Ivona/a-bezh - Wikimammenn\nA. CHEVALIER, ÉDITEUR\nA. Chevalier, Mouler\nMIKAEL AN DANTEC\nBARNER E PORS-LOEÏS\nAotrou ha mestr muia karet,\nN’esaïn ket larad ar blijadur a zantan em c’halon o kinnig va leorik d’ar mestr gwella em euz karet ha prizet evel just ha rèzon, nag ive diskouez pegen anaoudek oun evid an digemer vad a blij ober d’am Ivona eun den a zo anvezet evit beza ker guiziek en iez dudiuz hom zadou koz. Va joa ha va anaoudegez, c’houi hell kredi, a zo braz.\nAr pinvidik, pa ro, a ra plijadur d’ar paour ; ar paour a ve eüruz pa digemerer diganthan, ha pa ne vez nemed he drugare.\nHa breman, larin dec’h, mar ge Loranz eur patriarch enoruz meurbet ; Ivona skouer ar merc’hedou iaouank, eur pried euz ar goanta hag ar reïsa, eur vam evel dlefe beza kals a vamou en Breiz-Izel, er Franz ; Laouik eun den leun a lealdet hag a nerz-kalon ; me oar erfad eo chomet va zelen dister pell warlerc’h ar c’han skiltruz en dije distaget, gant gwir, da bephini anhei, eur Prosper Proux — et, siouaz ! re abred ouc’h touez he vignounet kalonek a zong c’hoaz he gaon — pe eur barz all euz he vent. Allaz ! « Non datur omnibus adire Corinthum, » Ne gan ket nep a gar ker awalc’h da laouenad ar bed ; hag er goumanand, mar plij, ne ve ket bemdez eureud penherez.\nEvel m’am euz gret va zroïk en Breiz-Izel, o tont hag o vont dre an henchou, pe c’hoaz goude koan, en eur gounta e giz an tad Loranz, perlez alaouret mantel an noz en he gander, evel-se em euz kavet adarre, tamm aman, tamm aze, peadra da gempen va Ivona.\nAr pez hellan kovez a vouez huel dirag an holl eo em euz displeget pen-da-ben kreden va c’houstianz e pehini am euz c’hoant — nan da vervel — mez da nijal en eur vuez koantoc’h evid houman a stlejomp en draounien a zaelou.\nIa ze eo va c’hreden, va c’hoant, va esperanz, en despet d’ar bac’hadou a gouezo war va chouk evel taoliou kleve en dour.\nMa na blij ket va marc’hadourez, evit c’hoaz, da eur rumm bennag, n’oufen petra ober d’hei. nemed diskleria penoz Ivona en do ar vadelez da c’hortoz ma vo savet an de en ho speret, pez a c’hoarvezo hep dale, a gredan, dre trugarez an Aotrou hag he Vab divin, hor Zalver binniget.\nChêne, an ugent a viz guengolo 1885.\nAR VERC’H VIHAN HAG AN TAD KOZ\nNav heur zo paouez son, tadik, deut ar mare\nDa gemer eun diskuiz beteg warc’hoaz veure\nIa, mad, ma Ivona, me ia raktal ganez.\nHa va Loranz, eun dorn e dornik ar baotrez,\nEn egile he vaz, o tont ganthi d’an ti.\nAr sonj n’eur ho gwelet zeue d’in ouz Tobi\nHinchet gant Rafaël.\nPemzek kwech e doa gret\nAr bed he dro d’an heol aboue ma oa ganet\nIvona. Flam hi liou ; hi beg eur gerezenn ;\nHi diou jod henvel beo d’an diou gaera rozen ;\nGwen vel an erc’h hi zal ; he lagad lem ha glaz ;\nHi bleo du rodellet divar he c’herc’hen noaz\nA gouez a vouchadou izelloc’h he zargreiz\nVefe eur blijadur paka gant pevar biz.\nDaou renket dent ker gwen, ker bihan, ker koantik\nMa rofe eun he viz da gregi d’ar plac’hik ;\nHi dorn ave laret hini eur varkizez,\nHa biken bravoc’h troad n’e deuz bet eur brinsez.\nMed koanteri hi c’horf a zo nebeut a dra\nE kenver vertuziou ha furnez Ivona.\nHi dillad zo dister, med ker fresk ha ker net\nMar geuz c’houez mad ganthei, ha joa gwir ho gwelet.\nDre hi labour en de, hag alies en noz\nHe talc’h an ti en urz ha lirzin hi zad koz.\nA hed eman ar verc’h o ferra, ampeza,\nO walc’hi, o c’hrouiad, Loranz da Ivona\nA len ar skritur sakr, pe an histor santel,\nHep ankouad, zezo skler, hini kaer Breiz-Izel.\nPeger brao an elik ambrouge hi zad keaz\nPa en doa c’hoant d’ober eun dro vale er meaz !\nIt kazel-az-skazel ha kement a garfot,\nMa mezel, va bourc’hiz ; ia, met gand a refot,\nN’huvréet ket beza ker koant hag Ivona\nPa ro hi brec’h da vrec’h an tadik joaüsa.\nC’houi ive pere lak an eurvad er madou,\nA gred ne choum nemed e kreiz ar bombansou,\nDiskit en eun ti paour penoz al levenez\nA ren eno pa vez azezet ar furnez.\nBemde goude he goan pa luc’he ar steret\nE niver braz en env, vel perlez alaouret,\nLoranz en em denne ’n he liorz da sonjal\nEn dud en doa karet.\nHe sonj gerze raktal\nDa gomzou hor Salver : « Meur a lec’h benniget\nA zo e ti va zad. »\nPerak na vefe ket\nHa va zad, ha va mam, va greg, va bugale\nEr steredenn lugern da genta, a zale\nBeteg an de, hanvet er mintin Lusifer,\nPe steredenn an heol, d’abardaez Vesper.\nPe c’hoaz e Breiz-Izel steredenn ar meser.\nHa deuz roet ouspenn he hano d’hor gwener ?\nAwechou gand eurvad he zellou a starde\nWar an teir stereden galvet an tri roue ;\nPe war an Ours-Vihan, Sirius, an Ours-Vraz,\nWar ar C’haor, an Dragon, al Léon ha Pegaz.\nKalz plijadur en doa o tiviza bemdez\nGant pephini anhe. Hogen, aman ivez\nLezenn ar garante ne gollez ket hi zro.\nPa re Loranz al lez d’an ugent koant ar vro,\nPiou lekeaz unan da ober ho baro\nD’an naountek plac’hik all, nemed al lezen-ze\nLare : « unan dreist holl dle gounid da ine ? »\nHon Loranz koz eta n’em blije peurvuia\nGand ar steredenn gaer a garie ar muia.\nSteredennik an noz — ha red eo hen laret —\nOuz an nao ugent mil, oe an hini karet.\nD’ehi, goude beza gret he bedenn d’an Aotrou,\nDistak vel eur bugel, e roe he sonjou,\nHa na vije tam skuiz p’arrue neur gana\nEur zonik vrao bennag hi verc’h mistr Ivona.\nNe vize skuiz ebet, ha koulskoude, ker brao\nKave mouëz an el, ma lavare atao :\nIa, ia, ma Ivona, me ia ganez raktal ;\nWarc’hoaz embo amzer adarre da sonjal ;\nPep devez ’n euz he zam ; lezomp he vec’h d’eun all.\nSONJOU AN TADIK KOZ\nKement tra zo krouet a bado da viken.\nNetra ne ia da goll. Pa welan eun delienn\nO koueza, o ruilla kaset gand an avel,\nO vreina, daoust hag hi a ia eeun da vervel ?\nSalokroaz, ar maro ne ze nemed eur ger,\nAn delienn dizec’het ha breinet, mar kerer,\nAzsavo adarre en eun delienn nevez,\nPe n’em droko e seo, ha marteze e frouez.\nGwelomp eur c’hreuneun ed ; hi a vrein en douar,\nOh ! ia-zur, med evit azbeva en he c’hloar.\nMe zant ive penoz va spered a zo gret\nEvit padoud atao, ha n’ouzoun tra er bed\nTristoc’h eget va breur o klask lakad ’nhe benn\nNe nemed eun tam poultr hag a choumo poultrenn !\nEsoc’h e kav larad : « na gredin mui netra\nHag evelse n’em bo kount ebet da renta »\nEget lakad he boan da viret al lezenn,\nDa zenti ouz Doue, da veva e kristen,\nDaoust hag hen ar breur-ze a c’hell ive laret :\nBroudou ar choustianz, n’ho anavezan ket ?\nLounko ze nep a gar : vid’ounme Thomaz all,\nLaro pez a lare va faerounik gwechall.\nNag abet ’meuz klevet, pad ma oant kren ha iac’h,\nO c’hober berniou goap euz an Aotrou, he nac’h,\nHa pa zantent ho zroad tostik d’ar bez riskuz,\nDihun ho c’houstianz, o krignat : in manus……\nPe en brezounek c’houek : en ho taouarn, Jesus,\nA lakan va ine ; oh ! bezit truezuz !\nMez, kemeromp eur vro ha na vo den enhi\nMet kanfardet hep fe, petra a welfomp ni ?\nEul leon, evit sur, o varna evelhenn :\n» Setu ni, mignounet, dirak peder loden :\n» Karante renket mad gommanz dre hi unan ;\n» An eil lodenn a zo evidoc’h re vihan ;\n» Paz’oun krog en derved, koulz eo din he faka :\n» Pe me welo, na vo grik war an diveza. »\nN’euz ket da larad nann. Kaer deo ar re vihan\nKrial enep ar varn, koll a refont ho foan.\nAn hini nac’h ar Mestr a gaso da bourmenn\nAr rebechou, ar gwir, ar c’hlemmou, al lezenn.\nAr barner, hep mar braz, adu gand ar c’hrenva.\nEur wech krog en histrenn, weo hen divoeda.\nPetra fell d’ec’h, tud kez ! N’em lakit en hom flaz ;\nPe seurt de danz, mar plij, renkfemp ober warc’hoaz ?\nDanz-tro, passépié, bal, kontredanz ? p’hini ?\nAn eil hag egile, ha marteze hini :\nRak c’houi marvad e ve gwasoc’h en hom c’henver\nEget ni evidoc’h — daoust ne oamp ket tener —\nHag a zistakfe deomp ar blijadur hep ken\nD’ober ar zoniri war lein ar varriken.\nPiou am zislavaro, a roio da intent\nNeur diskar ar ponchou ezetaer an hent ?\nA c’hell kement kanfard, eur wech troc’het he ben,\nVel an aotrou Denis, war he zorn he dougen ?\nEur roue prussian, Frederik, a lare :\n» Ma renkan, vit gounid, mont gant ar wirione,\n» Me iel barek ganthi : m’eo gwelloc’h larad gaou,\n» Me a vezo gaouiad da nebeuta vel daou, »\nKleo nep doa c’hoant klevout. Ar c’hanfard hugunod\nNa droïdelle ket tro war dro d’ar ribot.\nEn he rouantelez, brema c’houec’h ugent vlaz,\nAn aotro man, m’am euz sonj mad, zigemeraz\nAr jesuistet gwinted e meaz ar broiou all,\nOuz Bro-Saoz, ouz ar Frans, ouz Spagn, ar Portugal\nKredi re beza et, pell a voa, da louarn\nDaoust, na grede netra. Allaz ! etre daouarn\nAn tadou dizemez ne oa met eur bugel,\nHa dezhan vel d’eun all ho deuz gret ar gentel.\nZe c’hoarve alies gand ar sperejou fin,\nN’eo ket awalc’h, mar plij, d’ho empen, d’ho ijin\nNac’h ar Mestr, he lezenn ; nan, red eo d’an dud kez\nPlanta ho bek tano etre dent an durkez,\nOber ar c’hontrol tre euz pez ho doe laret,\nHa lakad ho labour a dreuz gand ho speret —\nSetu penoz, e lec’h c’houennad an drouk ieoten,\nA gassaont dreist holl, ve c’houennet d’hei ho fenn ;\nEur wech gret ar beget, kresket al louzou foll\nHa dioanet kant all, en em lakont da goll\nNemorant ho skiant, en eur doui Doue\nE p’hini, emezho, na gredont koulskoude.\nPell d’ober ho menec’h, ar re man a dapfe :\nKentoc’h diou vit unan. Hogen, groagez hep fe\nPeger brao evefent ! Mar geuz chas bleo hirio,\nNeuze eve gwelet kalz muioc’h etrezho.\nEvit ar vugale pebez tristidigez !\nDaelou, trubul, glac’har hadet en tiegez !\nRak pe seurt de doujanz defe vit ho c’herent\nAr vugaligou gez tam girik na gleofent\nEuz an Tad Gallouduz zalc’h ’nhe zorn ne oar den\nPet kant million bet ! A verk d’ar stereden\nAn hent a dle redek, hag a c’houlen ive\nDiouc’h he vugel skiantek doujanz ha karante !\nOh ! ni oar, ar vuez zo diez da zougen :\nN’omp ket evit diskar ar bec’h diwar hom fen.\nDa vihana m’hon euz eun dra bennag a boan,\nEr fe, en Esperanz e kavomp eun dizoan.\nMez piou, eno, siouaz ! dorro nerz ar glac’har\nMa na weler netra e tu all d’an douar ?\nAn hini zalc’h ar zac’h, mar ge henvel d’al laer\nA lak ebarz, setu eun dra all a weler :\nEun den hep fe gristen, na gred netra ebet,\nO lounka marvaillou ann holl furlukinet.\nPa gounte he sonjou, en ti, da Ivona.\nOh ! p’hen larit tadik, kementse dle beza.\nEUR C’HAMARAD NEVEZ\nEvel se peurvuia achue pep histor,\nRak Ivona dije kentoc’h lounket ar mor\nHag he pesket evit mankoud da gaout fizianz\nE pep gir ziskoulme hi zadik fur Loranz.\nEun allik abaoue eun toullat deveziou\nWele an daou gristen hag heulie ho giziou.\nHor c’hamarad nevez oa pentet evelhen :\nWar he gein eur zae du ; tok kampet war he ben ;\nBleo hir ; fas touz henvel d’hini eur verc’hodenn ;\nEn eul leor alaouret va mab ra van da len,\nMez, d’an distera trouz, krak ! he fri zo en er.\nAwechou all a stlap taoliou lagad dre laer\nDreist ar c’hleün ieotennet zisparti ho jardin,\nEr gearik ker zeder rer anhei Plougistin.\nEvelse oa disket gant he vreudeur hena,\nAr blantenn deut gwezenn vir hi fleg peurvuia.\nPerak na choume ket, p’en doa c’hoant da pedi\nSioulik brao en he gampr ?\nOh ! plijo d’ec’h kredi,\nAr paotik doa lennet an Aviel buhan,\nHep gwelet ar rebech gret d’ar farizian ;\nHag ouspen piou gredfe beza divez awalc’h\nDa sonjal ve traou faoz dindan lost eur voualc’h ?…\nHogen pep krouadur zo staget d’he vicher,\nPephini ra an neûn eo galvet da ober.\nAn alc’houeder en deuz vit nijal diou askel,\nHag a nij ; eur c’hure eur brevial vit teurel\nTu man, tu hont d’an dud he bedennou santel,\nHag ar fésoun gwella d’ho skuilla, d’ho leda\nEo pedi en avel, kreiz an drouz, petra ta !\nPa deue ar plac’hik el liors, oh, neuze\nPater, Ave, salmou, Oremus a deuze\nWar bek teot an Aotrou.\nRak Laouik ne oa ken\nLaouik evel diagent. N’ouzoun dare zoken\nHag hen an aotrou mear na denne he dok plouz\nEvit larad bonjour da genta d’ar marmouz.\nPez zo sur, tad ha mam, breudeur ha c’hoarezet\nHag an holl koulz laret, nemed ar c’hanfardet\nDoa c’hoariet ganthan pikarom, pentoullik,\nRe, marplij, an Aotrou euz lostenn du Laouik.\nNeuze ta pa lamme an diaoul kreiz he bedenn,\nNebaon ! va goazik ’n doa bec’h kaer gand he gudenn !\nMe garje, emezhan, kreiz krignat he vreuvial,\nGouzoud petra a c’hell Loranz koz huvreal.\nAr bik, me z’aoun, en doa kroget en he skouarn.....\nMez, loskomp an abad da c’hoari he louarn.....\nIa debron braz am euz d’ober anaoudegez\nGand an den enoruz welan aze bemdez\nHi benn zavet en env. Mez penoz n’em gimer ?\nNe lar, war a glewan, na Pater na Noster.\nOh ! ar farizian lare ive gwechall :\n» Mil bennoz, va Doue, n’oun ket vel an dud all\n» Pere a zo laeron. Vit pez a zell ar iun\n» Diou wech da nebeuta her ran striz pep sizun.\n» An deog a roan euz a gement am euz.....