Dispac'h Greantel - Wikipedia\n(Adkaset eus Dispac'h greantel)\n13 Du 2012 : lakaet eo bet ar pennad-mañ war ar renk evit bezañ anavezet evel « pennad mat ». Gallout a rit reiñ hoc'h ali war ar c'hinnig-se.\nAn Dispac'h Greantel eo an anv bet roet d'ar mare eus Istor ar bed ma voe kemmoù bras ha buan en armerzh, er gevredigezh hag er galvezoniezh. Deuet eus ar Rouantelezh-Unanet e kreiz an XVIIIvet kantved en em strewas an araokadennoù kalvezel betek ma voe kemmet al labour-douar, ar greanterezh ha dre se buhez an dud er bed a-bezh.\nStad al labour en ur vengleuz glaou\nkent an Dispac'h Greantel\nUn troc'h pouezus en Istor e voe an dispac'h-se, pa droas ar gouerien a laboure gant loened da vicherourien a embrege mekanikoù. Tamm-ha-tamm e voe kemmet diazezoù armerzhel ar gevredigezh, pa 'z ejont war-du ar c'henderc'hadur greantel : e-lec'h bezañ fardet gant an dorn e stalioù bihan e voe an traezoù savet marc'hadmatoc'h gant ijinennoù e labouradegoù divent ; kalz tud a zilezas al labour-douar a-benn mont e kêr ma kinnige al labouradegoù muioc'h ag implijoù, ha gopret gwelloc'h.\nAr c'hêrioù a droas da greizennoù dreistpoblet gant micherourien baour, alese ganedigezh mennozhioù politikel nevez a stummas ar bed a-vremañ : frankizouriezh ha sokialouriezh, da skouer.\nBras-divent e voe levezon an Dispac'h greantel er bed a-bezh. Adal 1870 e voe ur bazenn nevez e diorroadur ar reizhiad kevalaour, pa c'hoarvezas an Eil Dispac'h Greantel : dre an araokadennoù teknikel hag armerzhel e voe ijinet listri dir, trenioù hag, adal 1873, ar c'heflusker helosk diabarzh hag an tredan.\nLod istorourien a laka dibenn an Dispac'h Greantel war-dro ar bloavezh 1820, hogen kenemglev zo etrezo evit lavaret ne oa an Dispac'h-se nemet deroù un heuliad kemmoù a bad betek hiziv an deiz. Darn anezho a laka an Eil Dispac'h Greantel da gregiñ raktal goude 1820.\nDizemglev zo c'hoazh etre an istorourien diwar-benn pennabeg an Dispac'h Greantel hag a-zivout ar fed ma loc'has e Bro-Saoz – diwar an tabut-se e voe kroget da studiañ an darvoudoù dre ar skiantoù.\n3 Argerzh ar greantelaat\n3.1 Mekanikoù dre vurezh\n3.1.1 Ganedigezh ar greanterezh arnevez : ar gwiadeier\n3.1.2 An houarnouriezh\n3.1.3 Ar mengleuzioù\n3.1.4 Ar gimiezh\n3.1.5 Ar mekanikoù-binvioù\n3.1.6 An doug hag ar c'hevredadoù-kellid\n3.2 An dispac'h el labour-douar\n4 An dud\n4.1 An dispac'h poblañsek\n4.2 Aozioù ar vuhez\n4.3 Ar stourmoù kentañ\n5 An Dispac'h Greantel er bed\n5.1 Treuzkas ar ouiziegezh\n5.3 Norzhamerika ha Japan\n6 An Eil Dispac'h Greantel\n6.1 Dizoloadennoù hag araokadennoù pennañ\n6.2 Kemmadennoù en armerzh\nGant ar Gall Louis-Guillaume Otto (1753-1817) e voe implijet an anv Révolution industrielle en ul lizher a skrivas d'ar 6 a viz Gouere 1799 pa oa kannad e Washington er Stadoù-Unanet. Gant Adolphe Blanqui (1798-1854) e voe arveret en-dro e 1837. Gant Friedrich Engels e voe implijet ivez e 1844 war divoud Bro-Saoz. Pelloc'h e voe skignet a-drugarez da gentelioù roet gant ar Saoz Arnold Toynbee e 1881.\nPhilipp Jakob Loutherbourg the Younger, 1801\nSklêrijennet eo kêr gant ar fornioù-houarn\nEr Rouantelezh-Unanet e krogas, e deroù an XVIIIvet kantved, er rannvro anvet Shropshire ma oa kailh houarn hag ar stêr Severn d'o zreuzkas,,. Diwar kement-se e voe ganet an tachennoù greantel tro-dro d'ar gêr anvet Coalbrookdale. Labouradegoù a voe savet a-c'houde ijinadennoù nevez. Abalamour ma felle da Vro-Saoz kuzhat hec'h emdroadur diouzh peurrest ar bed e voe berzet d'an dud o devoa labouret en ul labouradeg kuitaat ar vro.\nLies eo an abegoù da c'hanedigezh an Dispac'h Greantel e Breizh-Veur a-douez an holl vroioù all ; diouzh an eil tu ez int un asked eus un tolpad darvoudennoù en armerzh Europa an XVIIIvet kantved, ha diouzh egile un heuliad eus an dispac'hoù saoz er XVIIvet kantved.\nGwir eo e oa e Breizh-Veur ur strobad fedoù a skoazellas ganedigezh ar c'hemmoù bras.\nAr XVIIvet kantved e voe Kantved ar Sklêrijenn, ma lakaas tud goulennoù diwar-benn an doare ma ya ar bed en-dro.\nDreist ar re all e oa galloud ar verdeadurezh breizhveurek, da lavaret eo he morlu hag he lestraz kenwerzhel.\nStabil e oa ar politikerezh e Breizh-Veur d'ar mare : brezel ebet er vro, petra bennak ma oa o vrezeliñ en diavaez.\nUn impalaeriezh trevadennel e oa Breizh-Veur, ar pezh he lakae mestrez war kenwerzh ar bed, a zegase arc'hant evit an enklaskoù skiantel ha teknikel.\nE Breizh-Veur he-unan e oa ur c'hementad mat eus an danvezioù a oa rekis evit fardañ ha boueta ar mekanikoù nevez ; ouzhpenn da se e kaved en Impalaeriezh danvez all marc'had-mat evel koton ha sukr. Ar sklaverezh a oa e meur a vro e diabarzh an Impalaeriezh, ar pezh a lakae da espern arc'hant evit sevel labouradegoù.\nNebeutoc'h a zouaroù da labourat a oa e Breizh-Veur eget er peurrest eus Europa.\nDiorret ha stabil e oa reizhiad ar bankoù.\nDistag diouzh lezennoù ar Stad e oa reolennoù ar c'henwerzh-diabarzh.\nUn enezenn eo Breizh-Veur, neuze e c'hallas chom en diavaez eus ar brezelioù a oa war ar c'hevandir europat.\nDa get e oa aet ar boazioù gladelour er reizhiad kevredigezhel ; kevarzh hag en o frankiz e oa an dud,,.\nEm strewiñ a reas an Dispac'h dre Europa hag Amerika, er Stadoù-Unanet dreist-holl, e deroù an XIXvet kantved.\nArgerzh ar greantelaatAozañ\nAr ganol etre Naoned ha Brest\nUn argerzh pazennek e voe an Dispac'h Greantel, ha deuet eo an argerzh-se da vezañ ar patrom klasel eus emdroadur ur gevredigezh labourerien-douar en unan gêrel ha greantel.\nEl liester, An dispac'hoù greantel eo an anv a roer da lies houladennoù greantelaat a dizhas broioù ar bed an eil war-lerc'h heben : Belgia, Spagn, Bro-C'hall, Alamagn ha Stadoù-Unanet Amerika etre 1800 ha 1850, ha kent 1900 Norzh Italia, Rusia ha Japan (e 1868).\nA-douez ar c'hemmoù bras a voe degaset gant an Dispac'h Greantel e buhez an dud e voe war un dro ur c'hresk er boblañs, dispac'hoù el labour-douar, an doug hag ar c'henwerzh, ar skiantoù lakaet da dalvezout er greanterezh hag ar c'hevala o kemer mui-ouzh-mui a bouez en armerzh.\nEn tu all d'ar c'hemmoù-se e c'hoarvezas an Dispac'h Greantel e-kerzh ur c'hantved a gempouez en darempredoù etrebroadel (brezel bras ebet etre 1815 ha 1914), er reizhiad voneizel (monc'hwezh ebet) hag er reizhiad armerzhel (asantet e voe ma vije ar marc'hadoù o ren).\nEn deroù e voe ardivinkaet greanterezhioù ar gwiadegoù, an houarn hag ar glaou ; da c'houde e voe skignet an ijinadennoù nevez en tachennoù all.\nAesaet e voe ar c'henwerzh pa voe toullet kanolioù bageüs — eus 1805 betek 1842 e padas al labourioù evit kanol Naoned-Brest, gwellaet an hentoù ha rouedad an trenioù.\nKresket a-galz e voe ar c'henderc'hadur pa voe staliet mekanikoù dre vurezh, a veze bouetet gant glaou.\nMekanikoù dre vurezhAozañ\nMekanik dre vurezh James Watt\nUnan eus devouderioù pouezus en diorroadur an Dispac'h Greantel e voe deroù un heuliad ijinadennoù kalvezel a voe lakaet e pleustr evit gwellaat ar c'henderc'hañ : biskoazh c'hoazh en Istor ne oa bet ul liamm ken eeun ha ker berr etre skiant ha greanterezh.\nHep mar e voe ar mekanik dre vurezh an ijinadenn bennañ en Dispac'h Greantel. Gant ar Saoz Thomas Newcomen (1663-1729) e voe ijinet, ha gant ar Skosad James Watt (1736-1819) e voe gwellaet ha lakaet e par. Da gentañ e voe implijet er mengleuzioù evit tennañ an dour diouto ha degas ar glaou betek ar gorre ; adal ar bloavezhioù 1780 e voent lakaet da labourat e lec'hioù ma ne c'helled ket ober gant mekanikoù kaset dre zour : da gas aer er fornioù ma farded houarn, da valañ pri da fardañ podoù ha listri, da labourat e labouradegoù a bep doare.\nJames Watt en devoa troet ur mennozh kalvezoniel en un doare efedus ha marc'had-mat da kenderc'hañ gremm, hag ur c'hantved-pad e voe ar mekanik dre vurezh rouanez ar greanterezh.\nAn implij eus mekanikoù dre vurezh e greanterezh ar gwiadegoù e voe ar c'hentañ doare da ober gant gremm diazezet war ar glaou, hag a-drugarez d'ar bern arc'hant a voe postet e c'halled lakaat mekanikoù da labourat e-lec'h nerzh an dud hag al loened. An houarn a voe pouezus ivez : digoret e voe mengleuzioù nevez, alese ijinadennoù nevez evit brasañ gounid ar greanterezh.\nDre ober koulz gant glaou ha gant houarn e voe diorroet an houarnouriezh, ha mekanikoù brasoc'h-brasañ, galloudusoc'h-galloudusañ a voe fardet evit ar mengleuzioù, al labouradegoù hag an doug.\nDiwar implij ar glaou, an houarn hag ar mekanikoù dre vurezh e voe ganet an ardivinkerezh, da lavaret eo an arver ledan eus ardivinkoù evit kemer lec'h nerzh an dud hag al loened.\nGant en nevezentioù teknikel e teuas un doare nevez da frammañ al labour.\nKorfuniadoù artizaned o labourat e stalioù-labour savet en oberiadegoù e oa diazez ar reizhiad armerzhel kent an Dispac'h Greantel : lies artizaned pep a vicher resis dezho a laboure pep hini diouzh e du en ur stal vras da fardañ gant an dorn traezoù unan-hag-unan. Gant ar mare greantel e voe kemmet an traoù : frammet e voe ar c'henderc'hadur gant mekanikoù o labourat hag un urzhaz eus ar perc'henn betek ar micherour, kement-se evit fardañ kalz traezoù heñvel bemdez.\nTamm-ha-tamm ha dizehan e teuas war wel an embregerezhioù greantel nevez, disheñvel-bras diouzh an oberiadegoù kozh. Dont a reas ar vicherourien da vezañ distag diouzh frouezh o labour, ha dibersonelet e voe an darempredoù etrezo.\nGanedigezh ar greanterezh arnevez : ar gwiadeierAozañ\nBulzun-nij John Kay\nE deroù an XVIIIvet kantved ne veze nezet nemet gloan gant artizaned a laboure en o stal dezho. Un nebeud lin ha koton a veze labouret a-wezhioù ivez da werzhañ d'ar binvidien. Diwar ar c'henwerzh trevadennel e tiorroas ar gwiadiñ koton, en Impalaeriezh breizhveurek dreist-holl. Betek deroù an 18vet kantved ne zeue an danvezioù koton nemet eus India pe dost, ha gant kompagnunezhioù galloudus evel an East India Company ("Kompagnunezh India ar Reter"). En Europa e voe stourmet ouzh ar c'hompagnunezhioù-se gant oberiadegoù lec'hel a rae war-dro ar gloan hag ar seiz, a zeuas a-benn e dibenn ar bloavezh 1700 da verzañ an enporzhiañ gwiadoù eus India. Al lezenn-se a zigoras an hent da Indianed a imbourc'has koton kriz eus India hag adalek 1790 eus ar plantadegoù ma laboure sklaved er Stadoù-Unanet.\nEn deroù ez eas un tamm mat eus ar gwiadoù war ar marc'had-diabarzh ; kement-se a ziazezas un armerzh eskemmus a ziorroas rouedad an doug er vro. Buan avat e voe ar marc'had-diavaez andon wirion ar c'hresk : ne oa kevezerezh ebet er marc'had nevez-se ha muioc'h ag arc'hant a zegase, ar pezh a gasas da ardivinkadur ar gwiadiñ greantel ha da ijinañ mekanikoù nevez.\nPemp deiziad zo bet pouezus-kennañ en istor ar gwiadiñ greantel :\n1733 : John Kay a ijinas ur stern-gwiadiñ a laboure buanoc'h a-drugarez d'ur vulzun-nij.\n1764 : James Hargreaves a ijinas ar spinning jenny, ur mekanik da nezañ koton.\n1768 : Richard Arkwright a ijinas ar water frame ("stern-dour"), ur mekanik da nezañ kaset gant nerzh ur veilh-dour.\n1779 : Isaac Crompton a ijinas ar spinning mule, anezhi ur meskaj etre water frame ha spinning jenny.\n1789 : ar c'hentañ stern-gwiadiñ graet en houarn ha lusket gant ur mekanik dre vurezh.\nGant gounidoù al labour-douar troet en embregerezh kevalaour, gant re ar c'henwerzh tramor ha re an trevadennoù e voe arc'hantaet al labouradegoù kentañ. Arc'hant a voe postet en arsanailhoù koulz hag el labouradegoù gwiadel ha metalourel. E berr gomzoù, ken nebeut ag arc'hant e oa ret postañ er c'hoton ma c'hellas an embregerezhioù kreskiñ hep ma vije ret dezho klask kellidoù en diavaez.\nen Abercwmboi, Kembre\nAn houarnouriezh a reer eus metalouriezh an houarn, ar potin hag an dir.\nE prenn e oa ar mekanikoù kentañ el labouradegoù-gwiadiñ, betek ar bloavezh 1732 pa lakaas Abraham Darby I (1678–1717) glaou-kok e-barzh un uhelfornell.\nGlaou-kok a reer eus glaou a zo bet poazhet a-benn e zizeouliañ hag e zisec'hiñ betek ma teuje kalet evel maen. Implijet e vez en uhelfornelloù evit teuziñ kailh houarn a roio potin da gentañ ha dir war-lerc'h.\nDre se e loc'has an houarnouriezh, hogen tost d'ur c'hantved a dremenas kent ma kemerje ar glaou meinel lec'h an hini plantel rak daoust da intrudu A. Darby ne voe ar bazenn veur gentañ en houarnouriezh nemet e 1775 pa voe tro da implijout mekanik dre vurezh James Watt er govelioù.\nAn ezhomm a houarn evit fardañ mekanikoù ha binvioù da labourat an douar, mekanikoù evit ar greanterezh, dafar-brezel ha hentoù-houarn a greñvaas an houarnouriezh. Div ijinadenn a lakaas kresk er c'henderc'hadur : argerzhioù ar bresadur (saozneg : puddling), bet ijinet gant ar Saoz Henry Cort' (1740-1800) e 1783 evit gwellaat an houarn dre lemel ar c'harbon dioutañ, hag al laoniadur evit fardañ barrennoù houarn.\nBuan e voe kendeuzet bresadur ha laoniadur, neuze e voe staliet uhelfornelloù tost d'ar mengleuzioù peogwir e oa ar glaou marc'had-mat, puilh ha gwrezus-kenañ.\nEr bloavezh 1740, ur moñcher-alc'hwezer saoz anvet Benjamin Huntsman (1704-1776) a gavas an doare da galetaat an dir, hogen a-gementadoù bihan ha ker.\nLieskementet dre 100 e voe kenderc'hadur an teuzerezhioù saoz etre 1750 ha 1850 ; dreist greanterezh ar c'hoton e tremenas an houarnouriezh a-fed kenderc'hadur ha nevezentioù kalvezel.\nE 1856 ez ijinas ar Saoz Henry Bessemer (1813-1898) e gemmer : dre buraat ar potin gant aer e farder houarn pe zir marc'had-mat ha gweñv a-walc'h.\nBangounell dre vomeder (1817)\nAbred e krogas istor ar mengleuzioù e Breiz-Veur, e Kembre pergen. Tri doare mengleuzioù a oa kent donedigezh ar mekanikoù dre vurezh :\nkleuziet e veze gorre an douar en ur heuliañ ar wazhenn c'hlaou a oa tost dezhañ, pe\ntoullet e veze riboulioù danzouar e tor ur menez glaouek ;\npa oa tu d'en ober e veze toullet a-serzh en douar da vont da dapout ar gwazhennoù glaou, hogen kudennoù a oa evit tennañ an dour kuit.\nRet e oa neuze skarzhañ an dour a-sailhadoù evel diouzh ur puñs, pe toullañ ur ganol a-dreuz evit ma tiverje dre ar pouez-traoñ. Gant ar mekanikoù dre vurezh e voe aesaet al labour : bangounelloù dre vomeder a skarzhe an dour, ha tu a voe da doullañ donoc'h a-benn tapout muioc'h a c'hlaou.\nAr riboul dindan ar stêr Davoez\nUn araokadenn veur a voe er gimiezh pa voe kenderc'het dek gwezh muioc'h a zanvezioù en un taol ; buan e voe fardet dafar diwar efedoù kimiek reoliet kentoc'h eget dre leskiñ plant pe vezhin evit kaout ludu soud (NaOH) ha kali (KOH). Pouezus e oa an daou zanvez-se peogwir e vezent implijet e labour ar gwiadoù, ar gwer, ar soavon hag ar paper. Trenkenn sulfurik a veze graet ivez, a servije evit diverglañ an houarn ha gwennaat an dilhad.\nWar-dro ar bloavezh 1800 ha goude dizoloadenn an dour-Javel gant ar c'himiour gall Claude-Louis Berthollet (1748-1822) a e voe ijinet ar poultr-dislivañ gant ar Skosad Charles Tennant (1768-1838), ar pezh a grennas a-galz an amzer rekis evit gwennaat ar gwiadoù el labouradegoù : eus meur a viz e tremenas d'un nebeud devezhioù hepken. Brasañ labouradeg kimiel ar bed e voe hini Charles Tennant e Glasgow.\nE 1824 e lakaas ar Saoz Joseph Aspdin (1778-1855) breved war un doare kimiek da fardañ simant, a voe un nevezenti bras er sevel-tiez. Un nebeud bloavezhioù goude e voe implijet simant da sevel ar riboul dindan ar stêr Thames, hag un tregont bloavezh war-lerc'h e servijas da sevel rouedad ar c'hanoù-deskarzh e London bet digoret e 1843.\nGoude 1860 e voe Alamagn mestrez war ar gimiezh er bed, a-drugarez d'he livadurajoù pergen.\nUn turgn eus 1911\nHep mekanikoù-binvoù ne vije ket bet tu da sevel mekanikoù evit an Dispac'h Greantel. E-kerzh an XVIIIvet kantved e oa bet fardet ar re gentañ evit ar voñcherien da genderc'hiñ pezhioù bihan a-steudadoù. Diwar patrom an horolajoù e voe savet ar mekanikoù kentañ evit greanterezh ar gwiadoù.\nKilvizien a save ar mekanikoù-se peogwir e oant graet e prenn ; da c'houde e laboure goved ha turgnerien da fardañ an tammoù metalek. Nebeud a vetal a veze arveret rak rouez e oa ha ne oa ket trawalc'h a vekanikoù-binvioù ; kudennoù a save gant ar prenn em zistumme hervez tommder ha glebor an amzer. A-feur ma yeas an Dispac'h Greantel war-raok e voe graet mui-ouzh-mui gant mekanikoù metalek o framm, graet unan-hag-unan gant an dorn.\nTurgnioù a oa dija e stalioù an artizaned ; trogleuzerezioù e voe ar mekanikoù-binvioù bras kentañ a voe implijet evit fardañ an ijinennoù dre vurezh kentañ. E deroù an XIXvet kantved e teuas raboterezioù ha limerezioù.\nKalz mekanikoù-binvioù a voe kenderc'het evit arsanailhoù al luioù.\nAn doug hag ar c'hevredadoù-kellidAozañ\nE 1829 e voe dibabet arverañ ar stlejerez-se etre Liverpool ha Manchester, da 40 km/h.\nA-bouez-bras e voe gwellaat an doug evit ma c'hallje ar marc'hadourezhioù mont aes eus an eil lec'h d'egile. Dav e voe neuze krouiñ hentoù, astenn an doug dre stêrioù, toullañ kanolioù bageüs, ha lakaat ar mekanikoù dre vurezh e pleustr en dougoù dre zouar, dre zour ha dre vor.\nAr merdeerezh dre vurezh e voe an nevezenti pennañ e pazenn gentañ an Dispac'h Greantel. Adalek dibenn an XVIIIvet kantved e oa bet klasket lakaat mekanikoù da gas listri, hogen ne voe disoc'h talvoudus ebet kent deroù an XIXvet kantved.\nE 1807 : al lestr North River Steamboat (anvet Clermont diwezhatoc'h), ijinet gant an amerikan Robert Fulton (1765-1815), a voe al lestr-dre-vurezh kenwerzhel kentañ ; dougen a reas tud war ar stêr Hudson etre Albany ha New York City, ha dre se e wellaas an doug dre stêrioù er bed a-bezh.\nE 1812 e savas a an ijinour skosat Henry Bell (1767-1830) a lestr Comet, a voe al lestr kenwerzhel kentañ kaset dre vurezh en Europa, oc'h ober monedone etre Glasgow ha Helensburg war ar stêr Clyde.\nE 1819 e voe treuzet ar Meurvor Atlantel gant ul lestr-dre-vurezh amerikan anvet Savannah.\nDiorroadur an hentoù-houarn a c'hoarvezas e kreiz an XIXvet kantved, petra bennak ma krogas war-dro 1814 pa savas an ijinour saoz George Stephenson (1781-1848) ar c'hentañ stlejerez a ruilhe war roudennoù houarn. Taolioù-arnod niverus a voe graet betek 1830, pa voe digoret al linenn-houarn gentañ etre Liverpool ha Manchester.\nKement-se a gasas ezhommoù an hentoù-houarn d'ur bazenn nevez en Dispac'h Greantel liammet gant an houarnouriezh rak ret e voe kenderc'hiñ kementadoù bras a houarn hag a zir.\nDa heul ar stad nevez-se en armerzh e voe krouet ur marc'had-kellidañ na oa ket anezhañ c'hoazh, hag a roas tro da bostañ kalz arc'hant el linennoù-houarn. Gant gounidoù bras al labour-douar hag ar gwiadañ breizhveurek e voe broudet ar marc'had da glask postadurioù nevez ; diaesoc'h-diaesañ e oa lakaat arc'hant er gwiadiñ hag en hentoù-houarn, hogen taolioù-arnod Stephenson a lakaas da postañ an arc'hant a oa — war-dro gounid ur bloavezh — er rouedad trenioù. A-barzh 20 vloaz e teuas ar gevalaourien a-benn da sevel ur rouedad a-zoare ha da dapout gounidoù bras, tra ma c'hallas ar rannvroioù ober heñvel dre arbennikaat al labour-douar ha gwerzhañ o c'henderc'hadoù e pep lec'h a-drugarez da rouedad an doug.\nDiwar al lusk-se e voe krouet bankoù adal 1780 ha kevredadoù-kellid da heul, a-benn skoazellañ an diorroadur greantel.\nAn dispac'h el labour-douarAozañ\nUn dornerez e 1881\nDre ma oa muioc'h a dud da vagañ e rankas al labourerien-douar kenderc'hiñ muioc'h, ar pezh a oa diaes en abeg da barkeier re vihan dasparzhet fall ha d'ar reizhiad hengounel a barkeier digor. Ret e voe kemmañ an doare da verañ an douaroù aradus.\nGant an dro-spered nevez-se e tivizas perc'henned an douaroù klozañ ar parkeier ha krouiñ atantoù brasoc'h ha dizalc'h an eil re diouzh ar re all. Etre ar bloavezhioù 1700 ha 1810 ez embannas Breujoù ar Rouantelezh-Unanet kantadoù ag Enclosure Act-où ("lezennoù-klozañ"), o devoe daou heuliad pennañ : lakaat un diwezh d'ar reizhiad aotrouniek ; argas kouerien pe o zreiñ da zevezhourien rak ne oa ket an holl berc'henned pinvidik a-walc'h evit kas ar c'hlozadurioù da bennvat. Lod perc'henned vihan a rankas gwerzhañ o douaroù ha mont e kêr da chom ha da labourat el labouradegoù.\nGant ar framm nevez-se e voe tro da zegas doareoù ken nevez all da genderc'hiñ.\n• Ar gounezerezh dizehan dre irvi.\nAbaoe ar bloavezhioù 1700 e veze hadet en irvi gant harp ararioù tric'hornek, ar pezh a aesae al labour hag a grenne an niver a loened rekis dre ma oa tu da dreiñ an douar buanoc'h hag en un doare efedusoc'h.\nArver haderez Jethro Tull (1674-1741) a voe un araokadenn veur : ur gael houarn evit digeriñ an erv, ur sailhad hadoù da lakaat ennañ hag ur rastell evit e c'holeiñ a yae d'he sevel. Kuzhet diouzh al laboused e veze an hadoù, hag a-renkennadoù eeun e kreske ar plantennoù.\n• An treiñ-trevadoù nevez, an diletoniñ hag ar peuriñ.\nTamm-ha-tamm e voe dilezet an doare kozh da gemmañ trevad pep trede bloavezh, hag e-lec'h lezel un dachenn da vont da zouar-leton e voe gounezet legumaj ha geot warni. Ar reizhiad Norfolk eo homañ, ar pal dezhi kreskiñ gorread an douaroù labouret.\nDre c'hounez legumaj ha geot e voe tro da gaout boued-chatal e-pad ar goañvezh ha, dre gas al loened da beuriñ, da wellaat struj an douar gant an hañvouez.\nA-drugarez d'an nevezentioù-se e voe muioc'h a voued matoc'h evit poblañs niverusoc'h-niverusañ ar c'hreizennoù greantel ; pinvidikaet e voe al labourerien-douar, a c'hallas prenañ danvezioù greantel.\nDa geñver framm ar gevredigezh e voe an Dispac'h Greantel trec'h bourc'hizelezh perc'henned al labouradegoù hag ar genwerzhourien war an noblañs. Pa oa ar reizhiad kevalaour o kregiñ da ren e voe ar gevredigezh rannet etre bourc'hizelezh ha tavantiezh\n. Ar vicherourien a gave gopr el labouradegoù met dister e oa an aozioù labour, gant devezhioù hir lusket gant mentadur ar mekanikoù. Gwir eo e oa bet diaes al labour pell kent an Dispac'h Greantel.\nAn dispac'h poblañsekAozañ\n"Cottonopolis" e Manchester\nLivadur eus 1840\nBras e voe ar c'hresk e poblañs Breizh-Veur ha hini Europa : eus 140 milion e 1750 e pignas betek 187 milion e 1800 ha 266 milion e 1850. E Breizh-Veur e krogas adalek ar bloavezhioù 1740-1750 ; doublet e voe ar boblañs e 1821 ha triplet e 1861. Daou abeg a voe da gement-se : digreskiñ a reas feur ar verventi ha kreskiñ un tammig a reas ar feur-genel.\nPeogwir e voe gwellaet dere an dud dre vras e voe muioc'h a vugale ganet ha muioc'h anezho o tizhout an oad-gour tra ma veve an dud pelloc'h. Predoù reoliekoc'h gant muioc'h a voued distag eus sav-diskenn an eostoù a lakaas an dud kreñvoc'h dirak ar c'hleñvedoù. Araokadennoù er vezegiezh hag er yec'hedouriezh a voe pouezus-tre evit lakaat merventi ar vugale hag ar mammoù da gilañ.\nA-feur ma kreskas ar boblañs e kreskas ar greanterezh ivez, abalamour ma oa muioc'h a dud gouest da labourat ha ma voe ar genderc'herien broudet da ijinañ doareoù nevez da labourat.\nA hent all e c'hoarvezas un darvoudenn boblañsek all : an enbroadegoù. Daou zoare anezho a voe : tud ar maezioù a yeas er c'hêrioù, hag un niver bras ag Europiz a yeas da Amerika ha da lec'h all — o kempouezañ dre-se ar c'hresk er boblañs en o bro.\nDiwar ar reizhiad greantel ez eo deuet an darn vrasañ eus ar c'hêrioù a-vremañ, en abeg da zivroadur familhoù a-bezh a oa o klask labour. Tra ma oa al labour dornwezhel o vont da get e voe miliadoù a vicherourien oc'h em verniañ er c'hêrioù greantel peogwir e oa ar mekanikoù o kemer o lec'h er parkeier. Manchester, lesanvet Cottonopolis ("Kêrgoton"), e voe ar gêr c'hreantel gentañ er bed. Barcelona e Katalonia a welas he foblañs o tremen eus 175 000 a dud e 1850 da 535 000 e 1900.\nEn tu all da zonedigezh tud eus ar maezioù e kreskas poblañs ar c'hêrioù abalamour ma kreskas ar feur-genel a-c'houde gwellaennoù er boueta hag er yec'hedouriezh. Diwar kement-se e kemmas neuz ar c'hêrioù : diskaret e voe ar mogerioù-tro ha savet tiez nevez, uheloc'h ha kletoc'h a-drugarez da implij dafar nevez evel an houarn hag ar bili-raz, a voe adkavet gant ar Saoz John Smeaton (1724-1792) e 1756 goude bezañ bet kollet e-pad 1 300 bloavezh.\nAozioù ar vuhezAozañ\nKarterioù greantel e London, 1870\ngant Gustave Doré\nDreistbevañ kentoc'h eget bevañ a rae renkad nevez al labourerien, gant devezhioù a 12, 14 pe 16 eurvezh en eskemm ouzh ur gopr izel a veze termenet gant ar patrom e-unan. Alies, ar yec'hedouriezh fall hag an devezhioù re hir a zegase kleñvedoù a oa diaes da bareañ.\nNe oa gwarez ebet digant ar Stad, na embanne lezenn ebet a-fed aoz al labour. Tu a oa da zic'hoprañ al labourerien evit an disterañ abeg hep o digoll. Ne emelle ar Stad nemet evit lakaat urzh ha peoc'h en-dro pa save reuz e straed pe straed. Gant Breudoù Breizh-Veur e 1802 e voe embannet al lezennoù kentañ war divoud aoz al labour, gant ar pal krennañ hirder devezh-labour ar vugale da 9 eurvezh ha rediañ ar batromed da zisplegañ al labour dezho. E kreiz an XIXvet kantved, an darn vrasañ eus ar Stadoù europat o devoe embannet o lezennoù kentañ a-fed labour — Bro-C'hall, da skouer, a verzas lakaat bugale yaouankoc'h eget 8 vloaz da labourat.\nBoutin e oa lakaat ar vugale hag ar merc'hed da labourat peogwir e vezent gopret izeloc'h eget ar baotred, daoust dezho kenderc'hañ kement all ; ouzhpenn da se, ne oa redi ebet da vezañ arbennik en implij mekanik pe vekanik. Dibaot a wezh e veze roet un tamm deskadurezh d'ar vugale, galvet ma oant abred da vont da labourat.\nFall e oa al lojeiz ha fall ar boued. Peogwir e oant paour e veve an dud a-vil-vern e bannlevioù lous, saotret, mogedek, hep servijoù foran (dour en tiez, kanoù-deskarzh, straedoù naetaet...) nag esaouennoù digor (leurioù-kêr, liorzhoù...). Friedrich Engels a zeskrivas e 1843 ur familh iwerzhonat a gouske war ur gwele hepken, div gambr ma veve div familh, hag ur riboul danzouar ma veve betek 16 den en deñvalijenn, ar glebor hag ar flaer.\nUr c'houblad labourerien gant daou vugel ne c'hounezent ket a-walc'h evit fardañ predoù fonnus leun a broteinoù. Pa c'hoarveze an dilabour dre gleñved pe wallzarvoud e veze kaset an tiegezh d'an traoñ.\nAr stourmoù kentañAozañ\nKalz micherourien eus ar c'henwerzh a gollas o labour abalamour da vuanded ar greantelaat. Heñvel e voe evit kalz gwiaderien, na oant ket evit derc'hel penn da ijinennoù n'o devoa ket ezhomm a dud arbennik hag ampart evit mont en-dro. An dud-se a vukas o fulor war ar mekanikoù o devoa laeret o labour diganto, hag adal 1811 e klaskjont o freuzañ ha diskar al labouradegoù. Luddites a voe graet eus an dud-se e Breizh-Veur, da lavaret eo heulierien Ned Ludd. Buan en em strewas al lusk dre Europa a-bezh, gant an hevelep abeg : aon o devoa an dud rak bezañ dilabour ha paour abalamour d'an nevezentioù kalvezel. Ar Stad breizhveurek a embannas lezennoù evit gwareziñ ar greantelerezh.\nEn tu all d'ar fulor enep ar mekanikoù, aozioù fall al labour hag ar goproù dister a zegase stourmoù a roas lañs d'an emsavadegoù kentañ ; diskrogadegoù ha kendiskuliadegoù a voe an arouez d'al lusk-se. Pelloc'h, kement-se a voe an diazez da gemmoù pouezus en armerzh, ar politikerezh hag ar gevredigezh : digor e oa ar brezel etre ar labourerien hag ar gevalaourien.\nBreizh-Veur, er bloavezh 1825, a voe ar Stad kentañ o reiñ d'al labourerien ar gwir d'em vodañ en uniadoù. D'an 21 a viz Meurzh 1884 e voe graet heñvel e Bro-C'hall, hag e 1902 e Spagn.\nAn Dispac'h Greantel er bedAozañ\nTreuzkas ar ouiziegezhAozañ\ngant Joseph Wright of Derby (ca. 1766).\nMeur a zoare a oa da dreuzkas ar ouiziegezh nevez.\nUr wezh desket ganto un dro-vicher — a-wezhioù dre zreveziñ micherourien all — e c'halle al labourerien mont da lec'h all da glask bezañ gopret uheloc'h ; alies e kemere den pe zen penn an hent da zastum titouroù a-benn bezañ ampartoc'h ha gounez muioc'h ag arc'hant.\nA-hed an Dispac'h Greantel e voe aozet troiadoù-studi gant Europiz hag Amerikaned. Lod Stadoù, Bro-C'hall ha Sveden en o zouez, a c'hopras tud evit mont da studiañ an teknikoù nevez. E broioù all evel Breizh-Veur hag ar Stadoù-Unanet e voe aozet troioù-studi gant embregerezhioù e felle dezho gwellaat o doareoù da genderc'hañ, prenañ mekanikoù arnevez ha stummañ un nebeud tud da ober war o zro.\nUn doare all da skignañ ar ouiziegezh e oa rouedad ar brederourien ma veze studiet ar brederouriezh naturel"", da lavaret eo ar skiantoù, hag alies an doareoù d'o lakaat da dalvezout en oberiadegoù.\nHolloueziadurioù a voe moullet a zeskrive an nevezentioù, evel Lexicon John Harris (1704), Cyclopaedia Abraham Rees (1802-1819), Descriptions des Arts et Métiers, hag Encyclopédie Diderot ha D'Alembert (1751-1772). Troioù-micher ar broioù all a veze displeget enno dre engravadurioù brav ha spis. E dibenn an XVIIIvet kantved e voe embannet kelaouennoù diwar-benn ar c'halvezouriezh ma kaved pennadoù a-zivout ar brevedoù diwezhañ. E Bro-C'hall e kaved Annales des Mines adal 1794, ma veze embannet karnedoù-beaj an ijinourien c'hall a yae da Vreizh-Veur da studiañ an troioù-micher nevez.\nFinnieston Crane e Glasgow\nUr c'havr-houarn divent a servije da lakaat marc'hoù-du war listri o c'hase da bellvro.\nE kreiz an XIXvet kantved en em astennas an Dispac'h Greantel da Velgia, Bro-C'hall, ar broioù alamanek, Suis hag Euskadi da gentañ. Dizingal e voe an argerzh er peurrest eus Europa : diwanañ hepken a reas e Skandinavia, gant an doare kozh e kendalc'has Europa ar Reter war-bouez Polonia, Ukraina, Moskov ha Sant-Petersbourg. Da ziwezhañ e voe Stadoù ar Mor Kreizdouarel, ma voe dizingal-kenañ an Dispac'h Greantel etre an Norzh hag ar Su e pep bro ; en Italia da skouer e voe savet labouradegoù en Norzh pa chome ar Su war-lerc'h ; e Spagn e voe tizhet Euskadi, Asturies ha Katalonia tra ma chomas kreñv al labour-douar en Andalousia hag e Kastilha.\nLinennoù-houarn a voe staliet e pep lec'h ar pezh a voe ur benveg-brezeliñ da gentañ, hag unan a beoc'h diwezatoc'h.\nBelgia e voa ar Stad kentañ oc'h heuliañ Breizh-Veur, hogen daoust dezhi bezañ brudet abaoe ar Grennamzer evit he glaou hag he houarn e Wallonia ne c'hallas ober he Dispac'h Greantel nemet adalek rannadur Rouantelezh Unanet an Izelvroioù, pa c'hallas ar Stad Velgiat ren ur politikerezh a-fed greanteladur. E 1835 e voe savet al linenn-houarn gentañ hag e 1847 e voe staliet ar pellgelaouer etre Brusel hag Antwerpen.\nBro-C'hall a zivizas diazezañ he greanteladur war he marc'had kouerel diabarz. Petra bennak ma paouezas gant an Dispac'h Greantel abalamour da Zispac'h 1789-1799 ha da vrezelioù Napoleon Iañ — ar re-se o tegas un digresk er feur-genel ha koshadur ar boblañs — e troas ar vro da unan eus ar galloudoù greantel pennañ a-drugarez d'ar gwiadeier ha d'an houarnouriezh. Adalek 1850 e voe an Dispac'h Greantel kadarnaet gant postadurioù arc'hant er rouedad hentoù-houarn.\nEr broioù alamanek e voe luzietoc'h an Dispac'h Greantel rak meur a zoare marc'hadoù, patromoù politikel, stadoù kevredigezhel hag armerzhel a oa kent ma voe Alamagn unanet gant Otto von Bismarck (1815-1898) e 1871. Rannvro ar Ruhr a heulias ar patrom armerzhel deuet eus Breizh-Veur – mengleuzioù glaou ha houarnouriezh – gant arc'hant gall ha brevedoù saoz ; buan e voe liammet dre hentoù-houarn gant porzhioù-mor Bremen ha Hamburg. Er Reter ne voe ket al labour-douar kaset da get gant ar greanteladur, hag ar vro a-bezh a voe broudet gant ar c'hresk er boblañs. Dre ezhommoù al linennoù-houarn e voe kenderc'het muioc'h a houarn, a zir hag a c'hlaou.\nEn Aostria-Hungaria, rouantelezh Bohemia ha dugelezh Silezia dre o finvidigezh e glaou a droas da greizennoù greantel a vagas marc'had Vienna en Aostria tra ma chomas Hungaria troet war-du al labour-douar hag ar c'henderc'hañ dafar-diazez.\nRusia a loc'has he Dispac'h Greantel pa oa Stadoù all o kregiñ gant an Eil Dispac'h dija. Tresoù pennañ an argerzh rusat e voe emelladur ar Stad, nebeut a embregerezhioù, ur marc'had bihan, ha pouez kreñv ar rouedad hentoù-houarn. Ret e voe enporzhiañ dafar ha trenioù, ar pezh a lakaas kresk bras en dleoù hag a redias ar vro da ezporzhiañ kenderc'hadoù al labour-douar (edoù dreist-holl) diwar-goust ar marc'had-diabarzh. E berr gomzoù, kempouezet e voe mentel ar paeamantoù ha greantelaet ar vro dre baouraat ar gouerien.\nOuzhpenn an hentoù-houarn e voe diorroet ar gwiadeien, hag an houarnouriezh a-c'houde ma voe toullet mengleuzioù houarn ha glaou e Krimea hag e Mor Azov. Eoul-maen a voe dizoloet e Bakou en Azerbaidjan, hag e dibenn an XIXvet kantved e voe Rusia brasañ kendercher eoul-maen ar bed a-bezh.\nE Sveden etre 1790 ha 1815 e voe daou argerzh armerzhel o vont kenstur : adstummet e voe al labour-douar dre grouiñ atantoù bras, binvioù nevez, kenwerzh ar c'henderc'hadoù ha kroget e voe da staliañ labouradegoù bihan e-maez ar c'herioù, an dud o vezañ labourerien-douar en hañv ha micherourien er goañv. Etre 1815 ha 1850 e voe diorroet greanterezh ar mengleuzioù, hini ar gwiadoù ha hini ar prenn. E 1842 e voe staliet dre lezenn ar skol ret ha digoust evit an holl vugale, ar wezh kentañ er bed a-bezh, e 1846 e voe lakaet ar marc'had-diabarzh en e frankiz hag e 1848 e voe embannet ul lezenn diwar-benn ar c'hompagnunezhioù lodennaouet.\nNorzhamerika ha JapanAozañ\nLabouradeg-purañ ar Standard Oil\ne Cleveland, Ohio, e 1899\nEn eil hanter an XIXvet kantved e voe greantelaet ar Stadoù-Unanet ha Japan.\nTri skoilh a voe er Stadoù-Unanet : dindan veli Breizh-Veur e oa an armerzh, nebeut a vicherourerien a oa, ha dister e oa rouedad an doug. Goude ar Brezel-diabarzh hepken (1865) e voe ar mekanikoù dre vurezh trec'h war ar re a oa kaset gant dour, ar pezh a lakaas ar greantelerezh d'em skignañ er vro a-bezh e-lec'h chom e-kichen stêrioù kreñv ar Biz. Ijinusted un nebeud tud evel Samuel Slater pe Robert Fulton, kevret gant enbroadegoù eus Europa, a vroudas ar greanteladur e Reter ar vro. Buan e voe gounezet ar C'hornôg a-drugarez d'al linennoù-houarn.\nDiwar intrudu ar gouarnamant en Amzervezh Meiji (1868-1912) e voe greantelaet Japan' e meur a zoare.\n• Labouradegoù brezeloniel (armoù) a voe savet e Tōkyō hag en Osaka.\n• Broudet e voe an doug dre vor rak re ger e oa sevel ur rouedad trenioù en ur vro veneziek 6 848 enezenn enni\n• Diorroet e voe ar mengleuzioù hag ar gwiadegoù gloan ha seiz.\nKreskiñ a reas ar boblañs : 37 milion a dud a oa e 1880, 50 milion e 1914. Kresk ivez a voe war ar c'hevala a-drugarez da c'hoproù izel. Kement intrudu greantel prevez a voe skoazellet gant ar Stad, alese ur spered ijinus ha nevezer gant an embregerezhioù. A-barzh un nebeud bloavezhioù e voe kreizennet ar greanterezh hag ar c'hevala : deuet e oa Japan a-benn da gendeuziñ ar c'hentañ hag an eil Dispac'h Greantel.\nDrevezañ ar C'hornôg ar reas Japaniz er penn kentañ : ar merdeiñ breizhveurek, ar melestradur gall, al lu hag ar vezegiezh alaman ha doareoù ar c'henwerzh norzhamerikan. Dizale avat, dre ma oant arsellerien ampart-kenañ, e tegasas ar skiantourien japanat nevezentioù er fizik, er matematik, ar vevoniezh hag er vezegiezh.\nAn Eil Dispac'h GreantelAozañ\nAn Eil Dispac'h Greantel eo an anv a zo bet roet d'ar mare etre 1870 ha diwezh ar Brezel-bed kentañ e 1918 ma voe araokadennoù bras er skiantoù hag en teknikoù, ha ma voe boulc'het labouroù war tachennoù an tredan hag ar gimiezh da heul dizoloadennoù a oa bet graet er Stadoù-Unanet.\nMare kengreizadur an embregerezhioù greantel e voe ivez, ha kadarnaet e voe ar reizhiad kevalaour.\nAr Palez Strink e London\nda geñver an Diskouezadeg Veur e1851\nDizoloadennoù hag araokadennoù pennañAozañ\nGremmoù nevez a voe dizoloet. Diouzh an eil tu e voe kenderc'het eoul-maen er Stadoù-Unanet, ar pezh a roas dour-tan evit ar c'hefluskerioù helosk a luskas mekanikoù ar greanterezh ha, diwezhatoc'h, ar c'hirri-tan. Diouzh an tu all e krogjod da implijout an tredan er greanterezh ivez, er goulaouiñ straedoù hag er pellgehenterezh. Gant araokadennoù ar gimiezh e voe fardet danvezioù-tarzh, livioù, temzoù-strujusaat evit al labour-douar.\nEn houarnouriezh e voe kavet teknikoù nevez da buraat ar metaloù ha da implijout an aluminiom, alese ganedigezh metaloù kendeuzet evel an dir diverglus (houarn + karbon + nikel + krom).\nAstennet e voe ar rouedadoù hentoù-houarn, ar pezh a roas tro da vuanaat dasparzh an dafaroù diazez ha da zigeriñ marc'hadoù nevez pelloc'h-pellañ. Erlerc'hiet e voe ar bigi-dre-lien gant re dre vurezh, a voe herrusoc'h c'hoazh goude digoradur kanol Suez ha hini Panamá.\nA-hed an XIXvet kantved e voe ijinet traoù evel ar benveg-luc'hskeudenniñ, ar mekanik da skrivañ, ar pellgelaouer, ar pellgomz hag ar c'harr-tan a voe implijet diouzhtu gant kalzik tud. Dre an nevezentioù-se o devoa an dud ar santad da vevañ en un oadvezh nevez.\nKemmadennoù en armerzhAozañ\nPeogwir e oa bet tizhet ul live uhel en teknikoù e voe kresket kalz kenderc'hadur ar greanterezh, ha buan en em gengreizas lod embregerezhioù evit sevel korrwerzhoù, unwerzhoù, trustoù ha karteloù.\n• Korrwerzh : un niver bihan a embregerezhioù distag an eil re diouzh ar re all zo mistri war ur marc'had bras. Kevezerezh zo etrezo.\n• Unwerzh : un embregerezh hepken zo gouest da bourvezañ un dafar pe ur servij war ur marc'had bras. N'eus kevezerezh ebet. Unpiaou a lavarer ivez.\n• Trust : e 1888 e voe implijet ar ger-se er Stadoù-Unanet, diwar ar saozneg to trust ("fiziout") evit komz eus un embregerezh vras a zo mestrez war meur a varc'had en un domani greantel. Bez' a c'hall an embregerezh-se bezañ ur strollad embregerezhioù a zo bodet dindan beli ur renerezh hepken a fiziont enni. Sevel un unwerzh eo ar pal da gement-se.\n• Kartel : en Alamagn e 1901 e voe goveliet ar ger Kartell evit komz eus un unwerzh ma vez emglev etre ar werzherien a-benn bezañ mistri war ar marc'had, da lavaret eo sparlañ an hent da embregerezhioù all ha brasaat o gounidoù. Ar pal eo mirout ma vije kevezerezh.\nKenstur gant kengreizadur an embregerezhioù e voe hini ar bankoù, a glaskas sevel un unpiaou war kevala an arc'hant.\nDa heul kengreizadur an embregerezhioù ha hini ar bankoù e voe kemmet frankiz ar c'hevezerezh, brasaet ar gounidoù ha dre se, tamm-ha-tamm, etrebroadelet ar reizhiad kevalaour. Evel-se e krogjod da glask marc'hadoù nevez evit postañ ar gounidoù, gwerzhañ ar c'henderc'hadoù ha tapout dafar diazez ; diwar kement-se voe roet lañs da drevadennerezh Afrika hag Azia.\n↑ BROWN Lester Russell, Eco-Economy, Building an Economy for the Earth, Earthscan Ltd, 2003, ISBN 978-1-85383-904-7 Googlebooks\n↑ ISBN 978-2-7555-0109-4\n↑ HUDSON Pat, The Industrial Revolution, Hodder, 1992, ISBN 978-0-7131-6531-9.\n↑ SZOSTAK Rick, The role of transportation in the industrial revolution: a comparison of England and France, McGill-Queen's University Press, Montréal, Kanada, 1991, ISBN 978-0-7735-0840-8\n↑ USHER, Abbott Payson, An introduction to the industrial history of England, University of Michigan Press, SUA, 1920\n↑ UGLOW Jennifer S., The Lunar Men: the friends who made the future 1730–1810, Faber & Faber, London, 2002, ISBN 978-0-374-52888-1\nEmbannadur amerikan : The Lunar Men: Five friends whose curiosity changed the world, Farras Strauss & Giroux, New-York, SUA, 2003, ISBN 978-0-374-19440-6\n↑ KAMEN Henry, La sociedad europea, 1500-1700 / The European Society, Alianza, Madrid, Spagn, 1983, ISBN 978-84-206-2475-4\n↑ Kevarzh, anv-gwan : Kevatal dirak al lezenn\n↑ HOBSBAWM Eric J., The Age of Revolution: Europe 1789–1848, Abacus, 1988, ISBN 978-0-349-10484-3\n↑ INIKORI Joseph E. Inikori, Africans and the Industrial Revolution in England, Cambridge University Press, 2002, ISBN 978-0-521-01079-5 Googlebooks\n↑ MARTÍNEZ CARRERAS José Urbano, Introducción a la historia contemporánea 1770-1918, La Era de las Revoluciones, Historia Universal Istmo, Madrid, Spagn, 2010, pp. 35-36, ISBN 978-84-7090-135-5\n↑ ABED Loïc, Le canal de Nantes à Brest, Éditions C. M. D., Montreuil-Bellay, Bro-C'hall, 1998, pp. 7-46, ISBN 978-2-909826-82-0\n↑ MEIER Gerald M, RAUCH James E., Leading Issues in Economic Development, Oxford University Press, 2000, ISBN 978-0-19-511589-5 Googlebooks\n↑ MURMANN Johann P., Knowledge and competitive advantage: the coevolution of firms, technology, and national institutions, Cambridge University Press, 2006, pp 53-54, ISBN 978-0-521-68415-6\n↑ HILL John E. C., A Social and Economic History of Britain, 1530-1780, Wendelfiel & Nicholson, SUA, 1967\nE spagnoleg : De la reforma a la Revolución Industrial, 1530-1780, Ariel, Barcelona, Katalonia, 1980\n↑ Letoniñ : paouez da labourat un dachenn e-pad ur bloavezh evit ma tiskuizhfe a-benn adtapout he finvidigezh.\n↑ LILLEY S., Men, Machines an History: A Short History of Tools and Machines in Relation to Social Progress, Cobett Press, London, RU, 1948\nE spagnoleg : Hombres, máquinas e historia, Ariach, Madrid, Spagn, 1973.\n↑ Bourc'hizelezh (a.k. benel) : strollad an dud binvidik o ren war ur gevredigezh peogwir int perc'henn war ar binvioù kenderc'hiñ traezoù ha marc'hadourezhioù.\n↑ Tavantiezh (a.k. benel) : strollad an dud a rank labourat en eskemm ouzh ur gopr evit kaout peadra da vevañ.\n↑ HARTWELL R. M., The Industrial Revolution and Economic Growth, Methuen Young Books, London, RU,1971, pp. 339-341 ISBN 978-0-416-19500-2\n↑ Building construction: the reintroduction of modern concrete, en Encyclopedia Britannica\n↑ ENGELS Friedrich, La situation des classes laborieuses en Angleterre dans les grandes villes, Mille et une Nuits, Paris, Bro-C'hall, 2009, ISBN 978-2-7555-0109-4\n↑ Diskrogadeg : meur a labourer o paouez da labourat evit diskouez d'ar patrom ez int drouklaouen evit abeg pe abeg.\n↑ Kendiskuliadeg : dibunadeg labourerien e kêr a-benn diskouez ez int drouklaouen.\n↑ Bez' e vez embannet c'hoazh : Annales des Mines\nInternet Modern History Sourcebook: Industrial Revolution (en)\nThe Day the World Took Off Video diwar-benn deroù hag abegoù an Dispac'h Greantel (en)\nScottish Histor An Dispac'h e Bro-Skos (en)\nGalbithink.org Ar vicherourien el labouradegoù e-pad an Dispac'h (en)\nFirst and second industrial revolution (en)\nAcadémie de Rouen (Bro-C'hall) An Dispac'h Greantel kentañ (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Dispac%27h_Greantel&oldid=1974788 »\nKemm diwezhañ d'an 6 Meu 2022 da 09:46


