Enklask ammoniak, lodenn 3 - Temz hag amoniak masklet e Sant-Maloù - Splann ! | ONG d'enquêtes journalistiques en Bretagne\nLodenn 3 : Temz hag amoniak masklet e Sant-Maloù\nIskevredad eo an Timac eus ar stroll roullier, ur pezh embregerezh gwerzhañ temz. Didrouz eo bet diorreet e labour aozañ temz diwar azot e Sant-Maloù. Pemzek vloavezh ur produiñ risklus-kaer, hep bezañ gwelet. N’eo diwallet nemet abaoe 2017, goude bezañ dilesket ur gaz saotrus, an amoniak, betek pemzek gwezh muioc’h evit an norm aotreet. Sed amañ ur sell war un hir a vankadenn a-berzh ar galloudoù foran.\nE-pad 15 vloaz da neubeutañ e bet kuzhet an tems nitrogenek produet gant an Timac.\nDilaosket eo bet muioc’h a amoniak gant an Timac eget ar pep brashañ a zo aotret gant al lezhenn, gwechoù ‘zo etre 2017 ha 2020.\nAnkeniet eo kevredigezhoù ha medisined lec’hel ‘zo abalamour da saotradur an amoniak.\nNe ra ket trouz ar galloudoù foran gant an afer\nAr c’hevredigezhioù Dour ha Stêrioù Breizh ha Breizh Vev eo o deus kelaouet ar sitoaianed hag an dilennidi rannvro. « Kaset eo bet keloù ar redioù da gêr Sant-Maloù ha da Roullier gant servijoù ar prefeti met n’int ket bet kaset d’ar rannvro. Amañ zo ur vankadenn a gelaouiñ. Ne vezer ket kelaouet eus tuioù fall mod ober an industriel gant ar Stad. Roet hon eus dezhi da c’hoût », a lâr ur c’huzulier rannvro kozh deomp, hemañ gwelloc’h gantañ chom hep reiñ e anv. Claude Renoult e penn anezhañ betek miz Even 2020, n’eus ket graet ar c’huzul-kêr muioc’h a drouz war-dro d’an afer, hag-eñ e oa ankeniet an dud. « Abaoe 20 vloaz n’eus bet maer ebet o tivizout ober war-dro da skog an industrierezh da vat. Diouer a gouraj, emgontrollerezh, mignonaj, soñjet e vez int galloudus, gant se n’eomp ket da glask laou dezhe », eme an dilennad kozh c’hoazh.\nRet eo lâret penaos eo soutenet ar stroll Roullier gant an dilennidi, dre m’en deus postet kalz a arc’hant war ar porzh. Da skouer gant Kreizenn Vroadel an Nevezadur (CMI) ur savadur nevez-flamm, o tegemer 200 ijinour war ar magañ loened ha plant, arc’hantet gant un amprestadenn tost da 50 million a euroioù digant Bank Europat ar Postadurioù (BEI). D’ar 7 a viz Ebrel 2014 e oa bet igoret ar maen kentañ, gant Jean-Yves An Drian e-unan, e-kichen Claude Renoult, maer nevez-dilennet. « Roullier n’heller ket tremen heptañ gant an implijoù a zegas e Dinarzh ha Sant-Maloù, eme ur plac’h eus ar gêr, lakaet hec’h anv ganti war ul listennad en tu-enep en dilennadegoù-kêr diwezhañ. Kreñv-mat eo e zalc’h war ar porzh. »\nUr rouedad levezon war gêr ar gourserien betek Europa\nA-orin Kleub an Tregont e oa Daniel Roullier, ul lobby o vodañ an industrielerien e Breizh ar muiañ a levezon gante. Diazezet en devoa anezhañ e Sant-Maloù, er gambr kenwerzh hag industrierezh (CCI), a oa prezidant anezhi e 1988. War an dachenn vroadel emañ ar stroll Roullier gant besprezidantelezh Unvaniezh Vroadel Industrierezh an Temzañ (Unifa).\nOuzhpenn-se eo holding ar stroll ezel eus pemp stroll levezoniñ liammet gant an temzoù. E 2019 he devoa bet ur yalc’had 758 440 € digant bodad Europa, peurgetket en anv ur programm anvet « difioù ar gevredigezh : cheñchamant an hin ha barregezhioù ».\nAbaoe an hañv 2020 eo Fabrice Rigoulet-Roze penn meur burev ministr al labour-douar, Julien Denormandie. Fabrice Rigoulet-Roze, bet rener ar strategiezh er stroll Roullier etre 2008 ha 2011. « Graet e vez lobbying gant strolloù eveldomp. Ezhomm hon eus da gaout enarked », a respont unan eus pennoù bras kozh an Timac, hep bezañ souezhet.\nSavadurioùTimac Agro e Sant-Maloù. Poltred : Jean-Philippe Corre, Splann !\nE-kreiz porzh kenwerzh Sant-Maloù emañ an uzin Timac abaoe tri-ugent vloaz. A-hed 500 m ha 250 m led zo hangarioù o fenestroù faos, siloioù ha siminalioù warne. Ha liv zo roet d’ar skeudenn industriel-mañ gant mogedasennoù tev ha teñval o vont da-gaout ar c’houmoul, ha miliadoù a seier temz, glas ha gwenn. Pemp kant metrad pelloc’h a-denn-askell emañ ar mogerennoù hag an aod (diell 1 kartenn ar porzh). Kentañ lec’h touristel e Breizh eo Sant-Maloù, e-lec’h e vez ur milion a dud o tont bep bloaz. hag dre lec’h e tremen 416 210 tonenn a demz ha produioù kimiek ivez (diell 2 bilañs obererezhioù ar porzh). Ha gwir emañ an hanter eus al labour kenwerzh war ar porzh gant un aozer temz, roullier, dre uzinoù e iskevredad Timac.\nAbaoe ma oa bet savet e 1959 gant Daniel roullier eo kresket ar stroll hag an Timac en ur frikañ merl, bezhin kouralus a vez graet gante evit temziñ douar-labour trenk. Un tri-ugent vloaz diwezhatoc’h e vez gwerzhet 4,6 milion a donennoù temz dre ar bed gant an implijer kentañ e Sant-Maloù. ha tost da 340 000 anezhe aozet e Sant-Maloù en div uzin war ar porzh, unan all war un dachenn industriel. Koulskoude eo reolennet an uzin war ar porzh, tost da vezañ klaset Seveso, abaoe 2006 evit frikañ danvez maenel, met n’eo ket evit fardañ temz diwar azot… ac’h a d’ober 45 % eus ar produiñ. Dre se n’eus ket bet diwallet ouzh saotradur an aer e Sant-Maloù gant an amoniak e-pad 15 vloaz.\nMont a ra an Timac pell en tu all d’al liveoù aotreet evit a sell ar saotrañ gant amoniak\n« Bremañ n’oc’h ket evit en em rentañ kont, met pa vezer kustum e vez santet raktal, ur c’hwezh patatez brein. Diwar se e vez heget an nen, en e c’hlaourgennoù, e c’hoûg, e fri, e zaoulagad, evel bezañ allergek », eme ur plac’h eus ar vro, Pascale Nowicki, en ur fronañ an aer adalek ul leurenn en ti-gar, e-tal kichen ar porzh kenwerzh. Tost d’an dachenn industriel e-lec’h m’emañ o chom e tegas Caroline Ruffaut ouzhpenn: « Kement a c’hwezh a vez ken na vez ket tu da vont el liorzh a-wezhioù. Goloet e vez hor c’hirri-tan, ar gwer, gant ur wiskad saotradur ». N’emaint ket o-unan o vezañ ankeniet evel-se. Galvet eo bet an Timac dirak ar barner e Mae 2020 gant daouzek den hag ar gevredigezh sitoaianed Osons ! evit “trubuihoù direizh en amezegezh”. Daou vizvezh diwezhatoc’h e oa lez-varn Sant-Maloù o tigeriñ ur prizacherezh da-gaout obererezh an embregerezh. A-benn miz Du 2021 eo gortozet an danevell.\nDa-heul torradennoù lezenn stank gant an embregerezh emañ an diviz. Etre 2017 ha 2020 zo aet amoniak e-maez e siminaloù pell en tu all d’al live aotreet, lakaet da 50 mg/m³ dre arete gant ar ministr. Hervez un danevell (diell 3) gant renerezh rannvro an en-dro, ar c’hempenn, hag al lojiri ( Dreal) embannet d’an 28 a viz Genver 2020 e oa bet tapet barroù saotrañ e 2019, gant c’hwezek devezh e-maez lezenn e miz Here ha pevar devezh warn-ugent e miz Du. d’ar 26, 30, 30 a viz Here, ha d’ar c’hentañ hag eil a viz Du e oa bet tapet daouzek gwezh an norm lakaet.\nHogen en danevell-mañ end-eeun e vez desket penaos « e-kerzh un emvod d’an 11 a viz Kerzu 2019 en devoa embannet ar c’horvoer e oa emskiant eus ar riskl bras a zilaoskadennoù aezhennoù diwar ar produioù savet gantañ. Dre ma oa unan eus produioù pennañ ar stal en deus dalc’het gant ar produiñ memes tra ».\nPemzek vloavezh a broduiñ azot hep disklêriañ\nAn temz azotek, diwar sulfat amoniakek, eo ar produ pennañ-mañ. A-hed daou-ugent vloaz eo kresket ar goulenn anezhañ e Frañs eus un drederenn. « Ma ne vije ket staget Roullier da labourat gant an azot er bloavezhioù 2000 ne vije ket eus an uzin e Sant-Maloù ken, zo displeget gant unan eus pennoù bras an Timac. Met n’eo ket bet meret mat ar mod aozañ. »\n« Ma ne vije ket staget Roullier da labourat gant an azot er bloavezhioù 2000 ne vije ket eus an uzin e Sant-Maloù ken, zo displeget gant unan eus pennoù bras an Timac. Met n’eo ket bet meret mat ar mod aozañ. » Poltred : Jean-Philippe Corre – Splann !\nN’eo ket met e penn kentañ 2015 e oa krog an Dreal da soursial. Galvet gant tud diwar-dro, ar c’hevredigezhioù Dour ha Stêrioù Breizh hag Osons !, he devoa goûlet gant an Timac studial pizh ar pezh a gase en aer. Deskrivet eo ar rezultajoù en ul lizher d’ar prefed gant rener an Dreal, Sébastien Molet e miz Gouere 2018 (diell 4) : « An dilaoskadennoù renablet gant an embreger […], etre 5 ha 10 gwezh uheloc’h evit al live aotreet (…), a rafe dezhañ bezañ an hini kentañ er rannvro hag an dekvet hini e Frañs. Ar muzulioù a ra ma vo ranket lakaat an uzin dindan evezh dibaouez evit a sell an amoniak en he dilaoskajoù. N’eus doujet da hini ebet eus an erskrivadurioù-se. » N’eus ket respontet an Timac da c’houlennoù « Splann ! »\nAr stern ma vez lakaet ar vistri industri a-benn diwall o skog war an en-dro a vez hervez ar produioù a lâront ober gante, hag o-unan e vezont da brizañ an dañjerioù anezhe. « N’eus ket en doser an Timac eus produiñ temz kimiek, pezh a ra evit gwir. Kentoc’h eo reoliet evit ar frikañ danvez maenel. Ar pezh zo ledan ken ec’h eo, ha na c’houlenn ket e vefe dilaosket amoniak. » hervez Sébastien Molet. Ha gwir n’eus ket embannet an embreger bezañ cheñchet doare-ober pemzek vloaz abretoc’h en ur vont da-gaout ar produiñ gant azot. Anzavet en deus an Timac kement-mañ d’an Dreal e-kerzh un emvod d’an 28 a vi Mae 2018, evel zo testeniekaet en ul lizher a-berzh ar prefed kaset d’an embregerezh, d’an 13 a viz Even 2018 (diell 5). N’eo ket dister ar vankadenn. tapet hon eus kavout un diell eus an Timac o stadañ ar produiñ e 2017. 74 000 a donennoù a broduioù, oc’h ober 45 % eus kementadoù an uzin war ar porzh, a oa diwar azot, hag a veze skarzhet amoniak diwarne. En ur vont war an uzinoù all e vez tapet 226 139 a donennoù, da lâras 66 %. En ur c’hoût « emañ [an amoniak] en orin elfennoù moan n’eus ket da ziskouez pegen noazus int ken », eme ar prefed e-unan el lizher-mañ eus an 13 a viz Even.\nPoultrenn diwar amoniak hag aksidantoù al labour : liamm ebet etreze, eme an Timac\nE 2004 dija e oa bet paket ur c’hobradez gant se : « war ar c’hae diabarzh e oa hor burevioù, e-tal kichen al lec’h produiñ, kazi e-barzh. E fin ur goañvezh em boa klevet c’hwezhioù euzhus er burev, savet diwar goumoul poultrennek. Alies e veze devezhioù a-seurt-se. Dalc’het em boa da labourat, betek ma oan kouezhet war an douar. Digevassav alaniñ, stokad berranal, biskoazh n’em boa bet kement all », e kont Jessica. Anavezet eo bet an aksidant labour gant ar surentez sokial, met sevel a ra an Timac a-enep d’an diviz, betek mont dirak lez-varn aferioù ar surentez sokial (Tass), goude bezañ skarzhet anezhi abalamour d’an dic’houest ma oa da labourat. « Ar gwashañ walleur din-me eo bezañ anvet ar c’hwezh, an amoniak, rak o deus ar pennoù bras nac’het e raent gantañ », evel e teu da soñj da Jessica, kimiourez dre he micher ha stummadur. E-touesk an daou zen e karg bet renet hec’h emgav skarzhañ e oa Jean-Luc Favre, sekretour meur an Timac. Tri bloavezh war-lerc’h e teu da vezañ prezidant ar Yec’hed war al labour e bro Sant-Maloù (STSM), ur post m’emañ e karg e 2021 bepred.\nE-keit ma oa Jessica gant he bloavezh diwezhañ er stal, ha hi gant louzeier kreñv, e oa bet roet un ali kontrol gant an Ddass da c’houlenn korvoiñ an Timac (diell 6) d’ar 24 a viz Du 2005. Ha da embann ne dalveze « evit netra, hag e oa dreistmuzul ha diazezet diwar netra » ar pezh a lâre an embregerezh penaos « na oa bet lakaet skog ebet war-wel war yec’hed an dud diwar-dro ». Da-heul ar respontoù degaset gant an embregerezh e talc’he an Ddass gant he zu : « Ret eo ma vo engouestloù kreñv. » Daoust d’an ali-mañ e oa bet roet un ali en tu mat gant ar c’homiser enklasker hag ensellerezh ar staliadurioù klasket ha roet e aotre gant ar prefed e 2006.\nUr studi re verr war ar riskloù evit ar yec’hed\n« Raktal war-lerc’h ma oa lakaet an torr-lezenn war-wel e oa bet fellet deomp respont d’ar goulenn-mañ : peseurt skogoù war yec’hed an dud ? », hervez Vincent Lagoguey, isprefed Sant-Maloù abaoe miz Gouere 2018. Deut e oa ur respont gant ur burev studi, ar GES, en un danevell e miz Genver 2020 : « En ur gontañ e vefe ingal an dud ouzh stok an danvez saotrus e vefe izel ar riskl evit o yec’hed. »\nE-kichen un takad tiezh emañ labouradeg Timac Agro, e Sant-Maloù. Lod a amezeien a lâr o deus poant en o gorf, hag e viche aezhenn fall. Poltred : Jean-Philippe Corre – Splann !\nDaoust da se ne seblant ket e vefe serr an doser. Luzietoc’h evit se eo afer an amoniak evit ar yec’hed, mont a ra pelloc’h evit klozadur ar GES, arc’hantet gant an Timac ha renet gant un ijinour a vez tabut warnañ, Christian Buson. Kustum eo eus sort consulting evit mistri industri ar gonezvouederezh, hemañ prezidant ensavadur teknikel ha skiantel an en-dro, krouet e-mesk reoù all gant Lactalis, d’Aucy ha Doux e 1996. Sekretour meur kevredigezh c’hall ar re na gredont ket e cheñchamant an hin (AFCO) eo ivez. E 2012 en devoa skrivet : « War dachenn ar yec’hed, n’eus tamm skog ebet gant dilaoskadennoù amoniak en aer. » D’ar c’houlz-se e oa anavezet an NH3 da vezañ danvez saotrus a oa kaoz da elfennoù moan en aer (Erisman and Schaap, 2004).\nBepred, evit sevel e jedadennoù diwar-benn dilaoskadennoù an Timac, en devoa graet ar GES gant al live diwall lakaet e 2018 gant an Anses : 0,5 mg amoniak dre m³. Pelloc’h evit se e vez paket fall an alaniñ. « Brav ‘walc’h eo c’hoazh ma ne vez ket tapet al live-mañ e Sant-Maloù rak e tiskouez efedoù war ar yec’hed diouzhtu », eme c’hGaël Lefeuvre, rener Air Breizh, ar gevredigezh a ziwall kalite an aer e Breizh (AASQA). N’emañ ket ali an holl skiantourien war al live diwall lakaet. Liveoù pemp gwezh izeloc’h zo lakaet gant stadoù amerikan zo : 0,1 mg/ m³ en aer. « Keñveriañ a ra ar GES liveoù gant un efed war yec’hed an dud kazi diouzhtu e stalioù industriel, ouzh liveoù en aer. N’int ket memes skeulioù. Ret e vije sellet ouzh al live amoniak a-hed ur bloavezh, pe meur a hini zo kaeroc’h a-benn kompren da-vat peseurt live o deus an dud da daliñ outañ », hervez Gaël Lefeuvre.\nDre ma n’eo ket an amoniak e Frañs ur produ saotrus reolennet en aer (s.o. Pennnad 1), n’a ket studi ebet ken pell se e Sant-Maloù. Memes ta e oa bet priziet an dilaoskadennoù e 2016 gant Air Breizh : 36 tonenn amoniak evit ar gêr, 403 tonenn evit an tolpad kêrioù. Hep derc’hel kont eus dilaostajoù industriel an Timac, dre ma na vezent ket disklêriet a-raok 2017. En ur c’hoût en do skarzhet e-unan 43 ha 46 tonenn an daou vloavezh war-lerc’h, hervez al lec’hienn géorisques, a laka anezhañ e penn ar renkadur e Breizh ( sellet ouzh hor c’hartenn).\nUn dra c’hoazh n’eus ket bet sellet gant ar GES ouzh un danvez saotrus all a ra kalz an amoniak evitañ : an elfennoù moan-tre. PM 2,5 a vez graet anezhe, diwarne e vez kleñvedoù ar galon hag ar gwazhied, alaniñ, ha krign-bev, pennkaoz da 67 000 marv re abred e Frañs, hervez un danevell gant an ensavadur alamant Max Planck (s.o. Pennad 1). Lañset en deus Air Breizh ur c’houlzad muzuliañ e Sant-Maloù abaoe miz Gouere 2020. Gortozet zo ur bilañs evit an hañv. E 2018 ha 2019 e oa bet diskouezet gant ar gevredigezh dija penaos ar geidenn PM 10 a oa etre 10 % ha 30 % uheloc’h evit e Roazon pe Sant Brieg. Met n’eus nemet ar PM 2,5, moanoc’h, hag a dremen dre ar skevent ha dre se o deus or skog war ar yec’hed.\nGoulennoù zo gant ar re a dud o vervel gant ar c’hrign-bev\nA-hed daou vloavezh e-maez lezenn eo bet rediet an Timac d’ober evit ma vo cheñchet penn d’ar vazh gant ar prefed ha div dell-gastiz en deus bet, 5 000 € ha 1 500 € (dielloù 7 hag 8). da lâras a-boan ma tap 0,004 % eus e sifr a aferioù diwezhañ anavezet, e 2006. Embannet en deus an Timac bezañ kaset e labour produiñ saotrusañ gant an amoniak da-gaout uzinoù all, ha bezañ postet 3 milion a euroioù evit mont diouzh an normoù.\nGant Rozenn Perrot eo bet kemeret perzh en emvodoù aozet en is-prefeti Sant-Maloù, gant Dour ha Stêrioù Breizh. A-drugarez da stourm an dud eo bet lakaet ar peadra da evezhiañ ouzh an amoniak a vez dilaosket gant an Timac. Poltred : Jean-Philippe Corre – Splann !\nBepred e miz 2021 en deus graet an Dreal evit adtapout pemzek vloavezh a-dreuz en ur enskrivañ redioù an Timac en un arete gant ar prefed. Hiviziken e rank ar stal diwall e zilaoskadennoù amoniak a-hed an amzer. Rankout a ra ivez analizañ ar metaloù ponner er mogedennoù, ha na oa ket bet graet betek hen. Kement-mañ a oa goulenn Dour ha Stêrioù Breizh, emañ Rozenn Perrot en hec’h anv e Sant-Maloù. Gwir eo zo d’en em c’houlenn. E 2016 ha 2017 e oa bet lakaet war-wel gant Dreal Charente-Maritime penaos e oa aet an Timac en tu all d’al liveoù aotreet e plom ha metaloù ponner all, en hec’h uzin e Tonnay Charente.\nGortozet mat eo an enklask-mañ rakkar emañ dourioù porzh Sant-Maloù da vezañ diwallet dija. En danevell diwezhañ gant rouedad diwall ar porzhioù ( REPOM), embannet e 2012, ha dielfennadennoù an DDTM e 2018, zo diskouezet penaos eo Sant-Maloù ar porzh saotret ar muiañ gant plom, merkur, kouevr ha zink e Breizh. Hag an hini nemetañ ma vez diskouezet Kadmium e ruz. N’eus bet kaset enklask ebet evit goût hag-eñ eo ar charren temz kaoz ma zo eus ar metaloù amañ, met da ziwall zo sur gant ar c’hadmium : diwarnañ e vez krign-bev a-sur, hervez an OMS. War al labour eo dre alaniñ e vez tapet ar muiañ. Pezh eo emañ ar c’hadmium en un danvez krai, ar fosfat, a vez enporzhiet gant an Timac, eus bro Aljeria ha Maroko, evit aozañ temz. Diskarget e vez war ar porzh, kaset dre gernioù, en ur laoskel poultrennoù moan da nijal kuit, ha friket en uzin. Daoust hag-eñ e vefe fallaet an aer e Sant-Maloù gant ar fosfat ivez ?\nN’eo ket traoù dister an enklaskoù-mañ e Sant-Maloù, pa seller ouzh bilañs lec’hel ar yec’hed (diell 9). E miz Gwengolo 2019 e tiskoueze e oa ur re a dud a 11% o vervel gant ar c’hrign-bev en tolpad kêrioù. Gant Arsellva Rannvro ar Yec’hed e oa bet diskouezet etre 2000 ha 2006 dija penaos e oa 45 % a baotred ouzhpenn evit ar geidenn vroadel o vervel gant krign-bev an treizher hag ar gorzailhenn.\nD’ar 26 a viz Ebrel 2016 e oa bet skrivet d’ar c’huzul-kêr gant Philippe Thévenet, medisin-koazhadour en ospital Sant-Maloù : « Emañ an holl dud o labourat hag ar re glañv amañ da daliñ ouzh c’hwezhioù euzhus. Splann eo zo kaoz eus aer saotret, an orin anezhañ war ar porzh. Pa vez flaeriusoc’h e klemm ar goskored e vez start dezhe alaniñ, treizhañ boued, hag eus poanioù neurologek. » Dre ma ne oa respont ebet d’e lizher, en devoa adc’halvet d’ar 24 a viz C’hwevrer 2020, ur mizvezh war-lerc’h ma oa bet embannet e zanevell gant ar GES en ur resisaat e oa « servij yec’hed ar vugale ar gwashañ paket gant ar saotradur-mañ ».\nCaroline Trouillet, Splann !\nLodenn 1 : E Breizh emañ an amoniak o lazhañ didrouz\nLodenn 2 – Industrielerien ha strollegezhioù o c’hoari da-vat evit an amoniak\nBreizh : c’hwezh an amoniak er maez\n« Breizh. C’hwezh an Amoniak er-maez », an enklask kentañ embannet gant Splann !\nGwisket e ruz eo Breizh. Kement a atantoù da zisevel loened ‘zo, hag eo Breizh ar vro an hini pennañ o tilaoskañ amoniak e Frañs. Ha gant ar gaz-se, krouet rannigoù-munud en aer… hag a lazh dekvedoù a viliadoù a dud bep bloaz. Ankenius eo evit yec’hed an dud, ha hent-all e weler sklaer dija pegen mantrus e c’hell bezañ evit an endro. Met n’eo ket evit-se emañ Breizh o toujañ eus sturiadoù Europa da geñver an amoniak : war washaat e c’hello mont saotradur an amoniak en aer d’ar bloavezhioù da zont er vro. Abalamour d’ar re a fell dezhe gounit arc’hant kousto pe gousto… Ha zoken ma vez aet a-enep al lezhenn gant lod a industriourien evit en-ober.\nGant ar gazetennerez Karoline Trouillet eo bet skrivet ar pennad kentañ hag an trede hini, gant ar c’hazetenner Yann-Malo Kerbrat skrivet an heil hini, gant Pierre Corbin ar gartenn, ha gant Tugdual Karluer an troiñ en divyezh evit ar pennadoù. Gant ar c’huzul embannet eo bet kaset ul labour heñchañ hag adlenn dibaoe ar penn-kentañ. Hag ur skoazell a-bouez ‘zo bet roet gant tud bet lakaet oc’h anvioù er c’huzul merañ, da gentañ tout evit ‘pezh a sell eus an traoù melestradurel.\nTout al labour a zo bet arc’hantet gant profoù an dud : 92 % gant hiniennoù, 8 % gant kevredigezhoù (Les Amis de la Terre, da gentañ, gant 3.000 €, ha BDZH gant 1.700€, ha reoù all). Da lâret eo ouzhpenn 71 000 euro betegen (d’an 14 a viz Even). A-drugarez da se e c’hellomp lañsañ enklaskoù all er vro.\nGaneomp ne vo ket degemeret muioc’h a 10 % eus hon arc’hant digant ar memes kevredigezh pe aozadur : sed aze un doare da chom dieub ar muiañ posupl. Yalc’hadoù ivez na vezont ket digemeret ganeomp.\nKoumanantit d'hon c'heleier\nChomit kelaouet eus 'pezh 'ra Splann !.\nChomlec'h postel Skrivit amañ ho chomlec'h postel.\nHon enklask er mediaioùSkinwell France 3 Bretagne, 19/20, 14/06/2021 France 3 Bretagne, Iroise, 14/06/2021 TVR, Caroline Trouillet, 22/062021 France 3 Bretagne, 24/06/2021 Radio Radio Breizh, 18/06/2021 RCF, 14/06/2021 France Inter, 14/06/2021 Europe 1, 24/06/2021...\nTitouroù hervez al lezenn\nTitouroù hervez al lezenn Hébergeur OVH2 rue Kellermann 59 100 Roubaix Franceovh.com Éditeur Splann !3, place du Champ-au-Roy, 22200 Guingamp Responsables éditoriaux Anne Giroux, Raphaël Gitton, Alain Goutal Identification ISSN 2800-664X Ce site ne saurait être tenu...\n← Enklask ammoniak, lodenn 2 - Industrielerien ha strollegezhioù o c'hoari da-vat evit an amoniak\nACCÈS DIRECT HELLOASSO\nMerañ an titouroù prevez\n© SPLANN ! • DESIGN GRAPHIC : GRÉGOIRE GITTON


