Enkadenn Veur - Wikipedia\nAn Enkadenn Veur eo an anv a roer d'ar gwallemgav armerzhel a c'hoarvezas gant ar bed a-bezh e-pad an dek bloavezh kent an Eil brezel-bed.\nAn holl vroioù a c'houzañvas an eil re war-lerc'h ar re all, met embann al lezenn amerikan Smoot-Haley Tariff d'an 17 a viz Mezheven 1930 a voe an deroù evit an darn vuiañ anezho ; hervez ar broioù ez echuas etre dibenn an degad 1930 ha kreiz an degad 1940 Hiroc'h, hollekoc'h ha donoc'h un enkadenn ne voe ket a-hed an XXvet kantved.\nChomet eo an Enkadenn Veur ur skouer eus pegen gwazh un diskar a c'hall c'hoarvezout en armerzh ar bed a-bezh.\nE Stadoù-Unanet Amerika e krogas, goude an diskar a voe e gwerzh al lodennoù[N 1] d'ar 4 a viz Gwengolo 1929 en Eskemmdi New York City, e Wall Street e karter Manhattan. Adal ar Yaou 29 a viz Here 1929, pa dizhas Wall Steet traoñ ar werzh, en em strewas an Enkadenn a-dreuz ar bed. Black Thursday, "ar Yaou Du" a reer eus an deiziad-se.\nGwastet e voe Stadoù a-bezh, pinvidik pe baour. D'an traoñ ez eas leve an dud, talvezad an tailhoù, ar gounidoù hag ar prizioù tra ma voe ar c'henwerzh etrebroadel diskaret eus 50 % en abeg d'al lezenn Smoot-Hawley Tariff dreist-holl. Betek 25 % eus an dud a gollas o labour er Stadoù-Unanet, ha 33 % e lod broioù.\nGouzañv kriz a reas darn eus kêrioù ar bed, krisoc'h c'hoazh pa oant kreizennoù greantel. Ehanet e voe ar sevel tiez. Mervel pe dost a reas al labour-douar pa voe un digresk a 60 % e prizioù an eostadoù,,.\nMiliadoù a diegezhioù a voe rivinet, bras-divent e voe an dilabour, miliadoù ag embregerezhioù hag a vankoù a reas freuz-stal.\nKDK-bloaz[N 2] SUA etre 1910 ha 1960\nE roz emañ an Enkadenn Veur (1929–1939)\nKDK (war an tu kleiz) : gwelet a reer e krogas an diskar e 1929, ha buan e kollas betek 50 % ; adalek dibenn 1932 e pignas en-dro betek e live kent e 1939, hag uheloc'h war-lerc'h. Un digresk all a voe e dibenn an Eil brezel-bed.\nDilabour : kreskiñ a reas kontrol d'ar c'hen-\nderc'had evel-just. An hevelep kemmoù a c'haller gwelet diouzh an amzer.\n• Merzit levezon vat ar brezel war armerzh SUA.\nFeur an dilabour e SUA etre 1910 ha 1960\nUn nebeud broioù a grogas da bareañ adalek 1935-1936, hogen en darn vrasañ eus ar bed e padas efedoù an Enkadenn Veur betek dibenn an Eil brezel-bed e 1945, ha pelloc'h c'hoazh e lod anezho.\n1 Orin al lavarenn\n3.1 An arvrokadur\n3.2 Ar moneiz\n3.3 Re nebeud a brenadennoù\n3.4 Kelc'hiad an armerzh\n3.5 Ar fazioù bras\n3.6 Mestr ebet war ar c'hoari\n3.7 Ardec'h ar Stadoù-Unanet troet da enkadenn ar bed\n4 War-du an diwezh\n4.1 New Deal : an Dasparzh Nevez\n4.2 An arc'hant\n4.3 An aour\n4.4 An Eil brezel-bed\n5 Ar bloavezhioù 2008-2012 : un Enkadenn Veur all ?\nOrin al lavarenn[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEn XIXvet kantved e oa bet goveliet al lavarenn economic depression ("enkadenn armerzhel") gant armerzhourien ha politikourien e Stadoù-Unanet Amerika hag e Breizh-Veur. Da geñver enkadenn 1819 er Stadoù-Unanet e komzas ar Pennsezer James Monroe (1758-1831) eus "a depression" ("un enkadenn"). War e lerc'h ez implijas ar Pennsezer John Calvin Coolidge (1872-1933) an hevelep lavarenn evit komz a-zivout enkadenn 1920-1921.\nAn armerzhour Saoz Lionel Robbins (1898-1984) zo anavezet evit bezañ strewet al lavarenn dre e levr The Great Depression ("An Enkadenn Veur") bet embannet e 1934..\nDiskuliadeg dirak eskemmdi New York\ngoude ar freuz\nAr Black Thursday eo orin an Enkadenn Vras hervez an darn vuiañ eus istorourien an armerzh ; lod anezho avat n'int ket a-du hag a ziskleir penaos ne voe ar freuz a c'hoarvezas en deiz-se nemet un azon eus ar c'hleñved, an abeg anezhañ ne oa ket.\nGwellsellerien e chomas an Amerikaned goude ar Yaou Du evelato, da heul disklêriadur ar greantour John Davison Rockfeller (1839-1937) a lavaras en devoa bevet enkadennoù dija, ha bepred e oa distroet berzh ha finborte er vro E deroù 1930 e pignas marc'had al lodennoù en-dro : e miz Ebrel e tizhas al live en devoa bet e deroù 1929, hogen bez' e oa c'hoazh tost da 30 % izeloc'h eget barr miz Gwengolo 1929. Muioc'h ag arc'hant a voe dispignet e deroù 1930 gant ar gouarnamant hag an embregerezhioù eget na oa bet e 1929, met un digresk a 10 % a voe e dispignoù an dud o devoa kollet e marc'had al lodennoù. Diouzh tu ar c'heloù fall, e kreiz 1930 e krogas ur sec'hor bras en doaroù strujusañ ar Stadoù-Unanet.\nE kreiz 1930 e oa aet feurioù ar c'hampi[N 3] d'an traoñ, hogen an dic'hwezh[N 4] ha diegi an dud da geñver an amprestañ arc'hant a ziskoueze e oa ar postañ hag an dispign en un enkadenn. E miz Mae 1930 e oa bet gwerzhet nebeutoc'h a girri-tan eget e 1928. An holl brizioù a grogas da ziskenn petra bennak ma chomas ar goproù stabil a-hed 1930, hogen e 1931 e krogas an dic'hwezh. Gwashaat a reas stad al labour-douar pa 'z eas ar prizioù war ziskar, hag er rannvrioù ma oa mengleuzioù ha koadegi greantel rak uhel e oa feur an dilabour ha ral al labourioù all eno.\nEn abeg da ziskar armerzh SUA e sankas an darn vrasañ eus ar broioù all er penn kentañ, ha dasparzh an nerzh hag ar gwander e diabarzh pep bro a wellaas pe a washaas he stad da c'houde. Pa glaskas lod Stadoù lakaat o armerzh da chom war neuñv dre lezennoù-gwareziñ evel ar Smoot–Hawley Tariff Act ha lakaat kresk war o prizioù er broioù all e voe kreñvoc'h c'hoazh an diskar er c'henwerzh etrebroadel. E dibenn 1930 e oa armerzh ar bed o tiskenn reoliek betek an traoñ, a dizhas e 1933.\nSetu amañ un daolenn eus ar c'hemmoù e sifroù an armerzh e peder Stad etre 1929 ha 1932\nKenderc'hadoù greantel –46% –41% –23% –24%\nPrizioù a-vras –32% –29% –33% –34%\nKenwerzh-diavaez –70% –61% –60% –54%\nFeur an dilabour +607% +232% +129% +214%\nA-douez abegoù all, gwanderioù e framm armerzh SUA a zegasas ar Black Thursday. Da c'houde, ar gwanderioù-se end-eeun ha disentezioù bet kemeret gant tud hag ar Stad a droas ar Yaou Du en un Enkadenn Veur kent he strewiñ dre ar bed a-berzh.\nGwanderioù framm armerzhel SUA evel freuz-stal ar bankoù bras ha diskar trumm marc'had a lodennoù e 1929 eo pennabegoù an enkadenn hervez an istorourien, tra ma lavar an armerzhourien voneizelour ez eo kentoc'h diwar disentez Stad-kreiz SUA da grennañ war an embann-moneiz ha disentez Stad Breizh-veur da zistreiñ da werzh an aour kent ar Brezel-bed kentañ evel dave ar moneiz e c'hoarvezas en Enkadenn.