levrioù | ur blog eo …\nArchives de catégorie : levrioù\nJakez Riou gant F. Favereau\nPublié le 18/09/2018 par Yann-Ber\nLennegezh ar brezhoneg en XXet kantved, Breiz Atao hag ar re all el lennegezh, F. Favereau, Skol Vreizh 2003. p. 357 Jakez Riou\n«… (Jakez Riou) Ma anavezomp red e vuhez fonnus ha founnus, dre benn ar skrid savet «e koun Jakez Riou» gant e vignon Y. Drezen, embannet er bloaz 1938 (GWALARN n. 110- 1) (Gwalarn 110 – 111 Archives du Finistère), peuzgoude e varv eta, goude ma ’z eus bet kavet tammoù sioù ennañ dibaoe…»\n«Bidoc’hig un tiad… J. Riou e oa bet paour amzer e vugaleaj, pinvidik avat dre e eñvor. A-hed e vuhez e chomas stag ouzh e gaer a Vro-Gerne c’henidik «kaer an depegn a ra anezhi…» ma vez gwelet gwisket gantañ an dilhad bro anezhi zoken…»\n«Gwalarn, a voulas e 1928 e zanevell muiañ anavezet, «Geotenn ar Werc’hez»…»\n«Ouzhpenn levezon e embanner Roparz Hemon war e skritur» … «diwar skwer Leconte de Lisle, ha Maupassant dreist-holl, e klask dizehan ar furm peurvat» (Piriou 1968, n.69, p.7)»\nE 1931 « …e oa bet rentet e davañjer d’ ar gazetenn santel (Le Courrier du Finistère) gant J. Riou…»\n« En askont d’ e varv ken trist, da eizh vloaz ha tregont… eo chomet brudet ha disaotr.» « … dre-berzh darn eus e oberoù eo kontet Riou da vezañ ur gwall skrivagner…» «…e stil, labouret betek re hervez ar mod gallek, marteze a-walc’h, diouzh doare ar skrivañ galleg bet desket ha studiet gantañ e-pad dek vloaz … ne vez ket gwelet kement en e oberennoù evit lennerien ar bobl…» «ar C’hernevad sichant, bet marvet ken yaouank…» «Ar barzhonegoù-hont… ma sav diwarno ur velkoni c’hwek ha c’hwerv, hirnez un den drouktizhet gant ur c’hleñved dibare ha diremed, lemmet sell-lagad ar skrivagner o parañ war c’hoari ar vuhez ha munudoù an amzer, gant drouksant ar marv o tostaat, moarvat. Alese e teu mac’homerezh an droug-mañ-droug, paz ha peuk ha tuf pe skop gwad da heul…»\n«… daw anzav, evelkent, eo stag planedenn ha reuzeudigezh e dudennoù ouzh lec’hiennoù ha darvoudoù ar mareoù-se (etre 1900 ha 1920, lakomp), aet mil bell diouzhimp pelloc’h, ma ’z int diamzeret a-grenn a-fed «modernelezh.»\n«Gorsedd Digor… «flemmadenn… a-ziwar an helebini a gustum sevel etre skrivagnerien yaouank ha skrivagnerien gozh atav ’giz ’tav…)»«… ar pezh bras Nomenoe-Oe (lizherennoù tev gant an aozer) an hini eo en deus roet brud d’ e anaon.»\n(Riou) « a leurenne… «pobl Vreizh», diseblant kaer ouzh taolioù ken kaer all he danvez «dieuberien».» «Daoust ha kenteliañ ar bolitikerien an hini a venne ober, pe daoust ha fallgaloniñ an hini e ve bet graet…»\n« Meskañ a ra dizamant-kaer, an traou fentus ha farsus-tre zoken… gant tammoù barzhoniel rimet-brav, digarez d’ al laboused da reiñ mouezh d’ o zro.»\nPe skrivagner e oa Jakez Riou ? Petra e oa danvez e arz ? Respont aozer ar pennad a vefe «Ma ranker anzav, e fin kont, e oa chomet J. Riou sonn war e gilhoroù ha kadarn evel bihan-kaer a dud all pa oa deuet poent d’ ober e gimiad diouzh emsav GWALARN evel diouzh ar vuhez a-bezh, pezh en deus roet dezhañ ur c’haer a lec’h el lennegezh vrezhonek.»\nKompren neb a c’hello yezh «imajet», rikamanet, an aozer «e fin kont». Hag eo bet ur chañs evit Jakez Riou mervel e 1938 ? A hent all e vije bet lousaet evel holl skrivagnerion Walarn ? (Lousaet gant petra ? Gant piv ? Labour zo d’ ober war an dachenn-se.)\nE gleñved evel e varv ez yaouank a vije bet en orin perzhded e arz ?\nF. Favereau a ra gant gerioù damlavaret ha daveoù damveneget. Diaes kompren petra a fell dezhañ kelaouiñ deomp pa chom kuzhet a-dreñv gerioù ha menegoù dispis. Da lakaat dispisoc’h e soñj ne lavar ket tre an hevelep tra e galleg hag e brezhoneg, pezh a zo boutin e-touez brezhonegerion ‘zo, gwir eo.\n«Ha gwir e vez kavet roud eus ar galleg war e gomz plaen…diouzh doare ar skrivañ galleg bet desket ha studiet gantañ e-pad 10 vloaz» a skriv aozer ar pennad.\nPep skrivagner brezhonek zo ivez ur galleger hag alies galleger ampart a-raok bezañ brezhoneger ampart. Aozer ar pennad zo da gentañ penn, ur skolveuriad gall ampart, stuziet mat ha galleger, renet e vuhezañ e skolioù-meur Frañs e galleg adal ar bloavezhioù 60 betek an deizioù-mañ, pezh a ra un niver mat a zekvloaziadoù. Kement-se zo abeg d’ e stuziadur skolveuriad gall anadiñ kalzik er pezh a skriv moarvat, hag ivez en e droioù-lavar amprestet war-eeun d’ ar galleg. Gwir eo bihan niver ar vrezhonegerion e Breizh ha beuzet int en ur boblañs galleger. Evel-se emañ.\nDiaes e oa bet din lenn ar pennad en abeg d’ ar gwiskad reizhskrivadur arbennik dibabet, mesket gant ur gwiskad stummoù rannyezhel hag ur gwiskad poblekadurioù.\nHag eo arbennik d’ an dud stummet gant ar skol-veur seurt doare ober ? An dud-se a skriv ur galleg mat, resis, pell diouzh ar galleg pobl, hogen pa reont gant ar brezhoneg e teu gant lod anezho ur yezh giz kaozeadennoù kouerion c’hoariva.\nMar bez ur poell en emzivizoù Molière, Grumberg pe Riou da skouer, eo diaes kavout ur poell bennak er pennad-se diwar-benn Jakez Riou. Ar poell zo da gavout er-maez ar skrid, er stuzegezh ren, na anavez nemet ur «C’hultur», an hini a ziviz penaos e teveizo ar bobl annezet war diriad Frañs e saviad. Bez o deus an dud sujet da zezerc’hañ un dudenn savet evito gant ar stuzegezh ren. An hini a skriv er c’hiz-se e brezhoneg a zezerc’h un dudenn en deus savet diwar patromoù ar stuzegezh ren.\nJakez Riou a oa deuet eñ a-benn da zibourc’hañ ar maskl-se.\nJakez Riou zo bet un den eus e amzer, brezhoneger yaouank o komz da vrezhonegerion yaouank all. Kalz en deus da lavarout ha kalz a lavar. Ne glask ket bezañ skedus. Ne venn ket bezañ «arnevez». An niñvañ ma kemer perzh ennañ zo egin ur bed nevez.\nDiaes eo didoueziañ en e skridoù «traoù sirius» diouzh «traoù farsus», barzhoniezh diouzh komz plaen. Fent ha spi zo en e holl skridoù ha kement-se gant un digor spered brokus. Ur barzh eo dre e oberenn. Enni ez adkaver e vuhezañ ha n’ eo ket e veved nemetken.\nPerak strishaat ur wech c’hoazh Jakez Riou d’ur c’hornbrogarour gwisket en e zilhad bro, chomet dindan levezon ar galleg, aozer barzhonegoù ma sav diwarno ur velkoni «c’hwek ha c’hwerv» ? N’eo ket arz a zeufe gantañ hogen azonoù ur c’hleñved ? Dont a rafe e berzh eus e chañs da vervel yaouank hep bezañ bet saotret gant «traoù lous» Gwalarn ? Skridoù Jakez Riou ne vefent nemet un isarz, azon e gleñved hag an helebini a sav etre skrivagnerion gozh ha skrivagnerion yaouank ?\nOber eus Jakez Riou un draig dister a ro tro da na welout ez eo bepred talvoudek ar goulennoù a sav war ar skrivañ brezhoneg e Breizh, skrivañ, bezañ skrivagner, buhezañ, ha n’ eo ket beveziñ brezhoneg, pe studiañ brezhoneg.\nBrezhonegañ a oa buhezañ evit Jakez Riou ha n’ eo ket bevañ bevaik, mat pe fall. Jakez Riou a oa skrivagner. E garantez ouzh ar brezhoneg zo bet un deberzh war e hent. Pezh a zo e-kreiz Nomenoe-Oe ! pe e skridoù-all Jakez Riou n’ eo ket Breizh hogen bezañ den e-touez an denion. Kaer eo an holl anezho tudennoù Jakez Riou, kenedus ha sonn er bed.\nEvit mont war-raok en anaoudegezh oberennoù Jakez Riou ez eo ar gwellañ lenn skrid Youenn Drezen hag oberennoù Jakez Riou. Skrid Youenn Drezen zo bet skrivet tost war-lerc’h an darvoudoù gant un den o buhezas.\nKalz traoù bev mat d’ ar mare-se zo bet war zizeriañ, pezh a ra diaes da dud ’zo, distro gant soñjoù hiraezhus ha proviñsel, tostaat ouzh danvez skridoù Jakez Riou.\nDrezen ne ra nemet stignañ ar c’hudennoù, ha n’ eo ket o diskoulmañ pe o dezrannañ.\nTruezek eo alies ar sternioù daveiñ kemeret abaoe gant ar vrezhonegerion war e divoud, pe da nebeutañ ar re am eus lennet o skridoù betek bremañ.\nLabour a chom bepred d’ ober. Hag e vo graet ?\nPublié dans levrioù\t| Marqué avec levrioù\t| Laisser un commentaire\nJakez Riou gant Per J. Helias\nPublié le 16/09/2018 par Yann-Ber\nRoparz, Jakez, hag o diskibien, 43 bennad a skridvarnerez, Emgleo Breiz, ar skol vrezoneg 1993, Seiz melezour Jakez Riou, Per J. Helias 1980, p. 59, Hag anaoud mad a rit Nomenoe ? Per J. Helias 1970, p. 151\nEvel forzh pe zen a skriv e brezhoneg e skriv Per Jakez Helias da zisplegañ e soñj diwar-benn Breizh. Marteze n’ eo ket Jakez Riou nemet un digarez da Per J. Helias da embann e garantez ouzh Breizh met n’ on ket sur.