05 Adlezenn – BIBL BREIZH : Ar Bibl e Brezhoneg evit ar Vretoned\nBIBL BREIZH : Ar Bibl e Brezhoneg evit ar Vretoned\nLec'hienn aozet gant 'Ar Bibl en Anjev hag e Breizh' (isanv ar gevredigezh 'Bible en Anjou')\nPEMPVET LEVR MOIZEZ, ANVET AN ADLEZENN\nMont kuit eus Horeb. Dibab ar pennoù. Ar spierien kaset. Disentidigezh ar bobl\n1 Setu ar c’homzoù a lavaras Moizez da Israel a-bezh, en tu-mañ d’ar Jordan, er gouelec’h, er blaenenn a-dal da Suf, etre Paran, Tofel, Laban, Hazerod ha Di-Zahab.\n2 Unnek devezh a zo adalek Horeb, dre hent Menez Seir, betek Kadesh-Barnea.\n3 D’an daou-ugentvet bloaz, d’an unnekvet miz, d’an deiz kentañ eus ar miz, Moizez a lavaras da vibien Israel kement en doa gourc’hemennet an AOTROU dezhañ evito,\n4 goude m’en doe trec’het Sihon, roue an Amoreaned a oa o chom en Hesbon, hag Og, roue Basan a oa o chom en Ashtarod hag en Edrei.\n5 D’an tu-mañ d’ar Jordan, e bro Voab, Moizez en em lakaas da zisklêriañ al lezenn-se o lavarout:\n6 An AOTROU hon Doue a gomzas ouzhimp en Horeb hag a lavaras: A-walc’h oc’h chomet er menez-mañ.\n7 Distroit hag it kuit, deuit war-zu menez an Amoreaned hag el lec’hioù tro-dro, d’ar blaenenn, d’ar menez, d’an draonienn, d’ar c’hreisteiz, da aod ar mor, da vro ar Gananeiz, d’al Liban betek ar stêr vras, ar stêr Efratez.\n8 Setu, lakaet em eus ar vro dirazoc’h, kit ha dalc’hit ar vro en doa touet an AOTROU reiñ d’ho tadoù, da Abraham, da Izaak, da Jakob ha d’o lignez war o lerc’h.\n9 Komzet em eus ouzhoc’h en amzer-se ha lavaret em eus: Ne c’hellan ket va-unan dougen ac’hanoc’h.\n10 An AOTROU ho Toue en deus ho kresket, ha setu-c’hwi, hiziv, niverus evel stered an neñv.\n11 Ra gresko ac’hanoc’h c’hoazh an AOTROU, Doue ho tadoù, mil gwech kement all, ha ra vennigo ac’hanoc’h evel m’en deus lavaret deoc’h!\n12 Penaos e c’hellin va-unan dougen ho poanioù, ho pec’hioù hag ho tabutoù?\n13 Roit eus ho meuriadoù tud fur, poellek hag anavezet, hag e lakain anezho da bennoù warnoc’h.\n14 Respontet hoc’h eus o lavarout: Mat eo ober ar pezh ec’h eus lavaret.\n15 Kemeret em eus neuze pennoù ho meuriadoù, tud fur hag anavezet, ha lakaet em eus anezho evel pennoù warnoc’h: kabitened a vilieroù, kabitened a gantoù, kabitened a hanter-gantoù, kabitened a zegoù hag ofiserien e-touez ho meuriadoù.\n16 En amzer-se em eus roet urzhioù d’ho parnerien o lavarout: Selaouit ho preudeur ha barnit gant reizhder etre un den hag e vreur pe un diavaeziad.\n17 Ne reot van eus diavaez an dud er barnedigezhioù, selaou a reot an hini bihan evel an hini bras, n’ho po aon rak den ebet, rak ar varn a zo da Zoue, hag e lakaiot da zont dirazon an dra a vo re ziaes evidoc’h, ha me he c’hlevo.\n18 En amzer-se em eus roet urzhioù deoc’h diwar-benn an traoù ho poa d’ober.\n19 Aet omp kuit eus Horeb ha kerzhet hon eus dre holl er gouelec’h bras hag euzhus-se, war-zu menez an Amoreaned, evel m’en doa gourc’hemennet an AOTROU hon Doue deomp, ha deuet omp betek Kadesh-Barnea.\n20 Lavaret em eus deoc’h: Erru oc’h betek menez an Amoreaned, a ro deomp an AOTROU hon Doue.\n21 Setu, an AOTROU da Zoue a laka dirazout ar vro: pign, kemer dalc’h anezhañ, evel m’en deus lavaret an AOTROU, Doue da dadoù. Na’z pez ket aon ha bez dispont!\n22 Goude bezañ tostaet ouzhin, hoc’h eus lavaret: Kasomp tud a-raok deomp evit spiañ ar vro hag evit rentañ kont deomp eus an hent a bignimp drezañ hag eus ar c’hêrioù ma’z aimp e-barzh.\n23 Ar c’homzoù-se o deus plijet din. Kemeret em eus daouzek den eus ho touez, un den dre veuriad.\n24 Mont a rejont hag e pignjont ar menez, hag e teujont betek gwazh Eshkol hag e weljont ar vro.\n25 Kemeret o deus en o daouarn frouezh eus ar vro da zegas anezho deomp, hag e rentjont kont deomp o lavarout: Ar vro a ro deomp an AOTROU hon Doue a zo mat.\n26 C’hwi ne fellas ket deoc’h pignat enni, met disentet hoc’h eus da urzh an AOTROU ho Toue.\n27 Grozmolet hoc’h eus en ho teltennoù o lavarout: Dre ma kasae an AOTROU ac’hanomp eo en deus hol lakaet da vont kuit eus bro Ejipt, evit hol lezel etre daouarn an Amoreaned d’hon distrujañ.\n28 Da belec’h emaomp o pignat? Hor breudeur o deus lakaet hor c’halonoù da deuziñ o lavarout: Ur bobl vrasoc’h hag a vent uheloc’h egedomp eo; ar c’hêrioù a zo bras ha mogeriet betek an neñv; gwelet hon eus eno mibien Anak.\n29 Lavaret em eus: Na spontit ket ha n’ho pet ket aon dirazo.\n30 An AOTROU ho Toue a gerzh dirazoc’h hag a stourmo e-unan evidoc’h, evel m’en deus graet evidoc’h en Ejipt dirak ho taoulagad,\n31 hag er gouelec’h, e-lec’h ma ec’h eus gwelet an AOTROU da Zoue o tougen ac’hanout evel ma toug un den e vab, a-hed an hent hoc’h eus graet evit dont betek al lec’h-se.\n32 En desped da gement-se n’hoc’h eus ket kredet en AOTROU ho Toue,\n33 a yae en ho raok war an hent evit klask ul lec’h da sevel ho teltennoù, en tan e-pad an noz evit diskouez deoc’h an hent a gerzhec’h warnañ, hag er goabrenn e-pad an deiz.\n34 An AOTROU a glevas mouezh ho komzoù hag a fuloras, hag e touas o lavarout:\n35 Hini ebet eus tud ar rummad fall-se ne welo ar vro vat am eus touet reiñ d’ho tadoù,\n36 nemet Kaleb mab Jefune. Eñ a welo anezhi, hag e roin dezhañ, dezhañ ha d’e vibien, ar vro en deus baleet enni, dre m’en deus heuliet e leunder an AOTROU.\n37 An AOTROU a fuloras a-enep din ivez en abeg deoc’h, ha lavaret en deus: Te kennebeut ned i ket enni.\n38 Jozue mab Nun, da servijer, a yelo enni; kaloneka anezhañ rak eñ eo a lakaio Israel da berc’hennañ e hêrezh.\n39 Ho pugale vihan, hoc’h eus lavaret diwar o fenn e vijent ur preizh enni, hag ho mibien n’anavezont ket hiziv ar pezh a zo mat pe fall, int eo ar re a yelo enni, dezho e roin anezhi, int a berc’henno anezhi.\n40 Met c’hwi, distroit ha kit d’ar gouelec’h war-zu ar Mor Ruz.\n41 Respontet hoc’h eus o lavarout: Pec’het hon eus a-enep an AOTROU, pignat a raimp hag e stourmimp evel m’en deus gourc’hemennet an AOTROU hon Doue. Gourizet hoc’h eus pep hini e armoù brezel, hag e oac’h prest da bignat war ar menez.\n42 An AOTROU a lavaras din: Lavar dezho: Na bignit ket ha na stourmit ket, rak n’on ket en ho touez, gant aon na vefec’h pilet gant hoc’h enebourien.\n43 Komzet em eus ouzhoc’h met n’hoc’h eus ket selaouet, disentet hoc’h eus da urzh an AOTROU, pignet oc’h gant lorc’h war ar menez.\n44 An Amoreaned, hag a oa o chom er menez-se, a zeuas a-ziarbenn deoc’h hag a redas war ho lerc’h evel ma ra ar gwenan; pilet oc’h bet e Seir betek Horma.\n45 D’ho tistro hoc’h eus gouelet dirak an AOTROU, met an AOTROU ne selaouas ket ho mouezh ha ne roas ket e skouarn deoc’h.\n46 Chomet oc’h e Kadesh kalz a zeizioù, keit ha ma chomjoc’h eno.\nEr gouelec’h. Trec’h war Sihon\n1 Aet omp en-dro d’ar gouelec’h war-zu ar Mor Ruz, evel m’en doa lavaret an AOTROU din, ha kerzhet hon eus pell amzer war-dro da Venez Seir.\n2 An AOTROU a gomzas ouzhin o lavarout:\n3 Kerzhet a-walc’h hoc’h eus war-dro d’ar menez-se, troit war-zu an hanternoz.\n4 Ro urzhioù d’ar bobl ha lavar: Tremen a reot war harz ho preudeur, mibien Ezaü a zo o chom e Seir. Hag o devo aon razoc’h, met diwallit mat:\n5 Arabat brezeliñ outo, rak ne roin ket deoc’h eus o bro, zoken evit derc’hel sol ho treid; roet em eus da Ezaü Menez Seir da hêrezh.\n6 Prenañ a reot diganto evit arc’hant ar boued a zebrot, ha prenañ a reot ivez diganto evit arc’hant an dour a evot.\n7 Rak an AOTROU da Zoue en deus da venniget e kement a ri gant da zaouarn. Anavezet en deus da gerzhadeg dre ar gouelec’h bras-mañ. An AOTROU da Zoue a zo bet ganit e-pad an daou-ugent vloaz-se, ha netra n’en deus graet diouer dit.\n8 Tremenet omp e-kichen hor breudeur, mibien Ezaü a zo o chom e Seir, hebiou da hent ar blaenenn, hebiou da Elad ha da Ezion-Geber, ha troet hon eus da dremen dre hent gouelec’h Moab.\n9 An AOTROU a lavaras din: Na stourm ket a-enep ar Voabiz ha na vrezel ket outo, rak ne roin netra eus o bro dit en hêrezh; roet em eus da vibien Lot Ar da hêrezh.\n10 An Emim a oa o chom eno gwechall, ur bobl vras ha niverus, a vent uhel evel an Anakim.\n11 Brudet e oant evel Refaim, evel an Anakim, met ar Voabiz a c’halve anezho Emim.\n12 An Horianed a oa o chom e Seir gwechall. Mibien Ezaü o c’hasas kuit hag o distrujas azirazo; hag e chomjont en o lec’h evel m’en deus graet Israel e bro e hêrezh, en deus roet an AOTROU dezhañ.\n13 Bremañ savit ha treuzit dour-red Sered. Treuzet hon eus dour-red Sered.\n14 An amzer ma’z omp bet o kerzhout eus Kadesh-Barnea betek tremen dour-red Sered a zo bet eizh vloaz ha tregont, betek ma voe kuzumet holl rummad an dud a vrezel a-greiz ar c’hamp, evel m’en doa touet an AOTROU dezho.\n15 Dorn an AOTROU a voe a-enep dezho evit o distrujañ a-greiz ar c’hamp, betek ma voent bet kuzumet.\n16 Pa voe kuzumet an holl dud a vrezel dre ar marv a-douez ar bobl,\n17 an AOTROU a gomzas din o lavarout:\n18 Hiziv e tremeni harz Moab, en Ar,\n19 hag e tostai ouzh mibien Ammon, met na stourm ket a-enep dezho ha na vrezel ket outo, rak ne roin netra eus bro mibien Ammon dit en hêrezh; roet em eus anezhi da vibien Lot da hêrezh.\n20 Ar vro-se ivez a oa brudet evel bro Refaim. Ar Refaim a oa o chom eno gwechall, met an Ammoniz a c’halve anezho Zamzumin,\n21 ur bobl vras ha niverus e oa, a vent uhel evel an Anakim. An AOTROU o distrujas dirak an Ammoniz, a gasas anezho kuit; hag e chomjont en o lec’h.\n22 Evel-se en deus graet evit mibien Ezaü a zo o chom e Seir, pa zistrujas an Horianed dirazo; int a gasas anezho kuit, hag e chomjont en o lec’h betek hiziv.\n23 An Aviz, hag a oa o chom er c’hêriadennoù betek Gaza, a voe distrujet gant ar Gaftorim o tont eus Kaftor; int a chomas en o lec’h.\n24 Savit, kit ha treuzit froud an Arnon. Sell, lakaet em eus etre da zaouarn Sihon, roue Hesbon, an Amorean, gant e vro. Krog da berc’hennañ, gra ar brezel outañ.\n25 Adal hiziv ez an da skuilhañ spont hag aon ac’hanout war ar pobloù dindan an neñv a-bezh, en doare ma krenint ha ma vint spontet o klevout komz diwar da benn.\n26 Neuze em eus kaset, eus gouelec’h Kedemod, kannaded da Sihon roue Hesbon, gant komzoù a beoc’h o lavarout:\n27 Va lez da dremen dre da vro, kerzhout a rin dre hent bras hep distreiñ nag a-zehou nag a-gleiz.\n28 Gwerzhañ a ri din ar boued a zebrin evit arc’hant, ha reiñ a ri din an dour a evin evit arc’hant. War droad e tremenin hepken.\n29 Evel-se o deus graet din mibien Ezaü a zo o chom e Seir hag ar Voabiz a zo o chom en Ar, ken na’m bo tremenet ar Jordan evit mont er vro en deus roet an AOTROU deomp.\n30 Sihon, roue Hesbon, ne fellas ket dezhañ hol lezel da dremen dre e vro, rak an AOTROU da Zoue en doa kaletaet e spered ha reudet e galon, evit lakaat anezhañ etre da zaouarn, evel m’emañ hiziv.\n31 An AOTROU a lavaras din: Sell, emaon o vont da reiñ dit Sihon hag e vro. Krog da berc’hennañ e vro evel hêrezh.\n32 Sihon a yeas a-ziarbenn deomp gant e holl bobl evit stourm ouzhimp e Jahaz.\n33 An AOTROU hon Doue a roas anezhañ deomp, pilet eo bet ganeomp, eñ, e vibien hag e holl bobl.\n34 Kemeret hon eus e holl gêrioù ha lakaet hon eus anezho da verz, gwazed, gwragez, bugale, ha ne chomas den ebet.\n35 Preizhet hon eus evidomp al loened ha madoù ar c’hêrioù hor boa kemeret.\n36 Adalek Aroer war ribl froud an Arnon hag ar gêr a zo e-kichen ar froud betek Galaad, ne voe kêr ebet re greñv evidomp. An AOTROU hon Doue a roas holl deomp.\n37 Met ne dostai ket ouzh bro mibien Ammon, nag ouzh lec’h ebet e-kichen froud Jabok, nag ouzh kêrioù ar menez, nag ouzh kement en deus difennet ouzhimp an AOTROU hon Doue.\nTrec’h war Og. Hêrezh Ruben, Gad hag hanter-veuriad Manase. Difennet eo ouzh Moizez da dreuziñ\n1 Aet omp en-dro da bignat dre hent Basan. Og, roue Basan, a yeas a-ziarbenn deomp gant e holl bobl evit stourm ouzhimp en Edrei.\n2 An AOTROU a lavaras din: Na’z pet ket aon dirazañ, rak lakaet em eus anezhañ etre da zaouarn, gant e holl bobl hag e vro. Hag e ri dezhañ evel ma ec’h eus graet da Sihon, roue an Amoreaned, a oa o chom en Hesbon.\n3 An AOTROU hon Doue a lakaas etre hon daouarn Og, roue Basan, gant e holl bobl. Trec’hiñ a rejomp anezhañ betek ma ne chomas den ebet.\n4 Kemeret hon eus e holl gêrioù, ne voe kêr ebet ha ne gemerjomp ket: tri-ugent kêr, holl rannvro Argob, rouantelezh Og e Basan.\n5 Ar c’hêrioù-se a oa kreñvaet, gant mogerioù uhel, dorojoù ha sparloù, ouzhpenn ar c’hêrioù e niver bras-meurbet n’o doa ket a vogerioù.\n6 Lakaet hon eus anezho da verz evel ma hon doa graet da Sihon, roue Hesbon. Lakaet hon eus an holl gêrioù da verz, gwazed, gwragez, bugale.\n7 Preizhet hon eus evidomp al loened ha madoù ar c’hêrioù.\n8 En amzer-se hon eus kemeret eus dorn daou roue an Amoreaned ar vro a oa en tu-mañ d’ar Jordan, adalek froud an Arnon betek Menez Hermon,\n9 an Hermon a vez galvet Sirion gant ar Sidoniz ha Senir gant an Amoreaned,\n10 holl gêrioù ar blaenenn, holl C’halaad, holl Vasan betek Salka hag Edrei, kêrioù rouantelezh Og e Basan.\n11 Og, roue Basan, a oa e-unan manet e dilerc’h ar Refaim. E wele a oa ur gwele houarn, ha n’emañ ket e Rabbad e-touez mibien Ammon? E hirder a zo nav ilinad (~ 4.5 m), e ledander pevar ilinad (~ 2 m), a ilinad den.\n12 En amzer-se hon eus kemeret dalc’h eus ar vro-se. Roet em eus d’ar Rubeniz ha d’ar C’hadiz an douaroù adalek Aroer, a zo war froud an Arnon, hag an hanter eus menez Galaad gant e gêrioù.\n13 An nemorant eus Galaad ha Basan a-bezh, rouantelezh Og, am eus roet da hanter-veuriad Manase, holl rannvro Argob gant Basan a-bezh, a c’halved bro ar Refaim.\n14 Jair mab Manase a gemeras holl rannvro Argob betek harz ar C’heshurianed hag ar Vaakatianed hag a roas e anv da vourc’hioù Basan, galvet Bourc’hioù Jair betek hiziv.\n15 Roet em eus Galaad da Vakir.\n16 D’ar Rubeniz ha d’ar C’hadiz em eus roet adalek Galaad betek froud an Arnon, betek kreiz ar froud, ha betek froud Jabok, harz gant mibien Ammon,\n17 hag ar blaenenn bevennet gant ar Jordan, adalek Kinnered betek mor ar blaenenn, Mor an Holen, e traoñ ar Pisga, war-zu ar sav-heol.\n18 En amzer-se em eus roet urzhioù o lavarout: An AOTROU ho Toue en deus roet deoc’h ar vro-mañ evit he ferc’hennañ. C’hwi holl, tud kadarn, tremenit harnezet dirak ho preudeur, mibien Israel.\n19 Ra chomo hepken ho kwragez, ho pugaligoù hag ho loened, ha gouzout a ran hoc’h eus kalz, er c’hêrioù am eus roet deoc’h,\n20 ken na roio diskuizh an AOTROU d’ho preudeur evel deoc’h, ha ken na berc’hennint int ivez ar vro emañ an AOTROU ho Toue o vont da reiñ dezho en tu all d’ar Jordan. Hag e tistroiot pep hini ac’hanoc’h d’an dalc’h am eus roet deoc’h.\n21 En amzer-se em eus roet urzhioù da Jozue o lavarout: Da zaoulagad o deus gwelet ar pezh en deus graet an AOTROU ho Toue d’an daou roue-se; evel-se e raio an AOTROU d’an holl rouantelezhioù az po da dremen drezo.\n22 N’ho pet ket aon razo, an AOTROU ho Toue a stourmo evidoc’h.\n23 En amzer-se em eus goulennet gras digant an AOTROU o lavarout:\n24 Aotrou AOTROU, kroget ec’h eus da ziskouez da’z servijer da vraster ha da zorn kreñv, rak pehini eo an doue, en neñv ha war an douar, a c’hellfe seveniñ oberennoù ha burzhudoù heñvel ouzh da re?\n25 Me az ped, ma tremenin ha ma welin ar vro vat-se a zo en tu all d’ar Jordan, ar menez mat-se hag al Liban.\n26 Met an AOTROU a fuloras a-enep din en abeg deoc’h, ne selaouas ket ouzhin. An AOTROU a lavaras din: A-walc’h eo! Na gomz ken ouzhin eus an afer-se!\n27 Pign war-lein ar Pisga, sav da zaoulagad war-zu ar c’huzh-heol ha war-zu an hanternoz ha war-zu ar c’hreisteiz ha war-zu ar sav-heol, ha sell gant da zaoulagad; met ne dremeni ket ar Jordan-se.\n28 Ro urzhioù da Jozue, kreñva anezhañ, kennerzh anezhañ, rak eñ eo a dremeno dirak ar bobl-mañ, hag a roio da hêrezh dezho ar vro a weli.\n29 Chomet omp en draonienn a-dal da Vet-Peor.\nSentiñ ouzh an AOTROU. Kêrioù-repuiñ\n1 Bremañ Israel, selaou ar reolennoù hag ar barnedigezhioù a gelennan deoc’h evit ober diouto, evit ma vevot ha ma’z eot da berc’hennañ ar vro a ro deoc’h an AOTROU, Doue ho tadoù.\n2 Ne lakaiot netra ouzhpenn er c’homzoù a gemennan deoc’h ha ne lammot netra diouto, met mirout a reot gourc’hemennoù an AOTROU ho Toue a gemennan deoc’h.\n3 Ho taoulagad o deus gwelet ar pezh en deus graet an AOTROU en afer Baal-Peor; an AOTROU da Zoue en deus distrujet eus ho touez pep den hag a oa aet war-lerc’h Baal-Peor.\n4 Met c’hwi, ar re a zo en em staget ouzh an AOTROU ho Toue, c’hwi holl a zo bev hiziv.\n5 Setu, kelennet em eus deoc’h ar reolennoù hag ar barnedigezhioù, evel m’en deus gourc’hemennet din an AOTROU va Doue, evit ma reot diouto e-kreiz ar vro ma’z eot e-barzh d’he ferc’hennañ.\n6 O mirit ha grit diouto, rak eno e vo ho furnez hag ho skiant dirak daoulagad ar pobloù, a lavaro o klevout an holl reolennoù-se: Ar vroad vras-mañ eo ar bobl hepken a zo fur ha skiantek!\n7 Rak pehini eo ar vroad vras he defe he doueoù tost outi evel an AOTROU hon Doue bep gwech ma c’halvomp anezhañ?\n8 Ha pehini eo ar vroad vras he defe reolennoù ha barnedigezhioù reizh evel an holl lezennoù-se a lakaan hiziv dirazoc’h?\n9 Koulskoude, en em ziwall ha taol evezh gant pled ouzh da ene, gant aon n’ankounac’hafes an traoù o deus gwelet da zaoulagad, ha gant aon na’z afent er-maez eus da galon deiz ebet eus da vuhez. O c’helenn a ri da’z mibien ha da’z mibien-vihan.