\nEz-reizh e c'hoarvez ardec'hioù[N 5] ha kelc'hadioù kenwerzhel en ur bed ma ne vez gwezh ebet kempouez-rik etre ar c'hinnig hag ar goulenn, a dermen ar priz war ur marc'had.\nWar ur marc'had ma 'z eus kevezerezh e kemm priz ur c'henderc'had (un draezenn pe ur servij) betek ma chom stabil pa vez ar c'hementad goulennet gant ar brenerien d'ar priz-se kevatal d'ar c'hementad lakaet e gwerzh d'ar priz-se gant ar genderc'herien, alese ur c'hempouez etre priz ha kementad. Peder lezenn ar c'hinnig hag ar goulenn zo bet termenet diwar ensellet ar marc'hadoù ; e stumm un daolenn emaint kinniget amañ a-is.\nLezenn 1 War gresk Digemm War gresk War gresk\nLezenn 2 War zigresk Digemm War zigresk War zigresk\nLezenn 3 Digemm War gresk War gresk War zigresk\nLezenn 4 Digemm War zigresk War zigresk War gresk\nO c'houzout kement-se, armerzhourien a bep tu a glaskas displegañ an Enkadenn Veur hep dont a-benn da respont d'ar goulenn pennañ : petra a laka un ardec'h da dreiñ da enkadenn ? Pep hini anezho a glaskas lakaat ar fedoù da blegañ dindan gwask soñjoù e skol met, e gwirionez, den ebet ne oar abegoù resis an Enkadenn Veur ha, dre se, penaos mirout na c'hoarvezje unan all.\nNe vo meneget amañ nemet an diskoulmoù brudetañ a zo bet kinniget — hini anezho avat ne c'hall reiñ un displegadur klok.\nAn arvrokadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nTennañ splet eus natur kemm-digemm ar marc'had evit lakaat klaoustre war emdroadur priz ur c'henderc'had pe ul lodenn a-benn gounit arc'hant eo arvrokañ.\nHervez lod armerzhourien e vije ar bankoù aet e-maez eus o micher, p'o devoa prestet muioc'h ag arc'hant d'an arvrokerien eget n'o devoa lakaet en armerzh gwirion ar Stadoù-Unanet. War gresk atav e yeas priz al lodennoù en eskemmdioù betek ma ne voe mui den evit resteurel an amprestoù ; pa 'z eas eskemmdi New York d'an traoñ e savas pennfollerezh a sac'has reizhiad arc'hantel ar vro a-bezh ; tremen 8000 bank a reas freuz-stal etre 1929 ha 1934, ha dre ma ne oa mui arc'hant prestet e chomas an armerzh a-sav.\nAr moneiz[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUn engroez tud o vont da dennañ o arc'hant diouzh an Darmstädter-und-Nationalbank e Berlin,\nd'an 13 a viz Goure 1931\n• Re a voneiz\nKalz re a voneiz a voe kenderc'het er bloavezhioù 1920 gant Bank-kreiz ar Stadoù-Unanet evit lakaat feur an amprestoù da zigreskiñ dre brestañ da vuioc'h a dud, ar pezh a grouas ur monc'hwezh[N 6] na c'halle ket padout.\n• Re nebeud a voneiz\nEvit herzel ar monc'hwezh e klaskas ar Bank-kreiz krennañ war ar moullañ moneiz e 1928, alese nebeutoc'h ag arc'hant amprestet, hogen dav e vije bet reiñ moneiz d'ar bankoù : war gresk ez eas feur an amprestoù, an arvrokerien a dennas o arc'hant eus ar bankoù, freuz-stal a reas ar re-se hag an Enkadenn a c'hoarvezas,.\n• Re a zleoù\nE deroù 1922, e Genova en Italia, e voe savet ar reizhiad anvet Gold Exchange Standard ("patrom an eskemm aour") : ne vije tu da eskemm ouzh aour nemet an dollar amerikan hag al lur breizhveurek, gwerzh ar moneizoù all o vezañ termenet e-keñver an aour. Bez' e c'halle ar Stadoù o devoa gounezet ar Brezel-bed kentañ paeañ o dleoù e dollaroù pe e lurioù, o bankoù-kreiz o tegemer aour pe an daou voneiz-se.\nPa veze dleoù gant ur Stad e veze tennet aour diganti ha krennet war an arc'hant a veze prestet dezhi. Peogwir e oa ar Stadoù-Unanet unan eus ar Stadoù a c'halle paeañ he dleoù e dollaroù e voullas dollaroù hag e lezas he dleoù da greskiñ betek tremen 350 % eus he c'henderc'had diabarzh kriz (KDK) E-lec'h bezañ postet er greanterezh ez eas an arc'hant gant an arvrokerien, alese muioc'h-mui a c'halloud gant an eskemmdioù betek ma tisac'has ar berniad dleoù. Pa oa ar berniad-se diazezet war digempouez reizhiad arc'hantel ar bed a-bezh e voe tizhet armerzh ar bed a-bezh ivez.\nRe nebeud a brenadennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUr familh e Oklahoma, 1936\nRivinet e oa Europa e dibenn ar Brezel-bed kentañ tra ma kreske pinvidigezh ar Stadoù-Unanet, na voe ket dasparzhet ez-reizh avat : un nebeud tud pinvidik-mor ne dispignent ket a-walc'h hag ar peurrest eus an dud ne c'hallent ket dispign ; strizh neuze e chome ar marc'hadoù, re a gevala a oa, nebeutoc'h a dud a laboure peogwir e oa bet kenderc'het re a draoù, hag ar c'hempouez-se en dilabour a zegasas an Enkadenn Veur.\nHervez lod armerzhourien e teuas kement-se diwar aozadur nevez al labour da heul mennozhioù Frederick WInslow Taylor (1856-1915) : betek re e voe kenderc'het tra ma chome ar goproù re izel.\nKelc'hiad an armerzh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nNe voe an enkadenn nemet un darvoudenn e kelc'hiad an armerzh, a bad un dek bloavezh bennak. N'eo troet da Enkadenn Veur nemet en abeg da zisentezioù fall bet kemeret gant ar Stad amerikan re wellseller a c'hortoze ma tremenje, ha gant ar Bank-kreiz a grennas war an amprestoù e-lec'h o ledanaat.\nAr fazioù bras[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nTonket e oa an Enkadenn Veur da c'hoarvezout abalamour da skloufoni an arvrokerien, d'an dle bet lezet da vont gant ar Stad, da zisentezioù fall a-berzh ar Stad hag ar Bank-kreiz a-fed armerzh ha moneiz.\nMestr ebet war ar c'hoari[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nNe oa Stad ebet a gement a oa gouest da embann reolennoù ar c'hoari, da lakaat ar broioù all da zoujañ outo : pep Stad a choarias diouzh he zu hep na vije kenlabour, ar pezh a gasas d'ur c'hoari armerzhel war verr dermen ha neuze d'an Enkadenn Veur.\nBreizh-Veur ne oa mui gouest da ren war ar c'hoari, hag ar Stadoù-Unanet ne oant ket mennet d'en ober.\nArdec'h ar Stadoù-Unanet troet da enkadenn ar bed[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nPevar abeg zo bet lakaet da ziarvar gant an dielfennerien.\n• Mik e chomas an atebeien\nPa gav an armerzh e gempouez en oberiantiz izel hag en dilabour uhel e rank ar Stad postañ arc'hant a-benn pourchas labour d'an holl, ar pezh na voe ket graet rak e 1929 e oa an atebeien o c'hortoz ma tigreskje ar prizioù hag ar goproù. Fiziañs o devoa e distro ar finborte.