Jules Gros - Wikipedia\nPlakenn e-kichen an ti-kêr Tredraezh-Lokemo\nJules Gros (Jul ar Groz hervez an doare brezhonek), pe Ab Alan diouzh e anv barzh, ’zo ur yezhoniour breizhat, ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1890 e Pariz, ha marvet e Lannuon d'ar 25 a viz Kerzu 1992.\n1 Jul ar Groz, yezhoniour, dastumer ha kantvloaziad\n1.1 Yezh e galon\n1.2 Dizoloadenn al Lizhiri breizhat\n1.3 Mare ar beajoù\n1.4 Teñzor ar brezhoneg komzet\n1.5 Ar brezel bras (1914-1918) : troadeg ha jubennour da c'houde\n1.6 Un dastumer ha ne skuizhe ket\n1.7 Ouzhpenn 80 000 tro-lavar poblek\n5 Un den all\nJul ar Groz, yezhoniour, dastumer ha kantvloaziad[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nJules Gros er gêr\nYezh e galon[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nE-touesk an nav eskopti breizhat ez eo Treger, hep mar, ar vro nemeti he deus maget kement a zastumerien, birvilh enne da virout ha da wareziñ o yezh. En o zouez e c'haller menegiñ un toullad rimadellerien ha konterien gozh evel Ian ar Gwenn (1774-1849) eus Priel, pe c'hoazh Ian ar Minous (1827-1892) eus Pleuveur-Gaoter, evit ar re vrudetañ. Disoñjet un tamm, daoust d'e labour bras, e voe Guillaume Ricou (1778-1848) eus Tremael, ur c'haner a-feson hag a droas fablennoù gresianek Aisopos ha re latin Phaedrus. E vab-bihan, Guillaume Le Coat (1845-1914) a droas kement-se ar Bibl en brezhoneg. Arabat eo ivez ankounac'haat Fañch an Uhel (1821-1895) eus Plouared, ha Frañsez Vallée (1860-1949) eus Plounevez-Moedeg, daou zen desket-meurbet, bet gouestlet gante o buhez da sevenadur Breizh, en ur zifenn ha skediñ ar brezhoneg dre holl. D'o heul ec'h arruas Jul Marcel ar Gros, ur paotr yaouank, hag a vevo kozh, dedennet-kaer gant ar yezhoù kement ha mennet-mat da studiañ ha da dreuzkas yezh e vro.\nGanet eo Jul Marcel ar Gros e Pariz d'an 2 a viz C'Hwevrer 1890. Er gêrbenn eo, ez eo aet e dud da glask labour, evel darn vrasañ ar Vretoned. E dad, François, a laboure e-giz dreser eurieroù e-ti un horolajer. E vamm, Françoise Allain, a oa keginerez en un ostaleri e-pad ar goañv ha gwrierez evit un stal vras e-pad an hañv. O-daou beuzet gant o labour e voe start dezhe mirout gante ar poupig, hag a voe lezet dindan warez ar vamm-gozh, Michela an Allan (1833-1921), o chom en Tredrez, en Bro-Dreger. Ganti eo e voe desavet ar paotrig a Jul Gros betek e 7 vloaz.\nAnavezet ha plijet e veze Michela er barroz a-bezh. Prest e veze-hi da reiñ un taol-sikour d'an neb a c'houle dalc'hmat, hag hi paour-du. Barrek e oa gant he dorn, en ur fardañ bara pe kement meuz all, kement ha gant he fenn, o kontañ istorioù pe o tibunañ gwerzioù ha kanouennoù ar vro e-kerzh ar beilhadegoù. Pedet e veze alies-mat evit ober war-dro euredoù, badeziantoù pe lidoù a bep seurt. Goude ar brezel bras e voe pedet peurliesañ evit lavarout ar pedennoù d'ar familhoù. En ur seveniñ ur pirc'hirinaj, ez ae d'ober tro ar vro da bediñ en holl lec'hioù sakr. Degas a rae en-dro ganti an dour burzhudus, goulennet gant an dud, da lakaat ar c'hañv e-pleustr. Bep gwener, pa veze-hi oc'h ober tro ar menajoù da sikour ma oa ezhomm, e veze roet dezhi gwech-ha-gwech all un tamm boued da vagañ he Jul bihan. Mont a rae ivez d'ar park da labourat evel ar baotred : dav e oa dezhi labourat start a-benn treuzvevañ, ha reiñ ur vuhez dous a-walc'h d'e vabig. Mod all, e-pad ar goañv, e neze ar gloan pe al lin da aozañ dilhad da vezañ gwerzhet goude. E-keit-se e tibune an eil war-lerc'h egile kanoù poblek, gwerzioù ha sonioù, ar re a veze eztaolet ganti e-pad ar beilhadegoù e-ti an amezeien. En he c'hichen e vane Jul dalc'hmat. Ne oa ket klemmganoù hir Markiz ar Guerrand, Yann ar paotrig mat, Santez-Jenovefa pe c'hoazh hini Roue Brest hag ar Briñsez he bronn aour evit echuiñ. Daoust ma veze alies Jul marv gant ar skuizhder e stourme evit selaou c'hoazh ur wech an tonioù hag an istorioù-se ken brav ma oant.\nDa seizh vloaz hanter e tistroas Jul da Bariz. Met ne chomas nemet daou vloaz eno kent dont en-dro da Vreizh gant e vamm. Siwazh en devoa ar paotr bihan kollet un tamm mat eus e vrezhoneg, dre ma n'en devoa ket bet tro da bleustriñ tamm ebet gant e dud. Daoust ma talc'he da gompren ar gerioù en deveze poan o kaozeal. Erruet en Tredraezh e chomas sac'het ar gerioù en e veg pa rankas respont d'ur goulenn savet outañ gant e vamm-gozh. Ne oa ket evit kompren abalamour da betra e chome-hi mut gant ar souezh hag an dispi. A-benn ar fin e teuas a-benn ar vaouez kozh da lavarout he soñj kent dirollañ da c'harmat. Fromañ a reas kement-mañ ar Julig da vat. Ranngalonet, e tivizas-eñ gouestlañ e vuhez-pad da virout yezh e vro en enor d'e v/Michela. En em staliañ a reas he mamm e Lokmikael-an-Traezh e-lec'h m'he deus kavet ul labour a gouezierez hag a geginerez en ostaleri Bellevue. Er barroz nevez-se e heulie Jul kentelioù an aotroù Basile (e verc'h hag a vo gwreg Jul) hag a gasas anezhañ betek ar sertifikad-studi, tremenet pa oa-eñ 11 vloaz, e 1901. D'ar mare-se e tivizas e vamm mont en-dro d'ar gêr-benn. N'eo ket evit-se e paouezas ar paotrig gant ar skol, menel a reas eno betek e drizek vloaz. Goude-se, e voe kaset da labourat er menajoù e-giz paotr-saout.\nDizoloadenn al Lizhiri breizhat[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nD'ar mare-se eo e kejas Jul Gros gant Marie Coadalan, ur gamaladez kozh da v/Michela. «Ur gaoz plijus a oa ha plijus e oa kaozeal ganti» a lavare-eñ. Un intañvez pinvidik a oa honnezh, ar pezh a roe tro dezhi da lenn kalz ha da gaout un toullad mat a levrioù. Bet desket ganti lenn al latin hag ar brezhoneg e leandi Plouilio, e teue da welet Michela ha Jul da lenn dezhe Kroaz ar Vretoned, lodenn vrezhonek La Croix des Côtes-du-Nord, kaset da benn gant Frañsez Vallée. Yves-Marie Durand, person Tredrez, a zeskas dezhañ diazezoù ar brezhoneg lennegel en ul lakaat anezhañ da lenn ar c'hazetennoù. Bras eo e levezon war Jul ar Gros ; e gendrec'hiñ a ra da zerc'hel gant e studioù. Bez' ez eo e dud savet a-du gant ar beleg-se kement ha ma tivizont lakaat o mab da zont da Bariz da heuliañ kentelioù Turgot. Hag-eñ o a-baouez treuziñ dorioù ar skol e veze sellet outañ gant daoulagad dispourbellet, e-giz ma vije bet ur pezh kurius. Graet e voe bet goap outañ gant ar skolaer, a-zivoud e orinoù. Krediñ a reas hopal d'ur mignon dezhañ : «Tu vois le p'tit là-bas dans l'coin, il vient du fin fond des Côtes-du-Nord!». Ne voe ket kement-se evit digalonekaat an tregeriad birvidik ma oa, dre ma teuas brav gantañ da c'houde, dreist-holl evit ar pezh a sell ouzh ar yezhoù estren. Lakaat a reas ar berzh-se war gont an divyezhegezh brezhoneg-galleg. Fier-ruz ha laouen e voe e dad evitañ, dre ma soñje e oa ar saozneg ur yezh evit an dazont.\nOadet a bemzek vloaz e tremenas Jul e vreved hag ur bloaz war-lerc'h e krogas da c'hounez e vuhez gant micherioù bihan : paotr-spisiour e Suresnes, kourcher er stal-levrioù Beauchêne hent Roazhon, sekretour e-ti Michelin, bali Péreire. Ne voe kement-se evit derc'hel warnañ da genderc'hel gant e studioù. Kavout a reas evel-henn ar gevredigezh «La Bretagne» pa oa o klask war-lerc'h kentelioù-noz. An aozadur-se, staliet tro-dro da iliz Itron-Varia ar Maezioù, bali Montparnasse, a sikoure ar Vretoned nevez-arruet er gêrbenn da gavout lojeiz ha labour. Roet e veze en tu-hont da-se kentelioù evit an dud gour. En em enskrivañ a reas neuze Jul d'ar c'hentelioù yezhoù keltiek, kaset da benn gant ar beleg Kamenen, e-keit ma talc'he da vont gant e studioù war ar saozneg hag ar c'hastilhaneg. Aze an hini eo e voe kreñvaet e soñjoù a-ziwar Breizh hag ar brezhoneg.\nOber a reas anaoudegezh gant ur studier war ar medisinerezh, Pol Diverres, troet war studi ar brezhoneg gant an tregeriad Yves Berthou. Hemañ an hini eo hag a lakaas anezhañ da zizoloiñ ar Barzaz Breiz hag a gasas anezhañ war-zu ar vroadelouriezh breizhat hag ar larjezeriezh, en ur reiñ dezhañ da lenn levrioù Jean Le Fustec, al larjez Lemenig. Kejañ a reas ivez, e-touesk reoù all, gant Eugène Le Clerc, hag a roas tro dezhañ da lenn oberennoù breizhat all, evel Yezhadurezh rannyezh Landreger, bet skrivet gant e vreur Louis. Maget e voe da c'houde gant lennadennoù brezhonek all dre skouerennoù Kroaz ar Vretoned, a oa posupl dezhañ kavout e sez ar gevredigezh. Adskrivañ a reas, gant aked kanaouennoù brogarour, kembraek, skosek, iwerzhonek ha skrivañ a reas eñ e-unan un nebeut gwerzennoù en enor da v/Breizh. Gwech-ha-gwech all ez ae da brenañ ul levr pe zaou e stal-levrioù brezhonek Marcel Dault, hent ar Val de Grâce. Ar marc'hadour-levrioù brokus, plijet bras o welet un den yaouank ken dedennet gant ar sevenadur keltiek, a alias anezhañ da genderc'hel gant e hent en ur reiñ dezhañ ul levr bennak ur wech an amzer d'e vroudañ. Ar c'hoant da c'houzout muioc'h atav a lakaas Jul da vont da ruzañ e dreid war ar marc'hadoù levrioù kozh e-lec'h ma kavas oberennoù a-feson ha frouezhus evit e breder.\nMare ar beajoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nD'ar mare-se eo e adkavas ur mignon kozh dezhañ, bet anavezet e Lokmikael-an-Traezh, anvet André Bouget, mekanikour kirri-tan, entanet gant ar yezhoù eveltañ. Bep sul ez aent da vale o-daou asambles en ur gaozeal brezhoneg ha saozneg, un doare evite da virout ur c'hempouez etre strivoù korfel ha speredel. Koulskoude, ne oant ket, nag unan nag egile, divoneerien daonet. Deskiñ a reas André e kinnige an embregerezh Unic, e Londrez, postoù-labour hag-eñ nijet kuit ken buan all en-tu all d'ar mor Breizh. Jul, o vezañ berr war an arc'hant, a reas kement-all met goude un maread amzer hir a-walc'h hepken. Goude bezañ bet esperniet trawalc'h a arc'hant e kejas gant e gomper en-dro e miz Gouere 1908. A-drugarez d'e skiant-prenet war ar yezhoù e kavas ul labour en embregerezh La Personne, hag, evel en Pariz, e talc'has da vont gant hent ar studioù evel e vignon André : goude e zevezh-labour e heulie kentelioù alamaneg ha kastilhaneg, met ivez kembraeg hag iwerzhoneg kaset da benn gant ar barzh Goronwy Owen ; deskiñ a reas ar stenografiezh hag ar c'hizellañ gant staen.\nAze eo e tarempredas gant ar c'hembread Ithel Morgan hag a zeuas buan-tre da vezañ ur mignon bras dezhañ. Gantañ eo e eskemmas e-pad pell e kembraeg. Ithel a zeskas ouzhpenn-se dezhañ, un toullad gerioù tzigan. Gant e c'hoant da peurglokaat e anaoudegezh war ar bed keltiek, e sevenas gant e gamalad André, ur veaj hep penn na revr betek Bro-Gembre. Sabatuet kement ha frommet e voe an dud o klevet an daou baotr yaouank o komz fraezh yezh o bro. E Bro-Saoz e oa c'hoazh pa resevas ul lizher a-berzh Eugène Le Clerc d'e gelaouiñ ec'h arruio e vreur, an abad Louis Le Clerc, e Londrez un nebeud devezhioù goude. Degemer a reas Jul ar visi-se da gejañ gant ur breizhad desket gant joa. En em adkavout a reas evel-henn e-kreizig kreiz un dousad brezhonegerien o koaniañ. An dezrevellad a zo bet embannet e-barzh Ma beaj e Londrez gant Louis Le Clerc a ziskouez mat pegen mennet e oa an Tregeriad yaouank ha penaos en devoa-eñ lakaet an arvesterien dindan e gazel.\nNe oa ket daoust da-se an daou lampon evit chom en Londrez : e dibenn ar bloavezh 1909, ez eas kuit André da Alamagn , ma kavas labour e-giz mekanikour kirri-tan e Berlin. En ur sellet ouzh ar roll-niverennoù pellgomz e voe desachet e evezh gant anv ur skol troet war ar yezhoù, die Bihan Schule, hent Nollendorf. Deskiñ a reas e oa renet gant ur Breizhad genidik eus Moelan hag euredet d'un alamanez. Ar Bihan-se a oa da gentañ bet skolaer bugale ar Priñs Murat e Moskova ha neuze kazetenner evit Le Matin e Pariz ha rener Skol Berlitz. Marc'hata a reas André evit kavout ur post a gelenner war ar saozneg da Jul ha setu an daou vignon bras advodet. Padout a reas ar veaj e-penn all ar stêr Rhin ouzphenn daou vloaz. Amañ c'hoazh, ne voe ket kollet un eilenn gant Jul. Diouzh noz e kelenne ar galleg da deir poloniadez yaouank. Int-i a zesko dezhañ ar poloneg, un tu evitañ da binvidikaat e ouiziegezh yezhoniel kent kuitaat Bro-Alamagn e miz Gwengolo 1911. Rediet e voe dezhañ distreiñ da Vro-C'hall, galvet e oa bet d'ober e servij soudard. Kent doujañ ouzh e zever a geodedour sentus, e tivizas da vont d'ober un tamm tro etrezek Tredrez. D'ar mare-se eo e krogas da notenniñ war garnedoù bihan ul lodenn eus sonioù ha gwerzioù kanet gant e vamm-gozh. D'ar c'hentañ a viz Here 1911 e voe enrollet ar soudard Jul e Belford e-giz troadeg ar 35vet rejimant. Soñj a zeue dezhañ eus e adjudant o c'haial : « Ne regardez pas par terre comme si vos parents étaient noyés. Regardez en haut des arbres comme s'ils étaient pendus. Voyez, moi simple labourateur, je suis devenu adjudant par ma bonne conduite, ma force de caractère et mon patriotisme». Eñvoret-mat ar gentel-se gantañ a-dra-sur, e voe lakaet da gorporal 6 miz goude.\nDiouzh an noz e vire ouzh e gorf da lartaat betek re en ur strivañ gant an embregerezh-korf hag ouzh e benn da skañvaat en ul lenn aketus. Breton nemetañ e oa en ur rejimant o vodañ tud eus Reter ar vro hag Arverniz dreist-holl. Nebeut a c'halleg a veze distripet gant an darn vrasañ dioute, met kejañ a reas, evit e holl blijadur, gant ur soudard bet savet en Singapoura. Gantañ e voe neuze posupl da Jul kaozeal saozneg. Bet kaset d'an ospital un nebeudig amzer goude abalamour d'ar ruzell tapet gantañ, e reas-eñ anaoudegezh gant ur skolaer hag a zeskas dezhañ an esperanteg... A-drugarez d'ur c'hoñje e voe bet tro gantañ da gemer perzh er Gorsedd, d'ar 6 a viz Eost 1912, en Lokronan. Anvet larjez, e sebezas an holl dud o pignat war ur garreg sakr, ar gazeg vaen, evit dibunañ ur brezegennig en brezhoneg skoaz-ouzh-skoaz gant Yves Berthou.\nTeñzor ar brezhoneg komzet[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nBep tro ma teue Jul ar Gros da Vreizh e lakae war baper an holl droioù-lavar divoutin a gleve gant e vamm-gozh. A-zoug-kamm e teue-eñ da vezañ emskiant eus pouez ha dibarelezh brezhoneg ar re gozh da geñver hini ar re yaouank. Un engroez a benngerioù hag a grennlavarioù, eskemmet ha miret gwechall-gozh a-drugarez d'an hengounioù dre gomz, a oa o vont da get. Bez' e oa levezon ar galleg brasoc'h-brasañ war ar remziadoù nevez. Dont a rae ar c'hoant treuzkas ha gouarn ar yezh glan ha bev da vezañ kreñvoc'h-kreñvañ evitañ. Ken mallus e oa hervezañ e krogas Jul raktal gant ul labour start ha hir da saveteiñ yezh ha gizioù e vro c'henidik. E hunvre a skrivagner brezhonek a gadarnae kement-mañ ivez. Ur c'harnedig hag ur bluenn en e c'hodell dalc'hmat, e sevenas-eñ gwrizioù e raktres bras-meurbet, e oberenn Trésor du breton parlé.\nPa voe bet achu gant e servij soudard, e teuas ar c'hoant dezhañ da vont da gelenner war ar brezhoneg. An arc'hant esperniet e Bro-Saoz hag e Bro-Alamagn a roas tro dezhañ d'en em enskrivañ e skol-veur al Lizhiri en Roazhon e-lec'h ma kejo gant Fañch Gourvil, studier eveltañ er rann keltiek. Entanet-kaer e voe gant ar c'hentelioù lennegezh kaset da benn gant Anatole Ar Braz. Hemañ a dostaas ouzh an daou vrezhoneger yaouank hag a bedas anezhe da vont d'ar sul da zizoloiñ war-varc'h-houarn Koad-meur Brekelien, lec'h emgann Sant-Aubin-ar-C'hormier, pe c'hoazh annez Kastellbriand, en Combourg.