Buhez ar Sent/1894/Ar Verc’hez kaset d’ann templ - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1894/Ar Verc’hez kaset d’ann templ\n< Buhez ar Sent | 1894(Adkaset eus Buhez ar Sent/1894/Ar Verc'hez kaset d'ann templ)\n◄ Felis a Valoa Ar Verc’hez kaset d’ann templ Sesilia ►\nann unann var ’nn ugent a viz du\nAR VERC’HEZ VARI KASET D’ANN TEMPL\nAr Verc’hez ne oa c’hoaz nemed tri bloaz pa’z eaz he zad hag he mamm d’he c’hinnig da Zoue e templ Jerusalem, evit seveni ar bromesa o doa great araok m’oa ganet. Hogen, epad m’edo Anna ha Joachim oc’h he c’hinnig evelse da Zoue, ar Verc’hez en em ginnige ive dioc'h he c’hostez ; rak, o veza ma’z oa skoliet ha sklerijennet gant ar Spered-Santel he-unan, e devoa dija skiant aoualc’h evit koumpren petra zinifie ann dra-ze.\nGouzout a rea ne fell ket da Zoue beza daou-hanter gant ar grouadurien, ha setu perak ec’h en em ginnigaz holl d’ezhan heb miret netra nag evithi he-unan, nag evit ar bed. Enn eur ger, kinnig a eure d’ezhan var eunn dro he spered. he c’haloun hag he c’horf : he spered evit he adori, he c’haloun evit he garet dreist peb tra, hag he chorf evit he zervicha hen hebken.\nMari a c’houie c’hoaz ne fell ket da Zoue ken nebeut e ve mui lamet diganthan ar pez a zo bet roet d’ezhan eur vech. Setu perak ive ec’h en em ginnigaz d’ezhan evit ato hag evit mad, enn eur lavaret e vije d’ezhan da bep mare euz he buez, e vije d’ezhan betek ar maro, e vije d’ezhan bepred korf hag ene.\nHirio e ra ann Iliz ar memor euz ar c’hinnig dudiuz-se a reaz ar Verc’hez da Zoue, d’ann oad a dri bloaz, euz he spered, euz he c’haloun, euz he holl skianchou. Goudeze Anna ha Joachim a zistroaz d’ar gear, ha Mari a jomaz enn templ evit beza savet eno etouez ar guerc’hezed. Evit guir, e peleac’h edo plas ann hini a ioa galvet gant Doue da veza mamm d’he Vab en em c’hreat den, nemed e ti ann Aotrou Doue he-unan ?\nBrema, piou a c’hellfe rei da anaout peger pur ha peger santel e oue ar vuez a renaz Mari e templ Jerusalem ? Tremen a rea he holl amzer o pedi, o vedita hag o labourat. He spered hag he c’haloun a veze ato gant Doue, ha traou ann douar a ioa evithi egiz pa ne vijent ket. Ne zebre nemed ar pez a ioa red evit miret outhi da vervel gant ann naoun ; ne gouske ken nebeut nemed oc’h red, hag epad he c’housk zoken he c’haloun a jome bepred dihun, da lavaret eo ar zonj euz a Zoue a jome bepred enn he spered.\nAl labour e devoa ar Verc’hez da ober oa studia, neza, griat, ober stamm ; mes al labour-ze a ioa c’hoaz eur bedenn ; rak n’her grea nemed evit Doue hag er guel a Zoue. A hent all, biskoaz krouadurez ne oue ken dous, ken humbl, ker modest hag hi : ne oa ket hueloc’h ann eil ger d’ezhi eged egile, ha morse ne oue remerket ann distera drouk ennhi.\nNe gaozee nemed pa veze ezomm, ha guelloc’h oa ganthi beza he-unan eged e koumpagnunez re all, evit selaou easoc’h a ze mouez ann Aotrou Doue a gomze outhi e goeled he c’haloun. Ann elez a heulie anezhi e peb leac’h, hag a ioa souezet o velet kement a zantelez enn eur verc’h ker iaouank. Ann tri ferson adorabl euz ann Dreinded a veze ato ive ho daoulagad o para varnhi gant plijadur ; rak Doue ann Tad he c’harie dija evel he verc’h, Doue ar Mab, evel he vamm, ha Doue ar Speret-Santel, evel he bried.\nAr Verc’hez Vari en em ginnigaz holl da Zoue kerkent hag ann oad a dri bloaz. Ha c’houi, daoust ha ne glaskit ket avechou daou-hantera ho kaloun etre Doue hag ar bed ? Goulskoude ne c’hellit ket servicha daou vestr asambles. Ma roit lod euz ho kaloun d’ar bed, Doue ne resevo ket al lodenn all ; rak Doue a fell d’ezhan kaout ho kaloun holl, pe netra. Ar Verc’hez en em ginnigaz ive da Zoue evit ato hag evit mad. Ha c’houi, ped guech n’oc’h ket eat a enep ho ker goude beza lavaret eveldhi ec’h en em roac’h holl da Zoue ? Ped guech n’oc’h euz ket selaouet adarre mouez ar bed, mouez ar c’hig, pe vouez ann drouk-spered ? Peur eta e reot-hu evel ar Verc’hez, hag ec’h en em root-hu da Zoue eur vech evit ato hag evit mad ?\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1894/Ar_Verc’hez_kaset_d’ann_templ&oldid=33801 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 26 C'hwe 2012, da 11:20.


