Journal de Renaud Camus, samedi 26 janvier 2019\ncréée le samedi 26 janvier 2019, 16 h 30\nmodifiée le samedi 26 janvier 2019, 16 h 35Plieux, samedi 26 janvier 2019, midi. Je suis toujours très étonné quand je vois et entends des gens interrogés à la radio, ~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ budget telle ou ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~, ~~~’~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~-~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~~~ cent soixante-trois par ~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ : ~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, étalés sur la ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~~~~~. ~~~~-~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ? ~~~~-~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ? ~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~ ne le suis ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~ ~~~~, ~~~ ~~~~~-~~~~~ ~~~~~~~ ~~ ~~’~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~ épais brouillard, on ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~’~~~~ ~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~~-~~~ — ~~~~ ~~~~~~~~ sont en fait ~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~, ~~’~~~~~~~~~~ ~~’~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ leur bonne administration.\nJe ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~. ~~’~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~ — ~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~, ~~~~~-~~~~~ — faire le ~~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~’~~~~~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~, j’étais appris, ne ~~~~~~~-~~~ ~~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~~~, ~~ ~~’~~~ pas ~~~~~~. ~~’~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~ cela.\nUn ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ne prévoyait pas ~~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~, ~~~ ~~’~~~ ~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~-~~~~~~~~~~, ~~~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~~ pas qu’on ait ~~~~~~~ ~~~, ~~~~~~~ ~~~ ~~~~, ~~~~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ : ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ — ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ à finir le ~~~~~, ~~ ~~’~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~. ~~’~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~~ ~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~ livrets A, des ~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~~-~~~~ ; ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~, ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~. ~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ cela, si je ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~. ~~~~~~~ ~~’~~~-~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~’~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, et fort exotiques, ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ particulier.\nJ’aimerais ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ancien ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~-~~~~~~-~~~~-~~~~~~~. Mais je crains ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~. ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~ laine. Peut-être n’y ~~~~~~-~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~-~~~~~~~ ; ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~-~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ contre les gens ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~ ~~’~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~ plus les moyens ; et ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ favorables ~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~-~~~ ~~~~~~ ~~~’~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~’~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~ ~~’~~~~~~~~~. ~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ économisme cynique, me ~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~~~~~ nationale et du ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~, ~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~ commander, dans quelque ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~.\nvoir l’entrée du samedi 26 janvier 2019 et ses 2 images dans Le Jour ni l’Heure


Pajenn:Catechis, 1817.djvu/23 - Wikimammenn\nvoan netra, n’en deo quet bet possubl din receo ar vuez diguenèn ma hunan, un all e deus-hi roet din ; rac ret eo bezàn quent evit ober un dra : ne allan quet bezàn ha non pas bezàn a-sambles. Ma zad ha ma mam ne dint bet nemet an instruntant eus ma guinivelez ; rac mar reculàn ma imagination bete an tad quenta, eo ret din avoui penaus en deus recevet ar vuez, hac eo bet crouet gant un all dishanval dioutàn ; or hennez eo an hini a hanvan Doue ; èn eo an hini quenta, an hini a so dreizàn e unan, hac ar c’hrouer eus an oll.\nMar selaouàn ma c’halon, e lavar din e heus un Doue ; hac ar sclærigen-se fontet gant ar c’hrouer en oll galono, a ra d’ar bed oll hanaveout ha crial en ur voez penaus e heus un Doue. Netra voar an douar na ell contanti ar galon ; douguen a reomp memes en despet dimp, hon desiro en tu-all d’an amser : hon desir a so ep fin ; ret eo evit en contanti, cavet un objet infinit. C’hoant hon deus da veva eternelamant, pe da vezàn immortel ; ret eo eta e ve placet an desir-se en calon pep-hini dre an hini en deus roet dimp ar vuez ; or hennez eo Doue. Birviquen ar speret ar muya subtil na allo compren union e gorf hac e ine. Ar speret hac ar matier ne dint quet groet evit bezàn naturelamant unisset assambles ; couscoude ar c’horf, ar mempro, a so obeissant d’ar volonte ha d’ar speret. Den na ell compren quement se ; ur gallout infinit en deus eta formet un accord quen incomprenabl, hac ar gallout-se eo Doue. A aveout a reomp petra so drouc, petra so mad ; or netra nemet ur squiant, ur justiç dreist an oll n’en deus gallet rei dimp an anaoudeguez--\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Catechis,_1817.djvu/23&oldid=117850 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 2 Eos 2018, da 17:27.


sammet - Wikeriadur\nSavet diwar samm-, pennrann ar verb sammañ, hag an dibenn-ger -et.\nSammet un den : douget, kaset\nAn nav bugel o devoa bet a oa bet sammet gant an Ankoù. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 55.)\nMet penaos ec’h en em gave ar c’hloc’h-se er vered ha perak e voe sammet kuit ac’hane ? — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 57.)\nSammet ur c'harr, ul loen-samm: karget\nGlaouerien a deuas da dremen prestik goude, o vont en kêr gant o c'hezeg sammet. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 206.)\nSammet e oa bet war lein ar c'harr binvioù pesketa, avenelloù a bep ment, seier kein ha daou zen a oa o klask eren ur wetur bugel. — (Ronan Huon, AR GWENNILI-MOR, Al Liamm niv. 77, Du-Kerzu 1959, p. 412.)\nSammet e gof, stambouc'het\nMe ne zebran ket a granked, me a vez sammet war o lerc'h. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 240.) — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 455.)\nSammet e galon, e goustiañs : nec'het, enkrezet\nSammet e oa e galon, ken a oa. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 193.)\ngalleg : chargé (fr)\ngalleg : lourd (fr)\ngalleg : accablé (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=sammet&oldid=300955 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 11 Gou 2020, da 10:41.


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/743 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/743\nAr respount-ma a lakeaz Riktiovar da vont enn egar, ha setu hen hag ordren skourjeza Kintin betek ar goad. Epad ann amzer-ze ar Zant a drugarekea ann Aotrou Doue, hag abarz ar fin e teuaz eur vouez euz ann env hag a lavare : « — Dalc’h mad ato, Kintin, me a zo enn da gichen. » Kerkent e kouezaz ar vourrevien a stok ho c’horf d’ann douar enn eur c’houlenn sikour digant ar gouarner.\nRiktiovar a gemeraz ar burzud-ma evit eun taol maji, hag a reaz neuze kas ar Zant da eur prizoun heuzusoc’h ha tenvaloc’h eged ann hini m’oa bet ennhan araok. Mes eunn eal henn tennaz ac’hano e kreiz ann noz, goude beza pareet he c’houliou ha torret he jadennou, ha da c’houlou-deiz Kintin a ioa o prezeg d’ar bobl var brasa plasenn a ioa e kear. C’houec’h kant bennag a c’hounezaz d’ar feiz dre ar brezegenn-ze, hag enn ho zouez edo gardianed ar prizoun. Ar re-ma a goumprenaz n’en doa gellet ar Zant tec’het euz ar prizoun, heb gouzout d’ezho, nemed dre virakl.\nGoulskoude ar gouarner a jome ato aheurtet enn he zallentez. Rei a reaz urs da vourrevi Kintin adarre enn eur feson skrijuz, ha goudeze e lavaraz he gas da eur gear all, el leac’h ma tlie mont he-unan ; rak aoun en doa na deuje pobl Amiens d’en em zevel enn he enep ma lakaje anezhan d’ar maro er gear-ze.\nEnn eur erruout er gear all, Riktiovar a ordrenaz treuzi korf ar Zant, azalek he chouk betek he zivorzed, gant bizier houarn moan. Mes, kaer en devoue, Kintin a jome bepred stard enn he feiz, hag o velet ne c’helle ket beza treac’h d’ezhan, ar gouarner her c’houndaonaz erfin da veza dibennet. He verzerenti a erruaz d’ann 31 a viz here euz ar bloaz 287, hag ar gear el leac’h ma oue lakeat d’ar maro a zo bet hanvet Sant-Kintin a-c’houdevez.\nSpountet oc’h marteze o klevet hano euz ar poaniou o deuz gouzanvet ar Verzerien, ha n’oc’h ket evit miret da gemeret poan var ho zikour. Hogen, mar d-emaoc’h e stad a bec’hed marvel, oc’h euz c’hoaz muioc’h a leac’h da gaout truez ouzhoc’h hoc’h-unan. Rak petra eo ar\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/743&oldid=137983 »


enselladenn - Wikeriadur\nSavet diwar ensell-, pennrann ar verb ensellet, hag al lostger kevrennek -adenn (diwar -ad hag -enn).\nenselladenn /ẽnzɛˈlɑːdɛn/ benel (liester : enselladennoù)\n[...], ha d'ar sadorn goude kreisteiz e-pad an enselladenn vras. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 84.)\n[...], met just kent degouezhout e toull-dor e gousklec'h en em gavas fri-ouzh-fri gant ar pennevezhier a oa oc'h ober e enselladenn-noz a-raok monet e-unan d'e wele ». — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 36.)\nDaleet e oa bet gant an itron Pomfrey a felle dezhi ober an enselladenn diwezhañ a-raok leuskel anezhañ. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 313.)\ngalleg : inspection (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=enselladenn&oldid=294006 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 2 C'hwe 2020, da 15:02.