\nPa oa an enkadenn o padout e klaskas Pennsezer Franklin Delano Roosevelt (1882-1945, e karg 1933-1945) reiñ lañs da labourioù foran ha skoazellat al labour-douar, a-douez disentezioù all, met dre ma klaske war an dro kempouezañ an dispignoù foran ne voe ket a-walc'h evit lakaat an enkadenn da echuiñ kent deroù an Eil brezel-bed (1939).\n• Mik e chomas ar Bank-kreiz\nE-lec'h pourchas arc'hant d'ar bankoù e krennas war an amprestoù.\n• Re warezet e oa ar marc'had amerikan\nDa heul al lezenn Hawley-Smoot Tariff Act e voe kresket gwirioù ar maltouterezh war ar c'henderc'hadoù enporzhiet, evit gwareziñ ar genderc'herien amerikan diouzh ar c'hevezerezh etrebroadel. Lod broioù all a reas heñvel neuze, ar pezh a washaas stad an embregerezhioù amerikan a veve dre an ezporzhiañ — al labour-douar dreist-holl (gwinizh, koton, butun ha prenn) ; tennañ o arc'hant eus ar bankoù a reas lod atantoù bras, ar pezh a lakaas bankoù da ober freuz-stal. A gresk da gresk e voe distrujet framm armerzh ar bed peogwir e oa ar c'henwerzh etrebroadel kalz pouezusoc'h eno eget na oa er Stadoù-Unanet, hag ar Stadoù galloudusañ em dennas dioutañ.\n• Ar Gold-exchange standard\nPa voe lakaet ar reizhiad arc'hantel da darzhañ e Genova e voe adtermenet gwerzh ar moneizoù da geñver an aour, ar pezh a gasas lod broioù da ziwerzhekaat o moneiz. Dre veur a ziwerzhekadur e voe kammet ar c'henwerzh etrebroadel a-fed kenderc'hadoù ha servijoù.\nWar-du an diwezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAdal deroù 1933 e krogas ar Stadoù-Unanet da yac'haat, hag an darn vrasañ eus ar broioù da heul, met ne c'hallas ket SUA adkavout live o C'henderc'had Broadel Kriz (KBK) a 1929 kent 1940 ; da 15 % e oa feur an dilabour er bloavezh-se c'hoazh, hogen gwelloc'h eget ar 25 % a oa e 1933. Ouzhpenn an dilabour e oa kalz is-implij, da lavaret eo tud a laboure gwezh ha gwezh all, darn-amzer, war postoù ma oant re varrek pe re desteniet.\nKlask a reas Herbert Hoover (1874-1964), Pennsezer SUA eus Meurzh 1929 betek Meurzh 1933, ober un draig bennak evit pareañ ar vro hogen re wan e oa, ha Franklin D. Roosevelt a voe dilennet war e lerc'h.\nPetra bennak ma n'eus kenemglev ebet etre an armerzhourien a-zivout abegoù gwirion ar pareañ, an holl anezho a anzav e voe peder elfenn oc'h aesaat buhez SUA hag ar bed betek ar pare.\nNew Deal : an Dasparzh Nevez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nFranklin Delano Roosevelt e 1933\nUr strollad lezennoù bet embannet diwar intrudu F. D. Roosevelt eo an New Deal ; den ne oar ha degas pe buanaat a rejont ar pare, met a-dra-sur ne voent ket start a-walc'h evit peurechuiñ gant an Enkadenn Veur rak enket c'hoazh e oa SUA pa grogas an Eil brezel-bed. Lod dielfennerien a embann e voe frealzet an dud hag ar marc'hadoù gant prezegennoù hag oberioù ar Pennsezer a gemenne un adc'hwezh[N 7] hag ur c'hresk e feur an amprestoù,. Raktresoù labourioù foran a voe lakaet e pleustr, evel hentoù, stankelloù ha kreizennoù tredan a zo arveret c'hoazh hiziv an deiz.\nEfedus e voe an New Deal evelkent, pa bignas KDK SUA en-dro adalek 1938 goude un eil ardec'h e 1937. Lod armerzhourien a damall politikerezh ar gouarnamant amerikan hag an New Deal da vezañ degaset an ardec'h-se, a oa c'hoarvezet pa oa an armerzh war yac'haat. Lod all a damall an arvrokadur, a oa aet en-dro adarre kerkent ha gwellaet stad ar vro raktal goude ma voe an New Deal lakaet e pleustr.\nNe oa ket an armerzh gouest d'em bareañ neuze, ha moarvat ne vije ket deuet a-benn hep diwerzhekadur an dollar amerikan bet divizet gant ar gouarnamant, na hep an trubuilhoù politikel a oa en Europa, a lakaas aour da skuilhañ en armerzh SUA.\nGant an New Deal e ouezas F. D. Roosevelt sevel ar politikerezh a oa gortozet gant an dud gwastet gant an Ekadenn Veur ; dilennet e voe da Bennsezer en-dro e 1936, 1940 ha 1944.\nAn arc'hant[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nElfennoù moneizel a voe ivez o c'hoari ur perzh pouezus e dibenn an Enkadenn Veur, daoust d'ur meradur fall a-berzh ar Bank-kreiz.\nDiwar intrudu F. D. Roosevelt e voe adframmet reizhiad ar moneiz en SUA. E 1933 e voe embannet Lezenn ar Bankoù (Glass-Steagall Act) evit reoliañ an doare ma rae ar vankerien o micher : gwarezet e vije an dud gant al lezennoù, ha paouez a rajent da dennañ o arc'hant diouzh ar bankoù gant aon rak ar c'holl, ar pezh a oa bet pennabeg da freuz-stal kalz bankoù e deroù an Enkadenn Veur ; disrannet e vije ar bankoù-fiziañ (arboelloù hag amprestoù) diouzh ar bankoù-postañ (kenwerzh hag arvrokadur). Kalz bankoù a gavas an dro da dremen dreist al lezenn, met e 1999 hepken e voe ar Glass-Steagall Act kaset da get kent bezañ adlakaet e pleustr gant Barack Obama e 2008 en abeg d'un enkadenn nevez.\nAn aour[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nLod armerzhourien o deus diskouezet penaos e voe dre ar Gold Exchange Standard (GES) en em strewas an enkadenn er bed ; diskouezet o deus ivez e oa pa dremenas Stadoù heptañ e voe skoazellet ar pareañ, rak dilezel an eskemm aour-moneiz pe ziwerzhekaat o moneiz a rejont, Lod armerzhourien avat a lavar e voe liesdoare ar politikerezhioù bet lakaet e pleustr gant ar Stadoù o devoa dilezet ar GES ha liesdoare ivez an disoc'hoù anezho.\nHoll Stadoù kreñvañ ar bed a zilezas ar GES e-kerzh an Enkadenn Veur, Breizh-Veur da gentañ pa voe al lur saoz taget gant arvrokerien ha pa zigreskas he berniad aour e miz Gwengolo 1931 : paouez a reas ar Bank of England da eskemm bilhedoù e lurioù saoz ouzh aour, ha lakaat a reas al lur da neuñviñ war marc'hadoù-eskemm estren. Da heul Breiz-Veur hag e 1931 e voe dilezet ar GES gant Japan ha Stadoù Skandinavia. Stadoù all evel Italia hag SUA a heulias ar GES betek 1932-1933 tra ma chomas "Bloc'had an Aour" (Bro-C'hall, ha Polonia, Belgia, Suis d'he heul) ennañ betek 1935-1936.\nSeul abretoc'h e voe dilezet ar GES gant ar Stadoù, galloudus pe get, seul abretoc'h e voe echuet gant an Enkadenn Veur : digabestret e voe Breizh-Veur hag Skandinavia pell a-raok "Bloc'had an Aour". Lod broioù a heulie gwerzh an arc'hant e-lec'h hini an aour, evel Sina, a voe skrafignet hepken ganti.