LEVR KENTAÑ MOIZEZ, ANVET\n1 Er penn-kentañ e krouas Doue an neñvoù hag an douar.\n2 An douar a oa deuet dizoare ha goullo, an deñvalijenn a oa war-c'horre an donder, ha Spered Doue a fiñve dreist an doureier.\n3 Doue a lavaras: Ra vo ar sklêrijenn. Hag ar sklêrijenn a voe.\n4 Doue a welas e oa mat ar sklêrijenn, ha Doue a zispartias ar sklêrijenn diouzh an deñvalijenn.\n5 Doue a anvas ar sklêrijenn deiz, hag an deñvalijenn noz. Hag un abardaez, hag ur beure, a voe an deiz kentañ.\n6 Doue a lavaras: Ra vo un astennidigezh etre an doureier, ma tispartio an doureier diouzh an doureier.\n7 Doue a reas an astennidigezh hag a zispartias an doureier a zo dindan an astennidigezh diouzh ar re a zo dreist an astennidigezh. Hag evel-se e voe.\n8 Doue a anvas an astennidigezh neñvoù. Hag un abardaez, hag ur beure, a voe an eil deiz.\n9 Doue a lavaras: Ra en em zastumo an doureier a zo dindan an neñvoù en ul lec'h hepken, ma en em ziskouezo ar sec'h. Hag evel-se e voe.\n10 Doue a anvas ar sec'h douar, ha dastumadeg an doureier morioù. Doue a welas e oa mat kement-se.\n11 Doue a lavaras: Ra broduo an douar glasvez, geot o tougen had, gwez-frouezh o tougen o frouezh hervez o rumm hag o devo o had enno o-unan war an douar. Hag evel-se e voe.\n12 An douar a broduas glasvez, geot o tougen o had hervez o rumm, gwez o tougen frouezh hag o doa o had enno o-unan hervez o rumm. Doue a welas e oa mat kement-se.\n13 Hag un abardaez, hag ur beure, a voe an trede deiz.\n14 Doue a lavaras: Ra vo goulaouennoù en astennidigezh an neñvoù evit dispartiañ an deiz diouzh an noz; ra vint sinoù evit an amzerioù, evit an deizioù hag evit ar bloavezhioù;\n15 ra vint goulaouennoù en astennidigezh an neñvoù evit sklêrijennañ an douar. Hag evel-se e voe.\n16 Doue a reas an div c'houlaouenn vras: ar c'houlaouenn vrasañ evit ren war an deiz, hag ar c'houlaouenn vihanañ evit ren war an noz. Ober a reas ivez ar stered.\n17 Doue a lakaas anezho en astennidigezh an neñvoù evit sklêrijennañ an douar,\n18 evit ren war an deiz ha war an noz, hag evit dispartiañ ar sklêrijenn diouzh an deñvalijenn. Doue a welas e oa mat kement-se.\n19 Hag un abardaez, hag ur beure, a voe ar pevare deiz.\n20 Doue a lavaras: Ra broduo an doureier boudoù bev a-fonn, ha ra nijo laboused a-us d'an douar war-zu astennidigezh an neñvoù.\n21 Doue a grouas ar pesked bras hag an holl voudoù bev a fiñv a broduas an doureier gant fonnder hervez o rumm, ha pep labous askellek hervez e rumm. Doue a welas e oa mat kement-se.\n22 Doue o bennigas, o lavarout: Bezit frouezhus, kreskit ha leugnit doureier ar morioù, ha ra gresko al laboused war an douar.\n23 Hag un abardaez, hag ur beure, a voe ar pempvet deiz.\n24 Doue a lavaras: Ra broduo an douar boudoù bev hervez o rumm, chatal, stlejviled hag anevaled douarek hervez o rumm. Hag evel-se e voe.\n25 Doue a reas anevaled an douar hervez o rumm, ar chatal hervez e rumm hag holl stlejviled an douar hervez o rumm. Doue a welas e oa mat kement-se.\n26 Doue a lavaras: Greomp an den en hor skeudenn, hervez hon heñveledigezh, ha ra reno war besked ar mor, war laboused an neñvoù, war ar chatal, war an douar holl, ha war an holl stlejviled a ruz war an douar.\n27 Doue a grouas an den en e skeudenn, e grouiñ a reas e skeudenn Doue; krouiñ a reas ur gwaz hag ur vaouez.\n28 Doue o bennigas ha Doue a lavaras: Bezit frouezhus, kreskit, leugnit an douar ha mestrognit anezhañ, renit war besked ar mor, war laboused an neñvoù ha war gement aneval a fiñv war an douar.\n29 Ha Doue a lavaras: Setu, roet em eus deoc'h pep geotenn o tougen had a zo war-c'horre an douar holl, ha pep gwezenn he deus enni frouezh gwezenn o tougen had: kement-se a vo ho poued.\n30 Da holl loened an douar, da holl laboused an neñvoù, da gement a fiñv war an douar hag en deus ennañ un ene bev, em eus roet pep geotenn c'hlas evit boued. Hag evel-se e voe.\n31 Doue a welas kement en doa graet ha setu, e oa mat-meurbet. Hag un abardaez, hag ur beure, a voe ar c'hwec'hvet deiz.\n1 Evel-se e voe echuet an neñvoù hag an douar, hag o holl arme.\n2 Er seizhvet deiz, Doue en doa echuet e holl oberenn en doa graet, hag e tiskuizhas er seizhvet deiz eus e holl oberenn en doa graet.\n3 Doue a vennigas ar seizhvet deiz hag en santelaas, abalamour ma tiskuizhas ennañ eus e holl labour en doa krouet ha graet Doue.\n4 Setu ginivelezhioù an neñvoù hag an douar pa voent krouet, en deiz ma reas an AOTROU Doue an douar hag an neñvoù.\n5 Plantenn ebet eus ar parkeier ne oa c'hoazh war an douar ha geotenn ebet eus ar parkeier ne ziwane c'hoazh, rak an AOTROU Doue n'en doa ket lakaet ar glav da gouezhañ war an douar ha ne oa den ebet da labourat an douar,\n6 met ur vrumenn a savas eus an douar hag a zouraas holl c'horre an douar.\n7 Neuze an AOTROU Doue a stummas an den eus poultrenn an douar hag a c'hwezhas en e zivfron ur c'hwezhadenn a vuhez. Hag an den a zeuas da vezañ un ene bev.\n8 Neuze an AOTROU Doue a blantas ul liorzh en Eden, diouzh kostez ar sav-heol, hag e lakaas enni an den en doa graet.\n9 An AOTROU Doue a lakaas da ziwanañ eus an douar pep seurt gwez dudius d'ar gweled ha mat da zebriñ, hag ar wezenn a vuhez e-kreiz al liorzh, ha gwezenn anaoudegezh ar mad hag an droug.\n10 Ur stêr a zeue er-maez eus Eden da zourañ al liorzh, hag ac'hane en em lodenne hag e rae peder brec'h.\n11 Anv ar gentañ stêr eo Pishon; hounnezh eo an hini a ra tro holl vro Havila, e-lec'h ma ez eus aour.\n12 Aour ar vro-se a zo mat, eno e vez kavet ar bdeliom hag ar maen-oniks.\n13 Anv an eil stêr eo Gihon; hounnezh eo an hini a ra tro holl vro Gush.\n14 Anv an deirvet stêr eo Hiddekel; hounnezh eo an hini a red e sav-heol Asiria. Ar bedervet stêr eo an Eufratez.\n15 An AOTROU Doue a gemeras an den hag a lakaas anezhañ e liorzh Eden d'he labourat ha d'he diwall.\n16 An AOTROU Doue a roas d'an den ar gourc'hemenn-mañ, o lavarout: Eus holl wez al liorzh e c'helli debriñ gant frankiz,\n17 met, eus gwezenn anaoudegezh ar mad hag an droug ne c'helli ket debriñ diouti, rak an deiz ma tebri diouti e varvi a-dra-sur.\n18 An AOTROU Doue a lavaras: N'eo ket mat e vefe an den e-unan, ober a rin dezhañ ur skoazell heñvel outañ.\n19 An AOTROU Doue a reas eus an douar holl anevaled ar parkeier hag holl laboused an neñvoù, hag e lakaas anezho da zont etrezek Adam evit gwelout penaos ec'h anvje anezho ha ma vije anv pep boud bev an anv a roje Adam dezhañ.\n20 Adam a roas anvioù d'an holl chatal, da laboused an neñvoù ha da holl anevaled ar parkeier; met evit an den, ne gavas skoazell ebet heñvel outañ.\n21 Neuze an AOTROU Doue a lakaas ur morgousk bras war Adam, hag e kouskas. Kemer a reas unan eus e gostezennoù hag e stardas ar c'hig en he lec'h.\n22 An AOTROU Doue a reas ur vaouez digant ar gostezenn en doa kemeret eus Adam, hag he degasas da gavout Adam.\n23 Adam a lavaras: Houmañ a zo bremañ askorn eus va eskern ha kig eus va c'hig! Houmañ a vo anvet denez rak kemeret eo bet eus an den.\n24 Setu perak an den a guitaio e dad hag e vamm hag en em stago ouzh e wreg, hag e vint ur c'hig hepken.\n25 Int a oa o-daou en noazh, an den hag e wreg, ha n'o doa ket mezh.\nKouezhadenn an den\n1 An naer a oa an ijinusañ eus holl anevaled ar parkeier en doa graet an AOTROU Doue. Lavarout a reas d'ar wreg: Petra! Ha lavaret en deus Doue: C'hwi ne zebrot ket eus pep gwezenn a zo el liorzh?\n2 Ar wreg a lavaras d'an naer: Ni a c'hell debriñ frouezh eus gwez al liorzh.\n3 Met diwar-benn frouezh ar wezenn a zo e-kreiz al liorzh, Doue en deus lavaret: Ne zebrot ket diouto ha ne stokot ket outo, gant aon na varvfec'h.\n4 Neuze an naer a lavaras d'ar wreg: Ne varvot ket, tamm ebet,\n5 met Doue a oar penaos e deiz ma tebrot diouto, ho taoulagad a zigoro hag e viot evel doueed, oc'h anavezout ar mad hag an droug.\n6 Pa welas ar wreg e oa ar frouezh mat da zebriñ ha plijus d'an daoulagad, ha ma oa prizius evit digeriñ ar skiant, e kemeras eus he frouezh hag e tebras diouto. Reiñ a reas ivez diouto d'he fried a oa ganti, hag hemañ a zebras diouto.\n7 O daoulagad a voe digoret hag ec'h anavezjont e oant en noazh. Neuze e wrijont asambles delioù fiez hag en em rejont gourizoù.\n8 Klevout a rejont trouz an AOTROU Doue a gerzhe el liorzh en aezhenn an abardaez. Adam hag e wreg en em guzhas a-zirak dremm an AOTROU Doue, e-touez gwez al liorzh.\n9 An AOTROU Doue a c'halvas Adam hag a lavaras: Pelec'h emaout?\n10 Eñ a respontas: Klevet em eus da vouezh el liorzh hag em eus bet aon, dre ma'z on en noazh, hag ez on en em guzhet\n11 An AOTROU Doue a lavaras: Piv en deus lavaret dit e oas en noazh? Ha debret ec'h eus diouzh ar wezenn em boa urzhiet dit na zebrjes ket?\n12 Adam a respontas: Ar wreg ac'h eus roet evit bezañ ganin eo he deus roet din eus ar wezenn, hag em eus debret diouti.\n13 An AOTROU Doue a lavaras d'ar wreg: Perak ec'h eus graet kement-se? Ar wreg a respontas: An naer he deus touellet ac'hanon ha debret em eus diouti.\n14 An AOTROU Doue a lavaras d'an naer: Pa ec'h eus graet kement-se, milliget e vi e-touez an holl chatal hag e-touez holl anevaled ar parkeier, kerzhout a ri war da gof hag e tebri ar boultrenn holl zeizioù da vuhez.\n15 Hag e lakain enebiezh etre te hag ar wreg, etre da lignez hag he lignez: houmañ a friko dit da benn, ha te he flemmo en he seul.\n16 Lavarout a reas d'ar wreg: Kreskiñ a rin kalz da boan ha da vrazezded, genel a ri bugale gant poan, da c'hoantoù a zroio etrezek da ozhac'h hag eñ a reno warnout.\n17 Lavarout a reas da Adam: Pa ec'h eus sentet ouzh mouezh da wreg ha pa ec'h eus debret eus ar wezenn em boa roet dit an urzh-mañ diwar he fenn: Ne zebri ket diouti! e vo an douar milliget abalamour dit. Debriñ a ri e frouezh gant poan e-pad holl zeizioù da vuhez,\n18 hag e produo dit spern hag askol, hag e tebri geot ar parkeier.\n19 Debriñ a ri bara dre c'hwezenn da zremm betek ma tistroi en douar ma'z out bet kemeret anezhañ, rak poultr out hag e tistroi er poultr.\n20 Adam a anvas e wreg Eva (= buhez), o vezañ ma'z eo bet mamm an holl re vev.\n21 An AOTROU Doue a reas da Adam ha d'e wreg saeoù kroc'hen hag o gwiskas ganto.\n22 An AOTROU Doue a lavaras: Setu an den a zo deuet evel unan ac'hanomp evit anaoudegezh ar mad hag an droug. Ha bremañ eveshaomp na astennfe e zorn, na gemerfe eus ar wezenn a vuhez, na zebrfe diouti ha na vevfe da viken.\n23 An AOTROU Doue a gasas anezhañ er-maez eus liorzh Eden, da labourat an douar a oa bet tennet dioutañ.\n24 Kas eta a reas an den kuit, hag e lakaas e sav-heol liorzh Eden ar cherubined, gantañ ur c'hleze flammus o treiñ a bep tu, evit diwall hent ar wezenn a vuhez.\nKain hag Abel\n1 Adam a anavezas Eva e wreg. Houmañ a zeuas brazez hag a c'hanas Kain, hag e lavaras: Un den am eus bet gant sikour an AOTROU.\n2 Genel a reas c'hoazh e vreur Abel. Abel a voe mesaer ha Kain a voe labourer.\n3 A-benn un nebeud amzer, Kain a ginnigas frouezh eus an douar e prof d'an AOTROU,\n4 hag Abel a ginnigas ivez eus ar re gentañ-ganet eus e dropell hag eus o lard. An AOTROU en doe evezh ouzh Abel hag ouzh e brof,\n5 met ne reas van ebet eus Kain nag eus e brof. Kain a voe gwall fuloret, hag e zremm a voe goeñvet.\n6 Hag an AOTROU a lavaras da Gain: Perak out fuloret, perak eo da zremm goeñvet?\n7 Ma rez mat, ha ne adsavi ket? Met ma ne rez ket mat, ar pec'hed a zo gourvezet ouzh an nor, hag e c'hoant a zo troet war-zu ennout. Ret eo dit ren warnañ.\n8 Ha Kain a gomzas da Abel e vreur. Evel ma oant er parkeier, Kain en em savas a-enep Abel e vreur hag en lazhas.\n9 An AOTROU a lavaras da Gain: Pelec'h emañ Abel da vreur? Hemañ a respontas: N'ouzon ket, ha bez' on-me diwaller va breur?\n10 Hag e lavaras: Petra ac'h eus graet? Mouezh gwad da vreur a gri eus an douar betek ennon.\n11 Bremañ e vi milliget gant an douar en deus digoret e c'henou evit degemer eus da zorn gwad da vreur.\n12 Pa labouri an douar, ne roio ken dit e frouezh. Ur c'hantreer hag un tec'her e vi war an douar.\n13 Kain a lavaras d'an AOTROU: Va foan a zo re vras evit bezañ douget.\n14 Setu, ec'h eus va argaset hiziv eus an douar-mañ hag e vin kuzhet pell diouzh da zremm. Bez' e vin ur c'hantreer hag un tec'her war an douar, hag en em gavo penaos piv bennak am c'havo am lazho.\n15 An AOTROU a lavaras: Mar lazh unan bennak Kain, Kain a vo veñjet seizh gwech. Hag an AOTROU a lakaas ur merk war Gain abalamour ma kavje piv bennak anezhañ n'en lazhje ket.\n16 Neuze Kain a yeas kuit a-zirak an AOTROU hag a chomas e bro Nod, e sav-heol Eden.\n17 Kain a anavezas e wreg. Houmañ a goñsevas hag a c'hanas Enok. Hag e savas ur gêr a anvas Enok, eus anv e vab.\n18 Enok a voe tad da Irad, Irad a voe tad da Vehujael, Mehujael a voe tad da Vetushael, Metushael a voe tad da Lemek.\n19 Lemek a gemeras div wreg: anv unan a oa Ada, anv eben Zilha.\n20 Ada a c'hanas Jabal. Tad e voe d'ar re a zo o chom en teltennoù hag e-kichen an tropelloù.\n21 Anv e vreur a oa Jubal. Tad e voe d'ar re holl a c'hoari eus an delenn hag an ograoù.\n22 Zilha ivez a c'hanas Tubalkain, an hini a vorzholie pep seurt binvioù lemm a arem hag a houarn. C'hoar Tubalkain a voe Naama.\n23 Lemek a lavaras d'e wragez: Ada ha Zilha, selaouit va mouezh gwragez Lemek, roit skouarn da'm c'homz: Ya, lazhet em eus un den evit va gloazadenn hag un den yaouank evit va bronduenn.\n24 Rak mard eo veñjet Kain seizh gwech, Lemek a vo seitek gwech ha tri-ugent.\n25 Adam a anavezas c'hoazh e wreg. Houmañ a c'hanas ur mab hag a anvas anezhañ Sed, rak Doue, emezi, en deus roet din ur mab all e-lec'h Abel a zo bet lazhet gant Kain.\n26 Sed a voe tad ivez d'ur mab hag a anvas anezhañ Enosh. Neuze eo en em lakaed da c'hervel anv an AOTROU.\n1 Setu amañ levr lignez Adam. E deiz ma krouas Doue an den, ober a reas anezhañ en heñveledigezh Doue.\n2 Krouiñ a reas anezho den ha denez, bennigañ a reas anezho hag e roas dezho an anv a Adam e deiz ma voent krouet.\n3 Adam a vevas kant ha tregont vloaz hag a voe tad da ur mab en e heñveledigezh, hervez e skeudenn, hag e roas dezhañ an anv a Sed.\n4 Deizioù Adam, goude ganedigezh Sed, a voe eizh kant vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n5 An holl amzer ma vevas Adam a voe eta nav c'hant ha tregont vloaz, neuze e varvas.\n6 Sed a vevas kant pemp bloaz hag a voe tad da Enosh.\n7 Sed, goude ma voe bet tad da Enosh, a vevas eizh kant seizh vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n8 An holl amzer ma vevas Sed a voe eta nav c'hant daouzek vloaz, neuze e varvas.\n9 Enosh a vevas dek vloaz ha pevar-ugent hag a voe tad da Genan.\n10 Enosh, goude ma voe bet tad da Genan, a vevas eizh kant pemzek vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n11 An holl amzer ma vevas Enosh a voe eta nav c'hant pemp bloaz, neuze e varvas.\n12 Kenan a vevas dek vloaz ha tri-ugent hag a voe tad da Vahalaleel.\n13 Kenan, goude ma voe bet tad da Vahalaleel, a vevas eizh kant ha daou-ugent vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n14 An holl amzer ma vevas Kenan a voe eta nav c'hant dek vloaz, neuze e varvas.\n15 Mahalaleel a vevas pemp bloaz ha tri-ugent hag a voe tad da Jered.\n16 Mahalaleel, goude ma voe bet tad da Jered, a vevas eizh kant ha tregont vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n17 An holl amzer ma vevas Mahalaleel a voe eta eizh kant pemzek vloaz ha pevar-ugent, neuze e varvas.\n18 Jered a vevas kant daou vloaz ha tri-ugent hag a voe tad da Enok.\n19 Jered, goude ma voe bet tad da Enok, a vevas eizh kant vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n20 An holl amzer ma vevas Jered a voe eta nav c'hant daou vloaz ha tri-ugent, neuze e varvas.\n21 Enok a vevas pemp bloaz ha tri-ugent hag a voe tad da Vetushela.\n22 Enok a gerzhas gant Doue e-pad tri c'hant vloaz goude ma voe bet tad da Vetushela, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n23 An holl amzer ma vevas Enok a voe eta tri c'hant pemp bloaz ha tri-ugent.\n24 Enok a gerzhas eta gant Doue, ha ne voe gwelet mui rak Doue a gemeras anezhañ.\n25 Metushela a vevas kant seizh vloaz ha pevar-ugent hag a voe tad da Lemek.\n26 Metushela, goude ma voe bet tad da Lemek, a vevas seizh kant daou vloaz ha pevar-ugent, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n27 An holl amzer ma vevas Metushela a voe eta nav c'hant nav bloaz ha tri-ugent, neuze e varvas.\n28 Lemek a vevas kant daou vloaz ha pevar-ugent hag a voe tad da ur mab.\n29 Envel a reas anezhañ Noe, en ur lavarout: Hemañ hon dic'hlac'haro eus hol labour hag eus ar boan a ro d'hon daouarn an douar en deus milliget an AOTROU.\n30 Lemek, goude ma voe bet tad da Noe, a vevas pemp kant pemzek vloaz ha pevar-ugent, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n31 An holl amzer ma vevas Lemek a voe eta seizh kant seitek vloaz ha tri-ugent, neuze e varvas.\n32 Noe a vevas pemp kant vloaz hag a voe tad da Sem, da Cham ha da Jafed.\n1 Pa voe deuet an dud da greskiñ war-c'horre an douar, ha ma voe ganet merc'hed dezho,\n2 mibien Doue, o welout penaos e oa koant merc'hed an dud, a gemeras gwragez a-douez ar re holl a blije dezho.\n3 An AOTROU a lavaras: Va Spered ne stourmo ket da viken gant an den rak n'eo nemet kig; e zeizioù a vo kant ugent vloaz.\n4 Ramzed a oa war an douar en amzer-se, hag ivez diwezhatoc'h, goude ma voe aet mibien Doue etrezek merc'hed an dud hag o doe roet dezho bugale. Ar re-se eo harozed brudet an amzer gozh.\n5 An AOTROU a welas penaos drougiezh an den a oa bras war an douar ha penaos kement tra ijinet gant soñjoù e galon ne oa nemet fall e pep amzer.\n6 An AOTROU en doe keuz da vezañ graet an den war an douar, hag e voe glac'haret a gement-se en e galon.\n7 An AOTROU a lavaras: Lemel a rin diwar-c'horre an douar an den am eus krouet, adalek an den betek ar chatal, betek ar stlejviled ha betek laboused an neñvoù, rak keuz am eus da vezañ graet anezho.\n8 Met Noe a gavas trugarez dirak daoulagad an AOTROU.\n9 Setu amañ lignez Noe: Noe a voe un den reizh hag eeun en e amzer, Noe a gerzhas gant Doue.\n10 Noe a voe tad da dri mab: Sem, Cham ha Jafed.\n11 An douar a oa saotret dirak Doue, an douar a oa leun a fallagriezh.\n12 Doue a sellas ouzh an douar ha setu, e oa saotret, rak pep kig en doa saotret e hent war an douar.\n13 Doue a lavaras da Noe: Diwezh pep kig a zo deuet dirazon, rak an douar a zo leun a fallagriezh drezo. Setu, ez an d'o distrujañ gant an douar.\n14 Gra dit un arc'h gant koad gofer; ober a ri lojelloù enni, hag e lifri anezhi gant peg-du en diabarzh hag en diavaez.\n15 Setu amañ penaos e ri anezhi: Hirder an arc'h a vo tri c'hant ilinad (~ 150 m), he ledander hanter-kant ilinad (~ 25 m), hec'h uhelder tregont ilinad (~ 15 m).\n16 Ober a ri ur prenestr d'an arc'h hag ec'h echui anezhañ dre un ilinad (~ 50 cm) ouzh krec'h. Lakaat a ri dor an arc'h war he c'hostez. Ober a ri anezhi gant un estaj izel, un eilvet hag un trede.\n17 Ha me, setu, a ya da zegas al liñvadenn-veur war an douar, evit distrujañ kement kig en deus c'hwezhadenn a vuhez dindan an neñvoù. Kement a zo war an douar a varvo.\n18 Met diazezañ a rin va emglev ganit. Mont a ri en arc'h, te, da vibien, da wreg ha gwragez da vibien ganit.\n19 Eus kement a vev a-douez pep kig, lakaat a ri da vont en arc'h daou a bep rumm evit o mirout bev ganit: par ha parez e vint.\n20 Laboused hervez o rumm, chatal hervez e rumm, holl stlejviled an douar hervez o rumm, daou eus pep rumm a zeuio davedout evit m'o miri bev.\n21 Te, kemer ganit eus kement boued a vez debret, gra evel-se ur bourvezañs evidout, evit ma servijo kement-se da voued dit kenkoulz ha dezho.\n22 Noe a reas kement-se, pep tra en doa gourc'hemennet Doue dezhañ.\n1 An AOTROU a lavaras da Noe: Kae e-barzh an arc'h gant da holl diegezh, rak da welet em eus reizh dirazon er rummad-mañ.\n2 Kemer a ri ganit eus an holl loened c'hlan seizh koublad a bep rumm, ar par hag e barez, hag eus al loened n'int ket glan, daou, ar par hag e barez.\n3 Kemer a ri ivez eus laboused an neñvoù seizh koublad, par ha parez, evit mirout o gouenn war-c'horre an douar holl.\n4 Rak a-benn seizh deiz, e lakain ar glav da gouezhañ war an douar e-pad daou-ugent devezh ha daou-ugent nozvezh, hag e lamin diwar-c'horre an douar an holl draoù bev am eus graet.\n5 Noe a reas kement en doa gourc'hemennet an AOTROU dezhañ.\n6 Noe a oa oadet a c'hwec'h kant vloaz pa voe al liñvadenn-veur ha ma teuas an doureier war an douar.\n7 Noe a yeas e-barzh an arc'h gant e vibien, e wreg ha gwragez e vibien, abalamour da zoureier al liñvadenn.\n8 Loened c'hlan ha loened n'int ket glan, laboused hag eus kement a ruz war an douar,\n9 daou-ha-daou, par ha parez, a yeas etrezek Noe en arc'h, evel m'en doa gourc'hemennet Doue da Noe.\n10 Hag e c'hoarvezas, a-benn ar seizh devezh, ma voe doureier al liñvadenn war an douar.\n11 Er bloavezh c'hwec'h kant eus buhez Noe, en eilvet miz, er seitekvet deiz eus ar miz, en deiz-se, mammennoù an donder bras a strinkas ha stouvelloù an neñvoù a zigoras.\n12 Ar glav a gouezhas war an douar e-pad daou-ugent devezh ha daou-ugent nozvezh.\n13 En hevelep deiz-mañ, Noe, Sem, Cham ha Jafed, mibien Noe, gwreg Noe ha teir gwreg e vibien ganto, a yeas e-barzh an arc'h,\n14 int, hag an holl loened hervez o rumm, an holl chatal hervez e rumm, an holl stlejviled a ruz war an douar hervez o rumm, an holl laboused hervez o rumm, pep labous bihan, kement en deus divaskell.\n15 Mont a rejont eta etrezek Noe e-barzh an arc'h, daou-ha-daou, eus kement kig en doa c'hwezhadenn a vuhez.\n16 Ar re a zeuas a oa par ha parez, a bep kig, evel m'en doa gourc'hemennet Doue dezhañ. Hag an AOTROU a serras an arc'h warnañ.\n17 Al liñvadenn a voe daou-ugent devezh war an douar. An doureier a greskas, a c'horrojont an arc'h, hag an arc'h a savas a-us d'an douar.\n18 An doureier a vrasaas hag a greskas kalz war an douar, hag an arc'h a neuñvas war-c'horre an doureier.\n19 An doureier a vrasaas meurbet war an douar, an holl venezioù uhel a zo dindan an neñvoù a voe goloet.\n20 An doureier a savas pemzek ilinad (~ 7.5 m) a-us dezho hag ar menezioù a voe goloet.\n21 Pep kig en em fiñve war an douar a varvas, kenkoulz al laboused evel ar chatal, al loened hag an holl stlejviled a ruze war an douar, hag an holl dud.\n22 Kement en doa ur c'hwezhadenn a vuhez en e zivfron ha kement a oa war an douar kalet a varvas.\n23 An holl draoù bev a oa war-c'horre an douar a voe distrujet, adalek an dud betek al loened, betek ar stlejviled ha betek laboused an neñvoù, hag e voent distrujet diwar-c'horre an douar. Ne vanas nemet Noe hag ar pezh a oa gantañ en arc'h.\n24 An doureier a oa bras war an douar e-pad kant hag hanter-kant devezh.\nDiwezh al liñvadenn-veur\n1 Doue a zeuas memor dezhañ eus Noe hag eus an holl loened hag eus an holl chatal a oa gantañ en arc'h. Doue a lakaas da dremen un avel war an douar hag an doureier a sioulaas.\n2 Mammennoù an donder ha stouvelloù an neñvoù en em stankas, hag ar glav a voe dalc'het en neñvoù.\n3 An doureier en em dennas diwar-c'horre an douar, en em denn a rejont, an doureier a vihanaas a-benn kant hag hanter-kant devezh.\n4 D'ar seizhvet miz, d'ar seitekvet devezh eus ar miz, an arc'h a ehanas war Venezioù Ararad.\n5 An doureier a yeas en ur vihanaat betek an dekvet miz. D'an dekvet miz, d'ar c'hentañ eus ar miz, pennoù ar menezioù en em ziskouezas.\n6 A-benn daou-ugent devezh, e c'hoarvezas ma tigoras Noe ar prenestr en doa graet en arc'h.\n7 Leuskel a reas ar vran, a yeas o vont hag o tont betek ma voe disec'het an doureier a-ziwar an douar.\n8 Neuze e laoskas ar goulm digantañ, evit gwelout hag-eñ e oa bihanaet kalz an doureier diwar-c'horre an douar.\n9 Met ar goulm ne gavas ket ul lec'h da lakaat sol he zroad, hag e tistroas d'e gavout en arc'h rak dour a oa war-c'horre an douar. Noe a astennas e zorn, he c'hemeras hag he degasas d'e gavout en arc'h.\n10 Gortoz a reas c'hoazh seizh devezh all, neuze e laoskas a-nevez ar goulm er-maez eus an arc'h.\n11 Ar goulm a zistroas d'e gavout war-dro an abardaez ha setu, e oa ganti un delienn olivezenn fresk en he beg. Noe a gomprenas penaos an doureier o doa gwall vihanaet war an douar.