\n» Harao, d’ar publikan son he ialc’h ato kleuz ! »\nHa koulskoude heman — c’houi a oar koulz ha me,\nN’em dennaz en he di iac’h pesk, neat ha pare.\nMa c’halfenn, lare c’hoaz, gounid an ine ze !\nPiou oar, me ve person hep dale marteze…\nPep soudard zoug ’nhe zac’h danvez eur marechal,\nAraog’ na pa dapfenn met karg a jeneral.\nMarfadik, p’am euz gret eun tam mad a studi,\nN’am bezo poan ebet evit c’houeza he fri.\nMa n’oc’h euz ket gwelet, o denik kez Loranz,\nEur maout a seminer goest da frika ar Franz\nDre an théoloji ’neuz plantet en he benn,\nLakit evez, warnoc’h eman prest d’hen astenn…\nNe zeuz den evelthan. Disket ’neuz B-A-BA\nE gallek, e latin… rak se diwallit ta.\nNe doa ket echuet an abad he huvre,\nTeu eur c’houezadenn sec’h divar lein menez-Bre,\nHa setu eur follen — war pehini meudou\nHon Aotrou o pedi, doa lezet ho roudou\nDa nijal ouz he leor ha da vont da Loranz.\n» Kaera tra, emezhan ! Oh, na brava taol chanz !\n» Pebez digare koant a gouez d’in euz an ee\n» D’anaout ar pagan koz, d’hen c’hounid da Zoue !\n» Abars nebeut, m’he tou, e teuio d’an iliz… »\nAllazik ! nep a gount, Laouik, hep he hostiz,\nA renk kounta diou wech ha distrei war he giz.\nHep beza gwel c’hoantek, Loranz e doa sellet\nAr paper ; warnhan oa… fas itron ar Salet\nEr gwiskamant iskiz doa ar penn asotet\nLamerlier, vit c’hoari ar Werc’hez, invantet.\nDalit, Aotrou kure… deoc’h eo zur ar paper…\nBenastoue va den.\nAotrou, ho servijer.\nSell ta, eme Laouik… ne oan ket e gortoz\nDa gaout ken amgraüz ha ker mad ar paotr koz.\nRed vo din, a welan, warc’hoaz pa zistroin,\nKemer ganthan an ton jentilla a c’hallin.\nE de warlerc’h, Laouik. — Sonjet ganthan ar pez\nA larje da Loranz, ha penoz ar baotrez\nDapje he gomz kenta — rak plantet doun en doa\nEn he benn a choumje da c’hortoz Ivona —\nArruaz, he vreuvial kloz dindan he gazel,\nDigor frank he lagad, ha koantoc’h, diskabel.\nAzéet hor Mentor war he gadorik koat,\nSetu raktal Laouik o tont hag o tostaad\nVel eun eskop luban pa ia da eur palez\nDa ober fors kudou e harz treit eur brinsez\nHa zoken chiboudik dirag al lakizien,\nRag eno ve meür mel kein hon eskibien,\nMuioc’h marteze c’hoaz eget er Vatikan\nE pelec’h n’em lakont ker plat ha bara kan.\nNoz vad d’ec’h, Loranz koz ; penoz a rit hirie ?\nBennoz d’ho madelez ; a drugare Doue,\nNa c’houitan ket, Aotrou.\nHo kweloud ran bemdez\nO sellet en envou. Ha c’houi pefe enkrez ?\nNa pezit aoun ebet evit diskleria d’in\nHo poaniou, d’hei vezo kement harp a gavin…\nN’oun bet biskoaz, aotrou, gwall aounik em buez,\nHa mont a gil hirio dirag ar wirionez\nNe man ket em speret. Hep distro ta na gaou,\nMe gounto va foaniou pa blij d’ec’h va zilaou.\nAn amzer zo klouar, Mae en he gaera stad ;\nHe vokejou a strink a bep tu ho c’houez mad.\nSeiz taolik neuz roet gand he vouezik skiltruz\nKloc’h an iliz parroz. An heol zo vont da guz.\nAl lapouset ’nho c’hlud deuz lezet ho richan,\nHag ar vugaligou ho c’hoariou dre gan.\nAr gearik e ve sioul paneved eun drouz mor\nZistag an hent houarn.\nDidrouz e tal ho dor,\nE tu-man, daou bried a gount al labour gret,\nEn hini a wintfont warc’hoaz veure a bret ;\nPenoz ive eo poent kas Rozik da zizoun,\nPenta ar mab henan vit eureud he baeroun.\nEtu hont, daou allik verk ar gounidegez\nDleont kaout war ar zaon, an hollen, an ampez…\nLod all gand ho loa beuz, war ho skabel e meaz\nLip dizeblant vit koan, krampoez trempet ’n ho leaz.\nAman, Per da Jannik a zispleg he dro Franz,\nHa Jannik lar da Ber penoz brema michanz\nE sonjfont dimezi...\nAze, Iann hag Anna\nGemer ho doaréou vit pep sul pardonna.\nEur verc’hik a garfe tanvad eur begik lez,\nAllaz ! pinvidik e hag ouspen... penherez,\nHa paotr na gred tostaad, ker lorc’hek e ar vam.\nEtretant Ivona chas laouen war hi stam.\nDaoubleget war ar c’hleun Laouik astenn he vek\nEvit klewoud gwelloc'h histor an amezek.\nDeut ive c’houi, lenner ha lennerezed vad\nDa zilaou petra lar tad Loranz d’an abad.\nJob gwasket gand an drouk a lare evelhen :\n» Buez an den ne de nemet poan hag anken ;\n» Dont ra vel eur rozen, goude e ze troc’het\n» Hag e ia vel eur skeud hep ehan tam ebet. »\nJakob lare ivez d’ar roue Faraon :\n» Va buez zo bet berr ha leun a ran-galon. »\nN’oun netra e kichen ar patriarchet-ze,\nKement hag ho hini ’neuz poaniet va ine.\nDek vlaz ha tri ugent zo brema war va fenn\n— Na hetan da nikun eveld’oun dho zremenn —\nIaouank em euz kollet va zad, va mam karet.\nEun tamik peadra gant poan ho doa goret,\nAr paourkez danvez se, dre laer zo et en dro\nEvel ma gountin d’ec’h bremazoun, va aotro.\nEur vreg a fesoun boa dibabet, ha Doue\nA ziskennaz warnomp eur rumad bugale,\nPevar Hen deuz galvet. Abarz nemeur goude,\nHo mamik ker tener ieaz d’ho heul d’an ee !\nChoui am c’hredo, Aotrou ; mar d’oun bet glac’haret,\nBep wech, e kreiz va c’holl, da Zoue ’m euz laret :\n» He roet ho poa din, hag he gemer a rit,\n» Ra vezo gret pep tra, O Mestr, vel ma karit. »\nAllaz ! — aman Loranz n’em savaz neur grena —\nKement all a enkrez ne oant netra, netra,\nE kenver ar poaniou ’m euz gouzanvet warlerc’h.\n— Laouik n’em zao ive en he za — An teir verc’h\nOe choumet c’hoaz ganen (eben oa dimezet)\nHa ne ket deut an diaoul da lakad ’n ho speret\nOa dleet d’hei lezel ho zad koz hag intaôn\nDa veva, mar karie, divar glac’har he gaôn,\nPe da vervel kentoc’h dre nerz he ran-galon ! ! !\nBiken befe kredet divize ho mistri\nFlastret kalon eun tad evel eun torch listri ! ! !\nIa, el int ’n eur gouent, an eil warlerc’h eben,\nDa n’em vezia beo, ha dra kriz, ’n eur goulenn\nAl lod a zeue d’hei a berz ho mamik kez !\nPenoz c’hell tud devot beza ker didruez !\nGoude beza rannet, brevet kalon eun tad\nDont c’hoaz da ziframma ar pez en doa a vad !\nAr c’houec’hvet gourc’hemen : « tad ha mam enori »\nHo respet evithan eo hen deurel er pri !\nLezel al liberte gant tud zo ker digar,\nMe c’houlen, ô va bro, ha ne ket eur glac’har ?\nLaouik a éj he benn, hep larad tra war ze,\nTeuzi renk ar gaou vil dirag ar wirione.\nPounner oa bet an taol. Eur c’houezen ien grogaz\nE tal hon Loranz koz.\nIvona p’arruaz :\n« Petra zo, emezhi, tad, n’em gavet ganeoc’h ? »\nOh ! bezit, Ivona, bezit dinec’h e peoc’h...\nHo tad en deuz sonjet er c’hroaziou a bere\nEo karget hom buez...\nKlevit va digarre ;\nEun dra bennag, Aotrou, zo c’hoarvezet aman,\nRak biskoaz na veliz al liou fall ze warnhan.\nDeomp eta, tadik kez... skuiz a dleit beza\nLaouik (en eur zellad)\nEvurusa Loranz ! Chentilla Ivona !\nTad, petra rin-me d’ec’h ?\nOh ! netra ; p’am be poan,\nD’az kweloud, d’az silaou ez e va holl dizoan.\nLoranz hep nec’hamant a ieaz d’he wele ;\nIvona enkrezet a choumaz war vale.\n» Arabad emezhi, klask wiou e nezou koz.\nMe avad e ve brao ma tigouezfe fenoz\nDrouk gant va zadik kez — e despet d’ar gomz vad\n’Neuz vit an taol kenta laret d’in an abad —\nHa ma vefenn kousket ! Petra larfe an dud ?\nAn teodou fall ve eaz d’am c’havoud zod ha mud.\nDao, dao, dao ! — sell ! div heur ! Piou a sko war an or ?\n— An aotrou medisin zo e c’houlenn digor.\nDimezel Ivona, na pezit aoun ebet.\nErvez zo laret d’in, drouk zo en em gavet\nDec’h d’an noz gand ho tad, hag ez’oun deut founnuz\nDa welet e pe stad man Loranz enoruz.\nO aotrou Douarlan, kant bennoz Doue d’ec’h...\nPignomp ta, mar kirit, pignomp sioulik d’an nec’h\nPoent e oa erruoud. Loranz, hep klem, a gren\nVel eur wezen dero a ej eun avel gren.\nAn dersien ma a vo distaget a dro vad...\nMed, m’am c’hredit, va merc’h, na lezfot ket ho tad,\nArog m’am bo laret, da vont en he jardin.\nBep heur vije goulenn a bep korn Plougistin,\nEuz iec’het ar c’hlanvour, rag an holl hen karie.\nAn aotrou en he doull oa nec’het e keit-se.\nTeir zun choumaz Loranz hep lakad troad e mez.\nAr sivi deuz kresket, al lapouz gret he nez ;\nAr rozen digoret hi deliou dudiuz ;\nDre holl, Even gwisket he gaerdet ker joaüz.\nAr foen barz ar prajou, zo koantik da welet ;\nAr parkeier glaz-griz vo prestik alaouret ;\nKerez, koper, gregon, ra plega ar brankou ;\nIec’hedou vo evet gant chist ar verjezou ;\nE pardon Béaj-vad a ruillo levenez,\nHa zur, da Foar-an-Nech vo laouen Montroulez.\nMez distroomp d’hor maout. He spered da Laouik\nOa gant Loranz, oh ! ia ; ha marvad eul lommik\nGant Ivona. Gwall hir e kave an amzer ;\nNe wie pelec’h tréi, na pe seurt stum kemer.\nPetra c’hoari ganez, c’houlennaz e person,\nEun devez war lost lein ; ha klanv ve da galon ?\nKovesour, ’nhe kaset, a laro d’ec’h bep taol :\n« Arabad kuz » ; med hen, lipet al leaz, ne dol\nD’he person med... ar pod...\nN’am euz netra ebet\nMed anken o welout penoz e ia ar bet.\nDarbet oe d’ar gomz-ze lakad an tan en ti.\nDour skler oa war an daol ; c’hoarzet oe bet outhi,\n— Vit freskad ar c’hafe, e doare ma zeo just\nDeur paour kez labourer e deuz eur vicher rust —\nN’ouzoun dare penoz ar person a gredaz\nOa rebechet dezhan ober he damik goaz.\nHa sonjal a ra d’id am euz ezom breman\nMont d’az vete vit goud ped beraden aman\nZiskarin em gweren ?\nKoll rit ho poult, aotrou,\nO tenna war gedon a red en Tombouctou.\nAr person pehini ne oa ket go he doaz :\n— Tom boutou, tom boutou... Skrivet a vo warc’hoaz\nD’an eskop hag a vo......\nMez pa lavaran d’eoc’h...\nHa me a lavar d’id z’oun mestr aman... ha peoc’h...\nNe oa tam gir ganen da sellad petra rit,\nWar ze ez’oun dinec’h. Choui skrivo, mar karit...\nHan, han ! ne ket d’inme ez poa sonjet... mad, mad...\nHa setu Laouik kez, eun dren e mez he droad,\nDa redek d’ar jardin ha klask tenna eben.\nAllaz ! ker en euz klask eno, na wel den, den !...\nHag an dren n’he galon ne ra nemet gwasad !\nEvelato Loranz a zeu da zederad,\nEt an drouk en he hent ; hag ar verc’h stad enhi\nDeuz mignounet nevez : pemp pe c’houec’h gwenili.\n— Ne oar ket ped dre just.\nE korn he fenestrik,\nAn tad hag e farez feal d’ho mestrezik,\nE distro a vro bell, doa neziad adarre.\nAh ! n’ho doa aoun ebet deuje ar vugale\nGant ho daouarn skalfet da nejaoua eno.\n« Piou garfe, emezint, oc’h anaout mad ar vro,\n« Ober poan da eun el, d’an elik Ivona ? »\nPeger brao oa gwelet hi dorn o vruzuna\nBara d’hi labouset! hag ar vam hag an tad,\nGoude eun droïk nij, dont d’he zrugarekad !\nHa na brava traouik ! Ivona fringole\nGant hi mouez ker dousik d’an eil ha d’egile !\nM’en dize Laouik kez klewet unan hep ken,\nN’en dije gand ar joa zur zur kousket taken.\nMed allaz ! en he droad a poaz atao an dren !\nLoranz a zalc’h an ti ; ar verc’h choum n’he gichen.\nD’he dro, kreiz peoc’h an noz, an eostik eüruz\nZistage d’he vestrez zoniou melodiuz ;\nIvona a dride o klewoud ar mestrik.\nHo ! Laouik a garje beza al labousik !\nDre fors kana Nouel, lare d’in m’amezek\nGwechal pa oan bihan, e teu an Nédélek.\nAr medisin — unan ar re wella, dam giz,\nEm beuz anavezet adal ma iaouankiz —\nDoa roed e c’hrad vad ma ieje Loranz kez\nD’ober eun dro liors, harpet war he baotrez ;\nHa setu int eta o vont sederik braz\nEvel daou amouruz beteg ar gador skoaz.\nAlo ! breman, tadik, me ia prim da pinset\nVa lienach ; ha c’houi, c’hoarzit brao d’ho steret.\nIa, ke, va labousik, d’az labour binniget ;\nVid’oun me vo gentil gant va mignounezet.\nEvel ma sonjit mad, Laouik ne oa ket pell ;\nNa wie gant ar stad penoz en em derc’hel\nNa me zo bet poaniet, Loranz, en deziou man !...\nSetu c’houi en ho ploum ha pare a welan...\nIa zur, aotrou kure, ha ra vezo meulet\nHon Tad a zo en Env\nHag itron ar Salet...\nGoustad, deomp war hon han hag ez afomp pelloc’h.\nN’oun ket gwal souézet o klewoud ac’hanoc’h,\nNann sur, va aotrou kez, rag gouzout ran penoz\nKalz euz ho kenvreudeur a vir ho lagad kloz\nWar ar gevier paket ebarz ar siminer.\nSonjal re d’in velken o poa eur skiant re gaer\nVit harpa eun dra faoz ha noazuz d’ar gwir fe.\nGaou, itron ar Salet! neuze ta, me garfe\nKaout etre va skilfou eur pinsin balc’h bennag,\nKanfe goap d’ar Salet! ’Neun taol pao ve distag|\nHe c’hoaperez diouthan ; rak, pez so zur, eur mab\nEn deuz evit hen ren an tad santel ar pab,\nMistri zibun dre leor Billuar, Ligori,\nRodrigez, Peroné, Veuillot, Tronson, Guri,\nNa c’hell ket fazia na beza eun azen.\nIchékon ! nag a dud ! vit paka fri pep den\nRenkfenn kaout eun dévez...\nChoarzit, Loranz, atao ;\nMed ar Salet, ha c’houi ve goest d’hen dianzao,\nHa da ziskouez d’in em beuz lounket eur gaou ?\nRaktal Aotrou kuré, mar kerit va zilaou.\nDa genta ar Werc’hez, piou lar deuz hi gwelet ?\nDaou gezik oa a vec’h digorct ho speret.\nHervez ho lezennou eun test ne test ebet ;\nPevarzek vla zo red, ha Maximin n’en doa\nMet unnek, Melani a vec’h pevarzek vloa.\nRak se ta testeni ar paotr zo didalvez,\nHa na refot netra gand hini ar baotrez.\nEskop ebet na hell gand eun testik hepken\nPlanta traou burzudus en eun iliz kristen.