Emgann Kergidu/Pennad 08 - Wikimammenn\nEmgann Kergidu/Pennad 08\nSalaun / Derrien, 1902 (p. 92-101)\n◄ Santez Berc’hed e Sant-Thegonnek Gouel Mirabeau e kear Lesneven Konk-Leon ►\nNe gountan d’ehoc’h nemed eun nebeudik euz ar reusiou a reaz an dud difeiz enn hor bro, rak poan a ra d’ar galoun kounta diotachou ha diskianterez lod euz hon tud. Nebeut zo euz hon ilizou ha ne ouent ket saotret enn eur c’hiz bennag. Hoc’h unan eo eaz d’ehoc’h guelet ne ket gaou ar pez a lavaran. Pa’z it enn eun iliz, savit ho taoulagad, hag e velfot, a bep tu, sent dibennet, mein-benerez ar re vraoa kizellet, torret ha bruzunet a daoliou morzol diskiant ; guer livet enn eur c’hiz ken dudiuz, faoutet, e meur a damm, abalamour ma’z oa varnezho patrom hor Zalver, staget ouc’h ar groaz. Ha var an hentchou, pet kroaz na velit-hu ket diskaret, torret ho divreac’h dre gounnar ouc’h an Aoutrou Doue ? Enn eur ger, e pep iliz, e pep leac’h ha dre-oll, e tiverket hano Doue. Kaout a rea d’an dud diskiant-se e c’helchent displanta euz a galoun an den ar sonj a Zoue, abalamour ma ne lezent he hano nag he skeuden na var goat, na var guer, na var mean.\nNa dit ket da gredi evelato e ve bet great an oll diskianterez difeiz-se gand tud hor bro. Nann. Lezer ober a reant, avad. Ar Breizad, evithan da veza dispount dirak an tan hag an dir, a zo aounik, spountik meurbed dirak an divroidi ; pe evit lavaret guell, ar Breizad a lez he skiant vad a gostez evit kredi ha mont da heul an hini a deuio da gounta d’ezhan sorc’hennou burzuduz, dispar ha diskiant, ma ne ket euz he vro, ma ne gomz ket iez he dudou koz ; abalamour da ze ez eat a-unan gand an divroidi a rea enn hor bro an traou fall a gountan aman.\nGuechall edo an traou er c’hiz-se ; daoust hag herrio ne ket er memez tra ? Deuet, e n’euz fors pe seurt parrez, eun divroad bennag, hag e ve eur bleoier, eur marc’hadour bleo, ur marc’hadour krec’hign gozed, hag e ve zoken eun trouc’her moc’h e ve, an dra-ze ne ra man, gant ma vezo komzou gallek, mad pe fall, enn he c’hinou, gant ma raio he baotr rok, dreist pep tra ma vez dillad aoutrou var he gein, e troio hag e tistroio an oll enn tu ma karo, e lakaio tud ar barrez da goll ho fenn hag e kaso d’he heul zoken ar re binvidika, ha, var ho meno, ar re skianteka euz ar vro. Ha ne ket guir ?\nMad, mar kavit abek enn ho tudou koz, distroit hoc’h-unan var an hent mad, ha kasit d’ar foar, divar ho tro, kement galouper-bro a deuio da viret ouzoc’h da vale a-unan gant an dud skiantek euz ho parrez, ha dreist-holl, gand ho peleien karget gant Doue d’hoc’h hentcha.\nEvelato n’oa ket deuet, enn eun taol, hon tud koz da veza kriz ha difeiz avoualac’h evit terri er c’hiz-se ho fenn ouc’h ar zent hag ouc’h ar c’hroaziou, araok oa lammet euz ho c’haloun, guella ma c’hellet, doujanz Doue. Ha setu aman petra a rejor, e Lesneven, evit dont a benn a gement-se.\nAn divroidi milliget, o tigouezout e Breiz, a zachaz e berr amzer kalz a dud var ho lerc’h, dre ma c’houient pegement e karie ar Vretouned ar pardoniou hag ar goueliou. Meur a veach o doa guelet parresiou a bez o vont da bardouna da Lokrist-an-Izelvet, da Folgoat, da Rumengol ha da feunteun Santez-Vendrok, e Trelez. Hag e troaz enn ho fenn ober eur gouel enn enor da unan euz ar pennou kenta euz an dispac’h, d’an hini anezho a rea muia trouz dre ar vro. He hano oa Mirabeau, eun alvokad glabouser a Baris. Mez, evel n’oa ket Mirabeau tamm henvel ouc’h sent Baradoz an Aoutrou Doue, ne felle ket d’ezho ken nebeut e viche he c’houel henvel ouc’h goueliou ar zent koz. Setu perak e oue embannet e kear Lesneven, e Plouzeniel, e Folgoat, e Kernouez, e Plouider hag enn oll barresiou-all a dro-var-dro, beteg e Pagan, ar pez a zo aman varlerc’h :\n« Selaouit, paotred a Vreiz, hag e klefot guell a-se : Bete vreman, e velomp ac’hanoc’h, ho chapeled enn ho tourn, o vont d’ar pardoniou en eur gana kantikou hag a laka an dud da gousket. Er pardoniou-ze, ne glevit nemed sermoniou hir, inouuz, mad da vantri ho spered ha da lakaat ac’hanoc’h da goll ho penn dre ho diskianterez. Ni a zo deuet enn ho touez evit tenna euz ho penn an huvreou diot lakeat ennhan gand beleien ne ouzont netra ; ni a zo deuet dre aman evit skerijenna ac’hanoc’h, evit diskouez d’ehoc’h penaoz tremen ar vuez-man eb dizec’ha, var ho treid, gand an dristidigez. Ni a ia da ober eur gouel enn enor d’an hini en deuz great muia vad d’ar vro. Mez hor goueliou-ni ne vizint ket henvel ouc’h ho re-c’houi. Ganeomp-ni ne vezo nemed ebatou ha c’hoariou evit diskuiza ar c’horf ha laouennaat ar galoun. Ne vezo kanet nemed kanaouennou a vrezel, a lakai kaloun an oll da dridal, ha, da ziveza, ec’h azezimp oll ouc’h an daol evit dibri, evel breudeur, eur fest ha ne vanko ennhan na cher-vad leiz kof, na guin koz da eva gand ar skudel.\n« Kement den a zo e karg a dle dont d’ar gouel a reomp e Lesneven ; alia a reomp ive an oll da zont, kerkouls an hini koz hag an hini iaouank, kerkouls ar merc’hed hag ar goazed, kerkouls ar paour hag ar pinvidik.\n« Deuit ! Deuit ! Deuit oll ! n’ho pezo ket a geuz. »\nEvit rei muioc’h a dro hag a lid d’ar gouel, e oue lakeat, e kreiz kear, etre ar c’hoc’hi hag an iliz, var hent Brest, peder barrikenn var ho zal, evel pevar beul, da ober pevar bilier, ha var ar barrikennou-ze, plench da ober solier. E kreiz ar zolier-ze, var eur piltoz koat dero, evit beza guelet a bell, oa lakeat skeuden, pe batrom Mirabeau.\nEvel ma’z oa bet embannet ar gouel enn oll barresiou a dro-var-dro, ec’h en em gavaz, enn dervez-se, eun ingroez a dud e kear Lesneven. Kement hini a ioa e karg a ranke dont di dindan boan da veza torret. Ouc’hpenn-ze, kals tud divar ar meaz, dre c’hoant da velet traou nevez ha da c’houzout penaoz e rea ar republik he c’houeliou, a zilezaz ive ho farrez hag a ieaz e kear. D’ar mare-ze, Lesneven a ioa eur gear vraz ha brudet, eur gear hag a ioa ennhi tud a vrezel ha tud a lezenn ; er penn kenta edo euz a geriou Bro-Leon.\nAn dispac’h e deuz he dibennet ; breman an dud a vrezel hag a lezenn a zo eat da Vrest pe da eul leac’h-all, hag ar ieot a zao herrio, etre ar vein, dre ar ruiou, e kear Lesneven. Ha n’euz ket aze, Lesneveniz, peadra evidoc’h da drugarekaat ar republik ?\nNe ket eb souez ive ’ta mar doa kals tud dirak skeuden Mirabeau.\nKement a ranket da ober a ioa merket penn-da-benn. Lavaret oa peur bale, peur ehana ; peur mont araok, peur dont adren ; peur chomm er za, peur mont var bennou an daoulin ; peur oa krial, peur oa serri ar ginou. Gand ar republikaned ne ket ar galoun nag ar skiant a zelaoued ; ar pez a veze gourc’hemennet a ranket da ober, pe e plijo ganeoc’h, pe ne raio ket. D’ezho al liberte da c’hourc’hemenn ar pez a geront, d’ar re-all an urz da zenti, e pep tra, evel loened mud, ouc’h ar pez a vez gourc’hemennet d’ezho. Neuze oa an traou er c’hiz-se, breman eman er memez tra gand ar memez rumm dud ; an urz vad hag a berz Doue ne d’eo netra evitho ; faltazi an den, n’euz fors pegen diskiant eo, eo a ra al lezenn.\nHogen, gourc’hemennet oa d’an oll mont var bennou ho daoulin dirak skeuden Mirabeau, pa viche kanet eur zoun hanvet Marseillez. Kerkent ha ma oue klevet ar c’homzou kenta euz ar zoun-ze, kabiten ar zoudardet, a c’haoliad var he varc’h, eur blumachenn venn, glaz ha ruz var gern he dok, a griaz a-bouez he benn :\nHa raktal ar pennou braz a gear a gouezaz-oll d’an daoulin, var ar vein. Kollet o doa ho fenn, a gredan ; ne ouzounn ket e peleac’h edo ho skiant vad... An dud divar ar meaz, avad, a jomme sounn en ho za, ho zok pe ho boned var ho fenn, en eur farsal, en eur c’hoarzin, en eur vadinat evel pa vichent bet o sellet ouc’h eur guriozite bennag. Paotred Plouneour-Dreaz ha paotred Kerlouan, dreist-oll, ho boned glaz var ho fenn, ho bleo hir pleget azindan-han, hag ho c’horn-butun enn he ourl, a c’hoarze ken na dregerne al leur-gear gantho. Boazet dioc’h kroz ar mor braz hag ar penseou, ne reant van ebed, kaer a ioa krial varnezho. Neuze e teuaz soudardet d’ho c’haout, hag ho aliaz gand komzou flour da zaoulina epad eur pennadik bian. Evel m’o doa c’hoant da velet ar gouel penn-da-benn, en eur genderc’hel evelato da c’hoarzin ha da gaozeal, evel araok, e lakejont eur penn-glin d’an douar ; n’oa ket avad evit adori Mirabeau e oa, mez, evel a lavaran d’ehoc’h, evit guelet penaoz ec’h achuche eun hevelep diskianterez.\nNeuze e oue eun tammik peoc’h.\nEdo adarre soun ar Marseillez o vont enn dro pa glefchor eun den koz o krial, gand herder, ker kren ma veze klevet dreist mouez ar ganerien :\n— Bastien ! Bastien ! va map, deomp d’ar gear ha lezomp ar re-man da ober ho brizerez.\n— Ia, ia, deomp kuit, eme eun den all ; ar republikaned n’euz gantho nemed traou a enep ar skiant vad hag a enep ar feiz.\nAn daou zen kalounek-se oa Dider Dindaon, kloc’her Plouider, brudet meurbet dre ar vro ha karet gant an oll, rak biskoaz ne reaz an disterra drouk da zen. D’ar mareou-ze, oa dija eat braz var he oad, ha bokejou ar garnel a c’holoe he benn, ar pez ne vire ket outhan da gaout eur galoun domm ha leun a nerz evit stourm ouc’h ar fals-kredennou.\nEgile oa Fanch Vian, louzaouer brudet dre bevar c’horn ar Vro, euz a Gastel da Vrest, adalek Tour-ar-C’hernik, eharz ar mor, bete Roc’h-Trevezel, var gern Menez-Are. N’oa parrez ebed na gomzet ennhi a Fanch Vian, ha n’e ket ep souez, rak rei a rea aliou ha louzeier, evit netra, da gement hini a deue d’her c’haout. Ne laboure ket evit gounit arc’hant, mez evit ober vad d’he nesa, er guel a Zoue.\nPa glevaz Dider Dindaon eun all o respount outhan, e tistroaz :\n— Te a zo aze ive ’ta, Fanch Vian, emezhan ?\n— Ia da, Dider ; me a zo bet kerc’het da zont aman var zigarez guelet unan klan, ha, padal, da zellet ouc’h diskianterez eo.\n— Ia, ia, guir a leverez ; an traou-man n’int nemed sorc’hennou lu : deomp ac’halenn d’ar gear.\n— Mad a livirit, deomp kuit. Ha c’houi o piche biken kredet en diviche gellet skiant eun den huvreal traou ker zot ?\n— Birviken jamez. Mez, kleo, ar re-man a zo republikaned, hag ar rumm dud-se o deuz pep seurt sonjou nemed sonjou mad.\n— Peoc’h a vezo aze, eme kabiten ar zoudardet, atao var he varc’h.\n— Peoc’h da biou, eme Fanch Vian ? Da dud hag a gemer Breiziz evel chatal mud ?\n— Er meaz a Vreiz an divroidi, eme Dider Dindaon ! D’eomp-ni hor bro gand hor feiz hag hor Rouanez, d’ehoc’h c’houi hoc’h hini, gand ho republik, mar kirit.\n— D’an traon ar republik ! d’an douar Mirabeau ! eme Fanch Vian.\nHa kant mouez a griaz varlerc’h Fanch Vian :\nD’an traon ar republik ! d’an douar Mirabeau !\nNeuze ez eaz kounnar enn dud a vrezel. Ar c’habiten a c’haloupe gand he varc’h dre greiz ar bobl ; ar zoudardet a dennaz ho c’hlezeier ; ar goad a ioa o vont da ruilla var bave Lesneven, pa griaz adarre Dider Dindaon gant he vouez a gloc’her, kren ha nerzuz :\n— Deomp kuit, va bugale, deomp d’ar gear, ha lezomp an diotienn-man da ober ho diotachou er c’hiz ma kirint.\nKer buan e savaz en ho za eur bagad tud, ne oufac’h ket. Hent Kerlouan, hent Plouneour, hent Landerne, a ioa leun a dud o vont kuit. Pep hini a iea varzu he gear, lod droug ennho, lod-all goloet a vez o velet petra a reat enn ho bro, aziaraok ken stard enn he feiz.\nDider Dindaon ha Fanch Vian a deuaz ho daou dre hent Plouescat, eur strollad tud enn dro d’ezho.\nEn eur vont er meaz a gear, e velchont, dirag he di, Kolaik Leskonnek o tifretal he zivreac’h, evel pa viche kollet he benn ganthan. Kerkent ha ma oue en em gavet dirazhan Dider Dindaon ha Fanch Vian, Kolaik a c’houlennaz digantho :\n— Da... da... da beleac’h e... ez... it, goazed ?\nKolaik a ioa eun tamm saoz.\n— D’ar gear ez eomp, Kolaik, eme ar re-man.\n— Ma.... ma.... mad a rit. Te.... te.... te Lesneven eo ko... ko... kollet herrio ho fenn gan... gan... gand an dud.\n— Her guelet mad a reomp, siouaz ! Kolaik, hag abalamour da ze ez eomp d’ar gear.\n— Gue... gue... guell a ze. Ha c’houi, tu... tu... tud iaouank, ne ankou... kou... kounac’hait james an Aoutrou Doue, na... na... nag an Aoutrou Christ binniget, na... na... nag ar Verc’hez Vari.\n« Evel a velit, n’edo ket kear Lesneven a bez, var al leur gear, oc’h adori Mirabeau.\nLezomp Dider Dindaon, Fanch Vian hag ho zud da vont da lavaret ho fedennou d’ar gear, ha distroomp var al leur-gear da velet penaoz ez a gouel Mirabeau.\nPennou braz kear, evel m’am euz her lavaret d’ehoc’h, ar re a dlie rei skouer-vad d’ar bobl ha miret na viche saotret ho c’hear gant traou ker zot, a gouezaz da genta d’an daoulin, evel tud dibenn ha diskiant. Unan epken a gredaz chomm en he za, he dok var he benn. Hennez oa an Aoutrou Feburier, barner a beoc’h, e Lesneven. Er penn kenta, den n’en doa taolet evez outhan ; an oll a ioa troet ho fenn da zellet ouc’h Dider Dindaon ha Fanch Vian, o vont kuit gand paotred ho bro. Mez pa oue achu an tamm kabal a reaz ar re-man o vont enn ho hent, an oll a jommas sebezet o velet an Aoutrou Feburier, sounn en he za, he dok var he benn. Eat oa d’ar gouel abalamour ma ranke mont, rag e karg edo ; mez n’en doa ket evit-se kollet he skiant na nac’het he relijion.\nPa velaz an oll var ho daoulin o kana meuleudiou da Virabeau, e kriaz abaouez he benn :\n— Idolatriach !  idolatriach eo kement-man !\nMar o doa sellet an dud ouc’h Dider Dindaon ha Fanch Vian, e tigorchont brasoc’h c’hoaz ho daoulagad da zellet ouc’h an Aoutrou Feburier, ne heane da grial :\n— Idolatriach ! idolatriach !\nHe vignouned a deuaz d’her c’haout hag a zache var he zillad evit ober d’ezhan daoulina eveldho. Mez hen, digeflusk ha sounn evel eur peul, a grie atao :\nAn tammou lakisien euz a gear hag ar zoudardet, a grie ive :\n— D’an daoulin ! d’an daoulin ! Feburier !\n— Nann, biken, eme an Aoutrou Feburier, gand herder ! Me ne adoran nemed eun Doue, krouer an env hag an douar. Idolatriach a zo aman, Aoutrounez, idolatriach epken.\nAr c’habiten, var he varc’h, a deuaz beteg ennhan :\n— D’an daoulin, Feburier, emezhan ; d’an daoulin.\n— Nann, birviken. Ne zaoulinan nemed dirag Doue evit hen adori, pe dirag ar zent evit ho fedi.\nEur guchen soudarded, hardiseat o velet hag o klevet ho c’habiten, a deuaz, d’ho zro, d’he gaout, ho c’hlezeier en noaz gantho ha savet azioc’h he benn :\n— D’an daoulin, Feburier ; dizolo da benn, emezho, en eur ober an neuz da skei varnezhan.\n— Skoit pa gerfot, soudardet difeiz ha diskiant, me ne grenan ket dirazoc’h ; ho klezeier ne reont aoun ebed dign. Jamez ne zaoulinign, rak ne adoran ha ne adorign nemed eun Doue epken.\nHe c’hreg, an Itroun Feburier, a ioa e prenestr he zi o sellet outhan, ha n’oa ket evit tenna he daoulagad divarnhan. Petra iea dre he c’haloun o velet, er c’hiz-se, he fried var var da veza lazet ? Petra ? Selaouit hag her c’hlefot. Ne d’an ket da esa her c’hounta d’ehoc’h ac’hanoun va-unan. Guelloc’h e kavan lenn d’ehoc’h al lizer a skrivaz, var an dra-man, d’an Aoutrou Floc’h, persoun Lesneven hag he fersoun, a ioa, d’ar mare-ze, e Bro-Zaoz, abalamour m’en doa ranket kemeret an teac’h, dre an abek n’en doa ket touet heuill lezennou dizoue ar republik :\n« Ken aliez gueach, emezhi, m’her c’hleven oc’h anzao he feiz hag o krial : idolatriach ! idolatriach ! e kave dign e neue va c’haloun enn eur mor a zudi, hag em boa c’hoant da veza bet enn he gichenn, krog enn he vreac’h, hor bugale enn dro d’eomp. Fouge a ioa ennoun o kaout eur pried ker kalounek. Pa veliz e kemere an traou eun dro fall, e lakiz va diou verc’h ha va daou faotrik var ho daoulin, evit pedi Doue da rei nerz ha kaloun d’ho zad da harza beteg ar maro, mar doa red. Ar c’hlezeier a luc’he a-uz d’he benn. Dek soudard, ho c’hountet mad em euz, a dro bek ho fuziliou varzu ennhan ; kredi a rean edont o vont d’he zrailla... ha va c’haloun a zaou-hantere etre ar spount hag al levenez !... Klask a rean para va daoulagad var he re evit lavaret d’ezhan, dre zin, e kaven mad ha kaer ar pez a rea, hag ec’h alien anezhan da genderc’hel. Abaoue en deuz lavaret dign n’en doa sellet ouzign nemed diou veach epken, gand aoun, emezhan, na viche deuet ar guel ac’hanoun da voukaat, da deneraat he galoun ha d’hen dinerza, pe d’hel lakaat da ober eun dra-bennag a re dre garantez evit ar relijion. »\nFanch Vian ha Dider Dindaon o doa, en eur vont kuit, lakeat eun tamm kemmesk etouez an dud : komzou ha skouer an Aoutrou Feburier a zigoc’hennaz daoulagad kement den divar ar meaz a ioa c’hoaz chommet var leur-gear Lesneven. Oll e safchont en ho za en eur grial evel an Aoutrou Peburier.\n— Idolatriach ! Goaperez ! Idolatriach !\nAr gouel a achuaz e kreiz an hu hag ar mallosiou a laoske mignouned ar republik. Kement hini n’edo ket o choum e kear Lesneven, a en em dennaz d’ar gear buanna ma c’hellaz.\nPa oa eat pep hini enn he hent, pa ne jommaz mui, e Lesneven, nemed tud kear ha republikaned diroll, ar zoudardet a falvezaz d’ezho lakaat an Aoutrou Feburier da baea, dre ar maro, an dismeganz en doa great var Mirabeau ha var ar gouel burzuduz great enn he enor.\nAn Aoutrou Feburier a ioa chommet en he za, evel araok, he dok var he benn, e kreiz al leur-gear, da zellet ouc’h an dud divar ar meaz o vont pep hini d’he barrez. N’oa ket deuet zoken enn he benn ar zonj da dec’het kuit. Evelse oa eaz d’ar zoudardet her c’haout. Dont a rejont varzu ennhan evit her lac’ha raktal, pe, d’an nebeuta, evit her c’has gantho d’ar prizoun. Mez kaout a rejont tud da zerc’hel penn outho. An Aoutrou Feburier, abalamour d’he vadelez ha d’he garantez evit ar paour, abalamour d’he eeunder e kenver an oll enn he vicher a varner-a-beoc’h, a ioa brudet mad e kear ha karet kerkouls gand ar pinvidik evel gand ar paour. Dre-ze, pa dosteaz ar zoudardet evit kregi ennan, ar C’hard nasional a Lesneven, a ioa ive ho armou hag ho fuziliou gantho, a lavaraz grons ha dichek e tennchent didruez var ar zoudarded, mac’h esachent ober an disterra drouk d’an Aoutrou Feburier. Hag ar zoudarded a rankaz plega.\nKaloun Lesneveniz n’oa ket fall. Touellet oant bet gand divroidi fallakr ; eat oant d’ho heul var an hent fall. Eur gomz kalounek a berz an Aoutrou Peburier, a oue avoualac’h evit ho sklerijenna hag ho digas var an hent mad.\nOuc’hpenn, gourdrouz a rejont. Ar C’hard nasional a deuaz zoken da ambrouk an Aoutrou Feburier beteg he di, hag eul loden anezho a jommaz, epad an noz, d’hen diouall a enep livrasted kear hag an dispac’herien kounnaret.\nMirabeau a jommaz he-unan, e kreiz al leur-gear, var he biltoz koat ha var he beder varrikenn !\nNe oufen kret lavaret d’ehoc’h peur nag e peleac’h zoken eo marvet an Aoutrou Feburier. Kredi a c’hellomp eo maro evel eur zant hag eman breman e baradoz an Aoutrou Doue. He bugale a rank beza oll marvet dizemez. He verc’h kosa, Francesa Feburier, e deuz tremenet he buez oc’h ober vad da beorien Lesneven, hag en eur vervel, e deuz roet he zi, ti he zad, d’an iliz evit loja ar veleien, hag eno emaint herrio o chomm.\nGuelet a reat, er parreziou divar ar meaz, bandennou tud, pemzek pe ugent asamblez, gantho armou ha fuziliou. Hanvet oant dre ar vro an arme noar (ger gallek evit lavaret an arme du, evelse oant hanvet dre ar vro). Dre ma’z eant, an oll a grene, a dec’he pe a en em guze, rak n’oa ket krisoc’h tud var an douar eget ar re-man. Ne reant nemed\n↑ Ar ger idolatriach a zo eur ger gallek evit lavaret rei da draou krouet an enor dleet da Zoue epken.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Emgann_Kergidu/Pennad_08&oldid=51301 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Mae 2013, da 18:30.


