Gant ar ger Brest e tegouezher amañ. Evit sterioù all ar ger, gwelit Brest (disheñvelout).\nBrest gwelet eus ar c'hastell.\nPennlec'h 5 kanton\n139 926 ann. (2019)\n2 827 ann./km²\n4° 29′ 08″ Kornôg / 48.390834, -4.485556\nBrest (distaget: [ˈbʀest], a-wechoù: [ˈbʀeːst]) eo trede kêr Breizh goude Naoned ha Roazhon, e kornôg pellañ ar vro, e Breizh-Izel hag e Bro-Leon. E departamant Penn-ar-Bed emañ, Kemper o vezañ e bennlec'h. Ur porzh hag un diazezlec'h bras eus ar morlu gall eo. Kêr a oa enni 140 064 annezad e 2017, ha 209 722 er meurgêr.\nUr porzh a-bouez abaoe Duged Breizh, diorroet e voe evel porzh milourel hepken gant Bro-C'hall goude ma voe staget Breizh outi. Abalamour d'he rol milourel, ha dreist pep tra he bon splujerezioù, e voe bombezet taer gant ar Gevrididi e-pad an Eil Brezel Bed, o tistrujañ al lodenn vrasañ eus ar gêr.\nHiziv e gaver e Brest Skol-veur Breizh-Izel ha skolioù all, en o zouez skolioù ijinourien. Ur pol imbourc'h hag armerzh pennañ war dachenn ar mor eo deuet da vezañ. Sez sokial an IFREMER eo, koulz ha Servij Hidrografek hag Oseanografek ar Verdeadurezh (SHOM), Ensavadur skol-veur europat ar mor (ESEM) hag Ensavadur Gall Paul Emile Victor evit ar Poloù.\n4.2 Ar Grennamzer hag an Azginivelezh\n4.3 Ar Renad Kozh\n4.7 Darvoudoù pennañ istor Brest\n4.8 XXIañ kantved\n5.3 Tro Bro-C'hall\n7.1 Bezioù ar C'hommonwealth e bered Kerfaotraz\n9 Imbourc'h ha deskadurezh uhel\n11.1 Roll ar vaered\n11.2 Kantonioù Brest\n12.3 Tud beziet eno\nKêr vrasañ departamant Penn-ar-Bed eo Brest met n'eo ket e bennlec'h. Da Gemper e voe roet ar statud-se gant ar Vodadeg Vonreizhel e 1791 rak ur prefeti mor e oa d'an amzer-se dija.\nUr gêr stag ouzh ar mor eo. Lec'hiet war ul ledenez n’he deus krec'h ebet. War du ar Su e kaver al lenn-vor hag emañ ledenez Kraozon en tu all. War du ar reter emañ harpet he levezon gant Landerne ha Montroulez.\nWar bladenn Bro-Leon emañ Brest, war lein tornaodoù hogozik a-blom hag a furm unan eus jeloù pennañ Torosad Arvorig. N'eo torret ar voger-se nemet gant un aber gev, ar Penfell, ur blegenn eus naoz kozh ar Stêr Aon. Ur porzh naturel peurvat eo ar Penfell. Gwarezet eo gant ur roc'h, 200 metr hec'h hirded, dour en he zro war daou gostez ha disrannet diouzh an douar gant ur stankenn war an trede. War ar c'hreñvlec'h naturel-se e voe savet Kastell Brest.\nBernard Tanguy ( 1990) ː Bresta super Caprellam, 1019; (Havre et ville de) Brest, XIIè; Villa, castrum et portus de Brest, 1239\nErwan Vallerie (1995) ː Le Duc Bresta super Cap(r)ellam, XIVè; Brast, 1383; Breste, 1398; Breest, 1378; Bresta, 1516\nKemer a reas Brest anv unan eus torgennoù ar gêr Bresta super Caprellam ("Brest-war-ar-C'havrig"). Mont a reas an anv-se da Vrest pa adkrogas ar gêr da greskiñ.\nAnv kozh Brest a oa marteze Urbs Ossismii pe Civitas Occismorum. (daveoù mar plij). Koll a reas anezhañ er Vvet kantved pa voe damzistrujet gant an Huned (daveoù mar plij).. Kêr-benn meuriad an Ossismii a voe kaset da Castrum Pauli (Kastell-Paol hiziv) (daveoù mar plij)..\nRannet : ouzh 1 en glazur e deir flourdilizenn en aour, ouzh 2 en erminoù.\nN'eus roud ebet eus ur c'hreñvlec'h a-raok hini ar Romaned met lec'hienn ar c'hastell a zo hini un oppidom stanket, un uhelgompezennig a-us d'an dour mor a c'hleb kostezioù al ledenezig. Gant meuriad galian an Osismied e voe dalc'het lec'hienn Brest goude an aloubidigezh roman. N'eo ganet ar gêr nemet en IIIe kantved, pa savas ar Romaned ur c'hreñvlec'h gant meur a dour (ouzhpenn 20 war a seblant) da zifenn an aod diouzh ar vorlaeron saoz hag ouzh ar Bagaudae a gase skrapadegoù war ar maez. Ar "c'hastrum"-se a voe savet en hevelep amzer ha mogerioù Gwened, Naoned ha Roazhon gant mein ar monumantoù publik, ar pezh a ziskouez moarvat e oa mall bras war ar saverien. Ouzhpenn-se e oa an impalaeriezh oc'h aozañ ur frammadur milourel nevez hag a voe anvet Tractus armoricanus et nervicanus er c'hantved war-lerc'h, gant ur morlu, Classis armoricana hec'h anv. Ul lejion a voe staliet er gêr met n'eas ket Brest da gêr-benn an Osismied. E Vorgium (Karaez) e chomas ar gêr-benn betek donedigezh ar Vrezhoned.\nWar manatioù e voe diazezet frammadur relijiel ar Vretoned kozh, a pezh a zispleg perak ne oa eskopti ebet e Bro-Leon kent an VIIIvet kantved. Pa voe krouet unan e oa re vihan Brest da vezañ choazet.\nAr c'hreñvlec'h roman a voe damzistrujet gant goprsoudarded hunat er Vvet kantved met Kont Morvan Leon en adsavas da wareziñ ar rannvro diouzh ar Vikinged. E-barzh ar mogerioù-se e kreskas kêr e-pad ar Grennamzer. Ar gêr vogeriet a yeas d'ur c'hastell er XVIvet kantved pa'z eas hec'h annezidi da chom er fabourzhioù.\nAr Grennamzer hag an Azginivelezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUn darn eus Dugelezh Breizh e oa Brest e-pad ar Grennamzer. Goude stagidigezh Breizh ouzh Bro-C'hall e roas ar roue Herri IV an titl a gêr dezhi e 1593. E 1631 e lakaas Richelieu sevel ur porzh brezel eno. Ar porzh arnevez hag an arsanailhoù a oa savet neuze. Lojerisoù evit ar vicherourien a lakaas sevel ivez.\nAr Renad Kozh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nTi ar Feunteun, unan eus an tiez koshañ e Brest\nE 1683 e kreñvaas Vauban ar gêr hag ar vorlenn. E fin ren Loeiz XIV e oa 15 000 annezad enni. E Brest eo e tilestras kannadourien roue Siam e 1686. Diwarno e voe anvet Straed Siam.\nEn XVIIIvet kantved e savas an ijinour brestat Antoine Choquet de Lindu savadur ar galeoù a zlee degemer prizonidi betek an XIXvet kantved. Unan eus e brizonidi vrudetañ a oa Eugène-François Vidocq.\n1790: gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer e voe lakaet Brest da benn ur bann;\nDekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le diouzh ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant tri beleg ha tregont eus parrezioù Rekourañs ha Sant-Loeiz, nac'het e voe gant an daou berson ha pevar c'hure.\nUr pouez bras he doe Brest e-pad an Dispac'h. Eus tu an dispac'herien e voe e 1789 ha tud eus Gward broadel Brest a gemeras an Tuileries e 1792 gant ar Varsilhiz.\nGoude taol-stad tud ar menez, kêr Vrest, jirondin e oa, en em savas a-enep d'ar galloud kreiz. Ur c'hwitadenn e voe, avat, ha d'ar 5 a viz C'hwevrer 1794 e voe kemeret gant Bréard, unan eus "kannaded ar bobl e kefridi", an diviz da sevel ul lez-varn dispac'hel, pevar barner enni (Goarant, kadoriad, Lignières, Palis, Barz), un tamaller, Huges, gant Granjean da erlerc'hier, ur grefier, Dayot, ha daouzek jure. He c'hefridi a oa barn an holl sitoianed tamallet da vezañ graet un dra bennak enep al liberte, ar bobl, gouarnamant ar republik. Staliet e voe al lez-varn d'ar 21 a viz C'hwevrer 1794, ha kerkent e roas Huges urzh d'ar c'huzul-kêr lakaat war blasenn al Liberte, a-benn seizh eur, warc'hoazh, ar c'hilhotin santel, pezh a voe graet. Tri den a voe barnet da vervel diouzhtu, ul letanant a vor, Claude-Robert Rougemont, 36 vloaz, ha daou vartolod, Charles-Marie Le Dall de Kereon, eus Kemper, 19 vloaz, hag Herri-Louis Monteclair, 18 vloaz, ha kaset e voent war eeun d'ar c'hilhotin. Ragmey a voe lakaet da brezidant al lez-varn, Donze-Verteuil da damaller ha Fouquier-Tinville da c'hrefier. D'an 13 a viz Meurzh e voe barnet d'ar marv ha dibennet an aotrou Kozh, person didou Poullaouen, bet serret eno e penn-kentañ ar miz; d'ar 25 a viz Meurzh e c'hoarvezas memes mod gant Jean Drevez, kure e Rekourañs, bet tamallet abalamour d'ur badeziant e Plonger. E dibenn miz Mae e voe barnet 30 melestrour eus departamant Penn-ar-Bed: didamallet e voe pevar anezhe, tri all na voent ket barnet dre m'edont pell eus an departamant, ar 26 melestrour a chome a voe kondaonet d'ar marv ha dibennet diouzhtu war-lerc'h. En holl e voe kondaonet 70 a dud d'ar c'hilhotin,.\nAdsavet eo ar morlu gant André Jeanbon Saint André.\nKeloù eus marv Robespierre a erruas diwezhat a-walc'h e Brest hag ar c'huzul kêr jakobin a oa kaset kuit e miz Gwengolo. Pennoù bras kozh a adkavas o galloud e dilennadeg 1875 met koll a rae ar gêr he fouez strategel en abeg da c'hronn ar Saozon.\nArmerzh ar gêr a rousinas betek an Eil Impalaeriezh. E 1856 ec'h aotre Napoleon III ar gêr da sevel ur pont war ar Penfell. Gweladenniñ a reas ar gêr etre an 9 hag an 12 a viz Eost 1858. Brasaat a reas an arsanailh, astenn a reas div linenn hent-houarn betek Brest ha sevel a reas ar porzh kenwerzh.\nBrezel-bed kentañ: Brest a oa unan eus ar porzhioù ma tilestras an Amerikaned e 1917 e fin ar brezel bed kentañ; soudarded eus ar Rouantelezh-Unanet a zilestras eno ivez, da skouer soudarded eus an Antilhez.\n1939-1940: pourvezioù ha kirri arme ar Rouantelezh-Unanet (British Expeditionary Force) a zilestre e Brest. Dre Vrest ec'h eas kuit ivez ar pezh a chome anezhe, mui soudarded eus Kanada a oa o paouez dilestrañ, p'edo an Alamaned oc'h aloubiñ Bro-C'hall.\nD'an 19 a viz Even 1940 ec'h aloubas an Alamaned ar gêr. Un diazezlec'h evit al listri-spluj a savjont enni. Bombezadegoù ar gevredidi a zeraouas e 1941. Kenderc'hel a raint betek dieubidigezh ar gêr e Gwengolo 1944 goude un emgann 43 devezh. Hogozik peurzistrujet e voe ar gêr. An Tour Tangi, straed Sant-Maloù hag ar c'hastell eo al lec'hioù espernet nemeto.\nAr porzh e 1940 ha diazezlec'h al listri-spluj\nUr vag kaset d'ar strad en Arsanailh Brest, miz Even 1940\nParead (?) ul lestr-spluj\nUn toull e toenn unan eus lochoù diazlec'h al listri-spluj goude bombezadegoù Aerlu ar Rouantelezh-Unanet, luc'hskeudenn graet e miz Gwengolo 1944\nDiazlec'h al listri-spluj goude bombezadegoù Aerlu ar Rouantelezh-Unanet, miz Eost 1944\nImplijet e voe ar mikve (ar c'hibelldi yuzev) d'ober ur fouzhlec'h evit ar soudarded alaman.\nMilourion alaman dirak ar mikve\nUn nijerez alaman Heinkel He 72 (marilhet WNr 1236) a gouezhas e Brest d'an 22 a viz Kerzu 1940; gloazet e voe he levier.