\nA naontek gwengolo, emberr daou ugent vla\nPetra deuz int gwelet? « Ar werc’hez o wela ! »\nEc’h ! Me larfe kentoc’h, an diaoul o vouzc’hoarzin\nNeur welet an dud kez o koueza ’nhe pinsin.\nHa petra, emezint, e deuz lavaret hi.\n« Ma na fell ket d’am fobl, klewit, d’am fobl senti »\nBiskoaz an drouk speret n’euz stignet falloc’h tra\n« E vo red din lezel brec'h va mab da goueza.\n« C’houec’h de em boa roet d’an dud vit labourad,\n« Med ar zeizvet zo d’in, ha den n’hen vir ervad »\nGand ar sotoni ze daoust ha c’hui gav c’houez vad ?\nHag ar werc'hez a ve muioc’h trugarezuz\nEget salver ar bet ? Euzuz, Aotrou, euzuz ! !\n« Eun Doue zo hepken, eun advocad hepken\n« Etre Doue ha ni, Jesus-Christ mab an den »\nZe lennomp el lizer gant Pol da Dimote,\nHa c’houi hen deuz lennet michanzik koulz a me.\nAr werc’hez n’hem rafe Doue hi he unan !\nNe ket hi, mez an dud her ra Doue breman !\nLaouik silaou bepred, hep lavaroud netra.\nMed Loranz ia en dro, ha falz kammet ne ra.\nAr werc’hez hirie zo a uz Doue an tad !\nIa, siouaz, kement se ne ze met re anad.\nPetra weler breman, ebarz an ilizou ?\nWar aoter ur werc’hez ar c’haera bokejou\nHag an aour o ruilla harz treit an itron goant,\nAn dilerc’h vo roet d’ar Mabik ma ’neuz c’hoant !\nPad eur miz hep diskuiz, hi a dap enoriou\nHag e kement kantik an holl meuleudiou.\nDigarez ma kanont Ave maris stella\nWar toniou da zanzal, an tadou Loiola...\nIa, ia, med diskouezit, ervez m’ho c’heuz gwestlet\nEz eo faoz hon itron burzuduz ar Salet.\nFé ! diez e ze d’in gant eur c’hoz dimezel\nOber d’ec’h eun itron... Med, koulskoude, evel\nMaz’oun techet d’ober plijadur d’am nesa,\nVit plijout d’ec’h, aotrou, me raio eun esa.\nKoef soun kroumet eûn tam war an arog er pen,\nKurunen roz var dro ; eur pez gouzougen wen,\nBoukejou tro war dro ; roben wen goloet\nA berlez lugernuz ; davancher alaouret\nLeun a berlez melan ; lerou melan zo ken ;\nBoutou ler gwen, gand roz ; bouklou metal melen ;\nEr bruchet eur groaz aour dre eur chaden dalc’het ;\nKrist, turkez ha morzol ; eil chaden melennet ;\nMent braz evit eur plac’h ; bek gwen hir eun tamik.\nSetu aze, aotrou, al leanez sodik\nZo bet ker burzuduz e menez ar Salet.\nDimezel Lamerlier eo ar pen avelet\nDeuz gret ar c’hoari ze. Pep hini en Grenobl\nAnvez mad ar zodez a lavare : Ma fobl.\nHag arog a goude an naontek gwengolo\nEz e ’n’em diskouezet en he gwisk divalo.\nD’ar person Déléon he dewa tamalet\nDa veza c’hoariet ar Werc’hez er Salet,\nE deuz gret daou brosez : ho daou e deuz kollet.\nAn advokad, Jul Favr, ker brudet e Pariz\nNa zistrofe hirie mez’aoun braz war he giz,\nKer brao oe ar chupen e doa tapet eno\nNeur difen eur zodez anvezet mad er vro.\nRed eo beza leal : pinvidik braz e oa\nMa mezel ; ar mizou e deuz prizet paea.\nHi unan deuz renket ouspen eur wech anzao\nOa hi ar werc’hez foll ; — sod ve paket atao —\nMar doc’h en douet, aotrou, testou a zo beo c’hoaz.\nGoude ma plich d’ec’h lenn, c’houi laro din warc’hoaz\nHag hen meuz laret gaou diwar ben kement se ;\nPresta rin d’ec’h levriou ziskouez ar wirione.\nAn eskop Dupanloup, goude eun enklask piz,\n’Neuz laret: Ar Salet zo noazuz d’an iliz. »\nAr miraklou nevez, en deuz laret eun all,\nRo d’an dud disfizianz ouz ar re gwir gwechall.\nHag an abek ma choum hon Itron en he za ?\nArc’hant ar pennou zod deu eno da goueza.\nE keit ma vezo aour o harpa ar gevier\nKement Leon a vo harpo pep Lamerlier.\nEUN NOZVEZ LUGERNUZ\nGwall hirrik ez eo bet, tadik ho komzerez\nGant Laouik, ha mez’aon, c’heuz ive didruez\nStardet ar vinz dezhan ; rak a ié d’ar ger\nVel eul louarn troc’het he lostik gand ar ier.\nBez dinec’h, Ivona ; ar pabor ze a Rom\n’Neuz klasket eur gentel a b’hini doa ezom.\nNa p’am befe gwasket eun tamik he golier,\nN’am euz ket diskaret c’hoaz dez’han he vannier.\nOh ! neuzfors, tadik kez...\nSell, sell ta ! ha tez pe\nTolet eul tammik sell war an aotrou kure ?\nFe ! ne laran ket nann. Eun den iaouank a zo,\nA zo bet a viskoaz hag a vezo ato\n— Nemed eve ganthan dirol he chapelet —\nDa gement merc’hedik eun dra vrao da welet.\nMad, mad, ma Ivona ; ar gwir a zo ganez.\nAr ger ze dall d’inme eur vagad gwirionez.\nWarze deomp d’hon diskuiz.\nAntronoz, kenta tra\nRa an aotrou, ez e dirak Loranz roga,\nDibenna ha drailla he Itron ar Salet\nOa et eun de war nij ouz he leor alaouret.\nOh ! nag a wech vite, taolik avel meulet\nGant Laouik d’hen beza ouc’h he vec’h dizamet !\nPanevedoud marvad vije c’hoaz an aotrou\nO peuri ber en ti ar person Tomboutou.\nHa c’houi o c’heuz sonjet, va lennerezik koant,\nPenoz oc’h n’em gavet, ouz dek, triugent, kant,\nGand ho muia karet ? Ma, sonjit en dra-ze,\nHag e veulfot ive eun draïk marteze.\nD’eur pardon oc’h bet et, hag eno c’heuz kavet\nAn neudenn ouz p’hini ho chanz vad oa staget.\nMez piou, mar plij, ho toa aliet da vont di ?...\nEun tam bihan ouc’hpen, m’ho kwele o senti\nOuz eur c’hoz pikezen, hag o vont dre gaera\nDa vrouda kantikou, da flemma rosera.\nPetra pefe tapet ? E kuz, eur c’hoarzaden\nDigand eun tam zakrist! Ha goude ? an neuden ?...\nAn neuden ! unan all he dije dastumet,\nHa gant spillou santel, Katel c’houi ve choumet.\nLoranz (d’hean he unan)\n— Hag an er ve spountet rag al laouenanik ?\nPe heman ’n egile troet ? — Ha da Laouik :\nBuanik it e dro, a gav d’in me, aotrou ;\nEun tolik, ha setu gwintet ho idolou ?...\nNe dal netra, Loranz, stourm enep ar reier...\nMe zo ’r paotr egiz-se : enebour d’ar gevier.\nN’oun ket evit miroud eur gaou em galotenn ;\nHogen, war ar Salet eo gret va sklerijenn,\nHa setu an abek ma tizkolpan hep mez\nAr pez ne gredan mui beza ar wirionez.\nE kement tra blij d’in eun doare kren ha berr,\nHa dreist holl an dud eeun vel linen ar Bater.\nHenvel beo ho kavan ouz an aotrou Gaston.\n(Laouik enhan he unan)\nOh ! m’an dije laret ouz ar verc’h a galon\nA zalc’h vel eun tenzor dudiuz en he di !\nNag a bet a garfe beza henvel diouthi !...\nPenher an dud chentil e ti pere, brema\nPemp bloa, oamp hom pevar : va merc’h henan, Mona\nVa mab kaer, Ivona ha me kent evuruz\nHaller beza er bed.\nAn dud-man enoruz\nHa kalounek zoken, daoust ma oant ouz Bro-Saoz,\nDoa kontrol d’ho c’hreden, ne oar nikun penoz,\nFiziet ho mab Gaston d’an tadou dizemez,\nPez oa sklear vel dour sklear, c’hoarvezaz, eur zulvez :\nEul lizer ouz ar mab.\nChoum a ra er banner\nBeteg an de warlerc’h gand an holl kelier.\nLigori hen dije kutuliet war an tom ;\nInd d’ar zul na rent tra met striz pez zo ezom.\nLenn ar gazetennou zo kontrol d’ho lezen ;\nDiouc’h eul lizer memeuz n’ouzont ket dont a-ben.\nAr mabik a skrive gir vit gir an dra-man :\n« Va zad, va mam karet, trugarekad a ran\n« A c’hanoc’h diouz pep tra hoc’heuz gret evidoun,\n« Brema renkan silaou hag heulia va c’haloun.\n« Diwalit ive c’houi ouz Luter ha Kalvin ;\n« Ho c’hreden a zo faoz, va hini zo divin,\n« Ra plijo gant Mari kas deoc’h ar sklerijen\n« Edeuz va ziframet diouc’h an devalijen.\n« Neuze ni n'hom welo adarre er bed-man ;\n« Med anez da viken deoc’h keno a laran. »\nNe ket dinme hepken, en hano hon Doue,\nTeu trubardet Jesus da ranna an ine.\nAr frèret, seurezet deuz gwelloc’h da ober :\nDimezi hep spounta diouc’h ar c’henta dever.\nPeurmantret, glac’haret, distrempet gand ar vez,\nAn daou brotestant trist zistroaz da Londrez.\nVa mab kaer ha Mona a heuliaz ho mistri.\nHogen, joa da laret, n’int ket evidomp kri ;\nEur wechik an amzer ho deuz sonj ouz ar ger,\nHa gant pep sonj kavomp eul liour sterling pounner.\nEvel-se e vevomp, ha gant labour va merc’h\nEzomp hep nec’hamant diouz an devez warlerc’h.\nDre-ze, Loranz, me well eun dra rouez en ho ti...\nIa, va fizianz er Mestr, ha dezhan meuleudi.\nHag an aotrou Gaston, kontant braz e vefenn\nDa glewoud c’hoaz eur wech kélou diwar he benn.\nAllaz ! Aotrou, war-ze eo ret mad deomp kroaza.\nPa ve zec’h ar billik, an tan na frit netra.\nDaon avad ! me Laouik, setu aze eun den\nHag a oar dizeblant diluia he guden\nMeur a dro a zo c’hoaz en he ben arc’hantet.\nMa voutfen anezhan war ar protestantet.\nMed, goustad, amzer zo. An noz ro kuzul vad.\nDa c’hortoz, breviel, deuz ha pedomp eur pennad.\nAh ! Wicht ! pedi, pedi, ze zo brao da larad.....\nLoranz koz ha Gaston — eul lommik Ivona —\nA drot en he speret ; koulz ve dezhan kana :\nMarlbroug s’en va-t-en guerre hag esaad brevierou.\nHe veud hag he lagad a zo war gousperou.\nMed hep linval, ken peul an eil hag egile.\nAn noz zo et en dro ha deut war lein an de\nAr c’housk gand he pao ploum. Kenavo gousperou,\nKomplijou hag ar rest.\nE kreiz he huvreou,\nMare an offeren, pa lavar ar c’hloc’hik :\nDin din balaon dindin, dindindin ha daonik,\nNann, nann, me ar c’hure, ne ket ar zon blij din.\nHogen, epad ma roc’h, ar paour ofern vintin\nA dremen brao entre baro ar seurezet.\nMed hep dale arru Tomboutou kounaret.\nPenoz m’oud aze c'hoaz, lanchore didalvez !.\nPetra a larin me d’ar superiorez ?\nAr C’hure morgousked\nOh ! iei, iei ! Aotrou kez, pebez red-kof meuz bet !\nHo ped truez ouz-in ha n’em damalit ket\nN’oun ket bet eoest zokcn d’echui va breviel.\nMad, mad, me ia raktal da glask Seur Sant-Armel\nA zo ken anoudek e kement seurt klenved.\nLaouik ('nhe unan)\nKrak ! Ar Seurez wel drouk pelec’h n’euz droug ebet !\nZur, n’em bo ket emberr, nann n’em bo ketar chanz\nDa weloud, da glewoud va c’hamarad Lorans...\nAn diaoul gand ar seurez ! Hounez, eur médisin,\nA gemer pik vit bran ha panez vit irvin !\nOh ! med n’euz fors, warc’hoaz me vo barek em za...\nHa koef gwen n’am harzo da c’houista eun esa.\nEvit gwelad... Loranz.\nSeurezik al louzou\nEn eul lamm oa e pen guele plun an aotrou.\nA vec’h ma oe eno, eun taol gurun a strag.\nMe zante er c’hoummoul eur c’hoant venjanz benag.\nMouez an Aotrou Doue a lavar, seurez kez,\nHo c’heuz laket ho piz er wech man a gostez.\nMe n’oun tam klan ebet.\nN’euz fors, pe me welo,\nAze, aotrou kure, choumfot an de hirio.\nLaouik d’he unan\nOh ! mad, petra ra ze ? N’am beùz netra fenoz\nDa frita er jardin, rak marvad Loranz koz,\nPad ar gurun, ar glo, n’em zalc’ho en he di,\nHag e keit se em bo amzer gaer da pedi\nAr werc’hez, mar gallan.\nDarn zo ha n’ouzont ket\nPenaoz hor bro karet zo renet gant merc’het ;\nMa, er giz se man kount koulskoude, koulskoude !\nHa ne oar den pegoulz vo skubet ar c’hiz se !\nPobl, personn ha kure a sent ouz ar vaouez ;\nAr zaëou du, glaz, gwen, ne glevont nemet mouez\nA ziver a zindan ar zaëou violet ;\nAr re man hag ho mestr nezint nemei sklavet\nAr zaëou dek kwech-du pere a zent d’ho zro\nOuz an itrounezet a douzont e pep bro.\nMez, ne ket se e ze. Brema pa z’oun barnet\nDa veza klan, da iun, ha da choum hep pignet\nOuz tol paotr Tomboutou, ha gant Seur Sant-Armel\nDiskarget ouz ar bec’h da zibun va breuviel,\nMe ia en honestiz, da leuskel va sonjou\nVar Gaston, var Loranz hag he holl divizou.\nGaston a zeblant din a zo eur paotr leal.\nNe ket eaz ’nhe voutou, ho lez a ra d’eun all,\nHa flip, flip, setu hen — laro teod leiz eur c’har —\nPiou oar e pe seurt bro, da zizoun he ziou c’har.\nNe gav ket din ve sod ar mabik Gaston ze ;\nEr greden protestant n’em skuizaz, vit doare ;\nMe wio an abek ; Loranz oar ho anaout,\nP’eo gwir hen deuz ganthei kriniet meur a dam maout.\nPep seurt traou divalo ’meuz klevet ha lennet\nWar ho c’hount. Mez piou lar ez’oun bet kelennet\nErvez ar wirionez ? Ar Salet ’m boa ive\nLounket, ha ze zo gaou, eur pez gaou koulskoude !\nDiwalomp ta ; me gleo Loranz o larad deomp\nHon euz paket gevier c’houekoc’h ha na gredomp ;\nHogen pe seurt gounid en defe Loranz kez\nDa hada drez ha spern ken tost da doul he vez ?\nEsaad a rin eta goulen ouc’h va Mentor\nHag hen hon euz war ze lennet er memez leor.\nVelkent ne gavan ket en deuz Gaston gret mad\nDiframma ho c’halon d’he vamik ha d’he dad.\nAn tadou dizemez, red eo beza gwirion,\nM’ho defe bugale, a drokfe pen d’ho zon.\nKement ze ha traou all a zile hon Laouik\nPa zigouezaz Morfe da freskad he bennik.\nEN EM ZALUDI REONT\nBrava abardaez, e tal an arne dec’h !\nKer koantik ma chouman eur pennadik ganec’h.\nBiskoaz al loar en env n’en deo bet ken zeder :\nHa velkent me oar eun kaeroc’h eget an er\nDistanuz alanan, eget an oabl ker glan,\nEget ar bokejou a gas c’houez mad aman,\nA lare Ivona daoulinet ker mistrik\nHi daouarn unanet var daoulin hi zadik ;\nEur mouchouer gouzoug a liou glaz pers a gouez\nTost beteg hi zargreiz, evel evit diskouez\nPeger fin eo hi ment ; war hi bruchet hi bleo\nPlansonet dilikat en diou wiaden teo ;\nChoarzin ra hi lagad.\nEaz eze da Laouik\n— A zel dre he bedenn — gout penoz ho daouik\nA zo en em hegaz.\nSkurpul meuz da dostaad...\nMa teufe, evidoun Ivona da gwitaad\nAn doare dudiuz ha ker brao da welout...\nPenoz a hellin me paourik goude tapout\nAn el em bo spountet ha laket da nijal ?...