\nD'an hevelep mare e reas Jul anaoudegezh gant Frañsez Vallée, hag a c'houlennas gantañ da genlabourat evit e gazetenn-galon, hini e lennadennoù brezhonek kentañ, Kroaz ar Vretoned. An hini hag a veze graet «Beneadad breton» dioutañ, a roas alioù fur dezhañ : en em virout ouzh ar gwin, ar butun hag ar merc'hed! Ne oa ket Jul evit lavarout m'en devoa heuliet kement-se met ar pezh a oa sur, n'en devoa butunet morse. Kerkoulz lavarout e oa mennet kaer ar paotr yaouank da gemer perzh er gazetenn, kizhidik ma oa da c'houlenn ar skrivagner doujet-se. Evel-henn e skrivas Jul pennadoù en brezhoneg e-pad ar brezel. E-dibenn e vloavezh-studi, bet e ziplom gantañ, e tistroas da Dredrez evit tremen an hañvezh e-ti e vamm-gozh, da zerc'hel gant e zastumadennoù. Ul laziadig amzer kent en devoa Yves Berthou degaset dezhañ ur skouerenn eus e oberenn Lemenig Skouer ar Varzed. En e lizher-trugarekaat e ro Jul da gompren e feiz er brezhoneg hag e c'hoant da vont dre ar maezioù a-benn gwerzhañ levrioù brezhonek, moulet e-ti Lajat en Montroulez : « Pobl Breizh izel», a skrivas-eñ, «n'eo ket kousket ha ma lavar darn hag ar brezhoneg a zo gwriziennet start en o zouez. Ma 'z int morgousket, an disterañ ger a stok ruz ouzh o c'halonoù a zihun anezhe prim. Pa vo echu ar skol amañ (diwezh Mezheven) ec'h on e sell da vont da werzhañ levrioù brezhonek war ar maez, peogwir e chomin e Breizh ken a vo bet Gorsedd Lannuon. Goude ec'h in da Vro-Saoz». Ma ne oa ket Jul ar Gros ur broadelour breizhat daonet, en deus bet gouestlet evel-henn e vuhez-pad da saveteiñ ar yezh en ur skediñ anezhi en-dro d'an dud o devoa he dilezet a-hed an amzer.\nAr brezel bras (1914-1918) : troadeg ha jubennour da c'houde[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEn hañvezh 1914 e tokas ar c'hloc'h ; engalvet e oa bet Jul, oadet a 24 bloaz, d'an 3 a viz Eost, er 41vet rejimant en Roazhon ha kaset d'an talbenn war-eeun, d'an Ardennes (08). Perzh a gemeras en emgannoù Charleroi ha Neuville-Vitasse e-lec'h ma voe lazhadeget e rabastaolad : war 3400 den beure an argad, ne vane nemet 720 dioute diouzh an noz. Ha Jul en o zouez. Planedenn vat a oa bet gantañ, hervezañ, a-drugarez da sell gwarant Santez Anna-Wened, hag he devoa e heñchet, hep mar : «En em gavet e oamp», a skrive-eñ, «en kreizig-kreiz rannvro Arras, e-deroù miz Here 1914. Toullet hon devoa trañcheoù en derc'hent. Hag e oamp distroet a-drêk evit kousket er c'hraoù-foen. An deiz war-lerc'h e oamp prest da vont e-barzh hon trañcheoù. Reiñ a reas kement-se ar C'horonal gourc'hemenn deomp : «Baïonnette au canon, en avant!». «Ha ni neuze da vont war-raok. Ar blaenenn an hini e oa, parkeier ken plaen hag an dorn. O kregiñ da glevet ar boledoù o c'hwibanaat em divskouarn e oan pa welis a-daol-trumm brageier ruz o fontañ er pradoù beterabez. Redek hon devoa graet evel-henn e-pad un degad a vunutennoù kent kavout goudor a-drêk ur c'hleuzig. Steudennet e voemp koulskoude gant an Alamaniz ha setu an obuzioù oc'h arruout dre amañ. Klevout a ris unan dioute o lavarout : «Celui-là est pour moi, je vais mourir». Un aspedenn a ris neuze : «Santez Anna Wened, savetaet din ma buhez!». An amzer em boe bet da gas ma fal d'un dorn d'egile pa flastras un obuz daou vetrad ac'hane. Stekiñ a reas kement-mañ ma fal. Un frapadig amzer goude e saven hag e c'halven ma c'hamaladed. Den na respontas din : a-gleiz kement hag a-zehoù, bez' e oa pemp pe c'hwec'h den astennet, marv. An hini manet bev nemetañ e oan.»\n«Adalek ar mare-se e oan en em lakaet da vat da bediñ. Ur wech all c'hoazh, e Verdun, e oan bet savetaet evel dre vurzhud : kouezhañ a reas un obuz daou vetrad diouzhin hep tarzhañ. A-viskoazh on en em santet gwarezet. Sant-Erwan a oa ma sant karetañ, hag a oa bet person Tredraezh eus 1284 da 1292. Pa'm boa un dra bennak da c'houlenn eo outañ e saven kement-mañ. N'en devoa bet nac'het tra din morse.» Ne voe ket an eurvad-se evit derc'hel d'e wareziñ pa voe gloazet en e gilpenn en 1915. Kaset da ospital Avranches (Normandi) e reas anaoudegezh gant un tennataer tunizian. Sorc'hennet gant ar yezhoù estren evel ma oa e krogas da zeskiñ kement-se arabeg gant e gavandad reuzeudik. Un nebeut amzer goude e voe pellaet diouzh an talbenn abalamour d'ur c'hleñved-skouarn. Spletiñ a reas neuze evit distreiñ da Dredrez da genderc'hel gant e zastumadeg troioù-lavar en brezhoneg. Ur wech distro en Argon e tremenas un arnodenn e-lec'h ma voe dalc'het kont eus e varregezhioù war an alamaneg hag ar poloneg. Ha setu-eñ deuet da vezañ jubennour. A-drugarez d'e gefridi nevez, ne voe ket ar Jul yaouank war an dalbenn ken hag, e-dibenn ar brezel, e teuas ar soñj dezhañ e oa kentoc'h ar gouiziegezhioù yezhoniel hag o devoa e savetaet.\nUr wech disklêriet an arsav-brezel e kavas ul labour e-ti ur feurmer bigi, hent Volney, en Pariz. Adkavout a reas e vignoned eus ar gevredigezh La Bretagne kement ma 'z ae bep sadorn da gaozeal gant Pol Diverres. Bez' e oant o-daou troet da sot gant al lennegezh kembraek. Rannañ a reas Jul e skiant-prenet, bet tapet gantañ en tu all d'ar Mor Breizh. Pol, eus e du, a lakaas Jul da vont-te e bod-skrivañ Buhez Breiz, kelaouenn viziek a studiadennoù evit difenn an interesoù broadel, lennegel, ekonomikel hag arzel Breizh, kaset da benn gant Pierre Mocaër ha Joseph Ollivier. Enni e roio Jul da lenn e eñvorennoù-brezel : Dek devez e Verdun. Pol an hini eo adarre hag e lakaas da gejañ gant Gavan Duffy, dileuriad en Pariz Gouarnamant dilennet Republik Iwerzhon. Hemañ a c'houlennas gantañ treiñ e galleg ul levr eus Erskine Childers (1870-1922) war ar sponterezh milourel saoz en Iwerzhon. D'e dro e roas Jul hoal dezhañ da eskemm, en un atersadenn hir, a-zivoud al luskad Sinnfeinour hag a vo embannet er gazetenn rannvroelour Mouez ar Vro renet ha pennskrivet e Montroulez gant e vignon Francis Gourvil. Skrivañ a reas Jul pennadoù all er gazetenn sizhunvezhiek-se, en o zouez un heuliad e brezhoneg : War-sao Bretoned! .\nE miz Gwengolo 1920 ec'h euredas Marie Basile, merc'h e skoaler eus Lokmikael-an-Traezh : ar plac'hig a veze o c'hoari gantañ pa oa hemañ en e vragoù bihan c'hoazh a zeuas da vezañ e zousig betek fin e vuhez. Anatol ar Braz a voe e dest ha Francis Gourvil e gasour. Bez' e reas Anatol ur brezegenn eus ar re vravañ da veuliñ barregezhioù e skoliad kozh o kas da benn meuleudigezh ar brezhoneg hag ar mennozhioù breton. Reiñ a reas daoust da se da gompren e oa ret diwall diouzh ar Vretoned hag a vefe techet da vont war-zu an dizalc'hiezh ha d'en em zistagañ diouzh ar galleg.\nUn dastumer ha ne skuizhe ket[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEn em staliañ a reas an dud nevez e Versailhez (78). Kavout a reas Jul ul labour e-giz penn-kenwerzher an ti-livañ Kabiline. Amezeien o doa hag a oa repuidi eus Rusia. Ar gwaz, bet skolaer, a-du gant Kerenski, a zo kazetenner evit La Russie opprimée. Dont a rae ar c'houblad da bakañ ur banne da-di an Tregeriad ur wech ar sizhun. Gantañ eo e teskas Jul rusianeg. Un tu dezhañ da ledanaat c'hoazh ouzhpenn e skiant-prenet war ar yezhoù! Bep hañvezh e tistroe Jul d'e vro hag e kroge en-dro gant e zastumadennoù. Siwazh e oa marvet e vamm-gozh e 1921. Met ne oa ket aet an eien da hesk evit se, a-drugarez da labourerien douar Tredraezh ha da besketaerien Lokemo.\nDesachet e voe e evezh gant an troioù-lavar diarneuz dreist-holl, implijet a-galz gante en o c'haozadennoù. Ar re o welet anezhañ o skrivañ buan-ha-buan ar pezh a gleve war e garnedig a lavare : «Jul amañ, a zo 'vont da gas toud kaozioù Tredraezh da Bariz!». Kement-se a lakae anezhañ da c'hoarzhin druz, ha diouzh noz ec'h adskrive hag e renke an holl droiennoù bet tapet a-gleiz hag a-zehoù war an deiz. En tu-hont da-se e teuas ar soñj dezhañ, goude ar pezh en devoa bevet e-barzh trañcheoù Verdun, da bignat er hierarkiezh milourel. E 1919, e heul Jul ar c'hentelioù jubennaouiñ milourel hag anvet bloaz goude da letanant-jubennour an adarme. Pa darzhas an Eil Brezel Bed ez eo kaset d'ar Mission française evit an Arme saoz. En em gavout a reas neuze war harzoù Belgia e-pad foeltradenn ar C'hallaoued e Sedan. Ranket gantañ kilañ war-du Dunkerque, skarzhet e voe gant ar Saozon hag adkaset da Vro-C'hall da c'houde, ha dizengalvet d'ar 16 a viz Eost 1940. Kent adkemer e bost er C'habiline e tistroas da welet e wreg da Lokemo, en ti bet savet gante un nebeudig amzer a-raok ar brezel, a-us d'ar porzhig-pesketa. E 1945, enlouc'het gant eñvor an daou vrezel, e teuas en-dro da Vreizh e-lec'h ma oa e vamm a-baouez mervel, oadet a 80 bloaz.\nDa c'hortoz gwenneien e leve e veve-eñ diwar-goust e arc'hant-godell esperniet gwechall, produoù e liorzh, e yer hag e c'hivri. D'ar mare-se, e rae berzh ar pesked-sardin c'hoazh war-aodoù Bro-Dreger hag e kinnigas dezhañ maer Lokemo, Joseph Calvez e anv, labourat evit kevelouri ar besketaerien. Pa ne voe ket eus ar sardined ken er vro, e 1947, e viras evelkent Jul e labour. E-karg e voe goude-se eus ar c'hinkailherezh-mor. Oadet a 65 bloaz, deuet mare al leve, e ouestlas e amzer da stummañ an danvez bet dastumet gantañ e vuhez-pad. Heñchet e voe en ul lenn da skouer oberennoù evel Vie des morts, bet skrivet gant Armestetter, hag ar Grammaire rhétorique gant Claude Ogé. Ur gelaouenn gembraek, profet gant e vignon Ithel Morgan, a hentas ivez e labour. An holl zielloù-se o devoa abaoe pell amzer 'zo dija roet c'hoant dezhañ da seveniñ ur raktres damheñvel evit ar brezhoneg a-ratozh evit ar remziadoù yaouank, a-benn mirout bev yezh e hendadoù. Setu penaos e tiwanas levrenn gentañ Trésor du breton parlé, embannet e 1965, e-ti Emgleo Breiz.\nOuzhpenn 80 000 tro-lavar poblek[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEn e rakskrid e termene evel-henn e balioù hag e hentenn : «Ma fal kentañ a zo bet da saveteiñ ouzh an ankoun, en ul lakaat anezhe war baper, troioù-lavar poblek gant skeudennoù ken brav, ken fentus, ken talvoudus... Klasket em eus en oberenn-mañ lakaat war-wel, gant skouerioù liesseurt notennet war ar prim, penaos e teu brav gant ar Vretoned da arlivañ o soñjoù, o santadurioù hag o c'hoantoù, penaos e roont blaz ha liv d'o yezh dre implij skeudennoù ha troioù-stil don ha piaouek... Lavarout a ran c'hoazh ur wech, da lakaat sklaer an traoù, ne oa ket ar pal ganin da seveniñ ur skrid lennegel. N'ez eus ket ur ger ha ne vije ket bet distaget dirakon gant brezhonegerien a-vihanik en o c'haozeadennoù pemdeziek.» Berzh a reas al levrenn gentañ-se ken ma voe embannet en-dro e 1970. En hevelep bloavezh e voe kement-se embannet eil levr an dastumad, an Dictionnaire français-breton des expressions figurées. An dro-mañ c'hoazh, e pourchas Jul ul liested a skouerioù bet dastumet er vammenn, diwar ar grib, evel ma lavarfe-eñ. Un eostad a ouzhpenn 80 000 frazenn memestra! Kinniget e veze pep frazenn, gant he ster kentañ pe he eil-ster, hervez an amdro hag an arlivadennoù. Sed aze ar pezh a roas ur gwir dalvoudegezh d'al labour-se, bet advoulet da c'houde ivez.\nE 1974 e teuas er-maez an drede levrenn, ar Style populaire, atav gant ar pal da brofañ un oberenn yezhoniel d'ar Vretoned ha da Vreizh. Daoust ma save Jul ar Gros a-du gant skritur Frañsez Vallée, o vezañ ar c'h/KLT (Kerne, Leon, Treger), e voe moulet an div levrenn gentañ e skolveurieg. Evit an trede hini, da ziskouez evel-henn e spered-digor, e toujas ouzh ar reolennoù bet degemeret betek gouzout gant difennerien an daou skritur. An emglev-se, en desped dezhañ, az eas da boultrenn gant an amzer. Met, n'eo evit-se e kemeras-eñ perzh en tabutoù hag er brezelioù ideologel rak kavout a rae dezhañ ne dalveze ket ar boan da glask jeu etre tud heñvel ma oa ar pal embann e brezhoneg. A-feur ma rede an amzer, ne oa ket ar Jul kozh evit ehaniñ gant e labour. Derc'hel a rae da notenniñ en e garnedig kement ger a veze klevet gantañ ha, war-nes e 100 vloaz, gant skoazell ur mignon dezhañ, e voe embannet pevare levrenn an dastumad. Met betek pelec'h ez ay Jul ar Gros? Displegañ a rae e hir a vuhez gant ar mel met ivez gant e entan evit sevenadur Breizh. Piv oar ma ne vo ket embannet a-benn un nebeut bloavezhioù ur pempvet levrenn o tont da beurglokaat an dastumad? Ha ma vije posupl deomp spletiñ eus kement-mañ ha klask ober kement-all e arouezfe n'emañ ket yezh hon hendadoù o vont da get.\nUn dastumer, ur yezhoniour hag ur skrivagner eus ar re vrokusañ e Bro-Dreger hag e bed ar brezhoneg dre vras a voe bet Jul Marcel ar Gros. Kregiñ a reas hemañ da zastum, en ur selaou pizh e vamm-gozh ha tud all eus Lokemo-Tredrez (tud ha na ouient ger galleg ebet peurliesañ), abred-tre e deroù an Xxvet kantved. Kement-mañ, a roas tro dezhañ da embann ur studiadenn ledan war ar brezhoneg komzet renablet en e oberenn Trésor du breton parlé. Implijet a galz eo bet da c'houde e zastumadennoù el levrioù yezhoniel ha geriaouegel evel da skouer ar Geriadur Garnier pe Geriadur brezhoneg a-vremañ Favereau. C'hoariet en deus evel-henn rol «an den a dra» evit ur remziad studierien war ar brezhoneg a-bezh. Gant an dud o vervel e kroge ar brezhoneg da vont da goll tamm-ha-tamm. A-drugarez d'e labour veur e voe neuze posupl d'ar remziadoù nevez da dañva blaz ar brezhoneg kozh ha bev a veze komzet gant o zud-kozh. Menel a reas neuze, hag a ray c'hoazh, e levrioù un oberenn-dave da studiañ ha da gompren stil ha pinvidigezh ar brezhoneg. Tremen a reas Jul ar Gros d'ar 25 a viz Kerzu 1992 en ospital Lannuon, oadet a 103 bloaz. Emañ bremañ e bered Lokemo, e-kichen e wreg Eugénie Bazil. Nebell dioute emañ e vamm-gozh, Michela an Allan, hag a roas dezhañ da gompren pouez ar yezh hag ar gwrizioù e-kerzh ar vuhez.\nDeg devez e Verdun. Buhez Breiz 1919. Emgleo Breiz.\nLe Trésor du Breton parlé – Éléments de stylistique trégorroise\nLevrenn 1 : Le langage figuré, Emgleo Breiz - Brud Nevez 1966\nLevrenn 2 : Dictionnaire français-breton des expressions figurées. Emgleo Breiz - Brud Nevez • Eil embannadur : Librairie Bretonne Giraudon, 1977\nLevrenn 3 : Le Style populaire (1974), stagadenn d'ar gelaouenn Barr-Heol niv. 88, Librairie Bretonne Giraudon, Lannuon, 1976\nLevrenn 4 : Le Trésor du breton parlé, Montroulez, Skol Vreizh - Lannuon, Impram, 1989 (ISBN 978-2-903313-25-8)\nErskine Childers, La terreur militaire en Irlande, G. Beauchesne, Pariz, 1920.\nRojer Laouenan : Al levrioù : "Le Trésor du Breton Parlé", Al Liamm niv. 117, Gouere-Eost 1966, pajenn 311\nDaniel Giraudon : Michela an Alan (1833-1921), pennad-kaoz gant Jules Gros diwar-benn e vamm-gozh hag ar c'hanaouennoù bet desket ganti ; e Planedenn, niv. 15, nevez-amzer, 1983, 48 p.\nJules Gros, yezhoniour tregeriat kantvloaziad, skridvuhez aozer "Le Trésor du breton parlé", Ar Men, n° 39, 1991, pp. 26-37.\nKenavo Jules Gros, Ar Men, n° 49, 1993, p. 64\nFrancis Favereau : Aet Jules Gros da dri bloaz ha kant, Al Liamm niv. 276, Genver-C'hwevrer 1993, pp. 55-62\nUn den all[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUr Jules Gros all a savas Republik Counani e Gwiana c'hall, met n'eo ket hon Jules Gros breizhat.\nLuc'hskeudennoù Jules Gros hag e di e Tredraezh-Lokemo, gwall nebeut a vrezhoneg e-barzh\nFilmig diwar-benn Jules Gros (Ina)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Jules_Gros&oldid=1999297 »\nBreizhiz e Pariz en XXvet kantved


