Istor Iran - Wikipedia\nGant Iran ez eus unan eus sevenadurioù koshañ ar bed.\nEn Iran ez eus aspadennoù eus obererezh mab-den hag aspadennoù sevenadurel eus oadvezh ar maen. Adkavet ez eus bet binvioù maen eus ar Paleolitik izelañ e Balouchistan Iran. Emaint e-touez ar binvioù koshañ a zo bet dizoloet en Iran, hag istimañ a reer o oad da 800 000 a vloavezhioù.\nE gwalarn Iran e krogas an tremen d’un armerzh produiñ madoù e-pad ar Mezolitik (10 000 bloaz kent JK), peogwir ez eus ul lec’hienn gant roudoù eus an obererezh-se e korn-bro mor Kaspia. Deroù an Neolitik en Iran zo etre ar VIIvet hag ar VIvet milved kent JK. Tureng Tepe ha Yarim Tepe a brou e oa bet kreizennoù labour-douar e traoñienn Gorgan er VIvet milved kent JK. Darempredoù tost a vefe bet etre ar sevenadurioù-se ha sevenadurioù amezek Jeitun (su Turkmenistan) ha Sialk II (tost da gKashan e-kreiz Iran), er-maez eus traoñienn Gorgan.\nA-hed ar IV milved kent JK e pad Oadvezh ar c’houevr en Iran, aroueziet gant traezoù kouevr ha priaj livet e Suzian (mervent Iran, bremañ war tiriad Khuzestan) hag e Sialk (kreiz Iran). A-boan eo krog an henoniourien d'anavezout orin ar sevenadurezhioù annezet war an douar-mañ, evel sevenadurezh Jiroft, 5000 bloaz zo, a savas kêrioù kalz a-raok ar sevenadurezhioù egiptat ha gresian.\n1 Impalaeriezhioù an Henamzer\n2 Donedigezh an Islam\n3 Ar stad vodern\n4 Ar republik islamek\nImpalaeriezhioù an Henamzer[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nE deroù an III milved e teu war wel e Suz un doare skrivañ, deveret eus ar reizhiad sumerian emichañs, evit taolenniñ an elameg, ha difoupañ a ra an Impalaeriezh Elamat, anezhi ur galloud nevez e mervent Iran, kevezer da impalaerezhioù amezek Babilon hag Asiria. E-doug an Eil milved kent JK ez erru war ar plateiz iranat pobloù a zeu eus kreiz Azia. Komz a raent rannyezhoù eus an henberseg, anezhañ unan eus ar yezhoù iranek eus kerentiad ar yezhoù indezeuropek, kar d’an avesteg ha d’ar sañskriteg. E-kreiz ar VIIvet kantved kent JK, strolladoù meuriadoù iranat, a reer Meded anezho, a dorr yev an Asirianed hag a ra o renkoù er c’horn-bro. E fin an hevelep kantved en em zieub ar Veded hag ar Vabilonianed da vat diouzh ar galloud asirian dre gemer Ninive e 612 kent JK. D’ar memes mare e teu war wel ar mammennoù kentañ a veneg Kirus Iañ, roue Anshan, mab-bihan Achemenes, hag eñ diazezer kentañ Impalaeriezh pers, hini an Ac'haemenided.\nDismantroù palez an Ac'haemenided, Persepolis.\nMac’herien sklêrijennet e oa an Ac'haemenided. Gallet o doa sevel un impalaeriezh eus ar vent-se dre lezel un tamm emrenerezh d’ar satrapiezhoù a oa holl liammet gant ur rouedad hentoù divent. An istorourien a laka war anv Kirus II kentañ disklêriadur gwirioù mab-den. Enskrivet e oa bet gantañ war kranenn Kirus.\nBrezeliñ a rae an impalaeriezh ouzh ar C’hresianed, hag adalek ren Xerxes Iañ e krogas an diskar anezhi. Goude-se e vo aloubet ar vro gant Alesant Veur, e 330 kent JK, ha kemeret e voe Persepolis, kêr-benn an Achemenided. War o lerc'h e teuas ar Seleukided, ur rummad roueed a ziskenne eus jeneraled c’hresian Aleksandr hag a yeas da get e 60 kent JK.\nDiazezet eo impalaeriezh Part gant daou vreur, Arsakes ha Tiridates. En em zistrobañ a reont diouzh yev ar Seleukided e takadoù distro eus norzh Iran war-dro 250 kent JK. Adalek eil hanterenn an IIl kantved hepken e profit ar Barted, diskennidi ar Skited, eus gwander ar Seleudiked evit kontrollañ tamm-ha-tamm an holl diriadoù er reter da Siria. E 224 ez echuas an impalaeriezh-mañ war a seblant, pa voe roet lamm d’ar roue Artaban IV gant unan eus e wizien, eus rummad-roueed ar Sasanided.\nAn eil impalaeriezh pers eo impalaeriezh ar Sasanided, anezho pevare rummad-roueed Iran (226-651). Ar Sasanided e voe ar re gentañ oc’h ober Eranshahr pe Iranshahr (ايرانشهر) eus o impalaeriezh. Talvezout a ra kement ha "Douar an Arianed".\nMare ar Sasanided, e-pad an Henamzer, a seller outañ evel unan eus ar prantadoù pouezusañ en istor Iran. War dachennoù a-leizh en deus gwelet sevenidigezhioù brasañ ar sevenadurezh pers ha kalz a levezon en deus bet war ar sevenadurezh roman. Aet eo levezon sevenadurel ar Sasanided kalz en tu-hont da harzoù an impalaeriezh, betek tizhout kornôg Europa, Afrika, Sina hag India. Padout a reas al levezon-se e-pad ar prantad islamek..\nDonedigezh an Islam[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nGoude bezañ roet lamm d’an arme vizantat e Damask e 635 e krog Abou Bakr da aloubiñ Iran. E 637 ez aloub an armeoù arab kêr-benn ar Sasanided, Ktesifon, a adanvont Madain. E 641-642 e trec’hont arme ar Sasanided en emgann Nahavand, ha dre se e tigoront an hent da alouberezh Iran a-bezh. Buan a-walc’h e troas tud ar c’hêrioù ouzh an islam, rak emsav e oa. Gorrekoc’h e voe an distro e-touez ar beizanted hag an dikhaned (perc’henned douar). En IXvet kantved hepken e teuas ar muiañ-niver eus Iraniz da vezañ muzulman. Bezañ ma veze techet an alouberien, ha dreist-holl an Omeyyaded (ar remziad war-lerc’h Mohammed hag ar pevar c’halif kentañ etre 661 ha 750), da lakaat an Arabed da dremen da gentañ e-touez ar vuzulmaned, e reas Iraniz o zoull tamm-ha-tamm er gumuniezh nevez.\nEn VIIIvet kantved, Khorasan, unan eus ar proviñsoù bras e gwalarn ar vro (a oa enni d’ar mare-se Tadjikistan, Afghanistan ha Turkmenistan bremañ), a yeas a-du gant kredenn ar Chiited evit en em zizober diouzh aotrouniezh an Arabed. Dont a ra da vezañ ur greizenn enebiñ ouzh ar galloud, hag e 748 e tistag un emsavadeg a roio lamm da rummad-roueed an Omeyyaded.\nDiskenn a ra ar rummadoù-roueed o deus renet war-lerc’h an Abasided eus meuriadoù brezelerien gantreat, turkegerien anezho, a oa aet adalek kreiz Azia betek Transoksian abaoe ouzhpenn ur milved. Bep ma tigresk galloud ar galifed e teu war wel rummadoù-roueed dizalc’h e meur a lec’h en Iran. Darn anezho a oa galloudus ha levezonus-bras. E-touez ar re-se e c’haller menegiñ Tahirided Khorasan (820-872), ar Safarided e Sistan (867-903) hag ar Samanided, a orin eus Boukhara. An emired samanid a denno o mad eus nerzh o armerzh hag o soudarded evit ober eus o lez e Boukhara hag eus o c’hêrioù-penn rannvroel (Samarkand, Balkh, Merv, Nichapour) kreizennoù evit buhez ar spered, kevezerien da vBaghdad. Ouzhpenn ar sevenadur arab klasel e raint evit difluk al lennegezh e perseg modern (enebet ouzh henberseg an Ac'haemenided hag ouzh krennberseg ar Sasanided). Evito da vezañ Sunnited e roint o gwarez da brederourien a oa o mennozhioù enep ar reizhkredenn a-wechoù.\nE 962 ez aloub ur gouarnour a orin turk kêr Ghazna (en Afghanistan bremañ). Diazezañ a ra ur rummad-roueed, ar c’hGhaznevided anezho, hag a reno war Khorasan, kêr Ghazna ha Panjâb. Dindan paeroniezh Mahmûd de Ghaznî, an trede hini eus ar c’hGhaznevided, e vo lakaet dre skrid, e perseg, mojennoù dre gomz ar Bersed (Shâh Nâmâ, da lavaret eo "Levr ar Roueed").\nDa c’houde ez eus kollet lies kêr gant ar Samanided e-kerz ur strollad turk nevez-erruet er vro, ar Seljoukided, ur c’hlan pobloù turk Oghouz anezho, hag a oa o vevañ a-raok en norzh d’an Oksus (Amou Darya bremañ). Gant o fenn-meuriad Toghrul-Beg eo bet kaset o soudarded enep Ghaznevided Khorasan da gentañ. E-pad ren unan eus warlerc’hidi Toghrul-Beg, Malik Shah e anv (1072 - 1092), ez anavez Iran un azginivelezh a-fet sevenadur ha skiant, a lakaer war gont e vizir donezonet, Nizam al-Mulk. Gant ar renerien-se eo bet krouet arsellva Esfahan m’en deus graet Omar Khayyam an darn vrasañ eus e arnodennoù a-benn krouiñ un deiziadur nevez, o lakaat ur bloavezh bizeost hag o vuzuliañ pad ar bloaz evel 365,24219858156 devezh. Oberennoù arz puilh ha brav a vez savet ivez gant ar Seljoukided d’ar mare-se.\nKartenn Iran e-tro ar bloavezh 1000\nGoude marv Malik Shah e 1092 eo renet Iran c’hoazh gant remziadoù lec’hel. E-keit-se e vod Gengis Khan meuriadoù mongol. E 1219 e kas e armeoù 700 000 a dud war-du ar c’hornôg hag e trast buan Boukhara, Samarkand, Balkh, Merv ha Nichapur. A-raok e varv e 1227 e tizh kornôg Azerbaidjan en ur breizhañ ha deviñ ar c’hêrioù war e hent. Drastus eo alouberezh Iran gant ar Vongoled evit Iraniz. Distrujet ez eus bet qanatoù a-leizh (reizhiadoù dourañ hengounel) ha dre se ez eus bet gwastet ur rouedad annez a oa didroc’h a-walc’h hag ez eus bet krouet lies kêr-oaziz war un douar ma oant dibaot a-ziaraok. Kalz a annezidi zo lazhet, ar baotred dreist-holl, hag etre 1220 ha 1258 e tigresk trumm poblañs Iran. Goude marv unan eus ar roueed vongol diwezhañ, Abu Said, e 1335, e kouezh Iran adarre etre daouarn meur a remziad lec’hel ha dizalc’h : ar vMuzafarided, ar Jalayirided pe re all.\nTamerlan eo an impalaer da-heul. A orin turk pe mongol e oa hervez ar mammennoù. Da gentañ ez aloubas Transoksian hag e reas eus Samarkand e gêr-benn. E 1381 a-benn ar fin e teu da vezañ impalaer Iran a-bezh. Impalaeriezh an Dimurided, krignet gant stourmoù diabarzh, a ya e tammoù e 1507 pa vez kemeret Samarkand gant Ouzbeked eus rummad-roueed ar Chaybanided. D’an ampoent emañ ar Safavided, a orin eus Ardabil en Azerbaidjan iranat, o vont da gemer ar galloud e kornôg Iran ha da aloubiñ en-dro un darn vat eus tiriad Iran evel ma oa da vare ar Sasanided.\nEzel eo ar Safavided eus un urzh relijiel soufi, ar gQizilbash. Kemer a reont Tabriz e 1501, hag ober o c’hêr-benn anezhi. Diwar atiz Ismail Iañ, roue kentañ ar Safavided anezhañ, e tro Iran ouzh ar chiitiezh. Gant an distro-se e tiskouez he youl da gemer he c’hreñv war aotrouniezh an Otomaned sunnit ha da grouiñ un identelezh iranat dibar.\nDiabarzh moskeenn ar Sheikh Lutfallah, Ispahan.\nE barr o brud emañ ar Safavided dindan ren Shah Abbas Iañ (1587 - 1629) : dont a ra a-benn d’en em zizober diouzh ar gourdrouzoù diavaez dre sinañ feurioù-emglev. Kempouezañ a ra galloud ar strolladoù armet dre grouiñ ur rann-arme gant Armeniz ha Georgiz feal dezhañ, astenn an tiriad meret gant e Stad ha kreizennañ muioc’h c’hoazh ar velestradurezh. Skoazellet en deus ivez an ensavadurioù relijiel dre sevel moskeennoù ha madrasaoù (skolioù relijiel). Padal, dindan e ren e weler an ensavadurioù relijiel hag ar Stad o tisrannañ tamm-ha-tamm, en ul lusk war-du un urzhaz relijiel dizalc’h. Un oadvezh aour eo e ren ivez evit ar c’henwerzh hag an arzoù. Degemer a ra kenwerzherien estren (Breizhveuriz, Hollandiz, Frañsizien hag all) goude bezañ argaset Portugaliz a zalc’he strizh-mor Ormouz.\nKartenn eus ar Stad Safavid.