lenn - Wikeriadur\nKavet en henvrezhoneg (lin, linnou).\nMeneget er C'hatolikon (lenn).\nDa geñveriañ gant ar gerioù llyn en kembraeg, lyn en kerneveureg, linn en iwerzhoneg, lindon en galianeg.\nGwelet ivez Dubhlinn (Dulenn).\nKavet en henvrezhoneg hag en krennvrezhoneg (lenn).\nDa geñveriañ gant ar gerioù llen en kembraeg, len en kerneveureg, linna en galianeg.\nMeneget er C'hatolikon (leen).\nDa geñveriañ gant ar gerioù llên, darllen en kembraeg.\nSavet diwar « lenn- », pennrann ar verb « lenn », hep dibenn-ger.\nlenn /ˈlɛnː/ benel (liester lennoù, lenneier)\nLedennad dour, dous peurliesañ, naturel pe grouet dre stankañ ur red-dour\nMes, etre ar chapel hag ar maner ez oa ul lenn vras. — (Gabriel Morvan, Buez ar Zent, Brest, 1894, p. 892.)\n« [...] ! Selaouit holl, aotrounez : warc'hoaz vintin e vezo eiz devez eeun-hag-eeun, va gwreg a oa o pourmen war ribl eul lenn. [...] » — (Jakez Riou, Troiou-Kamm Alanig al Louarn II, Gwalarn niv. 97, Kerzu 1936, p. 42.)\nAr mor a oa sioul evel ul lenn. — (Ronan Huon, AR GWENNILI-MOR, Al Liamm niv. 77, Du-Kerzu 1959, p. 410.)\nBezañ ' zo e Jeruzalem ul lenn da walc'hiñ an deñved evit ar sakrifis, anvet Bethsaïda, e yezh an Hebreed, hag hen deus pemp porched. — (Yann-Fañch Caer, Ar Pevar Aviel lakeat en unan, Brest, 1904, p. 63.)\ngalleg : lac (fr) , plan d'eau (fr) , bassin (fr) ; lavoir (fr) (loc.)\nkembraeg : llyn (cy)\nkerneveureg : lyn (kw)\nsaozneg : lake (en) , mere (en)\nlenn /ˈlɛnː/ benel (liester lennoù)\nPezh dilhad-gwele, anezhañ ur wiadenn gloan peurliesañ, lakaet war-c'horre al liñselioù.\nN'eus na liñser na lenn, na pennwele dindan ar penn. — (Tri martolod yaouank, Kan-ha-diskan.)\ngalleg : couverture (fr) (de lit) ; lange (fr)\nkembraeg : llen (cy)\nkerneveureg : len (kw)\nsaozneg : blanket (en)\nLivadur ur plac'h o lenn.\nlenn /ˈlɛnː/ verb kreñv eeun (displegadur)\nSellet ouzh lizherennoù, gerioù pe arouezioù skrivet ha kompren o ster.\n— [...]. Mar aotreit din, e lennin va danevellskrid da gentañ. — (Roparz Hemon, Viktor ha Petronilh, Al Liamm, niv. 387, Gouere - Eost 2011, p. 72.)\nEvit gallout lenn Gwerzioù en e yezh, e lakaas en e benn deskiñ al lizherennoù. — (Juluan Godest, rakskrid gant Taldir,Dastumaden gwerziou poblus, Sant-Brieg, 1904, p. 10.)\nabkhazeg : аҧхьара (*)\nadygeieg : еджэн (*)\nalamaneg : lesen (de)\nbosneg : čitati (bs)\nesperanteg : legi (eo)\nfinneg : lukea (fi)\ngalleg : lire (fr)\ngreunlandeg : atuarneq (kl)\nguarani : moñe'ẽ (gn)\nhebraeg : לקרוא (he) (laqarava)\nhungareg : olvas (hu)\nindonezeg : baca (id) , membaca (id)\nitalianeg : leggere (it)\niwerzhoneg : léigh (ga)\njapaneg : 読む (ja) (よむ) (yomu)\nkatalaneg : llegir (ca)\nkembraeg : darllen (cy)\nkerneveureg : redya (kw)\nkoreaneg : 읽다 (ko) , 독서하다 (ko)\nkroateg : čitati (hr)\nkurdeg : xwendin (ku)\nlatin : legere (la)\nlituaneg : lasīt (lv)\nnederlandeg : lezen (nl)\nokitaneg : legir (oc)\npoloneg : czytać (pl)\nportugaleg : ler (pt)\nroumaneg : citi (ro)\nrusianeg : читать (ru) (tchitat'), прочитать (ru) (protchitat')\nsaozneg : to read (en)\nserbeg : читати (sr) (tchitati)\nskoseg : leugh (gd)\nslovakeg : čítať (sk)\nspagnoleg : leer (es)\nsvedeg : läsa (sv)\ntchekeg : číst (cs)\nFurm ar verb lenn e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ.\nFurm ar verb lenn en eil gour unan an doare-gourc'hemenn.\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=lenn&oldid=262011 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 12 Meu 2018, da 11:44.