Goulennet ez eus bet gant ar c’henstrollad “Pou la Gwiyann dékolé” ma vo lakaet war sav ur statud dibar e Gwiana evit taliñ ouzh he c’hudennoù dezhi hec’h-unan a zo oc’h ober o reuz. Ur goulenn a skiant vat eo hervez an UDB : ma vez bec’hius ar c’hreizenniñ er c’hwec’h kogn e seblant diboell krenn merañ deus Pariz un dachennad lec’hiet en tu all d’ar Meurvor Atlantel.\nMa’ z eus dilañs gant an ekonomiezh ha ar vuhezegezh er Gwiana eo abalamour d’un dioren diazezet war hini un drevadenn. Evit dibuniñ da vat ar gudenn n’eus nemet reiñ tu d’ar bobl wiana d’ober war-dro hec’h aferioù hag he zachennad ken disheñvel int e-skoaz reoù Bro-c’hall. Ha kement-se en ur reiñ ar sikourioù a zo ret tra ma vo ar Wianiz o tibab o mod dioren.\nDiouzh menoioù an UDB eo ret mat lakaat ar gaoz war an emrenerezh e Gwiana. Ma fell d’ar Wianiz e tle bezañ studiet a-zevri, gant ur spered disparl, en ur zougen doujañs da bennreolenn etrevroadel gwir ar pobloù d’ober war-dro o aferioù o-unan. Rankout a ra ar Gouarnamant anzav eo rekis kemer muzulioù dibar evit gwellaat kerzh pobl ar Gwiana.\nAn emdroadur war dachenn al lezennoù a ranko derc’hel kont eus klemmoù an amerindianed evit gwiriekaat skrid-feur « pobl an henvroiz hag ar meuriadoù » ha lakaat anezho da vezañ perc’henn da vat war tachennadoù o hendadoù.


