Ar en deùlin/Barzhaz - Wikimammenn\nAr en deùlin/Barzhaz\n< Ar en deùlin\nskrivet gant Yann-Bêr Kalloc’h\nBarzhaz tennet ouzh al levr "À genoux" embannet e 1921 gant "Plon-Nourrit et Cie" (Pariz)\nAR EN DEÙLIN\n« Ach autrou doe so guir roe bet,\nreceff ma requet en bet man,\nMa mir e pep lech oz pechet\ne grace meurbet an spered glan.\nEn bet ne deuz quet nemet poan,\npan vezer aman ganet,\nHa cals a souzan hag a nech,\nallas ! dre an bech a pechet.\nDre cals azrec me az requet\nez vezo cleuet ma peden... »\n(Buhez Santez Nonn, p. 16,\nÉ Hanù en Tad,\nHag er Mab,\nHag er Spered-Santel.\nRevo elsé !\nAr don A hed an noz (ton kemraeg)\nPe zereù en héol de seùel,\n— Ar en deùlin !\nBraset leùiné um dorel\nAr en deùlin !\nDirag er gouleù deit aré,\nNag ur blijadur dispar é\nPédein é douster er beuré\nKloh en Angelus e soñna :\nEr bèleg e overenna\nPeb unan é vont d’é labour,\nGounideg, moraer, micherour,\nOll er Grouéans, veul hé Hrouéour,\nAr en deùlin.\nEr barh, é beuré é vuhé,\n— Ar en deùlin,\nHen dès vennet stouiein eùé\nO Jézus, cheleùet dohton,\nDigoret frank dor Hou Kalon\nDe béden beur er barh breton\n“ Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum ! Concupiscit et deficit anima mea in atria Comini....\nEtenim passer invenit sibi domum, et turtur nidum sibi, ubi ponat pullos suos.\nAltaria tua, Domine virtutum !.... »\n[Ps. LXXXIII, 1, 3, 4.]\nTRI NEVED, TER BEDEN\nImram. — Pe ne ouiamb devé erbet d’hon truhegeh, m’inéanù, plegamb hor penn… Ha predériamb.\nEr peh zo dégouéhet genemb zo un dra koh : er gourdadeu hen anaùé.\nPe oent skuih get en drémùéleu, ou bag e lakezent ar zeur, hag é roénùent,\nHag éh ezent, sent Doué geté, de glask émesk er morieu pèl\nÉnezenneu eurus er youankiz.\nÈs é gout, nen dé ket en hevelep hunvré e glaskamb ni ur horv dehon, naren.\nMeit er verdéaden éh omb geti bléieu e zo e denn d’ou ré.\nElté hon es lammet ag er ger, ur beuré ; korn en oéled hon es kollet elté ; pennein e ramb, elté, én Dianaù.\nHag èlté deit éndro ag en imram moliahus, m’inéanù,\nNi e laro en énezenneu hont hon es kavet éné\nDiskuih… — En ilizieu…\nEnez er Beurion : iliz Itron Varia en Tréheu.\nAman é ta er ré gablus, er ré dinerh, er ré flastret ;\nAman é teùliner didrous hag é ouéler hep laret gir.\nTi er Vam é.\nEr Vam e zo hé delùen duhont, hé fen kerlet én eur a-us d’en aotér ùen, hag é tiskoa hé mab d’er bobl.\nHag er bobl ne ùél ket er bobl ; er bobl e zo hé deùlegad staget ar ré er Vam.\nSpi ardro d’id. Emen eh es gùélet pédein èl él léh-man ?\nDirag er piledeu énèùet, inéanùeu e gleùer é tifronkal ; aman en um ra er béden ùellan, péden er selleu.\nPerag é konzehen ?… Gout eoalh e rant, int ou deu, pesord droug é men droug.\nGout e rant men goannedigeheu, ha me féhed, ha me méh divent,\nHag é ma dalh me halon marùel é kraboneu skoul du en Dioanag !\nNen des ket dobér de gonz doh Mam eit ma ouio. Lenn e ra splann ém diabarh.\n“ Em stoket em es doh hou treid, o Mam, èl unan méù. Méù onn get er boén, ha mut onn.\nMen deulagad e glask hou teulagad, gouleu hou teulagad, peuh hou tal a Ùerhiez.