\nUl labourerez, Fort Worth, Texas, 1942\nMerc'hed a voe el labouradegoù pa voe ar wazed galvet d'ar brezel.\nKenemglev zo etre istorourien an armerzh evit lavaret ez echuas an Enkadenn Veur e deroù an Eil brezel-bed. Darn eus an darvoud-se a c'hoarvezas abalamour ma tispignas SUA evit ar brezel, ar pezh a lakaas an dilabour da zigreskiñ.\nSkoazellet e voe Stadoù Europa pa grogjont da bostañ arc'hant e greanterezh an armoù en-dro ; pa voe kaset ar wazed d'ar brezel e 1939 e voe echu gant an dilabour.\nE 1941 ez eas SUA d'ar brezel d'o zro, ar pezh a echuas an Enkadenn Veur da vat : dindan 10 % e voe feur an dilabour.. Kalz arc'hant a voe postet en armoù, daougementet e voe kresk ar c'henderc'hañ a-drugarez da gevradoù sinet etre ar Stad hag an embregerezhioù — ar c'hresk war dle ar Stad hag an tailhoù nevez bet divizet gant gouarnamant ar Pennsezer Harry Truman a voe lezet a-gostez evit ar mare. Da heul ar strivoù a voe graet da geñver ar brezel e chomas gant SUA ul lañs teknologel a badas pell goude 1945.\nE dibenn ar brezel e tistroas gwazed SUA d'ar gêr, ha ret e voe azasaat an armerzh nevez d'an darvoud-se. Armerzhourien a oa e melestradur ar Stadoù-Unanet d'ar mare-se, ha biken ken ne baouezo ar Stad gant an dispignoù foran.\nWar-bouez ar Stadoù-Unanet, holl Stadoù galloudusañ ar bed a voe rivinet gant an enkadenn Veur ha gant an Eil brezel-bed a c'hoarvezas d'he heul. Gant ar brezel e kemmas tro-spered renerien ar bed, e voe ret adsevel an danvez armerzhel e-pad un degad hag e voe lakaet reolennoù al labour hag ar surentez kevredigezhel etre daouarn ar gouarnamantoù.\nAr bloavezhioù 2008-2012 : un Enkadenn Veur all ?[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUn Ardec'h Meur a c'hoarvezas er bloavezh 2008 ; evel e 1929 e krogas e SUA hag en em strewas buan dre ar bed.\nBen S. Bernanke, anezhañ Pennsezer Bank-kreiz SUA, a zibabas c'hoari gant ar moneizañ ha feur an amprestoù en un doare disheñvel diouzh a voe graet e 1929, ar pezh a laka goulennoù d'an armerzhouriezh rak buanoc'h e yac'haas reizhiad an arc'hant en XXvet kantved.\nBiskoazh en XXvet kantved ne oa bet an difoc'h etre ar re baour hag ar re binvidik ker gwazh hag e 1928-1929. ; an hanter eus an dud dilabour a oa bet sac'het e-pad tremen c'hwec'h miz, ar pezh ne c'hoarvezas biken kent ardec'h dibenn ar bloavezhioù 2000 : e 2007-2008 e voe an diforc'h etre peorien ha pinvidien par da re an Enkadenn Veur. Ha kentel zo bet desket ?\n↑ Lodennoù : tammoù eus kevala (pinvidigezh-diazez) un embregrezh a c'haller prenañ ha gwerzhañ dre un eskemmdi gant gounid mard eo an embregerezh aet pinvidikoc'h c'hoazh a-drugarez d'he doare da ren hec'h aferioù — seul binvidikoc'h an embregerezh, seul vuioc'h a fiziañs a vez lakaet enni gant ar genlodennerien, ha seul vrasoc'h o gounid pa werzhont lodennoù.\nDiouzh an tu all avat e koll ar genlodennerien pa 'z a gwerzh al lodennoù war ziskar evit abeg pe abeg.\n↑ KDK-bloaz Kenderc'had Diabarzh Kriz : ar binvidigezh a vez kenderc'het e diabarzh ur vro er bloavezh.\n↑ Kampi : gopr a ro an den a amprest arc'hant d'an den pe d'ar bank a brest an arc'hant-se. Un dregantad eus ar sammad amprestet eo ar c'hampi.\n↑ Dic'hwezh : digresk bras ha padus war ar prizioù.\n↑ Ardec'h : gorrekadur e kresk an armerzh\n↑ Monc'hwezh : kresk dizehan war an holl brizioù\n↑ Adc'hwezh : atizadur an armerzh dre bourchas moneiz pe grennañ war an tailhoù evit lakaat ar prizioù da greskiñ war hir dermen.\n↑ GARRATY John A., The Great Depression, Harcourt, San Diego, SUA,1986 ISBN 978-0-15-136903-4 (en)\n↑ DUHIGG Charles, Depression, You Say? Check Those Safety Net, 23 a viz Meurzh 2008 en New York Times (en)\n↑ 3,0 3,1 ha3,2 Encyclopædia Britannica (en)\n↑ 4,0 4,1 ha4,2 FRANK Robert H. & BERNANKE Ben S., Principles of Macroeconomics, Irwin/McGraw-Hill, Boston, SUA, 2007, p. 98 ISBN 978-0-07-319397-7 (en)\n↑ Maodiernezh al Labour, SUA (en)\n↑ COCHRANE Willard W., Farm Prices, Myth and Reality, University of Minnesota Press, SUA, 1958/2009, p. 15 ISBN 978-0-8166-5732-2 (en)\n↑ CONDLIFFE John Bell & Ligue of Nations, World Economic Survey, 1932-33, League of Nations, Genève, CH, 1933, p. 43 (en)\n↑ 8,0 ha8,1 MENDEL Noah, When Did the Great Depression Receive Its Name? (And Who Named It?) @ History News Network, 16 a viz C'hwevrer 2009 (en)\n↑ 9,0 ha9,1 ROBBINS Lionel, The Great Depression 1929-1934, Transaction Publishers, Piscataway, SUA, 2009, ISBN 978-1-4128-1008-1 (en)\nLa grande dépression, troet gant Pierre Coste @ Institut Coppet (fr)\n↑ MANCHESTER William, The Glory and the Dream: A Narrative History of America, 1932–1972 – Little, Brown &Co., New York, SUA, 1974 ISBN 978-0-316-54496-2 (en)\nLa splendeur et le rêve, troet gant Pierre-Yves Pétillon & Donald Harper, Robert Laffont, Paris, 1976 AbeBooks (fr)\n↑ The Economist (en)\n↑ SCHULZ Stanley K., Crashing Hopes: The Great Depression @ University of Wisconsin (en)\n↑ Gold-Eagle (en)\n↑ HAMILTON James, Monetary Factors in the Great Depression, Journal of Monetary Economics (en)\n↑ BLUM Jerome, CAMERON Rondo, BARNES Thomas G., The European world: a history - Little, Brown & Co., 1970, p. 885 (ISBN ?) (en)\n↑ Besanko David A. & Braeutigam Ronald R., Microeconomics, J. Wiley & Sons, Hoboken, SUA, 2005, p. 33 ISBN 978-0-470-56358-8 (en)\n↑ 17,0 ha17,1 GALBRAITH John Kenneth, La crise économique de 1929, Payot, Paris, 1970, adembannet e 2011 ISBN 978-2-228-90677-7 (fr)\n↑ VON MISES Ludwig, Abrégé de "L'action humaine, traité d'économie", Les Belles Lettres, Paris, 2004 ISBN 978-2-251-39037-6 (fr)\n↑ FRIEDMAN Milton & SCHWARTZ Anna, A Monetary History of the United States, 1867-1960, Princeton University Press, SUA, ISBN 978-1-4008-2933-0 (en)\n↑ FRIEDMAN Milton, Prix et théorie économique, Economica, Paris, 1983 ISBN 978-2-7178-0678-6 (fr)\n↑ 93.6 % e oa e 2010, ha 94.1 % hini Bro-C'hall OCDE (fr)\n↑ RUEFF Jacques, Le péché monétaire de l'Occident, Plon, Paris, 1971 Institut Coppet (fr)\n↑ KEYNES John Maynard, Théorie générale de l'emploi de l'intérêt et de la