Buhez ar Sent/1894/Sabin - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1894/Sabin\n◄ Thomas a Gantorberi Sabin Silvestr ►\nNeuze Sabin a oue kaset d’ar prizoun enn dro, ha lezet eno he-unan. Mes e kear ez oa d’ann ampoent eunn intanvez kristen ha pinvidik, he hano Serena, hag a implije he holl danvez oc’h ober vad d’ann dud paour ha reuzeudik. Ann intanvez-ma a c’hellaz mont betek ar Zant, hag a bourveaz d’he ezommou guella ma c’hellaz. Doue he rekoumpansaz var ann heur ; rak eunn niz e devoa hag a ioa dall, ha Sabin a roaz d’ezhan ar gueled.\nHogen, Venustian en doa ive poan enn he zaoulagad eur pennad a ioa, hag e riskl edo zoken da zont da veza dall. O veza klevet eta menek euz ar mirakl en doa great ar Zant, ez eaz d’he gaout d’ar prizoun, hag e lavaraz d’ezban : « — O pezet truez ouzinn, me ho ped, ha pareit ac’hanon evel m’oc’h euz dija pareet niz ann intanvez Serena. » « — Mad, eme Zabin, mar kirit kredi e Jezuz-Krist ha reseo ar vadiziant, e viot pare. » Ar gouarner a respountaz oa prest d’en em ziskleria kristen, ha raktal e velaz kouls ha biskoaz. Goudeze e oue badezet asambles gant he c’hreg hag he vugale, hag abarz nemeur ar re-ma hag hen o devoue ann eur da skuill ho goad evit ar feiz.\nGoulskoude Sabin a jome ato enn he brizoun gant he zaou zorn mougn. Ar gouarner a ioa bet hanvet e plas Venustian a reaz erfin he gas da Spolet, hag a glaskaz da genta he c’hounit dre bromesaou kaer. Mes, o velet ne c’helle ket dont a benn anezhan, ec’h ordrenaz he skourjeza gant fouetou ploumm, hag ar vourrevien a skoaz varhan gant kement a nerz hag a gounnar ma varvaz dindan ann taoliou fouet, d’ann tregont a viz kerzu euz ar bloaz 304. Ann intanvez Serena e devoa great koumpagnunez d’ezhan azalek Asiz betek Spolet, hag a enterraz he gorf varnhed eur c’hart heur bale dioc’h ar gear-ma. Abaoue, eo bet kaset he relegou da Faenza, el leac’h m’ho mirer c’hoaz hirio gant kalz a respet.\nMeur a impalaer paian euz a Rom a reaz brezel guech all d’ar relijion gristen ; goulskoude ann daou a ziskouezaz kaout ar muia kounnar outhi a oue Dioklesian ha Maksimian, hag enn amzer ar re-ma e oue lakeat ann dud fidel d’ar maro dioc’h ann druill. Mes, kaer o devoue, ar relijion gristen a oue erfin treac’h d’ezho. Chom a reaz var ho lerc’h krenvoc’h eget biskoaz, ha varc’hoaz e velimp anezhi o pignat var ann tron gant ann impalaer Konstantin. Dalc’hit mad ato d’ar relijion-ze, difennit-hi bepred hervez ho kalloud ha bezit aketuz da ober ar pez a verk d’ehoc’h ; rak n’euz nemethi hag a lavarfe ar virionez hed a hed. Kalz enebourien, e deuz adarre enn deiz hirio ; mes, evel guech all, treac’h e vezo d’ar gaou ha d’ar fallagriez, rak hor Zalver a zo hac a jomo ganthi beteg fin ar bed.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1894/Sabin&oldid=30420 »


Ai‘ta! » Kejañ a ra Ai’ta! ouzh Stad Roazhon !\nKejañ a ra Ai’ta! ouzh Stad Roazhon !\nAn 23 a viz Du 2013 eo bet roet Priz Bro Gozh 2013 da Gleub Mell-Droad Roazhon gant Poellgor Bro Gozh Ma Zadoù a-benn saludiñ o labour herouezadur ha skignañ dirak an arvestrerien, war ar skramm-bras, Kan Broadel Breizh, gant un istitl e galleg, a-raok pep emgav. Dre vras e embann Kleub Mell-Droad Roazhon e wriziennoù a vreizhat dibaoe un degad bloavezhioù en ur ingalañ bannieloù Gwenn-ha-Du, en ur pediñ Bagadoù a-raok ar c’hrogadoù, gwiskañ krezioù gant herminigoù hag ur Groaz Du ha kement ‘zo. Gant ar sinoù vat e seblante anat deomp mont e darempred gant ar c’hleub Breizhad evit komz diwar-benn plas ar brezhoneg e Stad Roazhon.\nUn taol lagad prim war ar pezh a vez graet e lec’h-all a diskouezh deomp ez eo un dra naturel a-walc’h, evit an ensavadurioù sportel ha dreist-holl ar gleuboù mell-droad, lakaat ar yezhoù minorel war-raok. Kinnig a ra kleuboù an FC Barcelona, Athletic Club Bilbao hag ar Real Sociadad ur stumm katalaned hag euskareg eus o load kenrouedad. Gant an AC Ajaccio e vez lakaet war-raok ar c’horseg dre al load krenrouedad, hogen ivez dre skritelloù an emgavioù, kemennadennoù dre-gomz e-pad an emgavioù, ar gartenn goumananter hag al levrig a vez ingalet etre ar skorerien.\nDa heul un eskemm lizhiri en deus degemeret Jérôme Poupard, rener kehentiñ kleub mell-droad Roazhon, tri ezel deus strollad Ai’ta ! d’ar merc’her 15 a viz Genver a-benn komz diwar-benn plas ar brezhoneg e Sportva Roazhon hag e buhez ar c’hleub. Kinnigoù a zo bet graet d’an Ao. Poupard evel ur pannellerezh divyezhek par-ouzh-par e diabarzh ha diavaez sportva Straed an Oriant, brezhoneg e-barzh load kenrouedad ar c’hleub, kartennoù skorerien, skritelloù emgavioù divyezhek ha kement ‘zo. Dav eo gouzout n’en deus ket klasket ti-kêr Roazhon, perc’henn ar sportva, divyezhekaat al lec’h e-pad labourioù adnevesaat ar savadur e 2004 (n’eo kleub mell-droad Roazhon nemet feurmer al lec’h).\nGoude 1e30 emgav e c’hellomp lavarout eo kleub skipailh ar re Ruz ha Du aketus-tre d’hon arguzennoù ha d’hor c’hinnigoù hag e oa kizidikaet ar c’hleub war an danvez-mañ endev. Seblantout a ra an traoù bezañ war an tu mat, hogen e ouzhimp muioc’h dindan un neubeut mizvezhioù.\n« Brezhoneg er skinwel – Bodadeg e Roazhon disadorn !\nBrezhoneg en Tier-Gar : Ai’ta! a skriv d’ar rannvro »


Strat Clut - Wikipedia\nRouantelezh Ystrad Clud, pe Strat Clut, pe Srath Chluaidh e gouezeleg (pe Strathclyde hervez ar saoznegerien), pe Kambria ivez, a oa unan eus ar rouantelezhioù brezhon en hanternoz Enez Vreizh, e mervent Skos, e deroù ar Grennamzer, etre ar Vvet hag an XIvet kantved. Pelloc'h e padas eget ar rouantelezhioù brezhon all en Hanternoz kozh.\nYstrad Clud, Strad Clud\nRouantelezh Ystrad Clud\n410 – 1054 →\n- Dilez ar Romaned 410\n- Staget ouzh Bro-Skos 1054\nRoc'h Dumbarton eus ar c'hreisteiz. Edo kreñvlec'h Alt Clut war ar menez en tu-dehoù.\nKartenn eus an Hen Ogledd.\n3 Roudoù skrivet\n5 An Hanternoz Kozh\n6 Rouantelezh Alt Clut\n7 Marevezh ar Vikinged\n8 Fin ar rouantelezh\nAn anv Alt Clut ( pe "Allt Clud" e kembraeg a vremañ), a veze graet anezhi ivez abalamour ma oa anv Kastell Dumbarton, kêrbenn ar rouantelezh-se a en em astenne a-hed ar stêr Clyde hag en arvor kornôk Bro-Skos a vremañ. Hec'h amezeien e oa rouantelezhioù brezhon Rheged er c'hreisteiz, ha Gododdin er biz-reter, a-raok na voe distrujet ar re-se gant an Angled a savas Bernikia ha Northumbria en o lec'h.\nMarteze e teue eus meuriad an Damnonii meneget e geographia Claudius Ptolemaeus. Dizalc'h e chomas Rouantelezh Strad Clud betek an XIvet kantved pa voe aloubet gant rouantelezh Bro-Skos, ha mont a reas ar yezh vrezhonek eno da goll buan a-walc'h.\nN'eur ket re sur e pelec'h e oa harzoù ar rouantelezh. Moarvat ez ae eus Loch Lomond a-hed ar stêr Clyde, betek kornad Aeron, en-dro da Ayr hiziv. Ur roue "Coroticus", Ceredig, roue Alt Clut, a resevas ul lizher a-berzh Sant Padrig. Un diskennad dezhañ, Rhydderch Hael, a veve er memes koulz hag Urien Rheged.\nE Geographia Ptolemaios ez eus ul listennad meuriadoù, pe strolladoù meuriadoù, a oa o vevañ e kreisteiz Bro-Skos da vare an aloudabeg roman ha savidigezh Preden Roman, er Iañ kantved. En o zouez e kaver\nan Damonii, a oa Carman o c'hêr-benn war a seblant,\nan Otalini, a vefe bet Traprain Law o c'hêrbenn,\nar Selgovae er Southern Uplands hag e Galloway,\nhag an Novantae.\nWar a seblant e oa ur meuriad arall, ar Maeatae a oa o chom war-dro Stirling hag a zo meneget en testennoù roman diwezhatoc'h.\nDaoust ma oa merket harzoù hanternoz an Impalaeriezh Roman gant Moger Hadrian e-pad an darn vrasañ eus ar marevezh-se, n'eo ket gwall sklaer betek pelec'h ez ae levezon ar Romaned war-du an norzh. Kreñvlec'hioù a oa en hanternoz d'ar voger, ha teir gwech e voe kaset an harz pelloc'h etrezek an hanternoz. Div wech ez eas betek Moger Antoninus hag e-pad ergerzh-brezel Agricola e tizhas ar stêr Tay. Ouzhpenn-se e veze aozet troioù-brezel alies a-walc'h da gastizañ pobloù an hanternoz pa ne vezent ket fur ha sioul. Tud an norzh a veaje en dachenn roman ivez, da genwerzhiñ, da vrezeliñ pe da lakaat o anv el lu roman. N'eo ket sklaer pegen romanekaet e oa Preden, e rannvroioù pinvidik ar reter zoken, met moarvat ne oa ket gwall romanekaet an Damonii.\nWar-dro fin an dalc'hidigezh roman e oa niverusoc'h-niverusañ argadadegoù ar Pikted, ar Scotti hag an Attacotti. Argaset e voe meuriadoù su Bro-Skos ivez, war a seblant. Diwirheñvel eo en doa disparti ar Romaned, e 410, kalz levezon war ar c'hempouez milourel en darn-se eus ar vro. Un efed kalz brasoc'h war an armerzh en doa arsav paeadeg ar goproù e su Moger Hadrian, avat.\nN'eus diell ebet ganeomp diwar-benn harzoù rouantelezh Alt Clut met gallout a reer o divinout dre an anvioù-lec'h. En em astenn a rae ar rouantelezh adalek Loch Lomond, ma oa ur Roc'h ar Vrezhoned war e lez betek Campsie Fells ha Stirling.\nAn Hanternoz KozhAozañ\nAn Hanternoz Kozh eo an anv a vez graet ouzh ar broioù brezhonek a oa er c'hreisteiz da Galedonia, etre ar Vvet hag an Xvet kantved. Ar re-se a ranke stourm ouzh an alouberien (Angled, Pikted pe Skoted).\nRouantelezh Alt ClutAozañ\nGoude 600 e teu an andonioù da vezañ fonnusoc'h. Bez ez eus un disemglev etre an istorourien diwar-benn o jubennadur. E derou an VIIvet kantved e oa Áedán mac Gabráin an den pouezusañ e norzh Preden hag aotrouniañ a rae Dal-Riata ar rannvro war a seblant. Distrujet e oe e c'halloud e 604 pa voe faezhet gant Æthelfrith Northumbria en Emgann Degastan.\nKrediñ a reer, goude ma n'eo ket splann ar prouennoù, e oa bet brasaet o rouantelezh war-du an norzh gant Æthelfrith hag e warlerc'hidi. E-pad ar mare-se e oant bet o vrezeliañ e norzh Kembre hag aloubet o doa rouantelezh Elmet, ar pezh a c'hellfe diskouez e oant oberiant tre er rannvro. E 638 e veneg Bloazdanevell Ulster "Emgann Glenn Muiresan ha sez Eten", ha gallout a ra an dra-se livañ aloudabeg Din Eidyn gand Oswald Northumbria. N'eo ket sklaer tre an andon, avat.\nE 694 e tezrevell Bloazdanevell Ulster en doa faezhet Eugein I Alt Clut tud Dal Riata ha lazhet Domnall Brecc, mab bihan Áedán, e Strathcarron. Meneget eo an trec'h-se e-barzh Y Gododdin. En andonioù kembraek e vez galvet lec'h an emgann-se Bannawg, un anv en defe an hevelep gwrizienn ha Bannockburn hag a livfe ar geunioù lec'hiet etre Loch Lomond ar ar stêr Forth hag al lennoù hag ar torgennoù war-du an norzh. Re baour e oa an tirioù-se da vezañ un abeg a vrezel met kontrolet e voe an tirioù war-du an norzh hag ar reter eus ar rannvro-se gant rouantelezhioù bihan ha n'anavezer netra diwar o fenn. Truajidi e oant d'ar rouantelezh pouezusoc'h eget Dal-Riata, Alt-Clut pe Fortriu ha kalz stourm a oa etre ar re-se diwar-benn rannadur ha dasparzh an truaj.\nNe anavezer hogozik netra diwar-benn istor Alt-Clut er VIIvet kantved. Menegiñ a ra ar bloazdanevelloù iwerzhonat emgannoù war aod kornôk Iwerzhon, ma kemeras perzh brezhoned. Krediñ a reer e oant-int harluidi pe goprsoudarded met posupl eo ivez e vijent bet tud eus Alt Clut.\nE deroù ar VIIIvet kantved e veneg ar Bloazdanevell Ulster daou emgann etre Alt Clut ha Dal-Riata e "Lorg Ecclet e 711 hag e-kichen ar roc'h Minuirc e 717. N'eo ket sklaer hag eñ e oa pouezus en doare gwir an darvoudoù-se. Diwezhatoc'h war a seblant e argasas ar roue pikt Óengus I ar Bikted Alt Clut teir gwech met hep berzh. Ganto-o-unan e oa ar Bikted e 744 met 750 o-doa kenlabouret ar Bikted gant Eadberht Northumbria. Ur faezhidigezh vras o-doa gouzanvet ar Bikted ha Talorgan, breur Óengus, a voe lazhet gant Teudebur Alt Clut. Kompezenn Kyle a vefe bet skrapet gant Eadberht e 750, digant Alt Clut moarvat.\nWar-dro 752 e varvas Teudebur ha ret e voe d'e vab da stourm ur argasadeg eus Oengus hag Eadberht e 755. Sezizañ a rae ar Bikted ha tud Northumbria Dumbarton ha rediet o-doa anezhañ da vont d'ur gwaz. Distrujet e voe lu Northumbria tra ma tistroe d'he bro, avat, ha frank e chomas Strathclyde war a seblant.\nNebeut muioc'h a glever diwar-benn Alt Clut betek an IXvet kantved. Devet e vefe bet Dumbarton e 780 met n'anavezer ket gant piv. Goude-se e tistrujas tud Alt Clut Dunblane e 849, dindan ren Artgal Alt Clut\nMarevezh ar VikingedAozañ\nE 870 e vlenias ar pennoù viking Amlaíb Conung hag Imar ul lu hag a sezizas Alt Clut. Pevar mizvezh e padas ar seziz ha distrujet e voe ar c'hreñvlec'h. Kas a rejont en-dro kalz prizonidi da Iwerzhon Artgal map Dumnagual en o zouez. Lazhet e vefe bet hemañ e Dullen e 872 war urzh Constantín mac Cináeda. Run Alt Clut a renas war e lerc'h. Euredet e voe gant ur c'hoar da g-Constantín hag e vab marteze e oa an Eochaid Bro-Skos a voe roue Alba pe Strathclyde.\nGoude-se e voe sujet alies rouantelezh Strathclyde da hini Alba hag-eñv ne oa ket dibaouez an aotrouniezh-se ha, kontrol d'ar pezh a soñje gwechall, ne oa ket un apanaj eus ar gurunenn skosat.\nGoude Emgann Brunanburh ez eas Domnall mac Eógain da roue Strathclyde. Marteze e voe staliet war an tron gant Máel Coluim mac Domnaill met n'eo ket sur ha war a seblant e oa un stad dizalc'h a-walc'h Strathclyde d'ar mare-se.\nFin ar rouantelezhAozañ\nNe oa ket sujet penn-da-benn ar rouantelezh gant Alba e fin an Xvet kantved evel ma tiskouez ar fed en doa lazhet Amdarch Alt Clut Cuilén mac Iduilb goude gwallañ e c'hoar e 971 hag e erlerc'hier, Máel Coluim ne seblant ket bezañ an hevelep den hag Máel Coluim mac Cináeda. Goude Mael e renas Owen II Alt Clut a varvas en emgann Carham e 1018. Gwirheñvel eo en-doa Owen un erlerc'hiad met dianav eo e anv.\nAloubet e voe Rouantelezh Alt Clut gant Alba etre 1018 ha 1054 war a seblant, e-pad ren Máel Coluim mac Cináeda moarvat. E 1054 e voe kaset Siward Northumbria gant ar roue saoz Edouarzh ar C'hofesour a-enep ar Skosiz renet gant Mac Bethad mac Findláich ha Máel Coluim, "map roue tud Kambria". N'ouzer ket hag anvet e voe Máel Coluim da roue na pegeit e vevas.\nEr bloavezhioù 1070 d'an nebeutañ e oa mistri rouaned Skos war rouantelezh Strathclyde hag anat eo ez eas d'un apanaj, rak da David Iañ Bro-Skos e voe roet gant e vreur Aleksandr Iañ Bro-Skos\nThe Anglo-Saxon Chronicle, Mss. D and E, various editions including an XML\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Strat_Clut&oldid=1924060 »\nDernière modification le 2 Gen 2022, à 09:51