\nNijerezioù ar Re Gevredet aet d'ar strad e Brest: d'an 2 a viz Meurzh 1941 e kouezhas un nijerez Wellington Ic marilhet R3279 ha kodet KO-DR eus 115th Squadron ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) er mor nepell eus Brest; lazhet e voe e voe he c'hwec'h nijour, kavet e voe ur c'horf hepken, douaret eo e Felton (Bro-Saoz). D'ar 6 a viz Ebrel 1941 e voe taolet un nijerez Beaufort marilhet N1016 ha kodet OA-X eus an 22nd Squadron eus ar Royal Air Force d'an diaz gant ar Flak er mor e-tal Kastell Brest; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest; deuet a oa al laz a-benn eus e daol koulskoude: tizhet e oa bet al lestr-brezel alaman Gneisenau gant un darzherez. D'an 10 a viz Ebrel 1941 e kouezhas un nijerez Wellington IC marilhet R1442 ha kodet HA-D eus ar 218th Squadron ar R.A.F. e donvor Brest; lazhet e voe he seizh nijour, douaret e voe daou anezhe e Bered Kerfaotraz e Brest, ne voe ket kavet ar re all. D'ar 1añ a viz Gouere 1941 e kouezhas un nijerez Wellington marilhet R1343 ha kodet OJ-B eus 149th Squadron ar RAF er porzh kenwerzh e Brest; lazhet e voe he femp nijour, douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest; d'ar 26 a viz C'hwevrer 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-24D-5-CO (marilhet 41-23820 ha kodet KY-C) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (United States Army Air Forces - 480th Antisubmarine Group / 1st th BS), gant dek den en e vourzh er mor e donvor Brest, ne voent ket adkavet; d'ar 1añ a viz Mae 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-20-VE (marilhet 42-5784 ha kodet GY-?) eus an U.S.A.A.F. e Lenn-vor Brest gant dek milour en e vourzh; ne voe kavet korf ebet; d'an 28 a viz Even 1943 e kouezhas ur B-17 F-70-BO (anvet "Argonaut II", marilhet 42-29817 ha kodet YB-D, 351vet Bomb Group, 508 vet Squadron) eus an United States Army Air Forces er mor e tu Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe pevar anezhe gant an Alamaned, ne voe ket kavet korfoù ar re arall; er memes devezh e kouezhas ur B-17 F-70-BO (anvet "Thunderbird II", marilhet 42-5724 ha kodet LG-T, 351vet Bomb Group, 508 vet Squadron) eus an USAAF er mor tu Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe unan anezhe gant an Alamaned, daou a zeuas a-benn da achap, ne voe ket kavet korfoù ar re arall; d'an 18 a viz Du 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-24H (marilhet 42-7640 ha kodet JU-?, 446vet Bomb Group, 707vet Squadron) eus an United States Army Air Forces e "Kerinou" e Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe c'hwec'h nijour gant an Alamaned, daou all a zeuas a-benn da achap, mervel a reas an daou vilour arall; d'ar 5 a viz Kerzu 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17 G-70-BO (anvet "Bucket Of Bolts", marilhet 42-37747 ha kodet XM-A, 94vet Bomb Group, 332vet Squadron) eus an USAAF;er mor er gwalarn da Vrest gant dek milour en e vourzh; ne voe kavet korf ebet; d'an 9 a viz Eost 1944 e kouezhas ur c'harr-nij B-26-C45 (marilhet 42-107636 ha kodet Y5-H, 344vet Bombing Group, 495vet Bombing Squadron) eus an USAAF war vord Porzh Brest gant c'hwec'h nijour en e vourzh; lazhet e voent holl, douaret int er Zachary Taylor National Cemetery e Louisville (SUA).\nEmgann Brest: soudarded SUA o stourm evit dieubiñ Brest\nGoude ar brezel ec'h adsavas an annezidi (repuet er Sarthe dreist-holl) ur gêr nevez hervez raktresoù an tisavour Jean-Baptiste Mathon. Echuet e voe adsevel anezhi e 1961. An arsanailh a voe an andon a leve pennañ evit kêr betek fin an XXvet kantved hag e ziskar a voe abeg d'un enkadenn armerzhel er rannvro. Treiñ a raio neuze ar gêr eus tu an imbourc'h diwar-benn ar mor hag an teknologiezhioù nevez.\nDarvoudoù pennañ istor Brest[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\n250-350 savadur ar "castellum"\n410-420 emsavadeg Arvorig a-enep Roma (daveoù mar plij).\n452 damzistrujet eo kêr gant goprsoudarded hunat (daveoù mar plij).\n1240 Yann Iañ a bren ar gêr digant kont Leon Herve III\n1341 Yann Moñforzh a gemer ar gêr ha mogeriañ a ra anezhi\n1386-1387 Yann IV a seziz en aner ar gêr dalc'het gant ar Saozon\nRichard III Bro-Saoz a ro en-dro ar gêr da Yann IV en eskemm ouzh ur gwerzh-daspren\nAnna Breizh a weladenn kêr\n1512 Emgann La Cordelière\n1593 Henri IV a ro ar gwir-bourc'hizelezh da gêr Vrest\n1629 Ar C'hardinal Richelieu a gas d'Infreville da Vrest.\n1639 Ar C'hardinal Richelieu a grou an arsanailh hag ar porzh brezel\n1681 Loeiz XIV a stag Rekourañs ouzh Brest\n1683 Vauban a grog ar raktres da sevel kreñvlec'hioù en-dro da Vrest\n1685 Donedigezh kannadourien roue Siam\n1694 Raktres aozadur kêr gant Vauban\n1702 Bennigadenn iliz Sant-Loeiz\n1746-1784 Savadurioù bras an ijinour Antoine Choquet de Lindu\n1752 Savidigezh Akademiezh ar Morlu\n1778 Emgann ar Belle Poule\n1785 Disparti ergerzhadeg La Pérouse\n1789 Dilennadeg ar gannaded vrestat d'ar Stadoù Jeneral\n1800 Anvet eo ar prefed morel kentañ Cafarelli\n1801 Krouidigezh Skol ar Morlu\n1852 Divizet ez eus kas ar c'haleourion da Wiana\n1856 Dekred diwar-benn savidigezh ur pont war ar Penfell\n1858 Gweladenn Napoleon III hag an impalaerez Eujeni\n1858 (1añ miz Gwengolo) serret eo ar galeoù\n1859 Dekred diwar-benn krouidigezh ur porzh kenwerzh e Porzh-Trein\n1861 Digoret eo ar pont\n1861 - 1889 Ar porzh-kenwerzh a ya eus ar Penfell da boull Porzh-Trein.\n1865 Erruout a ra an hent-houarn e Brest\n1891 Brest-Pariz-Brest kentañ\n1917-1918 An Amerikaned a zilestr e Brest.\n1930 Digoridigezh ar pont Albert Louppe, anvet ivez pont Plougastell\n1940 (19 a viz Even) Al lu alaman a antre e Brest\n1941 Bombezadegoù kentañ war kêr\n1941 (22 Meurzh) Ar vorrederien alaman Scharnhorst ha Gneisenau\n1942 (11 C'hwevrer), ar vorrederien a ya kuit eus kêr\n1943 (28 Genver) an dud n'eo ket ret dezhe chom a dle mont kuit eus kêr\n1943 Studioù kentañ diwar-benn ar raktres adsevel kêr\n1944 (9 Gwengolo) Tarzhadenn ar c'houdorenn Sadi-Carnot (373 annezad ha kantadoù a soudarded alaman a zo lazhet)\n1944 (18 Gwengolo) Ar gwarnizon en em zaskor\n1945 Krouidigezh Brest Vras dre stagidigezh Lambezelleg, Kerbêr-Kilbignon ha Sant-Mark\n1947 Tarzhadenn an Ocean Liberty. Distrujet ez eus un darn eus karter Sant-Mark\n1946 - 1961 Adsavidigezh kêr\n1950 Lazhet eo ar micherour Édouard Mazé gant ar polis e-kerzh ur vanifestadeg d'ar 17 a viz Ebrel.\n1960 Krouidigezh Skolaj ar Skiantoù, a yelo da Skol-veur Breizh-Izel\n1960 (7 Gwengolo) Kêr a zegemer Medalenn ar Rezistañs\n1974 (1añ Genver) Krouidigezh Brest Meurgêr ar Mor\n1994 Digoridigezh Pont Kanol Iz\n2000 Krouidigezh Bro Brest\nMafia Jeorjia a glaskfe gwriziennañ e Brest :\nMarc'h-houarn[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\n24 a viz Gouere 1906 : 11vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo Louis Trousselier.\n26 a viz Gouere 1906 : loc'hañ a ra 12vet hag 2l diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Caen (Calvados).\n1añ a viz Eost 1907 : loc'hañ a ra 13vet hag 2l diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Caen]] (Calvados).\n4 a viz Eost 1908 : 12vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo François Faber (Luksembourg).\n6 a viz Eost 1908 : loc'hañ a ra 13vet hag 2l diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Caen] (Calvados).\n27 a viz Gouere 1909 : 12vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo Gustave Garrigou.\n29 a viz Gouere 1909 : loc'hañ a ra 13vet hag 2l diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Caen (Calvados).\n27 a viz Gouere 1910 : 13vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo Gustave Garrigou.\n29 a viz Gouere 1910 : loc'hañ a ra 14vet hag eil diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Caen (Calvados).\n23 a viz Gouere 1911 : 12vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Brest ; trec'h eo Marcel Godivier.\n26 a viz Gouere 1911 : loc'hañ a ra 13vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Cherbourg (Manche).\n21 a viz Gouere 1912 : 12vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Brest ; trec'h eo Louis Heusghem (Belgia).\n24 a viz Gouere 1912 : loc'hañ a ra 13vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Cherbourg (Manche).\n3 a viz Gouere 1913 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Henri Pélissier.\n5 a viz Gouere 1913 : loc'hañ a ra 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).\n2 a viz Gouere 1914 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Emile Engel.\n4 a viz Gouere 1914 : loc'hañ a ra 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).\n3 a viz Gouere 1919 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Francis Pélissier.\n5 a viz Gouere 1919 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).\n1añ a viz Gouere 1920 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Henri Pélissier.\n3 a viz Gouere 1920 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).\n30 a viz Mezheven 1921 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; aet ar maout gant Léon Scieur (Belgia).\n2 a viz Gouere 1921 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).\n29 a viz Mezheven 1922 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Robert Jacquinot.\n1añ a viz Gouere 1922 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).\n28 a viz Mezheven 1923 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Henri Pélissier.\n30 a viz Mezheven 1923 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).\n26 a viz Mezheven 1924 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Théophile Beeckman (Belgia) ha Philippe Thys (Belgia).\n28 a viz Mezheven 1924 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).\n25 a viz Mezheven 1925 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Louis Mottiat (Belgia).\n30 a viz Mezheven 1926 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Joseph van Dam (Belgia).\n2 a viz Gouere 1926 : loc'hañ a ra 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).\n24 a viz Mezheven 1927 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo André Leducq.\n20 a viz Mezheven 1928 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Pé Verhaegen (Belgia).\n21 a viz Mezheven 1928 : 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened](a-benn d'an eur) ; trec'h eo Marcel Bidot.\n3 a viz Gouere 1929 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo Louis Delannoy (Belgia).\n4 a viz Gouere 1930 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo Charles Pélissier.\n2 a viz Gouere 1931 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo ar Breizhad Léon Le Calvez.