Kali Yuga : (Devanāgarī: कलियुग /kəli juɡə/, da lâret eo "Oadvezh (an droukspered) Kali", pe "Oadvezh ar si") eo an diwezhañ eus ar pevar frantad treuzet gant ar bed e-pad kelc'hiad ar yugaoù deskrivet er skridoù sakr hindouek. Satya Yuga, Treta Yuga ha Dvapara Yuga eo anv an oadvezhioù all. Hervez ar Surya Siddhanta, ul levr steredoniezh indian, anezhañ diazez an holl zeiziadurioù hindouek ha boudaek, e krog Kali Yuga da hanternoz (00:00) d'an 18 a viz C'hwevrer 3102 kent J.K en deiziadur juluan proleptek, pe d'an 23 a viz Genver 3102 kent J.K. en deiziadur gregorian proleptek. Kalz Hindoued a sell ivez ouzh an deiziad-se evel an deiz ma oa kuitaet an douar gant Krishna. Krediñ a ra ar pep brasañ eus ar re a zispleg ar skridoù sakr hindouek emaomp en oadvezh Kali Yuga. Lod, evel Swami Sri Yukteswar,ha Paramhansa Yogananda. a gred emaomp tost da ziwezh an oadvezh-se ha da zeroù Dvapara Yuga. Peurliesañ e soñjer ez eus 432 000 vloaz er c'hKali Yuga.\nAn Hindoued hag ar Sikhed a gred e skoan sevenadur Mab-Den war dachenn ar speredelezh e-doug Kali Yuga,,. Sellet e vez outañ evel an oadvezh teñval rak en e gerzh e pella an dud ar pellañ zo posupl diouzh an Doue. Alies en hindouegezh e vez taolennet ar vuhezegezh (dharma) dindan stumm un tarv. E Satya Yuga, kentañ pazenn ar c'helc'hiad, an tarv en deus pevar fav, met e pep oadvezh e tigresk an dharma eus ur c'hard. En oadvezh Kali ez eo bihanaet ar vuhezegezh d'ur c'hard hepken eus ar pezh a oa en oadvezh aour, ha ne chom ken ur pav gant tarv an Dharma,.\nKali Yuga zo liammet gant an droukspered Kali. Arabat eo drougveskañ anezhañ gant an doueez Kālī (n'eus keñver ebet etre an daou anv-se e sañskriteg).\n↑ The Indu and the Rig-Veda, p 16, gant Egbert Richter-Ushanas, ISBN 81-208-1405-3\n↑ Yogananda Paramhansa, Autobiography of a Yogi, BiblioBazaar, p 200–201\n↑ Dimitri Kitsikis, L'Orocc, dans l'âge de Kali, Editions Naaman,1985, ISBN 2-89040-359-9\n↑ The Mahabharata, Book 3: Vana Parva: Markandeya-Samasya Parva: Section CLXXXIX\n↑ Bhāgavata Purāṇa 1.16.20\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kali_Yuga&oldid=1977061 »


Journal de Renaud Camus, mercredi 17 décembre 1986\ncréée le mardi 13 janvier 2015, 10 h 45\nmodifiée le vendredi 24 mars 2017, 23 h 01Mercredi 17 décembre 1986, 3 heures. Oh ! Non ! Encore un changement d’acteur, pour l’un des personnages de Quando si ama ! Cette fois-ci c’est Tony ~~~~~~~~ (~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~-~~~~~), le simpatico boy friend de Stacy, ~~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~. ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~, ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~. ~~~ voilà que du ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~… ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ d’expérience.\nLe Chiesa Nuova, Santa ~~~~~~ ~~~ Vallicella, est da vero ~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~ si l’on considère ~~~~ ~~~ ~~’~~~~ ~~~~~~~ ~~~’~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~. ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~’~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~ ~~ ~~’~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~ avec ses petits ~~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~. ~~’~~~~ ~~ ~~., ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~ ~~’~~ ~~~~~~~ : ~~~~~~ ~~~~~~~, avait-il dit, deux ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~~ ~~~~~, ~~~ ~~’~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ Fiori, il Barroccio. ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ par l’amour des ~~~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ; ~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ; ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ; ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ Pierre de Cortone. ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~’~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~, ~~~~ ~~~~ œuvres autonomes fortes ~~~ ~~~~~~~~~~~ (~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~). ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~~~~ sont La Visitation, ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~, et La Présentation de la ~~~~~~~ ~~~ Temple, ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~~~ du Mariage ~~~ ~~~ Vierge du ~~~~~~, ~~ ~~~~~~-~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ : ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ taille à gauche ~~~ ~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~-~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~’~~ ~~’~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~. L’Ultima Cena de la Minerva n’est ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~-~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~~ cette Présentation. ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~-~~’~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, sombre dans l’ombre ~~’~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ la Chiesa Nuova est ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ net avantage.\nSi les ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~ ; ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ mineurs pour autant. ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ la Vierge ~~ l’Enfant dans ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~ l’enserre, putti soutenant ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~. ~~~~~ derrière le maître-autel ; ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ saints.\nAvant ~~~’~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~’~~~~~~~, ~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~ atteint à son ~~~~~~~, ~~~~~-~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~. ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~, ~~~ ~~~~~~~~, les pennachi et ~~~~~ ~~’~~~~~~~, ~~~~~ un assez médiocre ~~~~~~~, ~~’~~-~~-~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~. ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~~~~~, parce que la ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~ ~~~~~, ~~’~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~, ~~’~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~~~~ revenu and, for all I know, ~~~~~~ encore.\nQuand ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~, ~~~ ~~’~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ne lui faisait ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ! ~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~ Caravage est au ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~-~~’~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~. ~~~~ ~~~~~~~~-~~~ ~~~ ~~~~ élève défunt, le ~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ jours ?\nSérieuse ~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~, ~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ : ~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~’~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~’~~~ ~~~~~~, les bords du ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~, la Chiesa Nuova ; poi tout ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~-~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~-~~~~~~~~~, et petit détour ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~’ ~~~~~~~~ ~~~~~ le bivio que ~~’~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ; ~~~~~~~~~~ : ~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~’~~~ ~~~~-~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~ est au revers ~~~ ~~~~~~-~~~~~-~~~-~~~~~~~~. ~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~-~~~~-~~~-~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ Trajan.\nPour ~~~~~~-~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~ qui me concerne, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~’~~~~~~~, ~~~ ~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ d’y pénétrer, c’est ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~. ~~~~~ j’en sais beaucoup ~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~. ~~’~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~. ~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ Marché, et rebuter ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ dans Tempo ~~~ Roma c’est ~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~, ~~~’~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~ prix nourrir les chats.\nToutes ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~ de consolidation. La ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~’~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ; ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~ de Trajan ~~’~~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~’~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~ de près ce ~~~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~ ~~ ~~ ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ l’espace, extérieure ou ~~~~~~~~~~~. La Grande Aula est ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~. ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ménagent sur elle ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~, ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~. ~~~, ~~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ : ~~~~~-~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~, c’est une terrasse. ~~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~ ~~’~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~. ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ autant que de ~~~~~~~~. ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ monuments se sont ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, « ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ », ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~~, ~~~~. ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~’~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ rond, et il ~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~ ~~’~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~ : ~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ de Lorette et ~~~ ~~~~~~-~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~-~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~’~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~’~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ bras tendu que ~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~’~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~ ~~~~-~~~~~ ~~~ la grosse tour ~~~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~-~~~~~~~~~~-~~~-~~~~~~-~~~~~~ ~~~~~~~~~~, ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~’~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~ dans leur rusticité ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~-~~~~~~~~~~-~~~-~~~~~~~. ~~’~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~’~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ruineux. Un palais ~~~ ~~~~~~ Â~~~, ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~’~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~, ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~. ~~~ ~~~~~~ ~~~’~~ ~~~ ~~~~~~~~ y paraît un ~~~~~. ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~’~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~ ~~’~~~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~-~~~~~~~~~~~~ (« ~~~ ~~~~~~ ~~~~ déteste les bébés ~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ») ; ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~-~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~. ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ? Mais comment y ~~~~~~~-~~-~~~, ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ? ~~~ ~~~’~~~~-~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ? ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~~~ pendant des siècles, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ effondrements.\nMusique ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~~ (~~~ ne lui aurai ~~~~~ ~~~~~~~~…) : ~~~ ~~~~~~~~~~ ~~’~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~ ~~~’~~~~~ ~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~. ~~~ ~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~. ~~~ ~~~~~ l’acoustique est tout ~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~ ~~~-~~~~~~~. ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~ ce palazzetto, ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~~ ~~~~~. ~~’~~~~ ~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ grande serlienne, imitée ~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~. ~~’~~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~. ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ cette Aurore est ~~~~~~~~~, ~~’~~~~ ~~~’~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~. ~~~~ dames la tête ~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~’~~~~~. ~~’~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~~ le Triomphe ~~~ l’Amour de ~~~~~~~~~ : ~~~ ~~~~~~~~ ~~’~~ ~~~~ les plus lointains ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~’~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ en procession, d’un ~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~ ~~~~~~~. ~~~~~~~’~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ fauteuil, une dame ~~’~~ ~~~~~~ installée.\n« De ~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~ un gentleman… »\nThe nerve. ~~’~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~.