lart - Wikeriadur\nGwelet ivez : lard\nEus an anv-kadarn « lard ».\nA zo tev, druzoni ennañ.\nAr moh lard a ya triweh rêl al livr en beo. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 157.)\nEus darn anezho e tenned kasedoù, barrikennoù, pezhioù bras, sac'hadoù bleud ha ludu gris, hag e re all e karged saout lart, deñved, moc'h, sac'hadoù ed ha traoù all. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 11.)\nHennezh zo lart: sell e adgroñj! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 216.)\nlart evel an toaz\nlart evel ur person kanton\nesperanteg : grasa (eo)\ngalleg : gras (fr) , gros (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=lart&oldid=316491 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 19 Mez 2021, da 04:48.


Etre 1908ha 1910\nGanedigezh 13 Meurzh 1872\nMarv 4 Genver 1910\nKarr-nij E. Archdeacon (1904)\nLéon Ferdinand Marie Delagrange, bet ganet en Orléans d'an 13 a viz Meurzh 1872 hag aet da Anaon e Marcheprime (Gironde) d'ar 4 a viz Genver 1910, a voe un diaraoger en nijerezh hag ur c'hizeller gall.\nMab e oa da Henri Ferdinand Delagrange hag e wreg Aimée Lucie Gaucheron, farderien pallennoù en Orléans. Goude e studioù e kloerdi bihan La Chapelle-Saint-Mesmin nepell diouzh e c'hêr c'henidik ez eas da zeskard war ar mekanikerezh adalek 1891 betek 1893. E miz Here ar bloaz diwezhañ-se ez eas d'ober e amzer soudard en Orléans betek miz Gwengolo 1894.\nGoude e goñje ez eas du studiañ ar c'hizellerezh e Skol an Arzoù-kaer e Pariz gant Louis-Ernest Barrias (1841–1905) ha Charles Vital-Cornu (1851–1927). Diskouezet e voe e oberennoù er Salon des artistes français kent dezhañ emezelañ en ensavadur e 1900. Dre e zarempredoù gant arzourien all e reas anaoudegezh gant diaraogerien an nijerezh.\nE miz Mezheven 1905 ez arvestas ouzh taolioù-arnod karr-nij an alvokad gall Ernest Archdeacon (1863–1950) bet savet ha leviet gant Gabriel Voisin (1851–1927) war ar stêr Seine. E dibenn ar bloaz 1906 e kejas ouzh ar vreudeur Voisin hag e krogas da ijinañ un nijerez anvet Delagrange n°1 a voe savet el labouradeg Voisin.\nD'an 28 a viz C'hwevrer 1907 e voe nijadenn gentañ an ardivink 10 m e hirder ha 10,560 m e hed-eskell, kaset gant ur c'heflusker 50 marc'h-nerzh ha leviet gant Gabriel Voisin ; ur c'hwitadenn e voe an taol-arnod avat. Kazeg a reas c'hoazh d'ar 7 a viz Meurzh, met d'an 30 a viz Meurzh e nijas a-hed 60 m e-pad 6 eilenn – an eil rekord goude hini Alberto Santos-Dumont (1873-1932), en devoa nijet a-hed 220 m e-pad 21 eilenn d'an 12 a viz Du 1906. D'ar 6 a viz Mae 1907 e tibradas L. Delagrange en ardivink hag e nijas a-hed 80 m, ur 4 m bennak a-us an douar.\nAliet gant E. Archdeacon e lakaas Léon Delagrange div flodenn ouzh ar c'harr-nij, a voe adanvet Delagrange-Archdeacon met ned eas ket pelloc'h ar c'henlabour etre an daou zen. D'an 2 a viz Du 1907 e nijas a-hed un 50 m bennak, hogen terriñ a reas an ardivink d'ar 5 a viz Du ; dinamm e voe L. Delagrange, met foeltret e voe an nijerez ; ar c'heflusker hepken a voe dastumet. Diouzhtu goude e voe savet an Delagrange n°2, a nijas a-hed ur 100 m bennak e miz Genver 1908 en Issy-les-Moulineaux (Hauts-de-Seine hiziv). Eno e kejas ouzh al levier Henri Farman (1874–1958), en devoa tapet rekord an tizh hag an hed digant A. Santos Dumont d'ar 26 a viz Here 1907 gant 52,7 km/h a-hed 770 m. \nA-c'houde e gejadenn ouzh H. Farman e yeas meur a rekord gant Léon Delagrange.\n17 a viz Meurzh : priz an 200 m digant an Aéro-Club de France, ma nijas a-hed 269 m.\nD'an 21 e nijas a-hed 1 500 m, met gant H. Farman ez eas ar priz gant 2 004,80 m e 3 munutenn ha 31 eilenn. \n11 a viz Ebrel : rekord an hed (3 925 m) hag ar padelezh (6 munutenn ha 36 eilenn) gant an Delagrange n°2.\n26 a viz Mae e Roma : pelloc'h eget 8 000 m.\n28 a viz Mae, e Roma bepred : 12 750 m e 15 munutenn ha 26 eilenn.\n8 a viz Gouere, e Torino : nijadenn gant e vignonez ar gizellerez Thérèse Peltier, a nijas en he unan ur sizhunvezh goude – hi a voe al levierez kentañ er bed.\n10 a viz C'hwevrer : brevedet e voe L. Delagrange hep arnodenn gant an Aéro-Club de France dindan an niverenn 3 en urzh al lizherenneg – Louis Blériot en devoe an niv. 1 ha Glenn Curtiss an niv. 2. \nD'an 21 a viz Gouere e voe anvet da Varc'heg al Légion d'honneur. \n6 a viz Gwengolo, en Issy-les-Moulineaux : 24 727 m e 29 munutenn ha 54 eilenn gant un nijerez Voisin n°3.\n30 a viz Kerzu, e Juvisy-sur-Orge (Essonne hiziv) : 200 km e 2 eurvezh ha 32 vunutenn (79 km/eur keitat) gant un nijerez Blériot XI hag ur c'heflusker 50 marc'h-nerzh.\nDibradenn diwezhañ Delagrange\nD'ar 4 a viz Genver1910 e torras unan eus eskell ar Blériot, a gouezhas eus 20 m en oabl war nijva Bourdel ; flastret e voe al levier dindan ar peñse.\nDielfennet e voe ar gwallzarvoud a-c'houde unan heñvel a c'hoarvezas gant al levier gall-ha-perouat yaouank Jorge Chávez Dartnell (1887–1910) e miz Gwengolo : evit ur c'heflusker 25 marc'h-nerzh e oa bet jedet framm ar Blériot XI, neket evit unan div wech galloudusoc'h, ha ker kreñv e oa an nerzh-sachañ war funioù-skor an eskell ma torrent.\n(fr) DELAGRANGE, Olivier & Yolande : Léon Delagrange – Le "Dandy volant", Éditions Larivière, 2003 (ISBN 978-2-914205-75-7)\n(fr) MARCK, Bernard : Dictionnaire universel de l'aviation, Éditions Tallandier, 2005 (ISBN 978-2-84734-060-0)\n↑ (fr) Early aviators. Kavet : 24 Mezheven 2019.\n↑ (fr) Air Journal. Kavet : 24 Mezheven 2019.\n↑ (fr) Aviatechno. Kavet : 24 Mezheven 2019.\n↑ (fr) Archives Nationales. Kavet : 24 Mezheven 2019.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Léon_Delagrange&oldid=1900528 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 15 Ebr 2021, da 10:19.


Guirionéeu ag er Religion/Chapistr 89 - Wikimammenn\nGuirionéeu ag er Religion/Chapistr 89\n◄ Ag en hirdæt a boénieu en ihuern. Ag er baraouis. En espérance ag er baraouis e hra d’emb confortance ha grèd de chervige en Eutru Doué. ►\nCHAPISTR NAU HA PUAR-UIGUÊND.\nag er baraouis.\nPetra-é er baraouis ? petra e zou ret gobér eid er gounit ?\nI. Er baraouis e zou er vro é péhani é hra en Eutru Doué splannein é hloêr, dameurance en Ælèd hag er ré en dès bihuet én é zougeance hag e zou marhuet én é garanté santel. N’en dès nitra quer bràu, quer bourrus, quer bras, quer caër èl en nean, péhani e zou en œvr liguernussan a ol-buissance un Doué.\nNi e hel hanhuein ol er péh n’en dé quet er baraouis ; ni e hel larèt un dra-benac ag er péh e zou inou ; mæs ol er péh e laramb e zou èl pe ne larehemb nitra. N’en dès nitra én nean ag er péh e huélér ér vro-men. N’en dès inou na nan, na séhèd, na yeinnion, na tuêmdér, na trebil, na clinhuèd, na fatig, nac anné. Er pligeadurieu, en inourieu e zou inou, er gloër hag en danné e huélér inou e zou calz dishaval doh er péh e huélér ar en doar.\nEr baraouis e zou quement drest spered mab-dén, ma n’en dès sant Paul, de béhani Jesus-Chrouist en doé discoeit ur splandérennig a nehou, guellet larèt t’emb nameit, penaus jamæs lagad n’en dès gùélet, biscoah scoharn cleuet na spered mab-dén comprenet er péh en dès apprestet en Eutru Doué d’er ré er hâr. Hur horveu e vou inou splannoh eid en hiaul. Dilouyet ag er misérieu hag ag er souffranceu ag er vuhé-men, n’helleint mui na souffrein, na couhat, na merhuel. Ind e vou caër, læn a yehaid, scan èl en ahuél. Ind e vou carguet, goalhet a bligeadurieu quer pur ha quer santel, ma ne hel quet spered mab-dén comprenein nitra haval doh-t-hai ér bed-men.\nMæs brassan bonheur en inean ér baraouis e vou gùélèt hag hi devout Doué. Er bonheur-cé,ha ne badehé nameit ur momand, e zou quement drest mériteu mab-dén, ma vehé ur bresomption aveit-hou, quenevé promesseu Jesus-Chrouist, chongeal er méritein, nac en en devehé anduret tourmanteu er Vartirèd. Bout én nean ha gùélèt Doué inou ur hard-ær hemb quin, e zou brassoh bonheur eit bihuein én ol ranteleaheu ag en doar cand vlai doh-tu. Petra e vou enta gùélèt ha bieuein Doué eit jamæs ! Én nean, er gloër, er pligeadurieu, er yehaid, ol er péh e hel rantein eurus e zou hemb fin. Inou er galonezou perpet coutant, goalhet a joé hag a bligeadur, rac ma huél Doué face-oh-face, ha sel-mui m’er gùél, sel-mui é tesir er gùélèt.\nUn inean dannet, arlerh cand vlai a dourmanteu, a pe vehé assuret a joeissein ag un ær a bligeadurieu er baraouis hag a huélèt Doué én nean, hum gonsolehé. Ni e zou én gorto a huélèt Doué, a joeissein ag é vonheur, nepas ur momandig benac, mæs eit birhuiquin ; hag é léh labourat eit gounit er bonheur-cé, ne chongeamb quet memb én-hou. Mèn é ma hur ræson, mèn éma hur fé ?\nII. Ma ne hellamb quet comprenein petra-é er baraouis, ni e hel d’er bihannan lacat poén d’er méritein. Me lar lacat poén, rac hanni a nehou é hunan, eit larèt mad, ne hel er méritein. Ni e houni er baraouis dré hun œvreu mad, dré hræceu ha mériteu hur Salvér.\nEn nor e zou stréh, e lar Jesus-Chrouist ; hum boéniet eit passein dré-z-hi. Deustou péh quer rust-é er poénieu-cé, n’en dint nitra comparaget doh ur mad quer caër. Ne zeliamb quet hum affligein ag er boén e zou ret quemér eid er gounit. Er ré eurus e sel èl un nitra ol er péh ou dès groeit ha souffret eit méritein ur bonheur quer bras. Un éternité a labourieu, e lar sant Augustin, ne vehé quet rai eid hum assurein ag un éternité a vonheur.\nEn nean e zou ur recompance, red-é enta labourat eid hi gounit ; ur gourôn-é, red-é enta gobér brézel eid en devout-hi ; ur victoër-é, red-é feahein eid hi méritein. Er ré e houér hum balaforcein, er ré-zé e zoug er victoër. Ean e zou kér er santeleah ; en doreu ag er guér santel-zé n’en dint digueoret nameit d’en innoçance pé d’er bénigen. Mar dé ol hou chonge guet vanitéieu, guet madeu pé guet pligeadurieu er vuhé-men, n’en d’oh quet innocand na gùir bénitand ; ne véritet quet enta monnèt d’en nean, ne véritet quet memb doug en hanhue a grechén ; hui e vihue èl pe ne gredehoh quet ; rac hàg ean e hellér larèt penaus é credet é hès ur baraouis, a pe ne labouret quet aveid er méritein ? Hà credet e vehé ag un dén en en devehé un trezol én é zoar, a pe ne ven quet quemér er boén d’hobér hemb quin toullein eid er havouèt ? A pe vehoh assuret penaus ur roué puissant e binhuiqua er ré e ya de chom ar é zoar, hui e gùittehé rah eit monnèt de chom d’inou ; chetu er péh e hrehoh eit monnèt d’hum binhuiquat d’ur ranteleah é péhani n’hou pehé d’er muihan rah nameit uiguênd pé tregond vlai de vihuein, épad ne hret nitra eit goarantein hou léh eit birhuiquin én nean. É gùirioné, hà hui e hoès fé ? Ur merche ma crèd ur hrechén é hès ur baraouis hag é ma én gorto a monnèt d’inou, e zou a pe zispris en treu ag en doar hag ol er péh e bass ér bed, e lar sant Gregoèr. Petra e chervige credein é hès ur baraouis, ma ne hrér nitra eid er gounit, ha mar groér ol er péh e faut aveid er hol ?\n1° Peb mitin me larou doh-ein me hunan, én ur guemér men dillad : chetu un deuéh e ra en Eutru Doué d’ein eit labourat de véritein el léh en dès merchet t’ein ér baraouis ; me zeli accomplissein ol men devérieu, ha téhein é raug er péhèd. — 2° Me sellou en nean èl mem bro, trema péhani é telian tennein a me ol nerh. — Men Doué, secouret-mé dré hou cræce, acelfin ma vihuein quer santel ém ferhindèd bèr ar en doar, m’em bou er bonheur un dé de vout eurus guet-n-oh ér joéieu ag er baraouis.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Guirionéeu_ag_er_Religion/Chapistr_89&oldid=90992 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 29 Eos 2016, da 16:36.


