Brezhonegerien e-bourzh Kaourintin da zizoleiñ enezeg Glenan\n-- Mer --\nPublié le 18/06/19 23:03, dans Compte rendu par Yann Lukaz pour ABP\nAl lougr Corentin e-tal d'an enezeg\nwar-zu enezeg Glenan\nenez S. Nikolaz\nstrollad TAV Kemper war enez S. Nikolaz\nkartenn an enezeg Glenan\nenez S.Nikolaz: al lougr Kaourintin\nmont-kuit dre ar c'hano-aer\ndistro, mont e-bourzh\nsevel ar ouel\nKaourintin e chanter Konk-Kerne (mae 2019)\nCliquer sur la photo pour l'agrandir, puis flèches clavier pour naviguer (19 photos)\nDigant TAV (Ti Ar Vro) Kemper eo ez eo bet savet an devezh-mañ, e-bourzh al lougr Kaourintin / Corentin - ur vag-dre-lien hengounel a zo Kêr Gemper berc’hennez warni - , betek enezeg Glenn (pe Glenan), ha distro e Konk-Kerne dre ar memes-mod. Raktreset e oa bet ur miz zo, mes nullet rak ar gwall-amzer. A-benn ar fin, kinniget eo bet a-nevez d’al lun ar Pantekost. Brav! Nemet n’eus ket avel a-walc’h er wech-mañ! Hag an teir-gwern vihan kuit dre ar c’heflusker! Ha pellaat doustadig diouzh porzh Konk-Kerne, war-zu an donvor. Savet he gouelioù warni ne vo ket. Nemet ar ouel a-dreñv, a vez graet ivez ar ouel-taku.\nBrezhonegerien e bourzh!\nEn-he-bourzh, un toullad a vrezhonegerien a-bep-seurt –meur ha hini o vezañ brezhoneger a-vihanik – hag a-bep lec’h – Penn-ar-bed dreist-holl – a zo degemeret gant Maxime (kabiten) ha Pierre (kabiten all!), tud a-vicher chik ha plijus. An daou zen-se zo laouen da gelenn, da eskemm gant tud ar vro, ha da rannañ diwar o micher. Soñjit’ta, c’hwec’h miz bep ploaz o vevañ war vor a gas d’an den ur sapre skiant-prennet! « Ar c’habiten, hep sikour an ekipaj, ne c’hell netra e-unan-penn » eme Pierre, war ar pont, dirak an holl.\nGris-teñval eo ar c’houmoul amañ hag ahont, barradoù-glav lec’h pe lec’h tro-dro deomp, war ar vor glas ha lugernus. Mes, evel ma m’eus lâret deoc’h, an avel a vank…Ne vern « Bewech en em renkomp evit ma vo an avañtur evit an holl » a lâr din Maxime, brokus e gallon. Kaourintin, zo bet savet daou-ugent vloaz zo da heul ur genstrivadeg vrudet roet lañs dezhi gant kazetenn « Kas-Maread / Chasse-Marée ». Diwar patrom bigi implijet e XIXvet kantved, evit kas-degas a-bep-seurt traoù e Breizh, ha pelloc’h c’hoazh betek Bourdel, bro Gembre, bro Izel-Vroioù… Ur vag-labour eo, solud he c’houc’h, anezhi greñvaet e koad tev. Neuze, pa vez ar vag en he gourvez war an draezhenn, e prantad an izel-vor, e vo aesoc’h ar c’hargañ-diskargañ, a-raok ma vefe hi war neuñv adarre kerkent a ma vo ar mor en e c’hourlen. Ha ma ne z'a ket ken buan hag ur reder-mor, emañ Kaourintin ken fizius hag ur c’harr-samm! A-benn div eurvezh merdeiñ e tizomp enez S. Nikolaz, dek mil-mor diouzh Konk-Kerne. Ar c’hanod-aer a sikouro an dud dilestrañ war un draezhenn…gwenn-kann ken ma c’hellfer krediñ e vefemp war un enezenn ziabell dindan an drovan, dour glas sklaer-spontus tro-dro dezhi.\nun devezh war enez Sant Nikolaz\nChoajet eo bet enez Sant Nikolaz – daoust ma vefe bet enez Penfred ur choaj all posubl -, en abeg d’ur mirva naturel – an hini bihanañ e Breizh, hag ouzhpenn...er bed a-bezh sañset!. Siwazh deomp, echu eo amzer bleuniadur ar Foeon Glenan ( Narcissus triandus, e latineg). Brudet eo ar spesad dre ne vez kavet nemet war enezeg Glenn. Ispisial un tammig eo tresadenn ar vleunienn, disheñvelik he c’hurunenn diouzh hini an holl foeon all. En arvar e oa bet ar bokidi-mañ n’eus ket re bell - rak gouelini a zistruje anezhe ha geot all a vouge anezhe, hervez kont -, met savetaet int evit poent, a-drugarez da labour ha meradur ar skiantourien-liorzhourien.\nUn dro-vale betek penn an enezenn. Houmañ n’eo ket gwall-vraz nag uhel kennebeut. Plad, a-rez d’ar mor kentoc’h. Setu ur gweledva gouez – n’eus netra met an avel, ar geot, an traezh, ha koumoul o stummañ-distummañ buan en oabl ledan - ha peoc’hus ivez - ur groaz vihan e maen-greun, ha ne c’heller anaoud pe oad zo dezhi, a verk roud ur mab-den ankounac’het e kanvejoù tremenet…Inizi Glenn a zo evel ur vro all, diañav, er-maez eus hon bed a-vremañ. Ha koulskoude e chomont a-wel d’an douar-vraz\nEnezeg Glenan pe Glenn\nOuzhpenn enez S. Nikolaz hag enez Penfred, ez eus ur boked enezennoù all, hadet tro-dro d’un dachennad-mor añvet ar Gambr:\n. Bananeg (diwar balan).\n. Geoteg (diwar geot)\n. enez al Lorc’h\n. enez « Cigogne » (diwar c’hwec’h kogn?)\nHag un tropellad a reier ha kerreg all…\nUr vrav a vojenn a-zivout al Loc’h a zo bet kontet deomp e brezhoneg, en ur yezh flour, gant Annaïck Loizel, hon hencherez a hirio, preparet mat ganti he frezegenn. Mes brummachoù ha latar an istor a chomo war meur a añv-se. N’eo ket ken aes divinout pe anaout petra e talvezont. Diskoachet en deus-hi traouigoù fentus. Da skouer : beg ar « Baleine » ne deu ket deus « ar balum », mes deus « balan » ! Din-me ez eo dav soñjal e vuhez simpl an annezidi, pesketourien hag all, evit fri-furchal ha kompren un dra bennak.\nHirio ez eo kreizennoù-sport kalz a vrud dezhe, war an inizi.\n. Kreizenn bageal Glenn / Centre Nautique des Glénans , savet goude an eil Brezel Bed.\n. Kreizenn etrevroadel splujerezh / Centre international de plongée sous-marine\nEvit an dazont ez eo dav mennegiñ un tour-avel war enez S. Nikolaz hag ar panelloù-heol evit produiñ tredan.\nSetu. Poent eo deomp distreiñ, goude bezañ bet tañvaet ouzh un abardaez heolek ha didrouz. War hon hent-distro e vo glav ha glav-puilh pa lavaran mat. Al lodenn vrasañ eus ar strollad a gavo repu e-kreiz ar vag, o selaoù ouzh displegadennoù digant Pierre. Ul lodennig a chomo war ar pont gant Maxile, o sellout ouzh ar mor.\nBezañ gleb, bezañ sec’h, ret eo d’ar moraer kenderc’hel gant e hent. Betek penn.\nBrezhoneg war inizi Glenan?\nN'am eus gwellet roud ebet eus ar brezhoneg war an enez. N'eus panell zivyezhek ebet (panell añv ar c'humun, panell titouroù touristel, panell heñchan war an hent). Netra.Perak 'ta? Mat e vefe diskouez d'an douristed n'emaint nag war vord ar mor Kreizdouar, nag en ur vro drovanel. Daoust d'an dour glas-glas, d'an draezhenn gwenn-gwenn ha d'an hin heolek, emaomp e Breizh. Añvioù an inizi a denn deus ar brezhoneg. Pa veze tud o vevañ amañ a-hed ar bloavezioù, int a laboure hag a ouie ar yezh.\nEr c'hollok savet en Oriant e miz du 2018 diwar treuskas ar yezh e voe lâret e vanke digarezioù d'ar vrezhonegerien da zaremprediñ etreze, d'ober tra pe dra asambles. Setu perak ez eo un devezh mod-se talvoudus-kenañ. Ur skouerenn eo ivez hag a c'hellfe reiñ mennozhioù evit pezhioù-intrudu all.\nevit gouzout hirroc'h\n. asso lougredelodet:\n. asso sextant-glenan:\npajennadoù wikipedia (brezhoneg):\nul levr-pladenn (brezhoneg / galleg) embannet gant Coop-Breizh (addendum: 2 a viz Gouere):\n. Gwrac'h enez al loc'h:\nMAJ 20 even 2019\nMusée de la pêche de Concarneau : innovations, transmissions et non-transmissions par Philippe Argouarch\nKonk-Kerne : dizoloet o deus plantennoù gouez an aochoù…e brezhoneg! par Yann Lukaz\nTraversée de la ville close : la redadeg réveille Concarneau par Fanny Chauffin\nCinquième communiqué de l'ABBR, Concarneau, juin 2015 par Assemblée de Bretagne des Bonnets Rouges\nDédicaces organisées par Ti ar Sonerien à l'occasion de la "Solitaire du Figaro" à Concarneau par Festival du livre en Bretagne\nTroc et puces Diwan Concarneau par\nOffre d'emploi à Ti ar Sonerien Concarneau par La Rédaction\nChristine Le Tennier porte plainte pour diffamation, l'élection cantonale à Concarneau contestée par Philippe Argouarch\nDe Rosporden à Concarneau sous l'Occupation par Philippe Argouarch\nA la découverte des Concarnoiseries de José Le GOFF dans "Sous l'½il du beffroi - Mémoires de Concarneau de 1945 à 1985" par Locus solus\nCars au départ de Quimper, via Concarneau et Quimperlé - Manifestation Nantes samedi 28 juin par Comité Bretagne Réunie Quimper-Cornouaille\nSoïg Siberil en concert à Concarneau par Tud Bro Konk\nConcert à la Ferme du Moros de Concarneau par Paker Prod\nGouel Breizh e Konk Kerne / Fête de la Bretagne à Concarneau par Tud Bro Konk\nFête des Filets Bleus de Concarneau 2012 par Gwenaelle Pelliet\nPaotr a fotoioù ha skrivagner o vevañ e Breizh (bro gKerne)


Trizekved pennad — III - Wikimammenn\nTrizekved pennad — III\nR. Prud’homme, 1903 (p. 339-343)\n◄ Martoloded o prezek d’imp. — Eur c’hure euz a Vrest o prezek d’ê. — Eun Eskop Al lestr war hel-penn : Son an drouk-mor Kauzeaden diwar-benn al lornez. — Eur werz vrezonek all ►\nHa me raktal e-traou euz ma gwele. Bec’h o deuz ma zreid o chom er pal. Koulskoude e teuan a benn d’en em wiskan. Goude e savan e-kroec’h gant ar *viñz hag e ran eun dro war ar pont. Na gavan ket re diæz ar c’herzet ha, ’n em c’hreiz, sav-kalon e-bed.\nSetu me dinec’h : gellout a rin ofernian. Fe, hen ober a ran hep poan. Mad aoalc’h ive ar vintinvez. Petra bennag e oaran breman ’n em gemer ’vit pellaat diouzin an drouk vil : red eo ’n em didui. Ha ma didu eo ober anei gantan. Eur zon a skrivan diwar e benn, ’n eur vouskanan ’nei war unan euz tonio Marc’harit Fulup : ton an drei, drei, drei. ’Vel hini Fransoasik ha Pierik, hon deuz laket warnan gwerz ar C’horsik, ec’h eo bet tapet ha skrivet an ton-man gant an Autrone Gwegan ha Derriennik, kelennerien en kolaj Gwengamp. C’hwel ’nean aman warlerc’h gant ar zonik.\nSON AN DROUK MOR\nwar don : O drei, drei, drei !\nAr zonik-man am euz savet\nWar eun drouk ’m euz eur wech santet\nO drei, drei, drei ;\nWar eun drouk ’m euz eur wech santet.\nBean ’zo eur oallen c’haro\n’Sko ket koulskoude d’ar maro.\nNa ro maro da zen e-bed :\nPoan, a-wejo, na laran ket.\nDimeuz o zav e tiskar tud\n’Vel delio sec’h an avel yud.\nEur c’hleñved eo euz ar vilan :\nAn drouk-mor a rer anean.\n« Petra ’ch euz-hu, ma mignon ker,\n« Pa vranskel d’ac’h ho *tivesker ?\n« — N’ouzonn petra ’zo endro d’in,\n« ’Met ve an drouk-mor o krigin.\n« — War ho *tremm ’man liou ar maro :\n» Me ’lar d’ac’h na n’oc’h ket faro.\n« — Mezevenni a ra ma fenn :\n« ’M euz aoun ’c’h in prestik war helpenn. »\nN’eo ket e c’hir peurachuet\nM’an euz dorn war galon laket.\n« It d’ar gleud-tro, hag it *timad\nDizammet ho kalon da vad. »\nÆt er-mæz dioustu-dak ar boed :\n’Vit meur a besk danve eur pred.\nMes eun tammik sautret ar pont.\n« Mousik, kæ da skuban du-ont. »\nHag endro ar skubelennik,\nHa dour da redek ’n eur oazik.\nHon c’hlanvour na n’eo ket vit harz,\nPa o gwel, d’ober eur mousc’hoarz.\n« N’eo ket bet hir ma c’halonad ?\n« Mes petra ’rin vit peuryac’hâd ?\n« — Mont ’n ho kourve, chom hep finval,\n« ’Keit ma vo al lestr o tansal.\n« Pa vo koueet konnar ar mor\n« Adarre ’po kalon digor. »\nBremaik e vo gant e bred\nHag heñ ken yac’h ha den e-bed.\nWar vor mar peuz da veaji,\nDioallet euz ar velkoni.\nBezet seder ’n em diduet ;\nAn drouk-mor d’ho kæ na n’ei ket.\nMe, ’vit harz da hadkouean klan,\nAm em savet ar zonik-man.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Trizekved_pennad_—_III&oldid=155556 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Gen 2020, da 19:04.