Kernewek Unys - Wikipedia\nKernewek Unys ("kerneveureg unvan") eo anv unan eus an doareoù kerneveureg a-vremañ adsavet bet krouet gant Morton Nance, bet klasket gantañ unvaniñ meur a doare reizhskrivañ bet implijet evit skrivañ ar yezh a-gozh.\nAr c'hentañ sistem bet implijet evit deskiñ kerneveureg adsavet an hini oa ha gantañ e krogas an darn vrasañ eus an dud hag a ra gant ar yezh hiziv.\nEr bloavezhioù 1980 avat e krogas tud zo da mont donoc'h gant o enklaskoù diwar-benn istor ar yezh oc'h implijout benveg rik ar yezhoniezh ha sevel a raes tamalloù kriz a-walc'h e-keñver an doare ma oa bet krouet ar C'hernewek Ünys ha diwar an enklaskoù-se e oa bet adwelet ar yezh penn-da-benn ha krouet daou sistem nevez anvet Kernewek Kemmyn ("kerneveureg kumun") diouzh un tu ha Kernuack Nowedga ("kerneveureg modern") diouzh an tu all.\nKerneveuregerion/ezed zo avat a gendalc'has d'ober gant ar sistem kozh met isrannet e voent c'hoazh pa oa bet adwelet un nebeud fazioù er C'hernowek Unys er bloavezhioù 1990 ha savet ur sistem nevez all gant Nicholas Williams anvet Kernowek Unys Amendys ("kerneveureg unvan reizhet").\nSkrid skouer diwar pajenn degemer ar Wikipedia e kerneveureg:\n"Dynargh dhe Wykypedya Kernewek! Yma 1,228 a erthyglow y'n Wykypedya kernewek y'n termyn ma. Mar kewsyth nep ranyeth a Gernewek po mars esos ow-tysky an yeth, ty a yl gweres! Y hyl'ta scryfa erthygel yn kever neppyth dhe les yn godhonyador, mes yma nebes profyansow a Gernow a-ys. Nyns-yú erthyglow gans kevrennow ruth scryfys na whath, mes y-hyllyr whath amendya, gwellhé hag ystynna erthyglow gans kevrennow yn nep lyw vyth."\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kernewek_Unys&oldid=1460364 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 4 Ebr 2013, da 08:32.


« un egor a frankiz klok | Accueil | Talvoudegezhioù »\nEn ur vont eus rannvro Bariz da Roazhon gant ar gourhent, dimeurzh, e oan en em gavet gant daou gontroll tizh. Pa reont anezho, e ya paotred Mari Robin da guzh en ur wantenn. Ha pa vez erru an den e lein ar c'hrec'h e verz anezho a-greiz-holl hag e vez re ziwezhat.\nDoujañ a ran d'an tizh-harz, met n'em eus ket atav ar basianted da c'hortoz da heul unan ha ned a ket ken buan ha me ha pa vefe war-vete nebeud. Setu me bet betek 135 km an eur , dres kent ar c'hontrol. Met dinec'h on peogwir emañ «ar gouriz hag ar brikoloù» ganin.\nDa gentañ, reizhet eo ar c'honteroù-tizh e doare da ziskenn un tizh uhelikoc'h eget an hini gwirion. War am eus lennet, ur «direktiv» eus Europa a zo divizet evel-se. Ha c'hoazh ez eus tabut, a-hervez, abalamour ma ne laka ket ar saverien-garr ar memes dregantad ouzhpenn.\nDa eil, Paotred Mari Robin ivez a gemer ur «marzad-fazi».\nD'an eil kontrol, pa erruen e lein an dosenn e welis unan eus ar baotred wisket e glaz o sevel eus a-dreñv e c'hevellunedoù ha fiñv-difiñv e zivrec'h. Unan all a lammas war-du e varc'h-tan. Sellet a ris er c'hilseller ha gwelet ur Mercedes hag a c'horrekae evel ul labous skoet en e nij. Estren e blakenn. D'am heul e teuas sioul. Ur pennadig goude en em bostas paotr ar marc'h-tan dirakañ. Ha kaset diwar-hent n'ouzon ket pelec'h peogwir e welis anezho d'am heul e-pad ur pennad mat.\nE Stadoù-Unanet an hini eo, em eus dizoloet an dremeniri ma vez doujet d'an tizh-harz. Plijet en deus din ar gourtezi hag ar sioulder a zeu gantañ. Met nac'hañ a rae ma mignoned-beaj Gall sentiñ outañ. Atav e vezemp e torr-lezenn. Ur wech edomp gant un hent eeun war ar maez. Ha setu ur c'hozh-karr-tan o tont gant ur c'harr-hent hag a groaz hon hini. Chom a-sav a ra ar paotr ur pennadig. Setu ni o lakaat tizh. Hag eñ da zont war an hent bras. Kunujennoù a darzh. Ur paotr-kozh e oa. E-pad e vuhez, marteze, e oa bet pep karr en doa gwelet o tont diouzh an tizh-harz. Desket gantañ pa veze amzer da vont ha pa ne veze ket ! Emichañs n'en doa ket soñjet e teufe paotred eus Frañs hag a ouie gwelloc'h peseurt tizh zo mat.\nUn devezh bennak war-lerc'h e oamp o treuziñ an dezerzh Arizona. Abaoe ur pennad mat e ruilhemp hon-unan gant un hent plaen hag eeun. Ha setu eñ war ziskenn en ur jilgammat etre ar reier. A-dreñv ur gammdro edo ur c'harr polis e kuzh. Ul lev pelloc'h e voe harzet hor c'harr gant ur policeman. Tapet e oant bet.\nDa vont eus New-York da San-Francisco, «coast to coast», ag aod da aod, e oamp bet douget gant ar c'harr bet prenet gant unan ac'hanomp a oa da chom war e studi eno.\nDa zont en-dro, e kavjomp ur c'harr all da zegas ac'hanomp war-du ar reter. Tud a oa ha ne felle ket dezho beajiñ gant o c'har keit-all. Fiziet e veze hennezh d'un ajañs hag a gave paotred eveldomp da vleinañ anezhañ. Karr un itron gozh e oa hon hini. Dilojet homañ eus Kalifornia da bPensylvania pe dost.\nGoude un tammig furnez war henchoù ar Golden State e errujont e Nevada, lec'h ma ne oa tizh-harz ebet. Setu ni d'ar red tan ruz adarre war-du Yellowstone Park. Goude ur c'hant km bennak e freuzas ur vandenn-rod. E Stadoù Unanet e oa boas an dud da lakaat ur gwiskad kaoutchouk nevez e lec'h an hini uzet. «Pneus reshapés» e vez graet eus ar sort e Galleg, diwar ar ger Saozneg «shape». Setu ni o prenañ ur vandenn-rod. Fellout a rae deomp arboellañ hon arc'hant. Unan adwisket evel an hini gentañ eta a voe prenet ganeomp. Ha sanket tizh adarre. Diwezhatoc'hig e freuzjomp ur vandenn-rod all. Ne c'hellent ket ar re-se padout gant pezh a lakemp anezho da c'houzañv. Ker e teue da vezañ. Pellgomz a rejomp da familh an itron-gozh. «N'eo ket mad ar vandennoù-rod » emezomp. «Difennet ober gant ar sort e Frañs». Nec'het-du ar familh. Klasket ganto ijinañ e peseurt daouarnoù edo o c'harr. Daouarnoù tud estren, o fouezh-mouezh iskiz. Nac'het ganto paeañ.\nSetu ma mignoned deut da vezañ fur a greiz-holl evit mad hor yalc'h. Plijus-tre ar veaj adalek ar poent-se. Treid en nec'h war an daol-bord pe war an dorioù o gwerennoù digoret, banneoù «koke» en hon daouarn, setu ni o varvailhat sioul pe o kemer amzer da sellet ouz ar maezioù. Pa errujomp en ti ma chome an itron-gozh a-nevez e voemp degemeret mat. « Plijet on ken ez on» emezi « erruet ma c'harr ha ma c'hazh hiziv war un dro. »\n28/11/2005 dans cheñchamant a deu er bed | Lien permanent


Ce qui plaît aux dames - Wikipedia\nCe qui plaît aux dames zo ur gontadenn filozofikel, e gwerzennoù deksilabennek, gant Voltaire e 1764.\nKaoz zo enni eus ur marc'heg anvet Jean Robert, en amzer ar roue Dagobert, aet da birc'hirinañ da Roma. War hent an distro en em gav gant ar goantenn Marton. Gwallañ anezhi a ra, ha hi da sevel klemm dirak ar roue, ha goude dirak ar rouanez Berta.\nKondaonet eo da respont d'ar goulenn petra a blij ar muiañ d'ar merc'hed.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Ce_qui_plaît_aux_dames&oldid=1913467 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Her 2021, da 09:39.


Kenlabour digreizennet | SDE35\nSouten ha sikour ar raktresoù kenlabour etrebroadel e gennad an energiezh\nAn 1 % Energiezh\nAl lezenn Oudin-Santini-Pintat a aotre ar sindikadoù energiezh da ouestlañ 1 % eus o budjed da raktresoù kenlabour digreizennet.\nEr penn kentañ, al lezenn Oudin-Santini (2005) a aotree hepken da harpañ oberiadennoù renet en estrenvro war dachenn an dour hag ar yac’husaat gant oberourien karget eus servijoù publik an dour da evañ hag ar yac’husaat.\nDiwar vremañ, gant an enkemmad Pintat (2006) e c’hall oberourien servij publik an dasparzh tredan ha gaz gouestlañ betek 1 % eus o budjed da oberiadennoù war dachenn an dasparzh publik a dredan hag a c’haz en estrenvro. Peurliesañ e reer « 1 % Energiezh » eus kement-se.\nPalioù an 1% energiezh :\nlakaat ar baourentez energetek da gilañ\nstourm ouzh cheñchamant an hin\naesaat an treuzkemm energiezh en ur ziorren an energiezhioù nevezadus\nSDE35, oberour eus ar c’hengred etrebroadel\nAbaoe 2013 e souten SDE35 raktresoù digreizennet a gengred etrebroadel, dreist-holl en Afrika. Anv zo eus raktresoù tredanaat hag a ya a-du gant ar produiñ energiezhioù nevezadus.\nEuros de subventions versées en 5 ans\nStaliañ panelloù-heol, pompoù-heol, kambroù-yen-heol\nMali, Burkina Faso, Niger, Maroko, Senegal\nHon dezverkoù evit dibab ar raktresoù\nSDE35 a respont hepken da c’houlennoù a-berzh unan eus e strollegezhioù emezelet (da lavaret eo holl gumunioù an Il-ha-Gwilen, Roazhon meurgêr hag all) hag a rank sikour ar raktres kinniget gant arc’hant.\nUr sammad 30 000 euro ar bloaz d’ar muiañ a vez roet d’ar raktresoù kenlabour etrebroadel.\nSDE35 a arc’hant ar raktresoù betek 50 % eus o c’houst d’ar muiañ, ha ne ro ket ouzhpenn 10 000 euro da bep raktres.\nGouestlañ a ra pep kevredigezh choazet kas ingal danevelloù seveniñ hag istimañ, hed-ha-hed ar raktres.\nAr goulennoù skoaziadennoù a vez kinniget meur a wech ar bloaz d’an dilennidi izili eus ar bodad Energiezh.\nDegemeret ez eus bet dezverkoù istimañ gant dilennidi ar bodad energiezh evit istimañ ar goulennoù skoaziadennoù.\nSetu e vez dielfennet pep raktres hervez ur gael vetolodogel boutin hag a zalc’h kont eus reizhidigezh ar raktres, soliusted ar gevredigezh a ren ar raktres, bevusted ar raktres a-fet an teknik hag an arc’hant, efed ha padusted an oberiadenn. Teurel a reer evezh dreist-holl ouzh trezalc’h ar staliadurioù evit bezañ sur e pado ar raktresoù.\nUr wech aprouet ar raktresoù gant ar bodad Energiezh ez eo ar poellgor sindikad a anterin ar skoaziadenn dre un divizadeg.\nSkouerioù eus raktresoù soutenet\nE 2019 e oa bet soutenet 4 raktres kenlabour digreizennet gant SDE35.