« Dispac’h » edit an Naoned | Becedia\n« Dispac’h » edit an Naoned\nAozer : Joël Cornette / Du 2016\nEr bloaz 1598, tro dibenn brezelioù ar relijion e bro-Frañs (1562-1598), e teu Herri IV d’an Naoned evit lakaat ar peoc’h da ren e Breizh, pa oa ar rannvro ziwezhañ dalc’het gant ar Gevreerien da zoujañ ouzh urzhioù ar roue. Gant an edit bet sinet gant ar roue eo staliet ur peoc’h da badout etre katoliked ha protestanted. Met dreist-holl eo bet staliet an unvaniezh a roe frankiz e goustiañs da bep hini.\nE dibenn eizh bloavezh brezelioù kriz, merket don gant feulster ha spont (adalek Lazhadeg Gouel Bertele betek ar C’hevre), ha seizh emglev a beoc’h sinet, emglevioù da c’hortoz, bresk ha chomet hep bezañ doujet outo, e voe sinet edit an Naoned d’an 30 a viz Ebrel 1598. Diazezet e voe neuze ur peoc’h padus, oc’h embann pennaenn un unvaniezh etre an div gredenn ha n’o doa ket paouezet d’en em zrailhañ abaoe tost d’un hanter-kantved : katoliked ha protestanted.\nBevennet strizh a oa an unvaniezh-se koulskoude : aesaat a rae an edit d’ar gatoliked, hag e pep keñver (rankout a rae ar brotestanted, da skouer, paeañ an deog, an dailh dleet d’an Iliz). Embann a rae dreist-holl ar frankiz a goustiañs, termenet dre bommoù negativel (ne c’helle den bout lakaet nec’het abalamour d’e goustiañs), anavezet e oa evit an hugunoded ur frankiz liderezh strishaet ha mestroniet, savet ez eus bet kambreier «hanter-lodet» a roe tro, e parlamantoù ‘zo, da lakaat barnerien katoliked ha reformed da genlabourat en aferioù a selle ouzh ar brotestanted, evel aotreadurioù politikel pe reoù ar soudarded, (e-mesk emglevioù sekred ha daou vreved deiziadet d’an 30 a viz Ebrel 1598).\nBreizh o plegañ da lezenn ar roue : dibenn ar brezelioù Relijion\nMa voe sinet an edit diazezer-se en Naoned, eo abalamour ma voe e-kreiz brezeliadennoù kaset war-raok evit adtapout e rouantelezh gant Herri IV, roue bro-Frañs abaoe ma oa bet drouklazhet Herri III e 1589. Ar rannvro ziwezhañ da zerc’hel penn ouzh ar roue e oa Breizh, renet gant he gouarnour, dug Mercœur, gounezet ma oa gant mennozhioù ar C’hevre. Pa voe bodet, e miz Kerzu e Roazhon ar stadoù proviñs, feal da Herri IV adalek an deroù, o doa aspedet ar roue da «vont dillo war hent Breizh gant e arme evit ma vefe dieubet diouzh treuz-piaouañ ha moustradur hec’h enebourien, hag homañ bout adkaset he frankizioù hag he gwirioù ha brientoù kozh, ha da chom dindan he sentidigezh ». Kinniget o doa ur sammad a 200 000 skoed (600 000 lur) evit arc’hantaouiñ ul lodenn eus an dro-vrezel.\nHerri IV a guitaas Pariz neuze d’an 18 a viz C’hwevrer 1598, o vont war e hent a dennadoù berr. En Angers e tivizas Mercœur hag an Naonediz plegañ hep derc’hel penn, dre ma welent sklaer pegent digempouez e veze an daou arme. D’an 20 a viz Meurzh 1598 e voe sinet un emglev. An dug a zilezas neuze e c’houarnamant, hag e redie e bennhêrez, Frañseza a Loren, da zimeziñ gant bastard ar roue, Kaezar a Vendôme, hag ez ae hemañ da dapout penn ar rannvro en e blas. Ne oa ken met