\nDiaesaet on bet gant ar reizhskrivadur a ra gantañ, ha gant ar yezh mennet eus ar bobl a zo hini breizhkarourion renkadoù etre Frañs an ugentvet kantved.\nN’ on nag ur yezhoniour, nag ur yezhkarour, nag ur stourmer ar brezhoneg. N’ on nemet un den a ra gant ar brezhoneg, ha laouen e vefen gwelout tud oc’h ober gant ur yezh resis. N’ on ket dedennet gant seurt «langach» kevanaozet diwar galleg cheuc’h ar skol, brezhoneg arnevez, brezhoneg evit touristed, brezhoneg c’hoariva, hag ur sturyezhañ dreist penn biz, un handerc’had pell a vezañ kempoell.\nGwir ez eo levezonet brav Per J. Helias gant galleg skrivet ha komzet e gelennadurezh c’hallek pleustret e metou skol-veur ar republik a stumme d’ ar mare-se begennoù Frañs, ha galleg e vicher kelenner.\nEn ur lenn Per J. Helias e vefe tu da grediñ ez eo bet Jakez Riou pimpatrom ar skrivagner a veul «ene Breizh», ha bezañ un den gant prederioù ranngalonus a gase ar skrivagner d’ ober ar furlukin a skriv Helias.\nBloc’heilad «clown triste» ar renkadoù-etre galleger n’eo ken. Evel forzh pe vrezhoneger stuziet er bed gall e ra an aozer a-hed e skridoù gant seurt bloc’heiladoù.\nDen ebet e Breizh ne c’hell tec’hout rak e stuzegezh c’hall pezh na viras ket ouzh tud ’zo, evel Jakez Riou da gemer ar riskl.\nBreizhkarour eo Per J. Helias ha dibaouez e eztaol ar sell chaovin brezhon-se pa ra anv eus e vuiañ karet Breizh, betek kammañ an darvoudoù da glenkañ e luganoù.\nEvitañ Geotenn ar Werc’hez zo ul levr en enor da Lotei, alese da Vreizh peurbadel, ennañ e kaver «…tuiou kuz ene ar vretoned. Ar merc’hed a ya d’en em veuziñ hag ar baotred d’ en em grougañ. Ar barzhoneg, Ar Feuteun Zu, « a zihun heklevioù ken hir en ene ar c’helt». Ar pezh-c’hoari Nomenoe, Oe ! A «zivenn personelez Breiz».\nAr brezhoneg «a ya a-enep d’an onestiz heb dismegañs evid den».\n«N’ eus a Vreiz nemed e diabarz ar Vretoned.» «Evid Jakez Riou (emezañ), Breiz a zo barzerez, gwir, met barzerez diloh…»\n«N’eus haroz ebed, (e-barzh Nomenoe, Oe !) pe gentoh pep hini a zlefe mond da haroz.» «Hogen ne heller hen ober, pa ’z eur Bretoned, heb en em veska gand ar Vreiz a-vemdez, heb heh ensila ennoh pe teuzi enni.» «Tonket eo deoh en em zivrezonekaad hoh-unan ma ne glaskit ket beza Breizad penn-kil-ha-troad da genta, heb selloud ouz ar politikerez, ar hevredigezel, an ekonomiez, ar gredenn, heb selloud ouz an diaoul hag e lost…» pezh a c’hellfer envel «an nomenoegez.»\n«…Nomenoe eo tonket dezhañ koll e anv diwar e dreh e-unan kement ha ma ya hemañ dreistañ. Ne hell beza treh ebed ma ne gemer ket perzh ennañ ar bobl ha dreist-oll ar re baour… a zalh o roueelez vreizad en o hreiz.» «stourmerien goz ar brezel ha stourmerien a-bep-amzer ar peoh war eun dro da ziazeza Breiz Nevez.»\nBerr eo an hent etre brogarouriezh vreton ha chaovinegezh c’hall. Diforc’h ebet etre Jeanne d’Arc ha Nomenoe, etre mojenn ar Gelted ha mojenn ar «Goloaied». N’ int nemet handerc’hadoù a venn desachañ tud da heul ur stuzegezh ren. Diaes tizhout d’ an hollved, d’ an istor, d’ ar politikaat, d’ an arz (kalvezañ-trehontiñ) gant seurt proviñsegezh eus an dezevout, mojennoù mac’h daou e degouezh ar vreizhkarourion a zo heñvel poch ouzh drouized Gorsedd Digor pintet war un «dolmen kartoñs», ur c’hinkladur c’hoariva.\nNe c’hell ket Per J. Helias komz diwar-benn skridoù Jakez Riou hep keuziañ d’ e vuhez verr ha d’ ar pezh en dije gallet ober. Graet en deus kalz Jakez Riou. Pezh a ra diouer eo al labour n’ o deus ket graet an dud niverus deuet war e lerc’h betek bremañ.\nUr burzhud, hervez Helias, eo bet da Jakez Riou bezañ deuet a-benn da ezteurel «nerzh ha from» eus «danevelligoù ken dister» gant «ur yezh boutin», pezh a oa «azonoù un arz uhel». Kement-se e bed Per J. Helias, peogwir n’ eo ket dister «danevelligoù» Jakez Riou, ha n’ eo ket boutin o yezh. Ur yezh saourus, resis ha kempoell a zeu gantañ. Reiñ a ra buhez da dudennoù e bezhioù c’hoari ha d’ e skridoù.\nE bed Per J. Helias bepred «ne c’hell ket tremen (Jakez Riou) hep brudañ perzhioù a-ouenn ar vretoned.» Zoken e zoare skrivañ zo breizhek : «Verv ha lusk zo breizhek» «keit ma ra heug d’ ur Breizad a ouenn vat un arboellerez re striz».\nAr skrivagner a ranke en em dennañ diouzh e «bez tamm deskadurez klasel ha dont da vestr war ar yezh evit e «servicha» gwelloc’h, «ober enor d’ ar brezhoneg». E labour a oa kendeurel da veurdez ar brezhoneg.\nAr brezhoneger a vefe benveg d’ ar brezhoneg ha n’eo ket ar brezhoneg benveg d’ ar skrivagner ? Ha ne vefe ket stag ouzh mojenn ur yezh pobl divarvel, digemm adal deizioù kentañ an denelezh ? Ha n ‘eus ket aze ur heklev d’ ar vrogarouriezh chaovin kelennet gant skol ar republik ?\n«An afer all a oa da zerri e ziskouarn ouz ar hanmeul ne vanke ket d’ ober digemer, er mareou-ze, e bandennig ar vrezonegerien vriz-desket, d’ an disterra brechenn skrivet e brezoneg.»\nRet e vefe bet da Per J. Helias adlenn pezh a skrivas Youenn Drezen a-zivout e vignon e-barzh Gwalarn. Gwalarn a oa al lec’h nemetañ, koulz lavarout, ma c’halle Jakez Riou kavout un dezvarn war ar pezh a skrive, ar vandennig vrezhonegerion-se.\nHiziv an deiz avat nag a vrammoù brezhonek zo embannet digudenn dre ma vezont brezhonek. N’ int nemet hekleviñ ouzh an embannadurioù gallek…\nHervez Per J. Helias ez eo perzhioù naturel poblañs Vreizh a zo displeget dimp gant Jakez Riou.\n«E-doug ar farsadenn dija (e-barzh Nomenoe, Oe !), ema ar henteliou o tond er-mêz». «Kudenn an haroz ’ni eo a zo stignet amañ gant hini eur seurt brogarouriez.» «Ar vrogarouriez, petra eo an dra-ze ?» «…gant al luadenn fals-istorel-ze, Jakez Riou a glask splannaad dizamant kantvedel ar Vretoned e-keñver o flanedenn. Tud ar bobl ne zoñjont nemed en o zammig aferiou gwenneien, ar renkadou pourvezet en em ro da jom e gwazoniez dre ma ’z int dalhet gant an aotrou en o gwiriou-dreist. Nag ar re-mañ nag ar re-ze n’ en em gav lakeet da golonidi.»\n«Abaoe ma kaver tud da stourm evid Breiz hag he zu, ar wirionez a ra deom lavaroud n’ int ket bet klevet aliez gand ar bobl, n’ int ket bet harpet ken aliez c’hoaz gand ar re halloudeg.»\nBreizhiz ne c’hallint kemer hent ar rezid nemet diouto o-unan, gant pe hep brezhoneg, gant pe hep an dud a gred e labouront evito o kinnig dezho ur Vreizh vojennek. Ret dezho dibab ur gumuniezh denel azas da vont gant an hent, pe chom e dalc’h un diuzad renerion evel holl boblañsoù ar bed, gallegerion pe vrezhonegerion e vefent.\nJakez Riou zo mil bell diouzh ar vrogarourion pa skriv. Tudenn Nemenoe ar pezh c’hoari zo ur pik goulennata. N’ eus nemet an tudennoù o deus dilezet pep tra a c’hell dougen ur bed nevez. Yaouankizoù Gwalarn o deus kimiadet diouzh kealiadurezh Breiz Atao. Kimiadet o deus ivez diouzh ar stuzegezh ren gallek. Lakaet o deus brall er vrogarouriezh. Sevel goulennoù a oa yac’h ha ne vire ket outo da vont gant o hent, daoust pegen diaes e oa.\nKeuzius eo gwelout hiziv e tistro kalz tud d’ ur saviad rakwalarnek, pe e stumm ar vrogarourion gozh, Helias da skouer, pe o klask adsevel Gwalarn adal un dezevout rakwalarnek mirelour.\nPenaos adskoulmañ gant degasadennoù Gwalarn ? Penaos o lakaat da werediñ ? Gant piv e vo graet ? Barzhed ? Prederourion ? Armerzhourion ? Skiantourion… Kalz kempleshoc’h eo saviad ar vro-mañ hiziv eget e deroù an ugentvet kantved. Pinvidikoc’h ivez.\nPe skor e vo d’ an dud ar gened hag ar blijadur legadet gant skridoù Jakez Riou ?\nJakez Riou gant Youenn Drezen\nPublié le 13/09/2018 par Yann-Ber\nGWALARN niv. 110 111 Genver C’hwevrer 1938, p. 23, Jakez Riou gant Youenn Drezenn\nLiammet eo buhez Jakez Riou ouzh hini Youenn Drezen adal an deiz m’o deus kejet pa oant 12 vloaz, d’ar 14 a Vezheven 1911, «…e-tal ti-bras an Hent-Houarn e Kemper» evit mont gant an tren o c’hasfe da Spagn da vezañ stummet evel beleion. Ne vo dispartiet an daou frai nemet gant marv Jakez Riou e genver 1937.\nGanet int d’ ur mare ma oa ar brezhoneg er gêr hag ar galleg er skol hag e kêr.