\n3 a viz Gouere 1931 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened ; trec'h eo André Godinat.\n12 a viz Gouere 1939 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Roazhon ha Brest ; trec'h eo ar Breizhad Pêr Gloareg.\n13 a viz Gouere 1954 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo Dominique Forlini.\n14 a viz Gouere 1954 : 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened ; trec'h eo Jacques Vivier.\n29 a viz Mezheven 1962 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Brest ; trec'h eo Robert Cazala.\n27 a viz Mezheven 1974 : dalc'het eo rakredadeg Tro Bro-C'hall e Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Eddy Merckx (Belgia).\n28 a viz Mezheven 1974 : 1añ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Kastell-Paol ; trec'h eo Ercole Gualazzini (Italia).\nD’ar 16 a viz Mezheven 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.\nD'ar 7 a viz Kerzu 2017 e oa bet votet gant Kuzul-kêr Brest mont war-zu live 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg.\nD'an 20 a viz Ebrel 2018 eo bet roet al label live 1 da gêr Vrest evit bezañ kaset da benn eizh ober a-du gant ar yezh\nDiv skol Diwan a zo e Brest, an hini gentañ, krouet e 1978, zo e karter Kerango hag an eil e karter ar Gwelmeur.\nUn hentad divyezhek Div Yezh a zo er Skol Jacquard.\nE distro-skol 2021 e oa enskrivet 731 skoliad er skolioù Diwan hag er c'hlasoù divyezhek publik (6,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).\nAr vagouri "P'tit Mousse" a zo gant un tañva d'ar yezh.\nBrudet eo Pont Rekourañs ha straed Siam e Brest. Eus ar monumantoù savet a-raok an XIXvet kantved ne chom nemet ar c'hastell, an Tour Tangi hag un nebeud tiez ha savadurioù kozh, savadurioù evit an arsanailh ha kreñvlec'hioù en o zouez. E Rekourañs e chom un darn eus straed Sant-Maloù distrujet gant bombezadegoù en Eil Brezel Bed.\nAnavezet eo Brest abalamour d'ar gouelioù bigi kozh aozet ganto bep pevar bloaz. Savet eo anv ar gouel diwar anv ar gêr mui ar bloavezh (Brest 2008, Brest 1992...).\nBezioù ar C'hommonwealth e bered Kerfaotraz[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nHollad (korfoù anavezet hepken) 104\nDiwar ar 104 soudard anavezet douaret er vered ez eus 31 milour eus ar Brezel-bed Kentañ ha 73 eus an Eil Brezel-bed.\nImbourc'h ha deskadurezh uhel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDre m'emañ kreizenn armerzhel kêr-benn Breizh-Izel eno ez eus kalz skolioù-meur hag annezadennoù imbourc'h e Brest.\nSkol-veur Breizh-Izel enni skol uhel stummañ kelennerien Breizh.\nSkol Vroadel Ijinourien Brest\nSkol Uhel Pellgehenterezh Breizh\nSkol Uhel Vroadel Ijinourien ar Studioù ha Teknikoù an Armoù\nSkol Uhel kenwerzh Breizh\nSkol ar Morlu\nEnsavadur meur war an elektronik hag an teknologiezhioù niverel\nCERV : Kreizenn europat reolder amwir\nIfremer Ensavadur Gall Imbourc'h evit Gounezerezh ar mor (liamm diavaez)\n : Ensavadur Gall Pennahelel - Paul Émile Victor (ex-IFRTP)\nIRD/ORTSTOM : Ensavadurioù Imbourc'h evit an Diorroadur.\n(fr) Porched al levraouegoùLevraoueg Ti-kêr Brest : rouedad levraouegoù Brest a zo enni dek levraoueg-karter\n(fr) Mirdi ar morlur\n(fr) Mirdi an tour Tanguy\n(fr) Mirdi an arzoù\nMirdi an Eñvor\nTi-kêr Brest e Plasenn ar Frankiz\nRoll ar vaered[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\n2001- François Cuillandre Maer\n1989-2001 Pierre Maille Maer\n1985-1989 Georges Kerbrat Maer\n1983-1985 Jacques Berthelot Maer\n1982-1983 Pierre Maille Maer\n1977-1982 Francis Le Blé Maer\n1973-1977 Eugène Berest Maer\n1959-1973 Georges Lombard Maer\n1958-1959 Auguste Kervern Maer\n1954-1958 Yves Jaouen Maer\n1954-1954 Lucien Chaix Maer\n1953-1954 Yves Jaouen Maer\n1947-1953 Alfred Pierre Marie Chupin Maer\n1945-1947 Jules Lullien Maer\n1944-1945 Victor le Gorgeu Prezidant an Delegasion Ispisial\n1942-1944 Victor Eusen Maer\n1929-1941 Victor le Gorgeu Maer\n1921-1929 Léon Nardon Maer\n1920-1921 Hippolyte Masson Maer\nKalz brasoc'h eo teuas Brest da vezañ e 1945 pa voe staget teir c'humun all outi : Lambezelleg, Kerbêr-Kilbignon ha Sant Mark.\nKantonioù Brest[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nE 5 kanton eo rannet.\nkanton Brest-1 : Brest/Bellevue • Brest/Lambezelleg\nkanton Brest-2 : Brest/Kreiz-kêr • Brest/Rekourañs\nkanton Brest-3 : Brest/Kerbêr • Plouzane\nkanton Brest-4 : Boc'harzh • Brest/An Ermitaj • Brest/Ar Gazeg Wenn • Gouenoù • Gwiler-Leon\nkanton Brest-5 : Brest/Kerichen • Brest/Sant-Mark\nGeorges Thierry d'Argenlieu, amiral.\nAndré Colin, den politikel.\nÉdouard Corbière, paramantour ha skrivagner gallek.\nBéatrice Dalle, aktourez.\nYves Guéna, den politikel.\nAndré Guilcher, douaroniour.\nMarie Lénéru, skrivagnerezh gallek.\nJean Oberlé, livour.\nPierre Ozanne, livour.\nHenri Queffélec, skrivagner gallek.\nAlain Robbe-Grillet, skrivagner gallek.\nYvan Ropars, livour ha kizellour.\nBerthe Sylva, kanerez.\nYves Le Gallo, kelenner Skol-Veur.\n1660 : Isaac Robelin (mab), ijinour milour gall.\n1748 : Jean-Michel Huon de Kermadec (1748-1792), merdeer.\n1794 : Prosper Garnot, naturour ha surjian-mor breizhat.\n1801 : Prosper Levot, istorour breizhat.\n1803 : Amable-Emmanuel Troude, geriadurour brezhonek.\n1826 : Nathalie Lemel, anarkourez, e 1826.\n1840 : Constant Le Doré, dispac'hour, krouer kevrenn an Etrebroadelenn e Brest.\n1854 : Adrien de Carné, skrivagner brezhonek\n1869 : Emil Masson, prederour ha stourmer peoc’hgar, saver ar gelaouenn Brug.\n1874 : Gaston Esnault, yezhour.\n1875 : Glaoda ar Prad, skrivagner brezhonek.\n1878 : Victor Segalen, skrivagner gallek.\n1879 : Jean Cras, ofiser a vor ha sonaozour.\n1880 : Louis Hémon, skrivagner gallek, brudet e romant Maria Chapdelaine (skrivet gantañ e Kebek).\n1896: Pierre Keraudren, d'an 20 a viz Kerzu, fuzuilhet d'ar 4 a viz Genver 1918 gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ e Craonne (Bro-C'hall) evit «hutinerezh».\n1900 : Roparz Hemon, skrivagner brezhonek hag emsaver breizhat.\n1905 : Per Peron, skeudennour ha livour.\n1907 : Robert Micheau-Vernez, arzour breizhat.\n1910 : Joseph Chardronnet, beleg katolik, istorour hag emsaver.\n1910 : Henri Queffélec, skrivagner gallek.\n1911 : Fant Rozeg (Meavenn hec'h anv-pluenn), barzhez, romantourez ha dramaourez vrezhonek, e Sant-Mark.\n1920 : Yves Le Gallo, skolveuriad.\n1922 : Alain Robbe-Grillet, romantour ha filmour gall.\n1923 : Pierre-Yves Moign, sonaozour.\n1923 : Robert Castel, sokiologour.\n1937 : René Abjean, sonaozour.\n1939 : Jean-Yves Cozan, politikour.\n1955 : Patrice Pellerin, saver bannoù-treset.\n1959 : Jean-Jacques Urvoas, politiker.\n1960 : Paol ar Meur, skrivagner brezhonek.\n1961 : Paul Bloas, arzour.\n1964 : Béatrice Dalle, aktourez.\n1964 : Christophe Miossec, kaner.\n1970 : Yann Tiersen, sonour.\n1972 : Josilin Gourvenneg, melldroader ha gourdoner.\n1975 : Mikael Bodlore-Penlaez, skrivagner ha kartenour.\n1987 : Gonzalo Higuaín, melldroader arc'hantinat.\n1728 : Isaac Robelin (mab), ijinour milour gall.\n1791 : Toussaint-Guillaume Picquet de la Motte, letanant jeneral er morlu gall.\n1878 : Prosper Levot, istorour breizhat.\n1885 : Amable-Emmanuel Troude, geriadurour brezhonek.\n1909 : Pêr Pronost, barzh.\n1925 : Kaourintin an Ourz, kazetenner brezhonek.\n1930 : Ivon Krog, skrivagner brezhoneg.\n1932 : Jean Cras, ofiser a vor ha sonaozour.\n1939 : Émile Guépratte, ofiser meur a vor gall.\n1961 : Per Mokaer, politikour ha skrivagner.\n1971 : Jim Sevellec, livour ha feilhañsour breizhat.\n1974 : Alan-Gwenog Berr, yezhoniour war ar brezhoneg, e 1974.\n1978 : Biel Elies, skrivagner brezhonek, e 1978.\n1988 : Pêr Peron, skeudennour ha livour.\n2003 : Ronan Huon, embanner ha skrivagner brezhonek.\n2005 : Ivona Martin, emsaverez.\n2007 : Kristen Nogues, telennourez.\n2008 : Reun ar Glev, yezhadurour ha geriadurour brezhonek.\n2009 : Remi Derrien, skrivagner, kazetenner, aktour ha jubennour brezhonek.\n2010 : Charlez ar Gall, stourmer evit sevenadur Breizh.\n2013 : Pierre-Yves Moign, sonaozour.\nGaspard Agard, maer Brest e 1661 ː\n"en gul e rodig-kentr en aour a eizh broud; e gab gwriziet en glazur karget gant ur groaz avalaouek"\nClaude Basserode, senesal Brest e 1700\n"en glazur e leon en aour krabanet ha teodet en gul"\n? Nail ː prokulor ha noter ar Roue ouzh Lez Brest e 1695\n"en aour e gebrenn en sabel karget gant teir rozenn en argant"\nFrançois Turin, maer Brest e 1649\n"En aour e erez en sabel"\nGevellet eo kêr Vrest gant nav c'hêr :\nDenver (Stadoù Unanet) abaoe 1956\nPlymouth (Bro-Saoz) abaoe 1963\nKiel (Alamagn, Schleswig-Holstein) abaoe 1964\nTaranto (Italia, Puglia), abaoe 1964\nYokosuka (Japan, Kantō), abaoe 1970\nDún Laoghaire (Iwerzhon, Cúige Laighean), abaoe 1984\nCádiz (Spagn, Andalucía), abaoe 1986\nSaponé (Burkina Faso, Kreiz-Su), abaoe 1989\nConstanţa (Roumania), abaoe 1993\nUn emglev-keneilded he deus skoulmet gant :\nBgayet e Kabilia, abaoe 1995,\nHaiphong e Viêt Nam,\nQingdao e Sina, abaoe 2006.\nSellit ouzh ar ger Brest er\n(br) Brest war lec'hienn Geobreizh\nJeremi Kostiou, Ar marc’h-du e Brest, e-barzh Briac, Avel Reter, Plabenneg, Nadoz-Vor Embannadurioù, 2015, pp. 42–45.\nJeremi Kostiou, Le commerce de chansons sur feuilles volantes à Brest, 1915-1955, Les Cahiers de l’Iroise, niv. 227, 2017, pp. 174–182.\nJeremi Kostiou, Quand Pontanezen révèle ses vestiges…, Les Cahiers de l’Iroise, niv. 225, 2017, pp. 176–190.\nKris hag Étienne Davodeau, Un den zo marvet, Nadoz-Vor Embannadurioù, Brest, 2021.\nBernard Tanguy ː Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée / Ar Men. 1990\n↑ Da lavaret eo, rannet etre Frañs ha Breizh, a oa merk ar galloud da vare Proviñs Breizh ; adalek war dro 1683 (d'Hozier, 1696) ha kadarnaet gant Charlez X, d'an 28 a viz Here 1826 ; Lejion a Enor, Kroaz ar Brezel, Kroaz an Dieubadur.\n↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 40 ha 41\n↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, pajennoù 176-182, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915\n↑ Le Bot, Terreur à Brest, p. 198\n↑ 7,0 7,1 ha7,2 Commonwealth War Graves Commission\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Brest&oldid=1990073 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 2 Mae 2022, da 13:21.