Kaiman Schneider - Wikipedia\nKevrennad : Reptilia\nUrzhad : Crocodilia\nKerentiad : Alligatoridae\nGenad : Paleosuchus\nKaiman Schneider (Paleosuchus trigonatus) a zo ur stlejvil hag a vev e Suamerika (Perou, Ecuador, Bolivia, Brazil, Kolombia, Venezuela, Guyana, Gwiana c'hall, Surinam).\nBevañ a ra e tachennoù koadek tro-dro da stêrioù ha froudoù prim o red ha bas an dour enno, e diazoù an Amazon hag an Orinoko.\n1 Doareoù pennañ\n3 Emzalc'h ha reol-boued\n5 Liamm diavaez\nAn eil spesad bihanañ eo e-touez ar c'hrokodileged : war-dro 2 vetr eo ar pared hag 1,5 m d'an hirañ eo ar parezed.\nAr re vihan a ziglor gant un tarch aour war o fenn hag a ya da get gant an oad. Evel ar c'haiman korr eo gell daoulagad kaiman Schneider nevez-ganet pa eo melen daoulagad ar c'hrokodileged all.\nA-feur ma kresk e teu e groc'hen da vezañ askornek ha rizennek, gant skant ledan ha lemm war e gein. Ur gwarez eo e groc'hen, azasaet ouzh e vuhez war an douar. Berr eo e lost, gant div roudennad skant a lak anezhañ da seblantout ledanoc'h.\nErru eo ar par en e oad gour pa vez tizhet un hirder 1,4 m gantañ, ha gant ar barez pa vez 1,3 m ; da lâret eo war-dro 10-20 vloaz.\nE fin ar c'houlz-amzer sec'h e vez dozvet 10-20 vi gant ar barez en un neizh savet ganti, a-wechoù e-kichen ur grugell merien-gwenn a-benn tennañ gounid eus he zommder. Evit un diorren a-zoare e rank ar vioù chom dindan un temperadur 28-32 derez. Moarvat eo liammet seks kaiman Schneider gant an temperadur m'eo bet goret pa oa er vi, evel gant an darn vrasañ eus ar c'hrokodileged. War-dro 100 deiz e pad ar goriñ (hiroc'h eo ar prantad-mañ eget gant ar spesadoù krokodileged all). Evel-se e tiglor ar re vihan goude koulz-amzer ar glaveier, e-kichen dourredennoù leun.\nDifennet eo an neizh gant ar barez a-hed ar prantad-goriñ ha diwall a ra ivez he re vihan en dour e-pad meur a sizhun goude an digloriñ.\nEmzalc'h ha reol-bouedAozañ\nOberiant eo dreist-holl diouzh an noz ha tremen a ra an deiz er goudor e-kichen ur stêr.\nEn em vagañ a ra ar re vihan diwar amprevaned dour hag artropoded all. Diwezhatoc'h e tebront mellkeineged (evned, pesked ha stlejviled). D'an oad gour e chaseont kentoc'h war an douar ha debriñ bronneged evel hoc'hed-dreinek ha pakaed.\nN'eus ket kalz a breizherien da gaiman Schneider : gwarezet-mat eo gant e groc'hen askornek hag e emzalc'h (chaseal diouzh an noz, kuzhat er stêrioù, difenn e re vihan). Ar jagoared a c'hell debriñ kaimaned yaouank, hag ar vioù a vez priziet mat gant glazarded bras ha koatied.\nDister eo talvoudegezh kenwerzhel kaiman Schneider dre m'eo re askornek e groc'hen evit mont d'ober lêr. Chaseet e vez memes tra evit e gig pe evit bezañ gwerzhet d'an douristed. Dañjer nec'husañ kaiman Schneider eo saotradur ha distruj e endro abalamour d'ar mengleuzioù aour.\nTiriad kaiman Schneider\nKaiman Schneider e lec'hienn ADW, e saozneg\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaiman_Schneider&oldid=1654297 »\nDernière modification le 29 Gou 2015, à 06:19\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 29 Gou 2015, da 06:19.


Notennoù ouzh ar barzhonegoù troet gant Anjela Duval - Anjela Duval\nNotennoù ouzh ar barzhonegoù troet gant Anjela Duval\nAr Bed Keltiek: ABK , Al Liamm : AL, BarrHeol : BH, Hor Yezh : HY, Traoñ an Dour : TaD, Kan an Douar : KaD.\nKavet e vez an destenn c’hallek war ar memes pajenn hag an droidigezh. Er c’haier 30 e kaver an orin : un tamm paper journal didroc’het diwar Bretagne Dimanche.\nUr follenn distag zo er c’haier, ar barzhoneg e galleg warni, skrivet ha sinet gant P. Simona, gant ar meneg « 2/9/63. Pour Anjele Duval. »\nUl lizher gant P. Simona zo er c’haier 11, skrivet d’an 3/3/65, e-lec’h ma tispleg da Anjela an trubuilhoù yec’hed en doa bet. Ober a ra « arzour » dioutañ e-unan. Gant al lizher-mañ ‘c’haller kompren e oa tresour-dilhad, o klask labourat evit tiez-dilhad bras Pariz. Echuiñ a rae e lizher gant « Je vous embrasse comme votre fils adoptif. »\nD’un dañserez du\n« Diwar ar barzhoneg “Nedje” gant Camille Roussan, Le Bateau Ivre, Meurzh 1963 » (meneg gant Anjela Duval).\nAr barzhoneg-mañ a gaver etre « Kalon artichaod » skrivet d’an 3.9.63, hag « Here » savet d’ar 25.9.63. Setu e c’heller soñjal e oa bet troet a-raok dibenn miz Gwengolo 1963.\nDa Frederika : bugel bloaz\nTennet eus Le Bateau Ivre.\nNevesoc’h ha kempennoc’h eo ar stumm (lakaet amañ) a gaver er c’haier 16 moarvat eget hini ar c’haier 10. N’eus deiziad ebet gant hini ebet eus peder zestenn ar c’haier 16, nemet gant an hini diwezhañ (« Mintin », troet d’an 30.10.65). Er c’haier 10 e kaver ar barzhoneg-mañ goude « Au Bateau Ivre », barzhoneg galleg hag a zeu tre goude « Darbodoù ». E c’heller soñjal e oa bet troet er bloavezh 1963.\n« A diguilho diouzhit ar gwriziennoù kozh » : « gwrizioù » er c’haier 10.\n« Evit ma vevi eus e wrez » : « e dommder » er c’haier 10.\n« Da holl-viken » : « da viken » er c’haier 10.\n« Tennet eus Vérité, kannad parrez Goussainville » (meneg gant Anjela Duval).\nSkrivet e oa bet war ur baperenn-gas gant AL siellet gant ar post d’an 12.11.64. Adal ar mare-se neuze e c’hell ar barzhoneg-mañ bezañ bet savet.\nAn Oaled paour\n« Ramon Soley Ceto (catalan) » (meneg gant Anjela Duval).\nDiwar « Aube » gant Louis Mercier.\nDindan ar C’houmoul\n« Ha mar dlean bevañ va buhez » : « tlean » er c’haier.\n« Maurice Koné. Barzh eus Aod-an-Olifant » (meneg gant Anjela Duval).\nAr vuhez ?\n« Troet diwar “Mourir d’Espagne” embannet gant Grand Écart, gant aotre ar Renerezh » (meneg gant Anjela Duval).\nAr fouet, Ar beure kentañ, An hent kozh Deiziad ebet er c’haier. Kavet e vezont o-zri skrivet etre « Digomprenusted » (13.6.68) hag « Ul labousig » (30.8.68) en ur c’haier n’eus ennañ nemet skridoù eus ar bloavezh 1968. Bez’ e c’hellfe an tri skrid gant L. Loarer bezañ bet troet d’ar mare-se neuze.\nSon ar wreg yaouank\n« Adaozet diwar “La Chanson de la mariée” (folklor gallo) » : notenn er c’haier.\nKanenn Bobl a Vro Gambodj (1)\nBaldoon Dinghra an aozer hervez AL 132, Genver-C’hwevrer 1969.\nBro-Indez ! pe Bro-Vreizh ?\n« Indez pe Vreizh ? » an titl war ABK.\n« Hec’h Ene dieubet a bep doan » : « poan » war ABK.\n« E Frankiz an anaoudegezh » : « ar ouiziegezh » war ABK.\n« Ur Bed m’eo ennañ ar c’homzoù gwirionez » war ABK.\nBarzhoneg eus Bro-Indez\nN’eus meneget maread ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg-mañ etre « Me n’on ket a-du » (hep deiziad, skrivet da heul « Hetoù evit an Emsav » (09.01.69)) ha « Barzhoneg eus Bro- Bers » (hep deiziad, skrivet a-raok « An heskennoù dre dan » (27.01.69)).\n« Barzhoniezh Bro-Indez » an titl war AL. Baldoon Dinghra an aozer hervez AL 132, Genver- C’hwevrer 1969.\nBarzhoneg eus Bro-Bers\nN’eus meneget maread ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg-mañ etre « Barzhoneg eus Bro- Indez » (goude « Me n’on ket a-du », hep deiziad, skrivet da heul « Hetoù evit an Emsav », 09.01.69, hag « An heskennoù dre dan », 27.01.69).\nDoue hag an Den\nN’eus meneget maread ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg-mañ etre « Don Karlos Maros » (29.01.69) ha « Pedenn ouzh skeud ar c’hleuzeur » (hep deiziad, skrivet a-raok « Furnez an Tibet », hep deiziad, skrivet a-raok « Mimimadoberoù », 02.69).\nPedenn ouzh sked ar c’hleuzeur\nN’eus meneget maread ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg-mañ etre « Doue hag an Den » (hep deiziad, goude « Don Karlos Maros », 29.01.69) ha « Furnez an Tibet », hep deiziad, skrivet a-raok « Mimimadoberoù » (02.69).\n« Prière à la lampe (Arti) », istitl er c’haier.\n« Eo ar gwir “arti” » : « Eo ar gwir “arti” (azeulerezh ouzh sked ar c’hleuzeurioù) » er c’haier.\nBarzhoneg evit ur vamm\nAn dediañs a gaver war AL ha n’emañ ket er c’haier. Dindan an titl e kaver an notenn « Troet diwar Labour ar Barzh Katalan Ramonsolez Ceto » er c’haier.\n« Bez’ int evel kozhidi gouzañvet ganto re… » : « kozhni » war AL.\n« Jean Bluteau, “La chanson d’Isabelle” » (meneg gant Anjela Duval).\nDa glask a ran Aotrou !\nDeiziad ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg-mañ etre « Bac’hañ » (02.03.71) ha « Itron Varia Vae » (hep deiziad, skrivet a-raok « Sonedenn », troet 21.05.71).\nItron Varia Vae\nDeiziad ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg etre « Da glask a ran Aotrou ! » (hep deiziad, skrivet goude « Bac’hañ », 02.03.71) ha « Sonedenn », troet 21.05.71.\nPedenn an nijlammer\n« Marvet war an dachenn a vrezel, 1942 » (meneg gant Anjela Duval).\nDeiziad ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg-mañ etre « Sonedenn » (troet 21.05.70) ha « Kounnar ruz » (24.08.70).\nAspedenn ar wezenn\n« Testenn gozh an den fur eus Indez-Sina » (meneg gant Anjela Duval).\nGant an ti-moullañ « La Vague » e veneg Anjela Duval e oa bet moullet ar skritell orin.\n« Me eo ar Wir Binvidigezh er stad » : « gwir Binvidigezh ar Stad » war TaD.\n« Paysan » (meneg gant Anjela Duval).\n« Adaozet diwar “Bienveillance” gant P. Etienne, breur eus Taizé » (meneg gant Anjela Duval).\nAnv aozer ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg etre « Hegarated » ha « Furnez » troet diwar breur Etienne eus Taizé. Moarvat eo bet troet hemañ ivez diwar ar memes levr.\n« Diwar “Les sentiers du monde” gant P. Etienne » (meneg gant Anjela Duval).\nDeiziad ebet er c’haier. Tost-tre eo danvez ar barzhoneg-mañ eus « Hegarated » ha « Furnez ». Moarvat e voe troet er memes mare, da lâret eo fin miz Here 1973.\nAr vaouez kenedus\n« Viet-Nam » (meneg gant Anjela Duval).\nDeiziad ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg etre « Bloaz zo » (fin miz Kerzu 72 d’an abretañ) ha « Santad Bugel » (Gouere 1974), ha hemañ diwezhañ skrivet a-raok « Marv va c’hi kozh » (25.03.73).\n« L’Ossuaire de sable » (meneg gant Anjela Duval).\nDeiziad ebet er c’haier gant ar barzhoneg-mañ a gaver etre « War hent an distro » (18.05.74) ha « Er-maez » (03.08.74).\nAr Preñv hag ar Valafenn\nAn adstumm a gaver er c’haier 21, hag eñ deiziataet 27.01.69, an hini eo zo bet embannet war Stourm a ran war bep tachenn. Er c’haier 35 e kaver ar stumm kinniget amañ, dindan « Diwar glevet pe lennet ? » na seblant ket bezañ un titl.\n« Ur preñv-paper o komz d’ur valafenn-noz » : « preñv debrer paper », « d’ar » er c’haier 21.\n« kalz eus dornskrid Farabi » : « meur a hini eus dornskridoù » er c’haier 21.\n« N’em eus ket kavet ar sklêrijenn » : « a sklêrijenn » er c’haier 21.\n« Ar birvilh eo a ra bevoc’h ar Vuhez » : « gred » er c’haier 21.\n« Ar birvilh hepken eo a ra dezhi divaskell » : « Ar gred hepken a ro… » er c’haier 21.\nDigorit ho krez\nMe a gan hiziv\n« Diwar ar gelaouenn Présence savoisienne : “Je chante aujourd’hui”, gant Marguerite Bétemps, St.-Christophe-d’Aoste » (meneg gant Anjela Duval). Da heul ar barzhoneg he doa Anjela Duval skrivet er c’haier « Notenn : hevelep planedenn eo hini Breizh ! ha hini ar Val d’Aoste pe gwashoc’h. »\nMa kouezhan em zremenvan…\nEmbannet e voe ar barzhoneg-mañ war AL 181, Meurzh-Ebrel 1977, gant ar meneg « Brezhoneg gant Anjela Duval ». N’emañ e kaier ebet a-hend-all.\nAn douar ponner\nDeiziad ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg etre « Peizanted Breizh ! Selaouit… » (16.02.77) ha « Frankiz » (hep deiziad, a-raok « Tantadoù », hep deiziad, a-raok « Dallentez », 22.10.77).\nDeiziad ebet er c’haier. Kavet e vez ar barzhoneg etre « Frankiz » (hep deiziad, goude « An douar ponner », hep deiziad, goude « Peizanted Breizh ! Selaouit… », 16.02.77) ha « Dallentez » (22.10.77).\nEne ar roz\nBouddha ha Baffa.\nKavet e vez an daou skridig-mañ lerc’h-ouzh-lerc’h war ur baperenn er c’haier 36. Ne oant ket adskrivet e kaier ebet. Moarvat int troidigezhioù.\n« Galleg gant Mucher, École et Vie Rurale, n° 20 » (meneg gant Anjela Duval).\nEñ hag e oa dleet…\n« Yvonne Mignot, “Les Heures glanées”, Paysan biologique, n° 31, Kerzu 79 » (meneg gant Anjela Duval).\nKavet e vez ar barzhoneg-mañ war ur golo lizher hep deiziad ebet. Diwar « Corbeille de fruits » e galleg e voe troet (n° 63, p. 214 eus embannadur Poésie, Gallimard, troidigezh Hélène du Pasquier).