monnaie, Payot, Paris, 1988 ISBN 978-2-228-88011-4 (fr)\n↑ BOYER Robert, La crise actuelle est-elle la répétition de celle de 1929 ?, CEPREMAP niv. 8206, Meurzh 1982 CEPREMAP (fr)\n↑ KINDLEBERGER Charles, La grande crise mondiale 1929-1939, Economica, Paris, 1988 ISBN 978-2-7178-1473-6 (fr)\n↑ EGGERTSSON Gauti B., Great Expectations and the End of the Depression, American Economic Review (en)\n↑ EGGERTSSON Gauti B. & PUGSLEY Benjamin, Was the New Deal Contractionary? Federal Bank of New York (en)\n↑ 28,0 ha28,1 ROMER Christina D., What Ended the Great Depression, National Bureau of Economic Research(en)\n↑ BERNANKE Ben S., Essays on the Great Depression, Princeton University Press, p. 7 ISBN 978-0-691-01698-6 (en)\n↑ BERNANKE Ben S., Nonmonetary Effects of the Financial Crisis in the Propagation of the Great Depression, 1983 Saint-Louis Federal Reserve Bank (en)\n↑ BORDO Michael, Gold Standard, The Concise Encyclopedia of Economics (en)\n↑ EICHENGREEN Barry, The Gold Standard and the Great Depression, 1919–1939, Oxford University Press, New York, SUA, 1992, ISBN 0-19-506431-3 (en)\n↑ Akorra.com (en)\n↑ BERNANKE Ben S., Remarks by Governor Ben S. Bernanke: Money, Gold and the Great Depression, Washington and Lee University (en)\n↑ 35,0 ha35,1 The Library of Congress (en)\n↑ IMF Fears 'Social Explosion' From World Jobs Crisis: America and Europe face the worst jobs crisis since the 1930s and risk 'an explosion of social unrest' unless they tread carefully, the International Monetary Fund has warned, pennad er gazetenn The Telegraph, R-U, 14 a viz Gwengolo 2010\nLennadennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nGAZIER Bernard, La crise de 1929, Presses Universitaires de France, Paris, 2011, ISBN 978-2-13-059178-8 (fr)\nSTEINBECK John, The Grapes of Wrath, Penguin Books, London, R-U, 2008 ISBN 978-1-4058-6251-6 (en)\nLes raisins de la colère, Gallimard, Paris, 1972 ISBN 978-2-07-036083-3 (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Enkadenn_Veur&oldid=1972755 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 6 Meu 2022, da 08:22.


Keleier, Projets informatiques - Bezañs web\nDeuit da vezañ perc'henn ho lec'hienn genrouedad.\nGrit vhoc'h unan ho kemmoù.\nPetra eo ar bezañs web ?\nEvel ul lec'h gwerzhañ bennak a c'hell da vezañ gwelet war ar streat, e c'hell ul lec'hienn genrouedad da vezañ gwelet war ar genrouedad.\nBezañs web a zo neuze tapout ar vrud war ar genrouedad. Ho lec'hienn genrouedad a c'hello deoc'h kinnig hoc'h embregerezh, diskrivañ hoc'h oberoù ha diskouez penaos emañ lec'hiet war an tiriad. Gallout a ra hoc'h arvalerien kavout ac'hanoc'h epad o enklaskoù war ar genrouedad.\nLakaat e vo hoc'h embregerzh war raok. Talvoudekaet e vo ho produioù ha ho chemet.\nEvit welet hon teuliad war ar bezañs web.\nKrogit ebarzh bremañ !\nHo lec'hienn genrouedad a zo ur benveg, roit startijenn dezhi en ur lakaat ingal ho tanvezioù hoc'h unan.\nPal hor c'hinnig a zo kinnig ur servij klok gant ur pourchas stlennek evit staliañ ho lec'hienn genrouedad, gant ur pourchas grafek evit enframmañ ho karta et ha gant ur pourchas ambroug evit vestroniañ anezhi.\nHol lec'hiennoùprenestr hag ensavadurel zo kinniget gant ur priz diazez d'an 990€ PTM dindan merk Sitedici.\nDizoloit kinnig Sitedici.\nAr chemet Keleier\nEvit mont pelloc'h gant personalaet ho lec'hienn genrouedad e reomp ur design abezh hag ouzhpennañ a reomp arc'hwelioù personalaet.\nHon diskoulmoù Web\nMeur a reizhiad doare CMS a implijomp CMS.\nImplijout a reomp da gentañpenn CMSMS, ezel omp eus bloazlevr micherel an CMSMS.\nGouest omp personalaet ho lec'hienn genrouedad adrugarez modelennoù a zo bet diorenn ganeomp pe gant ar gumuniezh ar bed stlenn.\nAdkavit ul lodenn eus hol labour dindan amañ :\nkorn an izili\nUr chomlec'h postel personalaet hoc'hanv@anvholec'hienn.com (pe .fr, .net, .org...) evit anaout micherel hoc'h embregerezh.\nNiverenn ar pajennoù diharz evit kinnig d'ar genrouedaderien kement a geleier ho peus c'hoant !\nUr benveg enklask evit skoazellañ merdeiñ ar genrouedaderien.\nUn vodulenn keleier evit kelaouiñ awezhiadoù pe evit lakaat war wel un darvoud.\nUr skeudennaoueg rak ur skeud a dalv gwelloc'h eget 1000 ger !\nUr furmskrid daremprediñ evit bezañ e daremprediñ gant ar genrouedaderien a zo dedennet gant hoc'h oberoù.\nUr vodulenn douarlec'hiañ a enkloz ho Koogle chomlec'h evit menegeriñ ho lec'hienn gant an hini pennañ eus al luskerioù enklask.\nUr benveg merañ liesyezhel, brezhoneg enklozet (emaez danvez).\nArc'hwelioù rannañ ho keloù war ar rouedadoù sokial : Facebook, Twitter...\nStadegoù Google evit heuilañ niver a weladennoù ho pajennoù.\nBandell gant ho livioù graet.\nHo logotip inframmet.\nAdkemeret ar pezh a zo eus ho karta grafek (livioù, font).\nDiv eur tutorerezh en hoc'h embregerezh evit displegañ penaos implijout arc'hwelioù ho lec'hienn.\nE_pad ur bloavezh eo enklozet ur skoazell enlinenn dre bostel, videoprezeg, ha benvegoù elearning evit lakaat war wel ho danvezioù ha ober berzh gant ar menegeriñ.\nBezañ skoazellet evit sevel ho teir gentañ bajenn. Abalamour d'hor skiantprenet e ouzomp n'eo ket aes awechoù krog ebarzh.\nGant ar vodulenn blog e c'hellit rannañ aes keleier gant hoc'h arvalien.\nSkouerioù ar pezh a zo bet graet : keleier.info, ccabers.fr\nRaktresit ho tarvoudoù ha kehentit anezho !\nMeur a zoare e vez gwelet ho darvoudoù gant ar vodulenn deiziadur.\nSkouerioù ar pezh a zo bet graet : ccabers.fr, lochmonna.fr\nMa fell deoc'h diskouez ho levrroll enlinenn grit gant ar vodulenn levrroll ar produioù.\nSkouerioù ar pezh a zo bet graet : technideal.com, Bô'M\nDibunit hoc'h arroudennoù a zo gwell ganeoc'h war ho lec'ienn genrouedad.\nSkouerioù ar pezh a zo bet graet : rire-sante.fr, sopofote.fr\nGallout a rit chom e darempred gant hoc'h arvalien en ur lenn o meno diwar hoc'h embannadennoù adrugarez ar vodulenn evezhiadenn. Gallout a ra ho tanvezioù kaout ur reizhiad a evezhiadenn (notenn, keleier, lizher blog, skeudennaoueg, luc'hskeudenn, produ,...).\nSevel a c'hall ar vodulenn furmskrid furmskridoù aes (darempred, goulennadc'halv) ha luzhiet :\nsontadeg, gant meradur an disoc'hoù\nKas ar restroù\nLaoskit hoc'h arvalien lakaat un notenn en ho levr aour enlienn. Egizse e c'hellit anavezout o soñjoù diwar ho pourchas.\nGant ar vodulennmañ e c'hallit furmaozañ rolloù ar | kevelerien , izili, hag all...\nSkouerioù ar pezh a zo bet graet : commerçants et artisans de Lannilis, Comité d'animation de Lannilis