Kaozeal:Amazona arausiaca - Wikipedia\nBoulc'het eo bet ar pennad-mañ gant an implijer Couiros22 o treiñ an anv "red-necked amazon" a gaver er Wiki saoznek.--Prieladkozh (kaozeal) 16 Gen 2016 da 10:37 (UTC)\nNann... Krouet e oa nemet gant: Amazon (evn). --Couiros22 (kaozeal) 16 Gen 2016 da 10:45 (UTC)\nN'haller ket respont "Nann", "N'eo ket" ne lâran ket !\nBoulc'het eo bet ganeoc'h ha gant den ebet all : ar pezh a ziskouel mat n'oc'h ket gouest d'en em soñjal un tammig...--Prieladkozh (kaozeal) 16 Gen 2016 da 10:49 (UTC)\nNann, faos... ha gouzout a rit:\nhttps://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Amazon_(evn)&oldid=1599546 --Couiros22 (kaozeal) 16 Gen 2016 da 11:00 (UTC)\nN'haller ket respont "Nann", "N'eo ket" ne lâran ket ! Deskit un tammig kement hag ober.\nSed amañ ar pezh a ouzon-me : ganeoc'h eo bet krouet ar pennad hep klask goût hag-eñ e oa testeniekaet an anv "Amazon jave ruz" un tu bennak. Evel boaz, n'eo ket souezhus.--Prieladkozh (kaozeal) 16 Gen 2016 da 11:07 (UTC)\nNe voe kudenn ebet gant an titl ha gouzout a rit evel-just... evel ma ho peus lezet kalz titloù all ma n'int ket testeniekaet met ma ne voe ket krouet ganin... --Couiros22 (kaozeal) 16 Gen 2016 da 11:17 (UTC)\nYa, doujañs vras am eus ouzh ar pezh mell labour kaset da benn gant an implijer Gouerouz ha, dre-se, ne choman ket etre daou pa vez ezhomm da venegiñ e "vank daveoù" er pennadoù boulc'het gantañ.--Prieladkozh (kaozeal) 16 Gen 2016 da 11:22 (UTC)\nKoulz lavarout, anzav a rit ma n'ez eus kudenn ebet da grouiñ titloù ma n'int ket testeniekaet. --Couiros22 (kaozeal) 16 Gen 2016 da 11:46 (UTC)\nN'em eus tra ebet da anzav d'un den eveldoc'h, da gentañ-penn ! Bep tro ma vo boulc'het ur pennad ganeoc'h e vin war ho lerc'h o wiriañ ho skridoù, rak ne rit ket foutre kaer eus ar brezhoneg, ac'hanoc'h ne lâran ket : sklaer eo ?--Prieladkozh (kaozeal) 16 Gen 2016 da 12:13 (UTC)\nNetra da welañ... --Couiros22 (kaozeal) 16 Gen 2016 da 12:24 (UTC)\nDa "welañ" ?????!!!!! Da halañ kentoc'h...--Prieladkozh (kaozeal) 16 Gen 2016 da 12:33 (UTC)\nHa perak n'ho peus ket lezet an titl a-feson - Amazon jave ruz - gant an implijer Gouerouz da gentañ-penn? --Couiros22 (kaozeal) 17 Gen 2016 da 18:02 (UTC)\nNa dorrit ket ma fenn ken, rak respontet em boa kent da unan eus an dud a ra gant an anv implijer Couiros22. Kaozeal ganeoc'h a zo evel skeiñ piz kraz gant kastell an Tarv.--Prieladkozh (kaozeal) 17 Gen 2016 da 18:26 (UTC)\nPilpouzerezh... --Couiros22 (kaozeal) 17 Gen 2016 da 19:10 (UTC)\nHag ur mailh oc'h war an danvez...--Prieladkozh (kaozeal) 18 Gen 2016 da 07:30 (UTC)\n- Gallout a rit lavarout dres peseurt riskl(où) en defe gant "Agouti du" pe "Dred jave ruz"?\n- N'aint ket tremen da viken nemet gant an anv skiantel... neketa? --Couiros22 (kaozeal) 18 Gen 2016 da 13:11 (UTC)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaozeal:Amazona_arausiaca&oldid=1683869 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Gen 2016, da 13:11.


Diemen - Wikipedia\nDiemen (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 14.03 km² eo gorread Diemen. 23 866 annezad a zo enni (sifroù 2007), hag ul lodenn eus tachenn meurgêr Amsterdam eo. E reter Amsterdam emañ.\nTiez kozh Diemen\nTeir lodenn a ya d'ober Diemen :\nDiemen Noord, ma kaver lod brasañ savadurioù kozh Diemen ha tud eus ar renkad etre\nDiemen Centrum, ur c'harter modernoc'h ennañ labourerien ha tud eus ar renkad etre\nDiemen Zuid, hag a vez gwelet alies evel stag ouzh Bijlmer.\nE Diemen Zuid ez eus ivez lodenn vrasañ INHOLLAND Hogeschool, unan eus skolioù-meur Amsterdam, hag un arsav metro da vont da Amsterdam.\nE kuzul-kêr Diemen ez eus 19 dileuriad :\nPvdA - 5 dileuriad\nVVD - 4 dileuriad\nSP - 3 dileuriad\nLeefbaar Diemen - 2 zileuriad\nCDA - 2 zileuriad\nGroenLinks - 2 zileuriad\nDemocraten Diemen - 1 dileuriad\nLec'hienn ofisiel Diemen\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Diemen&oldid=1668675 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 21 Her 2015, da 16:45.


Enez Marion - Wikipedia\nUr pennad Marion zo ivez.\nInizi ar Priñs Edouarzh\nEnez Marion (e saozneg: Marion Island; en afrikaneg: Marion-eiland) zo un enezenn en Enezeg ar Priñs Edouarzh, war-hed 1 756 km eus aod Suafrika, er gevred da bPort Elizabeth, e mervent meurvor Indez. Ur mirva naturel eo abaoe 1995.\nEnez ar Priñs Edouarzh eo anv enezenn all an enezeg.\nDremmwelet en dije bet an enezeg gant ar moraer holandat Barent Barentszoon Lam e 1663. Addizoloet e voe e miz Genver 1772 gant ar fourgadenn Le mascarin renet gant Marc-Joseph Marion du Fresne, ar moraer malaouat. Dont a ra anv an enezenn eus e hini eta. James Cook a glaskas douarañ en enezeg ivez met an dra-se ne voe kaset da benn nemet e 1799 gant chaseourien reuniged. En XIXvet kantved e oa breizhveuriat hag e 1947 e voe treuzkaset ar riegezh da Suafrika.\nEnez Marion, gwelet eus an oabl\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Enez_Marion&oldid=1932189 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 3 Gen 2022, da 07:21.


Pajenn:Le Gonidec - Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr, eil levr.djvu/534 - Wikimammenn\nPajenn:Le Gonidec - Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr, eil levr.djvu/534\nem laouénaaz gan̄d holl dud hé dî, ô véza ma krédé é Doué.\n35. Ha pa oé deûet ann deiz, pennou ar vrô a gasaz hucherien da lavarout : Laka er-méaz ann dûd-zé.\n36. Hôgen gward ar vâc’h a zeûaz da lavaroud ann dra-man̄ da Baol : Pennou ar vrô hô deûz kaset évit lavarout hô lakaad er-méaz : îd éta er-méaz râk-tâl, ha kerzid é péoc’h.\n37. Hôgen Paol a lavaraz d’ann hucherien : Goudé béza hor c’hannet dirâg ann holl, héb hor barna, ha nî tûd Romaned, hô deûz hor c’haset er vâc’h, ha bréma é felfé d’ézhô hol lakaad er-méaz enn-disgwél ? Na c’hoarvezô két kémen̄t-sé : hôgen deûen̄t hô-unan évid hor c’hâs-kuît.\n38. Ann hucherien a zanévellaz ar geriou-man̄ d’ar pennou-brô péré hô doé aoun, pa glevchon̄t pénaoz é oan̄t Romaned.\n39. Hag hî a zeûaz hag en em zidamallaz, ha goudé ma hô doé hô lékéad er-méaz eûz ar vâc’h, é pédchont anézhô da von̄t-kuît eûz hô c’héar.\n40. Hag hî goudé béza éat er-méaz eûz ar vâc’h, a iéaz da dî Lidia : hag ô véza gwélet ar vreûdeûr é fréalchon̄t anézhô, hag éz éjon̄t-kuît.\n1. Goudé m’hô doé tréménet dré An̄tipoliz ha dré Apollonia, é teûjon̄t da Dessalonika, é péléac’h é oa eur sinagog a Iuzevien.\n2. Ha Paol, hervez hé voaz, a iéaz ébarz, hag é-pâd tri sabbat é komzaz out-hô diwar-benn ar Skrituriou,\n3. O tiskleria hag ô tiskouéza d’ézhô pénaoz é oa bét réd ma c’houzan̄vché ar C’hrist, ha ma savché eûz a douez ar ré varô : hag ar C’hrist-zé, émé-z-han̄, eo Jézuz-Krist a brézégann d’é-hoc’h.\n4. Hag hiniennou anézhô a grédaz, hag en em unanaz gan̄t Paol ha Silaz ; hag ivé eul lôd brâz a Jen̄tiled péré a zoujé Doué, ha kalz a c’hragez a wenn huel.\n5. Hôgen ar Iuzevien leûn a warizi a géméraz gan̄t-hô tûd fall eûz a douez ar ré zispléd, hag ô véza gréat eunn en̄groez é lékéjon̄t reûstl dré géar : hag ô véza en em strollet war-drô tî Jazon é klaskchon̄t ann doaré d’hô c’hâs dirâg ar bobl.\n6. Hag ô vêza na gavchon̄t két anézhô, e kaschon̄t Jazon hag hiniennou eûz ar vreûdeûr dirâg ar pennou-kéar, enn eur gria : Ar ré-man̄ eo a zô deûet, hag hô deûz lékéat reûstl dré géar,\n7. Ha Jazon en deûz hô digéméret ; ar ré-man̄ a ra holl a-énep gourc’hémennou Sézar, ô lavarout éz eûz eur roué all, a hanvon̄t Jézuz.\n8. Hag hî a zispac’haz ar bobl, hag ar pennou-kéar péré a glevé kémen̄t-sé.\n9. Hôgen goudé béza digéméret kréd digan̄t Jazon, ha digan̄d ar ré all, hô laoskchon̄t da von̄t.\n10. Ar vreûdeûr râk-tâl a-héd ann nôz a ambrougaz Paol ha Silaz bété Béréa : hag ar ré-man̄ ô véza erruet énô, a iéaz é sinagog ar Iuzevien.\n11. Hôgen ar Iuzevien-man a ioa sévénoc’h égéd ar ré eûz a Dessalonika, hag é tigémerchon̄t ar gér a-ioul-vrâz ; c’houilia a réan̄t bemdez ar Skrituriou, évit gwélout hag ez oa gwîr kémen̄t-sé.\n12. Ével-sé kalz anézhô a grédaz, hag ivé é-leiz a c’hragez a-zoaré é-touez ar Jen̄tiled, hag eunn niver brâz a-walc’h a oazed.\n13. Koulskoudé pa wézaz Iuzevien Tessalonika pénaoz en doa ivé Paol prézéget gér Doué é Béréa, é teûjon̄t ivé dî évit dispac’ha ar bobl ha lakaat reûstl enn hé douez.\n14. Kerken̄t ar vreûdeûr a ambrougaz Paol bétég ar môr : hôgen Silaz ha Timotéuz a choumaz énô.\n15. Hôgen ar ré a ambrougé Paol, a gasaz anézhan̄ bétég Aténaz ; ha goudé m’en doé rôed d’ézhô ann urs da lavarout da Zilaz ha da Dimotéuz don̄d affô d’hé gavout, éz éjon̄t-kuît.\n16. É-pâd ma c’hortozé Paol anézhô é Aténaz, hé spéred a oa heskinet enn-han̄, ô wélout ma oa rôed ar géar-zé d’ann idolatri.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Le_Gonidec_-_Bibl_Santel_pe_Levr_ar_Skritur_Sakr,_eil_levr.djvu/534&oldid=155160 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 Kzu 2019, da 16:51.


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/426 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/426\n17 a Even\nSant Iann-Fransez Rejis a reaz eur retred evit anaout ar stad a vuez m’oa galvet d’ezhan gant Doue. Setu aze petra dlefac’h da ober ive, tud iaouank, abarz en em staga dre eul liamm ha n’euz nemed ar maro hag a c’hellfe he derri. It d’ar retred da c’houlenn kuzul ha sikour digant Doue. Eno Doue a roio sklerijenn d’ho spered ha nerz d’ho kaloun, ha mar d-eo he volontez e chomfac’h er bed, e tesko d’ehoc’h er memes amzer ann tu d’en em zantifia dre ar grasou braz a zalc’h prest evidhoc’h e sakramant ar Briedelez.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/426&oldid=137633 »


taolenn gant Édouard Manet\nUr pennad Olympia zo ivez.\nEoul war lien — 130,5 x 190 cm\nOlympia zo unan eus brudetañ taolennoù Édouard Manet, bet livet e 1863. Da gentañ e oa da vezañ lakaet e Saloñs ar Gorbellidi er bloavezh-se end-eeun, met ne voe diskouezet nemet daou vloaz war-lerc'h, e 1865, er Saloñs Ofisiel e Pariz.\nMuioc'h a dabut a voe c'hoazh diwar-benn an oberenn-mañ eget diwar-benn Merenn war al leton. Gwelout a reer ur c'hast en noazh, a hañval bezañ o tont eus un harem, prest da zegemer an arval a zo kemennet gant ar boked bleunioù degaset gant ur vatezh du. En daolenn ez eus ur c'hempouez-digempouez etre ar vaouez wenn hag an hini zu, a zo diwar skouer an taolennoù akademek niverus ma weler ur vaouez a vuhez fall gant he sklavez du, evel odaliskezed Dominique Ingres, pe re Bénouville ha Charles Jalabert er bloavezhioù 1840.\nO klask lakaat trouz da sevel e oa Manet a-dra-sur, met ne oa ket engortoz a gemend-all a rebechoù, gant-se en doe kalz a boan-spered, hag ezhomm en doe eus harp e geneil Charles Baudelaire en abadenn diaes-se eus e vuhez.\nOlympia a ra dave, en ur mod, da livadurioù brudet Tizian Gwener Urbino (a voe eillivet gant É. Manet e 1856) ha Danae. Tres lorc'hus zo d'ar vaouez wenn, gourvezet war he liñsel wenn, tra m'emañ he matezh du, evel ur skeud ouzh ar voger deñval, o tegas dezhi bleunioù nevez-degouezhet ha ne ra he mestrez van ebet anezhe, prederiet ma'z eo gant hoalañ an arvesterien o sellout oute diardoù. Kuzhet eo kourzh ar c'hast gant he dorn, hogen plijet eo bet al livour o lakaat ur c'hazh e lost savet ouzh he zreid, e-lec'h ar c'hi boutin a zo e taolenn Tizian.\nGwener Urbino gant Tizian\nEoul war lien, 1538\nLudresadenn eus Olympia\ngant Cham e 1865\n↑ ARASSE Daniel, Histoires de peinture, Gallimard, 2006, ISBN 978-2-07-032081-3 (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Olympia_(Manet)&oldid=1976369 »