Pajenn:Instructioneu santel ar er gurionnéeu principal ag er religion, 1790.djvu/51 - Wikimammenn\nPajenn:Instructioneu santel ar er gurionnéeu principal ag er religion, 1790.djvu/51\nha presantein ; mær en Ilis hé hunan en dès en droæd de rein d’é Ministrèt caractær, otorité ha mission ; ha pihue benac e antréehai ér hargueu ag en Ilis dré un or-aral, e vehai un intru hac ul lair, é mé Jesus-Chrouist.\nEr Gommunion ag er Sænt Dré er guirieu-ze ag en nàuvet articl, ni e antand é ma berdér en ol Fidelèt Crechénion, hac é ma cummun itré d’ai en-ol madeu spirituel ag en Ilis. Rac èl m’en dint ol mambreu d’ur memb corv, pèhani-zou en Ilis, ol é mant ehue lodêq én ævreu mat, ér græceu hac ér Sacremanteu en dès laqueit Jesus Chrouist én Ilis. Rac-cè er Grechénion péré-zou ér stad a græce e zou lodêq ha participant én ol Overenneu é larér ér Grechéneah, én ol Pedenneu publiq ha particuliér, én ol ævreù mat, hac én ol vertuyeu e bratiq er Fidelèt ne vern mèn-è.\nEr Grechénion péré-zou ér stad a béhet marvel, n’en dint quet lodêq ér memb fæçon én avantage-ze, penaus-benac m’en dint participant én ul lod-vad a dreu é Communion er Sænt. Rac en union e gonservant guet en Ilis, ou dalh perpet én ur stad ma heèllant profittein ag er Pedenneu hac ævreu mad e rér én Ilis, ha méritein guet Doué dré secour er-ré-ral, er græce de hum gonvertissein. Ur péhour e zou èl ur mambr marhue, mæs aliét-è neoah guet en Ilis dré er profession ag ur memb Fé, hac ag ur memb Espérance, dré en aboeissance exterior d’er Vugulion spirituel,\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Instructioneu_santel_ar_er_gurionnéeu_principal_ag_er_religion,_1790.djvu/51&oldid=129082 »