\n10 Az pez soñj eus an deiz ma en em zalc’hjout dirak an AOTROU da Zoue en Horeb, pa lavaras an AOTROU din: Dastum din ar bobl, hag e rin dezho klevout va c’homzoù evit ma teskint doujañ ac’hanon e-pad an holl zeizioù ma vevint war an douar hag evit ma henn kelennint d’o mibien.\n11 Tostaet oc’h d’en em zerc’hel e traoñ ar menez. Ar menez a zeve gant tantezioù betek kreiz an neñv, hag e oa teñvalijenn, koumoul ha dic’houloù.\n12 An AOTROU a gomzas a-greiz an tan; klevet hoc’h eus ur vouezh a gomze hep gwelout skeudenn ebet, klevet hoc’h eus ur vouezh hepken.\n13 Hag e roas da glevout e emglev, a c’hourc’hemennas deoc’h da virout: an dek gourc’hemenn. Hag e skrivas anezho war ziv daolenn vaen.\n14 En amzer-se an AOTROU a c’hourc’hemennas din kelenn deoc’h reolennoù ha barnedigezhioù, evit ma reot diouto e-kreiz ar vro ma’z eot e-barzh d’he ferc’hennañ.\n15 Taolit evezh gant pled ouzh hoc’h eneoù, peogwir n’hoc’h eus gwelet skeudenn ebet e deiz ma komzas an AOTROU ouzhoc’h en Horeb a-greiz an tan,\n16 gant aon n’en em vreinfec’h en ur ober ur skeudenn gizellet, ur skeudenn eus un idol bennak, an taolennadur eus ur par pe ur barez,\n17 an taolennadur eus ul loen bennak a vefe war an douar, an taolennadur eus ul labous askellek a nij en oabl,\n18 un taolennadur eus ar re a ruz war an douar, an taolennadur eus ur pesk a zo en doureier dindan an douar.\n19 gant aon ivez penaos o sevel ho taoulagad war-zu an neñv hag o welout an heol, al loar, ar stered, holl arme an neñv, na vefes bountet da stouiñ dirazo ha da servijañ an traoù-se, a zo bet lodet gant an AOTROU da Zoue d’an holl bobloù a zo dindan an neñvoù.\n20 An AOTROU en deus ho lakaet da vont kuit eus forn houarn an Ejipt, evit bezañ dezhañ pobl e hêrezh, ar pezh ez oc’h hiziv.\n21 An AOTROU a fuloras a-enep din en abeg deoc’h hag a douas na dremenjen ket ar Jordan ha n’ajen ket er vro vat a ro dit an AOTROU da Zoue evel hêrezh.\n22 Emaon o vont da vervel er vro-mañ, ne dremenin ket ar Jordan, met c’hwi a dremeno hag a berc’henno ar vro vat-se.\n23 Taolit evezh gant aon na ankounac’hafec’h an emglev en deus graet an AOTROU ho Toue ganeoc’h ha na rafec’h ur skeudenn gizellet pe un taolennadur eus un dra bennak, ar pezh en deus difennet ouzhit an AOTROU da Zoue.\n24 Rak an AOTROU da Zoue a zo un tan loskus, un Doue gwarizius.\n25 Pa ez po mibien ha mibien-vihan, ha pa ho po chomet pell er vro, mar en em vreinit en ur ober ur skeudenn gizellet pe un taolennadur bennak, oc’h ober an droug dirak daoulagad an AOTROU da Zoue evit e fuloriñ,\n26 e kemeran an neñvoù hag an douar da dest en hoc’h enep, penaos e viot distrujet buan a-ziwar c’horre ar vro emaoc’h o vont da berc’hennañ en tu all d’ar Jordan, ne hiraiot ket ho teizioù eno, met mont a reot prim da goll.\n27 An AOTROU a stlabezo ac’hanoc’h e-touez ar broadoù, ha ne vanot nemet un niver bihan e-touez ar pobloù e-lec’h ma kaso an AOTROU ac’hanoc’h.\n28 Hag e servijot eno doueoù graet gant daouarn an den, koad pe maen, na welont ket, na glevont ket, na zebront ket, na c’hweshaont ket.\n29 Mar klaskez ac’hane an AOTROU da Zoue, e kavi anezhañ, pa en klaski eus da holl galon hag eus da holl ene.\n30 Pa vi er glac’har ha ma vo erruet an holl draoù-se ganit, neuze, en deizioù war-lerc’h, e tistroi d’an AOTROU da Zoue hag e senti ouzh e vouezh,\n31 rak an AOTROU da Zoue a zo un Doue trugarezus, na’z tilezo ket ha na’z tistrujo ket, na n’ankounac’haio ket emglev da dadoù, en deus touet dezho.\n32 Goulenn digant an deizioù tremenet a zo bet a-raok dit, adalek an deiz ma krouas Doue an den war an douar, hag adalek penn an neñvoù betek dibenn an neñvoù, hag-eñ ez eus bet un dra ken bras, hag-eñ ez eus bet klevet un dra heñvel?\n33 Hag-eñ ez eus bet ur bobl o klevout mouezh Doue o komz a-greiz an tan evel ma ec’h eus klevet, hag a vefe chomet bev?\n34 Hag-eñ ez eus esaeet un doue dont da gemer e-unan ur bobl a-greiz ur bobl all dre amprouennoù, sinoù, mirakloù ha stourmadegoù, dre un dorn kreñv hag ur vrec’h astennet, ha dre spontoù bras, evel kement en deus graet an AOTROU ho Toue en Ejipt dindan ho taoulagad?\n35 Diskouezet eo bet dit evit ma’c’h anavezi penaos eo Doue an AOTROU, ha n’eus hini all ebet nemetañ.\n36 Eus an neñvoù en deus graet dit klevout e vouezh evit da gelenn, war an douar en deus diskouezet dit e dan bras; klevet ec’h eus e gomzoù a-greiz an tan.\n37 Dre m’en deus karet da dadoù, en deus dibabet o lignez war o lerc’h hag en deus lakaet ac’hanout da vont kuit eus an Ejipt dirazañ e-unan dre e c’halloud bras,\n38 evit kas kuit a-zirazout broadoù brasoc’h ha nerzhusoc’h egedout, evit da lakaat da vont en o bro hag evit he reiñ dit da hêrezh, evel m’emañ hiziv.\n39 Gouez eta hiziv ha merk en da galon penaos eo Doue an AOTROU, d’an nec’h en neñv ha d’an traoñ war an douar, ha n’eus hini all ebet nemetañ,\n40 mir e reolennoù hag e c’hourc’hemennoù a gemennan dit hiziv, evit ma vi eürus, te ha da vibien war da lerc’h, evit ma vo hiraet da zeizioù war an douar a ro dit an AOTROU da Zoue.\n41 Neuze Moizez a lakaas a-du teir c’hêr en tu-mañ d’ar Jordan, d’ar sav-heol,\n42 evit ma tec’ho enno ar muntrer en devo lazhet e nesañ diratozh, hep bezañ bet kasoni diagent, evit ma vevo en ur dec’hout da unan eus ar c’hêrioù-se,\n43 da c’houzout: Bezer er gouelec’h, er blaenenn, evit ar Rubeniz, Ramod e Galaad evit ar C’hadiz, Golan e Basan evit ar Vanasiz.\n44 Setu al lezenn a lakaas Moizez dirak mibien Israel.\n45 Setu an testenioù, ar reolennoù hag ar barnedigezhioù a roas Moizez da vibien Israel goude ma oant aet kuit eus an Ejipt,\n46 en tu-mañ d’ar Jordan, en draonienn, a-dal da Vet-Peor, e bro Sihon, roue an Amoreaned, a oa o chom en Hesbon hag a voe pilet gant Moizez ha gant mibien Israel goude ma oant aet kuit eus an Ejipt.\n47 Int a berc’hennas e vro ha bro Og, roue Basan, daou roue an Amoreaned a oa en tu-mañ d’ar Jordan, d’ar sav-heol,\n48 adalek Aroer war ribl froud an Arnon, betek Menez Sion hag a zo an Hermon,\n49 hag an holl blaenenn en tu-mañ d’ar Jordan, d’ar sav-heol, betek mor ar blaenenn e traoñ ar Pisga.\nAn dek gourc’hemenn\n1 Moizez a zastumas holl Israel hag a lavaras: Selaou, Israel, ar reolennoù hag ar barnedigezhioù a zisklêrian hiziv d’ho tivskouarn. O deskit, o mirit ha grit diouto.\n2 An AOTROU hon Doue en deus graet ganeomp un emglev en Horeb.\n3 N’eo ket gant hon tadoù en deus graet an AOTROU an emglev-se, met ganeomp-ni a zo amañ hiziv, bev holl.\n4 An AOTROU a gomzas ouzhoc’h dremm ouzh dremm war ar menez, a-greiz an tan.\n5 En em zerc’hel a raen neuze etre an AOTROU ha c’hwi evit kemenn deoc’h komz an AOTROU, aon ho poa bet rak an tan ha ne oac’h ket pignet war ar menez. Lavarout a reas:\n6 Me eo an AOTROU da Zoue, en deus tennet ac’hanout eus bro Ejipt, eus an ti sklavelezh.\n7 Ne’z po ket doueoù all dirazon.\n8 Ne ri ket dit na skeudenn gizellet, na taolennadur eus an traoù a zo d’an nec’h en neñvoù, a zo d’an traoñ war an douar, hag a zo en doureier dindan an douar;\n9 ne stoui ket dirazo ha ne serviji ket anezho, rak me eo an AOTROU da Zoue, un Doue gwarizius a gastiz direizhder an tadoù war ar vugale betek an trede hag ar pevare rumm eus ar re a gasa ac’hanon,\n10 hag a ra trugarez betek ar milvet rumm d’ar re a gar ac’hanon hag a vir va gourc’hemennoù.\n11 Ne gemeri ket anv an AOTROU da Zoue en aner, rak an AOTROU ne zalc’ho ket evit didamall an hini en devo kemeret e anv en aner.\n12 Mir deiz ar sabad evit e santelaat, evel m’en deus gourc’hemennet dit an AOTROU da Zoue;\n13 labourat a ri c’hwec’h devezh hag e ri da holl oberoù,\n14 met ar seizhvet deiz eo sabad an AOTROU da Zoue; ne ri labour ebet, na te, na da vab, na da verc’h, na da servijer, na da vatezh, na da ejen, na da azen, nag hini ebet eus da loened, na da ziavaeziad a zo e-barzh da zorojoù, evit ma tiskuizho da servijer ha da vatezh.\n15 Dalc’h soñj ez out bet sklav e bro Ejipt, hag en deus lakaet ac’hanout da vont kuit ac’hane an AOTROU da Zoue dre un dorn kreñv hag ur vrec’h astennet, setu perak en deus gourc’hemennet dit an AOTROU da Zoue mirout deiz ar sabad.\n16 Enor da dad ha da vamm, evel m’en deus gourc’hemennet dit an AOTROU da Zoue, evit ma vo hiraet da zeizioù ha ma vi eürus war an douar a ro dit an AOTROU da Zoue.\n17 Ne vuntri ket.\n18 Ne ri ket a avoultriezh.\n19 Ne laeri ket.\n20 Ne lavari ket a falstesteni a-enep da nesañ.\n21 Ne c’hoantai ket gwreg da nesañ, ne avii ket ti da nesañ, nag e bark, nag e servijer, nag e vatezh, nag e ejen, nag e azen, na tra ebet a vefe da’z nesañ.\n22 An AOTROU a lavaras ar c’homzoù-se d’an holl vodadenn war ar menez a-greiz an tan, ar c’houmoul hag an deñvalijenn, dre ur vouezh kreñv, ha netra ouzhpenn. Hag e skrivas anezho war ziv daolenn vaen a roas din.\n23 Pa hoc’h eus klevet ar vouezh a-greiz an dic’houloù, ar menez o teviñ gant tantezioù, tostaet oc’h ouzhin gant ho pennoù a veuriadoù hag hoc’h henaourien,\n24 o lavarout: Setu, an AOTROU hon Doue en deus diskouezet deomp e c’hloar hag e vraster, klevet hon eus e vouezh a-greiz an tan, gwelet hon eus hiziv penaos e c’hell Doue komz ouzh un den, hag e chom bev an den-se.\n25 Ha bremañ, perak e varvfemp? Rak an tan bras-se a guzumo ac’hanomp! Mar klevomp c’hoazh mouezh an AOTROU hon Doue, e varvimp.\n26 Piv eo an den hag en defe klevet mouezh an Doue bev o komz a-greiz an tan, hag a vefe chomet bev?\n27 Tosta, te, ha selaou kement a lavaro an AOTROU hon Doue, ha goude e tegasi deomp kement en devo lavaret an AOTROU hon Doue, ha ni a selaouo ha ni a raio diouzh-se.\n28 An AOTROU a glevas trouz ho komzoù pa hoc’h eus lavaret anezho. An AOTROU a lavaras din: Klevet em eus trouz komzoù ar bobl pa o deus lavaret anezho, mat eo ar pezh o deus lavaret.\n29 Ra o devo atav an hevelep kalon evit va doujañ hag evit mirout va gourc’hemennoù, hag e vint eürus, int hag o mibien, da viken.\n30 Kae ha lavar dezho: Distroit d’ho teltennoù,\n31 met te a chomo amañ ganin, hag e lavarin dit an holl c’hourc’hemennoù, reolennoù ha barnedigezhioù a zeski dezho evit ma raint diouto er vro a roan dezho da hêrezh.\n32 Mirit ar pezh en deus gourc’hemennet an AOTROU ho Toue deoc’h ha grit dioutañ, ne zistroiot nag a-zehou nag a-gleiz.\n33 Kerzhout a reot en holl hent en deus gourc’hemennet an AOTROU ho Toue, evit ma vevot, ma vint eürus ha ma vo hiraet ho teizioù war an douar a berc’hennot.\nKarout an AOTROU\n1 Setu ar gourc’hemennoù, ar reolennoù hag ar barnedigezhioù en deus gourc’hemennet an AOTROU ho Toue deskiñ deoc’h, evit ma reot diouto er vro ma’z eot e-barzh d’he ferc’hennañ,\n2 evit ma touji an AOTROU da Zoue, o virout e holl reolennoù hag e holl c’hourc’hemennoù a gemennan dit, te, da vab ha da vibien-vihan, en holl zeizioù da vuhez, evit ma vo hiraet da zeizioù.\n3 Selaou a ri eta, Israel, hag ec’h eveshai ma vo graet diouto, evit ma vi eürus ha ma kreskot meurbet, evel m’en deus lavaret an AOTROU, Doue da dadoù, er vro a zever gant laezh ha mel.\n4 Selaou, Israel! An AOTROU hon Doue a zo an AOTROU hepken.\n5 Karout a ri an AOTROU da Zoue, eus da holl galon, eus da holl ene, eus da holl nerzh.\n6 Ar c’homzoù-se a c’hourc’hemennan dit hiziv a vo en da galon,\n7 o c’helenn a ri da’z mibien hag e komzi diouto pa vi ez ti ha pa gerzhi war an hent, pa c’hourvezi ha pa savi,\n8 hag ec’h erei anezho evel un arouez war da zorn, hag e vint evel talgenoù etre da zaoulagad;\n9 o skrivañ a ri war bostoù da di ha war da zorojoù.\n10 P’en devo da lakaet an AOTROU da Zoue da vont er vro en deus touet da’z tadoù, da Abraham, da Izaak, da Jakob reiñ dit, gant kêrioù bras ha mat na’c’h eus ket savet,\n11 tiez leun a bep seurt madoù na’c’h eus ket leuniet, puñsoù toullet na’c’h eus ket toullet, gwini ha gwez-olivez na’c’h eus ket plantet, pa zebri hag ez po da walc’h,\n12 diwall d’ankounac’haat an AOTROU en deus tennet ac’hanout eus bro Ejipt, eus an ti sklavelezh.\n13 Doujañ a ri an AOTROU da Zoue, hag e serviji anezhañ, hag e toui dre e anv.\n14 Ned eot ket war-lerc’h doueoù all, a-douez doueoù ar pobloù a vo en-dro deoc’h,\n15 rak an AOTROU da Zoue a zo en da greiz un Doue gwarizius. Fulor an AOTROU da Zoue en em danfe a-enep dit, hag e lamfe ac’hanout a-ziwar an douar.\n16 Ne demptot ket an AOTROU ho Toue, evel ma hoc’h eus e demptet e Masa.\n17 Mirout a reot gourc’hemennoù an AOTROU ho Toue, e destenioù hag e reolennoù en deus gourc’hemennet dit.\n18 Ober a ri ar pezh a zo eeun ha mat dirak daoulagad an AOTROU, evit ma vi eürus ha ma’z i da berc’hennañ ar vro vat en deus touet an AOTROU da’z tadoù,\n19 o kas kuit da enebourien azirazout, evel m’en deus lavaret an AOTROU.\n20 Pa c’houlenno da vab ouzhit en amzer da zont: Petra eo an testenioù, ar reolennoù hag ar barnedigezhioù en deus gourc’hemennet deoc’h an AOTROU hon Doue?\n21 e lavari da’z mab: Bez’ e oamp sklaved da Faraon en Ejipt, hag an AOTROU en deus tennet ac’hanomp eus an Ejipt gant un dorn kreñv.\n22 An AOTROU en deus graet sinoù ha burzhudoù bras ha spontus a-enep an Ejipt, a-enep Faraon hag a-enep e holl di dirak hon daoulagad,\n23 ha tennet en deus ac’hanomp ac’hane, evit degas ac’hanomp d’ar vro en doa touet d’hon tadoù reiñ deomp.\n24 An AOTROU en deus gourc’hemennet deomp ober diouzh ar reolennoù-mañ, o toujañ an AOTROU hon Doue, evit ma vimp atav eürus ha ma tiwallo hor buhez evel hiziv.\n25 Ar reizhder a zalc’himp pa virimp an holl c’hourc’hemennoù-se ha pa raimp diouto dirak an AOTROU hon Doue, evel m’en deus urzhiet deomp.\nDistrujañ an idoloù hag o azeulerien\n1 P’en devo da lakaet an AOTROU da Zoue da vont er vro ma’z ez e-barzh d’he ferc’hennañ, ha p’en devo kaset kuit kalz a vroadoù azirazout, an Hitited, ar C’hirgazianed, an Amoreaned, ar Gananeiz, ar Ferezianed, an Hevianed, ar Jebuziz, seizh broad brasoc’h ha kreñvoc’h egedout,\n2 p’en devo o roet dit an AOTROU da Zoue, hag ez po o filet, e lakai anezho da verz, ne ri ket a emglev ganto, ne’z po ket truez outo,\n3 n’en em unani ket dezho dre zimeziñ, ne roi ket da verc’h d’e vab ha ne gemeri ket e verc’h evit da vab,\n4 rak distreiñ a rafent da vab diwar va lerc’h evit servijañ doueoù all, hag en em danfe a-enep deoc’h fulor an AOTROU, a zistrujfe ac’hanout buan.\n5 Evel-se e reot: neuze e tiskarot o aoterioù, e torrot o delwennoù, e troc’hot o asheraoù (= doueezoù), e tevot en tan o skeudennoù kizellet.\n6 Rak ur bobl santel ez out evit an AOTROU da Zoue. An AOTROU da Zoue en deus da zibabet evit ma vi dezhañ ur bobl ispisial, a-douez an holl bobloù a zo war-c’horre an douar.\n7 N’eo ket abalamour ma’z oc’h niverusoc’h eget ar pobloù all eo en em staget an AOTROU ouzhoc’h hag en deus ho tibabet, rak ez oc’h an hini bihanañ eus an holl bobloù.\n8 Met dre ma kar an AOTROU ac’hanoc’h ha dre ma vir al le en deus graet d’ho tadoù, en deus tennet an AOTROU ac’hanoc’h gant un dorn kreñv hag en deus dasprenet ac’hanoc’h eus an ti sklavelezh, eus dorn Faraon roue an Ejipt.\n9 Gouez eta penaos eo Doue an AOTROU da Zoue, un Doue feal a vir e emglev hag e drugarez betek ar milvet rumm d’ar re a gar anezhañ hag a vir e c’hourc’hemennoù,\n10 met rentañ a ra an hevelep tra war o dremmoù d’ar re a gasa anezhañ, evit o lakaat da vervel. Ne zale ket gant an hini a gasa anezhañ hag e rent an hevelep tra war e zremm.\n11 Mirout a ri ar gourc’hemennoù, ar reolennoù hag ar barnedigezhioù a gemennan dit hiziv, hag e ri diouto.\n12 Mar selaouit ar barnedigezhioù-se, ma virit anezho ha ma grit diouto, an AOTROU da Zoue a viro dit an emglev hag an drugarez en deus touet da’z tadoù.\n13 Da garout a raio, da vennigañ ha da greskiñ, bennigañ a raio frouezh da gof ha frouezh da zouar, da winizh, da win ha da eoul, klodadoù da saout ha da zeñved, war an douar en deus touet da’z tadoù reiñ dit.\n14 Benniget e vi muioc’h eget an holl bobloù, ne vo en da greiz na den na gwreg difrouezh, na gaonac’h e-touez al loened.\n15 An AOTROU a lamo ar c’hleñved eus da greiz, hag an holl c’houlioù drouk ac’h eus anavezet en Ejipt, ne lakaio ket warnout, met o lakaat a raio war ar re holl a gasa ac’hanout.\n16 Distrujañ a ri an holl bobloù a roio dit an AOTROU da Zoue, da lagad a vo didruez ha ne serviji ket o doueoù, rak ur stign e vefe evidout.\n17 Mar lavarez en da galon: Ar pobloù-se a zo niverusoc’h egedon, penaos e c’hellin o kas kuit?\n18 Na’z pez ket aon razo, az pez soñj eus ar pezh en deus graet an AOTROU da Zoue da Faraon ha d’an Ejipt a-bezh,\n19 eus an amprouennoù bras en deus gwelet da zaoulagad, ar sinoù hag ar burzhudoù, an dorn kreñv hag ar vrec’h astennet, p’en deus da lakaet da vont kuit an AOTROU da Zoue; evel-se e raio an AOTROU da Zoue d’an holl bobloù ac’h eus aon razo.\n20 An AOTROU da Zoue a gaso gwesped zoken a-enep dezho, betek ma varvo dirazout ar re a vano hag ar re en em guzho azirazout.\n21 Na vez ket spontet abalamour dezho, rak an AOTROU da Zoue a zo en da greiz, un Doue bras ha spontus.\n22 An AOTROU da Zoue a gaso kuit ar broadoù-se dirazout tamm-ha-tamm; ne c’helli ket dont a-benn anezho re vuan, gant aon na zeufe al loened gouez d’en em greskiñ a-enep dit.