Neue Deutsche Welle (Gwagenn nevez alaman, alies berraet e NDW) a oa ul luskad sonerezh alaman diazezet war ar sonerezh punk ha new wave. An droienn "Neue Deutsche Welle" a voe krouet gant ar c'hazetenner Alfred Hilsberg, en e bennad "Neue Deutsche Welle — Aus grauer Städte Mauern" bet embannet er gelaouenn alaman Sounds e 1979.\n2 Strolladoù hag arzourien vrudet\n2.2 Luskad pennañ\nDiv lodenn a ya d'ober istor Neue Deutsche Welle. Eus ar penn-kentañ betek 1981 e voe dreist-holl ul luskad underground levezonet gant ar sonerezh punk ha new wave breizhveuriat. Buan e kemmas hag e teuas da vezañ dibar, diazezet peurliesañ war luskoù ha sonioù an alamaneg. NDW a ziwanas d'ar mare-se e Berlin, Düsseldorf, Hamburg, Hannover ha Hagen hag ivez e rannvro Frankfurt Rhein-Main, Limburg an der Lahn ha Vienna (Aostria).\nE-tro 1980 e voe merzet al luskad gant pennoù an embregerezhioù embann pladennoù. Met klask a rejont sevel strolladoù nevez a-benn gwerzhañ pladennoù, e-lec'h brudañ ar strolladoù a oa anezho c'hoazh. Krouet e voe neuze strolladoù a voe brudet gant ur ganaouenn hag a voe disoñjet ken buan all. Lakaet e voe an dikedenn NDW war kement strollad pe soner a gane en alamaneg, memes ma n'o doa tamm liamm ebet gant al luskad. Buan ez eas al luskad da netra neuze, hag echu e vo e-tro 1983-1984.\nAddizoloet e voe al luskad e 2003 pa voe embannet an dastumad "New Deutsch" gant DJ Hell. Gwelet e vez NDW evel unan eus al luskadoù a gasas goude d'an dañs-punk, EBM hag electroclash.\nEr bloavezhioù 2000 e voe implijet an droienn en-dro gant tud an ti-embann pladennoù hip-hop Aggro Berlin da envel ul luskad hip-hop alaman nevez. Lakaat a rejont embann ar bladenn Neue Deutsche Welle e 2005.\nStrolladoù hag arzourien vrudet[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUnderground[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nNotenn : daoust ma reer e underground eus ar strolladoù-se e reas berzh ul lodenn vras anezho\nLuskad pennañ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nTrio, a gave gwelloc'h ober gant Neue Deutsche Fröhlichkeit\n↑ Nancy Kilpatrick, The Goth Bible: A Compendium for the Darkly Inclined, New York: St. Martin's Griffin, 2004, pennad 5, "Music of the Macabre," p. 84.\n↑ Laurence Phelan, The Independent, 31 a viz Eost 2003. \nIchWillSpass.de - Die Neue Deutsche Welle en Internet\nPunk-Disco : holl bladennoù strolladoù punk ha NDW\nBack Again – titouroù diwar-benn ar strolladoù NDW\nNeue Deutsche Welle e lec'hienn Avant-Avant.net\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Neue_Deutsche_Welle&oldid=1906145 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 5 Gou 2021, da 22:49.


Troazhañ - Wikipedia\nTroazhañ (pe staotat) a vez laret eus skarzhañ troazh (pe staot) eus ar c'horf, dre c'houllonderiñ ar c'hwezigell. Gant an dud vras e vez mestroniet an troazhañ, met gant ar vugale vihanañ ne vez ket, ha gallout a reont troazhañ hep gouzout dezho. Deskiñ dezho mestroniañ o c'horf a rank o zud ober eta.\n2 Lec'hioù da droazhañ\n6 Staotat dre aon\nPegement a vez troazhet a zo hervez pegement a vez evet. Dre vras e vez troazhet etre 1 000 ha 1 500 mililitrad bep 24 eur, en ur ober div pe deir gwech. Muioc'h a droazh a vez aozet gant ar c'horf war-dro 6 eur diouzh ar beure,\nLec'hioù da droazhañAozañ\nMar bez troazhet pe staotet e staotlec'hioù bremañ n'eo ket bet evel-se a viskoazh. Ar pod-kambr zo bet ur benveg talvoudus a roe tro da staotat en tier e kêr pa c'halle an dud war ar maez ober evel a gerent: a-drek ur c'hleuz evit ar merc'hed, ouzh ar c'hleuz pe war ar bern teil evit ar baotred, pe c'hoazh er c'hrevier.\nPa ne vez ket skarzhet an troazh eus ar c'horf, pe pa vez nebeutoc'h eget 100 ml en un ober 24 eur, e komzer eus anuriezh.\nTud zo a gav o flijadur reizhel o vezañ staotet warne: ur barafiliezh eo kement-se.\nRal eo an oberennoù gant tud o troazhañ. Evit ar baotred eo Manneken-pis Brussel eo an hini vrudetañ.\nRembrandt en doa engravet ur vaouez o staotat e 1631. Pablo Picasso a reas unan all en un daolenn graet d'ar 16 a viz Ebrel 1965, La Pisseuse.\nEn Hellaz kozh: un hetaira o troazhañ en ur skifos\nAr Manneken Pis e Brusel (1619)\nAr vaouez o staotat, gant Rembrandt van Rijn (1631)\nE-touez al loened, ar chas da skouer, e vez implijet an troazhañ da verkañ pe mestroniezh en un dachenn pe sujerezh. Sevel o fav pe kluchañ a ra ar chas da staotat.\nStaotat dre aonAozañ\nGant an dud ivez e vez troazhet dre aon, anavezet eo ar c'hoant-staotat a-raok un amprouenn. La meada del miedo (staotadenn an aon) a lavar ar matador.\nUn toullad troioù-lavar a zo diwar-benn an troazhañ, pe implijet e-lec'h ar verb troazhañ.\nCheñch dour d'ar pesked\nSkuilhañ ur banne\n↑ Musée national d'art moderne, Centre George Pompidou\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Troazhañ&oldid=1855074 »\nDernière modification le 7 Du 2019, à 06:38\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 7 Du 2019, da 06:38.