Search for "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") OR "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") (speaker:Mick Barry OR speaker:John Lahart) (KildareStreet.com)\nResults 1-20 of 833,584 for "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") OR "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") (speaker:Mick Barry OR speaker:John Lahart)\nSubscribe to an email alert for "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") OR "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") (speaker:Mick Barry OR speaker:John Lahart)


Pajenn:Marigo - Buez ar Saent.djvu/402 - Wikimammenn\nPajenn:Marigo - Buez ar Saent.djvu/402\ngloar Jesus-Christ, a reas dezâ goulen ar bermission da vont da labourat evit conversion ar Sarazinet hac ar Morianet. Ambarqui a eureu evit mont en Afriq, mæs ur c’hlêvet bras pehini a zeuas dezan, en obligeas da zistrei en Europ, e pelec’h e reas ur mad infinit. Reï a eureu missionou e Limousin, e Berry, e Siciil, e Rom hac e Padou ; ha ne oufer quet lavaret peguement a frouez a reas en oll plaçou e pere e prezegas. Evit guir, e viraclou bras a ree cals a impression var ar c’halonou, hac a gontribue cals da ober quement a gonversionou.\nDiæz e compren penaus en deus gallet sant Anton a Badou, pehini a varvas d’an oad a c’huec’h vloaz ha tregont, d’en em roï da guement a labourou evel m’en deus antreprenet en e vuez : quemense a oa un effet eus e garantez vras hac ardant evit Jesus-Christ, pehini a roas ive dezâ meur a verq eus ur garantez\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Marigo_-_Buez_ar_Saent.djvu/402&oldid=134524 »


Roet eo bet da c’houzout gant ar Stad C’hall d’hor strollad, d’an 29 a viz Meurzh 2018, dre pluenn Rener Etredepartamant an Hentoù « ez eus bet kroget da staliañ panelloù divyezhek » (lizher amañ-stag). Embannet eo bet an engouestl-se ar c’hazetennoù lec’hel ha kadarnaet gant Prefed Rannvro Breizh dre ul lizher bet kaset d’an 29 a […]\nN’eus ket tu gouzañv komzoù toull Alan Kadeg!\nPrezegennoù bras eus un tu e-giz kannad Europa, digresk ar skoazelloù d’ar c’hevredigezhioù a labour evit ar brezhoneg war an dachen eus an tu all, e-giz prezidant Departamant Aodoù an Arvor! Ne vimp ket touellet gant komzoù toull Alan Kadeg e-keñver ar brezhoneg! Lavarout a ra-eñ bezañ “stag-tre ouzh hor yezh rannvroel”, met ne ra […]\nKaset ul lizher da rannvro Breizh gant 50 kevredigezh\nLañset zo bet e Miz Here ur bodad kevredigezhioù anvet “rouedad ar brezhoneg” evit aesaat an darempredoù etre ar c’hevredigezhioù a labour evit ar brezhoneg ha stourm asambles evit ar yezh. Divizet zo bet skrivañ ul lizher boutin da rannvro Breizh evit degas da soñj pegen mallus eo kreñvaat politikerezh yezh ar rannvro, ha […]\nD’ar Yaou 4 a viz Here en deus kinniget rannvro Breizh disoc’hoù ar studiadenn sokio-yezhoniel gant an titl: “Anavezout gwelloc’h stad an traoù evit kreñvat obererezh ar rannvro”. Sklaer eo ar respontoù evit pezh a sell ouzh ar brezhoneg er vuhez foran: 55% eus an dud a c’houlenn muioc’h a vrezhoneg er skinwel hag er […]\nEmbannet e vez hiziv disoc’h ur studiadenn sokio-yezhoniel bet kaset da-benn gant Rannvro Breizh. Da heul emgavioù rannvro ar brezhoneg aozet d’ar 15 a viz Here 2016 e oa bet divizet lañsañ ar studiadenn-se. 2 vloaz ‘zo pe dost. Er studiadenn e vez lakaet war-wel ur goulenn sokial kreñv evit ar c’helenn e brezhoneg hag […]


Unkorneg - Wikipedia\n"Gypsographie" gant Pierre Roche, 1920\nUnkorneg (a-wechoù marc'h-korneg pe likorn) a reer e brezhoneg eus ul loen mojennel skeudennet evel ur marc'h pe ur c'havr, gwenn peurliesañ, dezhañ bouchig ur bouc'h, karnioù faout, lost ul leon hag ur c'horn hir, sonn, troellennek ha begek, e kreiz e dal, hag a zo e arouezenn bennañ, met a-hed an Istor en deus cheñchet ar stumm anezhañ hervez ar broioù hag ar sevenadurioù, ar pep heverkañ eo e seblant bezañ graet a-dammoù eus loened all. Er Grennamzer e oa al loen mojennel brudetañ, anezhañ ul loen gouez, arouez ar c'hlanded, ha ne c'halle bezañ tapet nemet gant ur werc'hez.\n2 Er skridoù brezhonek\nPallenn Itron he Unkorneg, c. 1490\nUn unkorneg o purañ an dour\nPanell gleiz Liorzh ar plijadurezhioù\nHieronymus Bosch, c. 1500\nDomenichino, c. 1602\nOrfeüs hag an unkorneg\nAlessandro Varotari, c. 1630\nTighe O'Donoghue/Ross, 2005\nAnv zo eus an unkorneg, dindan an anv monoceros, abaoe an Henamzer e mojennoù Hellaz kozh.\nDeuet e oa da vezañ al loen faltaziek pennañ er Grennamzer kenkoulz hag en Azginivelezh. Skeudennet e veze d'ar mare-se, e skeudennadurezh al loened, evel ul loen ferv hag a veve er c'hoadoù donañ, arouez ar c'hlanded hag ar c'hras, ha na c'halle bout tapet nemet gant ur werc'hez. En holloueziadurioù e veze skrivet e c'helle purañ an dour ha pareañ. Troket e veze traoù gwelet evel gwir « kerniel unkorneg » d'ar mare-se.\nTamm-ha-tamm e voe dizoloet ne oa ar c'herniel-se nemet stilhonoù narwal ha ne oa taolennadur an unkorneged marteze nemet deskrivadurioù disneuziet ar frikorneg hag an antilopenn. Neoazh e veze tabutet diwar-benn bezoud an unkorneg betek kreizig-kreiz an XIXvet kantved. Dedennet e veze ur bern tud gant an unkorneg : doueoniourion, mezeien, naturourien, barzhed, lennegourien, ezoterourion, alkimiourion, arouezelourion hag istorourion.\nHiziv an deiz eo an unkorneg unan eus ar c'hrouadurioù mojennel e-touesk ar re vrudetañ. Ur bochad studiadennoù hag oberennoù lennegel a zo gouestlet dezhañ. Gwelet e vez er skeudennerezh a-vremañ evel ur jav bras gwenn, ur c'horn nemetañ e-kreiz e dal, diwar-se marteze ar ger « marc'h-kornek » a gaver e geriadur R. Hemon.\nEr skridoù brezhonek[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nMeur a stumm zo da anv al loen mojennel-se er skridoù brezhonek.\nE Catholicon Jehan Lagadeuc (1464)\nE geriadur F. Favereau.\nE Traonienn skeud ar Maro, gant Roparz Hemon, Gwalarn 2, 1925, p. 21.\nE Geriadur brezhoneg-galleg Roparz Hemon, adalek 1970.\nEn droidigezh Ar marc'h kornek, gant Mark Kerrain, diwar A Unicorn in the Garden, danevellig gant James Thurber, er gelaouenn Al Liamm niv. 223, e 1984.\nEn droidigezh Harry Potter ha Maen ar Furien, gant Mark Kerrain, diwar Harry Potter and the Philosopher's Stone gant J. K. Rowling, e 2012 ;\nEn ul levr bannoù-treset: Kevrin an Unkorneg, unan eus troioù-kaer Tintin, troet gant Divi Kervella, embannet gant An Here e 1993;\nTroidigezh Emil gant Tomi Ungerer, graet gant skolaerien skol Jules-Ferry Landerne (UGB)\nGant ar skrivagner Stefan Carpentier, en e levr Pa gavan hir ma amzer (Skrid, 2014, p. 36)\nAr Plac'h yaouank hag an Unkorneg, doare brezhonek La Jeune Fille et la Licorne gant ar skrivagner Dan ar Wern, en e vlog\nEr c'helaouennoù: Rouzig, pennadoù gant Gwenole Le Dors, ha Laurent Lefeuvre; Bremaik.\nEr skolioù pe gant bugale: Oberennoù kaset da benn ar vugale\nWar ar genrouedad: Holloueziadur Marikavel.\nEn anv ar steredeg Unkorneg.\nAfer an unkorneg glas, troet e brezhoneg gant Gwenael Emelyanoff diwar an danevell c'halizek O caso do unicornio azul gant Agustín Fernández Paz (e-barzh niverenn 409 Al Liamm, Meurzh - Ebrel 2015, pajennoù 46-52).\nSkoedoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nWar ardamezioù Bro-Skos eo dalc'het ar skoed gant daou unkorneg.\nChaseadeg ar Marc'h-Kornek, hollad a ballennoù-moger, tre e dibenn ar XVvet kantved\nPoltred un itron gant un unkorneg, gant Raffaello, tre e deroù ar XVIvet kantved.\nThe Unicorn, romant gant Iris Murdoch (1963)\nThrough the looking Glass, gant Lewis Carroll\nSteredeg an Unkorneg\nPASTOUREAU, Michel & DELAHAYE, Élisabeth : Les secrets de la licorne, Éditions de la Réunion des musées nationaux, 2013 (ISBN 978-2-7118-6112-5)\n↑ Unkorneg eo a gaver peurvuiañ er geriadurioù brezhoneg : unkorneg e Geriadur Vallée, 1931, hag e Geriadur brezhoneg An Here, Geriadur istorel ar brezhoneg, Dictionnaire français-breton (Martial Ménard), geriadur Reun ar Glev, hini saozneg-brezhoneg Delaporte (1990), Mon premier dictionnaire breton-français gant Martial Ménard (2010), Geriadur kembraeg-brezhoneg Rita Williams, ha Geriadur kembraeg-brezhoneg Rhisiart Hincks (1997)... ; hag unkorn gant Vallée, Dafar evit ur c'heriaoueg a'n Ardamezouriezh Yellen & Abennez (1965) (adkemeret ivez gant ar Glev).\nLikorn, diwar ar galleg licorne – 1385, eus an italianeg alicorno un distummadur eus unicorne (XXI vet) — zo er C'hatolicon hag e Geriadur Favereau ; en hennezh e lenner : « & aerlin (Luzel) », ar pezh a zo fazius : gwelit Kontadennoù ar Bobl, levrenn 3, p. 119, l. 21 hag an notenn 11 p. 122.\nMarc'h-kornek a gaver e Geriadur brezhoneg-galleg Roparz Hemon, hogen nag en e C'heriadur istorel ar brezhoneg nag e tu galleg-brezhoneg e c'heriadurioù ; implijet eo bet ivez gant Mark Kerrain meur a wech, evel en e droidigezh evit Harry Potter ha Maen ar Furien (2012)\n↑ Michel Pastoureau, Élisabeth Delahaye, Les secrets de la licorne, Éditions de la Réunion des musées nationaux, 2013 (ISBN 978-2-7118-6112-5)\n↑ N'eus meneg ebet eus likorn e Kontadennoù ar Bobl Fañch an Uhel ; ul loen mojennel arall eo an aerlin meneget gant F. Favereau (cf. notenn 1).\n↑ Al Liamm\n↑ Estreget an daou skrid-se, gant un aozer hepken, n'eus roud ebet neblec'h eus march kornek pe c'hoazh marc'h-kornek en embann brezhonek, war-bouez e Geriadur Roparz Hemon, Al Liamm, 1978.\n↑ A c'haller enkargañ dre Unvaniezh ar Gelennerion Brezhoneg (lakait Emil da c'her-alc'hwez evit digeriñ an droidigezh e stumm Word – war ar pajennoù 1 ha 4 emañ ar ger).\n↑ Dan ar Wern\n↑ (Niv. 59, 2006, p. 15-18.\n↑ Niv. 90, 2009, p. 28.\n↑ Kazetenn enlinenn, 2004\n↑ "Ar vazh-hud" gant Skol Itron Varia ar Plasker a Logunec'h, "Un istor dedennus" War Dailymotion\n↑ Gw. ar skoed kentañ "Cabanes" ha Licorne•Unkorneg•Unicorn\n↑ Joseph Monard, Astronymie et onomastique calendaire celtiques, Label LN, 2005, p. 71 (ISBN 2-915915-07-5)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Unkorneg&oldid=1974179 »


Llanystumdwy - Wikipedia\nLlanystumdwy zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus hanternoz Kembre, e korn-bro Eifionydd, e kontelezh Gwynedd. Emañ etre Cricieth ha Pwllheli, war ribloù an Afon Dwyfor. Talvezout a ra an anv-lec’h Llanystumdwy kement hag "an iliz e kildroenn ar stêr Dwy".\nKreiz ar vourc'h\nBrudet eo Llanystumdwy evel lec’h ganedigezh David Lloyd George a voe kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet. Er gêriadenn e tremenas ar paotr Lloyd George e vugaleaj, betek an oad a 15 vloaz, gant e eontr Richard Lloyd. Enni ivez e varvas hag enni e voe douaret.\nUn toullad tiez kozh eus ar XVIIvet hag an XVIIIvet kantved zo e Llanystumdwy, savet gant mein eus ar c’hornad. Ur pont eus ar XVIIvet kantved zo ivez, dreist ar stêr Dwyfor pe Dwyfawr.\nOwen Gruffydd (war-dro 1643-1730), barzh hag hendraour.\nRobert Jones, Rhoslan (1745 - 1829), skrivagner, aozer al levr Drych yr Amseroedd (1820).\nDavid Owen (Dewi Wyn o Eifion) (1784-1841), barzh.\nMorris Williams (Nicander), barzh.\nDavid Lloyd George, kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet.\nWilliam Samuel Jones ("Wil Sam"), skrivagner kembraek.\nUr mirdi diwar-benn buhez ha labour Lloyd George. Emañ e vez, treset gant an tisavour Clough Williams-Ellis (Portmeirion), e-maez ar gêriadenn, en tu all d’ar pont kozh.\nTŷ Newydd, ul lec’h ma vez desket skrivañ da zanvez skrivagnerien gembraek ha saoznek.\nLec’hienn Llanystumdwy (cy) (en)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Llanystumdwy&oldid=1862418 »\nDernière modification le 5 Gen 2020, à 19:51\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 5 Gen 2020, da 19:51.