Kolize - Wikipedia\nAr C'holize (Amphitheatrum Flavium, kelc'hva Flavius , Colosseum e latin, Colosseo en italianeg) zo ur c'helc'hva e kreiz Roma, Italia, e reter ar Forom Roman. Bez' eo ar c'helc'hva brasañ a zo bet savet biskoazh.\nKroget e oa bet ar sevel e-kerzh ren an impalaer Vespasianus war lenn an " Domus Aurea " e 72 hag echuet e 80 dindan ren e hêr, Titus. Kemmoù a voe degaset goude-se e-kerzh ren Domitianus (81–96). An tri impalaer-se graet Tierniezh Flavian anezho, a roas o anv da gelc'hva Flavius.\nUr sell war ar C'holize diouzh noz\nEr C'holize e oa tu da zegemer etre 50 000 ha 80 000 arvester, gant ur geidenn a 65 000. Implijet e oa al lec'h evit abadennoù gladiatourien, emgannoù war-vor (e-pad un amzer verr dre ma voe leuniet ar foz gant mekanikoù evit obererezhioù dudi all), chaseoù loened, lazhadegoù, adsevel emgannoù brudet, ha c'hoariva diazezet war ar vitologiezh klasel. N'eo nemet e penn-kentañ ar Gennamzer ma voe paouezet da implij ar savadur evit an dudi. Adimplijet e oe goude-se evel lec'h lojañ, lec'h labour, karterioù relijiel ha bered katolik. E 410 e krog sez Roma gant ar Vizigoted d'ar vare-se e tro ar c'holize da bered, Ne c'hellont (ar romaned) ket mui douaran o re varv e divaez ar gêr, setu perak e teuio ar c'holize da bezhan ur bered vrazh. Skeudennoù:\nTres Henroma : en tu-dehoù el lein emañ ar C'holize\n↑ Geriadur Vallée (1980) p. 131-b.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kolize&oldid=1878377 »\nDernière modification le 8 Mez 2020, à 22:44\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 8 Mez 2020, da 22:44.