Ar ger aikido e skritur kanji\nUn arz emgannañ japanat eo an aikido. Krouet e oa bet gant an Aotrou Morihei Ueshiba etre 1930 ha 1960 diwar e studioù eus ar brezel, ar brederouriezh hag e gredennoù relijiel. Troet e vez aikido evel "an hent war-zu kempouez an nerzhioù (Qi)" pe c'hoazh "hent ar spered kempouez". Fellout a rae da Ueshiba krouiñ un arz a c'helle bezañ implijet evit en em zifenn en ur virout an argader a vezañ gloazet. Anavezet eo bet an aikido gant gouarnamant Japan e 1940 dindan an anv aikibudō.\nEn aikido e kaver teknikoù gant armoù ha teknikoù gant an daouarn, a implij nerzh an argader, pe gentoc'h e argaderezh hag e c'hoant da noazañ. Pal an teknikoù-se n'eo ket bezañ trec'h, met kas an argad da netra. Gallout a reer sellout ouzh an akido evel furm fetis mennozh ar reizh difenn : un ersav kenfeur war-eeun goude un argadenn. Hervez spered an aikido n'eus krogad ebet, peogwir e echu ar c'hrogad er mare m'eo kroget. Diouzh ar poell-se, n'eus gourenadeg aikido ebet, nemet er stil Shodokan diazezet gant Kenji Tomiki (hag a vez anvet ivez Tomiki ryu, Skol Tomiki).\nHolloueziadur an aikido\nAikido Journal : kelaouenn enlinenn\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Aikido&oldid=1696289 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 30 Meu 2016, da 21:05.