\n«Gant ar brezoneg, ne daez ket pelloc’h eget Kemper !» (notenn 1) a lavare ur c’hrennlavar meneget gant Youenn Drezen.\n«…ne vije ket deut d’imp ar soñj ober fae war ar brezoneg. Nemet, va Doue, d’ezañ da chom en e lec’h, da lavarout war barlenn ar vamm, e korn oaled an ti, ha gant an amezeien tosta…»\nGant ar skol o deus tapet ur stummadur gall klasel ha disoñjet ar brezhoneg.\n«Desavet e oamp, ha kenteliet e oamp…da zont, dres e-giz Gallaoued bihan fortuniet, ganet e-touez ar galleg.»\nMeur a abegoù diemouez o c’hasas da vont d’ ar brezhoneg ha da zizoleiñ e oa ur yezh par d’ an holl yezhoù, pezh na oa ket anat dre an arver a veze graet eus ar yezh-se er vro, ken gant ar re a oa kouerion ha micherourion, ken gant ar yezhkarourion a oa kefredourion vihan proviñsel al lod brasañ anezho.\n«Ma vijemp chomet e Breizh… hor bije, sur a-walc’h, kendalc’het da « gomz brezoneg » ; suroc’h c’hoaz, avat, ne vije ket bet ac’hanomp « skrivagnerien brezonek ».\nDa gentañ en un doare hiniennel, neuze etre mignoned bet en harlu, neuze a-ratozh kaer en-dro da Walarn, o deus kaset war-raok o anaoudegezh hag o fleustr eus ar yezh.\nO amkan a oa kas er yezh-se o c’hoant skrivañ. «…sevel e brezoneg oberou talvoudus drezo o-unan…»\nE-kerzh ar bloavezh 1917 e krog Jakez Riou da skrivañ da vat e brezhoneg zoken ma chome gantañ labour d’ ober evit bezañ ampart. «…a-zivout hon diakuited war ar yezadur, talvoudegez reiz ar geriou, o doare-skriva, ar c’hemmaduriou, — an dra-mañ e keñver ar yez, ar benveg — hag ivez a-zivout hon diouiziegez klok eus an dud hag ar vuhez.»\nRet eo soñjal e oa 18 vloaz ar gañfarded-se.\nJakez Riou a skrive «… kement tra a droe en e benn.» «…n’oa ket evitan ar brezoneg kozkailhez evit eur mirdi, pe eun dra gurius da ziskouez d’an estren ; eur benveg diskleria e sonjou, ne lavaran ket, eur benveg beo, tomm d’e galon, sklintin d’e skouarn, tostoc’h ouz e spered…» «…Edo o klask e hent, a-dreuz diank, tro-wenn, pe a-wechou, berz-mat. Ha dizamant d’e boan.» «Jakez Riou ne rae ket an ijin diouer d’ezañ. Ar skoazell an hini eo, hag anaout e hent.» «Diouer amzer ha buhez tenn. Diouer kelaouennou ha skridvarnerien.» «…n’eo ket eun dra aes en em zigontamma pizrac’h diouz an deskadurez estren, mirout ar ouiziegez, en em varrekaat war ar vicher, hep disteraat galloudegeziou ar Ouenn.» «Ma lakaer a gostez Roparz Hemon — abaoe m’eo ganet « Gwalarn » — hag I. an Diberder, hag, eun disteraik ivez, Loeiz Herrieu, n’oa en-dro d’ar skriverien vrezoneg nemet kanmeulerien. Degemer kalonek a veze graet da gement bram…»\n«Plega ‘rae (Jakez Riou) an awen d’e youl, plega ‘rae d’e venoziou e yez, anezi eur benveg gwevn, resis ha pinvidik.»\nDudius eo ar skrid-se pa laka an dizolo war ar pezh a reas gwander ar brezhoneg, eleze tud a rae anezhañ ur folklorach lec’hel e skeud ar galleg yezh «a gultur», ha penaos o deus tud yaouank roet lusk dezhañ.\nGwelout a reer penaos o deus pleget begennoùigoù ar Basse-Bretagne d’ ar stuzegezh ren hoc’h ober eus stuzegezh o bro kinkladurezh ha c’hoari evit bihanvourc’hizion, keit ma ledent ar stuzegezh ren evit ar «vuhez sirius», beved ha buhezañ. Lakaet o deus ar yezh da zizeriañ dre gas d’ o heul davit ar galleg poblañs ar maezioù.\nN’ eus nemet un nebeut tud yaouank o deus taolet pled ouzh barregezhioù ar brezhoneg, e binvidigezh, e gened, e gwevnded. Eus ur yezh a yae muioc’h-mui d’ ur benveg da gas da benn un darn eus ezhommoù bevedel ar pemdez, dreist-holl, o deus graet ur yezh vuhezañ o talañ ouzh gwezhiañ klok mab-den.\nDaoust dezho eo bet graet marteze, nemet peogwir int bet kizidik ouzh ar frailh anadet etre o stummadur gallek hag o stuzegezh vrezhonek e bed derou an 20vet kantved. Kement-se o c’hoarvezout dre emled ar stuzegezh c’hreantel a zegase ganti emdroadur ar maezioù hag ar c’hêrioù, brezel 14, lezennoù a-enep ar skolioù kristen ha me oar-me…\nKredet o deus ledañ dremmwel ar brezhoneg dreist da dourioù iliz-veur Kemper.\nRamzel e oa al labour d’ ober evit genel ur stuzegezh vrezhonek a vefe bet an diaz d’ ar sevenadur. Begennoùigoù Breizh o doa dibabet Frañs hag ar galleg, hag ar boblañs a yae d’ o heul. N’ eus nemet hiniennoù o doa trehontet o saviad ha tennet o mad anezhañ. Labour bras o deus graet hogen kalz niverusoc’h ha kreñvoc’h egeto eo bet dalc’herion ar bed kozh hag ar c’hozhkailhoù.\nF. Favereau a lavar e oa enebiezh henvoazel ar re yaouank ouzh ar re gozh an troc’h savet etre tud Walarn hag ar varzhed henvoazelour. Un troc’h etre kemplegourion sujet d’ ar stuzegezh ren hag advuhezerion ur stuzegezh rezidek e oa. An dispriz ouzh yezh ar bobl ne oa ket gant an dud yaouank-se hogen gant an holl re zivarrek da embregiñ ar yezh-se e mod-all estreget ur paour kaezh yezh sujet d’ ur yezh ren, ar galleg, lakaet da yezh a sevenadur ganto.\nGwir eo ez anzav Youenn Drezen bezañ dizoloet «Breizh» a-dreuz al lizheradur gallek savet gant breizhkarourion veur e amzer. Ar re-se avat a chome touristed en o bro dre berzh o stuzegezh c’hall.\nSetu pezh int lakaet da lavarout a-zivout ar brezhoneg er pezh-c’hoari Gorsedd-Digor gant Jakez Riou :« … Eul langach ker brao, ker respetet gant an holl, karet kement gant an touristed, chomet ker yac’h betek-hen dre priziou ha konkouriou anuel ; eul langach bet kaozet gant ar Goloaied, — an holl a oa petra zinifi Toulouse, ker ar goadigennou brudet, eul langach bet kaozet gant… Adam marteze ha gant Eva e bried… »\nMarteze e verzer a-wechoù e skrid Youenn Drezen an tech a zo trec’h er Bretagne a-vremañ, ar vrogarouriezh emdarzhek, kantaezel, mojenn ar vrezhonelezh kevrinus, pa gomz eus «galloudegeziou ar Ouenn» da skouer. Padal en e skrid e veneg an holl elfennoù a ampar eskoriñ ur stuzegezh diles e Breizh (bed, emsav), pezh na gaver na gant Helias, na gant Favereau, na gant kentel istor SADED.\n(notenn 1) An testennoù tennet eus skrid Youenn Drezen, «Jakez Riou», zo bet lezet en doare ma oant skrivet eleze e KLT, ha gant an direizhderioù a-fet yezhadur, pe ar vioù koukoug mar bez. N’ on ket barrek a-walc’h evit reizhañ ur skrid ken deurus ha talvoudus, ha ne gemerin ket an aotre da gemm pezh a zo dielloù, trawalc’h din o «silzigañ»…\nHoc’h aliañ a ran da lenn ar skrid embannet war GWALARN niv. 110 111 Genver C’hwevrer 1938, p. 23 a gaver er stumm niverelaet war load Dielloù Penn-ar-Bed :\nNotennoù a-zivout skridoù gant F. Favereau ha Per J. Helias a zeuy da heul.\nPublié dans levrioù\t| Marqué avec arzoù, levrioù\t| Laisser un commentaire\nJakez Riou, un istor\nPublié le 07/09/2018 par Yann-Ber\nAdlennet ‘m eus Nomenoe, Oe ! Gant Jakez Riou.\nLies eo bet an elfennoù o deus va c’haset da amprestañ al levr-se.\nNevez ’zo em eus lennet pennadoù kazetennerezh Youenn Drezen. Bez e oa anv kalzig eus Jakez Riou hag eus Nemenoe, Oe !\nPlijus-tre em boa kavet ar skrid-se pa ‘m boa e lennet pell ’zo.\nNeuze em eus lennet a-nevez ar pezh-c’hoari ha lennet skridoù all gant Jakez Riou.\nKlasket ’m eus lenn pezh o doa skrivet tud all diwar-benn Jakez Riou.\nGraet ‘m eus un enklask berr war load KDSK Sant-Hermelen-Naoned, hag un nebeut levrioù am eus amprestet ha lennet.\nDeurus e oa evidon, un doare da vale en ur bed kevrinus, handerc’hadoù gant pep hini e stumm.\nBoulc’het ’m eus notennoù war ar skridoù gant an nebeut evezhiadennoù a zeue ganin.\nO lakaat a rin er blog-mañ e stumm skridoù da c’hortoz o disoñjal da vat, pe mont pelloc’h.\nUn dra zo sur, gant e oberenn en deus kroget Jakez Riou un istor na spurmantomp ket c’hoazh ar penn anezhañ.\nDa genderc’hel ’ta…\nPublié le 17/06/2018 par Yann-Ber\nPiv eo an Nomenoe, a c’houlenn ar bobl ? Ar gouerion a zlefen lavarout, rak Jakez Riou a gomz eus kouerion evit gwir. Un diforc’h a ra etre ar gouerion deskrivet evel tud o deus peadra, hag ar werin, tud n’ o deus netra evel ar foeter-hent, pe zoken Izidor, mab mestr ostaleri an Trilonk troet muioc’h da huñvreal eget da heuliañ roudoù e dad.\nBuhez ar gouerion zo talmet gant darvoudoù a zistro reol, holl en-dro do micher a zo gounit an douar.