Ar Brezel eneb ar Prusianed - Wikimammenn\nAr Brezel eneb ar Prusianed\nJ.-P. Gadreau, 1872 (p. 24-36)\n◄ Ur Gir war Iez ar Vretoned Ar Brezel eneb ar Prusianed Torfejou Potred ar Gommun ►\nHoll ez omp bet souezet, he spontet zoken, gant ar gwaleurio c’hoarvezet epad ar bloaz tremenet. Piou hen divije lavaret, o welet ar Franz ken gallouduz ha ken pinvidik, e vije trec’het hon arme ha kaset prisounieres en Allemagn, hag e vije hon bro kemerret dre nerz, ha laeret ha bihannêt ? Den a-bed, a dra sur. Un histoar trist meurbed hon bezo da lavaret d’hon bugale ; hogen greomp ma tenfont ur gounid bennag euz hon faziou, wit na vefont ket kastiet d’ho zro gant un hevelep gwalenn. Ewit-se klaskomp penoz ez eo c’hoarvezet kement-se holl, ha gwelomp ha na omp ket iwe kiriek un tammig.\nKalz e lavaro, me oar vad : « Penoz e c’halfemp-ni beza kiriek ? Em gannet ez omp holl, kalonek, hon bugale ha ni. Petra ober muioc’h ? N’eo ket ni a zo en penn ann armeou, n’eo ket ni a oa karget da glask d’hê armou, dillad ha boued ; n’eo ket ni iwe hon eûz disklêriet ar brezel, ha biskoaz zoken n’hon eûz gouveet mad da betra ez eo bet disklêriet. Da bep hini he vicher ! Ni a oa holl, heman o labourad he zouarou, hennont o vaga he gezek he he saout ewit mont gant-hê d’ar foariou. Na oa ket ar stur en hon daoudorn, da lâret eo, na oamp ket en karg euz ar gouarnamant. Bez’ a zo war-dro ugent vloaz hon boa dibabet un den ewit ober kement-se holl en hon lec’h : Met ann den-se, siouas ! a oa un trubard, hag hen eûz gret pep-tra a eneb d’hon c’hoant. Eüruz eo pa n’hen eûz kollet nemet he gurunenn ! »\nIa, kement-se a zo gwir ; Napoléon III a zo un den meurbed kabluz ; met na eo ket he-unan ; re-all a zo c’hoaz. N’eo ket hep-ken eûz he vinistred e lâran se, pere ho d-eûz koulz hag hen disklêriet ar brezel d’ar Prus ; — pe eûz he deputeed, pere a gave mad holl kement a c’hoantaë ; met ouzoc’h hen lâran iwe, hag ouzomp holl. da vihanna ouz ar re pere a roe ho moueziou d’ehan he d’he dud, bep-tro, hag a vrasaë evel-se he nerz hag he c’halloud ewit drouk-ober. Nann, n’hon boa ket a amzer, nag a diskadures a-walc’h iwe ewit kuzulia ar gouarnamant ; hogen bez’ hor boa amzer da vont da rei hon moueziou, pe voti, evel ma ve lâret en gallek, ha mont a reemp iwe, peurvuia, hag hon boa skiant a-walc’h ewit gouzoud, pa vije lâret d’imp dibab deputeed, pere a vije bet mad da dibab, N’eo ket digant ann Impalaër, pe digant ar prefet ez oa goulenn aliou ewit dibab an dud pere ho defoa karg d’ho c‘helenni ewidomp, ha da ober d’hê anavezout hon c‘hoant. Petra a larfac’h euz tud pere ewit gwelet ha gwirion a ve kontou (les comptes) ur marc’hadour a lârfe da heman lakaad ann dud a garfe da welet kement-se ? Ha setu koulzgoude ar pez oc’h eûz grêt peurvia epad ugent vloaz. Ann Impalaër a dlee kont d’ar vro, pehini hen defoa laket en he fenn, euz kement a ree holl, hag ez oac’h sot a-walch ewit dibab da welet ar c’hontou-se, en kambr ann deputeed, nann ar re hon bije c’hoant da dibab, met ar re a blije d’ann Impalaër. Penoz beza souezet neuze ma ’z eo troët fall pep-tra, ha penoz iwe na vefemp-ni ket holl wit un neubeud bennag en kement-se, pa eo gwir mar hon bije dibabet deputeed mad, na vije ket marwet kement a dud, hag hon arc’hant a vije chomet ganimp ? Oberou-mad ur gouarnamant mad, kelennet gant deputeed onest, hep dale ho anavefomp, mar hon eûz c’hoant, hag holl hon eûz c’hoant da se, mechanz.\nAr pez am eûz c’hoant da ziskouez d’ehoc’h, ez eo ann drouk a c’hall ober ur gouarnamant na ve ket onest, pa ve a-du gant-han deputeed ha na ioullont nemet ober holl kement a c’hoanta.\nBez’ a zo c’huec’h pe seiz vloaz, ar Prus n’a defoa ket ar vrud da veza ur rouanteles da ober aoun d’ar rouantelezou all. Ann Autrich, hirie izellêt meurbed, a zeblante c’hoaz beza krenvoc’h ewit-hi. Ha koulzgoude, armeou ar Franz ho defoa trec’het armeou ann Autrich, en Itali, er bloaz 1859. Ha setu, un neubeud bloaveziou diwezatoc’h, ar Prus-se a drec’h hep poan war-n-omp, pere hon defoa trec’het war ann Autrichianed ! Petra eta a oa c’hoarvezet ? En keit-se ar Prus a defoa trec’het ann Autrichianed ha lakêt ann Allemagn holl indan he galloud. Penoz-se ? — Ar Franz a divije gallet, ha dleet zoken, mirout out-hi da ober kement-se ; met d’ar c’houlz-se hon Impalaër a gase hon soudarded hag hon arc’hant d’ar Mexique ewit ober da dud ar vro bell-se ur brezel diwirion, pehini a droaz fall ewidomp. Na oa eta na soudarded, nag arc’hant ewit mont eneb ar Prus, pehini a c’hoantaë bepred em vrasaad. Rèd a oe d’imp eta plega hon penn, ha lezel, er bloaz 1866, da gemer ur galloud meurbed braz ur rouantelez pehini a dlee hon mac’ha hag hon frika pewar bloaz diwezatoc’h.\nHa piou hen defoa c’hoantaët ober ar brezel d’ar Mexique ? — Ar Franz, marteze ? — Nann, met mignoned d’ann Impalaër, pere a wele gounid eno kalz a arc’hant. Ac’hanta ! ar brezel maleüruz-se a oe kavet mad gant hon deputeed epad pewar bloaz : ho moueziou e kambr ann deputeed a lâre a kavent mad ar pez a gavent fall, en gwirione, evel an holl : mar lârent dre ho moueziou penoz e kavent mad ar brezel-se, ez oa hep-ken abalamour ma oa ann Impalaër hen defoa c’hoantêt ec’h ober, hag a oa rèd d’ezhe kavoud mad ar pez a gave mad ann Impalaër, pehini en defoa grêt ho henvel deputeed. ag ann neubeud a deputeed na heuillent nemet mouez ho c’honsianz (ann deputeed vad ar re-se) hag a zo bet em savet eneb ann drouk oberou a welent, ar re-se a vije lâret diout he penoz na garent ket ho bro, beteg ann de ma ’z eo bet c’hoarveet holl ar pez ho defoa diouganet (predit), hag a renkaz hon arme distrei en Franz, goude pewar bloaz a boanio hag a dispigno kollet.\nHogen grêt a oa ann drouk : 750 million a on bet dispignet hep frouez a-bed, hag un niver braz a Fransijenn a zo c’hoaz ho relego en douar ar Mexique, pell-pell euz ho bro ! Koulzgoude hon arme gaer a zistroaz en Franz, hag ar gouarnamant, pa eo gwir n’hen defoa ken brezel a-bed war he ziou-vrec’h, hen divije gallet neuze lakad he labour hag he spi da greski ha da wellaad e arme, ewit gallout stourm ha derc’hel penn d’ar Prusianed, rag ar re-man, goude beza trec’het war ann Autrichianed, a boanie euz ho gwella, hag en kuz, ewit ober ar brezel d’ar Franz. Ar gouarnamant na oa ket hep gouzoud kement-se, hag un otro hanvet ar baron Stofel, pehini a oa bet kaset da Verlin ewit gedal ha gwelet a dost doare ann traou er Prus, a skrivaz d’ann Impalaër un niver braz a lizero ewit lâret d’ezhan pegement ez oa bihan ha disket fall hon arme, en kever hini ar roue Prus. Ar general Trochu, un den honest, ur brezelour kalonek hag ur Breton mad, bars ul levr pehini a reaz er bloaz 1867 war arme ar Franz, a diskoueze iwe, sklêr, petra a oa da ober neuze ewit beza krenv hag hep aoun da welet hon amezeienn terrupl o koueza war-n-omp, pa sonjfemp ann neubeuta.\nHag a oe grêt petra neuze ? Ar gard mobil a oe savet, hogen war baper hep-ken : na oe grêt na exersis na netra. Pa ve deut de ar riskl, ar potr diwar ar meaz a dired kerkent ha ma ve galwet, gant he dillad abour, kalonek, ha prest da vale : Met allas ! na oar netra, hag ar c’hoz fuzul a ve roët d’ezhan a zo ur benvek ha na anvez ket ; hag ann hini na oar ket doare he venvek, na raïo bikenn nemet labour all. — Piou hen kredfe ? Ar rujumantjo a lign a-vije bihannêt ann niver euz ho soudarded, d’ar c’houlz ma oa ar muia a ezomm d’ho brasaad. Ha perag se ! Me oar-vad ewit paea dispigno mezuz, pere a vije kuzet mad. Ewel-se iwe un darn vraz euz ann arme-se na oa nemet war ar paper, ha pa deuaz ar Plebiscit ken brudet, en miz Mae 1870, a oe gwelet mad dre voueziou ar soudarded, penoz ar Franz na defoa ken nemet tri c’hant mill soudard, el lec’h pemp pe c’houec’h kant mill !\nPa am euz lâret ur gir euz ar Plebiscit, a fell d’in lâret diwar he benn un dra bennag muioc’h o’hoaz. Ha na eo ket, kredet mad, ewit lâret drouk a-bed euz ar re pere ho d-eûz laket ia bars ann urn, pe gouest ar vot. Keuz a-walc’h ho d-eûz bet a gement-se, divezatoc’h, me oar vad. Ha neuze, ho c’hredenn a oa penoz a reent mad. Roët a oa bet d’ezhe da gredi, dre ur gaou milliget, penoz o lâret ia a rojent ho mouez evit ar peuc’h, ha daou viz goude ma oa bet seiz million ia ewit ar peuc’h, a oe disklêriet ar brezel, war un digarez fall. Hag aboe, pegement a valloziou war ar Plebiscit ! Goude kement-se, kalz a dud na ioullont ken mont da voti. Hogen kement-se a zo gwasoc’h c’hoaz : rèd eo voti, na euz forz petra a c’hoarvezo. Mar chomfe an dud honest er gêr, ann deziou votadek, ar re fall ho defe joa vraz a gement-se, hag a vefe gwelet c’hoari gaer neuze !\nNann, nann, na gredet ket se. Ann Impalaër hag he vinistred ho d-eûz c’hoant da gaout ar brezel, na eûz forz pennoz, hag ar brezel a vezo grêt. Neuze eta e klasker ur chikan all d’ar roue Guillôm, hag heman na c’houlenne nemet-se, hag ive he vinistr, ar potr ﬁnn Bismarck. Klasket a oe neuze un digarez, ha lâret penoz ambassadeur Franz en Berlinn a oa bet digomerret fall, ha drouk-komzet out-han (insulté) gant ar roue Guillôm, ar pez na oa ket gwir. Ar bemzek a viz gouere (ar c’houlz-se a vezo pell sonj anezhan) daou vinistr, ann duk Grammont, er Senat, hag ann otro Emil Olier en kambr ann deputeed, a deue da lâret penoz plijadur ho mestr a oa d’hon teurrel, hep dale pelloc’h, er brezel spontuz a ouzoc’h. Ann darnvuia eûz ar gambr, — pe ar majorité, evel ma ve lâret en gallek, — rag ann deputeed vad hanvet er bloaz 1869 na oant ket ann darnvuia pell a-c’hane ; — ann darnvuia euz ar gambr eta, evit plijout d’ann Impalaêr, a gavaz a oa mad ober ar brezel-ze, eneb c’hoant ar re ho defoa hanvet anezhe da vont da Baris evit difenn ho mad hag hini ar vro holl. Red eo lâret aman, en enor d’ann deputeed pere a oa eneb, pe ann Opposition, evel ma lârer en galleg penoz a rejont holl ho galloud evlt na vije ket disklêriet ar brezel d’ar Prus ; met allas ! na oent ket selaouet. Unan anezhe, — ann den fur, ann den honest, ann den brudet mad dre-holl pehini a zo brema penn-sturier, — en gallek Président, — ar Republik, ann otro Thiers, — a reaz dreist-holl he dever en de-se , hag he holl c’halloud evit pellaad diouzimp ar brezel hag ar waleurio spontuz a ve euz he heul. Lâret a eure, — e-touez kalz a dreo all, holl gwir, — penoz na oamp ket prest, hag, a hent-all, a vije ann Urop holl a eneb d’imp, mar vijemp diskiant a-walc’h da disklêria ar brezel. Epad diou pe der heur, evit-han da veza koz kaer, e talc’haz penn da ur bagad tud pere a grie war-n-han hag a diskoueze d’ezhan o daoudorn serret, evel tud ho defe kollet ho skiant vad. Met hen na grene ket ha n’hen defoa ket aoun, rag evit mad he vro e komze, ha he vro a vezo anaoudeg en he gever, da vikenn.\nDaoust (malgré) d’ann otro Thiers, daoust d’ar republikaned ha da ioul ar vro holl, ar brezel a oe eta disklêriet d’ar Prus. Ar marechal Lebœuf (ann ijenn, en brezonek), ministr ar brezel, pa oe goulennet digant-han : « Ha prest omp ? » — a lâraz : ia ! ha pa dlefe ar brezel pad ur bloaz penn-da-benn, na vô ket ezomm da brena ur voutounenn guetro hep-ken ! » —\nHag eiz de goude-se, pa em dastumaz ar rujumantjo el lec’hiou ma oa lâret d’ezhe, n’ho defoa na bidonou, na dillad, na fuzuliou mad, na kalz a dreo all a bere ez oa ar brasa ezomm. Pemzek de divezatoc’h, bars ann emgannou (batailles) kenta, un niver braz a ganonou a oa rèd d’ezhe paoues da denna, dre n’ho defoa ken na poultr na boulodou. Ar soudarded ive na oa ket awalc’h anezhe, pell a-c’hane. Ar plebiscit, evel am eûz lâret huelloc’h, hen defoa diskouezet penoz na oa ket ann niver dleet a soudarded er rujumantjou : war ann tri c’hant mill den a oa dastumet indann ann armou, war dro nao ugent mill a oa dastumet war harzou (frontières) ar rouanteles en deiziou diweza a viz gouere. Ar Prus, hi, o tastum holl nerziou ann Allmagn, a defoa war droad ur million a dud, da lâret eo dek gwez kant mill, ha tri garme terrupl a deue a-eneb d’imp. Ann Impalaër, evit-hen na wie ket kalz a dra en doare ar brezel, hen defoa ’hoantaët gourc’hemenn (commander) dreist he holl jeneraled. He arme, pehini na vije ket bet re grenv evit stourm eneb unan hep-ken a armeou ann Allmanted, ma vije bet dastumet en unan hep-ken a oe rannet en eiz korf, pell ann eil ouz egile, ha dalc’het peurvuia da ober netra. Ar Prusianed, o welet kement-se, a gresk c’hoaz ho armeou, ha goude Saarbruck, lec’h na oe gret, evit lâret nemet ur gomedi, evit plijadur ar Prinz Imperial, mab ann Impalaër, — a teujont, en tri arme braz meurbed, war daou eûz hon c’horfou armeou. Division ar jeneral Abel Douay, eûz korf arme ar marichal Mac-Mahon, a wel o tont warnezhi, ar c’henta, ar Prusianed, en Wissembourg, ar bevar a viz Eost. Hon soudarded a c’hourennaz kalonek meurbed, unan eneb pevar, ur pennad mad a amzer ; met allas ! red a oe d’ezhe tec’hel. Ann den kalonek, ar brezelour mad ar marichal Mac-Mahon, a dired neuze d’ho zikour, gant ar pez a oa manet eiûz he gorf arme, war-dro tregont mill den. Gortoz a ra ann enebourienn en ul lec’h hanvet Reischoffenn. Dont a ra hep dale arme ar Prusianed, en niver a gant hanter kant mill den, gant ar prinz royal a Brus en ho fenn. Ar jeneral De Failly, ur jeneral a lez, a oa en kastel (le fort) Bitche, hag hen defoa urz da dont ive, kerkent ha ma klewje mouez ar c’hanon ; met kaer a oe gortoz anezhan, na deuaz ket, hag hon soudarded paour a oe arre friket indann ann niver braz euz ann enebourienn. Ar guiraserienn a oe lac’het holl, evit lâret, hag a rojont ho buhe, a galon vad, evit rei amzer da dec’hel d’ann neubeud a chomme c’hoaz eûz hon soudarded. Hon c’hollou a oa braz meurbed ; met kollou ar Prusianed a oa brasoc’h c’hoaz, hag ar Fransijenn a oa marwet ho defoa goerzet ker ho buhe, e c’hallet kredi.\nEn hevelep (même) deiz, ar c’huec’h a viz Eost, — arme ar roue Prus hag he Jeneral Steinmetz a em dolaz, tost d’ar gêrig a Forbach, war arme vihan ar jeneral Frossard, pehini a oe ive friket indann ann niver braz. Adaleg neuze, ar harzou (les frontières) a oa digor en daou lec’h, ha diou arme terrupl a enebourienn a em dolaz kerkent, unan el Lorraine, hag eben en Alsace, ewit a-c’hane mont iwe el Lorraine, dre ar menezlou hanvet ar Vosges, pere na oant pelloc’h difennet.\nEvit kement-man holl, na oamp ket c’hoaz kollet. C’huec’h korf a arme war eiz a oa c’hoaz iac’h mad. Ann enebourienn a oa en hon bro, se a zo gwir, met ann dud kalonek na ouzer ket pegement a zo anezhe en Franz, ha pa ve deut er c’houlz da difenn ar vro en danjer, pep den, koz ha iaouank, a ve ur soudard. Koulzgoude ez oa rèd kaout amzer evit sevel ann dud, ho deski ha rei d’ezhe armou. Penoz ober ? Allas ! ar glac’har en hon c’halonou holl, ez oa rèd tec’hel eûz an Alsace, ar vro gaer-se, hag hi leuskel gant ann enebourienn, met ewit ur pennadig amzer hep-ken, a sonje d’imp holl. Neuze eta a oe gret d’ann holl soudarded a chome ganimp c’hoaz dont war Paris, evit difenn da vihanna penn-kêr ar rouanteles. Evel-se, gant ar pez hon boa salvet euz ann arme koz, hag ann armeou newez a oa savet gant hast braz, pep hini hen defoa c’hoaz esper a vije gallet ober d’ar Prusianed tec’hel en tu all d’ar Rhin. Met ann Impalaër a welaz mad kement-se, ha gant aoun da goll d’hoc’htu he gurunenn, hen hag he ligne he goude, mar teuje da dec’hel re vuhan, e c’hoantaaz riskla un tol diweza ha c’hoari holl war ur gartenn hep-ken, evel ma ve lâret, evit-han n’hen defoa nemet neubeud a chanz da c’honid er giz-se. Kement-man a zo gwir mad, rag he-unan hen eûz anzavet ann torfed-se en ul lizer a skrivaz da ur saoz hanvet Iann Burgoyne. El lizer-se, a lâr penoz hen dije dleet dont war Baris gant ann arme, mar n’hen dije ket karet muioc’h he gurunen eget ar Franz. Hag evel-se a oe daleet (retardée) tec’h (la retraite) arme Metz. Armeou ar Prusianed a gavaz neuze amzer a-walc’h evit treuzi ar Rhin, ha goude Gravelotte ha Sant-Privat, lec’h ma oe lac’het c’hoaz un niver braz a dud, euz ann daou du, hon arme a renkaz chom indann mogerou Metz, hag em renta diwezatoc’h, pa oe debret ann holl voued a oa en kêr, ha mont prisonieres en Allmagn.\nN’hon boa pelloc’h a soudarded nemet ann neubeud ho defoa gallet em salwi eûz a arme Mac-Mahon, korf arme ar Jeneral Felix Douai, hag ar rujumantjou a vale (de marche) grêt gant ar reservou galwet indann ann armou. Ministr newez ar brezel, ar jeneral Cousin Montauban, komt Palikao, hen defoa grêt gant mall un arme newez a gant mill den. Bars ann arme-se, dastumet en Chalons ez oa brema holl esperanz ar Franz. El-lec’h hi digas war-du Paris, ann Impalaër hi c’has war-du Sedan. Na grede pelloc’h dont da Baris, hag e talc’he gant-han ann arme evit ma vije trec’het, vel ar re-all, indann mogerou Sedan, ha kaset prisonieres en Allmagn, goude ur gapitulation mezuz. — Pewar ugent mill den komerret en un tol !\nPa digwezaz ar gwall-gêlo se, a oe drouk kaer en holl er pevar c’horn ar Franz, me ho ped da gredi. Neuze ann holl gêrio vraz eûz ar rouanteles a lâraz penoz na ioulent ken (qu’elles ne voulaient plus) eûz ur gouarnamant ken mezuz. En Paris, deputeed departamant ar Seine, pere a oa holl a eneb d’ann Impalaër, pe eûz ann opposition, a em gargaz da ober ur gouarnamant newez, evit difenn ar vro, hag ar Franz holl a gavaz mad ar pez a ree eno ann dud-se, pere na disesperent ket c’hoaz, evit ann traou da vont gwall-fall.\nEn penn ar gouarnamant newez-se ez oa un den honest, kalonek ha brezelour mad, a be-hini hon eûz lâret huelloc’h ur gir, ar jeneral Trochu, ur breton. Hanvet neuze da vestr braz, gant ann holl, a-baoue ma ’z eo em rentet Paris, a zo bet lâret kalz a drouk anezhan, met eneb ar gwir (injustement). Ar Jeneral Trochu, mar karet, n’hen eûz ket grêt holl ar pez a c’hortoemp anezhan ; n’hen eûz ket kaset ar Prusianed eûz a endro da Baris, ha grêt d’ezhe distrei d’ho bro : met piou hen divije grêt ar burzud-se, er poent ma oamp neuze ? Nikun. he mar a-bed. Met grêt hen eûz he dever, o tifenn Paris, beteg ann diweza tamm bara, hag ar pez n’hen eûz ket grêt, den all a-bed n’hen divije gallet ober.\nMet, a lâro c’hoaz unan bennag, ar pez a c’houlenne d’ar c’houlz-se Bismarc’h ha he roue, hon eûz rinket da rei diwezatoc’h, ha kalz muioc’h zoken, hag evel-se, pegement a boaniou, a dispignou hag a waleuriou evit netra !\n— Evit netra ? Nann a-vad ! O stourm er stum-se, hon eûz diskouezet d’ar bed holl penoz na oamp ket ken izel ha ma sonje gant kalz, hag a zo en pep korn a Franz tud kalonek, ha kalz, prest en pep amzer da difenn ho bro.\nAnn divizou (oonditions) re-c’haro euz hon enebourienn, pere a o’hoantaë hon disenori, a reaz eta ma oa red d’imp derc’hel da ober ar brezel. Paris a serraz he dorojou, hag a lakaaz kanonou tro-dro war he mogerou ; hag en keit-se, er pevar c’horn ar Franz, a em save ann holl evit dont d’hi zikour.\nAnn dric’houec’h a viz Gwengolo, a oe kelc’hiet (entourée) Paris gant arme ann Allmanted ha distaget krenn (séparée) euz ann nemorand euz a Franz. hag ann naontek a oe indann he mogerou an emgann genta, en ul lec’h huel hanvet Chatillon. Eno a oe gwelet mad pegement a vije bet gwellocvh ober da arme Mac-Mahon dont war-du Paris, eget e c’has da Sedan, lec’h ma oe kemerret evel al logod en ul logotaër. Ma vije chomet ganimp Chatillon, un arme eno hi divije grêt c’hoari-gaer, hag ann treo, me oar-vad, na vijent ket troët neuze ken-fall. Met ’vel na oa nemet konskrived da lakad el lec’h-se pehini a zo alc’houez Paris, evit lâret, a oe difennet fall, ha presig kollet, allas ! Mobiled ann Ill-ha-Vilaine a dalc’haz mad koulzgoude, evit enor potred Breiz. Rèd a oe neuze lakad dreg mogerou kêr ann holl droupou-se, konskrived, mobiled, tennerrien-frank (francs-tireurs) pere o defoa holl ioul-vad (bonne volonté) a-walc’h, met allas ! n’ho defoa nag urz, na gwizieges (experience), ha na eûz ket a soudarded vad hep ann daou dra-se. Ann amzer a dremene hoc’h ober ann exersiz, hag en emgannou bihan, evit diski ho micher a soudard d’ann dud. Bars unan ann emgannou bihan-se, en ul lec’h hanvet L’Hay, mobiled ar Finister a em-gannaz kalonek braz, hag a oent meulet gant ann holl.\nEn keit-se, un arme dastumet war vord ar ster vraz hanvet al Loire a deue war Baris, dre ar vro gaer hanvet ar Beauce. Met ann arme-se, re-vihan, na c’hallaz ket derc’hel penn da arme ar Prusianed, pe ann Allmanted, pehini a oa kalz brasoc’h, ha goude emganno Toury hag Arthenay, a renkjont souza, ha zoken dilezel ar gêr a Orleans, lec’h ma teuaz ar jeneral Von der Thann gant ar Bavaroised, an 11 a viz Here. Ar gêr vraz a Strasbourg, en Alsace, pehini a oe lakêt ar seizi (siège) warnehi da genta, a rinkaz em renta, goude em difenn evel leoned gant ho jeneral Uhrich. Ar gêr-se a sonje gant ann holl na vije kemerret bikenn, ken krenv ha ma oa he mogerou. Pa deuaz ann enebourienn en kêr, ann tiez, evit ann niver brasa, a oa pe diskarret gant ar c’hanonou, pe tanet gant ar bombou. Ann dud koz, ar groage hag ar vugale a oa diskennet pell a oa er c’haviou (les caves), hag ar bara hag ar boued all a oa ebret holl.\nAr c’hêlo trist-se na diskarraz ket koulzgoude kalon ar Barisianed : met allas ! ur c’hêlo tristoc’h c’hoaz a dlee dont d’ezhe, hep-dale pell.\nGoude emgannou ar c’huezek hag ann dric’huec’h a viz Eost, arme ar gêr a Metz, en penn pehini ez oa ar marichal Bazaine, a oa bet dalc’het (bloquée) indann mogerou ar gêr-se. Meur a wez ho defoa c’hoantaét dont er-meaz (sortir), — epad emgann Sedan a-vad — met n’ho defoa ket gallet. Ar marichal Bazaine, a behini na c’haller ket c’hoaz lâret re a zrouk, ken a vezo anaveet holl he zoare hag a vezo bet barnet mad. — ar marichal Bazaine eta a seblant beza bet re-voak (trop mou) epad seizi Metz. Goude beza chomet re-bell amzer hep ober netra a vad, a teuaz un de, pa oe debret ann holl voued ez oa en kêr, bete kezek ar c’havaliri, ma renkaz em renta, gant he arme holl, da lâret eo 150 mill den. Ann armou ha drapoiou zoken, pere a dleje beza bet torret ha devet, a oe roët d’ann enebourienn, ha kement-se a zo ur garg vraz eneb d’ar marichal.\nRentadek (capitulation) Metz a lakae distak da vont el lec’h-all arme ar prinz Frederik-Charles, pehini a diskennaz neuze e-trezeg al Loire, eneb d’ann arme a oa dastumet eno evit mont da zikour Paris. Netra na c’halle beza gwasoc’h evidomp. Ar c’hêlo-se a lakaaz ar spont er vro holl. Gouarnamant difenn ar vro (de la défense nationale) a sonjaz a-newez goulenn un armistis, hag ann otro Thiers a oe karget da vont da em glewet war-se gant roue ar Prus hag he vinistr kenta Bismark.\nPa oe gouveet en Paris penoz ar marichal Bazaine a oa em rentet gant he arme, ur bagad tud fall, mad da veza krouget, evel ma oe gwelet diwezatoc’h indann ar gommun milliget, a c’hoantaaz diskar ar gouarnamant, evit em lakaad en he lec’h. Mont a rejont gant armou d’ann ti-kér (l’hôtel-de-ville), hag a kemerjont anezhan. Met na oe ket evit pell amzer. Un darn euz ar gard national a diredaz, ha gant ar mobiled breton e kemerjont a-newez ann ti-kêr. Da botred Breiz eta ann enor da veza salvet ar wez kenta Paris eûz a veli (domination) ar gommun milliget.\nLâret hon eûz huelloc’h penoz ann otro Thiers a oa bet karget da c’houlenn un armistis digant ar Prusianed ; met allas ! na oe ket evurusoc’h eget Jules Favr. Na c’houlennemp nemet 21 devez evit henvel deputeed, da c’houzoud pa a vije kendalc’het pe baouezet da ober ar brezel. Ar gouarnamant a c’houlenne c’hoaz ma vije gallet digas boued en Paris epad an 21 devez-se. Ar Prus na ioullaz ket kiewet komz a gas boued d’ar Parisaned, ha setu ma oa red kenderc’hel (continuer) ar brezel, ha gant neubeutoc’h a chanz da c’honid eget biskoaz.\nKoulzgoude un neubeud deiziou diwezatoc’h a troaz ann avel a-du ganeomp, hag a c’honejomp ur viktoar pehini a savaz un tammig kalonou ha fizianz ann holl.\nAr garg do sevel buhan armeou newez evit mont war Baris, a oa bet roet da genta d’ann otrone Crémieux ha Glais-Bizoin, tud honest hag a ioul-vad, mar kâret, met re oajet. Red a oa evit kement-se un den iaouank, leun a nerz hag a dân. An den-se a oe digaset d’imp euz a Baris en ur ballon, da lâret eo dre ann er. He hano a zo Gambetta. Kalz a vrud a zo bet grêt en-dro d’an hano-se ; darn ho d-eûz savet anezhan beteg ann env, ha darn-hall iwe ho d-eûz stleget (trainé) anezhan bars ar fank. Evel ma c’hoarvez alies, euz ann daou du ez oar êt re-bel. Gambetta hen eûz grêt kalz a faziou (fautes), ann holl hen goar ; met a hent-all, o stourm evel m’hen eûz grêt, hen eûz salvet hon enor ha diskouezet d’ar bed holl penos ar Franz, evit beza bet trec’het, dre drubarderes, na eo ket kollet c’hoaz ; pell a-c’hane !\nA-baoue ann deiziou kenta eûz a viz Du, ar jeneral d’Aurelles de Paladines a oa en penn un arme a 80 mill den. Tost d’ar get a Orleans, e kouezas war arme ar jeneral Bavarois Von der Thann, hag a reaz d’ezhan souza beteg a gêr a Ethampes. Pa digwezaz ar c’hêlo mad-se en Paris, digaset gant ur goulm, kalonou ann holl a dridaz gant ar joa. Ur plan a zo grêt neuze, ha kaset en ur ballon da arme a Loire. Ann arme-man a oa breman krenv a daou c’hant mill den, pe dost. E-keit ha ma kerze war Baris, arme Paris, grêt gant mobiled, a dlee ober holl evit dont war arbenn d’ezhi (venir à sa rencontre).\nAnn nao war-n-ugent a viz Du ez oa eta arme Paris en hent. Daou emgann (deux combats) dirollet a oe, ann dregont a viz Du, hag ann daou a viz Kerdu, en Champigny, war vord ar ster hanvet Marne. Mobiled ar Finister, dreist holl, a reaz ho dever, evel bep-tro. Euz ann daou du ez oa kalz a gollou, hep gonid sklêr en tu a-bed. Met allas ! arme al Loire, pehini a c’hortoer evel ur zalver, na deue ket, hag a oe red souza arre, ha distrei indann mogerou Paris. E-keit-se, ar jeneral d’Aurelles de Paladines a em ganne ive eneb arme ar prinz Frederik-Charles, pehini a deue eûz Metz. Neuze a oe gwelet sklêr pegement a drouk a deue d’imp eûz rentadek (capitulation) Metz. Mar na vije ket kouezet warnezhi ann arme terrupl-se, arme al Loire a divije gallet mont bete Paris. Mar kollaz, ar gounid a goustaz ker d’ar Prusianed, hag ar c’henta hag ann daou a viz Kerdu, en Baume la Rollande hag en Patay. a oent gwal-frottet. Zouaved ar Pab, en ho fenn ar jeneraled Charrette ha Cathelineau, a em gannaz evel leoned. Ar re-se a oa ive Bretoned peurvuia. Ann dri hag ar bevar, ann arme a renkaz dilezel Orleans.\nAr jeneral Chanzy, pehini a oe lakêt en lec’h ar jeneral d’Aurelles, a em dennaz neuze gant ann arme a-hed (le long) al Loire. ha bemde a vije un emgann bennag. Er gêr a Mans e chomaz, da lakaad urz en he arme, evit goude-se mont arre war Baris.\nUn darn all euz arme al Loire. troc’het euz hini Chanzy. a oa em dennet etrezeg ar gêr hanvet Bourges, oc’h he fenn ar jeneral Bourbaki. Ann darn ar gouarnamant a oa da genta en Tours, hag a oa breman en Bourdel, a defoa kaset anezhan da zikour ar gêr grenv (la ville forte) hanvet Belfort, en Alsace, pehini a em difenne pell a oa a eneb ann Allmanled. Un arme vihan a oa ive en tu ann anter noz (le Nord) gant ar general Faidherbe, hag a c’honeaz diou wez war ar Prusiuned, en Pont-Noyelles hag en Bapaume.\nMet en arme ar jeneral Chauzy ez oa hon holl esperanz evit delivra Paris. Ann 21 a viz Kerdu, arme Paris a c’hoantaaz dont er-meaz he mogerou. Met na oe ket evurusoc’h eget ar weziou all. Neuze e komansaz bombardamamt kêr, ha beb-noz obused ar Prusianed a deue da lac’ha en ho gweleou, bugale ha groagez, ha diskar ha devi ann tiez. Ha koulzgoude nikun na gomze c’hoaz a em renta. Met allas ! ann naoun a dlee ober ar pez n’ho divije grêt bikenn ho c’hanonou.\nAr jeneral Chanzy, trec’het er Mans, a zo rèd d’ezhan souza arre beteg Laval. Er sav-heol, Bourbaki, goude deiziou mad, a zo trec’het ive en Hericourt, hag a renk mont er Suisse, lec’h ma ’z eo digemerret mad gant tud ar vro-se, da bere e tleomp anaoudêges vad evit-se. En hanter-noz (au Nord) Faidherbe a zo trec’het d’he dro en Sant-Quentin,\ngant un arme kalz brasoc’h eget he hini. A bep tu na deu ken nemet kêloiou fall. Ar Parisianed, goude bea debret ho c’hezek, ho chas, ho c’hizier, n’ho defoa ken pep-hini, nemet un hanter-livr bemdez a vara du ha fall. Na oa ket da lâret, rêd a oa em renta. Ann otro Jules Favr hec’h eaz eta da gavoud Bismarck. hag a oe grêt un diviz etrezhe penoz ar vro holl a vije galwet da henvel deputeed da welet pe a vije grêt ar peuc’h, pe dalc’het da ober ar brezel.\nAnn deputeed a em dastumaz en Bourdel, en miz C’huevreur. Ann dra genta a rejont, a oe lakaad oc’h penn ar gouarnamant ann den honest, ann den fur, ann den gwiziek, pehini a oa bet hanvet depute gant 25 departamant — ann otro Thiers. Ann otro Thiers ez oa eta kaset neuze da Versailles, evit em glewet gant Bismarck War divizou (les conditions) ar peuc’h. Ar peuc’h-se, red mad oa hi c‘homer, siouas ! evel ma vije roet d’imp, na oa ket da lâret. Ar gambr a lâraz ia eta war divizou Bismarck. Da genta ez oa rèd d’imp rei d’ar Prus diou euz hon provinsou kaera, lec’h ma zo Fransijenn euz ar re wella, an Alsace ag un darn euz al Lorraine. Neuze a vije rèd d’imp c’hoaz paea pemp milliards — ur somm spontuz — hag oc’hpenn soudarded ar Prus a chomje en un darn vraz euz ar Franz, ken a vije paeet ann arc’hant.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Ar_Brezel_eneb_ar_Prusianed&oldid=74190 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 9 Gwe 2015, da 13:52.