Aber ar Rubicone.\nAr Rubicone zo ur stêr vihan, 80 km dezhi, eus hanternoz Italia, en Emilia-Romagna, er c'hreisteiz da gêr Ravenna, hag a ya da aberiñ e Mor Adria.\nAdal 59 kent JK e rae an harz etre Italia roman ha Gallia Cisalpina. Difennet e oa d'ur jeneral treuziñ ar stêr gant un arme da vont da Roma. Evel-se e tiwalle ar Republik roman diouzh dañjer he jeneraled o dije klasket kemer ar galloud er gêr-benn.\nBrudet e voe ar Rubicone pa voe treuzet gant Caesar d'an 11 a viz Genver 49 kent J.K. evit mont da glask arme Pompeius, a-enep da lezenn ar Sened Roma. Hervez Suetonius e lavaras en ur dreuziñ : Alea jacta est, da lavarout eo «taolet eo an diñsoù », troet a-wechoù gant « taolet eo ar blanedenn ».\nDiwar an abadenn-se eo deuet an droienn « treuziñ ar Rubicone », deuet betek ennomp.\nA-raok 1933 e oa anvet Fiumicino, met neuze e voe disklêriet gant istorourien e oa honnezh ar stêr a oa bet treuzet gant Julius Caesar e 49 kent JK.\nEn Henamzer e yae ar Rubicone da aberiñ e Mor Adria entre Ariminum ha Caesena (hiriv Rimini ha Cesena). Ar stêr zo bet hevelebekaet outañ n'eus ket emglev warni.\nMesk a zo marteze etre Rubicone ha Pisciatello.\nAnv ar Rubicone a gaver ivez en hini an div gumun Savignano sul Rubicone ha Sogliano al Rubicone.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Rubicone&oldid=1981304 »


Pajenn:Sales - Introduction d’ar Vuez devot.djvu/355 - Wikimammenn\nPajenn:Sales - Introduction d’ar Vuez devot.djvu/355\nvel dirac va daoulagad, eguet ho quelet o commeti ur pec’het marvel hepquen ; ar c’homsou-man a choumas gravet e calon ar map santel-se en hevelep-fæçon na dremenas deiz eus e vuez, evel ma conte e-unan goudese, n’en devoue memor anezo, o lacat e boan e quement ha ma oa possibl dezàn da zerc’hel mad d’ar scol divin-se. Certen e penaus ar raç hac al lignez a so galvet en hon langaich ty ; evelse e lavarer e vez un den eus a dy mad pa vez savet eus a raç vad ; an Hebreanet memes a c’halv edification a dy ar generation a vugale ; rac er fæçon-se eo e tleer entent ar pez a lavar ar Scritur, penaus Doue a edifias tiez d’an amiegueset eus a Egypt : ha quemense a so evit disquez penaus ne de quet ober un ty mad eo fourra cals a vadou temporel ebarz, elevi ervat ar vugale e doujanç Doue hac er vertuz eo.\nSant Paul a les gant ar gragues ar sourci\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Sales_-_Introduction_d’ar_Vuez_devot.djvu/355&oldid=118543 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 7 Eos 2018, da 17:14.


Barbara Morgenstern - Wikipedia\nBarbara Morgenstern war al leurenn e 2006\n19 a viz Meurzh 1971\nmouezh, piano, gitar\nBarbara Morgenstern (19 a viz Meurzh 1971) e Hagen a zo ur sonerez alaman a son sonerezh elektronek.\nGanet e voe Barbara Morgenstern e Hagen. Lavarout a ra e teskas ar sonerezh hec'h-unan, koulskoude e heulias kentelioù seniñ gant ar piano pa oa bugel, hag ivez kentelioù sonerezh jazz e skol-sonerezh Hagen. Goude kemer perzh en ur strollad sonerien ha goude echuiñ gant he studioù e lise Ernst Meister e Hagen-Haspe e tivizas stagañ da vat gant ar seniñ e 1991.\nEtre 1992 ha 1994 edo o chom e Hamburg ma savas tonioù ha ma kemeras perzh en ur strollad ma kane a cappella. E-pad c'hwec'h sizhunvezh e heulias kentelioù sonerezh pobl e Hamburg Hochschule. E 1994 e tilojas da Verlin ma sonas gant kenaozerien en ur strollad. Diwar 1996 e tivizas seniñ hec'h-unan.\nE penn-kentañ 1997 e lakaas embann ar c'hasedig Enter The Party gant al label Haufrau Im Schacht krouet gant Florian Dietz (lesanvet Jo Tabu). Er memes bloavezh e savas ar bladenn EP Plastikreport, kenbroduet gant Michael Mühlhaus. E-pad goañv 1998 e reas un droiad sonadegoù en Alamagn asambles gantañ ha gant Christian Obermaier. Goude-se ez ejont da seniñ da Aostria ha da Suis. Ha da-heul e teuas er-maez e fladenn gentañ, Vermona ET 6-1 he zitl, embannet gant Monika Enterprise. E 1999 e lakaas embann ur bladenn EP enni tonioù advesket, Fan No.1 he zitl.\nEvit he fladenn Fjorden (2000) e kenlabouras gant Stefan Betke ha Robert Lippok (ezel eus To Rococo Rot). E 2001 e lakaas embann ar bladenn EP Eine Verabredung ha da-heul e sonas e Glasc'ho hag e Londrez. E 2002 e lakaas embann ur bladenn EP all, Seasons he zitl. Ne voe embannet nemet 500 skouerenn anezhi. Ur wech ouzhpenn e oa frouezh he c'henlabour gant Robert Lippok. Er memes bloavezh ec'h adveskas an ton This is the Dream of Evan and Chan savet gant DNTEL ma kemer perzh Ben Gibbard (hag eñ ezel eus Death Cab For Cutie). E 2003 e lakaas embann Nichts Muss. Evit ar bladenn-se e labouras gant Stefan Betke ha Thomas Fehlman. E 2005 e kenlabouras en-dro gant Robert Lippok hag e savjont ar bladenn Tesri.\nE 2004 e voe pedet gant Goethe-Institut hag e reas 34 sonadeg er bed a-bezh asambles gant Maximilian Hecker. Kemer perzeh a reas e daou don eus ar bladenn Pick Up Sticks gant Bill Wells (2004). Kenlabourat a reas ivez gant Paul Wirkus ha Stefan Schneider evit o raktres September Collective. Lakaat a rejont embann ur bladenn anvet September Collective gant al label Geographic, hag a zo ur rann eus Domino Records renet gant Stephen Pastel (ezel eus Pastels). E 2006 e teuas er-maez he fladenn The Grass Is Always Greener.\nVermona ET 6-1 (1998)\nNichts Muss (2003)\nTesri (with Robert Lippok, 2005)\nThe Grass Is Always Greener (2006)\nAll The Birds Were Anarchists (mosz records), 2007, avec September Collective\nFan No.2 (2010)\nEnter The Partyzone (kasedig, 1997)\nFan No.1 (1999)\nEine Verabredung (10" vinil, 2001)\nSeasons (gant Robert Lippok, 2002)\nCome To Berlin mixes (2008)\nBarbara Morgenstern e lec'hienn AMG\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Barbara_Morgenstern&oldid=1814127 »\nDernière modification le 9 Kzu 2018, à 22:51\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 9 Kzu 2018, da 22:51.