\n23 An AOTROU da Zoue o roio dit, hag e tistrujo anezho eus un diskar bras betek ma vint aet da get.\n24 Hag e lakaio e rouaned etre da zaouarn, hag e tilami o anv a-zindan an neñvoù, den ne zalc’ho dirazout betek ma vint aet da get.\n25 Deviñ a reot en tan skeudennoù kizellet o doueoù. Ne c’hoantai ket ha ne gemeri ket evidout an arc’hant hag an aour a vo warno, gant aon na vefe kement-se ur stign, rak ez int un euzhusted d’an AOTROU da Zoue.\n26 Ne zegasi ket traoù euzhus da’z ti, evit na vi ket lakaet da verz evelto; heug az po outañ, euzh az po outañ, rak lakaet da verz ez int.\nDerc’hel soñj eus an AOTROU\n1 Mirout a reot an holl c’hourc’hemennoù a gemennan dit hiziv hag e reot diouto, evit ma vevot ha ma kreskot, ha ma’z eot da berc’hennañ ar vro en doa touet an AOTROU d’ho tadoù.\n2 Az pez soñj eus an hent en deus lakaet ac’hanout da gerzhout ennañ an AOTROU da Zoue e-pad daou-ugent vloaz er gouelec’h, evit da izelaat ha da amprouiñ, evit gouzout petra a oa en da galon ha ma virfes e c’hourc’hemennoù.\n3 Da izelaet en deus ha da lezet da gaout naon, met roet en deus dit da zebriñ ar mann, n’anavezes ket ha n’anaveze ket da dadoù, evit reiñ da c’houzout dit penaos an den ne vev ket gant bara hepken, met penaos an den a vev gant kement a zeu eus genoù an AOTROU.\n4 Da zilhad ne voent ket uzet warnout, ha da droad ne voe ket goeñvet e-pad an daou-ugent vloaz-se.\n5 Anavez eta en da galon penaos an AOTROU da Zoue a gastiz ac’hanout evel ma kastiz un den e vab.\n6 Mir gourc’hemennoù an AOTROU da Zoue evit kerzhout en e hentoù hag evit doujañ anezhañ.\n7 Rak an AOTROU da Zoue a lakaio ac’hanout da vont en ur vro vat, ur vro gant gwazhioù-dour, eienennoù ha lennoù a red en traoniennoù hag er menezioù,\n8 ur vro gant gwinizh, heiz, gwini, gwez-fiez ha greunavalenned, ur vro gant gwez-olivez o reiñ eoul ha gant mel,\n9 ur vro e-lec’h na zebri ket bara gant rouezded, e-lec’h na vanko dit netra, ur vro ma’z eo he mein houarn hag eus he menezioù e kizelli arem.\n10 Pa ez po debret hag ez po da walc’h, e vennigi an AOTROU da Zoue abalamour d’ar vro vat en devo roet dit.\n11 Diwall d’ankounac’haat an AOTROU da Zoue, o tremen hep mirout e c’hourc’hemennoù, e varnedigezhioù hag e reolennoù a gemennan dit hiziv.\n12 Pa ez po debret hag ez po da walc’h, pa ez po savet tiez kaer evit chom enno,\n13 pa vo kresket da saout ha da zeñved, pa vo kresket da arc’hant ha da aour ha pa vo kresket kement a zo dit,\n14 ra n’en em uhelaio ket da galon, ra n’ankounac’hai ket an AOTROU da Zoue en deus tennet ac’hanout eus bro Ejipt, eus an ti sklavelezh,\n15 en deus lakaet ac’hanout da gerzhout er gouelec’h bras hag euzhus-se, leun a naered gwrezus hag a gruged, e lec’hioù sec’h hep dour, en deus lakaet dour da zont er-maez eus ar roc’h evidout, eus ar rec’hell,\n16 en deus roet dit da zebriñ er gouelec’h ar mann n’anaveze ket da dadoù, evit izelaat hag amprouiñ ac’hanout, hag evit ober vad dit da c’houde.\n17 Ra ne lavari ket en da galon: Va nerzh ha galloud va dorn o deus prenet din ar madoù-se.\n18 Az pez soñj eus an AOTROU da Zoue, rak eñ eo a roio dit an nerzh da brenañ madoù, evit kadarnaat an emglev en deus touet da’z tadoù, evel m’emañ hiziv.\n19 Mar c’hoarvezfe ec’h ankounac’hafes an AOTROU da Zoue ha ma’c’h afes war-lerc’h doueoù all, ma o servijfes ha ma stoufes dirazo, e testan deoc’h hiziv: a-dra-sur e viot kollet!\n20 Evel ar pobloù en deus lakaet an AOTROU da vont da get dirazoc’h, e viot kollet, rak n’ho po ket sentet ouzh mouezh an AOTROU ho Toue.\nAl leue aour\n1 Selaou, Israel! Emaout o vont da dremen hiziv ar Jordan evit trec’hiñ pobloù brasoc’h ha kreñvoc’h egedout, kêrioù bras ha mogeriet betek an neñv,\n2 ur bobl vras hag a vent uhel, mibien an Anakim a anavezez, hag ec’h eus klevet diwar o fenn: Piv a zalc’ho dirak mibien Anak?\n3 Gouez eta hiziv penaos an AOTROU da Zoue a dremeno dirazout evel un tan loskus, eñ eo o distrujo hag o izelaio dirazout. O c’hasi kuit hag o lakai da vervel buan, evel m’en deus lavaret an AOTROU.\n4 P’en devo o c’haset kuit an AOTROU da Zoue dirazout, ne lavari ket en da galon: En abeg da’m reizhder eo en deus degaset ac’hanon an AOTROU da berc’hennañ ar vro-mañ. Rak en abeg da zrougiezh ar pobloù-se eo e kas anezho kuit an AOTROU dirazout.\n5 N’eo ket en abeg da’z reizhder ha da eeunder da galon emaout o vont da berc’hennañ ar vro, met en abeg da zrougiezh ar pobloù-se eo e kas anezho kuit an AOTROU dirazout, hag evit kadarnaat ar gomz en deus touet an AOTROU da’z tadoù, da Abraham, da Izaak ha da Jakob.\n6 Gouez eta penaos n’eo ket en abeg da’z reizhder e ro dit an AOTROU da Zoue ar vro vat-se evit he ferc’hennañ, dre ma’z out ur bobl a c’houzoug reut.\n7 Az pez soñj, n’ankounac’ha ket penaos ec’h eus kounnaret an AOTROU da Zoue er gouelec’h, adalek an deiz ma’z out aet kuit eus bro Ejipt betek ma’z oc’h erruet el lec’h-mañ, ez oc’h bet disentus ouzh an AOTROU.\n8 Kounnaret hoc’h eus ivez an AOTROU en Horeb, hag an AOTROU a fuloras a-enep deoc’h, gant ar soñj d’ho tistrujañ.\n9 Pa’z on pignet war ar menez evit degemer an taolennoù maen, taolennoù an emglev en deus graet an AOTROU ganeoc’h, ez on chomet war ar menez daou-ugent devezh ha daou-ugent nozvezh hep debriñ bara hag hep evañ dour.\n10 An AOTROU a roas din an div daolenn vaen, skrivet gant biz Doue, ha warno e oa an holl gomzoù en doa lavaret an AOTROU war ar menez a-greiz an tan, da zeiz ar vodadeg.\n11 A-benn daou-ugent devezh ha daou-ugent nozvezh e roas an AOTROU din an div daolenn vaen, taolennoù an emglev.\n12 An AOTROU a lavaras din: Sav, hast diskenn ac’hann, rak da bobl, an hini ac’h eus lakaet da vont kuit eus an Ejipt, a zo en em vreinet. Distroet int bet buan eus an hent am boa gourc’hemennet dezho, graet o deus ur skeudenn deuzet.\n13 An AOTROU a gomzas o lavarout: Sellet em eus ouzh ar bobl-mañ, ha setu, eo ur bobl a c’houzoug reut.\n14 Lez ac’hanon hag e tistrujin anezho hag e lamin o anv a-zindan an neñvoù, hag e rin ac’hanout ur bobl kreñvoc’h ha brasoc’h egeto.\n15 Me a zistroas hag a ziskennas a-ziwar ar menez, ar menez a zeve gant tan, div daolenn an emglev am boa em daouarn.\n16 Sellet em eus ha setu, pec’het ho poa a-enep an AOTROU ho Toue, graet ho poa ul leue teuzet, distroet oac’h buan eus an hent en doa gourc’hemennet an AOTROU deoc’h.\n17 Kemeret em eus an div daolenn hag o zaolet em eus gant va daouarn d’o zerriñ dirak ho taoulagad.\n18 Stouet em eus dirak an AOTROU, evel diagent, daou-ugent devezh ha daou-ugent nozvezh hep debriñ bara hag hep evañ dour, en abeg d’an holl bec’hedoù ho poa graet, oc’h ober ar pezh a zo fall dirak daoulagad an AOTROU, evit e fuloriñ.\n19 Spontet e voen dirak ar gounnar hag ar fulor en em danas en hoc’h enep a-berzh an AOTROU, evit distrujañ ac’hanoc’h. Met an AOTROU a selaouas ouzhin c’hoazh ar wech-mañ.\n20 An AOTROU a oa kounnaret a-enep Aaron ivez, hag e felle dezhañ e lakaat d’ar marv. Pedet em eus evit Aaron ivez en amzer-se.\n21 Kemeret em eus ho pec’hed, al leue ho poa graet, hag em eus e zevet en tan, hag em eus e freuzet ken na voe aet e poultr. Taolet em eus ar poultr er froud a ziskenne eus ar menez.\n22 Kounnaret hoc’h eus an AOTROU e Tabeera, e Masa hag e Kibrod-Hataava.\n23 Pa gasas an AOTROU ac’hanoc’h eus Kadesh-Barnea en ur lavarout: Pignit ha dalc’hit ar vro am eus roet deoc’h, hoc’h eus disentet ouzh gourc’hemenn an AOTROU ho Toue, n’hoc’h eus ket kredet anezhañ na sentet ouzh e vouezh.\n24 C’hwi a zo bet disentus ouzh an AOTROU abaoe an deiz ma hoc’h anavezan.\n25 Stouet em eus dirak an AOTROU, evel diagent, daou-ugent devezh ha daou-ugent nozvezh, rak en doa lavaret an AOTROU e tistrujfe ac’hanoc’h.\n26 Me a bedas an AOTROU o lavarout: Aotrou AOTROU, na zistruj ket da bobl, da hêrezh, ac’h eus dasprenet gant da vraster hag ac’h eus lakaet da zont kuit eus an Ejipt gant un dorn nerzhus.\n27 Az pez soñj eus da servijerien, Abraham, Izaak ha Jakob, na sell ket ouzh kaleter ar bobl-mañ, nag ouzh e zrougiezh, nag ouzh e bec’hed,\n28 gant aon na vez lavaret er vro ac’h eus tennet ac’hanomp diouti: Dre ma n’eo ket gouest an AOTROU d’o lakaat da vont er vro en doa prometet dezho, ha dre ma kasa anezho, eo en deus o lakaet da vont kuit evit o lazhañ er gouelec’h.\n29 Ha koulskoude ez int da bobl ha da hêrezh, ac’h eus lakaet da vont kuit eus bro Ejipt dre da c’halloud bras ha da vrec’h astennet.\nAn div daolenn vaen nevez. Doujañ an AOTROU\n1 En amzer-se an AOTROU a lavaras din: Gra div daolenn vaen evel ar re gentañ, ha pign da’m c’havout war ar menez. Ober a ri ivez un arc’h koad,\n2 hag e skrivin war an taolennoù-se ar gerioù a oa war an taolennoù kentañ ac’h eus torret, hag e lakai anezho en arc’h.\n3 Graet em eus un arc’h e koad kasia ha div daolenn vaen evel ar re gentañ, ha pignet on war ar menez gant an div daolenn em dorn.\n4 Hag e skrivas war an taolennoù ar pezh en doa skrivet ar wech kentañ, an dek komz en doa lavaret an AOTROU war ar menez a-greiz an tan, da zeiz ar vodadeg. An AOTROU o roas din.\n5 Distroet ha diskennet on a-ziwar ar menez, ha lakaet em eus an taolennoù en arc’h am boa graet; eno emaint evel m’en doa gourc’hemennet an AOTROU din.\n6 Mibien Israel a yeas kuit eus Beerod-mibien-Jaakan evit Mosera. Aaron a varvas eno hag a voe sebeliet. Eleazar e vab a voe aberzhour en e lec’h.\n7 Ac’hane ez ejont kuit evit Gudgoda, hag eus Gudgoda evit Jotbata, ur vro gant gwazhioù-dour.\n8 En amzer-se an AOTROU a zispartias meuriad Levi evit dougen arc’h emglev an AOTROU, evit en em zerc’hel dirak an AOTROU, evit e servijañ hag evit bennigañ en e anv, betek hiziv.\n9 Setu perak n’en deus Levi na lodenn na hêrezh gant e vreudeur, an AOTROU eo e hêrezh, evel m’en deus lavaret an AOTROU da Zoue dezhañ.\n10 En em zalc’het on war ar menez evel an deizioù diagent, daou-ugent devezh ha daou-ugent nozvezh. An AOTROU a selaouas ouzhin c’hoazh ar wech-mañ, an AOTROU ne fellas ken dezhañ da zistrujañ.\n11 An AOTROU a lavaras din: Sav! Kae evit kerzhout dirak ar bobl, hag ez aint da berc’hennañ ar vro am eus touet reiñ d’ho tadoù.\n12 Bremañ eta, Israel, petra a c’houlenn diganit an AOTROU da Zoue, nemet doujañ an AOTROU da Zoue, kerzhout en e holl hentoù, karout anezhañ, servijañ an AOTROU da Zoue eus da holl galon hag eus da holl ene,\n13 mirout gourc’hemennoù an AOTROU hag e reolennoù a gemennan dit hiziv, evit ma vi eürus?\n14 D’an AOTROU da Zoue eo an neñvoù ha neñvoù an neñvoù, an douar ha kement a zo ennañ,\n15 ha nemet ouzh da dadoù eo, en em stagas an AOTROU evit o c’harout. War o lerc’h, a-douez an holl bobloù, dibabet en deus ac’hanoc’h, o lignez, evel m’emañ hiziv.\n16 Amdroc’hit eta ho kalonoù ha na reudit ket ho kouzoug.\n17 Rak an AOTROU ho Toue eo Doue an doueoù had Aotrou an aotrounez, an Doue bras, galloudek ha spontus, na ra van ebet eus diavaezioù an dud ha na gemer ket a zonezon,\n18 a ro e wir d’an emzivad ha d’an intañvez, a gar an diavaeziad hag a ro dezhañ boued ha dilhad.\n19 Karout a reot an diavaeziad, rak diavaezidi oc’h bet e bro Ejipt.\n20 Doujañ a ri an AOTROU da Zoue, hag e serviji anezhañ, hag en em stagi outañ, hag e toui dre e anv.\n21 Eñ eo da veuleudi, eñ eo da Zoue, eñ eo an hini en deus graet en da geñver an traoù bras ha spontus o deus gwelet da zaoulagad.\n22 Da dadoù a ziskennas d’an Ejipt, bez’ e oant dek ha tri-ugent, ha bremañ, an AOTROU da Zoue en deus lakaet ac’hanout da vezañ niverus evel stered an neñvoù.\nKarout an AOTROU ha mirout e c’hourc’hemennoù\n1 Karout a ri an AOTROU da Zoue, hag e viri atav e garg, e reolennoù, e varnedigezhioù hag e c’hourc’hemennoù.\n2 Hiziv ec’h anavezit, ar pezh n’o deus ket anavezet ha n’o deus ket gwelet ho mibien, kastizoù an AOTROU ho Toue, e vraster, e zorn kreñv hag e vrec’h astennet,\n3 ar sinoù hag an oberoù a reas e-kreiz an Ejipt a-enep Faraon roue an Ejipt hag a-enep e holl vro,\n4 ar pezh a reas da armead an Ejipt, d’e gezeg ha d’e girri pa lakaas da zont doureier ar Mor Ruz warno pa zeuent war ho lerc’h, o tistrujañ anezho betek hiziv,\n5 ar pezh a reas evidoc’h er gouelec’h betek ho tonedigezh el lec’h-mañ,\n6 ar pezh a reas da Zatan ha da Abiram, mibien Eliab mab Ruben, penaos an douar a zigoras e c’henoù da lonkañ anezho gant o ziegezhioù, o zeltennoù hag an holl draoù a oa dezho, e-touez holl Israel.\n7 Rak ho taoulagad o deus gwelet an holl oberoù bras en deus graet an AOTROU.\n8 Mirout a reot an holl c’hourc’hemennoù a gemennan deoc’h hiziv, evit ma en em greñvaiot ha ma’z eot da berc’hennañ ar vro emaoc’h o vont da berc’hennañ,\n9 hag evit ma vo hiraet ho teizioù war an douar en doa touet an AOTROU reiñ d’ho tadoù, dezho ha d’o lignez, ur vro a zever gant laezh ha mel.\n10 Rak ar vro ma’z ez e-barzh d’he ferc’hennañ n’eo ket evel bro Ejipt ma’z oc’h aet kuit diouti, e-lec’h ec’h hades da had hag e toures anezhañ gant da droad evel ul liorzh legumaj.\n11 Ar vro ma’z it da dremen e-barzh d’he ferc’hennañ a zo ur vro a venezioù hag a draoniennoù, a ev dour glav an neñv,\n12 ur vro ma vez an AOTROU da Zoue o kemer preder ganti, emañ daoulagad an AOTROU da Zoue dalc’hmat warni, adalek penn kentañ ar bloaz betek ar penn diwezhañ.\n13 Mar sentit ouzh ar gourc’hemennoù a gemennan deoc’h hiziv, mar karit an AOTROU ho Toue o servijañ anezhañ eus hoc’h holl galon hag eus hoc’h holl ene,\n14 me a roio d’ho pro e koulz ar glav eus ar gentañ hag eus an diwezhañ amzer, hag e tastumi da winizh, da win ha da eoul,\n15 me a lakaio geot ez parkeier evit da loened, hag e tebri hag ez po da walc’h.\n16 Diwallit ouzh lezel ho kalon touellañ ac’hanoc’h, gant aon na zistrofec’h, na servijfec’h doueoù all ha na stoufec’h dirazo.\n17 Fulor an AOTROU en em danfe a-enep deoc’h, hag e serrfe an neñvoù, ne vefe ket glav, an douar ne rofe ket e frouezh, hag e varvfec’h buan a-ziwar ar vro vat a ro deoc’h an AOTROU.\n18 Lakait eta va c’homzoù-mañ en ho kalon hag en hoc’h ene, ereit anezho evel un arouez war ho taouarn, hag e vint evel talgenoù etre ho taoulagad,\n19 o c’helenn a ri da’z mibien hag e komzi diouto pa vi ez ti ha pa gerzhi war an hent, pa c’hourvezi ha pa savi,\n20 o skrivañ a ri war bostoù da di ha war da zorojoù,\n21 evit ma vo kresket ho teizioù ha deizioù ho mibien war an douar en doa touet an AOTROU reiñ d’ho tadoù, kement ha deizioù an neñvoù a-us d’an douar.\n22 Mar mirit an holl c’hourc’hemennoù am eus kemennet deoc’h, ma rit diouto evit karout an AOTROU ho Toue, evit kerzhout en e holl hentoù hag evit en em stagañ outañ,\n23 an AOTROU a gaso kuit dirazoc’h an holl vroadoù-se, hag e teuiot da vestr war broadoù brasoc’h ha kreñvoc’h egedoc’h.\n24 Pep lec’h ma vac’ho sol ho treid warnañ a vo deoc’h, ho harzoù a vo adalek ar gouelec’h hag al Liban, adalek ar stêr, ar stêr Eufratez, betek mor ar c’huzh-heol.\n25 Den ne zalc’ho dirazoc’h. An AOTROU ho Toue a skuilho aon ha spont ouzhoc’h dre ar vro a vac’hot warni, evel m’en deus lavaret.\n26 Setu, e lakaan dirazoc’h hiziv ar vennozh hag ar vallozh,\n27 ar vennozh mar sentit ouzh gourc’hemennoù an AOTROU ho Toue, a gemennan deoc’h hiziv,\n28 ar vallozh ma ne sentit ket ouzh gourc’hemennoù an AOTROU ho Toue ha ma tistroit eus an hent a gemennan deoc’h hiziv, evit mont war-lerc’h doueoù all n’hoc’h eus ket anavezet.\n29 P’en devo da lakaet an AOTROU da Zoue da vont er vro ma’z ez e-barzh d’he ferc’hennañ, e tisklêri ar vennozh war Venez Gerizim hag ar vallozh war Venez Ebal.\n30 Ha n’emaint ket en tu all d’ar Jordan, war-zu hent ar c’huzh-heol, e bro ar Gananeiz a zo o chom er blaenenn dirak Gilgal, e-kichen dervennoù More?\n31 Rak ez it da dremen ar Jordan, evit mont da berc’hennañ ar vro a ro deoc’h an AOTROU ho Toue. C’hwi a berc’henno anezhi heg a chomo enni.\n32 Mirit an holl reolennoù ha barnedigezhioù a lakaan dirazoc’h hiziv ha grit diouto.\nUl lec’h hepken evit azeuliñ\n1 Setu ar reolennoù hag ar barnedigezhioù a virot, diouto e reot er vro a ro deoc’h an AOTROU, Doue da dadoù, evit he ferc’hennañ, e-pad an holl amzer a vevot war an douar.\n2 Distrujañ a reot an holl lec’hioù m’o devo servijet enno o doueoù ar broadoù emaoc’h o vont da gas kuit, war ar menezioù uhel, war ar c’hrec’hiennoù ha dindan kement gwezenn c’hlas.\n3 Hag e tiskarot o aoterioù, e torrot o delwennoù, e tevot en tan o asheraoù (= doueezoù), e troc’hot skeudennoù kizellet o doueoù, e tilamot o anvioù diwar al lec’hioù-se.\n4 Ne reot ket evel-se e-keñver an AOTROU ho Toue,\n5 met klask a reot anezhañ el lec’h en devo dibabet an AOTROU ho Toue a-douez hoc’h holl veuriadoù, evit lakaat e anv da chom ennañ; dont a ri eno.\n6 Eno e tegasot ho loskaberzhoù, hoc’h aberzhoù, ho teogoù, ar profoù savet eus ho taouarn, hoc’h aberzhoù evit seveniñ ur gouestl, ho profoù a-youl-vat, re gentañ-ganet ho loened bras hag ho loened bihan.\n7 Eno e tebrot dirak an AOTROU ho Toue hag e laouenaiot, c’hwi hag ho tiegezhioù, eus an holl draoù en devo resevet ho taouarn hag en devo ho penniget an AOTROU ho Toue drezo.\n8 Ne reot ket evel ma reomp hiziv, pep hini evel ma kav reizh,\n9 rak n’oc’h ket erruet c’hoazh d’an diskuizh ha d’an hêrezh a ro deoc’h an AOTROU ho Toue.