Maner Keryann - Wikipedia\n(Adkaset eus Kastell Keryann)\nManer Keryann (evel ma lavar tud ar vro), pe Kastell Keryann, zo ur maner, pe gastell, e Sant-Nouga, e Gorre-Leon, e departamant Penn-ar-Bed. Lakaet eo bet da vonumant istorel e 1911.\nGweled hollek ar c'hastell\nAn tu a-dreñv\nUn testeni eo Maner Keryann eus pinvidigezh Breizh er 16vet kantved, hag unan eus skouerioù bravañ tisaverezh an Azginivelezh e Bro-Leon.\n1.1 Betek dibenn an XVIIIvetkantved\n1.2 Adalek deroù an XIXvet kantved\n2 Tro ar C'hastell\n2.1 Ar Park\n2.2 Peulioù ar Justisoù\n2.3 Ar Feunteun\n2.4 Ar C'houldri\nBetek dibenn an XVIIIvetkantvedAozañ\nFin ar 16vet kantved a voe ur prantad pinvidik evit Breizh, ha Bro-Leon dreist-holl. Berzh a rae al labour-douar hag ar c’henwerzh a-drugarez da c'hounidigezh an edajoù hag al lin, ha da wiaderezh al lien a veze gwerzhet hed-a-hed aochoù Europa gant bigi o vont kuit diouzh porzhioù Montroulez, Landerne ha Rosko. E-kreiz ar prantad a binvidigezh ekonomikel-mañ e lakaas ar familh Barbier sevel o annez war o douaroù e Sant-Nouga, ur barrez hanter-hent etre Lesneven ha Kastell-Paol. E-lec’h ar maner kozh, e voe lakaet ganto sevel ur c’hastell-kreñv, kaeroc’h eget holl annezioù noblañsed ar Vro : Kastell Keryann.\nUl lec'h evit degemer tud hag evit o dudiañ e oa Kastell Keryann. Heuilhañ a rae gizoù e gantved ha reolennoù tisavouriezh an Azginivelezh, dilezel a rae an arkitektouriezh gotek evit treveziñ kenedusted an Henamzer. Ne ouezer ket piv eo an arkitektour a savas ar c'hastell, met sklaer eo e klaske heuilhañ doareoù tisavourien veur evel Jacques Androuet du Cerceau, a savas ar Pont Nevez e Pariz, Philibert Delorme, a savas Palez an Teolerezh pe Sebastiano Serlio, aozer ul levr-studi brudet diwar-benn ti-savouriezh e amzer, an holl anezho o deus levezonet stumm arkitektouriezh Keryann.\nE 1618 e c’houlennas ar familh Barbier digant roue Bro-C’hall Loeiz XIII ma vije anvet domani Keryann da varkizelezh. O vezañ ma oa unan eus kaerañ kestell Breizh ha Bro-C'hall ez asantas ar roue ha lakaat a reas perc’henned ar c’hastell da varkized. Dilezet e voe ar c’hastell un tamm e-kerzh ar 17vet kantved met adkavout a reas e lufr gant e berc’henned nevez, ar re Goatanskour a gemeras lec'h ar familh Barbier en 18vet kantved. En eil lodenn an 18 vet kantved e veze degemeret ingal noblañsoù Bro Leon er savadur pompadus gant Suzanne Augustine Koatanskour pried François-Gilles Kersaozon. An Dispac'h Gall a lakaas un termen d’ar pompadoù. Harzet e voe ar Varkizez Koatanskour, bac’het e Brest ha dibennet.\nAdalek deroù an XIXvet kantvedAozañ\nE-pad ur mare e talvezas ar c’hastell da warnizon evit soudarded ar republik. Gwerzhet e voe e 1802 d’ar familh Brilhac. Gant ar re-se e voe lakaet ar c’hastell da fall en ur gwerzhañ mein tennet diouzh ar mogerioù. Ar berc’henned a zeuas da c’houde, ar re Forsanz ha Koatgoureden a zalc’has ar savadur e stad vat. E 1911 e voe prenet ar c’hastell gant ar Stad ha klaset da vonumant istorel. Meret e vez ar maner gant Kuzul-Meur Penn-ar-Bed abaoe 1985. E 2005 e oa achuet al labourioù evit adkempenn annez an Aotrouien..\nTro ar C'hastellAozañ\nPorzh diabarzh ar c'hastell gwele diouzh ar biz.\nPorzh diabarzh, toull-dor ha kouldri gwelet eus annez an Aotrou\nKastell-kreñv hag arouez an Azginivelezh e Breizh war un dro, e tiskouez Kastell Keryann d'ar weladennerien un istor trubuilhet a ro e ene d'al lec'h. A-dreñv ar mogerioù kinklet e c'heller gwelet garidoù, ranndioù prevez, keginoù o kontañ buhez aotrouien Keryann. Adkempennet eo bet al lec'h e kerz an hañv 2005. A-hed ar weladenn er savadur dro dro d'ar porzh a enor e c'heller gwelet ar salioù degemer, ar c'heginoù hanter-zouaret,ar chapel kañv gant delwennoù an aotrouien a wechall hag en estaj kentañ lojeiz ha kambr ar varkizez ha sal an dielloù kozh. Meur a dra all c'hoazh o tiskouez splannder adkavet ar c'hastell.\nN'eo ket heñvel ar park a vremañ ouzh hini maner Aotrouien Keryann. Nebeut a zielloù a c'hell diskouez penaos e oa gwechall e gwirionez. Er 16vet kantved ne oa ket tu soñjal en ur c'hastell mod an Azginivelezh hep ul liorzh tro-dro dezhañ. Ur park avaloù, ur jardrin legumaj, hag ul liorzh louzeier a oa tro dro da annez ar familh Barbier en eil lodenn ar 16vet kantved. Dilezet e voe er 17 vet kantved pa oa bet kudennoù arc'hant gant ar berc'hened. E penn kentañ an 18 vet kantved e oa bet troet an domani da liorzh klasel, hervez gizoù ar mare-se. Izelaet e voe mogerioù hanternoz ar c'hastell evit aesaat ar gweled war al liorzhoù. Deskrivadurioù ar mare a ra anv eus gweleadoù bleunioù, ur milendall hag ur c'hoad o vont betek ar stank. Dilezet e voe a-nevez ar park e-pad an Dispac'h Gall, implijet ar gwez d'ober keuneud, ha feurmet al liorzhoù da beizanted. E kreiz an 19 vet kantved e voe adtreset al liorzh ha simplaet, Etre miz Here 2002 ha miz Even 2003 e voe adkempennet ul lodenn eus ar park. Klañv e oa lod eus ar gwez ha ret e voe diskar anezho. Adsavet e voe al liorzh doare an 18 vet kantved, un alez gwez gwez faou a voa savet er c'hreisteiz hag en hanternoz ha savet ur c'hoad stummet reizh e-kichen ar feunteun.\nPeulioù ar JustisoùAozañ\nPeulioù ar justisoù zo unan eus arouezioù galloud aotrouien Keryann. E 1537 e oa bet roet aotre d'ar familh Barbier gant roue Bro C'hall Fransez Iañ da rentañ ar justis ha da grougañ an dud bet kondaonet d'ar marv. E-kichen ar c'hoad e oa ar peulioù d'ar mare-se, e-kichen dor pennañ ar park. Koad ar justisoù a veze graet eus ar c'hoad-se evel ma tiskouez an anv bet adkavet er c'hadastr eus 1828. Treustoù koad a oa war c'horre ar peulioù hag outo e veze staget ar gordenn evit krougañ an dorfedourien kondaonet.\nFeunteunioù a veze kavet ingal e liorzhioù an Azginivelezh a c'hoarie alies gant red an dour. Emañ ar feunteun dindan ur wezenn e kichen ur stank. Ur poull dour klozet gant ur vogerig mein a ya d'ober ar feunteun, ouzh he moger uhelañ, kolonennoù ionek a bep tu dezhi, e sav ur c'hustod a-us d'ar poull dour.\nSavet e oa bet e 1599. Evel peulioù ar justisoù e oa unan eus arouezioù galloud ar aotrouien. Ne oa nemet an noblañsoù a oa aotreet da sevel savadurioù evel-se. Savet e veze pichoned ennañ hag a veze debret.\nSavet ez eus bet ur pezh-c'hoari war Maner Keryann gant Strollad ar Vro Bagan ha Goulc'han Kervella, anvet "Tan-gwall e Maner Keryann".\nListenn kastilli Breizh\nPays du Léon - Château de Kerjean\nBazvalan - Maner Keryann, pennad-kaoz gant Jean Grall\n↑ "Kastell pe maner ?", An Amzer, kelaouenn sevenadurel Bro an Aberioù hag Aod ar Mojennoù, niv. 18, hañv 2015\n↑ Château de Kerjean, sur la base Mérimée, ministère de la Culture\n↑ 3,0 3,1 ha3,2 Chemins du patrimoine en Finistère, 2009\n↑ Hag ul levr zo bet embannet da-heul\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Maner_Keryann&oldid=1972343 »\nKemm diwezhañ d'an 6 Meu 2022 da 07:47\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 6 Meu 2022, da 07:47.


Jorjia, perlezenn guzh ar C'haokaz\nDalc'het eo bet he glad sevenadurel hag arzel dibar gant Jorjia, daoust d'he istor drubuilhet (brezel a oa bet e 2008). Ken pinvidik eo he bevlisseurted hag hini ur c'hevandir a-bezh. Kavell an Homo Georgicus eo ivez, an Europeat kentañ deomp da c'houzout.\nUr vro d'ober anaoudegezh ganti eo Jorjia gant he holl dremmoù. Europeat ha kornôgat eo Jorjia da welet, met kaokaziat eo ivez da vat hag un tamm kreizdouarel ivez gant he laouenidigezh.\nPadelezh 50 mn


Pajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/809 - Wikimammenn\nPajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/809\nKolomban n’asantas ket hag a lavaras : « N’hallont ket dougen ar gurunen, rak ganet int diwar an dizurz. » Eur pennad goude, Brunehaud a yeas da Luxeuil, hag a oa en gortoz da gât eun digemer kaer, mes evel ma oa eul lezen hag a zifenne ouz ar merc’hed mont er manati, an abad santel ne fellas ket d’ezan terri anezi evit ober plijadur d’ar rouanez. Adalek neuze, houman a reas gwasan m’hallas d’ar zant. Lakat a reas e gas da Naoned, gant e genvroïz, da gemer al lestr evit dizrei d’e vro ; mes ne oa ket distag mat diouz ôchou Breiz ma oe distôlet war e giz gant ar gwall amzer. Neuze Kolomban a dreuzas Bro-C’hall hag a yeas d’ar Suiz ; eno e lezas unan eus e dud, sant Gall, hag e tiskennas en Itali, elec’h ma savas manati bras Bobio, hanter-hent etre Jen ha Milan. Karet a rê ’n em denn en e beniti e-unan d’ober e bedennou hag e binijennou. Ne deue d’ar manati nemet d’ar zul ha d’ar goueliou.\nBras oa e zispriz evit ar bed. Setu aman e gomzou : « O bue, na pegen buhan e tremenez ; nag a dud a teus tromplet, touellet ha dallet. Ar re a ’n em stag ouzit n’anavezont ket ac’hanout ; n’out anavezet mat nemet gant ar re a zispriz da blijaduriou. Henvel out ouz eur goumoulen, n’eus netra anezi pa wasker warni, hag ouz eun ezen a weler o sevel hag a deuz en eun hunvre. »\nReolen sant Kolomban n’eo ket peurc’hrêt evel hini sant Beneat ; strisoc’h eo, avat. Difenn a ra ar gwin hag ar c’hig ; ne ro ôtre da gemer nemet eur pred bemde, d’abarde. War-lerc’h pep fazi, e taper eus a c’houec’h da zaou-c’hant tôl skourje.\n« Mat eo d’ar manac’h, eme sant Kolomban, bevan en eur manati dindan lezen unan hepken hag en kompagnunez eleiz, evit deski an humilite gant unan hag ar basianted gant ar re-all. Arabad e c’hallfe ober ar pez a gar. N’ey da glask e wele nemet pa vezo torret e gorf gant ar skuizder ; red eo e kouskfe dal ma vezo gourvezet, ha red eo e savfe arôk bezan kousket e walc’h. Ma zo bet grêt gwap anezan, n’eus nemet eun dra d’ober, tevel. Doujan e abad a dle ober evel e Zoue, hag e garet evel e dad. Ne varno ket lavariou ar re goz ; e zever eo senti ha heuilh ar gourc’hemennou, herve ar gomz man eus Moyzez : « Selaou, Israel, ha ro peuc’h. Evel m’eo red mont bepred war rôk, eo red pedi bepred, labourat bepred, ha studian bepred. »\nKolomban a varvas en Bobio, er bla 615 ; ugent vla oa bet en Bro-C’hall, daou er Suiz, ha tri bla so oa en Itali.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Perrot_-_Bue_ar_Zent.djvu/809&oldid=141120 »


Prevezded | Kuzul ar Brezhoneg\nToupinoù a vez implijet war al lec'hienn-mañ.\nO vezañ ma kinnig Kuzul ar Brezhoneg ur servij gwerzh enlinenn e tastumomp titouroù ret evit ar c'has (hoc'h anv, ho chomlec'h, ho chomlec'h postel, hag all).\nGallout a rit kavout ar roadennoù-se war ar bajenn "Ma c'hont", ha diverkañ pe kemm anezho pa garoc'h. Evit an treuzgreadoù hag ar c'has e vezont implijet hepken.\nAn titouroù a denn d'ar paeañ a vez tretet en diavaez ha ne viromp tamm titour bank ebet war hon lec'hienn. Paypal eo a bled war-eeun gant an treuzgreadoù. Ganto eo e ranker mont e darempred evit gouzout hiroc'h diwar-benn o folitikerezh surentez ha prevezded.\nGant binvioù diavaez e reomp evit ezhommoù zo.\nStadegoù dizanv a vez stoket war Google Analytics evit gouzout pet a dud a zeu da weladenniñ hon lec'hienn. Ma ne fell ket deoc'h bezañ kemeret e kont e seurt stadegoù ec'h aliomp deoc'h staliañ modulennoù evel uBlock Origin pe Ghostery war ho merdeer. Skoilhañ a reont ouzh ar binvioù stadegoù, ar bruderezh hag ar skriptoù fri-furch en un doare efedus. Gallout a rit diwederekaat ar modulennoù-se war al lec'hiennoù a fell deoc'h sikour.\nOber a reomp ivez gant MailChimp evit hon c'hasadennoù posteloù, gwech ha gwech all.\nHo chomlec'h hag ho chomlec'h postel a c'hall bezañ enskrivet war al listennoù a implijomp evit an dra-se eta. Bez' e c'hellit en em zizenskrivañ diwar al listennoù-se en ur glikañ war al liammoù a-ratozh a gaver e traoñ ar posteloù kaset dre ar servij-se. Bez' e c'hellit goulenn diganeomp ma tiverkfimp anezho ivez.\nDre vras e klask Kuzul ar Brezhoneg dastum an nebeutañ posupl a roadennoù personel. Klask a reomp ivez ober gant ar servijoù retañ hepken, ha dibab a reomp ar re o deus brud vat. N'eus tamm bruderezh ebet war hon lec'hienn ha klask a reomp ober an nebeutañ ar gwellañ gant ar skriptoù diavaez a c'hallfe dastum roadennoù diouzh o zu.\nAr roadennoù a viromp war hon lec'hienn ne vezont ket gwerzhet nag eskemmet. Chom a reont e kerc'henn Kuzul ar Brezhoneg hag e izili. E ti OVH eo herberc'hiet hon lec'hienn.\nMar fell deoc'h gouzout hiroc'h, diverkañ ho kont pe ho titouroù e c'hellit dont e darempred ganeomp dre bostel. Evit a sell ouzh PayPal avat, e rankoc'h mont e darempred ganto war-eeun.


Jimena Díaz - Wikipedia\nJimena Díaz, pe Ximena (war-dro 1046 - 1116) a oa un itron eus Kastilha, dimezet da Rodrigo Díaz de Vivar el Campeador. Pevar bugel he doa, hag ur mab dezho a varvas en emgann gant e dad.\nRamzed el Cid ha Jimena, en festoù Burgos.\nRoadenn arc'hant gant Jimena Díaz evit iliz-veur Valencia er bloavezh 1101\nGoude marv ar Cid e voe itron Valencia entre 1099 ha 1102.\nJimena Díaz, hervez ar gelennerez Margarita Torres Sevilla-Quiñones de León, a oa merc'h d'ar c'hont Diego Fernández, marvet a-raok an 24 a viz Gouhere 1046, hag un itron a c'halle bezañ anvet Cristina Fernández. Div wech e timezas ar c'hont Diego Fernández, mab d'ar c'hont Fernando Flaínez (eus tiegezh Cea) ha da Elvira Peláez : da Elvira Ovéquiz da gentañ, da Cristina Fernández da ec'houde.\nHervez an Historia Roderici, e oa Jimena nizez d'an impalaer Alfonso VI León.\nDimezet e voe, etre Gouhere 1074 ha mae 1076,da Rodrigo Díaz de Vivar, El Cid\nCristina Rodríguez (war-dro 1075 - ?), dimezet da Ramiro Sánchez Pamplona, aotrou Monzón, mab d'an infant Sancho Garcés ha Constanza, mab-bihan d'ar roue García Sánchez III Pamplona; bugale o doe, hag en o zouez García Ramírez Pamplona el Restaurador.. Donya Elvira en [Cantar del Mío Cid]]\nDiego Rodríguez (war-dro 1076 - 1097), marvet da 19 bloaz en emgann Consuegra\nMaria Díaz de Vivar (cap al 1077 - 1105), addimezet da Ramon Berenguer III, kont Barcelona. Doña Sol en Cantar del Mío Cid.\nBeziet e voe e-kichen he fried, El Cid, e manati San Pedro de Cardeña. En 1921 e voe kaset he relegoù da iliz-veur Burgos.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimena_Díaz&oldid=1819501 »\nDernière modification le 8 Gen 2019, à 12:03\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 8 Gen 2019, da 12:03.