Gouel broadel ar brezhoneg 2017: ar programm klok! — Mignoned ar brezhoneg\nGouel broadel ar brezhoneg 2017: ar programm klok!\nMignoned ar brezhoneg / Keleier / GBB / Gouel broadel ar brezhoneg 2017: ar programm klok!\nD’ar Gwener 19 a viz Mae\n(adalek 6e noz)\nLid digeriñ : (adalek 6 e noz) e Sinema Kerne a adkavo e anv hag e roll a-orin.\nLuc’hskeudennoù, poltridi Gouel Broadel ar Brezhoneg zo bet gwezhall\nLivadurioù graet gant Roland Roquais\nFilm : e Sinema Kerne, bannadenn teulfilm savet gant France 3 Breizh diwar benn istor Gouel Broadel ar Brezhoneg (Produet gant France 3 Breizh, sevenet gant Riwal Kermarrec)\nAn taol-Lañs ( adalek 7 e noz) :\nal leurenn lañs nemeti gouestlet d’ar sonerezhioù a vremañ e brezhoneg. Pal An Taol-Lañs a zo strollañ an nerzhioù krouiñ ha reiñ kalon d’an arzourien yaouank pignat war al leurenn. An Taol-Lañs a zo brudet mat bremañ e bed ar brezhoneg, ‘giz un darvoud a-bouez. Kement all a ro tro neuze d’an arzourien kinnig o arvest dirak ur publik stur (tud yaouank en o mesk, brezhonegerien alies, a gêr pe diwar maez…\nSonadeg (adalek 11 e noz) : Klozet vo an taol-Lañs gant sonadeg ar Ramoneurs de Menhirs (priz dieub).\nD’ar Sadorn 20 a viz Mae\nWar plasenn Morvan Lez Breizh (adalek 11 e mintin : digoust)\nKêriadenn ar brezhoneg:\nStandoù evit lakaat an arvesterien da zizoloiñ penaos vez implijet hor yezh ha kejañ gant an holl a labour evit, pe gant ar brezhoneg : kelaouennoù, tiez-embann, dudioù, sportoù, embregerezhioù, deskadurezh, stummerezh dibaouez, emglevioù-bro…\nKêriadenn an niverel:\nDont a raio aktourien bed an niverel e brezhoneg da ginnig o ostilhoù nevez (dindan un deltenn plasenn Morvan):\nStandoù : Kinnig a raio ar c’hevredigezhioù hag an embregerezhioù ar pezh o deus krouet hag ar raktresoù e labouront warno. Perzhidi raktreset en deiz a hiziv: An Drouizig, raktres Bev.bzh « rouedad sokial ar vrezhonegerien » , kumuniezh Stag, Radiobreizh.net gant an arload smartphone, Dizale gant e saveen niverel nevez, Korrimel, Gozmail, “War an hent”, Ofis publik ar brezhoneg.\nC’hoarioù video : tu vo d’an arvesterien c’hoari war ur skramm vras d’ar c’hoari “steredenn” krouet gant ar studio pixel.net da skouer.\nUl lec’h a vo gouestlet d’an eskemmoù evit komz diwar-benn an niverel e brezhoneg. Un daol-grenn a vo aozet ivez war an tem: “Peseurt ostilhoù evit peseurt ezhommoù?”\nTaolioù-grenn ha tabutoù: :\nLakaet e vo an holl re o deus c’hoant, da gemer perzh en divizoù a vo aozet. Un animatour a vo ha jubennet e vint e galleg war eeun (tokarnioù ha jubenourien a-vicher) hag e yezh ar sinoù (er mediaoueg adalek 2 eur).\n“Sevenadur ha stourmoù ar re Vouzar” gant Strollad ar re Vouzar Penn-ar-Bed\n“Ar brezhoneg er stourmoù ekologel ha sokial” gant douar didoull, ar falc’herien, stop nukleel, stourmerien ar brezhoneg…,\n“Penaos kas ar brezhoneg war-raok ? “ gant kelennerien skol-veur Roazhon 2: Ronan ar C’hoadig hag Herve Bihan, lusket gant ur c’hazetenner eus Frañs Bleu Breizh Izel. Kemer a raio perzh strolladoù politikel ha tud war ar renk evit an dilennadegoù kanaded.\n“An ostilhoù niverel e brezhoneg“: Penaos treiñ, diorenn, micherelaat, arc’hantaouiñ, aozañ raktresoù evit bezañ gouest da respont d’an ezhommoù ha kinnig meziantoù e-giz Snapchat, Instagram e brezhoneg.\nStal-labour war ar c’henasant lusket gant Gast! (enskrivadur ret war al lec’hien mignoned.bzh)\nUr c’hwiz bras evit an holl lusket gant Sten Charbonneau Aplud (enskrivadurioù war al lec’hienn mignoned.bzh)\nStal-labour dizoleiñ ar sirk: roet e vo un tañva da arzoù ar sirk. “Kentañ kejadennoù ar sirk e brezhoneg” a vo aozet da 11 eur evit reiñ tro d’ar re dedennet da eskemm kenetrezo.\nC’hoarioù hengounel gant Paledoù Kreiz Breizh,\nC’hoarioù evit ar vugale (kastell c’hwezh)\nFilmoù ha treulfilmoù\n(istitlet e galleg, adalek 11eur e Sinema Kerne)\nTeulfilm nevez sevennet gant Frañs 3 Breizh diwar-benn Istor Gouel broadel ar brezhoneg (2017)\nKirri nij en toul karr, (2015) film diwar-benn ar raktres aerborzh e Kêrnitron-al-Lann sevennet gant Bastian Gwillou\nOpen the border (2017), heuliad an teulfilm Kurdistan, huñvreal an nevez amzer (2016) sevenet gant Mikael Baudu\nUn nozvezh e Breizh (2016) teulfilm diwar-benn ar Festoù-Noz hiziv an deiz e Breizh, sevennet gant Bastian Gwillou,\nLoulou (Grégoire Solotaref), tresadenn vev evit ar vugale\nC’hwi a gano , heuliad-web sevennet gant Perryn Bleunvenn.\nAr mor atv, film faltazi, Kalanna Production (34 ‘)\nTiez brav a oa ganeomp, gant ar strollad a-vicher Teatr Piba. Krouidigezh savet diwar-benn testenioù merc’hed ha paotred o deus tec’het kuit eus o bro. Da 2eur 30 ha 4eur 30 er Stal Vras.,\nAbadenn mergodennoù Kontadenn Luduennig evit ar vugale gant strollad Kallag (leurenn ar vourc’h)\nMod de sixt: skipailhoù merc’hed ha paotred kemesket, 7 c’hoarier-ez, tredeog brezhoneger.\nAdalek 2eur en dachenn sport. Enskrivadurioù war mignoned.bzh.\nWar plasenn ar vourc’h: gant skipailhoù Radio Breizh (Radio Bro Gwened, Radio Kerne et Radio Kreiz Breizh et Arvorig Fm) e vo enrollet abadennoù radio a-hed an devez.\nFilmet ha skignet e vo war eeun un abadenn skinwel Bec’h dei gant Brezhoweb hag ar skinweloù lec’hel (Tébéo, Tébésud, TV Rennes 35 Bretagne ) war an tem “Dont da vevañ e Kreiz-Breizh hiziv”.\nSonadegoù / Fest Noz\ne-kerzh an deiz a-dal 11e war leurenn ar bourk sonnerien ar vro, Go hend de, Bugale Kreiz Breizh, Fanfar FFI, Pemp Biz…\nE-kerzh an abardevezh 2 leurenn ( 13€, mont e-barzh evit an 2)\nSonerezh a vremañ e brezhoneg\nWar ar pradenn, a-dal 6e30 noz, Loreat an Taol-Lañs 2017, Trio Liù (Malloya en breton), Nolwenn Korbell (World folk en breton), Doctors de Trobar ( hip hop e okitaneg, evit ar wech kentañ e breizh), Youn Kamm & Bagad Penn ar bed (World jazz e brezhoneg, loreat ar Prizioù France 3 Breizh 2017, rummad pladenn kanet e brezhoneg), El Maout (Electro Bucal).\nKan ‘n Noz\nFest Noz bras Bod Kelenn a zo Fest noz ar brezhoneg kanet, sal ar gouelioù, a-dal 8e00 noz, gant Dour Le Pottier 4tet, Barba Loutig, Trouzerion, Robin-Lintanf-Suignard, Ambre ha koulm, Pouleriguen-Salvar, An Habask-Chapalain, Kant a gan…\nD’ar Sul 21 a viz Mae\n10e30: Oferenn e brezhoneg en Iliz Langoned\nBreizhbrezhonegGouel Breizhgouel broadel ar brezhonegLangonedyezh


Buhez ar Zent. pages 579, 580. Encyclopédie Marikavel.\npages 579, 580\nGwerc'hez ha merzerez (IVe kantved)\nhilomena a oa eur verc'hig vihan a veve en Rom, hag a skuilhas he gwad evit ar f'e, en bloaveziou kentan ar pevare kantved.\nPempzek kant vla goude, d'ar 24 a viz mae 1802, e oe dizoloët he be; war an ter deolen a stanke anezan e oa moullet eun heor, tri bir, eur bod palmez hag eur bod lili, gant ar geriou-man : Filumena Pax tecum : Bez en peuc'h, Philomena. En mesk an eskern e oa eur podadig gwad, dizec'het gant an amzer.\nTri bla goude ar gavaden-ze, eur beleg eus Mugnano, an ôtrou Lucia, a deuas da Rom da c'houlenn relegou eur zantez bennak evit e iliz, hag an ôtrou Pouzetti, mirer ar relegou, a roas d'ezan korf santez Philomena.\nEn eur zont d'ar gêr gant e denzor, an ôtrou Lucia a lojas en Napl, en ti eun den eus e anaoudegez, Anton Torres e hano. E bried a oa dalc'het war he gwele, daouzek vla a oa, gant eur c'hlenved ha ne oa pareans ebet evitan. Arôk mac'h eas eus he zi ar relegou santel, e oa pare mat.\nPobl Mugnano a reas d'o zantez neve eun digemer eus ar re laouennan, hag a zougas he relegou war eun ôter savet a-benn-kaer evit o miret.\nEiz devez goude, da c'hourreou an oferen, eur youc'haden skiltrus a lakas an iliz da dregerni; lôsket oa gant eur vamm a wele he c'hrouadur dek vla, n'en devoa ket gallet betek neuze chom war e dreid, o vont d'ar red etrezek ôter santez Philomena.\nAr mirakl-ze a reas d'an dud dont niverusoc'h c'hoaz d'ar gousperou; en o zouez e oa eur wreg eus a Avella, eur verc'h vihan daou vla ganti, bet klanv gant ar wrec'h, ha chomet dall abaoue. Leun a fe, ar vamm gristen-ze a yeas da benn uhelan an iliz, betek ôter ar zantez, hag o vezan soubet he biz en eoul ar c'hleuzeur alum dirak ar relegou, e c'hlebias daoulagad he bugel; kerkent ar verc'h vihan a zigoras he daoulagad da sklerijen an de.\nKement-se a zigouezas epad ma oa ar beleg er gador, hag evel m'en devoa an holl c'hoant da welet ar plac'hig pareet, ar prezeger a zavas anezi en e gichen, hag he diskouezas d'ar bobl a ouelas gant ar joa.\nAr rniraklou-ze, ha re-all diniver a deuas d'o heul, a lakas hano Philomena da vezan brudet dre ar bed kristen, hag er bla 1857, war c'houlenn eskob Nol, eman Mugnano en e eskopti, Gregor XVI a roas ôtre d'ober he gouel dre an Itali a-bez.\nPerson Ars en devoa eun devosion dener da werc'hez Mugnano, a lezhanve e zantez vihan. Gallet en devoa kaout darn eus he relegou, ha savet en devoa en e iliz eun ôter en he enor; fellout a rê d'ezan lakat an dud da devel war e zantelez, en. eur vrudan miraklou ar verzerez yaouank.\nAn hini ne gar ket ar groaz, a deuio a benn marteze d'en em zovetât, mes poan en devo; hezan vezo eur steredennig en oabl an nenv; an hini en devo gouzanvet ha stourmet evit an Otrou Doue, a lugerno evel eun heol kaer.


leizh - Wikeriadur\n1.2 Anv-gwan 1\nGoloet pe intret gant un nebeudig dour pe nep dourenn all.\nUn tamm pri leizh a zo chomet ouzh an draf. — (Goulc'han Kervella, Lara, Al Liamm, 1989, p. 217.)\nadskeud war ar c'hinvi glas leizh — (w:Yann-Varc'h Thorel , w:An Anv Dinamm (levr), Skrid, 1996, p. 19.)\nleizh-amzer : glebor\ngalleg : humide (fr)\nLeizh un dra bennak: e-leizh un dra bennak.\nMe am eus aour hag arc'hant leizh ma godelloù! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 156.)\n« [...]. Disoñjomp eun dra ker poanius-all, ha bezomp gwir vreudeur gant karantez leiz hor c'halon. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 51.)\nLeizh ul lec'h, leizh an ti, a draoù :\n— [...] : « sede tud amañ, leizh an ti anezho, ha ne badfent ket da selaou marvailhoù kaer ar vro ma krenfent gant ar riv ; [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 7.)\nKemo du-mañ a ouïe leiz an ti-mañ a zoniou. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 11.)\nroc'hal leizh e vouzelloù\nGwell eo karantez leiz an dorn\nEvid madou leiz ar forn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 312.)\n— Gwelloc'h karantez leizh an dorn\nEget aour melen leizh ar forn. — (Youenn Drezen, Itron Varia Garmez, Skrid ha Skeudenn, 1941, Al Liamm, 1977, p. 93.)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=leizh&oldid=299537 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 Mez 2020, da 15:21.