\n10 Tremen a reot ar Jordan hag e chomot er vro a ro an AOTROU ho Toue da hêrezh deoc’h. Hag ho po diskuizh diouzh hoc’h holl enebourien tro-war-dro, hag e chomot e surentez.\n11 Neuze e vo ul lec’h dibabet gant an AOTROU ho Toue evit lakaat e anv da chom ennañ. Eno e tegasot kement a c’hourc’hemennan deoc’h, ho loskaberzhoù, hoc’h aberzhoù, ho teogoù, ar profoù savet eus ho taouarn, pep prof ho po dibabet evit seveniñ ur gouestl ho po graet d’an AOTROU.\n12 Eno e laouenaiot dirak an AOTROU ho Toue, c’hwi, ho mibien, ho merc’hed, ho servijerien, ho mitizhien, hag al Leviad a vo e-barzh ho torojoù, rak n’en deus na lodenn na hêrezh ganeoc’h.\n13 Diwall da ginnig da loskaberzhoù e pep lec’h a weli,\n14 met da loskaberzhoù a ginnigi el lec’h dibabet gant an AOTROU en unan eus da veuriadoù, hag eno e ri kement a c’hourc’hemennan dit.\n15 Koulskoude, hervez c’hoantoù da ene, e c’helli lazhañ ha debriñ kig e-barzh da zorojoù, hervez ar vennozh en devo roet dit an AOTROU da Zoue. An hini dic’hlan hag an hini glan a zebro, evel ma vez debret ar c’hazelenn pe ar c’harv.\n16 Nemet ne zebrot ket ar gwad, en skuilhot war an douar evel dour.\n17 Ne c’helli ket debriñ e-barzh da zorojoù deog da winizh, da win ha da eoul, na re gentañ-ganet da loened bras ha da loened bihan, na da aberzhoù evit seveniñ ur gouestl, na da brofoù a-youl-vat, nag ar profoù savet eus da zaouarn.\n18 Debriñ a ri anezho dirak an AOTROU da Zoue, el lec’h dibabet gant an AOTROU da Zoue, te, da vab, da verc’h, da servijer, da vatezh, hag al Leviad a vo e-barzh da zorojoù, hag e laouenai dirak an AOTROU da Zoue eus an holl draoù en devo resevet da zaouarn.\n19 Diwall da zilezel al Leviad keit ha ma vevi war an douar.\n20 P’en devo ledanaet an AOTROU da Zoue da harzoù, evel m’en deus prometet dit, e lavari: Fellout a ra din debriñ kig! Rak da ene a c’hoantaio debriñ kig. Hag e c’helli debriñ hervez c’hoantoù da ene.\n21 Mard eo pell diouzhit al lec’h dibabet gant an AOTROU da Zoue evit lakaat e anv da chom ennañ, e c’helli lazhañ eus da loened bras hag eus da loened bihan evel ma em eus gourc’hemennet dit, hag e c’helli o debriñ e-barzh da zorojoù hervez c’hoantoù da ene.\n22 O debriñ a ri evel ma vez debret ar c’hazelenn pe ar c’harv, an hini dic’hlan hag an hini glan o debro.\n23 Koulskoude e vi sur na zebri ket ar gwad, rak ar gwad eo an ene, ha ne zebri ket an ene gant ar c’hig.\n24 N’en debri ket, en skuilhi war an douar evel dour.\n25 N’en debri ket evit ma vi eürus, te ha da vibien war da lerc’h, en ur ober ar pezh a zo reizh dirak daoulagad an AOTROU.\n26 Met kemer a ri da draoù santel ha da aberzhoù evit seveniñ ur gouestl, hag e teui d’al lec’h dibabet gant an AOTROU.\n27 Kinnig a ri da loskaberzhoù, kig ha gwad, war aoter an AOTROU da Zoue; gwad da aberzhoù all a vo skuilhet war aoter an AOTROU da Zoue, hag e tebri ar c’hig.\n28 Mir ha selaou an holl draoù a c’hourc’hemennan dit evit ma vi eürus, te ha da vibien war da lerc’h, da viken, en ur ober ar pezh a zo mat ha reizh dirak daoulagad an AOTROU da Zoue.\n29 P’en devo distrujet an AOTROU da Zoue a-zirazout ar broadoù emaout o vont da gas kuit, pa berc’henni o bro hag e vi o chom enni,\n30 diwall da gouezhañ er pech en ur vont war o lerc’h, goude ma vint bet distrujet azirazout; diwall da glask titouroù diwar-benn o doueoù, o lavarout: Penaos e servije ar pobloù-se o doueoù? Me a raio evel-se, me ivez.\n31 Ne ri ket evel-se e-keñver an AOTROU da Zoue, rak graet o deus d’o doueoù kement a zo un euzhusted d’an AOTROU, ar pezh a gasa, ha zoken o deus devet en tan o mibien hag o merc’hed d’o doueoù.\n32 Mirout a reot an holl draoù a c’hourc’hemennan dit hag e reot diouto, ha ne lakaiot netra ouzhpenn enno ha ne lammot netra diouto.\nArabat mont war-lerc’h doueoù all\n1 Mar sav en da greiz ur profed pe un huñvreer, hag a ro dit ur sin pe ur burzhud,\n2 ha ma c’hoarvez ar sin-se pe ar burzhud-se en deus komzet diwar e benn en ur lavarout: Deomp war-lerc’h doueoù all na’c’h eus ket anavezet ha servijomp anezho!\n3 Ne selaoui ket komzoù ar profed-se nag an huñvreer-se, rak an AOTROU ho Toue a amprouo ac’hanoc’h evit gouzout hag e karit an AOTROU ho Toue eus hoc’h holl galon hag eus hoc’h holl ene.\n4 Mont a reot war-lerc’h an AOTROU ho Toue hag e toujot anezhañ. Mirout a reot e c’hourc’hemennoù hag e sentot ouzh e vouezh, servijañ a reot anezhañ hag en em stagot outañ.\n5 Met lakaet e vo d’ar marv ar profed-se pe an huñvreer-se, rak komzet en deus eus treiñ kein d’an AOTROU ho Toue en deus tennet ac’hanoc’h eus bro Ejipt hag en deus dasprenet ac’hanoc’h eus an ti sklavelezh, evit distreiñ ac’hanout eus an hent en deus gourc’hemennet an AOTROU da Zoue kerzhout warnañ. Evel-se e vo lamet an droug diouzh da greiz.\n6 Pa zougo ac’hanout d’an droug da vreur mab da vamm, pe da vab, pe da verc’h, pe da wreg war da vruched, pe da vignon a zo evel da ene, o lavarout e kuzh: Deomp ha servijomp doueoù all na’c’h eus ket anavezet, na te na da dadoù,\n7 a-douez doueoù ar pobloù a zo en-dro, tost pe pell, adalek penn an douar betek dibenn an douar,\n8 n’asanti ket dezhañ ha ne selaoui ket anezhañ. Da lagad a vo didruez, n’esperno ket anezhañ, ne c’holoi ket anezhañ,\n9 met a-dra-sur e lazhi anezhañ. Da zorn a vo warnañ da gentañ evit e lakaat d’ar marv, ha dorn an holl bobl goude.\n10 Hag e veinatai anezhañ d’ar marv, rak klasket en deus distreiñ ac’hanout diouzh an AOTROU da Zoue en deus tennet ac’hanout eus bro Ejipt, eus an ti sklavelezh.\n11 Holl Israel a glevo kement-se hag a zoujo, ha ne vo ken graet un dra ken fall en da greiz.\n12 Pa glevi lavarout diwar-benn unan eus ar c’hêrioù en devo roet dit an AOTROU da Zoue evit chom enno:\n13 Tud fall, mibien an droug, a zo deuet er-maez ac’hanout hag o deus douget d’an droug annezidi ar gêr-se o lavarout: Deomp ha servijomp doueoù all na’c’h eus ket anavezet,\n14 e reni un enklask, e c’houlenni hag e klaski gouzout gant evezh. Mard eo gwir ha diarvar an dra-se, graet eo un euzhusted en ho touez,\n15 a-dra-sur e lazhi annezidi ar gêr-se gant troc’h ar c’hleze hag e lakai anezhi da verz gant kement a vo enni, hag e lazhi al loened gant troc’h ar c’hleze.\n16 Dastum a ri e-kreiz al leurgêr hec’h holl ziwisk hag e tevi en tan ar gêr gant hec’h holl ziwisk dirak an AOTROU da Zoue. Ur yoc’h e vo da viken ha ne vo ken adsavet.\n17 Ne chomo netra ez torn eus ar pezh a zo lakaet da verz, evit ma tistroio an AOTROU eus gwrez e gounnar, ma raio dit truez, m’en devo trugarez ouzhit ha ma lakaio ac’hanout da greskiñ, evel m’en deus touet da’z tadoù,\n18 pa ec’h eus sentet ouzh mouezh an AOTROU da Zoue, o virout e holl c’hourc’hemennoù a gemennan dit hiziv, hag oc’h ober ar pezh a zo reizh dirak daoulagad an AOTROU da Zoue.\nLoened glan ha dic’hlan. An deog\n1 Mibien an AOTROU ho Toue emaoc’h-c’hwi. N’en em reot flañch ebet ha n’en em douzot ket etre ho taoulagad evit unan marv.\n2 Rak ur bobl santel ez out evit an AOTROU da Zoue. An AOTROU da Zoue en deus da zibabet evit ma vi dezhañ ur bobl ispisial, a-douez an holl bobloù a zo war-c’horre an douar.\n3 Ne zebri netra euzhus.\n4 Setu amañ al loened a zebrot: an ejen, an dañvad, ar c’havr,\n5 ar c’harv, ar c’hazelenn, an demm, ar c’hragvouc’h, an heizez, ar bual, ar yourc’h.\n6 Kement loen a zo faoutet e garn, forc’hek e droad, hag a zaskir e-touez an anevaled, a zebrot.\n7 Koulskoude, a-douez ar re a zaskir pe a-douez ar re a zo faoutet o c’harn pe a-douez ar re a zo forchek o zroad, ne zebrot ket ar c’hañval, ar c’had hag ar c’honikl, rak daskiriat a reont met n’eo ket faouted o c’harn, dic’hlan e vint evidoc’h,\n8 hag ar moc’h rak faoutet eo e garm met ne zaskir ket, dic’hlan e vo evidoc’h. Ne zebrot ket eus o c’hig ha ne stokot ket ouzh o c’horfoù marv.\n9 Setu amañ ar re a zebrot a-douez ar pezh a zo en doureier. Kement en deus angelloù ha skant a zebrot.\n10 Koulskoude, ar re n’o deus na angelloù na skant ne zebrot ket, dic’hlan e vint evidoc’h.\n11 Kement labous glan a zebrot.\n12 Setu amañ ar re na zebrot ket: an erer, ar grifon, an erer-spluj,\n13 ar gup, ar barged, ar bultur hag e rumm,\n14 ar vran hag hec’h holl rummoù,\n15 ar struskañval, an toud, ar skrav, ar sparfell hag he rumm,\n16 an hoper-noz, ar gaouenn, an alarc’h,\n17 ar pilikant, ar morvaout, ar vorvran,\n18 ar c’hwibon, ar gerc’heiz hag he rumm, an houperig hag al logodenn-dall.\n19 Pep loen a ruz hag a nij a vo un euzhusted evidoc’h, ne zebrot ket diouto.\n20 Kement labous glan a zebrot.\n21 Ne zebrot ket ul loen marvet anezhañ e-unan; e reiñ a ri d’an diavaeziad a vo e-barzh da zorojoù hag eñ en debro, pe en gwerzhi d’un diavaeziad, rak ur bobl santel ez out evit an AOTROU da Zoue. Ne boazhi ket ar menn-gavr e laezh e vamm.\n22 Ne vanki ket da reiñ an deog eus an holl frouezh taolet diwar da had, eus ar pezh a denni eus da bark, bep bloaz.\n23 Hag e tebri dirak an AOTROU da Zoue, el lec’h en devo dibabet evit lakaat e anv da chom ennañ, deog da winizh, da win ha da eoul, ha re gentañ-ganet da loened bras ha da loened bihan, evit ma teski doujañ atav an AOTROU da Zoue.\n24 Mard eo re hir evidout an hent, p’en devo da venniget an AOTROU da Zoue, en doare na c’helli ket dougen kement-se, dre ma vo re bell al lec’h dibabet gant an AOTROU da Zoue evit lakaat e anv da chom ennañ,\n25 neuze, e troki anezho en arc’hant hag e serri an arc’hant ez torn. Mont a ri d’al lec’h en devo dibabet an AOTROU da Zoue,\n26 hag e roi an arc’hant en trok eus kement a c’hoantaio da ene, loened bras pe bihan, gwin, evajoù kreñv, hervez c’hoantoù da ene e tebri dirak an AOTROU da Zoue, hag e laouenai, te ha da diegezh.\n27 Ne zilezi ket al Leviad a vo e-barzh da zorojoù, rak n’en deus na lodenn na hêrezh ganit.\n28 A-benn tri bloaz, e tenni holl zeog da leve eus ar bloavezh-se hag e lakai anezhañ e-barzh da zorojoù.\n29 Dont a raio al Leviad, n’en deus na lodenn na hêrezh ganit, an diavaeziad, an emzivad hag an intañvez a vo e-barzh da zorojoù, hag e tebrint hag o devo o gwalc’h, evit ma vennigo ac’hanout an AOTROU da Zoue e kement labour a ri gant da zaouarn.\nAr bloavezh-ehan. Dieubiñ ar sklaved. Re gentañ-ganet al loened\n1 Da zibenn pep seizh vloaz e ri un ehan.\n2 Setu penaos e vo graet an ehan: M’en devo prestet d’e nesañ ur c’hredour, en em zistardo eus e wirioù, ne hasto ket e nesañ pe e vreur pa vo bet embannet ehan an AOTROU.\n3 Bez’ e c’helli hastañ an diavaeziad, met diwar-benn ar pezh a zo dit gant da vreur, en em zistardi eus da wirioù.\n4 Evel-se ne vo ket a beorien ganeoc’h, rak an AOTROU a vennigo ac’hanout a-dra-sur er vro a ro dit an AOTROU da Zoue da berc’hennañ evel hêrezh,\n5 gant ma senti ouzh mouezh an AOTROU da Zoue, o virout an holl c’hourc’hemennoù a gemennan dit hiziv hag oc’h ober diouto.\n6 An AOTROU da Zoue a vennigo ac’hanout evel m’en deus lavaret, hag e presti da galz a bobloù, n’ampresti ket, te a vestronio kalz a bobloù, ne vestrognint ket ac’hanout.\n7 Pa vo unan eus da vreudeur paour en da greiz, e-barzh da zorojoù, er vro a ro dit an AOTROU da Zoue, ne galetai ket da galon ha ne serri ket da zorn e-keñver da vreur paour,\n8 met e tigeri frank da zorn dezhañ, hag e presti dezhañ ar pezh en devo ezhomm, ar pezh a vanko dezhañ.\n9 Diwall da vezañ ur soñj en da galon drouk ha ma lavarfe: Emañ ar seizhvet bloaz o tostaat, ar bloavezh-ehan! Diwall da vezañ ul lagad didruez e-keñver da vreur paour evit tremen hep reiñ netra dezhañ. Krial a rafe etrezek an AOTROU a-enep dit, hag e vefe ur pec’hed evidout.\n10 A-dra-sur e roi dezhañ, ha da galon ne vo ket dilaouen, rak abalamour da-se an AOTROU da Zoue a vennigo ac’hanout ez holl labourioù, e kement a ri gant da zaouarn.\n11 Peorien e vo dalc’hmat er vro, setu perak e roan dit ar gourc’hemenn-mañ hag e lavaran dit: digeriñ a ri da zorn da’z preur, d’ar paour ha d’an ezhommeg a vo ez pro.\n12 Ma en em werzh dit da vreur, a-douez an Hebreed, den pe gwreg, e servijo ac’hanout c’hwec’h vloaz, d’ar seizhvet bloaz e kasi anezhañ frank eus da di.\n13 Pa gasi anezhañ frank eus da di, n’en kasi ket kuit er c’houllo,\n14 te a roio dezhañ eus da dropell, eus da leur hag eus da waskell, eus ar madoù en devo an AOTROU da venniget drezo.\n15 Dalc’h soñj ez out bet sklav e bro Ejipt, hag en deus dasprenet ac’hanout an AOTROU da Zoue, setu perak e roan dit ar gourc’hemenn-mañ hiziv.\n16 Mar lavar dit: Ned in ket eus da di, rak karout a ra ac’hanout ha da diegezh hag en em gav mat ganit,\n17 e kemeri ur minaoued hag e toulli e skouarn dezhañ ouzh an nor, hag e servijo ac’hanout da viken. Evel-se e ri ivez da’z matezh.\n18 Ne vo ket diaes dit kas anezhañ frank eus da di, rak servijet en devo ac’hanout e-pad c’hwec’h vloaz hag en devo talvezet div wech ur mevel gopret. Hag an AOTROU da Zoue a vennigo ac’hanout e kement a ri.\n19 Kement par kentañ-ganet a vo ganet eus da loened bras pe bihan a vo santelaet d’an AOTROU da Zoue. Ne labouri ket gant ar c’hentañ-ganet eus da vuoc’h ha ne douzi ket ar c’hentañ-ganet eus da zeñved.\n20 Debriñ a ri anezhañ dirak an AOTROU da Zoue, el lec’h dibabet gantañ, te ha da diegezh, bep bloaz.\n21 M’en deus ur si bennak, mard eo kamm pe dall, mar en deus ur si fall all, n’aberzhi ket anezhañ d’an AOTROU da Zoue.\n22 Debriñ a ri anezhañ e-barzh da zorojoù. An hini dic’hlan hag an hini glan a zebro, evel ma vez debret ar c’hazelenn pe ar c’harv.\n23 Nemet ne zebri ket ar gwad, en skuilhi war an douar evel dour.\nAr Pask. Gouel ar sizhunioù. Gouel al logelloù. Ar varnerien hag an ofiserien\n1 Mirout a ri miz Abib (= an tañvouez) hag e ri ar Pask d’an AOTROU da Zoue, rak e miz Abib eo en deus tennet ac’hanout an AOTROU da Zoue eus bro Ejipt, da noz.\n2 Aberzhiñ a ri ar Pask d’an AOTROU da Zoue, da loened bras ha bihan, el lec’h en devo dibabet an AOTROU evit lakaat e anv da chom ennañ.\n3 Ne zebri ket bara goet; e-pad seizh devezh e tebri bara hep goell, bara ar glac’har, rak aet out kuit buan eus bro Ejipt; evel-se e vo evit ma ez po soñj eus an deiz ma’z out aet kuit eus bro Ejipt, holl zeizioù da vuhez.\n4 Ne vo ket gwelet goell ez ti e-barzh da holl zouar e-pad seizh devezh, ha ne dremeno ket an noz betek ar mintin ar c’hig aberzhet d’abardaez er c’hentañ deiz.\n5 Ne c’helli ket aberzhiñ ar Pask en ur gêr bennak eus al lec’hioù a roio dit an AOTROU da Zoue,\n6 met el lec’h en devo dibabet an AOTROU da Zoue evit lakaat e anv da chom ennañ ec’h aberzhi ar Pask, d’abardaez, adalek ma vo kuzhet an heol, d’an ampoent ma’z aes kuit eus an Ejipt.\n7 E boazhañ hag e zebriñ a ri el lec’h dibabet gant an AOTROU da Zoue. Diouzh ar beure e tistroi hag ez i da’z teltennoù.\n8 E-pad c’hwec’h devezh e tebri bara hep goell. D’ar seizhvet deiz, ho po ur vodadeg veur d’an AOTROU, ne ri labour ebet.\n9 Kontañ a ri seizh sizhun; adalek ma vo kroget gant ar falz en edeier, en em lakai da gontañ ar seizh sizhun-se,\n10 hag e ri gouel ar sizhunioù d’an AOTROU da Zoue, o kinnig eus da zorn ur prof a-youl-vat, hervez m’en devo benniget ac’hanout an AOTROU da Zoue.\n11 Hag e laouenai dirak an AOTROU da Zoue, te, da vab, da verc’h, da servijer, da vatezh hag al Leviad a vo e-barzh da zorojoù, an diavaeziad, an emzivad hag an intañvez a vo en da douez, el lec’h en devo dibabet an AOTROU da Zoue evit lakaat e anv da chom ennañ.\n12 Dalc’h soñj ez out bet sklav e bro Ejipt, mirout a ri ar reolennoù-mañ hag e ri diouto.\n13 Ober a ri gouel al logelloù e-pad seizh devezh, pa ez po dastumet frouezh da leur ha da waskell.\n14 Hag e laouenai oc’h ober ar gouel, te, da vab, da verc’h, da servijer, da vatezh, al Leviad, an diavaeziad, an emzivad hag an intañvez a vo e-barzh da zorojoù.\n15 E-pad seizh devezh e ri ar gouel d’an AOTROU da Zoue el lec’h dibabet gant an AOTROU, rak an AOTROU da Zoue a vennigo ac’hanout ez holl eostoù hag e kement a ri gant da zaouarn, hag e vi leun a levenez.\n16 Teir gwech er bloaz, pep gwaz ac’hanoc’h en em gavo dirak an AOTROU ho Toue, el lec’h dibabet gantañ, da ouel ar bara hep goell, da ouel ar sizhunioù ha da ouel al logelloù, ha n’en em ziskouezo ket er c’houllo dirak an AOTROU.\n17 Pep hini a roio hervez ar pezh en devo, hervez ar vennozh en devo roet dezhañ an AOTROU da Zoue.\n18 Lakaat a ri barnerien hag ofiserien en holl c’hêrioù a roio an AOTROU da Zoue dit, hervez da veuriadoù. Hag e tougint barnedigezhioù reizh d’ar bobl.\n19 Ne wei ket ar barnedigezhioù, ne ri van eus diavaez an dud, ne zegemeri ket donezonoù, rak an donezonoù a zall daoulagad ar re fur hag a vrein komzoù ar re reizh.\n20 Heuliañ a ri gant evezh ar reizhder, evit ma vevi ha ma perc’henni ar vro a ro dit an AOTROU da Zoue.\nArabat mont war-lerc’h doueoù all. Al lez-varn. Ar roue\n21 Ne blanti ket a ashera (= doueez) e koad e-kichen an aoter a savi d’an AOTROU da Zoue.\n22 Ne savi skeudenn ebet, ar pezh a gasa an AOTROU da Zoue.\n1 N’aberzhi ket d’an AOTROU da Zoue ur c’hole pe un oan en defe ur si bennak pe a vefe distumm, rak un euzhusted e vefe d’an AOTROU da Zoue.