Loch Coirib - Wikipedia\nLoch Coirib (Lough Corrib e saozneg) eo an eil lenn vrasañ en Iwerzhon, goude Loch nEathach, hag an hini vrasañ e Republik Iwerzhon. Emañ e kornôg ar vro, war harzoù kontelezh Gaillimh ha kontelezh Maigh Eo. Dre ur stêrig, anvet Abhainn na Gaillimhe en iwerzhoneg, River Corrib e saozneg, ez a he dourioù d'ar mor e-kichen Gaillimh. 200 km² eo gorread al lenn.\nPesketaerien e-kichen Conga.\nKartenn eus al lenn\nDont a ra an anv Loch Coirib eus Loch nOirbsean, anvet diwar Oirbsean Mac Alloid, un anv all evit Manannán Mac Lir, doue ar mor evit annezidi Iwerzhon gwechall. En iwerzhoneg ar vro e reer An Choirib anezhi ivez.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Loch_Coirib&oldid=1621063 »\nDernière modification le 15 C'hwe 2015, à 21:41\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 15 C'hwe 2015, da 21:41.


Gruffudd ap Llywelyn - Wikipedia\n(Adkaset eus Gruffydd ap Llywelyn)\nUr pennad all zo diwar-benn Gruffudd ap Llywelyn, tad Llywelyn Ein Llyw Olaf, en XIIIvet kantved, anvet Gruffudd ap Llywelyn Fawr.\nGruffudd ap Llywelyn (war-dro 1007 – 5 a viz Eost 1063) a oa roue e meur a rouantelezh e Kembre adalek 1055 betek e varv, ken e teuas a-benn d'o unvaniñ. Roue ar Vrezhoned a vez graet anezhañ en Annals of Ulster hag e Brut y Tywysogion.\nMab henañ Llywelyn ap Seisyll e oa Gruffudd, ha mab-bihan da Varedudd ab Owain. E dad a oa bet o ren e Rouantelezh Gwynedd hag e Rouantelezh Powys. E-touez e hendadoù e oa Rhodri Mawr, Hywel Dda hag Anarawd ap Rhodri eus Gwynedd. Daoust da se ne oa ket eus skourr rouaned Gwynedd, diskennidi Idwal Foel.\n1 Roue Gwynedd ha Powys 1039-1055\n2 Roue Kembre 1055-1063\n4 Dimeziñ ha bugale\n5 Goude e varv\n6 War e lerc'h\n8 Pennad kar\nRoue Gwynedd ha Powys 1039-1055Aozañ\nLazhet e voe Iago ap Idwal ap Meurig en un irienn e 1039, tec'hel a rankas e vab Cynan ap Iago, pevar bloaz bennak dezhañ, da Iwerzhon. Gruffudd a oa deuet da vout Powys a hastas neuze lakaat e grabanoù war Rouantelezh Gwynedd. Trec'h e voe war arme Saozon Mercia e Rhyd y Groes, e-kichen Y Trallwng, lazhañ a reas o fennbrezelour Edwin, a oa breur da Leofric, kont Mercia.\nNeuze e aloubas Deheubarth e 1043, ha faezhañ ar roue Hywel ab Edwin en Emgann Pencader. Goude e skrapas e wreg digant Hywel. Moarvat e oa deuet a-benn da gas Hywel kuit eus ar vro rak gouzout a reer e teuas Hywel en-dro e 1044 gant ur morlu danat en aber ar stêr Tywi. Trec'het e voe Hywel avat ha lazhet en un emgann tal-ouzh-tal gant Gruffudd. Adkollet e voe Deheubarth e 1047 avat.\nGruffydd ap Rhydderch eus Rouantelezh Gwent a gasas Gruffydd ap Llywelyn kuit eus Deheubarth e 1047 hag a voe anvet roue Deheubarth e-unan, goude da uhelidi Ystrad Tywi arsailhañ ha lazhañ 140 eus koskor Gruffydd ap Llywelyn. Derc'hel penn a reas ouzh meur a argadeg a-berzh Gruffydd ap Llywelyn er bloavezhioù goude.\nGruffydd ap Llywelyn a gasas ivez meur a argadeg en tu all d'an harzoù gant Bro-Saoz evel e 1052, pa argadas Herefordshire ha pa drec'has un armead Normaned ha Saozon unanet, nepell diouzh Leominster.\nEmglev a reas gant Mercia ha lakaat kêr saoz Hereford en arigrap e 1055. Er bloaz-se en-eeun ec'h adkemeras Deheubarth, e tisklerias bezañ mestr war Gwent ha Morgannwg, ha ne voe ket enebet gant ar Saozon. E lez a stalias e Rhuddlan, a oa e dalc'h Mercia betek-henn, hag aloubiñ a reas Cheshire.\nGallout a reas Gruffydd ober emglev gant ar roue saoz Edward ar C'hofesour, met n'hallas ket mirout ouzh arsailhadennoù Harold Godwinsson, a voe roue Bro-Saoz war e lerc'h. Ne oa Harold nemet baron Wessex c'hoazh. Lazhet e voe gant e soudarded, kaset e voe e benn da Harold, ha rannet Kembre etre e ofiserien.\nHervez Brut Wlster eo gant Cynan ap Iago, tad Gruffudd ap Cynan, e oa bet lazhet.\nRoue Kembre 1055-1063Aozañ\nE 1055 e voe trec'h Gruffydd ap Llywelyn war e enebour Gruffydd ap Rhydderch hag ec'h adkemeras Deheubarth.\nHervez Llyfr Dydd y Farn, e oa ur barzh anvet Berddig e lez Gruffudd ap Llywelyn e kastell Rhuddlan.\nDimeziñ ha bugaleAozañ\nDimezet e oa Gruffydd da Edith Mercia (Ealdgȳð), merc'h da Ælfgār, ha bugale o doe:\nMaredudd ap Gruffydd (marvet e 1069)\nIdwal ap Gruffydd (marvet e 1069)\nNesta verch Gruffydd, a zimezas da Osbern FitzRichard eus Richard's Castle\nGoude e varvAozañ\nGoude marv Gruffydd e timezas Harold d'e intañvez Ealdgyth, a adintañvezas tri bloaz goude. Rannet e voe ar rouantelezh adarre. Emglev a voe etre Bleddyn ap Cynfyn hag e vreur Rhiwallon ha Harold ha kemer a rejont Gwynedd ha Powys. Neuze, pa voe lazhet Harold en Emgann Hastings e 1066, en em gavas an Normaned dirak ur vro vrezhon enni meur a rouantelezh e-lec'h unan hepken. Gruffudd en doa daou vab a en em gannas e 1069 ouzh Bleddyn ha Rhiwallon en emgann Mechain evit klask adkemer rouantelezh o zad. Trec'het e voent, an eil a voe lazhet en emgann hag egile goude.\nWar e lerc'hAozañ\nAbaoe pemp kantved e oa Kembreiz o komz o yezh, o vevañ gant o sevenadur hag ar memes relijion, ha dindan ar memes lezennoù war vetek nebeut. Petra bennak ma oa deuet rouaned zo a-benn da unvaniñ meur a rouantelezh (betek an tri-c'hard a-wechoù) eo eñ an hini kentañ a unvanas Kembre evel m'hec'h anavezer hiziv. Pa varvas e voe rannet e impalaeriezh en isrouantelezhioù ha ret e vo gortoz kant vloaz bennak hag amzervezh Llywelyn Fawr evit unvaniñ Kembre adarre.\nRemfry, P.M., Annales Cambriae. A Translation of Harleian 3859; PRO E.164/1; Cottonian Domitian, A 1; Exeter Cathedral Library MS. 3514 and MS Exchequer DB Neath, PRO E (ISBN 1-899376-81-X)\nJohn Davies A history of Wales (Penguin Books) ISBN 0-14-014581-8\nAncestral Roots of Certain American Colonists Who Came to America Before 1700 by Frederick Lewis Weis, Lines: 176-2, 176A-4, 177-1\nRoue ar Vrezhoned\nEn e raok\nIago ap Idwal ap Meurig Roue Gwynedd\n1039—1063 War e lerc'h\nHywel ab Edwin Danvez Roue Deheubarth\n1043—1047 War e lerc'h\nRoet e voe an titl da\nGruffudd ap Rhydderch\nMeurig ap Hywel Roue Gwent\n1055–1063 War e lerc'h\nCadwgan ap Meurig\nGruffudd ap Rhydderch Roue Morgannwg\nMaredudd ab Owain ab Edwin\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Gruffudd_ap_Llywelyn&oldid=1551485 »\nDernière modification le 24 Gen 2014, à 12:34


Pajenn:Almanak Breiz Izel (1872).djvu/5 - Wikimammenn\nPajenn:Almanak Breiz Izel (1872).djvu/5\nun amezek bennag hoc’h eûz hag a oar lenn ; ac’hanta, grêt lenn ann Almanach gant ho pugale, pe hoc’h amezek, ha selaouet mad ar pez a zo lâret en-han.\nMar roomp d’ehoc’h ann ali da ziski holl lenn ha skriva en Gallek, na eo ket dre m’hon eûz c’hoant d’ho kwelet hoc’h ankouat ar Brezonek : oh ! nann a-vad ! Dalc’het-mad bepred da iez koz ho tado ; hogen disket iwe ar Gallek, abalamour ma kavfet muioc’h a levrio mad war bep-tra en Gallek eget en Brezonek, hag iwe dre ma ’z eo mad gouzoud ouspenn ur iez : ur Breton hag a oufeo he iez hag hini re C’hall, a vezo gwiziekoc’h eget ur Gall ha na oufeo nemet he iez.\nUn almanak a zo ul levr hag a rinker da gaout en pep ti : mar hoc’h eûz c’hoant da c’hoûd en pe deiz euz ar miz ez hoc’h, pe-goulz eman ann deiz kenta ar miz da zont ; da be heur a sav hag a kuz bemdez ann heol hag al loar ; pe-goulz eman ur gouel bennag, evel Pask, sul ar Sakramant ; pe c’hoaz pegoulz a zo foar pe varc’had el lec’h-ma-lec’h ; pe-goulz ema pardon ur sant bennag ; — digorret ann Almanak, hag e kavfet ebars kement-se holl.\nPrenit eta Almanak Breiz-Izel, hag hen lennit ewidoc’h hag ewit ar re na ouzont ket lenn. Neubeud a dra e koust ; ewit eiz gwennek ho pezo en-han ur c’huzuiller hag ur mignon pehini a chommo ganheoc’h epad ar bloaz, hag a disko d’heoc’h, ha da re ho ti, meur a dra vad. Ann eiz gwennek-se n’ho pezo keuz d’ezhe bikenn : n’eo ket evel ann arc’hant a roët, siouas re alies, en hostalerio.\nAh ! mar galfemp ho lakaad da rei un tammig arc’hant bep-bloaz da brena ul levr mad bennag, el lec’h hen kas d’ann hostaleriou, d’ar gwerzerienn gwinn ha sitr, ha gwinn-ardant fall, evach ann Ifern !\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Almanak_Breiz_Izel_(1872).djvu/5&oldid=118987 »


Anveliouriezh - Wikipedia\n(Adkaset eus Anarkouriezh)\nAnveliouriezh n'eo ket Frankizouriezh !\nAn anveliouriezh, pe anarkouriezh, zo ur gealiadurezh politikel a zo he fal tremen hep gouarnamant ebet ha diskar forzh peseurt beli a vefe (ar Stadoù, dreist-holl),,.\nKalz eilstummoù zo, evel evit an darn vrasañ eus ar c'healiadurezhioù politikel, hag an anveliourien a c'hell kaout mennozhioù liesek diwar-benn petra eo an anveliouriezh.\nBez' ez eus kalz hengounioù en anveliouriezh,, ha n'int ket holl digenglotus.\nEvel ur gealiadurezh eus an tu kleiz pellañ e vez gwelet an anveliouriezh, hag an darn vrasañ eus an armerzh anveliour hag he frederouriezh lezennel a zistaol deveizadurioù nann-aotrouniel eus ar gomunouriezh, eus ar gengladelezh pe eus ar sindikaderezh.\nAtav ez eus bet ur skourr hiniennek en anveliouriezh, n'eo ket enebet ouzh ar gevalaouriezh pe ouzh aozadurioù kenglotus gant ar gevalaouriezh,,.\nReoù arall, evel an hollanveliourien, na ginnigont stumm ebet eus un aozadur kevredigezhel, hag asantiñ a reont da n'eus forzh peseurt furm gevredigezhel, eus an hinniennelouriezh betek ar gengladelezh.\nBez' ez eus anveliourien a sav a-enep an holl stummoù a rediusted, tra ma'z eus reoù arall a implij ar feulster da grouiñ un utopiezh diveliour.\n1 Gwrizioù an anveliouriezh\n1.4 Amzerioù modern\n1.5 Dispac'h Gall\n1.6 Tostoc'h dimp\n2 Diorroadur kelennadurezh an anveliouriezh\n3 Prederouriezh an anveliouriezh\n3.1 Ar frankiz\n3.2 Ar jakobinelezh\n3.3 Ar Stad a-vremañ\n3.4 Gwerinelezh hag hollveliouriezh\n4 Damkanourien an anveliouriezh\n4.1 Max Stirner\n4.2 Pierre-Joseph Proudhon\n4.3 Mic'hail Bakounin\n4.3.1 Ar vuhez hag ar skiant\n4.3.2 Ar frankiz\n4.3.3 Ar gravez hag an divezouriezh\n4.3.4 Ar Stad hag an anveliouriezh\n4.4 Lyev Tolstoy\n4.4.1 Ur gravez nevez\n4.4.2 Ar berc'henniezh\n4.4.3 An argant\n4.4.4 Ar gouarnamant\n4.5 Pyotr Kropotkin\n4.5.1 Skiant hag anveliouriezh\n4.5.2 Kenderderc'hañ ha beveziñ\n4.5.3 Marksouriezh hag anveliouriezh\n4.6 Errico Malatesta\n4.6.1 An aozadur\n4.6.2 Strolladoù politikel ha sindikadoù\n8.1 Buhezskridoù ha dastumadegoù\nGwrizioù an anveliouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUn gealiadurezh nevez a-walc'h eo an anveliouriezh pa reer ul luskad politikel hepken ganti, peogwir e voe ganet an anveliouriezh politikel en XIXvet kantved a-gevret gant ar vroadelouriezh hag ar stadelouriezh, gant ar pal stourm outo.\nMar greer ganti un doare da vevañ ha da gompren ar bed avat e ranker ledanaat ar sell ha mont da furchal an Istor.\nE Sina an Henamzer, er VIvet kantved kent Jezuz-Krist, e vevas ar prederour sinat Lao Zi, a ziazezas an Daoegezh, a lakaer d'un damkaniezh eus ar frankiz par d'an anvelouriezh.