Pajenn:Dizanv - Testamant Nevez Hon Aotrou hag Hor Zalver Jesus-Christ.djvu/379 - Wikimammenn\nPajenn:Dizanv - Testamant Nevez Hon Aotrou hag Hor Zalver Jesus-Christ.djvu/379\nJesus-Christ, dre ma’z eo bet plijet kement-se d’he volontez ; (6) da veuleudi ar gloar euz he c’hras, hen deuz roet deomp en gratis en he Vuia-karet. (7) En pehini hon euz ar redemption dre he oad, ar pardon euz ar pec’hejou, hervez ar pinvidigezou euz he c’hras, (8) hen deuz skulliet varnomp dre bep seurt furnez ha skiant-vad ; (9) o veza m’hen deuz roet deomp da anaoud ar myster euz he volontez, hervez an dessein a drugarez hen doa formet a-ziagent enhan he-unan, (10) hag a dlie beza digasset da vad ganthan, pa vije deuet da ren an amzeriou merket ganthan, da lavaret eo, da zastum assambles an holl draou er C’hrist, koulz ar re a zo en envou, evel ar re a zo var an douar. (11) Dre enhan ive eo ez omp deuet da veza heritourien, (o veza bet choazet a-ziagent, hervez ma oa bet merket gant an Hini a ra an holl draou hervez ma plij d’he volontez he-unan) ; (12) evit ma servichimp da veuleudi he c’hloar, ni pere a zo bet ar re genta o lakaad hon esperans er C’hrist. (13) Enhan ez oc’h ive, goude beza bet klevet ar ger euz ar wirionez, an Aviel euz ho silvidigez, ha beza bet credet enhan, c’houi a zo bet siellet gant ar Spered-Santel a oa bet prometet ; (14) pehini eo an arrez euz hon heritach, evit ar redemption euz ar re hen deuz prenet, evit meuleudi he c’hloar.\n(15) Abalamour da ze, me ive, o veza klevet komz euz ho feiz en Aotrou Jesus, hag euz ho karantez evit an holl zent, (16) na baouezan ket da renta grasou evidoc’h, oc’h ober memor ac’hanoc’h em pedennou ; (17) evit ma teuio Doue hon Aotrou Jesus-Christ, an Tad a c’hloar, da rei deoc’h eur spered a furnez hag a revelation en he anaoudegez ; (18) ma sclerijenno daou-lagad hoc’h intentamant ; ma teuot da anaoud an esperans da behini ez oc’h galvet, ha petra eo pinvidigezou ar gloar euz he heritach ebarz er zent ; (19) ha petra eo brazder immans he c’halloud en hor c’henver-ni, pere a gred, hervez ar vertuz euz an nerz euz he c’ha11oud, (20) diskouezet ganthan er C’hrist, pa hen deuz resussitet anezhan a-douez ar re varo, hag hen deuz hen lakeat da azeza en tu-deo dezhan el leac’hiou celestiel, (21) dreist pep gouarnamant, peb otorite, pep galloud, pep mestr, ha dreist peb hano a heller da henvel, nann hepken er bed-man, mes ive er bed da zond. (22) Hag hen deuz lakeat pep tra dindan he dreid,\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Dizanv_-_Testamant_Nevez_Hon_Aotrou_hag_Hor_Zalver_Jesus-Christ.djvu/379&oldid=125503 »


Keleier Etrebroadel | YA! Keleier e brezhoneg - kazetenn sizhuniek enlinenn\nKeleier » Keleier Etrebroadel\nOber a raio kêr Baiona gant ...\nGounezet ez eus bet ur varnadenn a-enep ar stad gant moneiz lec’hel Euskadi an Hanternoz. Tu zo bremañ da gêr-Baiona paeañ pourvezerien, ar c’hantin, digoll an dilennidi pe c’hoazh reiñ yalc’hadoù d’ar c’hevredigezhioù gant an Eusko. Trede moneiz lec’hel Europa eo an...\nLiammet ar vot FN gant an...\nStudiet eo bet gant Thomas Coutrot al liammoù a zo etre ar c’hondisionoù labour hag an niver a dud o deus votet evit an FN en dilennadegoù prezidant tremenet. Sklaer eo an disoc’hoù : pa ne vez ket emren an dud en o labour e vezont techet da votiñ evit an tu dehoù pellañ pe...\nBrazil, Ur vro war riklañ\nKrign-vreinet eo Bro-Vrazil gant ar feulster hag ar goubrenerezh abaoe bloavezhioù ha bloavezhioù. Abaoe 2 sizhun eo hejet-dihejet ar vro gant manifestadegoù goude ma vefe bet lazhet ur stourmerez evit gwirioù mab-den, benelourez anezhi , a-enep ar feulster, hag-hi du he...\nHa klevet eo bet ar frazennig-se, a ziwar an 8 a viz Meurzh : “Ah oui le 8 mars c’est la journée de la femme ?” Meur a dreuzkompren a zo enni siwazh. An 8 a viz Meurzh n’eo na devezh “ar plac’h” (en unander) nag ul lid, pell alese. An Devezh Etrebroadel evit Gwirioù ar...\nTesteni : E Calais gant ar...\nDen a-youl-vat on bet e-pad ur sizhunvezh gant « l’Auberge des migrants », ur gevredigezh hag a skoazell ar repuidi e norzh Bro-C’hall. Setu ar pezh am eus bevet… A-raok erruout e Calais on bet o weladenniñ Kab Gris-Nez, just e-kichen. Tornaodoù Bro-Saoz, uhel ha...\nKatalonia : Oriol Junqueras a...\nTamm diskoulm ebet e Katalonia. Dibleg e chom ar galloud spagnolat ha ken dibleg all an dizalc’hourion gatalan. Oriol Junqueras, bez-prezidant ar gouarnamant katalan diskaret, a chom en toull-bac’h ha Carles Puigdemont a chom en harlu e Bruxelles. Met d’ar 17 a viz Genver e...\nKatalonia : ar Guardia Civile...\nA-benn nebeut e vo votet en-dro e Katalonia. Dazont ensavadel ar vro a vo dibabet gant ar votourion, ken eo daet da vout votadeg ar 21-12 eil krogad referendom an 1-0. Padal, ne hañval ket ar gouarnamant spagnol klask gounit kalon Katalaniz. Er c’hontrol zoken, abaoe m’eo bet...\nKorsika : Kren-douar politikel\nN’eo ket ar metoù politikel ha mediatek gall evit kompren ar pezh ar c’hoarvez e Bro-Gorsika abaoe 2014. Er c’hontrol eus ar reolenn politikel a zo o talvezout e Bro-C’hall abaoe un dek vloaz bennak (“ar muiañ-niver a goll an holl votadegoù da heul”) e ya...


Korrgreskerezh elektronek - Wikipedia\nKorrgreskerezh elektronek e reer eus un hentenn arselladur hag a implij elektronoù evit kaout ur skeudenn eus ur standilhonad. Kalz brasoc'h eget hini ar c'horrgreskerezh fotonek eo galloud diarunusted ar c'horrgreskerezh elektronek, pa ro ur barr muiaat eus 5 milion ; gant trohed an elektronoù eo harzet an diarunusted.\nBerrdres ur c'horrgresker elektronek\nDiv gavadenn en XXvet kantved zo bet pouezus da sevenadur ar c'horrgresker elektronek kentañ : labour ar Gall Louis de Broglie evit diskouez neuz gwagennel an elektron (1924) hag e-keit-se diorren al luc'honiezh elektronek gant ar fizikour alaman Hans Busch (1922). Hennezh a ziskouezhas o doa an elektronoù en ur gwarellvaez kemparzhel kelc'htreiñ ar memes emzalc'h ha hini ar gouloù e-barzh ur reizhiad luc'honiezh kemparzhel kelc'htreiñ.\nAdalek an div neuz-se ez ijinas Max Knoll hag e studier Ernst Ruska e 1931 ar c'horrgresker elektronek kentañ, gant div ferenn elektronek porzhet gant ur dredanvarr eus un nebeud miliadoù a voltoù. Ar skeudennoù kentañ graet gant ar c'horrgresker-se o doa un diarunusted tro-dro da zek nanometr, kendalvoud d'an diarunusted diraezus gant ar c'horrgreskerioù fotonek gwellañ eus ar mare-mañ.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Korrgreskerezh_elektronek&oldid=1908692 »\nKemm diwezhañ d'an 6 Eos 2021 da 20:40\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 6 Eos 2021, da 20:40.


Pajenn:Le Clerc - Ma beaj Londrez, 1910.djvu/74 - Wikimammenn\nPajenn:Le Clerc - Ma beaj Londrez, 1910.djvu/74\nbara hag amann. Da nav heur e stagan da labourat betek eun heur. Goude e labouran adarre betek c’hwec’h heur. Neuze e tebran ma c’hoan dioustu evit mont d’ar skol-noz.\nAman e ve debret treo iskiz. Da greiste, e ve roast-beef (lennet rost-bif), da laret eo eur pikol tamm kig ejen, gant patatez ha kôl, pe hariko glas, oll war ar memes asied, ha goude e ve pouding. Met aman e leront pouding eus an oll dreo : riz, simoul, bara gant bleud ha lêz, yod, oll int pouding. Dour ve evet. Met ar bara na ve ket gwelet al liou anean. A-wejo ’ve groet saladen gant tammo konkombr, ognon ha romen, laket er gwinegr. An eoul na ve ket klevet kozeal anean. Kalz a besked a debrer ive, pesked leun a drein hag a uo, ha laket var eur gwele greun pebr. Me na blij ket d’in ar pebr : setu e ven em bleud eno ’vat !\nAr Zôzon n’anaveont ket, evit laret, ar zouben nag ar yod hon de dre du-man. Met e-kichen da ze ec’h anaveont treo fall daonet, ya ’vat. Lakat a reont delio sôz-munut ebarz ar patatez. An hini n’eo ket mat e galon na vefe ket pell o tisteurel diabarz e gov, bouello ha tout. Ober reont ive chaous gant gwinegr ha bom (menthe) da lakat war ar c’hig. Eur bern « Pickles » a ve debret c’hoaz. Ar re-ze a zo bep sort glazur laket er gwinegr, an aliesan kôl ru troc’het a dammigo ! Ar meuz-se na ve ket re fall.\nMont a rêr a-grenn enep d’ar wirione pa larer en Bro-C’hall e tebr ar Zôzon kalz a voued. Evit herve ’m eus gwelet, ne debront ket gwall galz. Met ret ê d’in laret d’ac’h ive ec’h ê arabat barn an oll Zôzon diwar ar pez a weler en ti eun toullad Londreziz hepken.\nAr gêr-man a zo dihanval a-walc’h diouz Pariz. Aman ec’h ê grêt an oll dier gant brikez : n’eus nemet ar monumancho a gement na vent ket.\nDaou rann a zo ive, sanset, er gêr-man : rann ar binvidien hag ar gonversanted, ha rann ar beorien hag ar vicherourien. An hini kentan a zo kazi memes\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Le_Clerc_-_Ma_beaj_Londrez,_1910.djvu/74&oldid=150087 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 5 Meu 2019, da 18:31.


Skinoù X - Wikipedia\nAr skinoù X zo ur stumm skin tredanwarellek, dezhe ur stankter uhel zo e hirder gwagennn etre 5 pikometr ha 10 nanometr tamm-pe-damm. Energiezh ar foton a ya eus un nebeud eV (electron-volt), da meur a zegad MeV. Ar skinoù ionekaerien-se a vez implijet evit kalz traoù, en o zouez ar skeudennerezh mezegiezh hag ar gristalografiezh.\nUnan eus ar c'hentañ radiografiennoù graet gant Wilhelm Röntgen.\nDizoloet e oa bet ar skinoù X e 1895 gant ar fizikour alaman Wilhelm Röntgen, a resevas ar c'hentañ Priz Nobel Fizik evit kement-mañ. Envel a reas anezhe evel se abalamour ma oa dianav o natur (al lizherenn x a vez implijet evit an dra dianav er matematik).\nAr c'hemm a raer etre ar skinoù X hag ar skinoù gamma (zo heñvel o natur hag o energiezh) a zeu eus an doare ma vezont krouet. Ar skinoù X zo foton produet gant elektron an atom tra ma vez produet ar skinoù gamma gant derc'han an atom.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Skinoù_X&oldid=1596202 »\nDernière modification le 18 Her 2014, à 10:30\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Her 2014, da 10:30.


Buhez ar Sent/1912/Donasian ha Rogasian - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1912/Donasian ha Rogasian\n◄ Krispino a Viterb Donasian ha Rogasian Gouel an Itron-Varia ►\nAr vro gaer omp enni o chom, breman zo daou vil bla e vije grêt an Arvor anezi. He zud a heuilhe relijion an drouized, o beleien goz, pe hini ar Romaned, o mistri neve. Sklerijen ar fe ne baras war an Arvor nemet daou-c’hant hanter-kant vla bennak goude ma pignas Jezuz-Krist en nenv, ha Rogasian ha Donasian eo an daou arvoriad kentan zo hano aneze war rollou an Iliz.\nDaou vreur oant, a ouen uhel, ginidik eus an Naoned. N’o devoa na tad na mamm, na den ebet ; kelennet oant bet war ar relijion gristen gant eun eskob o tremen dre ar vro. Donasian, ar yaouankan, a oa badezet hag a gatekize e vreur a-benn e vadeziant.\nEn miz mae 288, gouarner bras Bro-C’hall a deuas d’ober eun dro d’an Naoned. Kement hini en devoa c’hoant da vezan arru mat gant an impalaer, a reas d’ezan digemer bras. Evel ma c’houlenne kelou eus stad kêr, eur pagan a lavaras :\n— En em gavet mat-oc’h da zont aman, rak marteze c’houi, da vihanan, a c’hallo tennan eus pennou tud a zo en hon zouez, ar frouden fall a ra d’eze mont da goll, war-lerc’h an den o deus ar Judevien staget ouz ar groaz. Unan aneze, Donasian e hano, ho peus ezom da skei warnan da gentan, rak n’eo ket bet awalc’h d’ezan chom hep kinnig ezanz d’an doueou, deut eo, dre e c’heier, a benn da douelli e vreur. N’ho peus nemet ober d’eze dont d’ho kaout hag e welfet.\nAr Gouarner. — Donasian, ar vrud a zo deut betek ennon a teus nac’het a-grenn adori Jupiter hag Apollon, doueou bras an impalaered, hag ez out o klask rei da gredi d’ar bobl e vezo salvet, dre varo eur reuzeudik zo bet staget ouz ar groaz.\nDonasian. — Lavaret a teus ar wirione hep zonjal. Ya ! karet a rafen digas an dud dianket da adori an hini a renk bezan servijet gant an holl.\nAr Gouarner. — Didrouz gant da demziou divalo, pe me a lako lazan ac’hanout hepdale.\nDonasian. — Tenvalijen an droug a zo gwell ganac’h eget sklerijen ar C’hrist ; mat, mervel a rafet en ho tenvalijen.\nAr gouarner en devoa klevet awalc’h gant Donasian. Lakat a reas digas Rogasian, hag o vezan ne oa ket badezet c’hoaz, e krede bezan goest da c’honid anezan dre gomzou flour.\nMes Rogasian a respontas hep marc’hata :\n— N’eus nemet fallagriez en ho spered hag en ho komzou. N’ouzoc’h ket, zoken, pe an doueou pe an impalaered da lakat da gentan. Ho toueou n’eus bue ebet enne, hag ennoc’h, kennebeut, n’eus ket a skiant, rak ar re a ador ar vein n’int ket dishenvel diouz ar pez a adoront.\nAr gouarner a youc’has kerkent evel eur blei :\n— Kaset ar foll-ze da gaout ken foll hag hen ! Stlapet anezan er prizon gant e vreur ! Varc’hoaz, dirak ar bobl, e vefont dibennet ! An dra-ze a zesko d’eze ober gwap eus an doueou hag eus ar brinsed !\nAn daou vreur a dremenas an noz o pedi hag oc’h ober o c’himiadou an eil d’egile.\nRogasian, doaniet abalamour ne oa ket c’hoaz badezet, a c’houlennas ouz e vreur bihan rei d’ezan, da vihanan, pok ar peuc’h, ha Donasian, en eur beden c’houek, a c’houlennas ouz Doue rei d’e vreur henan, dre vadeziant ar gwad, an holl c’hrasou an ije bet dre vadeziant an dour.\nAn de war-lerc’h, karget a chadennou, e oent kaset adarre dirak ar gouarner :\n— Hiviziken, emezan, e renkan bezan striz en ho kenver.\n— Ne gollfomp ket ar vue o rei anezi evit an hini en deus he roët d’imp, hag a ouezo he renti d’imp adarre er baradoz.\nDallet gant ar gounnar, ar gouarner a reas stagan an daou vugel kalonek war eur marc’h koat. Goude bruzunan o izili, ar bourreo a doullas d’eze o goug hag o dibennas.\nDen, a lavar d’imp ar skridou koz, ne gemeras true ouz ar verzerien yaouank, ar pez a ziskouez ne oa c’hoaz kristen-all ebet nemete o teuler o zreid binniget war douar an Arvor.\nHeb ar vadeziant, n’eus baradoz ebet da c’hedal, rak Jezuz-Krist en deus lavaret : « Nemet genel a rafe a neve an den eus an dour hag eus ar Spered-Santel, ne yelo ket da rouantelez Doue. »\nN’eo ket red bezan konfirmet, na kommuniet, nag absolvet, na nouet, nag eureujet, na beleget evit mont d’ar baradoz, mes red eo bezan badezet. « Den ebet n’eo dispanset eus ar vadeziant », evel a lavar sant Ambroaz. Petra dleer da zonjal neuze eus ar baganed a zo c’hoaz, zoken en de a hirie, seiz gwech niverusoc’h evit ar gristenien ? Daoust hag holl e vefont daonet ?\nBadeziant ar gwad, pe badeziant ar c’hoant a zigoro dor ar baradoz d’an dudigou kez-ze n’hallont ket kaout badeziant an dour.\nBadeziant ar c’hoant eo ar volonte d’ober kement a zo red evit mont d’ar baradoz.\nMeur a bagan ha meur a baganez a zo, ha n’o deus biskoaz klevet hano eus a Jezuz-Krist nag eus e Iliz, a vev gwellan m’hallont ouz ar sklerijen o deus, hag a gavo dor-zigor er baradoz, badezet ma vefont bet gant badeziant ar c’hoant. Doue ne zerr ket e rouantelez ouz an neb a ra ar pez a zo en e c’halloud evit mont ebarz.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1912/Donasian_ha_Rogasian&oldid=41172 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 28 Eos 2012, da 12:50.