\nOh ! ma choumfe aze ! ma c’helfen kozeal\nDiraz hi gant Loranz, ober daou dra’n eun dro...\nVit eur wech da vihana me vefe maout ar vro !...\nN’hini na risk netra ne c’houne netra bet...\nArog eta, Laouik, ha c’huistomp mar be ret.\nNoz vad dec’h, tad Loranz, ha dec’h mamezel koant.\nAr verc’h denn eur zalud dije dallet eur zant,\nHa frrrou, var nij d’ar gear.\nAchanta, Laou al loue,\nKement-se c’heuz paket.\nNoz vad aotrou kure.\nHa me befe gret aoun d’ho merc’hik Ivona?\nEvit sur ne oa ket va c’hoant d’he spourouna.\nVel maze bet savet ’neun doare dizhenvel\nDiouc’h paotrezet ar vro, me zaounik braz ar gwel\nEuz eur zoudanen du a ro spount d’hi lagad...\nEmoc’h a biou, aotrou. Goest ez’oun da eeunaad\nHo mennoziou var ze.\nVit gwir, va merc’h vihan\nNa ze na protestant na katoiik roman,\nMez katolik hep pap, vel en iliz kenta.\nEn eun ti protestant eo ganet, ac’hanta...\nHag hi ve zod dre-ze ?\nAr protestant en deuz\nDoujanz vit he vugel. E lec’h planta traou kleuz\nEn he ine, hec’had ennhi abred ar c’hred\nEuz he holl oberou. Evel se he speret\nD’ar c’hrouadurik kez ne ze ket mac’hagnet.\nWar an drouk hag ar mad bihan ve kelennet.\nEvit ober ar mad en euz skouer he gerent\nHa na zisk ket an drouk na gevier er gouent.\nNe ia ket da govez da flaztra hi nesa,\nDa glevoud goulennou var an traou riskusa.\nKuz, e kuz, traou da guz, e skouarn eur belek,\nKredi ver dizammet hag e c’haller redek\nGwasoc’h evit biskoaz en hent ar pec’hejou,\nEvel ma ra siouaz ! kalz a verc’hedigou !\nNe ket hi sod awalc’h vit heul ar c’hustum-ze...\nNe ket diwar hi goust a c’hoarzo eur c’hure.\nDirag ar Mestr ne vo nikun kred evithi ;\nHi oar ze, ha rak-se hi oar penoz pedi.\nPez zo kaer, gwir ha mad, hi hen vir da genta,\nNemed ouz an traou vil n’hen veler o spounta.\nNeuze ta, me zo vil, euzuz war a glewan ?\nNa droit ket, aotrou, ar c’homzou zisplegan.\nNe raio ket evel merc’hed ar c’houenchou,\nDirag eun den iaouank, arveou, grimasou ;\nNa zerr ket hi lagad vit seilet war hi lerc’h...\nAr baotrez hugunod zo ker gwen hag an erc’h !\nMa ne ket, gle beza. Goud a oar ai lezen :\n« Karout a ri da vreur, hep gwel ouz he greden. »\nVa merc’h hon deuz kuitet. Choui sonj d’ec’h marteze\nE ze abalamour ma oa ho sae aze.\nNan, me hell he toui. N’e deuz bet aoun nemet\nDa veza diavez. Mad gredan e deuz gret.\nDeread e ze bet, deread e vezo\nGand an dud a fesoun e pep lec’h n’em gavo...\nEn ber gomzou, aotrou, eur zalud ho c’heuz bet\nA zizkoueze penoz n’e doa tam aoun ebet.\nLaouik (he unan)\nIa, dioc’h ar zalud ze em bo sonj a gredan.\nVelken... perak... kentoc’h... n’eo ket choumet aman ?\nMed, n’euz fors, mad an taol, gwelloc’h vo barz nebeut...\nGwaskomp c’hoaz, marteze ar zac’h a roio bleud.\nMa n’hoc’h ket protestant, tostik hoc’h da veza.\nHo lagad zo pikouz ; vit he dipikouza,\nN’am beuz ezom ebet da deurel va chupen ;\nMar plij d’ho madelez, en devo sklerijen.\nNann, n’oun ket protestant, nan, nan pell a c’hane.\nN’am euz tra da laret enep d’hei, koulskoude ;\nAr c’hontrol a zo gwir.\nGanthei avad e z’oun\nPa bilont gevier Rom, oh ! ia a greiz kaloun.\nHiniennou siouaz ! zo troet ho speret\nHag a vouzc’hoarz ouz Rom evit beza prizet.\nMed Ivona a zeu war hi zroadik mistrik\nHa ’n eur gana atao, da gerc’houd hi zadik.\nD’ar verc’h hen deuz stouet an aotrou distanet\nA zistag eur zalud ar c’hoanta ’n euz tennet\nEn he vuez. Ha ioup ! ho zri raktal d’ar gaer.\nNe ket achu an de ; ar verc’h a lar ember :\nNe ouzoc’h ket, tadik... va biz bihan zo fin...\nLaret ’n euz... divinit.\nDiez eo d’ar velin\nTreï en dro hep dour... ; kement a draou, a dud\nZo er bed, ma kavan an divinadell pud.\nN’it ket re bell da glask. An dour a red a leïz\nHag ar velin, tadik, a dro koant en hom c’hreïz.\nNeuze, da viz bihan en deuz lavaret d’id\nA po war c’hoaz kenta eun dra vrao da c’hounid ?\nNan. Siouaz, ne ket se.\nE deuz sonj Jannedik\nD’az pedi da veza maerounez d’hi Soazik ?\nIt en dro, tadik kez, nez hoc’h ket e kichen.\nHanvo an aotrou person ac’hanoud da zougen\nRelegou, ar Verc’hez, baniel zantez Barba ?\nHo ! Ho! Ho! tadik koz, na c’houi zo drol brema !\nTostad a rit vel ken ; eun taol c’hoaz ha me wel\nVa zadik kez he viz war an divinadell.\nVi pedet, va merc’h koant, gand ar mear jentilik\nDa gas eur boket roz da hoel ar Republik ?\nOh ! m’he garje avad. Allaz! n’euz gir aze,\nHa diouc’h ar pal, tadik, c’houi bella adarre.\nAc’han ! me a zivin. Lavaret e deuz did\nHon euz Laouik ha me komzet eun tam diouzit.\nKrak ! deut an taol ganeoc’h. Paria ze zo gwir ?\nN’oun ket vit laret nan.\nWar a welan, te vir\nEur plas en da galoun vit an aotrou kure ?...\nChoui ve, mez’aoun, tadik, stad braz en hoc’h deuz-se.\nPetra neuz laret hen ?\nDivin brema d’az tro —\nMe oar en taol kenta : oan eur vez vid ar vro ?\nFe, krak, emoud ebarz.\nChoui respontaz dezhan ?\nOh ! divin adarre, pazoud lem en traou man,\nDispleg eta, ma merc’h, da speret ar c’haera.\nMeuz sonj da n’em lakad ’nhe breuriez Rosera ?\nMad, mad, ma Ivona, c’hoant oc’h euz da c’hoazin...\nPlijadur vraz em euz daz kweloud ker lirzin.\nMe avad a c’hoarzfe mar bez paket eno !\nOh ! ia ia, med war-ze, c’hellit laroud keno.\nAc’han, me oar tadik, Laouik en deuz laret\nE oan gwall dizhenvel ouz he holl paotrezet ;\nNe garrien ket va zad p’hen losken en Londres,\nHa pa choumen aman d’ober va fennerez ;\nHa c’houi, va zadik koz, evel just ha rezon,\nC'heuz laret e tu gin dezhan ha d’he person ;\nOan eur verc’h savet mad, evel ma n’euz ket kalz,\nHa na zisprizen med ar varc’hadourez falz ?\nSouezet oun meurbet, mestrez divinerez...\nGanez man adarre paket ar wirionez.\nKerkoulz hag eun den klan da skouarn zo tano,\nSkei a rez just evel ma vijez bet eno.\nLeztan hardi ganen ; eur wech m’hen gwasko\nHa diouz va fagoden he zae du a rosto.\nDa vezo din gweloud eun dornik dilikat\nO pila boulou pep en butun eun abad...\nBezit sioul, tadik kez ; diwallit d’am gwerza.\nOh ! kentoc’h me lakfe ar c’hadik da goueza\nEn da rouejou koant.\nBoen ! tadik, trugarez.\nNi welo an aotrou gand he chupen nevez.\nEn de varlec’h abred, ar verc’h skler hi lagad,\nEul lizer en hi dorn, a red da gamp hi zad :\n— Digorit houma prim ; paria zo kelou mad,\nLoranz len hag a c’hoarz. Ivona drid a joa.\nPetra zo, petra zo ?\nBez sioulik, Ivona.\nMed kerkent, tal Loranz a zeu da devalaad.\nEun daelaouen pounner a gouez euz he lagad.\nTadik kez, tadik kez, lavarit din buan\nPe seurt abek ho deuz an daelou a welan !\nDal al lizer, ma merc’h... Te Iaro din ember,\nGoude m’hen po poezet pez vi en zonj d’ober.\nHep dale Ivona en em strink d’an douar :\n» Doue holl madelez, sel da verc’h ’n he glac’har.\n» Petra rin me ? P’hini eo va dever kenta ?\n» O silaou va feden ! pe hent eo ar gwella ?\n» D’am c’herent dleourez roan va holl doujanz ;\n» Med gweslet ’meuz ive d’am zadik koz Loranz\n» Choumin beteg mervel da harpa he gozni.\n» Pell ouz he vro karet ma teufe da wenvi...\n» Me renkfe va Doue, mont arog va unan\n» Daz pedi da skuilla da drugarez warnhan...\n» Tad an env, komz brema, diskIer d’az verc’h da ioul ».\nIvona vel eun eal choum eur pennadik sioul.\nSevel ra en he za, ha ’neur poket d’hi zad\nZalc’he war zu an env gand fizianz he lagad !\nOh! bezomp, tadik kez, a lavar a vouez kren\nGiz d’eur plac’h kalounek ne oar ket kul adren,\nBezomp hep nec’hamant...\nAr mab n’en deuz met dont...\nMe wio distaga hep arvar va respont.\nIvona, Ivona, va merc’h, va merchik koant !\nN’en deuz nemet tostaad gand he vagad arc’hant...\nDoue e deuz komzet. Me anve va dever.\nAr bedenn a skanva hon bec’hiou re bounner.\nE pen lizer brosaoz, gret ar zalud kenta,\nHi mam, Lolo Erlan, a gomze d’Ivona\nEuz eun dimezi koant ha pinvidik gwal vraz,\nLoranz kez oa kontant; evit se e c’hoarzaz.\nHen renkje divroï; evit se e welaz...\nHep dale he veljent an denik a fesoun\n’N ho zi e Plougistin. Ze ranne he galoun,\nSonjal renkje kuitaad he vro ker Breiz-Izel !\nGwelloc’h vije dezhan gant droug ar goug mervel,\nMed he verc'h ’n euz komzet, dijal eo ha diboel.\nLoranz hag Ivona zo en ho flijadur :\nAr verc’h a ra hi gri, an tad al lennadur,\nP’erru, var dro pemb heur, eur jolori en ker ;\nE dro d’eur c’harroz lintr, lakizien guisket kaer\nGant tokou kern huel, rubanou alaouret,\nGwisk lost pik, manégou, boutonou melennet,\nA drid, a skrij, a verv eur stroll bugaligou ;\nAr re vraz war ho dor a zigor ho begou.\n— Pe seurt de c’hoari zo hirie ’n ti Loranz koz ?\n— Nebaon, ar Jannédik e do bec’h ker fcnoz,\nVit boeta ha loja kement all a prinset...\n— Ma ne garont diwal, me oar piou vo pinset...\n— Oh ! ar pemp lakez-se ne maint fulen e poan\nDa foeta eul liourik vid eur fritaden koan.\nAn teodou gwasoc’h gwaz a gerze flour en dro.\nWar ze, diouc’h ar c’harroz e tisken eun aotro,\nEur pikol paotr iaouank a zoare koant meurbet,\nHa setu a nevez an henchennou war ret.\n— Oh ! me oar hen anaout... n’ouzoun dare pelec’h\n’Meuz gwelet anezhan — Sodez ! — Pa laran d’ec’h !...\nPenoz, Aotrou, penoz... Aotrou Gaston aman ! !\nHo trugarez da c’houll ; en beo, me va unan.\nHastit buan, Aotrou, hastit displega deomp,\nRak n’oump ket vit kredi an dra gaer a velomp...\nNi sonje oac’h maro...\nIa, zur, maro oun bet,\nPe tost da vihana ; med ma vijen choumet\nE oa gret va affer.\nAr skoler zo diod...\nNa wel, n’intent netra met poaz he viz er iod.\nKen a ver bet fouetet, ne glever mad ar strag,\nP’oc’h euz tanvet ar fouet, c’houi oar eun dra benag.\nAwalc’h, tadik Loranz, evit krial d’an holl :\nNa fiziet oc’h ine — met c’hoant ho pe d’he goll —\nEntre daouarn lazuz an tadou jesuistet,\nPe tadou all nez int nemed ho c’hemsortet ;\nRag en ho réjimant vo red deoc’h dilezel\nHo tad, ho mam, ho preur, ho c’hoar, hep skoazel.\nGand an tirantet ze eo red nac’h ar rezoun,\nMouga al liberte, diframma ar galoun ;\nKaroud ar gasoni ; flastra, evel tud dall,\nKement tra ra brezel d’ho giziou louz gwechall.\nPiou bennag na vev ket evit ar pab a Rom,\nKentoc’h evit he vro, hennez n’euz ket ezom\nDa zonjal bout salvet ! ’Nho ifern man he blas\nHag eno e lesko ; ia, mar gellont he gas.\nNéze ket fellet din beza tad dizemez,\nDaounet vo ma bragou, met me vezo emez.\nVa intentet oc’heuz, nekuita, tad Loranz,\nHag ar mabik prodik vo absolvet michanz ?\nKant gwech e lec’h unan. Trugarez d’an Aotrou,\nPebez joa d’ho kerent poa stlaped en daelou !\nHa gouzout reont hi ?.....\nN’o c’heuz hu ket santet\nAr joa en ti ma zad ! Al loue lard digaset\nHa rostet gant Lolo ? Ar goulenn am euz gret\nHag oun bet eüruz da weloud aotréet ?...\nOh ! na c’houi kenebeut, dimezel Ivona ?...\nKaouledet e choumont hep dibluska netra...\nMa, sellit al lizer hag he lennit erfad...\nWarc’hoaz me zistroïo ; da c’hortoz nozvez vad.\nE keït eman Gaston, er gerik Plougistin,\nGant Loranz hag he verc’h o tiviza lirzin,\nAr pemp lakez kaerik, tom kaeroc’h d’ho chupen,\nZo deut d’al Leon aour da rinsa ho gorzen.\nRaktal, mac’hom warnhei, paotrezet koant ar vro,\nWar digare, houma klask eur podad leaz tro,\nHounnez flatra buan oa ar moc’h el liors,\nEun all laret netra, tra ebet, med n’euz fors,\nAr vigodez warlerc’h plac’h furik ar c’hloc’her,\nRet da di Jannedik vit paka keleier.\nAc’hanta, ma faotrez, n’am boa ket larad did,\nAnvezan ar Gaston ? Ro peoc’h ta, Mac’harid,\nMa klevfomp ar c’helou a bere n’ont ket din,\nLar ar re all souchet vel logod en eur c’houin.\nAl lakizien ziskoulm e gallek kelier\nA c’haloup vel an dour hep stanka en tier.\nGaston a c’hell breman ober he paotr jentil,\nEvit Ivona geaz eo zonet an drompil.\nPep kure n’he barroz en euz evit kustum\nDa furketa bemdez — Peurvuia e tastum\nEur malard kaer bennag — rak ma choum en he di,\nPell diouz ar c’helier ne ra met moredi.\nMed eno eur gomer a ve peurliesa\nO pilat torziou sukr divar goust an esa.\nDeuz ar c’houëz d’ar forn, deuz ar forn d’ar c’houëz,\nDa pelec’h ta houman a gaz-fe hi golvez,\nMa neo d’ar presbital, d’ar garabasen trenk\nN’em sav gand hi ferson war an hevelep renk ?\nEn deal, mar boa bec’h war ar paour kez kure,\nTudo, c’houi c’hell kredi.\nBrema, penoz rin me\nHep klevoud va Mentor, hep santout an elik\nKarantezuz, an el ker joauz, ken mistrik !...\nHa laret na welin birviken ken marfad\nVa amezeien kez ! O pebez kalounad\nA strink Doue warn’oun !\nC'houi gav, en plas hema,\nO pije lavaret: gwel aze d’Ivona\nZo eur baotrezik vad, mar ge gwir deuz kavet\nEur pried pinvidik gant p’hini eo karet.\nVid eur wech e weler ar vertuz gopréet,\nEur galon vad prizet evel maz eo dléet,\nHag hen ve kristen mont da damal renadur\nAn Aotrou biniget a gar pep krouadur ?\nIa, med n’em lakit mad e lec’h ar c'hure kez,\nChoui c’hra ho kristen flour, deoc’h vo va holl druez :\nHo kalon vel hini Laouik paour a c’harmo\nHag ho lagad ive hep daelou na choumo.