Pajenn:Marigo - Buez ar Saent.djvu/344 - Wikimammenn\nPajenn:Marigo - Buez ar Saent.djvu/344\nChaloniet Regulier devot ha fervant meurbet. Goude maro an Escop a Eugubio, e oue choaset Sant Ubald en e blaç, en despet d’e humilite, pehini a reas dezàn ober e oll effort evit miret.\nAn Escop santel-mâ, o velet e labour cresquet, a grescas ive e austeriteou : beilla a ree hep-cess var an eneou a oa en e garg, en ur rei da bep-unan avisou mad ha carantezus : instrui a ree e bobl, ha prezeg a ree dre e exempl. O veza un devez reprenet ur mansoner eus ur faut a goumete, an den diræsoun-ze er bruntas hac en taulas etouez ar pry. An Escop ne reas quên nemet sevel hac en em retira d’e dy heb lavaret guer ebet : mæs ar re o devoa guelet an taul ne ouent quet quer moderet ; goulen a resont ma vize punisset un outraich quer bras. Non pas, eme ar Sant, me en em venjo mad va-unan ; hac, o veza cacet da guerc’hat an den-ze, er briatas gant carantez, en ur lavaret : pidi a ràn Doue d’ho pardouni. Un exempl quer caër a batiantet hac a zouçder, na gontribuas quet nebeut da rei dezàn ur gallout hac un autorite vras var speret ha calon e bobl.\nErfin, goude beza reglet an Ofiç divin dre e oll Escopti, ha græt e zelebri gant ar respet hac ar vajeste requis ; goude beza lamet ar goal guizou ancien ; goude beza inspiret d’an oll an devotion hac ar fervor, ez eas da jouissa eus a c’hloar ar re eürus ; er bloas 1160, oaget a c’huezec vloas ha tri-uguent.\nPep-unan a vouelas dezâ evel d’e dad, na regretet e oue gant ar Veleyen ha gant an oll bobl.\nNe faut nemet un den santel en ur Gommunaute hac en un tieguez evit convertissa dre e exempl ar re indevota ; mæs ret e dezàn evit quemense caout cals a zouçder ha cals a batiantet.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Marigo_-_Buez_ar_Saent.djvu/344&oldid=134459 »


Dugelezh Oldenburg - Wikipedia\nDugelezh Oldenburg (en alamaneg : Herzogtum Oldenburg) a oa ur stad eus an Impalaeriezh santel, ha goude eus Kengevread ar Roen hag eus ar Kengevread alaman, hag a badas eus 1774 betek 1829, war-bouez ar bloavezhioù 1810-1815,pa voe staget ouzh an Impalaeriezh c'hall kentañ. Dre vras e klote gant douaroù aber ar Weser.\nStaget e voe Dugelezh Oldenburg ouzh an Impalaeriezh c'hall d'an 13 a viz Kerzu 1810, ha rannet entre departamantoù gall nevez ar Bouches-du-Weser, an Ems-Supérieur, an Ems-Oriental hag ar Bouches-de-l'Elbe, a oa savet ivez gant tammoù eus meur a diriad alaman all.\nDugelezh Oldenburg a oa anezhi\nkontelezh Oldenburg (en alamaneg : Grafschaft Oldenburg) ;\nkontelezh Delmenhorst (Grafschaft Delmenhorst) ;\nlodenn oldenburgat priñselezh eskobel Münster (Hochstift Münster) ;\nbeliezh kozh Wideshausen (Amt Wideshausen) ;\naotrouniezh Jever (Herrschaft Jever) ;\naotrouniezh Varel (Herrschaft Varel) ;\naotrouniezh Kniphausen (Herrschaft Kniphausen).\nDugelezh-veur Oldenburg (1829-1918)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Dugelezh_Oldenburg&oldid=1982393 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 24 Meu 2022, da 11:44.


glasken - Wikeriadur\nEus klasken gant ur c'hemmadur dre vlotaat (k > g)\ndre vlotaat glasken\ndre c'hwezhañ c'hlasken\nFurm kemmet ar verb klask e kentañ gour unan an amdremened, en doare-disklêriañ\nKenta medesin. — Kaër am eus bet teuler evez, eo tec'het eus a dre va daouarn, evel pa vije bet krog an tan en e ziadrenv, hag al louzou a glasken rei d'ezan a zo chomet heb dougen frouez. — (Yann-Vari Perrot, An Aotrou Kerlaban Pez farsus e 3 Arvest, Brest, 1922, p. 24.)\nHag ar pezh a glasken-me a oa ober skol. — (Aleksandr Soljenitsyn, lakaet e brezhoneg gant Ernest ar Barzhig, Ti Vatriona, Al Liamm, 1976, p. 10.)\n“Ho trugarez,” emezañ. “Kavet em eus ar pezh a glasken. Ober a rin pezh a c'houlennot diganin.” — (Roparz Hemon, Gaovan hag an Den Gwer, 1949 kentañ emb. Embannadurioù Douar ar Yaouankiz (Al Liamm), eil emb. Levrioù Skol al Louarn (An Here), 1988, p. 41.)\n— Hag a zo mat ! Ne glasken nemet se ! — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 272.)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=glasken&oldid=250658 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 Kzu 2017, da 10:10.


Strollad Komunour Alamagn - Wikipedia\nStrollad Komunour Alamagn (Kommunistische Partei Deutschlands en alamaneg), anv klok: Strollad Komunour Alamagn - Kevread spartakour / Strollad Komunour Alamagn (Spartakus Bund), a oa ur strollad politikour alaman bet krouet e miz Kerzu 1918. Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg, Leo Jogiches, Paul Levi ha Franz Dahlem a oa e-touez e grouerion. Berzet e voe ar strollad adalek 1933 betek 1945 gant ar renad nazi. Berzet e voe en-dro e 1956 e Republik Kevreadel Alamagn. En Alamagn ar Reter e kendeuzas gant ar Sozialdemokratische Partei Deutschlands d'ober ar Sozialistische Einheitspartei Deutschlands.\nKrouet goude fin ar C'hentañ Brezel-bed gant sokialourien enebet d'ar brezel, Rosa Luxemburg e-penn. Goude he marv ar strollad a zeuas da vezañ goustadik ur strollad leninour betek mont etrezek ar stalinouriezh. E-pad mare Republik Weimar, ar KPD a oa boaz da dizhout etre 10 ha 15 dre gant eus ar vouezhioù, dilennidi a oa d'ar strollad er Reichstag hag er parlamantoù stad. Alies e oa taget gant ar KPD ar strollad Sozialdemokratische Partei Deutschlands, hag a oa gwelet evel e enebour gwashañ. Roet e voe lamm d'ar KPD en Alamagn nazi kentañ devezh war-lerc'h trec'h Hitler e dilennadegoù 1933. En desped da-se e kendalc'has ar strollad gant ur stumm aozadur kuzh met o welet kalz izili o vezañ harzet ha kaset d'ar c'hampoù-bac'h.\nE anv ar strollad ez eas Ernst Thälmann war ar renk da vezañ dilennet prezidant ar republik e 1925 (1,8 milion a vouezhioù er c'hentañ tro, 1,9 milion en eil tro) hag e miz Meurzh 1932 (tro gentañ: 13,2%, 4,9 milion a vouezhioù, eil tro: 10,2%, 3,7 milion a vouezhioù) .\nJean-Paul Brunet ha Michel Launay, D'une guerre à l'autre, Dastumadenn Hachette Université, Classiques Hachette, Embannadurioù Hachette, Pariz, Bro-C'hall, 1974.\nBernhard H. Bayerlein, Mikhaïl Narinski, Brigitte Studer, Serge Wolikow, Moscou-Paris-Berlin - Télégrammes chiffrés du Komintern (1939-1941), Embannadurioù Tallandier, Pariz, Bro-C'hall, 2003.\n↑ Jean-Paul Brunet ha Michel Launay, D'une guerre à l'autre, Dastumadenn Hachette Université, Classiques hachette, Embannadurioù Hachette, Pariz, Bro-C'hall, 1974, pajennoù 89 ha 167\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Strollad_Komunour_Alamagn&oldid=1840448 »\nDernière modification le 29 Mez 2019, à 12:32\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 29 Mez 2019, da 12:32.


