Diforc'hioù etre adstummoù "Kelted" - Wikipedia\nDiforc'hioù etre adstummoù "Kelted"\nStumm eus an 18 Du 2009 da 10:11\n3 675 okted ouzhpennet , 11 vloaz zo\nouzhpennañ ur pennad\nStumm eus an 13 Du 2009 da 17:55 (kemmañ)\nD (→Ar Gelted er Balkanioù : Istitl)\nStumm eus an 18 Du 2009 da 10:11 (kemmañ) (dizober)\n(ouzhpennañ ur pennad)\nUnan eus dezverkoù pennañ an arz kelt eo e veze graet kalz a dresoù a daolenne tud pe elfennoù eus an natur, evel ar gweadegoù, ha techet e vezent da ezteuler traoù difetis. En he bleuñvenn e oa ar c’hiz-se, a oa deuet eus ar sevenadur hallstat, pa voe graet enlivadurioù an dornskridoù keltiek eus Iwerzhon pe Skos d'ar mare ma oa bet troet pobloù d'ar feiz kristen war an enezenn. [[Levr Kells]] zo e-touez an dornskridoù-se (gwelet ivez manati [[Iona (Skos|Iona]]).\n*an delv zo bet adkavet war bezioù zo a daolenn paotred en o sav, dezho kreskennoù a bep tu d'o fenn. Ouzhpenn ma taolennont kadourien e c’hallfe bezañ drouized anezho ivez. Gant ar re-mañ e veze touzet o fenn a-us d’o zal ha lezet e veze ganto o blev da greskiñ a bep tu ha plezhennoù a veze graet ganto. Ar c’hreskennoù-se a vije, a-hervez, un doare eeun da daolenniñ ar plezhennoù blev-se savet a bep tu d’o fenn.\n=== Drouiziezh ===\n[[Image:Two Druids.PNG|thumb|Daou zrouiz war izelvos Autun.]]\nA-raok ma voe aloubet Galia gant ar Romaned, ha, war a seblant, goude ma oa bet aloubet an inizi, e oa an drouiziezh perzh pennañ relijion ar Gelted kozh. Testeniekaet eo ar « gloer » zrouizel gant meur a aozer en Henamzer da vareoù disheñvel hag e lec'hioù disheñvel er bed keltiek. En Iwerzhon, hervez an hengoun, e soñjer e vije bet krouet an drouiziezh gant ar [[Partholien|Bartholonien]], hag a oa en em gavet en Iwerzhon e 312 goude J.-K. war-lerc’h al Liñvadenn. E Galia e soñjer e voe hollbouezus ar roll c’hoariet gant an drouized en emsavadeg [[52 kent J.-K.|-52]] ha, goude e stourmoù ar C’halianed er c’hantved kentañ. Abalamour da unan eus ar stourmoù-se, bet danevellet gant [[Tacite]] en e “Istorioù”, e vije bet krog pennoù-bras Roma e [[21|21 goude J.-K.]] da sevel a-enep an drouized c’halian.\nKarget e oa ar « gloer » zrouizel da blediñ gant al lidoù sakr ha sevenadurel : an drouized hepken o doa gwir da ginnig aberzhoù tud a-wechoù met dreit-holl aberzhoù loened pe aberzhoù arouezel (evel m'eo testeniekaet war taolennoù-gouestl e koad bet krouet en andon ar Saena). Abalamour ma veze kinniget aberzhoù tud, ouzhpenn se, e voe berzet ouzh an drouized seveniñ o relijion da vare an Impalaer [[Tiberius Caesar Augustus]] (pe [[Klaodius Iañ]] evit skrivagnerien zo).\nGwirioù brientek all o doa an drouized : an deskadurezh, an diplomatiezh, an istor, al lignezouriez, al lec'hanvadurezh, ar vezegiezh hag an divinouriezh. Hanterourien etre an doueed hag an dud e oa an drouized, dre ma oa bras o anaoudegezh (Studioù a raent war-dro 20 vloaz, hervez Julius Kaezar) ha dre ma vezent mistri war ar strobinellerezh.\nAn drouiz a c'hoarie ivez roll ur c'huzulier politikel evit ar roue. Int o-daou a c'hallje bezañ un daouad hag ar roue a rene e vro dindan levezon an drouiz. An drouiz [[Diviciacos]], kempred ad [[Marcus Tullius Cicero]] a oa bet an hini kentañ o soñjal aloubiñ Galia, a oa penn politikel an Haedui, war a seblant.\nTudenn greñvañ ar gevredigezh keltiek e oa an drouiz e pep keñver. Ministr an azeulerezh, prederour, mirour an Anaoudegezh hag ar Furnez, istorour, den a lezenn hag ivez kuzulier milourel ar roue ha klas ar gadourien war un dro e oa. Posubl eo e oa bet reoliet buhez-holl ar Gelted gant an drouized da vareoù zo.\n*an drouiz, da lavaret eo pep ezel eus ar c'hlas belegek, a gase e gefridi e domanioù ar relijion, an aberzhañ, ar justis, an deskadurezh, ar varzhoniezh, an divinouriezh, h.a. ;\n* ar '''[[Barzh (drouiziezh)|barzh]]''' a oa un arbennigour war ar varzhoniezh skrivet ha dre gomz. Kefridiet e veze da flemmañ, da pe da damall;\n* an '''[[ovat]]''' zo un devinour. Plediñ a rae dresit-holl gant an azeulerezh, an divinouriezh hag ar vezegiezh. Ar maouezed a gemere perzh er gefridi-se a ziouganerezed.\nPeuzsur omp e oa eus un urzhaz drouizel e Galia ivez, hervez an testennnoù latin zo chomet ha drezo e ouzer e veze aozet ur vodadeg bep bloaz gant an drouized (war dachenn an [[Carnutes]] (Latin Carnuti), e-kichen [Chartres]]. Gouzout a reomp ganto ivez e oa ur "Grutater", da lavaret eo ur penndrouiz, en dije kemeret perzh da vat e politikerezh Galia. Ul liamm, war a seblant, e vije bet an drouizelezh, etre ar pobloù kelt.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/wiki/Dibar:MobileDiff/593831 »


Cossic, ar barz\nGanet eo bet Cossic e Bulian (Bro-Dreger). E studiou e-neus greet en Naoned hag eo bet kelenner en Aljeri, er Burundi, en Aveyron, er Hongo hag er fin e Pamiers, e departamant an Ariej, e leh ema bepred o chom. Cossic a zo eur barz.\nPiou eo Cossic ?\nRagc'hoari an dastumad "Foenn louarn"\nEun dibab e-touesk barzonegou "Foenn louarn" Cossic\nCossic o profa e leoriou d'ar CRBC\nEvid gelloud lenn oll barzonegou "Foenn louarn" Cossic e brezoneg, gwelit izelloh penaoz kaoud an niverenn 315 a-bez war baper pe e stumm pdf.\nGanet eo bet Yves Cossic e 1943 e Toull ar Hoad, e Bulian, a-raog na vefe bet staget ar gomun deuz kêr Lanuon. Brezoneg e-noa desket gand e dud, ha n’e-neus ket ankouaet anezañ, kaer e-neus beza bet o foeta bro, nemed eo kerse gantañ pa n’e-neus biskoaz desket skriva anezañ.\nOber gand eun urziatêr ne oar ket ober kennebeud ha ne ouio biken, emezañ, sed e talh da skriva gand an dorn, ha gand eur stilo bic ! Eur paotr seder eo an den.\nGoude beza bet greet studiou war ar filozofiez en Naoned, eo bet kelenner en Aljeri, er Burundi, en Aveyron, er Hongo hag er fin e Pamiers, e departamant an Ariej, e leh ema bepred o chom.\nMeur a leor barzonegou e-neus embannet adaleg 1961. Evid ar wech kenta eo bet embannet "Foin de renard" e galleg e 1989 e ti Cheyne (e Devesset, departamant an Ardech). Advoullet eo bet eun eil gwech en ti-moullerez 34 e Tolosa.\nDa veza lennet en riskl da greski.\nGanet eo leor al louarn en eur gantreal diwar eur c'hoari bugale e serr-noz peohuz ar ster don Tanganyika. En em rei a ra da spered ar hoajeier ha respont da halvadenn eul levenez voustret, hini eun neñvad balafenned o tarnijal endro d'eul lozañj a baper liou.\nAmzer e-neus laket al leor da hori er bloaveziou 1980 d'ar houlz ma reem pourmenadennou hir war velo dre devinier divent ar Burundi, d'ar houlz ma valeem ivez war droad dre uhelennou Kivu ar Su, a-zerz a-uz d'eur porz bihan a besketerien war vord lenn Uvira… Fromet om bepred en eur zoñjal el lêz klouar a brofe deom gwir saverien loened Banyiamulungue e damhoulou an deiz o sevel en eur rugo (1).\nN'o-devez ket ezomm ar vugale a vez o c'hoari en Uvira da gleved mojennou, barzonegou divlaz na katekizou da zihuni d'ar ar fed beza beo, al levenez kenta ; adkaoud a reer anezo divlamm-toud ha divergont e « Foenn louarn » evel ma ne dleje tamm ebed beza bet deuz torfejou ha lahadegou Bagogwe e 1993 na deuz muntrou ar re Tutsi hag ar re metis dre urz er Rwanda e 1994. Ar wirionez penn-da-benn a ranko beza disklêriet war ar penaoz hag ar perag euzadennou n'eus ket divalooh.\nFiat veritas, pereat mundus (2).\nTroet gand Marcel Diouris\n(1) Ar rugo a zo eun ti e doare ar vro er Burundi.\n(2) Fiat veritas, pereat mundus. Ra vo laket splann ar wirionez, ha pa vefe fin d'ar bed. Eul liamm stard a zo etre justis ha gwirionez. Pa zo kaoz deuz unan deuz ar gwasa torfejou a-eneb tud en XXved kantved, muntrou ar re Ttusi er Rwanda e 1994, disklêria ar wirionez n'eo ket nemetken afer ar pennou-braz, an ideologourien hag al laherien ; da weled he-deus ive gand soudarded an ONU a oa a-du da zacha o skasou gante dizamant kerkent hag en deveziou kenta ma zo bet lahadegou, gand ar Stad hall e-neus kemeret eur perz braz [er pez a zo c'hoarvezet] pa oa François Mitterrand prezidant ar Republik, gand Iliz katolik ar Rwanda, gand rouedajou an Opus Dei dorn-ha-dorn gand ar pab, ha gand kostezennou politikel an demokrated-kristen en Europa\nFoenn louarn (eun darn)\nDihun ar hoad\nE-kreiz an nevez-amzer\nPep tra o hori,\nMelen ar zaladenn pistoutou\nA lak ar gornigell da goll he fenn,\nPep tra o hori.\nTaoliou morzol ar gazeg-koad\nO toulla an deliou fao\nEuz eur gwall-lamm a goad seh\nBeteg kenta grizillon an arneo\nEur spont spontet\nAn noz o fiñval er brouskoad.\nAn avel o sevel 'rez an douar.\nAn aneval teñval o peusi\nE toull an deliou.\nE don an oabl\nEur steredenn-red o koueza.\nEnnañ c'hwez eun alan a spont.\nC'hoariou er prad (3)\nE ruskenn dir\nBigi ha briñsennou\nO freuzi en gwaziou dour.\nSul gouel pemdeiz\nDaoulammad en on boteier-koad\nAvel miz ebrel a ra deom\nEun taol startijenn.\nAn drask war evez\nO tempti ahanom\nD'en em goll da viken\nE sklabez seder ar yeot.\nO freuzi e gwaziou dour\nKement levenez o ruilla\n'Zo sakr an dour !\n(3) Er bloaveziou 1950, pa veze kler ha riell, e tremenem on deveziou o toulla gwaziou evid an dour gand on tad Auguste Cossic a-benn kaoud daou pe dri troh yeot fresk da rei d'on seiz buoh-lêz. E gwaz-dour ar prad e oa berniou ha berniou dluzed o sevel uhelloh da leskel o had. Ugent vloaz 'zo, n'eus mamenn ebed ha n'eo ket bet strouillet, n'eus ket glesker ken er poullou-dour, nebeutoh-nebeuta a gleuziou ha gwez warne d'an evned d'ober o neiziou… Daoust hag e hallje folkloraj-koñversant an nozveziou keltieg digoll ahanom euz eur seurt rivinasion ?\nHa c'hoarzin 'ray al lapin gweñvn\nE fri e daredenn\nEur vleunienn kreouichenneg ?\nMezevellet gand un nozvez fresk\nEur guchennad reun\nO piklammad er waremm.\nLapin laouen a c'hoarzo\nE tommder an douarenn\nE teufe al louarn d'en em grouga\nE gouzoug ar pech.\nDaoust hag e c'hoarzo\nE c'hoarzo c'hoaz\nDirag dant fallakr\nPe ar piteoz ?\nOberenn Cossic er CRBC\nProfa eun dastumad euz e leoriou barzoniez e-neus greet Cossic da levraoueg ar CRBC, e Brest.\nD'an 20 a viz meurz 2018, int bet kaset di gand e gamarad Marcel Diouris.\nMarie-Rose Prigent, levraouegerez, ha Nelly Blanchard, kelennerez ha klaskerez er CRBC, o-deus digemeret anezo.\nEvid lenn barzonegou "Foenn louarn"\nwar o hed…\nAr gwella tra a hellfeh ober eo prena Brud Nevez 315 :\nha 4 € ar stumm niverel.\nPe koumananti !