Hollreizhelezh - Wikipedia\nUn termen o tennañ d'an revelezh denel eo an hollreizhelezh hag a ra dave da garout pe/ha klask kaout darempredoù reizhel gant tud all, pe paotred pe mer'ched e vefent hep ma vefe a-boiuez evite nag o rev nag o reizh. Ur tuadur reizhel eo kentoc'h evit ur stad-den revel (pe "identelezh" revel), daoust ha ma c'hell bezañ liammet kentetreze an daou dra..\nDisheñvel eo an hollreizhelezh diouzh an divrevelezh ha a ra dave d'unan bennak hag a gar ha/pe a glask kaout darempredoù gant paotred ha merc'hed.\nEn un daore ledanoc'h e talvez ivez da deskrivañ tud hag a gar tud, kizrevel pe treuzrevel hep ober an diforc'h kenetreze.\nGant tud zo e vez graet an diforc'h etre "hollrevelezh" ha "hollreizhelezh":\nhollrevelezh (saozneg: pangender): ober a ra dave da dud na fell ket dezhe deskrivañ o stad-den revel hervez patromoù daouduel ar gevredigezh, da lâret eo pe evel paotred pe evel merc'hed. Evit lod e talvez bezañ liesrevel, da lâret eo gant meur a stad-den revel (pe identelezh revel) war un dro, hag evit lod all e talvez bezañ neprevel, da lâret eo hep rev resis ebet. Disheñvel eo diouzh an dreuzrevelezh rak ne fell ket d'an dud kemmañ o identelezh revel.\nhollreizhelezh (saozneg: pansexual): obera ra dave an termen-mañ da duadur revel pe reizhel an dud, da Làret eo tud a gar pe ha/pe a glask kaout darempredoù reizhel gant tud all hep ober van d'o identelezh revel.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Hollreizhelezh&oldid=1457684 »\nDernière modification le 4 Ebr 2013, à 00:21\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 4 Ebr 2013, da 00:21.


Pajenn:Morvan - Kenteliou hag istoriou a skuer vad evit ar Vretoned, 1889.djvu/385 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Kenteliou hag istoriou a skuer vad evit ar Vretoned, 1889.djvu/385\nAn itron a voa c’hoas iaouank ; ne devoa nemet pevar bloas varnugent. Pa’z eaz he fried gant he vugel euz an hostaliri eleac’h ma voa coezet an archerien varnezho, ez eaz ive var ho lerc’h. Hogen ken tenval oa ma ne vouie ket pe varzu e voant eat, hag o veza evelse dianket e chomas da dremen an noz azezet oc’h tronjen eur vezen. Pa darzaz an deiz, e savaz ac’hano, hag ez eas gant ar c’henta guenoden a gavas. Dre chans ar venoden-ze a gase eün da di Charlo, eleac’h ma edo he fried hag he bugel.\nCharlo neuze a reas tan, a gasas colo pe blous fresk er c’hao dindan an trap evit ma c’helje cuzet eno an tri den a ioa en he lochen, mar bije c’hoaz izom. Neuze ez eas da c’horo he c’havrik, evit gallout kinnik d’an itron eur banne leas livris.\nEtre daou e voa deut an noz, hag ez eant da zibri eun tam bennak, pa zirollaz eur bar arneu scrijus, tan, curun, glao dourbil. Digouezout a reas an traou en hevelep doare ma chomaz ho c’hoan a dreuz en nosvez-ze.\nCharlo hag an estren repuet gantha en he lochen, a iea da zibri eun tam bennak pa voue scoet adarre var an or :\n— Digor ! Charlo, digor !\n— Va zad, eme ar bugel en eur grena ; va zad, red eo din digeri dezhan, ho pet fizians enha.\n— Nan, eme an Aotrou, lez ac’hanomp d’en em guzet. N’en em ziskuezimp dezhan nemed red e ve.\n— Charlo, eme an tad, digeri a ri-te ? Ne ouzout ket pebez amzer a ra ? E guirionez eur glao diluch a goeze. An Aotrou hag an Itron a redas d’an trap, ha gant ho zrefu e chomaz ar potrig Herri var ho\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Kenteliou_hag_istoriou_a_skuer_vad_evit_ar_Vretoned,_1889.djvu/385&oldid=162573 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 20 Mae 2020, da 08:53.


Krugell an oadoù (01/2009)\nTerneuzen (distagañ ) a zo ur gêr hag ur gumun e proviñs Zeeland en Izelvroioù. 317,78 km² eo gorread kumun Terneuzen (douar : 251,40 km², dour : 66,38 km² ). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 55 142 annezad enni : kêr bobletañ Zeeland eo. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober kumun Terneuzen : Terneuzen, Axel, Sas van Gent, Zaamslag, Hoek, Koewacht, Sluiskil, Philippine, Westdorpe, Biervliet, Zuiddorpe, Zandstraat, Spui hag Overslag.\nKêr Terneuzen[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nE tu su aber Westerschelde emañ Terneuzen. Mont a reer da dTerneuzen dre riboul Westerschelde, bet digoret e miz Meurzh 2003.\nMeneget e voe Terneuzen evit ar wech kentañ e 1325. War an hentoù-mor a gas da Gent e oa. Un hent-mor a-bouez eo c'hoazh Kanol Gent-Terneuzen hiziv an deiz.  Trede porzh an Izelvroioù (goude hini Rotterdam ha hini Amsterdam) eo porzh Terneuzen. Gwirioù-kêr a vore roet da dTerneuzen e 1584. Betek 1877 e veze anvet Neuzen alies. Hervez ar vojenn e vefe Terneuzen kêr c'henidik Van der Decken, bet kabiten ar vag anvet an Hollandad-nij.\nE kuzul-kêr kumun Terneuzen ez eus 31 dileuriad :\nCDA : 7 dileuriad\nTOP/Gemeentebelangen : 5 dileuriad\nLijst Cees Freeke : 1 dileuriad\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Terneuzen&oldid=1965525 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 C'hwe 2022, da 09:25.


Pajenn:Le Clerc - Ma beaj Jeruzalem, 1902.djvu/96 - Wikimammenn\nPajenn:Le Clerc - Ma beaj Jeruzalem, 1902.djvu/96\ngant an dougerien. Mar keret c’hoaz, e rofet anê da dougen d’eur pautrik bennag, gant ma tivisfet a-rauk e heuilho bepred anoc’h. Mar na ve ket dalc’h-mad ho lagad o paran warnan, e kemero an tec’h gant ho tra ha setu c’hwi tapet. Pa vefet arru en ti-gar, mes kammed araug, roet d’ean eur « bakchich » da laret eo eun tamm gwerz butun. « Bakchich ! » ar gir-ze a vo torret ho penn gantan. *Hogen n’it ket da digeri ho yalc’h nemet græt e ve bet d’ac’h eur vad bennag, Neuze ’rofet d’ho Turk (na laran ket pe d’ho Turkez, rag an Turkezed a zo nebeud anê war ar bale ha n’efont d’ho kæ), neuze ’ta rofet d’ho Turk eur pezik gwenn a dalvoudegez pevar pe dek gwennek. Mar keret, ive, e rofet d’ean monei turk ; unan pe daou pe dri vetallik. Pep-hini anê a dalv war-dro eur gwennek hag eur c’hartouron. Gwell eo gant an Turked, avad, hon fezio arc’hant, dreist-holl ar re eman warne skeuden Napoleon. Aour n’ho po da zispign nemet ’ti ar varc’hadourien. Mar dispennet eur pez melen bennag, taulet evez ma vo roet d’ac’h en arc’hant eun dra bennag e tu-hont d’e dalvoudegez ; rag aour Bro-C’hall an euz er vro-ze eun dalvoudegez dreist.\n« Arabad e vo d’ac’h mont e-mæz hep kaout war ho tok hag e-pign outan eur ouelik lien pe goton pe\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Le_Clerc_-_Ma_beaj_Jeruzalem,_1902.djvu/96&oldid=104434 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 19 Gou 2017, da 16:44.


Framm ar sinalunioù - Wikipedia\nFramm ar sinalunioù\nAr sinalun evit "Tan" (Pinyin : huǒ, Japaneg : ka) zo unan eus al lunioù kentañ a vez desket e Sina. Pevar seurt tres a ya d'e ober.\nHeuliañ a ra lunioù ar skritur sinaek reolennoù grafek strizh a denn d'an doare da dresañ an elfennoù war ur follenn (pe war ur skramm) met ivez da natur an elfennoù a ya d'ober anezho. Ne vo ket pledet er pennad-mañ gant reolennoù dibar ar c'haerskrivañ ma vez distummet ar reolennoù alies.\nTennañ a ra ar pezh a vo displeget da-heul da dres grafek ar sinalunioù, evit an holl yezhoù a ra ganto, met amañ ne vo meneget nemet distagadurioù ha skritur sinalunioù ar mandarineg.\n1 An tresañ\n1.2 Urzh an tresoù\n1.2.1 Reolennoù tresañ\n1.3 Ment skouer : ar garrezenn c'halloudel\n1.4 Tu ar skrivañ\n2 An alc'hwez pe pennrann diazez pep lun\nEvit tresañ pep lun e vez heuliet ar reolennoù-mañ.\nDa gentañ-penn n'haller implijout nemet un niver termenet a linennoù evit skrivañ ul lun (cheñch a ra an niver hervez an dielfennadurioù : 24 a seblant bezañ un niver a c'haller degemer). Gwechall e skrived gant ur barr-livañ, bremañ gant stiloioù. Rekis eo bezañ desket un nebeud reolennoù diazez evit meur a abeg : tresañ ur sinalun evit ma vo lennus ha, marteze a-walc'h ivez, brav da welet. Ouzhpenn-se, peurliesañ, eo ret kontañ an niver a linennoù a ya d'ober ul lun a-benn kavout anezhañ en ur geriadur. Padal n'eo ket naturel an disrannañ-se : a-wechoù e c'hallfed kontañ daou dres pa n'eus nemet unan, hag ar c'hontrol zo ken gwir all.\nE-touez an tresoù pennañ emañ, da skouer :\nar "pik" : 丶 ;\nar varrenn a-led : 一 ;\nar varrenn a-serzh : 丨 ;\nar varrenn a-serzh krog : 亅 ;\nar varrenn a-led krog : 乛 ;\nar varrenn a-led diabarzh pleget krog 乙, hag all.\nUrzh an tresoùAozañ\nGwelet a reer splann n'eus tamm kromenn wirion ebet na tamm pik ront ebet kennebeut. Ouzhpenn, n'haller tresañ ul lun nemet ma vez doujet d'an urzh degas an tresoù pennañ hervez reolennoù kemplezh.\nA-gleiz da zehou\nA-laez d'an traoñ\nEus an diabarzh d'an diavaez\nTres a-led a-raok tres a-serzh\nEvit ar grafemoù "serr ha leun" evel 圈 ("juan", punet) 回 ("hui", distreiñ), e vez treset an holl dresoù war-bouez unan, e "leunier" e-kreiz hag e "serrer" ar grafem evit echuiñ.\nDa skouer, e 本 běn, ez eus pemp tres a reer evel-mañ : 一 → 十 → 才 → 木 → 本.\nA-us, al lun\nhuò, "pe", treset en urzh.\nMent skouer : ar garrezenn c'halloudelAozañ\nOuzhpenn e rank an holl lunioù, ne vern an niver a linennoù a ya d'ober anezho, bezañ klenket en ur garrezenn pe en ur c'helc'h galloudel (a vez treset a-wechoù er c'haieroù deskiñ skrivañ). Holl e rankont leuniañ an hevelep egorenn. Setu perak ez eo rekis a-wechoù stardañ pe distardañ elfennoù zo el lunioù a-benn ma yafent holl e-barzh an takad lakaet evito. Alies ne gemerer ket ar reolenn-mañ e kont evit ar c'haerskrivañ.\nSetu amañ un nebeud skouerioù evit skeudenniñ ar c'hraf diwezhañ-mañ :\nyī huǒ huò gé tà\nMerket eo, eus al laez d'an traoñ, al lun, e zistagadur hag an niver a dresoù. Talvezout a reont, en urzh, "unan", "tan", "kaoter" ha "kerzhet evel un aerouant".\nKavet e vez lunioù kemplesoc'h c'hoazh evel 龘 (un aerouant, 龍, war-c'horre daou all). N'hall ket lunioù zo bezañ kodet ent elektronek evel, da skouer, unan zo gant pevar aerouant an eil war egile ma ranker implijout 64 linenn evit e dresañ. Evel-just ez eo tremen rouez al lun-se.\nTu ar skrivañAozañ\nErfin e vez treset al lunioù eus al laez d'an traoñ hag a-zehou da gleiz er broioù ma vez graet gant ar sinalunoiù hengounel (evel Taiwan) hag e Japan. E lec'h all e vez skrivet dre linennoù hag a-gleiz da zehou. Daoust da se e vez c'hoazh implijet ar skrivañ dre vannoù er c'haerskrivañ er broioù a skriv war linennoù : hennezh a oa, evit gwir, tu boas ar skrivañ gwechall. Gwir-tre eo c'hoazh, da skouer, evit barroù ar pretioù hengounel pe evit barroù ar stalioù. Skrivañ war linennoù pe dre vannoù ne cheñch ket netra evit ar c'hompren.\nAn alc'hwez pe pennrann diazez pep lunAozañ\nHogozik an holl lunioù a ya d'o ober, da nebeutañ evit ur rann anezho, tammoù dibabet en ur roll 214 elfenn (istorel eo an niver a 214). A-wechoù e talvez ar rann-se da spisaat ar ster met hiziv e vez implijet dreist-holl evel merk grafek evit renkañ al lunioù er geriadurioù.\nA-benn ar fin, pa seller mat, e tenn an holl elfennoù, koulz lavaret, da unan eus an elfennoù-se anvet pennrann pe alc'hwez.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Framm_ar_sinalunioù&oldid=1792031 »\nDernière modification le 29 Ebr 2018, à 19:11