\n12 Gortoz a reas c'hoazh seizh devezh all, neuze e laoskas ar goulm met ne zistroas ken d'e gavout.\n13 Hag e c'hoarvezas er bloaz c'hwec'h kant unan a vuhez Noe, d'ar c'hentañ miz, d'ar c'hentañ deiz eus ar miz, ma oa an doureier disec'het a-ziwar an douar. Noe a lamas golo an arc'h hag a sellas: setu, gorre an douar a oa sec'het.\n14 D'an eilvet miz, d'ar seizhvet warn-ugent eus ar miz, an douar a voe sec'h.\n15 Neuze Doue a gomzas da Noe, o lavarout:\n16 Deus er-maez eus an arc'h, te, da wreg, da vibien ha gwragez da vibien ganit.\n17 Laka da zont er-maez an holl loened a zo ganit, a bep kig, kenkoulz al laboused, evel ar chatal hag an holl stlejviled a ruz war an douar, ha ra builhint war an douar, ra vint frouezhus ha ra greskint war an douar.\n18 Noe a zeuas er-maez gant e vibien, e wreg ha gwragez e vibien.\n19 An holl loened, an holl stlejviled, an holl laboused, kement a ruz war an douar, hervez o rumm, a yeas er-maez eus an arc'h.\n20 Noe a savas un aoter d'an AOTROU. Kemer a reas eus pep loen glan hag eus pep labous glan hag e kinnigas loskaberzhoù war an aoter.\n21 An AOTROU a santas ur c'hwezh vat hag an AOTROU a lavaras en e galon: Ne villigin ken an douar abalamour d'an den rak natur kalon an den a zo fall adalek e yaouankiz, ne skoin ken kement a vev evel em eus graet.\n22 Keit ha ma pado an douar, an haderezh hag an eost, ar yenijenn hag an tommder, an hañv hag ar goañv, an deiz hag an noz n'ehanint ket.\nAr wareg-c'hlav. Mallozh Kanaan\n1 Doue a vennigas Noe hag e vibien, hag e lavaras: Bezit frouezhus, kreskit ha leugnit an douar.\n2 Aon ha spont dirazoc'h o devo holl loened an douar, holl laboused an neñvoù, kement a fiñv war an douar, hag holl besked ar mor. Lakaet e vint holl etre ho taouarn.\n3 Kement a fiñv hag en deus buhez a vo deoc'h evel boued, reiñ a ran kement-se holl evel ar geot glas.\n4 Hogen, ne zebrot ket ur c'hig gant e ene, e wad.\n5 Hag a-dra-sur me a adc'houlenno ho kwad, hini hoc'h eneoù. E c'houlenn a rin digant pep loen. Me a adc'houlenno ene an den eus dorn an den, eus dorn e vreur.\n6 An hini a skuilho gwad an den, dre an den e wad a vo skuilhet, rak Doue en deus graet an den en e skeudenn.\n7 C'hwi eta, bezit frouezhus ha kreskit, fonnit war an douar ha kreskit warnañ.\n8 Doue a gomzas c'hoazh ouzh Noe hag ouzh e vibien gantañ, o lavarout:\n9 Setu, e tiazezan va emglev ganeoc'h ha gant ho lignez war ho lerc'h,\n10 gant an holl voudoù bev a zo ganeoc'h, kenkoulz al laboused evel ar chatal hag holl loened an douar ganeoc'h, ar re holl a zo deuet er-maez eus an arc'h, holl loened an douar.\n11 Diazezañ a ran va emglev ganeoc'h: kig ebet ne vo ken distrujet gant doureier al liñvadenn-veur, ha ne vo liñvadenn ebet da zistrujañ an douar.\n12 Ha Doue a lavaras: Setu arouez an emglev a ziazezan etrezon-me ha c'hwi hag an holl voudoù bev a zo ganeoc'h, evit ar rummadoù da viken:\n13 lakaat a ran va gwareg er c'hoabrennoù, hag e servijo da arouez an emglev etrezon-me hag an douar.\n14 Hag e c'hoarvezo penaos, pa em bo dastumet koabr war an douar ha ma en em ziskouezo va gwareg er c'hoabrennoù,\n15 em bo soñj eus va emglev a zo etrezon-me ha c'hwi ha kement boud bev a bep kig, hag an doureier ne zeuint ken ul liñvadenn evit distrujañ pep kig.\n16 Ar wareg a vo eta er c'hoabrennoù, hag e sellin outañ evit kaout soñj eus an emglev peurbadus etre Doue hag an holl voudoù bev a bep kig a zo war an douar.\n17 Doue a lavaras da Noe: Houmañ eo arouez an emglev a ziazezan etrezon-me ha pep kig a zo war an douar.\n18 Mibien Noe a zeuas er-maez eus an arc'h a voe Sem, Cham ha Jafed. Cham a voe tad da Ganaan.\n19 Ar re-se eo tri mab Noe; drezo eo e voe poblet an douar holl.\n20 Noe en em lakaas da labourat an douar ha da blantañ ur winienn.\n21 Evañ a reas gwin, en em vezvas, hag en em zizoloas e-kreiz e deltenn.\n22 Cham tad Kanaan, o vezañ gwelet noazhder e dad, a zeuas er-maez da gontañ d'e zaou vreur.\n23 Met Sem ha Jafed a gemeras ar vantell, he lakaas o-daou war o divskoaz hag, o vale dre a-dreñv, e c'holojont noazhder o zad. Evel ma oa o dremm distroet, ne weljont ket noazhder o zad.\n24 Pa voe Noe dihunet eus e win, oc'h anavezout ar pezh en doa graet dezhañ e vab yaouankañ,\n25 e lavaras: Ra vo milliget Kanaan! Ra vo servijer servijerien e vreudeur!\n26 Goude e lavaras: Ra vo benniget an AOTROU, Doue Sem, ha ra vo Kanaan o servijer!\n27 Ra vo kresket Jafed gant Doue, ra vo o chom e teltennoù Sem ha ra vo Kanaan o servijer!\n28 Noe a vevas goude al liñvadenn tri c'hant hag hanter-kant vloaz.\n29 An holl amzer ma vevas Noe a voe eta nav c'hant hag hanter-kant vloaz, neuze e varvas.\nDiskennidi mibien Noe\n1 Setu amañ lignez mibien Noe, Sem, Cham ha Jafed. Bet o deus mibien goude al liñvadenn-veur.\n2 Mibien Jafed a voe: Gomer, Magog, Madai, Javan, Tubal, Meshek ha Tiraz.\n3 Mibien Gomer: Ashkenaz, Rifad ha Togarma.\n4 Mibien Javan: Elisha, Tarsiz, Kitim ha Dodanim.\n5 Ganto e voe poblet inizi ar broadoù en o douaroù, pep hini hervez e yezh, hervez o ziegezhioù, en o broadoù.\n6 Mibien Cham a voe: Kush, Mizraim, Pud ha Kanaan.\n7 Mibien Kush: Saba, Havila, Sabta, Raema ha Sabteka. Mibien Raema: Seba ha Dedan.\n8 Kush a voe tad da Nimrod, an hini a grogas da vezañ galloudek war an douar.\n9 Bez' e voe ur chaseour galloudek dirak an AOTROU, setu perak e lavarer: Evel Nimrod, chaseour galloudek dirak an AOTROU.\n10 Deroù e rouantelezh a voe Babel, Erek, Akkad ha Kalne, e Bro Shinear.\n11 Eus ar vro-se ez eas en Asiria hag e savas Ninive, Reobod-Ir, Kalak\n12 ha Rezen etre Ninive ha Kalak; ar gêr vras eo.\n13 Mizraim a voe tad d'al Ludimed, d'an Anamimed, d'al Lehabimed, d'an Naftuhimed,\n14 d'ar Batruzim, d'ar Gasluhim ma teuas diouto ar Filistined, ha d'ar Gaftorim.\n15 Kanaan a voe tad da Sidon e gentañ-ganet, da Hed,\n16 d'ar Jebuziz, d'an Amoreaned, d'ar C'hirgazianed,\n17 d'an Hevianed, d'an Arkianed, d'ar Sinianed,\n18 d'an Arvadianed, d'ar Zemarianed, d'an Hamatianed. Goude, tiegezhioù ar Gananeiz en em skignas.\n19 Harzoù ar Gananeiz a voe adalek Sidon, o tont war-zu Gerar betek Gaza, o tont war-zu Sodom, Gomora, Adma ha Zeboim betek Lesha.\n20 Ar re-se eo mibien Cham, hervez o ziegezhioù, hervez o yezhoù, en o douaroù, en o broadoù.\n21 Sem, breur da Jafed an hini henañ, a voe tad da vibien ivez, da holl vibien Eber.\n22 Mibien Sem a voe: Elam, Ashur, Arpaksad, Lud hag Aram.\n23 Mibien Aram: Uz, Hul, Geter ha Mash.\n24 Arpaksad a voe tad da Shelak, Shelak a voe tad da Eber.\n25 Eber a voe tad da zaou vab: anv unan a oa Peleg rak en e amzer e voe lodennet an douar, hag anv e vreur a oa Joktan.\n26 Joktan a voe tad da Almodad, Shelef, Hazarmaved, Jerak,\n29 Ofir, Havila ha Jobab. Ar re-se holl a voe mibien da Joktan.\n30 O annez a voe adalek Mesha, o tont war-zu Sefar betek menez ar sav-heol.\n31 Ar re-se eo mibien Sem, hervez o ziegezhioù, hervez o yezhoù, en o douaroù, en o broadoù.\n32 Ar re-se eo tiegezhioù mibien Noe, hervez o rummadoù, en o broadoù. Diouto e voe deuet broadoù an douar goude al liñvadenn-veur.\n1 An douar holl en doa an hevelep yezh hag an hevelep gerioù.\n2 Met c'hoarvezout a reas penaos, o vezañ aet eus tu ar sav-heol, e kavjont ur blaenenn e bro Shinear hag e chomjont eno.\n3 Lavarout a rejont an eil d'egile: Deuomp, greomp brikennoù ha poazhomp anezho en tan. Ar brikennoù a zalc'has lec'h dezho a vein, ha ter-douar a bri-raz.\n4 Lavarout a rejont: Deuomp, savomp deomp ur gêr hag un tour a vo e benn en neñvoù, ha brudomp hon anv gant aon na vefemp stlabezet war-c'horre an douar holl.\n5 An AOTROU a ziskennas da welout ar gêr hag an tour o doa savet mibien an dud.\n6 Hag an AOTROU a lavaras: Setu ez int ur bobl hepken hag o deus holl an hevelep yezh, ha setu ar pezh a grogjont d'ober. Bremañ netra n'o harzfe d'ober ar pezh o defe soñjet.\n7 Deuomp, diskennomp ha kemmeskomp eno o yezh e doare na glevint ket yezh an eil d'egile.\n8 An AOTROU o stlabezas ac'hane war-c'horre an douar holl, hag e paouezjont da sevel ar gêr.\n9 Setu perak hec'h anv a voe galvet Babel, rak an AOTROU en doa kemmesket eno yezh an douar holl, hag ac'hane an AOTROU o stlabezas war-c'horre an douar holl.\n10 Setu lignez Sem: Sem a vevas kant vloaz hag a voe tad da Arpaksad, daou vloaz goude al liñvadenn-veur.\n11 Sem, goude ma voe bet tad da Arpaksad, a vevas pemp kant vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n12 Arpaksad a vevas pemp bloaz ha tregont hag a voe tad da Shelak.\n13 Arpaksad, goude ma voe bet tad da Shelak, a vevas pevar c'hant tri bloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n14 Shelak a vevas tregont vloaz hag a voe tad da Eber.\n15 Shelak, goude ma voe bet tad da Eber, a vevas pevar c'hant tri bloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n16 Eber a vevas pevar bloaz ha tregont hag a voe tad da Beleg.\n17 Eber, goude ma voe bet tad da Beleg, a vevas pevar c'hant ha tregont vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n18 Peleg a vevas tregont vloaz hag a voe tad da Rehu.\n19 Peleg, goude ma voe bet tad da Rehu, a vevas daou c'hant nav bloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n20 Rehu a vevas daou vloaz ha tregont hag a voe tad da Serug.\n21 Rehu, goude ma voe bet tad da Serug, a vevas daou c'hant seizh vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n22 Serug a vevas tregont vloaz hag a voe tad da Nakor.\n23 Serug, goude ma voe bet tad da Nakor, a vevas daou c'hant vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n24 Nakor a vevas nav bloaz warn-ugent hag a voe tad da Derak.\n25 Nakor, goude ma voe bet tad da Derak, a vevas kant naontek vloaz, hag a voe tad da vibien ha da verc'hed.\n26 Terak a vevas dek vloaz ha tri-ugent hag a voe tad da Abram, Nakor hag Haran.\n27 Setu lignez Terak: Terak a voe tad da Abram, Nakor hag Haran. Haran a voe tad da Lot.\n28 Haran a varvas dirak Terak e dad, e bro e c'hanedigezh, en Ur ar Galdeiz.\n29 Abram ha Nakor a gemeras gwragez. Anv gwreg Abram a oa Sarai, hag anv gwreg Nakor a oa Milka merc'h Haran tad Milka ha tad Jiska.\n30 Sarai a oa gaonac'h: n'he doa ket a vugale.\n31 Terak a gemeras Abram e vab, Lot mab Haran e vab bihan ha Sarai e verc'h-kaer gwreg Abram e vab, hag ez ejont asambles er-maez eus Ur ar Galdeiz evit mont da vro Ganaan. Dont a rejont betek Charan hag e chomjont eno.\n32 An amzer ma vevas Terak a voe eta daou c'hant pemp bloaz, ha Terak a varvas e Charan.\n1 An AOTROU a lavaras da Abram: Kae er-maez eus da vro, eus da gerentiezh, eus ti da dad, etrezek ar vro a ziskouezin dit.\n2 Me a lakaio ac'hanout da zont da vezañ ur vroad vras, me a vennigo ac'hanout, me a rento da anv bras. Hag e vi ur vennozh.\n3 Bennigañ a rin ar re a vennigo ac'hanout, ha milligañ a rin ar re a villigo ac'hanout. Hag holl diegezhioù an douar a vo benniget ennout.\n4 Abram a yeas evel m'en doa lavaret an AOTROU, Lot a yeas gantañ. Abram a oa en oad a bemzek vloaz ha tri-ugent pa'z eas kuit eus Charan.\n5 Abram a gemeras Sarai e wreg ha Lot mab e vreur, gant an holl vadoù o doa gounezet hag an dud o doa prenet e Charan. Kuitaat a rejont evit mont da vro Ganaan hag ec'h errujont e bro Ganaan.\n6 Abram a dreuzas ar vro betek al lec'h anvet Sichem, betek dervenn More. Ar Gananeiz a oa neuze er vro.\n7 An AOTROU en em ziskouezas da Abram hag a lavaras: Me a roio ar vro-mañ da'z lignez! Hag e savas eno un aoter d'an AOTROU a oa en em ziskouezet dezhañ.\n8 Tremen a reas ac'hane etrezek ar menez e sav-heol Betel, hag e fichas e deltennoù etre Betel er c'huzh-heol hag Ai er sav-heol. Sevel a reas eno un aoter d'an AOTROU hag e c'halvas anv an AOTROU.\n9 Abram a yeas war-zu ar c'hreisteiz o kerzhout a lec'h da lec'h.\n10 Bez' e voe un naonegezh er vro hag Abram a ziskennas en Ejipt da chom eno, rak an naonegezh a oa bras er vro.\n11 Evel ma oa o vont en Ejipt, e lavaras da Sarai e wreg: Setu, gouzout a ran ez out ur wreg koant\n12 hag e c'hoarvezo, p'o devo gwelet an Ejipsianed ac'hanout, ma lavarint: E wreg eo! Hag e lazhint ac'hanon, met da lezel a raint da vevañ.\n13 Lavar, me az ped, penaos out va c'hoar, evit ma vin degemeret mat en abeg dit ha ma em bo va buhez saveteet abalamour dit.\n14 Adalek ma en em gavas Abram en Ejipt, an Ejipsianed a welas e oa ar wreg-se koant-meurbet.\n15 Priñsed Faraon he gwelas hag he meulas dirak Faraon, hag ar wreg a voe degaset e ti Faraon.\n16 Ober a reas vat da Abram abalamour dezhi, hag en doe deñved, ejened hag azened, mevelien ha mitizhien, azenezed ha kañvaled.\n17 Met an AOTROU a skoas a c'houlioù bras Faraon hag e diegezh en abeg da Sarai gwreg Abram.\n18 Neuze Faraon a c'halvas Abram hag a lavaras: Petra ac'h eus graet din? Perak ne'c'h eus ket disklêriet din e oa da wreg?\n19 Perak ec'h eus lavaret: Va c'hoar eo, e doare ma em eus he c'hemeret evit gwreg? Bremañ, setu da wreg, kemer anezhi ha kae kuit!\n20 Ha Faraon a roas urzh d'e dud d'o ren kuit, eñ, e wreg ha kement a oa dezhañ.\nAbram ha Lot\n1 Abram a bignas eus an Ejipt etrezek ar c'hreisteiz, eñ, e wreg, kement a oa dezhañ ha Lot gantañ.\n2 Abram a oa gwall binvidik e tropelloù, en arc'hant hag en aour.\n3 Neuze e tistroas dre lec'hioù eus ar c'hreisteiz betek Betel, betek al lec'h ma oa bet e deltenn da gentañ etre Betel hag Ai,\n4 el lec'h ma oa an aoter en doa graet diagent. Hag Abram a c'halvas eno anv an AOTROU.\n5 Lot a gerzhe gant Abram. Eñ ivez en doa deñved, ejened ha teltennoù.\n6 Ar vro ne oa ket bras a-walc'h evit ma chomjent asambles, rak o madoù a oa ken stank ma ne c'helljont ket chom asambles.\n7 Un tabut a savas etre mesaerien tropelloù Abram ha mesaerien tropelloù Lot. Ar Gananeiz hag ar Ferezianed a oa neuze o chom er vro.\n8 Abram a lavaras da Lot: Gant na vo ket, me az ped, tabut etre me ha te, nag etre va mesaerien ha da vesaerien, rak ni a zo breudeur.\n9 Ha n'emañ ket dirazout an holl vro? Pella eta diouzhin: mar kemerez a-gleiz, mont a rin a-zehoù, ha mar kemerez a-zehoù, mont a rin a-gleiz.\n10 Lot, o sevel e zaoulagad, a welas holl blaenenn ar Jordan a oa douret penn-da-benn. A-raok ma tistrujas an AOTROU Sodom ha Gomora, o vont etrezek Zoar e oa evel liorzh an AOTROU, evel bro Ejipt.\n11 Lot a zibabas evitañ holl blaenenn ar Jordan hag ez eas ouzh kostez ar sav-heol. Hag e pellaas an eil digant egile.\n12 Abram a chomas e bro Ganaan. Lot a chomas e kêrioù ar blaenenn hag a fichas e deltennoù betek Sodom.\n13 Tud Sodom a oa fall ha pec'herien bras dirak an AOTROU.\n14 An AOTROU a lavaras da Abram goude ma oa pellaet Lot dioutañ: Sav eta da zaoulagad ha sell diouzh al lec'h emaout ennañ etrezek an hanternoz, ar c'hreisteiz, ar sav-heol hag ar c'huzh-heol,\n15 rak an holl vro a welez a roin dit ha da'z lignez da viken.\n16 Ober a rin ma vo da lignez evel poultr an douar; mar gell unan bennak kontañ poultrenn an douar, da lignez ivez a vo kontet.\n17 Sav, kerzh dre ar vro a-hed hag a-led, rak he reiñ a rin dit.\n18 Neuze Abram a zougas e deltennoù hag a zeuas da chom e dervennoù Mamre, a zo en Hebron. Hag e savas eno un aoter d'an AOTROU.\nAbram en em gav dirak Melkizedek\n1 En amzer Amrafel roue Shinear, Arjok roue Ellazar, Kedorlaomer roue Elam, ha Tideal roue Goim,\n2 e c'hoarvezas ma rejont brezel enep Bera roue Sodom, Birsha roue Gomora, Shineab roue Adma, Shemeber roue Zeboim, ha roue Bela, a zo Zoar.\n3 Ar re-mañ holl en em zastumas e traonienn Sidim, a zo Mor an Holen.\n4 E-pad daouzek vloaz e sentjont ouzh Kedorlaomer, met d'an trizekvet bloaz en em savjont.\n5 D'ar pevarzekvet bloaz, Kedorlaomer hag ar rouaned a oa gantañ a zeuas hag a bilas ar Refaim en Ashterod-Karnaim, ar Zuzim en Ham, an Emim e Shave-Kiriataim,\n6 hag an Horianed war o Menez Seir betek El Paran d'ar gouelec'h.\n7 Neuze, o tistreiñ, e teujont da En-Mishpad, a zo Kadesh, hag e piljont holl vro an Amalekited, hag ivez an Amoreaned a oa o chom en Hazazon-Tamar.\n8 Neuze, roue Sodom, roue Gomora, roue Adma, roue Zeboim, ha roue Bela a zo Zoar, a yeas hag en em renkjont e linenn a-enep dezho e traonienn Sidim,\n9 a-enep Kedorlaomer roue Elam, Tideal roue Goim, Amrafel roue Shinear, hag Arjok roue Ellazar: pevar roue a-enep pemp.\n10 Bez' e oa e traonienn Sidim kalz a buñsoù a der-douar. Roue Sodom hag hini Gomora a dec'has hag a gouezhas enno; ar re all a dec'has d'ar menez.\n11 Neuze e kemerjont holl binvidigezhioù Sodom ha Gomora hag o holl vevañs, hag ez ejont kuit.\n12 Kemer a rejont Lot mab breur Abram a oa o chom e Sodom gant e vadoù, hag ez ejont kuit.\n13 Un tec'her a zeuas da lavarout da Abram an Hebread. Eñ a oa o chom e dervennoù Mamre, an Amorean breur Eshkol ha breur Aner, ar re o doa un emglev gant Abram.\n14 Pa glevas Abram e oa prizoniad e vreur, ec'h armas tri c'hant triwec'h eus e dud leal, ganet en e di, hag ez eas war-lerc'h ar rouaned-se betek Dan.\n15 Neuze, o vezañ lodennet e dud, en em daolas warno en noz, eñ hag e servijerien, hag e pilas anezho. Mont a reas war o lerc'h betek Hoba, a zo a-gleiz da Zamask.\n16 Degas a reas gantañ an holl binvidigezhioù. Degas a reas ivez gantañ Lot e vreur, e vadoù hag e wragez ivez, hag ar bobl.\n17 Roue Sodom a zeuas a-raok dezhañ pa zistroas goude bezañ trec'het Kedorlaomer hag ar rouaned a oa gantañ e traonienn Shave, a zo traonienn ar Roue.\n18 Melkizedek (= roue ar Reizhder), roue Salem, a zegasas bara ha gwin. Hemañ a oa aberzhour an Doue Uhel-Meurbet.\n19 Bennigañ a reas Abram hag e lavaras: Benniget ra vo Abram gant an Doue Uhel-Meurbet, perc'henn an neñv hag an douar!\n20 Benniget ra vo an Doue Uhel-Meurbet en deus lakaet da enebourien etre da zaouarn! Hag Abram a roas dezhañ an deog eus pep tra.\n21 Roue Sodom a lavaras da Abram: Ro din an dud ha kemer ar pinvidigezhioù evidout.\n22 Abram a lavaras da roue Sodom: Sevel a ran va dorn etrezek an AOTROU Doue Uhel-Meurbet, perc'henn an neñv hag an douar,\n23 penaos ne gemerin ket zoken un neudenn pe ur gorreenn votoù, netra hag a zo dit, e doare na lavari ket: Me am eus pinvidikaet Abram. Netra evidon!\n24 Nemet ar pezh o deus debret an dud yaouank ha lod an dud a zo deuet ganin, Aner, Eshkol ha Mamre: ar re-se a gemero o lod.\nPromesa Doue da Abram\n1 Goude kement-se, komz an AOTROU a voe disklêriet da Abram en ur weledigezh, o lavarout: Na'z pez ket aon, Abram, me eo da skoed, ha da c'hopr a vo bras-meurbet.\n2 Abram a respontas: AOTROU Doue, petra a roi din? Me a ya hep bugale, hag an hini a vo va zi dezhañ eo Eliezer a Zamask.\n3 Hag Abram a lavaras: Setu ne'c'h eus ket roet din a lignez, setu perak an hini ganet em zi a vo va heritour.\n4 Setu, komz an AOTROU a voe disklêriet dezhañ, o lavarout: Hemañ ne vo ket da heritour, met an hini a zeuio eus da lounezhi a vo da heritour.\n5 Neuze e kasas anezhañ er-maez hag e lavaras: Sell etrezek an neñv ha kont ar stered, mar gellez o c'hontañ. Hag e lavaras: Evel-se e vo da lignez.\n6 Abram a gredas an AOTROU, hag eñ a gontas kement-se dezhañ da reizhder.\n7 Lavarout a reas: Me eo an AOTROU, an hini en deus da lakaet da vont kuit eus Ur ar Galdeiz, evit reiñ dit ar vro-mañ ha ma vo dit.\n8 Lavarout a reas: AOTROU Doue, dre benaos ec'h anavezin e vo din?\n9 Respont a reas dezhañ: Kemer un annoar tri bloaz, ur c'havr tri bloaz, ur maout tri bloaz, un durzhunell hag ur goulmig.\n10 Kemer a reas an holl draoù-se, o daouhanteras, hag e lakaas pep hanter dirak egile, met ne zaouhanteras ket al laboused.\n11 An evned-preizh a zeuas war al loened marv, hag Abram o c'hasas kuit.\n12 Evel ma'z ae an heol da guzhat, ur morgousk bras a gouezhas war Abram. Ha setu, ur spont hag un deñvalijenn vras a gouezhas warnañ.\n13 An AOTROU a lavaras da Abram: Gouez penaos da lignez a vo estrañjour en ur vro na vo ket dezhi, ha penaos e servijo an dud anezhi hag e vo gwasket e-pad pevar c'hant vloaz.\n14 Met me a varno ar vroad ma vint bet sklaved dindani, ha goude-se ez aint er-maez gant pinvidigezhioù bras.\n15 Te a yelo e peoc'h etrezek da dadoù, sebeliet e vi goude ur gozhni eürus.\n16 D'ar bedervet lignez, e tistroint amañ, rak direizhder an Amoreaned n'eo ket c'hoazh leuniet.\n17 Pa voe kuzhet an heol, e voe un deñvalijenn vras. Ha setu, e voe ur fornez mogedus, hag ur flamm-tan a dremenas etre ar c'harterioù lodennet.\n18 En deiz-se, an AOTROU a reas un emglev gant Abram, o lavarout: Me a ro ar vro-mañ da'z lignez, adalek stêr an Ejipt betek ar stêr vras, ar stêr Eufratez,\n19 ar Genianed, ar Genizianed, ar Gadmoniz,\n20 an Hitited, ar Ferezianed, ar Refaimed,\n21 an Amoreaned, ar Gananeiz, ar C'hirgazianed hag ar Jebuziz.\nSarai hag Agar\n1 Sarai gwreg Abram n'he doa ket roet bugale dezhañ. Bez' he doa ur vatezh Ejipsianez anvet Agar.\n2 Sarai a lavaras da Abram: Setu, an AOTROU en deus va lakaet gaonac'h. Kae, me az ped, etrezek va matezh, marteze em bo bugale drezi. Abram a sentas ouzh mouezh Sarai.\n3 Sarai gwreg Abram a gemeras Agar an Ejipsianez, he matezh, hag a roas anezhi da wreg da Abram he fried, goude m'en doe chomet dek vloaz e bro Ganaan.\n4 Mont a reas eta da gavout Agar, hag e koñsevas. Pa welas he doa koñsevet, e tisprizas he mestrez.\n5 Neuze Sarai a lavaras da Abram: An dismegañs a zo graet din a gouezh warnout. Lakaet em eus va matezh ez pruched, ha pa he deus gwelet he doa koñsevet, e tisprizas ac'hanon. Ra varno an AOTROU etre me ha te!\n6 Abram a respontas da Sarai: Setu, da vatezh a zo etre da zaouarn, gra dezhi evel ma plijo ganit. Sarai a wallgasas anezhi, hag e tec'has kuit azirazi.\n7 Ael an AOTROU he c'havas e-kichen ur vammenn-dour er gouelec'h, an hini a zo war hent Shur.\n8 Lavarout a reas: Agar matezh Sarai, a-belec'h e teuez ha da belec'h emaout o vont? Respont a reas: Tec'hout a ran a-zirak Sarai va mestrez.\n9 Ael an AOTROU a lavaras: Kae en-dro da gavout da vestrez hag en em izela dindani.\n10 Ael an AOTROU a lavaras: Me a gresko kement da lignez ken na c'hellor ket he c'hontañ, ken niverus e vo.\n11 Ael an AOTROU a lavaras: Setu, te a zo brazez hag e c'hani ur mab hag ec'h anvi anezhañ Ismael, rak Doue en deus da glevet e-barzh da c'hlac'har.\n12 Heñvel e vo ouzh un azen gouez, e zorn a vo a-enep an holl ha dorn an holl a-enep dezhañ, hag e vo o chom dirak e vreudeur.\n13 Hi a c'halvas anv an AOTROU en doa komzet outi: Ata-El-Roi (= te eo an Doue am gwel). Rak lavarout a reas: Ha ne'm eus ket zoken amañ gwelet an hini am gwele?\n14 Setu perak e voe anvet ar puñs-se, Beer-Lahai-Roi (= puñs an hini a vev hag am gwel). Emañ etre Kadesh ha Bered.\n15 Agar a c'hanas ur mab da Abram, hag Abram a anvas ar mab he doa Agar ganet dezhañ Ismael.\n16 Abram a oa en oad a c'hwec'h vloaz ha pevar-ugent pa c'hanas Agar Ismael dezhañ.\nDoue a cheñch anvioù Abram ha Sarai\n1 Neuze, Abram o vezañ en oad a naontek vloaz ha pevar-ugent, an AOTROU en em ziskouezas da Abram hag a lavaras: Me eo an Doue holl-c'halloudek, kerzh dirak va dremm ha bez didamall.\n2 Diazezañ a rin va emglev etrezon-me ha te, hag e kreskin ac'hanout kalz-meurbet.\n3 Abram a gouezhas war e zremm ha Doue a gomzas outañ, o lavarout:\n4 Me eo, setu va emglev a zo ganit; te a zeuio tad da un engroez a vroadoù.\n5 Ne vi ken anvet Abram, met da anv a vo Abraham, rak da lakaat a ran tad da un engroez a vroadoù.\n6 Me a lakaio ac'hanout da vezañ frouezhus kalz-meurbet, hag e rin ac'hanout broadoù; rouaned a zeuio ac'hanout.\n7 Diazezañ a rin va emglev etrezon-me ha te ha da lignez da c'houde, a-hed o rummoù, evit bezañ un emglev peurbadus, hag e vin da Zoue hag hini da lignez da c'houde.\n8 Reiñ a rin dit ha da'z lignez da c'houde ar vro m'emaout o chom enni, holl vro Ganaan, evit he c'haout da viken, hag e vin o Doue.\n9 Doue a lavaras da Abraham: Te a viro va emglev, te ha da lignez da c'houde, a-hed o rummoù.\n10 Setu va emglev a virot, hag a vo etrezon-me ha c'hwi ha da lignez da c'houde: ma vo pep par en ho touez amdroc'het.\n11 Amdroc'het e viot en ho kig, ha kement-se a vo arouez an emglev etrezon-me ha c'hwi.\n12 En oad a eizh deiz, pep par a vo amdroc'het en ho touez a-hed ho rummoù, kenkoulz an hini a zo ganet en ti, evel an hini prenet gant arc'hant digant un diavaeziad bennak na vo ket eus da ouenn.