Raktres pedagogel - Centre Foret Bocage\nDegemer al lec’hienn > Evit ar skolioù, skolajoù, liseoù > Raktres pedagogel\nPalioù bras :\nDizoloiñ ar vuhez a-stroll, kuitaat e lec’h bevañ boas, bevañ en un doare all eget er vuhez familh, deskiñ ha doujañ ouzh reolennoù-bevañ nevez, kenskoazellañ war an takadoù pemdeziek, tapout emrenerezh, en em giriekaat.\nBevañ ur mare a-bouez er bloavezh-skol evit :\n\tunvaniñ ar c’hlasad,\n\tmennañ ar skolidi,\n\tdonaat danvezioù liesseurt dre zoareoù fetis ;\nReiñ c’hoant da zeskiñ, da sellet tro-war-dro deomp, da glask, d’ober taolioù-arnod, da adkas ar gouiziegezhioù bet tapet ganto.\nTi ar c’hoadoù :\nE 1984 eo bet krouet Ti ar C’hoadoù. Aotreet eo gant an DDJS (Direction Départementale de la Jeunesse et des Sports), an DDASS, an DSV (Direction des Services Vétérinaires), hag an Deskadurezh Stad.\nAl label Ti Natur eus an Departamant en deus Ti ar C’hoadoù. Ur c’haier kargoù resis a zo gantañ neuze. Lod eus e balioù a zo reiñ emskiant d’an holl da dalvoudekaat glad naturel an departamant hag ar c’hemer perzh e krouadurioù eko-tachennoù.\nEvit piv ha peseurt oberezhioù? :\n\tKlasoù natur evit ar skolioù\n\tKreizennoù vakañsiñ evit ar vugale\n\tSortiadennoù evit an holl e-pad an hañv\n\tStajoù ha dibennoù-sizhun evit an dud deuet\n\tTitouroù hag embannadurioù war ar c’hoadoù hag ar c’harzhaoueg\n\tEmbannadur skritelloù loened ha bleuñv\n\tObererezhioù emskiantekaat ha gwareziñ an natur\n\tRenabloù lec’hel war an natur\nTro-war-droioù ar greizenn :\nEus ar Chapel-Nevez e weler un dremmwel traoniennek ha glas-tre gant pradoù, kleuzioù, girzhier, hentoù don e-leizh. Un dremmwel garzhaouek eo. Sevel saout-laezh a vez graet kalz dre amañ.\nEtre daou goad emañ ar gumun :\nKoad ar Markiz (d’an departamant ; uhelañ koad Breizh). Brudet eo evit e wez fav hag ivin. Kalz plant ral en arvar da vont da get a zo ivez er c’hoad-se.\nKoad an Noz (d’ar Stad). E-pad pell en deus graet e vad an Den eus ar mengleuzioù arc’hant. Ennañ e c’heller gwelet ivez ur veuzeg (gwez beuz) eus ar c’haerañ.\nPalioù pedagogel :\nChom er greizenn da zizoloiñ an natur a gaso d’ar bugel diazoù e bevoniezh hag e ekologiezh, doujañs ouzh an endro, eko-keodedouriezh, o tizoloiñ un aergelc’h all. Met, gellout a ra bezañ gwelet an holl zanvezioù-skol (hag en o zouez ar galleg). Gouzout sellet tro-war-dro, goulennata, klask kompren, arnodiñ a-bep-seurt traoù. Implij doareoù ha dafar simpl da sellet pizh ouzh an natur.\nDizoloiñ an douaroniezh hag ar fizik : Ar Chapel-Nevez, ar c’harzhaoueg, Koad ar Markiz, Koad an Noz, ar rannvro.\nDizoloiñ an natur hag an ekosistemoù : dizoloiñ loened ha bleuñv ar c’hoadoù dre evezhiañ war-eeun (gant pe hep binviji) pe dieeun (da skouer en ur glask roudoù al loened), anavezout, urzhiañ ar spesadoù, boued, emzalc’h, studi ar c’horf bev, gouennañ, kelc’hioù buhez, rol en ekosistem.\nDizoloiñ obererezhioù an Den en natur : merañ ar c’hoadoù (plantadegoù, kempenn, troc’hañ) hag ar c’harzhaoueg, an dañjer, an doareoù en deus da wareziñ ha da lakaat da dalvezout ar c’hoadoù.\nDizoloiñ an armerzh : an artizanelezh, al labour-douar, ar produadur koad hag e implij.\nDizoloiñ ar sevenadur : kontadennoù ha mojennoù, sonerezh, kan ha dañs, boued ar vro, brezhoneg..\nDizoloiñ an istor : micherioù kozh ar c’hoadoù, ar vuhez e Kreiz Breizh gwechall, ar monumantoù hag ar relegennoù.\nDizoloiñ ar skiantoù hag an arz : implij ar 5 skiant evit sellet gwelloc’h hag eñvoriñ, obererezhioù gant an dorn (louzaouegoù, lochoù-laboused) hag arzel : ober tammoù glaou-tresañ, taolennoù gant elfennoù naturel...\nEmskiantekaat ar vugale ouzh ar c’hudennoù liammet gant an endro : al lastez (obererezhioù war an dibab, diwar ar goloioù-boued, an adaozañ, koublañ an teil...), an dour (ar c’helc’hiad, ar saotradurioù, penaos espern anezhañ), an energiezh (er chadennoù-debriñ, er fotosintezenn, er produadur koad), an “efed ti-glas” (kelc’hiad ar CO2 hag e verniadenn er gwez).\n1. Robin des bois à Castel Du - Marmouzien koat ar C’hastel Du\n2. A nous la rivière ! Kaïak e bro Dreger


La cucaracha (film) - Wikipedia\nLa cucaracha zo ur film mec'hikan, e spagnoleg, er bloaz 1959, renet gant Ismael Rodríguez, c'hoariet gant Dolores del Río ha María Félix, hag ivez Emilio Fernández, Antonio Aguilar, Flor Silvestre ha Pedro Armendáriz. Lakaet eo bet da 96vet gwella film mec'hikan.\nE-kerzh dispac'h Mec'hiko ur plac'h lesanvet "La Cucaracha" (María Félix). Troet eo gant an Dispac'h, ha gant ur gwaz : Antonio Zeta (Emilio Fernández), ha ne sell nemet ouzh ur vaouez all, Isabel, un intañvez (Dolores del Río). Savet bec'h etre an div vaouez.\nAr film (2h 49') e You tube : \nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=La_cucaracha_(film)&oldid=1838309 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 8 Mez 2019, da 15:06.


Mont a raio kuit - Skol Vreizh\nEr gêr, e-barzh an ti, war-dro unnek eur vintin, emañ an tad hag ar vamm, oc’h aozañ o zraoù evit mont d’an aod. Reverdi vras a zo. Evit klask gweltrez ha kregin, e-penn kentañ an hañv. Laouen int. Ar pellgomz o seniñ. O mab triwec’h vloaz eo, echu e studioù keginerezh e Kemper, bet e vachelouriezh, emañ o labourat en ur pred-ti e Kastellin. Komzoù iskis a zo gantañ : tud a zo o klask lazhañ anezhañ. Mantret eo ar vamm hag an tad. Kerkent ez eont da Gastellin. Pennfollet eo ar mab, ur gontell vras a zo gantañ, kuzhet dindan e chupenn. Evit en em zifenn. Trumm eo c’hoarvezet e varrad follentez. Mestr ar pred-ti n’en doa merzhet netra ken ha neuze, panefe e oa bresk ar paotr yaouank. Kalet eo ar vicher-se, emezañ. Kaset eo ar mab d’ar gêr gant e dud. Galvet ar medisin. O klevet e gomzoù hag e zoareoù iskis e laka ar medisin da vezañ degemeret en ospital Boharz, ur c’hlañvdi evit ar c’hleñvedoù-spered. « Gant ar c’hleñved skizofreni emañ ho mab ! »\nUn tarzh-kurun spontus en o buhez. Dalc’het eo ar mab er c’hlañvdi. Evit an tad. Sikan gant ar vamm. Klask a ra ar mab bevañ gant e gamaladed evel kentoc’h. gwareziñ anezhañ, komz pell hag hir gantañ, ha lakaat louzeier da sioulaat ha da c’hellout bevañ adarre e-touez an dud. Cheñchet eo buhez e dud ivez, penn-da-benn. Gwellañ ma c’hellont e reont war-dro o mab. Darempredoù diaes. Kablus ec’h en em gav N’eo ket aes. Trenket e spered, fallaet an darempredoù. E gorf a zo deuet da vezañ disheñvel ivez, lartaet eo diwar al louzeier, diaes dezhañ komz. N’en deus ket plijadur er vuhez ken.Lakaet eo da zeskiñ ur vicher all – e Muzillac – liorzhour. N’en em blij ket. Dont a ra en-dro d’ar gêr. Bevañ-bevaik. Klask a ra en em zistrujañ, en ur lammat e kanol an Aber-Ac’h, diwar ar pont nevez. Dioutañ e-unan ez a da Voc’harz pa ne ya ket mat gant e spered.\nSeizh vloaz e pad ar vuhez-se. Un dervezh diouzh an abardaez e kav ar vamm anezhañ stag ouzh ar groug e trepas an ti. Harpet gant o div verc’h e klask an tad hag ar vamm talañ ouzh an dic’hoanag (dizesper). Diskregiñ a ra an tad diouzh e vicher, evit ober ul labour all. Kemer a reont perzh e bodadegoù kerent kollet bugale ganto diwar-goust ar c’hleñved-se. Stourm a reont evit sikour an dud c’hlac’haret. Stourm a reont a-enep an «emlazh». A-nebeudoù e tigresk ar glac’har, hep steuziañ da vat. Deskiñ a reont bevañ gant ar mab marv. Livañ a ra an tad e di gant livioù melen ha glas, liv an heol, an oabl hag ar mor.\nISBN : 978-2-36758-134-7\nquantité de Mont a raio kuit


Tel Aviv diouzh noz\nGorread 51,76 km2\nPoblañs 405 200\t(2010)\nStankted 7867, 7 annezad/km²\nDistrig Distrig Tel Aviv\nKod post 61999\nMaer Ron Huldai\nLec'hienn ofisiel tel-aviv.gov.il\nUn droiad e Tel-Aviv\nTel Aviv-Jaffa ( hebraeg תל אביב-יפו, Tel Aviv a dalvez Run an nevez-amzer ; en arabeg تل أبيب-يافا, Tal Abīb-Yāfā) a zo ur veurgêr war aodoù Israel. An anv Jaffa a implijer a-benn envel ar gêr arab kozh a voe kendeuzet e 1950.\nTel Aviv gwelet gant al loarell Spot\nEr veurgêr ez eus meur a gêr distag, en holl ez eus war-dro 3 milion a annezidi strewet war 14 km a-hed aod ar Mor kreizdouarel. E Tel Aviv-Jaffa ez eus war-dro 390 100 annezad, eil kêr vras ar vro eo. Anvet eo Gush Dan ar veurgêr, enni ar c’hêrioù Bat Yam, Holon, Ramat Gan, Givatayim, Bnei Brak, Petah Tikva, Rishon LeZion, Ramat Ha-Sharon ha Herzliya. En tolpad kêrel-se ez eus 3 100 000 a annezidi. E-pad an hañv e vez tomm ha gleb an amzer, padal eo kerreizh an hin e-pad ar goañv.\nAl lod vrasañ eus ar c’hannatioù estren a gaver e Tel Aviv, dre ma n’eo ket anavezet Jeruzalem evel kêrbenn gant an holl stadoù. A-fet sevenadur ez eo kêrbenn Israel, hag ur gêr a vez gweladennnet kalz gant an douristed eo ivez.\nKêr Wenn Tel Aviv a zo enskrivet e glad bedel UNESCO.\n2 Krouidigezh ar gêr\n3 Da vare Kefridi Breizh-Veur\nAn anv Tel Aviv a voe dibabet d'an 21 a viz Mae 1910 e-touez meur a ginnig all, Herzliya en o zouez. Titl hebraek levr Theodor Herzl anvet Altneuland eo ivez. Evit a sell ouzh Jaffa e kaver meur a zisplegadenn : o tont eus ar ger hebraek yafah pe yofi,(brav, braventez) e c’hallje bezañ.\nKrouidigezh ar gêr[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nPenn-kentañ Tel Aviv\nE 1906 e oa an holl boblañs e Jaffa. Da vare bodadeg yuzevien Jaffa e klemmas ar berzhidi abalamour ma oa diaes dezho bevañ eno (re ger ar vuhez) hag ivez abalamour da zekred «Muhram» : dre an dekred-se e ranke ar yuzevien dilojañ bep bloaz. Setu perak e tivijont chom e bannlev Jaffa e-lec’h mont da greiz-kêr. E-pad ar vodadenn-se e kinnigas Arieh Akiva Weiss ma vefe savet ur gêr nevez. E ginnig a voe degemeret, hah aozet e voe ur gevredigezh, Yafo Agudat Bonei Batim (dont a rafe da vezañ Ahuzat Bait diwezhatoc’h), hec’h anv. Prenet e voe an douaroù, ha lodennet e 60 lodenn. Dasparzhet an 60 lodenn d’an 60 familh a oa ezel eus Ahuzat Bait. E-touez izili ar gevredigezh e oa Meir Dizengoff, hag a zeufe da vezañ maer Tel Aviv. Labourioù all a voe kaset da benn adalek an 11 a viz Ebrel 1909 a-drugarez d'ur gevredigezh all, Nahalat Binyamin hec'h anv. Dindan bloaz e voe savet meur a straed hag ur sistem merañ an dour ivez. 66 ti a voe savet. E 1914 e oa Tel Aviv ur gêr 100 hektar gorread dezhi. Ar c'hresk a chomas a-sav e 1917 pa voe skarzhet ar Yuzevien diouzh Jaffa, diwar urzh an Ottomaned.\nDa vare Kefridi Breizh-Veur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nBec'h a savas etre arabed ha yuzevien dindan Kefridi Breizh-Veur. D'ar 1añ a viz Mae 1921 e voe un emsavadeg, ha yuzevien a voe lazhet gant arabed. Ar yuzevien a guitaas Jaffa neuze, evit mont da repuiñ e Tel Aviv. Dindan 5 bloaz (1920-1925) e tremenas poblañs Tel Aviv eus 2 000 annezad da 34 000. Kreskiñ a reas c'hoazh ar gêr e 1926, met ar c'hresk a chomas a-sav abalamour da gudennoù ekonomikel etre 1927 ha 1930. Ar vuhez sevenadurel a voe kaset war-raok pa voe krouet ar c'hoariva Ohel ha diazezet hini Habima e 1931. Kreskiñ a reas poblañs ar gêr en-dro e-pad ar pempvet Aliyah, ur wech degouezhet an nazied e penn an traoù en Alamagn. Lod brasañ ar yuzevien a guitaas Europa a zeuas da Del Aviv hag e 1937 e oa 150 000 annezad enni. Daou vloaz goude e oant 160 000, da lavaret eo ouzhpenn un drederenn eus yuzevien ar vro. Lod brasañ ar re a zeue eus Europa a reas annez e Jaffa, met reuz a savas gant an arabed etre 1936 ha 1939, bneuze e voe aozet ur porzh nevez e Jaffa e 1938. Aerborzh Lod (a zeufe da vezañ aerborzh Ben Gourion) ha hini Sde Dov a voe aozet e 1937 hag e 1938. Ar gêr wenn a voe savet er bloavezhioù 1930, pa zeuas ar savourien yuzev ezel eus Bauhaus o doa ranket kuitaat Alamagn.\nE 1947 e voe savet raktres rann ar vro gant ABU, gant ar pal krouiñ div stad : unan evit an arabed, eben evit ar yuzevien. Sañset e oa tel Aviv (230 000 annezad d'ar mare-se) bezañ el lodenn yuzev, padal e oa sañset Jaffa bezañ el lodenn arab, met nac'het e voe ar raktres gant an arabed. Reuze a savas e 1947 hag e 1948, hag an arabed a grogas da guitaat Jaffa adalek miz Ebrel 1948. Tapet e voe Jaffa gant arme Israel d'ar 14 a viz Mae 1948. Er memes devezh e voe diskleriet dizalc'h stad Israel. Lakaet e voe Tel Aviv da gêrbenn betek ma'z afe ar gouarnamant da Jeruzalem, e miz Kerzu 1949.\nAn hent pennañ da vont betek Tel Aviv a zo anvet Ayalon Highway, treuziñ a ra ar gêr eus an norzh betek ar su. Pevar zi-gar a zo a-hed an hent-se. Tro 1 milion a dud a implij an tren-se bep miz. Linenn gentañ metro Tel Aviv a rankfe bezañ savet a-benn 2012. Gar kirri-boutin brasañ ar bed eo hini Tel Aviv. An aerborzh etrebroadel, aerborzh Ben Gourion e anv, a zo war-hed 20 km eus Tel Aviv, e Lod. En norzh e kaver aerborzh Sde Dov, evit an nijadennoù diabarzh.\nMeïr Dizengoff (1921–1925)\nMeïr Bloch (1925–1927)\nMeïr Dizengoff (1928–1936)\nTolosa (Bro-C'hall) abaoe 1962\nPhiladelphia (SUA) abaoe 1966\nKöln (Alamagn) abaoe 1979\nFrankfurt am Main (Alamagn) abaoe 1980\nBonn (Alamagn) abaoe 1983\nBuenos Aires (Arc'hantina) abaoe 1988\nBudapest (Hungaria) abaoe 1989\nBeograd (Serbia) abaoe 1990\nEssen (Alamagn) abaoe 1992\nSofia (Bulgaria) abaoe 1992\nVarsovia (Polonia) abaoe 1992\nCannes (Bro-C'hall) abaoe 1993\nŁódź (Polonia) abaoe 1994\nMilano (Italia) abaoe 1994\nThessaloniki (Gres) abaoe 1994\nBeijing (Sina) abaoe 1995\nNew York (SUA) abaoe 1996\nLos Angeles (SUA) abaoe 1996\nAlmaty (Kazakhstan) abaoe 1991\nBarcelona (Spagn) abaoe 1998\nİzmir (Turkia) abaoe 1998\nChişinău (Moldavia) abaoe 2000\nIncheon (Korea ar Su) abaoe 2000\nLimasol (Kiprenez)abaoe 2000\nMoskov (Rusia) abaoe 2000\nSão Paulo (Brazil) abaoe 2004\nVienna (Aostria) abaoe 2005\n(en) Lec'hienn ofisiel Tel Aviv\n(en) Tel Aviv faliújság\n(en) Kêr wenn Tel Aviv\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Tel_Aviv&oldid=1997770 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 7 Mez 2022, da 18:50.