Delfi (Δελφοί, Delphoi e gregach) a zo war un dro ur gêr en Hellaz kozh, e Fokis, hag ur gêr a-vremañ e-kichen an hini gozh.\nSede pelec'h emañ Delfi, e Gres\nDelfi: ti teñzor Aten, en tu kleiz, savet da eñvoriñ an trec'h en emgann Maraton.\n2 Orakl Apollon Pitia\n3 Kehelañ Dionysos\n3.1 Templ Apollon Pitia\nUr gêr-benn relijiel e oa ma veze enoret an doue Apollon en ur santual ma veze ar Pitia o lavarout orakloù an doue. Ar santual a oa anezhañ un toullad savadurioù er-maez eus ar geoded, pe polis. Eno e veze lidoù relijiel.\nDont a ra an anv Δελφοί (Delphoí), ul liester anezhañ, eus ar ger kozh δελφίς 'delphís: hervez barzhonegoù Homeros e vije en em droet an doue Apollon e delfin evit sachañ martoloded eus Kreta da enoriñ anezhañ el lec'h-mañ, dibabet gantañ.\nRoud zo eus tud en tolead abaoe Nevezoadvezh ar Maen. El lec'h m'emañ ar santual ez eus bet kavet un tamm kêriadenn eus war-dro 1400 kent JK. Pythô (Πυθώ, οῦς (ἡ) ha Πυθών, ῶνος (ἡ) e gregach) e oa anv al lec'h en Ilias (II, 519 ha IX, 405) hag en Odysseia (VIII, 80), hag a voe dilezet entre an XIvet kantved kent JK hag an VIIIvet kantved kent JK. Diwar neuze eo moarvat e vleunias ar santual, gant savidigezh an aoter kentañ, an templ kentañ.\nEtre kreiz an VIIIvet kantved ha kreiz ar VIIvet kantved eo e savas brud Apollon Pitia : eñ a zo mestr war an trevadenniñ a vez kaset da benn en amzer-se. War a greder e voe distrujet an templ gant ur c'hren-douar e 373 kent JK, met ne voe ket re vras an droug deuet diwar un diruilh-douar.\nKoll pouez hag emrenerezh politikel a reas tamm-ha-tamm adalek ar IVvet kantved ha gouzañv a reas diwar ar mesk hag ar reuz o ren er vro .\nE 279 kent JK e voe preizhataet santual Delfi gant armeoù ar Gelted renet gant Akic'horios ha Brennos.\nEn 392 e voe lakaet berz war ar c'hehelerezh pagan en impalaeriezh roman gant Embann Theodosius ha setu neuze fin ofisiel azeulerezh an Apollon Pitia. Ur gêr gristen a voe savet neuze er santual (ilizoù, kenkizoù bras) hag a eas da get war-dro ar VIIvet pe VIIIvet kantved. Dilezet e voe al lec'h ha goloet ar rivinoù tammig ha tammig.\nEr XVvet kantved e voe gweladennet Delfi gant an hendraour italian Ciriaco de' Pizzicolli (1390 - 1452), lesanvet tad an hendraouriezh.\nOrakl Apollon PitiaAozañ\nOrestes e Delfi, Pitia, an trebez. Krater dremmoù ruz, war-dro 300 kent JK\nGant Apollon e-unan e vije bet savet santual Delfi war-lerc'h hini Delos. Da neuze e oa diwallet ar santual gant un naer anvet « Piton », mab d'an doueez Gaia (an Douar) a ziwalle un orakl gouestlet d'an doueez Temis. Apollon en devoa c'hoant da sevel un orakl da heñchañ an dud a lazhas Piton gant e wareg hag a lakaas e anv war an orakl. Evit lakaat e veleien da zont e tiheñchas ul lestr eus Kreta.\nGant ar vojenn-se a ra eus Apollon un alouber ha saver trevadenn e c'haller kompren perak eo eñ a oa bet lakaet da baeron d'an travadennerezh hellazat hag e voe skignet ar c'hehelerezh anezhañ en trevadennoù.\nEr marevezh kristen e voe brudet ar Pitia evel ur vaouez tapet gant an diaoul pe an aerouant (Jean Chrysostome) a deue e korf an diouganerez adalek deun an douar ma veze lakaet an trebez .\nDelfi a oa kreiz ar bed hervez mojennoù Hellaz kozh. An « omphalos » ( « ar begel ») a oa ur maen pikernek, lakaet war eeun en adyton, paket en danvez ha daou erer en aour a-us dezhi. Hervez ar mojennoù e oa bet Zeus o lakaat daou erer da nijal kuit, pep hini a bep tu da gelc'h an douar, hagen em gavet e oa an daou evn-preizh e-kreiz an douar.\nOrakl ebet ne oa pa n'edo ket Apollon en e santual ha gortozet e veze e zistro gant e feizidi. Neuze e veze aozet an tremen gant ar veleien hervez un urzh dibabet gante, profoù a veze graet d'an doue, ar veleien a daole takennoù dour war ur c'havr ha ma ne grene ket e veze kollet e dro gantar pirc'hirin kaezh.\nMenez Parnassos, gant Andrea Mantegna, e 1497.\nE-kerz ar goañv e veze kontet ez ae Aopollon kuit eus Delfi da en em c'hlanaat da [Hyperborea]], ha Dionysos an hini a gemere e lec'h.\nTempl Apollon PitiaAozañ\nPausanias ar Beajour a ra anv eus c'hwec'h templ dediet d'an doue Apollon a oa bet a-hed ar bloavezhioù : an hini kentañ a vefe bet ul lochenn lore, an eil savet gant gwenan ar Menez Parnassos en koar ha pluñv evned ar vro, an trede gant Hefaistos en arem.\n3,511 a dud a oa o chom eno e 2001.\nBAURIN Claude, Les sanctuaires panhelléniques, lieux privilégiés de l'identité grecque, Mae 2002 — Clio (fr)\nLÉVÊQUE Pierre, En Grèce, la religion des oracles, Meurzh 1995 — Clio (fr)\nLes commandements ou ordres de Delphes — Projet Homère (fr)\nDizoleiñ Delfi : Voyage en Grèce (fr)\nMirdi hendraouriezh Delfi\nAn Tholos, templ da Atena.\nE templ Apollon e Delfi\nSantual Delfi :\nc'hoariva ha templ Apollon\nTeñzor tud Aten\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Delfi&oldid=1988641 »


Sonerezh Breizh - Wikipedia\nPa ‘vez komzet eus sonerezh modern a Vreizh ez eo an anv kentañ a zeu en em soñj hini Alan Stivell. Daoù vennozh ‘zo d’an dra-mañ : pouezuster e oberoù hag e vrud. Memes ma ne oa ket an hini kentañ o adimplijout ar sonerezh hengounel a Vreizh (cf. labour ar bagadoù a-raozañ – ha gantañ -) en deus modernekaet Alan Stivell ar sonerezh breizhat ha keltiek a-grenn en ur treuzkas binviji modern (gitar elektrek, gitar boud, hag all hag all). Ouzhpenn da-se, implijet n’eus evit ar wech 1añ doareoù modern ha micherel evit ma vije anavezet ha treuzkaset e sonerezh, er bed a-bezh, en ur kregiñ gant arvesterien breizh, a na anavezen ket pe a vije serret d’ar sonerezh. Strolladoù all oc'h implijout an doare "rock" hag a zo deuet da vezañ anavezet er-maez eus Breizh a zo : Tri Yann, Stone Age, EV, Krêposuk, Armens, Merzhin,Matmatah,Tri Bleiz Die, Ar re Yaouank, Sonerien Du hag all. Strolladoù a implij ivez an elektronek abaoe pell evel ar c’haner Denez Prigent. E-pad ar bloavezhioù 90 ec'h erruas an hip-hop breizhat gant Manau. Hag e-pad ar bloavezhioù 2000 ez eus oberourien-sonerien nevez o tont war-well, evel Dom DufF ha Nolwenn Korbell, ha war lerc’h Gwennyn. Da ouzhpennañ a vez lod sonerien o vont gant hent sonerezh Breizh evel Yann Tiersen hag e wreg Tiny Feet.\nSoñjet e vez diouzhtu d'ar c’houpladoù bombard/binioù pa vez soñjet da sonerezh Breizh. Memes ma ‘z eo ar binviji-se brudet, dreist-holl e Breizh-Izel, ne vez ket implijet nemeto. Gwechall a oa implijet an delenn ivez, dreist-holl gant duked Breizh. Met n'he deus ket leusket kalz a roudoù goude mare an duked. E-penn kentañ ar bloavezhioù 1950 e labouras Alan Stivell hag e dad Georges Cochevelou, heuliet gant reoù all, evit ma vije addigaset er vro. Anavezet eo hiziv an deiz dindan anv an delenn geltieg. E-pad an XIXvet kantved e oa bet treuzgaset e Breizh an accordeoñs diatonek hag an dreujenn-gaol. Plijet e veze an dud gant an ton chalerus eus an dreujenn-gaol ha dre ma c’helle kemer plas an diskan e-barzh ar c'han ha diskan. Binviji all a zo bet hag a zo c’hoazh implijet : ar beuz, ar biell, ar violoñs, an treujenn-gaol, Fleüt Iwerzhon hag an Dulsimer. N’eus ket pell gitar, hag a oa implijet e-penn kentañ evit heuliañ kanaouennoù (cf. Glenmor) hag implijet war lerc’h evit an dañsoù, er fin e vez implijet gant tud evel Dan Ar Braz, Soïg Sibéril, Jean-Charles Guichen pe Nicolas Quéméner evit c’hoari e-unan.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Sonerezh_Breizh&oldid=1875105 »\nKemm diwezhañ d'an 14 Mae 2020 da 10:35\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 14 Mae 2020, da 10:35.