\n2 Pa en em gavo en da greiz, en unan eus ar c’hêrioù a roio an AOTROU da Zoue dit, un den pe ur wreg hag a raio ar pezh a zo drouk dirak daoulagad an AOTROU da Zoue, o terriñ e emglev,\n3 o vont war-lerc’h doueoù all o servijañ anezho hag o stouiñ dirazo, dirak an heol pe dirak al loar pe dirak holl arme an neñv, ar pezh ne’m eus ket gourc’hemennet,\n4 pa vo lavaret-se dit hag ez po klevet diwar-benn an dra-se, e reni un enklask gant evezh. Mard eo gwir ha sur ar pezh a vo bet lavaret, un euzhusted a vo bet graet en Israel,\n5 e lakai da zont ouzh da zorojoù an den pe ar wreg a vo kablus da vezañ graet-se, hag e veinatai an den pe ar wreg d’ar marv.\n6 War gomz daou dest pe dri dest e vo lakaet d’ar marv an hini a zle mervel. Ne vo ket lakaet d’ar marv war gomz un test hepken.\n7 Dorn an testoù a vo warnañ da gentañ evit e lakaat d’ar marv, ha dorn an holl bobl goude. Evel-se e vo lamet an droug diouzh da greiz.\n8 Pa vo un dra re ziaes da varn evidout, etre gwad ha gwad, etre rendael ha rendael, etre gouli ha gouli, enebiezh e-barzh da zorojoù, e savi hag e teui d’al lec’h dibabet gant an AOTROU da Zoue,\n9 hag ez i da gavout an aberzhourien, al Levited, etrezek an hini a vo barner en deizioù-se, hag e c’houlenni kuzul, hag e tisklêrint dit setañs ar varn.\n10 Hag e ri evel ma vo bet disklêriet dit el lec’h dibabet gant an AOTROU, hag e viri an holl draoù a vo bet kelennet dit hag e ri diouto.\n11 Ober a ri hervez setañs al lezenn o devo kelennet dit hag hervez ar varnedigezh o devo disklêriet dit; ne zistroi ket eus ar setañs o devo lavaret, nag a-zehou nag a-gleiz.\n12 An den a raio gant lorc’h ha na selaouo ket an aberzhour en em zalc’ho eno evit servijañ an AOTROU da Zoue, pe na selaouo ket ar barner, an den-se a varvo, hag evel-se e vo lamet an droug diouzh Israel,\n13 evit ma klevo ha ma toujo an holl bobl, ha na savint ken dre ourgouilh.\n14 Pa vi aet er vro a ro dit an AOTROU da Zoue da berc’hennañ hag e vi o chom enni, e lavari: Me a lakaio ur roue warnon evel an holl bobloù a zo en-dro din;\n15 aketus e vi da lakaat warnout ur roue en devo dibabet an AOTROU da Zoue; lakaat a ri warnout ur roue a-douez da vreudeur, ne c’helli ket lakaat warnout un diavaeziad na vefe ket da vreur.\n16 Ne vo ket dezhañ un niver bras a gezeg, ha ne zegaso ket ar bobl en-dro d’an Ejipt evit kreskiñ niver ar c’hezeg, rak an AOTROU en deus lavaret deoc’h: Ne zistroit ken dre an hent-se.\n17 Ne vo ket dezhañ kennebeut un niver bras a wragez, gant aon na zeufe e galon d’en em zistreiñ, ha ne vo ket dezhañ kalz a arc’hant hag a aour.\n18 Adalek ma vo azezet war dron e rouantelezh, e skrivo evitañ e-unan en ul levr un eilad eus al lezenn-mañ, en devo digant an aberzhourien, al Levited.\n19 Hemañ a vo gantañ hag e lenno ennañ holl zeizioù e vuhez, evit ma tesko doujañs an AOTROU e Zoue, o virout holl gomzoù al lezenn-mañ hag e holl reolennoù hag oc’h ober diouto.\n20 E galon ne savo ket dreist e vreudeur, ha ne zistroio ket eus ar gourc’hemennoù nag a-zehou nag a-gleiz, evit ma vo hiraet e zeizioù en e rouantelezh, dezhañ ha d’e vibien, e-touez Israel.\nGwirioù an aberzhourien hag al Levited. Traoù euzhus. Ar profed.\n1 An aberzhourien, al Levited, hag holl veuriad Levi, n’o devo na lodenn na hêrezh gant Israel; debriñ a raint eus ar profoù graet dre an tan d’an AOTROU hag eus e hêrezh.\n2 N’o devo ket hêrezh e-touez o breudeur, an AOTROU eo o hêrezh, evel m’en deus lavaret dezho.\n3 Setu amañ gwirioù an aberzhourien digant ar bobl, digant ar re a ginnig un aberzh, pe kole pe oan, roet e vo d’an aberzhour ar skoaz, an div javed, ar c’hof,\n4 roet e vo dezhañ ivez frouezh kentañ da winizh, da win ha da eoul, ha touz kentañ da zeñved,\n5 rak an AOTROU da Zoue en deus dibabet anezhañ a-douez da holl veuriadoù evit en em zerc’hel da servijañ en anv an AOTROU, eñ hag e vibien, da viken.\n6 Pa’z aio ul Leviad eus unan eus da zorojoù, eus al lec’h ma vo o chom en Israel, ha ma teuio, hervez c’hoant e ene, el lec’h en devo dibabet an AOTROU,\n7 ha m’en em zalc’ho da servijañ en anv an AOTROU da Zoue, evel e holl vreudeur Levited oc’h en em zerc’hel eno dirak an AOTROU,\n8 e resevo evit boued ul lodenn heñvel ouzh hini ar re all, ouzhpenn ar pezh a c’hellfe bezañ gwerzhet eus madoù e dadoù.\n9 Pa vi aet er vro a ro dit an AOTROU da Zoue, ne zeski ket ober traoù heñvel ouzh euzhusted ar pobloù-se.\n10 N’en em gavo den en da douez a lakaio e vab pe e verc’h da dremen dre an tan, nag a raio divinerezh, nag hudsteredour, nag achantour, na sorserez,\n11 na strobineller, na goulennataer speredoù, na sorser, nag igromañser,\n12 rak piv bennak a ra an traoù-se a zo un euzhusted d’an AOTROU, hag abalamour d’an traoù euzhus-se o c’haso kuit an AOTROU da Zoue a-zirazout.\n13 Peurvat e vi e-keñver an AOTROU da Zoue.\n14 Rak ar broadoù-se, a gasi kuit, a selaou ouzh an hudsteredourien hag ouzh an divinourien; met dit-te, n’out ket aotreet gant an AOTROU da Zoue.\n15 An AOTROU da Zoue a savo dit eus da greiz, a-douez da vreudeur, ur profed eveldon, hag e selaouot anezhañ,\n16 hervez kement az poa goulennet digant an AOTROU da Zoue en Horeb da zeiz ar vodadeg, pa lavarjout: Ra ne glevin ken mouezh an AOTROU va Doue ha ra ne welin ken an tan bras-se, gant aon na varvin.\n17 An AOTROU a lavaras: Komzet mat o deus.\n18 Me a savo dezho ur profed eveldout a-douez o breudeur, hag e lakain va c’homzoù en e c’henoù, hag e lavaro dezho kement a gemennin dezhañ.\n19 Hag e c’hoarvezo penaos piv bennak na selaouo ket va c’homzoù a lavaro em anv, me a c’houlenno kont digantañ.\n20 Met ar profed a vo rok a-walc’h da lavarout em anv un dra bennak n’am befe ket gourc’hemennet dezhañ lavarout, pe a gomzfe en anv doueoù all, ar profed-se a varvo.\n21 Mar lavarez en da galon: Penaos ec’h anavezimp ar gomz ha n’eo ket bet lavaret gant an AOTROU?\n22 Pa gomzo ur profed en anv an AOTROU, ha na vo ket ar pezh an devo lavaret, na c’hoarvezo ket, kement-se a vo ur gomz n’en devo ket lavaret an AOTROU. Ar profed en devo komzet gant rogoni; na’z po ket aon outañ.\nKêrioù-repuiñ. An testoù\n1 P’en devo distrujet an AOTROU da Zoue a-zirazout ar broadoù, a ro dit an AOTROU da Zoue o douar, pa berc’henni o bro hag e vi o chom en o c’hêrioù hag en o ziez,\n2 e lakai a-du teir c’hêr e-kreiz ar vro en devo an AOTROU da Zoue roet dit evit he ferc’hennañ.\n3 Ober a ri hentoù hag e ranni e teir lodenn tiriad ar vro a roio dit an AOTROU da Zoue evel hêrezh, evit ma tec’ho eno ar muntrer.\n4 Setu penaos e ri e-keñver ar muntrer a dec’ho eno evit saveteiñ e vuhez p’en devo lazhet e nesañ diratozh, hep kasoni outañ diagent,\n5 evel pa’z a unan bennak gant e nesañ d’ar forest evit troc’hañ koad, ma lusk e zorn gant ar vouc’hal evit troc’hañ ur wezenn, hag e tistag an houarn diouzh an troad hag e tizh e nesañ, en doare ma varv. An den-se a dec’ho da unan eus ar c’hêrioù-se evit saveteiñ e vuhez,\n6 gant aon na zeufe ar veñjer-gwad da redek war-lerc’h ar muntrer e-pad ma vez fuloret e galon, ma tapfe anezhañ ma vefe re hir an hent, ha na lazfe anezhañ petra bennak na vefe ket da varn d’ar marv, dre ma n’en doa bet kasoni ebet outañ diagent.\n7 Setu perak e c’hourc’hemennan dit o lavarout: lakaat a ri a-du teir c’hêr.\n8 P’en devo ledanaet an AOTROU da Zoue da harzoù, evel m’en deus touet da’z tadoù, ha m’en devo roet dit an holl vro en deus prometet reiñ da’z tadoù,\n9 gant ma viri an holl c’hourc’hemennoù a gemennan dit hiziv ha ma ri diouto, evit karout an AOTROU da Zoue ha kerzhout atav en e hentoù, e lakai c’hoazh teir c’hêr war an teir-se,\n10 evit na vo ket skuilhet gwad didamall e-barzh ar vro en devo an AOTROU da Zoue roet dit evel hêrezh, ha ne vi ket kablus a wad.\n11 Met p’en devo un den kasaet e nesañ, stegnet pechoù dezhañ, en em savet a-enep dezhañ, ha m’en devo skoet gantañ d’ar marv, mar tec’h en unan eus ar c’hêrioù-se,\n12 henaourien e gêr a gaso da gerc’hat anezhañ ac’hane, hag e lakaint anezhañ etre daouarn ar veñjer-gwad, evit ma varvo.\n13 Da lagad a vo didruez hag e tilami diouzh Israel ar gwad didamall, hag e vi eürus.\n14 Ne zilec’hi ket bonn da nesañ, bet lakaet gant ar re a vo a-raok dit en hêrezh az po bet er vro en devo an AOTROU da Zoue roet dit da berc’hennañ.\n15 Un test hepken ne vo ket a-walc’h evit un torfed bennak pe evit ur pec’hed bennak, petore mank bennak a vefe graet; war gomz daou dest pe dri dest e vo talvoudek an dra.\n16 Pa en em savo ur falstest a-enep unan bennak evit e damall a zisentidigezh,\n17 an daou zen o devo enebet an eil ouzh egile en em ziskouezo dirak an AOTROU, dirak an aberzhourien ha dirak ar varnerien a vo en deizioù-se,\n18 hag ar varnerien a reno un enklask gant evezh. Mar kavont penaos e vefe an test-se ur falstest, en defe testeniet e gaou a-enep e vreur,\n19 neuze e reot dezhañ evel ma felle dezhañ ober d’e vreur. Evel-se e vo lamet an droug diouzh da greiz.\n20 Ar re all a glevo hag a zoujo, ne raint ken un hevelep tra fall en da douez.\n21 Da lagad a vo didruez, buhez evit buhez, lagad evit lagad, dant evit dant, dorn evit dorn, troad evit troad.\n1 Pa’z i d’ar brezel a-enep da enebourien, hag e weli kezeg, kirri hag ur bobl niverusoc’h egedout, na’z po ket aon razo, an AOTROU da Zoue a vo ganit, eñ hag en deus graet dit pignat eus bro Ejipt.\n2 Pa dostaiot evit ar brezel, an aberzhour a zeuio a-raok hag a gomzo ouzh ar bobl.\n3 Lavarout a raio: Selaou, Israel! Mont a reot hiziv d’ar brezel a-enep hoc’h enebourien. Na lezit ket ho kalon da vezañ trubuilhet, n’ho pet ket aon, na grenit ket, na vezit ket spontet dirazo,\n4 rak an AOTROU ho Toue a gerzh ganeoc’h da vrezeliñ evidoc’h a-enep hoc’h enebourien, evit salviñ ac’hanoc’h.\n5 An ofiserien a gomzo ouzh ar bobl o lavarout: Piv en deus savet un ti nevez ha n’en deus ket digoret anezhañ? Ra yelo kuit ha ma tistroio d’e di, gant aon na varvfe er brezel ha na zigorfe unan all anezhañ.\n6 Piv en deus plantet ur winienn ha n’en deus ket dastumet frouezh kentañ anezhi? Ra yelo kuit ha ma tistroio d’e di, gant aon na varvfe er brezel ha na zeufe unan all da zastum ar frouezh kentañ.\n7 Piv a zo prometet e dimeziñ da ur wreg ha n’en deus ket he dimezet? Ra yelo kuit ha ma tistroio d’e di, gant aon na varvfe er brezel ha na zimezfe unan all ganti.\n8 An ofiserien a gendalc’ho da gomz ouzh ar bobl o lavarout: Piv en deus aon hag a zo digalon? Ra yelo kuit ha ma tistroio d’e di, gant aon na zeufe kalonoù e vreudeur da deuziñ evel e hini.\n9 P’o devo echuet an ofiserien da gomz ouzh ar bobl, e lakaint kabitened al lu e penn ar bobl.\n10 Pa dostai ouzh ur gêr evit he c’hemer, e kinnigi dezhi ar peoc’h.\n11 Ma ra dit ur respont a beoc’h ha ma tigor dit, an holl bobl a vo kavet enni a vo truajidi dit, hag e servijint ac’hanout.\n12 Ma ne ra ket peoc’h ganit met ma ra ar brezel ouzhit, neuze e sezizi anezhi.\n13 An AOTROU da Zoue a lakaio anezhi etre da zaouarn, hag e lazhi an holl wazed gant troc’h ar c’hleze.\n14 Kemer a ri hepken evidout ar gwragez, ar vugaligoù, al loened ha kement a vo e kêr, hec’h holl ziwisk, hag e tebri diwisk da enebourien en devo roet an AOTROU da Zoue dit.\n15 Evel-se e ri d’an holl gêrioù a zo pell diouzhit ha n’int ket kêrioù ar broadoù-mañ.\n16 Met e kêrioù ar pobloù-mañ a ro dit an AOTROU da Zoue evel hêrezh, ne lezi da vevañ netra eus ar pezh en deus c’hwezh ennañ.\n17 Lakaat a ri anezho da verz: an Hitited, an Amoreaned, ar Gananeiz, ar Ferezianed, an Hevianed, ar Jebuziz, evel m’en deus gourc’hemennet an AOTROU da Zoue,\n18 evit na zeskint ket deoc’h ober an holl euzhusted a reont e-keñver o doueoù, ha na bec’hot ket a-enep an AOTROU ho Toue.\n19 Pa sezizi ur gêr e-pad pell amzer, oc’h ober brezel outi evit he c’hemer, ne zistruji ket he gwez gant toalioù bouc’hal, met diouto e tebri ha n’o zroc’hi ket, rak gwezenn ar parkeier, hag un den eo evit bezañ sezizet ganit?\n20 Koulskoude e tistruji hag e troc’hi ar gwez ma c’houzout n’int ket gwez o reiñ boued; hag e savi ganto ramparzhioù a-enep ar gêr a rez outi brezel, betek ma kouezho.\nReolennoù a bep seurt\n1 Mard eo kavet, er vro en devo an AOTROU da Zoue roet dit da berc’hennañ, un den lazhet astennet en ur park, hep gouzout piv en devo e lazhet,\n2 da henaourien ha da varnerien a zeuio da vuzuliañ an hed adalek an den lazhet betek ar c’hêrioù a zo en-dro dezhañ.\n3 Henaourien ar gêr a vo an hini dostañ ouzh an den lazhet a gemero un annoar na vo ket bet labouret ganti ha n’he devo ket sachet ar yev.\n4 Henaourien ar gêr-se a lakaio an annoar da ziskenn etrezek ur froud padus, na vez na labouret na hadet en e gichen, hag eno e torrint gouzoug an annoar er froud.\n5 Hag an aberzhourien mibien Levi a dostaio, rak an AOTROU da Zoue en deus o dibabet evit e servijañ hag evit bennigañ en anv an AOTROU, hag eus o genoù e vo barnet pep enebiezh ha pep taol.\n6 Henaourien ar gêr a vo an hini dostañ ouzh an den lazhet a walc’ho o daouarn war an annoar bet torret he gouzoug er froud.\n7 Hag e komzint o lavarout: Hon daouarn n’o deus ket skuilhet ar gwad-se hag hon daoulagad n’o deus ket henn gwelet.\n8 Bez trugarezus e-keñver da bobl Israel ac’h eus dasprenet, o AOTROU! Na lez ket ar gwad didamall evel bec’h war da bobl Israel, hag ar gwad a vo pardonet dezho.\n9 Evel-se e tilami ar gwad didamall eus da greiz, en ur ober ar pezh a zo reizh dirak daoulagad an AOTROU.\n10 Pa’z i d’ar brezel a-enep da enebourien, hag e lakaio anezho an AOTROU da Zoue etre da zaouarn, hag e ri prizonidi,\n11 hag e weli e-touez ar brizonidi ur wreg kaer, hag ez po c’hoant anezhi, hag e fello dit he c’hemer evit gwreg,\n12 e kasi anezhi e-barzh da di. Houmañ a douzo he fenn hag a ficho hec’h ivinoù,\n13 lemel a raio diwarni he dilhad prizoniadez, chom a raio ez ti hag e ouelo he zad hag he mamm e-pad ur miz. Goude-se ez i d’he c’havout, hag e vi he fried hag hi a vo da wreg.\n14 Mar erru na blijfe ket dit ken, e kasi anezhi kuit el lec’h ma karo, met ne c’helli ket he gwerzhañ evit arc’hant nag ober ur sklavez anezhi dre ma ez po he dismegañset.\n15 P’en devo un den div wreg, unan karet hag eben kasaet, hag o devo ganet bugale dezhañ kenkoulz an hini garet evel an hini gasaet, hag e vo ar mab kentañ-ganet d’an hini gasaet,\n16 pa roio o hêrezh d’e vibien eus ar pezh en devo, ne c’hello ket ober kentañ-ganet mab an hini garet, en a-raok da vab an hini gasaet, hemañ eo ar c’hentañ-ganet.\n17 Anavezout a raio mab an hini gasaet evit ar c’hentañ-ganet, hag e roio dezhañ ul lodenn doubl eus ar pezh en devo, rak hemañ eo frouezh kentañ e nerzh, an henañded a vo dezhañ.\n18 P’en devo un den ur mab fall ha disent, na sento ket ouzh mouezh e dad nag ouzh mouezh e vamm, ha na fello ket dezhañ o selaou goude ma vo bet kastizet,\n19 an tad hag ar vamm a gemero anezhañ hag en kaso da henaourien kêr, ouzh dor al lec’h,\n20 hag e lavarint da henaourien kêr: Setu hor mab a zo fall ha disent, ne sent ket ouzh hor mouezh, en em ro d’an diroll ha d’ar mezventi.\n21 Holl dud kêr a veinataio anezhañ hag e varvo. Evel-se e vo lamet an droug diouzh da greiz, evit ma klevo ha ma toujo holl Israel.\n22 P’en devo graet un den ur pec’hed din a varv, hag e vo lakaet d’ar marv, hag e vo krouget ouzh ar c’hoad,\n23 e gorf marv ne dremeno ket an nozvezh ouzh ar c’hoad, met sebeliañ a ri anezhañ an deiz-se, rak ur vallozh eus Doue eo kement hini a zo krouget, ha ne saotro ket ar vro en devo an AOTROU da Zoue roet dit evel hêrezh.\n1 Pa weli e vo kollet ejen da vreur pe e zañvad, n’en em zistroi ket dioutañ, ne vanki ket d’e zegas da’z preur.\n2 Ma n’eo ket da vreur o chom en da gichen ha ma n’anavezez ket anezhañ, e repui al loen e-barzh da di, hag e chomo ganit betek ma teuio da vreur d’e gerc’hat, hag en roi en-dro dezhañ.\n3 En hevelep doare e ri evit e azen, e ri evit e zilhad, hag evit pep tra all en devo kollet da vreur hag az po kavet, ne c’helli ket en em zistreiñ dioutañ.\n4 Pa weli e vo kouezhet war an hent azen da vreur pe e ejen, n’en em zistroi ket dioutañ, e sevel a ri gantañ.\n5 Ur wreg ne zougo ket ur gwiskamant gwaz, hag ur gwaz ne wisko ket ur gwiskamant gwreg, rak piv bennak a raio an traoù-se a vo un euzhusted d’an AOTROU da Zoue.\n6 Pa gavi war an hent, war ur wezenn pe war an douar, un neizh labous gant reoù vihan pe vioù, hag ar vamm o c’holeiñ ar re vihan pe ar vioù, ne gemeri ket ar vamm gant he re vihan,\n7 lezel a ri da vont ar vamm hag e kemeri ar re vihan evidout, evit ma vi eürus ha ma vo hiraet da zeizioù.\n8 Pa savi un ti nevez, e ri un aspled en-dro d’e doenn, evit na lakai ket gwad war da di ma kouezhfe unan bennak ac’hane.\n9 Ne hadi ket da winienn gant hadennoù disheñvel, gant aon na vefe saotret frouezh da hadoù az po hadet ha frouezh da winienn.\n10 N’ari ket gant un ejen hag un azen a-gevret.\n11 Ne wiski ket un dilhad eus gwiad mesket, gloan ha lin asambles.\n12 Ober a ri pempilhoù ouzh pevar c’horn ar vantell m’en em c’holoi ganti.\n13 P’en devo un den kemeret ur wreg, ha goude bezañ deuet d’he c’havout, e kasa anezhi,\n14 hag e ro tro da gomz fals diwar he fenn, da zismegañsiñ hec’h anv, en ur lavarout: Kemeret em eus ar wreg-mañ, ha pa’z on tostaet outi, ne’m eus ket he c’havet gwerc’hez,\n15 tad ha mamm ar plac’h yaouank a gemero hag a zegaso testeni gwerc’hded ar plac’h yaouank dirak henaourien kêr, ouzh an nor.