Kartenn ezel en Irmandades da Fala, sinet gant Villar Ponte.\nAn Irmandades da Fala (Breuriezhioù ar Yezh) a oa ur gevredigezh vroadelour eus Galiza hag a voe oberiant etre 1916 ha 1931. Ar strollad kentañ e oa e Galiza hag a rae gant ar galizeg hepken.\nE 1915 e voe embannet ur galv gant Aurelio Ribalta, ur skrivagner galizeg o vevañ e Madrid, d'an dud da zifenn ar yezh. D'ar 6 a viz Genver 1916, er bloaz war-lerc'h, e stagas Antón Villar Ponte gant al labour da sevel ul luskad difennourien ar galizeg, dre ar gazetenn La Voz de Galicia hag e miz Meurzh 1916 e voe embannet gantañ ul levrig anvet Nacionalismo gallego (Apuntes para un libro). Nuestra afirmación regional ("Broadelouriezh c'halizat (Notennoù evit ul levr). Hon diogeladur rannvroel") ma plede gant difenn yezh ar vro.\nDegemeret mat e voe e c'halv, gant tud a bep seurt. Ha d'an 18 a viz Mae 1916 en em vodas tud e ti ar Real Academia Galega en A Coruña, da sevel un Hirmandade dos Amigos da Fala ("Breuriezh Mignoned ar Yezh"), gant Antón Villar Ponte en he fenn. Goude e voe krouet strolladoù all e meur a lec'h dre ar vro, e Santiago de Compostela, Monforte de Lemos, Pontevedra, Ourense...\nA-raok pell e oa skourroù e 27 lec'h disheñvel hag aozet e voe a bep seurt abadennoù ganto, kentelioù yezh hag all. D'ar 14 a viz Du 1916 e teuas er-maez an niverenn gentañ eus o c'helaouenn, A Nosa Terra ("Hon Douar"), e galizeg penn-da-benn, ha ganti 2000 koumantanter adalek an deroù. E dibenn 1917 e voe graet emglev etre an Irmandades da Fala ha Katalaned al Lliga Regionalista Catalana evit kinnig tud e mouezhiadeg 1918, en aner avat.\nEr vodadeg vloaziek kentañ, e miz Du 1918, e voe embannet ur "manifesto broadelour" a voe diazez programmoù an holl vroadelourien e Galiza betek Brezel diabarzh Spagn : disklêriet e veze ennañ e oa Galiza ur vroad, goulennet e veze un emrenerezh klok evit ar vro hag ar galizeg da yezh kenofisiel. E-pad diktatouriezh Miguel Primo de Rivera e tigreskas an niver a izili en Irmandades. Met kreskiñ a reas adarre goude se.\nGoude ar seizhvet bodadeg vloaziek e 1931 e voe savet ur gwir strollad politikel, anvet Partido Galeguista. Ha goude-se e voe fin, tamm-ha-tamm, d'an Irmandades.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Irmandades_da_Fala&oldid=1960378 »


Pajenn:Ar Prat - Nozveziou an arvor, 1909.djvu/189 - Wikimammenn\nPajenn:Ar Prat - Nozveziou an arvor, 1909.djvu/189\nDastum a reas e baper, hag o tispaka e ziouaskel e nijas buan d’ar Baradoz.\nPa zigouezas en nenv, tenval e benn, e roas e baper da zant Per. Hema a yoa prez bras warnezan. Eur maread brao a eneou a yoa oc’h e c’hedal, ha kalz anezo a yoa du evel uzel ar siminal ; hag ar porsier koz a c’hrosmole :\n— « Boued an diaoul ! Boued an ifern !… »\nLenn a reas kerkent ha ma c’hellas ar skrid en devoa bet digant an arc’heal. Mat, mat oa. Sant Kadou a yoa kablus ; hogen, sant Per geaz n’en doa ket ankounac’heat en devoa pec’het ivez e unan. Ha setu-hen nec’het, ken nec’het ha ma c’heller beza. Sevel a reas e benn d’an neac’h, evel evit klask sklerijen ; hag e welas eun ene o tont ; chilgammat a rea mantrus o vont er-meaz eus ar Baradoz. — « Hola ! eme ar porsier koz, da beleac’h ez it ’ta evel-se, hep goulen va aotre ? »\nFant geaz e oa. Chom a reas a zav, hag e lavaras : « Edon o vont da welet va denved ; aon am eus na ve eat meur a hini anezo gant ar c’hornandoned. Sell ’ta, pa deu em spered, hag hoc’h arc’heal, dizro eo ? »\n— « Ya, sur, eme zant Per ; ma c’houfac’h pegen nec’het oun-me gant ar c’hornandoned daonet se ! »\n— « Kredi a-walc’h a ran ac’hanoc’h, abostol santel ; loenedigou divalo eo ar re-ze. Ma vijen bet sant Per, me oar avad petra ’m bije great… »\n— « Livirit d’in ’ta, Fantig, livirit d’in ’ta buan ! »\n— « M’em bije o dastumet holl en eur gaoued, ha lakeat anezo en eur c’horn bennak eus ar Baradoz da ober plijadur d’an ealedigou inosant a zo\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Ar_Prat_-_Nozveziou_an_arvor,_1909.djvu/189&oldid=159036 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 Ebr 2020, da 15:42.


Buhez ar Zent. page 242. Encyclopédie Marikavel.\nPASK HAG AMZER BASK (i)\nPevar mil bla oa, e oa ar bed azezet en e bec'hed, hag e oa ar Maro, freuz ar pec'hed, roue warnan.\nPevar mil bla oa e oa ar bed o c'hedal ma vije lennet diouz e bec'hed ha ma vije trec'het ar Maro, setu c'hoarvezet ar burzudou keit gortozet, dre c'halloud ha madelez Jezuz-Krist o sevel a varo da veo.\nAn devez-man, Sul-Fask, a droc'h eta istor ar bed en daou hanter hag a zigor eur rann neve. N'eus devez ebet par d'ezan nemet devez hentan ar bed, ma oe krouet ar sklerijen. Gant se, holl oueliou ar bla, evel holl amzer ar Grouadelez, a zo war c'hed anezan, a dro endro d'ezan : pep-hini aneze eo merket e goulz d'ezan diwar Zul-Fask.\nDevez an daspren, ar sklerijen, ar viktor hag al levenez, Sul-Fask an eus gonezet evit ar zul bezan ive devez an diskuiz.\nDevez diskuiz ar Judevien, ar zadorn, a zo bet barnet da gouezan, kouls hag al lezen goz, adalek ma paras Sul-Fash. Jezuz-Krist a dremenas ar zadorn etre daouarn ar maro, en diskuiz ar be, mes ar zul e torras e chadennou hag e skuilhas evelse gened, levenez, santelez da viken ivar gement sul a darzje, a hed an amzer, betek sul an eternite.\nSul-Fask a zo ar gwir sheuden eus ar baradoz, pa vefomp holl, evel Jezuz-Krist, savet a varo da veo hag o kommunian gantan da holl viken. Dre ze, an Iliz he deus gourc'hemennet d'ar gristenien kommunian, da vihanan, gant gouellou Pask, dindan boan da vezan sellet evel tud nac'het gante o badeziant. Ar c'hristen kastizet e gorf gantan epad ar c'hoareiz, santelaet e ene dre ar binijen hag an oberou mat, a deu, dre ar pask, da vevan eur vue neve, henvel ouz hini ar baradoz.\nAmzer Bask a bad seiz sun, eur zunvez sunveziou, klozet dre eur zul, Sul ar Pantekost. Eun amzer eo hag a splann evel an heol, ma klever bemde ha da beb heur han an Alléluia, ma tol ar vertuziou o frouez en eneou kristen deut da vezan henvel ouz tachennou marellet gant pep seurt bokedou a c'houez vat.\nAmzer Bash a zo, er bed-man, evel eur mene Thabor, eur palez kaer war an uhel, e pigner ennan dre ar binijen, hag e kinnig ennan Doue, d'ar gwir gristenien, eun tanva eus joaiou ar baradoz.\n(i) Laket hon deus el levr-man Pasion ha Rezurecksion au Otrou Doue, gouel ar Yaou-Bask ha gouel ar Pantekost. Stagan a dleer da lenn ar Basion, bep bla d'abarde merc'her ar zun zantel. Rak-se 'ta, ma n'en em gav ket ar Zul-Fask d'an 20 a viz Ebrel, al lenner a renko lenn en de-ze, en tri devez arôk hag en daou-ugentvet ha hanter-kantvet devez war-lerc'h, bueziou ar c'houec'h sant a vezo êt o goueliou d'an traou evit rei plas da re Hon Zalver Jezuz-Krist ha da hini ar Spered-Santel.


Lec'hienn skol Diwan kemperle |\nBevet ar c’hrampouezh ou démocratison la crêpe\n16 a viz Kalañ-Gouiañv 2018\n2 March 2019 No comments\nPlijadur a oa dec’h, er skol, gant Anne-Marie o teskiñ d’ar re vras ha d’ar re vunud pegiz e vez troet krampouezh mod Kloar! Trugarez d’an holl, ha mat kenañ e oa ar c’hrampouezh !!!\nDegemeret vo Paulette a-benn ar 5 a viz Ebrel, 4e45 e memes lec’h!\nUn c’hoari memori ‘vez aozet ingal get klasad ar re vihanañ. Lakaet ‘vez gete un nebeut c’hoarielloù en ur valizennig. Hag un nebeut euriadoù àrlerc’h pe d’un devezh d’egile eo ret dezhe lâret petra ha peseurt liv eo pep c’hoariell.\nUn petit jeu de mémoire est régulièrement organisé dans la classe des plus petits. Quelques jouets sont déposés dans une valisette. Et quelques heures après ou d’un jour sur l’autre, ils doivent dire ce qu’elle contient et de quelle couleur est chaque jouet.\nKENSIKOUR / ENTRAIDE\nDre ma oa bet Nadège da welet medisinour ar labour, o deus sikouret ar re vras get ar re\nvihan da walc’hiñ o daouarn o lakaat dour, da wiskñ ha da serriñ o mantell.\nTrugarez deoc’h ar re vras !\nNadège étant partie voir le médecin du travail, les enfants de grande section ont aidé les\npetits à se laver les mains en faisant couler de l’eau, en leur mettant leur manteau et en les\nMerci à vous les grands !\nSetu labour ar re vras hag ar re CP, fier ruz gant al levr o deus savet.\nHa fellout a ra deoc’h dizolein levenezigoù ha bubuigoù o buhez skolidi e skol Kemperle ?\nArzoù kaer : tresadennoù boulomigoù\nSellet hon eus ouzh fotoioù a ziskoueze labour Keit Haring : boulomigoù hep daoulagad oc’h ober forzh petra. Klasket hon eus ober ar memes tra.\nNedeleg hag 40 vloaz Diwan\nDa nedeleg hon eus kanet Marzin ar strobineller, e-kreiz an noz ha tri martolod.War al leurenn dirak ar gerent e oamp. Goude, evit lidan 40 vloaz Diwan eo bet lakaet 40 lampig da nijal en noz. Evit lakaat anezho da vont kuit hon eus lakaet tan e-barzh un tamm danvez.\nMarianne hag a chom e bro Gongo he deus kontet daou istor diwar-benn Chech ar gazellenn. Diskouezet he deus ur video ivez. Sikour a ra ar choadeier peogwir ez eus tud a droc’h ar gwez.\nE Penn da Benn omp bet evit kanan Eyjafjallajökull$ gant Gweltaz Adeux. Tresadenn ar menez-tan hon eus profet dezhan. Debret hon eus un tamm gwastell chokolad, ur madig hag ur banne chug avaloù pe oranjez.\nAngèle ha Lilwenn\nGall a reer ober ur menez-tan gant ur voutailh. Lakaet hon eus douar\ntro-dro ar voutailh. E-barzh hon eus lakaet greunadin, soavon ha bikarbonat… Tarzhet en deus.\nBettina ha Loann\nUr volenn hon eus profet da gouel ar mammou. Evit ober ar volenn hon eus diroget paper ha lakaet peg. Laosket hon eus da sec’hin e-pad un devezh . War lerc’h hon eus livet … hag evit echuin hon eus lakaet al lavand. Hag ar mammou a oa kontant-tre.\nGabriel hag Erynna


Motown (pe Motown Records) a zo un ti-embann pladennoù stadunanat. Ur rann eus Universal Music Group eo. Krouet eo bet gant Berry Gordy e Detroit (Michigan) e miz Genver 1959. Enrollet e voe gant an anv Motown Record Corporation d'ar 14 a viz Ebrel 1960. Dont a ra ar ger Motown eus Motor Town («kêr ar c'heflusker»), diwar lesanv Detroit, ma veze savet kalz kirri enni d'ar mare-se. E-toueze kanerien vrudetañ Motown emañMichael Jackson & The Jackson Five, Diana Ross et The Supremes, The Four Tops, Martha and the Vandellas, Smokey Robinson, Gladys Knight, Marvin Gaye, Stevie Wonder, The Pointer Sisters, Edwin Starr ha The Temptations.\nSavadur Hitsville U.S.A. Motown, 2648 West Grand Boulevard e Detroit. Ennañ e voe burevioù Motown etre 1959 ha 1968. Lakaet e voe da Motown Historical Museum e 1985\nEvit a sell ouzh aozerien ha krouerien kanaouenn emañ Berry Gordy, Smokey Robinson, Holland, Dozier & Holland, Norman Whitfield et Barrett Strong, Nickolas Ashford ha Valerie Simpson.\n2 Roll rannoù Motown\nGant krouiñ Motown e felle da Berry Gordy tizhjout selaouerien wenn koulz ha re zu gant tonioù soul ha rhythm and blues aesoc'h evit ar pezh a veze kinniget gant tiez-embann all evel Stax. Aozet e voe Motown evel ul labouradeg ma vefe savet tonioù a rafe berzh : da sevel tonioù brudet : klask a reas war-lerc'h ar sonaozerien wellañ, kanerien varrek ha lakaet e voe kalz pouez war ar mod da broduiñ an tonioù. Lesanvet e voe Detroit Hitsville USA, diwar berzh Motown.\nDont a reas Berry Gordy a-benn da zastum argant a-walc'h da sevel e di-embann pladennoù gant an argant a c'hounezas gant kanaouennoù savet ha produet gantañ. Tri anv a voe : Gordy, goude-se Tamla, ha Motown. E 1959 e teuas er-maez Money (That's What I Want) gant Barrett Strong, embannet gant Tamla. Kanaouenn gentañ Motown a reas berzh e voe.\nEtre 1959 ha 1972 e voe implijet ar strollad sonerien The Funk Brothers da seniñ war lod brasañ pladennoù Motown, ha perzh e voent e krouiñ «son Motown» : sonerezh soul mesket gant sonerezh pop, kan ha stlakadennoù daouarn diwar skouer ar gospel.\nE 1971 e voe kaset Motown da Los Angeles. Arzourien evel Stevie Wonder pe Marvin Gaye a zibabas labourat en ur mod dizalc'h, skignet e veze o fladennoù gant Motown memestra. Er memes koulz e voe degemeret The Jackson Five ha Michael Jackson hag ivez Lionel Richie ha The Commodores.\nLod brasañ arzourien Motown a fellas dezho, mare pe vare, kuitaat an ti-embann abalamour d'ar c'hevratoù dister kinniget dezho. Ne c'hounezent ket kalz war ar pezh a raent, ha reolennoù strizh a oa a-fet implijout anvioù : anvioù evel "The Supremes" pe "Jackson 5" a oa perc'hennet gant Motown. Goude kuitaat an ti-embann e ranke an arzourien kavout anvioù nevez neuze. E 1983 e voe aozet ur sonadeg da lidañ 25vet deiz-ha-bloaz an ti-embann. Kendrec'het e voe arzourien o doa kuitaet Motown evel Michael Jackson and The Jackson Five, Diana Ross, pe Marvin Gaye da gemer perzh enni.\nRoll rannoù MotownAozañ\nDre seurtoù sonerezh :\nCountry ha Western\nSonerezh « sokial »\nStanding in the shadows of Motown, diellfilm gant Paul Justman, SUA, 2003, 105'\nLec'hienn ofisiel Motown Records\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Motown&oldid=1472264 »\nDernière modification le 4 Ebr 2013, à 18:49