MASTER KLAS : TREUZKAS KONTADENNOÙ HENGOUNEL E BREZHONEG e 2021 - Ti Douar Alre\nUn devezh evit en em soñjal àr an arz kontiñ e brezhoneg ha klask gwelet an doareoù, an hentoù gwellañ da dreuskas d’ar vugale ha d'an dud daet, e 2021 hag e brezhoneg, pinvidigezh hor c’hontadennoù hengounel. Kaset e vo an devezh get tri den, pep unan get un atalier gouestlet d’un tu resis ag ar pal lakaet. Klozet e vo an devezh get un abadennig kaset get ar berzhidi.\nTri c'hasour, tri atalier...\nUn devezh kaset e brezhoneg penn-da-benn.\nRet lakaat e anv a-raok an 20/10/2021 : degemer@tidouaralre.com - 02 97 78 41 40\nKement ha krogiñ geti !\nEvit gouiet hiroc'h klikit àr an diell amañ edan.\nPleg-dibleg master klas kontadennoù


Occupation | Soubenn ar geek\n« Jeanne la pucelle 1 – Entre les bêtes et les anges\nConductor 1 »\nC’hwitet em boa war ar stirad-berr-mañ pa oa tremenet war Arte un toullad mizioù zo. Deuet on a-benn da dapout an DVD avat.\nDedennet e oan gant Occupation, dija, peogwir on dedennet gant ar filmoù a gomz diwar-benn brezel Irak dre vras, hag ivez (dreist-holl) peogwir e oa gwelet gant sell soudarded saoz.\nBerr-tre eo ar stirad evel ma lavaren : div rann 1e20 a zo. War ur prantad hir e tremen an traoù. Kregiñ a ra an traoù e 2003 ma ‘m eus soñj mat, buan-tre e tistro ar baotred da Vanchester. Du-hont e verzont pegen disheñvel int eus ar re all. An “haroz”, Mike, savetaet gantañ ur plac’hig a zo prest da zistreiñ da Irak evit kavout Aliyah, ar vezegez en deus sikouret anezhañ e Basora e lec’h ma oant. Danny a gav gwall drist ar vuhez e Bro Saoz ha ne chom ket da dortal pa ginnig dezhañ Lester, ur soudard a-vor amerikan a oa ganto e Basora, kemer perzh en un embregerezh “surentez” en Irak.\nUr paotr all a vo heuliet ivez, “Hibbs”. Hegaset gant e c’hoar na gompren ket pegen start eo bet an traoù evitañ e tistro da Irak evit kemer perzh e raktres Danny. Da gentañ e tremeno mat an traoù evito, ober a refont war-dro surentez an ospitalioù a zo o vezañ savet en-dro hag all. Hibbs a zeu da vezañ mignon bras gant Yunis a labour evel jubennour evito.\nTamm-ha-tamm e vo startoc’h an traoù, Mike a zizolo he deus Aliyah ur gwaz ha ne fell ket dezhi ober chare, distreiñ a ra da Vanchester ha klask bezañ un tad a familh a-feson. Yunis a vo lazhet gant polis dizalc’h Irak (ha dreist-holl gant poliserien resis, bet embreget gant Hibbs), aze e krog an traoù da vont a-dreuz penn-da-benn. Danny a drafik ar paperachoù, traoù skoemp a-walc’h a aoz evit gounit kevratoù… Echuiñ a raio fall-tre an traoù gant mab Mike o tont da vezañ soudard ha merzout buan n’en defe ket dleet mont war roudoù e dad…\nA bep seurt istorioù a vez heuliet neuze hag a bep seurt selloù. Tudenn Hibbs am eus kavet kendrec’hus kenañ. Plijus eo ar stirad, disheñvel un tamm eus ar sell “amerikan” a vez alies. Evel ma lavar Mike d’ur mare zo eo anat ez eus ur bern paotred kollet o vont da soudard, heñvel neuze eus ar baotred irakian a gav ur pal o waskañ ar merc’hed hag o stourm ouzh soudarded ar c’hornog a zo en o bro.\nUn tammig hegaset on bet gant an dibaboù kamera/livioù. Dargemmoù spontus ez eus da vareoù zo (poanius kazi), talennoù a-dost ha zoumoù feuls un tamm. Evel-just e komprenan an tu “teulfilm” hag all, ha ne vir ket da vezañ kaset gant red an istor hag emdroadur an tudennoù met gwelloc’h e vefe bet din un doare da filmañ “propoc’h”. Ma! N’em eus ket kalz a rebechoù all d’ober forzh penaos ^^\nThis entry was posted on Mae 14, 2012 at 8:35 g.m. and is filed under Stiradoù, webstiradoù ha skinwel with tags brezel irak, saoz.\tYou can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.