\n13 Ne vanki ket d'amdroc'hañ an hini a zo ganet ez ti hag an hini a zo prenet gant da arc'hant, ha va emglev a vo en ho kig un emglev peurbadus.\n14 Ar par diamdroc'h, an hini na vo ket bet amdroc'het en e gig, a vo lamet a-douez e bobl: torret en deus va emglev.\n15 Doue a lavaras da Abraham: Diwar-benn Sarai da wreg, ne c'halvi ket hec'h anv Sarai, met Sara e vo hec'h anv.\n16 Me he bennigo, ha zoken e roin ur mab dit diouti. He bennigañ a rin hag e teuio da vezañ broadoù. Rouaned pobloù a zeuio diouti.\n17 Abraham a gouezhas war e zremm. Neuze e c'hoarzhas hag e lavaras en e galon: Ha genel a rafe ur bugel d'un den en oad a gant vloaz? Ha Sara en oad a zek vloaz ha pevar-ugent, ha genel a rafe?\n18 Hag Abraham a lavaras da Zoue: Ra c'hello Ismael bevañ dirazout!\n19 Doue a lavaras: A-dra-sur, Sara da wreg a c'hano ur mab dit hag e c'hlavi anezhañ Izaak. Diazezañ a rin va emglev gantañ, un emglev peurbadus evit e lignez war e lerc'h.\n20 Da selaou a ran diwar-benn Ismael. Setu, e vennigan anezhañ hag e lakain anezhañ da vezañ frouezhus ha da greskiñ kalz-meurbet, tad e vo da zaouzek priñs, hag e rin anezhañ ur vroad vras.\n21 Met va emglev a ziazezan gant Izaak, an hini a c'hano Sara dit d'an amzer-mañ er bloaz nesañ.\n22 P'en doe echuet da gomz gantañ, Doue a bignas a-gichen Abraham.\n23 Abraham a gemeras Ismael e vab, ar re holl a oa bet ganet en e di hag ar re holl en doa prenet gant e arc'hant, an holl bared a oa e-touez tud e di, hag ec'h amdroc'has o c'hig an deiz-se memes, evel m'en doa lavaret Doue.\n24 Abraham a oa en oad a naontek vloaz ha pevar-ugent pa voe amdroc'het.\n25 Ismael e vab a oa en oad a drizek vloaz pa voe amdroc'het.\n26 Abraham hag Ismael e vab a voe amdroc'het d'an deiz-se.\n27 Holl dud e di, ar re a oa bet ganet en e di hag ar re a oa bet prenet gant arc'hant digant an diavaezidi, a voe amdroc'het gantañ.\nAeled Doue. Erbedenn Abraham evit Sodom\n1 Neuze an AOTROU en em ziskouezas dezhañ e dervennoù Mamre, pa edo azezet e toull-dor e deltenn e-pad tommder an deiz.\n2 Sevel a reas e zaoulagad hag e sellas: setu, tri den a oa en o sav dirazañ. Adalek ma o gwelas, e redas a-raok dezho eus toull-dor e deltenn hag e stouas d'an douar.\n3 Hag e lavaras: Va Aotrou, da bediñ a ran, mar em eus kavet trugarez dirak da zaoulagad, na dremen ket e-biou da servijer.\n4 Ra vo kemeret, me ho ped, ur bannac'h dour, ha gwalc'hit ho treid ha diskuizhit dindan ar wezenn-mañ.\n5 Degas a rin un tamm bara hag e kreñvaot ho kalon; goude-se e tremenot e-biou, rak evit-se eo oc'h tremenet tost d'ho servijer. Lavarout a rejont: Gra evel ma ec'h eus lavaret.\n6 Abraham a yeas buan en e deltenn da gavout Sara, hag e lavaras: Degas buan tri sea (~ 35 l) flour bleud, toaz ha gra gwastell ganto.\n7 Abraham a redas da gichen an tropell, a gemeras ul leue tener ha mat, en roas d'ar servijer, hag hemañ a hastas e fichañ.\n8 Kemer a reas amann ha laezh, hag al leue a oa fichet, hag o lakaas dirazo. Eñ en em zalc'has dirazo didan ar wezenn, hag e tebrjont.\n9 Lavarout a rejont: Pelec'h emañ Sara da wreg? Respont a reas: Setu-hi aze en deltenn.\n10 Unan a lavaras: Ne vankin ket da zistreiñ da'z kavout d'ar poent-mañ eus ar bloaz, ha Sara da wreg he devo ur mab. Sara a selaouas diouzh toull-dor an deltenn a oa a-drek dezhañ.\n11 Abraham ha Sara a oa kozh hag erruet en oad. Sara n'he doa ken ar pezh o deus ar gwragez ar c'hiz da gaout.\n12 Sara a c'hoarzhas enni hec'h-unan, o lavarout: Pa'z on kozh, ha bez' em befe ar blijadur-se? Va aotrou a zo kozh ivez.\n13 An AOTROU a lavaras da Abraham: Perak 'ta he deus c'hoarzhet Sara, o lavarout: Ha genel a rafen e gwirionez, kozh evel ma'z on?\n14 Ha dibosupl d'an AOTROU e vefe un dra bennak? D'an amzer lavaret, e tistroin da'z kavout d'ar poent-mañ eus ar bloaz, ha Sara he devo ur mab.\n15 Sara a nac'has, o lavarout: Ne'm eus ket c'hoarzhet, rak aon he doe. Met eñ a lavaras: Geo, c'hoarzhet ec'h eus.\n16 An dud-se a savas ac'hane hag a sellas etrezek Sodom. Abraham a yeas ganto d'o ambroug.\n17 An AOTROU a lavaras: Ha kuzhat a rin da Abraham ar pezh ez an d'ober,\n18 pa zle Abraham dont da vezañ ur vroad vras ha galloudek, ha ma vo holl vroadoù an douar benniget ennañ?\n19 E anavezet em eus evit ma c'hourc'hemenno d'e vibien ha d'e diegezh war e lerc'h mirout hent an AOTROU, en ur ober kement a zo reizh hag eeun, evit ma lakaio an AOTROU da zont war Abraham ar pezh en deus lavaret anezhañ.\n20 An AOTROU a lavaras: Ar c'hri a-enep Sodom ha Gomora a zo kresket hag o fec'hed a zo bras-meurbet.\n21 Fellout a ra din diskenn ha gwelout hag-eñ o deus graet e gwirionez hervez ar c'hri a zo deuet betek ennon; ha ma n'emañ ket evel-se, me en gouezo.\n22 An dud-se a bellaas hag a yeas etrezek Sodom. Met Abraham en em zalc'has c'hoazh dirak an AOTROU.\n23 Abraham a dostaas hag a lavaras: Ha lakaat a ri ivez an hini reizh da vezañ kollet gant an hini fallakr?\n24 Marteze ez eus hanter-kant den reizh e kêr: o c'holl a ri ivez, ha ne bardoni ket d'al lec'h-se abalamour d'an hanter-kant den reizh-se a zo e-barzh?\n25 Ne c'hoarvezo ket e ri un hevelep tra, ma lakafes da vervel an den reizh gant an den fallakr, e doare ma vefe kemeret an den reizh evel an den fallakr. Nann, ne ri ket! An hini a varn an douar holl, ha ne raio ket hervez ar reizhder?\n26 An AOTROU a lavaras: Mar kavan e Sodom hanter-kant den reizh e kêr, e pardonin da holl gêr abalamour dezho.\n27 Abraham a gomzas hag a lavaras: Setu, e hardishaan hag e komzan ouzh an Aotrou, petra bennak ma n'on nemet poultr ha ludu.\n28 Marteze e vanko pemp war an hanter-kant den reizh-se, ha distrujañ a ri an holl gêr abalamour da bemp? Eñ a respontas: Ne zistrujin ket anezhi mar kavan enni pemp den reizh ha daou-ugent.\n29 Abraham a gendalc'has da gomz dezhañ, o lavarout: Marteze en em gavo enni daou-ugent? Hag e lavaras: Ne rin ket dre garantez evit an daou-ugent-se.\n30 Abraham a lavaras: Pediñ a ran an Aotrou na gemero ket a zroug ouzhin hag e komzin. Marteze en em gavo enni tregont. Hag e lavaras: Ne rin ket mar kavan enni tregont.\n31 Abraham a lavaras: Setu, e hardishaan hag e komzan ouzh an Aotrou. Marteze n'en em gavo enni nemet ugent. Hag e lavaras: N'he distrujin ket dre garantez evit an ugent-se.\n32 Abraham a lavaras: Pediñ a ran an Aotrou na gemero ket a zroug ouzhin hag e komzin ar wech-mañ hepken. Marteze en em gavo enni dek. Hag e lavaras: N'he distrujin ket dre garantez evit an dek-se.\n33 An AOTROU a yeas en e hent p'en doe echuet da gomz gant Abraham. Hag Abraham a zistroas d'e chomlec'h.\nDistruj ar c'hêrioù kablus\n1 An daou ael a erruas e Sodom d'an abardaez. Lot a oa azezet e-tal dor Sodom. Lot o gwelas, a savas evit mont a-raok dezho hag a stouas e zremm d'an douar.\n2 Neuze e lavaras: Setu, me ho ped va Aotrounez, deuit da lojañ e ti ho servijer, tremenit an noz ennañ, gwalc'hit ho treid, warc'hoazh ar beure e savot hag e kendalc'hot hoc'h hent. Ar re-mañ a lavarjont: Nann, ni a dremeno an noz er straed.\n3 Met kement e talc'has warno ma'z ejont da lojañ gantañ ha ma teujont en e di. Ur fest a roas, hag e lakaas da boazhañ bara hep goell. Ha debriñ a rejont.\n4 Ne oant ket c'hoazh aet da gousket, ma teuas gwazed kêr, gwazed Sodom, en-dro d'an ti, adalek ar re yaouankañ betek ar re goshañ, an holl bobl a-unan.\n5 O c'hervel Lot, e lavarjont: Pelec'h emañ an dud a zo deuet ez ti en nozvezh-mañ? Laka anezho da zont er-maez evit ma'c'h anavezimp anezho.\n6 Lot a yeas d'o c'havout e digor e di hag a serras an nor war e lerc'h.\n7 Lavarout a reas: Me ho ped, va breudeur, na rit ket a zroug!\n8 Setu, em eus div werc'h n'o deus anavezet gwaz ebet, o degas a rin deoc'h hag e reot dezho ar pezh a blijo ganeoc'h. Hogen na rit netra d'an dud-se abalamour ma'z int deuet e skeud va zoenn.\n9 Lavarout a rejont: En em denn alese! Lavarout a rejont c'hoazh: Hemañ a zo deuet amañ evel diavaeziad hag en em vesk da varn! Ac'hanta, ni a raio dit gwashoc'h egeto. Hag, o waskañ Lot gant taerder, e tostajont da derriñ an nor.\n10 An dud-se, oc'h astenn o daouarn, a lakaas Lot da zont en ti ganto hag a serrjont an nor.\n11 Hag e skojont a zallidigezh ar re a oa dirak digor an ti, adalek an hini bihanañ betek an hini brasañ, e doare ma skuizhjont o klask an nor.\n12 An dud-se a lavaras da Lot: Piv c'hoazh a zo amañ ganit? Mibien-kaer, mibien, merc'hed ha kement a zo dit, laka anezho holl da vont ac'hann.\n13 Rak emaomp o vont da zistrujañ al lec'h-mañ, dre ma'z eo bras dirak an AOTROU ar c'hri a-enep tud al lec'h-mañ. An AOTROU en deus hon degaset evit e zistrujañ.\n14 Lot a yeas hag a gomzas ouzh e vibien-kaer, ar re o doa kemeret e verc'hed, hag a lavaras: Savit, kit kuit eus al lec'h-mañ, rak emañ an AOTROU o vont da zistrujañ ar gêr. Met e vibien-kaer a gredas e rae goap.\n15 Adalek ma savas gouloù-deiz, an aeled a vountas Lot, o lavarout: Sav, kemer da wreg ha da ziv verc'h a zo amañ, gant aon na vefes kollet e kastiz ar gêr.\n16 Hag evel ma talee, an dud-se a grogas en e zorn. Kemer a rejont ivez dorn e wreg ha re e ziv verc'h, dre ma felle d'an AOTROU e espern. Degas a rejont anezhañ er-maez eus kêr.\n17 Raktal, evel ma o doe lakaet anezho er-maez, unan a lavaras: Savete da vuhez, na sell ket war da lerc'h ha na zale e lec'h ebet eus ar blaenenn. En em savete war ar menez, gant aon na vefes kollet.\n18 Lot a respontas: Nann, Aotrou,\n19 da bediñ a ran, setu, da servijer en deus kavet trugarez dirak da zaoulagad, hag ec'h eus diskouezet da vadelezh em c'heñver en ur salviñ din va buhez. Met ne c'hellan ket en em saveteiñ war ar menez a-raok ma teuio ar gwall da'm zapout, hag e varvin.\n20 Setu, ar gêr-mañ a zo tost a-walc'h evit tec'hout enni, ha bihan eo. Ra en em savetein enni me az ped, ha n'eo ket bihan? Ra vevo va ene!\n21 Hag e lavaras: Setu, e roan dit c'hoazh ar c'hras-se, ne zistrujin ket ar gêr ac'h eus komzet diwar he fenn.\n22 Hast en em saveteiñ enni, rak ne c'hellan ober netra betek ma vi aet enni. Setu perak e voe anvet ar gêr-se Zoar.\n23 Evel ma save an heol war an douar, Lot a yeas e Zoar.\n24 Neuze an AOTROU a lakaas da gouezhañ war Sodom ha Gomora glav soufr ha tan a-berzh an AOTROU eus krec'h an neñvoù.\n25 Distrujañ a reas ar c'hêrioù-se, ar blaenenn a-bezh, holl dud ar c'hêrioù hag ar pezh a gresk war an douar.\n26 Gwreg Lot a sellas war he lerc'h, hag e teuas da vezañ un delwenn holen.\n27 Abraham a savas beure-mat hag a zeuas el lec'h ma oa en em zalc'het dirak an AOTROU.\n28 Sellout a reas etrezek Sodom ha Gomora, ha war holl c'horre bro ar blaenenn, hag e welas o pignat eus an douar ur vogedenn evel mogedenn ur fornez.\n29 Pa zistrujas Doue kêrioù ar blaenenn, Doue en doa soñj eus Abraham. Hag e lakaas Lot da vont kuit eus kreiz an dismantr, pa ziskaras ar c'hêrioù m'en doa chomet Lot enno.\n30 Lot a bignas eus Zoar hag a chomas er menez gant e ziv verc'h, rak aon en doa chom e Zoar. Hag e chomas en ur c'hev, eñ hag e ziv verc'h.\n31 An hini henañ a lavaras d'an hini yaouankañ: Hon tad a zo kozh ha n'eus den war an douar da zont etrezek ennomp hervez giz an douar holl.\n32 Deus, roomp gwin da evañ d'hon tad ha kouskomp gantañ evit ma virimp gouenn hon tad.\n33 Hag e rojont da evañ d'o zad gwin en noz-se. An hini henañ a zeuas hag a gouskas gant he zad. Ha ne ouezas ket pegoulz e kouskas na pegoulz e savas.\n34 An deiz war-lerc'h, an hini henañ a lavaras d'an hini yaouankañ: Setu, kousket em eus en noz tremenet gant va zad, roomp gwin da evañ dezhañ c'hoazh en noz-mañ. Neuze kae ha kousk gantañ evit ma virimp gouenn hon tad.\n35 Hag e rojont da evañ d'o zad gwin en noz-se. An hini yaouankañ a zeuas hag a gouskas gantañ. Ha ne ouezas ket pegoulz e kouskas na pegoulz e savas.\n36 Div verc'h Lot a goñsevas diouzh o zad.\n37 An hini henañ a c'hanas ur mab hag en galvas Moab. Hemañ eo tad ar Voabiz betek hiziv.\n38 An hini yaouankañ ivez a c'hanas ur mab hag en galvas Ben-Ammi. Hemañ eo tad an Ammoniz betek hiziv.\nAbraham hag Abimelek\n1 Abraham a yeas ac'hane war-zu bro ar C'hreisteiz, hag e chomas etre Kadesh ha Shur. Chom a reas e Gerar.\n2 Abraham a lavaras eus Sara e wreg: Va c'hoar eo. Abimelek, roue Gerar, a gasas da skrapañ Sara.\n3 Met Doue a zeuas da gavout Abimelek en noz dre un huñvre hag a lavaras: Setu, te a zo marv abalamour d'ar wreg ac'h eus kemeret, rak ur pried he deus.\n4 Abimelek n'en doa ket tostaet outi. Respont a reas: Aotrou, ha lakaat a ri zoken da vezañ kollet ur vroad reizh?\n5 Ha n'en deus ket lavaret din: Va c'hoar eo? Hi ivez, ha n'he deus ket lavaret din: Va breur eo? En eeunded va c'halon hag e digablusted va daouarn eo em eus graet kement-se.\n6 Doue a lavaras dezhañ en un huñvre: Gouzout a ran ec'h eus graet kement-se en eeunded da galon, setu perak em eus da harzet da bec'hiñ a-enep din. Setu perak n'em eus ket da lezet da stekiñ outi.\n7 Met bremañ rent e wreg d'an den-se, rak ur profed eo; pediñ a raio evidout hag e vevi. Met ma ne rentez ket anezhi, gouez penaos e varvi a-dra-sur, te ha kement a zo dit.\n8 Abimelek a savas beure-mat, a c'halvas e holl servijerien hag a lavaras dezho an holl draoù-mañ. An dud-se a voe leuniet a zoujañs.\n9 Abimelek a c'halvas ivez Abraham hag a lavaras: Petra ac'h eus graet deomp? Hag e petra em eus manket dit, ma ec'h eus lakaet da zont warnon ha war va rouantelezh ur pec'hed ken bras? Graet ec'h eus em c'heñver traoù na dleer ket ober.\n10 Abimelek a lavaras da Abraham: Petra a soñjes en ur ober evel-se?\n11 Abraham a respontas: Lavaret em boa ennon va-unan: N'eus ket a-dra-sur doujañs Doue el lec'h-mañ, hag e lazhint ac'hanon abalamour da'm gwreg.\n12 Met e gwirionez va c'hoar eo ivez, merc'h da'm zad, hogen n'eo ket merc'h da'm mamm hag eo deuet da vezañ va gwreg.\n13 Pa lakaas Doue ac'hanon da gantren pell eus ti va zad, e lavaris dezhi: Setu ar vadelezh a ri din, en holl lec'hioù ma'z aimp, lavar ac'hanon: Va breur eo.\n14 Abimelek a gemeras deñved hag ejened, mevelien ha mitizhien, hag e roas anezho da Abraham. Rentañ a reas dezhañ Sara e wreg.\n15 Abimelek a lavaras: Setu va bro a zo dirazout, chom e-lec'h ma plijo dit.\n16 Lavarout a reas da Sara: Setu, em eus roet da'z preur mil pezh arc'hant; bez' e vo evidout ur gouel war da zaoulagad dirak ar re holl a zo ganit, hag e-kichen an holl e vi reishaet.\n17 Abraham a bedas Doue, ha Doue a yac'haas Abimelek, e wreg hag e vitizhien, hag e c'hanjont.\n18 Rak an AOTROU en doa serret ar mammoù en holl di Abimelek, abalamour da Sara gwreg Abraham.\nGanedigezh Izaak. Agar a zo argaset\n1 An AOTROU a weladennas Sara evel m'en doa lavaret, hag an AOTROU a reas da Sara evel m'en doa komzet.\n2 Sara a goñsevas hag a c'hanas ur mab da Abraham en e gozhni, en amzer m'en doa lavaret Doue.\n3 Abraham a anvas ar mab a oa bet ganet dezhañ, a oa bet ganet dezhañ gant Sara, Izaak.\n4 Abraham a amdroc'has Izaak e vab d'an oad a eizh deiz, evel m'en doa gourc'hemennet Doue dezhañ.\n5 Abraham a oa en oad a gant vloaz pa voe Izaak e vab ganet dezhañ.\n6 Sara a lavaras: Doue en deus graet din un dra a lakaio da c'hoarzhin, ar re holl en anavezo a c'hoarzho diwar va fenn.\n7 Lavarout a reas: Piv en dije lavaret da Abraham e roje Sara da zenañ da vugale? Rak ganet em eus dezhañ ur mab en e gozhni.\n8 Ar bugel a greskas hag a voe dizonet. Abraham a reas ur fest vras en deiz ma voe Izaak dizonet.\n9 Sara a welas mab Agar an Ejipsianez o c'hoarzhin, an hini he doa ganet da Abraham.\n10 Hag e lavaras da Abraham: Kas kuit ar vatezh-se hag he mab, rak mab ar vatezh-se ne vo ket hêr gant va mab, gant Izaak.\n11 Ar gomz-mañ a zisplijas kalz da Abraham abalamour d'e vab.\n12 Met Doue a lavaras da Abraham: Ra chomo kement-se hep displijout dit abalamour d'ar bugel ha da'z matezh. Petra bennak ma lavaro dit Sara, sent ouzh he c'homz, rak en Izaak eo e vo anvet da lignez.\n13 Me a raio ivez eus mab ar vatezh ur vroad, dre ma'z eo eus da ouenn.\n14 Abraham a savas beure-mat, a gemeras bara hag ur sac'h-dour hag o roas da Agar. O lakaat a reas war he skoaz, reiñ a reas dezhi ar bugel hag he c'hasas kuit. Hag ez eas hag e kerzhas e gouelec'h Beer-Sheba.\n15 Pa voe goullo ar sac'h-lêr, e lezas ar bugel dindan bodoù gwez.\n16 Mont a reas d'azezañ dirazañ war-hed un tenn gwareg, rak lavarout a rae: Gant na welin ket ar bugel o vervel! Hi a azezas dirazañ, a savas he mouezh hag a ouelas.\n17 Doue a glevas mouezh ar bugel, hag ael Doue a c'halvas Agar diouzh an neñv hag a lavaras: Petra ac'h eus Agar? Na'z pez ket aon, rak Doue en deus klevet mouezh ar bugel aze, el lec'h m'emañ.\n18 Sav, kemer ar bugel ha dalc'h anezhañ dre e zorn, rak me a raio dioutañ ur bobl vras.\n19 Doue a zigoras dezhi he daoulagad, hag e welas ur puñs dour. Mont a reas da leuniañ ennañ ar sac'h-lêr hag e roas da evañ d'ar bugel.\n20 Doue a voe gant ar bugel hag e kreskas. Chom a reas er gouelec'h hag e teuas da vezañ un tenner gwareg.\n21 Chom a reas e gouelec'h Paran hag e vamm a gemeras dezhañ ur wreg eus bro Ejipt.\n22 Hag e c'hoarvezas en amzer-se penaos Abimelek, gant Pikol penn e arme, a gomzas da Abraham, o lavarout: Doue a zo ganit e kement a rez.\n23 Bremañ eta, tou din amañ dre anv Doue penaos ne douelli na me, na va bugale, na va bugale-vihan, ha penaos e ri em c'heñver hag e-keñver ar vro ec'h eus chomet enni an hevelep trugarez evel ma em eus graet ez keñver.\n24 Abraham a respontas: Henn touiñ a rin dit.\n25 Met Abraham a glemmas da Abimelek diwar-benn ur puñs dour a oa bet kemeret dre heg gant servijerien Abimelek.\n26 Abimelek a respontas: N'ouzon ket piv en deus graet kement-se; te da-unan ne'z poa lavaret netra din, ha me ne'm eus klevet nemet hiziv komz a gement-se.\n27 Abraham a gemeras deñved hag ejened hag o roas da Abimelek, hag e rejont o-daou un emglev.\n28 Abraham a lakaas a-du seizh dañvad yaouank eus an tropell.\n29 Abimelek a lavaras da Abraham: Petra eo ar seizh dañvad yaouank-se ac'h eus lakaet a-du.\n30 Respont a reas: Degemer a ri ar seizh dañvad yaouank-se eus va dorn, evit ma vo kement-se un testeni em eus kleuzet ar puñs-se.\n31 Setu perak e anvas al lec'h-se Beer-Sheba (= puñs al le), rak touiñ a rejont o-daou.\n32 Ober a rejont eta un emglev e Beer-Sheba. Neuze Abimelek a savas gant Pikol penn e arme, hag e tistrojont da vro ar Filistined.\n33 Abraham a blantas un damarisklenn e Beer-Sheba hag a c'halvas eno anv an AOTROU, an Doue peurbadus.\n34 Abraham a voe o chom e-pad pell e bro ar Filistined.\n1 C'hoarvezout a reas, goude an traoù-mañ, ma'c'h amprouas Doue Abraham, hag e lavaras dezhañ: Abraham! Eñ a respontas: Setu-me amañ!\n2 Lavarout a reas: Kemer da vab, da vab nemetañ, an hini a garez, Izaak, ha kae gantañ da vro v-Moria, hag eno kinnig anezhañ e loskaberzh war unan eus ar menezioù a lavarin dit.\n3 Abraham a savas beure-mat, a sternas e azen, a gemeras daou eus e vevelien gantañ hag Izaak e vab. Faoutañ a reas koad evit al loskaberzh hag ez eas etrezek al lec'h m'en doa lavaret Doue.\n4 D'an trede devezh, Abraham, o sevel e zaoulagad, a welas al lec'h a-bell.\n5 Abraham a lavaras d'e vevelien: Chomit amañ gant an azen, me hag ar bugel a yelo betek aze hag ec'h azeulimp, ha neuze e tistroimp d'ho kavout.\n6 Abraham a gemeras ar c'hoad evit al loskaberzh hag en lakaas war Izaak e vab. Neuze e kemeras an tan hag ar gontell en e zorn; hag ez ejont o-daou asambles.\n7 Neuze Izaak a gomzas da Abraham e dad hag a lavaras: Va zad! Eñ a respontas: Setu-me amañ, va mab! Lavarout a reas: Setu an tan hag ar c'hoad, met pelec'h emañ an oan evit al loskaberzh?\n8 Abraham a respontas: Va mab, Doue a bourvezo e-unan an oan evit al loskaberzh. Hag e kerzhjont o-daou asambles.\n9 Dont a rejont d'al lec'h m'en doa lavaret Doue. Abraham a savas eno un aoter, a renkas ar c'hoad, a liammas Izaak e vab hag a lakaas anezhañ war an aoter, dreist ar c'hoad.\n10 Neuze Abraham a astennas e zorn hag a gemeras ar gontell evit lazhañ e vab.\n11 Met ael an AOTROU a grias dezhañ eus an neñvoù hag a lavaras: Abraham, Abraham! Eñ a respontas: Setu-me amañ!\n12 Lavarout a reas: Na zoug ket da zorn war ar bugel ha na ra netra dezhañ. Rak bremañ ec'h anavezan penaos e toujez Doue, pa ne'c'h eus ket espernet da vab, da vab nemetañ.\n13 Abraham a savas e zaoulagad hag a sellas, ha setu e oa a-dreñv dezhañ ur maout dalc'het dre e gerniel e-touez an drein. Abraham a yeas da gemer ar maout hag a ginnigas anezhañ e loskaberzh e-lec'h e vab.\n14 Abraham a anvas al lec'h-se Jehova-Jire (= an AOTROU a bourvezo), e doare ma lavarer hiziv: War Venez an AOTROU e vo pourvezet.\n15 Ael an AOTROU a grias eus an neñv da Abraham evit an eil gwech\n16 hag a lavaras: Touiñ a ran drezon va-unan, a lavar an AOTROU, penaos pa ec'h eus graet kement-se ha pa ne'c'h eus ket espernet da vab, da vab nemetañ,\n17 me a vennigo ac'hanout a-dra-sur, hag e kreskin da lignez a-dra-sur evel stered an neñvoù hag evel an traezh a zo war vord ar mor, ha da'z lignez e vo dalc'h dor hec'h enebourien.\n18 Holl vroadoù an douar a vo benniget ez lignez, dre ma ec'h eus sentet ouzh va mouezh.\n19 Abraham a zistroas da gavout e vevelien, hag e savjont hag ez ejont asambles da Veer-Sheba. Abraham a oa o chom e Beer-Sheba.\n20 Goude an traoù-mañ, e voe lavaret da Abraham: Setu, Milka he deus ganet ivez bugale da Nakor da vreur:\n21 Uz e gentañ-ganet, Buz e vreur, Kemuel tad Aram,\n22 Kezed, Hazo, Pildash, Jidlaf ha Betuel.\n22 Betuel a voe tad da Rebeka. Milka a c'hanas an eizh-se da Nakor breur Abraham.\n24 E adwreg anvet Reuma, a c'hanas ivez Teba, Gaham, Tahash ha Maaka.\nMarv Sara. Abraham a bren Makpela\n1 Sara a vevas kant seizh vloaz warn-ugent, ar re-se eo bloavezhioù buhez Sara.\n2 Sara a varvas e Kirjad-Arba, a zo Hebron e bro Ganaan. Abraham a zeuas d'ober kañv da Sara ha da ouelañ dezhi.\n3 Neuze Abraham a savas a-zirak e varv hag a gomzas da vugale Hed:\n4 Me zo un diavaeziad hag un ostiziad en ho touez, roit din ar gwir d'ober ur bez en ho touez evit ma sebeilhin va marv ha ma lamin anezhañ a-zirazon.\n5 Mibien Hed a respontas da Abraham, o lavarout:\n6 Selaou ac'hanomp, va aotrou. Ur priñs a-berzh Doue emaout en hor c'hreiz, sebeilh da varv en hini eus hor bezioù a zibabo. Hini ac'hanomp ne viro ouzhit e vez evit sebeliañ da varv.\n7 Neuze Abraham a savas hag a stouas dirak pobl ar vro, dirak bugale Hed.\n8 Lavarout a reas: Mar plij ganeoc'h e sebeilhfen va marv hag e lamfen anezhañ a-zirazon, selaouit ac'hanon hag erbedit evidon e-kichen Efron mab Zohar,\n9 evit ma roio din kev Makpela a zo dezhañ hag a zo e penn e bark; ra roio din anezhañ evit e dalvoudegezh leun, evel ul lec'h-bez a vo din en ho kreiz.\n10 Efron a oa azezet e-touez mibien Hed. Hag Efron an Hitit a respontas da Abraham dirak mibien Hed a selaoue anezhañ ha dirak ar re holl a yae e-barzh dre zor e gêr, hag e lavaras:\n11 Nann, va aotrou, selaou ouzhin: Ar park a roan dit, ar c'hev a zo ennañ a roan dit ivez. E reiñ a ran dit dirak mibien va fobl; sebeilh da varv.\n12 Abraham a stouas dirak pobl ar vro.\n13 Komz a reas da Efron dirak pobl ar vro a selaoue anezhañ, hag e lavaras: Koulskoude, selaou ac'hanon, me az ped: Me a ro arc'hant ar park, kemer anezhañ diganin hag e sebeilhin ennañ va marv.\n14 Efron a respontas da Abraham, o lavarout:\n15 Va aotrou, selaou ac'hanon: Un douar a bevar c'hant sikl arc'hant (~ 4 kg a arc'hant) etre te ha me, petra eo kement-se?\n16 Abraham a glevas Efron; Abraham a bouezas da Efron an arc'hant en doa lavaret dirak mibien Hed, pevar c'hant sikl arc'hant o kaout red e ti ar marc'hadour.\n17 Park Efron a oa e Makpela dirak Mamre, ar park hag ar c'hev a oa ennañ hag an holl wez a oa er park betek e harzoù tro-dro,\n18 a voe suraet e dalc'h da Abraham dirak mibien Hed, dirak ar re holl a yae e-barzh dre zor e gêr.\n19 Goude-se, Abraham a sebelias Sara e wreg e kev park Makpela dirak Mamre, a zo Hebron e bro Ganaan.\n20 Ar park hag ar c'hev a zo ennañ a voe suraet gant an Hitited da Abraham evel ul lec'h-bez a oa dezhañ.\nAbraham a gas e servijer da zibab Rebeka evit Izaak\n1 Abraham a oa kozh hag oadet bras. An AOTROU en doa benniget Abraham en holl draoù.