Siracourt - Wikipedia\nLec'hiadur Siracourt e Kanton Saint-Pol-sur-Ternoise hag en Arondisamant Arras\nEtrekumuniezh Communauté de communes du Saint-Polois\nKod INSEE 62797\nKod post 62130\nMaer Freddy Bloquet\nGorread 3,24 km²\nLed 50° 22' 24" Norzh\nHed 02° 16' 18" Reter\nUhelder kreiz ... m\nUhelder bihanañ 124 m\nUhelder brasañ 154 m\nPoblañs hep kontoù doubl 239 (2006)\nStankter 76 a./km²\nSiracourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).\nUl lodenn eus goudorenn ar V1où\nToenn ar c'houdorenn\nEil brezel-bed: kemmet eo bet planedenn kêriadenn Siracourt gant diviz an Alamaned e miz Even 1943 sevel diazlec'hioù kreñv evit bannañ armoù nevez, ar fuzeeennoù V1 ha V2, hag ar ganol V3. E miz Gouere 1943, kroget e voe gant sevel un diazlec'h V1, ha marteze V2 pa weler brasder ar savadur. Prizonidi soviedat a reas al labourioù. Tro 200 metrad hirder ha 45 metrad ledander e oa ar blockhaus bet savet evit gwareziñ 150 fuzeenn V1 da vout degaset gant an hent-houarn.\nUr banner, troet war-zu Londrez, a oa da vout savet e-kreiz ar gwarezva. Evit e sevel e voe kreuzet fozelloù, 4 metrad ledander dezhe, leuniet anezhe gant betoñs ha lakaet ur volzenn, harpet ouzh ar mogerioù hag an dachenn. Tennet e veze an douar etre ar mogerioù goude.\nDikoachet e voe al labourioù gant gweladennoù dre garr-nij graet gant ar Re Gevredet e miz Here 1943. Kregiñ a reas ar bombezadegoù (27 en holl, gant 5 000 tonenn a vombezennoù) d'ar 24 a viz C'hwevrer 1944. E miz Even 1944, dilezet e voe al lec'h gant an Alamaned.\nUn ti-feurm adsavet goude an Eil Brezel-bed\nAn ti-kêr hag an ti-skol\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Siracourt&oldid=1824361 »\nDiazlec'hioù fuc'helloù V1 e Pas-de-Calais


Eil levr - Chap. XVII. - Wikimammenn\nEil levr - Chap. XVII.\nVictor Guilmer, 1836 (p. 178-181)\n◄ Penaus e renqer en em gomporti pa ves cavet Jesus. An ene fidel ne dle qet en em zigouragi er sec’horiou spirituei, ha pa seblant e pella Jesus diouthi. Eus ar vues cuzet. ►\nAn ene fidel ne dle qet en em zicouraji er sec’horiou spirituel, ha pa seblant e pella Jesus diouthi.\nDoue a zalc’h avichou, e qever an eneou just, eur gomportamant pehini ho zroubl hac ho chagrin.\nEvel ma fell dezan eprouvi о fidelite, ne lez qet, epad un amser, e brezanç da veza santet gantho.\nEvel-se e reas Jesus d’e vam santel.\nAnaout a rea peguement a boan a raje dezi o tianqa diouthi.\nGouscoude e pelleas diouthi hac e chomas, eb ne vouie, ebars en templ.\nEne christen, mar plich gant an Doue-se a garantes oc’h eprouvi er memes feçon, n’en em droublit qet, en em armit a gourach.\nGortozit gant patiantet e tistrofe Jesus d’ho caout.\nPeguement benac ma ve atao tost deoc’h evit accordi deoc’h e zicour, pa er goulennot, eo mad gouscoude e seblantfe avechou pellaat diouzoc’h, evit ma comprennot peguer malbeürus e veac’h, m’ar er c’holfac’h tout-a feat.\nPa favoris un ene dre e gonsolationou, er gra evit he souten en he phoanniou.\nPa bermet goude-se e ve livret d’ar sec’hor, d’an desolation, er permet evit miret na guemero ourgouill eus ar vadelezou en deus evithi.\nOll mignonet Jesus, pe gasi oll, ho deus santet gueich joa, gueich tristidigues ; brema devotion, divezatoc’h dic’hout ; un deves peoc’h hac un deves-all tentation.\nPa seblante Jesus en em bellaat dioutho, ho abandonni qasi evel dezo ho-unan, e santent ho oll sempladures ; mæs n’en em zigouragent qet, abalamour ma ouient penaus, ha pa na santfet qet e ve presant, ne veser qet nebeutoc’h assur eus e zicour.\nGouzout a rênt penaus Doue en deus guelet en avanç ar poanniou a anduromp, hac en deus parconseqant preparet evidomp ar voyenou da denna profit anezo.\nPa soutene e c’hraç ac’hanoc’h, dre zouçder ha dre gonsolation, e valeac’h gant plijadur ha gant facilite en hent eus ar berfection ; mæs na songit qet e ve neuse ho pe muia avancer.\nCals muï oc’h eus avancet er vertus, pa oc’h eus supportet ho tic’hout hac ho sec’hor spirituel gant patiantet, humilite ha soumission.\nAr stad-se a abandon e pehini e seblant Doue hol lêsel, a so trist, evit guir, abalamour ma ves aon atao na ve qentoc’h eur bunition a Zoue eguet eur fêçon d’hon eprouvi.\nGouscoude, ene christen, pa en em gavot er stad-se, pell dioc’h coll fizianç, esperit atao, esperit ferm penaus souden e vellot adarre Jesus ho muia caret, er guelot adarre qen dign hac a ziarauc eus ho carantes, ha ne eprouvo qet pell ac’hanoc’h, qen nebeut na mac’h eprouvas Mari.\nImitit neuze ar pres e devoue ar vam divin-se da gaout adarre he mab. Evelthi clasqit-èn gant un dezir hac un impatiantet santel d’her c’havout.\nMæs na vurmurit qet, pe m’ar grit eur c’hlem benac, ra vezo evel hini Mari, eur c’hlem a garantes.\nVa mab, emezi, perac oc’h eus-hu great evel-se deomp-ni ? Ni a yoa dezolet d’ho peza collet.\nLavarit ive dezan : ô va Jesus ! perac oc’h eus eprouvet gant qement a rigol, va c’halon ?\nC’hui a voar peguement e souffran abaoue na santan qet ho presanç : hac un infidelite benac eo eus va phers a ve bet caus deoc’h d’en em bellaat diouzin ?\nM’ar em eus meritet an dic’hout, ar stad-ma a abandon dre eur gomportamant pehini e defe displijet deoc’h, pardonit-en din, ô va Autrou !\nHivisiqen me a vezo sourciussoc’h da evita qement a elfe displijout deoc’h.\nMæs pe seurt motif benac ho pe d’am læsel er sec’hor-ma, me en em soumet da veza eprouvet er fêçon ma falvezo deoc’h, qeit a ma plijo ganeoc’h, nemet e conservin bepret ho carantes em c’halon.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Eil_levr_-_Chap._XVII.&oldid=113218 »


2016 - Kronikenn 1/9 - Ar Verionenn hag ar Grilhig - Emglev Bro an Oriant\n2016 - Kronikenn 1/9 - Ar Verionenn hag ar Grilhig >\nAr blez-mañ, evit Sizhunvezh ar Brezhoneg, e vo kinniget deoc’h un nebeud fablennoù troet e brezhoneg diàr re Jean de La Fontaine, alias « Yann ar Fetan » evit ar vrezhonegerion. Eñ eo kredapl a zo bet troet ar muiañ e brezhoneg. Oc’hpenn 1 200 troidigezh ag e fablennoù am eus kavet. Amañ ne vo lakaet nemet re daet diàr bluenn skrivagnerion a Vro-Gwened. An hani gentañ a vo « La Cigale et la Fourmi », fablenn 1 al levr I, diàr an daouzek levr skrivet get La Fontaine. Fablenn a vez lâret, peotramant c’hoazh litorienn : èl-se e veze skrivet e-barzh Dihunamb.\nMeur a zoare brezhonek a zo d’ar litorienn-mañ, an hani dibabet hiriv a oa bet troet get « Pen-Ouignon », an Aotrou Louis Le Cam (Plouharnel 1885 – Branderion 1948).\n« Pennoù Ognon », « Botoù-koad », « Paourerion » : setu al lesanvioù dastumet get Dihunamb da dud Plouharnel. An aotrou Le Cam, beleg, bet person en enez Houad hag e Branderion, en doa dibabet an hani kentañ. Alies a-walc’h ne veze kavet nemet an div lizherenn « P.O » (Pen-Ouignon) doc’h diaz e bennadoù.\nKenlabourat a raas pell get Dihunamb, betek ar blez 1938 : pennadoù, sonennoù, gwerzennoù. Er litoriennoù en doa troet evit Dihunamb e weler splann peseurt tad-brezhonegour  e oa.\nDiàr e benn e lâre Loeiz Herrieu :\n« Hor mignon mat, an aotrou ar C’hamm, kure Sant-Kristol, a zo ur mad àr ar brezhoneg. Lies-mat hag a-c’houde gwerso e kas da Zihunamb labourioù ag ar re c’hwekañ. »\nKure e oa bet Louis Le Cam e Sant-Kristol en Oriant e-pad dek vlez ha d’ar mare-se en doa skrivet ul levr e galleg diàr-benn buhez Sant Moris. Siwazh n’en deus biskoazh savet levr ebet e brezhoneg.\nKensort e oa get Bleimor. Er brezel bras e oant bet o-daou. Doc’h ma’m eus klevet lâret emañ bet bras, e pad pell, en e gornad, brud an aotrou Le Cam èl haroz ar brezel pevarzek.\nUr varzhoneg, en eñvor d’e vignon Kalloc’h, a voe lakaet àr niverenn 118 Dihunamb !, e miz Genver 1921 : « Bezomp soñj a Vleimor », ma kont enni marv barzh Groe, setu un darn anezhi :\nKoulzioù Pask em gavemp en amzer-se hon-daou\nE kostez Saint-Quentin er c’hentañ linennoù.\nDu-hont e Breizh-Izel klec’hier Pask a sone\nEn tourioù dantelet glac’har ha levenez,\nAnken vras ha glac’har e’it ar gaezh soudarded\nKouezhet àr an dachenn, yaouank-flamm diskaret ;\nKonfort hag esperañs e’it un deiz da zonet,\nE’it un amzer nevez er bed renevezet.\nAllas ! paourkaezh Bleimor, unan a’nomp hon-daou\nNe oa dele dezhañ klevet mui o bouezhioù.\nHa  liñseliet hon eus tost d’al linennoù-tan,\nE-tal fozell-difenn al linennoù kentañ,\nAdal d’an anemized reve ta c’houlenn\nE’it bout èl ta dadoù kalonek penn-dre-benn.\nMarc’heg ar Strollad-a-Enor e oa, ofiser an Akademiezh ha testeniet get ar Saveteerien Vreton, a lâr deomp Lukian Raoul en e oberenn « Geriadur ar Skrivagnerien ». Mervel a raas en e dri blez ha tri-ugent, e penn ur vuhez laniet mat.\nA-zivout e litoriennoù e c’heller lâret emaint pennoberoù bihan, na bout e oa techet, èl Etienne Le Strat, ur fablennour arall, da boueziñ un tammig re àr ar gentel.\nAR VERIONENN HAG AR GRILHIG\n(Dihunamb ! 140, C’hwevrer 1923, p.214-215 - Pen Ouignon)\nUr grilhig ag an disoursiañ\nA-fed an amzer da zonet\nN’en doa soñjet e-pad an hañv\nMet a ganiñ er parkoù ed.\nÈl-se g’e gerentaj e oa bet desavet\nHa skol vat an armerzh biskoazh n’en doa hentet.\nKent pell e arruas getañ ar gwallamzer\nKouezh a raas en un taol er brasañ diover \nHag e chañjas penn\nKlozet en e doull, divaltret  e zaoulagad,\nKaer en doa sellet ne wele ket é tostaat\nTamm preñv erbet na tamm kelion\nEvit lakaat àr e galon...\nEñ en doa e’it amezegez\nUr verionenn armerzhourez\nHag he doa dastumet pervezh e-pad an hañv\nBevañs ha magadur trawalc’h e’it ar gouiañv,\nLan he zi ha lan he suler \nEvit tremen ar fallamzer ;\nTraouigoù mat, traouigoù c’hwek e’it ar Sul, ar pemdez ;\nEn he raok, he mamm avizet er grae ivez.\nAr grilhig a selle lies\nDoc’h ti e amiez.\nTeurel ’rae selloù hir, ankenus,\nDassoniñ ’rae e greiz get soñjoù glac’harus.\nAstenn a rae e c’houg get ar brasañ avi\nEn etretant e chome e ziabarzh goulli.\nMonet betek an nor, goulenn an aluzon\nA-werso e soñje, ne grede anezhañ.\nHed an hañv, tre ma kane\nGwelet a rae mat bemdez,\nSavet a-vintin-mat ha diwezhat da noz\nAr gaezh merionenn é hersal hep repoz,\nEc’h ober doc’h he eost, é serriñ he blezad\nHep koll he amzer é son hag é c’hwitellat.\nUn deiz neoazh, ur Sul, ma wane e galon,\nMa kleve en e greiz « klec’hier Naoned » é son, \nAr grilhig a lakaas e saeig du propañ\nE’it monet da gavout e amezeg tostañ.\nAn Intron pinvidik, serret kloz en he zi\n’Lakae rañj en he zraoù, dilhad tomm àrnezhi.\n« Pa blijahe genoc’h, Intron karantezus, »\nA lâras ar grilhig get ur vouezh truezus,\nHa get e gof goulle... "reiñ din un dister-dra,\nUr louzaouenn bennak, un tamm minvig-bara\nE’it parraat azoc’hin a vervel get an naon\nSur, àr ma c’housiañs, me ’roay deoc’h kant e’it unan."\nAr Verionenn, kalz a fallblegoù n’he deus ket,\nUn tammig start àr an distag ne lâran ket.\nAn hani en deus poan é tastum e vadoù\nA sell marse re dost da biv reiñ ag e draoù.\nMarse ivez ar grilhig en doa fallgouchet,\nUn deiz bennak arall ’vehe bet resevet.\n"Petra raec’h-c’hwi, Aotrou, pa oa kaer an amzer ?\nPep unan a zele beviñ diàr e vicher.« A lâras an Intron, ur grizenn en he zal. »Graet em eus ma micher,« ’reskondas an arall, »Doue en deus man graet evit son ha c’hwitellat\nHag e-pad holl an hañv, resped deoc’h, Intron vat,\nC’hwitellet ha sonet em eus ar gwellañ\nD’an holl, deoc’h-c’hwi ivez, get ma zammig poz-kan.\nMa zud em raok er grae ivez\nHa den erbet n’o zamalle.« … »Kendalc’hit, ma c’haezh paotr, ha kerzhit bet ar penn\nEvit laniñ ho kof n’hoc’h eus mui met breskenn."\n…Hag ar paour-kaezh loenig, moan-bras e gof getañ\nA yaas en-dro d’e doull èl m’e oa daet... kouion .\nLabourit, ma zud vat, e-pad mand eo an hañv\nE’it beviñ en ho aez a pa zay ar gouiañv.\nE-pad ho yaouankiz, armerzhit tudigoù\nHag arru àr an oad c’hwi ’gavo ho madoù ;\nHa daousto d’ho labour mar da ar gerteri\nUn deiz a ziover ha kouezhel àr ho ti\nDigorit ho lagad, hag adpedit ar Sent.\nAn dud, hiniv an deiz, a denn bras d’ar merion\nUr pezh argant o deus é c’holoiñ o c’halon...\n...Danvez zo en ho sac’h ; azezet doc’h an daol ;\nMa n’hoc’h eus ket netra... Kenderv edan an heol. \n un tad-brezhonegour : ur brezhonegour ag an dibab : un tad-kanour : ur c’’hanour ag an dibab.\n ha : da ; liñseliet hon eus ac’hanout.\n diover : diouer, mank, paourentez, kerteri.\n divaltret : divarc’het\n suler : solier, grignol, graniel\n klec’hier Naoned : c’hoari-gerioù get « naon » : klec’hier an Naon(-ed), da lâret eo ar c’hof naoniek é trouzal.\n kouion : lent, abaf, hep krediñ lâret netra.\n Da lâret eo e vec’h degemeret àr an treuzoù, met ne vec’h ket en ti, an doc’h taol !