novembre | 2013 | ur blog eo …\nur wech e vo\nPublié le 29/11/2013 par Yann-Ber\nPa ‘z on dihunet ar beure-mañ e oa un neuz iskis war an dud ha war an traoù.\nPaotr ar c’hourstalig en deus komzet ouzhin en ur brezhoneg iskis e-lec’h galleg flour paotr boas an ispisiri-kafedi ? Stal vihan ar vourc’h aet da c’hourstalig neptu ! Nag ur souezh !\nBouloñjiri a oa skrivet war ar stal en tu all d’ar straed.\nTroet ‘m eus va fenn war-du ar stalig edon o paouez kuitaat. A-us d’ar bestal e oa skrivet Marchandisoù Breiz, boued a galite.\nUr spered lemm zo ganin, pezh a ‘m c’hasas da zezastum un nebeut souezhadennoù pelloc’h e oan bet kaset gant va fennad kousk en dazont.\nDa adkavout va fenn on aet da lipat ur banne kafe e Pub ar Breton mad.\nUr renkennad bieroù breizhek a oa kinniget gant anvioù livus : Morzed gwerh rous, Askolenn zu, Pipi lonko, Azen Sant-Ervlan…\n– Boñjour doc’h eme an ostiz.\nUrzhiet ‘m eus va banne kafe.\n– Mari, ur banne rousik evit ar Meusieu, toudsuit !\nGast, gast, gast, setu ma teue brezhoneg gant an dud, e Bro Naoned !\nDa doullañ kaoz e ‘m eus goulennet ouzh ar paotr :\n– Ur bern breserezhioù a hañval bezañ e Breizh. Ha kemend-all a genderc’herion sistr ez eus ivez ?\n– Neket. N’eus nemet ur bierour e Karaez a brodu an holl vieroù koa. Memes vit ar jistr. An hevelep uzin kostez Kastelbriant a brodu tout ar jistroù. Apupre simpl é velse. Ar gontouriezh zo fasil.\n– Hañ ! Ne zle ket bezañ re ziforc’h o blazoù neuze ?\n– Arabat e ve re ziferant Meusieu, evit pas displijout d’ar glianted. Un tammig cheñchamantoù pas re koa. Cheñch re a goll pratikoù.\n– Da nebeutañ eo embregerezhioù Breizhek savet gant Brezhoned.\n– Ket. Frañsizion eo, eus Paris, a zo direktourion war ar produiñ er Bretagne, ken evit ar bier ken evit ar jistr ha memestra evit an holl broduioù. Labourat a reont evit entreperizioù internasional koa. Int eo a dret an avaloù a bep lec’h d’ober jistroù lokal.\n– Ar strolloù kellidel etrevroadel eo a ren war ar bed en deizioù-mañ ? Enteuzet eo bet ganto betek embregerezhioù bihan an armerzh lec’hel ?\n– Ur parlant etrañj zo ganec’h memes ?\n– Ya, n’on ket tre eus ar vro.\n– Me choñje din ‘vé. Komz a rit vel an douristed o deus aprenet brezhonek e manuelioù ar bloavezhioù dek ha tri ugent, diferant eo diouzh ar brezhonek aktuel en deus ar statud a langach ofisiel.\nMe zo distro d’ar gêr. Aet on da gousket en-dro, gant ur spi nemetken, dihuniñ en amzer vremañ.\nPublié dans eztaol, yezh\t| Marqué avec handerc'hañ\t| Laisser un commentaire\nliv ruz ha genou poazh\nPublié le 20/11/2013 par Yann-Ber\nTrouzal a a ra an dud e Breizh. Huchal a reont. Hag evit dedennañ evezh an hini a stard o gouzoug eo ? Ha piv o gwask, pe betra ?\nHa n’ eo ket risklus mont da c’houlenn an aotre da vevañ ouzh an hini en deus pep galloud warnoc’h ?\nHag goulenn a ra ar vuoc’h ouzh ar c’higer na vezañ lazhet ? Ha goulenn a ra ar baraer digant ar mañsoner binvioù d’ ober e vara ? Ar c’higer a ra e vicher. D’ar baraer da sevel binvioù d’ ober bara.\nKletoc’h eo bevañ en hunvre ha kemer plijadur, eget kregiñ gant penn bihanañ ar pezh a heter.\nKletoc’h eo tamall d’an all ar pezh na vezer ket barrek d’ober.\nD’an dud a venn eo kregiñ da sevel o bed. Ne vo skoazell ebet digant an hini a zo mat ar bed evitañ.\nKejet ‘m eus er bloavezhioù seikont gant tud o doa boulc’het gant ur bed a glote ganto.\nUl labour diaes e oa, diaes evidon, diaes evito.\nD’ar mare-se, ne oan netra er gevredigezh c’hall kenkoulz ha hiziv.\nDesket ‘m eus e oa gounidusoc’h ober eget leñvañ, pinvidikausoc’h ober eget goulenn.\nPezh a vank d’ hon denelezh ne c’hell ket bezañ roet pe gemeret. Da sevel eo.\nKement tra a zo er bed a ra ar bed evel m’ emañ hepmuiken.\nDiaes e oa evel just sevel pezh na oa ket. Ken diaes all e oa evidon e traoñ mik urzhaz a ‘r gevredigezh c’hall hag evit ar re a oa uheloc’h o live. Bez hor boa da sevel darempredoù nevez. Ne oa ket mui a-walc’h din gortoz e vefe lavaret petra ober ha ne oa ket mui a-walc’h dezho bezañ ar re a ziviz.\nPouez ar bed evel ma oa, hini ar gevredigezh c’hall, ar stuzegezh c’hall, a oa war hon divskoaz. Ar bed a vennemp krouiñ a oa ur samm ouzhpenn hon lakae en arvar da risklañ e sodelloù ar bed kozh a chome hon pemdez evel ma chome pemdez an holl dud.\nBinvioù nevez a oa da grouiñ bemdez, ha mar sellit ouzh brezhoneg ar prantad-se e verzhot un adsked eus al labour graet. N’eo ket bet kaset ar brezhoneg war-raok evit skoazellañ an dud da vont war-raok. Peogwir ez ae an dud war-raok eo aet ar brezhoneg war-raok.\nNe oa ket an dud treuzwisket e Brezhoned. Ne glaskent ket un asant bennak d’un neuz breizhek bennak danzeet gant poblañs ur bed ma ne oa keal ebet eus denelezh evit un den brezhon.\nEmsaverion vrezhon edont peogwir ez ensammet krouiñ ar remziadoù kent en o labour, remziadoù tud rez o doa degaset denelezh ha kaerded er bed.\nAet da get ar framm ma veze arnodet ur bed kaeroc’h, dindan sammad ul labour divent ha dedroadur al labour-se, eo distro an holl d’ar gevredigezh hon distruj, a sun hon denelezh d’ober ac’hanomp hiniennoù beuzet en ur yoc’h gouzañvat ha diijin.\nN’eo ket ar Vrezhoned a zistrujer hogen denelezh tud sujet. Mestroniañ zo distrujañ denelezh an den.\nN’ eo ket treuzwiskañ e Brezhoned mojennek, argelek, a zegaso denelezh en-dro.\nAn holl dud veuzet er yoc’hoù a liv o dremm e liv pe liv gant keuz d’ o denelezh kollet, evel chatal o vont d’ al lazhdi, pep hinienn lorc’h ennañ gant e liv.\nAr yoc’hoù ne ouzont nemet ober trouz ha goulenn lezennoù nevez da sentiñ outo. Ar pobloù a gas war-raok o buhezañ.\nN’eo ket aes avat diskregiñ diouzh ar vakañsoù, diouzh ar festoù, diouzh ar pochadoù, a ra d’ ar sujidi gouzañv ar bed-mañ, daoust d’ar genou poazh.\nGouelioù meurlarjez a roe tro da boblañsoù ar grennamzer da c’houzañv o femdez. Hiziv, gant an diskeladegoù hag internet eo aet meurlarjez da bemdeziek.\nArc’hañ, choual, klemm, n’eo ket sevel.\nPublié le 17/11/2013 par Yann-Ber\nPe garantez ?\nUnan daer, trumm, gouez, feuls.\nBezañ dedennet gant un den evel ar valafenn gant ar gouloù.\nEmflastrañ ouzh ar voger, emdeurel er mor.\nBezañ argaset evel bruzhun, evel dilerc’hioù ur peñse.\nEus ar seurt na vez ket tabutet, priziet, reoliet.\nUnan a zeu hep gouzout, hep morse tarzhañ, unan a bad gant an amzer tro ha distro, krec’h ha traoñ, a ver ar pemdez, ken dañjerus all daoust ma hañval bezañ klet ha sioul.\nNa taer ha sammus anavezout plegoù un den, nag arvarus rannañ gantañ techoù a chomfe dianav d’ ur gejadenn dargouezhek.\nEn holl zegouezhioù avat ez egin roudoù a bado.\nAn dud a garantez a chom aze a-hed ar vuhez.\nO hent skedus a vez daoust d’ar rebechoù, d’an troc’hoù, d’ an egor.\nDegas a reont d’ar vuhez ar pep diziouerusañ, an donder, en tu all d’ar rev ha d’an trivli.\nGanto e lakaer en arvar sodelloù ur vuhez, ganto e tostaer d’an diverzhadus.\nDindan neuz diroll ha disked hon c’harantezioù e flistr hon denelezh, diroll, disked, diziouerus.\nefedus evel ar marv\nPublié le 14/11/2013 par Yann-Ber\nEmaomp er vro o tremen eus ur c’hevread levraouegoù, ha mediaouegoù, d’ur vediaoueg kevreet, eus rouedad levraouegoù ar c’humunioù d’ur vediaoueg eus kumuniezh ar c’humunioù, ar gumkum.\nDiouzh un tu e tegas koskor perzhek, lakaat a ra e diraez holl annezidi ar c’hanton hollad an dielloù a zo e pep levraoueg.\nDiouzh un tu all e pella an dud en abeg d’ ur mererezh ponner ha kreizennet.\nUn den a ziviz evit an holl ha dedalvezet e vo patromoù dizanv a zo pell eus gwerc’helezh ar c’humunioù, reoù un den stummet e skolioù ar Stad pe er skolioù meret gant ar strolloù kellidel.\nDedalvezet e vo diwar neuze kalvezderioù un rener stummet hervez un damkaniezh e dalc’h ar gealiadurezh trec’h.\nDiwar vont, ul levraouegerez a-vicher nevez degouezhet zo he moumoun al lennadeg, ar renerez ivez. Neuze e klaskont lakaat an holl dud dindan o galloud da bleustriñ al lennadeg.\nDiwar-c’horre eo ar stummadur o deus bet avat. Lenn, pe lenn ha c’hoari, pezh a glask ober hon levraouegez, a c’houlenn ur stummadur perzhek war ar c’hoariva hag ur stummadur arbennik war al lennadeg.\nAr stummadurioù berr roet zo darnel ha ne reont ket d’ un den bezañ barrek da ren war ur stroll lennerion. Deur pennañ ur seurt stummadur zo degas arc’hant d’ar stummerion.\nLenn dirak an dud, evel sorbiennañ, c’hoari, a empleg ur pleustr pemdeziek evit bezañ emouiziek ouzh ar pezh a reer.\nAn dud n’o deus ket bet ur stummadur bastus a ra traoù evel hinienn, evit bezañ gwelet gant an dud, ha n’eo ket evit lakaat da dremen endalc’had an oberenn lennet.\nDezerc’hañ a reont ul lenner evel ma tezerc’h reoù all ur sorbiennour.\nEmeur en ur bed faos, ur vuhez leurennet ma n’ eo ket ar pezh a reer a dalvez hogen ar pezh a roer da welout. N’eus ket rec’hoari en devoud hogen falsc’hoari.\nAn dud war al leurenn zo o tezerc’hañ tud war al leurenn, n’eo ket war al leurenn ez int faos, hogen a-hed o buhez. Sellit pegen brav on ! O micher den o deus disoñjet ha pep ober zo evito un dezerc’hañ.\nAr renerez a c’hoari roll ar renerez evel m’eo bet kelennet dezhi.\nLavarout a ra klask bezañ tost ouzh an dud, gortoz diganto kinnigoù. He evezhiadennoù war ar pezh a ginnig an dud zo bepred yael hogen dispis, ha da glozañ ar breud e lavar e vo graet diouzh he diviz peogwir eo suroc’h… Da dostaat eo ouzh an droienn bobl : lavarit dimp eus petra hoc’h eus ezhomm hag e kelennimp deoc’h e zioueriñ.\nPenn mererezh ur benveg he deus kemeret. Ne ra forzh gant an dud. Dont a ra gant he remzad, he diplomoù, lavarout a ra te da dud n’ he deus ket diwallet ar saout ganto, hogen n’o gwel ket. Ne zesko ket kalz traoù diganto peogwir e oar pep tra. Dafar int evit an den nemetañ er framm ez eo hi dre berzh he stummadur.\nTu zo da gompren seurt emzalc’h a venn bezañ efedus, a vicher, padal mar sellan ouzh an dekvloaziadoù o paouez tremen e c’hellan lavarout ne gas da neblec’h nemet da vastañ da gletadurezh un nebeut hiniennoù pignet en un tren diroll.\nPetra ober neuze ? Tec’hout ? Emlazhañ ? Kenderc’hel gant ar vuhez, zoken mar laka seurt tud da c’hoarzhin.\ne-dalc'h an diaoul\nPublié le 11/11/2013 par Yann-Ber\nUn nebeut tud er mouvement breton a zarempredan. N’ eus ket pell ‘zo on bet skandalet gant unan pa lavaren va soñj war an ezhomm eus ur brezhoneg, kuit d’ar re a blij dezho pleustriñ ur rannyezh d’ o choaz.\nVa c’hendivizer zo aet e kounnar ruz o lavarout e oa kement-se ur c’heal gall. Me oa dalc’het gant diaoul ar jakobinelezh. Ne oa ket evel-se an traoù e broioù all ar bed…\nGast, tenn e oa an afer ! Ent naturel e vefe tonket ar brezhoneg da vruzunañ ?\nMarteze e vefe tonket da vont da get ivez, ret lezel da vont anez bezañ ur Gall fallakr ?\nHa keal ur stuzegezh vrezhon ne vefe ket a orin gall ivez ? Hag an trivli breizhek a ren er vro ne vefe ket ivez un treuzplakadur eeun eus ar chaovinegezh c’hall ?\nNeuze tudoù, paouezit gant ho sirk breizhek pa ra ac’hanoc’h Gallaoued ar c’hornog.\nMil gwech ‘m eus lavaret ne’ m boa netra a-enep an dud a gomz pe a skriv ur rannyezh. O flijadur eo. Disfiz ‘m eus avat ouzh an nevezrannyezherion hag a-wechoù ouzh o nevezrannyezhoù apupre.\nDec’h da noz e lavare din ur paotr e oa souezhet gant pezh a c’hoarvez gant Diwan. Ha ne vefe ket tud e-dalc’h ar Stad C’hall o lakaat ar reuz e-barzh Diwan ?\nMarteze e tlefen emc’houlenn ha ne vefe ket tud dindan dorn ar C’hallaoued o labourat da rannyezhekaat ar brezhoneg ?\nDioueroù ar Vrezhoned eo a zistruj ar brezhoneg, o leziregezh, o zech da chom dindan kletadurezh ur saviad isdenion, d’ober gant un isyezh evel kalz sujidi er bed. Kalz tud a embann kreñv o c’harantez ouzh o yezh hag a ren hollad o buhez hag o labour e galleg er stuzegezh c’hall.\nLabour ez eus d’ ober avat da virout ouzh an dafar denel burzhudus hon eus da vont da get. Plijadur ez eus da gaout o lakaat ar brezhoneg er bed, ouzh emlakaat er bed, mar teurvezit paouez gant ho rambreoù, mar paouezit gant arverañ ar brezhoneg evel un andon buzadoù er gevredigezh c’hall.\nLakaat ar yezh da voued tudoniourion, lakaat ar stuzegezhioù pobl d’ ur folklor dinoaz, zo lakaat etre krommelloù an denelezh hag ar yezh hon eus, lakaat ar bed en arvar.\nSetu ar priz a vo talet evit ur barfeted amzere.\nPublié le 08/11/2013 par Yann-Ber\nHag an holl dud-se, an holl o deus lavaret din istorioù, pe o skrivet, pe o filmet, pe o dibunet e mil ha mil doare,\nE pelec’h emaint ?\nN’ o c’hlevan ket mui a-wechoù. O disoñjal a ran.\nHa pell ez int ?\nE pelec’h int steuziet ?\nHag emaint aze skoachet e pleg an hent ?\nHa degouezhet e penn an hent, dindan ar glav, dindan an erc’h, dindan un oabl du, un oabl ruz, ha degouezhet e penn an hent, o c’havin ?\nOuzh taol ur c’hafedi, en ur sal emvod, e trepas ur skeudennva, war astell ul levraoueg, ouzh moger ur mirdi ?\nAzezañ a rin hag o selaou, sellout a rin ouzh o c’horf, ho linennoù, o skeudennoù, o dremm, o ene, digemm.\nC’hwek eo an hent, daoust d’an amzer, daoust d’an egor, daoust d’an hentred ha d’ar skoilhoù, daoust d’ar gloazioù, d’ar beurevezhioù re c’hleb, re yen, d’an heol o vont da guzh re abred, d’an avel trenk.\nArvaret ‘m eus, kollet ‘m eus kalon, kouezhet on gant ar skuizhnez, gant ur goullo re zon.\nPelec’h edont ? Tec’het ? Trec’het ? Troet da enebour ? Beuzet e torchennoù ur gador-vrec’h ?\nEmaon war an hent, digenvez, goullo, pell eus nep pal, eus nep ober.\nMont ha mont, hep penn na lost d’ an naer.\nUnan hag unan e tiskoachont, bliv, drant ha sioul, gant peb a brof.\nHa setu me Mabig Jezuz dirazañ an Tri Roue.\nNag a chañs, nag a voz.\nEvit ur wech anzav ur wir drugarez.\nPublié le 05/11/2013 par Yann-Ber\nTrenk, c’hwerv ?\nPa vezer bepred o pismigañ war ar pezh a zo degemeret gant an holl e teuer d’ emc’houlenn ha ne vezer ket un tamm gant ur spered a-dreuz. Pa c’hoarvez klevout tud o vont a-du gant hoc’h arvarioù ez eus peadra da vezañ enkrezet un tamm.\nPerak e ran ar pezh a ran ? Perak ne fell ket din mont da heul gizioù ar re all ? Perak ne zeuan ket a-benn da gompren penaos ez arc’hwelont ?\nPerak na zont a-benn da lavarout trugarez da dud ‘zo, nemet evit bezañ seven ? Perak na zont a-benn da lavarout da dud all va soñj war ar pezh a reont ?\nTrugarez a lavaran da dud a genlabouran ganto, ha va soñj a lavaran d’an dud a labouran a-walc’h ganto evit kaout an amzer ha binvioù boutin d’ e ober.\nA-wechoù lavarout e soñj zo lakaat un termen d’ ul labour, d’ un darempred gant tud e oa dudius labourat ganto, dudius o daremprediñ.\nBepred e choman en arvar. Bepred an dibaboù zo tidek daoust d’ar c’hoant bezañ poellek. Bepred ‘m bo keuz d’un dra bennak.\nDibab, ya, hogen penaos ? Aesoc’h eo pa vezer en un ober politikaet, en un ober a zo en e amgant ar geoded. En ur bed bruzhunet, aet da hiniennoù, e teu da vezañ diaesoc’h.\nN’eus nemet d’ ober, hep tremened, hep dazont.\nHa kement-se a felle din ? Nann.\nNeuze e choman da sellout ouzh an dud a dremen, a red a bep tu. Gwazh a se mar tamallont din na gemer perzh en ur fest a gavan trist. Da bep hini e blijadur diouzh ar pezh a c’hell.\nVa barregezhioù zo bihan hogen kevret gant barregezhioù ar re all int dereat o ment.\ntoulloù er sorbiennoù\nPublié le 03/11/2013 par Yann-Ber\nEn un digoradur d’ un adembannadur da levr sorbiennoù Cosquin e skriv Nicole Belmont ez eo anienel d’ ar sorbiennoù bezañ loezel en o maladurioù liesseurt (p. XIV ha XXVII)\nNe gav ket din e vefe aze ur perzh eus ar sorbiennoù.\nUr sorbiennour arroutet a oar ez eo al loezoù devoudet gant micher re skort ar sorbiennour, pe gant un darvoud er-maez eus armerzh ar sorbienn, skuizhnez ar sorbiennour, ur selaouer a gomz, un den a dremen, un nor a zigor trouzus d’ur pred kizidik…\nMar o dije an dastumerion labouret spisoc’h, startoc’h, mar bijent aet da selaou meur a wech ar sorbiennour, ma ne vijent ket tremenet dre hanterourion, o dije bet maladurioù pinvidikoc’h ha resisoc’h eus « o » sorbiennoù da ginnig dimp.\nUr maladur loezel zo ur maladur c’hwitet evidon. N’emañ ket ar perzh-se anienel d’ ar sorbienn pe d’ar sorbiennañ. N’eo nemet ur mank gant ar sorbiennour pe gant an dastumer, pe gant an daou, gant a-wechoù mankoù un hanterour ouzhpenn. Ur sorbiennour a anavez un niver bras a sorbiennoù, ne lavar ket un niver bras anezho avat. Un den gant kalz sorbiennoù zo un dastumer, un ditourer. Treuzkas a ra un danvez na biaou ket, e labour n’eo ket sorbiennañ. Techet e vo da zisoñjal tammoù, pe da veskañ ar sorbiennoù, pe da ouzhpennañ elfennoù da blijout d’an dastumer.\nUn dargouezh a c’hell degas elfennoù deurus, ha, marteze, bezañ en orin ur rizh nevez eus ar sorbienn. N’eo ket degouezh muianiver ar sorbiennoù embannet avat. En hevelep doare perlezenn an istr zo frouezh ur gwallzarvoud. Kaer e c’hell bezañ kavet gant an dud, chom a ra avat gwallzarvoud evit an istr.\nLennet ‘m eus a-walc’h a sorbiennoù embannet gant Luzel evit merzhout ez int kamm, dre vankoù pe dre ur reñverad elfennoù enno, pe dre droidigezhioù un tamm re adpluennet.\nN’ emañ ket ar gudenn gant gouzout hag eo brav pe fall ar sorbienn. Ur sorbiennour a c’hell kemm ur maladur. Diouzh perzhded e vicher e vo ar maladur reizh, pe c’hwitet.\nDeur degasadenn Nicole Belmont, evidon, zo lakaat en arvar devouderezh pe savelegezh ar sorbienn diogelet gant arbennigourion ‘zo.\nGant sorbiennoù a rizh gant An hini bihan kamm, e c’hoarvez e maladurioù ‘zo ne dalvezfe da netra barregezhioù unan pe unan eus an dudennoù kejet. Youl ar sorbiennour e c’hell bezañ, da lakaat emouezañ ouzh an dianaoudegezh m’emañ an dudenn war e donkad. Soñjal a ran avat ma tenn an aliesañ d’ ur mank a-berzh an den en deus lavaret ar sorbienn hag eo diezhomm d’ar sorbienn evit ezteurel breskted ha pinvidigezh ar vuhez.\nContes, Emmanuel Cosquin, Éditions Philippe Picquier, 2003\nPublié dans lennegezh teodel\t| Marqué avec arzoù, levrioù\t| Laisser un commentaire