gellout - Wikeriadur\ngellout /ˈɡɛlːut/ (anv-gwan-verb : gellet) (displegadur)\nAdstumm d'ar verb « gallout ».\n— « Ar marv mar gellan, » eme ar c'horf.\n— « Ya, ar marv mar gellez, » eme Ivon, « [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 149.)\ngellout ober udb\n— [...]. Mes penaos e raimp evit kas an aotrou Poullaouek d'al lestr, ha gellout her c'huzhat ouzh ar valtouterien ? — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 159.)\nAnez, penaos e kav deoc'h em bije gellet herzel ? — (Glaoda ar Prad, Buhez Skouerius Jenovefa Kontez a Vraban, 1926, p. 95.)\ngellout da gaout, da ober\n— Lojeiz a c'hellan da reiñ deoc'h », eme ar manac'h », mes ne vezo gwelloc'h eget ho koan. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 49.)\nHag i o-zri ha mont ha diskenn en un ostaleri vras ha goulenn hag ur gambr a c'helljent da gaout dezho o-zri gant tri gwele e-pad ar foar. — (Gab Milin, Marvailhoù Bro-Leon, Hor Yezh, 1999, p. 161.)\ngalleg : pouvoir (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=gellout&oldid=254090 »\nDernière modification le 30 Kzu 2017, à 16:48\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 30 Kzu 2017, da 16:48.