\nNen donn mui meit ur sell dirak Hou sell ; hernet é me spered, hernet me zead. Laret t’ein perak éh onn béù !…\nHou pédet em es é youankiz en dé, ha krin oé me halon, ha gluih hou konz nen dé ket deit.\nÉdan plom en héol a greisté, freuzér pep nerh, em es Hou-h-aspédet. Hag hou mouéh nen dé ket saùèt.\nArselin ha tro ’n noz e youhen arnoh ; korv hag iné, groñnet e oen a déoélded, èl er ré varù de virùiken,\nHa n’hou pes chet sellet ohein....\nO Mam, ma ne sellet ohein più e sello ? Ma ne ret ar me zro, più e rei ?\nO Gouleu, petra rinn mé heb oh, meit tastornat, a pen donn dall ?\nA pen donn me unan, petra rinn-mé heb oh, meit ouélein-forh, o Leùéné ?\nHeb oh, o Lilien, petra rinn-mé, pen donn péhed, meit poéniein Doué ?\nPoéniein Hou Mab..... ”\nKleùet hé dès er gonz kuhet, lennet hé dès ar me selleu,\nHa breman éh éùan er peuh, men goalh, men goalh…\nHa breman éh inn dejab én arben d’en dud : me Mam e zo men dorn én hé hani,\nEnez er broadeu : iliz er Galon Sakret.\nTreménet ém es en anderù-man treuzeu Hou tor, ha deit onn de chouket barh Hou ti ar er run,\nKalon Jézus !\nMeit ne gonzinn ket d’Oh a mem blindér ; ne ket eidonn éh enn hent.\nHou ti e zo neved er broadeu : deit onn de bédein eit me fobl.\nMen deuorn e saùan trema Oh, èl ré Moiz Hou tiougañnér, ken ne skuihint ha ken ne gouéhint ;\nHag étré men géneu krénein e hra me mouéh.\nUn erù Hou poé digoret é kornog er bed koh, un erù ar vor ;\nHag én erù-sen Hou poé hadet Kelted.\nAzé oé er gran er gùellan, a Hui e geméré pep plé\nUn dornad anehon d’her streùein dré er bed…\nDarn e gouéhé mesk er herrek, hag e varùent ;\nDarn e gouéhé ér bodeu-spern, hag ou mougé ;\nDarn arall én douar aret.\nBugalé men gouen oé Hou kran, hag é kement douar m’ou hadeh\nE kelidé kristenion krénù.....\nSam Hou Kroez santel ar é skoé, er Helt en dès greit tro en Douar.\nEidoh hen des treuzet pep mor ; ha pep reùann hen des douaret énon ;\nHa kement a vroieu hor bes saùet éné Hou huéen salùedigeh\nMa ne oaramb mui ou hanùeu.\nEmen é ma en tonn ha n’hen des ket pléget de dud men gouen ? en inez gouéù ha ne gousk ket ebarh eskern ur Helt ?\nTan en Apostoleh e énèùant ér broieu-oll…\nMeit ou hani,\nHa n’é ket eidoh-Hous-unan ou des ankouéhet ou bro genedel ?\nHa n’é ket Hui Hous-unan Hou pes keméret ou spered hag ou halon abéh ?\nBuhé er Sent e gelenn d’emb, pe ne hellé ket Hou kariaded get ou zam-michér pamdiek, dré hir gober ardro Hou klod,\nE tiskenné un èl d’Oh de gas de ben ou labour douarel.\nHanval, pe lammet get men gouen hé bugalé ùellan, hañni meidoh ne renka gobér én ou léh dréman.\nPe hounidant d’Hou Lézen en douareu gouéù, Hui e zo d’Oh, aveité hag ou zud, mirien ou douar.\nKeneg-sé er ré difé e laro ’n ur oapat : « Nag émen ta é ma ou Doué ?... »\nGùell-mat e vo en treu genoh, a pe ne vo mui Breiz erbet !\nGuélet em es ilizieu arselin, klod er piledeu é ruillat ar en aoter : bourein e ré abarh inéanù un dén.\nArselin ’m es gùélet nevedeu, Osti erbet éné, ha heb gouleu. Na yein e oent ! ken é rèùé er pédenneu, hag é té anoued d’em halon-gour.\nEn Douar zo un neved lan a biledeu marù....\nEn tan douéel Hou poé reit de virein d’Hous Apostoled, deù vil vlé-zo kentpel.