\nPadal, d’ an deiz-se, deiz foar ha marc’had, e vo difennet d’ ar gouerion gwerzhañ pe brenañ, ha zoken mont da evañ ur banne. Evel ma lavar unan int dalc’het d’ ober «labrigadlaklak», evit un den na anavezont ket, un den n’ o deus morse klevet e anv, kinniget dezho evel salver Breizh ? Piv an den-se meulet gant an eskob, savet dezhañ ur bolz enor ha lakaet ar vugale da brientiñ barzhonegoù d’ e veuliñ ?\nPilet en deus ar C’hallaoued ? Petra a gemm evit ar gouerion ?\nHa piv an Nemenoe en afer ? Un tiern ? Un haroz ? Paotr an tailh ?\nUr soudard hepmuiken. Graet en deus pezh a ra ar soudarded, lazhañ tud. Evit trec’hiñ avat eo bet ret dezhañ soudardañ tud vunut ar vro, gant kezeg tud ar vro ha gant anduilhennoù tud ar vro.\nSaveteet ar vro ? Hag e c’houlenne an dud bezañ saveteet ? Ha petra zo bet graet evit gwir er-maez lazhadegañ Gallaoued ?\nGwennoll a veul Nemenoe hag an emgann, hogen evel ma lavar an eskob ha maer Redon, Konwoion, : «ur c’hloareg ne gont tra, nemet pa vez er skol». Gwir eo, ar Gwennoll ned eo netra nemet kehenter ar sellad kefridiel war an darvoudoù. Krediñ a ra start e komzoù an eskob-maer, burzhud kaer ar saveteer bloc’heiladel. Soñjal a ra ennañ pa sell teneraet ouzh ar vugaleigoù kousket «Dec’h e oant Gallaoued, hiziv int Bretoned». Ouzhpennañ a ra avat «pa soñjan mat, an den kousket zo an den dieupañ».\nDihunet ar vugale en devo d’ ober gant o buhezegezh. Oe ! Ole !\nAn tudennoù pa gomzont eus an Nemenoe a ra gant bloc’heiladoù, Perig ar skoliad, Gwennoll ar c’hloer, Konwoion an eskob-maer… Bloc’heiladoù a ampar an doare da sellout ouzh Breizh hag Istor Breizh en deizioù-mañ c’hoazh.\nAr bommoù a denn ouzh al lennegezh pobl (ne vez ket mui graet gant kouerion pe werin aze) zo deurus pa verkont an ersav ouzh al lennegezh pobl gant tud stuziet ar stuzegezh ren.\nBommoù gant Gwennoll da skouer pa lavar «Ar werz-mañ n’eo ket bet sinet; rak-se n’ eus perc’henn ebet dezhi» hag a-zivout gwerz an anduilhennoù (savet gant Izidor pe ur breur dezhañ) «…re voutin ha re boblel evit bezañ displeget dirak Nomenoe…»\nHervez komzoù tudenn Nemenoe eo tud en arlez o deus gounezet an emgann… Hag an anduilhenn. Padal eo gant tud ar stuzegezh ren e vo skrivet an Istor ha sinet ar gwerzioù.\nPebezh afer, pebezh farsadenn. Ha ne vefe ket intret c’hoariva Jakez Riou gant e vuhezadur eus Breizh e vare ?\nKentoc’h eget fallgaloniñ e sav Jakez Riou un istor fentus a-zivout stad amjestr ar re a venn stourm evit Breizh. Hag eo bet goulennet un dra bennak diganto gant an dud ? Hag e tegasont d’ ar boblañs un dra bennak a rae diouer dezhi ? Ha piv eo an dud a ya a-du ganto, ha petra a glaskont o vont a-du ganto ?\nIjinañ a ran ? Koulskoude bommoù evel « Sevel ur werz… E brezhoneg penn-da-benn» a vez kavet dindan bluenn Youenn Drezen da skouer.\nAmjestr eo an dibab graet gant tud Walarn. E meur a hini eus o skridoù ez anad goulennoù war o gwezhiañ : hag eo diles ? Hag eo talvoudus d’ an dud a vennont ensammañ o yezh ?\nPa weler petra eo bezañ breton hiziv e c’haller en em c’houlenn ha ne vije ket bet gwelloc’h da dudenn Nemenoe ar pezh-c’hoari mont da vambochiñ e-lec’h toullgofañ Gallaoued. Ma ! N’ eo ket eñ paour-kaezh a zo kiriek hogen ar re o deus savet an handerc’hañ brogarour a ren er mouvamant breton.\nTudenn Nemenoe gant Jakez Riou zo dudius. Ne ra ket Istor, buhezañ a ra hep klask enrollañ den ebet en afer, evel paotred Walarn o deus kendalc’het un hil lennegel ent diseblant, ha gwazh ha se evit ar re o deus ezhomm harozed ha na gilont ket rak o c’hwezhañ un tammig pa ‘z int re deuc’h.\nNevenoe oe !\nNevenoe oe ! A Gavan ar pinvidikañ eus pezhioù c’hoari Jakez Riou, met an hevelep danvez a gavan e Dogan ha Gorsedd digor. Zoken ma hañvalont skeiñ war ar vreizhkarourion giz kozh (hag eo diforc’h breizhkarouriezh Gwalarn ?), pe war sotoni polised ludresadennel, eo re soutil fent Jakez Riou ha re gizidik ar paotr evit na vefe ket kavet en e bezhioù c’hoari un heklev da vreskted Gwalarn na zeu ket a-benn da bolitikaat da skouer. Divarrek eo Gwalarn a vezañ atoret gant an henvoazelourion ha poblañs er Gorsedd-digor. Râââ !\nE Dogan eo divarregezh Breiz Atao da bolitikaat a zisoc’h gant ur vombezenn argelek hag a dro er pezh-c’hoari d’ ur c’hoari a-dri etre ar c’homiser, e wreg hag an arzour. «A-dri, a-dri, ez a ar varzhed da zimeziñ». Hag an arzour ? Ha ne ra nemet kemer e blijadur ? Arzour ?\nJakez Riou a c’houzañv. Etre ar relijion hag ar brezhoneg en deus erfin dibabet ar brezhoneg. Labourat a ra kalz evit gwellaat e yezh ha sevel skridoù ar bravañ ha resisañ posupl. Diaes dezhañ kaout ul labour bara reol ha gopret mat a rofe dezhañ amzer da skrivañ. Diaes dezhañ kavout un embanner deuriet gant e labour, ha n’ eo ket unan e embann nemet peogwir e skriv e brezhoneg, hag a vefe bet ivez ur skridvarner mat o reiñ tro dezhañ mont war-raok…\nNe vank ket an trepetoù-se sevel d’ ar skrivagner goulennoù direspont a adkaver en e lennegezh.\nStlenn a gaver war vuhez Jakez Riou e skridoù kelaouennerezh e vignon Youenn Drezen. Ar skridoù-se o deus roet c’hoant din da lenn pezhioù-c’hoari Jakez Riou.\nTennañ a ra tudennoù ha skritur Jakez Riou d’ ar c’hoariva margodennoù (a zo arvest pobl), gant tudennoù brastreset.\nAn eskob gant e dog hag e vazh o tasparzhañ taolioù troad er revrioù eilet gant an archerion droch (ar vicher eo a spazh ar spered a lavar ur goueriadez), ar c’hloareg inosant hag hegredik o tibunañ e gentel.\nAr boblañs kouerion laouen beuzet en he beved, etre labour ha kemer plijadur, a ginnig un aridennad tudennoù saourus, eilet gant ur c’hor, pell diouzh uhelvennadoù koumoulek an dud a ren warno gant prezegennoù goullo, gall pe vrezhon e vefent.\nUn nebeut tudennoù a zo e-kichen, evel mab mestr an Trilonk, arzour en arlez (bloc’heilad boas a-zivout an arzourion).\nNemenoe ar c’hoari zo un aezenn dispis a dalvez da werc’hekaat temz an holl dudennoù. Trec’het en deus ar C’hallaoued hogen piv a c’houlenne digantañ ober kement all ?\nTrec’h Ballon a gemer pouez e gwengelañ ar vrogarourion vrezhon a glask kempenn un istor diouzh o santimant. Er pezh c’hoari e chom ar goulenn : petra vo graet gant seurt gwengeloù, petra eo Gwalarn ?\nAes hiziv lavarout e oa Gwalarn dre vezañ, ne oa ket ken eeun d’ ar mare-se evit tud a oa pell a vezañ droch.\nIjinomp un tammig enkrez ur paotr evel Jakez Riou a ziviz d’ ur mare dibab ar brezhoneg, skrivañ «e brezhoneg penn-da-benn» (evel ma kaver e skridoù Drezen) ha gwellaat e yezh…\nHa neuze ? Hag e vo lakaet termen d’ar foar, sentet ouzh divizoù un eskob a gendalc’h da zivizout e lec’h an dud, pe sentet d’ un Nemenoe a zastumo an tailh, gall pe vrezhon e vefe an dud-se ?\nPenaos treuzkas d’ ar boblañs dilested Gwalarn, penaos ober ma c’hano ur bed nevez ?\nBegennoùigoù brezhon hon mare ne reont foutre kaer gant kement-se. Ret eo kendrec’hiñ nemetken, lakaat an dud da sentiñ d’ ar re a ziviz evito.\nJakez Riou a vev en ur vro ma vez brezhonegerion, fall o yezh, ha fall ar yezh hag an danvez gant ar re a gomz en o anv, hogen bez ez eus eus ar yezh-se ur yezh vev c’hoazh ?\nEn e skritur ez anad al levenez hag an enkrez, levenez un eztaol diles hag enkrez un hent diaes ha dianav a c’hellfe mat tre bezañ hent bac’h.\nPa ra goap ouzh tud ar bobl, kouerion ha gwerin ez eus kalz a deneridigezh ha nesaegezh gantañ.\nSkrivañ penn da benn e brezhoneg ha sinañ, o c’houzout avat ma ne vezer ket perc’henn war ar yezh, na war ar pezh a skriver…\nNomenoe-oe !, Dogan, Gorsedd-digor, gant Jakez Riou, adembannet gant Aber 2010.\nkig hag erlec’hiad\nPublié le 23/03/2018 par Yann-Ber\nDre un degouezh o lakaat e kont un niver mat a zarvoudoùigoù on bet degaset da sellout ouzh viande et substitut gant Ariane Denommé, lakaet enlinenn e 2008 war al load grandpapier.org .\nDres ar rizh handerc’hañ a blij din, tost ouzh ar pezh a gavan deurus el lennegezh pobl.\nUn darvoud eeun ennañ un heuliad darvoudoùigoù a c’hoarvez unan hag unan ha war un dro.\nNe ouzer netra eus ar pezh a zo a-raok nag eus ar pezh a vo goude.\nN’ eo ket diazezet war gealioù hogen war ur buhezañ. N’ eo ket ur renabl darvoudoù urzhiet ha termenet, plas zo d’ an dargouezh.