Fes (arabeg : فاس Fes, berbereg : ⴼⴰⵙ Fas, galleg : Fès) eo kêr-benn rannvro Fes-Meknes e Maroko an Norzh. Gant tremen ur milion a annezidi ez eo eil kêr pobletañ Maroko goude Casablanca.\nEmañ ouzh troad gwalarn an Atlas Krenn, e kroashent kêrioù bras holl rannvroioù Maroko : 209 km eus Tanger er gwalarn, 169 km eus Rabat er c'hornôg, 247 km eus Casablanca er mervent-kornôg ha 387 km eus Marrakech er mervent.\nفاس / Fes / ⴼⴰⵙ\n34° 3′ 00″ N - 4° 58' 59″ K\nDiazezer Idris Iañ\nMaer Idris Azami al-Idrisi\nGouarnour Said Zniber\nKod-pellgomz +212 (55)\nGorread 320 km²\nUhelder 410 m\n• Anv annezidi\nStankter (2014) 3 475 ann./km²\nDezverkoù ii & iv\nGorread 280 ha\nTolead Stadoù arab\nBloaz 1981 (5vet dalc'h)\nDiazezet e voe kêr e 789 gant ar Berber Idris Iañ war ribl su Oued Fes, ar stêr Jawhar ; ur pennkêr all anvet العالية « Al-'Aliya » ("An Uhel") a voe staliet war ribl all ar stêr e 808 gant ar rejant tunizian Rachid ben Morchid, ha buan e voe kevezerezh etre an div gêriadenn. E 809 e stalias Idris Iañ kêr-benn tiriad an diernierzh Idris (788-974) e Fes, betek 927.\nDegemerus ha habask e voe ar Verbered : ken abred ha 817-818 e tegemerjont 8 000 familh vuzulman, 800 anezho o vout Berbered deuet eus Al-Andalus, hag e 824 e teuas un 2 000 bennak a familhoù arab eus Kairouan e Tunizia da chom er c'hêriadennoù nevez, alese tresoù arabek Fes ; yuzevien a erruas ivez en hevelep mare.\nGoude diskar an dierniezh Idris e voe perc'hennet tolead Fes gant meur a c'halloud an eil war-lerc'h egile betek ma voe unanet an div gêr e 1070 gant ar sultan almoravid Yousouf ibn Tachfin (1009-1106, ren adalek 1061), anezhañ diazezer Marrakech e 1062, hag a adstummas kêr da sevel ar pezh a zo hiziv karter Fes al-Bali er biz da greiz kêr. Dindan ren an Almoravided (1040-1147), Fes a c'hounezas brud a-drugarez d'e skolioù islamek ha d'he marc'hadoù. Diwezhatoc'h, dindan ren an Almohaded (1147-1269), e voe Fes unan eus kêrioù brasañ ar bed.\nEn he barr e voe Fes da vare ren ar Venimerined (1248-1465) : savet e voe ar moskeennoù, ar skolioù (مدرسة madrasa), an ensavadurioù relijiel (زاوية zawiya) ha dorioù kêr (باب bâb) a c'heller gwelout hiziv c'hoazh. Da batromoù ar savouriezh vaour ha marokat e vezont lakaet. Palezioù ha liorzhoù a voe savet gant ar Venimerined ivez e karter Fes al-Djedid e kreiz kêr. D'ar mare-se ivez e kreskas an niver a yuzevien e karter ar Mellah (ملاح "palud-holen"), ar pezh a zesachas Yuzevien deuet eus broioù all ar Maghreb.\nWar ziskar ez eas Fes a-gevret gant tierniezh ar Venimerined, Marrakach o tont da vout kreizenn bolitikel ha sevenadurel Maroko, met chom a reas Fes kêr-benn ar Stad betek 1912.\nHiziv an deiz ez eus daou garter kozh mogeriet (القديمة المدينة al-madīnah al-qadīmah "ar gêr gozh") oc'h ober kalon Fes : Fes al-Bali ha Fes al-Jedid. Gronnet int gant ar gêr nevez (Ville Nouvelle) bet savet gant an drevadennerien c'hall hag a zalc'has Maroko adalek 1912 betek 1956.\nDre skol-veur Al-Qarawiyyin bet diazezet e 859 hag o vont en-dro c'hoazh, dre givijerezh Chouara eus an XIvet kantved hag abalamour da aspadennoù istor meur a sevenadur en he mogerioù e voe marilhet « Mekka ar C'hornôg », « Aten Afrika » e Glad Bedel an UNESCO e 1981.\nUnan eus kreizennoù meur sevenadur an islam eo kêr Fes, a-live gant Baghdad, Córdoba, Damask, Isfahan, Istanbul, Jeruzalem, Kaero ha Samarkand.\n2.1 789 – 1070 :Eus an Idrised d'ar Vaghrawaed\n2.2 1472 – Bremañ- Eus sultanelezh ar Wattasided da rouantelezh Mohammed IV\n2.2.1 XXvet kantved\n4 Savadurioù heverk\nKement ha "pigell" e talv ar ger arabek فأس fa's.\nHervez ar vojenn e reas Idris Iañ gant ur bigell aour hag arc'hant evit tresañ trolinenn kêr war an douar.\nفاس البالي Fas al-Bali, "Ar Bigell Gozh", e voe anv Fes e-pad ren Idris Iañ ha betek an unaniezh e 1070, ma voe graet "Fes" hepken eus an unvez stummet diwar kêrioù Fas al-Bali hag Al-'Aliya.\n789 – 1070 :Eus an Idrised d'ar VaghrawaedAozañ\nNebeut a ouzer e gwirionez a-zivout Fes an Idrised, abalamour d'an diouer a deulioù klok hag a destenioù savouriezhel ; hervez ar mammennoù e oa maeziat a-walc'h, pell diouzh live sevenadurel kêrioù meur Al-Andalus hag Ifriqiya.\nE 789 e voe diazezet Fes al-Bali gant ar Berber Idris Iañ war glann ar stêr Jawhar. Er bloaz 808 e teuas ur rejant tunizian da staliañ un eil pennkêr war ribl all ar stêr, a anvas Al-'Aliya. Evit plaenaat ar c'hevezerezh etre an div gêriadenn hag evit startaat e zalc'h war an tolead e stalias Idris Iañ e gêr-benn e Fas al-Bali e 809 ; "Fas al-Qarawyin" e voe anv kêr neuze.\nE 817-818 e teuas 800 familh verber hag a oa bet skarzhet eus Al-Andalous el Ledenez iberek a-c'houde un emsavadeg enep an Omeyad e Córdoba ; e 824 e teuas 2 000 familh arab hag a oa bet forbannet eus Kairouan (Tunizia) goude un emsavadeg all – ganto e voe roet he neuz arabek d'ar gêr verber.\nE Fas al-Bali, ar gêr gozh, en em stalias ar Verbered eus Al-Andalous, ha "Fas al-Andalus" e voe anv kêr ; Arabed Tunizia a chomas er gêr nevez (Al-'Aliya, e gwirionez), war ribl all Oued Fes. Buan e voe niverusoc'h an Arabed eget ar Verbered ; a-hed yaouankiz kêr e teuas ar re ziwezhañ-mañ eus maezioù ar Maghreb da boblañ ar c'harter andalous da gentañ, e Fes al-Jedid diwezhatoc'h.\nGoude marv Idris Iañ e 828 e voe rannet tiriad an dierniezh etre e vibien, ha rannet galloud an Idrised ivez – biken ne voe adunanet ; Mohammed ibn Idris, ar mab henañ, en devoe Fes da hêrezh hag a renas betek e varv eno er bloaz 836 ; e vab Ali ibn Muhammad (Ali Iañ) a renas betek 848. E-kerzh ren e vab Yahya ibn Mohammed (Yahya Iañ, 829-864, ren adalek 848) e voe savet moskeenn Al-Qarawiyyin (859) – unan eus ar re goshañ ha brasañ en Afrika – hag he skol-veur, a zo oberiant hiziv c'hoazh.\nYahya ibn Yahya (Yahya II) a renas eus 864 betek 874. Pevar bloaz goude ma pignas war an tron, e 868, e savas ar Verbered Khariki eus rannvro Fes enep an dierniezh Idris ; goude marv Yahya II e 874 e voe kemeret ar galloud e Fes gant ar sultan Ali ibn Omar (Ali II), a voe lazhet gant ar Gharikied e 883 hag a gemeras kêr. En hevelep bloaz e voe adkemeret Fes hag ar galloud gant e vreur Yahya ibn Al-Qasim (Yahya III), a enepstourmas ouzh an alouberien hep galloud biken stagañ o ziriadoù ouzh e sultanelezh.