\nOu des baléet geton betag penneu-ahel hor planeden.\nSihouah ! ér hornadeu ou doé hen dégeméret de getan, pé lakeit ou des én é leh ur houleùen arall, pé marù é.\nGout e ret é ma béù ataù genomb-ni, en Tan reit d’er pobleu én Hous Aviél ;\nGout e ret é ma glan hag é luh heb dïhan é noz-mik er bayañneh kempredel.\nMiret hon es Hou tan ; elsé, miret hor bro.\nBreiz diskaret, ur piled bihannoh e vo én Hous Iliz katolik ;\nAr aodeu er Gornog, un tour-tan bihannoh eit er pobleu de zont ;\nUr stéren biañnoh ar en hent de Vetléem ha de Rom.\nDeust ha dihelloud e vehé hor pédenneu, eit er ùéh getan ahoudé eured Hou Lézen get en éné kelt ?\nDeust ha ret e vo d’emb dégas koun d’Oh a nivér hag a hanùeu Sent hor gouen-ni, e zo é harz Hou Kadoer-Veur, é klod dilavaradoé er Baraouès ?\nSant Donasian ha sant Rogasian, merhérion, lahet d’er Romaned dré gâz dohoh ;\nSant Kaorintin, eskob Kemper, ha sant Padern a Uéned ; sant Tudi e dreuzas er mor én ul loer-vén ;\nSant Iltud, et helennour-drest ; sant Geltas e garas kement é vro ; sant Paol tréhet dehon ar en aerouant ;\nHa sant Salaun roué Breiz ; sant Eouañn breutaour er Peur, ha kant, ha mil a ré arall ?\nHa kant ha mil a ré all hag e vérùas eidoh Hous-unan, ha ne chonjas nameit énoh, hag e zélézas oll eit Hou heuli.\nEr gouenneu arall e ra goab ahanomb, get ne oeramb ket destum madeu er bed.\n« Eur ouenn is é, e lavarant int, er Gelted-hont tréhet a oll-vishoah én emgann kalet eid er vuhé.\nGuir é ou honz : ne rédamb ket arlerh en dañné, ha peur omb.\nRevo béniguet hor peuredigeh !\nBenoh d’hor peuranté hé dout miret é sol kalon men gouen en tri dra e gas mab-dén de vout dénoh :\nEn druhé eit er ré oann, en nerh-iné kreiz er goaleur, er gréden é reihted un Doué.\nBenoh d’hor peuranté hé dout dioallet men gourdadeu hag ou mibion doh azeulereh el Lé eur.\nBenoh d’hot peuranté hé des miret énomp er Fé, er Goanag hag er Garanté.\nBenoh d’hor peuranté hé des reit d’emb derhel koun a ùir hanù er vuhé : ur gortos, hag a ùir hanù er marù : un tremen.\nBenoh d’hor peuranté hag é ra d’er Helt guélet, é pouleu-lagad digig en Ankeu, deùlagad douéel, douéel, douéel en Hani lakeit-é-kroez.\nBenoh d’hor peuranté, pen dé alhùé\nTostat e ra, her arnehon, dé deùéhan hor hig emgolladoé, dé er Varn Vras,\nDé-marù er broadeu...\nHon barhed e gañn er « Vreiz arall », meit gout eoalh e rant nen des\nBaraouès erbet eit er broadeu. Pe varùo er bed-man, merùel e rint.\nMerùel e rint neuzé, oll er ré ne vo ket bet freuzet eraog ; oll ar un dro éh int de get.\nEr ré vras, er ré vihan, merùel e rint ; er ré divrud, mérùel e rint ; hag er ré-valh-hont, e oé ou hanùeu é kañnenneu en dud, merùel e rint.\nMem Breiz eùé e dreméno. Petra é klod ur vro dénel dirak klod kevrinus er Sent, dirak klod Doué ?\nHa ne vo mui gouen erbet meit hani bugalé Doué, — hag en arall —, dasprénet de Oen Doué ; ne vo mui bro erbet meit néanù Doué...\nRaksé é houlennamb genoh, ar hon deùlin, avit hor bro, un digoll ar en douar, un digoll eraog devé en oll-dreu...\nJézus ! Jézus !