Drezen-Riou-Kerrien : hadenn ar yezh o kellidañ e Bro-Spagn – Le Trésor du breton écrit\nDrezen-Riou-Kerrien : hadenn ar yezh o kellidañ e Bro-Spagn\n« Lakaet em eus em sońj dont da vezañ ur skrivagner em yezh vroadel »\nPeuzvat eo anavezet bremañ e bed al lennegezh vrezhonek istor trikon Ondarribia diwar skridoù Youenn Drezen (E Koun Jakez Riou) ha studiadennoù Fañch Morvannou. A drugarez da Yves Le Drezen, mab e dad, em eus bet an aotre da sellet pizh ouzh dielloù ar skrivagner bigouden, kement ha kompren peseurt taol kurun en doa lakaet anezhañ da dommañ ouzh Breizh hag ar brezhoneg ha penaos eo en em gavet gantañ ar c’hoant mont da skrivagner.\nE Skolaj Ondarribia\nKontet en deus deomp Youenn Drezen penaos e oa en em gavet d’ar 14 a viz Even 1911 da gemer an tren e porzh houarn Kemper da vont da Vro-Euskadi. Gantañ e oa Bretoned yaouank all bet dibabet gant un « tad gwenn » eus Kenvreuriezh ar c’halonoù-sakr. Diazezet e oa an urzh e Paris, straed Picpus, hag ur skolaj en doa e Sarzhav e Bro-Gwened. Skarzhet e oant bet eus Bro-Frañs gant lezennoù 1901 war ar c’hevredigezhioù a zifenne ouzh an urzhioù katolik d’ober skol.\nNe oa ket nemet Kenvreuriezh ar c’halonoù-sakr a zo en em gavet en tu all d’ar Pireneoù, 133 kumuniezh a oa staliet e Bro-Vask ha 115 e Bro-Katalunia1.\nSkolaj kumuniezh Picpus a oa staliet e Beire e Bro-Nabarra a-raok bezañ kaset e 1908 da Ondarribia (Fontarrabie e galleg) sko ouzh an arzoù etre ar stad C’hall hag ar stad Spagnol. Pa ’n em gav eno Yves Le Drezen eus Pont-’n-Abad, Jacques Riou eus Lotei ha Jacques Kerrien eus Sant-Tegoneg, n’o deus nemet 12 vloaz. Kerrien ha Drezen a zo enskrivet er pempved klas da dra m’en em gav Riou er c’hwec’hved klas. D’ar mare-se n’eus ket anv da zistroiñ d’ar vro e mod ebet sed ma chomint 5 bloaz eno, troc’het ouzh o bro c’henidik. Ur c’hant bennak e oant er skolaj, an div drederenn anezho o tont deus Breizh.\nEr skolaj e teskont an danvezioù boutin d’ar mare-se, ouzhpenn ar galleg e vez desket dezho tammoù saozneg, spagnoleg ha latin. Meur a veleg eus an urzh a zo Bretoned anezho, met n’eus ket anv da implij ar brezhoneg e mod ebet. Ar vugale a bak deskadurezh evit netra evit bezañ stummet da vont da visionaer er broioù pell en Oseania hag en Amerika ar su.\nPenaos neuze eo troet speredoù hon tri Breizhat da garout o yezh c’hinidik betek dont da vezañ skrivagnerien eus ar c’hentañ troc’h hag anvioù bras al lennegezh vrezhonek ?\nYouenn Drezen en deus klasket respont d’ar goulenn-se en e bennad « E Koun Jakez Riou » embannet gant Gwalarn e 1938 just war-lerc’h marv e vignon bras eus Lotei. « A belec’h eo deuet al lusk ? N’omp ket evit degas d’hon enklask respont dereat ebet » a skriv Drezen. Lavarout a ra splann e oant holl o tizeskiñ o yezh vamm, karget m’edo o speredoù gant dañvezioù lakaet da bouezus gant tadoù ar gumuniezh : Latin, strilhouriezh, jedouriezh, mentoniezh, douaroniezh, istor an hen-pobloù hag istor Bro-C’hall eveljust.\n2. Ar c’harned du\nDisplegañ a ra Youenn Drezen « Ar brezhoneg n’eur ker evit mougañ e levezon er re a zo kouezet an hadenn en o ene. An hadenn evidomp n’oa da ober berzh nemet en harlu ».\nAl lizher kentañ a gaver en e zielloù a zo kaset dezhañ eus Karaez d’an 3 a viz Du 1913 ha sinet J. Jaffrennou : « Je vous envoie par ce même courrier les livres demandés par votre lettre du 1er novembre ». D’an oad a bevarzek vloaz neuze en doa goulennet Youenn Drezen digant Taldir-Jaffrennou, kaout levrioù diwar-benn Breizh. Kontañ a ra deomp en doa lennet -moarvat e levraoueg ar skolaj- ul levr beaj e Breizh « Au pays des menhirs » skrivet gant Léon Ville. Kaoz oa eus Pont ’n Abad e-barzh. Setu sachet evezh Youenn vihan, ha eñ klask gouzout hiroc’h war e vro gant an tad Le Bolzer eus Ploare ha gant an tad Kergoat eus Pleiben, o daou eus Kerne-Izel. An daou-mañ a zegemere « Le courrier du Finistère » ur gelaouenn sizhuniek divyezhek hag a lenne d’ar grennarded pennadoù o tennañ da vuhez kristen ar vro ha d’ar pardonioù.\nKement-se moarvat en deus lakaet kalon ar Vretoned yaouank da dommañ ouzh o bro c’hinidik. Drezen a lenne kalz hag adskrivañ en doa graet en ur c’haierig du ar barzhonegoù a blije dezhañ. E penn kentañ ar c’harned e lenner barzhonegoù gant Lamartine, gant Victor Hugo ha barzhed gall disoñjet o anv hiziv.\nAr varzhoneg gentañ o tennañ da Vreizh « La prière du soir en Bretagne » gant Arsène Vermenouse2 a ziskouez mat ne oa e levraoueg ar Gumuniezh nemet levrioù a oa deuet mat d’an « tadoù gwenn ». Adalek an hanter eus ar c’harned eo leuniet penn- da-benn ar pajennoù gant barzhonegoù war dañvez Breizh : Auguste Brizeux « grand barde breton », Théodore Botrel « poète breton », Gérard de Montalan « poète breton inconnu hélas », Turquety « grand poète breton », Besse de Larze « bon poète breton », H. Violeau « poète breton ». Pelloc’h e kaver barzhed all oc’h ober menneg eus Breizh : François Coppée (Á Brizeux, Chanson écossaise), A. de Lamartine (Gallois et Bretons).\nGwelet a reer mat pelec’h e ya an Drezen da glask e voued spered ha moarvat e kaver roud aze eus levrioù bet kaset dezhañ gant Jaffrennou.\nMet skoachet e-kreiz ar c’harned e kaver ur berlezennig. Skrivet en deus Youenn vihan ur bevaradenn a ziskouez mat eo peget kleñved ar vro en ennañ :\nOui, en vain au fond de l’Espagne\nExilé pour plus de cinq ans\nOn veut de ma chère Bretagne\nÉteindre en moi les sentiments\nAdalek neuze eo krog an Drezen da glask muioc’h war e vro, war e yezh. Kemer a ra skiant e reer pep tra er skolaj da ziwriziennañ anezhañ, e ser ober ur misionaer mat pelloc’h. Skrivañ a ra : « … et la langue celtique que je vais oubliant de plus en plus3 »\n3. Levezon ar Barzhaz Breizh\nE-pad ar Brezel Bras, meur a dad eus Kompagnunezh ar C’halonoù sakr zo bet galvet da vont d’an talbenn. Skrivañ a ra an Drezen d’an tad Bolzer evit goulenn gantañ e ali war ar Barzhaz Breizh. Anv al levr-se en doa klevet e-kerz ul lennadenn diwar-benn Hersart de la Villemarqué. Al levr a oa chomet war-lerc’h an tad Bolzer aet da vrezeliñ. Met ret eo kaout asant an tadoù gwenn evit gellet lenn anezhañ. Setu respont an tad Bolzer d’ar 15 a viz Even 1915 : « A propos, me dites vous, ce Barzaz Breiz mystérieux, qu’est-il au juste et serait-t-il permis ? C’est un recueil et si les chansons sont choisies, elles n’en sont pas moins de toutes couleurs et de tous les poids. Il y en a de trop légères pour intéresser les esprits pondérés comme le vôtre cher Yvon ou qui intéresseraient trop des esprits légers comme ceux des indiscrets qui à votre insu perdraient leur temps à les lire. Peut-être cependant qu’un des deux volumes échapperait à ce jugement d’ensemble. Voulez vous demander au père Norbert de jeter un coup d’oeil sur les traductions et de juger ? Quant à l’Histoire populaire, Oh grand coeur ! L’auteur, Soeur Anne4 …est de la famille de mon sergent et ami de Saint Brieuc, de la Messelière.\nQue Noménoé, Morvan, Lan Barbe-torte servent d’exemples aux jeunes vaillants qui brûlent de devenir des héros ! »\nSetu Youenn o lenn ar Barzhaz Breizh : « Prestet e voe din al levr prizius. Adskrivañ ris dre guzh ha dillo, daou varzhoneg : « Bale Arzhur » hag « Ar re c’hlas ». Tanet ar gwad em izili. Evit komz heñvel ouzh ar wirionez, ne intenten grik ebet er gwerzennoù-se… ne ouien ket lenn brezhoneg »5.\nLenn ar Barzhaz Breizh n’eus bet ul levezon bras war Youenn Drezen. Dibabet en deus an anv Arzhur pag eo bet kaset da vont da veleg e kloerdi Miranda-del-Ebro. Breur Arturo pe Frère Arthur, a voe e anv er relijion e-pad un nebeud mizioù. Drol a-walc’h e vije bet degemeret an anv-se gant an tadoù gwenn rak Arzhur n’eo ket ur sant anezhañ met ur roue. Marteze eo diwar levezon an tad Wilfrid Müller, rener manati Miranda-del-Ebro en deus heñchet Drezen ha Kerrien da beurzeskiñ brezhoneg evit mont da brechiñ pelloc’h en o bro : « N’eo ket ali, urzh eo, a roas dimp da addeskiñ ar brezhoneg kollet » a skriv Drezen. Kerkent ar vrezhonegerien a oa er strollad o deus lakaet dont levrioù. Drezen a c’houlenn ouzh person Pont ’n Abad kas danvez dezhañ. Setu respont an Ao. Tanguy, lorc’h ennañ o welet unan eus e barrezianiz dougen ar soutanenn wenn :\n« Je te fais adresser quelques brochures bretonnes et quelques cantiques dont la lecture et l’étude t’aideront à ne pas oublier le breton ».\nLakaat a reont da zont eus Breizh : Yezhadur Hingant, Emgann Kergidu, Feiz-ha-Breiz, ha kanaouennoù e-giz ar Bro gozh, Gwerz ker-Iz.\nUr seurt terzhienn a beg a-benn neuze er strollad brezhonegerien a oa er manati. Kerrien ha Drezen en em lak da sevel rolloù gerioù, ha sevel barzhonegoù oc’h hiraezhiñ d’o bro. Setu ur skouer eus o lennegezh en harlu diwar zorn Drezen :\nO den a oa gand anken bras\nLar din petra vi ben varc’hoas ?\nSell euz e hent coz ken distro\nA red a dreuz meaziou hon bro\nPed hen pleustras p’lec’h maint breman ?\nAn devezour gand komanant\nAr barz hunvreer, ar beleg\nAn otrou ganthan komz gallek\nN’emaint ket holl tremenet\nBugale goazet holl steuziet\nEt int da barn ar Peurbadus\nVar he c’herc’hen klask ta da guz\nAr breizad dre beva kristen !\nSell ouz an nenv, netra ken !\nHarp a gavont gant an tad Goulaouic eus Pleiben, lesanvet gante « Geriadur bev ». Met hemañ, galvet da vont d’an arme ne chomo ket pell gante. D’ar 5 a viz Genver 1917, emañ oc’h ober e goñje e Kintin er 71ved rejimant war droad. Respont a ra d’ul lizher e brezhoneg bet kaset dezhañ gant Breur Yann (Kerrien) ha Breur Arzur (Drezen). Diskouez a ra bezañ estonet gant araokadennoù hon daou gomper :\n« Gwel a ran o peus desket kalz a vrezonek abaoue am eus o kuitaet. Kavet o peus eun diccionair maro, mes gwelloc’h eget an hini beo. Kendalc’hit evelse ag abenn eun abaden a veac’h mistri guiziek guest da zeski d’ho mignon evurussoc’h egedoc’h e deus galet dont en e vro goz. »\nJean François Goulaouic, (Breur Marzin), siwazh dezho, a voe bet lazhet d’ar 4 a viz Mae e Montblond e departamant ar Marn. Diskouez a rae en e lizher e oa anaoudek ken-kenañ eus yezh e gavell.\nYouenn Drezen ne bado ket gant ar c’hoant distroiñ d’e vro, roiñ a ra e soutanenn e miz Meurzh 1917. Krignet eo e galon gant ar c’hoant distreiñ d’e vro. En e varzhoneg « Harlu » e tiskouez n’hell ket gouzañtiñ ken buhez ar gouent :\nDiskouez a ran ingal dremm seder d’ar re all,\nHa den ne oar perak ez eo va liou ken fall.\nDen ne oar eo taget marvel va ene paour.\nPetra eo d’in froud tomm Miranda-de-Ebro !\nN’eus d’in amañ dudi na gant mel na gant aour,\nAl louzou d’an harlu ne vleun nemet em bro.\nDizoloet en deus ivez hoal ar merc’hed, oc’h ober anaoudegezh gant ur vaouez a zeue da bediñ e chapel ar gouent. Un daolenn en deus kontet brav deomp en e romantig « Sizhun ar breur Arturo ». A-boan en em gavet e Kemper, an dra pouezusañ en deus graet eo prenañ ul levr brezhonek ha n’eo ket forzh pe hini : « O tiskenn e Kemper ez is war eeun da levr-di Salaun da brenañ Barzaz Breiz »6.\nDrezen n’eo ket troc’het kuit eus ar gouent e-giz ul laer anezhañ. Skrivet en deus d’an tad Müller evit displegañ dezhañ perak en doa dibabet « Ne vin na beleg na manac’h7 ». Wilfrid Müller a skrivo dezhañ ul lizher hegarat kenañ d’an 10 a viz Ebrel 1917\nMe alegro de que haya hecho uno novedad su viaje y encontraba su buena madre y demàs parientes con buena salud.Veo con questo que en esa siene buena proporcion de cumplir con todos sus deberes religiosos y creo que tendra mucho cuidado de no ofendar a Dios en lo mas ménimo8.\nSkrivañ a ra e miz Ebrel 1917, e Pont ’n Abad ar varzhoneg « Spern Gwenn » a vo embannet bloaz war-lerc’h er gelaouenn L’ Union maritime et agricole eus Kemperle, renet gant Leon Le Berre (Barz Abalor) ha kerkent adkemeret gant François Vallée e-barzh Kroaz ar Vretoned.9\nKlask a ra Drezen mont e darempred dre lizher gant e zaou gamarad chomet e Bro-Spagn. Siwazh dezhañ ne dremen ket e lizheroù war eeun da Riou ha Kerrien. Dalc’het e vezont gant an tadoù gwenn, ha n’o deus ket ar gwir na Kerrien na Riou da skrivañ da dud diavaez. Krediñ a ra e ra fas koad e vignoned outañ abalamour m’en deus dibabet kuitaat ar velegiaj. Ha setu eñ e-unan war hent ar brezhoneg.\n4. Skol lennegel Ondarribia\nAn hini kentañ a ray sin dezhañ eo Jakez Riou. Hemañ a zo bet galvet d’ober e amzer soudard hag en em gav e Pondi. Skrivañ a ra ur gartenn verr d’e vignon d’an 12 a viz Mae 1918 : « Lavaret dinn ive m’ar peuz great eun dra bennak en yez Breiz ; an dra-ze ‘raio plijadur din ha da Yann Kerrien er Spagn… va c’halon zo entanet, evel oc’h hini hag or c’halon a fell dezho kaout hag ober memez tra »\nBloaz war-lerc’h e miz Mae 1919 eo Kerrien a gas keloù. Hemañ goude bezañ echuet e amzer kloerdi zo bet aotreet da zistroiñ d’ar ger. Skrivañ a ra e galleg eus Penn-an-Eac’h-Sao-Heol e Sant Tegoneg :\n« Enfin, j’ai directement de vos nouvelles et je puis vous répondre sans que ma lettre tombe sous les yeux soupçonneux d’un P. Eugène. Non, cher ami, vos lettres ne me sont point parvenues… Chacun à sa vocation et je ne vous en voudrai jamais pour n’avoir pas choisi la mienne…\nRiou me parle d’un concours de gwerz sur « les oiseaux de Saint Patrick ». Comme lui j’ignore la légende, mais j’ai un homme que je puis consulter sans crainte d’être frustré, Mr Perrot, rener Feiz ha Breiz, vicaire dans St Thégonnec, un homme qui n’ignore rien de tout ce qui touche à la Bretagne. Je vous enverrai les détails et nous essayerons de concourir… Ça doit vous sourire d’être couronné aux jeux floraux bretons. Riou aussi a fortement envie d’essayer son génie poétique. »\nDont a ra a-benn hon trikon da embann un toullad barzhonegoù e kelaouennoù sizhuniek : Drezen gant e varzhoneg « Spern Gwenn », Riou a gav bod e Kroaz ar Vretoned renet gant Vallée e 1919 « Miz Mae » « Hanternoz e Beg ar Raz » da dra ma lenner ur skrid kentañ gant Kerrien nemet e miz C’hwevrer 1921 e Feiz ha Breiz. Pep hini en e gorn a boan da skrivañ. Met kenskrivañ a reont kalz hag o zaolioù-arnod (barzhonegoù, troidigezhioù, tammoù danevelloù) a vez barnet ingal gant ar re all. Setu perak e c’heller lâret ez eus bet ur gwir skol lennegel ganet diwar an darempredoù bet skoulmet en harlu.\nDrezen e-pad e amzer soudard (1918-1920) ha Riou pa n’eus labouret e ti un tenner-poltredoù o deus darempredet e Roazhon paotred Unvaniezh Yaouankiz Breizh (Marchal, Mordrel, Debeauvais) o deus roet dezhe ar c’hoant krouiñ ur bed nevez evit Breizh. O daou a zalc’ho en o spered e oa poent modernaat al lennegezh vrezhonek.\nDiouzh e du, Jakez Kerrien a dremen ar bloavezh 1921 en 35ved rejimant kirri-arsailh e Gwened. Du-hont e ra anaoudegezh gant ar Brestad Louis Nemo, ur « breizhad oc’h adkavout Breizh » :\n« Quand j’ai rencontré Nemo, c’était déjà un grand amateur des choses de chez nous, mais il était loin d’être le fervent d’aujourd’hui. C’est dans nos petits entretiens … que nous nous sommes confié nos idées et comme il arrive toujours dans ces tête-à- tête, nous en sortions un peu plus breton chaque fois ».10\nE paperioù Drezen e kaver e-leizh a droidigezhioù, a dammoù danevelloù, barzhonegoù, notennoù yezh, ne zihan ket da vont war-raok gant hent ar brezhoneg en deus dibabet. Lenn a ra kement tra a zo bet skrivet en hor yezh, dedennet eo gant istor ar Gelted, awenet-kaer eo gant Mac Pherson brudet evit e varzhoneg Ossian. Kavout a reer en e skridoù, heklev ar pezh a embanno diwezhatoc’h en e varzhoneg hir « Kan da Gornog » :\nSteredenn ar zerr-noz ! Kaer eo da luc’h er gornog ! Sevel a rez da benn a-uz da wabren : gorrek eo da gammejou war an dosen. Petra welez war ar gompezen ? Tavet eo an aveliou arne. Euz a bell a deu tonigen ar froud. An holennou trouzus a bign war ar garregen diamen. C’houibu an abardaez a nij war o askilli bresk, safroni reont war an dachen. Petra welez, sklerijen gaer ? Hogen mousc’hoarzin a rez ha kimiadi. Diredeg a ra ar c’hoummou endro d’it gant levenez : souba a reont da bennad-bleo karadek. Kenavo, bann-sklerijen sioul ! Ra savo sklerijen ene Ossian.\n5 Kammedoù kentañ ar vicher skrivagner\nChomet ‘ zo diwar bluenn Youenn Drezen un tamm dornskrid a-bouez a ziskouez pegen mennet eo da vont war hent ar skrivañ. Un hent skosellek ha n’eo ket aes dezhañ ober e doull, dreist-holl pag emañ o labourat kalet e ti ur marc’hadour gwin eus ar Gelveneg evit gounid e vuhez.\n« Lakeat em eus em zonj tont da veza eur skrivagner em yez broadel. Ha pell zo eman ar zonj-se em fenn. Er bloavez seitek dija e douen ouzin va unan em ije skrivet e brezonneg, ha nemet e brezonneg.\nSetu emaomp e penn diweza miz Eost ar bloavez unan war ’n ugent. Va brederiegez nemethi a zo bet studial ar brezonneg epad ar pevar bloaz hanter-se. Daoust a on me deut da zastum eun tamm ouiziegez e-kenver d’ar boan em euz kemeret ?\nIa ha nan ! e renkan me eilc’hiria. Ia ! rag lennet em euz koulz laret an holl leoriou bet skrivet e brezonnek, leoriou divlas kenan, red en anzao. Anavezout a ran e gred din ar peb muia euz ar gomzou a vez rannet en deiz hirio e Broiou Leon, Treger ha Kerne. Ha touchennet oa madik awalc’h war lennegez paotred ar Morbihan.\nHogen m’oarvad, n’on ket evit lakaat pemp linennad skrid a-blom, en o saw nemet dont a rafe ar c’houezen ruz war va c’horre. M’hen tou on glac’haret kenan euz kementsé. Ha ma n’ez ean muioc’h war-raok hiviziken e vo koulz d’inn lezel peb tra a-istribilh.\nHogen abarz en em jala, ar gwella m’euz eo klask euz a belec’h e teu va zienez awen, klask perag eo eet va spered da hesk-kraz.\nEn amzeriou kenta m’edo adzesket ganin va yez e skriven forzik sonigou drant, gweziou melkonius diwar an tu m’oan troet. N’eo ket eta pegwir em eus chenchet yez eo ez on deut da veza difrouez. Ma oan mad war ar gallek e c’hallen ivez diskleria freaz va zonjou e brezonneg.\nHogen, estr-eget turia war ar brezonneg eo red d’eomp ober. Ar bara pemdeziek a ranker he c’houniz ivez. Tregont miz ez on bet er Gell-venneg. Eno edo moan an amzer a jome d’in evit pleal war va studiou. Goude eun devez torr-penn, nemeur a c’hout em oa d’en em lakaat da skriva. Neuze eun den yaouank ugent bloaz ne voar ket chom he-unan, hag evit aveli va fenn araog mond da gousket ez een eta varvailhat gand va c’heneiled.\nEn amzer-se a verve em empenn kant ha kant danvez, mat da wellaat va zoare-skriva. Testen eur pez-c’hoari e tri arvest, eun danevell diwar-bouez martoloded an amzer-vreman, unan all vraz diwarbouez ar Fontanella, an hini a zismantras Penmarc’h ; mennadou m’en deuz tridet alies ganto va c’halon, paz een da vale war an aod tomm-heoliet, pe war menez ar veilh-vor war zu feunteun Kerleger dindan eun oabl o lugerni gand stered diniver. Va mennadou zo chomet mennadou. Hag abenn breman e grog ennhon eun diegi spontus pa gemeran ma fluen evit skriva ha pa ne vez ken nemet eun tamm lizer-netra.\nHenvel on deut da veza euz eur park a ziwane ennhan eostou puilh hag a zo bet lezet da repoz re-bell gand an arer. Barr-arneou zo deuet gand glao hag avel. An douar-mat a zo bet kaset d’an traoniou. Hag abreman, p’eman o klask toulla irvi endro, ne gav he c’hleor hag he ziskonserezed nemet grouan kraz ha kerrek.\nMerglet on ; ha m’az eo gwir em euz klasket alies en em zivergli ez eo ken gwir all, em euz en em gemeret fall evit-se. Hogen, n’eo ket awalc’h mac’ha ha divac’ha start, labourat gant skiant a zo furoc’h. Hag eur fall tra n’on ken, ma ne teuan ket abenn da roi d’am fluen bek lemm nadoz.\nBrezonnek awalc’h e c’houzan, komzou ha stummou yez ; deskadurez em euz ivez eun tammik war beb tra.\nMa ! elec’h tremen va holl amzer gollet da droi saozneg galleg pe me oar-me e brezonneg ez an da ginnig d’heoc’h pennadou skrid dozvet ganin ; danevellou hir, konchennou berr, traou mantrus, peziou-c’hoari goaper, envoriou, prederiou ; difoultre oun euz ar pez e zozvin, gand ma zalc’hin va spered dihun, hep ehan, gand ma en em voazo ar gomzou da zourral euz beg va bluen ken eaz redent gwechall e gallek. »\nDarempredoù stank en deus Drezen gant Jakez Kerrien er bloavezh-se. Ul lizher ar miz o deus eskemmet ha leizh a raktresoù skritur gante. Kerrien a zo e Gwened oc’h ober e amzer soudard. E-giz gwechall e Miranda-del-Ebro e vezont o kenlabourat asambles da vont war-raok da vestroniañ stummoù skrivet o yezh mamm. En ul lizher eus a viz Du 1921 e ro Kerrien kuzulioù a-bouez d’e vignon bigouter :\n« Da yez zo pinvidik ha sasun, barrek da staga ouz n’eus forz peseurt danvez…Me garfe ne vije pik du ebet en da amann. Siouaz ! Koulskoude an dra-ze eo ar penna : skriva reiz. Petra vern kaout ijin hag anaout mat ar geriadur ma ne ouzor ket reolennou ar yezadur ? Ne rimp netra, na te na me keit ha ma ne ouezimp ket peur eo ret chench eul lizeren e leac’h ma leac’h.\nAn dra-ma n’e ket reiz-skrivadur eo evel ma peus c’hoant da gredi ; kalonen ar yez an hini eo. Kred ac’hanoun, desk ar yezadur. N’eus netra easoc’h eget deski hini an Ao. Vallée. Ken am boa anezi me veze neac’het alies ivez. Hogen brema ne vezan ket …\nKas a ran d’it endro, evit ma weli, da skrid diweza. Ar mankou merket gant liou a zo eneb d’ar yezadur ar re all, eneb d’ar reiz-skrivadur. Kompren a ri ne c’heller ket kas da voulla labouriou gwriet a vankou hag henvel kentoc’h ouz balbouzerez eur c’hrouadur.\nEn han’ Doue, desk, lenn kentoc’h grammadeg Vallée. Abenn eun hanter devez e ouezi anezi hag e c’helli skriva en eur yez c’hlan11.\nDiouzhtu goude ar brezel pevarzek eo reuzeudik plas al lennegezh er c’helaouennoù brezhonek. Perrot en deus roet lañs en dro da Feiz ha Breiz e miz Gouere 1919, Mouez ar Vro, kelaouenn Gourvil ha Jules Gros a zo berrbad, e-giz Buhez Breiz gant Pierre Mocaer. Kroaz ar Vretoned a ya da get e 1920. Ar gelaouenn Breiz Atao nevez krouet ne ro ket plas d’al lennegezh.\nN’ouzon ket ha komzoù eeun Kerrien en deus lakaet Drezen da chom heb embann netra. Deuet eo da vezañ sekretour Emgleo Sant Iltud, ti embann Perrot, met ne embann pennad lennegel ebet e Feiz ha Breiz. Ne vo embannet gantañ nemet un danevell beaj en Iwerzhon e miz Eost 1925. Duhont e kej en-dro gant Olier Mordrel en deus damzesket brezhoneg.\nOlier Mordrel a zo lemm e bluenn, n’eo ket gouest da lârout tra diwar-benn ar yezh anezhañ, met barnañ a ra danvez ur gontadenn bet kaset dezhañ gant Drezen, Ar bleizi alouberien : « C’est une oeuvre de toute jeunesse. Relis là. Extrais en les éléments qui te sembleront intéressants.Utilise les dans une trame et une rédaction complètement nouvelles. A mon sens, il y a peu à garder de la rédaction actuelle ».12\nKoulskoude Drezen a ra e vat eus an darempredoù mat en deus gant renerien Emgleo sant Iltud evit dont a-benn da vezañ kemeret er gelaouenn gatolik « Courrier du Finistère ». Kregiñ a ra gant e vicher kelaouenner e miz C’hwevrer 1924 hag e sin e baperenn gentañ « Ni ielo da voti » d’an 18 a viz Ebrel 1924. Adalek neuze e vo stank an darempredoù gant Roparz Hemon a zo kelenner war ar saozneg e Brest.\nE fin ar bloaz zo keloù da sevel ur gelaouenn lennegel a vije ur stagadenn da Breiz Atao. « Nous fondons un supplément littéraire breton trimestriel qui paraitra encarté dans B.A. du nom de Gwalarn. Il est sous la direction de Roparz Hemon, qui le met entièrement sur pied et en assure la rédaction…J’ai engagé Hemon à se mettre en relation avec toi. Il est ravis que tu saches l’Espagnol. C’est une fenêtre ouverte de plus sur le monde pour son gwalarn »13\nBloaz war-lerc’h ec’h embann e-barzh niverenn Gwalarn un droidigezh diwar ar saozneg : « Ar skarbouklenn vras 14» savet gant an amerikan Nathaniel Hawthorne. E miz Even e kemer ar vag e Plougastell da vont da Iwerzhon d’ar c’hendalc’h keltiek asambles gant Roparz Hemon. Adalek neuze e vo paotr an troidigezhioù e-barzh Gwalarn. Ne gred mont war dachenn ar faltazi nemet e 1928 gant ur gontadenn Nedeleg ha war dachenn ar romant nemet e 1932 gant An dour en dro d’an inizi.\nDrezen ha Riou a gendalc’h da zaremprediñ tadoù breton Ondarribia. Kas a reont ar gelaouenn « Le courrier du Finistère » dezho, met ivez o levrioù nevez embannet gant Gwalarn. An tad Bernard Kergoat a oar kalonekaat an daou gomper en o lusk lennegel « J’ai reçu avec plaisir les trois brochures que vous avez eu l’amabilité de m’expédier. En les parcourant, j’ai été frappé de la tournure littéraire que prend aujourd’hui le breton. Si l’on continue dans cette voie on arrivera prochainement à unifier les divers dialectes et à fixer l’orthographe. Toutes mes félicitations donc et mes encouragements au groupe « Gwalarn 15». N’en doa ket en em rentet kont anezhañ, penaos, en ul lenn pennadoù eus « Le courrier du Finistère » d’ar grennarded Youenn Drezen, Jakez Riou ha Jakez Kerrien en doa hadet greunenn ar brezhoneg e penn tri eus ar skrivagnerien wellañ o deus diazezet hol lennegezh modern.\nLoktudi miz Here 2019\n1Delaunay (Jean-Marc), De nouveau au sud des Pyrénées, Congrégations françaises et refuges espagnols (1901-1914), in Mélanges de la Casa Velazquez, 1982, p 259-287.\n2 Arsène Vermenouze, barzh auvergnat, ezel eus ar Felibridge. Skrivet en deus barzhonegoù diwar-benn Breizh en e levr « Mon Auvergne ».\n3 E koun Jakez Riou, p.46 in Gwalarn N°110 Miz Genver 1938.\n4 Anne de Mesmeur, skrivagnerez, bet savet ganti kentañ Istor Breizh e Brezhoneg.\n5 Drezen (Youenn), E koun Jakez Riou, op.cit. p.47\n6 Drezen (Youen), E koun Jakez Riou, op.cit.\n7 Pozioù diwezhañ Sizhun ar breur Arturo, emb. Al Liamm, 1949 & 1971.\n8 Laouen on ho pije graet ur veaj mat hep trubuilhoù hag ho pije kavet ho mamm hag o familh yac’h mat. Gwelet a ran ho po tro d’ober ho deverioù relijiel en ho pro ha krediñ a ran e tiwalloc’h da nonpas ofañsiñ Doue.\n9 L’Union Maritime et agricole, 7 avril, 1918 & Kroaz ar Vretoned N°267, 14 a viz Ebrel 1918\n10 Lizher Jakez Kerrien da Y. Drezen d’an 21 a viz Gouere 1921.\n11 Lizher Jakez Kerrien da Y. Drezen d’an 21 a viz Du 1921\n12 Lizher Olier Mordrel da Youenn Drezen, 14 a viz Ebrel 1924.\n13 Lizher O. Mordrel da Youenn Drezen, 8 a viz Kerdu 1924.\n14 Hawthorne (Nathaniel), The great Carbuncle, 1835.\n15 Lizher Bernard Kergoat da Youenn Drezen,, 29 a viz Gwengolo, 1929.