Emgann Kergidu/Pennad 01 - Wikimammenn\nEmgann Kergidu/Pennad 01\nSalaun / Derrien, 1902 (p. 7-23)\nKastel-Paol ha Landreger Ar skrab e kouent Sant-Aubin ►\nKemeret madou an Iliz, evithan da veza eun torfet euz ar re vrasa, rag ouc’hpenn ma’z oa eul laerounsi, a ioa c’hoaz eur sakrilach ; n’oa ket diez d’ezho, rag an Iliz n’e deuz nag archerien na soudarded da zifenn he zra. Evel-se ne oue ket pell ar frapad : leveou ar Zent a oue guerzet dre bevar c’horn ar vro, ha roet kazi evit netra, rag izomm arc’hant a ioa, ha ne gavet ket kals a dud da deuler var al leveou-ze, rag ar feiz a ioa c’hoaz beo e goueled kaloun ar Vretouned. N’euz forz, kavet e oue unan bennag da brena, hag an ilizou a oue lakeat paour glez.\nPrest goude beza gwerzet leveou ar Zent e teuaz e penn ar republikaned guerza ive ar chapelou, ar berejou ha beteg an ilizou zoken. Pe seurt guir o doa da ober kement-se ? Guir ebed, nemed ar guir en euz ar bleiz da lounka ar penn-danvad, abalamour ma’z oant ar re grenva. Abaoue al laeronsiou-ze eo e teu ar mear, e kalz a barreziou zo, da ober he vestr var ar berejou ha var ar guez a vez ennho. Mar eman herrio an archerien hag ar zoudarded a du ganthan, evel guechall gand ar republikaned, n’ema ket evelato enn he vir o terc’hel an traou-ze dioc’h he gostez, rag gouzout ervad a ra ne deuont ket a berz-vad.\nMadou ar c’houentchou ha madou an noblanz a c’hoarvezaz gantho ar memez tro. Pe seurt guir o doa ar republikaned adarre da ober al laeronsiou-ze ? N’o doa ket muioc’h eget n’o doa da laerez an ilizou. Atao e kavent, evit dont a benn euz ho zaol, eun abek bennag ; rag an nep en euz c’hoant da laza he gi a gaf atao eur c’hlenved bennag d’ezhan : ma ne gaf ket enn eun tu e kavo enn eun tu-all ; ma ne vez ket kavet a gleiz e vezo kavet a zeou. Her gouzout a rit kerkouls ha me, tud difeiz ne droont jamez kein da izign ebed, mad pe fall, evit dont a benn euz ho zaol : peb hent a zo mad d’ezho gant ma c’hellint tapout ho c’hrog.\nEvit dont a benn euz ar veleien, evel m’oant deuet a benn euz madou an Iliz, ec’h en em lakechont e doare da lammet, digant ar Pab hag an eskibien, ho galloud varnezho. Hiviziken, var ho meno, eur persoun, eur c’hure a dlie beza hanvet enn he barrez gant ar c’houarnamant : Eskob na Pab ebed n’o doa da velet var gement-se. Pa ne bliche ket eur persoun pe eur c’hure d’ar c’houarnamant, e viche kaset da eur barrez-all, pe zoken lammet he garg diganthan. Heuill a ranke e peb giz hag e pep tra ali ar c’houarnamant, mad pe fall, evel ma viche e viche. Ha c’hoaz e ranke ar veleien toui var ho c’houstianz senti ouc’h al lezennou difeiz-ze.\nAr veleien a bez a en em zavaz a enep urzou ken direol : kuitaat a rejont ho farreziou evel m’her lavarign d’ehoc’h bremaik. Hag evit gwir, ne ket koll ar penn eo lavaret e teu galloud eur persoun, eur c’hure, da barea gouliou an ene, da bardouni ar pec’hejou, da rei ar vadiziant, etc... euz a berz eur c’houarnamant hag a zo enn he benn eur protestant marteze ha ne anavez ket eo red kovez, pe eun den dizakret bennag ha ne da na var dro iliz na var dro belek ebed, nemet pa vez oc’h ober pourmenadennou en he rouantelez, pe pa en em gaf eun nevezenti bennag gant he dud ? Daoust ha sant Per, hag en doa ranket guechall kaout he c’halloud da brezek an Aviel digant an Impalaer a ioa d’ar mare-ze e Roum ? Nann, e guirionez, he c’halloud a deuaz var eeun digant Jesus-Christ a lavaraz d’ezhan ha d’an Ebestel-all : « It dre ar bed oll, deskit d’an oll al lezen am euz desket d’ehoc’h, ha badezit an oll en hano an Tad, ar Map hag ar Spered-Santel. » Galloud ar veleien a deu ive ’ta digant hon Tad Santel ar Pap dre an Aoutrou’n eskop, a zo el leac’h Jesus-Christ, sant Per hag an Ebestel var an douar, ha ne ket digant eur c’houarnamant, n’euz forz pehini e c’helfe beza.\nHag evit guir, ha ne viche ket bet eur farz m’en diviche ranket ar veleien senti, e pep tra, ouc’h ar c’houarnamant ? Rak kaer zo, e pep parrez, ar mear eo a ra e leac’h hag en hano ar c’houarnamant, abalamour ar re a zo e Paris ne c’hellont ket tizout dre oll hag a rank en em diskarga var re-all da ober evitho. Neuze ’ta ar mear en diviche gourc’hemennet d’ar persoun petra da ober, ha zoken penaoz ober ar pez en diviche gourc’hemennet. Ne lavaran ket e ve mear sot ebed, evelato ne ket deuet gantho ar Spered-Santel var an douar. An dra-ze ne rache netra ; n’euz forz petra viche ; ar mear a c’helle lavaret d’an Aoutrou persoun pe seurt chap da lakaat da zul, var be seurt ton kana ar C’hirie eleison ha da c’housperou m’an diviche mall ar mear da vont da ober eur barti domino, pe eun abadenn c’hoari-voulou, e viche barnet ar persoun, pe viche kontant pe ne viche ket, da gana eun tamm Laudate, rag berroc’h eo eget an Exitu Israel...\nAc’hanta ! ha ne viche ket hounnez eur gudenn diez da zibuna ?\nHa neuze c’hoaz, ma rankche ar persoun, abalamour da lezennou an Aoutrou Doue pe re an Iliz, refuz he bask d’ar mear, petra a arruche gant’han ? Ne viche ket pell evit beza savet a zindan he voutou ha kaset el leac’h-all da zeski ne ket brao refuz an absolven da eur mear n’euz forz peger fall e c’halche beza.\nC’houi a gaf d’ehoc’h eo diotachou an traou a gountan aman : ia, diotachou int a dra zur, hag herrio ez euz beac’h ouc’h ho c’hredi. Koulskoude an diotachou-ze a zo bet prezeget dre hor bro, ha dalc’het ker stard d’ezho gand ar Republik, ma’z euz meur a veleg hag a zo bed er prizoun hag a zo maro dro ar c’hillotin, abalamour ne falveze ket d’ezho senti ouc’h traou ken diskiant. Ar pez a lavarign aman varlerc’h hen diskouezo d’ehoc’h.\nVar an eskibien e kouezaz da genta goall-ioul an dud fallakr : kentelliet mad oant gant brasa enebour enn euz Doue hag he Iliz var an douar. An diaoul, n’euz nemed trubarderez ha korvigell en he gorf, a aliaz anezho da skei da genta var ar penn, rak pa vez torret ar penn, e vez maro ar c’horf ; pa vez trouc’het grisiou ar vezen, ar skourrou ne zaleont ket da zizec’ha. Hogen, penn kenta Iliz Jesus-Christ var an douar eo hon Tad Santel ar Pab ; mez n’oant ket evit tizout hennez, da viana breman : divezatoc’h her graint hag hen digasint d’ar prizoun e Franz. Mez ma ne c’hellont ket tizout hon Tad Santel ar Pab, e skoint var an eskibien, he genvreudeur, a ra, en he leac’h, dre bevar c’horn ar bed.\nD’ar re-man e oue digaset da genta lezennou difeiz ha diroll gand ar c’houarnamant nevez. Gourc’hemennet oa d’ezho toui senti ouc’h al lezennou-ze, rak, hiviziken, ar c’houarnamant epken eo a dlie henvel, e Franz, an eskibien enn eskoptiou kerkouls hag ar bersouned er parreziou. Hon Tad Santel ar Pab n’en doa mui da velet var eskibien Franz, ken nebeut ha n’o doa ar re-man da velet var beleien ho eskopti : tud ar c’houarnamant a dlie ober pep tra. An eskibien hag ar veleien a dlie senti, nann ouc’h lezennou Doue ha re an Iliz, mez ouc’h lezennou great gant tud ha ne dea ket daou var gant anezho da veza kofeseat, na zoken d’ar zul d’an ofern. Traou diskiant eo an traou-ze, ha ne ket’ta ? Mad, setu petra ioa c’hoant da ober.\nDaoust ha ne deuio ken, enn hor bro baour, tud dizakret avoualac’h evit esa ober kement all ? Doue ra viro !\nVa c’hredi a c’hellit, an eskibien en em zavaz a enep lezennou ken dizoue. Ne d’an ket aman da gounta d’ehoc’h histor an oll eskibien, ne gomzign d’ehoc’h nemed euz a re hor bro.\nEr mareou-ze oa eskop e Kemper an Aoutrou Conan de Saint-Luc, den a zoujanz Doue, ha karet meurbet gand an oll. P’en deveze eur gourdrouz bennag da ober da unan euz he veleien, her grea gand kement a zouzder ma teue, e berr gomzou, da c’hounit ar galoun. Gouzout a rea e viche barnet he-unan, er bed-all, evel m’en diviche barnet he nesa var an douar. Pinvidik oa ervez ar bed, hag aliez n’en deveze ket daou skoued var he hano : kement en doa a roe d’ar paour.\nPa deuaz an dispac’h da ober he freuz kenta e Breiz oa eat mad dija var an oad. Bemdez e kleve ar c’heleier, gouzout a rea petra c’houlennet digant an eskibien, he genvreudeur, ha n’edo ket azindan-zivin e viche, abarz nebeut, goulennet diganthan ar memes tra. Abalamour da-ze e skrivaz d’hon Tad Santel ar Pab, Pi VI, evit lavaret d’ezhan e choume hag e choumche stag ouc’h kador sant Per betek he huanad diveza. Ouc’hpenn-ze, ober a reaz c’hoaz eun tamm skrid hag a lennaz d’he vikeled-vraz evit diskleria ne deuche bikenn da doui senti ouc’h al lezennou dizoue nevez great.\nDaou zervez goude-ze e kouezaz klan, uzet gant an oad, he binijennou hag ive gand an anken. Pevar dervez goude e teuaz d’an eskopti, ar re a ioa o kas an traou enn dro e Kemper, da lavaret d’ezhan e ranke toui senti ouc’h al lezennou nevez great gand ar c’houarnamant. An Aoutrou’n eskop, ouc’h ho c’hlevet, a lavaraz d’he vikeled-vraz :\n— Setu me barnet d’ar maro.\nHe galoun a rannaz, me gred, rak antronoz e rentaz he ene d’he Grouer, goude beza choumet stard enn he feiz hag enn he relijion.\nGand an Aoutrou de la Marche, eskop Kastel, ec’h en em gavaz goasoc’h c’hoaz, rak ouc’hpenn ma ranke, evel an eskibien-all, toui senti ouc’h al lezennou nevez, oe c’hoaz lammet diganthan he eskopti. An-dra-ze a ioa eun dra great e Paris gand ar re a ioa e penn ar c’houarnamant, ep kas kelou ebed d’hon Tad Santel ar Pab. Diskleriet e oue d’ezhan gand ar re a ioa e karg e Montroulez, n’oa ken eskop, rak n’oa hiviziken eskopti ebed ken e Kastel, al lezen her lavare.\nAn Aoutrou de la Marche ne zoublaz ket evit-se. Skriva a reaz da baotred Montroulez enn eul lizer hir ha kalounek meurbed oa bet hanvet eskop e Kastel, a berz Doue, gand hon Tad Santel ar Pab, hag, evel eskop, n’en doa da zenti nemed ouc’h ar Pab ; var he garg a eskop, tud ar bed-man n’o doa pe vel : d’hon Tad Santel ar Pab epken oa terri he eskopti, ha tamm da dud hag a rank senti ho-unan ouc’h an Iliz nag ouc’h an eskibien ; rak eun eskop eo pastor he eskopti, ha ne ket d’eur pastor senti ouc’h he zenved, mez d’an denved senti ouc’h ho fastor. Hag ouc’hpenn, pa c’hourc’hemenn Doue eun dra hag an dud eun dra-all a enep, e tleer senti ouc’h Doue ha dilezer lezennou an dud. Hon Tad Santel ar Pab, emezhan en eur achui, en euz staget ac’hanoun ouc’h eskopti Leon : ken na dorro va jadenn e choumign stag ouc’h eskopti Leon, ha ne ket ho lezennou-c’houi eo a viro.\nAr feiz n’oa ket c’hoas mouget e kalounou an oll : barnerien Montroulez a joumaz sebezet o lenn eul lizer ker kalounek hag a lezaz, evit eur pennad, an Aoutrou de la Marche e peoc’h. Choum a reas didrabas var dro eur bloas. Neuze e teuas, euz a Baris, urz d’an dud a lezenn a Vontroulez da gas an Aoutrou de la Marche er meaz euz he eskopti, pe d’hen destum er prizoun. An Aoutrou de la Fruglaye, euz a vaner Keranroux, e Plouiann, el leac’h m’eman breman o choum he vap-bian, an Aoutrou de Champagny, a ra kement a vad dre ar vro, a gasaz eur mevel kalounek en doa enn he di da lavaret d’ezhan beza var evez, rak deuet oa da Vontroulez urz da gregi ennhan. An Aoutrou de la Marche a oue glac’haret, mez ne dec’haz ket : re a ziegi en doa o tilezer he vugale. Antronoz ec’h en em gavas e Kastel eun archer, ha ganthan, en he zac’h ler, urz a berz ar c’houarnamant d’an Aoutrou de la Marche, eskop koz Leon, da vont er meaz euz he eskopti.\nP’oue klevet ar c’heleier-ze e Kastel, e oue glac’har e pep ti. An dud divar ar meaz a deuaz e kear hag a ieaz var eeun d’an eskopti da gaout an eskop, ho zad ; tud kear a iea ive var ho lerc’h : oll e lavarent :\n— Aoutrou’n eskop, choumit ganeomp ! N’o pe ket aoun rak archerien Montroulez ; ne daio hini da gregi ennhoc’h nemet lammet a rafe dreist hor c’horf-ni, rak ni a skuillo betek ar berad diveza euz hor goad kentoc’h eged ho tilezel.\nAn Aoutrou de la Marche a rede an dour euz he zaoulagad o klevet komzou ker kalounek. Lavaret a reas d’ar bobl a ioa e toull dor an eskopti :\n— It pep hini d’he gear, va bugale vad, mont a ran da c’houlen kuzul digant va vikeled-vras, ha digant tud vad-all a zo aman enn eskopti. Bennoz Doue d’ehoc’h evit ar garantez a ziskouezit dign : Me, n’hoc’h ankounac’haign bikenn, n’ho tilezign ket, mar gellan.\nDistro d’he gampr an Aoutrou de la Marche a c’houlennaz digant ar veleien hag an dud a renk huel euz a Gastel a ioa oll en em zestumet enn eskopti, petra en doa da ober. An oll, o velet penaoz ez ea an traou, hen aliaz da gemeret an teac’h. Ma n’her raje ket e viche emgann etre Kastelliz hag an archerien, n’oa ket da veza var zivin, ha neuze an Aoutrou’n eskop a viche penn kaoz a varo meur a hini. An Aoutrou de la Marche a oue glac’haret braz o klevet an ali-ze, evelato e sentaz dre garantez oc’h he bobl : ne falveze ket d’ezhan e viche skuillet evithan berad goad hini anezho.\nPenaoz e tec’haz kuit ? Ne oufenn ket, evit her lavaret d’ehoc’h gand guirionez. Lod a lavar oa digouezet varnezhan, en he balez, epad m’edo enn he gampr o skriva he aliou diveza hag he gimiad da dud he eskopti, pevar archer varnugent digaset euz a Vontroulez evit he gerc’hat d’ar prizoun.\nAn Aoutrou de la Marche a c’houlennaz digant-ho petra glaskent.\n— Deuet omp, eme vestr an archerien, d’ho kerc’hat da vont d’ar prizoun da Vontroulez.\n— D’am c’herc’hat da vont d’ar prizoun ! Ha perak ?\n— Her lavaret a zo bet great d’ehoc’h araok breman ; abalamour ne fell ket d’ehoc’h senti ouc’h lezennou ar c’houarnamant. Alo ! savit divar ho kador, ha deuit ganeomp.\n— Evelato e root amzer dign da lakaat dillad-all ha da zestum eur c’hrez bennag da vont ganen. Ha gedal a rafac’h aze eur pennadik, var ar palier, epad ma vezign oc’h ober kement-se ?\nMestr an archerien, gand taol-lagad efeeruz an archer, a zellaz piz ouc’h ar gampr a dro-var-dro. Evel ne vele nemed levriou, bern-var-vern, renket an eil e kichenn egile, e lavaraz d’an Aoutrou’n eskop e choumche d’her gedal. Eur goall bennad e kave d’ezhan e ranke gedal hag e tigoraz ar gampr. Siouaz ! n’oa eskop ebed ken ennhi, eat e ranke beza kuit divar nij....\nNeuze e savaz kabal etouez an archerien : dont a rechont oll er gampr ; furcha a rechont kement kougn a ioa... Unan anezho, o sellet pisoc’h, a velaz eur renkad levriou ha n’edo ket a renk gant ar re all : chacha a reaz var ar plankenn edo al levriou varnezhan, hag e laoskaz eur griaden. Eno oa eun nor, hag, e tal an nor-ze, oa eur skalier evit diskenn d’ar jardin.... Ker buhan an archerien, an eil varlerc’h egile, evel chas chase o vont dre eun ode vean anter distank, a ziskennaz dre ar skalier-ze er jardin hag a c’haloupaz a-dreuz hag a-hed evit klask ho eskop kollet. Kaer o deoue klask ne gafchont den.\nLod-all a lavar oa eat anezhan he-unan euz he eskopti, araok m’oa en em gavet an archerien, an Aoutrou de la Marche, goude m’oa bet kuzuliet var gement-se gand he veleien ha gand an dud-all a Gastel a ioa enn dro d’ezhan.\nPehini euz an diou histor-ze eo an hini vir ? Ne ouzounn ket : Kastelliz a gount anezho ho diou. N’euz forz penaoz, an Aoutrou de la Marche a dec’haz da viana, rak n’en doa ket a c’hoant e vije skuillet evithan eur berad zoken euz a c’hoad he vugale, hag a ieaz da guzet da di an Itroun Jegou du Laz.\nGoude m’o deoue furchet an archerien jardin an eskopti euz an eil korn d’egile, hag an eskopti euz an neac’h d’an traon, ep kaout an hini a glaskent, e teuchont e kear hag ec’h en em lakechont da furcha ive an tiez. Epad m’edo lod oc’h ober an dra-ze, lod-all a ioa kaset var loan, daou var hent Plouescat, daou var hent Berven, daou var hent Rosko da velet ha tec’het e viche an Aoutrou de la Marche dre unan bennag euz an hentchou-ze. Dont a rejont enn dro, eonennet ar c’houezen var ho c’hezek, ep beza kavet eskob ebed. Ker mad kuzet oa an Aoutrou de la Marche e ti an Itroun Jegou du Laz ma n’oue ket kavet e kear ken nebeut.\nEvelato an Aoutrou de la Marche n’oa ket evit choum pell kuzet e ti an Itroun du Laz, rak an ti-ze a zo e kear, ha ma teuche an disterra beac’h varnezhan e viche tizet eaz avoualac’h abalamour ne gafche ket he dro da dec’het kuit : e kear n’euz na koat, na lann da guzet en ho zouez. Red oa ’ta d’ezhan klask eun ti all da guzet. N’oa ket diez d’ezhan kaout. Kement ti a ioa o Kastel, ken e kear, ken var ar meaz, a ioa digor d’ho eskop. Etre hanter-noz hag eun heur, an Aoutrou de la Marche, goude beza lakeat dillad-all, a deuaz, dre guz ha dre adren kear, da vaner an Aoutrou de Poulpiquet-Koatlez, a ioa o choum er Gernevez. Eno oa easoc’h d’ezhan en em guzet, hag ac’hano oa easoc’h d’ezhan tec’het, mac’h en em gafche beac’h varnezhan, rak koajou a ioa a dro-var-dro.\nKaer a ioa, n’oa ket an Aoutrou de la Marche evit choum er vro. An archerien ne ehanent da furcha an tiez e kear ha da eskina an dud. Drouk a ioa ennho o velet tec’het an Aoutrou’n eskop, hag o doa c’hoant da lakaat da boueza var Gastelliz ar beac’h euz ho drouk. Red oa ive ’ta sonjal kemeret an teac’h. Ha da beleac’h mont nemed da Vro-Zaoz, d’al leac’h m’oa eat dija meur a eskop ha meur a velek ?\nHa penaoz kemeret an teac’h ha treuzi ar mor ? Neuze, kerkouls ha breman, aoutrounez Kastel o doa bagou braz avoualac’h evit mont da Vro-Zaoz ; neuze, kerkouls ha breman, e viche kavet, etouez an noblanz evel etouez ar goueriaded, martoloded kalounek avoualac’h evit ober a galoun vad ar veach, n’euz forz peger riskluz oa. Mes an archerien ha paotred ar c’houarnamant a ioa ho daoulagad var bep tra : teuler evez mad a reant. Ma viche guelet, dioc’h ar mintin, eat kuit epad an noz euz a Bempoull bag unan bennag euz ar re binvidik, kerkent e viche savet trouz ha klask d’ezhi. Kasset e viche var he lerc’h eul lestr braz bennag ha ne viche ket pell evit he faka. Daoust ha n’edo ket ar Sans-Pitie — e brezounek, an hini didruez — e kichenn Kastel-an-Taro, dare da astenn he lian ha da nijal var eeun varzu Bro-Zaoz, varlerc’h ar vagig vian ?\nPetra da ober ive ’ta ?\nD’ar mareou-ze, ha pell goude, betek nebeut amzer a zo zoken, e veze bep sizun e Rosko listri bian hag a rea froderez etre Franz ha Bro-Zaoz. Peurliesa e kargent guin-ardant, goude beza paet, e Franz, ar guiriou dleet evit kas evach er meaz euz ar vro : eur vicher oa hounnez. Pa vezent paket, ar pez ne c’hoarveze ket aliez, rak ar Zaozoun a gaf ive mad ho banne guin-ardant, a reont brandign anezhan, e viche dalc’het ar pez a veze el lestr : ar vartoloded avechou a veze lakeat eun dervez pe zaou er prizoun, ha goude-ze e teuent d’ar gear evit mont adarre er zizun varlerc’h da ober ar memez tra. — P’en em gave al listri bian-ze var vel da zouar Bro-Zaoz e taolent ho barrikennadou guin-ardant er mor, eun tamm ploumm pounner stag outho, evit ho c’has d’ar goeled, hag, ouc’h an tamm ploumm-ze, eur gordenn hir, eur pesiad spoue ouc’h he lost evit neuennat var an dour, da ziskouez e peleac’h edo. Ar re a rea ar vicher-ze o doa koumperi e Bro-Zaoz. Pa viche diskarget al lestrik ez ea ar vartoloded, ken dinec’h ha tra, d’ar porz mor, en eur lavaret n’oant nemed pesketerien baour, distaolet var douar Bro-Zaoz gant eur barr goall amzer. Evit guir, da lavaret d’ho c’houmper oa e peleac’h edo ar guin-ardant, ha ped barrikennad a ioa.\nMad, ar veleien hag an aoutrouien a guzulie an Aoutrou de la Marche a gavaz d’ezho n’oa ket guelloc’h hent eged hennez da dec’het araok an dud fallakr o doa kement a zrouk ouc’h an Aoutrou’n eskop. Eur c’hiz dister da guitaat he eskopti oa hounnez evit eun eskop ; evelato an Aoutrou de la Marche a aotreaz er memez tra.\nEun dervez, var dro teir heur goude kresteiz, an Aoutrou de Kermenguy a c’halvaz d’he gaout, d’he gampr, el leac’h n’oa nemethan he-unan, he vap n’en doa ket c’hoaz ugent vloaz achu.\n— Va mab, eme an Aoutrou koz, oc’h huanada !\n— Petra eo, va zad ?\n— Ha kaloun hoc’h euz ?\n— Ia, me gred, va zad, em euz kaloun, ha n’ounn ket den da dec’het araok va skeud.\n— An dud iaouank a vez oll evel-se. Netra ne ra aoun d’ezho a bell, ha pa vezont dirag.... Hag an Aoutrou koz a blegaz ouc’h an daol, he benn etre he zaou zourn, en eur denna eun huanadenn hir.\n— Kaout a ra d’ehoc’h, va zad, eme an Aoutrou iaouank, e vefenn den da dec’het n’euz forz dirak petra, gant ma vezo evit ar mad ? Neuze ne vefenn ket mab d’ehoc’h.\n— Komz evel eun den a rit aze, va mab, ha vad a ra d’am c’haloun ho klevet.\n— Perak ’ta neuze, va zad, hoc’h ken nec’het o komz ouzign ?\n— Abalamour, va mab, ar pez am euz da ginnik d’ehoc’h a zo eun dra rust meurbed.\n— Komzit, va zad, n’euz forz peger rust e c’helfe beza, ho mab a zento, rak n’hoc’h evit gourc’hemenn d’ezhan nemed traou mad.\n— Va mab, eme an Aoutrou de Kermenguy goz, evel dizammet hag en eur zellet ouc’h an den iaouank, ma c’houlenfenn diganeoc’h ha rei a rafac’h a galoun vad fenoz, ne ket varc’hoaz, fenoz, ho puez, mar deo red, evit ho Toue, ho relijion hag ho pro, hag en ober a rafac’h ?\nDaoulagad an Aoutrou iaouank a steredennaz : mont a reaz da gaout he dad, kregi a reaz en he zourn :\n— Ia, va zad, emezhan gant erderr, ia, hen ober a rign, hag hen ober a galoun vad. Ma ne rafenn ket ne dlefenn ket dougen hoc’h hano. Gourc’hemennit, va zad ; mall eo gan-en klevet ar pez a dlean da ober fenoz.\n— Tridal a ra va c’haloun em c’hreiz ouc’h ho klevet, va mab. Meulet ra vezo Doue ! Mar choumit e buez e vezo c’hoaz var ho lerc’h, var an douar, bugale vad hag a galoun, bugale a zoujanz Doue.\nSetu aman, va mab, ar pez am euz da ginnig d’ehoc’h : Gouzout a rit eman an Aoutrou de la Marche kuzet e maner ar Gernevez. Fenoz e tle mont kuit ac’hano. Ni a zo en em glevet gand eur vag froderez a zo hirio e Pors-ar-Bescond, e tal Santez-Barba-Rosko, hag a dle mont, e berr, en he hent varzu Bro-Zaoz en eur gas gant-hi an Aoutrou de la Marche. Gouzout a rit hon Aoutrou’n eskop ne c’hell ket mont kuit he-unan euz ar Gernevez : ne c’hell ken nebeut fiziout e kement hini a zo, hag em euz sonjet ennhoc’h, va mab, evit mont e berr da vaner ar Gernevez da gerc’hat an Aoutrou de la Marche ha d’her c’has betek ar vag, pe da vervel enn hent, m’ar bez red, evit hen difenn. Oc’h ober an dra-ze, e tifennot ho Toue hag ho relijion, rak diouall ouc’h pep drouk a reot eun eskop hag a zalc’h, dre urz hon Tad Santel ar Pab, leac’h Jesus-Christ he-unan er c’horn-man euz ar bed : difenn a reot ive ho pro en eur viret outhi da ruzia he daouarn e goad eun den a zoujanz Doue, n’en euz great drouk da zen. An Aoutrou’n eskop ne gaso ket kals a draou ganthan, mez evelato e vezo eun dra bennag. Aman, hon euz eur mevel, Job Postik a Roslan, e Plougasnou, mab hor merour, hag a c’heller fiziout ennhan. Hennez a ielo ganehoc’h evit dougen lod euz ar zamm, c’houi a zougo lod-all. Poan o pezo, va mab, Doue ho paeo, hag ho tad a vezo fouge ennhan o kaout eur mab ker kalounek.\nHag an Aoutrou de Kermenguy goz a ioa an dour enn he zaoulagad hag enn he vouez.\n— Va zad, eme an Aoutrou iaouank, ma ne gafac’h ket abek e kement-se, me a gafe d’ehoc’h eun den iaouank hag a deufe ive fenoz ganeomp-ni a greiz he galoun.\n— Piou eo hennez, va mab ?\n— An Aoutrou Salaun de Kertanguy.\n— Ne c’houlennan ket a vell, va mab. Mar bezit tri ez aio muioc’h a draou ganeoc’h evit hor paour keaz Aoutrou’n eskop, ha, mar teu beac’h varnoc’h var an hent, e viot unan muioc’h d’hen difenn. Komzit ouc’h ho mignoun ha bezit e maner ar Gernevez e berr da c’houeac’h heur. Me ho kuita breman, hag a ia di da lavaret d’an Aoutrou de la Marche e c’hell beza dinec’h... Kenavezo e berr, va mab.\n— Kenavezo e berr, va zad, ha lavarit d’an Aoutrou de la Marche e vezo ganthan tud a galoun.\nDa c’houeac’h heur noz an Aoutrou de Kermenguy, an Aoutrou de Kertanguy ha Job Postik a ioa er Gernevez. Eno e kafchont c’hoaz eur martolod digaset gand kabiten al lestrik froder evit diskouez an hent d’ezho, a hed an aod penn da benn, gand aoun n’her gouizient ket.\nN’e dan ket da essa kounta d’ehoc’h ar glac’har en deoue an Aoutrou de la Marche o kuitaat he eskopti ha tud ker kalounek, evel ar re a ioa enn dro d’ezhan... Nann, rak ne c’helfenn ket hen ober... Eur c’himiad truezuz a oue, nebeut komzou, kals daelou...\nDre eun nor euz ar jardin ez ejont kuit, hag, abiou Pempoull, a ribl ar mor, e kemerchont ho hent evit tizout al lestr a ioa ouc’h ho gortoz. Ne gafchont den var an hent, a drugare Doue... Al lestrik froder a ioa e kichenn chapell Santes-Barba, var eun dreazenn, kuzet a bep tu gand diou renkad reier, hanvet Pors-ar-Beskont. P’en em gafchont, al lestr a ioa er zeac’h, mez lano a ioa hag abarz nemeur oa mor avoualac’h da vont kuit.\nEur c’himiad truezuz a oue eno : Eun eskop, enn eul lestrik karget a vin-ardant, red d’ezhan dilezer tud he vro, ha daou zen iaouank bet var var euz ho buez evit hen digas betek al lestrik-se !... N’oa ket a amzer da zale, rak tud a c’helle en em gaout, ha neuze ?...\nAn Aoutrou de la Marche, savet el lestr, a drugarekeaz an dud kalounek o doa hen digaset betek eno, hag a lavaraz d’ezho daoulina ma roche d’ezho he vennoz. An Aoutrou de Kermenguy, an Aoutrou de Kertanguy ha Job Postik a zaoulinaz var an treaz, ha divar al lestr a iea hag a deue gand ar mor, an Aoutrou’n eskop a roaz d’ezho, en eur vouela dourek, he vennoz diveza...\nKerkent an heor a oue savet, al lian a oue astennet var ar guerniou, hag al lestrik bian a droaz penn varzu Bro-Zaoz ha kein da zouar Breiz-Izel.\nDiou nozvez hag eun dervez a ioa red da eul lestr ker bian hag hennez evit tizout douar Bro-Zaoz. Keit all er mor ! Ha ma viche paket gant eul lestr bennag a Franz pe a Vro-Zaoz zoken ? A drugare Doue n’en em gavaz droug ebed : an Aoutrou de la Marche a ziskennaz var douar Bro-Zaoz ep ma c’hoarvezaz drouk ebed ganthan.\nEno eo marvet, pell dioc’h he dud, pell dioc’h he vro, pell dioc’h he eskopti !\nAbaoue eo deuet he relegou da Gastel, hag herrio emaint e kreiz ar re a gare kement, hag a gare ive kement anezhan.\nGant an Aoutrou Le Mintier de Saint-Andre e c’hoarvezaz ar memez tra evel gand an Aoutrou de la Marche. Ar pennou braz ha dizakret a Baris o doa lammet diganthan ive he eskopti, ep lavaret hano d’hon Tad Santel ar Pab.\nSetu aman penaoz e kount guerz Landregeriz an nosvez diveza a dremenas en ho zouez ho eskop ker karet :\nE Landreger, toull an or dal,\nEnn iliz-veur Sant-Tugdual,\nPa zon klemuz an hanter noz,\nE voa daoulinet eun den koz.\nDispak oa ganthan he vleo guenn,\nHag he dal pleget er boultren :\nHennez eo Augustin Mintier,\nDen Doue, eskob Landreger.\nHag e vouele hag e pede\nJesus-Krist ’vit he vugale,\nSant Tual, sant Yvon ha sent Breiz :\nHe galoun a fraille enn he greiz.\nPa oa great ganthan he beden,\nTec’haz ’kreiz an devalijen,\nOc’h irvoudi, hag o pedi,\nEvit Breiz, ar Verc’hez Vari.\n« Itron Guir-Zikour, c’houi hor Mamm,\n» Hor patronez mad a Vingamm\n» Taolit evez enn hanv Doue\n» Var Tregeriz, va bugale.\n» Va bugale, karit ho Mamm,\n» Ar Verc’hez sakr euz a Vingamm,\n» Karit ho mamm, va bugale,\n» Ha c’houi a vo karet gant Doue. »\nAraok m’oa deiz, an Aoutrou Le Mintier de Saint-Andre a dec’haz kuit euz he eskopti gand eun den kalounek, n’euz ket he bar, hanvet Taupin. Heman an den-man en euz great kals traou epad an dispac’h, avoualac’h evit ober eul leor enn he bez. Marteze divezatoc’h e vezo kountet d’ehoc’h he histor penn-da-benn. Evit tec’het araok ar zoudarded a ioa e kear deuet evit her c’has d’ar prizoun, an Aoutrou’n eskop a ieas kuit adreuz he jardin ha koat an eskopti, dre an nor guz a sko var ar ster vraz a ia dre gear Landreger. Eno oa eur vag ouc’h her gortoz, evit her c’has dioc’h-tu, dre vor ; lod a lavar da vaner an Aoutrou de Roquefeuille, lod-all da di an Aoutrou de Bois-Riou. Me gred oa an daou Aoutrou kalounek-se en em glevet evit tenna an Aoutrou Le Mintier de Saint-Andre euz a gear Landreger.\nA benn an noz varlerc’h oa kavet eur vag ha martoloded a feiz hag a galoun evit kas an Aoutrou’n eskop da enezen Jersey a zo d’ar Zaozoun. Var dro unnek heur, tenval meurbed an noz, an Aoutrou Le Mintier de Saint-Andre, eskop diveza Landreger, a guiteaz douar he eskopti, ha Breiz-Izel...\nMarvet eo e Bro-Zaoz evel an Aoutrou de la Marche, ep beza gellet distrei d’he eskopti !\nAn hini en euz respountet d’ezhan he ofern diveza, araok kuitaat he eskopti, a zo c’hoaz e buez. Er bloas-man, da c’houel Iann, en devezo eur bloaz ha kant achu. He hano a zo Fransoa Kerroux, o choum e Sant-Aron, e parrez Plemeur-Gauthier. Bet eo, epad hanter kant vloaz, mear enn he barrez. Ar groaz a henor a zo ganthan, mez eur groaz-all en euz hag a zo dudiussoc’h d’he galoun eget hounnez. An Aoutrou David, eskop Sant-Briek, en euz goulennet evit-han digant hon Tad Santel ar Pab Pi IX, hag e bet en euz ive, kroaz Sant-Gregor, abalamour m’eo bet choumet, epad he vuez hir, e pep leac’h hag e pep giz, stard meurbed enn he feiz hag enn he relijion.\nSetu aman lod euz ar verz a gane Landregeriz, ep aoun ebed rak ar zoudarded, goude m’en doa ranket ho Aoutrou’n eskop pellaat diout-ho :\nLestrik, digor prim da voelliou,\nDinec’h, nij skanv dreist ar c’hoummou :\nMestr braz ar mor da ziouallo\nKreiz ar gerrek, an arneo.\nJerze, enezen evuruz,\nHa c’houi, Bro-Zaoz, bezet joauz,\nGant karantez digemeret\nHon eskop santel divroet.\nEul lommik dour, a vez roet\nD’an emzivad, enn he zec’hed,\nA dal, hervez lavar Jezuz,\nEnn env eur gurunen skeduz.\nPetra eta ne dalvo ket\nAn tamm bara d’ezhan roet?\nDoue a skuillo var ho pro\nGant largentez he vennosio.\nRelegou an Aoutrou Le Mintier a zo bet digaset euz a Vro-Zaoz da Landreger, evel m’eo bet digaset da Gastel relegou an Aoutrou de la Marche. Eur gouel skeduz meurbed a oue enn dervez-se e Landreger. An Aoutrou David, eskop Sant-Briek, en doa pedet da zont d’ar gouel tri eskop-all hag arc’heskop Roazoun, tad koz ar Vretouned. Eno e oue kanet kanaouennou euz ar re c’houeka savet gand an Aoutrou Gabec, persoun Sant-Nicolas-du-Pelem ; an Aoutrou Le Tourneur, persoun Runan ; an Aoutrou Floc’h, avieler ; an Aoutrou Mat, persoun ar Faouet ; an Aoutrou Dubourg, belek, ha kals a re-all. N’oun ket evit ho c’hana d’ehoc’h aman, rak ne ket traou nevez, mez traou koz eo em euz c’hoant da gounta d’ehoc’h. Mar hoc’h euz c’hoant da lenn ha da gana ar c’hanaouennou-ze, n’hoc’h euz nemed kemeret al leorik brao en euz skrivet var gouel Landreger an Aoutrou Coz, persoun ar C’hoz-Marc’had.\nPa’z eo guir e komzan d’ehoc’h euz a Landreger, ez an da lavaret d’ehoc’h ar pez a c’hoarvezaz eno nebeut goude ma’z oa eat an Aoutrou’n eskop kuit.\nAr republikaned, evel pa viche tan an ifern enn ho c’haloun, n’oant ket evit gouzaon e chomche e iliz ebed an disterra tra zantel. Kas a reent gantho, pa ho c’havent, ar c’haluriou hag an oll draou sakr a ioa enn aour pe enn arc’hant. Ho ioul a goueze zoken var draou ha n’ho doa talvoudegez ebed evitho : N’o doa ken c’hoant, a gredan, nemet da zistruja kement tra a c’helfe digaz da zonj d’ezho euz eun Doue enn env hag a roio da bep hini ervez he oberou.\nHogen, e iliz kathedral Landreger oa eur volz euz ar re gaerra, a ioa ennhi relegou sant Yvon. Ar guel euz ar volz-se, ker brao kizellet gant hon tudou koz, ar brud euz a zantelez hag euz a viraklou sant Yvon a lakeaz anezho da vont e kounnar.\n— Red oa, emezho, lammet a zirag daoulagad an dud traou ha ne zigasont da zonj d’ezho nemet euz ho diotachou koz.\nKer buan e oue klasket binviachou, ha bolz sant Yvno ne zaleas ket da veza freuzet ha bruzunet.\nMez ne oue ket avoalc’h kement-se. Evel pa viche an diaoul koz he-unan o c’houeza avel an ifern enn ho c’haloun e teuas enn ho fenn, evit ober muioc’h a boan d’an dud vad, mont da lavaret an ofern. Mont a rejont var eeun d’ar segreteri. Eno, en eur glask an traou da oferenna, e kafchont eun arched great, me gred, evit kenta hini a varfche e kear, rag, e bro Treger, e vez great aliez an archedou araog ma vez ezoum anezho. Ar guel euz an arched-se a lakeaz eur zonj-all da zont enn ho fenn.\n— El leac’h lavaret an ofern, eme unan anezho, greomp eun anterramant ; esoc’h kalz e vezo d’eomp, guelloc’h e gouezimp hor micher : hag ouc’hpenn, gant hon anterramant, ez aimp dre ruio kear en eur gana a bouez hor penn : Requiem aeternam dona eis Domine... Requiescant in pace.... Hag ar guel ac’hanomp a lakaio ar Vretouned diskiant-ma da zizec’ha var ho zreid.\n— Ia, mad a leverez, eme ar re-all ; guelloc’h eo d’eomp ober eun anterramant.\nAn arched a oue lammet he c’holo divarnhan, hag unan anezho a oue lakeat da azeza ebarz. C’houeac’h pe eiz a viskaz dillajou oferenna ar veleien hag ho japou, ha ker buan an arched a ieaz er meaz euz an iliz douget gand pevar-all.\nLavaret d’ehoc’h pegen doaniuz, pegen euguz zoken oa ar guel a gement-se, ne c’hellan ket hen ober. Goap a reant euz an daelou a skuill eur bugel, eur pried mad pa vez o kas he dad, he vamm pe he bried d’ar bez.... Ar prenestou, an doriou a zerret dre ma ho c’hlevet o tont. A benn eur pennad, e skuischont hag e lakechont an arched var an douar. Krial a rejont var an hini a ioa ebarz en eur lavaret d’ezhan dont er meaz da eva eur banne gantho, rag achu oa an anterramant, avoalac’h a zismeganz o doa great var Landregeriz. Mez siouaz ! kaer a ioa krial, heman ne zave ket.... Koulskoude n’oa ket tachet golo an arched evel ma vez great var ar re varo. O velet an dra-ze, unan euz ar zoudarded a dosteaz hag a lammaz kuit ar golo : an hini a ioa ebarz ne finve tamm. Neuze eun all o kredi edo oc’h ober farsou a grogaz enn he zourn evit her sikour da zevel... Mez siouaz ! maro oa evit mad... Hag an arched kemeret, enn dro genta, evit ober eur fars, a deuaz, enn eil guech, da veza eun arched a zevri, rag antronoz ar republikan a oue sebeliet enn arched-se.\nNe reer ket enn aner goap euz ar zent hag euz an traou santel.\nAr brud euz a gement-man a zo c’hoaz herrio dre gear Landreger hag ar re goz ac’hano a gounto d’ehoc’h, mar kirit, an traou-man guelloc’h egedoun-me.\nNe ket e Landreger epken e oue kriz ha dizoue ar republikaned : setu aman traou c’hoarvezet enn eun tu all euz a zepartamant ar C’hot-du-Nord hag hen diskouezo d’ehoc’h.\n↑ An Aoutrou de Kertanguy-ze a zo maro dizemez e maner Koatudavel, e parrez Mespaol.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Emgann_Kergidu/Pennad_01&oldid=51293 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Mae 2013, da 18:50.