Accueil / Lec'h / Bro C'hall / Harz-debriñ e skol-veur Pasquale Paoli e Corte !\nMaxime TOUZE 17 October 2016\nReuz a zo e skol-veur Korsika ! Dibaoe disadorn paseet ez eus pemp stourmer o plediñ gant un harz-debriñ evit diskouez o c’hengred gant an tri stourmer all a zo bet lakaet en toull-bac’h, Nicolas Battini, Ghisé-Maria Verdi ha Stéphane Tomasini. Kondaonet int bet a 8 vloaz, 6 vloaz ha 5 bloaz a doull-bac’h evit bezañ taget isprefeti Corte d’ar 1añ a viz Ebrel 2012 gant un oto-maout.\nHervez an holl eo bet un diviz kreñv tapet gant lez-asizoù Pariz e karg an aferioù sponterezh. Hag an dra-se zo bet kavet direizh penn-da-benn gant tud Korsika. Un doare da c’hourdrouz ar re a vefe dedennet gant seurt taolioù da chom sioul en o c’horn. Ur sin fall eo a-berzh Pariz abalamour ez eo siouloc’h ar jeu abaoe diwezh stourm armet FLNC. Ar vroadelourien zo bet dilennet e 2014, ar pezh a ziskouez e fell da bobl Korsika kavout un diskoulm peoc’hus ha demokratel. An diviz-se ne laka ket an traoù en o flaen.\nHa kement-mañ en deus lakaet studierien skol-veur Corte da vont e fulor. Eno e oa studier Nicolas Battini en aotreegezh istor hag en aotreegezh lizhiri ha sevenadur Korsika. D’ar Yaou 7 ha d’ar Gwener 8 a viz Here e oa bet stanket kampus ar skiantoù er skol-veur gant an holl sindikadoù (a zo broadelourien eno). Ar memes deizioù hag al Lun goude war gampus ar gwir hag al lizhiri. Gant harp ar gelennerien evit doare. Hag aozet e oa bet emvodoù ha pik-nikoù dirak isprefeti Corte. Kann a zo bet un tammig, un nebeud boutailhadoù zo bet stlapet war girri-samm ar CRSed. Ur respont kreñv eus o ferzh hervez an dud a oa war al lec’h. A-benn ar fin ez eus bet muioc’h a zrailhaj eget gant taol Battini hag e gomperien.\nMont a ra pelloc’h ar stourm gant un harz-debriñ bremañ. Pevar den diwar ar pemp o kregiñ gant o harz-labour zo ezel eus ar sindikad Ghjuventu Independentista, hini Nicolas Battini. E-barzh un iliz e Corte emaint. Da heuliañ neuze…\nShare the post "Harz-debriñ e skol-veur Pasquale Paoli e Corte !"