\nPa varvas Yahya III e 904 e yeas ar sultanelezh gant Yahia ibn Idris ibn Umar (Yahya IV), a renas betek 917. Er bloaz-se end-eeun e voe taget Fes gant Berbered Aljeria, ar Viknasaed, en anv Arabed tunizian Kalifiezh Fatimid. Ar Fatimided a redias Yahya IV da anzav o fennaotrouniezh kent e zigadoriañ e 921 ; mistri Fes e voent betek 925, pa voe adkemeret ar galloud gant an Idrisad Al-Hajjam al-Hasan, met hennezh e voe an ezel diwezhañ eus an dierniezh Idris o ren eno : e 927 e rankas tec'hel kuit a-zirak ar Viknasaed ha klask repu e menezioù ar gwalarn, e Hajar an-Nasar (حجر النسر Karreg an Erered), anezhañ kreñvlec'h an dierniezh ; alese e klaskas an Idrised adc'hounit ar galloud kent fazi an Idris diwezhañ, Al-Hasan ibn Kannun, hag a asantas da veli ar Fatimied : paket e voe gant an Omeyaed ha kaset da Górdoba ma voe lazhet e 985.\nFeunteun madrasa Al-Qarawiyyin\nEchu ganti bout kêr-benn an dierniezh Idris e 927 e voe Fes dindan beli ar Fatimied, a stalias eno Berbered deuet eus Ifriqiya – eus reter Aljeria hiziv ha Tunizia hiziv en he fezh — anvet Miknasaed ; ur rann eus ar poblad verber Zenata hag a veve e tiriadoù en em lede eus Maroko betek Egipt ar c'hornôg e oa ar Viknasaed.\nSkarzhet eus Fes e voe ar Viknasaed e 980 gant ur boblad Zenata all, ar Vaghrawaed hag a oa kevredet gant Kalifiezh Córdoba. Da neuze e c'hourc'hemennas Almansor, anezhañ penn ar Galifiezh, d'ar Vaghrawaed ma vije adsavet hag adannezet moskeen Al-Qarawiyyin, evit he neuziañ evel m'emañ hiziv. An emir Dunas al-Maghrawi a lakaas sevel tiez war an tachennoù goullo etre Fes hag Al-'Aliya ha war glannoù ar stêr a redas neuze etre mogerioù diavaez an div geoded. Gant e vibien e voe lakaet ar mogerioù-tro da vogerioù-difenn.\nE 1033 e voe kemeret kêr Fes gant Berbered Zenata all, ar boblad Banu Ifran ("mibien Ifran") deuet eus o c'hêr-benn Tlemsen en Aljeria. Dre ma oa enepyuzev o fenn Tamim e voe drouklazhet tremen 6 000 yuzev e kêr, ha prizoniet e voe ar yuzevezed. A-hed miz Mae ha miz Mezheven e padas drouklazhadeg Fes.\nEr bloavezhioù 1038-1040 e voe adc'hounezet kêr gant ar Vaghrawaed, a redias Tamim da dec'hout betek Salé e-kichen Rabat. Ar mogerioù-difenn bet aozet gant mibien Dunas al-Maghrawi ne c'halljont ket mirout ouzh an emir almoravid Yousouf ibn Tachfin da gemer Fes e 1070 goude sezizoù diniver hag un dekbloavezhiad tremenet o vrezeliñ ouzh ar re Zenata en trowardroioù ha pelloc'h.\n♦ 1070 – 1472 • Eus ar Vaghrawaed d'ar Wattasided\nDiouzhtu pa gemerjont ar galloud e Fes e 1070, an Almoravided a lakaas diskar ar mogerioù etre Fes al-Bali hag Al-'Aliya ; pontoù a voe savet dreist ar stêr Jawhar ha mogerioù a liammas difennoù kornôgel ha reterel an div gêr kenetrezo, da stummañ un unvez kreñvlec'hiet hepken. Koll a reas Fes he statud a gêr-benn avat, pa voe Marrakech hini an Almoravided, met mirout a reas he brud war tachenn kelennadurezh glasel ar مالكي maliki, unan eus peder skol an islam sunnit, ha dont a reas da vout ur greizenn hollbouezus evit ar c'henwerzh. Ker bras e voe levezon an Almoravided war diorroadur kêr Fes ma vez lakaet ar sultan Yousouf ibn Tachfin da eil diazezer kêr goude Idris Iañ.\nEr bloaz 1145 e voe Fes e dalc'h tierniezh an Almohaded (1121-1269). Brasaet e voe kêr, ar pezh a zisteraas he neuz vaeziat, dre an arbenn ma teuas tud eus Al-Andalus ha ma voe degaset gwellaennoù en danframmoù : diskaret e voe mogerioù an Idrised hag an Almoravided evit sevel reoù nevez a-benn gronnañ ur gorread brasoc'h a-galz ; ar mogerioù-se a weler hiziv c'hoazh tro-dro da garter Fes al-Bali. Dindan ren an Almohaded e kreskas kêr Fes betek dont da vout unan eus ar re vrasañ er bed er bloavezhioù 1170-1180, gant ur boblañs vrasjedet a 200 000 a dud.\nFes da vare ar Verimerined\nGoude tierniezh an Almohaded e voe Fes dindan beli hini ar Venimerined adalek 1248, hag e 1250 e voe kêr-benn a-nevez.\nE 1276 e c'hoarvezas un eil pogrom enep ar yuzevien ; 14 anezho a voe lazhet kent ma voe saveteet ar re all a-drugarez d'an emir.\nGant ar Venimerined e voe diazezet Fes al-Djedid ("Fes Nevez"), o c'hreizenn velestradurel ha milourel. Da vare an dierniezh-se e voe Fes en he barr, en abeg d'he brud war an dachenn speredel dreist-holl – ar Verimerined eo a ziazezas ar skolioù (madrasa) kentañ e Fes hag e Maroko.\nDa vare ar Venimerined ivez e voe savet an darn vuiañ eus ar monumantoù a weler hiziv er medina (Fes al-Bali, ar gêr gozh) ; pa savjont seizh madrasa etre 1170 ha 1180 e ouezjont kemmeskañ hengoun Al-Andalus ha hini an Almohaded, ar pezh a lakaer hiziv da bimpatrom savouriezh Fes.\nBez Idris II\nE miz Genver 1438, dindan ren an emir benimerid diwezhañ, Abd al-Haqq II, e voe adkavet bez Idris II e Fes pan oad oc'h ober labourioù e moskeenn Choufara ; da zawiya e voe lakaet, ha buan e troas da lec'h pouezus ur birc'hirinded.\nEn hevelep bloaz e voe savet ar Mellah, e-kichen palez an emir e Fes al-Djedid. Er penn-kentañ e voe poblet gant yuzevien deuet eus Fes al-Bali ; abred avat e teuas yuzevien verber eus Menezioù Atlas ha familhoù yuzev divroet diouzh Al-Andalus.\nDa cherifed (chorfa-ed en arabeg ar Maghreb), da lavarout eo diskennidi eus ar profed Mohammed dre unan eus mibien e verc'h Fatima, en em lakae ar Venimerined. Peogwir e oa chorfaed ivez eus an Idrised e voe broudet o azeul a-c'houde kavadenn bez Idris II, ha roet yalc'hadoù da familhoù cherif gant ar Vernimerined, kement-se evit reizhwiriañ o beli lik. Adalek deroù ar XIVvet kantved, kantadoù a diegezhioù e Maroko a zisklêrias bout diskennidi eus Idris Iañ, e Fes hag e menezioù ar Rif pergen ; dre-se e seller outo evel kentidi an tierniezhoù cherif a renas diwezhatoc'h e Maroko.\nE 1465, cherifed Fes a savas ur djihad – ur stourm – enep ar yuzev Aaron ben Batash, وزیر wizir – pennmaodiern ha kuzulier – an emir Abd al-Haqq II. Da-heul dic'houzougadur ar wizir e voe drouklazhet hogosik holl yuzevien Fes, ha lazhet an emir.\nKer bras e voe ar c'habaduilh e Fes, ar gêr-benn, ma tennas roue Portugal, Alfonso V, splet anezhañ evit kemer Tanger.