Deiz - Wikipedia\nAn deiz eo ar c'houlzad etre ar sav-heol hag ar c'huzh-heol (pe "serr-noz"), etre div noz, da lavaret eo prantadoù teñvalijenn. E-pad an deiz e weler sklaer ha luc'hus eo an oabl abalamour da c'houloù an Heol. Kemmañ a ra padelezh an deiz hervez ar c'houlz-bloaz hag al lec'h war an douar. Keit ha 6 miz e c'hall padout an deiz e daou benn an Douar.\nDre astenn eo an deiz (pe an devezh) un deiz hag un noz asambles, met ar c'houlzad a zo etre un eur resis hag ar memes hini er memes lec'h d'an antronoz (d'an deiz a zeu goude an noz). Ar seurt koublad deiz ha noz a vez implijet pa lavarer eus seizh deiz ar sizhun.\n1 Unvezioù deiz\n2 Deizioù ar sizhun\n3 Koulzadoù an deiz\nUnvezioù deiz[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUn unvez amzer eo an deiz ha pa n'emañ ket er SI e vez implijet asmables gantañ. Talvezout a ra 86 400 eilenn hag div arouezenn a ya gantañ: j (arouezenn c'halleg diwar jour) pe d (arouezenn etrebroadel diwar al latin dies). Sellet ouzh Lec'hienn Burev Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Mentadurioù (e galleg)).\nAn deiz heolel eo ar c'houlzad ma'z eus ezhomm d'an Douar evit ober un dro pa vije posupl e welout a-ziwar an Heol, mod-all eo ar c'houlzad a zo etre daou dremenad an Heol lerc'h-ouzh-lerc'h a-blom d'ar memes hedred. E-barzh ar c'houlzad-se ez eus troiadur an Douar war he ahel koulz hag e dremen a-hed e orbit. Dre emglev ez eus 24 eur e-barzh pep deiz eus zero eur betek hanternoz (hemañ a zo e 24 eur koulz hag en eur zero eus an deiz war-lerc'h.\nE-barzh ur bloaz (ur bloavezh) ez eus 365 pe 366 deiz (devezh).\nAn deiz steredel eo ar c'houlzad ma'z eus ezhomm d'an Douar evit ober un dro pa vije posupl e welout a-ziwar ar stered nesañ ha tremenadoù ur steredenn lerc'h-ouzh-lerc'h e hedred ul lec'h bennak. Talvezout a ra un deiz steredel evit 23 eur 56 munutenn.\nDeizioù ar sizhun[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nSeizh deiz zo er sizhun en deiziataerioù julian ha gregorian :\nKoulzadoù an deiz[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nMintin pe "beure": a) eus hanternoz da greisteiz; b) eus sav-heol da greisteiz\nEnderv: eus kreisteiz da 4-5 eur.\nAbardaez pe "pardaez": etre 4-5 eur ha kuzh-heol\nWar-lerc'h kuzh-heol: noz\nEnderv ; Endervezh\nMintin pe Beure\nPemdezieg (kelaouenn bemdeziek)\nPemdeziek (anv-gwan) : a zeu diouzh pep deiz\nSellit ouzh ar ger Deiz er\nAr sav-heol hag ar c'huzh-heol. Pad an deiz a-hed ar bloaz ne vern pelec'h.\nPenaos jediñ pegeit e pad an deiz (en saozneg)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Deiz&oldid=1849269 »