Andreas Ernestus Josephus Claes, pe Ernest Claes, ganet e Zichem, d'ar 24 a viz Here 1885 ha marvet d'an 2 a viz Gwengolo 1968 en Elsene, a oa ur skrivagner flandrezat. Lod eus e skridoù en deus sinet gant an anv-pluenn G. van Hasselt.\nE oberenn anavezetañ eo ar romant De Witte (1920), a gont istor ur paotrig, e istor dezhañ e gwirionez, hag a zo bet savet filmoù diwarnañ gant Jan Vanderheyden e 1934 ha gant Robbe De Hert e 1980. E-touez e levrioù all e c'haller menegiñ Herman Coene (1925-1930), Kiki (1925) ha Floere het Fluwijn (1950). E-barzh Namen 1914 en deus kontet penaos e oa tremenet ar Brezel-bed Kentañ evitañ, pa voe kaset d'ar c'hlañvdi ha d'ar prizon e-kichen Namur.\nWar an dachenn bolitikel e oa a-du gant emrenerezh Flandrez ha stourm a reas gant ar Vlaams Nationaal Verbond, ul luskad broadelour hag a genlabouras gant an Nazied e-pad an Eil Brezel-bed. Rebechet e voe kement-se dezhañ goude ar brezel ha tremen a reas tri miz e toull-bac'h Sint-Gillis (Brusel), a-raok bezañ didamallet.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Ernest_Claes&oldid=1967066 »\nKemm diwezhañ d'an 18 C'hwe 2022 da 15:55\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 C'hwe 2022, da 15:55.


enezenn - Wikeriadur\nSavet diwar an anv-kadarn enez hag al lostger -enn\nMeneget er C'hatolikon (enesenn)\nDa geñveriañ gant ar gerioù ynys en kembraeg, enys en kernevveureg, inis en iwerzhoneg\nenezenn /ẽˈneːzɛn/ benel (furm vihanaat : enezennig, liester enezennoù)\nEnez a gomzer end-eeun diwar he fenn ha digemmet diouzh meur a hini all\n— Pa vefomp degouezhet e-tal ar c'hastell, a lâras an êgl da Gado, a zo en un enezenn en kreiz ar mor, e weli ur feunteun tost d'an aod. [...]. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 142.)\n... hag e teuas da chom da enezenn Siek. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 140.)\n— Anzavit ouzign, eme Viel en eur vousc'hoarzin, oc'h deuet aman, enn enezen-ma, da glask kougn da guzet, pe bag da vont da Vro-Zaoz. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 194.)\nBet eo beteg e di e-unan hag hini Izabel, hag o zri, Jarlig, Jobig e verc'h hag Izabel gant peb a varaz, ha d'an enezenn. — (Fañch al Lae, Bilzig, Kemper, 1925, p. 70.)\nMet daou zeiz goude hor sav eor, ha ni dija pell awalc'h diouzh an enezenn, setu ma kouezhas gwall glañv ur soner, skoet gant kleñved lostennig ar vouzellenn dall. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 89.)\nMestr an archerien, ar wech kentañ dezhañ klevout anv eus seurt tra, ne ouie ket gwall vat petra ober, mont da Gemenez pe chom hep mont, pa voe gwelet ur vagig he gouelioù digor o tont eus tu an enezenn. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 107.)\nPetra a oa a-dreñv an tevennoù-se, hedet penn-da-benn gant ur reñkennad kerreg lemm o kuzhat ouzhomp ar ribl ? Un enezenn pe an douar-bras ? — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 17.)\n« [...]. Hebdale e voe stok al lestr ouzh ribl spoumek an enezenn. [...]. — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 154.)\nUnan eus al levrioù a gaven an dudiusañ a oa ar « Robinson Suis », ennañ istor ur peñsead taolet gant ar mor, gwreg ha bugale hag all, war un enezenn didud, e-lec'h ma reas un ti eus ur mell gwezenn gleuz ha ma renas, gant e dud, ur vuhez plijus-tre — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 202.)\nDirak blockhaus Kanaam en em astenne bae Perroz, gant Taveeg, an enezenn rous ha sioul ha, [...]. — (Edouarzh Ollivro, troet gant Jakez Konan, Pikoù Mab e Dad, Mouladurioù Hor Yezh, 1983, p. 298.)\nBezañ ez eus koulskoude douaroù frouezhus e-barzh an enezenn. — (Erwan Berthou, En bro Dreger a-dreuz parkoù, Mouladurioù Hor Yezh, 1985, p. 16.)\nTour-tan ar Vouster evel-just, a-benn dezhañ, hir ha moan war un tammig enezenn e-kreiz ar mor. — (Goulc'han Kervella, Brezel ar Rigadell, Al Liamm, 1994, p. 81.)\nEn doare-skrivañ etrerannyezhel e vez skrivet enesenn.\ngalleg : île (fr)\niwerzhoneg : inis (ga)\nkembraeg : ynys (cy)\nkerneveureg ; enys (kw)\nsaozneg : island (en)\nAr pennad « enezenn » e-barzh Wikipedia\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=enezenn&oldid=295168 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 4 Meu 2020, da 07:32.


leziregezh - Wikeriadur\nSavet diwar an anv-gwan lezirek hag al lostger -ezh.\nleziregezh /leziˈrɛːɡɛs/ hollek benel\nDoug d'ober an nebeutañ ar gwellañ\n« [...]. Ha daoust m'o deus alies, dre ziouiziegezh pe reouiziegezh, dre leziregezh pe dre c'hred, graet muioc'h a zroug eget a vad d'ezhi, e tlefemp beza anaoudekoc'h en o c'heñver. — (Roparz Hemon, An Aotrou BIMBOCHET e BREIZH, Skridoù Breizh, eil emb. 1942, p. 58.)\n— « Nann, n'eo ket al labour eo a vank, a respontas Lom, evel un den hag a oar petra eo ar vicher, hag, an taol-mañ, ne lavare ket gevier, rak labour, kalz labour a oa d'ober e Lanurgad, e ti Lom evel e ti Job, dre leziregezh ar baotred. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 39.)\nEr penn all eus ar sal, evit an diskuizh, al leziregezh, an arouaregezh, e oa, deut war-eeun eus Bro-Saoz ivez, met modern o doare, melloù kadorioù-brec'h klub, [...]. — (Pêr Denez, Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re, Al Liamm, 1979, p. 14.)\nbezañ kinviet el leziregezh : bezañ lezirek-dreist\ngalleg : fainéantise (fr) , négligence (fr) , paresse (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=leziregezh&oldid=300115 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 21 Mez 2020, da 10:27.


Meurgorf, ar geriadur istorel niverel enlinenn\nD'ar 24 a viz Mezheven 2014 e oa bet lakaet enlinenn Meurgorf, ar geriadur istorel niverel ar brezhoneg.\nE miz C’hwevrer 2013 e oa bet sinet ur c’henemglev a-ratozh etre Ministrerezh ar Sevenadur hag Ofis Publik ar Brezhoneg ; gant ar c’henemglev-se e ouestl RRAS Breizh skoazellañ lakaat ar raktres « Meurgorf » e plas en ur ober 3 bloaz.\nAdalek ar 24 a viz Mezheven 2014 e c’haller gwelet ar stumm 1añ eus ar geriadur-mañ enlinenn e-barzh lec’hienn OPAB : meurgorf.opab-oplb.org. Kinniget eo bet dirak an it.Lena Louarn, prezidantez OPAB ha besprezidantez Kuzul-rannvro Breizh, an ao.Frañsez Favereau, prezidant Kuzul-skiantel OPAB, an ao.François Erlenbach, rener RRAS Breizh, an it.Martine ar Bras, dileuriadez RRAS Breizh e kuzul-merañ OPAB hag an ao.Bruno Dartiguenave, kuzulier RRAS Breizh war an dielloù, ar glad skrivet, al lenn hag al lennadurioù.\nGraet eo ar geriadur evit bodañ, en un diaz titouroù, korpus ar gerioù brezhonek anavezet en e bezh (adstummoù hag all) adalek mare ar c’hrennvrezhoneg betek an deiz a hiziv. 55747 pennger zo evit ar mare.\nGant ur frizenn gronologel e vez diskouezet skouerioù eus implij ar gerioù brezhoneg en o c’hendestenn. Eus oberennoù dave ez eo bet tennet ar skouerioù. Skrivet eo bet pep skouer en doare-skrivañ orin ha goude-se, ma’z eus bet ezhomm, int bet adskrivet diouzh an doare-skrivañ a vremañ abalamour da vezañ komprenet aesoc’h.\nAr « wiaderien » a fell dezho a c’hallo ezporzhiañ ar skouerioù a gaver en diaz evit kement ger a zo.\nEr geriadur e kaver ivez evit pep ger an holl stummoù anavezet deveret diwarnañ, e-giz-se e vo gallet sevel arloadoù evel difazierien reizhskrivadur pe skoazellerien da skrivañ evit ar pellgomzerioù hezoug.\nHag evit echuiñ e vo ouzhpennet termenadurioù tamm-ha-tamm.\nRenablet eo ennañ ivez an adstummoù istorel pe rannyezhel.\nMeret penn-da-benn enlinenn eo ar raktres Meurgorf. An dud a venn kemer perzh er raktres-mañ en ur binvidikaat ar geriadur gant skouerioù nevez a c'hall mont e darempred war-eeun gant skipailh an Ofis publik.


moger - Wikeriadur\nmoger /ˈmoː.ɡɛr/ benel (furm vihanaat : mogerig, liester : mogerioù)\nPezh mañsonerezh a-sonn pe a-veskell, hir pe hiroc'h, a dalvez da glozañ, da zisrannañ pe da harpañ.\nMez, evit mont er porz, oa red dign divarc'ha an or, rak e Maner-al-Liorzou, evel a c'houzoc'h, ez euz eur pors kloz, pe mont ebarz dreist ar voger. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 40.)\nE-keit-se edo Dumbledore o c'haoliata moger izel al liorzh da vont da-vetek an nor-dal. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 21.)\n(Ent strizh) Pezh mañsonerezh, bras e vent, a glozer pe a harper (un dra bennak) gantañ.\nchom etre peder moger : chom er gêr\nsankañ e gontell er voger : ober freuz-stal\nalamaneg : Mauer (de)\ngalleg : mur (fr) gourel\nitalianeg : muro (it) gourel , parete (it) benel\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=moger&oldid=322156 »\nKemm diwezhañ d'an 14 Gwe 2021 da 16:04\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 14 Gwe 2021, da 16:04.