\nGoude an emsavadeg e voe lakaet Mohammed ibn Imram, penn cherifed Fes, da sultan ; buan avat e trenkas e ren en abeg d'ur stourm evit ar galloud etre ar cherifed - dalc'hidi azeul Idris II – hag an djihaderien (مجاهدين moudjahidin), anezho dalc'hidi un dierniezh verber zenata anvet Wattasided (1472-1554). E 1472 e voe diskaret ar sultan cherif gant ar wattasid Abou Abd Allah ach-Cheikh Mohammed ibn Yahya, hag a voe ar sultan wattasid kentañ o ren war Maroko ha Fes. E-pad e ren, a badas betek 1504, e klaskas chom feal da lezennoù ar Venimerined, kuit a vrochañ emsavadegoù nevez mar daoubennje kempouez bresk pobl Fes.\n1472 – Bremañ- Eus sultanelezh ar Wattasided da rouantelezh Mohammed IVAozañ\nC'hwec'h sultan Wattasid a renas war Fez goude 1504 ha betek 1554. E-kerzh ren an eil (1504-1526), e 1522, e voe skoet Fes gant ur c'hren-douar hag a zistrujas un tamm mat eus kêr ; kempennet, adsavet pe erlerc'hiet e voe kalz savadurioù.\nUn dierniezh all, ar Saadied, a oa o ren war Maroko ar Su abaoe ar bloaz 1509, gant Marrakech da gêr-benn. Anzavet o devoa beli ar sultaned wattasi betek 1528, hogen abalamour ma kreske o galloud e tagjont Fes e 1549 hag e skarzhjont ar sultan wattasid diwezhañ. Hennezh, gant sikour an Otomaned, a zeuas a-benn da adkemer Fes e deroù 1554 gant skor troadeien an arme otoman, hogen lazhet e voe gant ar Saadied en Emgann Tadla (hanter hent etre Fes ha Marrakech) e miz Gwengolo ; d'an 13 a viz Gwengolo 1554 ez eas Mohammed ach-Cheikh, ar rener saadi, tre e Fes. Diouzhtu e voe lakaet da sultan Fes ha Maroko a-bezh, o voulc'hañ an dierniezh hag o kas hini ar Wattasied da get.\nE 1557 avat e voe drouklazhet gant an Otomaned a oa en Aljeria, a glaskas aloubiñ ar vro dindan ren o fenn Hasan Pacha, anezhañ mab HayreDin Pacha. Goude Emgann Wadi al-Laban (Meurzh-Ebrel 1558) en Norzh da Fes, Abdallah al-Ghalib, eil sultan Saadi Maroko, a redias Hashan Pacha da zistreiñ da Aljeria ma prientas e zifennoù enep ar Spagnoled hag a dagas Mostaganem en hevelep bloaz. Maroko neuze e voe ar Stad norzhafrikan nemeti o faezhañ an Otomaned.\nGoude marv Abdallah al-Ghalib e 1574 e renas e vab Abu Abdallah Mohammed II Saadi e-pad daou vloaz hepken : e eontr Abu Marwan Abd al-Malik I Saadi, hag a oa tec'het da Gergustentin kerkent hag e niz war an tron, a zistroas d'ar Maghreb bloaz war-lerc'h ; en Aljeria otoman e savas un armead a 10 000 soudard turk hag e deroù 1576 ez aloubas Maroko kent kemer Fes e miz Meurzh ha skarzhañ e niz. Hennezh a dec'has da Bortugal, ma c'houlennas skoazell evit adc'hounez e dron. Asantiñ a reas ar roue Sebastião Iañ, ha d'ar 4 a viz Eost 1578 e voe Emgann an Tri Roue e Ksar al-Kebir nepell diouzh Tanger. Faezhet e voe an niz hag e gevreded, met koulz an eontr ha roue Portugal a voe lazhet war an aerva. Chom dizalc'h a reas Fes ha Maroko, hag ar saadi Ahmed al-Mansour a voe sultan Maroko betek1603.\nDek sultan saadi a renas war Maroko betek diwezh an dierniezh e 1659. Kenderc'hel d'ober finborte a reas Fes, anezhi ur greizenn genwerzh veur e rann verber Afrika an Norzh ; betek an XIXvet kantved e voe al lech nemetañ ma kaved an doare togoù feltr a anver طربوش ṭarbūsh en arabeg ha « fez » dre ar bed a-bez. E dibenn hent kenwerzh an aour edo Fes, ar penn all o vout Timbuktu. Brudet e oa kêr ivez a-drugarez d'he broderezh ha d'he zraezoù lêr evel an درع daraqa, a oa skoed hengounel ar Vaored e Spagn – un adarga a vez atav gant Sancho Panza, floc'h Don Quijote de la Mancha.\nE 1790 e voe dizalc'h Fes diouzh Stad Maroko; ne badas ket avat, pa voe adarre dindan beli Maroko e 1795. Div wech e savas kêr enep ar Stad, e 1819-1821 hag e 1832.\nEr Ville nouvelle\nGoude Enkadenn Agadir, digoret gant Bro-C'hall pa gasas rannarmeadoù e diabarzh Maroko e 1911, e voe sinet Feur-emglev Fes d'an 30 a viz Meurzh 1912 : asantiñ a reas ar sultan Abd al-Hafid Maroko (1875-1932) ma vije Maroko ur vro warezet gant Bro-C'hall. Kabaduilh a voe e Fes, ma voe distrujoù bras hag ur pogrom all ; e dalc'h ar C'hallaoued e voe, evel ur rann eus Gwarezveli Bro-C'hall e Maroko, betek ar 7 a viz Ebrel 1956 pa voe dizalc'h Stad Maroko a-nevez. Kêr-benn ar Stad warezet e chomas Fes betek 1925, pa zivizas ar jeneral Hubert Lyautey lakaat Rabat da gêr-benn en abeg da demz-spered rebell poblañs Fes ; en hevelep bloaz ez eas ar jeneral war e leve, ha Rabat a chomas kêr-benn Maroko betek bremañ.\nE 1920 e voe digoret levraouegoù foran hag un ugent vloaz diwezhatoc'h, e 1942, e c'hallas an dud mont d'ar Rex, sal sinema gentañ kêr Fes ; digor eo hiziv c'hoazh, a-douez dek sal all.\nE 1946 e voe diazezet ar c'hlub mell-droad Maghreb Association Sportive de Fès (MAS), ha daou vloaz goude un eil klub, ar Wydad Athletic de Fès (WAF).\nGoude dizalc'hiezh Maroko diouzh Bro-C'hall e voe digoret ar skol-veur al-Qarawiyyin en-dro, e 1963.\nE 1981 e voe marilhet medina Fes e Glad bedel an UNESCO.\nAr gourhent A2 Fes-Meknes-Khémisset-Rabat, 190 km e hirder, a voe boulc'het e 1998 hag echuet e 1999.\nBoulc'het e voe savidigezh kemplezh sportoù Fes (45 000 kador) evit ar MAS e 1992 ; e 2003 e voe echuet al labourioù, met ne zigoras ket kent ar bloaz 2007.\nE 2005 e tigoras e Fes ur skol-uhel ijinourien, an École nationale des sciences appliquées de Fès.\nE medina Fes e voe staliet e miz Gwengolo 2011 an International Institute for Languages and Cultures (INLAC).\nE 2015 e voe lakaet kêr Fes e dalc'h melestradurel rannvro Fes-Meknes.\nPetra bennak ma 'z eo Fes unan eus koshañ kêrioù bras ar bed ez eur ur gêr arnevez anezhi ivez, a-drugarez d'ar c'henwerzh evel bepred ha d'an touristerezh ; dedennetoc'h c'hoazh e vez an douristed abaoe ma timezas ar roue Mohammed VI (* Rabat, 1963) e 2001 gant ar Verberez ⵍⴰⵍⵍⴰ Lalla ("Itron") Salma Bennani (* Fes, 1978).\nUr sell war Fas al-Bali en he flaenenn ouzh troad an Atlas Krenn\nStaliet e voe Fes war glann ar stêr Jawhad (oued Fes), anezhañ un adstêr war ribl kleiz an Oued Sebou, en ur gompezenn lec'hiet 410 m a-us live ar mor e diazad strujus razegoù an Atlas Krenn, ouzh troad hanternozel an aridennad.\nMeurvorel ha morkreizel eo an hin, levezonet-bras avat gant hogen hini ar menezioù ha dezerzh ar Sahara ; dre vras e vez tommoc'h an amzer eget war aodoù Maroko.\nHeoliet e vez a-hed ar bloaz. Klouar ha gleb e vez er goañv, sec'h ha tomm-gor en hañv ; da 21,7 °C e savas ar gwrezverk keitat e 2017.