\nDa vare Marevezh ar Stadoù Brezelour e Sina ivez e vevas ar prederour Zhuang Zhou (* –369, † –286), a zo brudet dindan al lesanv Zhuang Zi "Mestr Zhuang" ; div lavarenn bet distaget gantañ zo deuet betek ennomp : « Ar bed n'en deus ket ezhomm bezañ gouarnet ; e gwirionez, arabat eo e vefe gouarnet. » ha « A-emdarzh e teu urzh Doue pa vez lezet an traoù en o unan ». Hervez an armerzhour, istorour ha prederour politikel Murray Rothbard e voe Zhuang Zhou « marteze an anveliour kentañ ».\nEn Henc'hres, da heul kelennadurezh ar prederour Antistenes (* c. –445, † c. –365) a erbede d'e skolidi chom distag-krenn diouzh ar gevredigezh ha diouzh he lezennoù, e voe staliet luskad ar ginegezh en enep da zamkaniezh ιδέαι idéai "ideennoù" Platon ; hervez ar gineien n'emañ ket gwirionez ar bed e ἀρχέτυπον arkhétupon "pimpatrom" meizadus Platon, da lavaret eo en anien c'henadel ar boudoù, hogen en hiniennoù a ya da sevel ur spesad ne lavarent ket. Hervezo c'hoazh e oa rekis da bep den klask bezañ emren hag emvastus. Diogenes Sinopeüs eo a ergerzhas tachenn ar mennozhioù-se betek he harzoù pellañ.\nGant stoikourien Zenon Kitium (* –335, † –263) e voe degemeret lod eus mennozhioù ar gineien : "fiziet ennañ e-unan" e vez pep den, dav eo da bep den klask bezañ emren, bevañ diouzh lezennoù an Natur enebet ouzh re ar Geoded, chom distag diouzh madoù danvezel ar bed, bezañ "keodedour ar bed".\nNe oa Stad ebet en Europa ar Grennamzer e gwirionez, ken stlabezet ma oa an tiriadoù, ar galloud politikel hag an hini armerzhel. An Iliz hepken a oa galloudus-kenañ, koulz war an teir zachenn-se ha, dreist-holl, war an dachenn sevenadurel ; an Iliz e oa ar bennaenn-unaniñ, ne veze tamm galloud politikel ebet e-maez anezhi.\nEn Europa a-bezh ar mare-se avat e kaver testenioù eus ul luskad a zo bet anvet "Spered-Frank" pe "Frankiz Speredel" ; heskinet e voe gant an Iliz, a lakae al luskad-se da zisivoud. Gnostiked e oa izili ar Frankiz Speredel, n'o devoa pal ebet estreget o silvidigezh-i, hogen ur silvidigezh anveliour a nac'he kement redi ha kement harz a oa.\nDre ur manac'h koulskoude e teuas ul luskad all, anvet ar "Ar Re Speredel". Gant Gioacchino da Fiore (* c. 1130, † 1202) e oa bet savet un damkaniezh doueoniel istorel a zegasas heuliadoù pouezus. Tri fredad stummet diouzh an Drinded kristen zo en istor ar Gristeniezh, hervezañ : an Testamant Kozh, ma oa an Tad o ren hag o c'hourc'hemenn ur sujidigezh divrall ; an Testamant Nevez, ma c'houlenn ar Mab ma vije fur an dud ; ha, da zont, an "Trede Ren", hini ar Spered Santel, da lavaret eo donedigezh ar frankiz c'hourzrec'hus. Er Bibl e-unan e kavas ar manac'h skor d'e vennozh, pa lenner en Testamant Nevez, dindan pluenn an abostol Paol Tars : « Hogen an Aotrou eo ar Spered, hag el lec'h m'emañ Spered an Aotrou emañ ar frankiz. ».\nAzginivelezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEr XVvet kantved e tec'has ar Brotestanted diouzh bac'h an Iliz katolik roman hag e kreñvajont keal ar Stad, rak disrannañ a rejont o feiz diouzh an oberoù danvezel. Tro a voe d'an dud neuze da dennañ splet eus madoù an Natur evit pinvidikaat hep ma teufe an divezouriezh pe ar gravez da lakaat harz d'o c'hlask war-lerc'h ar gounid : "mad pe fall" a voe erlerc'hiet ouzh "berzh-mat pe zroukverzh".\nBuan avat e teuas ar Brotestanted da vezañ ker reut hag o mac'homerien a-wechall : e 1525 e voe moustret un emsav kouerien gant ar pennadurezhioù politikel diwar c'houlenn Martin Luther, e 1553 e voe devet an doueoniour Miguel Servet e Geneva en abeg d'e skridoù a-enep an Drinded kristen ha diwar atiz Jean Calvin.\nAdarre e rankas ar speredoù frank mont da guzhat. An advadezouriezh en em strewas en Impalaeriezh santel roman german etre 1525 ha 1550 tra ma padas husouriezh Jan Hus betek 1567.\nDreist al luskadoù relijiel e voe an Azginivelezh ur mare ma lakaed an Natur da vammenn dihesk plijadurezhioù ha frankiz evit mab-den.\nFrançois Rabelais a skrivas e 1534 e levrenn 52 Gargantua : « [Jean des Entommeures] ne vouloit charge ny gouvernement, car comment (disoit-il) pourroy je gouverner aultruy, qui moi mesme gouverner ne sçaurois », hag el levrenn 57 : « [Buhez ar venec'h] estoit employée non par loix, statuz ou reigles, mais selon leur vouloir et franc arbitre [...]. En leur reigle n'estoit que ceste clause : FAY CE QUE VOULDRAS. »\nA-hed marevezh an Amzerioù modern e kreñvaas galloud ar Stadoù, betek bezañ aozet a-ratozh gant ar jakobinegezh ha reizhiataet gant Napoleon Iañ.\nEr mare-se e vevas unan eus diaraogerien an anvelouriezh : Jean Meslier, person Étrépigny (Ardennes), a ziskulias en e destamant penaos e oa bet un andoueour anezhañ, hag ar pezh a soñje diwar-benn ar pennadurezhioù relijiel ha politikel : « Elles s'entendent comme deux coupeurs de bourse. [...] La religion soutient le gouvernement politique, si méchant qu'il puisse être. Le gouvernement politique soutient la religion, si sotte et si vaine qu'elle puisse être. »,. E-kerzh Emsavadeg Mae 1968 e voe klevet ha lennet un aspadenn eus unan eus mennozhioù Jean Meslier, a felle dezhañ « que tous les grands de la terre et que tous les nobles fussent pendus et étranglés avec des boyaux de prêtres. »\nA-hed an Dispac'h Gall ec'h enebas an dispac'herien a bep tu ouzh al luskad raganveliour Les Enragés, bet kaset gant ar beleg Jacques Roux (lesanvet "le curé rouge"), Jean-François Varlet ha Théophile Leclerc d'Oze.\nHervez J. Roux e oa bet trubardet ar bobl gant an dispac'herien : frankiz ebet, rak bepred a c'helle renkad ar vourc'hizien naonegañ ar beorien ; kevatalder ebet, pa c'halle ar binvidien lazhañ ar beorien ; republik ebet, pa bade ar reizhiad kozh dre briz an danvezioù bevañs re uhel evit yalc'h ar beorien. Goulenn a rae groñs ma vije lakaet taosoù war prizioù an danvezioù, ma vije kastizet an dud a lakae danvezioù da zibaotaat evit ma kreskje o frizioù, ma vije berzet an arvrokerezh. Ar Vodadenn vroadel a damallas da J. Roux « atizañ ar bobl da derriñ kement doare gouarnamant » ha « dont dirak ar Vodadenn da zisplegañ pennaennoù euzhus an anveliouriezh ».\nJean-François Varlet a embannas skidoù ma c'houlenne ar werinelezh didro ha ma vefe adingalet ar glad.\nA-du gant J. Roux e savas Théophile Leclerc d'Oze : en e gazetenn L'Ami du peuple par Leclerc e c'houlennas ma vije lakaet un usvevenn da bep priz.\nHag anveliourien e voe Ar Re Gounnaret ? A-dra-sur, pa stourmjont evit ma vije ar galloud gant ar bobl hag evit ma vije didro oberiantiz ar galloud-se : bewech ma nac'her youl ar bobl e lamer he frankiz diganti, emezo. Hollveliour dre natur eo pep gouarnamant, emezo c'hoazh, pa vez techet bepred da genkizañ frankiz ar bobl.\nTostoc'h dimp[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDa heul al luskadoù diframm-se e voe daou zen dibar o soñjoù, a oa hunvreoù e gwirionez : ar prederour saoz William Godwin (1756-1836) a voe diazezer an anvelouriezh prederouriezhel hag ar prederour amerikan Henry David Thoreau (1817-1862) a lakaas e soñjoù-eñ e pleustr dre vevañ er-maez eus ar gevredigezh.\nMab d'ur pastor protestant a-du gant Jean Calvin hag enebour d'an Iliz anglikan e oa William Godwin, a voe pastor d'e dro war roudoù e dad. Evel Immanuel Kant e voe skodeget gant mennozhioù an Dispac'h Gall : el levr a skrivas da ganañ meuleudi dezhañ en ur ziskar skrid Edmond Burke, Reflections on the Revolution in France (1790), a save enep ar reveulzi, e kinnigas W. Godwin ma vije « pleustret a-zevri war ur gouarnamant an eeunañ ar gwellañ ».\nHervez W. Godwin e vir ar Stadoù ouzh diorroadur hag embreg poell pep den, daoust d'ar poell bezañ perzh dibar mab-den ; atav e vez erlerc'hiet galloud ar Stadoù ouzh skiant-varn hag emskiant pep den, hag enebiñ ouzh lusk spered mab-den a ra al lezennoù rak mard int poellek ez int didalvez evit an dud poellek, ha mar n'int ket ez int direizhwir hag hollveliour.\nPimpatrom an den dishual e voe Henry David Thoreau. Pa oa an Dispac'h Greantel oc'h erruout e Stadoù-Unanet Amerika e klaskas adkavout ha diskouez al liamm a zo etre an dud hag o endro naturel. Daou vloavezh-pad e vevas en e unan en ul loch a savas war ribl ul lenn e-kichen Concord (Commonwealth of Massachusetts) ma sellas pizh ouzh an Natur.\nEn tu-hont da vezañ un diaraoger e-touez an ekologourien e c'hounezas H. D. Thoreau brud dre ar bed a-bezh a-drugarez d'e stourm a-du gant ar frankizoù hiniennel – re ar Vorianed ha re an Indianed e-barzh – hag a-enep kammimplij galloudoù ar Stad. « Gwellañ gouarnamant ar bed eo an hini a c'houarn an nebeutañ », emezañ ; e 1847 e voe bac'het pa nac'has paeañ tailhoù en abeg da Vrezel Mec'hiko (1846-1848). E 1849 ez embannas skrid ur brezegenn anvet "Harz ouzh gouarnamant keodedel 1849", a voe anavezet er bed a-bezh e 1866 dindan an talbenn "A-zivout an dever a zisentidigezh keodedel".\nHervez an aozer n'eo pep demokratelezh nemet lezenn ar brasañ niver o voustrañ ar bihanniver, ha pa vez keodediz oc'h heuliañ lezennoù ar pennadurezhioù en em lakaont da gendorfedourien pa vez ar Stad o ren brezelioù, direizhderioù ha heskinadurioù.\nDiorroadur kelennadurezh an anveliouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKartenn-ezel K. E. L. (1869),\ngant pal ar Gevredigezh e teir yezh.\nGwitibunan e lavar damkanourien an anveliouriezh ec'h eo Pierre-Joseph Proudhon(1809-1865) "tad an anveliouriezh". Max Stirner hepken a vefe par dezhañ evel diazezer ar gelennadurezh, hervez Georgiy Valentinovitch Plekhanov (1856-1918), met mennozhioù Proudhon eo a luskas emdroadur Kevredigezh Etrebroadel al Labourerien (K. E. L.), anvet an "Etrebroadelenn Gentañ" ivez.\nKilezelour e voe Kentañ Kendalc'h K. E. L. an 3 a viz Gwengolo 1866 e Geneva hag an Eil ivez d'an 2 a viz Gwengolo 1867 e Lausanne, diwar levezon Proudhon a stourme evit ma vefe reishoc'h an darempredoù armerzhel, dre ziazezañ ar prizioù war ar c'hementad a labour a zo rekis evit ar c'henderc'hañ ha dre gevatalder an eskemmoù : traez evit traez, servij evit servij, amprest evit amprest, hag all. Ar c'hontrol da lezenn ar c'hinnig hag ar goulenn ar gevalaouriezh eo kilezelouriezh Proudhon.\nAn Trede Kendalc'h (Brusel, 6 a viz Gwengolo 1868) a gaougantas an tremen eus ar gilezelouriezh d'ar gengladelezh ha d'ar sindikaderezh.\nDiwezhatoc'h, da heul ar Pevare Kendalc'h e Basel d'ar 6 a viz Gwengolo 1869, e savas ur muianiver a-du gant ur "gengladelezh enep-aotrouniek" hag a-enep daou vihanniver a-du gant Proudhon pe gant Karl Marx.\nUn disrann a voe e K. E. L. goude ar Pempvet Kendalc'h, e Den Haag d'an 2 a viz Gwengolo 1872 pa savas Mic'hail Bakounin a-enep Karl Marx, a lakaas da "aotrouniek" hag a damallas bezañ techet da vezañ ker fall hag ar renkadoù ren a oa bet K. E. L. o stourm outo. Kement-se a c'hoarvezas pa nac'has Karl Marx ha Kuzul-ren K. E. L. degemer kinnig Kevread Jurasian ar suis James Guillaume (1844-1916) : terriñ ar C'huzul-ren ha terriñ kement pennadurezh en Etrebroadelenn. Skarzhet eus K. E. L. e voe M. Bakounin ha J. Guillaume neuze.