\nGoude marv Shah Abbas e krog da vat diskar ar Safavided. An diskar-se a roio an tu da veuriadoù afghan da vezañ trec’h meur a wech war harzoù ar c’hornôg e 1722 ha da vont buan betek ar gêr-benn, o lakaat un termen da rummad-roueed ar Safavided. Berr a-walc’h eo dreistelezh an Afghaned. Tahmasp Quli, ur penn-meuriad Afshar anezhañ, a gemer penn un arme en anv diskennidi ar Safavided. Argas a ra an Afghaned diouzh tiriad Iran hag e 1736 e kemer ar galloud dindan an anv Nâdir Shâh. Neuze ez aloub en-dro tiriad Iran a-bezh, adalek Jorjia hag Armenia betek Afghanistan hag ez aoz taolioù-brezel a gaso anezhañ betek Delhi e 1739. Lakaat a ra kêr en arigrap, ha degas diouti teñzorioù marzhus. Drouklazhet eo e 1747 gant pennoù eus e veuriad dezhañ, an Afshared, a roio o anv da rummad-roueed an Afsharided a vo war-lerc’h.\nGoude-se ez a ar vro gant stourmoù etre meuriadoù a glask kemer ar galloud : an Afsharided, an Afghaned, ar gQajared hag ar Zanded. A-benn ar fin eo Karim Khan Zand a gemer ar galloud e 1750. Dont a ra a-benn da adunvaniñ ar vro a-bezh nemet Khorasan a chom dizalc’h diouzh ar galloud kreiz. Karim Khan Zand a nac’ho kemer an titl a Shah hag a gavo gwelloc’h bezañ lakaet Vakil ar-Ra'aayaa ("Mestr ar beizanted "). Chomet eo brudet en Iran evit e ren moder hag emsav evit ar vro. Pa varv e 1779 e c’hoarvez ur stourm all evit ar galloud a veuzo ar vro en anarkiezh. A-benn ar fin ez eo Agha Mohammad Shah Qajar a gemer ar galloud dre drec’hiñ e Kerman e 1794 Shah diwezhañ ar remziad Zand, Lotf Ali Khan. Evel-se e ra e renkoù er vro hag e tiazez e 1795 rummad-roueed ar gQajared a bado betek 1925.\nAr stad vodern[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDindan ren Fath Ali Shah (1797 - 1834), Mohammad Shah (1835 - 1848) ha Nasseredin Shah (1848 - 1896) ez adkav ar vro an urzh, ar stabilded hag an unvaniezh. Dont a ra ar varc’hadourien (bazaried) hag an Oulemaed (pennoù relijiel) da vezañ izili bouezus eus kevredigezh Iran.\nAdalek penn kentañ an XIXvet kantved eo krog ar gQajared hag Iran a-bezh da c’houzañv gwask a-berzh div Stad vras : Rusia ha Breizh-Veur. Da c’houde o deus renet an div Stad-se war kenwerzh Iran hag emellet int eus aferioù diabarzh ar vro. Rak o vezañ ma oa gwan a-walc’h ar galloud kreiz ha goubrenet a-walc’h renkad ar renerien, ar riezoù trevadennour o doa gallet tennañ o mad eus ar blegenn-se gant o soudarded gwelloc’h hag o zeknologiezh.\nStrollad dispac’herien e Tabriz. Er c’hreiz : Sattar Khan ha Bagher Khan.\nKrog eo an arnodoù kentañ evit modernaat Iran dindan ren Nasseredin Shah, a-drugarez d’e gentañ ministr Amir Kabir en deus adreizhet reizhiad an tailhoù, kreñvaet ar c’hontroll kreiz war ar velestradurezh, broudet ar c’henwerzh hag ar greanterezh ha digresket levezon ar c’hloer chiit hag ar galloudoù estren. Gantañ eo fontet Dar-ol Fonoun, kentañ skol uhel Iran e 1851.\nGant ar roueed Qajar da-heul e kresko muioc’h c’hoazh fulor ar bobl hag ar goulenn adreizhoù, betek dispac’h bonreizhel 1906.\nE-pad ar brezel-bed kentañ e kresko levezon Breizh-Veur zo dedennet muioc’h-mui gant ar vro abaoe ma’z eus bet dizoloet eoul-maen e Khuzestan e 1908. Klask a reont lakaat un emglev saoz-pers e 1919 met nac’het eo gant ar parlamant.\nReza Khan Mir Panj, deuet da vezañ Reza Shah Pahlavi\nNebeut goude, ofiser brigadenn ar gozaked, Reza Khan, a gemer ar galloud gant un taol-stad e Teheran ha pevar bloaz war-lerc’h e teu da vezañ Reza Shah Pahlavi, o lakaat Iran da vont en ur maread nevez eus hec’h istor. Raktresoù uhel en deus Reza Shah evit modernaat Iran : diorren greanterezhioù pounner, krouiñ danframmoù a-zoare, sevel un hent-houarn broadel, krouiñ ur reizhiad deskadurezh publik broadel, adreizhañ ar justis (kontrollet e oa gant ar c’hloer chiit betek-henn), gwellat ar yec’hedoniezh hag ar reizhiad yec’hed. Evit se en doa ezhomm eus ur gouarnamant kreizennet ha kreñv, hag a vuioc’h a zizalc’hiezh e-keñver Breizh-Veur ha Rusia. Se zo kaoz e nullas ar gwirioù ispisial grataet d’an estrenien e-pad ar maread Qajar.\nD’an 21 a viz Meurzh 1935 e c’houlenn ent ofisiel digant ar gumuniezh etrebroadel chom hep ober gant an termen Persia hag implijout Iran evit ober anv eus e vro. D’ar memes bloavezh e tifenn ouzh ar maouezed dougen ar ouel hag e redi ar wazed da wiskañ dilhad diouzh giz ar c’hornôg.\nNec’het eo Breizveuriz gant an tostaat etre Reza Shah hag Alamagn a rae kalz evit greanterezh ar vro (kentañ keveler kenwerzhel Iran e oa e 1939). Pa darzh ar brezel e c’houlenn Breizhveuriz digant Reza Shah argas ar geodedourien alaman diouzh ar vro. Hennezh a nac’h. Rediet eo da reiñ an dilez eus e garg evit e vab Muhammad Reza Pahlavi ha kaset eo en harlu gant Breizhveuriz. Mervel a ray e Johannesburg e 1944.\nPouezus-bras eo bet aloubidigezh Iran evit an unvanidi ha roet he deus an tu da dostaat Iran ouzh broioù ar c’hornôg. E miz Gwengolo 1943 e tisklêr Iran ar brezel da Alamagn, hag abalamour da se he deus gallet dont da vezañ ezel eus Aozadur ar Broadoù Unanet. E miz Du er memes bloavezh emañ kendalc’h Teheran ma kadarna en-dro Churchill, Roosevelt ha Stalin o engouestl evit dizalc’hiezh Iran.\nE miz Kerzu 1945, Strollad demokratel Azerbaidjan, zo liammet ouzh an Tudeh ha renet gant Pishevari, a gemenn krouidigezh ur republik emren hec’h anv Gouarnamant pobl Azerbaidjan, skoazellet gant URSS. D’an ampoent eo krouet Republik Mahabad gant emrenerien gurd, e Kurdistan iranat. Skoazellet e vez an div republik emren-se gant URSS hag an arme soviedel a ac’hub takadoù eus Khorasan, Gorgan, Mazandaran ha Gilan. E miz Kerzu 1946, en amboaz eus an dilennadegoù evit ar parlamant, e kas Ghavam os-Saltaneh (kentañ ministr) arme Iran da Azerbaidjan ha da Gurdistan. Disac’hañ a ra ar gouarnamantoù republikan, ha n’int ket skoazellet ken gant URSS.\nSoudarded en-dro da savadur ar Majles e Teheran d’an 19 a viz Eost 1953.\nE 1953 eo bannet Muhammad Mossadegh diouzh ar galloud da-heul un irienn punet gant servijoù kuzh Breizh-Veur ha Stadoù-Unanet Amerika. Krog e oa da vroadelañ an eoul-maen. Goude diskar Mossadegh e laka Muhammad Reza Chah Pahlavi tamm-ha-tamm e plas ur renad diharz e veli diazezet war ar skoazell amerikan. E 1955 eo Iran ezel eus emglev Baghdad hag en em gavout a ra e kamp an Amerikaned e-pad ar brezel yen. Muhammad Reza Shah a voderna greanterezh Iran. Gant korvoderioù bras an eoul-maen ez a Iran tre en ur mare berzh, met gouzañv a ra ar gevredigezh abalamour d’an diouer a frankizoù.\nAr republik islamek[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nGoude m’eo bet ar bobl o sevel he mouezh hag o vanifestiñ e-pad mizioù, e tec’h Mohammad Reza Pahlavi d’ar 16 a viz Genver 1979. D’ar 1añ a viz C’hwevrer 1979 e teu en-dro Rouhollah Khomeini da Iran goude un harlu 15 vloaz e Turkia, en Irak hag e Frañs erfin. Diskar a ra gournamant ar Shah d’an 11 a viz C’hwevrer. Laouen-bras e oa an dud en Iran gant diskar ar Shah, met dizemglev a oa diwar-benn amzer da zont ar vro. Tra ma oa Khomeini ar politikour poblekañ, e oa degadoù a strolladoù dispac’hel, dezho pep a savboent disheñvel a-zivout dazont Iran. Bez’ e oa kavailhoù frankizour, marksour, anarkour ha laik, hag ur bern strolladoù relijiel o klask stummañ amzer da zont Iran.\nAn deologourien an hini eo ar re gentañ o lakaat an urzh da ren en-dro er vro, war-bouez poellgorioù lec’hel. Ar strolladoù-se, a anavezer dindan an anv Gwarded an Dispac’h adalek miz Mae 1979, o deus kemeret ar galloud buan er gouarnamantoù lec’hel en Iran a-bezh, hag evel-se o deus paket an darn vrasañ eus ar galloudoù. A-benn ar fin ez eus bet aozet ur referendom e fin 1979, ha diazezet ar republik islamek evel m’eo empennet gant Khomeini, renet gant un heñcher meur.\nStudierien iranat, harpet gant ar Mujaheddin-e-Khalq, a arsailh kannati ar Stadoù-Unanet e Teheran d’ar 4 a viz Du 1979 hag aloubiñ anezhañ betek an 20 a viz Genver 1981. (sellet ouzh Enkadenn gouestlidi Iran). Gant melestradur Carter eo paouezet an darempredoù diplomatel gant Iran ha lakaet kastizoù armerzhel d’ar 7 a viz Ebrel 1980.\nD’an 22 a viz Gwengolo 1980 e krog ar brezel Iran-Irak. Klask a ra politikerezh ofisiel ar Stadoù-Unanet lakaat Iran en distro. Armoù ha teknologiezh a vez pourchaset gant ar Stadoù-Unanet hag o c’hevredidi da Saddam Hussein. En un doare fentus a-walc’h, izili eus melestradur Reagan a werzh armoù ha pezhioù distag dre guzh da Iran, er pezh a anver an afer Iran-Contra. A-benn ar fin ez asant Iran d’an harz-an-tan goulennet gant disentez ABU d’an 20 a viz Gouere 1987.\nGoude marv Khomeini d’an 3 a viz Mezheven 1989, e tibab Bodadeg ar vailhed, anezhi ur c’horf dilennet enni relijiuzed a skiant, ar prezidant kozh, an ayatollah Ali Khamenei da Heñcher Meur.\nE-pad Brezel ar Pleg-mor e 1991 e chom neptu ar vro. Ne ra nemet kondaoniñ ar Stadoù-Unanet, lezel kirri-nij Irak da zouarañ en Iran ha lezel repuidi Irak da zont en he ziriad. Dilennet eo ar prezidant Hachemi Rafsandjani en-dro e 1993 gant ur muiañ-niver izeloc’h ; lod a soñj, e broioù ar c’hornôg, eo izeloc’h an niver a vouezhioù abalamour m’eo kerseet an dud da-heul an armerzh o vont da fall. Dont a ra Muhammad Khatami, ur relijiuz moder anezhañ, da-heul Rafsandjani e 1997. Hennezh a rank bleinañ ar vro etre goulennoù ur gouarnamant a glask ober adreizhoù ha frankizañ ar vro un tamm bennak hag ur c’hloer mirour-kenañ. En he barr emañ ar rann-se e miz Gouere 1999, gant manifestadegoù ar studierien enep ar gouarnamant e straedoù Teheran. Dilennet eo Khatami en-dro e miz Mezheven 2001, ha goude-se e labour ar virourien e gouarnamant Iran evit distabilaat al luskad adreizher, dre verzañ ar c’hazetennoù frankizour ha lakaat er-maez an danvez-kannaded. Da-heul ar c’hrog-se war an eneberezh, ha Khatami chomet berr o klask adreizhañ ar gouarnamant, eo deuet ar yaouankizoù da vezañ dinershoc’h-dinerzh. Mahmoud Ahmadinejad, maer Teheran, ur mirour daonet anezhañ, zo dilennet da brezidant e 2005. En dilennadeg-se e oa bet lakaet er-maez tremen 1000 emstriver gant Kuzul ar Warded. Neuze e weler ar prezidant o prezegenniñ taer enep ar sionegezh, hag an Amerikaned o pouezañ evit herzel ar programm nukleel iranat. Hervez an Amerikaned, ha daoust d’ar pezh a vez embannet gant gouarnamant Iran, e c’hallfe ar programm-se bezañ implijet da fardañ armoù nukleel.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Istor_Iran&oldid=1871899 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 22 Ebr 2020, da 08:52.