\nDoareoù hin Fes e 2017\nGwrezverkoù izelañ (°C) -2.0 0.0 0.9 5.2 8.7 9.5 9.9 13.9 10.5 9.7 4.9 1.8 -2.0\nGwrezverkoù keitat (°C) 10.6 13.3 14.9 19.5 23.4 27.9 28.7 29.8 25.1 23.7 17.0 12.7 21.7\nGwrezverkoù uhelañ (°C) 23.1 25.4 34.3 37.8 38.8 43.9 46.4 45.7 40.2 36.9 29.2 23.7 46.4\nKouezhadurioù (mm) 32.0 59.0 28.0 33.7 18.0 3.0 2.0 15.0 9.0 7.0 32.0 10.0 248.7\nE medina Fes\n♦ Medina Fes\nKement ha "kêr" e talvez مدينة medina, da lavarout eo ar gêr istorel a voe diazezet e 789 war glann ar stêr (Fes al-Bali). Pelloc'h e voe graet medina ivez eus ar gêr nevez a voe savet uheloc'h en XIIIvet kantved (Fes al-Djedid), pa 'z eo liammet ouzh Fes al-Bali. Disrannet eo medina Fes, n'eus nemet 2,8 km² dezhi, diouzh ar Ville Nouvelle vras bet savet gant ar C'hallaoued en XXvet kantved ha brasaet a-galz betek 320 km² a-hed ar c'hantved betek hiziv.\nE Fes al-Bali emañ skol-veur al-Qarawiyyin ha zawiya Idris II ; dre zor ar c'hornôg (Bâb Bou Djeloud) ez eer tre e Fes al-Djedid m'emañ palez ar sultaned, a zo hiziv c'hoazh annez roue Maroko pa zeu da Fes. Pa guitaer Fes al Djedid dre zor ar su (Bâb Semmarine) ez eer tre er Mellah, ar c'harter yuzev.\nDre m'eo bet savet ar gêr gozh a-hed un dek kantved bennak, o veskañ meur a zoare deuet eus meur a sevenadur (andalouzian, berber, arab) ez eo medina Fes unan eus ar chêrioù istorel er bed hag a zo bet miret ar gwellañ, alese he marilhadur e Glad bedel UNESCO e 1981.\nEn arbenn da finborte an touristelezh e medina Fes ez eus bet estrenien o postañ arc'hant evit neveshaat tiez hengounel enni e-sell da ober eilannezioù anezho pe d'o reiñ e feurm d'an douristed.\n♦ Skolioù hengounel Fez\nAr madrasa Al-Attarin\nA-viskoazh ez eo bet Fes ur greizenn relijiel bouezus er bed islamek, dre he skolioù pergen. An hini vrudetañ anezho eo مدرسة (madrasa) Al-Qarawiyyin, a zo ur skol-veur (جامعة djami'a ) hiziv ; kement ha "ploueziz" e talv القرويين qarawiyyin. Ur voskeenn e oa er penn-kentañ, bet staliet e 859 gant Fatima al-Fihri, anezhi ul lennegez merc'h d'ur marc'hadour pinvidik deuet eus Kairouan e Tunizia ; buan e voe staget ur skol ouzh ar voskeenn, hag ar skol-se eo an hini gentañ er bed a gement a zereas diplomoù, hervez UNESCO.\nEn XIIIvet kantved, pa oa Fes kêr-benn relijiel ha politikel ar Stad dindan ren ar Venimerined, e klaskas ar sultan Abu Yaqub Yusuf an-Nasr (ren 1286-1307) plaenaat an tennderioù etre lenneien relijiel ar gêr gozh, an oulemaed, dre lakaat sevel skolioù hervez kelennadurezh glasel ar maliki. Ar c'hentañ madrasa bet savet gant ar sultan eo hini Al-Saffarin (1280), teir all a voe krouet e Fes al-Bali c'hoazh : alese e teu brud vras Fes e bed an islam. Meur a vadrasa all a zigoras e Maroko, hag e vab a gendalc'has betek ma voe ur skol vrudet e pep kêr vras ar sultanelezh.\nE 1349 e voe staget ul levraoueg ouzh Al-Qarawiyyin. E 1670 e voe savet Chiratin, brasañ skol Fes al-Bali, gant ar sultan alawit Al-Rachid (ren 1666-1672) ; honnezh hag Al-Qarawiyyin eo an div skol nemeto ha na voent ket diazezet da vare ar Venimerined.\nEr givijerezh Chouara\nKerkent ha diazez Fes en em stalias kivijerien enni, hag a-hed kantvedoù o deus padusaet doareoù hen o micher. Teir stal-labour zo e kêr, an hini vrasañ o vout Chouara adalek an XIvet kantved.\nAr pezh heverk e kivijerezh Chouara eo he listri maen leun a livegennoù liesliv hag ar re ma 'z eus dourennoù gwenn (graet diwar troazh buoc'hed, kaoc'h dube raz-bev, holen ha dour) ma souber krec'hin buoc'hed, deñved, givri ha dremedaled e-pad daou zevezh pe dri evit o gweñvaat betek ma vefent mezelladus a-walc'h evit lonkañ al livadurioù. Goude-se e vezont lakaet da soubañ e dourennoù-livañ graet diwar plant evel an indigo (Indigofera tinctoria) da gaout glas, an henne (Lawsonia inermis) evit an orañjez pe ar roz-aer (Papaver rhoeas) da livañ e ruz. Goude al livadur e vez lakaet ar c'hrec'hin da sec'hañ e heol. Dreist eo perzh al lêr a farder en doare-se, gant an dorn, hep ardivink na mekanik ebet.\n♦ Savouriezh vilourel\nBâb Chorfa, dor Kasbah an-Nouar\nGronnet a vogerioù enno eizh dor e voe Fes al-Bali en IXvet kantved. En XIvet kantved, goude bout bodet Fes al-Bali hag Al-'Aliya, an Almoravided a savas dorioù meur ha tourioù-ged kranellet. An Almohaded a zistrujas an danframmoù-se hag o adsavas en un doare all er c'hantved war-lerc'h ; gant ar Venimerined e voent klokaet er c'hantvedoù XII betek XVI, a-stur gant diazez Fes al-Djedid a-vaez d'an eizh dor : mogerioù nevez teir dor all enno evel Bâb al-Amer a voe savet etre an div gêr. An Alawited a doullas dorioù all, Bâb Bou Djeloud en o zouez e 1913. Gwardet gant soudarded ha serret da noz e veze dorioù kêr. Pevarzek dor veur a c'heller gwelout e Fes hiziv.\nOuzhpenn mogerioù-difenn ha dorioù gwarded e voe savet meur a wikadell (قَـصْـبَـة qaṣbah) a-feur ma tremene an amzer. An Idrised o devoa savet tourioùigoù-ged, met da vare an Almoravided e voe Fes kêr warzinon ar Maghreb ha kreisteiz Europa diouzh tu an Norzh, ha betek ar stêr Senegal er Su. Divizet e voe neuze sevel tourioù all ha gwikadelloù da sparlañ ouzh aloubadegoù. Trizek qaṣbah a voe savet tro-dro d'ar gêr gozh a-hed ar c'hantvedoù, an hini vrasañ o vout Kasbah an-Nouar ("Gwikadell ar Bleunioù") bet savet gant an Almohaded e penn gwalarn Fes al-Bali ; Bâb Chorfa ha Bâb Mahrouk eo an dorioù kozh a ro tremen er c'hornôg d'ar pezh a zo hiziv ur c'harter annezet. Ur wikadell heverk all eo Kasbah Cherarda, a-vaez da Fes al-Bali, hag a voe savet en amzer ar Saadied er XVvet kantved ha lakaet da greñvlec'h gant ar sultan alawit Al-Rachid tro-dro d'ar bloaz 1670. Burdj ach-Chamal ("Tour an Norzh") zo ur c'hreñvlec'h hag a voe savet gant ar saadi Ahmed al-Mansour e 1582 diwar ur patrom portugalat. An Alawited eo a savas ar wikadell nevesañ, Kasbah Dar Debibagh, e 1729, a-vaez da gêr war hent Tanger.\nDiv voskeenn istorel ha tregont zo er medina, lod anezho stag ouzh ur skol, ur zawiya pe ur wikadell. Unan eus ar re goshañ evel-just eo moskeen Al-Qarawiyyin (859), met ker kozh all eo hini muzulmaned Al-Andalus, مسجد الأندلسيين masdjid al-Andalusiyyin (860), gant he minared bet savet er bloaz 956. Goude-se e voe staliet moskeennoù Ali Boughaleb (1090), Bou Djeloud (1191-1214) ha hini Kasbah an-Nouar (c. 1200). Meur a voskeenn a voe savet da vare ar Venimerined, en o zouez moskeen-veur Fes al-Djedid (1279), hini Abou al-Hasan (1341), re Chraliyin (1342) hag al-Hamra (1350) ; war bevenn hanternozel Fes al-Bali emañ moskeenn Bâb Giza, a voe savet gant Abou al-Hasan ivez ha kemmet-digemmet e-kerzh ar c'hantvedoù. Ar voskeenn nevesañ eo hini al-Rasifou, bet savet pa oa ar sultan alawit Moulay Souleiman o ren (1792-1822).