Brelevenez - Wikipedia\nBrelevenez zo un anv-lec'h brezhonek, savet diwar ar gerioù bre (evel er Menez Bre) ha levenez. Daou lec'h a enever e Breizh:\nBrelevenez, e Bro-Gwened, kumun eus departamant ar Mor-Bihan;\nBrelevenez, e Treger, ur gumun gozh stag bremañ ouzh Lannuon.\nTostaat a c'haller an anv brezhonek-mañ ouzh an anvioù-mañ:\nMons Gaudii e latin,\nMontjoi ha Montjoie e galleg\nMountjoy e saozneg\nMonte Gaudio, en italianeg\nMonte do Gozo e galizeg\nUn orin relijiel a zo d'an anv, deuet diwar an anv latin Mons Gaudii, stag ouzh pirc'hirinajoù ar Grennamzer, da Jeruzalem, ha goude da Santiago de Compostela. Roet e veze an anv latin d'ul lec'h uhel, ma weled, diwar e lein, al lec'h santel a oa dibenn ar veaj.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Brelevenez&oldid=1509338 »\nDernière modification le 26 Mae 2013, à 22:02\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 26 Mae 2013, da 22:02.


Abel Janszoon Tasman (ganet e 1603 ha marvet d’an 10 a viz Here 1659), a oa ur moraer hag un ergerzher genidik eus an Izelvroioù.\nGanet e oa bet e 1603 e Lutjegast, ur gêriadenn eus proviñs Groningen. Anavezet eo dreist-holl evit div veaj en doa graet e 1642 hag e 1644, e servij ar VOC (Kompagnunezh Izelvroat Indez ar Reter). Eñ eo an Europad kentañ a dizhas inizi Tasmania (anvet en amzer-hont Douar Van Diemen) ha Zeland-Nevez hag an hini kentañ ivez o welout an inizi Fiji, e 1643. Sevel a reas kartennoù eus meur a gorn eus Aostralia.\nE bal a oa anavezout gwelloc’h ar vro anvet da neuze Holland Nevez (hag anvet bremañ Aostralia) a oa bet nevez-dizoloet an aodoù anezhi gant tud eus an Izelvroioù, ha kavout daoust hag ul lodenn e oa an douar-se eus an Terra Australis a vije bet e penn traoñ ar voul-douar. Spi he doa ar gompagnunezh VOC e vije bet kavet gantañ ur c’hevandir nevez he dije gellet ober kenwerzh gantañ.\nEvit e veaj kentañ (e 1642 ha 1643) e lakaas Tasman da ouel eus Jakarta (a oa anvet Batavia en amzer-se), gant daou lestr bihan, an Heemskerck hag ar Zeehaen, treiñ penn da enez Maoris, un enezenn anavezet gant Izelvroiz, hag alese mont war-zu ar reter, war morioù dianav dezho. C’hwitañ a reas douar-bras Aostralia, ha tremen er su dezhañ, met dizoleiñ a reas evel-se un enezenn vras d’ar 24 a viz Du 1642. Anvet e voe an douar-se gantañ Anthoonij van Diemenslandt (Douar Van Diemen, diwar anv unan eus renerien ar VOC). Diwezhatoc’h e voe advadezet Tasmania gant Breizhveuriz, diwar anv Abel Tasman. Goude bezañ ergerzhet an enezenn ez eas pelloc’h c’hoazh war-zu ar reter hag en em gavout a reas e Zeland-Nevez, a voe badezet gantañ Staten Landt, gant ar soñj e oa stag ouzh un enezenn gant an hevelep anv e penn pellañ Suamerika (Isla de los Estados, enez ar Stadoù). Heuliañ a reas an douar-se, a-hed aod ar c’hornaoueg war-zu an norzh. Teurel a reas eor e norzh enez ar Su (en ur bae anvet Golden Bay hiziv) hag eno e voe lazhet pevar eus e vartoloded gant Maoried. Derc’hel a reas da vont pelloc’h war vor hag en em gavout e Strizh-mor Cook met soñjal a reas e oa en em gavet en ur vorlenn. Mont a reas war-zu porzh Batavia goude-se, o soñjal en doa kavet un douar, ar Staten Landt, a oa un tamm eus an Terra Australis. War e hent distro e kavas enezeg Tonga, d’an 21 a viz Genver 1643.\nE-pad e eil beaj, e 1644, e vageas a-hed aod su Ginea Nevez, war-zu ar reter. C’hwitañ a reas Strizh-mor Torres etre Ginea Nevez hag Aostralia, ha kenderc’hel gant e veaj a-hed aod norzh Aostralia. Sevel a reas kartennoù eus an aod-se.\nMervel a reas Tasman e 1659 e Batavia.\nDipitet e voe ar gompagnunezh VOC gant beajoù Tasman : ne oa ket bet kavet gantañ broioù d’ober kenwerzh ganto na hentoù nevez kennebeut. E-pad ouzhpenn ur c’hantved c’hoazh (betek beajoù James Cook), ne voe den ebet eus Europa o vont da Dasmania pe da Zeland-Nevez ha ne voe hini ebet kennebeut oc’h ergerzhet Aostralia da vat.\nAnv Abel Tasman a zo bet roet da veur a lec’h, en o zouez :\nThe Tasman page at Project Gutenberg of Australia\nAbel Tasman (e nederlandeg)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Abel_Tasman&oldid=1735859 »\nKemm diwezhañ d'an 20 Gen 2017 da 22:05\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 20 Gen 2017, da 22:05.


Audoenus - Wikipedia\nAudoenus (609-686), anavezet evel Ouen, pe Ouan e galleg, a oa ur sant frank ganet e Sancy, hiriv Sancy-les-Cheminots e-tal Soissons, ha marvet e 686 e Clichy-la-Garenne, e palez ar roue frank. Mignon e oa da Eligius (sant Eler e brezhoneg).\nMab e oa da Autharius (saint Authaire e galleg), kargad dindan Klotar II, ha da Aiga. Pinvidik e oa e dud, douaroù o devoa war-dro Jouarre. E vreur Adon, anvet da sant goude e varv, an hini a savas abati Jouarre ; ur breur all, Radon pe Rodon, a oa teñzorer ar roue. Liammet e oa e diegezh d'ar re Burgondofara, ur skourr eus an tiegezh Agilolfing, duged Bavaria.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Audoenus&oldid=1823848 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 10 Gen 2019, da 20:58.


Degemer al lec’hienn > C’hoariva > Keloù > Devezh C’hoariva ar skolajidi 2017\nDevezh C’hoariva ar skolajidi 2017\nD’ar Yaou 1añ a viz Even skolidi tri skolaj a oa deuet da sal ar Roudour e Sant-Martin-war-ar-Maez evit c’hoari 4 pezh-c’hoari labouret ganto a-hed o bloavezh skol.\nUn abadenn vihan a oa bet ar bloaz-mañ dre ziouer a berzhidi. Spi hon eus e vo muioc’h a strolladoù a-benn bloaz.\nAr pezhioù-c’hoari a oa a galite vat. Ar santimant en deus ar juriig savet bep bloaz e ya war wellaat al labour kaset da benn a-fed c’hoariva er skolajoù.\nAr pezhioù kinniget :\nAn tri forban gant re 6vet skolaj Sant Anton La Salle Lanniliz - ur pezh-c’hoari kinniget dezho gant Ar Vro Bagan diwar ur gontadenn gant Tomi Ungarer. Kelennerez : Anne Bodennec.\nWar un dachenn fobal gant re 4re skolaj Ar Gofig Lannuon - ur pezh-c’hoari gant Pêr Jakez Helias hag adwelet gant ar skolidi hag o c’helenner Alan Tudoret.\nBizou ar c’habiten gant re 4re Skolaj It. Varia Gwengamp - Ur vojenn hengounel ha lakaet e pezh-c’hoari gant Frederic Le Personnic kelenner war ar brezhoneg er skolaj.\nPebezh sirkus Alato ! gant re 3de skolaj Sant Anton Lassale Lanniliz - ur pezh-c’hoari fentus kinniget dezho gant Ar Vro Bagan. Kelennerez : Anne Bodennec.\nPlijus eo atav gwelout ar re yaouank war ul leurenn o tistripañ brezhoneg. Michañs e roio c’hoant dezho da genderc’hel gant ar c’hoariva.\nTrugarez da : Rannvro Breizh, da Guzul Departamant Penn-ar-Bed ha da dTi-kêr Sant-Martin-war-ar-Maez evit o souten.\nHa mersi : d’an Ao. Hamon maer, d’an Ao. Madec-Cleï karget eus ar yaouankiz, ar sportoù hag ar skolioù e Sant-Martin, da Erell Coupier evit Departamant Penn-ar-Bed da vezañ deuet da welout pezhioù ar skolajidi ha da Bertrand teknikour sal ar Roudour evit e zegemer.