Search for "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") OR "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") (speaker:Máiría Cahill OR speaker:John McGuinness) (KildareStreet.com)\nResults 1-20 of 852,129 for "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") OR "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") (speaker:Máiría Cahill OR speaker:John McGuinness)\nSubscribe to an email alert for "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") OR "section:" . (isset($hansardmajors[$1]["title"]) ? $hansardmajors[$z]["title"] : "$z") (speaker:Máiría Cahill OR speaker:John McGuinness)


Emou Tasmania - Wikipedia\nPoltred adsavet gant John Gerrard Keulemans\nKerentiad : Dromaiidae\nGenad : Dromaius\nEmou Tasmania (Dromaius novaehollandiae diemenensis) a oa un isspesad, aet da get hiziv, eus Emou Aostralia. Bevañ a rae e Tasmania ma oa en em gavet troc'het diouzh e spesad e diwezh ar Pleistosen goude krouidigezh Strizh-mor Bass. Er c'hontrol d'an emoued all a oa o vevañ en inizi e oa niverus an emou du hag emou Baudin, ar pezh a sinifi n'eus ket bet a emdroadur bras eus ar spesad e-giz ma oa bet en inizi all. Emoued Tasmania n'o deus ket emdroet eta betek dont da vezañ ur spesad disheñvel hag e statud isspesad zoken zo pell a vezañ degemeret gant an holl abalamour ma kaver ar perzhioù a dalvez da lakaat kemm etre emoued Aostralia hag int — ur gouzoug arwenn ha displuñv e-lec'h bezañ du ha pluñvek — e-touez laboused an douar-bras, daoust ma'z eo ral. Hiziv, n'anavezer anezhañ nemet war-bouez e eskern rak kollet eo bet e grec'hin ivez.\nEmou Tasmania evel hini Aostralia a zo bet chaseet evel ul loen noazus. Ouzhpenn se eo bet distrujet metoù al laboused-se dre forzh c'hwezhañ an tan er brousgwez hag er pradennoù. Gouzout a reer e oa bet kaset div skouer kroc'hen d'ar British Museum e 1838. Aet eo an isspesad da get war-dro 1850, met n'eo ket resis an deiziad-se : degaset e oa laboused eus Aostralia ur wezh aet isspesad an enez da get (ha marteze memes pa chome un nebeud laboused eus an isspesad), met n'hon eus ket titouroù a-walc'h diwar-benn en emoued degaset e Tasmania da vloaziañ an darvoudoù en un doare resisoc'h. N'ouzer ket eta hag an emou diwezhañ gwelet e frankiz e 1865 hag al labous diwezhañ marvet en ur ganustell e 1873 a oa eus an isspesad-se. Krec'hin ar British Museum a oa miret fall e 1906 ha biskoazh ne voent kavet en-dro. Un trede skouerenn e Frankfurt a oa ur fazi spesad e gwirionez (Steinbacher, 1959).\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Emou_Tasmania&oldid=1652206 »\nDernière modification le 18 Gou 2015, à 07:26\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 Gou 2015, da 07:26.


Pajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/70 - Wikimammenn\nPajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/70\na zo eur gwir gristen, n’eus netra, nag en douar, nag en ifern, goest d’e zispartian diouz e Zoue. Ar garante a zo trec’h d’ar maro.\nTrede devez warn-ugent a viz Genver\nEn bro ar Galile, en kêrig Nazareth, breman zo 1900 vla, e veve eur verc’h yaouank, eur benherez, he hano Mari.\nP’en em gavas en oad da zimezi, da lavaret eo, war-dro he femzek vla, eun den yaouank eus he anaoudegez, e hano Jozef, he c’hemeras da bried.\nKaerat eured, an hini a unanas an daou zen-ze ! Gwad rouaned koz ar vro a rede en o gwazied ; ar gened a lintre war o zâl hag ar zantelez a vleunie en o c’halon.\nMa ne oa ket an danve etre o daouarn, n’heller ket lavaret, kennebeut, e vije an dienez en o zi, rak labourât a rent o-daou, ha diouz c’houezen o zâl e c’honezent brao bras peadra da vevan.\nEun devez, arc’hêl an Otrou a ziskennas eus lein an nenv da zigemenn da Vari e oa bet dibabet evit bezan mamm da Zalver ar bed, an hini a oa gortozet abaoue baradoz an douar. Ar wreg yaouank hag he devoa grêt al le, ar promese, hi hag he fried, da viret kurunen ar werc’hded en skeud ar briedelez, a gilas.\nRaktal, an êl a roas d’ezi da anaout e kemerje Doue eur berad eus he gwad da groui gantan e Vab, evel m’an evoa gwechall kemeret eun tamm pri da groui gantan an den kentan, hag e vije, war an dro, Mamm ha Gwerc’hez. Mari a asantas.\nEt Verbum caro factum, est, et habitavit in nobis \n↑ Sant Yan, 1a pennad, 14et koublad.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Perrot_-_Bue_ar_Zent.djvu/70&oldid=140999 »


Apollodoros Aten - Wikipedia\nApollodoros Aten (Ἀπολλόδωρος / Apollódôros e gregach), ganet war-dro 180 kent JK, ha marvet war-lerc'h 120 kt JK en Aten, a oa ur yezhadurour hellazat en IIvet kantved kt JK. Apollodoros Aleksandria a vez graet anezhañ a-wechoù, dre ma oa staliet eno. Asklepiades e oa anv e dad.\nDiskibl e oa da Diogenes Babilon, Panaitios ar Stoikour, ha da Aristarc'hos Samothrake en Aleksandria. E 146 kent JK e kuitaas ar gêr-se, pe e tec'has anezhi, moarvat da vont da b-Pergamon, hag alese da Aten. Eno neuze e tremenas an darn vrasañ eus e vuhez, hag e savas skridoù a zeskadurezh.\nKronika (Χρονικά), un istor Hellaz e gwerzennoù iambek a yae eus dibenn brezel Troia (XIIvet kantved kt JK) betek ar bloavezh 144 kent JK, savet diwar labourioù koshoc'h Eratosthenes Kyrene. Ar bloavezhioù a ouzer abalamour d'an daveoù da arc'honed Aten. Ur bloavezh hepken e chome un arc'hon e karg, ha gant-se o deus gallet an istorourien resisaat eus peseurt bloavezh e veze graet anv gant Apollodoros. Dediet eo an oberenn da Attalos II Filadelfos.\nDiwar-benn an Doueed (Περι θεων), un istor eus relijion Hellaz, a voe kemeret harp warnañ gant oberourien evel Philodemos.\nKen brudet e oa e zeskadurezh ma voe drevezet e oberenn, ha faziet a-wechoù diwar-benn ar skridoù savet gantañ. An dastumad mojennoù lakaet war e gont, hag anvet Bibliotheke, a vije bet skrivet kalz diwezhatoc'h : anv zo en oberenn eus ur skrivagner roman, Castor ar bloazdanevellour (Kastor Rodos), a veve en amzer Cicero, er Iañ kantved kt JK, pa oa marvet Cicero er bloaz 43 kent JK.\nPseudo-Apollodoros eo a vez graet eus oberour ar Bibliotheke.\n(en) Troidigezhioù eus kronikoù gresianek\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Apollodoros_Aten&oldid=1773936 »\nDernière modification le 29 Her 2017, à 12:53\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 29 Her 2017, da 12:53.


Maimonidez - Wikipedia\nMoizez ben Maimon ((ar) موسى بن ميمون) (Córdoba, 1138 – Fostat, 1204), brudetoc'h evel Maimonides, a oa ur prederour yuzev sefarad eus ar Grennamzer. Unan eus an dud ouiziekañ war an Torah e voe dre ar skridoù a-vil vern a savas evit e studiañ. Steredoniour ha fizikour e voe ivez.\nUn dresadenn eus Maimonidez graet en XVIIIvet kantved\nGanet e oa bet e Córdoba (Al-Andalus) en impalaeriezh an Almoravided d'an deiz a-raok Pesac'h, e 1138 moarvat (pe marteze e 1135). Labourat a reas evel rabin e Maroko hag en Egipt ma varvas d'an 12 a viz Kerzu 1204. E Tiberias e Galilea e voe beziet.\nE-pad e vuhez e voe degemeret e skridoù gant berzh e-touez ar Yuzevien, keit ha kumuniezhioù Yemen pe Irak, ha mont a reas da gemer penn ar gumuniezh yuzev en Egipt, goude ma oa bet burutellet e skridoù gant nerzh e Spagn. Goude e varv e voe degemeret e labour evel ur maen-bonn eus prederouriezh ha divezelezh ar Yuzevegezh. Ar pevarzek levrenn eus e oberenn Michneh Torah a vez gwelet c'hoazh evel un bennoberenn diwar-benn al lezenn dalmudek.\nEstreget ar Yuzevien o doa anavezet e labour : brudet eo ivez er bed arab ha muzulman. Levezonet e voe gant Al-Farabi, Avisenna hag Averroes o doa bevet er memes amzer hag eñ, ha levezoniñ a reas prederourien ha skiantourien vuzulman.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Maimonidez&oldid=1877676 »\nKemm diwezhañ d'an 2 Mez 2020 da 04:45\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 2 Mez 2020, da 04:45.