\nUr sizhunvezh goude, d'ar 15 a viz Gwengolo 1872, en em vodas 15 dilennad eus 5 kevread disrannat e Saint-Imier (Suis) : 6 Italian, 4 Spagnol, 2 C'hall, 2 Jurasian hag 1 Amerikan.\nE Saint-Imier e voe ganet an anvelouriezh politikel e gwirionez, pa voe diskêriet gant izili ar C'hendalc'h :\n1. Distruj kement galloud politikel eo dever kentañ ar broleteriezh.\n2. Un touellerezh e vije kement aozidigezh ur galloud politikel seurtanvet "da c'hortoz" ha "dispac'her" gant ar pal degas an distruj-se, a vije ken arvarus evit ar broleteriezh hag an holl c'houarnamantoù a zo hiziv.\nEvit a sell ouzh an harz-labour, da "venveg prizius er stourm" eo lakaet gant ar gendalc'hidi, hogen "hep en em douellañ a-zivout e zisoc'hoù armerzhel"..\nGoude Kendalc'h Saint-Imier e oa sez ofisiel Kuzul-ren K. E. L. e New York tra ma voe aozet ur 6vet Kendalc'h gant an disrannidi e Geneva e 1873, ma tivizjont terriñ ar C'huzul-ren ha reiñ o emrenerezh d'ar c'hevreadoù. Nebeud goude e tilezas Bakounin ar stourm, en abeg d'e yec'hed ha da zigasted ar pobloù, emezañ. E 1877 e voe 9vet Kendalc'h K. E. L., an hini diwezhañ.\nE Vevey, d'an 12 a viz Gwengolo 1880, e voe raktreset ar stourm anveliour : distruj an ensavadurioù dre feulster, brudañ an dispac'h dre an ober, ober en dilezennelezh, implijout barregezhioù an deknologiezh hag ar gimiezh, emrenerezh ar strolladoù hag an hiniennoù.\nKement-se a voe lakaet war baper da-geñver Kendalc'h kentañ ha diwezhañ ar Gevread Jurasian e La Chaux-de-Fonds d'an 9 a viz Here 1880\nUr gelennadurezh hag ur strategiezh a oa d'an anvelouriezh neuze, hogen kemmet e oa ar gevredigezh abaoe Kendalc'h kentañ K. E. L. : mui-ouzh-mui a labourerien a oa er greanterezh a-c'houde an Eil Dispach Greantel, ha mui-ouzh-mui a dud a droe da broleterien.\nDiaes e voe ar marevezh etre 1880 ha 1914 evit an anvelourien eta, p'en em gavjont disrannet diouzh ar yoc'hoù labourer a c'hortoze gwellaennoù digant ar Stadoù, ha pa veze spontet an dud gant ar gwalldaolioù dre vombezennoù.\nTamm-ha-tamm avat e strivas an anveliourien evit kemer perzh er sindikadoù, a yae war wanaat, ar pezh a neveshaas hag a nerzhekaas an daou luskad.\nDa vare Dispac'h Rusia 1917 e voe merket oberiantiz anveliour ar rusian Vsyevolod Mikhailovitch Eikhenbaum, a gemeras perzh ivez e Brezel Dieubiñ Ukraina. Politikel e oa e oberiantiz, hogen armerzhel ha kevredigezhel pergen e voe hini anveliourien e broioù all.\nEn Ukraina e krouas Nestor Makhno un doare anveliour ha kengladelour da verañ an douaroù-labour.\nEn Italia an Norzh e voe metalourien o terc'hel labouradegoù, a verjont diouzh reolennoù an emvererezh.\nRuz evit an dispac'h, du evit an anvelouriezh\nE Spagn e voe al luskad anveliour o kengladelaat an douaroù-gounit hag ouzh o merañ hervez an emvererezh ; un nebeud labouradegoù a voe emveret ivez. Barcelona a voe dalc'het gant ar gevread sindikadel Confederación Nacional del Trabajo (CNT-AIT, "Kengevread Broadel al Labour-Kevredigezh Etrebroadel al Labourerien) ha gant ar Federación Anarquista Ibérica (FAI, "Kevread Anveliour Iberek"), pevar mizhvezh-pad e voe emveret al labouradegoù, an ijinourien hag ar galvezourien o vont a-du gant ar vicherourien.\nPrederouriezh an anveliouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAr frankiz[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAr frankiz eo pennkomz prederourien an anvelouriezh.\nUn diac'hinad a zeu war wel pa studier o oberennoù : an darn vrasañ anezho a sav a-du gant ar savelegezh[Yezh 1] hag a-enep ar frankdivizout[Yezh 2], padal e vez mirourien alies eus dalc'hidi ar frankdivizout.\nKempoell e chom ar brederouriezh anveliour evelato, rak daoust dezhi bezañ disklêriet alies ar savelegezh hag an danvezelouriezh he deus stourmet dizehan ouzh ar frankdivizout trabedoniel rak pleustrek eo ar frankiz hervezi : n'eo ket "Ha frankiz am eus da ober kement-se ?" goulenn ar brederourien anveliour, hogen "Petra a rankan ober evit ren ma buhez, pa'z eus un den frank ac'hanon ?". Un dieubidigezh eo ar frankiz evito, ha trawalc'h eo bevañ evel un den frank evit diskouez ez eus eus ar frankiz. Dalc'hidi ar frankdivizout avat n'int ket chalet gant lakaat an dud en o frankiz, peogwir ez int frank dija dre ar frankdivizout a zo enno.\nAr jakobinelezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKelennadurezh politikel ar Jakobined eo ar jakobinelezh, da lavaret eo a Republik unvan dirannadus hag azeuladur ar Stad-Vroad.[Yezh 3]\nBiskoazh ne oa bet ar Stad ken kreizennet ha ken kreñv ha ma oa bet da vare ar Jakobined e Bro-C'hall. Ne oa mui stadoù gant an dud (an noblañsoù, ar c'hloer, ar vourc'hizien, ar vicherourien, ar gouerien) pa oa pep den dindan beli ar Stad, a droas buan da Stad-Vroad.\nAr Stad a-vremañ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAdal an XIXvet kantved e teuas ar Stad-Vroad republikan da vezañ par da Stad ar Renad kozh : pa oa honnezh « dre lezenn Doue » e voe ar stad-Vroad « dre youl hollvedel », ha pa oa ar Renad kozh « dre ar c'hustum » e voe ar Stad-Vroad « dre youl ar bobl; ». Met neuze ne voe mui eus an hiniennoù dre o stad, ne voe anezho nemet dre ma vezent piaouet gant ar Stad-Vroad : ar Stad e oa benveg ar frankiz.\nGwerinelezh hag hollveliouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDre vezañ keodedourien e vez an dud en o frankiz en ur Stad-Vroad neuze ; en ur werinelezh e vez droukvesket galloud ar bobl ha frankiz ar bobl. Hogen mar ren ar bobl ne vez gwech ebet o c'houarn : ur muianiver a zilennidi a ra al lezennoù a-enep ur bihanniver a zilennidi, n'eo « gouarnamant ar bobl gant ar bobl » nemet gouarnamant an holl en anv ur rann eus dilennidi ar bobl.\nGant ar velestradurezh e chom un tamm bras-divent eus ar galloud, ha pa vije kemmet pennadurezhioù ar Stad dre zilennadegoù. Ent-politikel, atebek eo en dilennidi dirak ar bobl, ar velestradurezh n'eo ket : ne chom frankiz politikel ebet gant ar bobl e-tal diatebegezh politikel ar velestradurezh : un distro da hollveliouriezh an Impalaeriezh roman eo bet kreizennelouriezh jakobin an Dispac'h Gall en diwezh.\nAn anvelourien hepken o deus meizet kement-se : kreñvoc'h c'hoazh eo beli ar werinelezh eget hini ar Renad kozh ; peogwir e teu ar galloud kreiz eus youl ar bobl e laka pep den dindan beli al Lezenn ; hollveliek eo deur an holl, dister eo mad an hinienn.\nDamkanourien an anveliouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nMax Stirner[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAn hiniennelouriezh diharz, da lavaret eo bezoud pep den evel boud gwirion ha dibar, eo diazez sonjoù Max Stirner (Johann Caspar Schmidt, 1806-1856). Ar me hepken a zo gwirion hag a rank chom er-maez eus an arbennoù diavaez evel "Doue", "an denelezh", "ar wirionez", "ar frankiz" hag all : ret eo d'an den bevañ drezañ e-unan hag ober evitañ e-unan, arabat eo bevañ evit arbenn pe arbenn all.\nTeir fazenn zo e buhez pep den, hervez Max Stirner : beziadek e vez en e vugaleaj, pa vez dedennet gant traezoù ar bed ; eorizhour e vez en e yaouankiz, pa vez dedennet gant ar soñjoù ; emgariat e vez en e oad gour.\n[An den en e oad gour] a gemer ar bed evel m'emañ, hep gwelet droug pe zireizhder da reizhañ e pep lec'h, ha hep lavaret e stummañ diouzh e uhelvennad. Kreñvoc'h-kreñvañ e teu ennañ ar gredenn start ma rank an den ober gant ar bed diouzh e zeur ha n'eo ket diouzh e uhelvennad.\nHiniennelouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAr veañs eo pennaenn preder Max Stirner. Dav eo d'an den diskouez e veañs a-wel d'an holl ha nac'hañ pep dever e-keñver Doue, an denelezh, ar gevredigezh, hag en e geñver-eñ zoken. Aze emañ alc'hwez ar frankiz wirion, emezañ.\nAr frankiz n'eo ket ar galloud difetis d'ober ar pezh a garer evel ma karer, ar galloud-se lakaet e pleustr war ar pemdez eo. Ret eo bezañ kent ober diouzh e c'hoant.\nFrankizouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nTri ivez eo niver ar stummoù eus ar frankizouriezh, hervez Max Stirner.\nAr frankizouriezh politikel\nEnebet ouzh an hiniennelouriezh eo ar frankizouriezh politikel, rak a-c'houde reveulzi bourc'hizien an Dispac'h Gall ec'h eo ar Stad par d'an Den, ha ne dalvez an den hiniennel nemet dre e berzh a geodedour. N'eus eus an dud nemet dre o buhez foran, n'eus deur hiniennel ebet e-tal deur an holl. Un touell eo kevatalouriezh ar vourc'hizien, pa ne dalvez ket "deur hiniennel" kement ha "digevatalder" ha pa n'eo "Broad" ar vourc'hizien nemet beli ar Renad kozh o prientiñ donedigezh an hollveliouriezh. Gant ar vourc'hizien eo aet kement brient a oa gant ar stadoù kozh. Beli al Lezenn zo bet erlerc'hiet ouzh hini ar mistri.\nAr broleterien ne ouzont ket eo kreñvoc'h o galloud eget hini an arc'hant : adkavout o frankiz wirion a rajent mar paouezjent gant pep labour ha mar perc'hennjent kement kenderc'h a zo.\nAr frankizouriezh kevredigezhel\nDaoust d'an dud bezañ kevatal an eil d'egile hervez ar frankizouriezh politikel e chom digevatal o madoù : dre e vadoù e termener an den, n'eo ket dre e berzhioù hiniennel. Un diskoulm zo da gement-se, eme Stirner :\nLamomp ar berc'henniezh hiniennel eta. Ra ne vo den ebet perc'henn war tra ebet, ra vo ur c'hork eus pep den. Ra vo dibersonel ar berc'henniezh. Ra vo perc'hennet gant ar Gevredigezh. [...] Ne lezer d'an hinienn nag ar gwir da ren, nag ar gwir da berc'hennañ : gant ar Stad e ya an eil, gant ar Gevredigezh e ya egile.\nHervez Stirner bepred e ra ar frankizouriezh kevredigezhel ul labourer eus pep den, a zo ouzhpenn ar geodedour a zo bet graet anezhañ gant ar frankizouriezh politikel c'hoazh ; n'eus eus an dud nemet dre an eil re e-keñver ar re all, peogwir eo rannet al labour, hag al labour eo dinded an den, hag an den zo e servij ar gevredigezh dre e labour. Hogen ur benveg eo ar gevredigezh, ur pal n'eo ket, n'eus dever kevredigezhel ebet d'an den, deurioù hepken zo dezhañ. Par d'ar gravez eo lavaret e tle an dud pep tra d'ar gevredigezh.\nAr frankizouriezh denegour\nAberzhet e vez meañs an den evit mad ar youl hollek gant ar frankizouriezh politikel neuze, ha riet e vez evit mad ar gevredigezh gant ar frankizouriezh kevredigezhel ; ouzhpenn-se, isurzhiet d'ar preder difetis e vez e zibarded hiniennel gant ar frankizouriezh denegour, eme Stirner.\nHervez ar frankizouriezh denegour ec'h eo fall ar veañs peogwir ne sav ket a-du gant frankiz mab-den. Hogen un touell eo an arguzenn-se, rak ne c'hall pep den nemet stourm evit e frankiz-eñ, n'eo ket evit frankiz mab-den. Meañsus-kenañ eo ar c'hoant a frankiz e gwirionez.