\nPeger brao eo laret, pegen diez ober !\nNag ha bet gav abek na reont tam micher !\nRa goap ouz eur zonik ha n’ouzont kan dister !\nZo hirrik ho neuden hag ho c’hriadur ber !\nM’en dize bet ezom Loranz hag Ivona\nEul lommik sklerijen evid anaout petra\nA verke ho lizer, an amezek oa goest\nDa ziskleria ar roz a zante en ho goest.\nOc’h pen unan deuaz war nij hag hep distro\nDa ziskouez e gwirion ho levenez dezho.\nInt silaou sioulik, ha didrouz responte\nDa pob tra gant furnez ha dreist holl hep fouge.\nChoum rejont, e de se, ho daou koantik e ti\nDa zonjal, da zelloud a nevez, da bedi ;\n« Rak vit eun dra a boez evel maz e heman,\n« Eo hom dever poeza ha menna mad kenan,\n« Peden daou unanet dirak tron an envou\n« Neuz digemer kaeroc’h e palez an Aotrou »\nA lare an tad koz d’he verc’hik Ivona.\nAn elik oa re fur vit mankout da blega.\nOh ! ar beden zo mad, hi ro ar sklerijenn\nD’an ine enkrezet kreiz an devalijenn.\nIvona zant eur peoc’h brasoc’h en he speret,\nHa na vesteodo tam d’ar ginnig a vo gret.\nKarroz ruil a nevez war hent koant Plougistin.\nAn eol vel pa vije c’hoant ganthan da c’hoarzin\nEuz ar mabik Brosaoz, a strink he dan joauz.\nBiskoaz Gaston n’e bet ken zedcr, ken fiziuz.\nAc’hanta ! gret hoc’h-euz ho sonj, va zadik koz ?\nEn hoc’h em euz tizianz. Ho kir fell din fenoz.\nKavit mad, me ho ped, aotrou va digarez,\nN’am euz gir da ziskoulm. Mar plij d’ho madelez,\nIvona a gomzo ; me na rin met silaou\nA pez a lavarfot diraz’oun sioul ho taou.\nDimezel Ivona, ni n’em garrie gwechall ;\nHa droug e vefe d’in, va mignounez, sonjal\nPe dalc’het evid’oun eur plaz en ho kalon ?\nGalloud a ran anzao, hep mez, aotrou Gaston,\nEm euz d’alc’het sonj mad deuz ar madelezou\nHo poa vit ar paourik ; hag em holl fedennou\nMeuz goullet ma skuilje ar Mestr en oc’h ine\nHe c’hrasou binniget, vel ar c’hlizenn beure\nWar he roz dudiuz.\nSelaouet ez oc’h bet\nGand an Aotrou Doue. Hirie ive me gred\nA roïo din paourik pez c’houlennan ganthan :\nAn tenzor oun c’houantek da zerc’hel er bed man :\nHo tornik, Ivona, d’am difen e peb heur\nHo furnez d’am diwal euz a bep seurt drougeur.\nNan, nan, aotrou Gaston, arabad ez e deoc’h\nSonjal tam en dra ze. Na gollin ket ar peoc’h\nAm euz gant va zadik.\nMed Loranz a deuio\nChoumo aman, pe anez a varvo...\nOh ! me varvfe kentoc’h.\nIvona, Ivona !\nAotrou, aotrou Gaston, war ze e koulz kana.\nHag oc’h pen me zo paour, ha c’houi pinvidik braz.\nHirie, warc’hoaz, ato, me a viro dinoaz\nVa c’hreden katolik ; hoc’hini zo dispar.\nGwechall e oa ive, ha koulskoude, c’houi oar\nNe oa gir etrezomp...\nAmzer all, giziou all.\nN’anvezan med eur gir, gir sklear, frank ha leal.\nDeoc’h e choumin, aotrou, mignounez koulskoude.\nHag ho mam, Ivona ?\nA deu warlerc’h Doue.\nHogen, Hen n’euz merket an hent gleomp derc’hel ;\nPrezegi ar gwir fe hon daou betek mervel.\nVa zad, va mam garan. Ind a oar e klean\nSikour va zadik koz ha choum ganthan aman.\nAN DEK GOURC’HEMEN\nTrist oe bet ar c’himiad.\nDiskampet ar c’harroz ;\nPaket, vel just, ho stal gand al lakizien zaoz\nVit beza kaketet gand ho begou re fresk ;\nGaston gez ker mudet eget eul louarn besk ;\nBadaouet Jannedik, an holl komerezet :\nEur paotr, e Plougistin, en em gav frealzet.\nHa gwelet c’heuz eur c’hez vel kondaounet d’ar grouk,\nHag ar varn en eun taol lammet divar he chouk ?\nMa, me hen beuz gwelet eur wechik em buez\nHa n’euz ket pell aze ; an aotrou eo hennez.\nVit daou liard, Laouik, ker skan e sant he droad,\nHa ker laouen he fri, vije et n’eur gammad\nDa pokad da Loranz.\nAllaz ! en hom amzer,\nAliès eo red mad skoulma he vouchouer,\nHa sklaka burlu ru e lec’h ober trouz all...\nPetra fell deoc’h ! An dud zo ker zod ha ker fall,\nN’ekuita, Laouik kez ?\nMed avad pa deuaz.\nLoranz koz n’he liors,\nVa genlevenez braz\nGinnigan deoc’h, Loranz : Choui dle beza kontant !\nMad ho c’heuz gret réi he zac’h d’ar protestant\nNé anve pell aze gourc’hemennou Doue.\nPebez gaou adarre a zistagit aze !\nArabad vo deoc’h klem, ma roit din ho chouk.\nVit pigossad varnhan.\nKomz rit vel eur plac’h drouk\nA ler hi fask, bep goel, da laret eo a dap\nAbsolven, daoust na gred lezen nevez ar pap,\nRa goap zoken diouthan, a werz hi fec’hejou\nD’eur belegik bennag, vel hi chapeledou\nD’eur genaouegez all.\nKlevet am euz hounez\nDisket en eur gouent, en he ziwiziegez,\nO kana pouil d’hi breur dre ma zaremprede\nEur pastor protestant « n’anvée na grede\nAn dek gourc’hemen zakr. »\nNa brizaz ket d’am bek\nEsaad sklerijenna eun azenez gornek.\nMed c’houi, aotrou kure, penoz a hellit hu,\nGand ho tiskadurez, henti ar c’hoajou du ?\nAr protestant, vit gwir, n’anve ket hoc’h iliz,\nRak se ne lak evez da zelloud ouz he giz.\nWarze me gred eo fur.\nHag hen en deuz ezom\nDa zilaou eun aotrou a zo eskop e Rom,\nA gemenno dezhan kovez eur wech er bloa,\nHe bec’hejou, pa oar, ervez an urz gwella,\nA dle kovez kant gwech bemdez ma n’euz pec’het ?\nHa kovez d’eur belek, pa oar n’eket dalc’het\nDa lakad eur nejad lapouset da c’hoarzin\nDivar he goust ? nan, nan ; he fri a zo re fin.\nGoud a oar pez a lar, warlerc’h ar Mestr, Sant Paol ;\n« Kemerit hep skurpul, pan’emgavfot diouc’h taol ;\n« Pez vo kinniget deoc’h. Rak vit zur, kcment tra\n« Zo krouet, a zo mad. Ra na varno eta\n« Den ac’hanoc’h blamour d’an dibri, d’an eva,\n« Pa vezo kemeret pep tra gant trugarez. »\n« Al lizeren a laz, ar spered ro buez. »\nMho kwel o tont, aotrou, gand ho potellat foen.\nPa n’hellit ket sparla an denik paour da len\nAl lizerennou sakr, pignet war ho marc’h braz,\nIouc’hal a rit dezhan : « Al lizeren a laz. »\nHag a larit ato nez’omp med azenet\nMa na blij d’hor speret plega rag ho speret...\nHogen dont ra bemdez eur banac’h sklerijen,\nHa pa wio ar bobl divoeda ar grogen,\nAr bouet choumo ganeoc’h nebaon vo munudik.\nEnor ta d’hor skoliou, enor d’hom Republik.\nLaouik paour a choum mud ; rag an hini a den\nAr c’harrik war he chouk, fe ! Ve ber he enchen.\nHa breman divarben gourc’hemennou Doue,\nPetra larin me deoc’h, paour kez aotrou kure ?\nRimadellet o c’heuz al lezen Sinaï,\nMed anez n’em lakad e renk an dud zod naï,\nNep c’hristen na lounko an eil gourc’hemen man :\n« Na ri imaj ebet vit pedi dirazhan. »\nHan ! me wie ervad ne moamp ar memez leor.\nSalokroaz, aotrou keaz, dirazomp man digor.\nLakit evez, c’houi stag an eil ouz ar c’henta,\nGoude renkit ranna en daou an diveza.\nKemerit ho leor zakr. Pez zo merket enhan\nEo va c’hreden, aotrou, hag ar pez ar laran.\nKemerit ta ho leor, c’houi welo an dra-man\nEn dekvet gourc’hemen :\n« Na c’hoantaï netra\n« Euz ar pez anveï beza tra d’az nesa,\n« Nag he di, nag he vreg, he ijin, he azen,\n« Nag he zervijerien, netra, netra agren. »\nEuz ar gourc’hemen ze c’houi ra daou c’hourc’hemen\n« Na c’hoanta... Na zezir... N’eo ket ar memez tra ?\nZe zo sklear hag anat d’in me da vihana\nHa da gement hini sonjo an nebeuta.\nAbalamour eta ar pap en deuz laeret.....\nLaeret, laeret, ho ze na dle beza laret.\nLaeret eur gourc’hemen, pe lounket ma kerer,\n— Vit beza ouz ar vro n’oun ket gwal eskiner —\nEo red dezhan tourtal ha faouta unan all.\nHogen an huguenod, laran deoch, ne ket dall,\nNebeutoc’h c’hoaz diek da viroud al lezen.\nN’anve netra gwelloc’h hag an dek gourc’hemen,\nHa lakad ra evez d’ho heulia pen-da-ben.\nSetu ar wirione na spounto dirag den.\nAr c’hatolik-kristen kazi henvel diouthan\nWar an hevelep renk kalounek a lakan.\nEur wech all, mar kerit, ni gozeo war ze.\nDa c’hortoz, nozvez vad deompni, aotrou kure.\nDarn a lavar penoz « neur dibri teu an naoun »,\nAn aotrou a lavar : C’hoant diski rog an aoun.\nAr gwenilied nij gwal rez an douar zec’h ;\nAr gwazi o c’houl dour a zilez pen a nec’h ;\nTost zeblant ar menez. Em ber vo glao a bil,\nHa va c’hatoliket a choumo istribil,\nA zonje hon Laouik e kreiz eur mor anken.\nMar geuz tri medisin na fazifont biken :\n« Beza iae, mont war boez, a wechou choum war iun. »\nAn tri zra huelloc’h n’ho deuz troumplet nikun.\nEn hor bro Plougistin.\nLaouik vo glac’haret\nMa n’hell gwelout fete he vignounet karet !\n« Ho med, me a savo, me iel da gaout va zad. »\nVit eur wech ma ferson n’em zuillo ket marvad !\nStang an envou he deuz diskaret hi chaoser ;\nAn dour a red, a strink, a lamm a leiz dre ger.\nLaouik, hep marc’hata, a grog n’he zisglaoier.\nDen n’hen gwel, rag an holl zo klozet ’nho dier.\nBezit deut mad, aotrou ; hi da zerri an or\nHa, vel eun heizezik, da ginnig eur gador.\nBennoz deoc’h. Gwasa glao ! Dre eur, n’oun ken dindan.\nP’hon euz gwelet ar c’haz he lost troet d’an tan,\nHon euz laret raktal deuje eur banac’h glo.\nMed, tadik, mar kerit, ni breman a bedo...\nAn aotrou en devo, me gred, ar vadalez\nDa ober ar beden ; n’hon deuz ket aliez\nAr blijadur d’he gaout.\nRezon o teuz, va merc’h.\nPedomp hom zri kevret, ni gozeo warlerc’h.\nOh ! ma pize gwelet neuziou ar c’hure kaer,\nPa hen pedaz Loranz da laret ar bater,\nVijac'h, va zudo keaz, dirollet da c’hoarzin.\nRoufenna ra he fri bremazoun ker lirzin ;\nHe dam breuvial a dro, a zistro en he zorn,\nVel rafe eur marmouz o c’hoari gand ar skorn.\nKustum e da bedi en he leor alaouret.\nMed pa ne ket ganthan peur gollet he speret,\nGwenta bomou latin he zant ne dal netra\nDirag an tad Loranz hag he verc’h Ivona.\nHag a hend all ober eur beden a galon\nDezhan kure roman azo diez nebaon !\nNa c’hell ive sonjal tamoeza hep c’hoarzin\nAr beden en deuz gret eur gall en he gegin :\n« Ma Doüe, me gred fermamant\n« Penoz emoc’h aman presant.\n« Rakse gant gwir humilite\n« Me rend hommaj d’ho majeste. »\nDaoust ma wel Ivona oa ken nec’het ar paotr\nEget eur gelienen kouezet en eur ribot,\nNeur ober gand hi dorn finv eur rod ia e dro :\nChoui c’heuz eur velin flour, nekuita, va aotrou,\nEvit mala bemdez kement a c’hloria,\nDominus vobiscum hag a Alleluia ?\nChoui sonj deoc’h marteze ia Laouik da vouza,\nPe da n’em zifen ? Nann ; gand he vouezik dousa :\nHo ! pedit Ivona... N’em beuz ket c’hoaz klevet\nEun elik o pedi.\nHa kerkent daoulinet.\n« Salver ar bed, hor mestr, pehini en euz laret :\n« E pep lec’h ma vefot daou pe dri unanet\n« Evit pedi va zad, me vezo en ho kreiz. »\n« Grit ma kresko bemdez en hor c’halon ar feiz.\n« Hom joa eo esperout helfomp gand ho krasou\n« Derc’hel ho karante ha pignat d’an envou.\n« Roit da bep hini ac’hanomp, o Doue,\n« Kement tra a ouzoc’h n’euz ezom hon ine.\n« Me c’houlen da genta ar peoc’h d’am zadik kez,\n« Iec’het d’am zad, d’am mam a boagn stard en Londrez.\n« Skuillit ho sklerijen d’ar belek zo aman,\n« Ha diouc’h kement drougueur diwallit anezhan.\nRa zeuio he skouer vad da lakad pep kristen\nD’ho c’hanaout muioc’h mui, d’ho karout da viken. »\nSetu aze eta, me Laouik skoet mud,\nPeden an daou pagan ker daounet gand an dud !\nDaonjigho ! sonje c’hoaz, me renk lakad evez.\nNag a draou a welan, neur gwiskamant nevez !\nNep na gleo med eur c’hloc’h na gleo nemed eur zon.\nMa silaoufen eun all hag hini va ferson,\nHag hen va diouskouarn a zeufe da hirrad\nEvel re eun azen ? Va skiant da verrad\nNeur glevoud eun den fur ? Oh ! nannda emichanz ;\nDeomp eta en arog gand an tadik Loranz,\nPa zomp aman didrouz ha fresket hon ine.\nSodik ar paotr a ra kaka war an anne.\nLAOUIK ER SKOL\nNeuze ta, tad Loranz, eun den katolik-koz\nZo vel eur protestant ? C’houi larfe din penoz ?\nNe laran ket evel. War ar memez linen\nE maint abalamour ne anvezont hep ken\nEvit pen d’an iliz met ar Mestr binniged,\nHor Zalver Jesus-Krist, ha nan den all ebet.\nHag ar pap, petra eo evit ho katolik ?\nEur c’hristen hep ar pab a zo eur chismatik.\nChismatik, chismatik ! c’houi lavar ze buan\nAr pap zo chismatik evid ar c’hrezian\nEvit ar protestant, evit an anglikan.\nMar zellit an niver, diwallit ; ar re-man\n— Daou c’hant hugent million — rofe lam-choug-a-ben\nDeoc’houi, kant hanter-kant million roman hepken.\nAr poent kenta eta eo goud e pe koste,\nErvez ar gwir histor n’em zalc’h ar wirione.\nKommansomp dre ar pab.\nPiou e ? N’euz ket ezom\nDa larat deoc’h ez e eskop a gear a Rom.\nHag eskop ar bed oll.\nNe lazit ket, aotrou, en eun taol, an eostik\nEn euz urz da veva beteg vo diskouezet\nSklear hag anat d’an holl en deuz gret eur beget.\nDre betore lezen ?\nDre al lezen divin :\n« Me lavar did oud Per, war ar roc'h man savin\n« Va iliz »\nIntentit. Petra eo ar roc’h se ?\nAn anzao n’euz gret Per oa Jesus mab Doue.\n« Ia, Per, eme ar Mestr, gwir mad ec’heuz laret.\n« Rak war ar greden-ze va iliz vo zavet. »\nAn douar, gwir ha found, a zo d’ar C'hrist eta\nHag deuz an templ zantel Hen eo ar mean kenta ;\nGoude an Ebestel, goude ar Brofetet,\nGoude kement hini Hen ador en speret.