Centre d'étude du milieu d'Ouessant - Degemer\nParticularités liées à l'insularité\nRoselières, saulaies et autres zones humides\nMissions naturalistes et scientifiques\nTéléphone : 02-98-48-82-65\nMél : cemouessant29@wanadoo.fr\nDegemer mat war lec'hien ar CEMO\nAr CEMO a zo ur gevredigezh ( lezenn 1901 ), hag a zo staliet e Eusa. Kargoù ar CEMO a zo rannet e tri lodenn vras :\n- Degemer ha herberc'hiadenn tud a vefe dedenet gant endro enezat Eusa\nMerrañ a ra ar gevredigezh ur greizenn laboused, kreizenn merret gant ar PNRA, gallout a ra degemer 39 den d'ar muiañ gant lec'hioù liesvarek. Degemer a ra ar CEMO tud disheñvel ( skolioù, skiantourien met tud boaz ivez...\n-Deskadur an endro hag an diorren padus\nBep bloaz, muioc'h eget 100 pourmenadenn natur pe emvodoù desvard an diorren padus a zo bet graet gant ar CEMO. Ar bourmenadennoù a seurt se a c'hell dedeniñ a holl (skolourien, skiantourien, tud boaz..) dre lodennoù ( al laboused, ar plantoù, an natur, ekologiezh ar morioù...). Ur program pourmenadennoù a vez graet bep bloaz evit vakansoù an hanv pe reoù an nevez amzer. Abaoe un neubeud bloavezhioù, ar gevredigezh a emban levrioù bihan a vez graet evit rein skiant an enezenn, dre an dastummad levrioù ar Cahiers du CEMO.\n-Arsellva ar biolesseurter enezat\nAr pezh a vez graet er greizenn na vefe ket ken poellek ma ne vefent ket savet diwar gouziegezhioù krenv. Krenv deus tost 30 vloaz gouziegezh ha enklaskoù war danveoù disheñvel e-giz, an natur hag ar skiantoù. Kendalc'h a ra ar CEMO e enklaskoù war al laboused hag o lec'h bevañ, chenchamantoù an endro hag ar plantoù gwazhied Eusa. Kemer a ra ivez perzh e meur a rouedad evel an OROM ( Arsellvaoù ranvroel al laboused mor) pe ar rouedad "dilestradeg ar bronegoù mor", hag gant strolladoù labour evel ( crave gant pigos ruz, Natura 2000...)\nHon lec'hien a zo aes ha gant meur a titouroù pouezhus. Daou titl pennañ a zo :\n- C'hoant o pefe ober ur veaj e Eusa ? C'hoant o pefe kaout titouroù war biolesseurter hag war ekosistem an enezenn ?\nAn titl "Ouessant" a zo graet evidoc'h. Kavout a reoc'h sur awalac'h an titouroù klasket.\nAn istitl " zoom sur..." a zo ur resisamant war ar spesadoù, un dra liammet gant endro Eusa.\n- C'hoant o pefe annavezhout hon greizenn, bezañ herberc'het eno, kemer perzh en ur bourmenadenn natur ?\nKit da well en titl " Le CEMO ". Displeget eo pep tra.\nDizoloadenn vat !\n(testenn : Glenn.O)\n© cemo ouessant


Buhez ar Sent/1837/Catell eus a Sueed - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1837/Catell eus a Sueed\n◄ Beneat, abad Catell eus a Sueed Victorien ►\nAr Santes-mâ a dremenas meur a vloaz e Rom gant he mam. Eno e implije gant-hi an darn-vuya eus an amser, o pidi var beziou ar Verzerien, o visita ar beaurien hac o pratica an euvrou a garantez : ouspen-ze e yune bemdez hac e ree Oræsoun epad a bedir heur bep-deiz ; he antretien gant he vam santel a voa ordinal var Passion hor Salver ; ha, pa zeue da gontempli ar Myster bras-se, he c’halon a vige quen tenereet ma scuille ur mor a zaëlou.\nTrede Reflexion, Santes Catell a Sueed e deus cunduet ur vuez angeliq er stad a briedelez. Ma n’oc’h eus quet avoalc’h a vertuz evit imita un exempl quer parfet, ra servicho da viana an exempl-mâ evit o touguen da viret ar burete necesser er stad e pehini e vevit.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1837/Catell_eus_a_Sueed&oldid=61869 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 22 C'hwe 2014, da 16:33.


Pajenn:Le Clerc - Ma beaj Jeruzalem, 1902.djvu/148 - Wikimammenn\nPajenn:Le Clerc - Ma beaj Jeruzalem, 1902.djvu/148\ne vefen c’hoaz war ar vatimant ? Tremen a ra ze d’in ’benn eur pennadik ha na zantan ken netra pa diskennan ’vit kemer ma læc’h ’barz unan euz ar goeturio a dle dougen anomp da Vetleem.\nEur gærik eo, kalz bihanoc’h evit Gwengamp, ha kazi kement a dud enni ; n’eo ket eta frank gante al lojeiz. A-viskoaz eo bet eur gær dister, ha, koulskoude, eur gær vrudet a viskoaz, da vihanan ’boue ar roue David.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Le_Clerc_-_Ma_beaj_Jeruzalem,_1902.djvu/148&oldid=107867 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Gwe 2017, da 16:32.


Région_Bretagne - Bretagne.fr > Page Breton - Kefridioù\nKefridioù Kuzul sevenadurel Breizh\nKemer perzh a ra Kuzul sevenadurel Breizh, gant e alioù hag e guzulioù, e difraeoù ar C’huzul-rannvro a-raok kemer divizoù evit a sell ouzh identelezh Breizh.\nKuzul Sevenadurel Breizh zo ur vodadenn guzuliañ hag a oa bet krouet e 2009 gant Kuzul-rannvro Breizh. Enni ez eus 70 ezel hag a zo aze en anv an obererien bennañ war dachenn ar vuhez sevenadurel, an arzoù, ar glad hag ar yezhoù e Breizh.\nGallout a ra ar C’huzul sevenadurel ober war-dro kement tra hag a zo stag ouzh e dachenn blediñ, abalamour da studiañ an traoù ha da reiñ erbedoù (gouestloù). An holl alioù, gouestloù ha labourioù a-berzh ar C’huzul sevenadurel war dachenn ar politikerezhioù sevenadurel publik lakaet e pleustr e Breizh (5 departamant) a vez kaset d’ar C’huzul-rannvro ha da Guzul ekonomikel, sokial hag endro ar rannvro (KESER). Kefridi Kuzul sevenadurel Breizh eo ober kinnigoù, ar pezh a ra aze o telc’her gant an oberoù evit diorren ar sevenadur breizhek, forzh peseurt doare sevenadur e vefe.\nStéphanie Warin, cheffe du service


Urepele - Wikipedia\nSede pelec'h emañ Urepele e Nafarroa Beherea.\nUrepele (Urepel e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Baigorri, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù. A-stok emañ ouzh an tolead anvet Kintoa (pays Quint e galleg, ha Quinto Real e spagnoleg), un takad peurvanoù bremañ e Spagn hogen ma c'hall mêsaerien kanton Baigorri lakaat o deñved.\nBanka en hanternoz\nAldude er c'huzh-heol\nNafarroa Uhel e pep tu all (gant Erroibar er c'hreisteiz)\nAn Urepeleko Errobi\nBrudet eo keuz (boued) ar gumun.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Urepele&oldid=1557703 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 28 C'hwe 2014, da 13:06.