Pajenn:Le Gonidec - Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr, eil levr.djvu/554 - Wikimammenn\nPajenn:Le Gonidec - Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr, eil levr.djvu/554\nwiskô kémen̄d hini a rai drouk, ar Iuzevien da gen̄ta, ar Jen̄tiled goudé ;\n10. Hôgen ar c’hloar, ann énor, hag ar péoc’h a zeûi da gémen̄d hini a rai mâd, d’ar Iuzevien da gen̄ta, ha d’ar Jen̄tiled goudé.\n11. Râk Doué n’en deûz kemm é-béd évid dén.\n12. Ha dré-zé piou-bennâg en dévézô péc’het héb al lézen, a vézo kollet héb al lézen : ha piou-bennâg en dévézô péc’het hag hén̄ el lézen, a vézô barnet hervez al lézen.\n13. Rak né kéd ar ré a zélaou al lézen a zô gwirion dirâk Doué ; hôgen ar ré a vîr al lézen eo a vézô didamallet.\n14. Pa zeû éta ar Jen̄tiled, péré n’hô deûz kéd al lézen, da ôber hervez ar reiz ar péz a zô el lézen, ô véza n’hô deûz kéd al lézen, hî a zô al lézen évit-hô hô-unan ;\n15. Hî a ziskouéz pénaoz ar péz a zô gourc’hémennet gan̄d al lézen a zô skrivet enn hô c’haloun, ével ma rô testéni hô c’houstian̄s, dre ann dishévélédigez eûz ar vénosiou a damall, pé a zifenn anézhô,\n16. Enn deiz é péhini é varnô Doué dré Jézuz-Krist, hervez ann Aviel a brézégann, war gémen̄t a zô kuzet enn dûd.\n17. Hôgen té péhini a zô galvet Iuzéô, en em arzaô war al lézen, hag en em veûl é Doué ;\n18. Té péhini a anavez hé ioul, hag ô véza desket dré al lézen, a oar anaout pétrâ eo ann talvoudusa ;\n19. A gréd d’îd béza réner ar ré zall, goulou ar ré a zô enn dévalien ;\n20. Doktor ar ré ziwiziek, mestr ar vugalé vihan, pa éc’h eûz el lézen ar reiz eûz ar wiziégez hag eûz ar wirionez :\n21. Té éta péhini a zesk ar ré all, n’en em zeskez kéd da-unan : té péhini a brézeg na dléeur két laéra, é laérez :\n22. Té péhini a lavar na dléeur kéd ôber avoultriez, é réz avoultriez ; té péhini a argarz ann idolou, é saotrez ann traou sakr :\n23. Té péhini en em veûl el lézen, é tizénorez Doué ô terri al lézen.\n24. Râg hanô Doué, enn abek d’é-hoc’h, a zô mézékéet é-touez ar brôadou, ével ma eo skrivet.\n25. Ann enwad a zô talvoudus évit-gwîr, mar mirez al lézen ; hôgen mar torrez al lézen, pétrâ-bennâg ma oud enwadet, é teûez ével eunn dén dienwadet.\n26. Mar teû éta eunn dén dienwadet da virout gourc’hémennou al lézen, ha na vézô két sellet pétrâ-bennâg ma eo dienwadet, ével pa vé enwadet ?\n27. Hag ével-sé ann hini a zô dré natur dienwadet, hag a vîr al lézen, a varnô ac’hanod, té péhini éc’h eûz bét lizéren al lézen hag a zô bét enwadet, ma éc’h eûz torret al lézen.\n28. Râg ar gwîr Iuzéô né két ann hini en em ziskouéz dirâg ar goulou ; hag ar gwîr enwad né kéd ann hini en em ziskouéz dirâg ar goulou, war ar c’hîk :\n29. Hôgen ar gwîr Iuzéô eo ann hini a choum enn amc’houlou ; hag ar gwîr enwad eo hini ar galoun, a réeur dré ar spéred, ha nann hervez al lizéren : hen-nez a denn hé veûleûdi, nann digan̄d ann dûd, hôgen digan̄d Doué.\n1. Pétra eo éta talvoudégez eur Iuzéô, na pétrâ eo mad ann enwad ?\n2. Brâz in̄t é pép doaré ; ha da gen̄ta ô véza ma eo bét fisiet enn-hô komsiou Doué.\n3. Râk ma éz eûz eur ré anézhô ha n’hô deûz két krédet, hag hô digrédôni a gâs-da-gét feiz Doué ? Né ra két.\n4. Doué a zô gwirion, hôgen pép dén a zô gaouiad, hervez ma eo skrivet : Évit ma vézi kavet gwirion enn da c’heriou, ha tréac’h pa vézi barnet.\n5. Mar teû hon disléalded da ziskouéza gwelloc’h léalded Doué, pétrâ a livirimp-ni ? Ha disléal eo Doué (évit komza hervez ann dén), mar taol hé vuanégez war-n-omp ?\n6. N’eo két : anéz pénaoz Doué a varnfé-hén̄ ar béd ?\n7. Hôgen dré va disléalded mar teû léalded Doué da greski évid hé c’hloar,\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Le_Gonidec_-_Bibl_Santel_pe_Levr_ar_Skritur_Sakr,_eil_levr.djvu/554&oldid=155218 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Gen 2020, da 16:55.


Beemster (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 72,08 km² eo gorread Beemster (douar : 70,61 km², dour : 1,47 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 8 596 annezad enni. Beemster a zo ivez anv ar polder kentañ a voe savet en Izelvroioù. Meilhoù a voe implijet da zizourañ al lenn, hag an dizourañ a badas eus 1609 da 1612. Dalc'het eo bet an endro (parkeier, hentoù, kanolioù, fardelloù) evel pa voe aozet da vare an Azginivelezh. Bez emañ polder Beemster war listenn glad bedel UNESCO abaoe 1999. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d 'ober kumun Beemster : Middenbeemster, Noordbeemster, Westbeemster, Zuidoostbeemster.\nBeemster e 1869, ma weler an doare ma voe savet ar polder\nWar-dro ar bloavezh 800 e oa un daouarc'heg al lec'h m'emañ Beemster bremañ. Dont a ra an anv "Beemster" eus "Bamestra" (gwelout Groenedijk, 2000), hag a zo anv ur stêr vihan eus ar rannvro. Etre 1150 ha 1250 e voe toullet an douar da gaout taouarc'h, ha korventennoù a voe ivez : mont a reas ar stêr vihan da vor diabarzh, liammet ouzh ar Zuiderzee. War-dro 1605 e krogas an dud da zizourañ al lenn. Echu e voe tamm pe damm e 1610, met leugniet e voe al lenn en-dro pa darzhas unan eus fardelloù ar Zuiderzee. Divizet e voe neuze uhelaat bord ar fardell eus ur metrad. E 1612 e voe dizouret ar polder penn-da-benn, ha rannet an douaroù etre an dud o doa kemeret perzh er chanter. Er penn-kentañ e c'houneze al labourerien-douar peadra da voueta martoloded bagoù VOC a yae da Indez. Berzh bras a reas ar polder, peogwir e oa pinvidik-tre eo an douar ennañ, padal eo paour-tre e hini Heerhugowaard. E Beemster e vez fardet fourmaj Beemster gant an embregerezh CONO Kaasmakers, bet savet e 1901.\nGouda fardet e Beemster\nTrizek dileuriad zo e kuzul-kêr Beemster :\nBeemster Polder Partij - 5 dileuriad\nLec'hienn ofisiel Beemster\nLec'hienn fourmaj Beemster\nPolder Beemster war lec'hienn UNESCO\nPourmenadenn e Beemster\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Beemster&oldid=1834531 »\nDernière modification le 23 Ebr 2019, à 16:35\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 23 Ebr 2019, da 16:35.


Diforc'hioù etre adstummoù "Iron Man" - Wikipedia\nDiforc'hioù etre adstummoù "Iron Man"\nIron Man (kemmañ)\nStumm eus an 10 Gen 2019 da 19:11\n→top : replaced: e e → e e (4) using AWB\nStumm eus an 6 Kzu 2018 da 21:42 (kemmañ)\nStumm red eus an 10 Gen 2019 da 19:11 (kemmañ) (dizober)\nD (→top : replaced: e e → e e (4) using AWB)\n'''Iron Man''' a zo ur gourharoz [[SUA|stadunanat]]. Embannet ar [[comic|c'homic books]] ma konter e droioù-kaer gant [[Marvel Comics]]. Gwelet e voe evit ar wech kentañ en ''[[Tales of Suspense]]'' #39 (miz Meurzh []). Krouet eo bet gant an daou senaroour [[Stan Lee]] ha [[Larry Lieber]] ha gant an dreserien [[Don Heck]] ha [[Jack Kirby]].\n'''Anthony Edward Stark''', anvet Tony peurliesañ, eo an den a wisk houarnwisk ruz ha melen Iron Man. Un ijinelour hag un ijinour eo. Gloazet da vat e voe e galon pa voe skrapet. D'ar mare-se e klaskas an dud o doa tapet anezhañ lakaat anezhañ da sevel un arm a zistruj bras evito. Met e-lec'h hen ober e savas an houarnwiks a implijas da dech'out kuit. Goude-se e tivizas kenderc'hel da implijout an houarnwisk-se ha gwareziñ ar bed gant an anv Iron Man. Gant e embregerezh anvet [[Stark Industries]] e krou Tony armoù hag ivez e houarnwisk hag an armoù stag outañ. Pa voe krouet e oa an digarez en doa kavet Stan Lee a-benn lakaat ar gaoaz war ar Brezel yen ha perzh an teknologiezhioù hag an embregerezhioù amerikan ennañ. Hiziv an deiz e stourm Iron Man ouzh torfedourien liesseurt hag ouzh sponterien.\nAbaoe m'eo bet krouet pe dost eo bet Iron Man ezel eus [[Avengers (comic)|Avengers]] ha meur a gomic book a zo bet gouestlet dezhañ. Meur a stirad skinwel hag a film ivez. series. [[Robert Downey, Jr.]] eo an aktor a c'hoari e berzh er filmoù ''[[Iron Man (film)|Iron Man]]'' ([]) hag ''[[Iron Man 2]]'' ([]). Gwelet e vez ivez er film ''[[The Incredible Hulk (film)|The Incredible Hulk]]'' (2008). C'hoari a raio ivez er film ''[[The Avengers (film 2012)|The Avengers]]'' ([]) hag en ''[[Iron Man 2#Sequel|Iron Man 3]]''.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/wiki/Dibar:MobileDiff/1822596 »


Ar Barrad Mae - Ti Douar Alre\n1 Mae 2017\nMaeiñ e di, stagiñ doc'htañ ur barrad fav pe spern gwenn d'enderv-noz deiz diwezhañ miz Imbril : merchiñ an hent d'an nevez-hañv é kemer e vrud... Perak pas reiñ en-dro d'an akustumañs-se al lec'h a oa geti n'eus ket c'hoazh pell'zo genomp dre ar vro ?... Ned eo ket kollet tamm ebet àr zouar Alre ! Ma ne vez ket mui lakaet ar barrad Mae get an holl, er gweler neoazh atav stankik a-walc'h. Ar pezh a vank evit ma talc'ho an akustumañs a zo an treuzkas d'ar rummadoù yaouank, displeg ha diskouez ar mod d'an dud nevez daet er vro. Setu aze ar pezh a zo bet soñjet get Ti Douar Alre komañs gober ar blez-mañ ! … Goulenn a reomp enta ma vo roet doare deomp a rac'h an traoù a vo bet graet pe klasket gober dre ar vro ; kement-se a servijo evit ar blez da zonet.