Pajenn:Al Lae - Bilzic.djvu/136 - Wikimammenn\nPajenn:Al Lae - Bilzic.djvu/136\neo an hini a ziazeas hon iliz kenta, chapel e leandi. Gwechall e yac’hae ar goanvennou, neketa ? N’ho poa nemet lakaat war ho koanvenn eun tamm koad brein bruzunet, diframmet diouz e skeudenn ha lavaret pemp gwech Hon tad pehini a zo en henv ha Ni ho salud, Mari, an de war-lerc’h gwenvet ar goanvenn. Ar merc’hed yaouank ive, ar re o dije c’hoant dimei…\n— Holl ! eme Jarlig koz, holl !…\n— … n’o devoa nemet sika d’ean eur spilhenn en e droad dehou evit bea sur da zimei er blâ… Abaoe ma eo bet, ar paour kêz sant Kirek, disprizet gant e vugale, abaoe m’o deus ar re-man tennet o zad diouz o iliz, evit lakaat war e dron sant Jakez, abaoe ez eo en em zistroet a-grenn diouzomp, ha, kaer ho po pega war ho koanvennou, ho kwenaennou pe ho tarvoedennou koad brein bruzunet e skeudenn, vad ebet ne raïo d’ec’h an tred-ze.\n— Gwir eo, eme Erwan an Intanv, gwir eo. Eiz devez zo em eus lakaet eur vruzunenn eus an tred-ze war ar goanvenn a verve war biz bihan va zroad klei, abaoe n’on ket evit herzel, n’on ket evit pad ganti : an tan ru a zo e-barz.\n— Ar gwir a zo gant ar Zant, Erwan, a lavaras d’ean ar C’habon ; ar gwir a zo gantan, ar gaou ganit. Goap a rês outan, Erwan. Fabrik sant Jakez ne oas-te ket warlene ? E-pad eur blâ out bet o kestal evitan arc’hant, neud, bleud, greun, kig. Hag ec’h out souezet, ma zo droug e sant Kirek ?… Ma ! petra ec’h eus-te profet d’ean ?… Ar gaou ganit, Erwan !\n— Oh ! eme an Dalaren, sant Efflam nan eo ket kalz gwelloc’h. Pa ve taolet d’ean spilhou en e feunteun, e lavar, e lavare d’ar merc’hed yaouank e timezfent evit ar blâ… Ma ! eun devez e oamp aet hon daou, Soazig va c’henitervez, ha me, da gaout sant Efflam. Heman a zisklerias d’ei, sklêr evel an de, gant ar spilhou, penôs e timezfe. Soazig laouen o tont d’ar gêr. Triouec’h vlâ a zo abaoe ! triouec’h vlâ !… Plac’h yaouank eo atao Soazig.\n— Plac’h yaouank !… Plac’h yaouank koz viret ! a c’hrozmolas unan bennak.\n— Ha breman e ra al lez d’an êle a zo en iliz. Koant meurbed int an êle-ze, ha, dreist-holl, ar re a zo a-us d’an aoter vras, livet\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Al_Lae_-_Bilzic.djvu/136&oldid=160057 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 25 Ebr 2020, da 10:55.