\nPierre-Joseph Proudhon[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nPierre-Joseph Proudhon (1809-1865) a glaskas burutellañ an anvelouriezh en ur zegas mennozhioù savus dezhi war tachennoù an armerzh hag ar politikerezh.\nHervez Proudhon ec'h emdro gouarnamantoù kevredigezhioù an XIXvet kantved eus pennaennoù an doueoniezh hag ar politikerezh da re an armerzh hag ar sokiologiezh, alese e stourm evit ur werinelezh c'hreantel a vefe diazezet war ar sokiologiezh lakaet da skiant dik evel ar jedoniezh hag ar fizik. An armerzh eo pal pennañ an ober dispac'hel, emezañ.\nRet eo neuze derc'hel kontoù resis pep kevredigezh, gant ar pal aozañ hec'h armerzh ha, dre-se, seveniñ ar gevatalouriezh.\nPa c'houlenne Stirner ma vije dilezet pep labour, a lakae da arallekaus, e ra Proudhon eus al labour mesk disi buhez an den gant e veiz hag e frankiz. Gant al labour hepken e kenderc'her pinvidigezh ha, dre-se, ar gevredigezh. Pa grou dre e labour en em grou an den.\nAbalamour da rannadur al labour ha da arwelladur ar mekanikoù e koll ar vicherourien un tamm eus o zalvoudegezh ha, neuze, eus o gopr ; evit un doare labour hepken, a vez graet buan, e stummer al labourerien e-pad bloavezhioù ha dic'houest e vint a-hed peurrest o buhez da zeskiñ ur vicher all ha disheñvel penn-da-benn. Ret eo neuze, eme Broudhon, adreiñ e vent sevenadurel d'al labour dre stummañ an dud war ar greanterezh en e bezh : ur gelennadurezh teknikel hag a ro ur sevenadur teknikel zo rekis eta. Ret eo e vefe sevenadur ar broleterien par da hini ar vourc'hizien, hogen war un dachenn all.\nAtav e chom al labourerien perc'henned war kement tra o deus kenderc'het, zoken goude bezañ bet gopret, rak n'eo ket ganto e vez gwerzhet frouezh o labour. Rekis eo diforc'hañ etre goprañ devezhioù labour hollad ar vicherourien ha goprañ pep a zevezh labour, pa chom gant ar vicherourien unaniezh ha kengerc'h o strivoù evit kenderc'hañ tra pe dra : mard eus ezhomm dek den evit kenderc'han un dra kemplezh en un devezh, ne c'hallo ket un den hepken kenderc'hañ an hevelep tra en ur ober dek devezh.\n« Laeroñsi eo ar berc'henniezh » eme Broudhon, rak n'eus pennabeg ebet dezhi pa ne zeu na diwar al labour, na diwar ar gouzalc'h, na diwar al lezenn. Un arc'hwel eo ar berc'henniezh e penn kentañ, gwir ar gevredigezh hepken a c'hall he reizhwiriañ. Kement keodedour a c'hall kenderc'hañ, ha kement keodedour a rankfe bezañ perc'henn.\nDiwar gement-se e savas Proudhon damkaniezh ar gilezelouriezh : ar c'hendarempredoù hag ar c'henlabour eo diazez pep kevredigezh ; n'eus ket eus ur "gevrat kevredigezhel" ; ne vez ket ijinet lezennoù, dizoloet e vezont.\nKement greanterezh, kement labour na c'hall bezañ graet nemet dre genlabour meur a arbennigour a ya da sevel ur gellig er gevredigezh, ha dre genlabour ar c'helligoù-se e vo kenderc'het traoù brasoc'h a vo perc'hennet gant an holl berzhidi gwitibunan hag en un doare dirannadus. Adsavet eo vo keal ar berc'henniezh neuze, a droio da c'halloud naturel enebet ouzh galloud kalvezadel ar Stad.\nRet eo, hervez Proudhon, erlerc'hiañ ar gilezelouriezh ouzh ar c'hopradelezh : e-lec'h labourat evit ur patrom a vir ar c'henderc'hadoù en eskemm ouzh ur gopr e rank an dud labourat evito ha rannañ gounid ar werzh. Kenberc'hennet eo pep greanterezh eta.\nRekis eo avat e vefe harpet al labourerien gant arbennigourien war an aferioù – er penn-kentañ da nebeutañ, hag en ur ziwall da staliañ ur galloud mac'homer teknikel ha burevveliek.\nA-fed labour-douar e sav Proudhon a-du gant perc'henniezh ar gouerien war kement douar a c'hallont labourat. Evit mirout ouzh bruzhunadur ar gorreadoù e kinnig ma vefent kenveret gant kevreadoù. Berzet eo arvrokañ war an douaroù dre o reiñ e feurm pe o arallaat.\nUn dra vat eo bet an Dispac'h Gall, eme Broudhon, met dic'houest eo bet ar C'hallaoued da rakwelet an heuliadoù anezhañ. Chomet int en entremar etre hengounioù Bro-C'hall an amzer dremenet ha Bro-C'hall an dazont. Mirourien ha dispac'herien war an dro eo ar C'hallaoued, hervezañ.\nRenkad ar vicherourien\nA-c'houde Bonreizh ar 4 a viz Du 1848 e voe 7 000 000 a C'halllaoued gant ar gwir da vouezhiañ. "Ha gouest e vo ar vicherourien da zivizout gant gouiziegezh vat war kement tra a denn d'ar gevredigezh ?" a c'houlennas Proudhon. "Ya" e voe e respont, pa c'haller lakaat an hevelep goulenn a-zivout an noblañsoù hag ar vourc'hizien.\nPeogwir eo bet disrannet renkad ar vicherourien diouzh hini ar vourc'hizien gant ar gevalaouriezh e rank al labourerien divizout e-maez renkad ar vourc'hizien. Kement-se a gaver e skrid-diazez an Etrevroadelenn Gentañ : « Rekis eo e vefe digaezhadur al labourerien oberenn al labourerien o-unan ».\nPolitikel eo an disentez-se, hogen disheñvel eo mennozh Proudhon diouzh hini Marx, rak pa soñje d'an Alaman e oa ret d'ar vicherourien sevel ur strollad politikel evit bezañ mistri war an armerzh e lavare ar Gall e oa ret d'al labourerien bezañ mistri war an armerzh kent kemer ar galloud politikel. Anveliour da vat e oa Proudhon pa zisklêrie n'eus liamm ebet etre buhez ar gevredigezh ha hini ar Stad pe he melestradur.\nEnep ar gomunouriezh e savas Proudhon neuze, pa ne wele enni nemet un hent war-du hollveliouriezh ar Stad. Hervezañ e c'haller ober un dispac'h kevredigezhel dre « ziorroadur an ensavadurioù ha kenlabour ar meizoù » hep tremen dre ar gomunouriezh a lazh kement youl hiniennel en ur sevel ur youl hollek a lakaer da gannad soñjoù an hollad, « Gwerinelezh stank » a ra Proudhon eus kement-se, pa n'eus mui na diforc'h na buhez er gevredigezh, pa ne vez an dud nemet binvioù keal armerzhel ar Stad.\nEnep "Kevrat kevredigezhel" Jean-Jacques Rousseau e savas Proudhon. Kement reizhiad politikel a zo bet divizet gant ur rann hepken eus ur gevredigezh zo bet techet d'he rivinañ, alese dispac'hoù niverus. Er c'hoari etre an hiniennoù, an elfennoù kontrol, ar mennozhioù emañ aozadur yac'h, urzh ha reizhded pep kevredigezh – an urzh eo an anveli e gwirionez, dre gendarempredoù an dud.\nMuioc'h-mui a frankiz zo bet gounezet gant pobloù ar bed a-hed an Istor, an anvelouriezh e vo dibenn prendennus an argerzh hep dieiltro-se. Hag ezhomm zo eus ur gouarnamant evit ma vefe urzhiet ar gevredigezh ? Tamm ebet, eme ar prederour, hag eñ ha kinnig « aozadur kevratel an nerzhioù armerzhel » : mar gall ur gevrat bezañ staliet etre daou zen frank ha kevatal, petra a virje e vije kement all etre milionoù a dud ? Diwiriek eo kement lezenn a vez embannet gant ar gouarnamantoù, pa ne vez eskemm didro ebet etre ar Stad hag an hinienn.\nUr bennaenn hepken zo bastus da reoliañ buhez pep den ha neuze hini ar gevredigezh ; ul lezenn n'eo ket, hogen reolenn diazez ar reizhded ha kement darempred :\nNa rit ket d'an hentez ar pezh na fell ket deoc'h a vefe graet deoc'h : grit d'an hentez evel ma fell deoc'h e vefe graet deoc'h.\nMic'hail Bakounin[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nRed an Istor e weler e skridoù Mic'hail Bakounin (1814-1876), an darvoudoù en deus bevet eo andon an damkaniezh en deus savet tamm-ha-tamm.\nHag eñ levezonet-don gant prederouriezh Georg Wilhelm Friedrich Hegel en he dilezas ez-yaouank, met meizadur daelerezhek ar veziadelezh a chomo gantañ a-hed e vuhez.\nAr vuhez hag ar skiant[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKanmeuliñ ar vuhez a ra Bakounin, ha diskouez disfiz bras diouzh ar skiant rak da enebourezed e laka emdarzhegezh an eil ha gouiziegezh aozer heben. Ne c'hall ket an dud bezañ dindan beli ur gouarnamant "skiantel", pa rankfent sentiñ ouzh lezennoù na gomprenfent ket. Dav eo e vefe klok gouiziegezh ar skiant evit genel hevelep gouarnamant, ha dic'houest eo ar skiant da veizañ « boud diabarzh » kement tra a zo, da lavaret eo o hiniennelezh wirion er bed danvezel. Ne c'haller ket deskrivañ an hiniennelezh, emezañ.\nRekis eo ar ouiziegezh hag ar skiant da zigaezhadur ar broleterien, emezañ ivez koulskoude, met pa c'hall ar skiant kompren preder ar veziadelezh hag ar vuhez ne c'hall ket meizañ ar veziadelezh hag ar vuhez o-unan. « Atav e vez ar vuhez a-raok ar preder », hervez Bakounin.\nN'eus ster ebet d'ar frankiz hep ar vuhez kevredigezhel, da lavaret Bakounin. Hogen kenderc'het gant e vetoù e vez an den, da heul ar c'hengred e teu e frankiz neuze, a zo denekadur ar c'hengred.\nA-enep an hiniennelouriezh e sav Bakounin, pa vez an den kenderc'her youl hag oberiantiz ar gevredigezh ha, war an dro, kenderc'het ganto. Liammet gant frankiz an holl dud eo frankiz pep den, rak ret eo e vefe an dud en o frankiz evit anzavout frankiz pep den. « Ne c'hallan bezañ em frankiz wirion nemet pa vez an holl dud a zo tro-dro din, gwazed ha maouezed, en o frankiz ivez », eme Vakounin.\nAr gravez hag an divezouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAndoue e oa Mic'hail Bakounin, met hervezañ ec'h eo ar gravez « ur fazi istorel rekis » abalamour m'he deus tennet an dud er-maez eus stad al loened ; bremañ avat ec'h eo ker rekis all terriñ « yev vezhekaus ha poanius an doueelezh » rak n'eo Doue nemet an disoc'h eus galloud divent spered mab-den da c'houbarañ : krouet eo bet gant an dud, ha bremañ e kred d'an dud ec'h int bet krouet gantañ, ha dindan beli o c'hrouadur e vevont. Evel Hegel e soñj Bakounin ec'h eo bet savet ar gravez d'he feurvadelezh gant ar gristeniezh.\nNac'hañ a ra Bakounin keal un divezouriezh peurvat, a zo diazezet war pennaennoù difetis a-grenn : ne c'haller ket adsevel natur an den. Evitañ, kement reolenn a-fed divezouriezh zo bet goveliet er vann gant tud a fell dezho lakaat mab-den da "sevel" betek o divezouriezh-i, a vez diazezet war korvoerezh ar yoc'hoù labourer peurvuiañ. Ar yoc'hoù poblel n'o deus ezhomm ebet a gentelioù digant den ebet evit ar pezh a sell ouzh o deurioù, rak i eo danvez ar vuhez kevredigezhel, politikel ha buhezegezhel. A-hend-all, ganet marv eo kement soñj na sav ket diwar ar bobl : « gwiliouderien soñjoù don ar vuhez hag ar bobl e rank bezañ an damkanourien hag ar gefredourien, n'eo ket diskulierien, diouganerien, doktored pe grouerien », eme Vakounin. E natur loenel an dud emañ divezouriezh peurvat mab-den, n'eo an natur gevredigezhel nemet un heklev anezhi.\nA-fed divezouriezh prevez e sav Bakounin a-du gant frankiz pep den, gant ar parder etre gwazed ha maouezed, gant erlerc'hiañ an unaniezh frank ouzh an dimeziñ, gant frankiz ar rev. War divoud ar vugale, a zo « perc'hennet gant o frankiz da zont » pa n'int piaouet na gant o zud na gant ar gevredigezh, e lavar ar prederour e vez o dazont diouzh ar gelennadurezh a vez roet dezho gant o zud ha gant ar gevredigezh.\nAr Stad hag an anveliouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDa "gengladelour anveliour" eo bet lakaet Mic'hail Bakounin, pa lavar ec'h eo ar gevredigezh anien mab-den : termenet eo pep den gant e frankiz hag e gendred en e vetoù. N'eo ar Stad nemet un ensavadur istorel ha tremen.