Enez Avalon - Wikipedia\nUn enezenn eo Avalon pe Avallon e danvez Breizh, e-lec'h mard eo kaset ar Roue Arzhur goude Kad Camlann. Hervez mammennoù 'zo e vefe al lec'h ma oa goveliet Kaledvoulc'h, kleze Arzhur. War a seblant e vefe an enezenn m'emañ Morgana o chom ivez. Meur a soñj ha meizad a oa bet savet diwar al lec'h mojennel-se el lennegezh hag en hengounioù.\n1 Ar Mammennoù Krennamzerel\n4 Deveizadur mojennel\n5 Avalon e Breizh\n6 En arzoù\nAr Mammennoù Krennamzerel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUr vojenn eo Avalon.\nKentañ meneg eus Enez Avalon a gaver gant ar stumm latin insula Avallonis e-barzh Historia Regum Britanniae, skrivet gant Jafrez Menoe etre 1135 ha 1138. Lavarout a ra an aozer e oa degaset Arzhur d'an enezenn goude bezañ drouk-gloazet gant Medrawd e-pad Emgann Camlann. E 1155 e kinnig ar barzh anglo-normanek Robert Wace un adskrivadenn eus an Historia, hag adkemer a ra tem an enezenn : « en Avalon se fist porter Por ses plaies mediciner » ("en Avalon e voe douget a-benn louzaouiñ e c'houlioù").\nE dornskridoù 'zo an Historia eo war an enezenn-se e c'hoveljod Kaledvoulc'h : « En l’île d’Avalon fut faite » ("En enez Avalon e voe graet").\nE 1149 e oa embannet ar Vita Merlini, pe Buhez Verzhin. Reiñ a reer an dornskrid-se da Jafrez Menoe ivez, zoken mard eo Merzhin disheñvel a-walc'h ennañ diouzh an hinienn a oa en Historia. Daoust da se e teskriv aozer ar Vita Avalon evel al lec'h ma oa degaset Arzhur goude Emgann Camlann c'hoazh. Ne vez ket implijet an anv "Avalon" gant ar skrivagner avat, nemet « Insula pomorum que fortunata uocatur / Ex re nomen habet quia per se singula profert / Non opus est illi sulcantibus arua colonis / Omnis abest cultus nisi quem natura ministrat / Vltro fecundas segetes producit et uuas / Nataque poma suis pretonso germine siluis / Omnia gignit humus uice graminis ultro redundans / Annis centenis aut ultra viuiter illic » ("Enezenn ar gwez-aval, anvet an enezenn fortunius rak n'o deus ket ezhomm he douaroù da vezañ aret gant soc'h an arer a-benn bezañ strujus. Hep trevad ha dre-anien e sav enni eostoù fonnus, rezin hag avaloù war wezennoù digrennet ; goloet eo he leur gant a bep seurt eostadoù e-lec'h geot. Aze e vever ouzhpenn kant bloaz.").\nMoarvat e oa amprestet an anv "enezenn fortunius" roet da Avalon digant Isidoro Sevilla (VIvet kantved) pa zeskrivas an Inizi Canaries, pe digant Pomponius Mela (Iañ kantved goude J.-K) pa venegas « an inizi Fortunius ma gresk hep trevad frouezhioù a vez adc'hanet atav ha m'emañ an annezidi o kas deizioù disoursi ha laouenoc'h eget ma vijent en ur gêr pinvidik. »\nE-barzh Vita Merlini e teskriv an aozer annezerezed brudet enez Avalon : « Illic iura nouem geniali lege sorores / Dant his qui ueniunt nostris ex partibus ad se / Quarum que prior est fit doctior arte medendi / Excedit que suas forma prestante sorores / Morgen ei nomen didicit que quid utilitatis / Gramina cuncta ferant ut languida corpora curet / Ars quoque nota sibi qua scit mutare figuram / Et resecare nouis quasi dedalus aera pennis / Cum uult est bristi- carnoti- siue papie / Cum uult in uestris es aere labitur horis / Hanc que mathematicam dicunt didicisse sorores / Moronoe- mazoe- gliten- glitonea- gliton / Tyronoe- thiten- cithara notissima thiten » ("Aze e vazhyev nav c'hoar dindan lezenn ar blijadur pep hini o tont ac'hanomp davet oc'h annez. Dibar eo an hini gentañ en arz al louzaouiñ ha dreist ar re all eo e-keñver kened : Morgen, evel ma reer diouti, a gelenn vertuzioù ar plant a-benn pareañ kleñvedoù ; kemmañ he neuz a c'hell ivez, hag evel un Dedal all e oar nijal en aer gant he divaskell ha mont davet Brest, Chartres, Pariz, pe diskenn en-hor-c'hichen. Lavarout a reer e kelennas-hi ar jedoniezh d'he c'hoarezed Moronoe, Mazoe, Gliten, Glitonea, Gliton, Tyronoe, Thithen, hag ar sonerez vrudet Thithen.")\nMoarvat e klot an nav c'hoar-se gant an nav belegez a venegas Pomponius Mela pa ziskrivas Enez Sun : « Enez Sun, e Mor Breizh, e-tal bro an Osismied, a zo brudet dre un diougan galian e nav belegez, pep hini anezho gouestlet d'ar werc'hded. Anvet int Gallisened, ha reiñ a reer dezho galloud dibar da zirollañ an avelioù ha da sevel ar morioù, da gemmañ el loen a fell dezho, da bareañ poanioù a soñjer dibare, da anavezout ha da ziouganañ an dazont, galloudoù na ziskouezont nemet d'ar re a zeu a-ratozh d'oc'h enezenn a-benn o welout. »\nTalvoudus eo gouzout ne oa ket peursur Jafrez Menoe a-zivout marv Arzhur. Mard echuas an Historia gant « ra gousko e ene er peoc'h ! » e skrivas dek bloaz war-lerc'h er Vita Merlini (Merzhin eo a gaoz) : « Illuc post bellum camblani uulnere lesum / Duximus arcturum nos conducente barintho / Equora cui fuerant et celi sydera nota / Hoc rectore ratis cum principe uenimus illuc / Et nos quo decuit morgen suscepit honore / Inque suis talamis posuit super aurea regem / Stulta manu que sibi detexit uulnus honesta / Inspexit que diu. tandem que redire salutem / Posse sibi dixit- si secum tempore Longo / Esset et ipsius uellet medicamine fungi / Gaudentes igitur regem commisimus illi / Et dedimus uentis redeundo uela secundis » ("Aze hor boa degaset Arzhur gloazet goude Emgann Camlann, hag hor sturier a oa Barinthe a anaveze ar mor hag ar stered. Degemer e oa ar brenin gant Morgen pan erruas, gant an enoroù a zelleze. Hen lakaas en he c'hambr war wiadennoù a-feson, dizoloas ar gouli gant he dorn flour hag hen imbourc'has gant evezh. A-benn ar fin e lavaras-hi ez adroje e yac'h dezhañ ma kasfe trawalc'h a amzer ganti ha ma c'houzañvfe al louzaouerezh. En ur mor a levenez hor boa fiziet ar roue enni ha kemeret hent an distro gant an avel vat.")\nMod-se e lakaas Jafrez mar e-keñver marv Arzhur.\nMoarvat e oa savet al liamm etre Avalon ha mojenn ar Roue Arzhur gant Jafrez Menoe e-unan. N'eo ket peursplann an anv zokennoc'h. N'eus mammenn arvorigat ebet a veneg al lec'h-se, ha cheñchet o doa aozerien gembreat ar Brut y Brenhinedd an anv insula Avallonis gant ynys Auallach, ar pezh a dalvez ne oa ket boutin an anv e Bro-Gembre. An anv-den Avallach a gaver kalz e lignezoù krennamzerel kembreat. Lavarout a ra a-walc'h an triadoù kembreat e oa beziet Arzhur en ur sal vras war Enez Avallac'h : « Ac y myvn plas yn Ynys Auallach y cladvyt » (TYP n51) hogen e kaver an triadoù-se e-barzh dornskridoù n'int ket ken kozh (XVvet kantved). Meneget eo an enezenn er dornskrid Pen.185 « Ynys Afallach » (TYP n90). Eno eo unan eus teir enezenn a habaskted beurbadus, gant « Nyghaer Garadawc » (Caer Caradawg) ha « Mangor » (Bangor). Dav eo lakaat an triad-se gant un eil er dornskrid Pen.228 a heveleb Avalac'h/Avalon gant an Enez Wer, enezenn a hevelebed he-unan gant abati Glastonbury : « Bangawr, a Chaer Gariadawc, ag Ynys Widrin » (TYP n90). Gwelout a reer e anaveze dastumerien an triadoù-se kement testennoù latin Jafrez Menoe hag ar pezh a ouzhpennas menec'h Glastonbury warno. Bezañ a c'hell e oa hengounioù a-zivout un enezenn a avaloù evel metaforenn ar Bed All. Marteze e oa anvet an enezenn-se Avalon, zokennoc'h. Da skouer e veneg Loomis al lavarenn « evit holl aour Avalon » abaoe 1130 e-barzh dornskridoù an Douar-Bras.\nKavout a reer e Galia ur gêr anvet Avallon, e bro ar Vurgonded, a c'hellfe harpañ ar vartezeadenn-se. Evelato e c'hellfed lavarout e oa kemmesket an anvioù gant Jafrez Menoe pa ouzer e veneg an Historia ur gad gant Arzhur a-raok Camlann, kad a voe emgannet e Bro-Vurgondia e Saonenn Suzon, etre Autun ha Langres.\nN'eus forzh penaos e lakaer an anv Avalon, Avallon, Avallach pe Afallach, diazezet eo splann war an avaloù hag ar gwez-aval. An anv "aval" a gaver e kembraeg ivez (afal) hag e galianeg (aballos). Evit Jafrez Menoe ivez e ranke talvezout an anv e oa kaoz eus ul lec'h dibar dre e wez-aval rak hevelebiñ a ra Avalon gant an insula pomorum (« enezenn an frouezh »). Menegiñ a c'heller e rankfe bezañ liammet anv ar gêr Avalon gant an aval(enn) dre an deveradurezh.\nLec'hierezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nE-pad an XIIvet kantved e oa lec'hiet Avalon e Glastonbury, Somerset, moarvat abalamour da venec'h an abati a felle dezho sachañ war ar berc'herined ha tapout grad vat ar roue Richard Iañ Kalon Leon gant klod meur ar brenin breton. Eürus e oa dezho dizoloadenn dic'hortozet ur vez ginklet gant ur groaz gizellet, ur bloaz nemetken goude kurunadur Richard. Skrivet e oa war ar groaz :\n« Hic iacet sepultis inclitis Rex Arthuris in insula Avalona »\n« Amañ emañ beziet ar Roue Arzhur klodus en Enez Avalon »\nPerlesvaus, pe Li Hauz Livres du Graal (hanter-kentañ an XIIIvet kantved) a seblant implijout lec'hierezh Avalon e Glastonbury. Degouezhout a ra Lanselod e « l’Ille d’Avalon » ("Enez Avalon", HLG, p. 822) nad eo ket un enezenn met kentoc'h ur glenn kev e zek lev a hirded. Aze emañ bez rouanez Gwenivar hag an hini emañ penn Loholt ab Arzhur enni. Eno e oa bet lakaet restoù Loholt goude ma oa bet dibennet gant ar senechal Kei : « fist il le chief de son fil porter en l’ille d’Avalon en une chapele qui estoit de Nostre Dame » ("penn e vab a lakaas da vezañ kaset da Enez Avalon d'ur chapel a oa gouestlet d'hon Itron-Varia", HLG, p. 710). Endeo eo prest bez Arzhur he-unan da zegemer kelan ar roue.\nAsurañ a ra aozer Perlesvaus e oa bet diskrivet e levr diouzh un dornskrid latin kavet « en l’Isle d’Avalon en une sainte meson de religion qui siét au chief des Mares Aventurex, la oli rois Artuz e la roïne gisent » ("en Enez Avalon en un ti relijiel santel azezet war-varr ar Yeun Avanturus, e-lec'h m'emañ ar roue Arzhur hag ar rouanez en o gourvez", HLG, p. 1052).\nE skridoù Robert de Boron e teu « dame de l’isle d’Avalon » (Merlin en Prose V1, p. 213) da gerc'hat sikour Arzhur p'emañ-eñ war-nes mont da vrezelaat da dTarabel a-enep Rion. Gourizet eo-hi gant ur c'hleze n'eo ket evit en em zizober dioutañ. N'eus nemet gwellañ marc'heg ar bed a c'hellfe he zennañ diouti. Balin ar Gouez eo a zeuas a-benn d'ar gefridi-se. E-barzh Romant Istor ar Graal (Le Roman de l'Estoire dou Graal, 1190-1199) en doa fiziet Jozeb Arimatia ar Graal Santel en e vreur-kaer Hebron en doa e-unan e fiziet en e vab Alan hen dougas da saonennoù Avaron : « Qu'ès vaus d'Avaron s'en ira » ("Da saonennoù Avaron ez aio"). Bezañ a c'hellfe al lec'h ma voe kaset ar Graal Enez Avalon.\nLavarout a ra annezidi lec'hioù gant un anv diazezet war "aval" emañ ar roue Arzhur beziet en o farrez. Mod-se eo, da skouer, gant Enez Aval e Pleuveur-Bodoù (Bro-Dreger, Aodoù-an-Arvor) ; mont a c'heller d'an enezenn pan eo izel ar mor. Beziet e vije ar roue dindan un daol-vaen eno.\nDeveizadur mojennel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nMeur a zeveizadur mojennel a c'heller kavout a-zivout Enez Avalon. Ret eo chom war ziwall en-o-c'heñver avat.\nMa daveer d'ar mojennerezh keltiek ha dre-vras d'ar mojennerezh indezeuropek e c'hellfed gwelout Avalon evel ur vro m'emañ ar re varv o chom, evel an Anaon, Ifernioù Hellaz, pe d'an nebeutañ ur seurt Bed All. Ez gwir ne chomo ket Arzhur aze da viken rak emañ ar bed o c'hortoz ouzh distro ar roue. Mod-se n'eo ket Avalon lec'hiet en hor bed-ni, zoken mar c'hellfer kavout un nor daveti ennañ.