Goulennaoueg DLDP a-zivout ar vuhez niverel e brezhoneg\nDLDP a ro lañs d’an enklask kentañ diwar-benn ezhommoù yezherien ar yezhoù en arvar war dachenn an niverel\nThe Digital Language Diversity Project (DLDP) a zo krog gant pazenn gentañ e enklask diwar-benn an ezhommoù o tennañ d’an niverel e peder yezh vihanniver: brezhoneg, sardeg, euskareg ha karelianeg.\nEr sizhunioù a zeu e kaso raktres DLDP e c’houlennaoueg d’ur bern aozadurioù a labour evit kas ar yezhoù-se war-raok.\nDisoc’hoù an enklask a vo dielfennet ha sikour a raint kenurzhierien ar raktres da zivizout petra a vefe an doare gwellañ da ziorren skoroù niverel evit ar yezhoù-se ha da sevel ur c’hit da chom bev er bed niverel (Digital Language Survival Kit).\nGant an enklask-mañ e vo ivez ar wech kentañ ma vo studiet ezhommoù yezherien eus yezhoù en arvar war dachenn an niverel. Kinnig a raio ur sell resis war an doare ma wel an aozadurioù zo war an dachenn hag ar re a gomz ar yezh o-unan an doare ma fell dezho e vefe diorroet o yezh e bed an niverel d’ar re a zo e karg da ziorren ar yezh ha d’ar skolioù-meur.\nEn tu-hont da se e vo savet ur Gartenn-hent evit Liesseurted ar Yezhoù er bed Niverel (Road Map for Digital Language Diversity). Gallout a raio heñchañ ar re a sav ar politikerezh yezh hag ar re a zo empleget ennañ evit kavout penaos e c’hallfe an aozadurioù a bled gant ar yezh hag ar re zo ar galloud politikel ganto diorren binvioù niverel da sikour buhezekaat ar yezhoù bihanniver en arvar.\nAr raktres DLDP, skoazellet gant programm Erasmus Plus UE, a zo renet gant an Dr. Claudia Soria eus Ensavadur ar Yezhoniezh Stlennegel er Consiglio Nazionale delle Ricerche e Pisa, Italia. Kemer a ra perzh : European Language Equality Network (ELEN), JGU-SNEB e Skol-veur Mainz, an aozadur euskarat Elhuyar, ha Kevredigezh ar C’harelianeg.\nAn Dr Soria he deus lavaret d’ar gazetennerien :\n« Mall-bras zo war pep hini ac’hanomp er skipailh da gas enklask an DLDP da gumuniezhioù yezh ar brezhoneg, ar sardeg, an euskareg hag ar c’harelianeg. Evit ar wech kentañ hor bo ur gwir sell war ezhommoù gwirion ar yezherien evit a sell ouzh diorren ha pourchas danvez niverel »


Pajenn:Marigo - Buez ar Saent.djvu/407 - Wikimammenn\nPajenn:Marigo - Buez ar Saent.djvu/407\nquement a vadelez ma er c’honsidere pep-unan evel e dad.\nEil Reflexion. Sant Ladislas en em brepare da vont da zilivria an douar santel ; mæs Doue en em gountantas eus e volontez vad, hac en tennas eus ar bed-mâ evit e recompansi ebars an Eê. Peguer mad ha peguer liberal eo an Autrou-Doue, pehini a recompanç non pas hebquen an oeuvrou mad, mæs c’hoas bolontez vad en den ! Ma ne ellit quet ober traou bras evit Doue, n’ellit-hu quet da viana caout ur volontez vad ? Ho pezit eta un desir bras ma vezo Doue caret, servichet ha glorifiet gant peb-unan : goulennit ar c’hraç-se evidoc’h hac evit ar re-all ; pidit c’hoas evit conversion ar bec’herien, goulennit ar berseveranç evit ar re just ; pidit Doue da inspira\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Marigo_-_Buez_ar_Saent.djvu/407&oldid=134529 »


Journal de Renaud Camus, dimanche 22 novembre 2015\ncréée le lundi 23 novembre 2015, 18 h 47\nmodifiée le lundi 23 novembre 2015, 18 h 50Plieux, dimanche 22 novembre 2015, minuit & demi. Nous avons visité le château de Valençay et n’en avons été — à moins que je ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~~ — ~~~’~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~. ~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ Talleyrand l’ont vendu ~~~ ~~~~~ ; ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~’~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~, ~~~~~~ ~~~ moyens, sans doute, ~~~ ~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~. ~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~~~~ est même effondré ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~. ~~~~~~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~ ~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ : ~~~~~ ~~~~ entièrement ceinte d’échafaudages, ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~. ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~’~~~~ visite guidée, parce ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~, ~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~ qu’on n’y manque ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~ ~~’~~~~~~ ~~~ ~~~~~ nuisible sur l’esprit ~~~~ ~~~~~~. ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ fallait attendre qu’il ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ pièce.\nIl ~~ ~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~ main un peu ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~-~~~-~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~’~~~~~~ ~~~~~, ~~’~~~~ pas aussi intact ~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~. ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~ sais, qui fait ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~. ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ et d’une enviable ~~~~~~~~~~~, verging ~~~ minimalism.\nTout ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~’~~~~~ ~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~-~~~~~~, ~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~. ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ là surtout, je ~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ : ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~ — ~~~~-~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~, ~~~~ Louis-Philippe aurait offerte ~~~ ~~~~~~~ (~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~) ? —, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~.\nvoir l’entrée du dimanche 22 novembre 2015 et ses 17 images dans Le Jour ni l’Heure


Henry James (15 Ebrel 1843 – 28 C'hwevrer 1916) a oa ur skrivagner stadunanat, marvet e Bro-Saoz. Ur skrivagner a bouez e voe e dibenn an XIXvet kantved ha sellet a reer outañ evel unan eus ar romantourien saoznek vrasañ. Breur e oa d'ar prederour ha psikologour William James ha d'ar skrivagnerez Alice James.\nHenry James e 1910\nAnavezet eo dreist-holl abalamour d'un toullad romantoù ma teskriv an darempredoù etre Stadunaniz hag Europiz hag o darempred gant ar galloud er gevredigezh. E-touez ar romantoù-se emañ The Portrait of a Lady, The Ambassadors pe The Wings of the Dove. En e levrioù skrivet diwezhatoc'h e klaskas muioc'h-mui ober gant doareoù-skrivañ nevez. Deskrivañ a rae stad spered an tudennoù hag o emdroadur, evel ma ne veze ket graet kalz gant ar skrivagnerien saoznek betek e vare. Abalamour da se eo bet keñveriet e skridoù gant taolennoù an "Impresionourien".\nOuzhpenn romantoù e voe embannet gant Henry James ivez danevelloù, pennadoù ha levrioù skridvarnerezh, levrioù beaj, pezhioù-c'hoari, arnodskridoù... Daoust ma oa bet ganet er Stadoù Unanet ez eas da chom da Europa, betek ober e annez e Bro-Saoz ha dont da vezañ Breizhveurad e 1915, bloaz a-raok e varv. Kinniget e voe e anv meur a wech da gaout ar Priz Nobel evit al Lennegezh, e 1911, 1912 ha 1916.\n↑ Lists of Nobel Prizes and Laureates - Nomnation Database\nWikisource : Henry James (en)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Henry_James&oldid=1802997 »\nDernière modification le 20 Eos 2018, à 15:54\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 20 Eos 2018, da 15:54.


Enklask an Insee diwar-benn ar brezoneg Langue bretonne\nHervez an INSEE : 257 000 brezoneger e Breiz\nEnklask an INSEE e 1999\nLe Boëtté (Isabelle). - Langue bretonne et autres langues : pratique et transmission. - Octant, n° 92, janvier 2003, p. 18-22.\nE 1999, m'ho-peus dalhet soñj, e oa bet galvet an oll Frañsizien da respont da houlennou an INSEE da geñver an niveridigez. Evid ar wech kenta, e oa bet greet ive goulennou, da geñver an digouez-ze, diwar-benn ar yezou ma ra an dud ganto : biskoaz ne oa bet greet kemend-all abaoe an enklaskou a oa bet kaset da benn e 1806 gand Charles Coquebert de Monbret, hag a oa o labourad en amzer Napoleon koz e Bureo ar Statistikou. Sed hag a ro da intent peseurt talvoudegez a zo gand ar studiadenn ema Isabelle Le Boëtté o paouez embann war "Octant", kelaouenn an INSEE e Breiz.\nE gwirionez, diwar-benn ar yezou, n'eus ket bet greet goulennou ouz an oll Frañsizien : da studia peseurt yezou a vez greet ganto, n'eus bet greet goulennou nemed da heul eun enklask anvet "Studi istor ar famillou". Daoust da ze, n'eus nemed an INSEE o helloud ober seurt enklaskou war 380 000 a dud vraz oajet a 18 vloaz da nebeuta e Frañs a-bez, 40 000 anezo o veza o chom e Breiz. Tri goulenn a oa bet greet outo :\n- e peseurt yezou, rannyezou pe "trefoedaj", e veze komzet ouzoh peurliesa gand ho tad ha gand ho mamm pa oah bugel, war-dro 5 bloaz ?\n- e peseurt yezou, rannyezou pe "trefoedaj", e komzeh ouz ho pugale pa oant 5 bloaz (pe a gomzit outo bremañ ma h int yaouankoh) ?\n- ha daoust hag-eñ e tigouez ganeoh bremañ kaozeal ("diskuti") gand tud tost (pried, kerent, mignoned, kamaraded-labour, koñversanted…) en eur yez all estreged ar galleg ?\nTaoler evez a vo greet da genta e ra an INSEE evel pa ouife an oll galleg e Frañs : ne vefen ket estonet koulskoude ma vefe eun toullad estrañjourien ha n'ouzont ger galleg ebed evid c'hoaz.\nEvid pez a zell ar brezoneg, e hell an INSEE disklêria ez eus 257 000 a dud, e rannvro Breiz, hag a zigouez ganto kaozeal brezoneg eur wech an amzer da nebeuta. An dra-ze a ra eun dregantad a 12% euz an dud vraz oajet a 18 vloaz da nebeuta hag a zo o chom er rannvro. Med n'eo ket ar galleg hag ar brezoneg ar yezou nemeto a gomzer e Breiz. Bez' ez eus ive :\n28 000 a dud (da lavared eo 1,3%) hag o-deus respontent e komzont galloeg\ntost da 112 000 (da lavared eo 5,2%) o komz saozneg\n24 000 a hell kaozeal spagnoleg ha 18 000 alamaneg (pez a ra 1,1 hag 0,8% euz an dud)\netre 5 ha 6 000 a ra gand an italianeg, ha kemend-all gand an arabeg pe ar portugaleg (da lavared oe nebeutoh evid 0,3% evid pep hini deuz ar yezou-mañ).\nDre ma zo eur serten kont a dud hag a oar muioh evid diou yez, eo 428 000 a Vretoned a zo en oll hag a zo gouest da gomz, eur wech an amzer na pa ve ken, en eur yez all estreged galleg. : ober a ra kement-mañ muioh evid 20% deuz an dud vraz hag a zo o chom er rannvro. Ema ar wirionez avad gand Isabelle Le Boëtté pa zispleg ez eus eun diforh braz etre kaozeal brezoneg hag ober gand unan deuz ar yezou estrañjour a vez komzet ive e Breiz : evid pez a zell ar vrezonegerien, eo 7 diwar 8 anezo hag a zo bet desket gand o zud (war varlenn o mamm); padal, ar zaoznegerien n'eus nemed 1 anezo diwar 17 o veza bet desket gand e dud. Sklêr eo eta eo er skol e vez desket peurliesa ar yezou estrañjour. Ouspenn ze eo ar studierien, ar vistri hag ar micheriou liberal a ra ar muia gand yezou estrañjour evelse.\nDaoust hag-eñ ez eus peadra da veza souezet gand chifrou an INSEE ? Evid ar yezou all estreged ar brezoneg, ez int a-dra-zur eun nevezenti, dre ma ne oa ket tu, beteg vremañ, da houzoud pegement a dud a oa da vad oh ober ganto. Eun tamm mad êsoh e vo diwar vremañ studia an implij a vez greet deuz ar yezou, en oll, war zouar Breiz.\nEvid pez a zell ar brezoneg, eo damdost ar chifrou nevez diouz ar re a oa bet laket war wel e-kerz ar bloaveziou tremenet gand TMO-Régions da heul ar soñdajou bet greet gantañ. Hervez an enklask a oa bet greet e 1997 , eo 240 000 a vrezonegerien a zo e Breiz-Izel : da lavared eo, ez eus 20% a dud oajet da nebeuta a 15 vloaz, o veza kat da gomz brezoneg. Daoust pegen dister an diforh etre an daou gont - 257 000 e Breiz a-bez, 240 000 e Breiz-Izel - e ranker derhel kont, evel just, n'eo ket bet greet an daou enklask nag er memez terouar, nag er memez doare. Ouspenn, kalz muioh a dud a zo bet goulennatatet gand an INSEE, hag ar goulennou ne oant ket tr ar memez re.\nPoueza a ra Isabelle Le Boëtté, gand eun tamm mad a skiant vad, war ar fed ma ne vez ket komzet kement a vrezoneg e peb leh e Breiz, ha ne heller ket ober, emezi (ha daoust d'ar pez a glasker a-wechou rei deom da gredi), evel ma ne vefe diforh ebed war ar poent-se etre Breiz-Izel ha Breiz-Uhel. E departamant Penn-ar-Bed eo a zo ar muia a vrezonegerien (da lavared eo 20%, pez a zo an dregantad a oa bet kavet gand TMO-Régions evid Breiz-Izel a-bez), hag en hini an Il-ha-Gwilen eo a zo an nebeuta (2% nemetken) : med daoust ha ken dihortoz-ze eo kement-mañ, a-benn ar fin ? Diêsoh a ze kompren perag neuze n'he-deus ket plah an INSEE dalhet kont deuz harzou ar brezoneg evid studial an daou zepartamant all a zo er rannvro, hag eo tra-walh dezi lavared ez eus 15% a vrezonegerien en Aojou-an-Arvor hag 11% er Morbihan, heb mond pelloh. Da gredi zo koulskoude n'eus ket kalz muioh a vrezonegerien kostez Dinam pe Lamballe evid na 'z eus en Il-ha-Gwilen, pa zo kalz muioh e bro-Dreger evid na 'z eus memez e Penn-ar-Bed. Hervez ar soñdajou a oa bet greet e bro-Dreger e 1997 hag e 1999, ez eus eno muioh evid 30% a dud o vrezonega !\nN'eo ket evid se n'eus ket a vrezonegerien e leh all. O veza ma zo bet eur serten kont a Vreiz-Izeliz o tivroa, e kaver ive tud hag a gomz brezoneg a-wechou er rannvroiou hag en departamanchou e-kichen, evel al Liger-Atlantel (0,7%), ar Mayenne hag ar Manche, hag evel just e kostez Pariz (dreist-oll e departamant an Yvelines). Gand se, eo en oll 297 000 a dud a zo e Frañs o helloud komz brezoneg .\nNe vez ket dislaret gand an INSEE, pell ahane, toud ar studiadennou a oa bet savet a-raog a-drugarez d'ar soñdajou a oa bet greet, hini 1997 dreist-oll:\nkosaad a ra ar vrezonegerien, peogwir zo 3 diwar 4 anezo hag a zo en tu-hont da 50 vloaz, ha unan diwar daou hag e-neus dibaseet an oad a 65 bloaz\ne-keñver micher, eo e-touez ar beizanted ma komzer ar muia a vrezoneg, hag e-touez ar vistri hag ar micheriou liberal ma reer an nebeuta. Med trompluz e hell beza an dregantajou-ze (30% a vrezonegerien, da skwer, e-touez al labourerien-douar), rag mesk-ha-mesk ema ar re hag a zo bepred war o labour hag ar re hag a zo war o leve\nar vugale ne vez ket desket brezoneg dezo gand o zud, pe nemeur : hervez I. Le Boëtté, e oa 60% deuz ar vugale hag a veze savet e brezoneg gand o zud war-dro ar bloaveziou 20, he ne oa ken nemed 6% er bloaveziou 80. Ouspenn ze, pa ne veze desket nemed brezoneg d'ar vugale gwechall, goude e veze desket galleg dezo war ar memez tro. Er Morbihan eo bet en em gavet kement-mañ deg vloaz abretoh evid n'eo erruet en Aojou-an-Arvor.\nAze ze e weler n'eo ket direbech ar studiadenn a zo bet embannet gand an INSEE. Lavared a reer deom, da skwer, "eo bet disklêriet gand 3% deuz an dud hag o-deus bugale dindan 25 bloaz e komzont brezoneg outo". Med en eun doare ordinal pe eur wech an amzer nemetken ? Ne lavarer ket deom. Ouspenn ze, e vije bet mad gouzoud ped vloaz eh eo ar vugale-ze hag a vez komzet brezoneg outo hirio an deiz.\nN'eus forz penaoz, an drived deuz ar goulennou bet greet gand an INSEE da geñver an enklask n'eo ket splann : tra-walh eo beza respontet "ya, digouezoud a ra ganin kaozeal en eur yez all estreged ar galleg", evid beza laket da vrezoneger pe da zaozneger… Med ne heller ket en doare-ze gouzoud tamm ebed ha kaozeal a ra an den mad-tre pe distripa nemetken (pez a hell beza tra-walh evid "diskuti" gand unan bennag)… Ne heller ket gouzoud kennebeud pegen aliez e vez komzet er yez-mañ-yez gand unan bennag (dalhmad, aliez-kenan, pe gwech ha gwech all…). Talvouduz-meurbed eo enklask an INSEE, med n'eo ket evid se ne vo ket ezomm d'ober soñdajou hag enklaskou all war an dachenn da studia en eun doare all an implij a ra an dud deuz ar yez-mañ-yez : n'eus nemed soñjal e heller ober meur a zeg goulenn da geñver eur soñdaj, pa n'eus bet greet nemed 3 gand an INSEE…\nEun dra bennag all c'hoaz : tud an INSEE, war a zeblant, n'o-deus ket eur bern anaoudegez e-keñver "sociolinguistique", pa gred dezo n'eus bet "diglossie" e Breiz nemed etre 1940 hag 50. Med a-raog e oa, hag abaoe zo c'hoaz !\nEvel just, enklask an INSEE a vez diskouezet gantañ eo deuet ar galleg da veza treh e-kerz an 20ved kantved. Da nebeuta, ar yezou n'int ket ken eun tabou e Frañs, evid paotred ar statistikou hag an demografiez bepred. Evid ar wech kenta, e heller ive keñveria, diwar ar memez diazez, penaoz eo bet tremenet an traou en eil rannvro hag en eben. Etre ar rummajou kosa hag ar re yaouanka, zo 10 gwech nebeutoh a vrezonegerien dre amañ : en Alzas, zo kalz muioh a re yaouank o komz alzasianeg, hag er vro Vask ive o komz euskareg.\nLavarom d'echui e vez rekouret al lenner gand an tresadennou brao hag e liou a vez kinniget ive gand I. Le Boetté. He fennad, zoken ma zo mankou e-barz, a lenno an oll re hag a zo dedennet gand planedenn ar yezou.\nEur poltred : Ti ar bomperien e Lanneur (Penn-ar-Bed).