\n16 Tad ar plac’h yaouank a lavaro d’an henaourien: Roet em eus va merc’h d’an den-se evit gwreg, ha kasaet en deus anezhi,\n17 hag e ro tro da gomz fals diwar he fenn en ur lavarout: Ne’m eus ket kavet da verc’h gwerc’hez. Setu amañ testeni gwerc’hded va merc’h. Hag ec’h astennint an dilhad dirak henaourien kêr.\n18 Henaourien kêr a gemero ar gwaz-se da gastizañ anezhañ.\n19 Paeañ a raio un dell a gant sikl (~ 1 kg) arc’hant da dad ar plac’h yaouank, dre m’en devo dismegañset ur werc’hez eus Israel. Hag e vo e wreg, ha ne c’hello ket he c’has kuit e-keit ha ma vevo.\n20 Met mard eo gwir an dra, ma ne vefe ket bet kavet gwerc’hez ar plac’h yaouank,\n21 e tegasint ar plac’h yaouank ouzh dor ti he zad, hag e veinataio anezhi tud kêr, hag e varvo, rak graet he deus un euzhusted en Israel, o c’hastaouiñ e ti he zad. Evel-se e vo lamet an droug diouzh Israel.\n22 Pa vo kavet un den o kousket gant ur wreg dimezet d’ur gwaz, e varvint o-daou, an den en devo kousket gant ar wreg hag ar wreg. Evel-se e vo lamet an droug diouzh Israel.\n23 Pa vo ur plac’h yaouank gwerc’h prometet e dimeziñ da ur gwaz, m’en devo un den he c’havet e kêr ha kousket ganti,\n24 e tegasot o-daou ouzh dor kêr, hag e veinataiot anezho, hag e varvint, ar plac’h yaouank dre ma n’he deus ket kriet e kêr hag an den dre m’en deus dismegañset gwreg e nesañ. Evel-se e vo lamet an droug diouzh da greiz.\n25 Met mar kav an den er parkeier ar plac’h yaouank prometet, ha penaos e wall anezhi hag e kousk ganti, an den en devo kousket ganti a varvo e-unan.\n26 Ne ri netra d’ar plac’h yaouank, n’he devo ket graet ar plac’h yaouank a bec’hed din a varv, rak an afer-mañ a vo evel pa en em sav un den a-enep e nesañ hag e lam e vuhez digantañ;\n27 kavet en devo anezhi er parkeier, ha kriet he defe ar plac’h yaouank prometet, hep na vefe den evit saveteiñ anezhi.\n28 Mar kav un den ur plac’h yaouank gwerc’h ha n’eo ket prometet e dimeziñ, ha penaos e tap anezhi hag e kousk ganti, ha ma pakfed anezho,\n29 an den en devo kousket ganti a roio da dad ar plac’h yaouank hanter-kant sikl (~ 500 g) arc’hant, hag e vo e wreg, dre m’en devo he dismegañset, ha ne c’hello ket he c’has kuit e-keit ha ma vevo.\n30 Den ne gemero gwreg e dad ha ne zizoloio goloenn e dad.\nAr re ne c’hellont ket bezañ ezel eus ar vodadenn. Lezennoù a bep seurt\n1 Un den gant kelloù friket pe gant ar c’halc’h troc’het ned aio ket e bodadenn an AOTROU.\n2 Ur bastard ned aio ket e bodadenn an AOTROU, memes en dekvet rumm ned aio ket e bodadenn an AOTROU.\n3 An Ammonad hag ar Voabad ned aint ket e bodadenn an AOTROU, memes en dekvet rumm ned aint ket e bodadenn an AOTROU, biken,\n4 peogwir n’int ket deuet a-raok deoc’h war an hent, gant bara ha dour, pa zeuec’h eus an Ejipt, ha dre ma lakajont da zont evit arc’hant, a-enep dit, Balaam mab Peor eus Petor e Mezopotamia, evit da villigañ.\n5 Met an AOTROU da Zoue ne fellas ket dezhañ selaou Balaam, hag an AOTROU da Zoue a droas evidout ar vallozh e bennozh, dre ma kar ac’hanout an AOTROU da Zoue.\n6 Ne glaski ket o feoc’h nag o eurvad e-keit ha ma vevi, biken.\n7 Na’z po ket euzh ouzh an Edomad, rak da vreur eo, na’z po ket euzh ouzh an Ejipsian, ra diavaeziad out bet en e vro;\n8 ar vibien a vo ganet dezho a yelo e bodadenn an AOTROU en trede rumm.\n9 Pa yelo da armead a-enep da enebourien, en em viri diouzh pep tra fall.\n10 Ma vez unan bennak ac’hanoc’h dic’hlan en abeg d’ur gudenn e-pad an noz, e yelo er-maez eus ar c’hamp ha ne zeuio ket en-dro d’ar c’hamp;\n11 da fin an abardaez en em walc’ho en dour, ha pa vo kuzhet an heol e tistroio d’ar c’hamp.\n12 Ul lec’h az po er-maez eus ar c’hamp, hag eno, er-maez, ez i.\n13 Ur benveg az po gant da draoù, ha pa fello dit mont war vaez, e toulli gantañ hag e c’holoi da fank.\n14 Rak an AOTROU da Zoue a gerzh e-kreiz da gamp evit da zieubiñ hag evit reiñ da enebourien dit; ra vo da gamp eta santel, gant aon na welfe ennout un dra bennak dic’hlan ha na zistroio diouzhit.\n15 Ne zaskori ket d’e vestr ur sklav a vo aet da repuiñ davedout digant e vestr.\n16 Chom a raio ganit, en da douez, el lec’h a zibabo en unan eus da gêrioù, ne heskini ket anezhañ.\n17 Ne vo gast ebet e-touez merc’hed Israel, ha ne vo pitaouer ebet e-touez mibien Israel.\n18 Ne zegasi ket e ti an AOTROU da Zoue gopr ur c’hast na priz ur c’hi evit gouestl ebet, rak o-daou a zo un euzhusted dirak an AOTROU da Zoue.\n19 Ne bresti ket da’z preur war gampi, na kampi arc’hant na kampi boued na kampi eus petra bennak a c’heller tennañ kampi gantañ.\n20 D’an diavaeziad e c’helli prestañ war gampi, met ne bresti ket da’z preur war gampi, evit ma vennigo ac’hanout an AOTROU da Zoue e kement labour a ri gant da zaouarn, er vro ma’z ez e-barzh d’he ferc’hennañ.\n21 Pa ez po graet ur gouestl d’an AOTROU da Zoue, ne zalei ket d’e beurober, rak an AOTROU da Zoue ne vanko ket d’henn goulenn diganit, hag e vo ur peched ennout.\n22 Pa dremeni hep ober ur gouestl, ne vo ket a bec’hed ennout.\n23 Mirout a ri ar pezh a vo deuet eus da vuzelloù hag e ri dioutañ, evel ur prof a-youl-vat, hervez ar gouestloù az po graet d’an AOTROU da Zoue hag az po lavaret gant da c’henoù.\n24 Pa’z i e gwinienn da nesañ, e c’helli debriñ rezin hervez da naon ha da c’hoant, met ne lakai ket dioutañ en ur baner.\n25 Pa’z i en edeg da nesañ, e c’helli kutuilh tañvouezennoù gant da zorn, met ne lakai ket ur falz en edeg da nesañ.\n1 P’en devo kemeret un den ur wreg ha dimezet dezhi, ma ne gav ken houmañ trugarez dirak e zaoulagad, dre m’en devo kavet enni un dra bennak mezhus, e lakaio dezhi en he dorn ur skrid a dorr-dimeziñ, hag he c’haso kuit eus e di.\n2 Pa vo aet kuit eus e di, e c’hello dont da vezañ gwreg da un den all.\n3 Mar kasa anezhi ar pried diwezhañ-mañ, e lakaio dezhi en he dorn ur skrid a dorr-dimeziñ, hag he c’haso kuit eus e di, pe mar deu da vervel ar pried diwezhañ-mañ en deus he c’hemeret evit e wreg,\n3 he fried kentañ, an hini en deus he c’haset kuit, ne c’hello ken hec’h adkemer evit e wreg, goude ma vo bet saotret, rak un euzhusted e vefe dirak an AOTROU, ha ne lakaio ket da bec’hiñ ar vro a ro dit an AOTROU da Zoue evel hêrezh.\n5 P’en devo kemeret un den ur wreg nevez, ne yelo ket d’ar brezel ha ne vo lakaet warnañ karg ebet; diskarget e vo e-pad ur bloaz en abeg d’e diegezh, hag e laouenaio ar wreg en devo kemeret.\n6 Ne vo ket kemeret e gouestl an daou vaen eus ur vilin, nag ar maen-reder, dre ma vefe kemer e gouestl ar vuhez hec’h-unan.\n7 Pa vo kavet un den en devo laeret unan eus e vreudeur, eus mibien Israel, ha m’en devo graet ur sklav dioutañ pe gwerzhet anezhañ, al laer-se a varvo. Evel-se e vo lamet an droug diouzh da greiz.\n8 Diwall diouzh gouli al lorgnez, evesha mat ha gra kement a gelenno deoc’h an aberzhourien, al Levited, evesha d’ober evel ma em eus gourc’hemennet dezho.\n9 Az pez soñj eus ar pezh a reas an AOTROU da Zoue da Vari war an hent, pa’z ejoc’h kuit eus an Ejipt.\n10 Pa bresti un dra bennak da’z nesañ, ned i ket en e di evit kemer e gred,\n11 en em zerc’hel a ri er-maez, hag an den a bresti dezhañ a zegaso dit ar c’hred er-maez.\n12 Mard eo un den paour, ne gouski ket gant e gred,\n13 ne vanki ket da reiñ dezhañ ar c’hred en-dro da guzh-heol, evit ma kousko en e zilhad ha ma vennigo ac’hanout. Kement-se a vo kontet dit da reizhder dirak an AOTROU da Zoue.\n14 Ne heskini ket ar mevel paour hag ezhommek, a-douez da vreudeur pe a-douez an diavaezidi a vo ez pro hag e-barzh da zorojoù.\n15 E c’hopr a roi dezhañ en deiz memes, a-raok ma kuzho an heol, rak paour eo hag e ene a c’hortoz kement-se. Krial a rafe etrezek an AOTROU a-enep dit, hag e vefe ur pec’hed evidout.\n16 Ne vo ket lakaet d’ar marv an tadoù evit ar vibien, ha ne vo ket lakaet d’ar marv ar vibien evit an tadoù; lakaet e vo d’ar marv pep hini evit e bec’hed.\n17 Ne gemmo ket barnedigezh un diavaeziad, nag hini un emzivad, ha ne gemeri ket e gouestl dilhad un intañvez.\n18 Dalc’h soñj ez out bet sklav e bro Ejipt, hag en deus dasprenet ac’hanout an AOTROU da Zoue, setu perak e c’hourc’hemennan dit ober an traoù-se.\n19 Pa ri da eost e-barzh da bark hag az po ankounac’haet ur feskenn er park, ne zistroi ket d’he c’herc’hat, evit an diavaeziad, evit an emzivad hag evit an intañvez e vo, evit ma vennigo ac’hanout an AOTROU da Zoue e kement a ri gant da zaouarn.\n20 Pa heji da olivez, ne zistroi ket da sellout skourr ha skourr, evit an diavaeziad, evit an emzivad hag evit an intañvez e vo.\n21 Pa vendemi da winienn, ne zastumi ket war da lerc’h, evit an diavaeziad, evit an emzivad hag evit an intañvez e vo.\n22 Dalc’h soñj ez out bet sklav e bro Ejipt, setu perak e c’hourc’hemennan dit ober an traoù-se.\n1 Pa savo un tabut etre tud, hag e tostaint ouzh al lez-varn evit bezañ barnet, e vo reishaet an hini reizh ha kondaonet an hini fall.\n2 Mard eo dellezek a daolioù an hini fall, ar barner a raio e deurel d’an douar, hag e vo skoet dirazañ eus un niver a daolioù e-keñver e dorfed.\n3 Ne vo ket roet dezhañ muioc’h eget daou-ugent taol, gant aon na vefe da vreur disprizet dirak da zaoulagad mar befe pilet muioc’h, dre ur c’hastiz re vras.\n4 Ne erei ket e c’henoù d’an ejen a vac’ho ar greun.\n5 Pa vo o chom breudeur a-gevret, hag e varvo unan anezho hep mab, gwreg an hini marv ne zimezo ket er-maez, d’un diavaeziad; he breur-kaer a yelo d’he c’havout, he c’hemero evit e wreg, evel ma’z eo dereat d’ur breur-kaer.\n6 Ar mab kentañ-ganet a c’hano a adsavo anv ar breur marv, evit na vo ket diverket e anv eus Israel.\n7 Ma ne fell ket d’an den-se kemer e c’hoar-gaer, e pigno e c’hoar-gaer betek an nor da gavout an henaourien hag e lavaro: Va breur-kaer ne fell ket dezhañ adsevel anv e vreur en Israel, ne raio ket evel ma’z eo dereat d’ur breur-kaer.\n8 Henaourien kêr a c’halvo anezhañ hag a gomzo outañ. Mar chom start ha ma lavar: Ne fell ket din kemer anezhi,\n9 neuze e c’hoar-gaer a dostaio outañ dirak an henaourien hag a lamo e votez diwar e droad hag a grañcho ouzh e zremm hag a responto o lavarout: Evel-se e vo graet d’an den na sav ket ti e vreur.\n10 Hag e anv a vo galvet en Israel: ti an divotet.\n11 Pa en em ganno gwazed etrezo, an eil a-enep d’egile, mar tosta gwreg unan da zieubiñ he fried eus dorn an hini a bil anezhañ hag, oc’h astenn he dorn, e krog ennañ dre e gevrennoù mezhus,\n12 e troc’hi he dorn dezhi, da lagad a vo didruez.\n13 Na’z po ket ez sac’h daou seurt mein da bouezañ, unan bras hag unan bihan.\n14 Na’z po ket ez ti daou seurt efa, unan bras hag unan bihan.\n15 Ur maen peurvat ha leal az po, un efa peurvat ha leal az po, evit ma vo hiraet da zeizioù war an douar a ro dit an AOTROU da Zoue.\n16 Rak piv bennak a ra an traoù-se, piv bennak a ra direizhderioù, a zo un euzhusted d’an AOTROU da Zoue.\n17 Az pez soñj eus ar pezh a reas dit Amalek war an hent, pa’z ejoc’h kuit eus an Ejipt,\n18 penaos e teuas a-ziarbenn dit war an hent hep doujañ Doue, o vec’hiañ ac’hanout war da lerc’h hag o pilat da holl re wan, pa oas da-unan dinerzh ha skuizh.\n19 P’en devo roet diskuizh an AOTROU da Zoue dit eus da holl enebourien tro-war-dro, er vro a ro dit an AOTROU da Zoue evel hêrezh evit he ferc’hennañ, e tiverki eñvor Amalek a-zindan an neñv. N’ankounac’ha ket!\nFrouezh kentañ ha deog. Mirout ar gourc’hemennoù\n1 Pa vi aet er vro a ro dit an AOTROU da Zoue evel hêrezh da berc’hennañ anezhi, hag e vi o chom enni,\n2 e kemeri ar re gentañ eus holl frouezh an douar a zastumi er vro a ro dit an AOTROU da Zoue, o lakai en ur baner, hag ez i el lec’h en devo dibabet an AOTROU da Zoue evit lakaat e anv da chom ennañ,\n3 hag, o vezañ aet etrezek an aberzhour a vo en deizioù-se, e lavari: Disklêriañ a ran hiziv dirak an AOTROU hon Doue ez on deuet er vro en doa touet an AOTROU d’hon tadoù reiñ deomp.\n4 An aberzhour a gemero ar baner eus da zorn, hag he lakaio dirak aoter an AOTROU da Zoue.\n5 Komz a ri adarre hag e lavari dirak an AOTROU da Zoue: Va zad a oa un Aramean prest da vont da get, diskenn a reas d’an Ejipt gant un nebeud tud hag e chomas eno, hag e teuas da vezañ ur bobl vras, kreñv ha niverus.\n6 An Ejipsianed a wallgasas hag a heskinas ac’hanomp, o lakaat warnomp ul labour kalet.\n7 Kriet hon eus d’an AOTROU, Doue hon tadoù. An AOTROU a glevas hor mouezh hag a welas hor glac’har, hor poanioù hag hor gwask.\n8 An AOTROU en deus tennet ac’hanomp eus an Ejipt dre un dorn kreñv hag ur vrec’h astennet, dre spontoù bras, dre sinoù ha mirakloù.\n9 Kaset en deus ac’hanomp d’al lec’h-mañ, ha roet en deus deomp ar vro-mañ, a zever gant laezh ha mel.\n10 Bremañ e tegasan frouezh kentañ an douar ac’h eus roet din, o AOTROU! Hag e lakai anezho dirak an AOTROU da Zoue, hag e stoui dirak an AOTROU da Zoue,\n11 hag e laouenai gant al Leviad ha gant an diavaeziad a vo en da douez, evit an holl vadoù roet dit ha da’z tiegezh gant an AOTROU da Zoue.\n12 Pa ez po echu da zastum an holl zeog eus da leve d’an trede bloaz, bloaz an deog, e roi anezhañ d’al Leviad, d’an diavaeziad, d’an emzivad ha d’an intañvez, hag e tebrint e-barzh da zorojoù hag o devo o gwalc’h.\n13 Hag e lavari dirak an AOTROU da Zoue: Lamet em eus ar pezh a zo santelaet eus va zi, roet em eus anezhañ d’al Leviad, d’an diavaeziad, d’an emzivad ha d’an intañvez, hervez an holl c’hourc’hemennoù ac’h eus kemennet din, ne’m eus torret netra na ankounac’haet hini eus da c’hourc’hemennoù,\n14 ne’m eus debret netra pa oan e kañv, ne’m eus lamet netra evit un implij dic’hlan, ne’m eus roet netra evit ur marv, sentet em eus ouzh mouezh an AOTROU va Doue, graet em eus hervez ar pezh ac’h eus gourc’hemennet din.\n15 Sell eus da chomlec’h santel, eus an neñvoù, bennig da bobl Israel hag ar vro ac’h eus roet deomp, evel ma’z poa touet d’hon tadoù, ur vro a zever gant laezh ha mel.\n16 Hiziv, an AOTROU da Zoue a c’hourc’hemenn dit ober diouzh ar reolennoù hag ar barnedigezhioù-mañ; mirout a ri anezho hag e ri diouto eus da holl galon hag eus da holl ene.\n17 Lakaet ec’h eus an AOTROU da lavarout hiziv e vo da Zoue, hag e kerzhi en e hentoù, hag e viri e reolennoù, e c’hourc’hemennoù hag e varnedigezhioù, hag e senti ouzh e vouezh.\n18 Hag an AOTROU en deus lakaet ac’hanout da lavarout hiziv e vi dezhañ ur bobl ispisial, evel m’en deus lavaret dit, hag e viri e holl c’hourc’hemennoù,\n19 hag e lakaio ac’hanout dreist an holl bobloù en deus graet, e meuleudi, anv ha gloar, hag e vi ur bobl santelaet d’an AOTROU da Zoue, evel m’en deus lavaret.\nMenez Gerizim ha Menez Ebal\n1 Moizez hag henaourien Israel a roas urzhioù d’ar bobl o lavarout: Mirit an holl c’hourc’hemennoù a roan deoc’h hiziv.\n2 D’an deiz ma tremenot ar Jordan, evit mont d’ar vro a ro deoc’h an AOTROU ho Toue, e savi mein bras hag e lifri anezho gant raz.\n3 Skrivañ a ri warno holl gomzoù al lezenn-mañ pa dremeni evit mont d’ar vro a ro dit an AOTROU da Zoue, ur vro a zever gant laezh ha mel, evel m’en deus lavaret dit an AOTROU, Doue da dadoù.\n4 Pa ho po tremenet ar Jordan, e savot ar vein-se a c’hourc’hemennan deoc’h hiziv war Venez Ebal, hag e lifri anezho gant raz.\n5 Hag e savi eno un aoter d’an AOTROU da Zoue, un aoter vein, ha ne stoko ket an houarn outo.\n6 Sevel a ri aoter an AOTROU da Zoue gant mein diaoz, hag e kinnigi warni loskaberzhoù d’an AOTROU da Zoue.\n7 Kinnig a ri aberzhoù a drugarekadennoù, hag e tebri eno, hag e laouenai dirak an AOTROU da Zoue.\n8 Skrivañ a ri war ar vein holl gomzoù al lezenn-mañ, o verkañ anezho mat.\n9 Moizez hag an aberzhourien, al Levited, a gomzas ouzh holl Israel o lavarout: Tav ha selaou, Israel! Deuet out hiziv da vezañ pobl an AOTROU da Zoue.\n10 Sentiñ a ri ouzh mouezh an AOTROU da Zoue, hag e ri diouzh e c’hourc’hemennoù hag e reolennoù a gelennan dit hiziv.\n11 En deiz-se, Moizez a roas urzhioù d’ar bobl o lavarout:\n12 Pa ho po tremenet ar Jordan, en em zalc’ho Simeon, Levi, Juda, Isakar, Jozef ha Benjamin war Venez Gerizim evit bennigañ ar bobl,\n13 hag en em zalc’ho Ruben, Gad, Aser, Zabulon, Dan ha Neftali war Venez Ebal evit milligañ.\n14 Al Levited a gomzo hag a lavaro a vouezh uhel da holl dud Israel:\n15 Milliget ra vo an den a ra ur skeudenn gizellet pe teuzet, a zo un euzhusted d’an AOTROU, labour daouarn ur micherour a laka anezhi en ul lec’h kuzh! Hag an holl bobl a responto o lavarout: Amen!\n16 Milliget ra vo an hini a zispriz e dad hag e vamm! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n17 Milliget ra vo an hini a zilec’h bonn e nesañ! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n18 Milliget ra vo an hini a ra d’an dall en em goll en hent! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n19 Milliget ra vo an hini a gemm barnedigezh un diavaeziad, un emzivad, un intañvez! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n20 Milliget ra vo an hini a gousk gant gwreg e dad, dre ma tizolo pallenn e dad! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n21 Milliget ra vo an hini a gousk gant ul loen bennak! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n22 Milliget ra vo an hini a gousk gant e c’hoar, merc’h e dad pe merc’h e vamm! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n23 Milliget ra vo an hini a gousk gant e vamm-gaer! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n24 Milliget ra vo an hini a sko gant e nesañ e kuzh! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n25 Milliget ra vo an hini a zegemer un donezon evit skuilhañ gwad un ene didamall! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n26 Milliget ra vo an hini na beurc’hraio ket komzoù al lezenn-mañ ha na raio ket diouto! Hag an holl bobl a lavaro: Amen!\n1 Mar sentez ouzh mouezh an AOTROU da Zoue, en ur virout e holl c’hourc’hemennoù a gemennan dit hiziv hag en ur ober diouto, an AOTROU da Zoue a lakaio ac’hanout dreist holl bobloù an douar.\n2 Setu an holl vennozhioù a zeuio warnout hag a c’hoarvezo ganit mar sentez ouzh mouezh an AOTROU da Zoue:\n3 Benniget e vi e kêr ha benniget e vi war ar maez.\n4 Benniget e vo frouezh da gof, frouezh da zouar ha frouezh da loened, klodadoù da saout ha da zeñved.\n5 Benniget e vo da baner ha da arc’h.\n6 Benniget e vi ez tont ha benniget e vi ez mont.\n7 An AOTROU a lakaio da enebourien a savo en da enep da vezañ pilet dirazout; mont a raint a-enep dit dre un hent, hag e tec’hint a-zirazout dre seizh hent.\n8 An AOTROU a c’hourc’hemenno d’ar vennozh bezañ warnout ez solieroù hag e kement a ri gant da zaouarn, hag e vennigo ac’hanout er vro a ro dit an AOTROU da Zoue.\n9 Diazezet e vi evel ur bobl santel gant an AOTROU, evel m’en deus touet dit, ma virez gourc’hemennoù an AOTROU da Zoue ha ma kerzhez en e hentoù.\n10 Holl bobloù an douar a welo penaos eo anv an AOTROU galvet warnout, hag e toujint ouzhit.\n11 An AOTROU a raio dit kreskiñ e madoù, e frouezh da gof, e frouezh da loened, e frouezh da zouar, er vro en deus touet an AOTROU da’z tadoù reiñ dit.\n12 An AOTROU a zigoro dit e deñzor mat, an neñv, evit reiñ ar glav da’z touar en e amzer hag evit bennigañ kement a ri gant da zaouarn; hag e presti da galz a bobloù, n’ampresti ket.\n13 An AOTROU a lakaio ac’hanout er penn ha nann el lost, hag e vi atav en nec’h, biken ne vi en traoñ, pa senti ouzh gourc’hemennoù an AOTROU da Zoue a gemennan dit hiziv, evit mirout anezho hag ober diouto,\n14 hep distreiñ nag a-zehou nag a-gleiz eus an holl gomzoù a c’hourc’hemennan di hiziv, evit mont war-lerc’h doueoù all hag o servijañ.\n15 Ma ne sentez ket ouzh mouezh an AOTROU da Zoue, ma ne virez ket e holl c’hourc’hemennoù hag e holl reolennoù a gemennan dit hiziv ha ma ne rez ket diouto, setu an holl vallozhioù a zeuio warnout hag a c’hoarvezo ganit:\n16 Milliget e vi e kêr ha milliget e vi war ar maez.\n17 Milliget e vo da baner ha da arc’h.\n18 Milliget e vo frouezh da gof, frouezh da zouar, klodadoù da saout ha da zeñved.\n19 Milliget e vi ez tont ha milliget e vi ez mont.\n20 An AOTROU a gaso ar vallozh, ar spont hag ar gourdrouz war gement tra a lakai da zaouarn d’ober, betek ma vi distrujet ha kollet buan, en abeg da fallentez da oberoù, ez po va dilezet evito.\n21 An AOTROU a stago ar vosenn ouzhit, betek m’he devo kuzumet ac’hanout a-ziwar c’horre ar vro ma’z ez e-barzh d’he ferc’hennañ.\n22 An AOTROU a skoio ac’hanout gant al langis, an derzhienn, an danijenn, an devad, ar c’hleze, ar walenn hag an disliv, a heulio ac’hanout betek ma vi aet da goll.\n23 An neñvoù a vo arem a-us da’z penn, hag an douar a vo houarn dindanout.\n24 An AOTROU a roio poultr hag uloc’h evel glav da’z touar; diskenn a raio warnout eus an neñv, betek ma vi distrujet.\n25 An AOTROU a lakaio ac’hanout da vezañ pilet gant da enebourien; mont a ri a-enep dezho dre un hent, hag e tec’hi a-zirazo dre seizh hent, hag e vi stlabezet dre holl rouantelezhioù an douar.\n26 Da gorf marv a vo boued holl laboused an neñvoù ha loened an douar, ha ne vo den d’o spouronañ.\n27 An AOTROU a skoio ac’hanout gant goulioù an Ejipt, ruzderioù, gal, tagn, na c’helli ket pareañ anezho.\n28 An AOTROU a skoio ac’hanout gant follentez, dallentez, digalonegezh,\n29 hag e tastorni e-kreiz an deiz evel ma tastorn an dall en deñvalijenn, ne ri ket berzh ez hentoù, heskinet ha dibourc’het e vi bepred, ha ne vo den ebet da zieubiñ ac’hanout.\n30 Dimeziñ a ri da ur wreg hag un den all a gousko ganti, sevel a ri un ti ha ne chomi ket ennañ, plantañ a ri ur winienn ha ne zastumi ket frouezh kentañ anezhi,\n31 da ejen a vo lazhet dirak da zaoulagad ha ne zebri ket dioutañ, da azen a vo laeret dirazout ha ne vo ket rentet dit, da zeñved a vo roet da’z enebourien ha ne vo den ebet da zieubiñ anezho.\n32 Da vibien ha da verc’hed a vo roet d’ur bobl all, da zaoulagad a welo kement-se hag a guzumo war o lerc’h bemdez, ha da zorn a vo dinerzh.\n33 Ur bobl na’z po ket anavezet a zebro frouezh da zouar, da holl labour, ha ne vi bepred nemet heskinet ha mac’het.\n34 Mont a ri da sot o sellout ouzh ar pezh a weli gant da zaoulagad.\n35 An AOTROU a skoio gant goulioù drouk war da zaoulin ha war da zivhar, ha ne c’helli ket bezañ pareet, kement-se adalek sol da droad betek da gitern.\n36 An AOTROU a raio dit kerzhout, gant da roue az po lakaet warnout, etrezek ur bobl na’z po ket anavezet, na te na da dadoù, hag e serviji eno doueoù all, koad ha maen.\n37 E-touez an holl bobloù ma kaso an AOTROU ac’hanout en o c’hreiz, e vi ur souezh, ur goap hag ur godis.\n38 Kas a ri kalz a had d’ar parkeier met dastum a ri nebeud diouto, rak debret e vo gant ar c’hilheien-raden.\n39 Plantañ a ri gwini hag o labouri met ne evi ket eus o gwin ha ne zastumi netra diouto, rak debret e vint gant ar preñved.\n40 Gwez-olivez az po e-barzh da holl zouaroù met n’en em olevi ket gant o eoul, rak da wez-olivez a gollo o frouezh.\n41 Mibien ha merc’hed a c’hani met ne vint ket dit, rak mont a raint e dalc’hidigezh.\n42 An amprevaned a baoura da wez ha frouezh da zouar.\n43 An diavaeziad a vo en da douez a savo a-us dit en nec’h-tre, hag e tiskenni en traoñ-tre,\n44 eñ a bresto dit ha te ne bresti ket dezhañ, eñ a vo ar penn ha te a vo al lost.\n45 An holl vallozhioù-se a zeuio warnout hag a vo war da lerc’h hag a c’hoarvezo ganit betek ma vi distrujet, dre ma ne’z po ket sentet ouzh mouezh an AOTROU da Zoue ha ne’z po ket miret e c’hourc’hemennoù hag e reolennoù en deus kemennet dit.\n46 Int a vo ur sin hag ur burzhud warnout ha war da lignez, da viken.\n47 Dre ma ne’z po ket servijet an AOTROU da Zoue gant levenez hag a galon vat e-barzh leunder a bep tra,\n48 e serviji da enebourien a gaso an AOTROU en da enep, en naonegezh, er sec’hed, en noazhder, en dibourvez a bep tra, hag e lakaio ur yev houarn war da c’houzoug betek ma vi distrujet.\n49 An AOTROU a lakaio da sevel a-enep dit eus pell, eus pennoù an douar, ur bobl a nijo avel an erer, ur bobl na gompreni ket he yezh,\n50 ur bobl garv o dremmoù, na ziskouezo na doujañs e-keñver an hini kozh na truez e-keñver ar bugel,\n51 a zebro frouezh da loened ha frouezh da zouar, betek ma vi distrujet. Ne lezo dit na gwinizh, na gwin, nag eoul, na klodadoù da saout ha da zeñved, betek ma vi distrujet,\n52 hag e sezizo ac’hanout war da holl zorojoù, betek ma kouezho da vogerioù uhel ha kreñv, ar re a fizies enno ez holl vro; da sezizañ a raio war da holl zorojoù, en holl vro en devo roet dit an AOTROU da Zoue.\n53 Hag e tebri frouezh da gof, kig ar vibien hag ar merc’hed en devo an AOTROU da Zoue roet dit, e-pad ar seziz, en anken ma o devo lakaet ac’hanout da enebourien.\n54 An den tenerañ en ho touez, an hini flourañ, a sello gant ul lagad drouk ouzh e vreur, ouzh e wreg karet-mat hag ouzh ar restad eus e vibien en devo espernet,\n55 ne roio da hini ebet anezho kig e vibien a vo o tebriñ, dre ma ne chomo netra gantañ, e-pad ar seziz, en anken ma o devo lakaet ac’hanout da enebourien ez holl zorojoù.\n56 Ar wreg tenerañ en ho touez, an hini flourañ, an hini n’he dije ket aesaet lakaat sol he zroad war an douar, dre flourded ha dre denerded, a sello gant ul lagad drouk ouzh he fried karet-mat, ouzh he mab hag ouzh he merc’h,\n57 ouzh ar bugel bihan a zeuio a-douez he zreid hag ouzh ar vibien a c’hano, rak en diouer a bep tra, e tebro anezho e kuzh, e-pad ar seziz, en anken ma o devo lakaet ac’hanout da enebourien ez holl zorojoù.\n58 Ma ne virez ket an holl gomzoù eus al lezenn-mañ, a zo skrivet el levr-mañ, o toujañ anv glorius ha spontus an AOTROU da Zoue,\n59 an AOTROU a lakaio da zont goulioù estonus warnout ha goulioù war da lignez, goulioù bras ha kendalc’hus, kleñvedoù fall ha padus.\n60 Degas a raio warnout holl gleñvedoù an Ejipt, ac’h eus bet aon razo, hag en em stagint ouzhit,\n61 hag an AOTROU a lakaio ivez da zont warnout kleñvedoù ha goulioù n’int ket skrivet e levr al lezenn-mañ, betek ma vi distrujet.\n62 C’hwi a chomo e niver bihan, el lec’h ma oac’h niverus evel stered an neñv, dre ma ne’z po ket sentet ouzh mouezh an AOTROU da Zoue.\n63 Evel m’en doa an AOTROU plijadur oc’h ober vad deoc’h hag o kreskiñ ac’hanoc’h, evel-se en devo an AOTROU plijadur o koll ac’hanoc’h hag o tistrujañ ac’hanoc’h, hag e viot tennet eus ar vro ez i d’he ferc’hennañ.\n64 An AOTROU a stlabezo ac’hanout e-touez an holl bobloù, adalek penn an douar betek dibenn an douar, hag e serviji eno doueoù all na’z po ket anavezet, na te na da dadoù, koad ha maen.\n65 E-touez ar pobloù-se, ne vi ket sioul ha sol da droad n’en devo diskuizh ebet. An AOTROU a roio dit ur galon grenus, daoulagad enkrezet hag un ene trist.\n66 Da vuhez a vo dispis dirazout, er spont e vi noz ha deiz, aon az po ez puhez.\n67 Diouzh ar beure e lavari: Perak n’eo ket noz? Da noz e lavari: Perak n’eo ket ar beure? Kement-se en abeg d’ar spont a spourono da galon ha d’ar gwel a welo da zaoulagad.\n68 Hag an AOTROU a adkaso ac’hanout d’an Ejipt war listri, dre an hent am eus lavaret dit diwar e benn: N’en adweli ken! Hag eno en em werzhot d’hoc’h enebourien evel sklaved ha mitizhien, ha ne vo den d’ho prenañ.\nAn emglev adnevezet\n1 Setu komzoù an emglev en deus gourc’hemennet an AOTROU da Voizez ober gant mibien Israel e bro Voab, en tu-hont d’an emglev en doa graet ganto en Horeb.\n2 Moizez a zastumas holl Israel hag a lavaras: Gwelet hoc’h eus kement en deus graet an AOTROU dirak ho taoulagad e bro Ejipt, da Faraon, d’e holl servijerien ha d’e holl vro,\n3 an amprouennoù bras en deus gwelet da zaoulagad, ar sinoù hag ar burzhudoù bras.\n4 Met an AOTROU n’en deus ket roet deoc’h ur galon evit kompren, na daoulagad evit gwelout, na divskouarn evit klevout, betek hiziv.\n5 Da renet em eus daou-ugent vloaz er gouelec’h, da zilhad ne voent ket uzet warnout ha da votoù ne voent ket uzet war da dreid,\n6 n’hoc’h eus ket debret bara, n’hoc’h eus ket evet gwin nag evajoù kreñv, evel-se hoc’h eus anavezet penaos on me an AOTROU ho Toue.\n7 Deuet oc’h el lec’h-mañ; Sihon roue Hesbon hag Og roue Basan a zeuas a-ziarbenn deomp evit stourm ouzhimp, hag hon eus pilet anezho.\n8 Kemeret hon eus o bro hag he roet hon eus da hêrezh d’ar Rubeniz, d’ar C’hadiz ha da hanter-veuriad Manase.\n9 Mirout a reot komzoù an emglev-mañ hag e reot diouto, evit ober berzh e kement a reot.\n10 En em gavit holl hiziv dirak an AOTROU ho Toue, pennoù ho meuriadoù, hoc’h henaourien, hoc’h ofiserien, holl wazed Israel,\n11 ho pugale, ho kwragez, da ziavaeziad a zo e-barzh da gamp, adalek da faouter koad betek da denner dour,\n12 evit mont e-barzh emglev an AOTROU da Zoue, a ra gant le an AOTROU da Zoue ganit hiziv,\n13 a-benn lakaat ac’hanout hiziv evel e bobl, hag eñ a vo da Zoue, evel m’en deus lavaret dit hag evel m’en deus touet da’z tadoù, da Abraham, da Izaak ha da Jakob.\n14 N’eo ket ganeoc’h hepken e ran an emglev-mañ gant le,\n15 met gant an hini en em ziskouez amañ ganeomp hiziv dirak an AOTROU hon Doue, ha gant an hini n’emañ ket amañ ganeomp hiziv.\n16 C’hwi a oar penaos ez omp bet o chom e bro Ejipt ha penaos hon eus tremenet dre ar broadoù hoc’h eus treuzet.\n17 Gwelet hoc’h eus o zraoù euzhus hag o doueoù, koad, maen, arc’hant, aour, a zo en o zouez.\n18 Ra ne vo ket en ho touez na den, na gwreg, na tiegezh, na meuriad, a zistrofe e galon hiziv diouzh an AOTROU hon Doue evit mont da servijañ doueoù ar broadoù-se. Ra ne vo en ho touez gwrizienn ebet da reiñ ampoezon pe huelenn-c’hwerv.\n19 An hini a glevfe komzoù ar vallozh-se hag en em vennigfe en e galon o lavarout: Peoc’h am bo pa gerzhin e c’hoantadoù va c’halon, o stagañ ar vezventi ouzh ar sec’hed,\n20 an AOTROU ne fello ket dezhañ pardoniñ d’an den-se, met kounnar an AOTROU hag e warizi en em dano en e enep, an holl vallozhioù skrivet el levr-mañ a bouezo warnañ, hag an AOTROU a lamo e anv a-zindan an neñvoù.\n21 An AOTROU a zispartio anezhañ diouzh holl veuriadoù Israel evit e walleur, hervez an holl vallozhioù skrivet e levr al lezenn-mañ.\n22 Ar rummoù da zont, ho mibien a savo war ho lerc’h hag an diavaeziad a zeuio eus ur vro bell, a welo goulioù ar vro-mañ, ar c’hleñvedoù en devo an AOTROU kaset enni,\n23 soufr, holen hag entanadur a vo en holl vro, penaos ne vo ket hadet, ne ziwano netra ha ne gresko tamm geot ebet, evel pa voe diskaret Sodom, Gomora, Adma, Zeboim, a zistrujas an AOTROU en e gounnar hag en e fulor,\n24 hag an holl bobloù a lavaro: Perak en deus an AOTROU graet evel-se d’ar vro-mañ? Perak taerded ar fulor bras-se?\n25 Hag e vo respontet: Dre m’o deus dilezet emglev an AOTROU, Doue o zadoù, en doa graet ganto p’en deus tennet anezho eus bro Ejipt,\n26 ha ma’z int aet da servijañ doueoù all ha da stouiñ dirazo, doueoù n’anavezent ket ha n’en doa ket roet dezho da lodennañ.\n27 Kounnar an AOTROU a zo en em danet a-enep ar vro-mañ, evit lakaat da zont warni an holl vallozhioù skrivet el levr-mañ.\n28 An AOTROU en deus tennet anezho eus o douar, gant kounnar, fulor ha brouez bras, hag en deus o zaolet en ur vro all, evel ma weler hiziv.\n29 An traoù kuzhet a zo d’an AOTROU hon Doue, met an traoù diskuliet a zo deomp ha d’hor mibien da viken, evit ma raimp diouzh holl gomzoù al lezenn-mañ.\nBennozh pe mallozh. Buhez pe marv\n1 Pa c’hoarvezo an holl draoù-se am eus diskouezet dit, ar vennozh hag ar vallozh, ha pa soñji enno en da galon e-touez an holl bobloù e-lec’h m’en devo kaset ac’hanout an AOTROU da Zoue,\n2 ma tistroi d’an AOTROU da Zoue ha ma senti ouzh e vouezh e kement tra a c’hourc’hemennan dit hiziv, te ha da vibien, eus da holl galon hag eus da holl ene,\n3 neuze an AOTROU da Zoue a zegaso da re zalc’het en-dro hag en devo truez ouzhit, hag e tastumo ac’hanout a-nevez diouzh an holl bobloù en devo da stlabezet en o zouez.\n4 Pa vefes kaset e penn pellañ an neñvoù, ac’hane e tastumo ac’hanout an AOTROU da Zoue, hag ac’hane e tenno ac’hanout.\n5 An AOTROU da Zoue a zereno ac’hanout d’ar vro a oa da’z tadoù, hag e perc’henni anezhi; ober a raio vad dit, hag e kresko ac’hanout muioc’h eget da dadoù.\n6 An AOTROU da Zoue a amdroc’ho da galon ha kalon da lignez, hag e kari an AOTROU da Zoue eus da holl galon hag eus da holl ene, evit ma vevi.\n7 An AOTROU da Zoue a lakaio an holl vallozhioù-se war da enebourien ha war ar re o devo da gasaaet ha da heskinet.\n8 Te a zistroio hag a sento ouzh mouezh an AOTROU, hag e ri diouzh an holl c’hourc’hemennoù a gemennan dit hiziv.\n9 An AOTROU da Zoue a raio dit kreskiñ e madoù, e kement a ri gant da zaouarn, e frouezh da gof, e frouezh da loened, e frouezh da zouar, rak an AOTROU en devo a-nevez plijadur oc’h ober vad dit, evel m’en deus bet plijadur gant da dadoù,\n10 pa senti ouzh mouezh an AOTROU da Zoue, o virout e c’hourc’hemennoù hag e reolennoù skrivet e levr al lezenn-mañ, pa zistroi d’an AOTROU da Zoue eus da holl galon hag eus da holl ene.\n11 Ar gourc’hemenn a gemennan dit hiziv n’eo ket dreistdiraez na re bell evidout.\n12 N’emañ ket en neñvoù, evit ma lavari: Piv a bigno d’an neñv d’e zegas deomp ha d’e reiñ deomp da glevout, evit ma raimp dioutañ?\n13 N’emañ ket e tu all d’ar mor, evit ma lavari: Piv a dremeno d’an tu all d’ar mor d’e zegas deomp ha d’e reiñ deomp da glevout, evit ma raimp dioutañ?\n14 Met ar gomz a zo tost dit, en da c’henoù hag en da galon, evit ma c’helli ober dioutañ.\n15 Setu, lakaet em eus dirazout hiziv ar vuhez hag ar mad, ar marv hag an droug.\n16 Gourc’hemenn a ran dit hiziv karout an AOTROU da Zoue, kerzhout en e hentoù, mirout e c’hourc’hemennoù, e reolennoù hag e varnedigezhioù, evit ma vevi ha ma kreski, hag e vennigo ac’hanout an AOTROU da Zoue er vro ma’z ez e-barzh d’he ferc’hennañ.\n17 Met mar distro da galon, ma ne sentez ket, ma en em lezez bountañ da stouiñ dirak doueoù all ha d’o servijañ,\n18 me a zisklêr deoc’h hiziv penaos ez eot da goll a-dra-sur, ha ne hiraiot ket ho teizioù er vro emaoc’h o vont da berc’hennañ en tu all d’ar Jordan.\n19 Kemer a ran hiziv an neñvoù hag an douar da dest en hoc’h enep, penaos em eus lakaet dirazout ar vuhez hag ar marv, ar vennozh hag ar vallozh. Dibab ar vuhez evit ma vevot, te ha da lignez,\n20 evit karout an AOTROU da Zoue, evit sentiñ ouzh e vouezh, evit en em stagañ outañ, rak eñ eo da vuhez, hag eñ a hiraio da zeizioù hag e c’helli chom er vro en deus touet an AOTROU reiñ d’ho tadoù, da Abraham, da Izaak ha da Jakob.