Stumm eus an 18 Du 2009 da 10:48\n4 909 okted ouzhpennet , 11 vloaz zo\nStumm eus an 18 Du 2009 da 10:33 (kemmañ)\nStumm eus an 18 Du 2009 da 10:48 (kemmañ) (dizober)\nGant [[deiziataer Coligny]], ar vammenn bennañ zo en hor c’herz, e vez anavezet an deiziataer keltiek ganimp. Krouet e oa bet da vare ar C'halianed-ha-Romaned.\n==Doueed ha kredennoù==\nAn aozerien latin ha gresian o doa meneget un nebeud doueed galian en o skridoù, hep lavaret perak o doa dibabet anezho : [[Épona]], [[Taranis]], [[Esus]] ha [[Lug (doue)|Lug]] a vez anavezet evel-se.\nDre al lec’hanvadurezh ez anavezomp un nebeud traoù diwar-benn kredennoù ar Geltde kozh. Soñjal a reomp evel-se e veze azeulet [[Lug (doue)|Lug]] war an uhelennoù. Al lec’hanv Da skouer, “Lugdunum”, deuet da vezañ [[Lyon]] hiziv an deiz, a dalvez kreñvlec’h pe meneg Lug.\n[[Image:Gundestrupkarret2.jpg|350px|thumb|right|Munud eus unan panelloù diabarzh [[pod-houarn Gunestrup]], Mirid broadel Danmark, Kopenhagen]]\nSevel a ra kudennoù evit a sell lec’h an doueed kelt en arz. E-pad pell amzer e oa bet hollbouezus [[pod-houarn Gunderstrup]], un pezh kavet en un taouarc’h en Danmark, dre ma sonjed gouzout hiroc’h diwar-benn doueed ar Gelted. Met hennezh, a oa bet kinklet warnañ un toullad mat a zoueed hag a laka war wel e-leizh a vojennoù a oa e boutin etre ar pobloù a oa o chom en Europa, hag a oa bet levezonet gant pobloù all estreget ar Gelted. Diskouez a ra, mod pe vod, un doue kornek a c’hallfe bezañ boutin gant un douee kelt ur penn-kirvi dezhañ, [[Cernunnos]] e anv, hag un doue gant ur rod heol, a c’hallfe bezañ [[Taranis]].\nKrediñ a rae ar Gelted kozh e oa divarvel an eneoù ha gant-se e c’haller displegañ, hervez testenioù zo, perak e sonjer e vezent kadarn, kalonek ha dispont en emgannoù. Ne oa ket, evit gwir, eus ar marv. Er c’hontrol, ne oa ket anv eus an adenkorfañ en o relijion, ne oa ket gwir ar pezh a oa bet sonjet e-pad pell abalamour ma oa bet lennet fall skridoù zo. El levr « Les Druides -An Drouized- » (e lodenn ar c’heriaoueg, pajenn 414, [[Christian-J. Guionvarc’h]] ha [[Françoise Le Roux) a ro dimp da c’houzout krak-ha-berr : « N’eus roud ebet eus an adenkorfañ en hengoun kelt, ne grede ket ar Gelted ennañ ».\nKrediñ a rae ar Gelted en ur bed all ivez. En hengoun iwerzhonat treuskaset d’ar mare kristen, ar “[[Sidh]]” a dalveze ar “Bed all” keltiek. Er c’hornôg e oa, en tu all d’ar mor, en enezennoù hollgaer ; dindan vor, el lennoù hag er stêrioù. Ennoe oa palezioù maen-strink brav-kaer dezho porzhioù kevrinus ; dindan an torgennoù hag ar runioù. Chomadenn an [[Tuatha Dé Danann]] e oa.\nAl lidoù, an aberzhoù tud, azeulerezh ar pennoù dibennet, pe c’hoazh an implij fonnus eus ar gwad el lec’hioù azeuliñ, a oa anezho elfennoù o doa maget ijin aozerien an Henamzer. Unan anezho, [[Pausanias le Périégège|Pausanias]], a skrive e veze debrerien-tud eus ar Gelted.\n[[Julius Kaezar]] a skrivas : “ Ar gelted a rae gant ministrerezh an drouized a-benn ober an aberzhoù tud-se. Soñjal a reont, evit gwir, n’eus nemet dre adprenañ buhez un den gant buhez un den all e c’haller habaskaat galloudegezh an doueed divarvel. Tud zo o deus jakoù uhel-mat o ment, a vez lakaet tud vev en o c’hrogen aozilh plezhet. Tan a veze lakaet er jakoù-se hag an dud gronnet gant ar flammoù, a varve ».\nHervez roudoù chomet war o lerc’h e ouzer e veze graet pleustradegoù taer ganto, hep ma ouifemp resis petra a veze graet ganto : azeulerezh ar pennoù en [[Entremont]] (Bouches-du-Rhône), a vez adkavet soñj anezho e kinkladur panelloù an ilizoù en Iwerzhon er Grennamzer, lidoù kriz e [[Ribemont-sur-Ancre]], h.a.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/wiki/Dibar:MobileDiff/593842 »


Pajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/830 - Wikimammenn\nPajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/830\nbezañ ar c’hentañ abostol a zibabas hon Zalver. Eun devez ma oa Yan, mab Zebede, hag hen gant Yan-Vadezour, o mestr, e klevjont anezan o lavaret en eur ziskouez Jezuz-Krist : « Setu aze Oan Doue. » Dioustu en em zistagjont dioutan evit heuilh Mab Doue. Heman, o vezan distroet, hag o welet aneze o vont war e lerc’h, a lavaras : « Petra glasket ? » Hag e respontjont d’ezan : « Rabbi, da lavaret eo, Otrou, pelec’h oc’h o chom ? »\nAr varnedigez-ze a laouennaas kalon an abostol, ha pa oad ouz e gas d’ar maro, e saludas e groaz a-ziabell, en eur lavaret : « O kroaz dudius, o c’houi hag a zo deut da vezan eun dra ken kaer abaoue m’eo bet staget ouzoc’h korf ma Zalver ; o kroaz a oa ma zonj ennoc’h keit a oa\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Perrot_-_Bue_ar_Zent.djvu/830&oldid=141144 »


Kouskous - Wikipedia\nGant ar ger Kouskous e tegouezher amañ. Evit sterioù all ar ger, gwelit Kouskous (disheñvelout).\nKouskous, gant legumaj ha piz-sisez.\nAr c’houskous (ur ger deuet e brezhoneg eus ar galleg, hag ar ger gallek Couscous zo e-unan un amprest digant arabeg ar Maghrib, al-kuskus) zo ur meuz eus hanternoz Afrika, fardet gant semoul (gwinizh), kig e tammoù bihan, legumaj a bep seurt, ha chaous temzet, anvet harissa.\nAozennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nMeur a zoare kouskous zo, hervez ar vro ma vez fardet, hag a bep seurt traoù a c’haller kaout ennañ.\nEn Aljeria e kaver ennañ piz-sisez, fav (Vicia faba), meur a seurt legumaj (karotez, irvin, avaloù-douar, kourjetez, tomatez…) ha kig diouzh an dro.\nEr Sahara e vez servijet alies hep legumaj na bouilhoñs.\nE Tunizia e c’hall bezañ kig konikl pe kig dañvad ennañ, met er vro-se e kaver ivez alies kouskous gant pesked.\nE Maroko e vez servijet gant kig dañvad pe kig yar peurliesañ. E-pad pell e vez poazhet an irvin, ar rezin sec’h, ar piz-sisez, an ognon hag al legumaj all.\nE-kichen ar pladad kig hag legumaj poazhet en dour e servijer semoul, fardet diwar gwinizh kalet.\nDont a ra ar meuz-se eus broioù ar Maghrib, Maroko, Aljeria ha Tunizia, ha gant ar C’hallaoued aet da drevadenniñ ar broioù-se, en XIXvet kantved, eo bet ledet en tu all d’ar Mor Kreizdouar hag anavezet eo bremañ en Europa hag er bed. E lec’hioù zo en-dro d’ar Mor Kreizdouar, evel en Andalouzia, avat e oa anavezet kerkent hag an XIIIvet kantved.\nE Bro-C’hall hag e Bro-Spagn e plij ken-ken ar meuz-se d’an dud. Hervez un enklask a oa bet graet e 2006 e oa ar c’houskous an eil meuz a blije ar muiañ d’ar Frañsizien. Er broioù-se, pe er pretioù evit an douristed er Maghrib, e kaver bremañ kouskous gant meur a seurt kig, met kement-se ne oa ket ar boaz gwechall er Maghrib.\n↑ Luce Ben Aben, Moorish Women Preparing Couscous, Algiers, Algeria (1899). Kavet : 2013-09-26.\n↑ hervez ul levr dizanv eus an XIIIvet kantved, anvet Kitāb al-tabǐkh fǐ al-Maghrib wa'l-Andalus ("Levr ar c’heginañ er Maghrib hag en Andalouzia" en arabeg), a gaver meneget e rekipeoù e lec’hienn David Friedman Kinds of Starch Dishes\n↑ "Notre Temps" Enklask kaset da benn d’an 11 ha d’an 12 a viz Genver 2006 evit ar gelaouenn Notre Temps e-mesk 1000 den, anezho ur standilhon tud 18 vloaz hag ouzhpenn.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kouskous&oldid=1974038 »\nMeuzioù ar Maghreb


lizhiri - lettres - Tiegezh Santez Anna\n4 articles avec lizhiri - lettres\nPublié le 18 février 2011 par Tiegezh Santez Anna\nUn nebeut deizioù goude hon emvod mizvezhiek e c'hoarvezhas kement-mañ, bet danevellet gant Yann-Bêr dre bostel... Quelques jours après notre réunion mensuelle à Lann-Anna, il est arrivé ce qui suit, raconté dans un mail de Jean-Pierre... Message du 17/02/11...\nDivarc’het e vezer evit gwir gant amzer Fask ! Jezuz ne baouez ket d’hor sachañ da vont war-raok ! Boazet e oamp marteze ouzh strivoù ar C’Horaiz ? Dioueriñ an traoù lipous a oa emichañs diouzh hor gwellañ reol voued ? Ha setu ma rankomp mont pelloc’h...\n* Pep den zo dezhañ ur steredenn en e galon, ur steredenn en e zaoulagad, hini e c'hoanag, hini e vennadoù Ar feiz hon doug da begañ hor steredenn ouzh grataennoù Doue oc’h en em fiziout a-grenn en Hini " a c'hell gant e c'halloud o labourat ennomp ober...


Istor Sveden - Wikipedia\nAr broioù ergerzhet gant ar Vikinged\nIstor Sveden a lakaer da zeraouiñ, evit gwir, en VIIIvet kantved, gant ar Vikinged. Met gouzout a reer e oa tud o chom er vro kalz a-raok ar skridoù kentañ : adal ar mare ma teuzas ar skorn a c’holoe Skandinavia e voe annezet ar broioù-se, kerkent ha 1200 kent J.K. pe war-dro. Rouez eo ar skridoù diwar-benn Sveden koshoc’h eget ar bloavezh 1000 ha peurvuiañ e voent savet gant estrenien. N’eo nemet adalek ar XIVvet kantved e voe gwelet skridoù diwar-benn istor ar vro, savet gant tud eus ar vro.\nA-raok ar bloavezh 1000 e oa mare ar Vikinged, ha re Sveden a yeas war-zu ar reter dreist-holl, davet Rusia ha betek Kergustentin. Tamm-ha-tamm e voe unanet ar vro ha savet ur stad vodern e Sveden en Xvet kantved, diwezhatoc’h eta eget e Danmark ha Norvegia. Kristenaet e voe ar vro dindan ren ar roue Olof Skötkonung, ar roue kristen kentañ. Dont a reas ar vro da vezañ ur stad unvan, gant ur roue en he fenn ha lezennoù boutin d’an holl war-dro an XIIIvet kantved hervez ar braz eus an istorourien ; abretoc’h hervez lod, diwezhatoc’h hervez lod all. Da neuze e oa e dalc’h ar rouantelezh an darn vrasañ eus kreiz ha kreisteiz ar vro, war-bouez Skania ha douaroù all tro-dro, er c’hreisteiz pellañ, hag a oa e dalc’h Danmark, hag ul lodenn eus ar pezh zo deut da vezañ Finland bremañ. Er c’hantvedoù war-lerc’h e kendalc’has domani ar roue da greskiñ war-zu an hanternoz, daoust ma oa dispis bevennoù ar stad.\nE dibenn ar XIVvet kantved e oa muioc’h-mui a liammoù etre Sveden ha Danmark ha Norvegia. A-benn ar fin e voent unvanet en Unvaniezh Kalmar. Stadoù dizalc’h e choment, met renet e oant gant ur roue hepken. Er c’hantved goude avat e voe distennoc’h al liammoù etre Sveden hag ar broioù all. E miz Du 1520 e c’hoarvezas Skuilh-gwad Stockholm, pa voe lazhet degadoù a noblañsed eus Sveden war urzh ar roue Christian II Danmark en doa disfiz diouto. Gant un noblañs svedat, Gustav Vasa, e voe lusket un emsavadeg a-enep ar roue hag a echuas pa voe-eñ dilennet da roue e penn Sveden, gant an anv Gustav Iañ, e 1523. Diwar ar mare-se e voe echuet gant Unvaniezh Kalmar.\nDindan ren Gustav Vasa e troas Sveden a-du gant ar brotestantiezh, degemeret e voe al luteregezh da relijion ofisiel ar vro, ha lakaet e voe seziz war madoù an iliz katolik.\nKresk Sveden etre 1651 ha 1658\nEr XVIIvet kantved e teuas Sveden da vezañ ur vro c’halloudus, hag a gontrolle ar Mor Baltel a-bezh. Gant ar Brezel Tregont Vloaz e teuas da vezañ unan eus broioù bras Europa hag astenn a reas he galloud er c’hreisteiz (Skania), er reter (Estonia), er gornaoueg ivez (diwar-goust ul lodenn eus Norvegia).\nA-raok dibenn ar c’hantved avat e voe un emglev kuzh etre Rouantelezh Danmark ha Norvegia, Rusia ha Republik Polonia-Lituania a-enep Sveden, Taget e voe Sveden gant Danmark-Norvegia ha Polonia-Lituania e deroù an XVIIIvet kantved. E 1721 e voe taget ha faezhet gant Rusia, ha da c’houde e voe staget Estonia, Livonia ha Karelia ouzh Rusia. Evel-se e voe lakaet un harz da c’halloud bras ar pezh a anver Impalaeriezh Sveden.\nKemer perzh a reas Svediz en Oadvezh ar Sklêrijenn, war dachenn an arzoù, ar skiantoù hag an deskadurezh. Kreskiñ a reas ar c’hêrioù er vro. Kollet e voe Finland da-heul ur brezel a-enep Rusia e 1808-1809.\nE 1810 e voe dilennet ur jeneral gall, Jean-Baptiste Bernadotte, da roue Sveden gant ar parlamant. Treiñ a reas ar roue nevez, Karl XIV Johan, a-enep Napoleon avat ha da-heul ur brezel a-enep Danmark e voe staget Norvegia ouzh kurunenn Sveden dre feur-emglev Kiel e 1814 : roue Norvegia e oa roue Sveden ivez, hag evel-se e voe betek 1905, pa voe embannet dizalc’hidigezh Norvegia. Abaoe 1814 n’eus bet graet brezel ebet gant Sveden, hag ur vro neptu e oa chomet da vare ar c’hentañ hag an eil brezel-bed. Ne voe ket aloubet eta gant armeoù an Trede Reich. Goude an Eil Brezel-bed e voe unan eus ar broioù kentañ o kemer perzh en Aozadur ar Broadoù Unanet, e 1946.\nGoude-se he deus klasket Sveden chom neptu ha chom en diavaez d’an emglevioù etre stadoù e-pad ar Brezel Yen. Kostezenn ar social-demokrated zo bet er galloud e-pad 44 bloaz dibaouez (1932-1976) ha dindano ez eus bet savet politikerezhioù penn-araok evit difenn gwirioù al labourerien hag evit gwareziñ an endro. E 1995, goude dibenn ar Brezel Yen, e oa aet Sveden e-barzh Unaniezh Europa, met betek-henn n’o deus ket degemeret an euro da voneiz.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Istor_Sveden&oldid=1835247 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Mae 2019, da 20:05.