Fotoioù | Un abadenn "C'hoari ha Deskiñ" enrollet e Kabusined Brest\nJeudi 2 mars 2017 à 21:35 -\nAnavezout a rit an abadenn skinwel "Question pour un Champion"? Dec'h ez eus bet enrollet un abadenn, war ar memes patrom, e mediaoueg Brest. Anvet eo "C'hoari ha deskiñ", ha skignet e vo war ar chadenn Brezhoweb.\n4 c'hoarier a vez o stourm en abadenn, lusket gant Tangi Merien ha Sten Charbonneau © Radio France - Nolwenn Quioc\nBep taol e vez enrollet an abadennoù "C'hoari ha Deskiñ" war-eeun eus kêrioù Breizh. Evit ar wech-mañ e oa e Brest, neuze, e mediaoueg ar Gabusined. Teir abadenn a zo bet enrollet, gant skolajidi Diwan ar Relek, stajidi Stumdi o teskiñ brezhoneg, ha brezhonegerien ampart.\nPevar c'hoarier ha pevar rummad\n4 c'hoarier a vez o stourm evit reiñ ar muiañ a c'houlennoù mat. Kavout ar c'hemmadurioù mat, skarzhañ ur gêr eus ur rummad gêrioù, pe c'hoazh adkavout pozioù ur ganaouenn, a bep seurt goulennoù a zo, tro dro d'ar yezhadur ha d'ar brezhoneg. Pevar rummad a zo evit pep abadenn, ha bep taol e vez skarzhet un den, betek na chomo nemet unan.\nAdkavit fotoioù an abadenn enrollet e Brest amañ dindan\nLusket e vez an abadennoù gant Sten Charbonneau ha Tangi Merien. Pep hini e rol : Sten a vez o prientiñ ar goulennoù hag o tifaziañ an dud war ar renk, ha Tangi a sav ar goulennoù ouzh an dud, hag a ro startijenn d'an abadenn, sikouret gant an arvesterien.\nAn abadennoù enrollet e Brest a vo da welout war lec'hienn Brezhoweb a-benn nebeut.\nSelaouit ar reportaj e abadenn C'hoari ha Deskiñ ar Gabusined\nInsoliteTroet eo bet anvioù ar Pokemoned e brezhoneg !\nRendez-vous d'actualitésDiviz ar Yaou - Stad an hentoù e Penn ar Bed


Keveler eo Diwan gant ar c’houlzad #EmojiBZH !\nKaoz zo eus #EmojiBZH e pep lec’h ! Ha gant Diwan ivez peogwir omp ezel eus kuzul merañ ar gevredigezh .bzh. Hep tortañ e soutenomp an emoji banniel Breizh ! Estreget ur skeudennig eo an emoji-mañ evidomp, skeudenn Vreizh eo,...\nCheñchamantoù er c’hantin hag er c’houskva\nLañset eo lec’hienn nevez Diwan !\nBiskoazh kement all ! Lec’hienn nevez Diwan ? Ne oa mui den ebet war-c’hed anezhi ! Amañ emañ koulskoude ! Greomp anaoudegezh !\nBerzh a ra ar c’helenn dre soubidigezh hag anavezet eo gant rektorelezh Roazhon\nSkolaer ha bugel : ul liamm da vagañ\nAlc’hwez an divyezhegezh abred-tre a zo komz dizehan e brezhoneg gant ar vugale e-pad ar mare skol. Gireg Le Guevel, 28 vloaz, a zo skolaer abaoe 2015 ha rener abaoe 2018 e skol Diwan Sant-Ervlan. Displegañ a ra deomp penaos e lak...\nE Diwan ez eus 80% eus tud ar vugale na gomzont ket brezhoneg ha n’eo ket ur skoilh evit skoliata ar bugel. Ar C’hontrol eo pa c’hell ar c’hrouadur kinnig e labour e meur a yezh hag e degouezhioù disheñvel war an devezh....\n« Ur gwir efed pozitivel war ar familh »\nEfedoù pozitivel a-wechoù a c’hell bezañ merzet war ur familh a-bezh pa emañ ar vugale skoliatet e Diwan. Setu ar pezh a lavar Nolwenn Galeron, mamm daou skoliad eus skol Plougastell-Daoulaz hag ezel oberiant eus ar gevredigezh desevel bugale.


Buhez ar Sent/1894/Kom ha Damian - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1894/Kom ha Damian\n◄ Siprian ha Justina Kom ha Damian Venseslas ►\nar seizved var ’nn ugent a viz guengolo\nSANT KOM HA SANT DAMIAN, MERZERIEN\nKom ha Damian a ioa daou vreur, ginidik euz a gear Ejee enn Arabii. Ho mamm a ioa chomet intanvez gant pemp mab, ha ne espernaz netra evit sevel anezho e doujans hag e karantez ann Aotrou Doue. Rekoumpanset mad e oue evit he foan ; rak he femp mab a deuaz da veza pemp sant ha pemp merzer.\nAnn ioul o devoa Kom ha Damian da labourat evit silvidigez ann eneou a reaz d’ezho studia ar vedisinerez,\nabalamour da gaout easoc’h a ze dor zigor e tiez ar baianed.\nHeb dale o devoue brud da veza habil-braz var ho micher, hag e ouent klasket da vont e kement leac’h ma veze tud klanv. Evit guir, parea a reant dioc’h ann holl glenvejou, ha dioc’h ar re zoken ne anavezet louzou ebed outho diagent ; n’e ket hebken dre ho deskadurez oa avad, mes dre c’halloud Jezuz-Krist.\nEnn eur erruout e tiez ar re glanv, e c’houlennent ato sikour digant Doue dre eur bedenn verr, ha goudeze e reant sin ar groaz var ann dud keiz a veze dalc’het var ho guele. Kerkent e vellea d’ar re-ma, ne veze mui ken tenn varnho hag ho nerz a deue d’ezho adarre a nebeudou. Hag e vijent dija zoken var ho zremenvan, e vezent guelet abarz nemeur ker iac’h ha ker krenv ha biskoaz. Gant ann dra-ze ann daou vedisin kristen ne gemerent morse netra evit ho foan ; er c’hountrol eo, rei a reant el leac’h ma remerkent e veze ezomm.\nTraou ker burzuduz dioc’h eur c’hostez ha kement a garantez dioc’h eur c’hostez all a lakea ar baianed da veza leun a istim hag a respet evit Kom ha Damian. Neuze ann daou vreur a gomze d’ezho euz ar guir Doue, euz a Jezuz-Krist hag he Aviel, ha goude beza dija gounezet ho c’halounou, e c’hounezent ive aliez ho sperejou, hag e reant da eur maread anezho dilezel servich ann idolou.\nMes, d’ann ampoent, e oue great eur vrezel kounnaret d’ar gristenien, dre urs ann impalaer Dioklesian, ha Kom ha Damian a oue galvet dirag Lizias, gouarner Ejee. « — C’houi eo, eme ar gouarner, ann daou vedisin a red ar vro evit klask touella ar bobl, dre ho sorserez, da drei kein da zoueou ar rouantelez ? » « — N’e ket sorserien oump, a respountaz ann daou vreur, ha muioc’h a dud a bareomp dre c’halloud hano Jezuz-Krist eget dre hon deskadurez. » « — Red e d’ehoc’h adori hon doueou, eme Lizias, pe en em c’hortoz da veza bourrevet. » « — Ho toueou ne d-int netra, eme Gom ha Damian ; ne adoromp nemed ann Doue en deuz krouet ann env hag ann douar. »\nVar gement-se, ar gouarner a ordrenaz ho bourrevi a\ndaoliou kalkenn ejenn, ha goudeze e reaz ho stleper e goeled ar mor, ho zreid hag ho daouarn liammet. Mes eunn eal a dorraz ho liammou, hag ho zennaz ac’hano. Neuze Lizias ho c’houndaonaz erfin da veza dibennet, ha setu ar pez a oue great d’ar 27 a viz guengolo euz ar bloaz 285. Var a greder, ho zri breur all a oue merzeriet ive asambles gantho.\nAr Skritur Sakr a lavar d’eomp henori ar medisin abalamour ma c’hellomp kaout ezomm anezhan. Galvit eta ar medisin var ho tro pa viot klanv, ha bezit leun a fizians el louzou a roio d’ehoc’h. Goulskoude kountit muioc’h c’hoaz var gras Doue : rak louzou ar medisin ne dalvezo da netra ma ne ro Doue he vennoz d’ezhan. Setu perak, enn eur c’hervel var ho tro medisin ar chorf, ne ankounac’hait ket medisin ann ene. Hema hebken a lakai ar peoc’h enn ho spered hag enn ho koustians, ha dre eno ive e pareot kentoc’h a ze, mar oc’h euz da barea ; ha ma n’oc’h euz ket da barea, n’euz nemethan hag a c’hellfe digeri d’ehoc’h doriou ar baradoz. Pegen dall ha pegen diskiant n’eo ket eta ar re ne lakeont klask ar belek nemed pa vezont dija var ho zremenvan !\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1894/Kom_ha_Damian&oldid=31044 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 27 Gen 2012, da 18:16.