\n2 Abraham a lavaras d'e servijer, an hini koshañ en e di, an hini a oa mestr war kement a oa dezhañ: Laka, me az ped, da zorn dindan va morzhed,\n3 hag e lakain ac'hanout da douiñ dre an AOTROU, Doue an neñv ha Doue an douar, na gemeri ket ur wreg da'm mab a-douez merc'hed ar Gananeiz, emaon o chom en o zouez.\n4 Met mont a ri da'm bro, etrezek va c'herent, hag e kemeri eno ur wreg evit va mab, evit Izaak.\n5 Ar servijer a respontas: Marteze ne fello ket d'ar wreg heuliañ ac'hanon betek ar vro-mañ. Ha ret e vo din kas da vab d'ar vro ma oas deuet diouti?\n6 Abraham a lavaras: Diwall da gas di va mab en-dro!\n7 An AOTROU, Doue an neñv, an hini en deus va c'hemeret eus ti va zad hag eus bro va ganedigezh, an hini en deus komzet ouzhin hag en deus touet din, o lavarout: Reiñ a rin da'z lignez ar vro-mañ, a gaso e-unan dirazout e ael, hag e kemeri ac'hane ur wreg evit va mab.\n8 Ma ne fell ket d'ar wreg heuliañ ac'hanout, e vi kuit eus al le-mañ a c'houlennan diganit. Hogen na gas ket di va mab en-dro.\n9 Ar servijer a lakaas e zorn dindan morzhed Abraham e vestr, hag e touas dezhañ ober kement en doa lavaret.\n10 Ar servijer a gemeras dek kañval a-douez kañvaled e vestr hag a yeas kuit, o kas gantañ pep seurt madoù digant e vestr etre e zaouarn. Sevel a reas eta hag a yeas e Mezopotamia, e kêr Nakor.\n11 Lakaat a reas ar c'hañvaled da ziskuizhañ war o daoulin e-maez eus kêr e-kichen ur puñs dour, war-dro an abardaez, d'an eur ma'z ae er-maez ar merc’hed a yae da dennañ dour.\n12 Lavarout a reas: AOTROU, Doue va mestr Abraham, laka ac'hanon, me az ped, da gavout hiziv ar pezh a glaskan, ha diskouez madelezh e-keñver va mestr Abraham.\n13 Setu, en em zalc'han e-tal ar vammenn, ha merc'hed tud kêr a zeu da dennañ dour.\n14 Ar plac'h yaouank ma lavarin dezhi: Izela, me az ped, da bod evit ma'c'h evin, hag a responto: Ev ha me a zouraio ivez da gañvaled, ra vo houmañ an hini ac'h eus dibabet evit da servijer Izaak! Hag ec'h anavezin dre eno e tiskouezez madelezh e-keñver va mestr.\n15 A-raok m'en doe echuet da gomz, setu, Rebeka, merc'h Betuel, mab Milka, gwreg Nakor, breur Abraham, a zeue er-maez gant he fod war he skoaz.\n16 Ar plac'h yaouank a oa gwall gaer. Gwerc'hez e oa ha gwaz ebet n'en doa hec'h anavezet. Diskenn a reas d'ar vammenn, leuniañ a reas he fod, hag ec'h adpignas.\n17 Ar servijer a redas dirazi hag a lavaras: Lez ac'hanon da evañ, me az ped, ur banne dour eus da bod.\n18 Hi a lavaras: Ev, va aotrou. Hag e hastas izelaat he fod war he dorn, hag e roas dezhañ da evañ.\n19 P'he doe echuet da reiñ dezhañ da evañ, e lavaras: Tennañ a rin ivez evit da gañvaled, betek m'o devo echuet da evañ.\n20 Hag e hastas goullonderiñ he fod el laouer, e redas d'ar puñs da dennañ dour, hag e tennas evit an holl gañvaled.\n21 An den a selle outi hag a chome souezhet ha sioul, o klask da c'houzout hag-eñ en doa roet an AOTROU tro vat pe nann d'e veaj.\n22 P'o doe echuet ar c'hañvaled da evañ, an den a gemeras ur walenn-aour a boueze ur beka (~ 5 g) ha div dro-vrec'h evit he daouarn a boueze dek sikl aour.\n23 Lavarout a reas: Da biv ez out merc'h? Lavar din, me az ped. Ha bez' ez eus e ti da dad lec'h evidomp da dremen an noz?\n24 Hi a lavaras: Merc'h da Vetuel on, ar mab a c'hanas Milka da Nakor.\n25 Lavarout a reas c'hoazh: Bez' ez eus du-mañ kalz a blouz hag a foenn, hag ivez lec'h evit tremen an noz.\n26 An den a soublas e benn hag a stouas dirak an AOTROU,\n27 hag e lavaras: Benniget ra vo an AOTROU, Doue va mestr Abraham, ha n'en deus ket paouezet da vezañ trugarezus ha gwirion e-keñver va mestr! Pa oan en hent, an AOTROU en deus va renet e ti breudeur va mestr.\n28 Ar plac'h yaouank a redas da lavarout an traoù-mañ da di he mamm.\n29 Rebeka he doa ur breur anvet Laban. Laban a redas er-maez etrezek an den e-kichen ar vammenn.\n30 Kerkent ha m'en doa gwelet ar walenn hag an troioù-brec'h e daouarn e c'hoar ha m'en doa klevet komzoù Rebeka e c'hoar, o lavarout: An den-se en deus komzet din evel-se, e teuas da gavout an den. Ha setu, en em zalc'he e-kichen ar c'hañvaled tost d'ar vammenn.\n31 Lavarout a reas: Deus e-barzh, benniget gant an AOTROU! Perak en em zalc'hez er-maez? Kempennet em eus an ti hag ul lec'h evit ar c'hañvaled.\n32 An den a yeas eta en ti. Laban a ziskargas ar c'hañvaled hag a roas plouz ha boued d'ar c'hañvaled, ha dour da walc'hiñ e dreid ha treid an dud a oa gantañ.\n33 Hag e voe kinniget dezhañ da zebriñ. Met eñ a lavaras: Ne zebrin ket ken na'm bo lavaret ar pezh am eus da lavarout. Komz! emezañ.\n34 Neuze e lavaras: Me eo servijer Abraham.\n35 An AOTROU en deus benniget-meurbet va mestr, hag eo deuet da vezañ bras. Roet en deus dezhañ deñved hag ejened, arc'hant hag aour, mevelien ha mitizhien, kañvaled hag ezen.\n36 Sara, gwreg va mestr, he deus ganet ur mab da'm mestr goude ma oa oadet, ha roet en deus dezhañ kement en deus.\n37 Va mestr en deus lakaet ac'hanon da douiñ, o lavarout: Ne gemeri ket ur wreg da'm mab e-touez merc'hed Kanaan, er vro m'emaon o chom enni,\n38 met mont a ri etrezek ti va zad ha war-zu va c'herentiezh, hag e kemeri eno ur wreg evit va mab.\n39 Lavarout a ris da'm mestr: Marteze ne'm heulio ket ar wreg.\n40 Respont a reas din: An AOTROU a gerzhan dirazañ, a gaso e ael ganit hag a lakaio ac'hanout d'ober tro vat, hag e kemeri ur wreg evit va mab, eus va c'herentiezh, eus ti va zad.\n41 Kuit e vi eus al le a rez din pa vi aet etrezek va c'herentiezh, ha ma ne roer ket anezhi dit, kuit e vi eus al le a rez din.\n42 Pa'z on deuet hiziv d'ar vammenn, em eus lavaret: AOTROU, Doue va mestr Abraham, mar plij ganit lakaat da zont a-benn ar veaj am eus kemeret,\n43 setu, en em zalc'han e-tal ar vammenn; ar plac'h yaouank a zeuio da dennañ dour hag e lavarin dezhi: Ro din, me az ped, da evañ ur banne dour eus da bod, hag a responto din:\n44 Ev te da-unan hag e tennin ivez da'z kañvaled, ra vo houmañ ar wreg en deus dibabet an AOTROU evit mab va mestr.\n45 A-raok m'em boa echuet da gomz em c'halon, setu, Rebeka a zeue er-maez gant he fod war he skoaz. Diskennet eo d'ar vammenn ha tennet he deus dour. Lavaret em eus dezhi: Ro din da evañ, me az ped.\n46 Hastet he deus izelaat he fod diwar-c'horre he skoaz, ha lavaret he deus din: Ev hag e roin ivez dour da'z kañvaled. Evet em eus ha roet he deus ivez da evañ d'ar c'hañvaled.\n47 Goulennoù am eus graet diouti, o lavarout: Da biv ez out merc'h? Respontet he deus din: Merc'h da Vetuel on, ar mab a c'hanas Milka da Nakor. Neuze em eus lakaet ar walenn war he fri hag an troioù-brec'h ouzh he daouarn.\n48 Goude-se em eus soublet va fenn hag em eus stouet dirak an AOTROU, hag em eus benniget an AOTROU, Doue va mestr Abraham, eñ hag en deus va renet eeun da gemer merc'h breur va mestr evit e vab.\n49 Bremañ, ma fell deoc'h bezañ dereat ha leal e-keñver va mestr, disklêriit din; er c'hontrol, disklêriit din hag e troin a-zehoù pe a-gleiz.\n50 Laban ha Betuel a respontas hag a lavaras: An dra a zeu a-berzh an AOTROU, ne c'hellomp lavarout dit na fall na mad.\n51 Setu, Rebeka a zo dirazout, kemer anezhi ha kae, ha ra vo gwreg mab da vestr evel m'en deus lavaret an AOTROU.\n52 Adalek m'en doa klevet servijer Abraham ar c'homzoù-se, e stouas d'an douar dirak an AOTROU.\n53 Ar servijer a dennas traoù arc'hant, traoù aour ha dilhad, hag o roas da Rebeka. Reiñ a reas ivez traoù prizius d'he breur ha d'he mamm.\n54 Neuze e tebrjont hag ec'h evjont, eñ hag an dud a oa gantañ, hag e tremenjont an noz eno. Sevel a rejont an deiz war-lerc'h, hag ar servijer a lavaras: Kasit ac'hanon da'm mestr.\n55 He breur hag he mamm a lavaras: Ra chomo ar plac'h yaouank ganeomp un nebeud deizioù, dek devezh. Neuze ez aio.\n56 Eñ a lavaras: Na zaleit ket ac'hanon, pa en deus benniget an AOTROU va beaj. Kasit ac'hanon kuit evit ma'z in da gavout va mestr.\n57 Neuze e lavarjont: Galvomp ar plac'h yaouank ha goulennomp outi hec'h ali.\n58 Gervel a rejont eta Rebeka hag e lavarjont: Ha fellout a ra dit mont gant an den-mañ? Hag e respontas: Mont a rin.\n59 Neuze e lezjont Rebeka o c'hoar da vont gant he magerez, gant servijer Abraham hag e dud.\n60 Bennigañ a rejont Rebeka hag e lavarjont: O hor c'hoar, bez mamm da viliadoù a zekviliadoù ha ra zalc'ho da lignez dor hec'h enebourien.\n61 Rebeka hag he mitizhien a savas, a bignas war ar c'hañvaled hag a heulias an den-mañ. Ar servijer a gemeras Rebeka hag a yeas en hent.\n62 Izaak a zistroe eus Beer-Lahai-Roi (= puñs an hini a vev hag am gwel) hag a voe o chom e bro ar C'hreisteiz.\n63 Izaak, o vezañ aet da brederiañ er parkeier d'an abardaez, a savas e zaoulagad, a sellas, ha setu kañvaled a errue.\n64 Rebeka a savas he daoulagad, a welas Izaak hag a ziskennas diwar ar c'hañval.\n65 Lavarout a reas d'ar servijer: Piv eo an den-se a zeu er parkeier a-raok deomp? Ar servijer a respontas: Va mestr eo. Hag e kemeras he gouel hag en em c'holoas.\n66 Ar servijer a lavaras da Izaak an holl draoù en doa graet.\n67 Izaak a gasas anezhi e teltenn Sara e vamm. Kemer a reas Rebeka a zeuas da vezañ e wreg, hag e karas anezhi. Izaak a voe frealzet goude marv e vamm.\nMarv Abraham. Diskennidi Abraham. Ezaü a werzh e henañded\n1 Abraham a gemeras ur wreg all anvet Ketura,\n2 a c’hanas dezhañ Zimran, Jokshan, Medan, Madian, Jishbak ha Shuak.\n3 Jokshan a voe tad da Seba ha Dedan. Mibien Dedan a voe an Ashurim, al Letushim hag al Leummim.\n4 Mibien Madian a voe Efa, Efer, Hanok, Abida hag Eldaa. Ar re-se holl a zo mibien Ketura.\n5 Abraham a roas da Izaak kement en doa.\n6 Ober a reas profoù da vibien e adwragez hag e kasas anezho, e-pad e vuhez, pell diouzh e vab Izaak etrezek bro ar Sav-heol.\n7 Deizioù bloavezhioù buhez Abraham a voe kant pemzek vloaz ha tri-ugent.\n8 Abraham a zianalas hag a varvas en ur gozhni gaer, oadet ha gwalc’het a zeizioù, hag e voe dastumet etrezek e bobloù.\n9 E vibien Izaak hag Ismael a sebelias anezhañ e kev Makpela, e park Efron mab Zohar an Hitit, a zo dirak Mamre,\n10 ar park en doa prenet Abraham digant bugale Hed. Eno eo e voe sebeliet Abraham gant Sara e wreg.\n11 Goude marv Abraham, Doue a vennigas Izaak e vab. Hag Izaak a chomas tost da Veer-Lahai-Roi (= puñs an hini a vev hag am gwel).\n12 Setu lignez Ismael mab Abraham, an hini he doa ganet Agar an Ejipsianez matezh Sara da Abraham.\n13 Setu anvioù mibien Ismael, o anvioù hervez o urzh a c’hanedigezh: Nebajod kentañ-ganet Ismael, Kedar, Adbeel, Mibsam,\n15 Hadad, Tema, Jetur, Nafish ha Kedma.\n16 Ar re-se eo mibien Ismael, hag ar re-se eo o anvioù hervez o c’hêriadennoù hag o c’hlozier. Ar re-se a voe an daouzek priñs eus o fobloù.\n17 Bloavezhioù buhez Ismael a voe kant seizh vloaz ha tregont. Neuze e tianalas hag e varvas, hag e voe dastumet etrezek e bobloù.\n18 E vibien a chomas adalek Havila betek Shur, a zo dirak an Ejipt pa’z eer war-zu Asiria. Diazezañ a reas dirak e holl vreudeur.\n19 Setu lignez Izaak mab Abraham. Abraham a voe tad da Izaak.\n20 Izaak a oa oadet a zaou-ugent vloaz pa zimezas da Rebeka merc’h Betuel an Aramean eus Paddan-Aram, c’hoar Laban an Aramean.\n21 Izaak a aspedas an AOTROU evit e wreg, rak houmañ a oa gaonac’h. An AOTROU a voe aspedet gantañ ha Rebeka e wreg a goñsevas.\n22 Ar vugale en em vounte enni hag hi a lavaras: Mard eo evel-se, perak ez on-me? Hag ez eas da c’houlenn kuzul digant an AOTROU.\n23 An AOTROU a lavaras: Div vroad a zo ez kof ha div bobl en em lodenno o tont ac’hanout. Unan eus ar pobloù-se a vo kreñvoc’h eget egile, hag an hini vrasañ a servijo an hini vihanañ.\n24 Hec’h amzer da wilioudiñ en em gavas; ha setu ma oa gevelled en he c’hof.\n25 An hini a zeuas er-maez da gentañ a oa rous penn-da-benn evel ur vantell vlev, hag ec'h anvjont anezhañ Ezaü.\n26 Goude, e teuas e vreur er-maez o terc’hel seul Ezaü, hag e voe anvet Jakob. Izaak a oa oadet a dri-ugent vloaz pa voent ganet.\n27 Ar vugale a greskas. Ezaü a zeuas da vezañ ur chaseour ijinus, un den a-ziwar ar maez, met Jakob a oa peoc’hius, oc’h en em zerc’hel en deltennoù.\n28 Izaak a gare Ezaü, dre ma tebre eus e jiber, met Rebeka a gare Jakob.\n29 Evel ma poazhe Jakob legumaj, Ezaü a zeuas eus ar maezioù hag e oa skuizh.\n30 Ezaü a lavaras da Jakob: Ro din, me az ped, da zebriñ eus ar rouz-se, rak gwall skuizh on. Setu perak e oa anvet Edom (= rous).\n31 Met Jakob a lavaras: Gwerzh din da gentañ da henañded.\n32 Ezaü a lavaras: Setu, ez an da vervel, da betra e servijo din an henañded?\n33 Jakob a lavaras: Tou din da gentañ. Hag e touas dezhañ hag e werzhas e henañded da Jakob.\n34 Jakob a roas da Ezaü bara ha legumaj piz-rous, hag e tebras hag ec'h evas. Neuze e savas hag ez eas kuit. Evel-se Ezaü a zisprizas an henañded.\n1 Bez' e voe un naonegezh er vro-se, ouzhpenn an hini gentañ a oa bet en amzer Abraham. Izaak a yeas etrezek Abimelek roue ar Filistined, da C'herar.\n2 An AOTROU en em ziskouezas dezhañ hag a lavaras: Na ziskenn ket en Ejipt, chom er vro a lavarin dit.\n3 Chom er vro-mañ, ha me a vo ganit hag a vennigo ac'hanout. Rak reiñ a rin dit ha da'z lignez an holl vroioù-se hag e rin hervez al le am eus graet da Abraham da dad.\n4 Kreskiñ a rin da lignez evel stered an neñvoù hag e roin da'z lignez an holl vroioù-se. Holl vroadoù an douar a vo benniget ez lignez,\n5 dre m'en deus sentet Abraham ouzh va mouezh ha miret ar pezh am boa urzhiet dezhañ, va gourc'hemennoù, va reolennoù ha va lezennoù.\n6 Izaak a chomas eta e Gerar.\n7 Pa c'houlenne tud al lec'h-se diwar-benn e wreg, e lavare: Va c'hoar eo. Rak aon en doa lavarout: Va gwreg eo. Rak lavarout a rae: Va lazhfe tud al lec'h-se en abeg da gaerded dremm Rebeka.\n8 C'hoarvezout a reas p'en doe tremenet un amzer pell a-walc'h eno, ma sellas Abimelek roue ar Filistined dre ar prenestr, hag e welas Izaak o c'hoari gant Rebeka e wreg.\n9 Abimelek a c'halvas Izaak hag a lavaras: Anat eo penaos eo da wreg. Perak ec'h eus lavaret: Va c'hoar eo? Izaak a respontas: Komzet em eus evel-se rak aon am eus bet na vijen lazhet en abeg dezhi.\n10 Abimelek a lavaras: Petra ac'h eus graet deomp? War-vete nebeut unan bennak eus ar bobl en dije kemeret da wreg hag hol lakaet kablus.\n11 Abimelek a roas an urzh-mañ d'an holl bobl: An hini a stoko ouzh an den-se pe ouzh e wreg a vo lakaet da varv.\n12 Izaak a hadas en douar-se, hag e tastumas er bloaz-se kant kemend-all rak an AOTROU e vennigas.\n13 An den-se a zeuas da vezañ bras, hag ez ae bepred en ur greskiñ betek ma teuas da vezañ gwall binvidik.\n14 Bez' en doe tropelloù deñved ha tropelloù ejened, hag un niver bras a servijerien. Ar Filistined o doe gwarizi outañ,\n15 hag e leugnjont an holl buñsoù toullet gant servijerien e dad en amzer Abraham e dad. Ar Filistined o leunias gant douar hag o stouvas.\n16 Abimelek a lavaras da Izaak: Kae kuit ac'hann, rak deuet out da vezañ kalz galloudusoc'h egedomp.\n17 Izaak a yeas kuit, a gampas e traonienn Gerar hag a chomas enni.\n18 Izaak a doullas eno a-nevez puñsoù dour a oa bet toullet en amzer Abraham e dad hag a oa bet stouvet gant ar Filistined goude marv Abraham, hag e roas dezho an hevelep anvioù evel m'en doa roet e dad.\n19 Servijerien Izaak a doullas er blaenenn, hag e kavjont enni ur puñs dour bev.\n20 Mesaerien Gerar a glaskas tabut ouzh mesaerien Izaak, o lavarout: An dour a zo deomp. Envel a reas ar puñs Esek (= tabut) dre m'o doa stourmet gantañ.\n21 Ur puñs all a doulljont, hag evitañ ivez e klaskjont tabut. Envel a reas anezhañ Sitna (= tamall)\n22 Mont a reas ac'hane hag e toullas ur puñs all, na glaskjont ket tabut evitañ. Envel a reas anezhañ Rehobod (= tachad ledan), hag e lavaras: Bremañ eo en deus ledanaet an AOTROU deomp, hag e kreskimp er vro.\n23 Ac'hane e pignas da Veer-Sheba.\n24 An AOTROU en em ziskouezas dezhañ en noz-se hag a lavaras: Me eo Doue Abraham da dad. Na'z pez ket aon, rak me a vo ganit hag e vennigin ac'hanout hag e kreskin da lignez abalamour da Abraham va servijer.\n25 Sevel a reas eno un aoter hag e c'halvas anv an AOTROU; eno e fichas e deltenn. Servijerien Izaak a doullas eno ur puñs.\n26 Abimelek a zeuas d'e gavout eus Gerar, gant Ahuzad e vignon, ha Pikol penn e arme.\n27 Izaak a lavaras: Perak e teuit etrezek ennon, pa gasait ac'hanon ha pa hoc'h eus va c'haset kuit eus ho touez?\n28 Respont a rejont: Gwelout a reomp sklaer emañ an AOTROU ganit, hag e lavaromp: Ra vo ul le etrezomp, etre ni ha te, ha greomp un emglev ganit!\n29 Tou na ri droug ebet deomp, evel ma n'hon eus ket stoket ouzhit ha ma n'hon eus graet dit nemet vad ha ma hon eus da lezet da vont e peoc'h. Benniget out bremañ gant an AOTROU.\n30 Ur fest a reas dezho, hag e tebrjont hag ec'h evjont.\n31 Sevel a rejont beure-mat hag e rejont leoù an eil d'egile. Izaak o c'hasas war o c'hiz hag ez ejont kuit e peoc'h.\n32 Erruout a reas en hevelep deiz, ma teuas servijerien Izaak da reiñ keloù dezhañ diwar-benn ar puñs o doa toullet, hag e lavarjont: Kavet hon eus dour.\n33 Envel a reas anezhañ Shiba (= le). Setu perak eo kêr anvet Beer-Sheba (= puñs al le) betek hiziv.\n34 Ezaü, oadet a zaou-ugent vloaz, a gemeras da wragez Judid merc'h Beeri an Hitit ha Basmad merc'h Elon an Hitit.\n35 Ar re-mañ a voe ur c'hwervder a spered da Izaak ha Rebeka.\nJakob a zo benniget gant Izaak\n1 Erruout a reas, pa oa deuet Izaak da vezañ kozh hag e zaoulagad re zinerzh evit gwelout, ma c'halvas Ezaü e vab henañ ha ma lavaras: Va mab! Eñ a respontas: Setu-me amañ!\n2 Lavarout a reas: Setu ez on kozh ha n'anavezan ket deiz va marv.\n3 Bremañ eta, kemer, me az ped, da armoù, da glaouier ha da wareg, ha kae war ar maezioù ha kemer din ur jiber.\n4 Fich din ur meuz mat evel ma karan, degas anezhañ din evit m'en debrin; ha ma vennigo va ene ac'hanout a-raok ma varvin.\n5 Rebeka a selaoue e-pad ma komze Izaak d'e vab Ezaü. Ezaü a yeas eta war ar maezioù da chaseal jiber ha d'e zegas.\n6 Rebeka a gomzas da Jakob e vab hag a lavaras: Setu, klevet em eus da dad o komz gant Ezaü da vreur hag o lavarout dezhañ:\n7 Degas din jiber ha fich din ur meuz mat evit m'en debrin, ha ma vennigin ac'hanout dirak an AOTROU a-raok ma varvin.\n8 Bremañ eta, va mab, sent ouzh va mouezh er pezh ez an da c'hourc'hemenn dit.\n9 Kae da gemer din en tropell daou venn-gavr mat ha me a ficho da'z tad ur meuz mat evel ma plij dezhañ.\n10 Te en kaso da'z tad evit ma tebro ha ma vennigo ac'hanout a-raok e varv.\n11 Jakob a respontas da Rebeka e vamm: Setu, Ezaü va breur a zo blevek ha me n'on ket.\n12 Marteze va zad a dastorno ac'hanon hag am c'hemero evel un toueller, hag e tennin warnon e vallozh ha nann e vennozh.\n13 E vamm a lavaras: Ra vo da vallozh warnon, va mab. Sent ouzh va mouezh ha kae da gerc'hat anezho.\n14 Mont a reas eta d'o c'herc'hat hag o degasas d'e vamm. Hi a fichas ar meuz mat evel ma plije d'e dad.\n15 Neuze Rebeka a gemeras kaerañ dilhad Ezaü he mab henañ, he doa en he c'hichen en ti, hag o gwiskas da Jakob he mab yaouankañ.\n16 Gant kroc'hen ar menned-gavr e c'holoas e zaouarn hag e c'houzoug a oa hep blev.\n17 Lakaat a reas ar meuz mat hag ar bara he doa fichet e dorn Jakob he mab.\n18 Dont a reas da gavout e dad hag e lavaras: Va zad! Eñ a respontas: Setu-me amañ! Piv out, va mab?\n19 Jakob a lavaras d'e dad: Me eo Ezaü da vab henañ. Graet em eus ar pezh ac'h eus gourc'hemennet din. Sav, me az ped, azez ha debr eus va jiber evit ma vennigo da ene ac'hanon.\n20 Izaak a lavaras d'e vab: Penaos ec'h eus kavet ken buan, va mab? Eñ a lavaras: An AOTROU da Zoue en deus lakaet ac'hanon d'e gavout.\n21 Izaak a lavaras da Jakob: Tosta, ma tastornin ac'hanout va mab. Ha te eo va mab Ezaü pe n'out ket?\n22 Jakob a dostaas eta ouzh Izaak e dad. Eñ a dastornas anezhañ hag a lavaras: Ar vouezh eo mouezh Jakob, met an daouarn eo daouarn Ezaü.\n23 N'anaveze ket anezhañ rak e zaouarn a oa blevek evel daouarn Ezaü e vreur, hag e vennigas anezhañ.\n24 Lavarout a reas: Te eo va mab Ezaü? Hemañ a respontas: Me eo.\n25 Neuze e lavaras: Servij ac'hanon evit ma tebrin eus jiber va mab ha ma vennigo va ene ac'hanout. Hag e servijas anezhañ, hag e tebras. Degas a reas dezhañ ivez gwin, hag ec'h evas.\n26 Neuze Izaak e dad a lavaras: Tosta ha pok din, va mab.\n27 Tostaat a reas hag e pokas dezhañ. Izaak a c'hweshaas c'hwezh e zilhad hag a vennigas anezhañ, o lavarout: Setu, c'hwezh va mab a zo evel ur park benniget gant an AOTROU.\n28 Ra roio Doue dit glizhenn an neñvoù ha druzoni an douar, hag ur fonnder a winizh hag a win!\n29 Ra servijo pobloù ac'hanout ha ra stouo broadoù dirazout! Bez mestr da vreudeur ha ra stouo mibien da vamm dirazout! Ra vo milliget piv bennak az milligo, ha ra vo benniget piv bennak az pennigo!\n30 Erruout a reas, kerkent evel m'en doa echuet Izaak da vennigañ Jakob ha ma oa Jakob a-boan aet a-zirak Izaak e dad, ma tistroas Ezaü e vreur eus ar chase.\n31 Eñ a fichas ivez ur meuz mat, a zegasas anezhañ d'e dad hag a lavaras d'e dad: Ra savo va zad ha ra zebro eus jiber e vab evit ma vennigo da ene ac'hanon.\n32 Izaak e dad a lavaras: Piv out? Hag e lavaras: Me eo da vab kentañ-ganet, Ezaü.\n33 Izaak a grenas gant un trid-kalon hag a lavaras: Piv eta eo an hini en deus kemeret jiber ha degaset din? Debret em eus a bep tra a-raok ma teujout, hag em eus e venniget hag e vo benniget.\n34 Adalek ma klevas Ezaü komzoù e dad, e laoskas ur griadenn gwall vras ha gwall c'hwerv, hag e lavaras d'e dad: Bennig-me ivez, va zad.\n35 Hemañ a lavaras: Da vreur a zo deuet dre douellerezh hag en deus kemeret da vennozh.\n36 Ezaü a lavaras: Abalamour ma'z eo anvet Jakob, en deus distroadet ac'hanon div wech? Kemeret en deus va henañded, ha setu bremañ e kas gantañ va bennozh. Neuze e lavaras: Ha ne'c'h eus ket miret bennozh ebet evidon?\n37 Izaak a respontas hag a lavaras da Ezaü: Setu, e lakaet em eus da vestr dit ha roet em eus dezhañ e holl vreudeur evel servijerien hag e bourvezet em eus a winizh hag a win. Ha petra a rafen eta evidout, va mab?\n38 Ezaü a lavaras d'e dad: Ha ne'c'h eus nemet ar vennozh-se, va zad? Bennig ac'hanon ivez, va zad! Ezaü a savas e vouezh hag a ouelas.\n39 Izaak e dad a respontas hag a lavaras: Setu, da chomlec'h a vo eus druzoni an douar hag eus glizhenn an neñvoù d'an nec'h.\n40 Bevañ a ri eus da gleze ha servijañ a ri da vreur, met c'hoarvezout a raio, evel ma vi redus, ma torri e yev a-zivar c'horre da c'houzoug.\n41 Ezaü a gasaas Jakob abalamour d'ar vennozh en doa roet dezhañ e dad. Hag Ezaü a lavaras en e galon: Deizioù kañv va zad a dosta hag e lazhin Jakob va breur.\n42 Lavaret e voe da Rebeka komzoù Ezaü he mab henañ, hag e kasas da c'hervel Jakob he mab yaouankañ hag e lavaras: Setu, Ezaü da vreur a fell dezhañ en em veñjiñ en ur lazhañ ac'hanout.\n43 Bremañ eta, va mab, sent ouzh va mouezh. Sav, tec'h etrezek Laban va breur, da Charan.\n44 Chom a ri gantañ un nebeud amzer betek ma vo tremenet kounnar da vreur,\n45 betek ma vo fulor da vreur distroet diouzhit ha m'en devo ankounac'haet ar pezh ac'h eus graet dezhañ. Neuze e kasin da'z kerc'hat ac'hane. Perak e vefen forc'het ac'hanoc'h ho-taou en hevelep deiz?\n46 Rebeka a lavaras da Izaak: Dic'hoantaet on eus ar vuhez abalamour da verc'hed Hed. Mar kemer Jakob e-touez merc'hed Hed, e-touez merc'hed ar vro, ur wreg evel ar re-se, da betra e servij din ar vuhez?\nJakob e Paddan-Aram. Huñvre Jakob\n1 Izaak a c'halvas Jakob, a vennigas anezhañ hag a c'hourc'hemennas dezhañ, o lavarout: Ne gemeri ket ur wreg e-touez merc'hed Kanaan.\n2 Sav, kae da Baddan-Aram, da di Betuel tad da vamm, ha kemer ur wreg ac'hane e-touez merc'hed Laban breur da vamm.\n3 Ra vennigo an Doue holl-c’halloudek ac’hanout ha ra lakaio ac’hanout da vezañ frouezhus ha da greskiñ ha ra zeui un niver bras a bobloù.\n4 Ra roio dit bennozh Abraham, dit ha da’z lignez ganit, evit ma vo dit ar vro emaout enni hag en deus roet Doue da Abraham!\n5 Neuze Izaak a gasas Jakob. Hemañ a yeas da Baddan-Aram etrezek Laban mab Betuel an Aramean breur Rebeka, mamm Jakob hag Ezaü.\n6 Ezaü a welas penaos Izaak en doa benniget Jakob, en doa e gaset da Baddan-Aram evit kemer ur wreg eno hag, en ur vennigañ anezhañ, en doa gourc'hemennet dezhañ, o lavarout: Ne gemeri ket ur wreg a-douez merc'hed Kanaan.