\nEr Mellah ez eus ur sinagogenn bet savet er XVIIvet kantved, hini Ibn Danan.\nE kreiz Fes a-Bali emañ zawiya Idris II savet war bez eil rener kêr, gant ur voskeen stag outi ; er gêr gozh ivez ez eus ur zawiya heverk all gant he moskeen, hini Sidi Ahmed al-Tijani, anezhañ diazezer an urzh soufi الطريقة التجانية al-Ṭarīqah al-Tijāniyyah "Hent Tijani" en XVIIIvet kantved.\nBered-veur ar Venimerined zo e tu hanternozel ar gêr gozh.\n♦ Tavarnioù ha palezioù\nTremen kant فندق foundouq, tavarnioù hengounel evit ar veajourien hag ar varc'hadourien, zo e Fes c'hoazh ; unan eus ar re heverkañ eo Foundouq al-Nadjariyyin ("Tavarn ar Gilvizien"), bet savet gant ar sultan alawit Amin Adiyil en XVIIIvet kantved evit pourchas bod, boued hag etrepaouez d'ar varc'hadourien niverus hag a rae finborte kêr ; unan all eo Foundouq Achich, bet savet er XVIvet kantved.\nDar al-Makhzen ("Ti ar Stal"), anvet ivez Palais Royal, e oa palez ar sultaned war 80 hektar e Fes al-Djedid ; annez roue Maroko eo hiziv, ha n'eo ket digor d'an dud. Meur a balez all zo bet troet da sezioù servijoù melestradurel ; unan anezho, Dar Batha, bet savet gant ar sultan alawit Moulay Abdelaziz e 1897, zo ur mirdi abaoe 1915.\nGoude pogrom 1912\nEr سوق souq, ar marc'had\nStraed ar Venimerined,\nFestival ar Sonerezh Sakr, 2013\n(ar) ABD AL-WAHID AL-MARREKOSHI (aozer) & (en) DOZY, R. (raklavar) : The History of the Almohades, Leyden, E. J. Brill, 1881 Lenn en-linenn\n(fr) ABOU MOHAMMED SALIH IBN 'ABD AL-HALIM : Roudh el-kartas. Histoire des souverains du Maghreb (Espagne et Maroc) (Éd.1860), Hachette / BnF, 2012, (ISBN 978-2-01-276834-5) Lenn en-linenn\n(en) ABUN-NASR, Jamil M. : A History of the Maghrib in the Islamic Period, Cambridge University Press, 1987 (ISBN 978-0-521-33767-0)\n(fr) AGABI, C. & SANTUCCI, J.-C. : Fès (Fas), 1997, en Encyclopédie berbère, 18 / Escargotière – Figuig Lenn en-Linenn\n(en) ARNOLD, Sir Thomas W. : E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936, Brill, 1987 (ISBN 978-90-04-08265-6)\n(pt) ASSALEH, Abu Mohammed : Historia dos soberanos mohametanos: das primeiras quatro dysnastias e de parte da quinta, que reinarao na Mauritania, Lisboa, Academia Real das Sciencias, 1828, pp. 116–117 Lenn en-linenn\n(en) BECK, Herman L. : L'image d'Idris II, ses descendants de Fas et la politique sharifienne des Sultans Marinides - 656-869/1258-1465, Brill, 1989 (ISBN 978-90-04-09054-5)\n(en) BENNISON, Amira K. : Jihad and its Interpretation in Pre-Colonial Morocco, Routledge, 2002 (ISBN 978-0-7007-1693-7)\n(en) BENNISON, Amira K. & GASCOIGNE, Alison L. : Cities in the Pre-Modern Islamic World: The Urban Impact of Religion, State and Society, Routledge, 2000 (ISBN 978-1-1340-9650-3)\n(en) BIANCA, Stefano : Urban Form in the Arab World. Past and Present, Zürich, Hochschulverlag AG, 2000 (ISBN 978-3-7281-1972-8)\n(en) BOSWORTH, Edmund C. : Historic Cities of the Islamic World, Leiden, Koninklijke Brill, 2007 (ISBN 978-90-04-15388-2)\n(en) BOUM, Aomar & PARK, Thomas K. : Historical Dictionary of Morocco, Scarecrow Press, 2006 (ISBN 978-0-8108-6511-2)\n(en) DUMPER, Thomas & RICHARD, Michael & STANLEY, Bruce : Cities of the MiDle East and North Africa, ABC-CLIO, 2006 (ISBN 978-1-57607-919-5)\n(fr) EL-KARTAS, Roudh : Histoire des souverains du Maghreb (Espagne et Maroc) et annales de la ville de Fès, Paris, 1850 https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044066172081;view=1up;seq=13 Lenn en-linenn]\n(en) HADAD, Heskel M. : Jews of Arab and Islamic Countries – History, Problems and Solutions, Shengold Publishers, 1984 (ISBN 978-0-88400-100-3)\n(en) IBN BATTUTA (aozer) & MACKINTOSH-SMITH, Tim (kempenner) : The Travels of Ibn Battutah, Pan Macmillan, 2003 (ISBN 978-0-330-41879-9)\n(en) ILAHIANE, Hsain : Historical Dictionary of the Berbers (Imazighen), Scarecrow Press, 2006, (ISBN 978-0-8108-6490-0)\n(fr) JULIEN, Charles-André : Histoire del'Afrique du Nord - Des origines à 1830, Payot, 1994, (ISBN 978-2-228-88789-2)\n(en) KISSLING, Hans J. : The Last Great Muslim Empires – Volume III, Markus Wiener Publishers, 1995, (ISBN 978-1-55876-112-4)\n(en) MERI, Josef W. : Medieval Islamic Civilization, Routledge, 2005, div levrenn (ISBN 978-0-415-96690-0)\n(fr) MÉTALSI, Mohammed : Fès, la ville essentielle, ACR, 2003 (ISBN 978-2-86770-152-8)\n(en) OLIVER, Roland : The Cambridge History of Africa - c. 1050-c. 1600, Cambridge University Press, 1977 (ISBN 978-0-521-20981-6)\n(en) O'MEARA, Simon : Foundation Legend of Fez, e Bennison & Gascoigne, op. cit.\n(en) PENNEL, C. R. : From Empire to Independence, Oneworld Publications, 2003 (ISBN 978-1-85168-303-1)\n(en) POWERS, David S. : Law, Society and Culture in the Maghrib, 1300-1500, Cambridge University Press, 2002 (ISBN 978-0-521-81691-5)\n(en) SHATZMILLER, Maya : The Berbers and the Islamic State, Markus Wiener Publishers, 2017 (ISBN 978-1-55876-224-4)\n(en) SYED, Muzaffar Husain : A Concise History of Islam, New Delhi, VIJ Books, 2011 (ISBN 978-93-81411-09-4)\n(fr) Royaume du Maroc – Ministère de la Culture et de la Communication\n(fr) Une ville d'art : Fès\n↑ Fas / Fes : etre /a/ hag /e/ eo distagadur an ا alif arabek ; Fès eo ar skrivadur gallek ofisiel e gouarnamant Maroko.\n↑ Mellah a reer e Maroko eus karter ar yuzevien en ur gêr abaoe donedigezh ar yuzevien e Fes ; ur ghetto eo e gwirionez, dre ma vez mogerioù ouzh e zisrannañ diouzh ar gêr vuzulman.\n↑ Ibn Battuta, op. cit. & Dumper, op. cit. & O'Meara, op. cit.\n↑ 4,0 ha4,1 Arnold, op. cit.\n↑ (en) Morocco 2009, Oxford Business Group, 2009 (ISBN 978-1-9070-6507-1) p. 252\n↑ Ilahiane, op. cit.\n↑ Abou Mohammed Salih, op. cit.\n↑ Shatzmiller, op. cit.\n↑ Powers, op. cit., p. 14 – Lenn en-linenn\n↑ Beck, op. cit.\n↑ Bennison, op. cit.\n↑ (en) Riad Layalina Fez\n↑ Oliver, op. cit.\n↑ (en) World Encyclopedia of Library and Information Services, (ISBN 978-0-8389-0609-5)\n↑ (en) Movie Theaters in Fez\n↑ Mammenn : Infodimat\n↑ 17,0 ha17,1 Pennell, op. cit.\n↑ (en) Sidi Ahmed al-Tijani Zawiya\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Fes&oldid=1975894 »