\nDa lavar enebourien an anvelouriezh ne c'haller ket bevañ en ur gevredigezh hep ur Stad aozet, rak brezel an holl a-enep an holl a vefe o ren evit en em zifenn ha klask piaouañ madoù an hentez. Er c'hontrol, eme Vakounin : ur fazi eo lakaat ar Stad da dredeogez a laka reolennoù da dalvezout evit reizhañ fallagriezh mab-den, rak ar Stad an hini eo a gas ar brezel, ar Stad a vez bepred oc'h aberzhiñ deurioù ar muianiver evit brasañ splet ur bihanniver a zo bet dibabet ganti. Dre aozañ an direizhded he deus ar Stad loc'het brezel ar renkadoù. Un touell eta eo lakaat ar Stad da warez frankiz pep den.\nAn dispac'h anveliour\nKement ha « brezel diabarzh » e talvez « dispac'h », eme Vakounin, ha « ya, brezel diabarzh a vo ». Evit tizhout o fal, da lavaret eo distruj kement beli a zo, e ranko an dispac'herien anveliour diazezañ o ober war emdarzhegezh ar bobl, atav hag e pep lec'h. Arabat dreist-holl eo dezho aozañ ar reizhded hag ar c'hevatalder diwar goust ar frankiz, ha pa vefe evit ur prantad berr, rak n'eus frankiz ebet hep ar c'hevatalder armerzhel ha kevredigezhel : ret eo e vefe staliet ar c'hevatalder « dre aozadur diredi hag emdarzhegezhel al labour hag ar c'henberc'hennañ, n'eo ket dre ober uhelañ ar Stad ». Hag eñ ha skrivañ ouzhpenn : « hollveliouriezh ar Stad eo ar c'hevatalder hep ar frankiz, ha ne c'hall ket ar Stad hollveliour bevañ un devezh hep na vefe da nebeutañ ur renkad korvoer ha brientek : ar vurevveliezh ».\nEnep Karl Marx e sav Mic'hail Bakounin en degouezh-se : pa lavar an Alaman e rank ar broleterien piaouañ benvegad ar Stad hag ober gantañ evit kas renkad ar vourc'hizien da get, e respont ar Rusian e rank ar Stad bezañ diskaret kerkent ha kaset an dispac'h da bennvat.\nLyev Tolstoy[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEr bloavezhioù 1870 e kemmas emzalc'h ar c'hont Lyev Tolstoy (1828-1910), en devoa renet buhez ur romantour betek neuze : da anveliour kristen e troas, pa zivizas bevañ hervez an Aviel ha skrivañ evit ar gouerien hepken.\nUr gravez nevez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nHag eñ ur c'hristen pleustrer e skrivas Tolstoy en e zeizlevr, d'an 30 a viz Gwengolo 1879 :\nN'eo an Iliz, abaoe an IIIe kantved, nemet gevier, krizder, darrizhadoù.\nNeuze en em ouestlas da enklaskoù biblek ha doueoniel betek treiñ an Avieloù en ur deurel pled d'o c'henglotadur ; e 1882, pa oa o kemer perzh e renabl poblañs Moskov, e reas anaoudegezh gant stad truezus ar beorien, ar pezh e lakaas da brezeg e zoare eeunaet eus ar gravez kristen, pemp gourc'hemenn hepken enni :\nArabat eo mont e kounnar ;\nArabat eo ober avoultrerezh ;\nArabat eo leañ ;\nArabat eo stourm ouzh an droug dre ar feulster ;\nArabat eo bezañ enebour da zen pe zen.\nDizehan e kevenebas ar gelennadurezh kristen ha kelennadurezh ar bed. Evitañ da vezañ ur boyar ez embanne Tolstoy ne c'halled tizhout an hevoud nemet dre ar baourentez.\nAr berc'henniezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nA-du e sav Tolstoy gant Proudhon : « Laeroñsi eo ar berc'henniezh » ; digembez kenetrezo eo ar berc'henniezh hag ar gristeniezh, emezañ, pa lavaras Jezuz Nazaret :\nEürus oc'h-chwi, ar re baour, rak deoc'h eo rouantelezh Doue.\nMet gwa c'hwi, ar re binvidik, rak ho frealz hoc'h eus.\nHervez Tolstoy ec'h eo an douar un elfenn naturel evel an aer hag an dour, arabat eo e vefe perc'hennet gant den pe zen estreget Doue. Un torfed eo ar berc'henniezh c'hladel neuze.\nAn argant[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nPennabeg ar feulster hag ar galloud eo an argant, a gendalc'h ar brientoù. Gopret e vez barnerien evit kondaoniñ tud a zo kablus dre zireizhder aozadur ar gevredigezh ; gopret e vez burevidi evit enkefiañ tailhoù diwar al labour, a servijo da genderc'hel arouaregezh ar binvidien ha da ren brezelioù ; gopret e vez beleien evit prezeg ar c'houzañvidigezh d'ar beorien, hag all.\nAr gouarnamant[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEvel Proudhon hag an holl anveliourien e lavar Tolstoy e fazier pa greder emañ galloud ar Stad evit mad an dud, rak gouest eo pep kevredigezh da vevañ hep Stad. Kasoni a vage ouzh hollveliegezh an Dsared, ha truez ouzh peorien Rusia ; landreidi ha torfedourien eo ar bolitikourien, fallakr eo kement gouarnamant.\nSkolioù evit ar beorien a voe krouet gant Tolstoy, ma veze implijet dornlevrioù a skrivas a-ratozh-kaer abalamour ma soñje dezhañ e veze pennadurezhioù ar Stad hag an Iliz o kenderc'hel diouiziegezh ar bobl.\nEnebarmeerezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEvel ar prederour gall Pierre Bayle (1647-1706) e soñj da Dolstoy ne c'haller ket ober soudarded eus ar gristenien wirion, ar pezh a verzas pa oa-eñ ofiser war talbennoù Brezel Krimea ha Seziz Sevastopol (1854-1855).\nEnebarmeour e voe Tolstoy en eil tamm eus e vuhez : ret eo d'ar gristenien wirion nac'hañ dougen armoù, ne c'haller ket bezañ frank hag asantiñ lazhañ pe bezañ lazhet. Ken don e oa enebarmeerezh ar Rusian ma roas gwerzh gwirioù e levr Dasorc'hidigezh (Воскресение, 1899) da ranngredenn gristen an Douc'hobored, a nac'he groñs hec'h izili mont da soudarded, evit ma c'hallfent divroañ da Ganada ma kinnige ar gouarnamant reiñ douaroù dezho e proviñs Saskatchewan.\nAnveliouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nHag anveliour e oa Lyev Tolstoy e gwirionez ? Mar boe degemeret e vennozhioù gant un niver bras a dud – e Rusia pergen, met da ziouganer e voe lakaet er bed a-bezh : tri burev post a voe rekis evit ober war-dro ar berniad lizheroù a reseve bemdez – e chomas un tamm diskred war meizad an anveliouriezh kristen, an eil termen anezhañ o tiskouez bezañ dislavar egile.\nE 1900, da geñver Kendalc'h Etrebroadel al Labourerien Dispac'her e Pariz, e voe degemeret mennozhioù Tolstoy a-zivout ar gravez hag ar veli bolitikel, hogen nac'het e voe e zegemer evel anveliour.. Ret eo anzav avat n'en deus biskoazh Lyev Tolstoy embannet bezañ anveliour.\nPyotr Kropotkin[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nHag eñ ur priñs, ha bet ur soudard, Pyotr Kropotkin (1842-1921), ur Rusian all, a zisklêrias bezañ anveliour.\nUr skiantour e oa Kropotkin, en devoa redet bro dre e vicher a zouaroniour, hag a-hed e vuhez e klaskas sevel damkaniezh skiantel an anveliouriezh ha stourm evit ar gomunouriezh, ar pezh a lakaas ar anveliourien d'e bismigañ en abeg ma oa skiantelour, hag ar varksourien d'e chipotal peogwir e oa anveliour.\nSkiant hag anveliouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\n"Anveliouriezh komunour" eo an anv a roas Kropotkin d'e zamkaniezh eta. Anat e oa dezhañ e oa an denelezh o kerzhet a-dreuz hec'h Istor war-du an anveli, ha war-du ur gomunouriezh frank, pell diouzh komunouriezh kengladelour Karl Marx. Dibad eo ar c'humuniezhoù serr hag enep-kevredigezhel, hervezañ, ha tonket int da dreiñ da fall.\nTerriñ pep Stad diouzhtu eo ar c'hammed kentañ war-du an anveliouriezh, ha terriñ ar c'hopradelezh kerkent ha torret ar Stad eo an eil.\nKenderderc'hañ ha beveziñ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEn enep da Broudhon ha Marx e soñj da Gropotkin n'eo ket al labour kudenn bennañ ar gevredigezh hag an armerzh, ar beveziñ eo kentoc'h. Pouezusoc'h eget ar c'henderc'hañ eo an ezhommoù : dav eo bastañ diouzhtu ha puilh da ezhommoù an dud, ha diouzh ar beveziñ e yelo ar c'henderc'hañ en-dro.\nLakaet an traoù en o urzh reizh gant Kropotkin : an hevoud eo pal ar vuhez kevredigezhel ; an dud a genderc'h an traoù o deus ezhomm evit tizhout ar pal, da lavaret eo bod ha boued kent an dudi. Eilpennet eo bet an urzh-se gant ar gevalaourien, pa vez renet ar c'henderc'hañ evit mad ur bihanniver.\nTrawalc'h e vefe d'an den labourat e-pad pemp pe beder eurvezh bemdez betek an oad a 45 pe 50 vloaz evit ma kenderc'hfe aes kement tra a zo rekis evit gwarantiñ aezoni ar gevredigezh.\nKevret gant kudenn al labour eo hini ar c'hopradelezh, eme Gropotkin ; kengladekaat an douaroù hag al labouradegoù ne zegaso kemm ebet e buhez al labourerien, pa gemero ar Stad lec'h ar batromed ; al labour n'eo ket ur redi drezañ e-unan, an ezhommoù eo ar pal pennañ.\n« Bevet rannadur al labour ! Setu aze ar vengleuz aour wirion evit pinvidikaat ar vroad ! » a skrivas ar prederour armerzhour Adam Smith, hag a-du gantañ e savas ar sokialourien, petra bennak ma'z eo ar binvidien a vez pinvidikaet gant rannadur al labour pa vez lakaet al labourerien da robotoù diskiant padal he deus pep gevredigezh dober a labourerien speredek hag ijinus. Gwir eo ec'h eo aesoc'h d'ar batromed gourlakaat o divizoù da labourerien diberzhek evit kaout an dizober anezho. Mar c'hoarvez an dispac'h sokialour e chomo digemm stad al labourerien. Uhelvennad ar gevalaouriezh eo an tailorekadur, an ardivinkadur e doare Frederick Winslow Taylor (1856-1915) :\nAr bugel e servij ur mekanik na c'hall ket kompren, hag arabat eo dezhañ kompren, hag evezhierien a gastiz [ar bugel] mar distegn e evezh e-pad ur pennadig eo [rannadur al labour]. [...] An den tikedennet, stampilhet a-hed e vuhez eo rannadur al labour.\nMarksouriezh hag anveliouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nHervez Karl Marx e tleer diorroadur ar gevalaouriezh da lezennoù an armerzh hepken, al lezennoù-se o stummañ ar Stad ; dizarbennet eo bet an arguzenn-se gant Kropotkin, a lavar eo savet dizehan ar Stad a-du gant ar binvidien, kement-se o vezañ hec'h anien hag hec'h abeg istorel.\nEnep "lezober" ar frankizouriezh e sav Kropotkin ivez, pa n'eus ket anezhañ : ar Stad eo a ren war ar vuhez armerzhel evit brasañ gounid ar gevalaourien, un touell eo "neptuegezh" ar Stad. Arabat eo he lezel da gevredikaat binvioù ar c'henderc'hañ rak da hollveliouriezh ar Stad e kasfe kement-se ; d'ar yoc'hoù labourar da aozañ stummoù nevez ar frankiz a-c'houde an dispac'h. Evel an holl anveliourien eta e soñj da Gropotkin ez eo pep Stad enep an dispac'h.\nPa lavar ar varksourien e ranker aozañ oberiantiz emdarzhek ar bobl dre ur Stad poblel savet ganto a-c'houde an dispac'h e respont Kropotkin hag an anveliourien all n'eo ar Stad nemet un aotrouniezh a zo bez frankiz ar bobl. Enep daelerezh ar varksourien – dre an aotrouniezh e vo ganet ar frankiz – e vez an anveliourien evel Kropotkin (ha Bakounin, daoust da zaelerezh Hegel) : ne c'hall forzh pe Stad nemet breinañ an dispac'h.\nKenskoazell[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nBrezelioù eo ar « stourm evit ar vuhez » bet deskrivet gant Charles Darwin ha « stourm ar renkadoù » ar varksourien, eme Gropotkin. N'eo ket dre ar brezelioù-se hepken ez a an emdroadur en-dro, emezañ ivez, pa'z eo rekis e vefe kenlabour, kenskoazell hag emouestladur er gevredigezh.\nBiskoazh n'eo bet diskuliet kement-se gant an istorourien, n'o deus deskrivet nemet c'hoari ar veleien, ar vilourien, ar bolitikourien hag ar binvidien evit staliañ o hollveliouriezh war pobloù ar bed.