Yves Trémorin, luc'hskeudenner, 'neus ket dihanet da ledanaat e dachenn labour en e vicher dezhañ hag ivez en tu all d'al luc'hskeudenniñ.\nE giriegezh arzour a ya pelloc'h eget an arz evit mont e metoù ar gevredigezh, ar politikerezh hag ar sevenadur dre vras.\nDeut e oa dres d'ar mare mat an urzh a oa bet ar bloaz tremenet gant François Vertadier, rener poellgor-rannvro an touristerezh d'ar poent-se, evit bloavezh ar boued e Breizh 2008. War hent an arzour e oa stummoù nevez da gaout, ur bed nevez da skeudenniñ, amprouadennoù doareoù nevez da eztaoliñ, dres evel ma oa bet en heuliadoù graet gantañ a-raok.\nGant an arz e vez implijet doareoù da skignañ skeudennoù a vras evit an holl : skritelloù, kartennoù-post, ha bremañ teknologiezhioù nevez ar c'helaouiñ. Arzourien Fluxus o doa digoret strategiezhioù nevez d'en em silañ ha da zihenchañ, evit ledanaat tachennoù an arz. Nevez zo e oa bet klasket gant Gilles Mahé, a zo tostoc'h eus an arzour, da aloubiñ gant fent ha da unaniñ tachennoù a oa pell-tre an eil diouzh eben betek-henn, an dra-se « en un doare no man's land etre bed ar bruderezh, ar mediaoù hag an arz »1.\nRaktres Yves Trémorin, evit an urzh-mañ, a ya pelloc'h eget kas ar skeudennoù eus ur skor d'unan all, eus ur bed d'unan all. Ret eo implijout yezh an arz da vrudañ touristerezh ar vro, d'ober un implij nevez anezhi, ha da wiriekaat ma'z eo efedus en ur bed boutin. Ma vez implijet an arz evit an touristerezh e c'hell bezañ arvarus evit an touristerezh. An arz, gant e sell didruez hag eeun, a c'hell lakaat en arvar ar mod da gehentiñ evit an touristerezh peogwir eo diazezet ar c'hehentiñ war un eufemism hag ur rummad skeudennoù dalc'hmat hoalus.\nBras eo an dalc'h evit un arzour en deus dibabet da vevañ e Breizh. E zoare da welet Breizh, ar preder a vez gantañ war frammoù e vro, he mitoù, he elfennoù diazez, a rank talañ ouzh ar redioù da gehentiñ ez-pozitivel hag er bed a-bezh, da fardañ ur c'hemenn a zesacho an dud. An dra-se zo kontrol a-walc'h da zoareoù sevel subjektivel an oberennoù arzel.\nBroudet eo bet muioc'h c'hoazh Yves Trémorin gant diac'hinad (paradoks) ar seveniñ-se. Abaoe pell e vez amprouet gantañ klichedoù ar skeudenniñ, gant an doareoù boaz evel ar poltredoù hag an divuhezennoù, keit ha ma vez o prederiañ dizehan war an identelezh.\nAr raktres a ziskouez produioù ar vro eus an argoad hag eus an arvor. Diskouezet e vezont hervez mod an arzour, gant e zoare da « sellet pizh ouzh danvez an traoù hag ar vevien ». Diskouezet e vez an traoù a dost war foñsoù livet – unliv hep bezañ neptu. An doare ma vez sklêrijennet ar studio a sav skeudoù ha donderioù en takad daouventek ar skeudennoù. Gant an doare-se e teuer a-benn da sublimañ ar sujedoù. Gant al livioù implijet e vez ouzhpennet skeudennoù maezioù ha mojennel : ur galetezenn pleget evel un tric'horn a laka da soñjal er peulvanoù e Breizh, ar foñs gell a ziskouez an argoad ; ar skejenn kig sall gwedennet zo heñvel ouzh an torrer-tarzhoù e Sant Malo, distag eo diouzh ar foñs gwenn a weler war bannieloù Breizh ha Bro-C'hall. Ur meneg ispisial evit tem ar beg a weler, evel ma oa bet lakaet war wel dija, en oberenn a-bezh. Amañ eo evel dougen bri da vicherourezed ar friturioù. En heuliad-se eo disheñvel ar beg diouzh an traoù all. Elfenn ar c'horf nemeti, hag ivez dibenn sujedoù all ar fotoioù. An arzour 'neus bet lavaret, pa gomze eus an divuhezennoù « Tout an traoù a skeudennaouan a zebran ivez »3 ?\nPep pezh zo amañ evel ma ne vez ket peurvuiañ. Dre se e teu da vezañ un draezenn kenedus hag arouezius. An holl bezhioù a vez kemmet, ha nevesaet e vez penn-da-benn ar mod ma vez gwelet perzhioù identelezh Breizh.\nAn urzh-mañ a-berzh an ensavadurioù zo nevez hag he deus broudet ar preder war ur bern krafoù, krafoù dalc'hmat brasaet an niver anezho gant Yves Trémorin. An trid degaset gant skeudennoù lakaet war skoroù nevez, kemer ger evit ger an traezennoù-memor zo ur c'hendastum eus an traezennoù arzel, eus an arz poblek hag eus al lec'h memor, gedal ur rouedad nevez da skignañ, aze ema ñ dalc'hoù digoret en arz a-vremañ, dalc'hoù roet e lusk dezhañ gant an arzour – a blij ar sonerezh dezhañ.\nYves Trémorin zo evel Gilles Mahé ha Jean-Philippe Lemée e penn un embregerezh vihan ma kaver mignoniaj ha skiant-prenet, da gas war-raok labourioù, da unaniñ skipailhoù aozerien, da veskañ tachennoù produiñ pell an eil re eus ar re all, da lavaret eo prederiañ war ar chadenn produiñ eus ar meizañ betek ar gwerzh dre lizher pe er stalioù.\nPrederiañ war kehentiñ an touristerezh dre un obererezh arzel, zo kalonek a-walc'h, zo nac'h dispartiañ daou ved na veskont ket alies hiziv. Gant ar raktres-mañ zo bet savet ul lec'h boutin etre an arz hag an touristerezh, ul lec'h a genlevezonoù, ul lec'h evit pismigañ.\nCatherine Elkar, Kinnig BREIZHTORYTHM, katalog BREIZHTORYTHM, FRAC Bretagne, 2008\nTraduction : Gilles Pennec\n1 In Daniel Soutif, « Rendez-vous au bar, Ghislain Mollet-Viéville, courtier en art », Libération 10 a viz Here 1985\n2 In Christophe Domino, Trémorin, la photo par d'autres moyens ou le tragique de la patate écrasée, Trémorin D'ar ger, Roazhon, Mirdi an Arzoù-kaer, 1999, p. 92\n3 In Laurent Salomé, Trémorin D'ar ger, Roazhon, Mirdi an Arzoù-kaer, 1999, p. 12\nRetour à page BREIZHTORYTHM


Chesnedolé, Quercus dolata, Chesnedoley er XIVvet kantved : dollé o tont eus ar galleg kozh o talvezout « divrazet », chêne a c'hell bout an «dervenn» pe diwar ar ger latin-izel catanus, « jenevreg ». Chesne-Dolley pe Chêne-Dolley betek penn-kentañ an XIXvet kantved.\nEil brezel-bed, 1944-1945: mervel a reas eizh den nann soudard e Chênedollé abalamour d'ar brezel, c'hwec'h anezhe e miz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi, pemp eus ar re-mañ a voe lazhet d'an Alamaned, daou all a varvas pa darzhas ur c'hreunadenn e miz Ebrel 1945; d'ar 5 a viz Eost e voe distrujoù bras er vourc'h abalamour d'an tennoù kanol; d'an 13 a viz Eost e voe dieubet Chênedollé gant tirlu ar Rouantelezh-Unanet goude emgannoù start ouzh an Alamaned.\nIliz katolik Sant Jord, XIXvet kantved, gant un uhelvos rummet: Sant Jord trec'h d'an aerouant, ha gant bezioù en nev.\nNijour e oa er 576 vet Skwadrenn eus ar Royal Air Force. Mervel a reas d'ar 7 a viz Even 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed pa gouezhas e nijerez Lancaster,.\nMonumant 11st British Armoured Division er vourc'h.\nMonumant The Royal Norfolk regiment/The Monmouthshire Regiment ha Kaporal Sidney Bates e Pavée.\n↑ 5,0 ha5,1 La Libération du canton de Vassy\n↑ 10,0 ha10,1 Normandie 44 - La Mémoire\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Chênedollé&oldid=1987743 »


Buhez ar Zent. pages 480, 481. Encyclopédie Marikavel.\npages 480, 481\nEil devez a viz Gouere\nAr Werc'hez Vari\no vont da welet he c'hinitervez santez Elisabeth\nAr mor a levenez a veuzas kalon an Itron-Varia pa lavaras an êl d'ezi e lake Doue war he zâl an diou gurunen a Vamm hag a Werc'hez, ne reas ket d'ezi ankouât e gomzou divezan diwar-benn Elisabeth.\nRak-se, dal ma kavas he zu, ec'h eas en hent, hag e reas, war eun azenez, marvat, an ter pe beder leo ha tregont a oa etre Nazareth, he c'heriaden, ha Youtta, hini he c'hinitervez, hag o vezan êt en ti Zakarias, e saludas Elisabeth.\nKerkent ma klevas houman salud Mari, e oe leuniet gant ar Spered-Santel; he c'hrouadur a dridas en he c'hreiz, hag e lavaras gant eur vouez krenv :\n- Binniget oc'h dreist an holl gwrage, ha binniget eo ar krouez eus ho korf.\n»Hag eus a belec'h e teu kement-man d'in, ma teu Mamm ma Otrou betek ennon ? Rak kerkent ha m'eo bet skoet ma diskouarn gant ho mouez ouz ma saludi, ma bugel en deus tridet gant levenez em c'hreiz. Eürus oc'h pa hoc'h eus kredet, rak digouezet eo kement a zo bet lavaret d'ec'h eus a-beurz an Otrou. »\nHa Mari, en eur Magnificat a darze eus goueled he c'halon, a veulas Doue, abalamour d'e vadelezou en he c'henver, abalamour d'e varnedigez war ar bed, hag abalamour d'e drugare en kenver Israël, skeuden an Iliz da zont :\n- Ma ine a veul an Otrou, ha ma spered en deus tridet gant ar joa, en Doue ma Zalver.\n»Rak tôlet en deus e zaoulagad war izelded e zervijerez : ha setu, dre ze, an holl boblou hiviziken am galvo eurus.\n»An hini zo galloudus en deus grêt treo vras em c'henver, hag e hano a zo santel.\n»E drugare a 'n em astenn a rumm da rumm, war gement hini a vev en e zoujanz.\n»Diskouezet en deus galloud e vrec'h : kaset en deus da netra ar re a oa lorc'hus mennoziou o c'halon.\n»Diskaret en deus ar re vras diwar o zrôn ; ha savet en deus ar re dister.\n»Karget en deus a vadou ar re o devoa naon, ha kaset en goullo ar re a oa pinvidik.\n» Savet en deus Israël e zervijer, deut sonj d'ezan eus e drugare.\n»Herve m'en devoa lavaret d'hon tadou, da Abraham ha d'e ouenn evit bepred. »\nHogen, Mari a chômas war-dro tri miz gant Elisabeth, ha neuze e tistroas d'he c'hêr.\nMa karet an Itron-Varia ha ma fell d'ec'h bezan karet ganti, bezet izel a galon : izelded a galon ar Werc'hez a lufre dre ar sioulder a ouïe miret, ha muioc'h c'hoaz dre ar c'homzou a lavare d'an arc'hêl Gabriel ha da zantez Elisabeth.