\nEn Hanù-sen e youhé hon tadeu, pe saùent ùit er Hroéziadeg ; en Hanù-sen e youhent én argaden ;\nEn Hanù-sen hor bes skrivet ar donnen en Douar-oll, get goèd hor haderion ha ludu hor ré-varù ;\nEn Hanù-sen et zigeijér bandé é tiér-seul er Vretonned, get karanté ; en Hanù-sen um zihuza geton hor ré pariù.\nHag èl unan pariù, en Hanù-sen e lavaran hiriù :\nJézus, Jézus !\nHui hag Hou pes dazorhet merh Jairus, ha Lazar ; Hui hag e zazorhas mab intanvez Naïm ;\nDisket d’ein er girieu e zihuna ur bobl.\nHa mont e rinn, kannad a oanag, d’ou adlaret ar mem Breihig kousket.....\nEnez en Eled : chapél er Venedadézed.\nDuhont é ùéled en Eutrù Doué, pléget É Zrem ken kaer ar ézeùed en douar-man, é cheleu er hlem e bign a sol en islonk, klem divent mab-dén én argoll.\nAman Her guéler én E glod.....\nDuhont é ouéled : aman é kañner ; duhont é oé ha béden ur goulen : aman éh azeuli hag é veuli.\nNi oll hag e véù ér Fé, azeulamb Doué ; ni oll hag e bieù er Uirioné, meulamb Hon....\nUvel é en iliz vihan ; oed erbet nes des er guérelleu, hag er piledeu koer e zo goleit ou gleur.\nEn hoanteu dénel eùé um hola breman ; ou unan, mennohieu er hig e daù ; en oll-dreu douarel, én tachad-man, e zo ur vrumen arnehé.\nBlaoahus é en tachad-man, rak Ti Doué é, ha Dor er Baraouès. — Ha glan eoalh é ha galon aùit chom é Ti Doué ?…\nAman ne béder ket, ne rér nameit cheleù, cheleù de virùikén\nMouéhieu, men Doué, mouéhieu kevrinus er guerhiézed é kañnal d’er Pried…\nEr hañn e saù, e saù, em zistag doh en douar, hag en inéanù e ya d’é heul, her guintein e ra breman, é touch er stéregi Eled, é harz de Gadoer-Veur en Dilavaradoé....\nMarsé éh es duhont, — pell, ken pell, o ! ken pell ! — broieu ha ne vé ket oll er honzeu, éné, konzeu a veuladur ;\nKérieu e vallohér éné Madeleh Doué, marsé : hag e réda, dré ou ruieu, aer gleurek er péhed marùel ;\nMarsé éh es duhont tiér truhek ne anauér abarh meit Drem beunek en Droug, ha krindèr en dioanageu ;\nMarsé éh es deuleu, klénùedeu ha brezélieu ru ; gloézidi ankouéhet ar en dachen hag e lénù é halùein ou mam ;\nMarsé, marsé.... Aman ne gleùamb ket, ne oeramb ket, freuzet hor haloneu édan selleu Mab-Doué.\nAman ’ma Dor er Baraouès, ha ni zo en inéanùeu neuéso deit ag en douar, e hortos ma plijo get Doué ou dégemér…\nBaraouès, Baraouès ! Krénein e ra kalon gourel men gouen, pe spurmenta ha leùnéieu.\nSaùet hon es arnous ur gañnen ér yeh keltiek, er vraùan a gañnenneu en douar,\nHag a pen da dehé pé hi hléùout, pé hi hañnal er Vreiziz e doala dareu, dareu santel.\nBaraouès, léh ma vimb hed er beurbadeleh dirak Drem hon Jézus, édan deulagad hon Jézus, ar Galon hon Jézus, é karanté hon Jézus, er Vreiziz peur e ouel a pen da déhé chonjal énous.\n« O kloduset er ranteleh e zeverra éni en oll sent get er Hrist ! Gùisket é guen, en Oén e heuliant\nNe vern émen éh a, ne vern émen éh a !\nKrist azeulet, reveet béniget Hou pout reit d’ein genel én ur ouen vadiet, er ouen félan doh Hou kourhemenneu.\nReveet béniget Hou pout me hrouéet Kelt.\nHa reveet béniget Hou pout hadet, é meurvorieu gouéù er vuhé, aùit dihuz mab-den, énezi él en énez-man\nLéh ma hellamb, hanval doh en durhunell e guh hé laboused én neih, lakat de ziskuih hor chonjeu peur,\nParis, miz du 1914.