26 a viz Gouere 1928\nBronx, Kêr New York\n7 a viz Meurzh 1999 (70 vloaz)\nStanley Kubrick (bet ganet er Bronx, Kêr New York d'ar 26 a viz Gouere 1928 – marvet e Harpenden, Bro-Saoz, d'ar 7 a viz Meurzh 1999) a oa ur sevener filmoù eus ar Stadoù-Unanet. Soñjal a ra ar c'halz eus an dud a-vicher ez eus anezhañ gwellañ filmaozer istor ar sinema.\n2 E oberenn er sinema\n2.1 War-zu an dizalc'hidigezh\n2.2 Trilogiezh an dazont\n2.3 Ur sell war ar rouestl denel\n3 Huñvreoù ha personelezh Kubrick\n4 Levezon Kubrick\n5 Arroudennoù Kubrick\n6 Roll e filmoù hir\nStanley Kubrick a zo bet ganet d'ar 26 a viz Gouere 1928 e New York er Bronx, en ur familh genidik eus kreiz Europa. Gwan a-walc'h war al labour er skol, c'hoari an echedoù a oa unan eus e zudioù betek bezañ un ivoul. Huñvreal a rae dont da vezañ soner jazz. Met d'e drizekvet deiz-ha-bloaz e voe profet dezhañ ur benveg skeudenniñ. An dudi nevez a droas da c'halvidigezh evitañ. Dont a reas da vezañ e-karg eus poltridi e skolaj. Diorren a reas e varregezhioù e-pad an oad krenn, betek ma kemeras ur poltred a roas dezhañ ul labour er gazetenn Look. War ar skeudenn e veze gwelet ur gwerzher kazetennoù o leñvañ abalamour da varv ar prezidant Roosevelt. Deuet eo ar poltred-se da vezañ brudet er bed a-bezh. Labourat a reas evit ar gazetenn-se e-pad pevar bloaz.\nE oberenn er sinema[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nWar-zu an dizalc'hidigezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEtre 1950 ha 1951, ez eas gant ur mignon war tachenn ar sinema (n'eo ket bet en ur skol sinema james) en ur labourat war daou film-berr : Day of the fight hag a zanevell istor ur bokser, an eil film, anvet Flying padre, un istor beleg. E 1953, e sevenas e gentañ film, Fear and desire. Ar film-mañ, savet gant arc'hant roet gant tud tost da Gubrick, a zo diwar-benn ur strollad soudarded zo e karg da vont a-dreñv talbenn an enebourien, a-benn tagañ ur strollad soudarded all. Met diwezhatoc'h, Kubrick a glaskas adtapout holl gopiennoù ar film-mañ. Hervezañ, ne oa ket mat a-walc'h ar film (sin e youl da dizhout palioù peurvat).\nE 1955 e labouras war ur film nevez : Killer's Kiss, e-lec'h ma tiskouezas e zreistelezh dibar da labourat war ar poltrediñ hag ar skeudennoù. Braventez alkimiezh ar c'hoari war ar gwenn ha du a zo ral kenañ er prantad-se eus istor ar sinema. Gant ar film-mañ e kejas ouzh James Harris, ur produer dizalc'h eus reizhiad Hollywood. Asambles e kroujont ar gevredigezh Harris-Kubrick Picture.\nGoude-se, e 1956, e sevenas e drede film, The Killing, istor ur strollad laeron o klask tagañ un ti-bank, kontet gant ur vouezh off. Mont en-dro ar film hag e istor a vefe digomprenus ma ne vije ket eus ar vouezh-se. E-barzh ar film-mañ e vez gwelet levezon ar flashbackoù implijet gant Orson Welles e-barzh Citizen Kane (The Killing a levezono kalz ur film all : Reservoir Dogs sevenet gant Quentin Tarantino). E-pad aozadur ar film-mañ e lakas Kubrick e pleustr e soñjoù war ar vicher sevener ha filmaozer : evitañ, ur sevener a rank bezañ er memes koulz leurenner ha teknikour.\nE 1957 e sevenas ur film nevez gant Kirk Douglas, anvet Paths of Glory. Ur film diwar-benn ar c'hentañ brezel bed eo. Strollad-meur arme Bro-C'hall a ziviz aozañ un dagadenn war ur savadur-brezel alaman zo kontet diziskarus. Kas soudarded da seveniñ ar gefridi-se a dalvez o c'has d'ar marv holl-gwitibunan. E-pad an arsailh e tistro ar soudarded d'ar fozelloù peogwir eo dibosupl kemer ar savadur. Met pennoù an arme a ziviz kastizañ d'ar marv un nebeud soudarded. An abeg : dizerterezh. An dra-se a gaso d'ur prosez e-lec'h ma tiskouez Kubrick neantiz ar brezel, ha darvoudoù bet c'hoarvezet evit gwir. Er film-mañ e implijas travellingoù war-gil e-barzh ar fozelloù. Doareoù implijet ha kopiet alies diwezhatoc'h e filmoù disheñvel gant tud all. Met Kubrick a ziskouezas ivez e oa barrek da fromañ en un doare fin ha speredek (da skouer pa'n em lak ur plac'h da ganañ dirak ar soudarded). Skeudenn arme Bro-C'hall a zo fall-kenañ e-barzh ar film. Ne vo skignet e Bro-C'hall ken nemet e 1975. Ar studio an hini n'en dije ket bet c'hoant e skignañ abretoc'h ha ne vije ket bet difennet gant ar stad evel ma vez laret alies-kenañ.\nE 1960, Kirk Douglas, hag a laboure war Spartacus, a c'houlennas ouzh Stanley Kubrick seveniñ ur film e-lec'h Anthony Mann hag a oa broc'het gant Douglas. Neuze e echuas ar film-mañ, met ne oa ket laosket kalz a frankiz dezhañ : kalz eus ar prantadoù eus ar film a zo bet troc'het gant ar studio, met war prantadoù ar senario, e vez gwelet sklaer roudoù Kubrick. Goude-se e guitas Hollywood evit mont da Vro-Saoz, hag embann a reas ne sevenfe ket filmoù nevez hep kaout ur vestroni ha gwirioù a bep seurt war e film (senario, ar produiñ, ar final-cut, hag all,...). Diwar kement-mañ ez eus ganet ur seurt mojenn diwar-benn e bersonelezh : hini ur sevener a blij dezhañ bezañ e-unan, a-gostez eus ar bed.\nE 1962 e sevenas Lolita, diwar istor romant Vladimir Nabokov. Labourat a reas gantañ a-benn skrivañ ar senario (al levr oa deuet da vezañ ur Best Seller). Evit seveniñ ar film hep kudennoù gant ar strolladoù politikel puritan (abalamour da sujed al levr) ez eas kuit d'ar Rouantelezh-Unanet evit en ober. Un tammig amzer goude en em stalias da vat e Bro-Saoz. Ar film a zeuas da vezañ brudet-kenañ (dreist-holl abalamour da zanvez ar film) hag lakaat a reas da vat Kubrick war-wel. Er film-mañ, ar c'homedian Peter Sellers a reas unan eus e wellañ oberenn. Goude ar film-se, James Harris a yeas da labourat en e gorn e-barzh ar seveniñ.\nTrilogiezh an dazont[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAdalek 1963, Kubrick a broduas e filmoù e-unan. Adlabourat a reas gant Peter Sellers war ur film diarbennerezh nevez : Dr. Strangelove pe : How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb. Er film-mañ, Kubrick a implij unan eus e ankenioù koshañ, hag anken kalz a bolitikourien d'ar mare-se, ar vombezenn atomek. Ur jeneral eus an arme amerikan troet da sot, a ziviz bannañ ur vombezenn atomek war an URSS. Met e Rusia, an dra-se a zistegn ur sistem ardivink bombezennoù savet evit distrujañ ar bed. Evit enebiñ ouzh an arvar-se, an Amerikaned a c'houlenn sikour an Dr Strangelove. Peter Sellers eo a c'hoari ar skiantour foll-mañ. Strangelove a zo ul luadenn eus an holl skiantourien nazi deuet da labourat gant an Amerikaned goude ar brezel (da skouer : Werner Von Braun) : ne baouez ket da sevel e vrec'h en ur laret "Heil" pe "Mein Führer", hag all, hag all... Ar film-mañ en deus plijet kalz d'an dud, zoken re eus ar strolladoù mirourien.\nGoude ar film-mañ, Kubrick a gemeras muioc'h-muiañ a amzer evit ober e filmoù, troet da sot gant ur c'hoant d'ober traoù peurvat penn-da-benn. E 1964, Stanley Kubrick a souezhas e endro en ur lavaret en doa c'hoant seveniñ ur film a skiant-faltazi filmet en egor. Goude bezañ bet gwelet an holl filmoù a skiant-faltazi savet betek-henn e tivizas Kubrick a labourat gant Arthur C. Clarke. 1968 a zo un deiziad a gemmoù evit istor ar sinema gant film nevez Kubrick 2001, a space Odyssey. Diaes kenañ eo diverrañ ar film. Marteze o vezañ m'eo ur film diwar-benn dazont hag istor an denelezh. War an holl savboentoù (arouezel, prederourel, arzel...) eo marteze brasañ penn-oberenn eus istor ar sinema. Un niver a demoù anfin a vez kavet er film-mañ : eus ganedigezh mab-den, ganedigezh an emskiant, dazont hor spesad, hag all, hag all... Hag ar film a-bezh filmet gant sonerezhioù klasel brudet kenañ. Evit ar film-mañ, Kubrick a resevas un Oscar evit an efedoù ispisial (labouret en deus gant ar NASA evit tresañ e batromoù). Adalek ar poent-se e c'heller laret ez eus ur mare a-raok 2001, a space Odyssey hag ur mare goude. Ar film-mañ, evit e levezon hag e bouez, a zo da lakaat war ar memes renk ha Citizen Kane gant Orson Welles : filmoù dibar ha dibarus.\nKuitez da vezañ beuzet gant raktresoù ramzel, Kubrick a zivizas kregiñ da labourat war ur film bihanoc'h : un istor tennet eus ul levr skrivet gant Anthony Burgess, a c'hoarvez en ur Rouantelezh-Unanet aotrouniek en amzer dazont, A Clockwork Orange(1971). Ar film a c'hell bezañ displeget gant ar ger-stur-mañ : "Istor un den yaouank a zo dreist-holl dedennet gant ar gwallerezh, an dreist-feulster ha Beethoven". Un diskouezadeg eus ar feulster hag ar follentez eo ar film-mañ. Met ar film a zo bet treuzkomprenet (da skouer : tud yaouank o deus bet emzalc'hioù feuls kenañ goude bezañ bet gwelet ar film). Met deuet eo da vezañ ur film brudet er bed a-bezh. Kubrick a ziskouez ur wech c'hoazh e varregezhioù da filmañ perzhioù dibar mab-den. E-pad skignerezh ar filmoù, kregiñ a reas da gontroliñ ha da ensellout skouerioù ar film ha da weladenniñ al lec'hioù skignañ. Resev a reas lizhiri feuls ha tagus a-hed an amzer, ar pezh a lakas anezhañ da rediañ ar Warner da dennañ ar film eus ar salioù sinema (an dra-se a ziskouez e wir galloud war embregerezhioù ar sinema, ur galloud dibar a-hed an istor).\nUr sell war ar rouestl denel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKubrick a grogas da labourat war unan eus e huñvreoù : ober ur film diwar-benn Napoléon Bonaparte. Met ne c'hellas ket dre ma ne blije ket d'an dud ar filmoù nevez-savet diwar-benn an impalaer. Setu ma sevenas ur film tennet eus ul levr dianavezet skrivet gant Thackeray, The Memories of Barry Lyndon. E-pad ar seveniñ, Kubrick a roas skouerioù eus e ivoul eus ar c'hoant ober ur film peurvat : filmañ a reas ouzh sklerijenn gouloù-koar hepken. Filmet eo bet e Bro-Iwerzhon, met Kubrick, ankeniet gant kudennoù ar vro gant an IRA, a guitaas ar vro. Ar film a voe resevet fall-kenañ er Stadoù-Unanet e-lec'h ma oa gwelet evel un oberenn gorrek-kenañ. Met en Europa e voe ar c'hontrol penn da benn. Plijet en doa abalamour da vraventez ar skeudennoù (hervez tud'zo, pep skeudenn eus ar film-mañ a zo evel un daolenn eus Rembrandt), da zoareoù kontañ an istor, da zoareoù filmañ ken disheñvel ha ken ispisial implijet gant ar sevener.\nAr film a heulias a genoberas kalz da skeudenn ispisial Stanley Kubrick. En ur seveniñ anezhañ e lakas kalz a dud da welet anezhañ evel un den drouk, techet d'ar fulor ha brashuñvreer . The Shining, ur film tennet eus ul levr skrivet gant Stephen King, e lec'h ma tiskouez Kubrick ur familh oc'h en em dreuzfurmiñ en ur mekanik distruj. Labouret en deus war an istor ha ar senario hep pediñ ar skrivagner da genlabourat gantañ. Ar follentez o kregiñ tamm ha tamm e barzh spered Jack (c'hoariet gant Jack Nicholson) a zo deuet da vezañ mojennel en istor ar sinema. Ar seveniñ dibar, ha gwelet a-wechoù evel peurvat, a implij c'hoarioù gant ar gouloù hag an deñvalijenn. Evel e barzh holl filmoù Kubrick, e vez gwelet merk e seveniñ en un doare splann (travelingoù, bezañs kreñv eus ar stummoù geometrek, planioù hir, hag all, hag all...). E-pad prantad seveniñ ar film, e gourdrouzas an aktorez Shelley Duval a ratozh-kaer, evit ma yafe er stad-spered a felle dezhañ e vefe. Evit pep mare eus ar film, Kubrick a felle dezhañ o adfilmañ betek kant gwech (hag a wechoù e vez adgraet met an aktourien ne ouzent ket perak, Kubrick na zisplege ket). Ar film az aio mat endro e salioù ar bed a-bezh.\nFull metal Jacket, e film nevez, a zo diwar-benn brezel ar Viet-Nam. Ur film feulz kenañ eo : Kubrick a voe rediet da dennañ skeudennoù'zo evel ur c'hrogad mell-droad etre soudarded o kemer penn un enebour evel bolotenn. Met ar fazi brasañ d'ober gant ar film-mañ, eo gwelet anezhañ evel ar pezh n'emañ ket : ur film-brezel. Kubrick a labouras war unan eus ar sujedoù e-lec'h m'emañ ar barrekañ : ar varbarelezh hag ar gouezder. Un diskouezadeg eus an oberenn dizeneladur a vez kavet e-barzh pep brezel eo ar film-mañ. Filmet eo bet penn da benn e bannlev Londrez, memes ma c'hoarvez an hanter eus darvoudoù ar film e Viet-Nam. Met ar film n'eus ket bet graet un degemer mat dezhañ. Francis Ford Coppola hag Oliver Stone o doa dija garet o labour war brezel Viet-Nam, hag an dud o deus gwelet Full Metal Jacket e-giz ur film brezel heñvel ouzhpenn.\nEvit e film diwezhañ, Kubrick a labouras e New York. Eyes Wide Shut, gant Nicole Kidman ha Tom Cruise, a zo ur film tennet en un doare dieub-kenañ eus un danevell skrivet gant Arthur Schintzler. Pa oa o seveniñ A clockwork orange, Kubrick a zisplegas : "Tem an istor eo an dud o deus c'hoant kaout stabilded, boazioù, urzh en o vuhez met er memes koulz o deus ur c'hoant a drioù-kaer, ur c'hoant distruj. Al levr a c'hoari da lakat tal-ouzh-tal oberoù ar gwaz gant huñvreoù e vaouez ha goulenn a ra hag-eñ ez eus ur wir diforc'h etre huñvreal un doganiñ pe en ober evit gwir ? ha n'eo ket un istor aes da gontañ met me gav din eo unan eus bravañ istorioù Schintzler [...]". Kubrick a varvas ar 7 a viz Meurzh 1999, a-raok ma vefe skignet ar film er salioù sinema, amzer dezhañ da zamechuiñ an urzhiañ eus ar film.\nHuñvreoù ha personelezh Kubrick[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAbred-kenañ, pa en oa kroget d'ober sinema, Kubrick a grogas da huñvreal en ur film : un oberenn diwar-benn Napoléon Bonaparte. Pa oa yaouank, hag e vuhez-pad, Kubrick a zalc'has bepred ar memes dudi : an echedoù. Evitañ er micher sevener e oa ar memes hentenn : mont war raok tammig ha tammig en ur brederiañ mat war pep taol, rak pep fazi a c'hellfe koll e oberenn. A-benn ar fin setu perak e kemere Kubrick a kalz a amzer evit e filmoù : an aon da vont war raok hep gouzout m'eo an taol a c'hoariez an hini vat. An taol ar gwellañ labouret evit e gas d'e bal. Ha Kubrick en doa un awen hag un azeulerezh evit Napoléon Bonaparte, eñ ivez a 'n em wele evel ur strategour. E-pad tregont bloaz e labouras war an raktres-se. Met ar c'hevredadoù sinema n'o deus ket heuliet e vennozh, abalamour ma ne oa ket un tem hag az ae en dro : da skouer ar film Waterloo en deus displijet d'an dud ur wech skignet er salioù sinema. Hag ouzhpenn da se, diaezamantoù teknikel a voe ouzhpennet e-pad prantad prientiñ eus ar film. Met Kubrick, betek ar fin a gendalc'has da huñvreal d'an emgann ha d'ar bartienn echedoù-se, en ur skrivañ un tamm senario bep un amzer pe en ur glask sevel patromoù eus mareoù ar film. E vravañ emgann a zo chomet e-barzh e spered.\nMet an ivoul-se, ar youl peurvatañ pep taol a lakas anezhañ da zilezel ur raktres all. Hini ur film diwar-benn ar Shoa, tennet eus ul levr. Met pa grogas da labourat war Aryan Papers, deuet eo ennañ ur pouez psikologel meurbed. Aon en oa nompaz dont a-benn, evit ur sujed ken grevus ha ken kriz, da seveniñ an dra er gwellañ doare. D'ober fazioù, ha ma ne vefe ket deuet a-benn, Kubrick en defe gallet en em sentiñ kablus betek fin e vuhez. An aon da vont war raok hep ober a fazi na kuitaat an taol a en oa bet trec'h war unan eus brasañ sevenerien an XXvet kantved. A-benn ar fin, ar pezh a lakas anezhañ da zivizout chom a-sav da vat, eo raktres Schindler's List savet gant Steven Spielberg. Evit nompaz ober kevezerezh ha degas ur wall-endro da oberenn un den a oa deuet da vezañ unan eus e ziskibien. Diwezhatoc'h, Stanley Kubrick a roas da Spielberg e raktres film skiant-faltazi diwar benn ar spered artifisiel. Hervezañ e oa ur film a vefe bet savet kalz gwelloc'h gant un den evel Spielberg. Goude marv Kubrick, ar sevener amerikan a reas anezhañ : A.I.Artificial Intellingence, tennet eus oberenn Brian Badis.\nLevezon Kubrick[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUnan eus perzhioù dibar ar sevenerien-meur, eo da levezonañ en ur chom disheñvelaus. Pa vez keñveriet anezhañ gant sevenerien all evel Alfred Hitchcock e vez merzet diouzhtu un dra : Kubrick n'en deus ket a reolennaoueg pe doareoù ober aes da adkemer ha kazi diposubl e teu da vezañ. An endro en deus krouet a zo yen, hollwashaer ha dengasour, a zo ken dibar ha nemedel ma ne c'hell ket bezañ treuzkaset e-barzh sell ur sevener all pe implijet gant kevredadoù sinema anez poaniañ d'ober traoù dereat.\nMet war ur sav-poent teknikel, e c'hellomp gwelet e levezon hag ar madoù en eus degaset e pep lec'h e-barzh bed ar sinema. Sevenerien evel Georges Lucas, James Cameron, Brian De Palma, Francis Ford Coppola, Oliver Stone, Michael Cimino pe David Lynch o deus holl diskleriet o doa ur seurt dle gant oberenn Kubrick. Goude 2001 : A Space Odyssey, Kubrick a dennas ar skiant faltazi eus is-rann ar filmoù keñwerzhel. A-drugarez d'ar film-mañ ez eus bet penn-oberennoù a engoun faltaziek evel Blade Runner gant Ridley Scott (marteze ar film en deus ar muiañ tostaet eus an endro kubrickean). Ha Barry Lyndon en eus bet ul levezon bras-kenañ war e gentañ film : Duelists. E implijoù eus ar travellingoù war gill pe war raok, eus ar steadycam, e zoare da filmañ ken disheñvel eus ar re all, hag all, hag all... Michael Cimino da skouer a rae ar gwelañ ma c'helle evit klask labourat gant izili eus skipalhioù labour Kubrick hepken. Steven Spielberg a laras eo gant Dr.Strangelove eo e teskas penaos implij an talennoù a-dost gant ar mekanikoù filmañ.\nE-keñver an teknikoù skrivañ evit ar senario, Kubrick en oa un damkaniezh personel ispisial-kenañ. Evitañ e-barzh istor ur film e oa ret kaout "unanennoù diveuzus" (pa labouras war A.I e lavaras da Vadis e oa ret evit ar fim-mañ kaout c'hwec'h) hep ober van ouzh al liammoù etrezo. Pa ouezer-se e komprener gwelloc'h frammoù filmoù evel 2001 : A Space Odyssey pe Full Metal Jacket, savet war patrom kenglotadurioù bloc'hadoù ar senario kentoc'h eget lakaet war-zu psikologiezh pe diorroadur dramael an tudennoù. Evit an tachenn-se, e vez gwelet e levezon war filmoù evel The Deer Hunter savet gant Michael Cimino, pe Apocalypse Now gant Francis Ford Coppola. E varregezh evit ar flemmgan (dreist-holl e barzh Dr. Folamour) en eus bet ul levezon bras-kenañ war sevenerien evel ar breudeur Coen gant filmoù evel Fargo pe Barton Fink.\nAn hent all hag a zo bet digoret gant Kubrick, e lec'h ma z'eo bet heuliet gant kalz a dud, eo war tachenn mestroniñ ar mekanik produiñ eus e filmoù. Abred-kenañ, ha dreist-holl pa labouras war Spartacus, Stanley Kubrick a gomprennas e oa ret dezhañ reoliañ e-unan e oberenn m'en doa c'hoant da gaout e frankiz arzel evit gwir. Memes ma gemere ar studioioù ar film e karg (an arc'hantañ, ar skignañ,...) e oant sevenet penn da benn er-maez eus o aotrouniezh, n'o doa ket droad o sellet, ha dizoleiñ a raent anezho er fin ur wech ma oant echu. George Lucas a heulias e skouer ur wech ma oa bet skignet ar Star Wars kentañ. Ha kalz o deus e heuliet (da skouer James Cameron pe muioc'h c'hoazh David Fincher hag a zo marteze unan eus ar nemetañ hag a c'hell en em zisklêriañ dieub ha frank) met e-touez an holl tudoù ha sevenerien-mañ, Kubrick a chom disheñvel eus ar re all, peogwir n'en deus james produet filmoù ar re all, ha n'en eus james graet war dro aferioù ar produioù diroudet pe an aferioù marketing. E labour hag e aktivelezh a-bezh oa hentet war-zu un dra hag ur pal nemetken : e grouidigezh dezhañ e unan...\nArroudennoù Kubrick[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\n"Tuet on kalz d'an torfedourien ha d'an arzourien ; n'eus lod anezho hag a gemerfe ar vuhez evel m'emañ. Pep istor skrijus a rank bezañ ur stourm gant an traoù evel m'emaint." (New York Time Magazine, 1958)\n"Ne gav ket din e labour ar skrivagnerien, al livourien, ar sevenerien peogwir o deus un dra da lavaret ; met peogwir e santont un dra bennak. Karout a reont ar stumm arzel : karout a reont ar gerioù ; pe plijout a ra dezho c'hwezh al livaj ; pe mod all ar keluloid, ar poltridi pe al labour gant an aktored. Evidon, james n'eo bet hentet un arzour gant ur savboent kelennus, memes pa grede e oa." (The Observer, 1960)\n"En un doare hollek, me gav din eo ret derc'hel ho mennozhioù e-keñver al leurennañ evit ar prantad diwezhañ toud ha implijout endro ha sujed evit diazezañ ar pezh ho peus c'hoant filmañ. (...) Ar pezh a gont ar muiañ, eo adpleustriñ ar pezh ho peus c'hoant filmañ ha gwelet mat ma'z eus un dra bennak dedennus da filmañ. Goude, ha nemet goude, eo ret prederiañ war ar "penaos". Ar "penaos" a dremen atav goude ar "petra". An danvez hag ar mennozhioù a erru e penn-kentañ toud. Goude e c'heller prederiañ war an doare da filmañ. Ar mennozhioù leurennañ na vezont james kavet e-barzh ur senario." (Kaozeadenn gant Michel Cimment, 1972, adkemeret el levr Kubrick en ti-embann Calmann-Levy, 1980)\n"Ul lodenn eus an arz arnevez a zo dizedennus, e lec'h m'he deus krouet ur sorc'henn eus ar perzhioù dibar ur skouerenn a oberennoù e lec'h ma c'heller kavout perzhioù-orin ha dibar met dizedennus penn-da-benn. (...) D'am soñj e barzh danvezioù zo, ar sonerezh dreist-holl, e c'heller, un distro d'ur stumm klasel a zo a-bouez ha rediet a-benn paouez an enklask difrouezhus eus an dibarelezh. Evel-just evit ar filmoù n'o deus ket ar memes kudennoù peogwir an emzalc'h e-keñver ar sinema a zo mirour-kenañ. Ar filmoù a c'hellfe mont kalz pelloc'h eget ar pezh e reont. Sur eo e vefe kalz plijusoc'h sellet filmoù e lec'h ma kaver un tamm follentez. D'an nebeutañ e vefent dedennusoc'h." (Kaozeadenn gant Michel Cimment, 1972, adkemeret e barzh el levr Kubrick en ti-embann Calmann-Levy, 1980)\n"Klask a ran bezañ an degemerusañ a zo posupl pa lennan ul levr. E-penn kentañ e klaskan ersaviñ en un doare dibreser. Se zo ma doare nemetañ da varn, hervez an ersaviñ eeunik ha prim-mañ. (...) Ma'z eus un dra hag a zo dibakus evit kazi holl sevenerien en hor bed eo ar pezh a sant un den bennak pa wel unan eus o filmoù. Un toull bras a ziforc'h ar pezh a santit c'hwi p'emaoc'h o paouez echuiñ ur film hag ar pezh a sant un den p'emañ o paouez e welet ar wech kentañ. Eüruzamant evidon, n'am eus james dibabet un istor hag en dije enouet ac'hanon goude un tamm amzer. D'am soñj e vefe un dra spontus evidon." (Kaozeadenn gant Michel Cimment, 1972, adkemeret el levr Kubrick en ti-embann Calmann-Levy, 1980)\n"Ar skeudenn gwirion na drehont ket ha ne z' a ket e-barzh danvez an traoù. Ar pezh a zedenn ac'hanon bremañ, eo ar fed da gemer un istor faltaziek ha dihañval ha da glask mont betek penn an danvez, hag ober evel ma seblantfe gwirion ha didec'hus." (Film Comment vol. 3, n°3)\n"Mab-den a zo en em distaget eus ar relijion, ranket en deus saludiñ marv an doueoù hag an doareoù-gourc'hemenn al lealegelzh ouzh stadoù-broad emaint o tispenn hag eus un tu all an holl talvoudoù kozh, kement sokial hag etnek, emaint o steuziañ. Mab-den an XXvet kantved a zo bet taolet en ur vag distur en ur mor dianavezet. M'en deus c'hoant nompas pennfoliñ ha derc'hel ur spered yac'hus e pad an dreuzadenn, e rank kavout un dra da oberiñ ha da brederiañ diwar e benn, un dra hag a vefe pouezusoc'h egetañ." (Playboy)\n"Ar skrivagnerien evel ar sevenerien o deus tamm pe damm ar memes kudennadur : petra eo pouez an istor ? Daoust hag n'eo nemet un doare-ober evit sachañ evezh an dud p'emañ an arzour oc'h ober e labour soutil war tachennoù all e varregezh estaoliñ ? Da lavaret eo daoust hag eo an istor an elfenn pouezhusañ, pe n'eo nemet un doare da broduiñ plijadur ha kenderc'hel da zisachañ, gwir dedenn an arzour a vefe hentet war-zu an dioroadur spis ? Ha ne anavezan ket ar respont d'ar goulenn-mañ." (Kaozeadenn gant Michel Cimment, 1972, adkemeret el levr Kubrick en ti-embann Calmann-Levy, 1980)\n"Ar pezh a blij din er fed nompaz skrivañ an istorioù a filman - ar pezh n'on ket sur bezañ gouest d'ober - eo kaout an dreist-lañs da lenn un dra bennak evit ar wech kentañ. Bez' eo ur vuheziñ n'hon do james endro gant un istor. Ersavet e vez e giz ma gouezfer e karantez." (Rolling Stone, 1987)\n"Ar santimant am eus pa sevenan ur film nevez a zo bepred ar memes hini. Amañ e kaver un anadenn atizus-kenañ war ur sav-poent diamzer. An traoù a seblant distreiñ d'ar prantad e lec'h ma oan 18 vloaz pa grogen ma c'hentañ film. Hag aze, an amzer a seblant diskaret." (New York Times, 1987)\nRoll e filmoù hir[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nFear and Desire (1953) (dinac'het gant an aozer)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Stanley_Kubrick&oldid=1979469 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 11 Meu 2022, da 03:20.