Le Télégramme - Spered ar vro - Ivan Brient. Gouel an Nedeleg, e brezhoneg !\nIvan Brient. Gouel an Nedeleg, e brezhoneg !\nPublié le 20 décembre 2018 à 07h03\nBep bloaz e vez lâret oferenn ar Pellgent e brezhoneg gant Ivan Brient.\nBeleg eo Ivan Brient e eskopti Gwened. Gantañ e vo lavaret dilun oferenn ar Pellgent e brezhoneg, evel ma ra bep bloaz.\nEn Oriant emañ Ivan Brient o chom, met a-hed hag a-dreuz bro Gwened e vez o c’haloupat ar beleg yaouank bemdez. « Vikel bras on-me, e-karg a kornôg an eskopti. Ret eo din gober tro ar veleion ha monet d’o heul evit avielañ ar vro ». Ingal e vez galvet evit dirouestlañ kudenn-mañ-kudenn : pa vez klañv person ur barrouz, peotramant pa vez anv da vadeziañ ur bugel digatekiz… « N’eo ket aes bepred, met n’am eus ket keuñv ! » emezañ. Soñj en deus Ivan da vezañ c’hoantaet mont gant an hent-se yaouankik-flamm « Er skol-vamm ‘doa goulennet ar vestrez peseurt micher a blijehe deomp gober. Me ‘moa respontet e faote din bout an hini gwisket e gwenn hag a veze bep Sul en iliz ! » Hir eo bet an hent memestra : war-lerc’h studioù war ar gimiezh en doa tremenet c’hwec’h vloaz er c’hloerdi. Bet eo ivez o studiañ ar skriturioù sakr e Roma hag e Jeruzalem, a-raok bezañ beleget e 2001.\nNedeleg evit an holl\nAfrika, Roazhon, Pondi… Ne vern pelec’h eo bet Ivan o labourat en deus ranket strivañ evit bezañ tostoc’h ouzh ar gevredigezh a-vremañ. « Kalz a dud o deus kollet o gwrizioù. Hiziv an deiz, get ar jiletennoù melen, e welomp a-walc’h hon eus poan da veviñ holl àr an dro. Komz a zo a-bouez. Relijion ar gomz eo ar gristeniezh, dav deomp kavout ar gerioù evit bout komprenet ». Daoust da stad ar bed e talc’h spi ar beleg en amzer da zont, hag evit ar mare emañ o prientiñ gouel an Nedeleg. Ur plas ispisial-kaer en deus e buhez ar gristenien, hervezañ. « Hounnezh eo ar bazenn gentañ graet get Doue evit bout e-kreiz ar bed. Ar bazenn simplañ da gompren kevrin ar gristeniezh eo ivez ! » A-benn dilun e vo e Krac’h evit lâret oferenn ar Pellgent e brezhoneg, evel ma ra bremañ abaoe pemp bloaz zo. Bepred e vez leun an iliz, daoust ma ne gompren ket tout an dud yezh ar vro. « Setu perak n’eo ket aes lâret ar sarmon. Dre chañs on sikouret get tud Ti Douar Alre ».\nAr brezhoneg war-raok en Iliz\nA-viskoazh en deus klevet brezhoneg Ivan. E Plougouvelen, e-lec’h ma oa o chom pa oa bugel, e taremprede amezeien ha na gomzent ket galleg outañ. Evel-se en deus tapet liv bro Gwened, a-raok studial pelloc’h ar yezh asambles gant Daniel Carré, er skolaj hag el lise. Hiziv an deiz n’en deus ket tro d’ober alies gantañ, met pouezañ a ra evit m’az afe ar brezhoneg war-raok e buhez an Iliz. « Un oferenn e brezhoneg a douch muioc’h ar c’halonioù. Ul liv sakr a ro d’al lidoù, ha kalz a dud yaouank a c’houlenn e vehe graet muioc’h ! » Raktresoù e-leizh zo gant Ivan war an dachenn-se, evel m’en deus goulennet an eskob gantañ : lâret un oferenn vrezhonek ur wech ar miz e Santez-Anna Gwened, kinnig katekiz da vugale ar skolioù brezhonek, stummañ ar skipailhoù lec’hel evit ma vefe kanet ingal kantikoù ar vro en iliz d’ar sul hag er pardonioù… « Muioc’h-mui a vadeziantoù e brezhoneg a zo, euredoù hag obidoù a lâran ivez. Kinniget ‘vez d’ar veleion yaouank en em stummiñ. Unan anezhe a lâro oferenn an Nedeleg e Plañvour ». N’eo ket marv ar brezhoneg e eskopti Gwened !\nAn eskopti : l’évêché\nAvielañ : évangéliser\nOferenn ar Pellgent : la messe de minuit\nRaktresoù : des projets\nObidoù : des obsèques.\nOriginaire de Plougoumelen (56), Ivan Brient est vicaire général de l’évêché de Vannes. Sa mission consiste à porter assistance aux prêtres des cantons d’Auray, Lorient, Pontivy et Gourin. Si sa vocation est née très tôt, il n’en a pas moins fallu de nombreuses années d’études au séminaire ainsi qu’à Rome et à Jérusalem avant de rentrer au pays. Lundi, Ivan célébrera la messe de Noël en breton. Une langue qui lui tient à cœur et qu’il entend développer le plus possible au sein de son ministère.


Ritratto di Cortigiana (Caravaggio) - Wikipedia\nRitratto di cortigiana (Poltred ur gourtizanez) zo un eoullivadur war lien graet e 1597-1599 gant Caravaggio.\nDistrujet e voe an oberenn e 1945 e Berlin e-pad an Eil Brezel-Bed pa c'hoarvezas tan-gwall ar Flakturm Friedrichshain.\nFillide[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nPoltred ur gourtizanez eo, ar poltred nemetañ eus ur plac'h diwar zorn Caravaggio a lavarer a-wechoù, goude ma n'eo ket gwir: div vaouez da nebeutañ zo bet poltredet gantañ meur a wech.\nAnavezet eo ar plac'h: Fillide Melandroni, kourtizanez er palezioù ha gast war ar straedoù. Berzh a rae e Roma, ha kerc'het e veze d'ar festoù aozet gant tud uhel. Serc'h e oa bet da Garavaggio, a greder, ha marteze d'ar c'hardinal Del Monte. Hi eo a weler e meur a boltred graet gant Caravaggio e dibenn ar bloavezhioù 1590: evel Santez Katell en daolenn Santa Caterina d'Alessandria, Mari en daolenn Marta ha Mari (Marta e Maria Maddalena), Judit en daolenn Judit ha Holofern (Giuditta e Oloferne). Marteze e veze gwelet ivez en oberennoù kollet niverus al livour, met goude 1599 n'eus ket keloù anezhi ken.\nE daou ved e veve Caravaggio: tud uhel ha pinvidik, evel ar gardinaled, a zaremprede evit gonit e voued; met tud evel Fillide a zaremprede evit ar blijadur.\nE-touez mignoned Fillide e oa Anna Bianchini, ur gourtizanez all, kemeret da batrom Mari Madalen e Conversione della Maddalena, ha da batrom Marta en daolenn Marta ha Mari (Fillide e oa patrom Mari), ha da batrom ar Werc'hez Vari evel mamm Jezuz, en daolenn Riposo durante la fuga in Egitto. Keloù eus Tomassoni zo bet goude avat: e 1606 e voe lazhet gant Caravaggio hag en doa klasket spazhañ an houlier.\nE dastumad ar markiz Giustiniani e oa ar poltred, ha gwerzhet e voe, war un dro gant un toullad oberennoù all eus an arzour, en XIXvet kantved.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Ritratto_di_Cortigiana_(Caravaggio)&oldid=1846427 »


Pajenn:Dizanv - Testamant Nevez Hon Aotrou hag Hor Zalver Jesus-Christ.djvu/402 - Wikimammenn\nPajenn:Dizanv - Testamant Nevez Hon Aotrou hag Hor Zalver Jesus-Christ.djvu/402\nI. THESSALONIED, IV.\nomp bet consolet dre ho feiz, en hon holl afflictionou hag en hon holl enkreziou. (8) Rag breman e vevomp, pa’z eo gwir e choumit stard en Aotrou. (9) Ha pebez actionou a c’hras na hellomp-ni ket renta da Zoue abalamour deoc’h, evit an holl joa hon euz enoc’h dirag hon Doue ! (10) Hen pedi a reomp calonec meurbed, noz-deiz, ma c’hellimp gwelet ho pisach ha peur-leunia ar pez a vank d’ho feiz.\n(11) Ra zeuio Doue he-unan, hon Tad, hag hon Aotrou Jesus-Christ, da ren hor c’hammajou etrezeg enoc’h. (12) Ha ra zeuio an Aotrou d’ho lakaad da greski er garantez ha d’he c’haoud enoc’h en abondans an eil e-kenver egile, hag e-kenver an holl, evel ma c’hoarvez ganeomp-ni en ho kenver ; (13) ha ra zeuio da grenvaad ho calonou, evit ma vezint direbech er zantelez dirag Doue hon Tad, pa zeuio hon Aotrou Jesus-Christ gant he holl zent.\nA-HEND-ALL, breudeur, e pedomp, hag ec’h adpedomp ac’hanoc’h dre an Aotrou Jesus, evit, hervez ma hoc’h euz desket ganeomp penaos e tleit bale evit plijoud da Zoue, ma her greot muioc’h-mui. (2) Rag gouzoud a rit pe seurt gourc’hemenou hon euz roet deoc’h en hano an Aotrou Jesus ; (3) rag setu aman bolontez Doue : ma veot rentet santel, ha ma en em virot ouz al libertinach, (4) ma teuio pep hini ac’hanoc’h da c’houzoud derc’hel he gorf er zantelez hag en honestis ; (5) heb en em rei d’ar ioulou direiz, evel ar Jentiled, pere na anavezont ket Doue. (6) Diwallit na zeufe den da drompla he vreur, na da ober gaou ouz he nessa en afferou ; rag an Aotrou eo an hini a denn venjans euz an holl draou-ze, evel ma hon euz ive hen lavaret ha testeniet deoc’h dija. (7) Rag, Doue n’hen deuz ket hor galvet d’al louzdoni, mes d’ar zantelez. (8) Dre-ze ’ta, an hini a ra disprij var gement-man, n’e ket var eun den eo e ra disprij, mes var Doue, pehini hen deuz roet deoc’h ive he Spered-Santel. (9) Evit ar pez a zell ar garantez euz an eil breur e kenver egile, n’hoc’h euz ket ezom e vez scrivet deoc’h ; rag c’houi hoc’h-unan a zo bet desket gant Doue d’en em garoud an eil egile ; (10) ha kement-se a rit ive e-kenver an holl breudeur pere a zo en holl Vacedonia ; mes ho pidi a reomp, breudeur, da greski mui-ouz-mui,\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Dizanv_-_Testamant_Nevez_Hon_Aotrou_hag_Hor_Zalver_Jesus-Christ.djvu/402&oldid=125530 »


l'Ouest en mémoire - Ar vicher martolod, an toñ [Le métier de marin, la pêche au thon]\nMédiathèque Fiche média Ar vicher martolod, an toñ [Le métier de marin, la pêche au thon]\nVie économique et sociale > Vie maritime > Pêche\nGinidig eus Pleheneg, ur gumun eus bord ar mor etre ria Etel ha porzh mor an Oriant, Julien Corlay en deus heuliet roudoù e dad hag aet da vartolod pa oa pevarzek vloaz evit pesketa. Anavezet en deus ar mareajoù evit tapout toñ en ur c'houlz e renker navigañ gant gouelioù hag ober tout gant an dorn. Ur vuhez kriz ha kalet ha mareajoù hir e-pad teir sizhun dindan an holl amzer. Displeg a ra deomp ar predoù war ar vag e-lec'h e veze alies ar memes geusteurenn, alies gwech gant bara louedet. Komz a ra eus an doareoù da besketa ha lakaat an toñ da sec'ha, kenkoulz hag eus mareoù fall marc'had ar pesked.\nJulien Corlay, originaire de Plouhinec, commune littorale située près de la ria d'Etel et de Lorient, a suivi les traces de son père et embarqué comme matelot dès l'âge de quatorze ans pour pêcher en mer. Il a connu les campagnes de pêche au thon à une époque où il fallait naviguer à la voile et tout faire à la force des bras. Une vie dure et âpre et de longues campagnes de pêche de trois semaines par tous les temps. Il évoque les repas à bord où le menu ne variait guère et où le pain était souvent rassi, les techniques de pêche et le séchage aléatoire du poisson, les mauvaises pêches et le marché du poisson.\nN'em eus ket james labouret douar. Dalbezh a-barzh er mor.\nAtav oc'h bet war mor ?\nDalbezh a-barzh er mor. Ha pa vezen, pa arruemp en douar ne labouremp ket. Ni a chome daou pe dri bevar deiz da c'hortoz ken a vehe petra, ken a yaemp en-dro d'ar mor. Neuze ne raemp ket ken.\nHa da bed oad ho peus komañset da vont er mor ?\nDa bevarzek vlez. Pevarzek vlez.\nHo tad a oa martolod martreze ?\nMa zad a oa martolod. Ma zad marse ne oa ket ken nameit dek vlez pa oa daet da gomañs. Neuzen an dud a yae abred, ne oa ket kalz a vlankoù, e oa ret sailh da glask.\nHo tad a oa mestr war vag ?\nYa, ma zad a oa aet da gomañs, mestr e vag, ya, ha goude mand eo marv ma zad neuzen em eus me kemeret an hani, ar vag, ar gomandamant àrnezhi.\nHa kontant e oac'h da vont war mor ?\nN'oc'h ket bet klañv-mor morse ?\nOh nann neuzen ne vezen ket mui klañv met da gomañs pa oan aet e vezen klañv. Betek ken e oan akustumet. Oh em boe marsen ouzhpenn ugent vlez, abaoe, ma chomen tri deiz en douar, oh la la ! An deizioù kentañ pa yaen d'ar mor, oh la la ! Klañv just evel hani, met veze ret deoc'h labourat ur seurt ha bout e vezec'h klañv. Ne oa ket truez doc'h an traoù-se, an traoù-se n'eo ket ur "maladie grave". Ne bade ket nameit... Ma zalc'hec'h bout, ma komañsec'h tapout an aer ar mor ha beñ neuzen c'hwi a yae durant ur mare.\nE-pad ped devezh e chome an dud war mor da neuze ?\nOh beñ ar muiañ teir sizhun, en toñ atav. En toñ ne raes ket ouzhpenn teir sizhun gant neuzen... En toñ te a oar a-walc'h da gomañs ne oa ket "glace" na netra. An toñ-ed a dapes a veze ret leuskel doc'h ar c'hoad aveit sec'hiñ a mod-se. Ha beñ a-benn ma veze teir sizhun e veze mall dezhe darri en douar a-benn neuzen. Ar re kentañ a dapes, ne veze ket mui gwall vrav o daoulagad lod àrnezhe. Dame surtout ma veze brumm n'em goñservent ket anezhe. Gant ar brumm, em eus gwelet teurel ouzhpenn tri c'hant pesk er mor, just ec'h arri en añtre a Douarnenez. Brein e oent ! Ne veze ket nameit brumm bemdez, ne sec'hent ket anezhe. Ha da gomañs en toñ a mod-se e oa ret ma vize [un hani] sec'h ur momant aveit ma sec'hent. Neuzen te a goñserve ha besked met mod-all ne oas ket katapl, ne oas ket katapl. Ur bern bagoù é arru, e-raok arri en douar, e oa ret dezhe teurel o fesked e-raok. Beñ, ma oa ret mont da glask "vivres" ha neuzen mont en-dro. Gant an traoù-se ne dae ket kalz an argant er sac'h !\nStart e oa ar vicher ganeoc'h neuze ?\nStart e oa ar vicher ? Oh ya, start e oa ar vicher sur. Nag ha pa veze kozh amzer, pa veze fall amzer, ma veze ret d'ar paotr amen-hisiñ, amen-hisiñ, serriñ ar ris, ah ben "mon vieux" ! Bremañ, bremañ ar re a zo a-barzh e pinasoù a zo eürus a-walc'h. Bez vez fall amzer gante. Met bremañ emaint haniet ha neuzen n'o deus ket anezhe netra [diaes da sevel] na da betraiñ, "tandis que" ni a oa ret bout tout "à bras". Ha neuzen ne oa ket hani, geo blezadoù goude neuzen e oa daet tammigoù moteurioù bihan aveit hisiñ an hani, ar gouel, ar lien mar karez, e oa daet tammigoù moteurioù bihan a mod-se. Ni a hise gante, a mod arall, daou pe tri doc'h pep dris aze. Te a gomz ag ur vicher c'hoazh ! Pa vehe bremañ da gomañs ned ahen ket !\nPeseurt boued e vez ganeoc'h war vag ?\nPas forzh a voued ! A-barzh en toñ n'ho peze ket nameit... oh geo da gomañs an hani... Ha choazh da gomañs ni a gase ur charneliad, ur charneliad kig, kig moc'h, ha neuzen ur penn kaol bennak d'ober soubenn marsen durant, durant pemp pe c'hwec'h deiz àrlerc'h ni boe ket nameit toñ da zebriñ.\nNemet toñ bemdez ?\nToñ bemdez ! Gwezh a vez e veze soubenn toñ pa vezent fresk, e mod-se ni a rae soubenn toñ. Met bout a oa lod a lâre : ah tu, n'eo ket gwall vat [anezhañ evelkent hennañ] a zo kreñv. Ma lakes mat a-barzh e veze kreñv, parce que an toñ a zo kreñv ivez. Ni a roste, ni a roste un tamm toñ e-dan ar grill e mod-se ha pebr hag holen àrnoñ. Evelse e veze kavet matoc'h. Ne garen ket ar ragout toñ. Bara louedet a oa, ya. A-benn ma arrue an achumant lakomp e raemp teir sizhun labour, a-benn ma vezemp arru en douar e veze kani melen, kani glas : hennezh ne oa ket gwall apetisant. Ah nom de diou ! Me a gave neuzen er bagoù bihan [ ] toñ. Ha ni a yae d'ar Rochelle. Ni a base tri miz er Rochelle en hañv, aveit gwelet. Ha pa dapemp an douar ni a rae carnaval [ ]. Ne chomemp ket pell. Tri-bevar deiz ni a chome e mod-se. Pa ne veze ket labour d'ober, ni a yae e kêr. Teir sizhun ni a yae ar muiañ, ne raes ket ouzhpenn. Kar a-benn ma raes teir sizhun ha pa deus ket mui "vivres" a-walc'h, pas neuzen, ne oes ket kapabl da gas muioc'h ganit. Ma peze pesk ebet, a-benn ma vezent teir sizhun doc'h ar c'hoad ha dame ya, a-benn neuzen e oa mall donet en aod gante.\nPegement a dud a oe war vag ?\nPevar hag ur mous. Ne oamp ket met pevar en toñ, pevar ha mous.\nNe oa ket kalz a dud neuze ?\nAh nann, nann, ne vezemp ket kalz a dud en toñ. Pevar d'ar muiañ.\nPenaos e vez atrapet an toñ neuze ?\nBeñ gant liniennoù, gant liniennoù. Bez zo... Ni a lakae daou berch, tiens, mar karez. Ha beñ e veze seizh linienn doc'h pep perch ha neuzen àr-dreñv neuzen e veze c'hoazh div-teir. E veze c'hoazh teir c'hoazh àr-dreñv, àr-dreñv ar vag. Ha ni o amare neuze doc'h reor ar vag aveit hanial. A veze teir ha mod arall seizh, e veze seitek, seitek linienn. Ha c'hoazh e oa ret gouiet, e oa ret gouiet penaos... Pa veze pesked krochet e oa ret c'hoazh kargiñ ar re div izelloc'h aveiton, aveit ar linienn peotramant te az pehe bet añgajet tout. Ne oa ket fasil, e oa ret gouiet. Ar re a veze ganeomp gwezh a vez aveit d'an toñ a mod-se... ha ne oa ket aet gwezh ebet d'an toñ e vezent añmerdet. Int a añgaje al liniennoù. A-benn ma veze devrouilhet tout ar re-se neuzen. Te a gave labour ! E vez kaeraet àrlerc'h, te en kaera àrlerc'h, hag er gwalc'h, te er [remu] aveit lemel ar gwad. Te er lak neuzen a-skourr doc'h ar c'hoad, doc'h an hani, e-lec'h ma vezont skourret mar karez te er lak a-skourr aze da sec'hiñ, aveit dizour, e-raok neuzen o leuskel a-skourr aveit mat. Pa ne vez ket mui neuzen, dame, ni a zalc'h a mod-se ken na gavomp ur bankad arall en-dro. Met gwezh a vez e veze ret dit monet pell e-raok ma kaves hani. Gwezh a vez [daou zevezhiad] ne dapes ket kalz. Em eus gwelet gober pemzektez, pemzektez a vor aveit c'hwec'h pesk àr 'n-ugent. Ne oa ket lourd. Ma, ha gant ar briz ma oa c'hoazh neuzen, ne oa ket [ ]. Ne rez ket fortun. N'em eus ket me james en em gavet mat en toñ atav, james. Ar muiañ m'am eus graet amañ a oa seizh mil lur. Met seizh mil lur neuzen a oa mat. Neuzen ! E mod arall, tri mil pe pevar, tri mil am beze forzh aes, tri-pevar mil. E oa c'hoazh apeupre pa dapes pevar-pemp mil un hañviad e oa dija brav. Neuzen an argant a oe ker !