\n7 Gwelout a reas en doa sentet Jakob ouzh e dad hag ouzh e vamm, hag e oa aet da Baddan-Aram.\n8 Ezaü, o welout eta e tisplije merc'hed Kanaan da Izaak e dad,\n9 a yeas da gavout Ismael hag a gemeras evel gwreg, ouzhpenn ar gwragez en doa, Mahalad merc'h Ismael mab Abraham ha c'hoar Nebajod.\n10 Jakob a guitaas Beer-Sheba hag a yeas da Charan.\n11 Erruout a reas en ul lec'h ma tremenas an noz ennañ, dre ma oa kuzhet an heol. Kemer a reas eta unan eus ar vein al lec'h-se evel plueg hag e kouskas el lec'h-se.\n12 Neuze en doe un huñvre. Setu, ur skeul a oa kempennet war an douar hag he fenn a stoke an neñvoù, ha setu, aeled Doue a bigne hag a ziskenne drezi.\n13 Ha setu, an AOTROU en em zalc'he a-us dezhi hag a lavaras: Me eo an AOTROU, Doue Abraham da dad ha Doue Izaak. An douar ma'z out gourvezet warni a roin dit ha da'z lignez.\n14 Da lignez a vo evel poultr an douar; hag en em strewi er c'huzh-heol hag er sav-heol, en hanternoz hag er c'hreisteiz, hag holl diegezhioù an douar a vo benniget ennout hag ez lignez.\n15 Setu, me a zo ganit hag e tiwallin ac'hanout e kement lec'h ma'z i, hag e tegasin ac'hanout er vro-mañ rak ne zilezin ket ac'hanout ken em bo graet ar pezh am eus lavaret.\n16 Jakob a zihunas eus e gousk hag a lavaras: A-dra-sur, an AOTROU a zo el lec'h-mañ ha ne ouien netra a-se!\n17 Aon en doe hag e lavaras: Pegen spontus eo al lec'h-mañ. Amañ eo emañ ti Doue, hag amañ emañ dor an neñvoù!\n18 Jakob a savas beure-mat hag a gemeras ar maen en doa tapet evel plueg, en lakaas en e sav evel ur peul hag e skuilhas eoul war e benn.\n19 Envel a reas al lec'h-se Betel (= ti Doue). Met diagent, anv ar gêr a oa Luz.\n20 Jakob a reas ur gouestl, o lavarout: Ma vez Doue ganin, ma tiwall ac'hanon er veaj a ran, ma ro bara din da zebriñ ha dilhad da wiskañ,\n21 ha ma tistroan e peoc'h da di va zad, an AOTROU a vo va Doue\n22 hag ar maen-mañ am eus lakaet en e sav evel ur peul a vo ti Doue; hag eus kement a roi din, e roin dit an deog gant lealded.\nJakob en em gav gant Rachel hag en em ro e srvij Laban\n1 Jakob en em lakaas en hent hag a yeas da vro mibien ar Sav-heol.\n2 Sellout a reas ha setu, e welas ur puñs er parkeier; ha setu, e oa tri bagad deñved gourvezet e-kichen, rak eno e veze douraet an tropelloù. Ar maen a c'holoe genoù ar puñs a oa bras.\n3 An holl dropelloù en em zastume eno. Neuze e veze ruilhet ar maen diwar-c'horre genoù ar puñs hag e veze douraet an tropelloù, ha goude e veze lakaet ar maen en e lec'h war genoù ar puñs.\n4 Jakob a lavaras: Va breudeur, a-belec'h emaoc'h? Hag e responjont: Eus Charan emaomp.\n5 Lavarout a reas: Hag anavezout a rit Laban mab Nakor? Hag e responjont: Anavezout a reomp anezhañ.\n6 Lavarout a reas: Ha yac'h eo? Hag e respontjont: Yac'h eo ha setu Rachel e verc'h o tont gant an deñved.\n7 Lavarout a reas: Setu eo c'hoazh deiz bras, n'emañ ket ar c'houlz da zastum al loened. Dourait an deñved hag o c'hasit da beuriñ.\n8 Hag e responjont: Ne c'hellomp ket betek ma vo an holl dropelloù dastumet. Neuze e vez ruilhet ar maen diwar-c'horre genoù ar puñs hag e touraomp an deñved.\n9 Evel ma komze c'hoazh ganto, Rachel a erruas gant deñved he zad, rak mesaerez e oa.\n10 Adalek ma welas Jakob Rachel merc'h Laban breur e vamm, ha deñved Laban breur e vamm, e tostaas, e ruilhas ar maen diwar-c'horre genoù ar puñs, hag e touraas tropell Laban breur e vamm.\n11 Jakob a bokas da Rachel hag, o sevel e vouezh, en em lakaas da ouelañ.\n12 Jakob a lavaras da Rachel e oa kar d'he zad hag e oa mab Rebeka. Hi a redas da lavarout kement-se d'he zad.\n13 Kerkent ha ma klevas Laban komz diwar-benn Jakob mab e c'hoar, e redas d'e gavout, e vriataas anezhañ, e pokas dezhañ hag e lakaas anezhañ da zont en e di. Jakob a lavaras da Laban an holl draoù-se.\n14 Laban a lavaras: A-dra-sur, te a zo va askorn ha va c'hig. Hag e chomas gantañ e-pad ur miz.\n15 Neuze Laban a lavaras da Jakob: Ha va serviji evit netra dre ma'z out va breur? Lavar din pehini e vo da c'hopr.\n16 Laban en doa div verc'h, an hini henañ a veze anvet Lea hag an hini yaouankañ Rachel.\n17 Lea he doa daoulagad tener, Rachel a oa a vent vrav ha koant a zremm.\n18 Jakob a gare Rachel. Lavarout a reas: Da servijañ a rin seizh vloaz evit Rachel, da verc'h yaouankañ.\n19 Laban a lavaras: Gwelloc'h eo din he reiñ dit, eget he reiñ da unan all. Chom ganin.\n20 Jakob a servijas eta seizh vloaz evit Rachel, ha n'o c'havas nemet un nebeud devezhioù dre ma kare anezhi.\n21 Ha Jakob a lavaras da Laban: Ro din va gwreg, rak echu eo va amzer hag ez in daveti.\n22 Laban a zastumas holl dud al lec'h-se hag a reas ur fest.\n23 Da noz, e kemeras Lea e verc'h, he c'hasas da Jakob, hag hemañ a zeuas daveti.\n24 Laban a roas e vatezh Zilpa evel matezh da Lea e verc'h.\n25 Met antronoz, setu e oa Lea. Jakob a lavaras da Laban: Petra ac'h eus graet din? Ha n'eo ket evit Rachel em eus servijet ac'hanout? Perak ec'h eus touellet ac'hanon?\n26 Laban a lavaras: N'eo ket ar c'hiz el lec'h-mañ reiñ an hini yaouankañ a-raok an hini henañ.\n27 Echu ar sizhunvezh gant houmañ hag e roimp dit ivez eben, evit ar servij a ri c'hoazh amañ e-pad seizh vloaz all.\n28 Jakob a reas evel-se, echuiñ a reas ar sizhunvezh gant houmañ. Neuze Laban a roas dezhañ Rachel e verc'h da wreg.\n29 Laban a roas e vatezh Bilha evel matezh da Rachel e verc'h.\n30 Dont a reas ivez davet Rachel hag e karas Rachel muioc'h eget Lea. Hag e servijas e ti Laban c'hoazh seizh vloaz all.\n31 An AOTROU, o welout e oa Lea kasaet, a zigoras he mammog, met Rachel a oa gaonac'h.\n32 Lea a goñsevas hag a c'hanas ur mab, hag en galvas Ruben (= gwelet en deus va glac'har), rak lavarout a reas: An AOTROU en deus sellet ouzh va glac'har ha bremañ va ozhac'h a garo ac'hanon.\n33 Koñseviñ a reas c'hoazh hag e c'hanas ur mab, hag e lavaras: An AOTROU en deus klevet e oan kasaet hag en deus roet din c'hoazh hemañ. Hag ec'h anvas anezhañ Simeon (= klevet en deus).\n34 Koñseviñ a reas c'hoazh hag e c'hanas ur mab, hag e lavaras: Ar wech-mañ va ozhac'h a stago ouzhin, rak ganet em eus dezhañ tri mab. Setu perak e voe anvet Levi (= staget ouzh).\n35 Koñseviñ a reas c'hoazh hag e c'hanas ur mab, hag e lavaras: Ar wech-mañ e veulin an AOTROU. Setu perak ec'h anvas anezhañ Juda (= meuleudi). Hag e paouezas da gaout bugale.\nBugale Jakob. Darempredoù Jakob gant Laban.\n1 Pa welas Rachel ne roe ket a vugale da Jakob, he doe gwarizi ouzh he c'hoar hag e lavaras da Jakob: Ro din bugale, pe anez e varvin!\n2 Kounnar Jakob en em danas a-enep Rachel hag e lavaras: Ha bez' on-me e-lec'h Doue, an Hini n'en deus ket roet dit a frouezh?\n3 Hi a lavaras: Setu va matezh Bilha. Kae daveti hag e c'hano war va barlenn, hag em bo ivez bugale drezi.\n4 Reiñ a reas eta dezhañ Bilha he matezh da wreg, ha Jakob a yeas daveti.\n5 Bilha a goñsevas hag a c'hanas ur mab da Jakob.\n6 Rachel a lavaras: Doue en deus barnet ac'hanon hag en deus selaouet va mouezh o reiñ din ur mab. Setu perak ec'h anvas anezhañ Dan (= barner).\n7 Bilha matezh Rachel a goñsevas c'hoazh hag a c'hanas un eil mab da Jakob.\n8 Rachel a lavaras: Va lakaet en deus Doue da stourm ouzh va c'hoar hag em eus trec'het. Hag ec'h anvas anezhañ Neftali (= va gouren).\n9 Lea, o welout he doa paouezet da gaout bugale, a gemeras Zilpa he matezh hag he roas da Jakob da wreg.\n10 Zilpa matezh Lea a c'hanas ur mab da Jakob.\n11 Lea a lavaras: Pebezh taol-chañs! Hag ec'h anvas anezhañ Gad (= chañs vat).\n12 Zilpa matezh Lea a c'hanas un eil mab da Jakob.\n13 Lea a lavaras: Pegen eürus on! Rak ar merc'hed a lavaro ac'hanon eürus. Hag ec'h anvas anezhañ Aser (= eürus).\n14 Ruben a yeas er-maez da vare eost an ed, a gavas mandragonoù er parkeier hag o degasas da Lea e vamm. Ha Rachel a lavaras da Lea: Ro din, me az ped, eus mandragonoù da vab.\n15 Hi a respontas: Ha nebeut eo dit bezañ kemeret va fried, ma fell dit c'hoazh kemer mandragonoù va mab? Ha Rachel a lavaras: Ac'hanta! Ra gousko ganit en nozvezh-mañ evit mandragonoù da vab.\n16 Pa zistroas Jakob eus ar parkeier d'an abardaez, Lea a yeas en arbenn dezhañ hag a lavaras: Te a zeuio ganin-me, rak da c'hopraet em eus evit mandragonoù va mab. Hag e kouskas ganti en noz-se.\n17 Doue a selaouas Lea, hag e koñsevas hag e c'hanas ur pempvet mab da Jakob.\n18 Lea a lavaras: Doue en deus roet din va gopr evit bezañ roet va matezh da'm fried. Hag ec'h anvas anezhañ Isakar (= ur gopr a zo).\n19 Lea a goñsevas c'hoazh hag a c'hanas ur c'hwec'hvet mab da Jakob.\n20 Lea a lavaras: Doue en deus roet un donezon brav din. Ar wech-mañ va ozhac'h a chomo ganin, rak roet em eus c'hwec'h mab dezhañ. Hag ec'h anvas anezhañ Zabulon (= annez).\n21 Goude e c'hanas ur verc'h, hag ec'h anvas anezhi Dina (= barnedigezh).\n22 Doue en doe soñj eus Rachel, ha Doue he selaouas hag a zigoras he mammog.\n23 Koñseviñ a reas hag e c'hanas ur mab, hag e lavaras: Doue en deus lamet va mezhegezh.\n24 Hag ec'h anvas anezhañ Jozef (= ouzhpenn e roio), o lavarout: Ra roio an AOTROU din ur mab all!\n25 Pa he doe Rachel ganet Jozef, Jakob a lavaras da Laban: Va lez da vont evit ma tistroin da'm bro, e-barzh va douar.\n26 Ro din va gwragez ha va bugale, em eus da servijet evito, hag ez in kuit, rak te a oar ar servij am eus graet evidout.\n27 Laban a lavaras: Ra gavin trugarez dirak da zaoulagad, rak anavezet em eus penaos en deus va benniget an AOTROU abalamour dit,\n28 dibab da-unan da c'hopr, hag en roin dit.\n29 Eñ a lavaras: Anavezout a rez penaos em eus da servijet hag ar pezh eo deuet da vezañ da loened ganin-me.\n30 Rak ar pezh az poa a-raok din a oa nebeut a dra, met abaoe e oa gwall gresket hag an AOTROU en deus da venniget war va roudoù. Ha bremañ, pegoulz e labourin ivez evit va zi?\n31 Laban a lavaras: Petra a roin dit? Jakob a respontas: Ne roi netra din. Mesa a rin c'hoazh da dropell hag o diwallin mar rez kement-mañ evidon:\n32 tremen a rin hiziv e-touez da holl dropell, o lemel eus o zouez pep loen brizh ha marellet ha pep loen du a-douez an oaned, hag ar re a zo marellet ha brizh a-douez ar givri; hennezh a vo va gopr.\n33 Va eeunder a roio testeni din en amzer da zont dirazout, pa zeui da anavezout va gopr. Kement na vo ket brizh pe varellet e-touez ar givri, ha du e-touez an oaned, a vo bet laeret ganin.\n34 Neuze Laban a lavaras: Ac'hanta! Ra vo evel ma ec'h eus lavaret.\n35 En deiz-se, e lamas ar bouc'hed barrennet ha marellet, an holl c'hivri brizh ha marellet. Kement a oa gwenn ennañ ha kement a oa du e-touez an oaned, o lakaat a reas etre daouarn e vibien.\n36 Lakaat a reas ur pennad-hent a dri devezh etrezañ-eñ ha Jakob. Jakob a vesaas an nemorant eus tropell Laban.\n37 Jakob a gemeras skourroù glas a bupli, alamandez ha platan, hag e tibluskas barrennoù gwenn enno, o tizoleiñ ar gwenn a oa er skourroù.\n38 Lakaat a reas ar skourroù en doa diblusket dirak an deñved el laouerioù hag en dourlec'hioù e-lec'h ma'z ae an deñved da evañ, hag e teuent da dommañ pa zeuent da evañ.\n39 An deñved eta a zeue da dommañ pa welent ar skourroù, hag e c'hanent oanet barrennet, marellet ha brizh.\n40 Jakob a lodenne an oaned hag a lakae deñved tropell Laban dirak ar re a oa barrennet ha kement a oa du. Hag e lakae e loened a-gostez, n'o lakae ket e-kichen tropell Laban.\n41 Hag e c'hoarveze penaos bep gwech ma teue da dommañ ar re greñvañ eus an tropell, Jakob a lakae ar skourroù dirak daoulagad al loened el laouerioù evit ma teujent da dommañ e-kichen ar skourroù.\n42 Pa veze gwan an deñved, n'o lakae ket, e doare ma oa ar re wan da Laban hag ar re greñv da Jakob.\n43 An den-se a zeuas da vezañ pinvidikoc'h-pinvidikañ hag en doe un niver bras a loened, mitizhien ha mevelien, kañvaled hag ezen.\nTec'h Jakob; Laban a red war e lerc'h; o emglev\n1 Jakob a glevas komzoù mibien Laban, a lavare: Jakob en deus kemeret kement a oa d'hon tad, hag eus ar pezh a oa d'hon tad eo en deus dastumet an holl binvidigezh-se.\n2 Jakob a welas dremm Laban, ha setu, ne oa ken en e geñver evel diagent.\n3 An AOTROU a lavaras da Jakob: Distro da vro da dadoù hag etrezek da gerentiezh, ha me a vo ganit.\n4 Jakob a gasas da lavarout da Rachel ha da Lea dont d'ar parkeier etrezek an tropell.\n5 Lavarout a reas: Gwelout a ran n'eo ken dremm ho tad em c'heñver evel diagent, met Doue va zad a zo bet ganin.\n6 C'hwi a oar penaos em eus servijet ho tad gant va holl nerzhioù.\n7 Ho tad en deus graet goap ouzhin ha cheñchet dek gwech va gopr, met Doue n'en deus ket e lezet d'ober droug din.\n8 Pa lavare evel-se: Ar re vrizh a vo da c'hopr, an holl zeñved a rae oaned brizh. Ha pa lavare evel-se: Ar re varrennet a vo da c'hopr, an holl zeñved a rae oaned barrennet.\n9 Doue en deus kemeret loened ho tad evit o reiñ din.\n10 Hag e c'hoarvezas d'ar mare ma teue an deñved da dommañ, ma savis va zaoulagad hag e welis en un huñvre penaos ar bouc'hed a c'holoe an deñved a oa barrennet, brizh ha marellet.\n11 Ael Doue a lavaras din en un huñvre: Jakob! Hag e respontis: Setu-me amañ!\n12 Lavarout a reas: Sav da zaoulagad ha sell: an holl vouc'hed a c'holo an deñved a zo barrennet, brizh ha marellet, rak gwelet em eus ar pezh a ra Laban dit.\n13 Me eo Doue Betel; olevet ec'h eus eno ur peul ha graet din ur gouestl. Bremañ, sav, kae eus ar vro-mañ ha distro da vro da gerentiezh.\n14 Rachel ha Lea a respontas hag a lavaras: Ha bez' ez eus c'hoazh evidomp ul lod pe un hêrezh e ti hon tad?\n15 Hon istimet en deus evel estrenezed pa en deus hor gwerzhet ha zoken debret hon arc'hant.\n16 An holl binvidigezh en deus lamet Doue digant hon tad a zo deomp ha d'hor bugale. Bremañ eta, gra kement en deus lavaret Doue dit.\n17 Jakob a savas hag a lakaas e wragez hag e vugale da bignat war ar c'hañvaled.\n18 Kas a reas gantañ an holl loened hag an holl vadoù en doa dastumet, e loened e-unan en doa dastumet e Paddan-Aram, evit mont da gavout Izaak e dad, da vro Ganaan.\n19 Laban a oa aet da douzañ e zeñved ha Rachel a laeras terafim he zad.\n20 Jakob a douellas Laban an Aramean, o tremen hep lavarout dezhañ e c'hoantae tec'hout kuit.\n21 Tec'hout a reas eta kuit, eñ ha kement a oa dezhañ. Sevel a reas hag e tremenas ar stêr, hag ez eas war-zu Menez Galaad.\n22 D'an trede deiz e voe lavaret da Laban e oa aet Jakob kuit.\n23 Kemer a reas e vreudeur gantañ hag ez eas war e lerc'h e-pad seizh devezh bale, hag e tapas anezhañ e Menez Galaad.\n24 Met Doue a zeuas da gavout Laban an Aramean en un huñvre en noz hag a lavaras: Diwall da lavarout netra da Jakob, mat pe fall!\n25 Laban eta a dapas Jakob. Jakob en doa fichet e deltenn war ar menez, Laban a fichas e hini, gant e vreudeur, war Venez Galaad.\n26 Laban a lavaras da Jakob: Petra ac'h eus graet? Touellet ec'h eus ac'hanon ha degaset ec'h eus va merc'hed evel prizonidi a vrezel.\n27 Perak ez out aet kuit e kuzh, ec'h eus va zouellet ha ne'c'h eus ket kemennet ac'hanon? Ambrouget em bije ac'hanout gant levenez ha gant kanaouennoù da son an taboulinig hag an delenn.\n28 Ne'c'h eus ket va lezet da bokat da'm mibien na da'm merc'hed! Graet ec'h eus kement-se gant follentez.\n29 Me am eus em daouarn ar galloud d'ober droug deoc'h, met Doue ho tad en deus lavaret din en noz tremenet: Diwall da lavarout netra da Jakob, mat pe fall!\n30 Bremañ ez out aet kuit abalamour ma c'hoantaes adkavout ti da dad, met perak ec'h eus laeret va doueoù?\n31 Jakob a respontas hag a lavaras da Laban: Aon am boa ennon va-unan na'z pije lamet da verc'hed diganin,\n32 met an hini a vo kavet da zoueoù gantañ, ne vevo ket. Dirak hor breudeur, sell petra a zo dit em zi ha kemer ganit. Jakob ne ouie ket he doa o laeret Rachel.\n33 Laban a yeas e teltenn Jakob, e teltenn Lea hag e teltenn an div vatezh, ha n'o c'havas ket. Neuze ez eas kuit eus teltenn Lea hag ez eas e teltenn Rachel.\n34 Rachel he doa kemeret an terafim hag o lakaet e bas ar c'hañval, hag ec'h azezas warno. Laban a furchas an deltenn holl, ha n'o c'havas ket.\n35 Lavarout a reas d'he zad: Arabat fuloriñ va aotrou, met ne c'hellan ket sevel dirazout, rak bez' em eus ar pezh o deus ar gwragez ar c'hiz da gaout. Hag e klaskas met ne gavas ket an terafim.\n36 Jakob a yeas droug ennañ hag a dabutas gant Laban. Jakob a gemeras ar gomz hag a lavaras: Pehini eo va faot, pehini eo va fec'hed, evit ma ec'h eus va c'henredet gant kement a daerded?\n37 Furchet ec'h eus va holl draoù ha petra ac'h eus kavet eus holl draoù da di? Laka anezho amañ dirak va breudeur ha da vreudeur, ha ma varnint etrezomp hon daou.\n38 Setu ez on bet ugent vloaz ganit; da zañvadezed ha da c'hivri n'o deus ket diforc'het, ha ne'm eus ket debret maouted da dropell.\n39 Ne'm eus ket degaset dit loen diframmet ebet, va-unan am eus gouzañvet ar c'holl anezhi. Eus va dorn e c'houlennes ar pezh laeret en deiz hag ar pezh laeret en noz.\n40 Debret e oan gant ar sec'hded e-pad an deiz ha gant ar yenijenn e-pad an noz, hag ar c'housk a bellae eus va zaoulagad.\n41 Setu ez on bet ugent vloaz e-barzh da di. Da servijet em eus pevarzek vloaz evit da ziv verc'h ha c'hwec'h vloaz evit da loened, hag ec'h eus cheñchet dek gwech va gopr.\n42 Ma ne vije ket bet em zu Doue va zad, Doue Abraham, an hini a zouj Jakob, ez pije bremañ va c'haset kuit dibourvez. Doue en deus sellet ouzh va glac'har ha labour va daouarn, hag en deus da rebechet en noz tremenet.\n43 Laban a respontas hag a lavaras da Jakob: Ar merc'hed-se eo va merc'hed, ar vugale-se eo va bugale, an tropelloù-se eo va zropelloù, ha kement a welez a zo din. Ha petra a rin hiziv da'm merc'hed, pe d'ar vugale o deus ganet?\n44 Bremañ eta deus, greomp un emglev a-unvan, ha ra servijo da desteni etrezon-me ha te.\n45 Jakob a gemeras ur maen hag en lakaas en e sav evel ur peul.\n46 Jakob a lavaras d'e vreudeur: Dastumit mein. Kemer a rejont mein d'ober ur bern hag e tebrjont eno war ar bern.\n47 Laban en galvas Jegar-Sahaduta (= bern an testeni en aramaeg) ha Jakob en galvas Galeed (= bern an testeni en hebraeg).\n48 Laban a lavaras: Ar bern-se a zo un testeni etrezon-me ha te hiziv. Setu perak e voe anvet Galeed,\n49 hag ivez Mizpa (= lec'h-evezhiañ), dre ma lavaras Laban: Ra eveshaio an AOTROU etrezon-me ha te pa vimp en em dennet an eil digant egile.\n50 Mar gwallgasez va merc'hed ha mar kemerez gwragez all nemet va merc'hed, setu, n'eus den ganeomp met Doue a vo test etrezon-me ha te!\n51 Laban a lavaras da Jakob: Setu ar bern-mañ ha setu ar peul-mañ am eus savet etrezon-me ha te.\n52 Ar bern-se a zo test, ar peul-se a zo test, penaos ne dremenin ket ar bern-se etrezek ennout ha penaos ne dremeni ket ar bern hag ar peul-se etrezek ennon evit noazout an eil d'egile.\n53 Ra varno etrezomp Doue Abraham, Doue Nakor, Doue o zad! Jakob a douas dre an Hini a zouje Izaak e dad.\n54 Jakob a ginnigas un aberzh war ar menez hag a bedas e vreudeur da zebriñ bara. Debriñ a rejont eta bara hag e tremenjont an noz war ar menez.\n55 Laban a savas beure-mat, a bokas d'e vibien ha d'e verc'hed hag o bennigas, hag ez eas. Evel-se, Laban a zistroas d'ar gêr.\nJakob a zo prest da vont da gavout Ezaü; e stourm gant an ael e Peniel\n1 Jakob a gendalc'has e hent hag aeled Doue en em gavas gantañ.\n2 P'en doa gwelet anezho, Jakob a lavaras: Kamp Doue eo! Hag ec'h anvas al lec'h-se Mahanaim (= an daou gamp).\n3 Jakob a gasas kannaded a-raok dezhañ war-zu Ezaü e vreur, da vro Seir, war vaezioù Edom.\n4 Gourc'hemenn a reas dezho, o lavarout: Komz a reot evel-henn ouzh Ezaü va aotrou: Setu ar pezh a lavar da servijer Jakob: Chomet on e ti Laban hag on bet eno betek bremañ.\n5 Bez' em eus ejened, ezen, deñved, mevelien ha mitizhien, hag e kasan d'henn disklêriañ da'm aotrou evit ma kavin trugarez dirak da zaoulagad.\n6 Ar gannaded a zistroas da gavout Jakob hag a lavaras: Aet omp da gavout da vreur Ezaü, hag e kerzh war-arbenn dit gant pevar c'hant den.\n7 Jakob a oa spontet bras ha leuniet a enkrez. Neuze e lodennas ar bobl a oa gantañ, an deñved, an ejened hag ar c'hañvaled e div vandenn,\n8 hag e lavaras: Mar sko Ezaü unan eus ar bandennoù, ar vandenn a chomo a c'hello tec'hel kuit.\n9 Jakob a lavaras: O Doue va zad Abraham ha Doue va zad Izaak, AOTROU, te hag ac'h eus lavaret din: Distro da'z pro hag etrezek da gerentiezh, hag e vin mat ez keñver!\n10 Re vihan on evit an holl vadelezhioù hag an holl fealded ac'h eus diskouezet e-keñver da servijer, rak treuzet em eus ar Jordan-mañ gant va bazh ha bremañ e ran div vandenn.\n11 Me az ped, salv ac'hanon eus dorn va breur, eus dorn Ezaü! Rak aon am eus na zeufe ha na skofe ac'hanon, hag ar vamm gant ar vugale.\n12 Koulskoude, te ac'h eus lavaret: A-dra-sur e vin mat ez keñver hag e lakain da lignez da zont da vezañ evel traezh ar mor na c'heller ket kontañ abalamour d'e niver bras.\n13 Tremen a reas an noz el lec'h-se. Kemer a reas eus ar pezh a zeuas en e zorn evit ober ur prof da Ezaü, e vreur:\n14 daou c'hant gavr hag ugent bouc'h, daou c'hant dañvadez hag ugent maout,\n15 tregont kañvalez a roe da zenañ gant o re vihan, daou-ugent buoc'h ha dek tarv, ugent azenez ha dek azen yaouank.\n16 O lakaat a reas etre daouarn e servijerien, pep tropell an eil goude egile, hag e lavaras d'e servijerien: Tremenit a-raok din ha lakait ur pennad etre ur vandenn hag eben.\n17 Neuze e c'hourc'hemennas d'an hini kentañ, o lavarout: Pa en em gavo Ezaü va breur ganit ha pa c'houlenno ouzhit: Da biv out? Da belec'h emaout o vont? Da biv eo ar pezh a zo dirazout?\n18 Lavarout a ri: Da'z servijer Jakob. Ur prof eo, a gas da Ezaü va aotrou, ha setu e teu e-unan war hol lerc'h.\n19 Reiñ a reas an hevelep urzh d'an eil ha d'an trede, ha d'ar re holl a yae war-lerc'h an tropelloù, o lavarout: Evel-se e komzot pa en em gavot gant Ezaü:\n20 Lavarout a reot: Setu, da servijer Jakob a zeu war hol lerc'h. Rak lavarout a rae: Dousaat a rin anezhañ gant ar prof a ya dirazon, ha goude-se e welin e zremm, marteze e tegemero ac'hanon en un doare trugarezus.\n21 Ar prof a dremenas eta dirazañ, met eñ a chomas er c'hamp e-pad an noz.\n22 Sevel a reas en noz-se hag e kemeras e ziv wreg, e ziv vatezh hag e unnek mab, hag e tremenas roudouz Jabok.\n23 O c'hemer a reas eta hag o lakaas da dremen ar froud. Lakaat a reas ivez da dremen ar pezh en doa.\n24 Jakob a chomas e-unan. Hag un den a c'hourenas gantañ betek sav gouloù-deiz.\n25 Pa welas an den ne c'helle ket en trec'hiñ, e skoas war bleg e vorzhed, ha pleg morzhed Jakob a voe dilec'hiet e-pad ma c'hourenas gantañ.\n26 Lavarout a reas: Lez ac'hanon da vont, rak gouloù deiz a zo deuet. Hag eñ a lavaras: Ne lezin ket ac'hanout da vont ken na'z po va benniget.\n27 Lavarout a reas: Petore anv ac'h eus? Hag eñ a lavaras: Jakob.\n28 Lavarout a reas: Da anv ne vo ken Jakob met Israel (= an hini a c'hourenas gant Doue). Rak gourenet ec'h eus gant Doue ha gant tud, ha trec'het ec'h eus.\n29 Jakob a reas goulennoù outañ, o lavarout: Desk din da anv, me az ped. Respont a reas: Perak e c'houlennez va anv? Hag e vennigas anezhañ eno.\n30 Jakob a anvas al lec'h-se Peniel (= dremm Doue), rak lavarout a reas: Gwelet em eus Doue dremm ouzh dremm ha va ene a zo bet saveteet.\n31 Pa voe tremenet gantañ Peniel, an heol a savas warnañ, hag e kamme diouzh e vorzhed.\n32 Setu perak, betek hiziv, mibien Israel ne zebront ket nervenn ar vorzhed, an hini a zo war bleg ar vorzhed, dre ma voe skoet pleg morzhed Jakob e nervenn ar vorzhed.\nMont a ra Jakob war-ziarbenn Ezaü\n1 Jakob a savas e zaoulagad hag a sellas. Ha setu, Ezaü a zeue, ha pevar c'hant den gantañ. Neuze e lodennas ar vugale etre Lea, Rachel, hag an div vatezh.\n2 Lakaat a reas ar mitizhien gant o bugale da gentañ, Lea gant he bugale da c'houde, Rachel gant Jozef er renk diwezhañ.\n3 Eñ e-unan a dremenas a-raok dezho hag a stouas d'an douar seizh gwech betek ma voe tostaet ouzh e vreur.\n4 Ezaü a redas a-raok dezhañ hag a vriatas anezhañ, en em daolas d'e c'houzoug hag a bokas dezhañ, hag e oueljont.\n5 Neuze e savas e zaoulagad hag e welas ar gwragez hag ar vugale, hag e lavaras: Piv ac'h eus aze? Respont a reas: Ar vugale en deus roet Doue da'z servijer.\n6 Ar mitizhien a dostaas, int hag o bugale, hag e stoujont.