Ville de Pont-l'Abbé - Capitale du Pays Bigouden | Pont-‘N’Abad a-hed an istor\nAccueil > Découvrir > Histoire & patrimoine > Pont-‘N’Abad a-hed an istor\nPont-‘N’Abad a-hed an istor\nKêr-benn ar Vro Vigoudenn zo anvet Pont-’n-Abad abalamour d’ar pont a droc’h an aber.\nDispartiet eo an aber diouzh ur stank a zo lusket gant chal ha dichal ar mor. Ar pont annezet-se a liamm karter pobl Lanvourc’h ouzh kreizig-kêr Pont-’n-Abad en em astenn war glan zehoù ar stêr tro-dro da gastell ar varoned. Deuet eo ar c’hastell da vezañ an ti-kêr, gant ar Republik.\nGanedigezh ur vourc’h mogeriet\nAr mare a-raok ar bloavezh mil n’eo ket gwall anavezet. D’ur mare dianav penitiourien a guitas unan eus inizi genoù ar ster hag a savas manati Sant Tudi war an douar-bras. Douaroù ec’hon ar manati-se en em astenne adalek Loktudi betek lost an aber ma vije bet savet un tremen gant ar venec’h war ar seblant (ur roudouz pe un tamm pont ?). En 10vet kantved e voe an Normaned o pignat gant ar stêr, o pegañ tan er manati hag o wastañ ar vro.\nEn 11vet kantved e veze savet brizh kestell koad er vro a-bezh gant pennoù-brezel a lakae o c’hrabanoù war ur c’horn-bro. E-kerzh an 12vet kantved moarvat e voe savet ur gwir bont maen war ar stêr gant aotrouien ar c’hastell a-gevret gant abaded Loktudi. Div vilin-vor a voe ouzhpennet d’ar pont goude -se. Ar grouidigezh-se a vefe orin an anv pons abbatis a gaver evit ar wech kentañ e deroù an 13vet kantved.\nKêr-benn un aotrouniezh kreñv\nUn dalc’h pouezus eus dugelezh Breizh e oa aotrouniezh ar Pont en 13vet kantved. O ger-stur lorc’hus a veze embannet gant aotrounez ar Pont : « Hep Ken » (hepken) pe « Hep Cheñch ». An aotrouniezh ec’hon a glote dre vras gant ar vro anvet « Kab Kaval » er mare-se. Unan eus kreñvoù pouezusañ Breizh-Izel a voe savet e plas ar c’hastell koad. Er c’hantved goude, Herve III ha d’e heul e vab Herve IV hag e bried Péronelle de Rochefort a lakaas ar vourc’h mogeriet da vezañ ur gêr vihan oberiant :\nAn ospital Sant Yann a voe savet e 1350\nUr c’hae kentañ a voe savet\nAr chapel Sant Tudi a oa bet savet er c’hastell hag e 1383 e voe diazezet ur manati fiziet e Tadoù urzh Karmez.\nEr 15vet kantved e roas Bernez Rosmadeg, eskob Kemper, ur c’hloastr gotek brav d’ar manati. An iliz a ziskouez a-walc’h penaos eo ilizoù ar manatioù, gant un adnev nemetken en norzh, Tra m’eo stok ar c’hloastr ouzh an nev er su. An urzh Karmez zo unan eus ar pevar urzh kesterien. Kement a vrud a oa gant an dud a Iliz ma teue puilh an donezonoù hag al legadoù. Ken ma teuas ar gouent da vezañ ur perc’henn douaroù a-bouez.\nKêr-benn an aotrouniezh e oa ar gêr vihan. Gwerzhet e veze enni un tamm mat eus produioù an teroueroù tro-dro. Ne oa ket Pont-’n-Abad evit Penmarc’h avat, pa’z ae ar c’haravelennoù alese da gas gwin Bourdel ha pastel da borzhioù ar Meurvor Atlantel ha Mor an Hanternoz. E deroù ar 15vet kantved ez eas pinvidigezh Penmarc’h war ziskar. E 1596 Fontanella, a oa ur penn-brezel eus ar C’hevre troet da ribler, a breizhas hag a zrastas ar porzh bras. Gwech ebet ne adsavo ekonomiezh Kab Kaval he c’hein da vat goude distruj Penmarc’h. Porzh Pont-’n-Abad avat a greske un tamm abalamour da werzh ar greun.\nDiwar an dra-se e oa pinvidikaet ur rummadig a varc’hadourien-paramantourien, heligentañ etre int hag an dud jentil, barnerien, alvokaded, noterien a veve diouzh kargoù politikel ha melestradurel e kêr-benn ar varoniezh. Evel-se e voe er 17vet hag en 18vet kantved.\nMareoù teñval ar varoniezh\nBrezel a oa etre rouaned Bro-C’hall ha duged Breizh er 15vet kantved. Ar re gentañ a felle dezho sevel ur stad vodern en ur ziskar an dalc’hoù meur hag an eil re a faote dezho derc’hel, par ma c’hallent, emrenerezh ar Stad vreizhat a oa gant he c’hammedoù kentañ. Trec’h armeoù ar roue e Sant-Albin-an-Hiliber e 1488 a gadarnas planedenn an dugelezh. Aotrouien ar Pont, evel kalz a noblañsoù vreizhat all, a stourme en tu gant ar roue; Charlez VIII a anvas Yann II ar Pont da Varon e 1493 evit o zrugarekaat eus e o fealded.\nE 1526 ez eas ar varoniezh d’ar Gelenneged, skourr yaouañ tiegezh ar Pont. Er 16vet kantved e voe gwarezet Breizh diouzh ar brezelioù a relijion pa ne oa ket kalz a brotestanted er broviñs-se. Disheñvel e vo an traoù e Pont-’n-Abad avat : ar baron Charlez Kelenneg, levezonet gant e vamm, ur Roc’hanez, a droas ouzh ar brotestantiezh. Kas a reas kuit e chapalaned hag e tronas ur pastor e karg e kêr, dre-se e teuas Pont-’n-Abad da vezañ ar barrez disivoudet en em gave ar pellañ er C’hornôg er rouantelezh.\nE 1572, e vab Charlez Kelenneg, lesanvet Soubise, a voe an aotrou nemetañ a Vreizh a oa bet lazhet e-pad lazhadeg Gouel Sant Barteleme pa glaske sikour an Amiral De Coligny. E niz yaouank Hollsent Belmaner, un hugunod ivez, en doe ar varoniezh da hêrezh, en ur blegenn nec’hus.\nE 1589 e savas an Dug Merker a-enep ar roue. Gouarnour ar broviñs e oa ha kevreer daonet. Breizh a gouezhas er brezel diabarzh d’he zro, Belmaner a stourme e tu ar roue. Noblañsoù Kab Kaval a voe rannet etre ar Re Unanet ha tud fidel d’ar baron.\nE 1590 ar Re Unanet a lakas seziz war ar c’hastell. Goude marv an Trogov, ur serjant yaouank a rene ar gwarnizon, e kodianas ar c’hreñvlec’h ha preizhet e voe da-heul. Horolaj ar c’hastell, ar gwellañ hini e Breizh, a voe divontet ha kaset da Gonk-Kerne da ginklañ dor ar Gêr Gloz. E-keit-se e varvas Belmaner bet gloazet en emgann Ankiniz; ha lezel ar varoniezh gant e verc’h.\nPont-’n-Abad eus kantved Loeiz XIV betek kantved ar Sklêrijennoù\nKaeraet e oa bet ar gêr er 17vet hag en 18vet kantved. Tudjentil ar vro a lakae sevel o osteloù e kêr. Lod anezho zo c’hoazh. Ostel an Drouallened zo en 13 straed Jean-Jacques Rousseau da skouer. Ar garg a senesal ar baron a zegouezhas meur a wech gant an aotrouien Kerazan-se. En 13 straed ar Jeneral de Gaulle e weler an ostel a oa bet savet gant aotrouien Kergos e 1652, ha kement zo…\nGoude marv Belmaner, e tegouezhas ar varoniezh gant ar re Richelieu; goude-se avat e voe ral d’ar baron dont d’e zalc’h pell.\nGwastet e voe Pont-’n-Abad e 1633 gant ar vosenn, ar pore a lazhas forzh tud. Ur birc’hirinded a voe aozet gant an tadoù Karmez betek Santez-Anna-Wened, gant kantadoù a dud. Tri devezh goude e tigreske ar c’hleñved betek mont da netra. Da drugarekaat Doue e voe savet ur stern-aoter sebezus e maen-raz hag e marbr en ur chapel-gostez eus an iliz. Bepred e c’haller gwelet anezhañ enni.\nJean de Vignerot du Plessis de Richelieu e oa ar baron pa darzhas emsavadeg ar Bonedoù Ruz en hañv 1675. Un emsavadeg a-enep an telloù e oa er penn kentañ. Kregiñ a reas e kêrioù Breizh evel Roazhon. Gant Emsavadeg ar Paper-timbr e voe unanet ar Vretoned a-enep un taos nevez lakaet warno gant Loeiz XIV, a-enep-bev « frankizoù ha brientoù Breizh. » War ar maez e Breizh-Izel, en-dro da Vrieg, Karaez ha Pont-‘n-Abad dreist-holl, e voe un emsavadeg pobl, gant ar beizanted hag a-enep an noblañs.\nBeuzet e voe Pont-’n-Abad d’ar 24 a viz Mezheven 1675 gant ur mor a beizanted eus Kombrid ha tud vunud Lanvourc’h ouzhpenn. Gwallgaset e voe paotred ar baron; bountet e voe an tan er c’hastell ; aloubet e oa bet ar Gouent ha dav e oa bet d’al leaned dilezel forzhig gwirioù feodel. 11 parrez eus ar C’hab Kaval en em savas. Moustret garv e voent avat kerkent ha miz Eost gant soudarded an dug de Chaulnes, gwarnour Breizh. Pennoù an emsavadeg a voe lakaet d’ar marv war ar Marc’hallac’h (Plasenn Gambetta hiziv an deiz, e-tal Ti an Douristed) ha krog evit krog e voe pilet tourioù ilizoù ar 7 parrez emsavet, hini iliz Lanvourc’h en o zouez.\nE 1685 ar markiz de Richelieu a werzas ar varoniezh hag ar c’hastell devet da François Joseph d’Ernothon, kuzulier e Parlamant Pariz. An noblañs-se a lezenn a oa mab d’ur familh marc’hadourien eus Sant-Maloù. Lakaet e voe ar c’hastell en e sav en-dro gant ar baron nevez hag adsavet e voe ivez ar c’horf-ti pennañ diouzh giz ar 18vet kantved.E 1753 e tegouezhas ar varoniezh gant ur perc’henn all. Prenet e voe gant ur familh noblaet : ar re De Baod, diskennidi da vourc’hizien uhel, paramantourien anezho. Deskadurezh a-walc’h o doa bourc’hizien kêr, marc’hadourien ha tud a lezenn anezho, ha luskad mennozhioù ar Sklêrijennoù a oa anavezet mat a-walc’h ganto.\nE 1766 e euredas merc’h ar prokulor meur Annetic Royou gant he c’henderv brudet Elie Freron e chapel ar c’hastell. Hennezh a oa krouer ar gelaouenn l’année littéraire (ar bloavezh lennegel) hag enebour daonet da Voltaire a savas ur gwall flemmskrid a-enep dezhañ.\nAn Dispac’h Bras e Pont-’n-Abad hag e heuliadoù\nHeuliad kentañ an Dispac’h Bras er gêr vihan a voe e-keñver melestradurezh. Souezhus eo met ne oa ket anezhi a-fet lezenn : rannet e oa he ziriad etre meur a barrez. Karter ar c’hastell a oa da Loktudi, hini ar Marc’hallac’h da Bornaleg hag en tu all d’ ar pont, Lanvourc’h a oa un drev eus Kombrid. Bodet e voe an douaroù-se hiviziken da sevel ur gumun hag ur barrez.\nHabask-tre e oa ar c’huzul-kêr kentañ bet dilennet e 1790. Ar maer kentañ e oa an alvokad Arnoult a vo a-bouez-bras roll e familh a-hed an 19vet kanted ; ur c’hannad a roio-hi d’ar vro. Linenn-stur bolitikel ar c’huzul-kêr a oa « tostoc’h d’ar bobl » e 1793 hag e oa da vat hini an Dispac’h Bras. Kemmet e voe anv ar gêr da-heul al luskad digristenañ, ha dont da vezañ Pont-libre ; iliz Itron-Varia Garmez a zeuas da vezañ le temple de la raison . E mare ar Spont Bras e voe toullbac’het meur a zen er c’hastell, an itron De Pompery da skouer, ar « Sévigné vreizhat » hag he doa kuitaet birvilh Kemper da gavout repu en he zi-feurm er Seker. Gant diskar Robespierre a voe klevet e Pont-’n-Abad d’an 21 Thermidor (8 a viz Eost 1794) e tistroas ar re voderet. Jili Fereg, ur marc’hadour pinvidik, a voe lakaet da vaer ha freuzet e voe ar Poellgor evezhiañ.\nUn heuliad pouezus ha padus d’ar mare-se e voe gwerzh ar madoù broadel a oa d’ar veleien ha d’an divroidi. Gant an dra-se e voe cheñchet pinvidigezh an dud. Ar Baron Claude De Baude de Saint Père, a oa unan eus an dudjentil a oa gant ar roue en Tuilleries e 1792, a zivroas da Lisboa kerkent ha diskaret ar vonarkiezh.\nGwerzhet e voe ar c’hastell d’ar C’hemperad an Dean. Kouent Karmez a voe prenet gant ar marc’hadour Jili Fereg, ha war hent Loktudi, Maner Kerazan a zegouezhas gant an ijinour Derrien, ha kement zo…\nHoll chapeloù ar gêr a voe prenet gant bourc’hizien a zismantras anezho da werzhañ ar mein ha da gaout tachennoù frank evit sevel savadurioù all.\nAr c’hastell e-unan a voe dismantret. E vein a voe adimplijet evit ar c’haeoù.\nAr pezh a chome eus ar c’hreñv a voe prenet gant an ti-kêr e 1836 : ar c’horf-ti eus an 18vet kantved, an tour-meur hep e valegoù-tarzhell hag un tour krennet. Ar gouent a voe gwerzhet d’ar gêr e 1879 evit sevel ur skol. Ar c’hloastr gotek kaer a voe divontet ha dilezet a-raok bezañ prenet en-dro gant Eskob Kemper a lakaas adsevel anezhañ er c’hloerdi bras, al lise Chaptal a-vremañ. Goulenn groñs a ra Serge Duigoù, un istorour eus ar vro, ma vefe restaolet al lodenn-se eus glad Pont-’n-Abad.\nAr gêr a-vremañ en XIXvet hag en XXvet kantved\nMadik e oa bet ekonomiezh an tolead en 19vet kantved. Pinvidik a-walc’h e oa ar gêr gant kenwerzh marc’hadourezh al labour-douar pourchaset puilh gant peizanted an tolead, gwir « douar grataet » evel ma skrive ar beajour brudet Jacques Cambry.\nAn trevad pennañ a veze ezporzhiet gant porzh Pont-’n-Abad an avaloù-douar. Gounezet e vezent a-drugarez da Edouard Lenormant des Varannes, mab-kaer da Loeiz Derrien ha perc’henn Kerazan. Ur fekulerezh a savas war e zouaroù, ha goude-se un eil e Pont-’n-Abad e 1840. Mont a reas hennezh da labouradeg kimiezh gant ar marc’hadour Yasent ar Bleiz e 1852.\nKerkent ha 1848 e oa bet prenet gant Yasent ar Bleiz-se div vilin-vor ar pont da dreiñ anezho en ur mell bleutaerezh industriel 5 estaj enni. Goude un tan-gwall a zistrujas anezhi e voe savet en-dro gant Reun ar Minor e 1906, gant tri estaj enni nemetken avat.\nEvit aesaat d’ar bagoù-dre-lien sevel gant ar stêr e voe graet un halaj eus 1850 betek 1902. Ne servijas ket kalz rak dizale e kemeras ar bapeurioù plas ar bagoù-dre-lien. Pa greske muioc’h-mui fard ar bagoù e teuas da vezañ diaes sevel gant ar stêr lec’hidek. Porzh Loktudi a zistroadas hini Pont-’n-Abad tamm-ha-tamm.\nNeuze e voulc’has Armand du Chatellier, maer eus 1875 da 1877, ur stourm garv gant skoazell ar c’huzulier-departamant Arnoult : degas an hent-houarn betek kêr-benn ar vroig a raed ar Vro Vigoudenn anezhi hiviziken.\nAn tren kentañ a zegouezhas e Pont-’n-Abad a-benn ar fin e 1884 gant an douristed kentañ a gave da lojañ el « Lion d’Or » peotramant a gendalc’he gant o hent gant ur rederig betek Loktudi. A-raok an tren zoken e oa bet gweladennet Pont-’n-Abad gant livourien ha skrivagnerien desachet gant « ur vro he gouezoni spontus » (Zola). E-pad pell e kendalc’ho al luskad c’hoazh : Maupassant, Flaubert, Zola, André Chevrillon, Suarez ha kement zo… Maupassant, birvilh ennañ, a veule an « hini vreizhatañ eus kêrioù ar vro vrezhonek-se » pa ne wele Flaubert enni avat nemet « ur gêr gwall sioul » a-hed ur stank trist ma weler un adsked eus « dismantroù dister ar c’hastell ».\nGant ar gar a oa bet savet e kreskas ur c’harter industriel tost d’an hent-houarn : koñfizerezh (ar Rouedoù Glas), friturioù, bleutaerezhioù a droas kêr-benn ar Vro Vigoudenn en ur gêr ar vicherourien. Kêr-benn ar broderezh e oa Pont-’n-Abad ivez gant kantadoù a gemenerien, broderien ha broderezed. Brodet e veze amañ dilhadoù lorc’hus ar wazed hag ar maouezed hag ivez koefoù, doubieroùigoù ha pezhioù dantelez all.\nE 1902 e kouezhas an dienez war ar Vro Vigoudenn gant enkadenn ar sardin. Gant berzh an dantelez giz Iwerzhon (ar piko) e c’hellas krakvevañ meur a familh. Gant an Ti Pichavant e oa Pont-’n-Abad e kalonenn kenwerzh an dantelez. Ti ar Minor en em gavas war e lerc’h en 20vet kantved gant e verc’hodennoù eus ar vro, e rikoù evit an daol, e ballennoù-moger hag e vannieloù-iliz.\nKemmet he deus kalz ar gêr gant prespolite an 19vet kantved : hiraet e oa bet kaeoù ar porzh, kresket e oa bet straedoù kaer riblet gant savadurioù bourc’hizien o melloù prenestroù, savet e oa bet ar c’hoc’hu e traoñ plasenn ar Vadalen (plasenn ar Republik bremañ). Ouzhpenn ar savadurioù bourc’hizien-se e oa tud a zere uvel o vevañ e tiez bihan, gant kalz re a dud o chom enno, e Lanvourc’h en Hent Roman pe er Rouzig. Meur a hini zo war-sav bepred hag alies int bet renevezet mat-tre. Gant karantez e oa bet deskrivet an tudigoù-se eus Pont-’n-Abad, tud uvel ha lorc’h enno, gant Youenn Drezen en e romantoù brezhonek ha gallek : Intron Varia Garmez Notre Dame Bigoudenn, Skol Louarn Veig Trebern L’Ecole du Renard, ha kement zo…\nUr gêr vihan 8 500 annezad enni eo Pont-’n-Abad hiziv an deiz. N’eo ket mui kêr ar vicherourien, chomet eo kêr-benn ar Vro Vigoudenn avat, a-fet kenwerzh, melestradurezh ha skolioù. Ar vro-se zo enni an holl barrezioù ma veze gwisket gwechallar c’hoef arouezel hag an dilhad gant broderezhioù pinvidik melen hag orañjez. « Gouel ar Broderezed » a laka ar glad bev-se da badout bep bloaz e miz Gouere.\nAr vro virvidik ha modern-se a chom lorc’h enni gant he gizioù, he c’hoef, he amzer dremenet. Emañ o sevel he amzer da zont en ur chom feal dezhi he-unan.\n« Hep ken », hep cheñch, chom a reomp ar pezh omp, netra muioc’h netra nebeutoc’h.\nAndré Paubert, Agregad war an Istor hag eilmaer a enor\nLaurent Paubert, Doktor war an istor hag hanterour evit ar glad