\nDEIT, SPERED SANTEL !\nKAÑN DONÉ-MAT D’ER BLÉ NEUÉ.\n“... Expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos ; si autem abiero, mittam eum ad vos.\nEt cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de justicio...”\n“... Vos autem contristabimini sed tristitia vestra vertetur in gaudium.\nMulier, cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus ; cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressura propter gaudrium, quia natus est homo in mundum...”\n[Joan. XVI, 7, 8, 20, 21.]\nKañn doné-mat d’er blé neùé\nNag en nandek-kant-péùarzekvet blé goudé Gañnedigeh er Hrist ér hreu ;\nÈl penn er Peur én un taol doh fenestr er bediz, diroll geté er horolleu ;\nÈl en tèr gonz ar er vangoer, é amzér koén-meur Balthazar ;\nÈl ul loer a ganv hag a lorh, dallet pep héol d’hé splanndér gouéù,\nA-us de zremùéleu didalùé er Gatel Europ,\nDrem-goèd er Brezél !\nHag er Stéren vlaoahus e gilas én hé raog er stéred oll, guintad betag sol en nozieu ;\nHag el laborieu ha chomel, de hortos devé en Obèr-Meur ;\nHag en dud ha stagein ou deulagad ar en tachenneu lahereh en um lidé éné er Hevrint divent, er Road usanian,\nEn Overen e zo en tan hé béleg, er hanol hé orgléz dispar, hah e rér mab-dén ag hé Aberh.....\nEl kañnerion en Doèré-mat, e ya dré Vreiz a zor de zor, de ouél béniget Nendeleg,\n(E koun ag en Éled e gemmenas er peuh d’en dud, é noz getan en Oed kristén),\nKlasket em es mem bredér hénoah, de lavaret dehé heteu er barh.\nHa dén n’em es kavet ér ger...\nGouli é tiér kun Keltia ; meit un oéled benag, aman hag ahont, laket en tan énon guerso,\nE ùéler dirakton mouézi peur é ouélar, ha bugalé vihan e ra chonjeu, e ra chonjeu...\nO men Doué, pe bosen zo bet ar er vro-man ?\nKelt Albann-Ihùel, ’men éh ous ? Na té, Kelt Iùerhon ? Men éh ous ta, Kelt a Ganbré ? O Kelt a Vreiz, men goèd, emen éh ous ?\nGouli int, tiér kun Keltia ! Pe saùé héol en hanù ar er flangen, er oazed zo oeit kuit get ou gléañnier...\nGoéieu e oent én amzér-gent : breman ou des fuzulienneu,\nFuzulienneu ha kanolieu, e skop er marù, meit er gléañnier e zo ataù er gléañnier,\nHa kemmaden erbet nen des dégaset en oedeu é kalon miliget er German.\nLam peurbadel er German ar er Gornog, più e harso dohton, ma ne saù ket er Helt en taol-man ?\nEr Helt e zo bet geton en orbid gourdadel : ur gañnen doh é héneu, oeit é.\nYou, you ! Keltia e zo Keltia bepred : ’ma hé faotred ar en harzeu.\nBéh d’er German, bredér karet ! Hou touareu é e ziùennet.\nEr Gornog e zo d’emb. Ni bieu er Gornog. Mar fall d’er German hé saotrein, klopenn er German e feùtimb.\nDiùennet hon es er Gornog doh en oll vagadeu. Harzeu Galia zo ur véred d’en Diséùénidi, kardellet hon douar d’ou helaneu.\nDiseùénad hiriù, er German é arré. Béh d’er German, pe fall dehon !\nBéh de loskour hon ilizieu, de éntanour Moliah Reims,\nIliz er Rouañé nevedet, e oé ken mat pédein éni, édan askell klodeu er Frans.\nArog, Kelt mat ! ha tenn, ha sko ! Kouéh mar kouéhès : eit er vro é ! Meit sko, sko, sko ! o breur, sko !\nHeb éhan, heb diskuish, heb truhé, tan dehon ! Lah ha tag, pen dé reit ! o breur, lah !