Pajenn:Ar Prat Rimadellou brezonek, 1911.djvu/165 - Wikimammenn\nPajenn:Ar Prat Rimadellou brezonek, 1911.djvu/165\nvras eus-he buez o pelerina, hag a deuas da vervel, ar bemped a viz gouere 1881, e leandi Itron-Varia Sion pe an Ecce Homo, e Jeruzalem. Meur a wech oa bet o welet Itron-Varia-Wir-Zikour, Itron-Varia-’r Folgoat ha Santez Anna-Wened. Bet eo ive e Lourd, e Ars, e Paray-ar-Monial, e Fourvier-Lyon. Betek Rom e falvezas d’ezi mont, ha gwelet a reas ar Pab santel Pi IX, a roas d’ezi eur vedalen. « E Vreizadez vihan » a rea anezi.\nJeruzalem zoken a gave Gabriella na oa ket re bell eviti ; diou wech e kavas an tu da vont di. Paour oa ; mes pedi a reas kement an aotrou Doue, ha kement a fizians he doa en e vadelez, ma tanzeas (preparas) d’ezi, en eun doare burzudus, ar pez he doa ezom evit heuilha he mennoz santel.\nAr pez a reas d’ezi distrei eun eil gwech da Jeruzalem eo ar c’hoant da veva en eul leac’h klos bennak eus ar Gear Zantel ha da vervel eno.\nAn tad Ratisbon, saver leandi Sion, a reas kleuza eviti, eur peniti war ar Menez Olived en eul logel douar a yoa d’ezan, hag, ar 7 a viz mae 1881, e vennigas anezan dirak leanezed e leandi hag e verc’hedigou emzivad.\nEno e vevas adalek neuze hor c’henvroadez santel o pedi Doue hag oc’h ober pinijen : evit gwele n’he devoa nemet eun arched. Gant ar maro e vije alies he spered, dre ma wele dalc’hmad dirazi ar berejou a c’holo pladen ar menez a-du gant traonien Jozafad.\nHe lochen a yoa ken henvel ouz eur bez ma tostae d’ezi ar bleizi-noz o sonjal kaout enni danvez eur pred mat. Eun nosvez bennak, sklear al loar e bolz an nenvou, e kane, a greiz kalon, kantik ar baradoz « Jezuz pegen bras e », pa welas eur bleiz o tont d’he c’hae, daoulagad spontus en e benn. — « Kea kuit, bleiz bihan », a lavaras i d’ezan goustadik ha dispont ; hag al loen gouez o tec’het dioc’htu.\nDa hanter even ez eas Gabriella d’ober eun dro betek Betleem. En eur zistrei e kouezas klanv e leandi Sion Jeruzalem, ha gwall glanv zoken. Eno e varvas evel eur zantez, d’ar 5 a viz gouere, d’an oad a 42 vloaz, hag eno, hervez he c’hoant, e oe douaret, en eur c’hao a zo dindan goareg an Ecce Homo.\nP’emaomp brema dirak he bez, daoulinomp warnan ha greomp eur beden eviti. C’hoant am bije kentoc’h da lavaret d’eoc’h : « Pedomp anezi ha goulennomp diganti ma kouezo bennoz an aotrou Doue war he c’henvroiz eus Breiz-Izel, ma vevfomp holl evelti en e zoujans ha ma’z aimp holl daveti da Jeruzalem an Nenvou ! »\n(An Ao. Abad Le Clerc, Ma beaj Jeruzalem).\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Ar_Prat_Rimadellou_brezonek,_1911.djvu/165&oldid=161309 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 3 Mae 2020, da 15:24.


Iwerzhon-Nevez - Wikipedia\nMaskl eus Iwerzhon-Nevez\nIwerzhon-Nevez (saozneg: New Ireland; Tok Pisin: Niu Ailan) a zo un enezenn vras ha hir eus Enezeg Bismarck, e Papoua Ginea-Nevez, lec'hiet un nebeud derezioù er su d'ar c'heheder (etre 2 ha 5°). Emañ er biz hag en norzh da Enez-Preden-Nevez ha dispartiet eo diouzh homañ gant Kanol Sant-Jord.\n7 404 km² eo he gorread ha 118 350 a dud a oa o chom enni e 2002. Kavieng eo ar gêr vrasañ ha gant un nebeud inizi all ez a d’ober Proviñs Iwerzhon Nevez. Pa oa an Alamaned mistri war ar vro e veze graet anezhi Neumecklenburg.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Iwerzhon-Nevez&oldid=1921605 »