\n7 Lea ivez a dostaas gant he bugale, hag e stoujont. Ha da c'houde Jozef ha Rachel a dostaas, hag e stoujont.\n8 Ezaü a lavaras: Petra a fell dit ober gant an holl vandenn-se a zo en em gavet ganin? Respont a reas: Evit kavout trugarez dirak daoulagad va aotrou.\n9 Ezaü a lavaras: Emaon er fonnusted, va breur, mir ar pezh a zo dit.\n10 Jakob a respontas: Nann, da bediñ a ran, mar em eus kavet trugarez dirak da zaoulagad, degemer va frof eus va dorn, peogwir em eus gwelet da zremm evel ma weler dremm Doue, hag ec'h eus va degemeret gant truez.\n11 Kemer, me az ped, va frof a zo bet kinniget dit, rak Doue en deus va leuniet a c'hrasoù hag em eus a gement zo. Kement e talc'has warnañ ken en kemeras.\n12 Ezaü a lavaras: Deomp, baleomp hag e kerzhin dirazout.\n13 Jakob a lavaras: Va aotrou a oar penaos ar vugale a zo tener, ha bec'hiet on a zeñved hag a saout a ro da zenañ; ma vint kaset re vuan, an holl zeñved a varvfe.\n14 Ra dremeno va aotrou, me az ped, a-raok e servijer. Me a yelo gwall c'houstadik diouzh paz ar chatal a zo dirazon ha diouzh paz ar vugale, betek m'en em gavin e ti va aotrou e Seir.\n15 Ezaü a lavaras: Me az ped ma lakain da chom ganit unan bennak eus an dud a zo ganin. Respont a reas: Perak-se? Ra gavin trugarez dirak daoulagad va aotrou!\n16 Ezaü a zistroas en deiz-se dre e hent da Seir.\n17 Jakob a yeas war-zu Sukkod. Sevel a reas un ti evitañ ha lochoù evit e chatal. Setu perak ec'h anvas al lec'h-se Sukkod (= lochoù).\n18 Jakob, o tont eus Paddan-Aram, a erruas yac'h ha mat e kêr Sichem e bro Ganaan, hag e kampas dirak kêr.\n19 Prenañ a reas eno al lodenn-bark en doa savet e deltenn enni eus dorn mibien Hamor tad Sichem, evit kant pezh arc'hant.\n20 Sevel a reas eno un aoter hag ec'h anvas anezhi El-Elohe-Israel (= Doue eo Doue Israel).\nSichem a skrap hag a zizenor Dina\n1 Dina, ar verc'h he doa ganet Lea da Jakob, a yeas er-maez da welout merc'hed ar vro.\n2 Sichem mab Hamor an Hevian, priñs ar vro, he gwelas hag he c'hemeras. Hag e kouskas ganti hag he dizenoras.\n3 E ene en em stagas ouzh Dina merc'h Jakob, hag e karas anezhi hag e komzas ouzh kalon ar plac'h yaouank.\n4 Sichem a gomzas da Hamor e dad hag a lavaras: Ro din ar plac'h yaouank-se da wreg.\n5 Jakob a anavezas penaos en doa dizenoret Dina e verc'h, met e vibien a oa er parkeier gant al loened, ha Jakob ne lavaras netra betek o distro.\n6 Hamor tad Sichem a zeuas da gomz ouzh Jakob.\n7 Mibien Jakob a zistroas eus ar parkeier pa glevjont kement-se. Ar re-mañ a voe gwall c'hlac'haret ha droug enno eus an dra vezhus en doa graet Sichem da Israel o kousket gant merc'h Jakob, ar pezh ne oa ket d'ober.\n8 Hamor a gomzas outo, o lavarout: Ene Sichem va mab a zo en em staget ouzh ho merc'h, roit hi dezhañ, me ho ped, da wreg.\n9 En em unanit ganeomp, reiñ a reot deomp ho merc'hed hag e kemerot hor merc'hed evidoc'h.\n10 Chom a reot ganeomp hag ar vro a vo deoc'h. Chomit enni, gwerzhit ha prenit madoù.\n11 Sichem a lavaras da dad ha da vreudeur Dina: Ra gavin trugarez dirak ho taoulagad hag e roin ar pezh a lavarot din.\n12 Goulennit diganin un douar bras ha kalz a brofoù, hag e roin deoc'h evel ma lavarot din, met roit din ar plac'h yaouank da wreg.\n13 Mibien Jakob a respontas gant touellerezh da Sichem ha da Hamor e dad. Komz a rejont evel-henn dre m'en doa dizenoret Dina o c'hoar.\n14 Lavarout a rejont: Un dra eo na c'hellomp ket ober, reiñ hor c'hoar d'un den diamdroc'h, rak kement-se a vefe ur vezh evidomp.\n15 Ne roimp ket ar pezh a c'houlennit diouzhimp, nemet e teufec'h da vezañ heñvel ouzhimp oc'h amdroc'hañ pep par en ho touez.\n16 Neuze e roimp deoc'h hor merc'hed hag e kemerimp ho merc'hed evidomp, hag e chomimp ganeoc'h hag e vimp ur bobl hepken.\n17 Met ma ne fell ket deoc'h selaou ouzhimp ha bezañ amdroc'het, e kemerimp hor merc'h hag ez aimp kuit.\n18 O c'homzoù a blijas da Hamor ha da Sichem mab Hamor.\n19 An den yaouank ne zaleas ket da ober kement-se, rak merc'h Jakob a blije dezhañ. Eñ a oa an hini uhelañ e ti e dad.\n20 Hamor ha Sichem e vab a zeuas eta da zor o c'hêr hag a gomzas ouzh tud kêr, o lavarout:\n21 An dud-se a zo peoc'hius en hor c'heñver, ra chomint er vro ha ra genwerzhint enni. Setu, ar vro a zo bras a-walc'h evito. Kemer a raimp o merc'hed evel gwragez hag e roimp dezho hor merc'hed.\n22 Met ne asanto an dud-se da chom ganeomp da vezañ ur bobl hepken, nemet e vefe amdroc'het pep par en hon touez evel ma'z int amdroc'het o-unan.\n23 O chatal hag o madoù hag o holl loened, ha ne vint ket deomp? Asantomp ganto war-se hepken, ha ra chomint ganeomp.\n24 Ar re holl a yae er-maez dre zor kêr a sentas ouzh Hamor hag ouzh Sichem e vab, ha pep par a yae dre zor kêr a voe amdroc'het.\n25 Hag e c'hoarvezas d'an trede deiz, pa oant er boan, ma kemeras daou eus mibien Jakob, Simeon ha Levi breudeur Dina, pep hini e gleze, ha ma en em daoljont war ar gêr e peoc'h hag e lazhjont an holl bared.\n26 Lazhañ a rejont gant barvenn ar c'hleze Hamor ha Sichem e vab, hag e kemerjont Dina eus ti Sichem, hag ez ejont kuit.\n27 Mibien Jakob en em daolas war ar re vloñset hag a breizhas kêr dre ma oa bet dizenoret o c'hoar.\n28 Kemer a rejont o deñved, o ejened hag o ezen, ar pezh a oa e kêr hag er parkeier,\n29 preizhañ ha degas a rejont ganto an holl vadoù, o holl vugale vihan hag o gwragez ha kement a oa en tiez.\n30 Neuze Jakob a lavaras da Simeon ha da Levi: Trubuilhet hoc'h eus ac'hanon, o vezañ ma'm lakait e brud fall e-touez tud ar vro, e-touez ar Gananeiz hag ar Ferezianed. Ne'm eus nemet un niver bihan a dud, en em vodañ a raint a-enep din hag e skoint ac'hanon hag e vin distrujet, me ha va zi.\n31 Respont a rejont: Daoust hag ur c'hast a vo graet eus hor c'hoar?\nJakob e Betel; ganedigezh Benjamin; marv Rachel; marv Izaak\n1 Doue a lavaras da Jakob: Sav, pign da Vetel ha chom eno, gra eno un aoter d'an Doue en em ziskouezas dit pa dec'hes dirak Ezaü da vreur.\n2 Jakob a lavaras d'e diegezh ha d'ar re holl a oa gantañ: Lamit an doueoù estren diouzh ho touez, en em c'hlanait ha cheñchit ho tilhad,\n3 hag e savimp, hag e pignimp da Vetel, hag e raimp eno un aoter d'an Doue en deus respontet din da zeiz va enkrez hag a zo bet ganin e-pad va beaj.\n4 Neuze e rojont da Jakob an holl zoueoù estren o doa, hag ar gwalinier a oa ouzh o divskouarn. Jakob a zouaras anezho didan an dervenn a oa e-kichen Sichem.\n5 Goude-se ez ejont kuit. Doue a skoas a spont ar c'hêrioù a oa en-dro dezho ha n'ejont ket war-lerc'h mibien Jakob.\n6 Jakob a zeuas da Luz, a zo Betel, e bro Ganaan, eñ hag an holl bobl a oa gantañ.\n7 Sevel a reas eno un aoter hag ec'h anvas al lec'h-se El-Betel (= Doue eus ti Doue), rak eno eo e oa Doue en em ziskouezet dezhañ pa dec'he dirak e vreur.\n8 Debora, magerez Rebeka, a varvas hag a voe sebeliet izeloc'h eget Betel didan an dervenn a anver Allon-Bakuth (= dervenn an daeroù).\n9 Doue en em ziskouezas c'hoazh da Jakob pa oa deuet eus Paddan-Aram hag a vennigas anezhañ.\n10 Doue a lavaras: Da anv a zo Jakob; ne vi ken anvet Jakob met Israel a vo da anv. Hag e roas dezhañ an anv Israel.\n11 Doue a lavaras: Me eo an Doue holl-c'halloudek. Bez frouezhus ha kresk; ur vroad ha zoken un engroez a vroadoù a c'hano diouzhit, rouaned a zeuio diouzh da lounezhi.\n12 Me a roio dit ar vro am eus roet da Abraham ha da Izaak, hag e roin ar vro-mañ da'z lignez war da lerc'h.\n13 Doue a yeas kuit digantañ eus al lec'h m'en doa komzet outañ.\n14 Jakob a savas ur peul e-lec'h m'en doa komzet outañ, ur peul-maen, hag e skuilhas un evaj-kinnig warnañ, hag e skuilhas eoul warnañ.\n15 Jakob a anvas al lec'h m'en doa komzet outañ Doue: Betel.\n16 Mont a rejont kuit eus Betel, hag e oa c'hoazh ur pennad-hent evit erruout en Efrata pa c'hanas Rachel. Hag he doe kalz a boan da wilioudiñ.\n17 Evel m'he doa kalz a boan o wilioudiñ, an amiegez a lavaras: Na'z pez ket aon, rak c'hoazh ec'h eus ur mab.\n18 Evel ma roe hec'h ene, rak mervel a reas, ec'h anvas anezhañ Ben-Oni (= mab ar glac'har), met e dad e anvas Benjamin (= mab eus an tu dehoù).\n19 Rachel a varvas eta; ha sebeliet e voe war hent Efrata, a zo Betlehem (= ti ar bara).\n20 Jakob a savas eno ur peul war he bez. Peul bez Rachel eo, ha chomet eo c'hoazh betek hiziv.\n21 Israel a yeas kuit hag a fichas e deltenn en tu all da Vigdal-Eder (= tour an tropell).\n22 E-pad ma voe Israel o chom er vro-se, e c'hoarvezas ma yeas Ruben da gousket gant Bilha adwreg e dad. Israel a glevas-se. Jakob en doa daouzek mab.\n23 Mibien Lea: Ruben, kentañ-ganet eus Jakob, Simeon, Levi, Isakar ha Zabulon.\n24 Mibien Rachel: Jozef ha Benjamin.\n25 Mibien Bilha matezh Rachel: Dan ha Neftali.\n26 Mibien Zilpa matezh Lea: Gad hag Aser. Ar re-se eo mibien Jakob, a c'hanas dezhañ e Paddan-Aram.\n27 Jakob a zeuas etrezek Izaak e dad da v-Mamre e Kirjad-Arba, a zo Hebron, e-lec'h ma oa bet o chom Abraham hag Izaak.\n28 An amzer ma vevas Izaak a voe eta kant ha pevar-ugent vloaz.\n29 Neuze e tianalas hag e varvas, hag e voe dastumet etrezek e bobloù, oadet ha gwalc’het a zeizioù. Ezaü ha Jakob e vibien a sebelias anezhañ.\n1 Setu lignez Ezaü, a zo Edom.\n2 Ezaü a gemeras e wragez e-touez merc'hed Kanaan: Ada merc'h Elon an Hitit, Oholibama merc'h Ana merc'h Zibeon an Hevian,\n3 ha Basmad merc'h Ismael, c'hoar Nebajod.\n4 Ada a c'hanas da Ezaü Elifaz, Basmad a c'hanas Reuel,\n5 hag Oholibama a c'hanas Jeush, Jaelam ha Kora. Ar re-se eo mibien Ezaü, ar re ganet dezhañ e bro Ganaan.\n6 Ezaü a gemeras e wragez, e vibien, e verc'hed hag holl dud e di, e loened hag e holl chatal hag an holl vadoù en doa dastumet e bro Ganaan, hag ez eas en ur vro all, pell diouzh Jakob e vreur.\n7 Rak o madoù a oa ken bras, ken na c'hellent ket chom asambles, hag ar vro e-lec'h ma oant o chom ne c'helle ket o derc'hel abalamour d'o zropelloù.\n8 Ezaü a chomas war Venez Seir. Ezaü a zo Edom.\n9 Setu lignez Ezaü tad an Edomiz, war Venez Seir.\n10 Setu amañ anvioù mibien Ezaü: Elifaz mab Ada gwreg Ezaü; Reuel mab Basmad gwreg Ezaü.\n11 Mibien Elifaz a voe Teman, Omar, Zefo, Gaetam ha Kenaz.\n12 Timna a voe adwreg da Elifaz mab Ezaü hag a c'hanas Amalek da Elifaz. Ar re-se eo mibien Ada gwreg Ezaü.\n13 Setu mibien Reuel: Nahad, Zerak, Shamma ha Mizza. Ar re-se eo mibien Basmad gwreg Ezaü.\n14 Setu mibien Oholibama merc'h Ana merc'h Zibeon, gwreg Ezaü: Hi a c'hanas da Ezaü Jeush, Jaelam ha Kora.\n15 Setu pennoù-bras mibien Ezaü: Mibien Elifaz, kentañ-ganet eus Ezaü: ar penn-bras Teman, ar penn-bras Omar, ar penn-bras Zefo, ar penn-bras Kenaz,\n16 ar penn-bras Kora, ar penn-bras Gaetam, ar penn-bras Amalek. Setu aze pennoù-bras deuet eus Elifaz e bro Edom, setu aze mibien Ada.\n17 Setu mibien Reuel mab Ezaü: Ar penn-bras Nahad, ar penn-bras Zerak, ar penn-bras Shamma, ar penn-bras Mizza. Setu aze ar pennoù-bras deuet eus Reuel e bro Edom, ar re-se eo mibien Basmad gwreg Ezaü.\n18 Setu mibien Oholibama gwreg Ezaü: Ar penn-bras Jeush, ar penn-bras Jaelam, ar penn-bras Kora. Setu aze ar pennoù-bras deuet eus Oholibama merc'h Ana, gwreg Ezaü.\n19 Ar re-se eo mibien Ezaü ha setu o pennoù-bras. Eñ a zo Edom.\n20 Setu amañ mibien Seir an Horian, ar re a oa o chom er vro: Lotan, Shobal, Zibeon, Ana,\n21 Dishon, Ezer ha Dishan. Setu aze pennoù-bras an Horianed mibien Seir e bro Edom.\n22 Mibien Lotan a voe Hori hag Hemam. C'hoar Lotan a voe Timna.\n23 Setu amañ mibien Shobal: Alvan, Manahad, Ebal, Shefo hag Onam.\n24 Setu amañ mibien Zibeon: Aya hag Ana. Ana eo an hini a gavas ar mammennoù tomm er gouelec'h e-pad ma vesae ezen Zibeon e dad.\n25 Setu amañ mab Ana: Dishon. Merc'h Ana a voe Oholibama.\n26 Setu amañ mibien Dishon: Hemdan, Eshban, Jitran ha Keran.\n27 Setu amañ mibien Ezer: Bilhan, Zaavan hag Akan.\n28 Setu amañ mibien Dishan: Uz hag Aran.\n29 Setu pennoù-bras an Horianed: Ar penn-bras Lotan, ar penn-bras Shobal, ar penn-bras Zibeon, ar penn-bras Ana,\n30 ar penn-bras Dishon, ar penn-bras Ezer, ar penn-bras Dishan. Setu aze pennoù-bras an Horianed, ar pennoù-bras o doe e bro Seir.\n31 Setu amañ ar rouaned a renas e bro Edom, a-raok ma renas ur roue war vugale Israel:\n32 Bela mab Beor a renas en Edom, hag anv e gêr a oa Dinhaba.\n33 Bela a varvas, ha Jobab mab Zerak eus Bozra a renas en e lec'h.\n34 Jobab a varvas, hag Husham eus bro an Temaniz a renas en e lec'h.\n35 Husham a varvas, hag Hadad mab Bedad a renas en e lec'h. Pilat a drec'has Madian e maezioù Moab. Anv e gêr a oa Avid.\n36 Hadad a varvas, ha Samla eus Masreka a renas en e lec'h.\n37 Samla a varvas, ha Saül eus Reobod war ar stêr a renas en e lec'h.\n38 Saül a varvas, ha Baal-Hanan mab Akbor a renas en e lec'h.\n39 Baal-Hanan mab Akbor a varvas, hag Hadar a renas en e lec'h. Anv e gêr a oa Paü, hag anv e wreg a oa Mehetabeel merc'h Matred merc'h Mezahab.\n40 Setu amañ anvioù ar pennoù-bras deuet eus Ezaü, hervez o ziegezhioù, o lec'hioù hag o anvioù: ar penn-bras Timna, ar penn-bras Alva, ar penn-bras Jeted,\n41 ar penn-bras Oholibama, ar penn-bras Ela, ar penn-bras Pinon,\n42 ar penn-bras Kenaz, ar penn-bras Teman, ar penn-bras Mibzar,\n43 ar penn-bras Magdiel, ar penn-bras Iram. Setu aze pennoù-bras Edom, hervez o chomlec'hioù e bro o dal'ch. Setu aze Ezaü tad an Edomiz.\nJozef gwerzhet gant e vreudeur\n1 Jakob a chomas e bro Ganaan, e-lec'h ma oa bet e dad o chom.\n2 Setu amañ lignez Jakob. Jozef, oadet a seitek vloaz, a vesae al loened gant e vreudeur. Ar bugel a oa e-kichen mibien Bilha ha mibien Zilpa, gwragez e dad. Ha Jozef a zegase d'e dad o c'homzoù fall.\n3 Israel a gare Jozef muioc'h eget e holl vibien all, rak mab e gozhni e oa, hag e reas dezhañ un doneg a veur a liv.\n4 E vreudeur, o welout penaos e kare e dad anezhañ muioc'h eget e holl vreudeur, a gasae anezhañ, ha ne c'hellent ken komz outañ e peoc'h.\n5 Jozef en doe un huñvre hag he roas da anavezout d'e vreudeur; hag e kasajont anezhañ c'hoazh muioc'h.\n6 Lavarout a reas: Selaouit, me ho ped, an huñvre am eus bet.\n7 Edomp oc'h endrammañ e-kreiz ar parkeier. Setu, va feskenn a savas hag en em zalc'has en e sav, ha neuze ho feskennoù a zeuas en-dro dezhi hag a stouas dirazi.\n8 E vreudeur a lavaras: Ha ren a ri eta warnomp? Pe hor gouarn a ri? Hag e kasajont anezhañ c'hoazh muioc'h en abeg d'e huñvreoù ha d'e gomzoù.\n9 C'hoazh en doe un huñvre all hag e kontas anezhi d'e vreudeur. Lavarout a reas: Bet em eus c'hoazh un huñvre. Setu, an heol, al loar hag unnek steredenn a stoue dirazon.\n10 Lavarout a reas kement-se d'e dad ha d'e vreudeur. E dad a c'hourdrouzas anezhañ hag a lavaras: Petra' c'hell bezañ an huñvre-se ac'h eus bet? Ha ret e vo ma teuimp, me, da vamm ha da vreudeur, da stouiñ d'an douar dirazout?\n11 E vreudeur o doa gwarizi outañ, met e dad a zalc'has an traoù-mañ.\n12 E vreudeur a yeas da vesa loened o zad da Sichem.\n13 Israel a lavaras da Jozef: Da vreudeur, ha ne vesaont ket al loened e Sichem? Deus, ma kasin ac'hanout d'o c'havout. Hag e respontas: Setu-me amañ!\n14 Lavarout a reas: Kae eta, gwel penaos emañ da vreudeur ha penaos emañ al loened, ha degas din keloù anezho. Kas a reas anezhañ da draonienn Hebron, ha Jozef a zeuas da Sichem.\n15 Un den en kavas o redek dre ar parkeier, hag an den-se a reas goulennoù outañ hag a lavaras: Petra a glaskez?\n16 Respont a reas: Klask a ran va breudeur, lavar din, me az ped, pelec'h e vesaont.\n17 An den a lavaras: Aet int ac'hann, rak klevet em eus anezho o lavarout: Eomp da z-Dotan. Jozef a yeas eta war-lerc'h e vreudeur hag o c'havas e Dotan.\n18 O welout anezhañ a-bell, a-raok ma voe erru tost dezho, e kuzuilhjont a-enep dezhañ evit e lazhañ.\n19 Lavarout a rejont an eil d'egile: Setu, emañ an huñvreer o tont.\n20 Bremañ eta, deuit, lazhomp anezhañ ha taolomp eñ en ur puñs bennak, hag e lavarimp en devo debret anezhañ ul loen gouez. Hag e welimp petra a zeuio da vezañ e huñvreoù.\n21 Ruben a glevas kement-se hag a dennas anezhañ eus o daouarn. Lavarout a reas: Na lamomp ket e vuhez digantañ.\n22 Ruben a lavaras: Na skuilhit ket gwad, taolit anezhañ er puñs-glav-se a zo er gouelec'h ha na lakait ket ho taouarn warnañ. Kement-se a oa evit e lemel eus o daouarn hag e reiñ d'e dad.\n23 Adalek ma oa en em gavet Jozef e-kichen e vreudeur, e tiwiskjont anezhañ eus e doneg, an doneg a veur a liv a oa warnañ,\n24 hag e krogjont ennañ d'e deurel er puñs. Ar puñs a oa goullo, ne oa ket dour ennañ.\n25 Neuze ec'h azezjont da zebriñ bara. O sevel o daoulagad, e weljont ur strollad Ismaeliz o tont eus Galaad, o c'hañvaled bec'hiet gant louzoù-frondus, balzam ha mir, a yae d'o c'has d'an Ejipt.\n26 Juda a lavaras d'e vreudeur: Da betra e servijfe deomp lazhañ hor breur ha kuzhat e wad?\n27 Deuit, gwerzhomp anezhañ d'an Ismaeliz, ha na lakaomp ket hon daouarn warnañ, rak hor breur, hor c'hig eo. Hag e vreudeur a sentas outañ.\n28 Evel ma tremene marc'hadourien madianat, e tennjont hag e tapjont Jozef eus ar puñs, hag e werzhjont Jozef evit ugent pezh arc'hant d'an Ismaeliz. Ar re-mañ en kasas d'an Ejipt.\n29 Ruben a zistroas d'ar puñs-glav ha setu, Jozef ne oa ket ennañ. Regiñ a reas e zilhad\n30 hag e tistroas da gavout e vreudeur, hag e lavaras: Ar bugel n'emañ ket ennañ! Ha me, da belec'h ez in?\n31 Kemer a rejont toneg Jozef ha, lazhet ganto ur bouc'h, e soubjont an doneg er gwad.\n32 Kas a rejont d'o zad an doneg a veur a liv, o lavarout: Kavet hon eus kement-mañ. Anavez hag eo toneg da vab pe n'eo ket.\n33 Hag ec'h anavezas anezhi, hag e lavaras: Toneg va mab eo. Ul loen gouez en deus e zebret, a-dra-sur Jozef a zo bet drailhet.\n34 Regiñ a reas e zilhad hag e lakaas ur sac'h war e zivgroazell. E-pad pell e tougas kañv d'e vab.\n35 E holl vibien hag e holl verc'hed a zeuas d'e frealziñ, met ne felle ket dezhañ bezañ frealzet. Lavarout a reas: Diskenn a rin e kañv etrezek va mab e lec'h ar marv! Hag e dad a ouele dezhañ.\n36 Ar Vadianiz a werzhas anezhañ en Ejipt da b-Potifar, ofiser Faraon, penn eus e warded.\nJuda ha Tamar\n1 C'hoarvezout a reas en amzer-se ma pellaas Juda digant e vreudeur ha ma'z eas etrezek un den eus Adullam anvet Hira.\n2 Juda a welas eno merc'h ur C'hananead anvet Shua, hag e kemeras anezhi hag ez eas daveti.\n3 Koñseviñ a reas hag e c'hanas ur mab, hag ec'h anvas anezhañ Er (= evezhiek).\n4 Koñseviñ a reas c'hoazh hag e c'hanas ur mab, hag ec'h anvas anezhañ Onan (= kreñv).\n5 Genel a reas c'hoazh ur mab hag ec'h anvas anezhañ Shela (= pedenn). Juda a oa e Kezib pa c'hanas anezhañ.\n6 Juda a gemeras ur wreg anvet Tamar evit Er e gentañ-ganet.\n7 Er, kentañ-ganet Juda, a voe fall dirak daoulagad an AOTROU, hag an AOTROU a lakaas anezhañ da vervel.\n8 Neuze Juda a lavaras da Onan: Kae davet gwreg da vreur, kemer anezhi evel breur-kaer ha sav ul lignez da'z preur.\n9 Onan a ouie penaos al lignez-se ne vije ket dezhañ, ha pa'z ae davet gwreg e vreur, en em saotre d'an douar kuit da reiñ ul lignez d'e vreur.\n10 Ar pezh a rae a zisplije d'an AOTROU hag e lakaas anezhañ da vervel ivez.\n11 Juda a lavaras da Damar e verc'h-kaer: Chom intañvez e ti da dad betek ma vo Shela va mab deuet d'e vent. Rak lavarout a reas: Diwallomp na varvfe eñ ivez evel e vreudeur. Tamar a yeas hag a chomas e ti he zad.\n12 An deizioù a dremenas ha merc'h Shua gwreg Juda a varvas. Pa voe Juda frealzet, e pignas etrezek touzerien e zeñved da Dimna gant e vignon Hira an Adullamat.\n13 Ar c'heloù a voe roet da Damar, o lavarout: Setu, da dad-kaer a bign da Dimna da douzañ e zeñved.\n14 Neuze e kuitaas he dilhad intañvez, en em c'holoas gant ur gouel, en em bakas hag ec'h azezas e dor Enaim a zo war hent Timna. Rak gwelout a rae e oa deuet Shela d'e vent, ha ne oa ket roet dezhañ da wreg.\n15 Juda he gwelas hag he c'hemeras evit ur c'hast, rak goloet he doa he dremm.\n16 En em zistreiñ a reas d'he c'havout war an hent hag e lavaras: Deus, me az ped, ma'z in ganit. Rak ne ouie ket e oa e verc'h-kaer. Hi a lavaras: Petra a roi din evit dont ganit?\n17 Lavarout a reas: Degas a rin dit ur c'havrig eus an tropell. Hi a lavaras: Ha reiñ a ri din ur c'hred, betek ma he degasi?\n18 Lavarout a reas: Pehini eo ar c'hred a roin dit? Hi a lavaras: Da siell, da gordennig ha da vazh a zo ez torn. Hag e roas anezho dezhi. Neuze ez eas daveti hag e koñsevas dioutañ.\n19 Sevel a reas hag ez eas kuit. Hag e kuitaas he gouel hag e wiskas he dilhad intañvez.\n20 Juda a gasas ar c'havrig dre e vignon an Adullamat, evit tennañ ar c'hred eus daouarn ar wreg-se. Met n'he c'havas ket.\n21 Goulennata a reas tud al lec'h-se, o lavarout: Pelec'h emañ ar c'hast a oa en Enaim war an hent? Respont a rejont: N'eus bet amañ gast ebet.\n22 Distreiñ a reas da gavout Juda hag e lavaras: Ne'm eus ket kavet anezhi, ha zoken tud al lec'h-se o deus lavaret: N'eus bet amañ gast ebet.\n23 Juda a lavaras: Ra viro ar c'hred! Ne c'hellomp ket bezañ dismegañset. Setu, em eus kaset ar c'havrig-se ha ne'c'h eus ket he c'havet.\n24 Erruout a reas penaos, war-dro tri miz goude, e voe roet keloù da Juda, o lavarout: Tamar, da verc'h-kaer, a zo en em roet d'ar gasterezh ha zoken setu, he deus koñsevet eus he gasterezh. Ha Juda a lavaras: Lakait anezhi da vont er-maez, ma vo devet.\n25 Evel ma he lakaed er-maez, e kasas da lavarout d'he zad-kaer: Koñsevet em eus dre an den e oa an traoù-mañ dezhañ. Hag e lavaras: Anavez, me az ped, da biv eo ar siell, ar gordennig hag ar vazh-mañ.\n26 Juda o anavezas hag a lavaras: Reishoc'h eo egedon, dre ma ne'm eus ket he roet da Shela va mab. Ha n'anavezas ken anezhi.\n27 Pa voe poent dezhi gwilioudiñ, setu ma oa gevelled en he c’hof.\n28 E-pad ma wilioude, unan a roas e zorn, hag an amiegez e dapas hag a stagas outañ un neudenn ruz, o lavarout: Hemañ eo an hini kentañ.\n29 Met evel ma tenne e zorn, setu, e vreur a zeuas er-maez. Hi a lavaras: Pebezh freuz ac'h eus graet! Hag e voe anvet Perez (= toull-freuz).\n30 Neuze e vreur a zeuas gant e zorn kelc'hiet gant an neudenn ruz, hag e voe anvet Zerak (= gouloù o sevel)\nJozef ha gwreg Potifar\n1 Jozef a voe kaset en Ejipt, ha Potifar, ofiser Faraon ha penn e warded, den Ejipsian, a brenas anezhañ digant an Ismaeliz o doa e zegaset.\n2 An AOTROU a voe gant Jozef, hag e rae berzh. Edo e ti e vestr an Ejipsian.\n3 E vestr a welas penaos e oa an AOTROU gantañ ha penaos e lakae an AOTROU da ober berzh dre e zaouarn kement a rae.\n4 Jozef a gavas trugarez dirak e zaoulagad hag a servijas anezhañ. Lakaet e voe da vestr war e di, ha kement en doa a voe etre e zaouarn.\n5 Abaoe ma en doa e lakaet da vestr war e di ha war gement en doa, an AOTROU a vennigas ti an Ejipsian abalamour da Jozef. Ha bennozh an AOTROU a voe war gement en doa en ti hag er parkeier.\n6 Hag e lezas etre daouarn Jozef kement en doa, ha ne gemere anaoudegezh eus netra gantañ nemet eus ar boued a zebre. Jozef a oa kaer a vent ha kaer a zremm.\n7 Goude an traoù-mañ, e c'hoarvezas ma taolas gwreg e vestr he daoulagad war Jozef hag e lavaras: Kousk ganin.\n8 Met eñ ne reas ket hag a lavaras da wreg e vestr: Setu, va mestr ne gemer ganin anaoudegezh ebet eus ar pezh a zo en ti hag en deus lakaet etre va daouarn kement a zo dezhañ.\n9 Den n'eo uheloc'h en ti-mañ egedon ha n'en deus difennet ouzhin stekiñ ouzh tra ebet nemet ouzhit-te, dre ma'z out e wreg. Penaos e rafen un droug ken bras hag e pec'hfen a-enep Doue?\n10 Daoust ma komze bemdez da Jozef, ne fellas ket dezhañ he selaou evit kousket ganti na bezañ ganti.\n11 C'hoarvezout a reas un devezh ma teuas en ti d'ober e labour ha ne voe eno den eus tud an tiegezh.\n12 Hi a grogas ennañ dre e zilhad, o lavarout: Kousk ganin! Met lezel a reas e zilhad etre he daouarn hag e tec'has kuit er-maez.\n13 Adalek ma welas penaos en doa lezet e zilhad etre he daouarn da dec'hout kuit er-maez,\n14 e c'halvas tud he zi hag e komzas dezho, o lavarout: Gwelit, degaset eo bet deomp un Hebread evit touellañ ac'hanomp. Deuet eo davedon da gousket ganin, met kriet em eus a-vouezh uhel.\n15 Adalek m'en deus va c'hlevet o sevel va mouezh hag o krial, en deus lezet e zilhad em c'hichen hag eo tec'het kuit er-maez.\n16 Hag e lakaas dilhad Jozef en he c'hichen betek ma teuas he mestr d'ar gêr.