\nPer oa mestr an daouzek ; hen anzao a renket.\nTa, ta, pel a c’hane ; n’anzavin gaou ebet.\nEur pennadik a ioa, hen doa laret Jesus :\n« Te zo Per. » Pa zeuaz an daouzek arvarus\nDa c’houlen digant-han : « Mestr, piou é etrezomp\nAr c’henta, ar brasa ? Lavar deomp ma ouefomp. »\nAr pap zur zo furoc’h, eget an ebestel....\nChoui oar anaout, aotrou, koulz ha me he gentel :\n« Rouane ar boblou, ho deuz gallout varnho.\n« Med, me lar, en ho touez, kement se na vezo.\n« Ra vezo ar brasa evel ar bihana,\n« Ha servicher d’an holl nep klask ar renk kenta.\n« Piou benag n’em zavo a vezo izeleet,\n« Nep n’em izelao hennez a vo zavet,\n« Eur Mestr hepken eta anvefot etrezoc’h,\n« Ha me eo ar Mestr ze. War ze breman vo peoc’h.\nMed koulskoude hom Mestr da Ber hen euz laret :\n« Pask, mes, boet va oaned : boet, mes, pask va denved ».\nAn oaned eo ar bobl, an denved ar mistri ;\nRak se ta dindan Per an holl a dle peuri.\nAr re en deeun a ra stad euz an Aviel !\nFe ! neuze renk beza skiltr meurbet he c’houitel...\nAn tadou jesuistet, brema zo tri c’hant vla,\nHo deuz iventet ze, gant traou all ar falla.\nUnan anhei, leal — Doue a oar penoz —\nMaldonat, a choumaz e tu an Tadou koz\nA intente penoz ha oanet ha denved\nVerke ar gristenien, an holl hep kem ebet.\nN’ho c’heuz, aotrou, nemet lenn an dekvet pennad\nEuz Aviel sant Ian hag e kleofot ervad\nHor Zalver o c’hervel dre ar girik denved\nAr re en anzavo evit Meser ar bed.\nAnkouad a rit eun dra.\nGwelomp, aotrou kure.\n« Did roin alc’hweziou rouantelez an ee »\nSetu ta, eur wech c’hoaz, ar renk kenta da Ber\nC'hoant braz o c’heuz me zaoun d’he dremen evit ler.\nKemerit a nevez leor hor c’hreden gristen\nHag e welfot penoz ne ket da Ber hep ken\nNeuz roet hor Zalver alc’hweziou an envou\nMet d’an holl diskibien ; ze lennomp skler, aotrou.\nMaze, pennad triouech ha Ian pennad ugent.\nArog prena eur marc’h e zeller ouz he zent.\nArog kredi eur pap, vo Léon, vo Gregor,\nMe zalc’h, vel tud Bere, va daoulagat digor\nWar ar skrituriou zakr evit gwelet hag hen\nHe prezegen a zo ervez ar gwir lezen.\nKement man ’neur dremen laran dan tad zantel\nDefe ezom d’astenn Aktou an Ebestel\nAc’han ! e moun o vont d’ho paka en dro ma.\nVa skoulm harpo ho tent ker a po ho lemma.\n« Pedet ’meuz evidoud, evit na ielo ket\n« Da feiz da fallaad tre. Te, eur wech distroet,\n« Krenva da genvreudeur »\nPer eta biken ken\nNa fazio er fe. Hen eo mestr hor chreden.\nHo toktoret, aotrou, deuz gret ar skoulm dall ze ?\nWar ho bec’h, vel Eli, michanz int et d’an ee !\nHag o bonet kouezet a c’holo ar gaouik.\nDaoust hag hen vo paked he unan hor Laouik\nAdarre en he roued ? Fe ! n’en deuz met redek,\nAnez e vezo groac’h evel eur c’hoz belek.\nAr skoulm, tad, vit ho tent, zo re nebeut a dra.\nMed mar plij d’an aotrou, me zisplego petra\nA verk he gomzou ker.\nO Ivona, komzit.\n« Emoud’tost da goueza, Simon, me lavar did,\n« Hem anzavet oc’heuz vit beza mab Doue,\n« Med allaz ! nac’h a ri va anaout hep dale.\n« Pedet meuz vit m’az po, goude m’Hcn po nac’het,\n« Keun ha nerz da walc’hi en daelou da bec’het.\n« Goude avad, bez sonj da larad da re all\n« C'heuz manket a galon, ha dre ze da ziwall\n« Diouc’h an hevelep drouk. »\nN’euz gir a netra ken ;\nAnez peden ar C'hrist — pez na sonjo kristen —\nA vize bet eur gaou ; rak Per a faziaz\nEn Antioch, ha Paul hardi hen tamallaz\n» Dre ma na kerse ket ervez ar wirionez. »\nGant displeg Ivona c’hachuaz\nAVEL D’AR VIL\nM’en doa he zisgloier bet amzer da zec’ha,\nHe vek da Laouik kez oa deut krenn da graza.\nEun nebeut deveziou e choumaz en he di.\nMarteze, gand ar vez, n’em daolaz er studi,\nRak gwall gorna re he ziskouarn d’hom goaz\nGand ar gentel kerse hen lake nec’het braz.\nMarteze en doa aoun ouz eun teodad bennag,\nRak ’neur gerik, ni oar, flatrerez en em stag\nOuz ar robennou du vel eur gelienen-zall\nWar kroc’hen ar ronsed. Eur c’hure renk diwall\nDioc’h ar c'houibuen-ze, pe vo rinset he stall.\nHag ouc’h pen personet euz vent hon Tomboutou\nNa stagont ket ho c"hi gant ho gwadegennou.\nMouza re marteze ? Feiz ne laran ket nan,\nRak flemmed e ze bet gand eur verc’hik vihan.\n— Petra a larit-hu ? Mouza ouz Ivona...\nHen ! kentoch vize deut an douar da ranna —\nKoulskoude, tudo kez, kalon an den zo drol.\nNez euz na dous na koant pa c’hoari ar c’hontrol\nDiouzhan, a na dapo eur ruaden ganthan.\nKement-se, va c’hredit, c’helle beza aman.\nHa ne c’heuz, maout kerne, eur wech hen da vuez,\nEvel e despet d’id, santet ar vouzerez\nO taga da empenn ? Fe ! neuze bez e peoc’h,\nD’am avis, te ve sant, eun dra bennag muioc’h.\nHogen, neuz fors petra oa kroget en Laouik,\nSetu hen adarre o tisput er lochik\nGant an tadik Loranz hag an el Ivona.\nAr ster a heul he red, ar c’halon memeus tra.\nBeteg ama hon euz komzet divar ben Per\nVel m’ho dije eur wech treuzet he zivesker\nRuiou ger-veur a Rom. Hogen ze ne tam sur\nMar ge da vihana gwir histor ar skritur.\nPemp ploa warnugent tre e bet Per eskop Rom.\nM’en diskouez ar c’hontrol, d’ho Skritur a vo tom.\nEnoromp ar Skritur, mar plich, aotrou kure,\nHa kozeomp didrouz evel tud a zoare.\nEman krog a nevez... Lakit evez, aotrou,\nIvona oar kounta.\nVa joa eo hi silaou.\nPegoulz e marvet Per, plij ganec’h din laret ?\nEr bloa seiz-tri-ugent.\nMad ; boulc’h he eskopded\nEn daou ha daou-ugent. Unanomp hom c’houitel.\nJerusalem, ervez aktou an ebestel,\nA welaz er bloa-se, Paul o vizita Per,\nChoum ’n’he di pemzek de. Ze zo eur poent skler.\nEun dra all ken anat, pevarzek vla goude,\nPaul e Jerusalem a gav Per adarre.\nPetra zo drol en-ze ? Ha n’en doa ket bet Per\nAmzer da zireudi kant kuech he zivesker !\nMe anvez eun eskop en doa ar memez giz,\nNa beure en he ger, med ato en Pariz.\nArog daou-daou-ugent, Per ne ket deut da Rom,\nRag e Jerusalem, pe tro war dro e chom :\nE Samari, e Lidd, e Joppe, Sézaré.\nEskop Rom n’helle ket beza dre holl vel se.\nNeuz mar ebet, aotrou ; red eo anzao ho tle,\nHogen, c'houi lar eo deut sant Per da Rom etre\nBla daou-ha-daou-ugent ha blavez ar c'honsil,\nEn c’houec’h hag hanter kant.\nAvel breman d’ar vil.\nOh ! lezit han gannen ; eman entre va fao\nHa bremazoun, vit sur, e vezo gwasket brao.\nKonsil Jerusalem oe e pemp-hanter-kant ;\nOh ! na chipotin ket ; lekomp c’houec’h m’ho peuz c’hoant.\nEno an ebestel hag ar re ansien\nOa en em dastumet gant kalz a gristenien.\nSellomp piz. Da genta, tam lizer d’ho bedi.\nAr pez a ro dem urz ha rézon da gredi\nE oant deja war dro.\nD’an eil, Paul, Barnabaz\nA gount pez ho deuz gret ; ha Per, an eskop braz,\nPer, mestr an eskibien n’hen deuz netra, netra\nDa larad war benn Rom, euz Rom ar ger genta ?\nEr gérik Antioch zo kement a labour\nMa tistag ar c’honsil daou all evit sikour\nDa Baul ; Jud ha Silas. Per a zistro da Rom\nHa ne c’houlen nikun ! Penoz ! n’en deuz ezom !\nHa c’houi lakfe breman Per warlec’h he vreudeur ?\nMarteze ho c’heuz chans, met n’he welan nemeur.\nD’ho breudeur Antioch, Siri ha Silisi\nRe ar c’honsil a gas eul lizer pehini\nA ziskuez ho lezen. Dioc’h breudeur Rom, ger, ger !\nPiou a gredo en doa prezeget eno Per ?\nPer ne oa ket e Rom arog ar c’honsil braz,\nHen diskouezet am euz. Ar ger oa pagan c’hoaz.\nEn eiz hag hanter-kant, Paul skriv d’ar Romaned,\n— Kristenien deut da Rom a lec’hiou all ar bct —\nSaludi ra tregont. Ouz Per tam gir ebet !\nTri bloa goude arru Paul e Rom prisounier.\nPad daou vloa ne gav roud euz prezegennou Per !\nDa Filemon a skriv ha d’ar zent a Golos.\nKomz ra ouz he vreudeur. Piou a laro penoz\nNe gomze gir ouz Per, ouz Per a oa eno ? ? ?\nEur wech all teu da Rom — er blavez he varo.\nPedi ra Timote, he vab muia karet,\nDa zont gand hast d’hen gaout « rag holl deuz hen lezet »\nPer n’helle ket beza e Rom, ze zo re skler.\nPelec’h eta e oa ? Lennomp he zaou lizer :\nSkriva ra er c’henta : « Re zo e Babilon\nA salud ac’hanoc’h, kristenien a galon,\nPere zo sklabezet er Pont, er Gallasi,\nKapados, Bitini, c’houi holl euz an Asi. »\nEn eil e oar he kle prest kuitaad ar bed ma »\nHa deut eve da Rom en he heur diveza ?\nEur flipaden en doa da ober evit se...\nMed neuze an henchou oa en dir marteze !\nEUN NATUR VAD A ZEN\nKounchou ar verc’h zo reiz. Piou laro ar c’hontrol ?\nRak se ive Laouik ne lez hini da gol.\nMed seul vui ma tiskuez Ivona hi skiant,\nSeul vui hor maout abad a gav hon oanik koant.\nDa genta ne wie petra groge enhan,\nPa wele hi lagad glaz ker lemm ha ker glan,\nHi c’huchennou vleo du dizent war hi zal gwen,\nHi c’herzed ker skanvik hag hi c’hoarz ker laouen.\nHan ! genaouien zo ho deuz tennet d’ar zort\nPa deu eul lommik fler en ho diou froen tort.\nBreman zo eun draïk o veski, o skrapa\nEn he bruchet. Kommans ra divinout petra.\nSantout a ra penoz euz he benn an estlamm\nZo kouezet izelloc’h ha troket en eur flamm.\nGwechal wie oa fur, goude eur pennadik,\nSellet war zu ar ger ha kwitad an tadik ;\nNe oa ken n’em gemer hirie vit dispega...\nA wechou e kave eun dra da zisplega,\nAllaz ! gand eur vestrez, mestrez e pep fèsoun,\nEman hualat net he speret, he galoun !\nPetra fell deoc’h, va zud ? Ar bed zo er giz-se,\nHa kano pe ioulo pap, eskop ha kure,\nAr voulik a droio. Gwaz aze d’ar bèlek\nA troc’h he dreid d’an oan d’he lakad da redek !\nHep gouzout e tizkenn ouz speret an abad\nBetek kreiz he ine, med velken neur welad\n— Pa ne ket dall — e van ganthei a galon-vad,\nIvona a ra c’hoaz war Laouik eur reujad.\nSilaouit eun tammik ha larit din eun dra\nE deuz gwall enkrezet va fenn betek vrema :\nPep pap nevez a gleo kana dezhan :« Annos\nPetri non videbis ». « Na reni ket ker koz\nHa da vreur henan Per. »\nNeuze eta perag\nPi-nao n’em ankouéaz war he gador ker stag ?\nAto, va mezel koant, Pera.zo bet seiz vloa\nEskop en Antioch.\nHan ! pebez den a oa !\nArog ar c'honsil ?\nIa… Nan, pa sonjan… goude.\nN’ouzoc’h petra d’ober, me z’aoun, gand ho leve....\nPerinaïk ive, podad leaz war hi fenn,\nA grede na welje founz hi ialc’h birviken.\nEvel eun oan e teu da zansal... patatra !\nEuz hi madou ne choum ganthi-netra, netra.\nArog, nann ; ni oar mad ; goude, ne laran ket,\nRak sur en Antioch, Paul hen deuz skandalet\nEn abek ne gerze en hent ar wirionez.\nKlaskit breman ho kount, mar gallit, aotrou kez.\nMa ! n’ouzoc’h ket ? Laouik en em lak da c’hoarzin\nKer brao ma c’hoarz ganthan lapouset Plougistin.\nSetu aze petra eo kaout eun natur vad...\nChoarzin pa ver tapet a dal n’em zovetad.\nN’em boa ket laret deoc’h non pas c’hoari kounta\nGant va merc’hik vihan ?\nGaneoc’h en taol kenta\nE vijen bet rinset.... Elec’h mestr eur vestrez,\nNe n’oun ket kalz da glem... Dousoc’h kavin va mez.\nDeuz aman, Ivona, breman ma pokin did.\nHa choui, bezit krenvoc’h, eur wech all, mar gellit.\nHo ! med me Ivona, neur ginnig hi zal glan\nDa veg hi zadik koz, ne ket achu va c’han...\nAl lost euz va histor zo choumet e dilerc’h. »\nKan. Arabad eo did ankouad netra, va merc’h.\nSamit, samit ar paotr ; ne vo nemet skanvoc’h\nHe vec’hik da zougen, pa viot c’houi e peoc’h.\nPaul a ziskler eze — daoust ma n’em priz dister —\n« Ker braz hag hevreudeur : Jakez, Ian, Simon-Per »\nHa Per, e lec’h pignat er gador huella,\n« E servicher Doue » kemer an izella.\nHini ta na wie e touez an ebestel,\nEn doa laket ar Mestr ieot kaeroc’h n’he rastel.\nEeun meurbet a gredan e deuz skoet va merc’h.\nEur girik am euz c’hoant da ziskoulm war hi lerc’h.\nAn ebestel henvel kas Per da Samari.\nAllaz ! troet ar bed ha troket ar c’hoari !\nHirio, petra weler ? Eur vagad eskibien\nKaset gand eskop Rom evel koz lakizien !\nHa c’hoaz, tra truezuz ! ar re-man bleg ho chouk\nPlatoc’h hag an denvad e ve kaset d’ar grouk !\nPegoulz ta, o va Frans ! Vide te katolik\nVel en amzer kenta ? Loskite ar pabik\nEn he eskopti Rom da vale en he c’hiz\nHa da eskibien frank da rena da iliz ?\nPep eskop a oa pap er c’henta kantvedou\nHa n’anveze vit mestr med ar Christ, hon Aotrou.\nMouez ar bobl a choaze vit eskibien ar re\nDalc’he gand he fizianz en he greiz ar gwir fe.\nPep parroz re hi choaz etouez ar veleien.\nVelse rene an urz en touez ar c’hristenien.\nRepublik en hom stad ; Republik en iliz ;\nAr bobl hepken Roue. Hennez eo va avis.\nKemenn hag e kavi zentidigez er Franz.\nMe eo a lavar did, daoust ne z’oun med Loranz.\nNe vo ket pell, te oar, e ranki dont d’am pal ;\nMed perag, o va bro ! ne deufez ket raktal :\nSeul vui ma kemer troad ar vossen en eur ger,\nSeul vui d’an doktoret ar bec’h eve pounner.\nRepublik en hor stad. Republik en iliz.\nAr bob hepken roue. Setu frank va aviz.\nAL LIZEREN A LAZ\nChoaz, c’hoaz eur pennadik, mar plij, aotrou kure.\nN’hoc’h euz den da govez betek warc’hoaz veure.\nKovesaït aman eun oanik kaledet\nHa, zo koantoc’h, a gan laouen en hé bec’het.\nOh ! ma tigouezfe dec’h gounnid an ine-ze !