\nN’eo nemet plijadur ur valeadenn, amjestregezh ha pinvidigezh ar buhezañ.\nPlas al lenner zo bras a-walc’h dre binvidigezh ur pred berr en ur buhezañ boutin.\nPublié dans levrioù\t| Marqué avec arzoù\t| Laisser un commentaire\ne sigur Watchmen\nPublié le 12/03/2018 par Yann-Ber\nWatchmen gant Alan Moore, evit an erbar, ha Dave Gibbons, evit ar skeudennoù, DC Comics 1986/1987, Troidigezh c’hallek Jean-Patrick Manchette, embannet an holl levrennoù e stumm ul levr postek gant URBAN COMICS e 2012.\nPa lenner rakskrid embanner gall Watchmen, Doug Headline e kaver roud un tuadur a denn d’ ober ur plas d’ ar bandennoù treset e metou an arz ensavadekaet, eleze war nevid ar c’halvezadoù arzel hag e metaoùioù an dud stuziet war an arz ensavadekaet, ar mirdioù, ar palerioù arz, hag an dastumerion…\nA-raok labour Alan Moore ha Dave Gibbons e vije bet ar bandennoù treset, evit dalc’herion ar bandennoù treset evel un arz, un doare ledkultur mat da vezañ bevezet gant tud dister, un diduamant evit bugale, ha n’ eo ket kalvezadoù kulturel sirius evit tud a oar. Setu pezh on techet da soñjal.\nEvit d’ an dresourion istorioù bezañ arzourion, bezañ degemeret evel «krouerion» wirion, eo bet ret dezho diskouez o sentidigezh ouzh ar stuzegezh ren. Ret e oa dezho bezañ soliet o labour er stuzegezh ren.\nGallet o dije an dreserion nevez en em lec’hiañ en hil ar stuzegezh pobl. Padal e vije bet ret dezho degemer e c’helle bezañ eus arz ha stuzegezh pobl eleze kalvezadoù ha gwezhiañ tost ouzh an holl, hegerzh d’ an holl.\nO stuziadur, dre ar skolioù ma oant bet o studiañ, dre ar metaoùioù a zarempredent, a vire outo da gemer an hent-se.\nAr bandennoù treset padal zo un arz eskoret eus ar stuzegezh pobl, un arz tost ouzh an dud.\nDiorreet eo bet an istorioù gant tresadennoù er c’hazetennoù, lennet gant micherourion hag implijidi, ma skrive tud tost ouzh ar metoù-se a gejent war o femdez. Tost tre edont emichañs eus ar stil kazetennel, ur skritur war ar prim da vezañ komprenet war ar prim. Padal ne oant ket keleier hogen ul lennegezh treset.\nEl lennegezh treset ez adkaver trepetoù ar pemdez ha doareoù da c’hourzhtreiñ an darvoudoù dre ar fent an aliesañ, pezh a zo boutin en oberennoù pobl, ha dre an tresadennoù dreist-holl, a zegas dremmwelioù ledanoc’h d’ ar gerioù ha d’ an darvoudoùigoù a hañvalfe hepto eus ar boutinañ.\nPrederioù an tudennoù hag o iziunadoù a eskor eus an oberoù, an darvoudoù.\nDiwerc’hegezh an tresadennoù hag an darvoudoù zo un digor d’ an tudennoù, kement a grogoù da vont en tu all d’ ar pezh a zo gouzañvet dre dennañ korvo eus an dargouezh.\nNe glasker ket souezhañ pe gelenn al lennerion, diorren furmoù kemplezh ha spletus evit an «arzour» da remziadiñ, d’ en em lakaat anavezout evel perc’henn e galvezad.\n(E Frañs, Tardi, da skouer, a oa deuet a-benn da ensammañ an hil pobl. Ne bella ket re diouzh ar binvioù, ar stumm, an danvez, oc’h adlec’hiañ ar bandennoù treset er stummoù arz pobl kent evel ar feilhtonioù : stumm an tresadennoù, kalvezerezhioù kozh da lakaat skeudennoù er romantoù pobl, lennegezh diduiñ endalc’het enni prederioù an den war e dammig buhez…\nDre binvidikaat hag eeunaat ar furmoù d’ ho lakaat e dalc’h an istor e ro d’ al lennerion un nesaegezh oberiant ouzh an danvez. Kenderc’hel a ra gant an erv boulc’het gant e ziaraogerion, aozerion na oant ket troc’het diouzh ar stuzegezh pobl ma vez an arz kened ha niñvañ ha n’ eo ket labour, kenderc’hañ ha diduamant nemetken.)\nLavarout un istor, pe sealou un istor, n’ eo morse diduamant hogen gwezhiañ, emañ war dachenn an niñvañ. An amzer tremenet er c’havioù hag er c’hafedioù ma c’hoarvez bepred darvoudoù dieil eskoret eus an niñvañ n’ eo ket amzer kollet.\nAn dresourion a vremañ pa arc’hont an dezvad arzourion a sav darvoudoù ha tudennoù da zedalvezañ kealiadoù raksavelet, war-bouez kalvezerezhioù a sellont evel o ferc’hentiezh, evel ganet en o c’hreizon hag a dro en-dro o zammig buhez, dres eveldon. Kleñved ar gevredigezh veveziñ eo moarvat.\nN’ eo ket sur hag eo deuet a-benn oberennoù Tardi da dizhout ul lennerion ledan.\nAn embannerion a daol pled ouzh o «arzourion» d’ o lec’hiañ en o nevidva ha n’ eo ket d’ o skorañ da ziorren o ferzhioù denel. Ezreolderioù ez eus.\nNed eo deurus evito un aozer nemet e kement e vo prenet al levrioù, ha prenet e vint gant izili ar metaoùioù o deus amzer, arc’hant, hag ur stuzegezh da brenañ kalz levrioù. Ret eo neuze dezho embann levrioù kaer ha n’eo ket traoùigoù embannet war baper fall a uzo buan dre forzh bezañ lennet gant ar vugale koulz ha gant an oadourion, hag a echuo e korn ar privezioù. Petra soñjit ? Ar arz zo peurbadel. An arz marteze, ket ar c’halvezadoù daoust da strivoù ar metaoùioù a emveiz evel peurbadel.\nDre an embannerion eo tremenet ar bandennoù treset eus tachenn un arz digor gant kalz lennerion da dachenn un arz ensavadekaet evit dastumerion hag arbennigourion.\nAn doare surañ eo bet da zistrujañ enno pezh a oa ur buhezañ, d’ o c’hantañ er c’halvezañ, ha da glozañ dremmwel un arz hontkenderc’hañ. Marteze eo bet en orin kalvezadoù pinvidik, arz, e-touez un toullad kalvezadoù dister avat.\nDistrujet eo bet un arz pobl hag al lennerion distuj a ranko ober o mad eus ledoberennoù pasket dezho peogwir eo, sañset, an dra nemetañ int barrek da gompren. Roet eo dezho ul ledarz da veveziñ.\nKalz nebeutoc’h a galvezerezhioù a oa d’ ar sevel bandennoù treset e deroù an 20et kantved,\npezh a roe stabilded d’ al lennerion, ur geriaoueg (treset ha skrivet) komprenet d’ ar sell kentañ gant kalz tud dre an nebeut stummoù diazez ma kave an aozerion drezo an tu da zegas ul liesseurtelezh bammus en ur chom tost ouzh al lennerion, ouzh o stuzegezh, o reiñ tro dezho da vont davit dremmwelioù ledan.\nHiziv an deiz eo bet liesskementet ar c’halvezerezhioù. Pep hini a vount dirazañ E galvezerezh, estlammus, bammus ha…digomprenadus evit an hini na venn ket bezañ ur arbennigour hogen un den nemetken o lenn un istor, o tegemer keloù digant ar bed hag o ferzhiañ ennañ.\nHent Alan Moore ha Dave Gibbons a droc’h gant ar arz pobl. Aet eo ganto d’ un dafar d’ o frederiadennoù arbennigourion stummet gant ar stuzegezh ren.\nAr sell taolet war o labour gant arbennigourion ar c’hultur zo en hevelep bed.\nE-lec’h kaout un dremmwel, ur sell ledan war ar bed, bezañ o vuhezañ emaint en alvez. Berniañ a reont kalvezadoù ha dedalvezout kalvezerezhioù. Diskouez a reont o ampartiz pa c’hortozer diganto trehontiñ o femdez.\nNe vern, lennit Watchmen ha grit ho mad eus an danvez stank a zo bet lakaet e-barzh.\nKeuz a’ m eus me da Bibi Fricotin. En abeg da seurt lennadennoù ne vin morse un den sirius avat.\nPublié dans kevredigezh, levrioù\t| Marqué avec levrioù\t| Laisser un commentaire\nPublié le 26/11/2017 par Yann-Ber\nE-barzh Telerama n° 3538, ez eus ur pennad berr entitlet En Andalousie le flamenco traverse les générations, gant Emmanuelle Bouchez, ha skrivet e lizherennoù bras e-kreizh ar bajenn : LA DICTATURE C’EST FINI !\nAnv ez eus dreist holl eus ar flamenko er salioù abadennoù kefridiel.\nAr frazenn e pennlizherennoù a dennfe da hevelebiñ an henvoaz ouzh renad Franco… Fent emichañs ?\nUn digarez eo bet evidon da brederiañ war ar geriaoueg.\nPetra a dalvez evit an aozerez hag evit ar gorollerion ar gerioù «tradition, folklore, art, modernité…» (henvoaz, folklor, arz, arnevezelezh…)\nEvit gwir e komzer eus ar c’hultur, hini ar stuzegezh ren europat a c’heller arvestiñ e galvezadoù e salioù c’hoariva Spagn ha Frañs. An arnevezelezh eo.\nE nep lec’h ne reer anv eus un arz pobl hogen eus un henvoaz.\nZoken un arzour kozh bet aterset a gomz eus an henvoaz.\nPetra a c’hellfe ober a hent all pa ‘z eo gourlakaet gant ar stuzegezh ren ez eo ar stuzegezhioù pobl henvoazioù sonnet eus un tremened a oa ken sonnet all.\nAr vuhez a grog gant diorreadur ar greanterezh…\nKalz tud a gred e krog an istor hag ar bed ganto.\nEvel morianed Amerika a oa bet adkemeret ganto e barzhoniezh ar plantadegoù ar c’hlichedoù ledet gant ar vourc’hizelezh gwenn amerikan war o divoud, Andalouziz o deus degemeret d’ o hini ar c’hlichedoù spagnat war o stuzegezh.