Enver Hoxha [ɛnˈvɛɾ ˈhodʒa] (16 Here 1908 - 11 Ebrel 1985) a renas war Albania abaoe fin an Eil Brezel Bed betek deiz e varv e 1985 gant ar c'harg Kentañ Sekretour Strollad Labour Albania. Kentañ Ministr ar vro e oa bet ivez etre 1944 ha 1954, ha Ministr an Aferioù Diavaez etre 1946 ha 1953. Daoust ha ma vane didroc'het Albania diouzh ar peurrest eus ar bed, dindan beli Hoxha hag a-drugarez d'ar varksouriezh-leninouriezh lakaet e pleustr eno, e teuas ar vro diorroet e-keñver live ar c'hreanterezh pa oa bet ur vro damc'hladdac'hel anezhi a-raok.\nEnver Hoxha e 1971.\nGanet e oa bet Enver Hoxha e Gjirokastër e kreisteiz Albania. Levezonet bras e oa bet gant e eontr Hyen Hoxha, sokialour anezhañ, hag a stourmas evit frankiz Albania hag ivez a-enep d'ar gouranamantoù mac'homer a renas war ar vro goude ma teuas da vezañ dishual, dreist-holl goude ma voe bet disklêriet Zog Roue Albania e 1928.\nE 1930 e kuitaas ar vro evit mont da studiañ e Skol-Veur Montpelhièr. Etre 1934 ha 1936 e labouras da sekretour e Konsulad Albania e Belgia keit ha ma studie Gwir e Skol-Veur Brusel. Distreiñ da Albania a reas e 1936 ha kregiñ a reas gant e labour kelenner e Korçë.\nSkarzhet e oa bet diouzh e bost kelenner e 1939 goude ma oa bet aloubet ar vro gant Italia rak nac'hañ a reas emezelañ ouzh Strollad Faskour Albania. Skoazellet e oa bet gant Komunourion Yougoslavia a-benn sevel Strollad Komunour Albania (anvet war-lerc'h Strollad Labour Albania) e 1941 hag ivez al luskad resistañs (a zeuas da vezañ Arme ar Frankiz Broadel) e 1944, gant Enver Hoxha en o fenn.\nGoude bezañ bet dilennet gant 93% eus ar votoù e 1945 e krogas an Talbenn Demokratel gant al labour evit lakaat ur sistem dispac'hel e plas a-benn sevel ur gwir stad sokialour.\nUr marksour-leninour rik e oa Enver Hoxha hag a douje da dezennoù Jozef Stalin. Pa droc'has Republik Pobl Kevreat Yougoslavia al liammoù gant an Unaniezh Soviedel e 1948 ec'h eas Enver Hoxha war-lerc'h da droc'hañ an holl liammoù etre Albania ha Yougoslavia, en ur lâret ne oa ket Yougoslavia ur vro sokialour anezhi.\nKemer a reas gouarnamant sokialour Albania, Hoxha en e benn, an douaroù digant ar berc'henned-douar pinvidik evit o c'henstrollañ. A-drugarez d'ar politikerezh-se e teuas Albania a-benn da vezañ emren e-keñver boued. Gantañ ivez e oa bet diorroet ar c'hreanterezh ha kaset an tredan d'an holl lec'hioù diwar ar maez. Evit achuiñ e oa bet skarzhet an holl gleñvedoù-red hag e voe desket d'an holl lenn ha skrivañ.\nKenderc'hel a reas Hoxha da zifenn tezennoù marksour-leninour hervez Stalin pa deuas Nikita C'hrouchtchov da gemer e blas en ur nac'hañ tezennoù Stalin. Troc'het e oa neuze Albania diouzh ar ar peurrest eus eus ar stadoù sokialour a soutene an Unaniezh Soviedel. E-kerzh an dizemglev etre an Unaniezh Soviedel ha Sina e savas Albania a-du gant Sina e 1960, hag e troc'has an holl liammoù gant an Unaniezh Soviedel ez-ofisiel bloaz war-lerc'h. E 1968 e tivizas Albania tec'hout diouzh Emglev Varsovia pa oa bet aloubet Tchekoslovakia e 1968 gant and Unaniezh Soviedel.\nE 1967, goude ugent vloaz bennaket o stourm a-enep d'ar relijionoù e c'hellas Enver Hoxha disklêriañ ez-ofisiel e oa deuet Albania da vezañ ar vro didoue kentañ er bed. Levezonet gant an Dispac'h Sevenadurel e Sina, e krogas da dapout lec'hioù relijiel a-bep seurt evit o adimplijout e servij an holl, da skouer meur a iliz hag a voskeenn a voe adimplijet da sinema pe da labouradeg.\nPa varvas Mao 1976 e didroc'has Enver Hoxha al liammoù etre Sina hag Albania o lâret ne oa ket sokialour ken ar vro-se. Goude an dizemglev-se ne vane nemet Albania evel stad a soutene c'hoazh en un doare ofisiel tezennoù ar varksouriezh-leninouriezh rik.\nAet koshig a-walc'h ez eas Hoxha war e leve mui-pe-vui en ul leuskel Ramiz Alia e karg eus ar vro.\nGoude marv Hoxha d'an 11 a viz Ebrel 1985 e krogas gouarnamant Albania da leuskel tamm-ha-tamm diazezennoù ar varksouriezh-leninouriezh ha lakaet e oa fin d'ar sistem unstrolladel e 1990.\nEnver Hoxha tungjatjeta Lec'hienn diwar-benn Enver Hoxha\nOberennoù Enver Hoxha\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Enver_Hoxha&oldid=1925171 »\nKemm diwezhañ d'an 2 Gen 2022 da 15:55