Bag-kanoliañ - Wikipedia\nUl lestr-brezel skañv, bihan e galandour eo ar vag-kanoliañ. Armet eo gant ur c'hanol da nebeutañ. Implijet ez eus bet bagoù-kanoliañ e broioù tramor trevadennet pe dindan dalc'h dreist-holl. Gellout a reer o implijout war stêrioù.\nUr film bet sevenet e 1966 gant Robert Wise, The Sand Pebbles a gont darvoudoù c'hoarvezet da skipailh ur vag-kanoliañ amerikan war ar Yangtze e Sina e 1926. Savet eo bet ar senario gant Robert Anderson diwar ur romant gant Richard McKenna. E-touez an aktourien e weler Steve McQueen, Richard Attenborough, Candice Bergen, Emmanuelle Arsan, Makoto Iwamatsu...\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Bag-kanoliañ&oldid=1824527 »


mont a-guzh - Wikeriadur\n1.2.1 Liamm diavaez\nDiwar mont hag a-guzh.\nmont a-guzh /Distagadur ?/\nMont diwar wel.\n[...], mes chom a reas da zellet outhan keit ha ma chelle he velet. Pa voa eat a guz e tistroas d'he zi en eur vouela doureg, [...] — (G. M., An daou zorn bras, Feiz ha Breiz, 20 Here 1866, p. 302b.)\nAr vissionerien a jomas da zellet outho o vont keit ha ma c'hellet ho gwelet, ha pa voant eat a guz e clevet c'hoaz ho moueziou o cana canticou d'ar Verc'hez. — (Le Meur, Scrifa a rer deomp euz a Argentan, Feiz ha Breiz, 8 Here 1870, p. 283a.)\n[...], edo var beg he garrek, hag ac'hano e velaz ar vag a zouge ar brinsez Stella hag an derouizezed a iea d'he c'has d'he frizon. Pa voa eat ar vag a guz, ez eas d'he gao. — (G. M., Ar Prins Breiz - VII, Feiz ha Breiz, 12 Kerzu 1874, p. 358b.)\nMont a-guzh da unan bennak :\nVar dro 8 heur e z'eaz ar Prusianed en ho hent. Pa veliz an hini diveza o vont a guz deomp e kavaz dign oa lammet tour ar c'hernik divar va diou skoaz kenn dizammet e kaven va c'haloun. — (D. L., Etouez ar Prussianed - IV, 11 C'hwevrer 1871, p. 14b.)\nMont a-guzh d'ul lec'h bennak :\nHa breman, merc'hig, penaos eman da vuhez e ti da baeron ? a c'houlennas Izidor, dal ma oa aet ar wetur a-guz da Gerheol. — (Loeiz ar Floc'h, Kenderv ha Keniderv, Le Courrier du Finistère, 13 Du 1926, p. 2f.)\nPa voe eat a-guz d'an ti, chom a eure ar c'hez den a-zav da sellout a-ban ouz an ti lec'h m'en devoa bet frapadou plijadur gwechall gant e Vonig, lec'h ma teue hi gwech ha gwech all d'e glask da vont troad ha troad gantan d'ar skol d'ar vourc'h. — (Loeiz ar Floc'h, Galloud eun Teod fall, Le Courrier du Finistère, 18 Even 1936, p. 2e.)\nMont en ur guzhat\nSoudarded var varc'h, soudarded var droad en em zistag diouz ar vandenn, hag en em daol varzu an huel, 'n eur vont a guz dre gichenn ar c'hoajou pe dre zindanho zoken ! — (Hyacinthe Kerniliz, Kalon Rannet, Le Courrier du Finistère, 15 C'hwevrer 1908, p. 3c.)\nHervez kelenn ar paotr, map ar roue a ia a guz hag ar plac'h iouank adarre a ia ivez er chapel hag a ra d'he breur, evel e devoa great enn noz a-raok. — (Map Roue an Hiberni - treden nosvez, L'Écho du Finistère, 9 Ebrel 1910, p. 2b.)\nMartial Ménard, Devri - Dictionnaire diachronique du breton, (3) Mont a-guzh : disparaître.\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=mont_a-guzh&oldid=305819 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 14 Du 2020, da 19:59.


Saar (stêr) - Wikipedia\nAr stêr Saar ( Sarre e galleg ) zo ur stêr a red e biz Bro-C'hall, e Loren hag Elzas, hag en Alamagn, e Saarland ha Rheinland-Pfalz, hag a zo adstêr d'ar Moselle (anezhi adstêr d'ar Roen) war he lez dehoù.\nKember ar Saar Ruz (a-dreñv) hag ar Saar Wenn (dindan ar pont)\nEienenn ar Roten Saar\nEienenn ar Weißen Saar\nAr Saar e-harz ar menez Donon (Vosges)\nAr Saar e-kichen Wolfskirchen (Lorraine)\nEmañ eien ar Saar er menezioù Voges, etre Elzas ha Loren. Div wazh-dour zo, e gwirionez, an eil anvet Sarre Rouge hag eben Sarre Blanche, a ya d'en em unaniñ e Lorquin, e-harz menez Donon, ur menez uhel en hanternoz ar Voges.\nRedek a ra a-hed 246 km (126 km e Bro-C'hall ha 120 km en Alamagn) a-raok en em deurel er stêr Moselle e Konz (Rheinland-Pfalz).\nGwechall e oa pouezus ar Saar evit ijinerezhioù ar c'hornad : glaou, houarn ha dir. Danvezioù krai ha traezoù oberiet a veze kaset dre ar stêrioù (ar Moselle hag ar Roen), da skouer, betek ar Ruhrgebiet pe betek porzh Rotterdam.\nTremen a ra ar Saar dre veur a zepartamant gall, a stad eus Alamagn, ha sede darn eus ar c'hêrioù treuzet :\nMoselle (G): Abreschviller (Sarre Rouge), Lorquin, Sarrebourg, Fénétrange\nBas-Rhin (G): Sarre-Union\nMoselle (G): Sarralbe, Sarreguemines\nSaarland (D): Saarbrücken, Saarlouis, Dillingen, Merzig\nRheinland-Pfalz (D): Saarburg, Konz.\nWar lez ar Saar emañ ar Völklinger Hütte, ul lec'h gwarezet gant an UNESCO\nE Mettlach e ra ar Saar ur gildroenn ledan anvet Saarschleife.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Saar_(stêr)&oldid=1517329 »\nDernière modification le 17 Gou 2013, à 15:18\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 17 Gou 2013, da 15:18.