Keriti-Pempoull - Wikipedia\nUr pennad Keriti zo ivez.\nKeriti a zo ur gumun a-wechall eus Breizh e departamant Aodoù-an-Hanternoz. Ul lodenn eus kumun Pempoull eo bremañ.\n1.3.1 Brezel-bed kentañ\n1.3.2 Eil Brezel-bed\nKeriti a oa ur barrez e Bro-Oueloù gwechall. A-raok an Dispac'h gall e oa parrez Keriti en eskopti Dol, ha da sant Samzun e oa gouestlet an iliz-parrez. Stag e oa an iliz-se ouzh abati enez Sant-Rion da gentañ hag ouzh abati Boporzh war-lerc'h.\nE 1790 e voe krouet ar gumun.\nPempoull[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEn XIXvet kantved e oa bet kresket porzh-mor Pempoull diwar-goust douaroù kumun Keriti, rak re vihan e oa tachenn Pempoull. E dibenn an XIXvet kantved e voe lakaet sevel ti-gar Pempoull, war douaroù Keriti adarre. Tamm-ha-tamm e oa deuet buhez an div gumun da vezañ liammet-strizh eta. Pemzek vloaz goude dibenn an Eil Brezel-bed, e 1960, e voe bodet kumunioù Keriti, Plounez ha Pempoull da sevel "Pempoull Vras".\n75 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 2,61 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 .\nMervel a reas 44 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel .\nBrezel Indez-Sina: mervel a reas daou vilour.\nBrezel Aljeria: mervel a reas ur soudard.\nChapel Santez Barba.\nLe Fiblec a oa maer e 1837 ha Brichet e 1860 .\n↑ Société D'Emulation des Côtes -du-Nord, Annuaire des Côtes-du-Nord (1805-1880), pajennoù 86 ha 300\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Keriti-Pempoull&oldid=1763909 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 19 Eos 2017, da 16:26.


Arthur Barclay - Wikipedia\nArthur Barclay (31 a viz Gouere 1854 - 10 a viz Gouere 1938) a oa ur politikour eus Liberia, bet prezidant ar vro (1904-1912).\nGanet e oa bet e Bridgetown (Barbados). Labourat a reas e kontelezh Montserrado a-raok bezañ sekretour-Stad e gouarnamant Joseph James Cheeseman. Dilennet e voe da brezidant e 1903, ha derc'hel a reas ar garg a brezidant eus ar 4 a viz Genver 1904 d'ar 1añ a viz Genver 1912 dre ma voe addilennet teir gwech c'hoazh goude.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Arthur_Barclay&oldid=1782608 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 26 Gen 2018, da 15:18.


gwelet gant ul loarell.\nEmañ strizh-mor Magalhães (spagnoleg : Estrecho de Magallanes) e penn su Amerika ar Su etre ar c'hevandir-mañ ha Douar an Tan. An tremen naturel ledanañ eo etre ar Meurvor Atlantel hag ar Meurvor Habask.\nAr c'hentañ merdeer european o treuziñ anezhañ eo bet Fernão de Magalhães p'en doa graet e verdeadenn-dro e 1520. Dre m'en doa kroget da vont ennañ d'ar c'hentañ a viz Du e oa bet anvet strizh-mor an Hollsent da gentañ.\nEmbannet he doa Chile e vefe ar strizh-mor dezhi d'an 21 a viz Gwengolo 1843 ha miret he deus ar riegezh warnañ bete-vremañ. Diwar intrudu ar prezidant Manuel Bulnes (1799-1866) e oa bet kaset moraerien ha pesketaerien da ac'hubiñ al lec'h. Un drevadenn anvet Fort Bulnes a oa bet staliet goude-se. E 1848 e oa bet krouet ur porzh war riblenn ar strizh-mor, Punta Arenas e anv.\nA-raok ma oa bet savet kanol Panamá e oa strizh-mor Magalhães an eil treizh implijetañ evit mont eus ur meurvor d'unan all goude aod ar C'hab Horn.\nUn treizh diaes eo evit al listri hag ar verdeerien pa'z eus un hin griz ha p'eo strizh-kenañ.\nAfrikaans: Straat van Magellaan\nالعربية: مضيق ماجلان\nasturianu: Estrechu de Magallanes\nazərbaycanca: Magellan boğazı\nбашҡортса: Магеллан боғаҙы\nбеларуская: Магеланаў праліў\nбеларуская (тарашкевіца): Магеланавы праліў\nбългарски: Магеланов проток\nবাংলা: ম্যাজেলান প্রণালী\nbosanski: Magelanov prolaz\ncatalà: Estret de Magallanes\nCebuano: Strait of Magellan\nčeština: Magalhãesův průliv\nCymraeg: Culfor Magellan\nΕλληνικά: Πορθμός του Μαγγελάνου\nEnglish: Strait of Magellan\nEsperanto: Magelana markolo\nespañol: Estrecho de Magallanes\neesti: Magalhãesi väin\neuskara: Magallaes itsasartea\nفارسی: تنگه ماژلان\nfrançais: Détroit de Magellan\ngalego: Estreito de Magalláns\nעברית: מצר מגלן\nहिन्दी: मैजेलन जलडमरूमध्य\nhrvatski: Mageljanov prolaz\nհայերեն: Մագելանի նեղուց\nBahasa Indonesia: Selat Magelhaens\nitaliano: Stretto di Magellano\nქართული: მაგელანის სრუტე\nқазақша: Магеллан бұғазы\n한국어: 마젤란 해협\nkurdî: Tengava Macellan\nКыргызча: Магеллан кысыгы\nLatina: Fretum Magellanicum\nlietuvių: Magelano sąsiauris\nlatviešu: Magelāna šaurums\nмакедонски: Магеланов Проток\nमराठी: मेजेलनची सामुद्रधुनी\nBahasa Melayu: Selat Magellan\nNederlands: Straat Magellaan\nnorsk nynorsk: Magellansundet\noccitan: Estrech de Magellan\npolski: Cieśnina Magellana\nportuguês: Estreito de Magalhães\nRuna Simi: Magallanes k'ikllu\nromână: Strâmtoarea Magellan\nрусский: Магелланов пролив\nсаха тыла: Магеллаан силбэһиитэ\nScots: Strait o Magellan\nsrpskohrvatski / српскохрватски: Magellanov tjesnac\nSimple English: Strait of Magellan\nslovenčina: Magalhaesov prieliv\nslovenščina: Magellanov preliv\nshqip: Ngushtica e Mangelanit\nсрпски / srpski: Магеланов мореуз\nsvenska: Magellans sund\nதமிழ்: மகெல்லன் நீரிணை\nTagalog: Kipot ni Magallanes\nTürkçe: Macellan Boğazı\nтатарча/tatarça: Магеллан бугазы\nукраїнська: Магелланова протока\noʻzbekcha/ўзбекча: Magellan boʻgʻozi\nTiếng Việt: Eo biển Magellan\nWinaray: Suláng ni Magallanes\nმარგალური: მაგელანიშ საროტი


Soresnæ e oa anv latin kêr er Grennamzer, eus Surisna, an doueez c'halian hag a ziwalle unan eus stivelloù ar Mont Valérien , Syrenæ diwezhatoc'h.\nE miz Ebrel 1593 e voe dalc'het enno ar breutadegoù etre ar roue Henri IV hag ar gatoliked evit terriñ ar brezel a renent enep ar brotestanted .\nEn XVIIIvet kantved e voe savet ur c'halvar war ar Mont Valérien, ma teuas pirc'hirinded. Dizale e voe digoret tavarnioù evit bodañ ha boueta ar feizidi.  Uhelidi Paris a lakaas sevel melloù tiez ha liorzhoù. Da vare an Dispac'h gall e kollas abati Saint-Germain-des-Prés he beli war ar Mont-Valérien.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Suresnes&oldid=1822823 »\nDernière modification le 10 Gen 2019, à 19:31


Makron - Wikipedia\nMakron (diwar ar gresianeg : μακρός, « bras »), zo anv ur sin diakritek implijet el lizherenneg latin, gantañ stumm ul linenn vihan lakaet a-us d'ur vogalenn ( ¯ ), da skouer Ā, ā, evit diskouez e vez distaget hir.\nImplijet e vez evit skrivañ al latveg, al lituaneg, hawaieg (anvet kahakō), maorieg.\nImplijet e vez alies ivez e geriadurioù latin hag evit romanekaat yezhoù evel ar japaneg, da skouer 交通 kōtsū "red kirri" ha 骨 kotsu "askorn".\nHervez reolennoù sistem romanekadur ar sinaeg anvet pinyin e vez implijet evit ober diouzh un donenn.\nImplijet e vez evit kemmañ talvoudegezh lizherennoù zo :\nkensonennoù evel l̄, m̄, n̄, r̄, v̄, ȳ, evit skrivañ yezhoù zo, pe ivez ḡ .\nA-wechoù e vez lakaet dindan lizherennoù zo da gemmañ an distagadur anezho.\nImplijet eo bet ar makron e brezhoneg e geriadur ar Gonideg, n'eo ket evit merkañ ur vogalenn hir, hogen evit e lakaat war al lizherenn n da verkañ ar friadur. Kavet e veze c'hoazh e 1908 er Grammaire bretonne du Dialecte de Tréguier.\nDilezet eo bet abaoe, ha merket e vez ar friadur gant an arouez ñ, evel e-barzh bremañ.\nAr makronoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nTri makron a vez implijet en amzer-vremañ :\nar makron plaen, a verk hiradur ar vogalenn ;\nar makron-dindan, a vez lakaet dindan al lizherenn ;\nar makron-boud, anezhañ ur makron plaen hag un tired boud stok-ha-stok.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Makron&oldid=1921280 »


Cabaret Voltaire e 2006\nDavid Woodard, Ma Anand Sheela ha Christian Kracht, Cabaret Voltaire, 2008\nCabaret Voltaire a oa un davarn sevenadurel lec'hiet e niverenn 1añ Spiegelgasse, e Zürich (Suis). Er straed-se edo Lenin o chom. Mont a reas Cabaret Voltaire en-dro e-pad c'hwec'h miz : etre miz C'hwevrer ha miz Gouere 1916. Chom a reas a-sav abalamour d'an trouz diouzh noz, ha d'an trouz dre vras. Diazezet eo anv al lec'h war an dislavar etre cabaret (an noz) ha Voltaire (ar preder). Eno e voe krouet dada.\n2 Ul lec'h evit an arzourien\n3 Ganedigezh dada\nAbaoe 1914 e oa ur strollad arzourien yaouank e Zurich : mont a raent a davarn da davarn, hag anvet e oant Cabaret Pantagruel. En o zouez e oa Hugo Ball. Gantañ e voe kavet an davarn a zo deuet da vezañ Cabaret Voltaire. Digoret e voe d'ar 5 a viz C'hwevrer 1916.\nUl lec'h evit an arzourien[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAl livour Marcel Janco a oa o pourmen e Zürich pa glevas sonerezh : en davarn ez eas, hag eno e kejas gant Ball hag a oa o seniñ piano. Goude ma vefent deuet d avezañ mignoned e kinnigas Ball e vignoned da Janco, en o zouez Tristan Tzara ha Jean Arp.\nDre ma ne oa ket pinvidik a-walc'h Ball evit kempenn diabarzh an davarn e c'houlennas digant e vignoned ma prestfent taolennoù dezhañ a-benn kinklañ anezhi. Kinklet e voe an davarn neuze gant oberennoù Modigliani, Picasso, Kandinsky, Klee, Jawlensky, Fernand Léger ha Matisse. En davarn-se, enni taolennoù savet gant dazontourien, kubourien ha eztaoladourien, en em gavas arzourien yaouank liesseurt, hag abadennoù sonerezh ha lennegezh a aozjont eno.\nGanedigezh dada[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nNiverenn nemeti ar gazetenn anvet cabaret voltaire\nMa kreder ar pezh a lavaras Marcel Janco (e-barzh Dada, monographie d'un mouvement) e komprener e voe implijet ar ger dada da envel ul luskad a oa anezhañ dija. Ma voe implijet ar ger da vat adalek ar 14 a viz Gouere 1916 (lennadeg Manifeste DaDa Hugo Ball) e voe roet lañs d'al luskad d'an 23 a viz Even, pa voe krouet ar barzhonegoù hep gerioù ha pa voe aozet abadennoù Richard Huelsenbeck.\nCabaret voltaire a zo ivez titl ar gazetenn dada gentañ a zo bet embannet e Zürich gant Hugo Ball d'ar 24 a viz Mae 1916.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Cabaret_Voltaire&oldid=1949312 »