\nBes er freill hag e val, er garreg hag e flastr, er gurun e freuz, er mor e veuh :\nBes er Hadour !\nDalh koun é oé ha gourdadeu kaored divent, e gréné Germania dirag sell ou lagad.\nDalh koun é ma genous inour ha Ouen : des éndro, des éndro tréh !\nKañnenneu gaer e saùo er barh ar er ré-hleù, ken é trido eskern er Gelted koh é yeindér ou béieu !\nNe gouskan mui. Ur vouéh e zo, én noz-gouian, doh men gerùel, ur vouéh iskiz ;\nUr vouéh grénù, ur vouéh garù ha duah de gemennein : en dud youank e blij dehé ur vouéh èlsé.\nHa nen dé ket mouéh ur verh é, na mouéh er horrigézed-hont, e réd dré er mor keltiek ;\nUr vouéh ha ne hell dén chomel disent ohti : hudaden er Brézel ar en harzeu.\nSentein e rinn. Kentpell é vinn get mem bredèr, kadour de heul er gaderion ;\nKentpell é vinn él lahadeg... Peh arouéieu zo ar me zal ? Ha guélout e rinn ha zevé, bléad neùé ?\nHa petra vern ? Abred pé deùéhat, a pe soñno en eur de vont devad en Tad, leùén éh inn. Jésus oér dihuz mammeu.\nRevéès béniget, bléad neùé, nag é vehé, é touéh ha dri-hant pemp dé ha tri-uigent, men dé deuéhan !\nReveès béniget ! Rak estroh eit kan vlé en dès treménet ar er vro-man heb n’ou dout anaùet meit konnar Doué, ha té, arvest e ri E drugaréieu.\nGuélout e ri distro er hrédenneu harluet, en tréh é tarneijal aré édan plégeu baniél er Frans, hag er Vro adsaùet de virùikén ;\nGuélout e ri mem Breiz dihaud ben en devé, hag hé yeh inouret, él pe oé béù hé marhegion eit hé diùenn.\nBléad neùé, bléad brezel ! Reveès béniget nag é tégasehès én ha vantel, a-gevret get en neùé-han eit er Bed, er marù eidonn.\nPetra é marù unan, pé kant, pé marù kant mil ? arlerh ma vo béù ha klodus er vro, arlerh ma kendalho er ouen....\nA pe varùinn laret er pédenneu, ha béiet mé, èl mè zadeu, troeit me zal doh en énebour ;\nHa ne houlennet tra eidonn get men Dasprénour, meit el léh deùéhan en E Varaouès....\nMe ùél !.... Me ùél !\nStrill Doué ar gein en Déneleh. Er glen hag er morieu e zo ru get er goèd.\nGoèd ar gornog, goèd ar greisnoz ; goèd é kreisté hag é retér : honneh e zo ur bénijen, ahoel !\nJed ha béhed breman, Europ, doh gleur-iùern en tanieu-goal : skopet ha poé ar Zrem douéel me Hrist é kroez, ha chetu deit eur er Hasti.\nEur el lahadeg hag el loh ; eur er gurun hag en tahdareu : eur reihted Doué !\nOu goalh ou do er bléad-man, er blei, er vran hag er prenùed : marhad-mad é er hig kristén !\nEr blé-man é vo braù en had ; éùet en des en douar goed mab-den...\nNa p’ha pehé karet, Europ, ne vehé ket dégouéhet genous un darvoud el hennan ;\nP’ha pehé karet éùet get doujans É Oèd-Éan, goèd dek broad ne vehé ket bet ret d’id hen éùet ;\nP’ha pehé karet deulinein dirak kelan douéel er Halvar, hag azeulein, ne vehé ket hiziù, Europ, Europ, kement a gelaneu...\nGlahar, glahar ! nen des mui meit gobeu get klehiér en Douar : me uél enan er gaderion lahet é tarneijal us d'en dachen, hanval doh er fru ar ur mor.....\nUr ganpouézen. Kelaneu ar er ganpouézen, mil ha mil e zo anehé. Ha ’n é saù mesk er halaneu, èl guéharall Ezékiel harluet, er barh peur, Spered, Hou kalùa.