\nKerkent d’ar baradoz ac’halen c’houi nijfe.\nPetra ez eo, aotrou, ar pez a zo hanvet\nE latin, e gregach, en hebrach, n’ouzon ket...\nInt-hi ar purgator gwerzet\nEvit pep tra d’an dud na welont tra ebet,\nGand eur pap brezeliad pa n’em gav en ezom,\nGand eun all pa c’hoanta sevel iliz e Rom ?\nEur vech drewarizi, menec’h Augustinet\nHo deuz pilet me zaoun menec’h Jakobinet\nPere ho doa tapet gwerz an Induljansou...\nPeg an aour sakr eta a zo leun a c’hrasou ?\nLaouik na ziskoulm gir ; choum a ra da zonjal,\nMed Ivona skanvoc’h a grog n’eur géiel all.\nHo purgator p’hini a ra kemverz kénan,\nHa pigoulz ha pelec’h eo deut ar c’hiz diouthan ?\nN’ouzoc’h dare mezaoun. Da vihana, aotrou,\nLarit din da belec’h e kerz an dispansou ?\nTeodou fall a lavar e krazont en ti kaer\nAn eskop, ha velken eo ret ho faea ker...\nEur c’hoarzaden war ze, ha setu holl respount\nHon Laouik sebezet. Ar verc’h vo skler hi c’hount.\nChoui gred miraklou Lourd, ne kuir, aotrou kure ?\nEur c’huzul, diwallit... n’it ket da enklask re\nAr roll en deuz eno c’hoariet an Itron.\nEc’h ! ec’h ! a lavarfac’h raktal cand heug kalon !\nPebez glac’har em beuz, o va bro ken karet,\nD’az kwelet azeuli eur bern falz douéed :\nKalon goad hor Zalver, ha Lourd hag ar Salet,\nIdolou ker noazuz d’hon iliz binniget !\nOh ! penoz ! eun idol, kalon sakr hor Zalvcr !\nBurzuduz e pep lec’h, meulet a bep amzer !\nN’en em zislarin ket. Ia, aotrou, eun idol\nDioanet neuz ket pell e pen leanez fol.\nMe lavar deoc’h, aotrou, n’ho c’heuz beteg hirio\nKlevet nemed eur c’hloc’h. Eun devez a deuio\nHag e kleofot re all. Neuze gant levenez\nE stlapfot ho kevier, dirag ar wirionez.\nAn ofern e latin ne intentet gant den !\nPetra rit hu euz Paul neuz roet ar reolen :\n» Ra bedo pep hini en he iez ; gweIloc’h eo\n» Pemp girik skler eget tregont mil na glevo\n» Den en iliz santel. »\nMed afad komzit din\nEuz ar c’hatolik koz. An oferen divin\nZispleg a vouez huel, e gallek vit ar gall.....\nMal am euz da welad en hom bro kement all.\nFizianz, merc’h. Tam a tam ra al lapouz he nez,\nEr Franz, en Breiz-Izel, arog fin da vuez,\nA weli ren, me gred, ar gwir fe katolik,\nKendalc’homp hor fizianz ebarz hon Republik.\nHi gwelet a refemp — va lezit da laret —\nKalz krenvoc’h en hi za, ma vize bet harpet\nGant tud a fe hepken, gant tud a fe kristen.\nZe a laran bepred, rak se eo va c’hreden.\nHi gwassa enebour eo an den divadez\nA zonj penoz ar bobl a vev hep karantez\nPe a choumo houman etouez ar bobl kristen\nP’en do laket he fe da vale dierc’hen !\nVa bro, silaou Loranz a gar ar Republik\nKoulz a den all ebet. Te a zo katolik,\nBez, med gwir katolik ha pell, pell diouzit stlap\nDa idolou, ha bez eur bobl libr ouz ar pap.\nGra ze hag e weli aben nemeur amzer\nAr peoc’h o ren ennoud, pep hini ’n he zever.\nMad. Aze c’hin d’oc’h heul barrek, tad kez Loranz.\nZe c’houlennan bemde vit va bro kaer, ar Franz.\nTrugarez deoc’h, aotrou, evit ar c’homzou ze ;\nJoa ra ganen gwelad zo nerz en hoc’h ine.\nEun taolik diveza, oh ! med eun taolik ber\nHag ho lezin da vont skanvik skanvik d’ar ger.\nGoude ar gorreou ha c’houi gred ive c’hoaz\nAr bara hag ar gwin ho deuz kollet ho blaz ?\nSur. Ar Mestr neuz laret : « Kemerit ha debrit.\nRag eman eo va chorf... va goad. »\nHa ! diwallit !\nAotrou, lakit evez ! « Al lizeren a laz ! »\nSonjit en ze, m’ho ped, en hoc’h ofiz warc’hoaz.\nBreman me gav va zamm brao awalc’h kempenned.\nPenoz e kanin me, Doue, ma ofern bret ?\nEn eur gravad he benn Laouik zizred d’ar ger.\nFas koat ! grik, grik en ti !\nAr c’hi skrab ar voger ;\nRak dor ar porz, dre eur, a zo choumet digor,\nHa velse d’he gure e c’hell ober enor.\nAzezet war ar bank a servij d’ar mizer\nO c’hedal ar vatez evit kaout hi gwener.\nMil bennoz did, minndu, gwelloc’h evit da vestr,\nHen ’n euz serret an or ; te ziskouez ar prenestr.\nTost aman, mindukez, deuz ma pokin did stard ;\nTe zo muioc’h kristen eget al leonard.\nHag ar paourik mindu, vel pa santje ar rost,\nDigemer ar pokou ’n eur fistoulat he lost.\nHon Laouik kez a sonj en hini ’n euz laret :\n« Dre ma weler an dud e karer al loennet. »\nPa neverd Ivona, hen larje memeuz tra,\nMed Ivona ! Ar sonj ouz an elik a ra\nMa kouez war fri mindu eur bern pokou diroll.\n« Pep hini vit he stal ha Doue vit an holl. »\nMindu, vel gand ar joa a lamme, a dride,\nSelle ouz he vestrik, hep arzal koulskoude.\nMignoun, chomomp aman eur pennad didrouzik,\nVit lezel Tomboutou da gweza ’n he kouskik,\nHa me zento diouzit, me iel sioulik d’az heul\nRak me wel va mindu, te ziskouez din ar skeul,\nIa, ia, te zo paotr mad. M’em bo sonj, n’az be nec’h,\nC'hoaz d’az trugarekad, pa vin pignet d’an nec’h.\nLaouik zo en he blun, ha dioc’htu da roc’hal\nKrenvoc’h vit he berson, hag ar c’hi da arzal.\nDaouned ! me Tomboutou, pez diaoul zo gant va moc’h,\n— Gand va farresianet, Chon, mar kavit gwelloc'h —\nLaouik a c’hoarz, a c’hoarz ha gwasoc’h c’hoaz a roc’h.\nAr person n’he rochet, ker n’euz mindu arzal,\nNa wel den tro war dro.\nHa me ve meo mik dall ?...\nSetu aman afad, eur c’hoari, emezhan...\nSur, va c’hure zo kaoz, eun diaoul bennag ganthan...\nTomboutou hag he Chon et d’an templ da bedi,\nLaouik, hep koll amzer, kleng ar skeul er c’hardi.\nA vec’h ze displeget he oferen veure,\nHa skarzet lipouzik he skudellad kafe,\nAr person ’neur c’haloup pign da gampr ar c’hure.\nPelec’h e oaz te dec’h... c’heuz lezet a c’hanoun\nDa zispign va skevent ?\nMarvad oan kousket doun\nEvel kaner em boa c’hoant da zerc’hel va brud,\nTa, ta. « Piou glask plijout d’an dud\nNeze ket din diouzin. » Da brezeg a zon kleuz,\nMabik, eur pennad so, da stern a zo adreuz ;\nHa ne c’heuz ket a vez ? Néa eeunoc’h renki...\nN'oun ket evit gouzanv gwiad kefnid em zi.\nLaouik (e meaz he blun)\nSetu paket ganen adarre eur sarmon.\nMa ne ganan ket just, ne vo abek d’an ton.\nHogen, distaga ra an ofern ker koantik\nMar ge kren er barroz leshanvet an eostik.\nMed allaz ! n’e man mui he ben gant kaniri !\nN’en deuz peoc’h ebet ken da eva, da zibri.\nHag epad ma n’em blij eur vanden verc’het kaer\nO klevoud a bep tu meleudi ar c’haner,\nHen ra ar zonjou man :\n« Gret e aman va stal.\nKoll rafen va skiant o chom da chipotal\nGant person ker grignouz. Bemdez a c’hroz eun dra :\n— Te laka an amann re deo war da vara.\n— Re a zellaz a gorn d’an orate fralres.\n— Da zoaréou a zo gwall flour gant va matez.\n— Ato ve touz da veg ha du da donsuren.\n— Han ! m’oud bet adarre o walc’hi da groc’hen !\n— Nag a dro gant da zae ! Arc’hant tolet er ster...\nHa te glaskfe heulia giz itrounezet ker ?\nHa petra an dra-ze ? Ha perak an dra-ma ?\nAc’han hag alese, pa pati, ha pata.\nMar kav brao eun eskop d’ar pap beza lakez,\nEur person d’an eskop — ha d’eun all aliez -\nAr vicher gounner-ze, me zant hirie erfad,\nBarz nebeut a deufe da gaouledi va goad.\nN’em beuz eta nemed eun draïk da ober ;\nSkriva brao d’am c’herent, paea va c’hemener,\nTrugarekad an dud — ha dreist holl Tomboutou,\nHa, fouet e gras Doue, eun tu bennag, aotrou.\nAn dud, me oar, zo kri, ouspen kri e kenver\nAr belek n’euz an nerz da heul hent he zever.\nMed n’euz fors ! Mar be red d’az kuitad, ô ma Franz,\nMe vevo el lec’h all libr gant va goustianz.\nNa ehani enn de d’az karout, o va bro,\nNan, nan, nan, pas eun heur ken a vo an distro.\nMud da lein, mud da goan, ha person ha kure.\nMad a reont ; an eil ne gleofe egile.\nArabad huvreal ve n’hini pehini\nKrog ar pez a c’halver el lec’h all kasoni.\nBiskoaz n’ho c’heuz gwelet ha na welfot biken\nDaou velek diraghi o c’houeza n’ho zouben.\nMed marteze en deuz eun tamik gwarizi\nHeman ouz egile ? Ze ? n’it ket d’he gredi.\nSur, eur person a gar kovez ar begou fin...\nOh ! med, neuz gir aze gant person Plougistin\nZo eun denik santel, vel an holl personnet\nA dle teurel evez war furoc’h friponnet.\nGoude koan vel kustum, Laou ra eun dro jardin.\nLoranz hag Ivona n’ho liors zo lirzin.\n(He unan, neur gantrea, he zaouarn a dreg he gein\nhag eun tam kroummet)\nSetu aze, e gwir, ar furnez er bed man.\nBeva gant lealdet ha libr ouz pep unan.\nSetu aze ar skouer dle heulia pcp kristen,\nAn hent gant gras Doue a heullin penaben,\nNa pa vefen barnet epad ma zam buez\nDa c’houennad an henchou, da frita dienez\nDidan eun doën plouz.\nLiberte war ar bec’h\nZo gwelloc’h vit sklavaj ha presbital gant nec’h.\nOuc’hpen, nag a c’hevier moa paket e latin\nWelan hirie ho deuz dispeget net diouzin !\nMe laka zo manet eun toullad c’hoaz em zac’h,\nGant diskouarn azen m’em be bek koant d’he nac’h !\nHogen ma kav kleuzik ar person va lavar\nPetra ne graincho ket pa em gwelo bouzar\nWar he zisplegou toull diwarben he Salet\nA bed, a veul, a gan, a lip gant he gaoulet !\nBiken n’ n’hellin prezek ar pez ne gredan ket,\nRak se ta, eur wech c’hoaz, va stal aman zo gret.\nDiskampomp ac’halen. Kimiadomp da genta\nVa gwella mignounet : Loranz hag Ivona.\nHan ! Loranz, Ivona ! Petra a laran me ?\nMe, me Laou an Dero, me kwitad ar re ze ?\nHa me eve ganen beuzet va skiant vad ?\nDilezel va oanet, dilezel va denvad,\nHo leuskel da beuri e park sec’h Tomboutou\nBetek vo kaset d’hei a nevez eun aotrou,\nWar ze hellin tremen — en eur dremen buan —\nMed dioueri hi gwel, n’em dizoun ouz hi c’han !\nMed n’hallout biken mui klevoud va skolerez\nO flourad n’eur c’hoarzin va zammou menerez !\nBirviken ken gwelad an elik daoulinet !\nHi begik roz war dal hi zadik astennet !\nHa me ve zod awalc’h evit eur c’hoz tagnouz\nKoll va evuruzded ! Blamour d’eun tammik trouz\nMont da gaoliata bro ?\nN’alfen me ket ive.\nEvel darn anvezan, serri he vek dam fe,\nTricha eur wech er ramz, teurel pik lec’h karo,\nHa leuskel Fanch-ar-Peul gand ar c’hred a garo ;\nNeur larad : nc rain fors p’em bo pe n’em bo c’hoaz\nEur vleven da benta e kreiz va zalik noaz ?\nHan ?… Me choumfe breman, ar bigel em daouarn\nDa zellad ouz ar ier evel eur c’hoz louarn ?\nNan. Rom ne ze met gaou.\nNan, nan, Laou an Dero ;\nSkrivet eo e kleaz tapout pen an ero.\nArog, arog eta. Dastum nerz da galon ;\nLoranz hag Ivona strinko did eur pardon.\nLaouik en em zispag ouz vali ar gwez frouez\nDrek pere oa kuzet.\nNozved vad, tudo kez.\nDont ran da ginnig d’ec’h va zalud diveza.\nVel vize deut an tour war ho zi da goueza,\nHo zri int ker mantret an eil hag egile.\nPetra, ha ni ve kaoz, aotrou, euz an drouk se ?\nAr verc’h tristet dremen hi dornik war hi zal.\nNan, nan bezit dinech. Me laro deoc’h raktal\nAr sonj neuz darevet heol gras Doue em fenn :\nN’eur domma ar bankou, hep gout ar pez a renn,\nKalz re a draou lekiz er banner va c’hreden.\nHogen aman n’hallin netad va zac’hik gwen.\nKer am befe ioual kement ha ki Bonnier,\nPep gwech mar ro ar brall d’he gloc’h braz hon c’hloc’her.\nFeiz ! aotrou kez... ne ket evit lavaret deoc’h,\nMed ar c’henta tra dle klask eun den eo ar peoc’h.\nEun dra en deuz atao va laket da spounta\nEo ar c’hount ho devo ho mistri da renta\nAbalamour d’ar bec’h a sammont re abred\nWar chouk eur paotrik paour ne hanve tra er bed.\nMe zo koz ha marfad na welin ket ar pez\nKredan em c’houstianz eze ar wirionez ;\nDifenn d’an eskibien, a beurz hon Republik,\nDa lakad urzou sakr war pen eur c’hloaregik\nHa d’heman d’ho gemer arog m’en do poket\nD’hom bannier trikolor ; arog vo dimezet.\nHag e pe bro, aotrou, ma n’omp ket diavez,\nSonjit hu n’em denna ?\nJoa ra din, tudo kez,\nVec’h douget evid’oun. Da gaout an aotrou mear\nEz in warc’hoaz abred, hag arog mont d’ar gear,\nE pedin va faeroun a intent traou ar bed\nD’ober he vek d’am zad. Eno, hep den gwelet,\nRin eur studi nevez, a zonjin, a bedin\nHa mar plij gant Doue e kristen a vevin.\nC’houi em lezfe, Loranz, eur wechik an amzer,\nDa c’houl ouz ho kélou dre eun tammik lizer ?\nGant plijadur, aotrou.\nKeno eta neuze\nVa zud kez, keno. — Keno, aotrou kure.\nBEVET AL LIBERTE !\nSetu aze, tadik, eur pikol a abad\nHa na ro ket amzer d’he vleiji da gosad !\nMe blij din a seurt se ; mez ne zeuz ket siouaz !\nEun druillad evelthan.\nNag hennez a zo goaz !\nEn deal, kerse vo gant ar barresiannet !...\nGwest e int da sklepel mean gant ar baiannet ?\nNan, va merc’h ; bez dizoan, ha pedomp evitho.\nAntronoz, gret he val, lugernuz he voto,\nGwisket he dok, he zae, he gouriz nevez flamm,\nLaou betek ti ar mear ne ra nemed eul lamm.\nAr C’hure d’ar Mear\nHa c’houi blijfe rei din eun testeni dre skrid\nZ’oun eun den a zoare ?\nDaou ha tri, mar kerit.\nMez, petra a nevez ? Ha c’houi zonjfe kwitad\nAr barroz e p’hini hoc’h d’an holl deut ker mad ?\nIa zur ; da vihana, aotrou, vit eun nebeut.\nSilaou ! Krosmol en ker warlerc’h ar person treut...\nChon a red da genta da gelen ar person\nWar min dilojadek diveskel ar pichon.