Minerva McGonagall zo unan eus kelennerien Skol sorserezh ha strobinellerezh Kerambreoù e romantoù Harry Potter skrivet gant J. K. Rowling. E deroù an istor ez eo isrenerez ha kelennerez e karg eus koskoriad Gripi-Aour, ouzhpenn bezañ kelennerez war an treuzneuzierezh. Ezel eo eus Urzh ar Feniks ivez. Kroget eo da gelenn e miz Kerzu 1956. Soñjal a ra McGonagall ez eo an treuzneuzierezh unan eus an arzoù hud diaesañ ha dañjerusañ a gelenner e Kerambreoù.\nMinerva McGonagall a zeu da vezañ renerez Skol sorserezh ha strobinellerezh Kerambreoù, war-lerc'h Albus Dumbledore pa'z a hemañ da anaon. Ne seblant ket e tigoro ar skol en-dro goude marv Dumbledore avat.\nDont a ra hec'h anv-badez eus Minerva, doueez ar furnez er vitologiezh roman. Dont a ra he anv tiegezh eus hini un istrogell eus an XIXvet kantved eus Dundee, William Topaz McGonagall,  a vez sellet outañ evel unan eus ar varzhed washañ e saozneg.\nC'hoariet eo roll McGonagall gant an aktourez Maggie Smith e filmoù Harry Potter.\n↑ Treuzskrivadenn un atersadenn eus J.K. Rowling, The Connection (WBUR Radio), 12 a viz Here 1999\nMinerva McGonagall e Harry Potter Lexicon.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Minerva_McGonagall&oldid=1861269 »


Julius Kambarage Nyerere (13 Ebrel 1922 – 14 Here 1999 e Londrez) a oa ur politiker eus Tanzania. Kentañ prezidant Tanzania e voe, e penn ar vro eus 1964 da 1985.\nGanet e voe e-touez tud hag a veve e-kichen al Lenn Victoria. Mont a reas d’ar skol da Musoma, ma reas berzh, ha mont da skol Tabora goude. Ur yalc’had a resevas evit mont d’ober e studioù da Gampala, en Ouganda e skol-veur Makerere. Echuiñ a reas e studioù eno gant un diplom kelenner.\nDistreiñ a reas da skol eil derez Tabora, da gelenn bevoniezh e-pad tri bloaz. E 1949 e resevas ur yalc'had c'hoazh evit mont da Vreizh-Veur da gas e studioù pelloc'h. Bez’ e oa ar c’hentañ studier eus e vro o vont da Europa evit e studioù. Etre 1949 ha 1952 e voe studier e skol-veur Dinedin ha tapout ar reas ur vestroniezh en ekonomiezh hag en istor.\nE 1954 e voe e-touez ar re a savas an Tanganyika African National Union (TANU). E 1960 e teuas da vezañ kentañ ministr ar vro. Goude dizalc'hidigezh Tanganyika, e voe dilennet da brezidant e 1962. E miz Ebrel 1964 e voe unanet Tanganyika haj Zanzibar da vont d’ober ur stad nevez, Tanzania.\nGant disklêriadur Arusha, e 1967, e tisplegas Nyerere petra e oa evitañ an hent da heuliañ evit e vro, hent ar "sokialouriezh afrikan". Kement-se a zlee hervezañ kas d’ur gevredigezh reizh ma vefe kevatal an dud ha ma c’hallfe ar vro emvastañ d’he ezhommoù. Evel prezidant e vro e kasas da benn meur a dra : broadelaet e voe ar bankoù hag an embregerezhioù bras, adaozet e voe reizhiad ar skolioù hag evit al labour-douar e voe savet kumuniezhoù er c’hêriadennoù, anvet Ujamaa, ma veze lakaet boutin an douaroù hag ar binvioù.\nDaoust d’an diaesterioù evit lakaat armerzh Tanzania da dreiñ, e nac'has atav kas ar vro war hent ar frankizouriezh armerzhel. Reiñ a reas e zilez eus e garg a brezidant e 1985, met chom a reas e penn ar strollad CCM (Chama Cha Mapinduzi, "Kostezenn an Dispac'h" e swahileg). Daoust d’an disoc'hoù dister a voe dindan e ren evit diorren armerzh ar vro, o deus dalc'het tud Tanzania da gaout istim evit Nyerere beteek e varv e 1999. A-drugarez dezhañ ez eus bet savet ur stad demokratel e Tanzania, un dra rouez a-walc'h en Afrika d’ar mare-se, ha n'eus ket bet a vrezel diabarzh.\nAsambles gant prezidant Yougoslavia, Tito, prezidant Ejipt, Naser, kentañ ministr India, Nehru, ha prezidant Indonezia, Sukarno, eo bet Julius Nyerere unan eus ar re o deus kaset war-raok mennozh Luskad ar Stadoù Disteud. A-hed e vuhez eo bet oberiant evit lakaat fin d’an apartheid e Suafrika hag evit lakaat ar peoc’h da ren e broioù Afrika.\nUr c'hristen gredus e oa Nyerere ha tost d’e galon e oa evitañ ivez difenn an natur.\nOberennoù politikel troet e saozneg :\nTroidigezhioù lennegel e swahileg :\nJulius Kaisari, William Shakespeare - (Julius Caesar)\nMabepari wa Venisi, William Shakespeare – (The Merchant of Venice)\nJulius Nyerere: the conscience of Africa – BBC News, 14/10/1999 (en)\nJulius Nyerere, Recueil de textes introduit par Yash Tandon, éditions du CETIM, 96 pages, 2014, ISBN 978-2-88053-106-5 (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Julius_Nyerere&oldid=1826173 »\nDernière modification le 14 Gen 2019, à 22:55\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 14 Gen 2019, da 22:55.


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/305 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/305\n28 a Ebrel\nsant paol ar groaz\nHe eskop o veza roet d’ezhan eur zae dister, great gant mezer groz, Paol a resevaz ar zae-ze evel eunn tenzor euz ann env, hag he guiskaz gant joa. Goudeze ez eaz da Rom da studia ann theoloji; rak aoun en doa ne vije ket c’hoaz desket aoualc’h var ar skianchou sakr. E Rom e oue beleget gant ar pab Beneat XIII, ha neuze ec’h en em dennaz var eur menez el leac’h ma savaz eur goumpagnunez nevez a venac’h hag a reer Pasionisted anezho. Ar venac’h-ma a zo guisket e du hag a zoug merkou ar basion var ho dillad. Ar Verc’hez Vari he-unan e devoa lavaret d’ar Zant kemeret ar viskamant-se. Ar goumpagnunez nevez e devoue mil boan er penn kenta; mes kreski a reaz bepred gant sikour gras Doue, ha guelet e oue tud euz ann nopla goad oc’h en em lakaat ennhi.\nAr reolenn a vuez en doa roet ar Zant d’he venac’h a oue kavet mad gant ar pab. Hogen, hervez ar reolenn-ze, ar venac’h a dlie, ouspenn ann tri veu ordinal, ober veu c’hoaz da brezeg dreist peb tra var basion ha maro hor Zalver. Paol hag he Vreudeur a viraz ato ar veu-ma, ha ne c’houfe den niveri ar bec’herien, ha zoken ann heretiked hag ann dud n’o doa tamm feiz na tamm relijion ebed, o deuz gounezet evelse da Zoue. Ar Zant a brezege gant kement a garantez ha kement a nerz er memes amzer ma tirolle da lenva a greiz he zarmouniou, ha kerkent ar re a veze oc’h he zelaou a lenve ive asambles ganthan, hag a c’houlenne pardoun ouz Doue gant guir geuz d’ho fec’hejou, n’euz fors pegen aheurtet ha peger kaledet e vijent bet diagent.\nKaloun Paol ar Groaz a ioa evel eur forn goret dre ann tan euz a garantez Doue, hag ann tan-ma a ioa ker krenv ma veze devet he roched var he gerc’henn ha ma teue he gostou da c’houeza. N’oa ket evit lavaret ann offerenn heb beza beuzet enn he zaelou, abalamour ann offerenn a zigase da zonj d’ezhan euz a basion hag euz a varo Jezuz-Krist. Aliez e veze douget a spered betek ann env var diouaskell ar garantez, hag avechou zoken he gorf a veze dibradet dioc’h ann douar; neuze he benn a veze skeduz evel ann heol.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/305&oldid=137499 »