\nAr pezh a reont henvoaz anezhañ zo bet arz bev a-raok bezañ distrujet gant an destuziadur deuet gant ar stuzegezh ren.\nPezh a ranker mont da glask en arz tremenet n’ eo ket furmoù da ziduiñ an arvesterion hogen ar c’halvezañ-hontkenderc’hañ a zo bet en o orin, a oa diziouerus d’ar stuzegezh pobl, evel da nep stuzegezh, da berzhiañ er sevenadur ha da ziorren ur vuhezañ diles.\nZoken disleberet ur stuzegezh e chom en arz roudoù eus buhezañ an dud o doa he amparet.\nAn nevez-korollerion flamenko ne reont nemet degas e koroll kempred ar stuzegezh ren furmoù kozh sonnet ar stuzegezh pobl. Evito n’eus ket eus ur stuzegezh pobl p’ o deus treuztiriet en arz ar stuzegezh ren. Askenderc’hañ a reont an troc’h a zo c’hoarvezet etre stuzegezh pobl ha stuzegezh ren\nDont a reont eus ar bobl emezont. Padal o labour n’eo ket hini Picasso gant an arz afrikat. Picasso ne lavare ket e oa an arz afrikat er bed arnevez. Ne lavare ket dont eus Afrika. Tostaat a rae e vicher ouzh furmoù un arz na oa ket beuzet e-barzh pompadoù ha klichedoù ensavadurel an arz kornogat. Arzour e oa er stuzegezh ren kornog-europat.\nSiwazh evit an arzoù o tont eus ar stuzegezhioù pobl europat, an dud a embann bezañ nevesaerion an arzoù eskoret eus ar stuzegezhioù-se a ziazez er stuzegezhioù ren estren dezho.\nDiazezoù solut ha pinvidik zo d’ ar stuzegezh pobl : bezañ tost ouzh an dud hag eskoriñ war ar prim. An arz flamenko evel pep arz pobl a zo steuzidik, pinvidik e gennotadurioù, maget gant pemdez an dud ha gant o spioù, o iziunadoù, o finvezhioù.\nDiaes tre eo da empentiñ pa vezer en ur stuzegezh yoc’hek a vag an dud gant klichedoù chaoket hag adchaoket na reont nemet derc’hel ar poblañsoù dindan galloud ar stuzegezh ren diorreet er-maez o c’hrap hag o femdez.\nAr stiradoù pellwel zo ur c’has dispan a batromoù stuzegezhel ren ma veuz skiant vat ar bobl.\nDalc’herion ar stuzegezh ren ne fell ket dezho eus ur stuzegezh pobl oc’h emdreiñ, bev, er mare-mañ hag er stad m’ emañ Kornog Europa da nebeutañ.\nAr re a fell dezho lakaat ar flamenko, pe ar sorbiennoù e renk an arz, a glask evit gwir lakaat o c’halvezadoù e renk ar stuzegezh uhel (high culture). Pell a ziorren ur c’halvezañ-hontkenderc’hañ diles e sevennont kalvezadoù kefridiel, o kemplegañ da nevid ren ar c’halvezadoù arzek. (Labour Luzel zo ur skouer all eus seurt argerzh, embann e galleg.)\nMoarvat e c’hounezont a fet kalvezerezh ha neuze resisted o labour, pinvidigezh geriaoueg o micher, hogen ur c’halvezerezh amprestet ha n’eo ket diles eo, sevenet e langaj ar stuzegezh ren (koroll, arz, ha yezh).\nSeurt gounid ne c’hell ket kempouezañ ar c’holl bras a reont war an nesaegezh, an dihanteradegezh etre ar buhezañ hag ar c’halvezañ. Hag e tizhont mont pelloc’h eget ar c’halvezañ e seurt plegenn ?\nHervez ar rumennoù savet gant Hanna Arendt evit studiañ ar gwezhiañ denel e c’heller lavarout e koller war dachenn an niñvañ hag e pellaer an arz diouzh e berzhioù buhezel evit e gantañ d’ al labour, eleze d’ e berzhioù bevedel hag alvezel.\nAr c’horoller meneget er pennad a vir eus Don Kic’hote e dokarn hag un tamm eus e houarnwisk ha ne ra anv ebet eus nesaegezh skridoù Cervantes ouzh ar stuzegezh bobl hag ouzh pemdez tud ar bobl trevezet ha goapaet gant an noblañsoù, ar vourc’hizion hag ar berc’henned douar.\nEvel an holl arzoù pobl ez endalc’h ar flamenko perzhioù a steuz war leurennoù ar c’hoarivaoù. El lec’hioù-se e tenn da vezañ ken aner hag an abadennoù evit touristed kasaet gant koroller ar pennad.\nKefredourion Europa dirak an abadennoù flamenko arnevez zo kevatal d’ an douristed dirak an diduamantoù kinniget dezho er c’hafedioù, bevezerion ha bevezerion.\nKement-se ne dalvez ket ez eo pep tra da deurel.\nPublié dans abadennoù, eztaol, levrioù\t| Marqué avec arzoù, mediaoù, stuzegezh\t| Laisser un commentaire


Sadorn (planedenn) - Wikipedia\nSadorn (anvet Saturnus e latin) eo c’hwec’hvet planedenn sistem an Heol. Ur blanedenn ramzek c'hazus eo, an eil hini a-fet mas ha volum war-lerc’h Yaou. Tennañ ra hec’h anv eus an doue roman Sadorn (Saturnus).\nradius krenn 1,426 725×109 km\nEzkreizegezh an orbit 0,054 150 60\nsiderel 10 757,7365 d\nPeriod sinodek 378,0944 d\nTizh orbital krenn 9,6446 km/s\nAnklinadur 2,484 46°\nsatellitoù naturel 56 (hanter 2006)\nDiametr kehederel 120 536 km\nDiametr polel 108 718 km\nPlatadur 0,097 96\nMas 5,6846×1026 kg\nMas volumek krenn 0,6873×103 kg/m³\nGravite war-c’horre 8,96 m/s²\nPeriod troial 0,444 d\n10 h 39,37 min\nAnklinadur an ahel 26,73°\nTizh achap 35,5 km/s\n82 K 143 K --- K\nGwask atmosferek 140 kPa\nHidrogen > 93 %\nHeliom He > 5 %\nMetan CH4 0,2 %\nDour H20 (aezhenn) 0,1 %\nAmoniak NH3 0,01 %\nEtan C2H6 0,0005 %\nHydridenn fosfor PH3 0,0001 %\n1 Doareenoù fizikel\n1.1 Kompozision diabarzh\n1.3 Gwalennoù planedel\n2 Loarennoù Sadorn\nForm un ellipsoid zo da Sadorn : plataet eo Sadorn en he folioù ha bolzennet er c'heheder. Un diferañs a 10% zo etre he diametroù kehederel ha polel (120 536 km evit an hini kentañ, 110 466 km evit an eil). Kement-mañ zo disoc’h he fiñv troial prim warni hec’h-unan ha fluidegezh ar materi ac’h a d’ober anezhi. Ar planedennoù ramzek gazus all eus Koskoriad an Heol (Yaou, Ouran ha Neizhan) zo plataet ivez met nebeutoc’h.\nSadorn zo graet dreist-holl gant hidrogen H2, heliom He, metan CH4, etan (C2H6), ammoniak (NH3) ha gant ur c’hrek roc’hellek doues-tre.\nSadorn eo ar blanedenn dezhi ar bihanañ douester e sistem an Heol : he douester krenn a dalvez 0,69 ; esplikañ 'reer kement-mañ gant douester bihan atmosferenn uhel Sadorn, graet dreist-holl a hidrogen, anezhañ ar gaz skañvañ.\nHeñvel e tlefe bezañ kompozision diabarzh Saturn ouzh hini Yaou, gant ur c’hrek roc’hellek a silikatoù hag houarn, gronnet gant ur gwiskad hidrogen metalek, un eil a hidrogen likid, hag un trede a hidrogen gazus. An tremen eus un eil gwiskad d’egile a dlefe bezañ progresivel ha ne vefe gwir c'horre ebet d’ar blanedenn.\nSadorn zo dezhi un temperadur diabarzh uhel-tre, moarvat e-tro 12 000 K er c’hrek, ha dilaoskel 'ra muioc’h a energiezh evit na resev eus an Heol. Dont a ra al lodenn vrasañ eus an energiezh-mañ eus ar c’henwask gravitadurel (mekanism Kelvin-Helmholtz), met n’eo ket a-walc’h an efed-mañ evit esplikañ ar broduksion wrez. Bez’ e c’hellfe dont ivez diwar glav takennoùigoù heliom e taoleadoù don Sadorn : kement-mañ a zilaoskfe gwrez diwar froterezh en ur gouezhañ war ur mor hidrogen skañvoc’h.\nAtmosferenn Sadorn zo frammet e bandennoù parallel un tamm evel hini Yaou ; met bandennoù Sadorn n’int ket ken aes da welet ha ledanoc’h int tost d’ar c’heheder. E gwirionez e oa bet evezhiet evit ar wech kentañ sistem koumoulennoù Sadorn da vare ar misionoù Voyager. Abaoe ec’h eo bet gwellaet da vat an teleskopoù war-zouar ken e c’hellont heuliañ ar fiñvoù en atmosferenn Sadorn. Doareennoù atmosferenn Yaou (evel an arnevioù oval hirbad) zo bet gwelet ivez war Sadorn. E 1990 ec’h eo bet evezhiet gant an teleskop spasel Hubble ur pezh koumoulenn wenn tost da geheder Sadorn, hag ar goumoulenn-mañ ne oa ket diouti da vare tremen ar sontennoù Voyager. E 1994 e oa bet gwelet un arnev all a vent vihanoc’h.\nGwalennoù Sadorn zo unan eus ar c’haerañ arvestoù e sistem an Heol ha doareenn bennañ ar blanedenn int. Skedus-tre int, a gontrol da reoù ar planedennoù ramzek gazus all (albedo etre 0,2 ha 0,6) ha posupl eo gwelet anezhe gant divlunedoù.\nBetek-henn (hanter 2012) ez eus bet renablet 62 loarenn o treiñ en-dro da Sadorn. Ingal e vez dizoloet reoù nevez, reoù vihan avat.\nMont d'ar pennad gouestlet da loarennoù Sadorn.\nKoskoriad an Heol, Bruno Mauguin ha Bénédicte Saulier-Le Dréan (Egorenn ar skiantoù), treiñ gant an Ofis ar Brezhoneg, 2006, Éditions Apogée, ISBN 2-84398-249-9, pp. 41-45.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Sadorn_(planedenn)&oldid=1988522 »\nDernière modification le 25 Ebr 2022, à 16:30\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 25 Ebr 2022, da 16:30.