\nErrico Malatesta[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\n« Kantvedoù-pad eo bet rediet al labourerien, setu ec'h int boas da c'hortoz labour, ha bara neuze, digant ar vistri, ha da welet o buhez bepred e trugarez neb a zo perc'henn war an douar ha war ar gevala ; deuet int da grediñ ec'h eo a-drugarez d'ar vistri e c'hallont debriñ, ha hegredik e klaskont gouzout penaos e c'hallfent bevañ mar ne vije ket eus ar vistri », a skrivas an Italian Errico Malatesta (1853-1932).\nAn aozadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nPa glask al labourerien sevel Etrebroadelennoù ez eus dija eus "Etrebroadelenn ar gevalaourien" ; dizanv eo al luskad-se, hogen aozet eo, setu e prederias Malatesta war aozadur al luskad anveliour.\nBoudoù kevredigezhel eo an dud, ne c'hall ket an den treuzvevañ drezañ e-unan. An aozadur eo alc'hwez ar vuhez neuze : ret eo d'an dud en em aozañ, pe en o frankiz oberiant ha dre genasant, pe dindan beli un urzh a zo bet aozet gant un nebeud tud a vez o korvoiñ ar yoc'hoù.\nDroukveskañ "aozadur" ha "galloud" a ra an anveliourien hiniennelour pa ne welont nemet an eil doare ; mar bijent anveliourien wirion e vijent gouest da aozañ ar gevredigezh hep na vije dober gant pennadurezhioù uhelañ. A-raok lavaret staliañ an anveli e ranker gouzout bevañ enni, da lavaret eo gouzout aozañ ar frankiz.\nHa hualet e vo an intrudu hiniennel mar ranker klask ar c'henurzh ha kenasant an hentez ? Tamm ebet, eme Valatesta, pa'z eo dre ar c'henlabour e c'hall pep den lakaat e varregezhioù e pleustr, da lavaret eo bezañ en e frankiz.\nA-du gant Mic'hail Bakounin e sav Malatesta pa zispleg aozadur an anveli : strolladoù emren ha dizalc'h, kenstrolladoù, kevreadoù kenstrolladoù.\nStrolladoù politikel ha sindikadoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDa soñj an Italian, ne c'hall ket an anveliourien o-unan degas an dispac'h, ha ne c'hall ket strolladoù politikel an tu kleiz en ober kennebeut, setu e ranker sevel un talbenn hepken dre genemglev etre an daou luskad-se. Met arabat eo e teufe ur strollad politikel da vezañ er gouarnamant, rak kerkent e trofe da enebour an anveliourien. Ne c'hall ar c'henemglev padout nemet keit hag an ober darsavel eta.\nNe c'hall ket ar sindikadoù o-unan seveniñ an dispac'h kennebeut, eme Valatesta, peogwir int elfennoù eus ar reizhiad armerzhel, politikel ha kevalaour ; aozadurioù lezennel zo anezho, ne c'hallont stourm nemet e framm strizh Stad ar vourc'hizien. Falsfrankizoù a vez gounezet ganto a vare da vare, tra ken.\nBinvioù hepken eo aozadur stourmoù ar yoc'hoù labourer, an harzoù-labour, ar boikot, an ober didro, an tarverezh, an darsav zoken, da lavar Malatesta, rak an anveli eo ar pal ha, drezi, dishualded an denelezh.\nEn arvar e vez ar sindikadoù da dreiñ da aozadurioù ma vez gopret tud ha ma vez burevveliekaet oberoù ar stourmerien. Ne c'haller ket bezañ anveliour ha gopret gant ur sindikad – evel ma ne c'hall ket ur sokialour gwirion bezañ dilennad e breujoù ur Stad.\n↑ Errico Malatesta (2004), Towards Anarchism (en).\n↑ Anarchism en Encyclopædia Britannica (en)\n↑ Anarchism, e The Shorter Routledge Encyclopedia of Philosophy, Routledge, 2005, ISBN 978-0-415-32495-3 (en)\n↑ Peter Kropotkin, Anarchism: A Collection of Revolutionary Writings, Dover Publications, 2002, ISBN 978-0-486-41955-8 (en)\n↑ R. B. Fowler (1972), The Anarchist Tradition of Political Thought, The Western Political Quarterly (en)\n↑ Richard Sylvan, Anarchism, en A Companion to Contemporary Political Philosophy, Wiley-Blackwell Publishing, 2012, ISBN 978-1-4443-5087-6 (en)\n↑ 7,0 ha7,1 Frank H. Brooks, The Individualist Anarchists: An Anthology of Liberty (1881–1908), Transaction Publishers, 1994, ISBN 978-1-56000-132-4 (en)\n↑ Colin Moynihan, Book Fair Unites Anarchists. In Spirit, Anyway, e The New York Times, 16/04/2007 (en)\n↑ Dennis Roddy, Anarchists: Can they get it together?, e Pittsburgh Post-Gazette, 02/02/2003 (en)\n↑ Joseph Kahn, Anarchism, the Creed That Won’t Stay Dead; The Spread of World Capitalism Resurrects a Long-Dormant Movement, e The New York Times, 05/08/2000 (en)\n↑ Carl Slevin, Anarchism, e The Concise Oxford Dictionary of Politics, Oxford University Press, 2003, ISBN 978-0-19-280276-7 (en)\n↑ 12,0 ha12,1 Peter Kropotkin, "Anarchism", Encyclopædia Britannica]] 1910 (en)\n↑ Murray Rothbard, Concepts of the Role of Intellectuals in Social Change Toward Laissez Faire, The Journal of Libertarian Studies (en)\n↑ Cynics, gant Julie Piering (en)\n↑ 15,0 15,1 15,2 ha15,3 Jean Préposiet, Histoire de l'anarchisme, Tallandier, Paris, 2005, ISBN 2-84734-190-0 (fr)\n↑ Korintiz II, 3, 17. Troet diwar La Bible, Société Biblique de Genève, 2011, ISBN 978-2-608-12301-5 (fr) ; un droidigezh vrezhonek all gant Gwilh ar C'hoad a gavor amañ.\n↑ Max Weber, L'éthique protestante et l'esprit du capitalisme, Pocket, 1989, ISBN 978-2-266-03402-9 (fr)\n↑ Arnold Snyder, Graines d'anabaptisme – Éléments fondamentaux de l'identité anabaptiste, Éditions Mennonites, 2000, ISBN 978-2-904214-61-5 (fr)\n↑ Daniel S. Larangé, La parole de Dieu en Bohême et Moravie, L'Harmattan, 2008, ISBN 978-2-296-06552-9 (fr)\n↑ François Rabelais, Gargantua : texte intégral en ancien français et français moderne, Pocket, 2011, ISBN 978-2-266-22031-6 (fr)\n↑ 21,0 21,1 21,2 21,3 ha21,4 Meneget gant Claude Harmel, Histoire de l'anarchie, des origines à 1880, Ivrea, 1984, ISBN 978-2-85184-145-2 (fr)\n↑ Maurice Dommanget, Le curé Meslier, Coda Éditions, 2008, ISBN 978-2-84967-047-7 (fr)\n↑ Maurice Dommanget, Enragés et curés rouges en 1793, Spartacus, 1993, ISBN 978-2-902963-31-7 (fr)\n↑ Mark Philp, William Godwin, 2013, Stanford University (en)\n↑ William Godwin (1793), An Enquiry Concerning Political Justice and its Influence on General Virtue and Happiness, Oxford University Press, 2013, ISBN 978-0-19-964262-5 (en)\n↑ Edmond Burke (1790), Reflections on the Revolution in France, Dolphin, 1989, ISBN 978-0-385-26577-5 (en)\n↑ 27,0 ha27,1 Max Nettlau, Histoire de l'anarchie, Éditions Tête de Feuilles, 1971 (fr)\n↑ Henry David Thoreau (1854), Walden, Oxford University Press, 2009, ISBN 978-0-19-953806-5 (en)\nWalden ou La vie dans les bois, Gallimard, 1990, ISBN 978-2-07-071521-3 (fr)\n↑ Henry David Thoreau (1849), On the Duty of Civil Disobedience, en Civil Disobedience, and Other Essays, Dover Publications, 2011, ISBN 978-0-486-27563-5 (en)\nLa désobéissance civile, Mille-et-une nuits, 1991, ISBN 978-2-84205-062-7 (fr)\n↑ G. V. Plekhanov, Anarchisme et socialisme, Éditions du Sandre, 2007, ISBN 978-2-914958-77-6 (fr)\n↑ Internatinal Workingmen's Association, bet krouet d'an 28 a viz Gwengolo 1864 e Londrez.\n↑ Diwar-benn ar Gevread Jurasian, gwelit : Mario Vuilleumier, Horlogers de l'anarchisme, Payot, 1988, ISBN 978-2-601-03042-6 (fr)\n↑ 33,0 33,1 33,2 33,3 33,4 ha33,5 Jean Maitron (1951), Le mouvement anarchiste en France, Gallimard, 1992, ISBN 978-2-07-072498-7 (fr)\n↑ 34,0 ha34,1 Daniel Guérin (1965), L'anarchisme, Gallimard, 2001, ISBN 978-2-07-032427-9 (fr)\n↑ Pierre Naville, D'Holbach et la philosophie scientifique au XVIIIe siècle, Gallimard, 1967, ASIN B005GR133U (fr)\n↑ André Vergez (1969), Faute et liberté, Les Belles Lettres, 2004, ISBN 978-2-251-60090-1 (fr)\n↑ 37,0 ha37,1 Bertrand de Jouvenel (1972), Du pouvoir — Histoire naturelle de sa croissance, Hachette, ISBN 978-2-01-279306-4 (fr)\n↑ 38,0 38,1 38,2 38,3 38,4 ha38,5 Max Stirner (1845), Der Einzige und sein Eigentum, Reclam, Ditzingen, 1986, ISBN 978-3-15-003057-8 (de)\nL'Unique et sa propriété, La Table Ronde, 2000, ISBN 978-2-7103-0996-3 (fr)\n↑ 39,0 39,1 39,2 ha39,3 Pierre-Joseph Proudhon, Oeuvres complètes, BiblioBazaar, 2008, ISBN 978-0-559-17768-2 (fr)\n↑ Jean-Jacques Rousseau (1762), Du contrat social, J'ai Lu, 2013, ISBN 978-2-290-07527-2 (fr)\n↑ 41,0 ha41,1 Michel Bakounine, Oeuvres complètes (8 levrenn), Éditions Ivrea (fr)\n↑ 42,0 ha42,1 Meneget gant François Porché, Portrait psychologique de Tolstoï, Flammarion, 1935, p. 299.\n↑ Lukaz, 6, 20\n↑ Lukaz, 6, 24\n↑ Pierre Bayle (1697), Dictionnaire historique et critique, Belles Lettres, 2014, ISBN 978-2-251-15003-1 (fr)\n↑ Léon Tolstoï (1855), Les récits de Sébastopol, Payot, 2005, ISBN 978-2-228-89967-3 (fr)\n↑ Pierre Krotopkine, Oeuvres, Maspero, 1976 & La Découverte, 2001, ISBN 978-2-7071-3527-8 (fr)\n↑ 48,0 48,1 ha48,2 Pierre Kropotkin (1890), La conquête du pain, Dialectics, 2013, ISBN 978-0-9886685-6-0 (fr)\n↑ Adam Smith (1776), An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations: A Selected Edition, Oxford Paperbacks, 2008, ISBN 978-0-19-953592-7 (en)\nEnquête sur la nature et les causes de la Richesse des Nations, Presses Universitaires de France, 1995, ISBN 978-2-13-047181-3 (fr)\n↑ Pierre Krotopkine (1894), Les temps nouveaux – Conférence faite à Londres, Au Bureau de la Révoltée, 1894, ASIN B001C6UIG2 (fr)\n↑ Charles Darwin (1859), On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life, Penguin Classics, 2009, ISBN 978-0-14-043912-0 (en)\nDe l'origine des espèces au moyen de la sélection naturelle, Maspero, 1983, ISBN 978-2-7071-1169-2 (fr)\n↑ Errico Malatesta (1891), L'anarchie, Lux, 2012, ISBN 978-2-89596-151-2 (fr)\nAr skrid en-linenn (fr)\n↑ 53,0 ha53,1 Errico Malatesta, "Écrits choisis", Éditions du Monde Libertaire, 2006, ISBN 978-2-915514-01-8 (fr)\n↑ Savelegezh : an holl zarvoudennoù a c'hoarvez er bed, oberennoù mad-den pergen, zo liammet kenetrezo ha devoudet gant an holl zarvoudennoù kent.\n↑ Frankdivizout : galloud an dud da zivizout dre nerzh o youl-i hepken.\n↑ Arabat eo droukveskañ jakobinelezh (ar gelennadurezh) ha jakobinegezh (ar spered).\nSébastien Faure, Encyclopédie anarchiste, A-C, Éditions des Équateurs, 2012, ISBN 978-2-84990-177-9 (fr)\nSébastien Faure, Encyclopédie anarchiste, D-H, Éditions des Équateurs, 2014, ISBN 978-2-84990-207-3 (fr)\nGaetano Manfredonia, HIstoire mondiale de l'anarchie, Textuel, 2014, ISBN 978-2-84597-495-1 (fr)\nAnarchist Theory FAQ gant Bryan Caplan (en)\nAn Anarchist FAQ Webpage (en)\nKeleier anveliour gant ul levraoueg (en)\nPeadra diwar-benn an anvelouriezh (en)\nBuhezskridoù ha dastumadegoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDaily Bleed's Anarchist Encyclopedia (en)\nAnarchy Archives (en)\nAnarchist virtual library (en)\nSpunk Library (en)\nKeleier[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAnarchist News (en)\nDivelouriezh • Demokratelezh Kristen • Komunouriezh • Mirouriezh • Faskouriezh • Gwregelouriezh • Ekologiezh politikel • Frankizouriezh • Broadelouriezh • Sokial-demokratelezh • Sokialouriezh\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Anveliouriezh&oldid=1986910 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 20 Ebr 2022, da 16:27.