Journal de Renaud Camus, jeudi 31 juillet 1986\ncréée le vendredi 21 novembre 2014, 17 h 29\nmodifiée le vendredi 11 novembre 2016, 0 h 14Jeudi 31 juillet 1986, 11 heures et demie du matin.\nL’été et notre vie étions d’un seul tenant.\nDéparts, de toute espèce. Rodolfo, mardi soir, avec ~~~ ~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~. ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~-~~~ ? ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~, il me semble. ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~. ~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ temps, c’est la finesse, ~~’~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~. ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ : c’est dans le ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~, ~~’~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~~~~~ précoce qui par ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ : ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~… ~~~~~ étions en avance ~~ ~~~ ~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~. ~~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~’~~~~~~ déjà dans les ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~. ~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ et, à presque ~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~’~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~, ~~~~ ~~ ~~~~~~ ~~~ nuit ici. Encore ~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~, ~~~~~~~’~~~ ~~~~~ ~~~ ~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~~~ avec sa mère ~~~ ~~~~ ~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ (~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~~~ heures et demie ~~~ ~~’~~~~~~-~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~’~~~ ~~~~~…), ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~ voiture, en ~~~~~ jours. ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~, ~~~ l’anglais avec un ~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ Nord, una ~~~~~~~~ terrificante, ~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ compréhensible : mai ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ cosi. ~~~~~ ~~~’~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~, ~~~ sans éprouver de ~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~~. ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~ ~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ manières, des Italiens. ~~’~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~, ~~~ ~~~~~~~~, ~~’~~~ ~~~~~ ~~~ le moment où ~~~~~~~~~~~~~, ~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~’~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~ Eden. Il semblait ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ Rome.\nAutre ~~~~~~~, ~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ qui avait constamment ~~’~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~’~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~. Je n’ai rien ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~. ~~~~~~ “~~~~~~~~~~~ ”, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~ du Furieux, ~~~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~ propos le plus ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ : ~~~~~~~ ~~~ ~~~~. ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~~-~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~~~. ~~~~ ~~’~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~ pour qui l’opportunité ~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~, ~~’~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~ comme il le ~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~-~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~ ~~~~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~~~~ sérieusement les nerfs. ~~~~~~ ~~~ ~~~ dit :\n« C’est ~~~~ ~~~~, ~~~ ~~’~~ ~~~~~ rien »,\net ~~., ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~, et que j’y ~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~~. ~~~~~~~, ~~~~, ~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ zodiaque :\n« Je ~~’~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~’~~ ~~ ~~~~~ ~~ faire ».\nAutres ~~~~~~~~ ~~~~~~~ : ~~~ Villa est presque ~~~~~. ~~~~~ ~~~~ “~~~~~~~~~” ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~’~~~~, ~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ : ~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ pour le dîner, ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ville. Che barba ! Ma ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ partie depuis quinze ~~~~~~. ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~-~~~~~. ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~ allées, et sur ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~ : ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~, ~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~’~~ ~~~~~~~~ le boschetto, malgré le ~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ; ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~’~~~ crépuscule.\nDe ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ tout à fait ~~~~, ~~~~~~ ~~’~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~ ~~ ~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ de mode du ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~-~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~. Le lendemain, la ~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~’~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ fermeture. Or qu’est-ce ~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ? ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~ et de sa ~~~~~~~… ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~, ~~’~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ les jardins, on ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~’~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ cigarettes.\nAutre ~~~~~~~, ~~~ ~~’~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ grave : on voit ~~~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ de ce problème, ~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~’~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~. ~~~, ~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, pratique très répandue, ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~’~~~ ~~ ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~’~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~ — ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~, et même plus —, ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ; ~~~~~ ~~~ ~~’~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~, de malades, c’est ~~~ pratique normale de ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~~~~ ~~~~~, ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ voisins, ou que ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~… ~~’~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~. ~~~ monde est mauvais, ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~ ~~~~ ~~’~~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~ bien sûr en ~~~~. ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~. ~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~ pas non plus ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~. ~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~. ~~~-~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ? ~~~~ ~~~~ examens de conscience ~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~ attristants…\nUn ~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ les fleurs, mais ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~. ~~’~~~~ ~~~ ~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~’~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~. ~~’~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~, ~~~~~ j’y ai renoncé. ~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ “~~~~~~~~”, ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~ ~~’~~~ ~~~ faner sur pied ~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~ ~~’~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~~-~~~, ~~~~~ officiellement, devant les ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ autant…\nToute ~~’~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ : ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ loi, parce que ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~, ~~~’~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~’~~~~~ ~~~~~~~ ~~ ~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~’~~~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~~~~ ~~~ parlementarisme en Espagne, ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ; ~~~~~~~~~ ~~’~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ sérieux.\nJ’écris ~~~~~ ~~~~~ ~~~ galop, sans regarder ~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~ ~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~’~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ “~~~~~~~~~~ ”, à tous les ~~~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ “~~~~~~~” : ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~-~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~ le public que ~~’~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~ ~~~~ moment aperto ou chiuso. ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~. ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ panneaux répètent en ~~~~~~~~ lettres aperto, aperto ~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~, ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ qui se proclamerait ~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~…


Emgann ar Ragnarök.\nAr Ragnarök (en norseg moarvat kement ha Planedenn an doueed) zo un heuliad darvoudoù e mojennoù Skandinavia. Danevellet eo en Edda e komz-plaen gant Snorri Sturlusson\nKregiñ a ray Ragnarök gant tri goañvezhiad erc'h hep hañv etreze. Heuliet e vint gant brezelioù, krenoù-douar, ha barroù-reverzhi. Digeriñ a ray bolz an neñv ha mibien Muspell a dremeno drezañ war varc'h da zistrujañ pep tra. Klask a raint antren en Asgard met terriñ a raio Bifrost (kevrenn 55). Heimdall a c'hwezo en e gorn-boud, Gjöll, ha mont a ray an Æsir hag an Einherjared d'an emgann. Mervel a raio neuze ar pep brasañ eus an doueed ha distrujet e vo Asgard. Skrivañ a ra Snorri : "Du e teuio an heol da vezañ, gouelediñ a raio an Douar er mor, ha dianadiñ a raio ar stered skedus diouzh an oabl ;...." (kevrenn 56).\nAdpoblet e vo an Douar gant daou zen chomet kuzhet er wezenn Yggdrasil (pe e koadoù Hoddmimis Holt) a-hed an darvoudoù, ha maget diwar glizh.\nPlanedenn Odin ha Thor[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nOdin, roue an doueed, a vo lazhet gant Fenrir, ar bleiz ramzel (lazhet d'e dro gant Vidar).\nThor a lazho an naer vras Jörmungandr gant e vorzhol Mjölnir met mervel a raio nebeut goude diwar e c'houlioù binimet.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Ragnarök&oldid=1916258 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 16 Du 2021, da 19:46.


Y Betws - Wikipedia\nMeur a lec'h zo anvet Betws e Kembre.\nY Betws zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Sir Gaerfyrddin, war harzoù Sir Abertawe. War lez ar stêr Amman emañ, un ugent kilometr bennak diouzh Abertawe. Ur menez, Mynydd y Betws, zo e-kichen, e penn kornaoueg aradennad ar Mynydd Du.\nE 2011 e oa 2 175 a dud o chom e kumuniezh Y Betws ha 1 109 anezho a oa kembraegerien (53,4%).\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Y_Betws&oldid=1977861 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 6 Meu 2022, da 11:36.


istor - Wikeriadur\nGwelet ivez : Istor\nDiwar an anv-kadarn latin historia.\nistor /ˈistɔr/ gourel (liester : istorioù)\nNe dan ket amañ da gontañ deoc'h istor an holl eskibien, ne gomzin deoc'h nemet eus a re hor bro. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 16.)\nKalz traoù all, ouzhpenn ar re-mañ, am bije bet c'hoazh da gontañ diwar-benn bourc'h ha parrez Pleiben, dreist-holl diwar-benn o istor, ... — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 59.)\nIstor an Hudouriezh e oa o arnodenn diwezhañ. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 271.)\nDesket oa zoken war an ilizoù hag ar c'halvarioù ha gouiziek-kenañ war istor ha buhez ar Sent. — (Goulc'han Kervella, Brezel ar Rigadell, Al Liamm, 1994, p. 32.)\n..hag e zougen d'an ostaleri e-lec'h ma voe graet dezhañ gant Jann ar C'horr un degemer a chomo brudet en istor ar barrez. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 67.)\nAr c'helenner-istor, komz kraoñennek a ra, met se ne ra mann. — (Edouarzh Ollivro, troet gant Jakez Konan, Pikoù Mab e Dad, Mouladurioù Hor Yezh, 1983, p. 24.)\nEtretant, tapet en devoa ar c'hure pleg da c'houlenn diganin meur a dra diwar-benn an doare-skrivañ, an istor, an douaroniezh, ... — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 37.)\nDanevell eus darvoudoù, oberioù bet pe ijinet.\nPehini eus an div istor-se eo an hini wir ? — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 20.)\nKustum e oa ivez da c'hortoz a-raok kregiñ gant e verenn ken na vije bet kontet dezhañ un istor eus an amzer gwechall, ... — (Roparz Hemon, Gaovan hag an Den Gwer, 1949 kentañ emb. Embannadurioù Douar ar Yaouankiz (Al Liamm), eil emb. Levrioù Skol al Louarn (An Here), 1988, p. 8.)\nUn istor spontus a zo bet kontet deomp e Poull an Enez gant Marivon Gergoad er mintin-mañ. — (Abeozen, Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, eil emb. 1986, p. 125.)\nAmañ e krog istor estlammus ar roue Arzhur ha marc'heion an Daol-Grenn, gant o c'harantezioù, o strivoù uhel, o c'herseennoù. — (Langleiz, Romant ar Roue Arzhur/levrenn I : Marzhin, Al Liamm, 1975, p. 16.)\n- O ! an istor kozh-se ! Pec'hed yaouankiz ! [...]. — (Vefa de Bellaing, Ar peskig ruz, Al Liamm niv. 178, Gwengolo-Here 1976, p. 316.)\nKentañ ma tegouezhas gant Mona Parantoen, ur gemenerez yaouank a-ziwar-dro, klevet kontañ an istor-se, [...]. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 22.)\nIstor ur plac'h pemzek vloaz hag he deus kuitaet kêr hag he skolaj gris evit mont da dañva aer yac'haus ar maezioù. — (Yann Gerven, Brestiz o vreskenn, Al Liamm, 1986, p. 16.)\nNemet aes skrivañ un istor kaer hag aes da zirouestlañ, peogwir eo ijinet gant ar skrivagner e-unan. — (Goulc'han Kervella, Brezel ar Rigadell, Al Liamm, 1994, p. 189.)\nDin-me ma-unan ec'h embannan alies, fouge ennon, ez eo echu ha peurechu gant an istor kozh-se. — (Mich Beyer, Seizh Devezh Warn-ugent, An Alarc'h Embannadurioù, 2006, p. 9.)\nKendirvi gompez e oa an daou gañfard a vo kaoz diwar o fenn en istor-mañ. — (Fañch Peru, Kañfarded Milin ar Wern, Skol Vreizh, 2008, p. 9.)\n– Ma digarez, emezañ, met ken trist eo an istor [...]. — (J.K. Rowling, lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain, Harry Potter ha Maen ar Furien, An Amzer embanner, 2012, p. 62.)\ngalleg : histoire (fr)\nportugaleg : história (pt)\nspagnoleg : historia (es)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=istor&oldid=299854 »\nDernière modification le 18 Mez 2020, à 15:14\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Mez 2020, da 15:14.


evelto - Wikeriadur\nFurm an araogenn evel, displeget en trede gour lies\nE vignoned a deuas d'her c'haout hag a sache war e zilhad evit ober dezhañ daoulinañ evelto. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 137.)\nAl loened gouez a ioa dinec'h ; ne gouient (!) ket e ranke kristenien dont da loja er meaz eveld'ho, e kreiz ar c'hoajou hag e mesk al lann. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 12.)\nWar an taol e tirollas meur a hini da c'hoarzhin ha war-nes ober evelto e oan ivez [...] ! — (Jarl Priel, An Teirgwern Pembroke, Al Liamm, 1959, p. 17.)\ngalleg : comme elles (fr) , comme eux (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=evelto&oldid=208020 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 28 Eos 2015, da 07:09.


Pedro Luis Ferrer - Wikipedia\nPedro Luis Ferrer, ganet e 1952 e Yanguajay, e Kuba, e proviñs Sancti Spíritus, zo ur c'haner kuban, krog da ganañ e 1965. Ne blij ket e ganaouennoù flemmus, e doare ar guaracha, da dud ar galloud.\nE dad a oa a-du gant dispac'h Fidel Castro, met kuit ez eas eus an enez, hep e diegezh. Sonet en deus Pedro Luis Ferrer er bloavezhioù 1960 el laz Kapeles, er pevarad Nova, ha gant Carlos Alfonso ha Mike Porcella el laz rock Los Dada.\nE-kreiz ar bloavezhioù 1970 e enrollas e bladenn vras kentañ e-unan, anvet Pedro Luís Ferrer, ken plaen ha tra. Mont a reas da seniñ da Europa (Polonia, Finland, Norge, Sveden, RDA) ha da Vec'hiko.\nStudiañ a reas ar seniñ gitar evit seniñ oberennoù Leo Brouwer, Albéniz, Tárrega, Johan Sebastian Bach… Adkanet eo bet e ganaouennoù gant Celia Cruz, Danny Rivera, Papo Luca, ha Willy Chirino.\nEr bloavezhioù 1980 e reas div bladenn vras : "Debajo de mi voz", a voe skignet a boan, hag “Espuma y Arena”, a voe bruetoc'h, gant kanaouennoù evel “Inseminación Artificial’, ‘Como me gusta “hablal” español”, “Mario Agüé’ ha re all.\nEr bloavezhioù 1980 e reas muioc'h a ganaouennoù politikel, evel 100% Cubano, ma tiskleir e vev ar Gubaned er baourentez pa deu estrenien binvidik d'o gwelout. E Marucha la jinetera e tispleg e rank merc'hed yaouank ar vro gwerzhañ o c'horf evit degas arc'hant d'ar gêr.\nEn 1999 en deus embannet ur bladenn anvet Pedro Luis Ferrer (evel e hini gentañ) e ti Atlantic Records, e SUA.\nPedro Luis Ferrer el lec'hienn letramusicas.com\nPennad kaoz gant ar c'haner\nKomzoù e ganouenn Maridos Majoreros\nO kanañ Quién me toca un son er skinwel spagnol\nO kanañ Marucha la jinetera\nO kanañ Como me gusta"Hablal" Español\nO kanañ Yo no tanto como él, komzoù\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Pedro_Luis_Ferrer&oldid=1698374 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 16 Ebr 2016, da 02:19.