\n17 Neuze e lavaras an hevelep komzoù evel-henn: Ar sklav hebreat ac'h eus degaset a zo deuet davedon evit va zromplañ.\n18 Met evel ma em eus savet va mouezh ha ma em eus kriet, en deus lezet e zilhad em c'hichen hag eo tec'het kuit er-maez.\n19 Adalek m'en doe mestr Jozef klevet komzoù e wreg a lavare: Setu aze ar pezh en deus graet da sklav din! e tanas e gounnar.\n20 Mestr Jozef en kemeras hag a lakaas anezhañ en toull-bac'h, e-lec'h ma veze dalc'het prizonidi ar roue. Eno e voe eta, en toull-bac'h.\n21 Met an AOTROU a voe gant Jozef, hag ec'h astennas e vadelezh warnañ. Lakaat a reas anezhañ da gavout trugarez dirak daoulagad penn an toull-bac'h.\n22 Penn an toull-bac'h a lakaas etre daouarn Jozef an holl brizonidi a oa en toull-bac'h, ha kement a oa graet eno a veze graet drezañ.\n23 Penn an toull-bac'h ne adwele netra eus ar pezh en doa Jozef etre e zaouarn, abalamour ma oa an AOTROU gantañ ha ma lakae da ober berzh kement a rae.\nHuñvreoù eus hanafer ha baraer ar roue\n1 Goude an traoù-mañ, e c'hoarvezas penaos hanafer ha baraer roue an Ejipt a feukas o mestr roue an Ejipt.\n2 Faraon a fuloras a-enep e zaou ofiser, a-enep an hanafer bras hag ar baraer bras,\n3 hag a lakaas anezho e ti penn ar warded, en toull-bac'h, e-lec'h ma voe dalc'het Jozef.\n4 Penn ar warded o lakaas etre daouarn Jozef hag e servije anezho. Hag e voent un nebeud amzer en toull-bac'h.\n5 O-daou o doe un huñvre, pep hini e hini, en hevelep nozvezh, pep hini e huñvre da zisplegañ dezhañ, kenkoulz an hanafer evel baraer roue an Ejipt, ar re a oa dalc'het en toull-bac'h.\n6 Jozef, o tont d'o c'havout diouzh ar beure, a sellas outo ha setu, e oant trist.\n7 Hag e reas goulennoù digant ofiserien Faraon a oa gantañ en toull-bac'h e-barzh ti e vestr, o lavarout dezho: Perak emaoc'h trist hiziv?\n8 Lavarout a rejont: Un huñvre hon eus bet ha n'eus den d'he displegañ. Jozef a lavaras: An displegadennoù, ha n'int ket da Zoue? Kontit din, me ho ped.\n9 An hanafer bras a gontas e huñvre da Jozef evel-se: Huñvreal a raen ha setu, ur winienn a oa dirazon,\n10 hag ar winienn-se he doa tri brank. War a seblant e vountas, he bleunioù a zeuas er-maez hag he blokadoù a roas rezin darev.\n11 Hanaf Faraon a oa em dorn. Hag e kemeris ar rezin, e waskis anezho en hanaf Faraon hag e lakais an hanaf e dorn Faraon.\n12 Jozef a lavaras: Setu amañ an displegadenn: An tri brank a zo tri devezh.\n13 A-benn tri devezh Faraon a savo da benn hag a adlakaio ac'hanout ez karg. Lakaat a ri hanaf Faraon en e zorn evel ma raes diagent pa oas e hanafer.\n14 Met az pez soñj ac'hanon pa vi eürus ha diskouez da vadelezh em c'heñver, me az ped. Komz ac'hanon da Faraon ha laka ac'hanon da vont er-maez eus an ti-mañ.\n15 Rak a-dra-sur, me a zo bet laeret eus bro an Hebreed, hag amañ kennebeut ne'm eus graet netra evit bezañ lakaet en toull-mañ.\n16 Ar baraer bras, o welout en doa roet Jozef un displegadenn ken brav, a lavaras dezhañ: Me ivez a huñvree ha setu, em boa teir fanerad bara gwenn war va fenn.\n17 Er baner uhelañ e oa evit Faraon meuzioù a bep seurt graet gant ur baraer hag al laboused o debre er baner a oa war va fenn.\n18 Jozef a respontas hag a lavaras: Setu amañ an displegadenn: An teir faner a zo tri devezh.\n19 A-benn tri devezh Faraon a savo da benn diwarnout hag a grougo ac'hanout ouzh ur c'hoad, hag al laboused a zebro da gig diwarnout.\n20 An trede deiz, deiz-ha-bloaz Faraon, e reas ur fest d'e holl servijerien hag e savas penn an hanafer bras ha penn ar baraer bras e-kreiz e servijerien.\n21 Adlakaat a reas an hanafer bras en e garg a hanafer evit ma lakaje an hanaf e-barzh dorn Faraon,\n22 hag e krougas ar baraer bras evel m'en doa displeget Jozef dezho.\n23 An hanafer bras n'en doe ket soñj eus Jozef, hag e ankounac'haas anezhañ.\nHuñvreoù Faraon; Jozef gouarnour en Ejipt\n1 A-benn daou vloaz e c'hoarvezas m'en doe Faraon un huñvre. Setu, en em zalc'he tost d'ar stêr.\n2 Ha setu, e pignas seizh buoc'h kaer da welout ha lart eus ar stêr, hag e peurjont er prad.\n3 Ha setu, seizh buoc'h all fall da welout ha treut a bignas eus ar stêr en o goude, hag en em zalc'hjont e-kichen ar re all war vord ar stêr.\n4 Ar buoc'hed fall da welout ha treut a zebras ar seizh buoc'h kaer da welout ha lart. Ha Faraon a zihunas.\n5 Hag e kouskas hag ec'h huñvreas un eil gwech. Setu, seizh tañvouezenn druz ha brav a vountas war un hevelep korzenn.\n6 Ha seizh tañvouezenn treut ha devet gant avel ar sav-heol a greskas en o goude.\n7 An tañvouezennoù treut a lonkas ar seizh tañvouezenn druz ha leun. Ha Faraon a zihunas. Setu an huñvre.\n8 Diouzh ar beure, e spered a voe strafuilhet hag e kasas da c'hervel holl hudourien hag holl re fur an Ejipt. Faraon a lavaras e huñvreoù met ne oa den evit o displegañ dezhañ.\n9 Neuze an hanafer bras a gomzas da Faraon, o lavarout: Emaon o vont da eñvoriñ hiziv va mankoù.\n10 Faraon en em lakaas droug ennañ a-enep e servijerien hag a lakaas ac'hanon en toull-bac'h, e ti penn ar warded, me hag ar baraer bras.\n11 Neuze hor boe, eñ ha me, un huñvre en un hevelep nozvezh. Huñvreal a rejomp, pep hini e huñvre da zisplegañ dezhañ.\n12 Eno ganeomp e oa un den yaouank hebreat, servijer penn ar warded, hag e lavarjomp dezhañ hon huñvreoù hag o displegas deomp. Reiñ a reas da bep hini un displegadenn hervez e huñvre.\n13 An traoù a zo en em gavet evel m'en doa o displeget, adlakaet on bet em c'harg hag eñ a voe krouget.\n14 Faraon a gasas da c'hervel Jozef, a oa lakaet buan er-maez eus an toull-bac'h. Aotennet e oa, lakaet e oa da cheñch e zilhad, hag e teuas da gavout Faraon.\n15 Faraon a lavaras da Jozef: Un huñvre am eus graet ha n'eus den ebet da reiñ an displegadenn anezhi. Klevet em eus lavarout e tisplegez un huñvre pa glevez anezhi.\n16 Jozef a respontas da Faraon, o lavarout: N'eo ket me, Doue eo a roio da Faraon ur respont a beoc'h.\n17 Faraon a lavaras da Jozef: Em huñvre, setu, en em zalc'hen war vord ar stêr.\n18 Ha setu, eus ar stêr e pignas seizh buoc'h lart ha kaer da welout, hag e peurjont er prad.\n19 Ha setu, seizh buoc'h all a bignas en o goude, dister, fall-meurbet da welout ha treut, n'em boa biskoazh gwelet reoù all ken vil en holl vro Ejipt.\n20 Ar buoc'hed treut ha fall da welout a zebras ar seizh buoc'h lart kentañ.\n21 Mont a rejont en o c'hof hep na seblantjent bezañ aet ennañ, hag e oant ken fall da welout ha diagent. Neuze e tihunis.\n22 Gwelout a ris c'hoazh, oc'h huñvreal, seizh tañvouezenn leun ha brav a vountas war un hevelep korzenn.\n23 Ha seizh tañvouezenn disec'h, treut ha devet gant avel ar sav-heol a greskas en o goude.\n24 An tañvouezennoù treut a lonkas ar seizh tañvouezenn brav. Lavaret em eus kement-se d'an hudourien, met hini anezho n'en displeg din.\n25 Jozef a lavaras da Faraon: Ar pezh en deus gwelet Faraon en e huñvre a zo un dra hepken, Doue en deus disklêriet da Faraon ar pezh ez a d'ober.\n26 Ar seizh buoc'h vrav a zo seizh vloaz hag ar seizh tañvouezenn vrav a zo seizh vloaz: un hevelep huñvre eo.\n27 Ar seizh buoc'h treut ha fall da welout a bignas goude ar re-se a zo seizh vloaz. Hag ar seizh tañvouezenn c'houllo ha devet gant avel ar sav-heol a vo seizh vloaz a naonegezh.\n28 Kement-se am eus lavaret da Faraon: Doue en deus roet da anavezout da Faraon ar pezh ez a d'ober.\n29 Setu ez a d'en em gavout seizh vloaz a fonnder en holl vro Ejipt.\n30 Hag e teuio seizh vloaz a naonegezh en o goude hag an holl fonnder-se a vo ankounac'haet e bro Ejipt, hag an naonegezh a guzumo ar vro.\n31 Ar fonnder n'en em ziskouezo ken er vro abalamour d'an naonegezh a zeuio goude, rak gwall vras e vo.\n32 Ha diwar-benn ma'z eo an huñvre en em roet div wech da Faraon, eo abalamour ma'z eo kement-se divizet gant Doue, ha pres 'zo gant Doue henn ober.\n33 Bremañ, ra zibabo Faraon un den skiantek ha fur ha ra lakaio anezhañ war vro Ejipt.\n34 Ra lakaio eta Faraon kefridiourien war ar vro ha ra dailhint ar bempvedenn diwar vro Ejipt e-pad ar seizh bloavezh a fonnder,\n35 ra zastumint an holl vevañs eus ar bloavezhioù mat a zeuio bremañ, dindan urzh Faraon ra zaspugnint gwinizh ha bevañs er c'hêrioù ha ra o diwallint.\n36 Ar bevañs-se a vo a-du evit ar vro, evit ar seizh bloavezh a naonegezh a zeuio e bro Ejipt, evit na vo ket ar vro kuzumet gant an naonegezh.\n37 Ar c'homzoù-se a blijas da Faraon ha d'e holl servijerien.\n38 Faraon a lavaras d'e servijerien: Ha kavout a rafen un den evel hemañ, un den en deus spered Doue ennañ?\n39 Ha Faraon a lavaras da Jozef: P'en deus roet Doue dit da anavezout kement-mañ, n'eus den skiantek ha fur eveldout.\n40 Te eo a vo mestr war va zi, ha va holl bobl a sento ouzh da c'henoù. Brasoc'h e vin hepken egedout dre an tron.\n41 Faraon a lavaras da Jozef: Sell, da lakaat a ran da vestr war holl vro Ejipt.\n42 Faraon a lamas e walenn diwar e zorn hag he lakaas ouzh dorn Jozef. Hag e wiskas anezhañ gant dilhad lin fin, hag e lakaas ur gelc'henn aour en-dro d'e c'houzoug.\n43 En lakaas da bignat war e eil karr, hag e veze kriet a-raok dezhañ: D'an daoulin! En lakaas da vestr war holl vro Ejipt.\n44 Faraon a lavaras da Jozef: Me eo Faraon! Hepdout den ne savo e zorn pe e droad en holl vro Ejipt.\n45 Faraon a anvas Jozef Zafnad-Paneak (= diskulier an traoù kuzhet) hag a roas dezhañ Asnad merc'h Poti-Fera aberzhour On da wreg. Ha Jozef a yeas da weladenniñ bro Ejipt.\n46 Jozef a oa oadet a dregont vloaz pa en em zalc'has dirak Faraon roue Ejipt. Jozef eta a yeas kuit a-zirak Faraon hag a redas holl vro Ejipt.\n47 An douar a roas gant fonnder e-pad ar seizh bloavezh a leunder.\n48 Jozef a zastumas an holl vevañs eus ar seizh bloavezh-se e bro Ejipt hag a lakaas ar bevañs er c'hêrioù. Lakaat a reas e pep kêr ar bevañs eus an douaroù a-ziwar-dro.\n49 Jozef a zastumas un niver ken bras a winizh ma oa evel traezh ar mor, kement ken na gonted ken anezhañ dre ma ne oa ken niver evit kontañ.\n50 A-raok n'en em gavas ar bloavezhioù a naonegezh, e c'hanas da Jozef daou vab, ganet dezhañ gant Asnad merc'h Poti-Fera aberzhour On.\n51 Jozef a anvas ar c'hentañ-ganet Manase (= a ankounac'ha) rak Doue, emezañ, en deus roet din da ankounac'haat va holl boan hag holl di va zad.\n52 Hag ec'h anvas an eil Efraim (= frouezhus div wech) rak Doue, emezañ, en deus va rentet frouezhus e bro va glac'har.\n53 Neuze ec'h echuas ar seizh bloavezh a leunder a voe e bro Ejipt.\n54 Ar seizh bloavezh a naonegezh a zeuas, evel m'en doa lavaret Jozef. An naonegezh a voe en holl vroioù met en holl vro Ejipt e voe bara.\n55 Pa voe holl vro Ejipt en naonegezh, ar bobl a grias da Faraon evit kaout bara. Faraon a respontas d'an holl Ejipsianed: It da gavout Jozef ha grit ar pezh a lavaro deoc'h.\n56 An naonegezh a voe eta war holl c'horre ar vro, ha Jozef a zigoras an holl c'hrignoloù hag a werzhas d'an Ejipsianed. An naonegezh a oa bras e bro Ejipt.\n57 Hag eus an holl vroioù e teued d'an Ejipt da brenañ gwinizh digant Jozef, rak an naonegezh a oa bras war an douar holl.\nBreudeur Jozef a zeu en Ejipt\n1 Jakob, o welout e oa gwinizh da werzhañ en Ejipt, a lavaras d'e vibien: Perak e sellit an eil ouzh egile?\n2 Lavarout a reas: Setu, klevet em eus ez eus gwinizh da werzhañ en Ejipt. It eta di ha prenit gwinizh evidomp, evit ma vevimp ha na varvimp ket.\n3 Neuze dek breur eus Jozef a ziskennas da brenañ gwinizh en Ejipt.\n4 Jakob ne gasas ket Benjamin breur Jozef gant e vreudeur, rak lavarout a reas: Diwallomp na errufe ur gwalleur gantañ!\n5 Mibien Israel a zeuas da brenañ gwinizh e-touez ar re a zeue ivez, rak an naonegezh a oa e bro Ganaan.\n6 Jozef a oa mestr er vro. Eñ eo a werzhe gwinizh da holl bobl ar vro. Breudeur Jozef a zeuas eta hag a stouas dirazañ, an dremm d'an douar.\n7 Jozef a welas e vreudeur hag o anavezas, met ober a reas evel an estrañjour ganto hag e komzas outo gant ruster. Lavarout a reas: A-belec'h e teuit? Hag e respontjont: Eus bro Ganaan evit prenañ boued.\n8 Jozef a anavezas eta e vreudeur, met int n'anavezjont ket anezhañ.\n9 Jozef a soñjas en huñvreoù en doa bet diwar o fenn hag e lavaras: Spierien oc'h, deuet oc'h evit gwelout lec'hioù dinerzh ar vro.\n10 Respont a rejont dezhañ: Nann va aotrou, da servijerien a zo deuet da brenañ boued.\n11 Holl ez omp mibien d'un hevelep den, ni a zo tud vat, da servijerien n'int ket spierien.\n12 Lavarout a reas: Tamm ebet! Deuet oc'h evit gwelout lec'hioù dinerzh ar vro.\n13 Hag e respontjont: Ni, da servijerien, a zo daouzek breur, mibien d'un hevelep den e bro Ganaan ha setu, an hini yaouankañ a zo hiziv gant hon tad, egile n'emañ ken.\n14 Jozef a lavaras: Kement-se am eus lavaret deoc'h, spierien oc'h.\n15 Setu penaos e viot amprouet: Dre vuhez Faraon, n'eot ket kuit ac'hann ken na vo ho preur yaouankañ deuet.\n16 Kasit unan ac'hanoc'h ha ra zegaso ho preur, ha c'hwi, chomit prizonidi amañ. Ra vo amprouet ho komzoù evit gwelout hag emañ ar wirionez ganeoc'h. Anez, dre vuhez Faraon, spierien oc'h.\n17 Hag e lakaas anezho en toull-bac'h asambles e-pad tri devezh.\n18 D'an trede deiz, Jozef a lavaras: Grit kement-mañ hag e vevot. Doue a zoujan!\n19 Mard oc'h tud vat, ra chomo unan ac'hanoc'h, ho preur, ereet en ho toull-bac'h ha c'hwi, it da gas ar gwinizh evit pourvezañ d'ho tiegezh\n20 ha degasit ho preur yaouankañ din, evel-se e vo amprouet ho komzoù ha ne varvot ket. Kement-se a rejont.\n21 Hag e lavarjont an eil d'egile: E gwirionez kablus omp e-keñver hor breur, rak gwelet hon eus enkrez e ene pa c'houlenne ouzhimp trugarez ha n'hon eus ket e selaouet. Setu perak an enkrez-mañ a zo en em gavet ganeomp.\n22 Ruben a respontas o lavarout: Ha ne'm eus ket lavaret deoc'h: Na rit ket ar pec'hed-se a-enep ar bugel? Met n'hoc'h eus ket selaouet ha setu, e wad a zo goulennet diouzhimp.\n23 Ne ouient ket e komprene Jozef, dre ma komze outo dre ur jubennour.\n24 En em zistroas diouto da ouelañ. Neuze e teuas d'o c'havout en-dro hag e komzas outo; neuze e kemeras diouto Simeon hag ec'h ereas anezhañ dirak o daoulagad.\n25 Jozef a c'hourc'hemennas leuniañ o seier gant gwinizh, lakaat arc'hant pep hini en e sac'h ha reiñ dezho pourvezioù evit an hent. Ar pezh a voe graet.\n26 Neuze e lakajont ar gwinizh war o ezen hag ez ejont kuit.\n27 Unan anezho a zigoras e sac'h evit reiñ boued d'e azen en ostaleri, hag e welas e arc'hant. Setu, e oa e genoù ar sac'h.\n28 Lavarout a reas d'e vreudeur: Va arc'hant a zo bet roet din en-dro hag emañ amañ em sac'h. O c'halonoù a vankas dezho hag e lavarjont en ur grenañ an eil d'egile: Petra en deus graet Doue deomp?\n29 Dont a rejont da gavout Jakob o zad e bro Ganaan, hag e tisplegjont dezhañ an holl draoù a oa erruet ganto, o lavarout:\n30 An den hag a zo mestr ar vro en deus komzet deomp gant ruster hag en deus hor c'hemeret evit spierien.\n31 Lavaret hon eus dezhañ: Ni a zo tud vat, n'omp ket spierien,\n32 daouzek breur emaomp, mibien hon tad, unan ac'hanomp n'emañ ken hag an hini yaouankañ a zo hiziv gant hon tad e bro Ganaan.\n33 Hag an den, an hini a zo mestr ar vro, en deus lavaret: Evel-henn ec'h anavezin hag oc'h tud vat: Lezit ganin unan eus ho preudeur, kemerit ar pezh a zo ret evit pourvezañ d'ho tiegezh, it kuit\n34 ha degasit din ho preur yaouank. Neuze ec'h anavezin n'oc'h ket spierien met tud vat. Me a roio deoc'h ho preur hag e c'hellot mont-dont er vro.\n35 Evel ma c'houllonderjont o seier, setu, pakad arc'hant pep hini anezho a oa en e sac'h. Gwelout a rejont, int hag o zad, o fakadoù arc'hant hag o doe aon.\n36 Jakob o zad a lavaras: Forc'het on diouzh va bugale ganeoc'h: Jozef n'emañ ken ha Simeon n'emañ ken, hag e tapfec'h Benjamin! Warnon-me eo kouezhet an holl draoù-mañ!\n37 Ruben a gomzas d'e dad hag a lavaras: Te a lakaio va daou vab d'ar marv ma ne zegasan ket anezhañ dit. Fizi-eñ ennon hag en rentin dit.\n38 Respont a reas: Va mab ne ziskenno ket ganeoc'h rak e vreur a zo marv, hag hemañ a chom e-unan. Ma c'hoarvezfe gwalleur gantañ en hent emaoc'h o vont, e lakafec'h va blev gwenn da ziskenn gant glac'har e lec'h ar marv.\nDistreiñ a ra breudeur Jozef en Ejipt\n1 An naonegezh a oa gwall vras er vro.\n2 P'o doe echuet da zebriñ ar gwinizh o doa degaset eus an Ejipt, o zad a lavaras: Distroit da brenañ un tamm boued deomp.\n3 Juda a respontas: An den-se en deus lavaret kreñv deomp: Ne welot ket va dremm nemet e vefe ho preur ganeoc'h.\n4 Mar kasez hor breur ganeomp, mont a raimp hag e prenimp boued dit.\n5 Met ma ne gasez ket anezhañ, ned aimp ket di rak an den-se en deus lavaret: Ne welot ket va dremm nemet e vefe ho preur ganeoc'h.\n6 Hag Israel a lavaras: Perak hoc'h eus graet ar boan-se din o tisklêriañ d'an den-se ho poa c'hoazh ur breur?\n7 Respont a rejont: An den-se en deus goulennet diganeomp titouroù diwar-benn ac'hanomp ha diwar-benn hon tiegezh, o lavarout: Hag-eñ eo c'hoazh ho tad bev? Hag-eñ hoc'h eus ur breur? Respontet hon eus dezhañ d'e c'houlennoù. Daoust ha gallout a raemp anavezout e lavarje: Degasit ho preur?\n8 Juda a lavaras da Israel e dad: Kas ar bugel ganin, ha ni a savo hag a yelo. Evel-se e vevimp ha ne varvimp ket, ni, te hag hor bugale.\n9 Me a zo kret evitañ, digant va dorn en adc'houlenni. Ma ne zegasan ket anezhañ dit ha ma ne ginnigan ket anezhañ dirak da zremm, e vin kablus ez keñver da viken.\n10 Rak ma n'hor bije ket daleet, e vijemp bet bremañ div wech distro.\n11 Israel o zad a lavaras: Mard eo evel-se, grit eta kement-mañ: Kemerit en ho seier eus gwellañ frouezh ar vro ha kasit ur prof d'an den-se: un nebeudad balzam, un nebeudad mel, louzoù-frondus, mir, pistachez hag alamandez.\n12 Kemerit arc'hant all etre ho taouarn hag adkasit en ho taouarn an arc'hant a zo bet lakaet deoc'h e genoù ho seier, marteze e oa un errol.\n13 Kemerit ivez ho preur, savit ha distroit etrezek an den-se.\n14 Ra roio an Doue hollc'halloudek deoc'h trugarez dirak an den-se, ra laosko deoc'h ho preur all ha Benjamin! Ha mard eo ret din bezañ forc'het diouzh va bugale, ra vin forc'het!\n15 Kemer a rejont eta ar prof hag an doubl a arc'hant en o daouarn, ha Benjamin. Goude, o sevel, ez ejont d'an Ejipt hag en em zalc'hjont dirak Jozef.\n16 Jozef a welas Benjamin ganto hag a lavaras da vestr e di: Kas an dud-se d'an ti, lazh ul loen bennak ha fich anezhañ, rak debriñ a raint ganin da greisteiz.\n17 An den a reas evel m'en doa lavaret Jozef hag a gasas an dud-mañ da di Jozef.\n18 An dud-mañ o doe aon pa voent kaset da di Jozef, hag e lavarjont: Abalamour d'an arc'hant a voe adlakaet en hor seier ar wech kentañ eo e kaser ac'hanomp, evit en em daoler hag en em stlaper warnomp, hag hor c'hemer evit sklaved ha kregiñ en hon ezen.\n19 Neuze e tostajont ouzh mestr ti Jozef hag e komzjont dezhañ e-tal an nor,\n20 o lavarout: Aotrou, selaou ac'hanomp! Deuet omp ur wech kentañ da brenañ boued\n21 ha, pa oamp en em gavet en ostaleri ha ma tigorjomp hor seier, setu, arc'hant pep hini ac'hanomp a oa e genoù e sac'h, hon arc'hant hervez e bouez, hag hon eus henn distroet etre hon daouarn.\n22 Degaset hon eus arc'hant all ganeomp en hon daouarn evit prenañ boued. N'ouzomp ket piv en doa lakaet hon arc'hant en hor seier.\n23 Eñ a lavaras: Ra vo ar peoc'h ganeoc'h! N'ho pet ket aon, ho Toue eo. Doue ho tad eo an hini en deus roet un teñzor deoc'h en ho seier, resevet em eus hoc'h arc'hant. Hag e tegasas dezho Simeon.\n24 An den-se a gasas anezho e ti Jozef. Reiñ a reas dour dezho hag e walc'hjont o zreid; reiñ a reas ivez boued d'o ezen.\n25 Hag e kempennjont ar prof, o c'hortoz donedigezh Jozef da greisteiz, rak klevet o doa penaos e tlejent debriñ ar bara eno.\n26 Jozef a zistroas d'ar gêr. Neuze e kinnigjont dezhañ en ti ar prof o doa en o daouarn, hag e stoujont d'an douar dirazañ.\n27 Eñ a c'houlennas outo penaos edo an traoù ganto hag a lavaras: Ho tad a zo war an oad, an hini ho poa komzet din diwar e benn, ha yac'h eo? Bev eo bepred?\n28 Lavarout a rejont: Da servijer, hon tad, a zo yac'h, bev eo c'hoazh. Hag e plegjont hag e stoujont.\n29 Hag o sevel e zaoulagad, e welas Benjamin e vreur, mab e vamm, hag e lavaras: Hemañ eo ho preur yaouankañ ho poa komzet din diwar e benn? Hag e lavaras: Doue da ober trugarez dit, va mab!\n30 Jozef a hastas rak e galon a voe fromet ouzh e vreur, hag e klaskas ul lec'h evit gouelañ. Mont a reas en e gambr hag e ouelas.\n31 Goude bezañ gwalc'het e zremm, ez eas er-maez hag, oc'h emvestroniañ, e lavaras: Servijit ar pred.\n32 Hag e voe servijet a-du, hag int a-du. Servijet e voe ivez a-du an Ejipsianed a zebre gantañ, dre ma ne c'hell ket an Ejipsianed debriñ ar bara gant an Hebreed, kement-se a zo un euzhusted evit an Ejipsianed.\n33 Azezañ a rejont eta dirazañ, ar c'hentañ-ganet hervez e henañded hag an hini yaouankañ hervez e oad, hag an dud-se a selle an eil ouzh egile gant souezh.\n34 Hag e kasas meuzioù dezho azirazañ, met lodenn Benjamin a oa pemp gwech vrasoc'h eget al lodennoù all. Evañ a rejont, hag e laouenajont gantañ.\nJozef a laka e hanaf e sac'h Benjamin\n1 Neuze e roas urzh da vestr e di, o lavarout: Leugn seier an dud-se a voued, kement ha ma c'hellont dougen, ha laka arc'hant pep hini e genoù e sac'h.\n2 Hag e lakai va hanaf, an hanaf arc'hant, e genoù sac'h an hini yaouankañ, gant arc'hant e winizh. Hag e reas evel m'en doa lavaret Jozef.\n3 Ar beure, kerkent ha ma oa deiz, e voe kaset an dud-se kuit gant o ezen.\n4 Pa oant aet eus kêr, a-raok ma oant pell, Jozef a lavaras da vestr e di: Sav, kae war-lerc'h an dud-se ha pa'z po tapet anezho, e lavari dezho: Perak hoc'h eus rentet an droug evit ar mad?\n5 An dra-se, ha n'eo ket ennañ ec'h ev va mestr ha n'eo ket gantañ e tivin? Graet hoc'h eus un dra fall.\n6 Hag e tapas anezho hag e lavaras ar c'homzoù-se.\n7 Respont a rejont dezhañ: Perak e komz va mestr evel-se? Pell diouzh da servijerien ar soñj d'ober un hevelep tra.\n8 Setu, degaset hon eus dit eus bro Ganaan an arc'hant hor boa kavet e genoù hor seier. Penaos hor bije laeret eta eus ti da vestr arc'hant hag aour?\n9 Ra varvo an hini eus da servijerien a vo kavet-se gantañ ha ra vimp-ni sklaved eus va mestr!\n10 Lavarout a reas: Ac'hanta! Ra vo graet hervez ho komzoù: an hini a vo kavet-se gantañ a vo va sklav ha c'hwi a vo didamall.\n11 Hag e hastas lakaat pep hini anezho e sac'h war an douar hag e tigoras pep hini anezho e sac'h.\n12 Hag e furchas anezho, o kregiñ gant an hini henañ hag oc'h echuiñ gant an hini yaouankañ, hag an hanaf a voe kavet e sac'h Benjamin.\n13 Neuze e rogjont o dilhad, pep hini a adsammas e azen hag a zistroas e kêr.\n14 Juda gant e vreudeur a zeuas da di Jozef hag e oa c'hoazh eno. Hag e stoujont d'an douar dirazañ.\n15 Jozef a lavaras: Peseurt tra hoc'h eus graet? Ha ne ouiec'h ket penaos un den eveldon a c'hell divinout?\n16 Juda a respontas: Petra a lavarimp da'm aotrou? Penaos e komzimp? Penaos en em reishaimp? Doue en deus kavet direizhder da servijerien. Setu, ni a zo sklaved da'm aotrou, ken ni evel an hini a zo bet kavet an hanaf etre e zaouarn.\n17 Eñ a lavaras: Pell diouzhimp ar soñj d'ober evel-se! An den a zo bet kavet an hanaf etre e zaouarn a vo va sklav, met c'hwi, adpignit e peoc'h etrezek ho tad.\n18 Neuze Juda a dostaas outañ hag a lavaras: Me az ped, va aotrou! Ra lavaro da servijer ur ger ez skouarn, va aotrou! Gant n'entano ket da fulor a-enep da servijer, rak te a zo evel Faraon!\n19 Va aotrou a reas goulennoù ouzh e servijerien, o lavarout: Ha bez' hoc'h eus tad pe vreur?\n20 Respontet hon eus da'm aotrou: Ni hon eus un tad war an oad hag ur bugel yaouank dezhañ a zo bet ganet dezhañ en e gozhni. E vreur a zo marv hag hemañ a zo chomet e-unan eus e vamm, hag e dad a gar anezhañ.\n21 Lavaret ez poa da'z servijerien: Lakait anezhañ da ziskenn da'm c'havout ma welin anezhañ gant va daoulagad.\n22 Lavaret hon eus da'm aotrou: Ar bugel ne c'hell ket kuitaat e dad, mar kuita anezhañ, e dad a varvo.\n23 Lavaret ez poa da'z servijerien: Ma ne ziskenn ket ho preur ganeoc'h, ne welot ken va dremm.\n24 Pa voemp pignet da gavout da servijer va zad, e lavarjomp dezhañ komzoù va aotrou.\n25 Hon tad a lavaras: Distroit da brenañ boued deomp.\n26 Lavarout a rejomp: Ne c'hellomp ket mont di. Met mar bez hor breur yaouankañ ganeomp, e tiskennimp, rak ne c'hellomp ket gwelout dremm an den-se ma n'eo ket hor breur yaouankañ ganeomp.