Emission Sinema : Faute d'amour\nEmission Sinema - Episode diffusé le 27.10.2017\nUr film sevenet gant : Andreï Zviagintsev (2017).\nGant : Matvey Novikov, Marina Spivak, Marina Vasilieva, Alexeï Rozin (2e08).\nDaet eo Andreï Zviagintsev da voud unan a bennoù braz Festival Cannes bremañ, daoust ma n'eo ket bet deroet ar maout dezhañ c'hoazh. N'em boa ket bet tro da weled An Distro (Le retour, e gentañ film hir e 2003), mez chomet eo em fenn skeudennoù Elena (2012) ha re Leviathan e 2014.\nN'eo ket ur sell tener a vez taolet gant Zviagintsev war e vro c'henidig. Ar pezh a ziskouez dimp peurliesañ zo ur Rusi diaez dezhi en em zijabliñ ag he gwiskamantoù kozh, kustumoù diamzeret, melestradur reud ha didruez, natur gwallgaset. Ha p'en em daol e vro er vuhez a-vremañ n'eo ket 'med gant ar pezh a welomp amañ evel distresadurioù ar bed kornôgel, a-sort gant an Ifonoù implijet da beb termen evid traoù dister-toud, ar bouestoù plastik lec'h ma vez lakaet boued ar c'hantinoù, ha kement zo, zokén an istoerioù sañset boud farsuz ha didalvez e gwirionez.\nAmañ e fardomp en ur vuhez-familh, mez ur familh waet kuit ar garantez anezhi gwerso. Pa ya kuit ar garantez etre an daou zen ag ar c'houblad e c'heller kompren. Mez amañ eh eus ur c'hrouadur pewarzeg vloaz ouzhpenn, ha n'eus karantez kén evitañ naket, nag a-berzh e dad, na muioc'h a-berzh e vamm. Ha n'heller ket bevañ heb karantez, evel ma lâr unan a dudennoù ar film, mez heb gweled tamm ebed en dehe gellet an den-se ober un dra bennag evid ar c'hrouadur-sen ive.\nPell e chom ar c'hamera da ziskoueziñ dimp buhez an tad, kavet dezhañ ur plac'h yaouankoc'h eged an heni gentañ, ha brazez dija. Mez en embregenn ma labour-eñv nen deus ket c'hoant ar patron da c'hoari gant ar relijion ortodoks : daw eo d'e implijidi boud modelloù war ar poent-se. Penaoz d'an tad gouarn e labour neuze, pa vo gouiet en deus kuitaet e bried hag e vugel ? Penaoz ober evid trichañ enta ? Klask a ra goulenn gant ur c'hamarad tost, hag arabad ma vo anavet an doere pelloc'h...\nAr vamm, diouzh he zu, he deus kavet un den arall, hag a ziskouez boud prest da zimeziñ ganti, un den he c'har hag he c'hompren, ar pezh na oa ket bet soursi an arall. Mez dedennet-braz eo ar vamm-se gant he frankiz nevez ; ataw e vez gwelet é c'hoari gant he smartfon, ha n'eo ket he faotr eviti nemed ur pouez e karehe en em zijabliñ anezhañ ar prontañ ar gwellañ.\nMez pa zisparisa ar paotr un deiz en em gav peb unan dirag ur problem dic'hortoz. Gweled a raomp ar polis rus, ponner e vodoù-ober, ha digapabl da frealziñ ar gerent ha digapabl da gas ar c'hlask da benn. Gweled a raomp ive ar gevredigezh rus, he deus lakaet, evid treuzvevañ, modoù arall da gemer lec'h ur melestradur diefed ha didalvoud. Tud a volontez vad hag a ro o amzer evid sikour ar bobl. Mez zokén aze e chom yein a-walc'h ar santimantoù.\nSetu ur sell kaled war ur Rusi a-hiziw enta. Goude boud bet renet strizh ha gwasket stard e-pad degadoù, setu ar Rused bremañ gant reolennoù nevez, re ar liberalizm. D'an heni finnañ, mar n'eo ket d'an heni tortañ, ar galloudoù nevez. Lec'h ma ne veze ket kavet klaskerion-bara e vezont gwelet stank bremañ e ruioù ar c'hêrioù braz. Mez gwazh eged ar baourentez-se, ar pezh a chal Zviagintsev zo kentoc'h ar yeinder a gaver e kalon ar gevredigezh, pa vez an dud é klask o eürusted evite o-hunan, kentoc'h eged soñjal roiñ o chañsoù d'an oll, ar re yaouank da gentañ. Kredabl n'eo ket ar Rusi hebkén a zo tapet gant ar c'hleñved-se. Setu perag marse e chom an den dalc'het-groñs gant ar film, daoust pegen sklasuz ema.\nJean-Claude Le Ruyet.20171027a.235F.\n"Ceux qui survivent le plus ne sont pas forcément les plus forts, mais ceux qui s'entraident le plus." L'Ecologiste, Here 2017.


Al Bundy gant e wreg Peggy Bundy\n7 a viz Du 1948\nLodenn 1 tamm 1 - Lodenn 11 tamm 24\nAlphonse Hercules "Al" Bundy (ganet d'ar 7 a viz Du 1948) zo un dudenn ijinet e bed ar stirad skinwel Married… with Children. C'hoariet ez eo gant Ed O'Neill.\nBet eo Al Bundy tudenn bennañ ar stirad skinwel Married… with Children ("Dimezet.. gant bugale"). Dimezet eo gant Peggy Bundy ha daou a vugale o deus bet, Kelly Bundy ha Bud Bundy.\nTro-spered Al Bundy[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nMelkonius da vat ez eo gant e yaouankiz drastet dre e zimeziñ, pa oa mezv du dall, gant Peggy e wreg. E yaouankiz hag a oa o vont war hent ar vrud hag an arc'hant a voe riñset pa zimezas. Siwazh dezhañ, goude an dimeziñ ez eo echu gant e holl hunvreoù ha ne chom dezhañ nemet ur vuhez a dristidigezh : bac'het en ul labour euzhus dezhañ – gwerzher botoù, gant bugale a zisplij dezhañ darn an amzer, ur wreg lezirek ha dispignerezh vras.\nPoan vras a zo gantañ da rastellañ un nebeud gwenneien dre e labour, ha pa zeu a-benn e vez dispignet pep tra gant e familh.\nBuhez Al Bundy[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUr Plymouth Duster memes oto evit hini Al Bundy\nBuhez an dudenn a zo ur meskaj fent ha skrij. Bac'het ez eo Al Bundy gant ur sell melkonius war e yaouankiz, fin ar skol-veur, e zimeziñ gant Pegg Bundy ha torr ur garr a zrastas e hent war-zu dont da vezañ ur c'hoarier mell-droad Amerikan a vicher.\nBet eo bet o studiañ e skol-veur Polk High, lec'h ma c'hoarias mell-droad Amerikan gant an niverenn 33. Bet eo bet o verkañ 4 touchdown e-pad ur c'hrogad ar pezh a zo ral hag a ro dezhañ peadra da baboriñ.\nHiziv-an-deiz ez eo gwerzher botoù er stal "Boteier Garry: ouzhpennadurioù evit maouezed a-vremañ", ar stal a vez kavet en ur gourmarc'had, an New Market Mall.\nAr film a blij ar muiañ dezhañ a zo Hondo ur western gant John Wayne, ar stirad skinwel a blij ar muiañ dezhañ a zo Psycho Dad (Brezhoneg: Tadig sot da stagañ) ur stirad a vezo paouezhet e embann dre ar feulster enni hag an doare da zispriziañ ar maouezed.\nGwisket e vez atav gant memes doare dilhad: ur re vragoù griz, ur roched c'hlas, ur jiletenn griz sklaer.\nAr gelaouenn a vez alies o lenn a zo unan Hudur Big Guns (Brezhoneg: Brennig ramzel).\nOto Al Bundy a zo un oto kozh noe ha damm-zistrujet, un Dodge gant 1 milion a gilometradoù.\nN'eus ket parr dezhañ da geñver ar gouiziegezh war ar sportoù.\nAmerikan da vat ez eo, broadelour, hiviziken o tifenn Amerika hag o tagañ an holl bolitikourien, kas en deus d'ar C'hallaoued.\nKrouer ar strollad NO MA'AM ez eo:\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Al_Bundy&oldid=1850468 »\nTudennoù stiradoù skinwel\nTudennoù Married… with Children


(Adkaset eus Divouezh)\nGwezhall e kredjod e oa ar fonadur kevatal da live stennadur an troc'h-avel liammet strizh ouzh mouezhiadur ur fonenn. Bremañ, avat, a-drugarez d'an teknologiezhioù nevez e ouezer eo kalz luzietoc'h ar fonadur e meur a yezh komzet dre ar bed hag implijet e vez meur a elfenn fonadur all ouzhpenn an troc'h-avel evit produiñ meur a zoare fonadur fonemek disheñvel.\nMouezhiet e vez ur son pa vez lakaet da daravat kerdenn ar vouezh gant red an aer o tont eus ar skevent. Pa vez laosk kerdenn ar vouezh ne daravont ket pa dremen an aer dreze ha divouezh e vez ar son neuze.\nMouezhiet pe divouezh a c'hell bezañ ar c'hensonennoù ha tra ma c'hell bezañ divouezh ar vogalennoù ivez e vezont mouezhiet peurliesañ.\nEtre digeriñ ha serriñ da vat ez eus ul live digeradur ma vez produet un taravadur leun anvet "mouezh plaen (saoz. modal voice) hag hennezh eo an doare fonadur kavet an aliesañ e yezhoù ar bed evit distagañ ar vogalennoù ha kensonennoù heson.\nLiveoù digoradur kentetre zo ivez avat hag a vez implijet gant yezhoù 'zo evit produiñ doareoù fonadur all.\nE goudjarateg da skouer e kaver vogalennoù gante un doare fonadur damloask anvet mouezh sourrus hag e burmeg e kaver vogalennoù gante un doare fonadur damstegn anvet mouezh wigourus.\nHervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel e vez implijet sinoù diakritek ispisial skrivet dindan bep o arouezennoù bennañ evit merkañ an doareoù fonadur-mañ: un ''umlaut'' evit merkañ ar vouezh sourrus hag un dildenn evit merkañ ar vouezh wigourus.\nE rannyezh Jalapa ar mazatekeg e tiforc'her etre tre doare fonadur fonemek disheñvel, enebiet an eil re ouzh ar re all:\nE javaeg ne vez ket implijet ar vouezh plaen gant ar c'hensonennoù dre serriñ ma vez enebiet daou zoare fonadur all anvet mouezh laosk ha mouezh reut.\nE shanghaieg e kaver kensonennoù laosk o fonadur enebiet ouzh kensonennoù tenuis hag ivez ouzh kensonennoù c'hwezhet.\nDisheñvel eo emdalc'h fonologel hag istorel ar c'hensonennoù troc'h-avel diouzh hin ar c'hensonennoù all dre ma n'o deus na doare distagañ na lec'h distagañ ebet estreget stad an troc'h-avel, da lavarout eo:\nDeskrivet eo bet a-wezhoù ar fonennoù-mañ evel fonadurioù hepmuiken kentoc'h evit kensonennoù.\nE yezhoù 'zo, ar mazatekeg en o zouez, emañ distag an tonennoù diouzh an doareoù fonadur implijet gant ar yezh-se. E meur a yezh all avat, ar burmeg en o zouez, e vez implijet doareoù fonadur a-gevret gant tonennoù en ur reizhiad unvan, da lavarout eo emañ stag un donenn ouzh un doare fonadur resis evel e burmeg. Graet e vez "rezioù" ouzh ar c'hevreadoù-se enne un donenn hag un doare fonadur resis war un dro.\nMouezh c'harv: damc'holoet an troc'h-avel gant ar 'kerden mouezh faos' ;\nDa skouer, gant rannyezh borek an dinkaeg e vez enebiet vogalennoù distaget gant ar vouezh plaen, ar vouezh sourrus, ar vouezh kleuz, hag ar vouezh c'harv ouzhpenn teir zonenn, da skouer:\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Fonadur&oldid=1461731 »