Rabod - Wikipedia\nUr benveg-dorn eo ar rabod, a implijer evit labourat ar prenn : e blaenaat, e voanaat, e c'haraniñ pe c'hoazh e stummañ. Gant ar gilvizien e vez implijet er sevel-tiez, ar vunuzerien a ra gantañ da fardañ traoù e prenn, ha heptañ ne c'hallje ket ar c'hloestrourien ober pezhioù-arrebeuri. Ar gizellerien ivez a labour gant rabodoù a-wezhioù.\n3 Doareoù rabodoù\n4 Petra ober gant ur rabod ?\n5 Penaos ober gant ur rabod ?\n6 Evit gouzout hiroc'h\nRabodoù eus ar XVIvet kantved\nSol ur rabod ; al lavnenn a weler o fourchadiñ\nDa heul Oadvezh ar Maen ha hini an arem en Istor e voe Oadvezh an houarn adalek 1100 k.J.K., ha da neuze e voe ijinet ar rabodoù dre sankañ ul lavnenn houarn a-veskell en ur bloc'had koad en ur lezel un tamm anezhi da fourchadiñ  en traoñ. Gant ur morzhol, ur maen, un tamm koad all pe gant seul an dorn e veze reizhet hirder an tamm eus al lavnenn a oa er-maez. Goude-se e veze dalc'het start gant un ibil koad. Heñvel eo neuz ar rabodoù hiziv an deiz, petra bennak ma 'z eus bet kemmoù en doare d'o fardañ.\nEr Reter-Nesañ e voe ar rabodoù kentañ moarvat ; e bezioù Henegipt e voe dizoloet tammoù koad a oa bet rimiet dre un doare bennak, marteze ur rabod savet diwar un tamm prenn staget ouzh un c'heladur. En Azia hag en Europa ez eus bet kavet rabodoù, hag e dismantroù Pompei eo bet kavet ar re goshañ a zo anavezet ; e Köln e voe dizouaret unan a oa en arem penn-da-benn e-lec'h koad. E Bro-Saoz e voe kavet ur rabod roman a servije da ober mouladurioù.\nGoude ar Brezel-diabarzh (1865) ez ijinas an Amerikan Leonard Bailey ur skalfad rabodoù en houarn ; gwerzhañ a reas ar brevedoù d'ar gompagnunezh Stanley Rule & Level a fard binvioù hiziv an deiz c'hoazh. Gwellaet e voe rabodoù Bailey gant Stanley betek ma teujont da vezañ patrom ar rabodoù all.\nA-drugarez d'an Dispac'h greantel e voe savet mekanikoù bras anvet raboderezioù. Er bloavezh 1918 e voe graet ur rabod-dorn kaset dre aer, gant ul lavnenn a droe da 8000-15000 tro/mn : un den hepken gant ar benveg-se gantañ en he zorn a c'halle ober labour pemzek den all gant o rabodoù giz kozh.\nDeskrivadur ur rabod koad hag unan potin\nE koad pe botin eo ar rabodoù-dorn a-vremañ ; lod zo en arem, a zo pounneroc'h ha na vergl ket.\nA — Ar genoù : digor eo traoñ ar rabod evit lezel ar skolpoù da vont kuit.\nB — Al lavnenn : e dir lenkr eo, ha breolimet a-veskell diouzh un tu evit ma vefe lemm a-walc'h da voulc'hañ ar prenn. Seul serroc'h korn ar veskell, seul zonoc'h ez a al lavnenn er prenn.\nC — Ar gwasker : ur genn koad evit startaat al lavnenn en he lec'h ; metalek eo gwasker ar rabodoù e potin pe arem.\nD — Ar rodig : he zreiñ a reer evit reizhañ hirder al lavnenn, ha dre se donder an troc'h.\nE — Ar vozell : da lakaat boz un dorn evit derc'hel ha heñchañ ar benveg pa vezer o labourat.\nF — An diskolper : etre ar gwasker hag al lavnenn e vez staliet a-benn kas ar gwask war-du beg al lavnenn evit ma vefe reutoc'h ; gant an diskolper ivez e vez troc'het ar skolpoù a dammoùigoù evit ma tremenfe an holl anezho dre ar genoù e-lec'h dont da leuniañ an ichou etre al lavnenn (B) hag ar gwasker (C).\nG — Ar rezer-kostez : drezañ e vez lakaet al lavnenn a-stur gant sol ar rabod evit ma vefe an troc'h ingal war ledander ar genoù.\nH — An dornell : da zerc'hel ar rabod gant an dorn all ha bountañ warnañ pa vezer o labourat.\nI — Ar vizell : war ur rabod-treuz, da lakaat penn ur biz pa zalc'her ar benveg. War lod rabodoù e c'heller treiñ ar vizell evit reizhañ digor ar genoù.\nJ — Ar rinkler : ur genn e dir da reizhañ ar c'horn etre al lavnenn hag an tamm prenn da gempenn. Lakaet e vez da rinklañ evit reizhañ an ichou etre dremm al lavnenn ha laez ar genoù. Biñset e vez ar rinkler e sol ar rabod, hag alies e ranker tennañ al lavnenn evit e reizhañ. Lod rabodoù o deus ur viñs all evit reizhañ ar rinkler hep tennañ al lavnenn kuit.\nKorn dizremmet un armel\nDre vras e renker ar rabotoù e daou rumm : ar rabodoù-treuz a c'haller derc'hel e boz an dorn, hag ar rabodoù-eskemmer a implijer gant an daouarn war un daol-labour. Rabodoù-tredan a c'heller implijout gant un dorn hepken ivez zo e gwerzh bremañ.\nDamheñvel an eil re ouzh ar re all eo ar rabodoù-treuz da geñver ment, pouez, neuz ha korfadur : dre al lavnenn e tiforc'her etrezo. Bihan a-walc'h int evit bezañ dalc'het e boz un dorn. N'eus diskolper ebet dezho. Serroc'h eget hini ar rabodoù bras eo korn al lavnenn, ha war-du al laez eo troet he beskell.\nIjinet e oant bet gant Stanley abalamour ma c'houlenne ar gilvizien ur rabod bihan da labourat a-dreuz gwiad ar prenn (a vo gwelet pelloc'h), evit rimiañ pennoù ur planken da skouer pe, hervez an hengoun amerikan, evit tennañ merkoù torgontilli a-ziwar taolioù-labour ar gigerien, a veze savet a-dreuz gwiad peurliesañ evit ma vijent solutoc'h.\nDa rimiañ pennoù ar plenk e servijont c'hoazh, ha da beurgempenn pezhioùigoù prenn a-benn m'o devije ar vent rekis, da plaenaat skoulmoù, da zizremmiñ kornioù ha zoken da skarzhañ roudennoù peg a-ziwar un tamm koad. Un divrazer a reer e brezhoneg eus ur rabod-treuz a implijer evit labourat a-dreuz gwiad ar prenn.\nUr rabod-hiron, 65 cm e hirder\nPerzh pennañ ar rabodoù-eskemmer eo o lavnenn sanket gant ar veskell troet war-du an traoñ ha stag ouzh un diskolper.\nDre o anv e ouzer a-douez ar rabodoù-eskemmer da petra e servij ar benveg-mañ-benveg. Leonard Bailey en devoa renket e rabodoù houarn dre niverennoù a glote gant o ment hag o implij ; padet he deus ar reizhiad-se betek bremañ : zoken pa zisoñjer an implij e kounaer an niverenn, a zo heñvel daoust ha peseurt oberour e vije.\nRabodoù-eskemmer a bep seurt ment zo, eus ar rabod-biz a lakaer e penn ur biz da gempenn pezhioù munut-munut, an ansell a implijer evit kleuziañ garanoù, ar rimier da flouraat ar prenn, ar rabod-bras evit divrazañ gorread ur planken betek ar gale a zo ur rabod dalc'het gant daou zen.\nBez' ez eus rabodoù koad graet diwar ur bloc'had prenn hag ul lavnenn dir, rabodoù hiron e metal staget ouzh un diazez e koad, rabodoù metal digoad, ha bremañ ez eus rabodoù untolz e mezell : moulet eo korf ar benveg en un tamm hepken, dornell hag all, ha staget e vez ul lavnenn outañ.\nPetra ober gant ur rabod ?Aozañ\nMeur a zoare labour a c'heller ober gant rabod pe rabod, ha kalz rabodoù arbennik a gaver er stalioù-labour. Azasaet eo o ment ouzh ar gorread a zo da labourat, hag azasaet eo ivez ment, korn ha stumm beskell o lavnenn d'an efed a venner reiñ d'ar prenn. Setu amañ un nebeud labourioù a c'heller ober gant rabodoù, arbennik pe get :\n• Moanaat ha plaenaat un tamm prenn gant rabodoù-treuz evel an divrazer, kenderc'hel war an eskemmer gant ur rabod-bras kent peurechuiñ al labour a-daolioù rimier (e Japan ez implijer ur rabod all goude ar rimier, a vije anvet un arc'hrimier e Breizh mar bije rabodoù ken tanav troc'h o lavnenn).\n• Garaniñ un tamm prenn gant un ansell, ha da c'houde plaenaat foñs ar garan gant ur rabod bihanoc'h.\n• Stummañ mouladurioù da ginklañ un tamm prenn gant ur rikamaner : kizellet eo al lavnenn hervez ar stumm a venner kizellañ.\n• Flouraat gorreadoù kromm gant ur rabod-rakiñ, a zo ur rabod e lavnenn rontaet dalc'het gant div zornell.\n• Kempenn ar rizennoù a lakaer e traoñ ar mogerioù en ur sal, gant ur rabod-heñcher e lavnenn ken ledan hag an tamm prenn.\n• Ober saziloù war vord ur planken gant ur rabod-sazilañ a zo ur rabod digor war unan eus e gostezioù.\n• Kempenn foñs ur voest koad dre gas ar skolpoù a-hed ar c'hostezioù gant ur rabod-kizell.\nDegadoù a zoareoù rabodoù all zo, ha zoken e c'hall ur munuzer fardañ e rabod dezhañ evit diouzh e ezhomm.\nPenaos ober gant ur rabod ?Aozañ\nRabodiñ (en doare japanat)\nDiaes a-walc'h eo ober labour mat gant ur rabod,ret eo dont a-benn da dapout an dro-vicher.\nStardet mat e vez an tamm prenn d'an uhelder a zere evit labourat distriv.\nHollret eo dibab ur rabod azasaet ouzh al labour a venner ober : hirder al lavnenn hag he c'horn dreist-holl. Ret eo reizhañ fourchad al lavnenn en doare ma tennfe ur gwiskad tanav a brenn bewezh ma tremen warnañ, ha ret eo e vije lemm-mat al lavnenn a-benn bezañ gouest da labourat a-hed ur planken, neuze e tle bezañ lemmet alies evel ma reer gant ur gizell.\nRet eo teurel evezh ouzh gwiad ar c'hoad, da lavaret eo stur an elvoù, an nervennoù anezhañ. Mar labourit a-enep gwiad ar prenn e sanko al lavnenn hag e tenno melloù tammoù — un divrazer a implijer pa venner en ober, mod all e reer ur fazi ; mar c'hoarvez, klaskit gwiad ar prenn (gwelit an div skeudenn amañ a-is).\nA-du gant gwiad ar prenn : mat eo.\nA-enep gwiad ar prenn : diwallit !\nLakait ar rabod da uzañ ar c'hoad dre vountañ warnañ en un doare gorrek hag ampl, en ur bouezañ ingal war ar benveg.\n> Sachañ a ra Japaniz war o rabodoù, evel ma weler war ar video.\nDiwallit da rabodiñ war un tach pe ur viñs, ar pezh a raje un ask fall el lavnenn.\nPa vez echu al labour, dav eo renkañ ar rabod war e gostez evit doujañ d'al lavnenn, hag en ul lec'h sec'h evit mirout ouzh gwar ar c'hoad ha mergl ar metal.\n(fr) Fedullo David & Gallauziaux Thierry : La menuiserie, Eyrolles, Paris, 2011 (ISBN 978-2-212-13207-6)\n(fr) Roll ar rabodoù gwerzhet gant Stanley Europa\n(fr) Morisot J. M. R. : Vocabulaires des Arts et Métiers, 1814 Lenn en-linenn)\nSellit ouzh ar ger Rabod er\n↑ Notennoù yezh a gavor e Kaozeadenn ar bajenn-mañ.\n↑ Hampton C. W. & Clifford E, Planecraft – Hand planinng by Modern Methods, Woodcraft Supply Corp., 1982 • ISBN : 978-0-918036-00-1\n↑ Mercer Henry C. Mercer, Ancient Carpenters' Tools, Dover Publications, 2000 • ISBN : 0486409589\n↑ Planing Ship Timbers with Little Machines, Popular Science monthly, Kerzu 1918, p.68, amañ\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Rabod&oldid=1930974 »\nDernière modification le 2 Gen 2022, à 21:59\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 2 Gen 2022, da 21:59.


Degemer al lec’hienn > Kreizenn dafar > Boest binvioù > Da welout ha da glevout... > Pezhioù-c’hoari da selaou\nSelaouit istorioù e brezhoneg : n’eo ket fall pa emaoc’h o keginañ pe o plegañ lien pe o vezañ trankilig er gêr staliet mat en ho kador-vrec’h muiañ karet...\nPezhioù Ti Embann ar Skolioù da selaou\nUn nebeut pezhioù-c’hoari enrollet gant T.E.S. : An danserien-noz : Selaou ar pezh-c’hoari e gwenedeg gant ar strollad C’hoarivari deus Langidig e 2004. An tri skourr impinad : Selaou ar pezh-c’hoari gant strollad Teatr Penn-ar-Bed e 2004. Paotr e gaoter : Selaou ar pezh-c’hoari gant strollad Kallag e 2004 (kentoc’h doare Bro Dreger). Santez Trifina hag ar Roue Arzur : Selaou ar pezh-c’hoari gant strollad Ar Vro Bagan e 2004. Yannig e zaou wenneg : Selaou ar pezh-c’hoari gant lire suite\nKamm ki pa gar zo diwar Le Malade Imaginaire gant Molière. Ar pezh zo bet lakaet e brezhoneg yac’h hag aes gant Goulc’han Kervella ha leurennet gantañ. C’hoariet e oa bet e-kerzh Festival Teatr Brezhonek 2012 e Sal ar Roudour e Sant-Martin-war-ar-Maez (29) hag enrollet gant Kristian Braz eus Radio an Aodoù. Lien vers le fichier audio.


Strizh-mor Juan de Fuca - Wikipedia\nStrizh-mor Juan de Fuca\nStrizh-mor Juan de Fuca zo ur strizh-mor war aod kornaouek Norzhamerika. En em astenn a ra adalek ar Meurvor Habask er gornaoueg betek an inizi San Juan er reter, gant Enez Vancouver e Kanada en hanternoz hag al Ledenez Olimpek, e stad Washington er c'hreisteiz er Stadoù Unanet.\nUn tremen a bouez eo evit mont d'ar Mor Habask adalek aodoù proviñs British Columbia ha stad Washington. Er reter d'ar strizh-mor emañ ar brec'hioù-mor anvet Strizh-mor Georgia ha Puget Sound. E-kreiz ar strizh-mor e tremen ar vevenn etre Kanada hag ar Stadoù Unanet.\nAnvet e voe diwar anv Juan de Fuca, evit enoriñ ur moraer gresian e servij Spagn hag a gemeras perzh en un ergerzhadenn dre eno e 1592 da glask un hent da c'hoari an dro da Norzhamerika dre Dremen ar Gwalarn. Ergerzhet e voe ar strizh-mor dre ar munud etre 1789 ha 1791 gant Manuel Quimper, José María Narváez, Juan Carrasco, Gonzalo López de Haro ha Francisco de Eliza.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Strizh-mor_Juan_de_Fuca&oldid=1820690 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 9 Gen 2019, da 20:30.


Ar pezh-mañ a zo diwar Le Malade Imaginaire hervez Molière. Lakaet eo bet en ur brezhoneg yac’h ha aes gant Goulc’han Kervella. Ar pezh-c’hoari a zo bet leurennet gantañ ivez. Pezh-c’hoari diwezhañ Molière eo hemañ e-lec’h ma ra goap eus ar vedisined hag a lavar hag a ra forzh petra evit plijout d’ar mestr. N’eus ket ezhomm mont da glask pell evit gwelet memes doare tud er vuhez a hirio ha n’eo ket e bed ar medisinerezh lire suite\nPep tra a dremen en un tiegezh eus a Vro Leon tro ar bloavezhioù 50. Goulennet eo bet merc’h an tiegezh da zimeziñ gant ul labourer douar pinvidik eus ar Menez Are. An tad, un den gwall lent, ne gred ket lavarout nann. E verc’h avat a zo sot gant ur paotr yaouank…ken lent hag he zad… Ur pezh-c’hoari skrivet gant Eugène LABICHE, lakaet e brezhoneg ha leurennet gant Goulc’han KERVELLA. Padelezh : 55 munutenn.\nKlañv-bras eo Satanas ha ne c’hello pareañ nemet en ur lonkañ un ene fresk. Kas a ra neuze unan eus e vevelien da bakañ ene Kargedoull a zo oc’h ober e zalaroù. Met n’emañ ket e-unañ war an taol, aeled a zo aze ivez o klask saveteiñ anezhañ. Gant piv ez aio ar maout ? … Hervez ur farsadenn eus ar Grennamzer, lakaet e brezhoneg ha leurennet gant Goulc’han KERVELLA. Padelezh : 30 munutenn.


Accueil / À la Une / Treuzkas kontadennoù hengounel e brezhoneg e 2021\nUn emgav – ur “master-class” evel ma klever lâret bremañ – a vo aozet get Ti Douar Alre a-benn ar Sadorn 23 a viz Here, Sadorn kentañ vakañsoù an Hollsent, e Pleuwigner, e-pad 17vet tennad ar festival Douar Alre, gouel Bemdez / un Automne Autrement. Danvez ar preder a vo : Treuzkas e brezhoneg hor c’hontadennoù hengounel e 2021.\nN’eo ket bemdez e weler kement-se lakaet da zanvez eskemm ha labour, ret eo el lâret. Koulskoude eh eus er c’hontadennoù hag en istorioù dastumet dre Vreizh-Izel ur mell pinvidigezh, ur gwir teñzor a-fet yezh ha sevenadur. Penaos lezel kement-se da gousket moullet pe enrollet ? Ret eo ma vint treuzkaset – dre gomz hag e brezhoneg – d’ar vrezhonegerion a-vremañ, d’ar vugale ha d’an nevez vrezhonegerion daet. Ar soñj-se eo en deus broudet ur bare tri den – Daniel Carré, Fanny Chauffin ha Maryonne Berthou –, d’en em glevet evit kinnig ha kas pep unan e atalier.\nUn devezh labour e vo ha nepas un devezh trankilik é selaou predegennoù ; eskemmet e vo ! Gouiziegezh ha teknik, diskouez hag ober, labourat àr an doareoù da lakaat ar selaouerion – hag ar vugale da gentañ – da dañva goust gwirion an istor. E fin an endervezh e vo aozet un abadennig kontiñ digor d’an holl.\nDigor eo da bep seurt tud – brezhonegerion·ezed dre ret : Marvailherion·rezed tamm pe damm “war ar vicher” dija pe tud hag a garahe en em lakaat met n’o deus ket kredet c’hoazh : n’en em santent ket barrek a-walc’h ; kerent pe tud kozh hag a lâr istorioù d’o bugale ; kelennerion ha kelennourezed ; kaserion hag animaterion oaledoù…\nDiwallomp ! Enskrivadur dre ret en a-raok, 20 € an devezh.\nPartager la publication "Treuzkas kontadennoù hengounel e brezhoneg e 2021"\nAn Alre auray breton brezhoneg Contes daniel carré Fanny Chauffin Kontadennoù Maryvonne Berthou Ti douar an alre\t2021-10-02


Las sergas de Esplandián ("Kurioù Esplandián") zo ur romant spagnolek a varc'hegiezh gant Garci Rodríguez de Montalvo (c. 1450 – c 1505) embannet e Gouhere 1510 e Sevilla, anezhañ pempvet levrenn an heuliad Amadís de Gaula. Un embannadur all a voe e 1496, rak e miz Ebrel 1510 ivez e voe embannet ar 6vet levrenn, Florisando.\nMeneget eo an oberenn gant Miguel de Cervantes e pennad VI eil rann e romant El ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha (1615) e-touez an oberennoù a gaver e levraoueg an haroz. \nHervez Ruth Putnam e voe echuet an oberenn gant Montalvo goude 1492 met a-raok marv ar rouanez Isabella e 1504. \nEr romant ez eus kaoz eus un enezenn a faltazi, anvet California, ma n'eus nemet maouezed du o chom, renet gant ar rouanez Calafia. Pa glevas ergerzherien spagnol, Francisco de Ulloa en o zouez, anv eus un enez er c'hornôg da zouar Mec'hiko a vije bet renet gant Amazonezed, ul ledenez e gwirionez, e voe anvet California gante. \n↑ (es) Wikisource.\n↑ 2,0 ha2,1 (en) University of California Publications in History, Volume 4.\nIstor an anv California\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Las_sergas_de_Esplandián&oldid=1830238 »\nLennegezh spagnolek ar XVIvet kantved\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Meu 2019, da 07:47.