\nDegaset eo Arzhur di war ur vag gant teir c'hoar ha meneg an avaloù en anv Avalon a laka da soñjal en divarvelezh, zoken ma n'eo ket ur vuhez da-vat : n'int ket pareet goulioù Arzhur. Elfennoù kevatal a ro ar mojennerezh greg gant bag C'haron hag avaloù aour Liorzh an Hesperidezed, a vez en ul liorzh e penn ar bed, da lavarout eo en ul lec'h kloz ivez.\nE mojennoù Bro-Iwerzhon e vez graet Emain Ablach eus Avalon.\nAvalon e Breizh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nZoken na gaver ket testennoù kozh a-zivout Avalon e Breizh, roudoù 'zo eus ar vojenn. An hengoun a lavar eo Enez Aval (e Pleuveur-Bodoù) liammet ouzh Avalon a oa bet meneget e Bloazdanevelloù Breizh : "Quant à l'île d'Avalon, il existe bien, à l'Est de l'île Grande, un îlot appelé Aval (en breton, pomme) sur lequel se trouve un menhir qui, d'après une légende — dont je n'ai pu établir ni l'origine ni l'antiquité — serait le tombeau d'Arthur" ("Evit Enez Avalon ez eus ez gwir e Reter an Enez Veur un enezennig anvet Aval emañ ur peulvan warni a vefe bez Arzhur, hervez ur vojenn n'em eus ket kavet he orin nag he hended.") Menegiñ a ra un notenn en hevelep pennad : "La prétendue tradition suivant laquelle Arthur aurait tenu sa cour au château de Kerduel et aurait été inhumé dans l'île d'Aval, près de l'île Grande est déjà rapportée dans les Antiquités de la Bretagne (Côtes-du-Nord) du Chevalier de Fréminville (1837), aux pages 19 et suivantes. L'auteur croit à une part de vérité historique dans cette légende. Mais n'oublions pas qu'il écrivait en pleine période de romantisme et de mirage celtique." ("An hengoun, ma oa, herveti edo lez Arzhur e kastell Kêrduel hag eñ beziet war Enez Aval, e-kichen an Enez Veur, a zo degaset endeo en Antiquités de la Bretagne gant Marc'heg Fréminville e 1837, pajennoù 19 hag all. Krediñ a ra an aozer ez eus un tamm gwirionez istorel er vojenn-se. Arabat ankounac'haat avat e skrive e-kreiz mare ar romantism hag ar bamaj keltiek.")\nPan eas Tennyson da Vreizh e tiskouezjod lec'hierezh sañset Avalon dezhañ. Talvezout a ra e oa anavezet ar vojenn gant tud ar Vro. Ret eo diwall avat rak n'ouzer ket ha dont a rae eus un hengoun pe eus romantoù ar grennamzer.\nEr Silmarillion gant J. R. R. Tolkien ez eus un nor elfek anvet Avallónë.\n1972 : Taolennet eo Avalon evel ur vro vojennel e Les Fusils d'Avalon, ur romant gant Roger Zelazny. Renet en dije Corwin d'Ambre aze, met aet eo diwar-wel abaoe.\n1983-2004 : The Avalon Series, heuliad romantoù gant Marion Zimmer Bradley.\nThorgal : Eil levrenn ar saga L'Île des mers gelées a zo levezonet gant mojenn Avalon.\nAvalon high gant Meg Cabot.\nLes 7 filles d'Avalon gant Isa-Belle Granger, 2009, Michel Quintin.\nLa Quête d'Ewilan gant Pierre Bottero : En em gavout a ra Ewilan gant un den anvet Merwyn Ril'Avalon, a zo Merzhin.\nThe Myst of Avalon gant fr:Marion Zimmer Bradley.\nMorgane la sirène gant Charles Le Goffic, 1898. Lakaat a ra ar romant-se Avalon war Enez Aval e Pleuveur-Bodoù. Nepell diouti eo Kastell Kerduel, lec'h ma vije bet annez ar Roue Arzhur. Lakaet e oa er sinema gant Léonce Perret, ha savet ar film etre Enez-Eusa, Ploumanac'h ha Tregastell e 1927.\nLa Fille d'Avalon gant Marc Letellier, 2010. Bodañ a ra ar romant-se tudennoù ar mojennerezh keltiek ha mojennoù Breizh a-benn sklêrijennañ ar gristeniezh geltiek.\n1990 : Avalon, film amerikan gant Barry Levinson.\n2000 : En À la rencontre de Forrester, film amerikan sevenet gant Gus Van Sant, Avalon Landing eo anv ar romant a roas bruderezh da Forrester.\n2001 : Avalon, film gant Mamoru Oshii.\n2006 : Er film Renaissance eo Avalon ur gevredigezh enklask evit ar yac'h, ar gened hag an hirhoal.\n2010 : Avalon High, film amerikan sevenet gant Stuart Gillard, diouzh levr Meg Cabot.\n2011 : Avalon, film svedat gant Axel Petersen. N'eo "Avalon" nemet anv ur voest-noz, hogen e c'hellfed gwelout an arvestenn diwezhañ evel un daveenn da veaj Arzhur da Anaon.\n2001 : The Mists of Avalon, film-skinwel gant Uli Edel.\n2006 : en dresadenn-vev Fate/stay night, roet eo an anv "Avalon" da feur Excalibur, gant galloud pareañ e zouger diouzhtu.\nAvalon eo anv ur rouantelezh ma'z a an harozez en heuliad Princess Starla et les Joyaux Magiques (titl orin : Princess Gwenevere (Guenièvre) and the Jewel Riders).\nUn enezenn eo Avalon en heuliad treset Disney Gargoyles. Emañ ar roue Arzhur o kousk eno betek an deiz ma vo ret dezhañ.\nE-kreiz istor rann 1 ha 2 naved heuliad Stargate SG-1 eo Avalon. Ul lec'h eo dindan ur bre ha difennet gant teknologiezhioù ar Re-Gozh aozet gant Merzhin.\nAvalon eo anv un gastell-nij en dresadenn-vev Code Geass, ha n'eo nemet unan eus elfennoù mojenn ar roue Arzhur adkemeret gant an heuliad.\nMerlin (heuliad skinwel) : anvet eo The Doors of Avalon seizhvet rann ar c'hentañ heuliad.\nEn heuliad Merlin (a zo pell a-walc'h diouzh ar vojenn orin) e seblant bezañ Avalon evel ur bed dioutañ e-unan m'emañ ar boudiged o chom. Mont di a c'heller dre ul lenn. Zoken ma n'eo ket displeget splann e seblant Avalon bezañ liammet gant an Anaon : beziet eo un drouizez ennañ, ha kaozeal a c'hell gant Merzhin dre hanterouriezh ur vuredad dour eus lenn Avalon.\nAvalon High, a oa produet evit Disney Chanel, a veneg azginivelezh ar roue Arzhur, marc'heien an Daol-Grenn ha Mordred. Distreiñ a raio ar roue Arzhur a-benn dieubiñ ar bed diouzh oad an deñvalijenn, ha klask a raio Mordred e zistrujañ.\n1968 : Ar fryniau bro Afallon, kanaouenn gembraek gant Dafydd Iwan (diwar ton ar ganaouenn saoznek Big Rock Candy Mountain)\n1971: meneget eo Avalon er ganaouenn "The Battle of Evermore" gant ar strollad Led Zeppelin.\n1976 : "Avalon Hideaway" zo titl un ton war albom Tejas gant ar strollad rock teksan ZZ Top.\n1982 : anv un albom gant Roxy Music eo Avalon. Titl an trede kanaouenn eo ivez. Adkemeret eo ar ganaouenn-se gant Bryan Ferry e miz Gouere 2000 war e albom Slave.\n1991 : The Mist of Avalon eo titl unan eus albomoù Alan Stivell.\nAvalon eo titl unan eus kanaouenn ar strollad Sigur Rós war o fladenn Ágætis byrjun.\nAvalon zo anv ur strollad metal pounner war-gresk a Vro-Alamagn.\nAvalon zo anv ur strollad amerikan rock kristen.\n2005 : Ton diwezhañ an albom Hordes of the Brave gant strollad metal ar gitarour Dushan Petrossi eo anvet "Troops of Avalon".\n2006 : Titl unan eus kanouennoù ar strollad rock suis Lovebugs eo "Avalon". Emañ war ar bladenn In Every Waking Moment.\n2010 : War bladenn The Final Frontier gant ar strollad Iron Maiden ez eus ur ganaouenn anvet "Isle of Avalon".\n2010 : Titl unan eus kanaouennoù ar strollad punk rock Bad Religion eo "Avalon", war o fladenn The Dissent of Man.\n2011 : Meneget eo Avalon er ganaouenn "C'était déjà toi" war albom Lys & Love gant Laurent Voulzy.\n2015 : Meneget eo Avalon er ganaouenn "Wake Up", unan eus kanaouennoù ar c'hoarigan La Légende du Roi Arthur, gant Dove Attia.\n2015 : Sevel a reas Marc Letellier ur c'hoarigan anvet La Fille d'Avalon. Savet eo bet diwar ur romant a-titl, savet gant Marc Letellier ivez.\nTitl ur ganaouenn Professor Green eo Avalon, war e bladenn At your inconvenience, kanet gant Sierra Kusterbeck.\nMeneget eo Avalon e kanaouenn Manau "Dernier combat" en albom Fest noz de Paname e 2000.\n"Voyage to Avalon" eo unan eus kanaouennoù kenji kawai a oa er film Avalon.\nMeneget eo Avalon er ganaouenn "Malone", gant Renaud war e bladenn Rouge sang.\n"Avalon" zo titl ur ganaouenn gant ar strollad Power Metal Gamma Ray, en albom Empire of the undead.\nE-kreiz istor Tomb Raider Legend ha Tomb Raider Underworld eo Avalon. Enno ne vije ket marvet mamm Lara Croft, kentoc'h treuzdouget en ul lec'h bennak er rouantelezh mojennel. Mojenn Kaledvoulc'h ha Thor, an doue lec'hlennek, a zo implijet ivez.\nAvalon eo anv ur vro kevatal ouzh Breizh-Veur er c'hoari-roll Les Secrets de la septième mer.\nAvalon eo anv feur kleze Saber e Fate/Stay Night.\nE Guild Wars e kaver ur gêr anvet Cavalon, e daveenn an enezenn vrudet.\nE Grand Theft Auto 2, karter kreizel ar gêr gentañ eo Avalon.\nAvalon eo anv ur gevredigezh hudourien e Soul Sacrifice.\nAvalon eo anv ur bed e Wizard101.\nLointain Avalon eo anv ul leurenn et Sonic et le Chevalier Noir e-lec'h mard en em gann ar c'hoarier a-enep d'ar roue Arzhur. Anvet eo Faraway Avalon sonerezh al leurenn.\nNeoAvalon eo anv ur strollad er c'hoari Brave Frontier (stumm Europa) tro-dro tem al lennegezh arzhurel.\n↑ Vita Merlini e Latin ha Saozneg war http://www.sacred-texts.com/neu/eng/vm/vmlat.htm.\n↑ « Fortunatarum insulae vocabulo suo... » (Etymologiae, XV)\n↑ Pomponius Mela, Levrenn III, 10\n↑ J. Menoe, Vita Merlini\n↑ Pomponius Mela, De Chorographia, III, 6\n↑ R. Bromwich, Trioedd Ynys Prydein, University of Wales Press, 1961.\n↑ Da lavarout eo e Dijon. Maget e oa douvez ar gêr-se gant ar stêr Suzon, hervez Gregor Teurgn (VIvet kantved).\n↑ Venceslas Kruta, Les Celtes, Histoire et dictionnaire, Robert Laffont, Pariz, 2000, p. 389.\n↑ Le Haut Livre du Graal, embannet gant Michel Zink, Lettres gothiques.\n↑ Corbes H., « Alfred Tennyson en Bretagne à la recherche des légendes arthuriennes » in Annales de Bretagne, tome 72, niverenn 4, 1965. p. 535.\n↑ Corbes H., « Alfred Tennyson en Bretagne à la recherche des légendes arthuriennes », p. 535, notenn 26.\n↑ Corbes H., « Alfred Tennyson en Bretagne à la recherche des légendes arthuriennes », p. 535.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Enez_Avalon&oldid=1978233 »\nLec'hioù gwengelouriezh Preden


Penychen a oa ur c'hantrev e Morgannwg, e Kembre, er Grennamzer. Edo etre kantrev Senghenydd ha hini Gwrinydd, e kreisteiz Kembre. Eno emañ bremañ distrigoù Rhondda Cynon Taf, Bro Morgannwg ha kornôg Caerdydd.\nMarteze e oa Penychen ur rouantelezh vihan, er penn-kentañ, a-raok bezañ ur c'hantrev krennamzerel. Da gentañ e voe unan eus an tri c'hantrev a oa e rouantelezh Glywysing, asambles gant kantrevoù Gwynllŵg ha Gorfynydd. Savet e voe ar c'hantrevoù-se goude marv Glywys (war-dro ar bloaz 480), roue kentañ Glywysing, pa voe rannet ar rouantelezh etre e dri mab, Pawl, Gwynllyw ha Mechwyn. Hogen ne ouzomp ket kalz a dra diwar-benn istor ar rouantelezh-se.\nGoude marv Gwynllyw e tegouezhas kantrev Penychen gant e vab Cadog, brudet evel sant. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus Rouantelezh Gwent, dindan Meurig ap Tewdrig, ha goude-se e teuas da vezañ ul lodenn eus Rouantelezh Morgannwg.\nPa voe aloubet kreisteiz Kembre gant ar varoned norman, en em gavas al lodenn su eus Penychen, war ribl Mor Havren, dindan renerezh aotrouien norman eus Marz Kembre. Met gorre ar vro - kombodoù Glyn Rhondda ha Meisgyn — a oa renet gant aotrouien gembreat bepred. Paeañ a rae an aotrouien-se un truaj d'an aotrouien norman galloudus met mirout a raent un tamm mat a c'halloud ha prest e oant d'en em gannañ evit mirout ar galloud emren-se.\nE Penychen e oa div greizenn relijiel a bouez, Llandaf, a oa sez eskibien Llandaf, ha Llancarfan (Nant Carfan e anv kentañ), ma oa ur manati diazezet gant sant Kadog ha ma voe meur a sant brudet evel Caradoc Llancarfan pe Ildud.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Penychen&oldid=1696408 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Ebr 2016, da 06:44.