\nGalv Jozue. Al Lezenn lennet. Disentidigezh Israel da zont\n1 Moizez a yeas hag a lavaras ar c’homzoù-mañ da holl Israel:\n2 Lavarout a reas dezho: Oadet on hiziv a gant ugent vloaz, ne c’hellin ken mont na dont, hag an AOTROU en deus lavaret din: Ne dremeni ket ar Jordan-se.\n3 An AOTROU da Zoue a dremeno dirazout hag a zistrujo ar pobloù-se a-zirazout, hag e perc’henni anezho. Jozue a dremeno dirazout, evel m’en deus lavaret an AOTROU.\n4 An AOTROU a raio dezho evel m’en deus graet da Sihon ha da Og, rouaned an Amoreaned, ha d’o bro, en deus distrujet.\n5 An AOTROU a lakaio anezho en ho taouarn, hag e reot dezho hervez ar gourc’hemenn am eus roet deoc’h.\n6 En em galonekait ha bezit kreñv! N’ho pet ket aon ha na vezit ket spontet abalamour dezho, rak an AOTROU da Zoue a gerzho ganit, ne zilaosko ket ac’hanout, ne zilezo ket ac’hanout.\n7 Moizez a c’halvas Jozue hag a lavaras dezhañ dirak holl Israel: En em galoneka ha bez kreñv! Rak te a yelo gant ar bobl-mañ er vro en deus touet an AOTROU reiñ d’ho tadoù, te a lakaio anezho da berc’hennañ o hêrezh.\n8 An AOTROU a gerzho dirazout hag a vo ganit, ne zilaosko ket ac’hanout, ne zilezo ket ac’hanout. Na’z pez ket aon ha bez dispont!\n9 Moizez a skrivas al lezenn-mañ, a roas d’an aberzhourien mibien Levi, ar re a zouge arc’h emglev an AOTROU, ha da holl henaourien Israel.\n10 Moizez a roas urzhioù dezho o lavarout: E diwezh bep seizh vloaz, e-pad lidoù ar bloavezh-ehan, da ouel al logelloù,\n11 pa zeuio holl Israel d’en em gavout dirak an AOTROU da Zoue el lec’h en devo dibabet, e lenni al lezenn-mañ dirak holl Israel, hag e klevint.\n12 Dastum ar bobl, gwazed, gwragez, bugale, hag an diavaeziad a vo e-barzh da zorojoù, evit ma klevint ha ma teskint doujañ an AOTROU ho Toue, ha ma virint holl gomzoù al lezenn-mañ ha ma raint diouto.\n13 Hag o mibien, ar re n’o deus ket bet anaoudegezh, a glevo hag a zesko doujañ an AOTROU ho Toue, e-pad an holl zeizioù ma vevot er vro emaoc’h o vont da berc’hennañ en tu all d’ar Jordan.\n14 An AOTROU a lavaras da Voizez: Setu m’eo tost an deiz ma varvi. Galv Jozue, en em gavit e teltenn an engalv, hag e roin dezhañ va urzhioù. Moizez ha Jozue a yeas d’en em gavout e teltenn an engalv.\n15 An AOTROU a zeuas war wel en ur golonenn a goabrenn hag ar golonenn a goabrenn en em zalc’has ouzh digor an deltenn.\n16 An AOTROU a lavaras da Voizez: Setu, emaout o vont da gousket gant da dadoù. Ar bobl-mañ a savo hag en em roio d’ar gasterezh gant doueoù estren ar vro e-lec’h ma’z eont e-barzh, hag e tilezint ac’hanon hag e torrint va emglev am eus graet ganto.\n17 D’an deiz-se va c’hounnar en em dano a-enep dezho. Me o zilezo hag e kuzhin va dremm. Lonket e vint, hag e c’houzañvint poanioù niverus hag enkrezioù, hag e lavarint en deiz-se: Ha n’eo ket dre ma n’emañ ken hon Doue en hor c’hreiz e c’houzañvomp ar poanioù-mañ?\n18 Hag e kuzhin va dremm an deiz-se, abalamour d’an holl droug o devo graet o treiñ etrezek doueoù all.\n19 Bremañ, skrivit ar c’hantik-mañ. Kelennit anezhañ da vibien Israel, lakait anezhañ en o genoù, evit ma servijo din ar c’hantik-mañ da dest a-enep mibien Israel.\n20 Dre ma renin anezho er vro am eus touet d’o zadoù, ur vro a zever gant laezh ha mel, hag e tebrint hag o devo o gwalc’h hag e vint lart. Neuze en em zistroint war-zu doueoù all, hag e servijint anezho, hag e tisprizint ac’hanon, hag e torrint va emglev.\n21 Neuze e c’houzañvint poanioù niverus hag enkrezioù, hag e komzo ar c’hantik-mañ evel test en o enep, dre ma ne vo ket ankounac’haet gant genoù o lignez. Rak anavezout a ran o mennozhioù, o deus diskuliet dija hiziv, a-raok ma em eus o derenet d’ar vro am eus touet.\n22 En deiz-se e skrivas Moizez ar c’hantik-mañ, hag en kelennas da vibien Israel.\n23 Hag e roas urzhioù da Jozue mab Nun o lavarout: En em galoneka ha bez kreñv! Rak te a zereno mibien Israel d’ar vro am eus touet dezho, ha me a vo ganit.\n24 P’en doe echu Moizez da skrivañ komzoù al lezenn-mañ war ul levr, betek an diwezh,\n25 e roas ar gourc’hemenn-mañ d’al Levited a zouge arc’h emglev an AOTROU o lavarout:\n26 Kemerit levr al lezenn-mañ, lakait anezhañ e-kichen arc’h emglev an AOTROU ho Toue, hag e vo eno evel test a-enep dit,\n27 rak anavezout a ran da zisentidigezh ha da c’houzoug reut. Setu, e-pad ma’z on c’hoazh hiziv bev ganeoc’h, ez oc’h disentus ouzh an AOTROU, pegement mui ne viot ket goude va marv!\n28 Dastumit davedon holl henaourien ho meuriadoù hag hoc’h ofiserien, hag e lavarin ouzh o divskouarn ar c’homzoù-mañ, hag e kemerin an neñvoù hag an douar da dest en o enep.\n29 Rak gouzout a ran penaos, goude va marv, en em vreinot hag e tistroiot diouzh an hent am eus gourc’hemennet deoc’h; hag e c’houzañvot poanioù en deizioù da zont, pa ho po graet ar pezh a zo fall dirak daoulagad an AOTROU, o fuloriñ anezhañ dre oberennoù ho taouarn.\n30 Moizez a lavaras ouzh divskouarn holl vodadenn Israel komzoù ar c’hantik-mañ, betek an diwezh:\n1 Neñvoù, roit ho skouarn, hag e komzin! Douar, selaou gerioù va genoù!\n2 Va c’helennadurezh a redo evel ar glav, va ger a gouezho evel ar glizh, evel al litenn war ar c’hlasvez, evel barradoù war ar geot!\n3 Rak ec’h embannin anv an AOTROU. Meulit braster hon Doue!\n4 Eñ eo ar roc’h, e oberoù a zo peurvat, e holl hentoù a zo ur varnedigezh, un Doue leal eo, hep direizhder, gwirion hag eeun.\n5 Int a zo en em vreinet, ur vezh eo! E vibien a zo ur rummad diroll ha fall.\n6 Hag evel-se eo e trugarekait an AOTROU, pobl diskiant hag hep furnez? Ha n’eo ket da dad, an hini en deus da brenet, an hini en deus da c’hraet ha da startaet?\n7 Az pez soñj eus da zeizioù gwechall, evesha er bloavezhioù a rummadoù da rummadoù, goulenn digant da dad hag e tesko dit, digant da dud kozh hag e lavarint dit.\n8 Pa lodennas an Uhel-Meurbet o hêrezh d’ar broadoù, pa zispartias mibien Adam, e lakaas bonnoù ar pobloù hervez niver mibien Israel,\n9 rak lodenn an AOTROU eo e bobl, Jakob eo lodenn e hêrezh.\n10 E gavet en deus en ur vro distro, en ul lec’h digenvez ha dilezet d’ar yudadegoù. E c’hronnet en deus, eveshaet en deus outañ, diwallet en deus anezhañ evel e ibil-lagad,\n11 evel an erer o tihuniñ e neizhiad hag o nijellañ a-us d’e re vihan, a astenn e zivaskell, o c’hemer hag o doug war e bluñv,\n12 an AOTROU e-unan en deus renet anezhañ, ha n’eus ket bet doue estren gantañ.\n13 E lakaet en deus da varc’hekaat war lec’hioù uhel an douar ha da zebriñ frouezh ar parkeier, da chugal mel ar roc’h hag eoul ar reier kalet,\n14 amann ar saout ha laezh an deñved, lard an oaned, an tourzed eus Basan hag ar bouc’hed, flour kuñv ar gwinizh; evet ec’h eus gwad nerzhus ar rezin.\n15 Jeshurun a zo deuet da vezañ lart hag en deus rebarbet. Deuet out da vezañ lart, tev ha kuilh! Dilezet en deus an Doue en deus graet anezhañ, disprizet en deus roc’h e silvidigezh.\n16 Heget o deus e warizi dre zoueoù estren, hegaset o deus anezhañ dre draoù euzhus:\n17 Aberzhet o deus da ziaouled ha n’int ket Doue, da zoueoù n’anavezent ket, nevez deuet abaoe nebeut ha ne oant ket bet doujet gant o zadoù.\n18 Dilezet ec’h eus ar roc’h en eus da c’hanet, ankounac’haet ec’h eus an Doue en deus da stummet.\n19 An AOTROU a welas kement-se, hag e voe hegaset, imoret dre e vibien hag e verc’hed.\n20 Lavaret en deus: Kuzhat a rin va dremm outo, hag e welin penaos e vo o diwezh, rak ur rummad fall ez int, mibien diskredik.\n21 Lakaet o deus ac’hanon da vezañ gwarizius dre ar pezh n’eo ket Doue, lakaet o deus droug da sevel ennon dre o zraoù aner, me o lakaio da vezañ gwarizius dre ar pezh n’eo ket ur bobl, lakaat a rin droug da sevel enno dre ur vroad diskiant,\n22 rak un tan a zo bet enaouet em c’hounnar, hag e tevo betek foñs lec’h ar marv, hag e losko an douar hag e frouezh, hag ec’h entano diazezoù ar menezioù.\n23 Dastum a rin warno poanioù, tennañ a rin a-enep dezho va holl biroù.\n24 Kuzumet e vint gant an naon, debret gant an derzhienn ha gant ur walenn spontus, kas a rin a-enep dezho dant al loened gouez, ha binim ar stlejviled a ruz er poultr.\n25 Ar c’hleze a zistrujo er-maez, hag ar spouron e-barzh, o skeiñ an den yaouank hag ar werc’hez, ar poupig had an den gant blev gwenn.\n26 Me a lavarfe: O stlabezañ a rin, hag e tiverkin o eñvor a-douez an dud!\n27 Met aon am eus rak goapaerezh an enebour, hag e c’hellfe en em douellañ o gwaskerien, hag e c’hellfent lavarout: Hon dorn a zo bet savet, ha n’eo ket an AOTROU en deus graet kement-se.\n28 Ur bobl dibourvez a varnedigezh eo, n’eus skiant ebet enno.\n29 Ma vijent fur, e komprenjent kement-mañ, hag e soñjjent er pezh a c’hoarvezo ganto d’an diwezh.\n30 Penaos en defe gallet unan redek war-lerc’h mil, ha daou redek war-lerc’h dek mil, nemet en defe o roc’h o gwerzhet, hag an AOTROU o deroet?\n31 Rak n’eo ket o roc’h evel hor roc’h, hon enebourien a c’hell barn.\n32 Met o gwinienn a zeu eus gwiniegi Sodom, hag eus douaroù Gomora, o rezin a zo rezin ampoezonet, o blokad a zo c’hwerv,\n33 o gwin a zo binim an erevent, poezon garv an naered-gwiber.\n34 Kement-se, ha n’eo ket kuzhet em c’hichen? Ha n’eo ket siellet em zeñzorioù?\n35 Din-me eo ar veñjañs ha me a rento, pa vrañsello o zroad! Rak deiz o foanioù a zo tost, hag hastañ a ra an traoù a dle c’hoarvezout.\n36 An AOTROU a varno e bobl, met ouzh e servijerien en devo truez, pa welo ez eo aet o nerzh, ha n’eus den ken, na re zalc’het na re zieubet.\n37 Lavarout a raio: Pelec’h emañ o doueoù, ar roc’h ma fizient ennañ,\n38 a zebre lard o aberzhoù, hag a eve gwin o evadkinnigoù? Ra savo! Ra o sikouro! Ra vo warno o gwarez!\n39 Gwelit bremañ penaos eo me va-unan eo me, ha penaos n’eus doue all ebet nemedon. Me a ra mervel ha bevañ, me a c’hloaz hag a yac’ha, ha n’eus den hag a c’hell dieubiñ eus va dorn.\n40 Rak va dorn a savan war-zu an neñv, hag e lavaran: Me a zo bev da viken!\n41 Mar lemman luc’hedenn va c’hleze, ha mar krog va dorn er varnedigezh, e tennin veñjañs eus va enebourien, hag e kastizin ar re a gasa ac’hanon,\n42 mezviañ a rin va biroù gant o gwad, va c’hleze a zebro o c’hig, diwar gwad ar re c’hloazet hag ar re zalc’het, diwar penn mestroù an enebour.\n43 Broadoù, laouenait gant e bobl! Rak e veñjo gwad e servijerien, e tenno veñjañs eus e enebourien, hag e raio dic’haou evit e zouar hag evit e bobl.\n44 Moizez a zeuas hag a zisklêrias holl gomzoù ar c’hantik-mañ e divskouarn ar bobl, ha Jozue mab Nun a oa gantañ.\n45 P’en doe Moizez echuet da zisklêriañ an holl gomzoù-mañ dirak holl Israel,\n46 e lavaras dezho: Lakait ho kalonoù da virout an holl gomzoù a bedan ac’hanoc’h hiziv da gemenn d’ho mibien, evit ma virint holl gomzoù al lezenn-mañ ha ma raint diouto.\n47 Rak n’int ket komzoù didalvez evidoc’h, met ho puhez eo; dre ar c’homzoù-mañ ec’h hiraiot ho teizioù er vro ma’z eot da berc’hennañ, o tremen ar Jordan.\n48 D’an hevelep deiz e komzas an AOTROU da Voizez o lavarout:\n49 Pign war venez Abarim, war venez Nebo, a zo e bro Voab, a-dal da Jeriko, ha sell ouzh bro Ganaan a roan da hêrezh da vibien Israel.\n50 Mervel a ri war ar menez a vi pignet warnañ; hag e vi dastumet gant da bobl, evel ma varvas Aaron da vreur war venez Hor, hag e voe dastumet gant e bobl,\n51 rak pec’het hoc’h eus a-enep din e-touez mibien Israel da zoureier Meriba, e Kadesh, e gouelec’h Zin, ha n’hoc’h eus ket santelaet ac’hanon e-touez mibien Israel.\n52 Gwelout a ri ar vro dirazout, met ned i ket er vro a roan da vibien Israel.\n1 Moizez, den Doue, a vennigas mibien Israel dre ar vennozh da heul, kent mervel.\n2 Lavarout a reas: An AOTROU a zo deuet eus ar Sinai, hag a zo savet a-us dezho e Seir. Lugernet en deus eus menez Paran, deuet eo gant dekviliadoù santel, eus e zehou e teuas evito ul lezenn entanet.\n3 Ya, karout a ra ar pobloù, e holl sent a zo ez torn. En em zalc’het int ouzh da dreid, resevet o deus da gomzoù.\n4 Moizez en deus kemennet deomp al lezenn, hêrezh bodadenn Jakob.\n5 Bez’ eo bet roue e Jeshurun, pa en em zastume pennoù ar bobl, gant meuriadoù Israel.\n6 Ra vevo Ruben ha ra ne varvo ket, ra vo e dud niverus!\n7 Ha diwar-benn Juda e lavaras: Selaou, AOTROU, mouezh Juda, degas anezhañ war-zu e bobl. Ra vo galloudus e zaouarn, sikour anezhañ a-enep e enebourien!\n8 Ha diwar-benn Levi e lavaras: Da Dummim ha da Urim a vo gant an den feal, an hini ac’h eus temptet e Masa, enebet outañ e doureier Meriba,\n9 hag en deus lavaret eus e dad hag eus e vab: Ne’m eus ket o gwelet; n’en deus ket anavezet e vreudeur, ha n’en deus ket anavezet e vibien. Miret o deus da c’herioù, ha dalc’het da emglev.\n10 Kelenn a raint da varnedigezhioù da Jakob, ha da lezenn da Israel. Lakaat a raint ar c’hwezh-vat dindan da zivfron, hag al loskaberzh war da aoter.\n11 O AOTROU, bennig e nerzh, ha degemer labour e zaouarn! Torr lounezhi ar re a sav a-enep dezhañ, ha ra ne adsavo ken ar re a gasa anezhañ.\n12 Ha diwar-benn Benjamin e lavaras: An hini a zo karet-mat gant an AOTROU, a chomo e surentez en e gichen. E c’holoio bemdez, hag en em zalc’ho etre e zivskoaz.\n13 Ha diwar-benn Jozef e lavaras: E vro a zo benniget gant an AOTROU, gant traoù prizius an neñv, gant ar glizh, gant ar poulloù en traoñ,\n14 gant frouezh prizius an heol, gant an traoù prizius roet pep loariad,\n15 gant traoù mat ar menezioù kozh, gant traoù prizius ar c’hrec’hioù a zo atav amañ,\n16 gant traoù prizius an douar hag e leunder. Madelezh an hini en em ziskouezas er vodenn, ra vo war benn Jozef, ha war glopenn ar re santelaet a-douez e vreudeur.\n17 Bez’ en deus kaerded ar c’hentañ-ganet eus e goleoù, e gerniel a zo kerniel ur bual; ganto e vroudo ar pobloù a-gevret, betek pennoù an douar, bez’ ez int dekviliadoù Efraim, bez’ ez int miliadoù Manase.\n18 Ha diwar-benn Zabulon e lavaras: Laouena Zabulon e-pad da ermaeziadennoù, ha te ivez Isakar ez teltennoù!\n19 Int a galvo ar pobloù d’ar menez, eno e kinnigint aberzhoù a reizhder, dre ma sunint fonnusted ar mor ha teñzorioù kuzhet en traezh.\n20 Ha diwar-benn Gad e lavaras: Ra vo benniget an hini a laka Gad er frankiz, diskuizh a ra evel ul leon, hag e freuz ar vrec’h gant ar c’hlopenn.\n21 Dibabet en deus ar gwellañ evitañ, rak eno e oa kuzhet lodenn al lezenner. Deuet eo gant pennoù ar bobl, graet en deus reizhder an AOTROU, hag e varnedigezhioù e-keñver Israel.\n22 Ha diwar-benn Dan e lavaras: Dan a zo ul leon yaouank, lammat a ra eus Basan.\n23 Ha diwar-benn Neftali e lavaras: Neftali, leuniet a vadelezh ha karget a vennozhioù an AOTROU, a berc’henn ar c’huzh-heol hag ar c’hreisteiz.\n24 Ha diwar-benn Aser e lavaras: Ra vo benniget Aser gant ar vibien! Ra vo plijus d’e vreudeur, ha ra walc’ho e droad en eoul!\n25 Da brennoù a vo a houarn hag a arem, ha da nerzh a bado keit ha da zeizioù.\n26 N’eus hini hag a vefe heñvel ouzh Doue Jeshurun, a zeu da’z sikour douget war an neñvoù, ha war e goabrennoù en e veurdez.\n27 Ur repu eo an Doue a zo a bep amzer, dindan e zivrec’h peurbadus. Kaset en deus kuit a-zirazout an enebour, hag en deus lavaret: Distruj!\n28 Israel a chomo e-unan e surentez, eienenn Jakob, a vo war un douar a winizh hag a win, hag e neñvoù a zivero ar c’hlizhenn.\n29 Eürus out, Israel! Piv eo ar bobl a zo heñvel ouzhit, pobl saveteet gant an AOTROU, skoed da sikour, ha kleze da veurded? Da enebourien a vo doñvaet, ha te a vac’ho gant da dreid o lec’hioù uhel.\n1 Moizez a bignas eus plaenennoù Moab war menez Nebo, war-lein ar Pisga, a-dal da Jeriko. An AOTROU a ziskouezas dezhañ an holl vro,\n2 adalek Galaad betek Dan, holl vro Neftali, bro Efraim ha Manase, holl vro Juda betek mor ar c’huzh-heol,\n3 ar c’hreisteiz, plaenenn traonienn Jeriko, kêr ar palmez, betek Zoar.\n4 An AOTROU a lavaras: Setu ar vro am eus touet reiñ da Abraham, da Izaak, da Jakob, o lavarout: He reiñ a rin da’z lignez. Diskouezet em eus anezhi da’z taoulagad, met ned i ket enni.\n5 Moizez, servijer an AOTROU, a varvas eno, e bro Voab, hervez ger an AOTROU.\n6 Hag e sebelias anezhañ en un draonienn e bro Voab, a-dal da Vet-Peor. Ha den n’en deus anavezet e vez betek hiziv.\n7 Moizez a oa en oad a gant ugent vloaz pa varvas; ne oa ket gwanaet e zaoulagad, ne oa ket tremenet e nerzh.\n8 Mibien Israel a ouelas Moizez e-pad tregont devezh e maezioù Moab, ha deizioù-gouelañ kañvoù Moizez a voe peurc’hraet.\n9 Jozue mab Nun a oa leuniet gant ar Spered a furnez, rak Moizez en doa lakaet e zaouarn warnañ. Mibien Israel a sentas outañ hag a rejont hervez m’en doa an AOTROU gourc’hemennet da Voizez.\n10 N’eo biskoazh savet profed ebet en Israel evel Moizez, en devoa anavezet anezhañ an AOTROU dremm ouzh dremm,\n11 evit an holl sinoù ha mirakloù a gasas anezhañ an AOTROU d’ober e bro Ejipt, dirak Faraon, dirak e holl servijerien hag en e holl vro,\n12 hag evit an dorn kreñv hag ar spontoù bras a ziskouezas Moizez da zaoulagad Israel.\nHISTOIRE DE LA BIBLE EN BRETON 9 août 2018\nNOUVEAU TESTAMENT EN BRETON 10 novembre 2017\nIstor ar Bibl e brezhoneg\nLizher d’an Efeziz e brezhoneg\nLizher d’ar Filipiz e pemp yezh\nLizher d’ar Goloseiz e pemp yezh\nDiskuliadur 1:12-19 e yezhoù rannvroel Bro-C’hall\nHISTOIRE DE LA BIBLE EN BRETON\nNOUVEAU TESTAMENT EN BRETON\nBIBL BREIZH : Ar Bibl e Brezhoneg evit ar Vretoned WordPress.com.