Anna Vreizh (1477-1514) | Becedia\nAnna Vreizh (1477-1514)\nAozer : Guy Saupin / Du 2016\nMerc’h henañ an dug Frañsez II hag e eil gwreg, Margalida a Foix, e oa bet ganet Anna er c’hastell ha tremenet he bugaleaj ganti etre Naoned ha Gwened. Da 11 vloaz e teuas da vezañ dugez. Goude bezañ nac’het dimeziñ da Alan a Albret, hag eñ harpet gant lod eus noblañsoù Breizh aet a-du gant roue Bro-c’hall, e kollas Anna kêr an Naoned. Trec’het hec’h armeoù e rankas-hi dimeziñ gant Charlez VIII, roue Bro-c’hall, e miz kerzu 1491 ha, war e lerc’h, gant Loeiz XII, e hêr, e chapel ar c’hastell, kement ha kadarnat he beli war an dugelezh.\nEn Amboise hag e Blois an hini e veze Anna o chom peurliesañ ha ral a wech e teuas e Naoned, dreist-holl etre 1498 ha 1505. He roud a laoskas avat, war Lojeiz Vras ar c’hastell, un A kurunennet ha gronnet gant erminigoù anezhañ. Un deskadurezh klasel an hini a voe pasket dezhi. Brezhoneg avat ne vestronie ket. Diskouez a ra he zro Breizh e 1505 e oa gwriziennet-don he feiz en hengoun. Levrioù prizius ha binvioù propaganda zo eus he dornskridoù enlivet, ouzhpenn an daou Istor Breizh bet urzhiet ganti digant hec’h aluzener Pierre le Baud (1505) ha digant an danevellour Alain Bouchart (1514), diwar danvez pinvidik dielloù ar c’hastell.\nHa pa oa strizh he beli e c’hellas mirout darn eus perzhioù heverk ensavadurioù Breizh, bet kadarnaet gant feur-emglev 1532.\nPa varvas e voe sebeliet he c’horf e bered ar rouaned e Saint-Denis ha serret he c’halon en un arc’hig aour (mirdi Dobrée) a voe lakaet e bez he zud, e iliz kouent ar Garmez e Naoned, evel ma oa ar c’hiz gant an noblañsoù d’ar c’houlz-se.\nSkeudenn Anna, aet da dudenn vojennel, a vez implijet evit a bep seurt kefridioù, koulz ar stourm evit ar Vro hag ar bruderezh evit madoù produet e Breizh pe evit sachañ an douristed e Breizh. Diouzh un tu e vez azeulet koulz hag arouez veur difenn gwirioù Breizh ; diouzh un tu all, pa oa bet graet « dugez he botoù-koad » anezhi en XIXvet kantved, e vez sellet diouti evel pa vije anezhi enkorfadur Breizh katolik ar maezioù, ur vojenn all anezhi.\nAnna Vreizh, hec’h istor hag he mojenn (Anne de Bretagne, une histoire, un mythe), Naoned, Mirdi kastell duged Breizh, Pariz, Somogy Embannadurioù Arz, 2007.\nLe Fur Didier, Anne de Bretagne : miroir d’une reine, historiographie d’un mythe, Pariz, Guénégaud, 2000.\nLe Page Dominique ha Nassiet Michel, L’Union de la Bretagne à la France, Montroulez, Skol Vreizh, 2003.\nKelenner war an Istor vodern e Skol-veur an Naoned ha rener skipailh er CRHIA, labourva klaskerezh war an Istor, eo Guy Saupin. E Skol-veur Paris IV Sorbonne en doa kinniget danvez e zoktorelezh-Stad, bet embannet e 1996 gant Embannadurioù Skol-veur Roazhon : Naoned er XVIIvet kantved. Buhez politikel ha kevredigezh-kêr, 1598-1720.