\n27 Da servijer va zad a lavaras deomp: Gouzout a rit penaos he deus ganet va gwreg daou vab din.\n28 Unan a zo aet kuit diganin hag em boa lavaret: A-dra-sur drailhet eo bet, rak ne'm eus ket adwelet anezhañ betek bremañ.\n29 Mar lamit ivez hemañ diganin ha mar en em gav gwalleur gantañ, e lakaiot va blev gwenn da ziskenn gant glac'har e lec'h ar marv.\n30 Bremañ, pa zeuin da gavout da servijer va zad, ma n'emañ ket ar bugel ganeomp, an hini ma'z eo e ene ereet d'e ene,\n31 e c'hoarvezo penaos adalek ma ne welo ket ar bugel ganeomp e varvo. Ha da servijerien a lakaio da ziskenn gant glac'har blev gwenn da servijer hon tad e lec'h ar marv.\n32 Rak da servijer a oa kret evit ar bugel o kemer anezhañ digant va zad hag en deus lavaret: Ma ne gasan ket anezhañ dit, e vin kablus e-keñver va zad da viken.\n33 Bremañ eta, ra chomo da servijer, me az ped, sklav da'm aotrou e-lec'h ar bugel ha ma pigno hemañ gant e vreur.\n34 Rak penaos e pignfen da gavout va zad ma n'emañ ket ar bugel ganin? O! Gant na welin ket glac'har va zad!\nJozef en em ro da anavezout hag a gas e vreudeur da gerc'hat Jakob\n1 Jozef ne c'helle ket ken en em zerc'hel dirak ar re holl a oa eno, hag e krias: Kasit an holl er-maez! Ha den ne chomas gant Jozef pa en em roas da anavezout d'e vreudeur.\n2 Sevel a reas e vouezh en ur ouelañ. An Ejipsianed en klevas ha ti Faraon en klevas.\n3 Jozef a lavaras d'e vreudeur: Me eo Jozef! Va zad, ha bev eo c'hoazh? Met e vreudeur ne c'hellent ket respont dezhañ rak spontet e oant dirazañ.\n4 Jozef a lavaras d'e vreudeur: Tostait eta ouzhin. Hag e tostajont. Lavarout a reas: Me eo Jozef ho preur, an hini hoc'h eus gwerzhet evit bezañ kaset d'an Ejipt.\n5 Bremañ n'en em c'hlac'harit ket ha n'ho pet ket keuz eus ma hoc'h eus gwerzhet ac'hanon evit bezañ degaset amañ, rak evit mirout ho puhez eo en deus va c'haset Doue en ho raok.\n6 Abaoe daou vloaz ez eus naonegezh e-barzh ar vro hag e-pad pemp bloaz c'hoazh ne vo nag arat nag eost.\n7 Doue en deus va c'haset en ho raok evit mirout evidoc'h ul lec'h war an douar hag evit reiñ deoc'h da vevañ dre un dieubidigezh vras.\n8 Bremañ, n'eo ket c'hwi am c'hasas amañ met Doue eo. Lakaet en deus ac'hanon da vezañ tad da Faraon, aotrou war e holl di ha gouarnour war holl vro Ejipt.\n9 Hastit pignat da gavout va zad ha lavarit dezhañ: Evel-henn a lavar da vab Jozef: Doue en deus va lakaet aotrou war an Ejipt holl, deus eta da'm c'havout ha na zale ket.\n10 Chom a ri e bro C'hoshen hag e vi tost din, te, da vugale, bugale da vugale, da zeñved ha da ejened ha kement a zo dit.\n11 Me az mago eno rak pemp bloavezh a naonegezh a vo c'hoazh, gant aon na zeufes paouroc'h-paourañ, te, da di ha kement a zo dit.\n12 Setu, e welit gant ho taoulagad ha Benjamin va breur a wel ivez gant e zaoulagad ez eo va genoù a gomz ouzhoc'h.\n13 Lavarit da'm zad va holl c'hloar en Ejipt ha kement hoc'h eus gwelet, hag hastit degas va zad amañ.\n14 Neuze en em daolas ouzh gouzoug Benjamin e vreur, hag e ouelas. Benjamin a ouelas war e c'houzoug.\n15 Pokat a reas d'e holl vreudeur en ur ouelañ. Goude kement-se, e vreudeur a gomzas gantañ.\n16 Ar vrud en em skuilhas e ti Faraon: Breudeur Jozef a zo deuet. Kement-se a blijas da Faraon ha d'e servijerien.\n17 Faraon a lavaras da Jozef: Lavar da'z preudeur: Grit kement-mañ: Sammit ho loened hag it, distroit da vro Ganaan,\n18 kemerit ho tad hag ho tiegezhioù ha deuit da'm c'havout, hag e roin deoc'h ar gwellañ eus bro Ejipt, hag e tebrot eus druzoni an douar.\n19 Bremañ, resev an urzh da lavarout dezho: Grit kement-mañ: Kemerit e bro Ejipt kirri evit ho pugale hag ho kwragez, degasit ho tad ha deuit.\n20 N'ho pet ket keuz d'ho traoù, rak ar gwellañ eus bro Ejipt a vo deoc'h.\n21 Mibien Israel a reas kement-se. Jozef a roas dezho kirri hervez urzh Faraon, hag e roas dezho pourvezioù evit an hent.\n22 Reiñ a reas dilhad fresk dezho holl, ha da Venjamin e roas tri c'hant pezh arc'hant ha pemp dilhad fresk.\n23 Kas a reas ivez d'e dad dek azen sammet eus ar pezh a oa gwellañ en Ejipt, ha dek azenez sammet a winizh, a vara hag a bourvezioù evit e dad e-pad ar veaj.\n24 Kas a reas eta e vreudeur kuit, ha pa'z ejont e lavaras dezho: Na dabutit ket en hent.\n25 O vezañ pignet eus an Ejipt, e teujont da vro Ganaan, da gavout Jakob o zad.\n26 Lavarout a rejont: Jozef a zo bev c'hoazh ha zoken eñ eo gouarnour war holl vro Ejipt. Met e galon a chomas yen rak n'o c'hredas ket.\n27 Lavarout a rejont an holl gomzoù en doa lavaret Jozef. Hag e welas ar c'hirri en doa degaset Jozef evit e zougen, ha spered Jakob o zad a advevas.\n28 Israel a lavaras: A-walc'h eo! Jozef va mab a zo bev c'hoazh. Mont a rin hag e welin anezhañ kent ma varvin.\nJakob a zeu en Ejipt. E ziskennidi\n1 Israel en em lakaas en hent gant kement en doa. Dont a reas da Veer-Sheba hag e kinnigas aberzhoù da Zoue e dad Izaak.\n2 Doue a gomzas da Israel en ur weledigezh e-pad an noz hag a lavaras: Jakob! Jakob! Eñ a respontas: Setu-me amañ!\n3 Hag e lavaras: Me eo Doue, Doue da dad. Na'z pez ket aon o vont d'an Ejipt, rak da lakaat a rin da zont da vezañ ur vroad vras eno.\n4 Ganit e tiskennin en Ejipt hag a-dra-sur e lakain ac'hanout da vont er-maez, ha Jozef a lakaio e zorn war da zaoulagad.\n5 Jakob a yeas kuit eus Beer-Sheba; mibien Israel a lakaas Jakob o zad gant o bugale hag o gwragez war ar c'hirri en doa kaset Faraon evit e zougen.\n6 Kemer a rejont ivez ganto o loened hag ar madoù o doa dastumet e bro Ganaan. Jakob hag e holl ziskennidi gantañ a zeuas en Ejipt.\n7 Kas a reas gantañ en Ejipt e vibien ha mibien e vibien, e verc'hed ha merc'hed e vibien, hag e holl ziskennidi.\n8 Setu anvioù mibien Israel a zeuas en Ejipt: Jakob hag e vibien. Ruben kentañ-ganet Jakob.\n9 Mibien Ruben: Hanok, Palu, Hezron, Karmi.\n10 Mibien Simeon: Jemuel, Jamin, Ohad, Jakin, Zohar, Saol mab ar Gananeadez.\n11 Mibien Levi: Gershon, Kehad, Merari.\n12 Mibien Juda: Er, Onan, Shela, Perez, Zerak, met Er hag Onan a varvas e bro Ganaan. Mibien Perez a voe Hezron hag Hamul.\n13 Mibien Isakar: Tola, Puva, Job, Shimron.\n14 Mibien Zabulon: Sered, Elon, Jahleel.\n15 Ar re-se eo mibien a c'hanas Lea da Jakob e Paddan-Aram, gant Dina e verc'h. E vibien hag e verc'hed a oa en holl tri den ha tregont.\n16 Mibien Gad: Zifjon, Hagi, Shuni, Ezbon, Eri, Arodi, Areli.\n17 Mibien Aser: Jimna, Jishva, Jishvi, Beria, ha Serak o c'hoar. Mibien Beria: Heber, Malkiel.\n18 Ar re-se eo mibien Zilpa en doa roet Laban da Lea e verc'h; ganet he doa anezho da Jakob: en holl c'hwezek den.\n19 Mibien Rachel, gwreg Jakob: Jozef ha Benjamin.\n20 Jozef en doe mibien e bro Ejipt, Manase hag Efraim, a c'hanas dezhañ Asnad merc'h Poti-Fera aberzhour On.\n21 Mibien Benjamin: Bela, Beker, Ashbel, Gera, Naaman, Ehi, Rosh, Muppim, Huppim, Ard.\n22 Ar re-se eo mibien Rachel a c'hanas da Jakob: en holl pevarzek den.\n23 Mibien Dan: Hushim.\n24 Mibien Neftali: Jahzeel, Guni, Jezer, Shilem.\n25 Ar re-se eo mibien Bilha en doa roet Laban da Rachel e verc'h; ganet he doa anezho da Jakob: en holl seizh den.\n26 Holl dud Jakob o tont d'an Ejipt gantañ, ganet dioutañ, hep niveriñ gwragez mibien Jakob, a oa c'hwec'h ha tri-ugent.\n27 Mibien Jozef, ar re a oa ganet dezhañ en Ejipt, a oa daou zen. Holl dud ti Jakob o tont d'an Ejipt a oa dek ha tri-ugent.\n28 Jakob a gasas Juda dirazañ da gavout Jozef evit ma tiskouezje dezhañ hent Goshen. Dont a rejont eta da vro C'hoshen.\n29 Jozef a stagas e garr hag a yeas da ziaraogiñ Israel e dad betek Goshen. Pa welas anezhañ, en em daolas d'e c'houzoug hag e ouelas pell war e c'houzoug.\n30 Israel a lavaras da Jozef: Ra varvin bremañ, pa em eus gwelet da zremm ha pa vevez c'hoazh!\n31 Jozef a lavaras d'e vreudeur ha da diegezh e dad: Pignat a rin da gomz da Faraon hag e lavarin dezhañ: Va breudeur ha tiegezh va zad, ar re a oa e bro Ganaan, a zo deuet da'm c'havout.\n32 An dud-se a zo mesaerien, rak n'o deus graet dalc'hmat nemet magañ loened; degaset o deus ganto o deñved, o ejened, ha kement a oa dezho.\n33 Pa viot galvet gant Faraon hag e lavaro: Peseurt micher hoc'h eus?\n34 e lavarot: Da servijerien o deus maget dalc'hmat loened abaoe hon yaouankiz betek bremañ, ni hag hon tadoù. Evel-se e chomot e bro C'hoshen, rak an Ejipsianed o deus euzh ouzh an holl vesaerien.\nTiegezh Jakob e bro C'hoshen\n1 Jozef a yeas hag a gomzas da Faraon, o lavarout: Va zad ha va breudeur, gant o deñved hag o ejened ha kement a zo dezho, a zo deuet eus bro Ganaan ha setu, emaint e bro C'hoshen.\n2 Kemer a reas pemp den a-douez e vreudeur hag o c'hasas dirak Faraon.\n3 Faraon a lavaras d'e vreudeur: Peseurt micher hoc'h eus? Respont a rejont da Faraon: Da servijerien a zo mesaerien, evel ma'z eo bet hon tadoù.\n4 Lavarout a rejont da Faraon: Evit chom er vro ez omp deuet, n'eus ken a beuriñ evit loened da servijerien rak an naonegezh a zo bras e bro Ganaan. Lez eta da servijerien da chom e bro C'hoshen.\n5 Faraon a gomzas da Jozef, o lavarout: Da dad ha da vreudeur a zo deuet da'z kavout.\n6 Bro Ejipt a zo dirazout, laka da dad ha da vreudeur da chom er gwellañ lec'h eus ar vro. Ra chomint e bro C'hoshen, ha mar anavezez e vefe en o zouez tud barrek, laka anezho da bennoù tropelloù war ar pezh a zo din.\n7 Neuze Jozef a zegasas Jakob e dad hag a ambrougas anezhañ dirak Faraon. Ha Jakob a vennigas Faraon.\n8 Faraon a lavaras da Jakob: Da begement ez a an niver eus deizioù bloavezhioù da vuhez?\n9 Jakob a respontas da Faraon: Deizioù bloavezhioù va firc'hirinadenn a zo kant ha tregont vloaz. Deizioù bloavezhioù va buhez a zo bet berr ha fall, n'o deus ket tizhet deizioù bloavezhioù buhez va zadoù en amzer o firc'hirinadennoù.\n10 Jakob a vennigas Faraon, ha goude ez eas kuit a-zirak Faraon.\n11 Jozef a ziazezas e dad hag e vreudeur hag a roas dezho un dalc'h e bro Ejipt, er gwellañ lec'h eus ar vro, e korn-bro Ramsez, evel m'en doa gourc'hemennet Faraon.\n12 Jozef a bourchasas bara d'e dad, d'e vreudeur ha da holl diegezh e dad, hervez niver ar vugale.\n13 Ne oa ken a vara en holl vro rak an naonegezh a oa gwall vras. Ha bro Ejipt ha bro Ganaan a oa dinerzhet gant an naonegezh.\n14 Jozef a zastumas an holl arc'hant a oa e bro Ejipt hag e bro Ganaan, e trok ouzh an ed a brened. Jozef a gasas an arc'hant-se e ti Faraon.\n15 Pa oa aet da hesk an arc'hant e bro Ejipt hag e bro Ganaan, an holl Ejipsianed a zeuas da gavout Jozef, o lavarout: Ro deomp bara! Perak e varvfemp dirazout o vezañ n'eus ken a arc'hant?\n16 Jozef a lavaras: Roit ho loened, hag e roin deoc'h e trok ouzh ho loened ma n'hoc'h eus ket a arc'hant ken.\n17 Degas a rejont o loened da Jozef, ha Jozef a roas dezho bara e trok ouzh ar c'hezeg, ouzh an tropelloù deñved, ouzh an tropelloù ejened hag ezen. Reiñ a reas dezho bara e trok ouzh o holl dropelloù er bloaz-se.\n18 Ar bloaz-se tremenet, e tistrojont ar bloaz war-lerc'h hag e lavarjont: Ne guzhimp ket da'm aotrou penaos an arc'hant a zo aet holl ha penaos an tropelloù loened a zo aet holl da'm aotrou. Ne chom netra dirak va aotrou nemet hor c'horfoù hag hon douaroù.\n19 Perak e varvfemp dirak da zaoulagad, ni hag hon douaroù? Pren ac'hanomp, ni hag hon douaroù, evit bara, hag e vimp sklaved da Faraon. Ro deomp peadra da hadañ evit ma vevimp ha na varvimp ket ha na vo ket an douar glac'haret.\n20 Jozef a brenas holl zouar an Ejipt da Faraon, rak an Ejipsianed a werzhas pep hini anezho e bark dre ma oa rust an naonegezh. Hag an douar a voe da Faraon.\n21 E keñver ar bobl, e lakaas anezho holl da vont er c'hêrioù, adalek ur penn d'an Ejipt betek ur penn all.\n22 Douaroù an aberzhourien a oa ar re hepken na brenas ket, rak an aberzhourien o doa ul lodenn merket digant Faraon hag e tebrent al lodenn a roe Faraon dezho. Setu perak ne werzhjont ket o douaroù.\n23 Jozef a lavaras d'ar bobl: Ho prenet em eus hiziv, c'hwi hag ho touaroù, da Faraon; setu amañ evidoc'h had, evit ma hadot an douar.\n24 En amzer an eost, e root ur bempvedenn da Faraon hag ar peder lodenn all a vo deoc'h evit hadañ ho parkeier, evit ho poued, evit hini tud ho tiegezh hag evit boued d'ho pugale vihan.\n25 Lavarout a rejont: Saveteet ec'h eus hor buhez deomp! Ra gavimp trugarez dirak daoulagad hon aotrou hag e vimp sklaved da Faraon.\n26 Jozef a reas ul lezenn a gement-se, hag a bad c'hoazh betek hiziv war zouaroù an Ejipt: Ar bempvedenn da Faraon. Ne voe ken nemet douaroù an aberzhourien ne oant ket da Faraon.\n27 Israel a chomas e bro Ejipt, e bro C'hoshen, hag e prenjont dalc'hioù; frouezhus e voent hag e kreskjont meurbet.\n28 Jakob a vevas seitek vloaz e bro Ejipt. Deizioù bloavezhioù buhez Jakob a voe kant seizh vloaz ha daou-ugent.\n29 Pa dostaas deiz marv Israel, e c'halvas e vab Jozef hag e lavaras: Mar em eus kavet trugarez dirak da zaoulagad, laka, me az ped, da zorn dindan va morzhed ha diskouez em c'heñver madelezh ha fealded: Da bediñ a ran, na sebeilh ket ac'hanon en Ejipt.\n30 Pa vin kousket gant va zadoù, kas ac'hanon eus an Ejipt ha sebeilh ac'hanon en o bez. Eñ a respontas: Me a raio hervez da gomz.\n31 Lavarout a reas: Tou din kement-se. Hag e touas kement-se dezhañ. Hag Israel a stouas war benn e wele.\nBennozhioù Jakob da vibien Jozef, Efraim ha Manase\n1 Goude an traoù-se, e c'hoarvezas ma voe lavaret da Jozef: Setu, da dad a zo klañv. Neuze e kemeras e zaou vab gantañ, Manase hag Efraim.\n2 Roet e voe kement-se da anavezout da Jakob, o lavarout dezhañ: Setu, da vab Jozef a zeu da'z kavout. Neuze Israel a zastumas e nerzh hag a azezas war e wele.\n3 Jakob a lavaras da Jozef: An Doue holl-c'halloudek en em ziskouezas din e Luz, e bro Ganaan, hag a vennigas ac'hanon.\n4 Lavarout a reas din: Setu amañ, e lakain ac'hanout da vezañ frouezhus ha da greskiñ hag e rin ac'hanout un engroez a vroadoù, hag e roin ar vro-mañ da'z lignez war da lerc'h evit ma vo dezhi da viken.\n5 Bremañ, da zaou vab ganet dit e bro Ejipt a-raok ma'z on deuet da'z kavout en Ejipt, a vo din. Efraim ha Manase a vo din, evel Ruben ha Simeon.\n6 Met ar vugale az po war o lerc'h a vo dit, galvet e vint dre anv o breudeur en o hêrezh.\n7 Evidon-me, pa zistrois eus Paddan, Rachel a varvas em c'hichen e bro Ganaan, en hent pa oa c'hoazh ur pennad d'ober kent erruout en Efrata. Hag e sebeilhis anezhi eno war hent Efrata, a zo Betlehem.\n8 Israel a welas mibien Jozef hag a lavaras: Piv eo ar re-mañ?\n9 Jozef a respontas d'e dad: Va mibien int, en deus roet Doue din amañ. Neuze e lavaras: Degas anezho din, me az ped, evit ma vennigin anezho.\n10 Daoulagad Israel a oa pounneraet gant ar gozhni ha ne c'helle ken gwelout. O lakaat a reas da dostaat outañ, hag e pokas dezho hag o briatas.\n11 Israel a lavaras da Jozef: Ne soñjen ken gwelout da zremm ha setu, Doue en deus roet din zoken gwelout da lignez.\n12 Jozef o zennas diwar e zaoulin hag a stouas e zremm d'an douar.\n13 Neuze Jozef o c'hemeras o-daou, Efraim ouzh e zorn dehoù en tu kleiz d'Israel, ha Manase ouzh e zorn kleiz en tu dehoù d'Israel, hag o zostaas outañ.\n14 Israel a astennas e zorn dehoù hag e lakaas war benn Efraim an hini yaouankañ, hag e zorn kleiz war benn Manase. Lakaat a reas evel-se e zaouarn gant anaoudegezh vat rak Manase a oa ar c'hentañ-ganet.\n15 Hag e vennigas Jozef, o lavarout: Ra zeuio an Doue ma kerzhas va zadoù Abraham hag Izaak dirazañ, an Doue hag a zo bet va mesaer adalek ma oan betek hiziv,\n16 ra zeuio an ael en deus va dieubet a bep droug da vennigañ ar vugale-mañ, ra zougint va anv hag anv va zadoù Abraham hag Izaak ha ra kreskint fonnus bras war an douar!\n17 Jozef a welas penaos e lakae e dad e zorn dehoù war benn Efraim hag en doe displijadur. Kregiñ a reas e dorn e dad evit e zistreiñ diwar-benn Efraim war benn Manase.\n18 Jozef a lavaras d'e dad: Nann evel-se, va zad, rak hemañ eo ar c'hentañ-ganet, laka da zorn dehoù war e benn.\n19 Met e dad ne reas ket, o lavarout: Anavezout a ran kement-se, va mab, anavezout a ran-se, eñ ivez a zeuio da vezañ ur bobl, eñ ivez a vo bras. Koulskoude e vreur yaouankañ a vo brasoc'h egetañ hag e lignez a vo un engroez a vroadoù.\n20 En deiz-se, e vennigas anezho hag e lavaras: Israel a vennigo drezout, o lavarout: Doue da'z rentañ evel Efraim hag evel Manase! Lakaat a reas eta Efraim a-raok Manase.\n21 Israel a lavaras da Jozef: Setu, ez an da vervel met Doue a vo ganeoc'h, hag e tistroio ac'hanoc'h da vro ho tadoù.\n22 Roet em eus dit ul lodenn muioc'h eget da'z preudeur, an hini am eus kemeret eus dorn an Amoreaned gant va c'hleze ha va gwareg.\nBennozhioù profedel Jakob diwar-benn e vibien. Marv Jakob\n1 Jakob a c'halvas e vibien hag a lavaras: En em zastumit hag e tisklêrin deoc'h ar pezh a c'hoarvezo ganeoc'h en deizioù da zont.\n2 En em zastumit ha selaouit, mibien Jakob! Selaouit Israel, ho tad!\n3 Ruben, te eo va c'hentañ-ganet, va nerzh ha kentañ frouezh va c'hreñvded, uhelañ e bri hag uhelañ e galloud.\n4 Bervus out evel an dour, ne vo ket an dreisted ganit! Rak pignet out war wele da dad, huduraet ec'h eus va gwele en ur bignat ennañ.\n5 Simeon ha Levi a zo breudeur, o c'hlezeier a zo binvioù a daerded.\n6 Ned aio ket va ene en o c'huzulioù kuzhet, n'en em unano ket va gloar d'o emvod, rak en o fulor o deus lazhet tud hag en o fallentez o deus troc'het garoù an tirvi.\n7 Milliget ra vo o c'hounnar rak taer e voe, hag o fulor rak kriz e voe! O rannañ a rin e Jakob hag o stlabezañ a rin en Israel.\n8 Juda, meulet e vi gant da vreudeur, da zorn a vo war c'houzoug da enebourien. Mibien da dad a stouo dirazout.\n9 Juda a zo ul leon yaouank. Deuet out eus an drailhadeg, va mab! En em bleget eo, gourvezet eo evel ul leon, evel ul leonez, piv en lakaio da sevel?\n10 Ar walenn ne vo ket pellaet diouzh Juda na bazh al lezenner eus etre e dreid, betek ma teuio ar Shilo (= an hini a zo ar surentez gantañ), dezhañ sentidigezh ar pobloù!\n11 Stagañ a ra e azen ouzh ar winienn, hini bihan e azenez ouzh ar c'hef-gwini dibabet. Gwalc'hiñ a ra e zilhad er gwin, e vantell e gwad ar rezin.\n12 Ruz e vo e zaoulagad gant ar gwin, ha gwenn e zent gant al laezh.\n13 Zabulon a vo o chom war vord ar morioù, bez' e vo en aod al listri hag e harzoù etrezek Sidon.\n14 Isakar a zo un azen kreñv, gourvezet etre barrinier-krevier.\n15 Gwelet en deus e oa plijus an diskuizh ha dudius ar vro. Izelaat a ra e skoaz evit dougen, en em laka da baeañ gwirioù.\n16 Dan a varno e bobl, evel unan eus meuriadoù Israel.\n17 Dan a vo un naer war an hent, un naer-wiber war ar wenodenn, o kregiñ e treid ar marc'h evit ma kouezho en traoñ an hini a zo warnañ.\n18 Gortozet em eus da silvidigezh, o Aotrou!\n19 Gad, bandennoù a zeuio warnañ met eñ a yelo warno en diwezh.\n20 Gant Aser e vo c'hwek ar bara, eñ a bourvezo meuzioù flour ar rouaned.\n21 Neftali a zo un heizez laosket, komz a ra gerioù plijus.\n22 Jozef eo brank ur wezenn frouezhus, brank ur wezenn frouezhus tost d'ur vammenn, e skourroù o deus goloet ar voger.\n23 Gwaregerien o deus gloazet-fall anezhañ, strinket lañsoù dezhañ, heskinet anezhañ,\n24 met e wareg a zo chomet start, e zivrec'h hag e zaouarn a zo bet nerzhet gant daouarn Galloudeg Jakob, mesaer ha roc'h Israel.\n25 Oberenn Doue da dad eo, an hini a sikouro ac'hanout, hag oberenn an Holl-C'halloudeg, an hini a vennigo ac'hanout gant bennozhioù an neñvoù eus an nec'h, bennozhioù an donder eus an traoñ, bennozhioù eus ar bronnoù hag eus ar mammog.\n26 Bennozhioù da dad a zo uheloc'h eget bennozhioù va zadoù, betek barr ar c'hrec'hiennoù peurbadus. Ra vint war benn Jozef, war dal priñs e vreudeur.\n27 Benjamin a zo ur bleiz a rog, diouzh ar mintin e tebro ar preizh ha diouzh an noz e lodenno an diwisk.\n28 Ar re-se holl a zo daouzek meuriad Israel. Kement-se eo ar pezh a lavaras o zad dezho en ur vennigañ anezho. Bennigañ a reas pep hini anezho, hervez ar vennozh a zeree outañ.\n29 Hag urzhioù a roas dezho, o lavarout: Emaon o vont da vezañ dastumet etrezek va fobl, ra vin beziet e-kichen va zadoù, er c'hev a zo e park Efron an Hitit,\n30 er c'hev a zo e park Makpela a-dal da v-Mamre, e bro Ganaan. Ar park eo a brenas Abraham digant Efron an Hitit evel ul lec'h-bez.\n31 Eno eo beziet Abraham ha Sara e wreg, eno eo beziet Izaak ha Rebeka e wreg, eno em eus beziet Lea.\n32 Ar park hag ar c'hev a zo ennañ a zo bet prenet digant bugale Hed.\n33 P'en doe echuet Jakob da reiñ e urzhioù d'e vibien, e tistroas e dreid er gwele, e varvas, hag e voe dastumet etrezek e bobloù.\nSebeliadur Jakob. Marv Jozef\n1 Jozef en em daolas war zremm e dad, a ouelas warnañ hag a bokas dezhañ.\n2 Jozef a c'hourc'hemennas d'e servijerien, ar vedisined, balzamañ e dad hag ar vedisined a valzamas Israel.\n3 Daou-ugent devezh a voe lakaet d'an dra-se, rak kement-se eo an niver eus an deizioù a lakaer da valzamañ. Hag an Ejipsianed a ouelas dezhañ dek devezh ha tri-ugent.\n4 Pa voe deizioù e gañv tremenet, Jozef a gomzas d'ar re eus ti Faraon o lavarout: Mar em eus kavet trugarez dirak ho taoulagad, roit, me ho ped, da glevout da Faraon ar c'homzoù-mañ:\n5 Va zad en deus lakaet ac'hanon da douiñ, o lavarout: Setu, ez an da vervel. Va beziañ a ri er bez am eus prenet e bro Ganaan. Bremañ eta, lez ac'hanon, me az ped, da bignat evit beziañ va zad hag e tistroin goude.\n6 Faraon a respontas: Pign da veziañ da dad, evel m'en deus lakaet ac'hanout da douiñ.\n7 Jozef a bignas evit beziañ e dad. Gantañ e pignas holl servijerien Faraon, henaourien e di, holl henaourien bro Ejipt,\n8 holl di Jozef, e vreudeur ha ti e dad. Ne lezjont e bro C'hoshen nemet o bugale vihan, o deñved hag o ejened.\n9 Pignat a reas ivez gantañ kirri ha marc'hegerien, ar strollad a oa gwall vras.\n10 Dont a rejont betek leur Atad (= spern), en tu all d'ar Jordan, hag e rejont hirvoudoù bras ha dreistmuzul. Jozef a reas evit e dad ur c'hañv a seizh devezh.\n11 Annezerien ar vro, ar Gananeiz, o welout ar c'hañv-se e leur Atad, a lavaras: Setu aze ur c'hañv bras e-touez an Ejipsianed! Setu perak eo bet anvet al lec'h Abel-Mizraim (= kañv an Ejipsianed). Bez' emañ en tu all d'ar Jordan.\n12 Mibien Jakob a reas eta evel-se en e geñver, evel m'en doa gourc'hemennet dezho.\n13 E gas a rejont da vro Ganaan hag e sebeilhjont anezhañ e kev park Makpela, a brenas Abraham digant Efron an Hitit evel ul lec'h-bez, hag a zo a-dal da v-Mamre.\n14 Goude m'en doa sebeliet Jozef e dad, e tistroas en Ejipt gant e vreudeur ha gant ar re holl a oa pignet gantañ evit beziañ e dad.\n15 Breudeur Jozef, o welout e oa marv o zad, a lavaras etrezo: Marteze Jozef en devo kasoni ouzhimp ha ne vanko ket da reiñ deomp an holl zroug hon eus graet dezhañ.\n16 Hag e kasjont da lavarout da Jozef: Da dad en deus graet deomp ar gourc'hemenn-mañ a-raok mervel:\n17 Komz a reot evel-henn da Jozef: Da bediñ a ran, pardon bremañ da'z preudeur o zorfed hag o fec'hed rak graet o deus droug dit. Da bediñ a ran, pardon bremañ o zorfed da servijerien Doue da dad. Jozef a ouelas pa voe lavaret ar c'homzoù-se.\n18 E vreudeur, o vezañ deuet d'e gavout, a stouas dirazañ, hag e lavarjont: Setu, da servijerien emaomp.\n19 Jozef a lavaras: N'ho pet ket aon, hag e lec'h Doue ez on-me?\n20 C'hoant ho poa d'ober din droug ha Doue en deus cheñchet kement-se e mad, evit ober ar pezh a welit bremañ ha mirout drezon ar vuhez d'ur bobl vras.\n21 N'ho pez ket eta aon bremañ. Me a vago ac'hanoc'h, c'hwi hag ho tiegezhioù. Hag e tic'hlac'haras anezho en ur gomz dezho hervez o c'halon.\n22 Jozef a chomas en Ejipt, eñ ha ti e dad, hag e vevas kant dek vloaz.\n23 Jozef a welas bugale Efraim betek an deirvet lignez. Bugale Makir mab Manase a voe ivez ganet war daoulin Jozef.\n24 Jozef a lavaras d'e vreudeur: Emaon o vont da vervel. Met a-dra-sur, Doue a weladenno ac'hanoc'h hag a lakaio ac'hanoc'h da bignat eus ar vro-mañ d'ar vro en deus touet reiñ da Abraham, da Izaak ha da Jakob.\n25 Jozef a reas touiñ mibien Israel hag a lavaras dezho: A-dra-sur, Doue a weladenno ac'hanoc'h ha neuze e kasot va eskern ac'hann.\n26 Jozef a varvas, oadet a gant dek vloaz. Balzamet e voe ha lakaet en un arched en Ejipt.