Degemer al lec’hienn > Ar strolladoù > Strollad Kallag\nresponsable Marie-Hélène Morvan\n22160 – Kallag\nPgz : 02 96 45 59 95\nStrollad Kallag, ur strollad savet er bloavezh 1993. Klask a ra delc’hen bev brezhoneg Kreiz-Breizh ha diskouez pegen pinvidik ha saourus eo ar yezh pobl-se.\nEn tu all da se e fell d’ar strollad krouiñ ha brudañ e Breizh a-bezh, ha pelloc’h memes, arvestoù stag ouzh ar vuhez a-vremañ, pe e vefent pezhioù troet pe nevez-skrivet evitañ.\n7 a viz Du\nAbadenn margodennoù Ur gontadenn hengounel breton eo Luduennig. Kontañ a ra penaos e teuas ur c’hoadour deus Kreiz-Breizh da vezañ roue Frañs. Savet eo bet an abadenn a-ratozh evit ar vugale deus ar skol-vamm betek ar CM2. Un abadenn gaer an hini eo, gant gouleier, sonerezh ha kanaouennoù. Lakaet e vez an arvesterien da gemer perzh…\n30 a viz Here 2018\nSonedennoù troet gant ar strollad hag a vo c’hoariet e saozneg, galleg ha brezhoneg.\nAvanturioù Mab Emon\nUr pezh-c’hoari c’hoariet meur a wech gant strollad Kallag ha c’hoariet en dro evit brasañ plijadur ar publik.\n1añ a viz Gwengolo 2017\nKomedienn mil luiet diwar The comedy of errors gant Shakespeare. Ar pezh-c’hoari-mañ eo an hini berrañ gant Shakespeare. Doare farsadenn.\nMazheas ar c’higer\n23 a viz Mezheven 2008\n1429. C’hoant en deus Mazheas, ha heñv kiger, da vont da chevalier, ar pezh n’eo ket aezet pa n’eo ket gwall nec’het an dud all gant se… Un istor marc’heien deus ar Grennamzer eo, met n’it ket da soñjal evit afer-se e vo diskouezet ur gentel istor deoc’h : marc’heien dirollet doare BD pe Monty Python int, disheñvel-tre neuze diouzh ar re a vez studiet er skolioù. Troet eo bet ar pezh-mañ gant…\nE-barzh an Toull-Noz\n19 a viz Meurzh 2008\nUr plac’h yaouank kozh hag ur paotr digavandad o-hunan e-barzh un toull-noz… Diviz diboell ha leun a fent (fent glas a-wechoù).\nKemper Kontadenn Luduennig Sal an Dachenn Wenn\nLarruen Kontadenn Luduennig Skol\n2006 - 2019 C’hoariva


Preder & Ober\nUn danvez enkaskerez a fell dezhi kompren gwelloc’h treuzkas ar brezhoneg er familhoù hiziv an deiz : peseurt dibaboù yezh ha peseurt strategiezhioù ‘vez gant ar gerent vrezhonek ? Sed aze danvez preder, testenioù, disoc’hoù enklask tro-dro d’an tem-se…\nTestenioù Treuzkas er familh\nTestenioù Cheñch yezh\nTudi, Armel ha Camille : kenderc’hel gant ar vignoniezh goude al lise\nGanet e 1992 e Landerne, desket brezhoneg gantañ er skol adalek ar skol-vamm. Abaoe 1013 emañ o labourat e brezhoneg evel buhezour / kazetenner en ur radio divyezhek. E 2014 en doa cheñchet yezh daremprediñ gant Camille hag Armel, daou vignon bet er skol gantañ betek an Termen.\nBet eo Tudi e klasoù divyezhek publik e Landerne betek an Termen. Eus Bro Pourled e oa e vamm, brezhonegerez a vihanik. Lâret a rae un nebeud gerioù brezhoneg dezhañ met pas kalz. Ne oa ket ar memes brezhoneg evel an hini veze desket d’he mab er skol. Ne oa ket brezhoneger an tad hag ar galleg a oa yezh ar familh. Daou vignon bras a oa er skol gant Tudi : Camille hag Armel, desavet an daou e brezhoneg, unan gant e vamm, egile gant e dad. Met Tudi n’en deus ket soñj bezañ c’hoariet gant e vignoned e brezhoneg maez eus ar skol.\nUr yezh din\n« Soñj ‘meus bezañ bet skoet gant ar staj DABU e 2010. Un 30 den yaouank e oamp, brezhoneg gant an holl, ha souezhet-tre e oan bet o welet e oa kement a vrezhonegerien yaouank. Goude ar bak e oan en em gavet e IUT kazetenniñ Lannuon ha, dre mignoned eus an DABU, e ouien e oa ur brezhoneger all ganin, Tangi, o tont eus Diwan. Ha diouzhtu, p’hon eus toullet kaoz asambles en distro-skol, e oa e brezhoneg. Ur plac’h all, Anaig, bet e klasoù divyezhek prevez, oa deuet da gaozeal ganeomp e brezhoneg ivez. Tangi, Anaig ha me, hag un ouzhpenn ha ne oa ket brezhoneger, hon eus feurmet ul lojeiz asambles ar bloaz war-lerc’h. Brezhoneg oa bepred etre Tangi ha me, ha hanter hanter gant Anaig. Bet on oc’h ober un trede bloavezh skol kazetennerezh e Tours, pellaet diouzh ar brezhoneg, met santet ‘meus kreñv e oa un dra pouezus evidon. Goude ma studioù ‘meus kroget da labourat e brezhoneg evit France Bleu Breizh-Izel. Aze ‘meus graet anaoudegezh gant ur bern brezhonegerien, ha kroget da gaout ur rouedad ledan… »\n« E Normandie e oa Camille o studiañ. Ne wele ket e vamm alies hag ar santimant ‘noa da goll e yezh. Ur wech pa oan bet o welet anezhañ ‘noa goulennet ganin sklaer-tre komz brezhoneg dezhañ. Ha da heul ar goulenn-se oa bet un nozvezh riboul etrezomp, e Normandi, e brezhoneg penn-da-benn. Drol ‘moa kavet goulenn Camille er penn-kentañ, ne oamp ket boaz. Lakaet on bet diaes gant se, nec’het un tamm, kar digempouez e oa hon live brezhoneg. Izeloc’h e oa e live dezhañ dre ziouer a bleustr. N’on ket chalet gant se ken hiziv kar gwelet a ran e c’hellomp kontañ an eil d’egile tout ar pezh a fell deomp kontañ.\nDa heul ar cheñchamant yezh gant Camille ‘meus gwelet Armel en-dro e Landerne ha me an hini eo ‘meus graet ar paz kentañ o vont e brezhoneg gantañ, ha kendalc’het hon eus giz-se goude-se. N’eo ket bet souezhet Armel gant kement-se.\nAr cheñchamant-se en deus degaset reoù all. Ar fed emaon o labourat e brezhoneg ‘neus cheñchet sell an dud en-dro din ouzh ar brezhoneg. Ur vignonez all eus ar skol divyezhek he deus goulennet ganin ‘vefe brezhoneg etrezomp. Cheñchet ‘meus yez\nUr yezh dinh gant ma breur bihan. Gant ma mamm ivez eo cheñchet an traoù. N’aen ket e brezhoneg ganti gant an aon chom hep kompren he brezhoneg deus Bro Pourled. Strivoù he deus graet eus he zu o selaou ac’hanon er radio bemdez evit kompren ma brezhoneg din-me tamm-ha-tamm. Soñj ‘meus eus ur pred familh fromus e Laolann : ouzh taol, etre ma mamm ha me, nemet brezhoneg. Bremañ ‘vez kentoc’h galleg c’hoazh met gant ar brezhoneg e reomp an aliesañ posubl. »\nPeseurt talvoudegezh d’ar cheñchamantoù yezh ?\n« Cheñch yezh gant Camille hag Armel ‘oa un doare evidomp da zisklêriañ hor boa c’hoant da genderc’hel da gaout darempredoù mignoniezh, daoust ma oamp o chom pell an eil re diouzh ar re all. E Lyon emañ ma breur bihan o chom, komz brezhoneg etrezomp zo bet un doare da dostaat an eil ouzh egile, da grouiñ ul liamm kreñv etrezomp.\nAr fed komz brezhoneg gant ma mamm ‘neus degaset lorc’h din ha dezhi ivez, ha d’am zad-kozh ivez. Cheñchet o deus sell war o yezh. Hiziv ‘meus ar santimant emañ an dud a zo en-dro din o tostaat muioc’h mui ouzh ar brezhoneg peogwir e welont e labouran e brezhoneg ha peogwir e klevont ac’hanon o kaozeal\nUr yezh dinbrezhoneg er gêr, er festoù… Se ‘neus lakaet lod eus ma mignoned da brederiañ war ar yezh. Unan ‘neus desket brezhoneg gant ur stummadur 9 miz memes ha lod all a zo gant ar soñj lakaat o anv ivez. »\nWar-zu peseurt brezhoneg mont bremañ ?\n« Hiziv on chalet un tamm. Plijout a rafe din komz brezhoneg Bro Pourled met aon ‘meus pas komz brav a-walc’h. Se a chal ‘hanon. Ur glac’har eo evidon zoken. Ur stummadur vo heuliet ganin gant Stefan Moal ha goulennet en deus ganin dibab ur brezhoneg lec’hiet. N’ouzon ket peseurt dibab ober… »\nTesteni dastumet e miz Gouere 2018\nLibrement inspiré du thème Prologue: HTML5 UP


Heinz Guderian - Wikipedia\nHeinz Wilhelm Guderian, ganet d'ar 17 a viz Even 1888 e Kulm (d'ar mare-se en Impalaeriezh alaman, hiziv e Polonia) hag aet da anaon d'ar 14 a viz Mae 1954 e Schwangau e Bavaria, a oa ur jeneral (Generaloberst) eus ar Wehrmacht e-pad an Eil Brezel-bed.\nHeinz Guderian, Gouhere 1941\n« Heinz ar bliv » (Schneller Heinz)\n17 a viz Even 1888\nAet da anaon\n14 a viz Mae 1954 (65 bloaz)\ne Schwangau e Bavaria\nKulm (d'ar mare-se en Impalaeriezh alaman), hiziv e Polonia\nBrezeliadenn Polonia (1añ a viz Gwengolo 1939- 6 a viz Here 1939)\nEmgann Bro-C'hall (10 a viz Mae-22 a viz Even 1940\nOberiadur brezel Barbarossa (22 a viz Even 1941-C'hwevrer 1942)\nLesanvet « Heinz ar bliv » (Schneller Heinz), bet e oa bet unan eus krouerien an arm hobregonet alaman. Implijet en doa an doazhadur brezel prim (Blitzkrieg), oc'h ober gant ar c'hirri arsailh e-leizh, e-pad Kampagn ar Frañs (1940) ha kampagn an URSS (1941).\nHeinz Guderian a zo ur gwastadour a-fed an doazhadurioù brezel e-liamm gant implij ar c'hirri hobregonet el lu da c'hortoz, dre spiañ aketus ar pezh a veze graet el luioù all.\nLakaet en deus war-raok implij ar radioù etre izili bourzhiadoù an tankoù, ijinet en doa bet ivez strategiezhoù-stok hag a raio berzh bras e-pad ar brezel.\nEr bloavezh 1940 emañ e-penn ar panzers hag a freuzo linennoù difenn Sedan e bro C'hall 'pezh a zegaso kodaonidigezh ar Frañs. E 1941 emañ e-penn tagadenn Moskou met daleet e voe dre urzhioù Hitler, freuz ha reuz a savo etre an daou zen. Goude ma voe trec'het an Alamanted en emgann Moskou e voe kaset Guderian etrezek al lu da c'hortoz. Troc'het e oa e savidigezh da vat.\nGoude ma voe trec'het an Alamanted e Stalingrad, Hitler a fizias ur gefridi nevez ennañ, hini adsevel an nerzhioù panzers (?) drastet. Siwazh dezhañ chikan a vezo diabouez gant e-leizh a jeneraled all a felle dezho kemer e bost ha da welet anezhañ pellaet diouto. Etre 1945-48, Guderian a oa bet bac'het en toullioù-bac'h amerikan, dieubet e voe hep bezañ kondaonet. Evel un toullad soudarded Hitler e voe dieubet hep karg bete-gouzout e c'hoarvezfe un dagadenn digant ar gomunisted (evel Reinhard Gehlen, pe c'hoazh Heinz Felfe). Karget e voe, a-benn neuze, da adsevel nerzhioù lu Alamagn ar C'hornôg, ar Bundeswehr.\nGouhere 1944-Meurzh 1945Aozañ\nGuderian a ra war-dro an obererezhioù brezel war Talbenn ar Reter adalek miz Gouhere 1944. E lec'h pennañ a zo e Zossen, er Brandebourg.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Heinz_Guderian&oldid=1904427 »\nKemm diwezhañ d'an 7 Mez 2021 da 10:36\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 7 Mez 2021, da 10:36.