Heinz Lorenz - Wikipedia\nHeinz Lorenz (7 a viz Eost 1913 e Schwerin - 23 a viz Du 1985 war an hent etre Bonn ha Düsseldorf) a oa e penn sekretouriezh kelaouiñ Adolf Hitler e-pad an Eil Brezel-bed.\nE 1945 e voe lakaet e-karg eus ar c'helaouiñ er Führerbunker e-pad emgann Berlin. D'ar mare-se e oa peurzistrujet pe dost holl sistem kelaouiñ an Trede Reich ha Lorenz a oa e-touez ar re a save danevelloù-kelaouiñ dre adlenn hag adskrivañ kemennadennoù ar Gevredidi. Lorenz a laboure evit ar jeneral Hans Krebs hag ivez evit Bernd von Freytag-Loringhoven ha Gerhardt Boldt. Pizh e selaoue kemennadennoù Reuters war BBC; biskoazh ne ouezas Hitler an dra-se.\nD'an 28 a viz Ebrel 1945 ez eo Lorenz a lavaras da Hitler e oa aet Heinrich Himmler e darempred gant ar Gevredidi, dre hanterouriezh Folke Bernadotte.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Heinz_Lorenz&oldid=1825098 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 11 Gen 2019, da 14:49.


Luisa Sanfelice - Wikipedia\nUr pennad Luisa Sanfelice (disheñvelout) zo ivez.\nLuisa Sanfelice er vac'h. Livadur gant Toma.\nLuisa Sanfelice, pe Maria Luisa Sanfelice dei Duchi di Agropoli e Lauriano (1764- 1800) zo un dugez italian, e dibenn an XVIIIvet kantved, e Rouantelezh Naplez, hag a gare ur republikan. Hi eo penntudenn romant Alexandre Dumas La Sanfelice.Harzet e voe er palez Mastelloni ma edo o chom.\nGanet e oa Maria Luisa Fortunata de Molina, hec'h anv gwir, d'an 28 a viz C'hwevrer 1764 e Napoli. Merc'h e oa d'ur jeneral a orin spagnol, don Pedro de Molino, ha da g-Camilla Salinero. Dont a reas da vout "La Sanfelice" d'he seitek vloaz, goude dimeziñ da Andrea Sanfelice, ur c'henderv dezhi, dug Lauriano.\nAlexandre Dumas, La Sanfelice, Milano, Adelphi, 1999, div levrenn, ISBN 88-459-1433-X\nBenedetto Croce, Luisa Sanfelice e la congiura dei Baccher, Bari, Laterza, 1942, ISBN -\nMilena Esposito, Luisa Sanfelice, 2008, ISBN 8896172047\nLuisa Sanfelice su Repubblicanapoletana.it\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Luisa_Sanfelice&oldid=1833490 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 12 Ebr 2019, da 10:13.