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/778 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/778\nhe c’haloun a ioa evel teuzet e kaloun Jezuz, hag aliez e veze douget a speret betek ann env var diouaskell ar garantez.\nAr zantez-ma a skrivaz meur a levr evit maga ann devosion etouez ann dud fidel, ha deski d’ezho ar guir feson d’en em zantifia. Ne esperne netra ken nebeut, euz a gement a ioa enn he galloud, evit lakaat ar bec’herien da jench buez, ha bez’e devoue ann eur da c’hounit eur maread anezho da Zoue, ken dre he daelou, ken dre he c’homzou hag he liziri. Erfin, kement a druez e doa ouz eneou ar purkator ma rea bemdez eunn dra bennag evit ho zikour da baea ho dle, hag hasta ar mare ma c’helljent mont da velet Doue d’ar baradoz.\nTost da zaou-ugent vloaz a ioa abaoue m’oa bet hanvet Jertrud da zuperiorez pa oue skoet gant eur c’hlenved hag a badaz pemp miz. Hogen, o veza m’e devoa beac’h o parlant, al leanezed a roe d’ezhi avechou ar c’hountrol euz ar pez e deveze ezomm. Mes hi n’en em glemme morse euz ann dra-ze, ha rei a eure da anaout dre zin oa beuzet he c’haloun enn eur mor a joa e kreiz he foan.\nEnn deiz ma varvaz e velaz hor Zalver o tiskenn euz ann env asambles gant ar Verc’hez Vari ha sant Iann Avieler, ha kerkent ha ma oue tremenet, eul leanez a remerkaz he ene o vont var ehun da gaout kaloun Jezuz. He maro euruz a erruaz er bloaz 1334.\nAr zantez-ma en em voestlaz holl da Zoue azalek ann oad a bemp bloaz. Dever ar vugale eo, pa deu skiant d’ezho, adori Doue, da lavaret eo, he anaout evit ho c’hrouer hag ho mestr ; da lavaret eo c’hoaz, kredi ennhan, esperout ennhan hag he garet euz a greiz ho c’haloun. Mes penaoz e raint-hi ann dra-ze ma ne glevont hano ebed euz a Zoue ? Ann tadou hag ar mammou a dle eta komz euz a Zoue d’ho bugale kerkent ha m’o deuz eunn tammik skiant, deski d’ezho petra eo hag evit petra en deuz ho c’hrouet, hag ho boaza abred d’he zouja, d’he bedi, d’en em ginnig holl d’ezhan ha d’he drugarekaat evit he c’hrasou.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/778&oldid=138020 »


Buhez ar Sent/1894/Paolin - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1894/Paolin\n◄ Loiz Gonzag Paolin Ediltrud ►\nGoulskoude tud ar bed a gavaz abeg ennhan pa glevchont petra en doa great ; mes guir zervicherien Doue, evel sant Ambroaz, sant Aogustin, sant Jerom ha sant Martin, a roaz meuleudi d’ezhan. Evithan ne rea ket a fors petra vije lavaret. Ne glaske nemed beza dianavezet hag ankounac’heat gant ann dud, ha nen doa ken ioul nemed da dremen ann nemorant euz he vuez o tiouall ar chapel a ioa savet var bez sant Felis. Bep mintin e skube ar chapel-ze he-unan, hag a hent all ec’h implije he holl amzer o pedi hag o vedita, o kempenn he dammik jardin hag o kastiza he gorf dre ar binijenn. Eur c’houriz reun a zouge bepred, hag aliez e iune.\nMab-kaer ar roue a c’houlennaz outhan petra c’houie da ober. « — Labourat ar jardin a c’houzounn, » eme Baolin, ha var ar respount-ma e oue kemeret dioc’htu e plas mab ann intanvez. Abarz nemeur e oue mignoun d’he vestr, hag eunn devez e lavaraz da hema e tlie ar roue mervel heb dale. He vestr o veza kountet ann dra-ze d’he dad-kaer, ar roue a c’halvaz ar Zant da vont d’he gaout, hag a anavezaz oa unan euz ar re en doa guelet dre he gousk o lamet ar fouet euz a dre he zaouarn. Kerkent e sonjaz oa eunn den Doue, hag e roaz urs d’he leusker da zistrei d’he vro, ha da lakaat e liberte asambles ganthan ann holl gaptived a ioa euz he eskopti. Ar roue-ze a varvaz e guirionez prest goude.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1894/Paolin&oldid=27368 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 21 Her 2011, da 14:05.


Journal de Renaud Camus, samedi 4 février 2017\ncréée le dimanche 5 février 2017, 19 h 46Plieux, samedi 4 février 2017, une heure moins le quart du matin (le 5). Je viens de transférer de mon compte PayPal à mon compte bancaire, avec un vive satisfaction, ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ de l’année. Si ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~. ~~~~~~, ~~’~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~, ~~~~~~ ~~~ Saint-Sylvestre et la ~~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~ journal ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ lectures en ligne ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~ — ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~-~~-~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, je crois bien.\nLe ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~~~-~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ quatre mille euros. ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~’~~~~~~ ~~~~, un tiers ~~~~~-~~~~~ (~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~’~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~, non plus qu’à ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~), ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~. ~~’~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ la tête qu’au ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ journal. ~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~ ~~~ le plus d’effet ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~-~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~ ~~~~, ~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~ ~~’~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~. ~~~ est vrai que ~~~ journal ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~. ~~~~~~~~, ~~~~~~, ~~~~~~~, ~~~~~~~, ~~~~~~~~~, ~~~~~~~ et al. ~~~~~ ~~’~~~ ~~’~~~~~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~ s’en vend guère, ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~ achats.\nPlus ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ la difficulté technique ~~~’~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~, ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~. ~~~ ~~’~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, où il faut ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~ ~~’~~~ ~~ ~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ; ~~~~~ c’est encore plus ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~~. ~~., ~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~’~~ ~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~ journal depuis qu’il ~~’~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ : ~~~ ~~~~~ ~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~’~~~ ~~~~ informé cinquante fois, ~~~ ~~~ ~~’~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~’~~~ ~~’~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~. ~~~~~ beaucoup de gens, ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~’~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~ ~~~~~ les librairies, rien ~~’~~~~~~. ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ Le ~~~~~~ Remplacement, ~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~~ journal, ~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~, n’existaient pas ~~~~~~~’~~~~~~ éditeur ne les ~~~~~~ édités.\nEncore ~~ ~~-~~-~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ de la République. ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~, ~~~~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~’~~~~~, ~~~ ~~’~~~~~~~~~~~ de nouveau dans ~~~ ~~~~~~ ~~’~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~, ~~’~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~’~~~ ~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ amusement. Mais je ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~…\nvoir l’entrée du samedi 4 février 2017 et ses 2 images dans Le Jour ni l’Heure


Kaozeal:Leonteüs — Wikipedia\n« Leonteüs » ? Ha reizhañ a reot Ac'hilleus neuze ? Goude bout skrivet « N'on ket enep menegiñ ar stumm Ac'hilleüs kerkent ha ma vo testeniekaet tu bennak evel-just. Da c'hortoz e kavan gwell tennañ. Bianchi-Bihan 1 Gou 2007 da 17:20 (UTC) » ? — Lagad Zoltec (kaozeal) 16 Gou 2017 da 17:55 (UTC)\nFentus eo tapout frazennoù ar re all skrivet dek vloaz zo (ha diskoachet dre vurzhud, neketa?) e-kreiz tabutoù aet da hesk ... ha chom hep menegiñ ar peurrest.\nMarteze eo bet gwelet ar frazenn all-mañ ivez, un tammig bihan izeloc'h, skrivet 8 vloaz war-lerc'h : Marteze e vije bet gwell kaozeal a-raok kemmañ anv ar bajenn. N'em eus netra enep Ac'hilleüs. Met Ac'hilleus zo fall a dra sur. Bianchi-Bihan (kaozeal) 7 Mae 2015 da 20:38 (UTC)\nNe gredan ket e vez da gemmañ seul wech ma ne vezer ket a-du gant unan all, nemet lavarout e ali a c'hall pep hini pa gar.\nDarn zo ha ne gemmont ket o ali gwech ebet, darn all a ra. Bianchi-Bihan (kaozeal) 16 Gou 2017 da 19:04 (UTC)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaozeal:Leonteüs&oldid=1755070 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 16 Gou 2017, da 19:14.


An tri hent - Page 2 of 4 - Tremen e-biou\nSonerezh ha Speredouriezh\nAn Tri Hent June 8, 2019 October 15, 2020\nSonerezh ha Speredouriezh: Atersadenn gant Ery Lopes En e levr “Ar sonerezh hervez ar Speredouriezh”, ar paraiban Ery Lopes a zispleg an dalvoudegezh eus ar pezh a zo ar c’hentañ eus an arzoù hag a zifenn ar c’hinnig eus ur c’houlzad kreñv evit ar sonerezh sperederel. Kaner, sonaozour ha paotr e vinvioù desket drezañ e-unan,…\nDiviz diwar-benn an eutanaziezh\nAn Tri Hent May 31, 2019 October 15, 2020\nGoulenn: Peseurt emzalc’h e ranker kaout e-keñver an eutanaziezh ? Daoust hag-eñ eo ar spered staget c’hoazh ouzh ar c’horf danvezel m’emañ an hini-mañ o vezañ touellet gant binvioù ? Emmanuel: Dic’houzvez war ar gwirvoud bras da geñver divarvelezh ar spered eo an dud a vicher hag atabeion ar glañvourion, hag a bleg d’an ober…\nGoulenn: Petra a c’hoarvez gant ar speredoù enkorfet hag a zo e stad struzhek (koma) o c’horfoù e-pad mizvezhioù, ha zoken betek bloavezhioù ? Respont: “O stad a vo diouzh o flegenn-spered. Plegennoù a zo e-lec’h ma chom ar spered evel prizoniad ouzh ar c’horf ha ne zistag ket dioutañ betek ma vo permetet reseviñ…\nErbedoù e-keñver al loened\nAn Tri Hent May 4, 2019 October 15, 2020\nMirout da handeiñ ha prizoniañ, gwallgas pe lazhañ loened doñv pe gouez, laboused ha pesked, gant palioù diverrus pa vez foetet ar vro da dennañ ar vad eus ar maezioù, lennoù ha richerioù, pe pa’z aer da wall gevezadegoù sport gwadeg.Dudiamantoù’zo hag a zo torfedoù gwir dic’hizet. Bezañ mestr war hol luskadennoù a wareziñ ha…