war Kalvar Plougastell-Daoulaz.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Katell_Gollet&oldid=1515898 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 5 Gou 2013, da 08:59.