\nAr person a c’houlen vel an holl er gerik\nPe diaoul zo kroget en ilpen an eostik ?\nMarfad ho poa stignet re stardik he gorden,\nHag en deuz ijinet klask esoc’hik kuden.\nAr Person da Laou en distro\nPetra ? Petra ? Mabik, petra ar c’hoari man ?\nPad ma ze tom ar forn, a ran mad, a gredan,\nLakad va zoaz ennhi.\nHolà ! Hag an eskop ?\nPetra a lavaro ?\nAn eskop ?... Hop ! hop ! hop !\nAr c’har-skanvek zo prest, ha Laou ebarz : Mar tap\nAn eskop ac’hanon, rouantelez ar pap\nA vezo askavet.\nHan ! iac’hoc’h hoc’h, grignouz ?\nN’em boa ket laret deoc’h tanoad ho kourdrouz ?\nMad, mad ! ni a welo pe an escop pe hen,\nKanerik dorlotet, a ranko souz adren !\nDa c’hortoz, maint endro ; heman en ti he dad,\nHag e Rom egile ha digemeret mad\nGand ar pap nhe balez, dre m’en devoa touzet,\nArog kwitad he Vreiz, keinik kez he zenvet.\nPemp ha tregont mil livr. — Ne ket kalz... peadra\nD’ar pap paour da lakad golc’het plouz da zec’ha. —\nA skuillaz eskop koant person koant Tomboutou\nHarz treid paour eskop Rom « vit gloar vras an Aotrou. »\nNetra evit netra ; ze eo lezen ar bet.\nHogen, warlerc’h eun all biskoas pap ne choumet.\nEskobik Tomboutou ’n do an enor brema\nVar bazen tron ar pab — mar be plas — d’azeza,\nHa ma ne ve ket plas, da choum reud en he za,\nMed afad tostik tost, pez a zo memez tra.\nKement-se, ar person dremen trist ar zizun.\nTreutoc’h teu da veza ha troad he gorn butun.\nEr c’hontrol, hon Laouik a zedera bemde,\nOc’h eva ar vuez en heol al liberte.\nLoranz hag Ivona, an daou pagan brudet,\n’N he galon anaoudek zo kant gwech binniget.\nE kement tra a zonj, e kement paz a ra\nE luc’h en he spered lagad glan Ivona.\nBiskoaz n’en doa kavet ker ker leor an natur.\nE pep lec’h zisk ganthi eun dra ra plijadur.\nEn trouzik an dour red, neur bokad d’ar ieoten,\nA wel skeud ar vuez a dle er peoc’h tremen.\n’Neur wezennik gwéet, e touez a gwez huel\nA laka en gwasket he Genkiz, hen a wel\nEol vrec’h eur roman koz o wéa eur verset\nEvit tenna diouthan ar pez ne lavar ket.\nAr Genkiz diazez war ziribin eur c’hreac’h\nZo goloed a goad. Euz prenestrou an neac’h\nAl lagad koulskoude hell kounta pemp tour koant\nVel re holl Breiz-Izel.\nEn eur renkad zo plant\nA verko pell amzer, marteze da viken,\nAr bloa e zo bet deut er Genkiz eiz kristen.\nHini an aotrou Laou eze an huella ;\nPep brank a ziskouez deomp man tost da dregont vla.\nHini dero Perrik e ze an distera,\nHa fillor Per er skol warc’hoaz zuno Rosa.\nAr c’houec’h all, disket brao, ha paotret ha merc’het,\nGant ho zadik intaon a c’houist, a boagn meurbet,\nVit derc’hel an danvez hag he greski bemde.\nPerak né euz muioc’h a ziegezou ze ?\nLaou a zonj a wechou : daon ! ama zo c’hoaz plas...\nDaou, tri, pevar ouspenn, ar zaout gresko ho leaz ;\nNebeut a gousto deomp kaout, tro war dro d’an ti,\nEun dousen ier ouspen... hag eun toullad houidi.\nKik sall ha patates... gant eun tammik bevin.\nSetu gant daou wennek vit tri gret ar gégin.\nAr gampr vraz a zo gret vit ober eur chapel,\nEnnhi er fesoun re gwechall an ebestel,\nP’am bo disket va zud, me gano an ofern.\nPiou eta lare din rankjen troka va stern ?\nTer gwech en deuz skrivet ha ter gwech en deuz bet\nKelou euz Plougistin. Na brao a oa gwelet\nLaou gand he lizerou, oc’h eva, o suna\nPep komz, pep lizeren, rak dornik Ivona,\nHep mar, he doa moulet vit an tadik Loranz !\nEun devez teu dezhan ouz an tu all d’ar Franz\nAl lizer man a lak he galon da dridal :\n» Va mignon, kemeret e teuz an hent leal.\n» Torret c’heuz chaden Rom hag hi idolatri.\n» Va zi zo dit digor e keit a ma kari ;\n» Doue veulfonp kevret ha kalounek bemde,\n» Neur brezeg he lezen. Bevet al Liberté !\nEUN DIMEZ E BREZOUNEK\nPevar devez goude, Laou oa gand he vignon.\nHeman raktal : va greg ; Per, Souzik hag Ivon.\nVa greg : va c’henvroad, va mignon An Dero.\nHa breman, dibluskomp keleier koant ar vro.\nAn tri marmouz a zel, a zel ar roben hir\nGand ho daoulagad vraz ; mez, ouz bek Laouik... gir :\n» Eur vreg, he vugale... n’he di... da eur belek !\n» E pe seurt bro eman va mignon Ar Gorrek ?\nar person katolik-koz\nHa ha ha, va Laouik, abafet oud kenan\nHem gwelad o terchel eur vreg gannen aman !\nNe ran, neur ober ze, netra bet koulskoude\nNemed heulia reiz Paul, reiz konsil braz Nisé :\n« Ar belek dle beza pried d’eur vreg hepken. »\nIa, ia, ia, mez te oar penaoz eo gret an den...\nHor gevier koz ho deuz ker boutet ho c’hriziou\nMa n’ell ho c’houennad tre nag eur balad na diou.\nWar ze hon daou Breizad koantik da gaketal\nEn ho iez binniget diwar benn stang Plouzal,\nMen-hir kaer Guerliskin, Kastel-Lin, Plonevez,\nKreiz-Ker-a-Gastel-Paol, foar-an-nec’h Montroulez,\nPardon koant Lannuon, An hini goz ar Ponthou,\nKregen San-Jan-a-biz, hep ankouad Tomboutou.\nWar an teoloji dalc’hmad vize diviz\nEtrezho, muioc’h c’hoaz war histor an iliz,\nRag Ar Gorrek anvez eun-a-eun ar pabet\nHo deuz renet e Rom ; an hanter friponnet.\nLoranz hag Ivona doa digoret ar glouet,\nHa Laou ebarz ar park, e trog eur peuri louet,\nEn em bourve founnuz euz peuraj ar c’houeka\nA gav eno a leiz kalounek da baka.\nLartad a ra bemde evel eul logoden\nSioul en eur zac’had bleud.\nPetra servij d’an den,\nEmezhan, kaout madou, ma choum evel eur peul\nEtouez an dud meuluz elec’h monet d’ho heul ?\nGrimp eta pez zo red ; Doue hom zikouro ;\nHa raktal he galon a nij war zu he vro.\nHa kerkent all e skriv da Loranz vit goulen,\nHep tam troidellad, an dornik voulouz gwen\nA briz, a gar ’n tu all da gement tra krouet.\nEt al lizer da Vreiz setu ar paotr tristet ;\nNe well, ne gleo netra ; evit ia laro nan ;\nDhe baour daoulagad kez, pez zo ru zo melan.\nAr Gorrek, he itron a intent he anken.\n« Mam, me ar vugale, perak ne c’hoari ken\n« An aotrou Laou ganeomp ? »\nEun tamik eze klan ;\nGrit ho c’hoari didrouz, ha na rit ket a van ;\nPa vo iac’h hen gwelfot adarre sederik.\nAchanta, Ivona ?\nAc’hanta, va zadik ?\nPetra lerez war ze ?\nPetra a zonjithu !\nMe wel da vad, va merc’h,dorn Doue a bep tu.\nMe zonj, va zadik kez, krag ha ber evel doc’h.\nEun draïk koulskoude, arog mavin e peoc’h,\nRenkfot ober ho taou : hen, dont da choum er vro.\nHa c’houi en hom c’hichen.\nMad, evel se e vo.\nSetu... aman... da varn. Petra lar Ivona ?\nLaou zigor al lizer... he varn... en eur grena.\nMeulomp Doue ! Hag hen da bokad de vignon,\nD’an tri marmouz bihan, da bokad d’an itron...\nIt da giask eul lapouz laouennoc’h er bed ma...\nKentoc’h embo savet kear a Iz en hi za.\nTri miz zo ho deuz gret Loranz hag Ivona\nGant Laou anoudegez gant ar vro ar vrava\nEn Europ ha marvad ar c’hoanta euz ar bet.\nN’euz forz, eme Loranz, Breiz-Izel zo bepret\nBreiz-Izel ar chaera, pa wele dirazhan\nChèn, Ermanz, Jeneva gand he lagen Leman,\nKope, Vevei, Montreu, Meneziou Thoum ha Bern,\nKerik Interlaken, ar Rigi koant Lusern.\nPaul Erlan hag he vreg ho deuz kwited da vad\nBro-Saoz, war digare euret elik ho zad,\nEr zonj da veva frank diwar ho zamik tra,\nEn ho bro koant Treger, e kichen Ivona.\nArruet An Dero gant Fant he verc’h hena,\nWar peden ar c’herent ar person Ar Gorrek\nGant eurvad ar vrasa eureuj e Brezounek.\nMil ha mil trugarez kalounek d’ar mignon ;\nPrezant d’ar vugale, kement all d’an itron :\nEur weladen en Bourg, en Makon, en Paris,\nHa setu gae an dud o festa er Genkis.\nHiniennou, er vro, oe ien ho digemer.\nEur belek dimezet ! poan doe vit n’em ober\nGand ar c’hustum goz se. Med nebeut a nebeut\nEn pen eun toulladik ar sklerijen zo deut,\nHa parroz an aotrou ne rai nemet kreski\nRag ar person nevez lak evez da zeski\nAn aviel zantel d’an dud kcz tro war dro.\nPlijet gant Doue ve kalz a seurt se er vro !\nBreiz-Izel a deufe, er gwir fe katolik,\nDa garout, da zifen ar gwella Republik.\nEUR CHAPEL KATOLIK-KOZ\nLoranz hag Ivona vel p'ho dije mennet\nEn ho furnez tapoud an amzer tremenet,\nPe kentoc’hik hast braz da glevoud en ho iez,\nEn oferen zantel, prezeg ar wirionez,\nKemer bep sul ho flas da genta en iliz ;\nGoude teu An Dero, gant tud vad ar Genkiz ;\nWarlerc’h weler o tont eur rum amezeien\nStad ennho da n’em gaout adarre kristenien.\nAdarre kristenien ia, rag al loden vraz\nA garie kalz bravoc’h ober ho hent ar groaz\nEn ho lochik didrouz, vit n’em glevoud pronet\nAbalamour ma zint gwir republikanet.\nHa ni leuskfe aze eun draïk bennag faoz !\nNan, siouaz, ni anve eur vam, intanvez koz,\nZo bet meur wech pronet blamour ma talc’he ker\nHi fevar den iaouank vid ar Présidant Thiers,\nMa, ar roéalist, breman person kanton,\nA lip he c’hopr dre c’hras an eskop ! An aillon !\nDarn all choume er ger dre ma n’houllent paka\nAr pillou ro breman ar roman da wiska :\nInfaillibilité, Sillabus, traou nevez :\nKoz pèlerinachou Lourd, Salet, follentez ;\nKemwerz chapeledou, koll amzer ar seurez,\nKemwerz skapulerou, krog-liard ar sodez.\nAman eo enoret ar Bater, ar Gredo,\nHag an dek gourc’hemen neuz roet An Aotro.\nAr seiz sakramant zo miret holl en ho fez ;\nPep kristen hell kemer ar Binijen hep mez ;\nHini an oléo deuio ive dhe dro ;\nPa vo eur vanden vad a gristenien er vro\nNeuze e tibabfont en ho zouez an digna\nVid ober en iliz ar preder huella.\nAr Stad he sikouro pe n’he sikouro ket :\nVit sur, ne raio mann vit dihincha ar bed,\nPe anez, krak ; d’an traon, ha bec'h d’ar votaden.\nWar skoaz eskop ar bobl dle choum ar gwir greden,\nVel en amzer genta.\nHa ze ve tra diez ?\nOh ! nan zur, ma laka pephini he evez.\nAn alc’houeder bihan ve lezet gant he vam\nAraog nijel en er d’esaad e genta lam.\nVa Franz muia karet, ne welaz ket penoz\nHellaz dizhuala da Gatoliket-koz.\nAr paour kez konkordat a gouezfe plat souden\nVel c’houizigel broudet gant begik eur spillen.\nPeoc’h brema ; setu deut goel vraz an Nédelek :\nPephini a lavar kevret gand ar belek :\n« Me govez da Zoue hon tad holl c’halloudek\n« Ha d’am breudeur kristen penoz em euz pec'het...\nWar-ze gand ar person he brezegen zo gret,\nEn divez, he lar ro Doue an absolven\nD’ar re holl ho deuz gret ’nho ine ar goulen.\nPa hen deuz ho sakret en oferen divin\nHe kinnig he unan ar bara hag ar gwin :\nAr bara neur larad : Kemerit ha debrit.\nKrist torraz ar bara ; ne larez ket : Lounkit.\nPetra eo neuze ta an tamik bara kan\nRo neur feson iskiz da lounka ar roman ?\nHag ar c’halis. Perag e vefe fall hirio\nPez pad daouzek kant vla oa mad e kement bro ?\nEur zelladen, arog achui hon histor,\nWar hom c’hamaraded.\nLoranz eo ar Mentor,\nAn orakl barz ar vro.\nEn eun ti nevez koant\nHanvet Ker-Paul-Lolo, kement beg fin neuz c’hoant,\nA drog he goz peziou, ober tam lip-he-bao,\nPep seurt meuz dilikat e kav eno atao.\nRag Lolo zo tremen mestrez keginerez\nHa koantoc’h evit Paul ne zeuz servijerez.\nLaou an Dero ne oar awalc’h trugarekad\nAn Aotrou d’em beza ambrouget en hent mad.\nAn Dero koz brema lorc’h ennhan gand he vab\nHe c’half, vel an dud all : mabik henan ar pap.\nIvona leshanvet Keritron ar Genkis\nD’abardae pemdez a zisk ar c’hatekis\nD’eur rummad bugale, ha d’ar sul ’nhi gichen\nE kanont holl salmou epad an oferen.\nIvona, Ivona, koulmik koant ouz an ee\nHa binniget ganthan, war da zaoulin hirie\nA welomp gand eurvad eur pennik alaouret\nO rei he c’hoarz kenta d’he dud hen kar meurbet.\nOh ! mar goa brao gwelet warlene an elik,\nHe vleo melen etal re wen erc’h an tadik,\nOc’h ober war e vrec’h lammoïgou a stad,\nO planta he zornik ’nhe c’hinou, ’nhe lagad,\nHag heman sederik o kinnig c’hoaz d’an el\nHe varo da sacha a sach kement a c’hel...\nHirio, p’en deuz paket he genta vragezen,\nZiskouez weo eun de kavout lost he bellen.\nHe vrassa plijadur eo redeg digabestr\nHa war ar ponsinet kommans he zamik mestr.\nEun tam kuign diganthan eur wech dap azorik\nMed arog renk senti hag ober chiboudik.\nEur wech all lekeio war eur gador minet,\nHe gas bihan, hag hen, en em kredi kuzet\nAdreg ar varigner, laro : koukou ! kakao !\nRa vezo gand he dud ken evuruz atao !\nOh ! ia, bezit e peoc’h, Loranz hag Ivona,\nHa loskit ar re zod war ho lerc’h da gana.\nBez eüruz, Laouik, rak mar gout tamallet\nGand eur rum, gant darn all furoc’h ezout meulet.\nBezit holl binniged ! Ra welfot da viken\nAn enor hag ar peoc’h o ren er Franz kristen !\nI Ar verc’h vihan hag an tad koz\nII Sonjou an tadik koz\nIII Eur c’hamarad nevez\nVI Eur gentel\nVII Nozvez lugernuz\nVIII Seurez wenn\nIX En em zaludi reont\nXI Gwestl nevez\nXII Eur zac’h\nXIII An dek gourc’hemen\nXIV Eur beden\nXV Laouik er skol\nXVI Avel d’ar vil\nXVII Eun natur vad a zen\nXVIII Al lizeren a laz\nXIX Ratoz buan\nXXI Bevet al liberté\nXXII Eun dimez e brezounek\nXXIII Eur chapel katolik koz en Breiz-Izel\nEN BREIZ IZEL\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Ivona/a-bezh&oldid=158829 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 Ebr 2020, da 08:33.