pevar blaoz ar paotr yaouank, ha c’hwec’h ar plac’h yaouank ! En eskemm d’e sujidigezh en doa Mercœur da gaout « ar sammad a 235 000 skoed a ranke bout dastumet dindan daou vloaz war an tailhoù diwezhañ war ar gwin », pa dremene dre ar stêr Liger, ur pañsion a 16 666 skoed ar bloaz, ha tri sammad a 50 000 skoed, 35 000 skoed ha 15 000 skoed, lakaet «d’ar c’houarnerien evit ar plasoù dalc’het gantañ da neuze », ha d’ar re eus e servijourien o defe bet koll e-doug ar brezel. Degouezhout a rae an hollad d’ober ur c’houst a 4 milion a lurioù – ker-ruz evit teñzoriezh vresk ar rouantelezh-. En eskemm e ranke Mercœur reiñ kêr an Naoned raktal, hag ar c’hêrioù ha kreñvlec’hioù a chome dindan e urzhioù kement-all (Blaen, Ar Roc’h-Bernez), goude ma vefe bet kaset er-maez ar gwarnizonoù gall ha spagnol (sikouret e veze ar C’hevre gant soudarded Bro-Spagn). Reiñ a reas e c’her da guitaat ar rannvro ivez.\nHag evel‑se eo e zeuas tre ar roue e kêr an Naoned, d’al Lun 13 a viz Ebrel, da c’hwec’h eur d’abardaez, dre dor Sant Pêr, hep na vefe un degemer ofisiel, rak nac’het e oa bet gantañ an disterañ lid ofisiel. War e varc’h hag armet e oa memestra, rak trec’h er brezel e teue ar roue. Ha madelezhus memestra : miret e oa o c’hargoù d’an ofiserien disuj a veze e lez-varn an Naoned bet staliet gant dug Mercœur, gant ma vefent prest da douiñ ul le a fealded. Rankout a rae pep hini anezho touiñ «bezañ ur sujed mat ha feal ha servijout ar roue» hag ivez da «nac’hañ kemer perzh e nep kevre hag enebiezh kenkoulz er rouantelezh hag en diavaez».\n« Dispac’h » ar frankiz a goustiañs\nD’an 30 a viz Ebrel e voe sinet edit an Naoned, goude daou vloavezh a gaozeadegoù taer etre katoliked ha protestanted ; kreñvaat a rae aotrouniezh seveniñ Stad ar roue, ur Stad gwall zisheñvel diouzh an hini a oa e 1562, e penn-kentañ brezelioù ar Relijion. Kreñvaet gant an darvoudoù dre ma voe ur Stad a boell, soñjet evel ur Stad tredeog diharz, a-us d’ar c’hostezennoù politikel ha relijiel pe d’an dibarderioù. Da neuze e kadarnae emrenerezh an abegoù politikel, deuet da vezañ dreist d’ar c’hredennoù relijiel.\nHa setu aze an « dispac’h » diazezet gant Edit an Naoned : en ur sujañ dleoù ar relijion ouzh lezenn sivil, e lak ar Stad diharz da warant nemetañ interest an holl, a‑enep pep kostezenn ha pep kredenn, a‑enep feulster pep « soudard Doue ». Reizher ha kontroller ar relijion ez eo edit an Naoned ur pennad a-bouez en istor an disparti etre ar c’heodedour, ar sujet politikel a rank sentiñ ouzh al lezenn, hag an den a feiz, frank e zibaboù relijiel prevez.\nDielloù pedagogel akademiezh Toulouse\nHerri IV, ar ren troc’het\nE Brest eo bet ganet Joël Cornette, Doktor war an Istor. Skrivet en deus meur a levr diwar istor politikel Bro-Frañs dindan ar Renad Kent hag Istor Breizh hag ar Vretoned (Seuil, 2008, eil mouladur). Kelenner war an istor vodern e Skol-veur Paris VIII Vincennes-St-Denis eo, ezel eus kuzul skrivañ ar gelaouenn L’Histoire ha rener an dastumadennoù en tier-embann Champ Vallon ha Belin.