Danevell 2 (live Lennegezh lise) - Kimiad (Skrid)\nDanevell 2 (live Lennegezh lise)\nDek eur noz a verke horolaj bar-snack porzh-treizhañ Rosko. Noz-du e oa abaoe teir eur dija, e-giz ma vez e Breizh adalek penn-kentañ miz Du, goude da red an amzer bezañ distreset eus un eurvezh diwar ziviz pennoù bras a Bariz. Ma-unan-penn e oan en ostaleri, azezet ouzh un daol formika ruz-flamm, ur banne kafe du dirazon. 'N em goll a rae ma selloù en tasad, evel pa vefe sujet ma frederioù da fiñv ma loa ennañ - e-giz ar vuhez eo ul loa er c'hafe : he zreiñ a raer hag he distreiñ, ingal en hevelep doare, hep na zegasfe deoc'h takenn plijadur ebet; evit ober e-giz ar re all, traken - A-daol-trumm e savis hag e lonkis peurrest ma c'hafe en un tenn. Blaz c'hwerv an dourenn tomm-berv a chomas em c'horzailhenn.\nPoent e oa din mont a-raok o vezañ ma oa dleet d'ar vag loc'hañ da unnek eur rik. Tremen an harz a oa ret din ober bremañ; hogen, ne save tamm aon ebet ennon rak ar pezh a c'hellfe c'hoarvezout en abeg d'an dra a oa kuzhet em malizenn. Ne c'hoarvezje netra.\nDifrom e tiskouezis ma c'hartenn-anv ha ma aotre da vont a-ziavaez-bro da implijadez ar Brittany Ferries . Ouzh hen ober e veizis splannder ar c'hemm a oa etre fotoioù an div baperenn velestradurel. War an hini gentañ, graet daou vloaz 'zo, em boa un neuz seder : ur mousc'hoarzh lirzhin a sklerijenne ma holl zremm, ha ma daoulagad glas-gwer a oa leun-barr gant spi ha startijenn ar yaouankiz. Eben avat, bet tennet nevez 'zo, a seblante bezañ e gwenn ha du gant an teñval ma oa ma fenn. Ma daoulagad, liv ar c'hwervoni warno, a oa troet da c'hris ; linennoù ma dremm ne oant nemet roufennoù ken, ha liv ur gasoni griz ha don a veze lennet warno. Daskoriñ a reas ar vaouez yaouank ma faperioù din. En he selloù e santis ur skleur a druez, e-giz m'he defe divinet ma holl blanedenn en un eilenn. Hini ebet ac'hanomp ne rannas grik koulskoude, ha buan e trois kein dezhi da vont davet ar vatimant dre un trepas gwer hir.\nNebeut war-lerc'h din bezañ pignet war bourzh an Dukez Anna , e voe klevet keflusker al lestr o kregiñ da fraoñval. Ur wech ouzhpenn e oan o vont tramor, da vro ar melchon, ar Guinness hag ar Chieftains . Koulskoude, ne oa ket mall warnon ar wech-mañ, ne oa tamm levenez ennon kennebeut,... mennet e oan; kaer d'ar vuhez bezañ brizh-roudennek, un devezh e tibabit, dre gaer pe dre heg, he dilezel; hag ur wech evit mat e sammit war ho choug an truach en deus ho lakaet da c'houzañv ken pell. War ar pont e veze santet nebeut an houl c'hoazh, hag en un iskis a zoare e chome an amzer par da hini an douar. En noz-se evit gwir, ne oa mouch avel ebet, ha klouar e oa an aer e-giz pa vije bet euvret douster an devezh gant an douar d'e adskuilhañ da ziskar an deiz. Hogen, heverkded an degouezh e lakae da vezañ dinatur, evel pa vije o c'horiñ un darvoud mantrus ha dic'hortoz.\nA-daol-trumm e savas ur gridienn dre livenn ma c'hein. Ober a ris un hanter-tro, met ma-unan e oan war ar pont panevet ur c'houblad krennarded a oa oc'h en em darlipat ent-rankles dek metrad pelloc'h e harp ar spled-lestr. Spontet me ma-unan gant ma zaol aon e tivizis mont d'am c'hambrig, niverenn 310. A-raok he zizhout e tremenis e-biou da v/bar ar mordreizher, e-lec'h ma oa ur strollad variété gall marc'hadmat o seniñ pop saoz en un doare divlaz ha divalav dirak ul leurenn-zañs didud. An dreizhourien dibaot e-pad an diskar-amzer goude da lanv miz Eost echuiñ, a oa a-zevri gant o frenadennoù whisky, butun pe dour c'hwez-vat. Evidon-me avat, ne oa ket ma frederioù gant mont da sinema al lestr, e-giz ma kinnige mouezh an uhelgomzer en ur saozneg fall, goude bezañ e embannet a-raok e galleg flour.\nMont a ris tre em c'habinenn, ha prennañ an nor war va lerc'h. Ne voen ket pell o plegañ d'am sorc'henn hag o tigeriñ ma malizenn. Aze, etre un toullad re loeroù hag ur stammenn c'hloan louet-gell e oa skoachet ur bistolenn BROWING etre div vanegenn ler du. He flourañ a ris :\n« Pegen souezhus, a soñjis, e c'hellfe ur bitrak, ur c'hoariell ken bihan lemel ar vuhez da viken digant unan bennak ». Kriz e teuas din da soñj e vefe ret din hec'h implijout d'en em zieubiñ diouzh kozh eñvorennoù an tremened a zalc'he, hollvezant, da voureviañ ma soñjoù. Diflipañ a reas ar bistolenn diouzh ma daouarn ha kouezhañ war leur ma c'hambrig-lestr. Dre chañs ne oa ket bet karget ganin c'hoazh rak, anez da-se, em befe resevet ur boled em gar moarvat. Lakaat a ris ma fenn da gouezhañ etre ma daouarn ha kregiñ da skuilh daeroù e-giz ar mammoù bosniat er bellwelerez, bec'hiet gant glac'har marv o mibien pe o gwazed. A-greiz-holl e verzen pegen gwan ha diskiant e oan dirak an diviz am boa kemeret. E-giz ur bugel - pe ur struskañval - e oan bremañ o kuzhat diouzh ma selloù an arm am boa dibabet, diwar lennadennoù puilh Agatha Christie em yaouankiz, da vuntrañ,... d'he muntrañ.\nHi eo, he doa ma dallet gant he c'hoantiz, he daoulagad glas e-giz douaroù Iwerzhon, he blev du e-giz ar glaou, liv he c'hroc'hen ken gwenn, linennoù he dremm ken kuñv. (...) Pep tra he doa da blijout, yaouankiz ha kened. Ne oa ket bet pell o voemañ ac'hanon avat, ken aes ha tra e oa diwanet pe gentoc'h tarzhet ar garantez ennon eviti. Adalek neuze e teuas da vezañ, e-barzh red ar vuhez pemdeziek, un dakenn blijadur difin, ne vern peseurt degouezh am boa d'he gwelet pe da glevout douster he mouezh. Ne oa tra ebet d'am stagañ ouzh ar bed-mañ na oa liammet ganti pe graet dezhi. Diharz e oa ma zrivliad eviti.\nHogen, ne oa ket kement-mañ evit padout, hag en em zizober a reas diouzhin e-giz diouzh ur c'hoariell uzet. Re yaouank e oa hervezi, evit chom stag ouzh ul lec'h, ouzh un den, betek fin he buhez... ha pa ne vije ket bet trawalc'h ar garantez a zougen eviti. Ma dismegañsiñ a reas, ha\n« mont da redek bro a-raok distreiñ d'hec'h hini » emezi, o laoskel ac'hanon mantret ha digalonekaet krenn war he lerc'h.\nBemnoz koulskoude e tistroe d'am gwaskañ dibaouez, d'am herzel da gousket, ha bemdez pa saven en em santen gwanoc'h da giañ ouzh ar vuhez abalamour d'an droug am boa gouzañvet an nozvezh-pad. Ul lazh-tud e oa deuet ar vuhez da vezañ evidon, ul lazh-tud n'am boa ket an nerzh da c'houzañv. Ha derc'hel a rafe da vezañ keit ha ma ne vefe ket dieubet ma spered diouzh he gwask.\nBremañ koulskoude, bremañ ma oa ar bistolenn dirak ma fri, n'en em santen ket gouest d'he bukañ etrezek enni na da bouezañ war an draenenn... Nann, dinerzh e oan dirazi, biken ne c'hellfen lakaat un termen d'he buhez na d'am gwalleur. Dont a reas din komzoù a lavare ingal ma mamm-gozh a blije dezhi an troioù-lavar :\n« Bec'h 'zo war an tamm douar patatez-mañ ! ». Marteze a-walc'h ne oa digoll evidomp eus krizder hon buhez nemet er bed all ? Sevel a ris ma fenn ha sellet ouzhin er melezour a oa ouzh ar voger a-dal din. Distronket e oa ma dremm evel hini ur bugel klañv, klañv gant ar garantez. Ruz e oa ma daoulagad goude ar barrad daeroù, liv ar ranngalon warno e-giz na vefe takenn buhez ebet enno ken. A-daol-trumm, prizoniad ma gwallchañs, en em santis bac'het er gabinenn am boa prennet me ma-unan an nor anezhi.\nTec'hout a ris neuze diouzh ma c'hambrig-lestr, o leuskel enni ma malizenn digor-frank, ar bistolenn war he gorre, hag an nor anezhi hanter-serr hepken. Mall bras a oa warnon adkavout aer fresk bourzh ar vag, koulskoude e voe darbet din kouezhañ en trepas... rustoc'h a galz e oa deuet ar mor da vezañ a dra sur ; diaes e oa din derc'hel en ma flom en trepas o klask bale. Pa zigoris dor an diavaez e resevis ur skourjezad glav em fas kaset gant un avel greñv. Savet e oa ur barrad amzer, bremañ e oa kuitaet arvor Breizh evit an donvor, a-boan ma c'helled spurmantiñ c'hoazh tour-tan ... o teurel e vannoù gouloù a-dreuz mor Breizh dirollet. Meizout a ris ar c'hemm mantrus a oa gant stad an amzer div pe deir eurvezh abretoc'h en noz, pa oad o kuitaat Rosko... ya, un darvoud mantrus a oa da erruout.\nGleb-teil e teuas buan ar roched kotoñs skañv a oa war ma c'hein da vezañ, met ne felle ket din distreiñ d'am c'habinenn, d'en em gavout adarre gant ar soñjoù du a vagen, digenvez, amañ da nebeutañ... merzout a ris a-greiz-holl em boa aon razon ma-unan. Daoust ha petra an diaoul e oan deuet da vezañ ? Foll ? Daoust hag e chome din na vefe nemet un abeg da zerc'hel da vont bremañ p'he doa distrujet an tamm youl nemetañ a chome ganin d'en em zieubiñ diouti ?\nE-giz ur respont e voen kaset daoust din betek ar spled-lestr, evel un delienn varv didalvoud kaset-degaset gant avel an diskar-amzer. Skilfet e voe ma fas ha ma bruched noazh dizoloet, digor ma roched, gant morc'hlav stank ur banne avel lemm. Hep bezañ gouest da stourm en em gaven o stekiñ ouzh listenn ar vag, bevenn pellañ etre ar pont ha mor Breizh kounnaret. E-giz un tonkadur e veizis an darvoud ha d'am eñvor e teuas gwerzennoù Jakez Konan, o doa ma lakaet da soñjal un devezh e oa skrivet ma flanedenn enno :\nBarzh n'en on na sonour\nDen n'on ken ankeniet\nSklav ha mab d'am labour\nYa, kement-se holl a oa bet ma lod betek-henn ; hogen ma zruaj a labour a oa deuet da vezañ re bounner e zougen. Ur vuhez divlaz, dister e oa ma hini; nijal a reas ma aon kuit, n'em boa ken nemet en em leuskel da vont evit adkavout ma frankiz bremañ en ur bed all,... gwelloc'h marteze.\n« Kenavo Nora, a youc'his, kenavo da virviken ». Met troc'het berr e voe son ma mouezh gant ar barrad avel en doa ma c'haset d'an traoñ, davet an dour meur, divent, dizanv. Davet enez an Tir Na N-óg marteze ?\nMoarvat e voe klozadur ar polis a-ziwar ma steuziadur\n« marv dre wallzarvoud », rak biken ne voe adkavet ma c'horf, lonket gant an uhelvor.\n© 1995-2002 Alan ar Rouz, Embannadurioù an Hemon, Skolaj Diwan, straed Gay Lussac, F-29480 ar Releg Kerhuon, Breizh, Europa.


Stumm eus an 24 Mez 2012 da 13:53\n27 okted ouzhpennet , 9 bloaz zo\nr2.7.3) (Robot ouzhpennet: af:Muurbal; Kemm dister\nStumm eus an 4 Meu 2012 da 20:28 (kemmañ)\nLomigbad (kaozeal | degasadennoù)\nStumm eus an 24 Mez 2012 da 13:53 (kemmañ) (dizober)\nD (r2.7.3) (Robot ouzhpennet: af:Muurbal; Kemm dister)\n
[[SkeudennRestr:Books-aj.svg aj ashton 01.svg|100px]]\n'''Savet eo ar pennad-mañ diwar labour bet graet gant skolidi.''' Sikourit da wellaat an danvez, mar plij ganeoc'h.
\n== Istoer ar squash ==\nEr XIXvet kantved e voe ijinet ar squash e Bro-Saoz. Diouzh ar seblant e veze ar squash é tonet hag ar c'hoari flac'h.\nEn XIIIvet kantved oa bet ijinet ar c'hoari-se. Gant an dorn e veze c'hoariet a-raok. Ar balikenn gentañ a zo bet ijinet e 1505.\nAr c'hoari « rackets » a oe ijinet tro-dro 1850 e Bro-Saoz, c'hoariet gant Saozon pinvidik.\nKroget e veze bet ar squash gant daou zesker hag ar skol Harrow hag o dehe c'hoariet ar ''rackets'' war ur vangoer.\nEvit tremen d'ar ''rackets'' squash eo bet ret ijin ur volotenn e gom-gwevn. Donet a ra anv ar squash hag an trouz graet gant ar volotenn p'en em flastr diouzh ar vangoer.\nE 1911 oe krouet ar reolennoù ofisiel evit ma vije c'hoariet heñvel e pep lec'h. Met e SUA eo bet nac'het hag hiziv-an-deiz o deus c'hoazh reolennoù disheñval, gant ur volotenn galetoc'h hag en ur jediñ ar poentoù en ur mod arall, memes ma vez muioc'h mui implijet an doare squash etrevroadel du-se. Anvet eo ar c'hoari-mañ hardball squash.\nKrouet eo bet kevredad broadel squash Bro-Saoz. Tu 'zo bet neuze krouiñ kenstrivadegoù evel ar British Open e 1930.\nKrouet eo bet ar gevredad etrevroadel squash e 1967. Seizh bro a oa enni neuze, Bro-Saoz, Aostralia, India, Pakistan, Afrika ar su, Zeland-nevez hag Ejipt. 118 a oa anezhe e 1993 get an anv ''World Squash Federation''.\nKrouet eo bet kevredad squash europa e 1973 ha kani Bro-C'hall e 1980 war-lerc'h bout bet meret gant kevredad frañs tennis.\n== Reolennoù ==\n* uhelder ar vangoer tal: 4,57m\n=== An eskemm ===\n=== Jediñ ar poentoù ===\nDisheñval e oa ar reolennoù-se gant ar gwazed hag ar vaouezed a-raok met hiziv emañ heñvel. E tri c'hoari e vez gouniet ar bartienn. Get 11 poent e vez gouniet pep c'hoari ha get daou boent diforc'h. Ur poent a vez merket memes pand bet gouniet an eskemm gant ar resever.\n=== Ar servij ===\nDibabet e vez ar servijer gentañ dre zegouezh.\nRet eo dezhañ kas ar volotenn en hanter dachenn arall en ur vanniñ anezhi etre ar linenn servij ha linenn uhelañ ar vangoer tal.\nMa skoa ar volotenn war ur vangoer Ma vez gouniet an eskemm get ar servijer e vez kemmet karrez servij.\nPa'z a ar resever da vout servijer e tibab e garrez servij. Treid ar servijer a rank bout e diabarzh ar c'harrez, difennet eo kaout an treid àr linenn ar c'harrez servij\n== Diazezoù ar squash ==\n* En em dilec'hiiñ àr an « T » goude bout bet tennet.\n* Kas ar volotenn ar pellañ posubl ag an « T », er c'hornioù evit ma vehe diaes da adtapout.\n* Gober un hent-bann kenstur ha tost tre d'ar vangoer kostez, diaes eo ivez da adtapout kar tu 'zo stokiñ ar vangoer get ar balikenn.\n* Ne pas skoiñ ar volotenn en ur redek.\n== Ar volotenn ==\n* Daou boent melen, difonn difonn tre.\n* Ur poent melen, difonn tre\n* Ur poent gwer pe gwenn, difonn\n* Ur poent ruz, normal\n* Ur poent glas, buan\n== Kampionadoù ==\n* Kampionad ar bed\n* Super series finals: ur c'hampionad etre an 8 c'hoarier gwellañ er bed ag ar blez a-raok.\n== C'hoarierion anavet ==\n* Geoff Hunt\n* Jahangir Khan\n* Jansher Khan\n* Thierry Lincout\n* Grégory Gaultier\n* Peter Nicol\n* Amr Shaana\n* Ramy Ashour\n* Vanessa Atkinson\n* Cassie Campion\n* Susan Devoy\n* Sarah Fitz-Gerald\n* Michelle Martin\n* Carol Owens\n* Isabelle Stoehr\n* [http://worldsquash.org/ International squash federation]\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/wiki/Dibar:MobileDiff/1265234 »


Blanca Kastilha - Wikipedia\n(Adkaset eus Gwenn Kastilha)\nBlanca Kastilha, pe Blanca de Castilla (hervez hec'h anv kastilhanek), pe Blanche de Castille (hervez hec'h anv gallekaet), ganet d'ar 4 a viz Meurzh 1188 e Palencia, e Kastilha, marvet d'ar 27 a viz Du 1252 e Melun, e Bro-C'hall, a oa merc'h da Alfonso VIII Kastilha ha Leonor Bro-Saoz, hag infantez Kastilha.\nDre he mamm e oa merc'h-vihan da Eleanora Akitania ha Henri II Plantagenêt. Nizez e oa d'ar roue saoz Yann Dizouar eta.\nDimeziñ a reas d'ar roue gall Loeiz VIII, ha rouanez Bro-C'hall e voe da-heul. Mamm e oa d'ar roue gall Loeiz IX, anavezet ivez evel sant Loeiz.\nHervez feur-emglev Le Goulet etre ar rouaned gall ha saoz (Fulup-Aogust ha Yann Dizouar) e oa bet kefrisaet Urraca, c'hoar Blanca, da vab ar roue gall Loeiz. Met ar vamm-gozh Alienor (pe Eleanor), goude graet anaoudegezh gant an div briñsez spagnol, a gavas e teree gwelloc'h Blanca ouzh ar garg. En 1200 eta, en nevezamzer, e tegasas Blanca ganti da Vro-C'hall. D'an 22 a viz Mae e voe sinet ar feuremglev, Yann a roe d'he nizez Issoudun ha Gracay, hag ar re dalc'het gant André de Chauvigny, aotrou Châteauroux, e Berry, a-berzh ar roue saoz. Eureudet e voe ar briñsed e Port-Mort, war lez dehoù ar stêr Seine, e douaroù Yann, dre ma oa lakaet berz war re Fulup.\nE 1216, da varv ar roue saoz Yann, e tiskouezas Blanca he gouestoni pa c'houlennas he fried Loeiz kurunenn Bro-Saoz abalamour da wirioù e wreg, nizez Yann. Tad Loeiz, Fulup-Aogust, a nac'has skoazellañ e vab, ha Blanca hepken a roas harp dezhañ. Daou vorlu a voe aozet ganti: unan renet gant Eustace the Monk, hag un armead dindan Robert de Courtenay; met poaniañ a reas en aner.\nPhilippe de France (1209–1218)\nAlphonse de France\nLoeiz (1214–1270), roue war-lerc'h e dad\nRobert de France(1216–1250), kont Artez\nJean de France (1219–1232)\nAlphonse de France (1220–1271), kont Poitiers ha Toulouse.\nPhilippe Dagobert (1222–1232)\nEtienne (ganet ha marvet en 1226)\nCharles de France, pe Charlez Iañ Sikilia (1227–1285), kont Anjev ha Maine, Roue Sikilia ha Naplez.\nKlañv e vanas e Melun e miz Du 1252, ha kaset e voe da Bariz, met ne vevas nemet un toulladig deizioù. Beziet e voe en abati Maubuisson.\nMarcel Brion, Blanche de Castille, Librairie de France, 1939\nPhilippe Delorme, Blanche de Castille, Histoire des Reines de France, Ed. Pygmalion, 2002\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Blanca_Kastilha&oldid=1845843 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 23 Gwe 2019, da 15:21.