Da lenn - PLIJADUR\nAnavezit ho korf !\nMerc'hed e Breizh\nMerc’hed er bed\nMerc'hed er bed\nGalv d'ar baotred\nSkrivañ a rit ?\nUn destenn a fell din kas deoc’h !\nDanevelloù da bellgargañ ha da lenn... gant plijadur !\nAr roue c’hwipig\nA bep seurt eo doareoù ar baotred. Met un dra a-bouez o deus da c'hoût. Koulz hag ar merc'hed…Un destenn gant Anna pdf\nTeatr Kêr Roazhon\nSoutil. Hag awenus lec’hioù zo…Un destenn verr gant H. Dorsel\nRe dost ouzh ar voger\nReizh ha fent, an eil a ya mat da heul egile, ya, sur. Anfin, n'eo ket ken farsus evit an holl sur a-walc'h…Un destenn verr gant Marc’harid\n6 testenn verr, fantasmoù 1 da 7 (e mod-se ’mañ !), c'hoari gerioù, c’hoari soñjoù… c’hoari !Testennoù gant Maga\nPetra ’dalv ’ta bezañ ur vaouez «yen» ? Marteze a-walc’h eo ur vaouez «tomm» n'he deus ket kavet an hini a ouio lakaat tan enni…Un danevell bet skrivet er bloavezhioù 1940\nAr ger diwezhañ\nTregont vloaz zo emaint o vevañ asambles. Hag eñ zo o klask cheñch o doareoù da vont daou-ha-daou. Daoust ha se eo ar garantez ?Peadra d’en em soñjal war sell hon c’hevredigezh war an darempredoù reizh.Un danevell gant Marc’harid\nDoueez ar merc’hed\nUn dra vat eo kaout ur vignonez. Met rannañ pep tra ganti a c’hall bezañ arvarus !Un danevell war un ton farsus.Troet diwar ar galleg\nUr c’henebater na ouier tra ebet diwar e benn ? Spontus e c’hell bezañ ar soñj, ha lipous an disoc’h…Daou c’her ’metken : ouzh taol !Un danevell gant Liza\nPlijet on bet gant ar baotred. Gwir. Bewech em boa graet anaoudegezh gant unan anezhe a blije din muioc’h evit ar re all em boa klasket anavezout anezhañ. A-dost. A-dost-kaer. Kroc’hen-ouzh-kroc’hen, c’hwezhioù mesket. Pa’z eo splann n’haller ket kanañ-diskanañ asambles ma n’hall ket hon c’horfoù dañsal mat asambles ivez. Furchal, c’hwesha, kavet al lec’h dreist-kizidik, hag ar mod da flourañ anezhañ betek lakaat da skrijal gant ar blijadur : sell aze ur c’hoari en deus plijet din a-viskoazh. […]\nWar an deiz eo gwall akademek.Diouzh an noz eo dit. Pa vez e holl werennoù o lufrañ, pa vez orañjez kêr er-maez hag aet ar yaouankizoù kollet. Neuze e tedosta ar vourc’hizien.Dre an tu berzet, dindan ar gwaregoù-bolz, ez i. […]\nE mod-se e oa, met plijout a rae dezhi. Un den gouez, ur c'hourener. Pa oa war an traktor e seblante dezhi e oa heñvel ouzh ar ramzed a veze gwelet gwechall er c’hontadennoù, pe e c'hoarioù video he breur bihan. […]\nEmaon o tont tre en ho purev, aotrou kelenner, dirak ho sell degemerus hag un tammig, penaos din-me… dedennet, gwir eo. Respontet ho poa pa’m boa skoet ouzh ho tor, hag o klevout ho mouezh em boa kredet divinout e vije ispisial an deiz. […]« Deus da c’hoari ’c’hartoù warc’hoazh da noz em zi », em boa lâret dit. N’anavezen ket ac’hanout gwall vat, evit gwir. Teuk ha dilec’hiet ez kaven, gant da gozh roched e c’houzougenn vegek ha da vragoù stenn war da feskennoù jodek. […]\nLilith a oa yen ouzh ar reizh, ha damc’hoût a rae he gwaz, daoust ma lâre-hi ar c’hontrol. Ar pezh en doa toullet hent d’an darvoud-mañ.Ne rae ket gant sukr, pa ne felle ket dezhi mont da devikoc’h evit na oa, ha gant un erlec’hiad sukr e rae, pilulennoù gwenn munut-munut a veze ganti e-barzh he sac’h dalc’hmat. Un deiz bennaket e oa bet berr gante ha goulennet he doa gant he gwaz mont da brenañ ur voestad dezhi, war e hent d’ar gêr. Degaset en doa ur vuredadig dezhi neuze, heñvel ouzh ar re he doa goulennet kaout, ha div bilulenn he doa lakaet e-barzh he bannac’h kafe goude koan. […]\nRebech a rae dezhi ingal ne gomze ket pa vezent o c’hoari koukou. Goulenn a rae ganti alies mont da welout an delioù en tu gin er-maez, forzh pelec’h, lec’hioù dic’hortoz, dindan ’verna ket peseurt amzer. Ragach a rae dezhi e oa erru poent da implij binvioù modern a veze kavet war Internet (sextoys, filmoù...) evit lakaat un tamm fent ha nevezinti en o darempredoù reizh, koublad kozh ha boaz da vont asambles evel e oant, abaoe tregont vloaz pe dost. Dija. […]\nGwellañ mignonez Charlotte on, abaoe ma oamp en hon unnek vloaz. Da lâret eo hon eus bet bevet kalzig a draoù asambles hon-div. N’hon eus sekred ebet an eil evit eben, koulz lâret, ha bremañ pa’z omp erruet en hon tregontvet bloavezh (hi e miz Meurzh ha me e miz Even), e c’hallomp fougeal gant hon darempredoù a fiziañs ha didro. Bep tro pa zo savet trubuilhoù bras evit unan diouzhimp, war al labour pe gant ar baotred, eo bet prest eben da roiñ an dorn evit renkañ an traoù. Ha gwir eo, alies eo bet Charlotte o pakañ, keit ha ma oan-me o nijal d’ur voneur d’egile. Daoust da se n’he deus ket diskouezet gwarizi pe avi ouzhin. […]\n– Ha neuze ? Evurus gant da brof ?C’hoant da c’hoarzhin. Ma c’hroc’hen en e bezh a ya war vlotaat gant ar soñjenn vouk. War ma zeod, roudoù seizh-ugent blaz disheñvel, hag ur ger ’metken. Evurus ?– ’Vit ur souezhenn ’c’h eo bet ur souezhenn ! Met peurdañvaet ’meus bet kement eur zo bet, peurlipet kement munutenn, ha lonket kement eilenn deus an devezh-se ’peus profet din. […]\nTri barzhoneg gant Joyce Mansour.Troet diwar ar saozneg\nTri barzhoneg gant Renée Vivien.\nKement skrid zo amañ en dez un aotre-implijout Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License\nPowered by Degemer


Stumm eus an 29 Eos 2012 da 10:37\nStumm eus an 22 Gen 2012 da 00:54 (kemmañ)\nD (r2.7.1) (Robot ouzhpennet: sv:Piero di Lorenzo de' Medici)\nStumm eus an 29 Eos 2012 da 10:37 (kemmañ) (dizober)\nE dad a oa o ren e Firenze. E vreur [[Giovanni de' Medici]] a voe pab, anvet [[Leon X]]. Evel e dad e timezas en tiegezh roman Orsini, d'e geniterv [[Alfonsina Orsini|Alfonsina]] .\nMestr Firenze e oa goude marv e dad en []. Daou vloaz goude, en [], e tegouezhas ar roue gall [[Charlez VIII]] gant e armeoù da vont da aloubiñ [[rouantelezh Naplez]] , pa gave dezhañ e oa dleet [[kurunenn]] ar vro-hont dezhañ. Iset e oa bet ar roue d'ar brezel gant [[Ludovico il Moro]], a glaske bout [[dug Milano]] e-lec'h e niz [[Gian- Galeazzo Sforza]] , hag a c'hoantae lakaat ar roue gall d'ober brezel da dad-kaer Gian- Galeazzo.<br />\nGoude tremen dre Milano ez eas ar C'hallaoued hag o roue war-du Naplez, ma rankjont treuziñ [[Toskana]], goude leuskel bagadoù soudarded en [[Lombardia]], dezho da zerc'hel digor an hent dezhañ. Neptu e klaskas Piero chom, met ne blije ket kement-se d'ar roue gall a aloubas Toskana. Neuze e klaskas enebiñ , met ne gavas ket kalz a skoazell e Firenze, a dindan levezon ▼\n▲Goude tremen dre Milano ez eas ar C'hallaoued hag o roue war-du Naplez, ma rankjont treuziñ [[Toskana]], goude leuskel bagadoù soudarded en [[Lombardia]], dezho da zerc'hel digor an hent dezhañ. Neptu e klaskas Piero chom, met ne blije ket kement-se d'ar roue gall a aloubas Toskana. Neuze e klaskas enebiñ , met ne gavas ket kalz a skoazell e Firenze, a dindan levezon [[Savonarola]], ur manac'h prezeger eus kouent dominikan [[kouent San Marco|San Marco]].\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/wiki/Dibar:MobileDiff/1314516 »


Lid-reiñ Spilhennig e Diwan Felger\nLid-reiñ Spilhennig da vugale CM2 skol Diwan Felger\nSpilhennig zo bet roet da vugale CM2 Skol Diwan Felger gant an it. Lena Louarn, besprezidantez ar C’huzul-rannvro ha prezidantez an OPAB, d’ar Yaou 25 a viz Mezheven 2020.\nKrouet eo bet Spilhennig gant an OPAB. Reiñ a ra da c’houzout d’ho kendivizer e vez komzet brezhoneg ganeoc’h hag e ro an tu d’ober gant ar yezh diouzhtu-dak ha dichipot. Fouge a vez en dud a laka anezhi war o chupenn da ziskouez e c’hellont mont e brezhoneg.\nDigoret e oa bet skol Diwan Bro Felger e 2014. 6 vloaz diwezhatoc’h ez a kuit d’ar skolaj ar rummad kentañ en deus desket brezhoneg eno. Reiñ Spilhennig d’ar vrezhonegerien yaouank-se a ro an an tu ivez da dalvoudekaat ar barregezhioù yezh o deus tapet en hentad divyezhek.\nE pep lec’h e Breizh ez a an divyezhegezh war-raok. E distro-skol 2019 e oa tost da 19 000 skoliad er c’helenn divyezhek hag ar sifr-se a gresk a vloaz da vloaz. Ur skouer vat eus ar startijenn-mañ eo Skol Diwan Felger.


Frida Kahlo (1907-1954) a oa ul livourez eus Mec'hiko, brudet he fried Diego Rivera, hag he darempred gant ar politikour Lyev Trotsky.\nFrida Kahlo gant he fried Diego Rivera, e 1932\n2 He zud\n3 Buhez Frida\n7.3 Mirdioù , diskouezadegoù\nMagdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón zo ganet e Coyoacán, er c'hreisteiz da Gêr-Vec'hiko, d'ar 6 a viz Gouhere 1907. Daoust da se e lavare Frida bezañ ganet en 1910, er bloavezh ma krogas an Dispac'h Mec'hikan, dre ma felle dezhi e vije kroget he buhez gant hini ur Mec'hiko modern.\nKement se n'eo nemet ur skouer eus he fersonelezh, plac'h a benn ha dizalc'h, enebet ouzh an urzh kevredigezhel, ha war un dro lorc'h enni gant he sevenadur mec'hikan, enebet ouzh an doareoù stadunanat o vont war-raok.\nTrede merc'h Guillermo Kahlo, a orin alaman, ha Matilde Calderón González e oa.\nHe mamm, livourez a vicher, anavezet evel "El condabrebbra", a oa ganet e Kêr-Vec'hiko (1876-1932). Merc'h e oa da Isabel González y González ha da Antonio Calderón, luc'hskeudenner a orin indian.\nTad Frida, Wilhelm Kahlo (1872-1941), mab d'an orfebour Jakob Heinrich Kahlo hag Henriette Kaufmann, a oa ganet e Pforzheim, e-kichen Baden-Baden, en Alamagn.. A-hervez e oant bourc'hizien eus ar c'hornad, ha luterianed. Koulskoude e vez lavaret alies e oa yuzev tad Frida, a orin eus Oradea en Roumania. D'he 19 vloaz e voe roet arc'hant dezhañ da vont da Vro-Mec'hiko e 1891. Spagnolekaat a eure e anv-badez, gounit e vuhez o labourat er stalioù evel implijad. Pa varvas e wreg kentañ digantañ e timezas da Matilde Calderón en 1898 hag e teskas ar vicher luc'hskeudenner gant e dad-kaer.\nDimeziñ a reas da Diego Rivera d'an 21 a viz Eost 1929. Dizimeziñ a rejont e 1939.\nFrida e 2002.\n"Frida Kahlo" en ArtCyclopedia\nFrida Kahlo en Olga's Gallery\nKahlo paintings en Ten Dreams Galleries\nFrida Kahlo fan site He buhez, he livadurioù ha skeudennoù anezhi. Sinit he levr aour a-raok he c'hantved deiz ha bloaz, digwener 7 a viz Gouhere 2007.\nSpagnoleg "Dolor y arte: Frida Kahlo" from Psikeba Magazine\nDocumentary Film, Frida Kahlo\nMirdioù , diskouezadegoùAozañ\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Frida_Kahlo&oldid=1803076 »\nDernière modification le 20 Eos 2018, à 22:22\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 20 Eos 2018, da 22:22.


Lise Diwan : gwellañ lise e Frañs ! - Skol Diwan Roazhon\nGouzout hiroc’h war « Ar rouedad Diwan » 5 a viz Ebrel 2013\nFouge oa e liseidi Diwan Karaez p’o doa klevet ar c’heloù : o lise oa bet anavezet evel an hini gwellañ e Frañs, dirak liseoù Pariz Henry IV ha Louis Le Grand, hervez renkadur ar Figaro !!! Meur a zezverkoù vez kemeret e kont gant ar renkadur-se : ar feur degemer er bachot, ar barregezh da gas ar skolidi war-raok, heuilh ar skoliata etre an eilvet klas hag ar c’hlas Termen. Siwazh... disoñjet en deus ar c’hazetenner a ginnige ar renkadur 2013 da zisplegañ penaos e oa ar brezhoneg yezh ar c’helenn el lise-se. Gourc’hemennoù d’al liseidi ha d’ar skipailh pedagogel bepred !


Boitelle - Wikipedia\nBoitelle zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1889.\nKentañ ma voe embannet a oa e L'Écho de Paris an 22 a viz Genver 1889. Adembannet e voe en dastumad La Main gauche en 1899.\nDediet eo da Robert Pinchon, unan eus koshañ mignoned Maupassant.\nRésumé[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nBoitelle zo ur paourkaezh den, skuber straedoù kêr. Kontañ a ra glac'har bras e vuhez. Pa oa 20 vloaz, hag eñ soudard, en Havr Nevez, e oa aet pitilh gant ur vatezh du, dilezet, hec'h-unan. Klasket en doa dimeziñ, met enebet e oa e dud.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Boitelle&oldid=1850299 »