An Azen hag ar Marc’h coz - Wikimammenn\nA. Lefournier ha Ian Salaun, 1889 (p. 472-474)\n◄ Ar C’hi Barbet oc’h ober scol An Azen hag ar Marc’h coz Ar C’hantonier hag he Garrigel ►\nGoude’n eost ema ar c’hiz da lacat al loenet er ragein. Eun tiec eta a gassas eun dervez, e miz guengolo, da eur foennec vras, he jatal oll en eur vanden. Bez’ e voa leou, saout, ejennet, denvet, kezeg, hag ive eun azen. Peuri a ioa beteg an daoulagad, hag ep dale e comansas starda varnezho. En em zestum a rejont e corn ar foenneg, en dizheol, da ober eun ean. Ar bourric a gredas en doa cavet eun dro vrao da ober eur brezegen. Diskuiz oa, n’en doa ket a naoun, ha neuze en he benn ez oa eur mennos pe eur zonch euz ar re gaera, ar pez ne zigouez ket aliez gant eun azen. Setu hen ta d’en em lacat e creiz ar vanden, sounn he benn hag he ziouscouarn gantha. Digeri a ra he c’hinou, evit prezeg, mes kenta soun a deuas er mæz a voa var eun ton ken huel ha ker skiltrus, ma spontas an oll loenet all oc’h he glevet. Guelet o pije leou, saout, kezeg, ho flumachen savet gantho en ear, o c’haloupat tu-ma, tu-hont, o clasc eul leac’h bennag da guzet. Ne jomas nemet eur marc’h coz a voa kignet he zrean dioc’h ar bass hag he gostou disvlevet gant ar sugellou. Hema n’en doa ket a c’hoant fringal ; rag pell a voa oa tennet he sponterezou dezhan.\n« Ha cavet oc’h eus-hu biscoas, c’hui pehini a vale ive aliez couls ha me, ha cavet oc’h eus-hu e nep leac’h loen ebet ken diot hag an den ? Ha cavet oc’h eus-hu loen ebet ker faeüs, ken dianaoudeg ! Emaint aze oc’h ober ho fouge gant ho gueziegez hag ho skianchou ; mes mar o deus eun tam goueziegez, eun tam skianchou bennag, da biou int-hi dleour a gementse ? Ha ne ket deomp-ni eo ha d’hon tadou coz ? Emaint aze oc’h ober ho fouge gant tenn-da-dok ha deus-da-Rom, gant kik-kelorn ha dilost-enez ;  mes penaus o divije anavezet ar re-ze panefe ni ? N’ho divije ket gallet ho miret. Var betra o divije-hi ho merket ? Ni eo on eus ho miret dezho ; ni on eus roet dezho peadra d’ho merca. Ia, ni hag hor gouenn ; hon tadou coz a roas ho c’hroc’hen da giviza evit ma vije merket varnezho ar skianchou-ze gant pere e ra brema an dud ho fouge. Ha guelit hirio petra rer deomp ! Eleac’h anaoudegez vad… Mes… Mont a ra droug enhon… »\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=An_Azen_hag_ar_Marc’h_coz&oldid=162762 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 29 Mae 2020, da 16:20.


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/20 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/20\nSetu aze penaoz e poanie heb ehana da erruout enn huela pazenn euz ar zantelez. O veza prest da vervel, e lavare dalc’h-mad : « Va Doue, me a laka va ene etre ho taouarn. » Joa ar Baradoz a bare var he zal epad m’edo o reseo he zakramanchou diveza, hag antronoz e tremenaz e peoc’h d’ar pevar a viz genver euz ar bloaz 1588.\nAnjela ne grede ket, da genta, diskleria he fec’hejou d’he c’honfesour. Kalz tud zo hag a c’hoarvez ann dra-ze gantho, ha goulskoude, anez kovez mad ar pec’hejou, n’euz pardoun ebed da c’hortoz digant Doue. Petra vije deuet ar plac’h euruz-ma da veza ma vije bet marvet d’ann ampoent ma’z ea da gommunia heb anzao he fec’hejou gant lealded ? E leac’h beza etouez ar Zent er Baradoz, e vije brema etouez ar re zaonet enn ifern. Mes, gant sikour gras Doue, e c’hellaz erfin trec’hi ar vez e devoa. Ar c’hras-se ne vanko ket d’ehoc’h ken nebeut mar kirit he goulenn gant fizians hag humilite. Pedit ive ar Verc’hez Vari hag hoc’h eal mad da gaout truez ouzhoc’h ; it da ober eur retred pe da govez gant eur belek all, mar oc’h euz re a aoun o tiskleria ho pec’hejou d’ho konfesour ordinal : evelse, ne vezo ket diez d’ehoc’h diskarga ho koustians, ha goudeze, dre ann absolvenn a resevot, e viot lakeat adarre var hent ann Env n’euz fors peger braz pec’her e veac’h bet diagent.\nar pemped devez a viz genver\nBuez ar zant-ma a zo eunn eston klevet hano anezhi ; abalamour da ze n’he lakeomp ket ama evit servichout d’ehoc’h da skouer, mes evit rei d’ehoc’h da anaout peger braz eo furnez ha galloud ann Aotrou Doue.\nSimeon a ioa ganet e bourg Sisan er Silisii, hag a dremenaz he amzer genta o tiouall ann denved. Eunn devez ma ne c’helle ket ho c’has er meaz abalamour ma rea erc’h, ez eaz d’ann iliz gant he dad hag he vama. Eno e klevaz ar c’homzou-ma euz ann Aviel : « Euruz ar re a vouel ! Euruz ar re zo pur a galoun ! » Raktal e c’houlennaz ouz eunn den koz penaoz e c’hellje kaout\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/20&oldid=137382 »


Pajenn:Crocq - Marvailhou Kerne, 1910.djvu/114 - Wikimammenn\nPajenn:Crocq - Marvailhou Kerne, 1910.djvu/114\nHa diwar ar zonj treut-ze, hen war-zu ar c’hoad, da glask ar plac’h yaouank, e zaou gi d’e heul. A-boan er c’hoad, setu Krogmad oc’h harzal, ha Pegstard o c’hrognal, ha Yan o welet dirazan, en eun taol, dor-borz eur palez kaer… Hag hen difoutre kaer o pouta war an nor, hag ebarz, e goun d’e heul. Dioc’htu e paras sellou Yan war eur plac’h yaouank, eur gened dispar d’ezi, strafuilhet gant an aon ; hag e penn pella ur porz, e welas an aerouant. Kerkent al loan spontus a loskas seiz blejaden euzus dre e zeiz penn. Charikat a rea e zent en e vuhanegez, hag ouz mein al leur e lemme e skilfou kamm, eur vogeden flerius o strinka diouz e zeiz gourlanchen ; ar skant glas a strake war e gein torgennek egiz bili\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Crocq_-_Marvailhou_Kerne,_1910.djvu/114&oldid=113776 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 3 Gen 2018, da 18:10.


Ar jeneral Brehon B. Somervell a-zehoù e-pad Potsdam prezegenn Postdam e 1945\nBrehon Burke Somervell, ganet d'an 9 a viz Mae 1892 hag aet da Anaon d'an 13 a viz C'hwevrer 1955, a oa ur jeneral eus arme ar Stadoù Unanet ha penn jeneral en Army Service Forces e-pad an Eil Brezel-bed. Gant ar renk-se e oa e karg eus dafariñ al. Pa'z eas da Anaon, ar Washington Post a ziskrivas anezhañ evel "one of the ablest officers the United States Army has produced" (brezhoneg: "unan eus an ofiserien varrekañ a voe produet gant lu ar Stadou Unanet").\nEvel penn d'an divizion sevel United States Army Quartermaster Corps e 1941, Somervell a oa bet karget da sevel un heuliad kampoù ha savadurioù evit lojañ ha gourdoni an niver uhel a emezelidi a oa bet el lu. Evel boaz, Somervell a oa deuet a-benn da seveniñ ar savadurioù lies ha pouezus evit an nerzh brezel hep kaout dale. E-touez an holl vennadoù pouezus e voe unan o vezañ pouezusoc'h eget ar re all hag a oa hini ar Pentagon. Ar chanter a voe hir ha kasaus evit ar jeneral met hiziv an deiz c'hoazh ez eo e bennoberenn. Ar Pentagon a zo brudet dre ar bed a-bezh abaoe fin al labourioù d'ar 15 a viz Genver 1943. Etre 1942 betek 1945, Somervell a oa bet karget gant penn d'an Army Service Forces, an nerzhioù dafariñ d'an US Army.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Brehon_B._Somervell&oldid=1729525 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Kzu 2016, da 11:27.


Ar pennad-mañ a zo diwar-benn ar c'hoari video Age of Empires ha diwar-benn an heuliad c'hoari video Age of Empires.\nAge of Empires zo ur c'hoari video RST : Real-Time Strategy (C'hoari strategiezh e amzer wirion). C'hoariet e vez ar c'hrogadoù en endro an Henamzer. Krouet e oa bet gant Microsoft hag Ensemble Studios e 1997. Gwerzhet ez eus bet en tu all da 16 milion a skouerennoù anezhañ er bed a-bezh.\nAge of Empires eo ar c'hoari video kentañ eus an heuliad Age of Empires\nTeir lodenn a zo en heuliad : Age of Empires, Age of Kings (pe Age of Empires II), hag a zo diwar-benn ar Grenn-Amzer, hag Age of Empires III, a c'hoarvez e-pad ar prantad trevadennel, etre 1492 ha 1850.\nAge of Empires en deus un astenn: The Rise of Rome, an nevezenti a zo ez eus ar c'habalioù roman.\nAge of Empires II: The Conquerors Expansion (2000)\nAge Of Mythology : The Golden Gift (2003)\nAge of Empires II Mobile (2005)\nAge of Empires DS (2006)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Age_of_Empires&oldid=1723702 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 22 Her 2016, da 20:38.


An dug rejant Karl (a vo ar roue Karl IX) o laetaat korf Klaus Fleming dirak Ebba Stenbock. Taolenn gant Albert Edelfelt, 1878.\nEbba Gustavsdotter Stenbock (marvet e 1614, en Finland) a oa un itron svedat. Goude marv he fried Clas Eriksson Fleming (1530-1597), gouarnour Finland, e tifennas Ebba kastell Turku evit ar roue Sigismund III Vasa p'edo an dug Karl o klask kemer ar gurunenn.\nEbba Stenbock a oa merc'h d'ar riksråd Gustaf Olofsson Stenbock ha d'e bried Brita Eriksdotter Leijonhufvud. C'hoar e oa da rouanez Sveden, Katarina Stenbock (1535-1621), a oa trede pried ar roue Gustav Vasa (1496-1560). Nizez e oa d'ar rouanez Margareta Leijonhufvud, ha dre se keniterv d'he bugale, da lavarout eo d'an danvez rouaned Johan III ha Karl IX Sveden.\nDimezet e oa da Clas Eriksson Fleming (1530-1597), gouarnour Finland, en 1573.\nEn 1573 e timezas da Clas Eriksson Fleming e ti he c'hoar, Katarina Stenbock, en Stockholm, ha gant he fried ez eas da Finland. Pevar bugel he doe : teir merc'h, Katarina, Hebla ha Margareta, hag ur mab, Johan Fleming. En 1594 e voe anvet he fried da c'houarnour Finland.\nBrudet e oa Ebba Stenbock abalamour d'hec'h emzalc'h dispont dirak an Dug Karl. Pa grogas ar brezel diabarzh en 1595 etre Sigismund III Vasa hag e eontr Karl, a renas evel Karl IX, edo he fried e-touez harperien Sigismund III Vasa a-enep e eontr Karl. Derc'hel a reas proviñs Finland, e rouantelezh Sveden, a-enep an dug Karl.\nEn amzer-se e tarzhas Brezel ar Bizhier en Finland en 1596. En miz Ebrel 1597, lakaet fin da Vrezel ar Bizhier, hag o prientiñ stourm ouzh aloubadeg an Dug Karl, e varvas Fleming. War e lerc'h e voe anvet Arvid Stålarm ar Yaouankañ da c'houarnour. Met Ebba a gemeras penn ar stourm hag a reas he soñj kenderc'hel da zifenn kastell Turku diouzh arme an Dug Karl gant sikour daou ofiser. Prientiñ a reas ar seziz, en ur c'hortoz sikour digant ar roue Sigismund a oa e Pologn. E miz Eost 1597 e teuas an Dug Karl gant e arme da aloubiñ Finland. Kemer a reas Åland, a oa douar he c'hoar rouanez, Katarina Stenbock\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Ebba_Stenbock&oldid=1825153 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 11 Gen 2019, da 14:53.


Buhez ar Sent/1912/Janvier - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1912/Janvier\n◄ Itron-Varia ar Salet Janvier Maze ►\nJanvier, ginidik eus Napl, trede eskob Benevent, a oe distaget loened goue d’e lonkan, abalamour ma ne felle ket d’ezan nac’h Jezuz-Krist. O vezan ne rênt droug ebet d’ezan, e oe dibennet en Pouzzol, gant c’houec’h kristen-all : Sosius, Festus, Dider, Prokulus, Eutychius hag Akusius, en amzer an impalaer Dioklesian, er bla 305.\nAr gristenien a gemeras preder da zastum o relegou ; korfou sant Prokulus, sant Eutychius ha sant Akusius a chomas en Pouzzol ; re sant Festus ha sant Dider a oe kaset da Venevent ; hini sant Sosius a oe roët da iliz Mizen ; erfin, kêr Napl he devoe korf sant Janvier. Beneventiz hen diframmas digante hag hen miras epad pemp kant vla ; mes d’an 13 a viz genver 1497, ar roue Ferdinand a reas d’eze rei he zenzor d’e gêr-benn. Eskern ha ludu an eskob merzer a zo miret abaoue en Napl, en eur chapel dindan an ôter vras ; en eur chapel-all e virer e benn hag e wad.\nAr gwad-ze a virer en eur vured stouvet kloz. Peurliesan e ve dizec’h ha kalet ; mes seitek gwech er bla, a greiz ma ve an dud en iliz o pedi, e ve gwelet o tanaoât hag o tont da vezan henvel ouz gwad beo.\nKaeroc’h zo ; ar vured, peurliesan, ne ve ket kalz ouspen hanter-leun ; mes en miz mae e weler ar gwad o kreski enni, hag o terc’hel da greski, a-wel d’an holl, epad nao devez ; da fin an naved, ar vured a ve leun betek he goug, a-wechou zoken, e ve leun betek ar stouf, hag e chom evelse betek miz gwengolo war-lerc’h.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1912/Janvier&oldid=38201 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 6 Gou 2012, da 07:20.


Al leurenn | lorient\nAr c'helc'h a ginnig ivez ur strollad leurennek evit ar re vraz hag ar grennardet o deus c'hoant gwiskañ gwiskamantoù hengounel an Oriant ha kemer perzh e fetivalioù hag kenskrivadegoù. Ar strollad a zo yaouank (25 vloaz dre vraz) ha startijenn a zo ganto. Dañserien ar strollad o do plijadur degemer ac'hanoc'h.\nPleustret e vez d'ar gwener noz adalek 8 e 30, betek 11 eur e sal ar c’helc’h.\nAr sonerion a sikouret a vez get ur strollad sonerion evit an arvestoù.