\nDiougannet é bet Hou tonedigeh d’Unan ha ne lar ket géùiér : en Hani e zougas E Boén Hen E unan, hag e varùas dianzaùet, étré divréh kalet ur groez.\nMeur a unan, a houdeùeh, en des, o Spered, Hou korteit ; ha dré ne hellent mui harz get en hireh ou doé d’Oh donet, abred é mant oeit d’où béieu.\nHa hiriù, a ! hiriù ! meur a unan aré e ouél d’Oh hag Hou klask, é téoélded ur bed kollet dehon é Zoué.\nO ! Hou klod ne houlennamb ket hen arvestein én é gresté ; meit, èl ma ras Doué de Voiz aùit en Douar-Grateit, guélet a bell, un eur, drem er bed adneùéiet d’oh, ha merùel.\nHa ne hellimb ta biruikén diazéein ar Hou peuh un oéled ? Hag én anér é vo bepred é saùimb tiér ha kérieu, e zei hanal er Brézel d’ou diskar ?\nPenaos e vo d’emb-ni béùéin, ma nen det ket d’hor hennerhat ? Koh é mab-dén, ha yein er glen 'dan é gorv peur.\nTad er beurion, Gouleu er haloneu ! Dihuzour, o Dihuzour-drest, é truhegeh er brézel-man nen des bet biskoah par dehon, Hous aspédein e ramb : deit devadomb get er blé neué !\nGout e rant é teit. Gout e ran é oh é tont, me gred é kevrin er Glahar.\n« Guilvoud erbet hep poén », e gelenn er vuhé d’er barh. Hag er barh d’er vuhé : « Poén erbet heb guilvoud. Nen dès ankén erbet difréh, èlsé ’ma el Lézen.\nAhoudé men dès en Ankén kavet ur Pried, Henneh hag e zo bet lakeit hag hadlakeit é kroez d’er hanvedeu. »\nRet é d’er gran mérùel eit ma tei er helid. Kelaneu mem bredér e uélan èl gran én douar : ar ou ludu é helido fréh moliahus...\nHanval doh ur roué gouéù en um hroñn a vouk eit merùel, héol deùéhan er bléad-hont zo deit de guh én ul linsél a oèd....\nArhoah é vo kaer ar er Bed !\nHag èl er voez é guilvoud a pe ùél drem er mab gañnet dehi, dirak kened en Héol neùé en Douar nen do mui koun ag é ankén.\nParis, genveur 1915.\nAR EN DEULIN,\nAVIT MEM BRO.\nPEDEN AÙIT BREIZ\nAr don : Più e enta honnen ? (Kañnenneu Bro-Guéned)\nmollet é « Dihunamb » 1909.\n« Et coegerount illum, dicentes :\nMane nobiscum, quoniam adversperascit.. »\n(Luc, XXIV, 29).\nDeit omb oll d’Hou pédein, Jézus, ar hon deulin,\nDe glask én Hou kalon konfort eit hon ankin :\nJézus, Hui hor hleu, Hui hor guél,\nHou péet truhé doh Breiz-Izel !\nHor bro e oé eurus dindan Hou teulegad,\nBéùein e remb é peah, hou lézen e oé mat,\nMeit hor tadeu en dès péhet\nHa Hui Hou pes hon ankouéhet.\nEr brezél éh omb bet dispennet heb distro,\nEn estrén e zo deit de vout mestr én hor bro,\nFrankizieu hor boé guéharal,\nLaeret int bet d’en estrén fal.\nBreman e huañnadamb hag er glahar hor moug,\nFlastret é hon diskoé d’ur yaù ponnér de zoug,\nHor goèd d'hon mestri hon ès reit\nHag ind hor lak didan en treid.\nHon tadeu e oé bras, kabestr erbet n’ou doé\nEit Mestr ne anzaùent nameidoh Eutru Doué,\nHa ni, ur vagad meùelli\nEn dès hor pléget d’ou béli.\nGoudé hor frankizieu hor fé ou dès goasket,\nD’en dias é tei geté ma n’hé dioallet ket,\nEn aotérieu e ziskarant,\nDoh Hou konzeu hoarhet e rant.\nNoz du er bayañneh, ur bayañneh méhus,\nE léd ar er bed koh hé mantel blaoahus :\nEit hé anbroug én hent téoél,\nJésus, chomet get Breiz-Izel !\nO ya ! chomet genemb. Heb Oh nen domb nitra,\nHeb Oh ur bobl e varù èl ur horv heb bara :\nAr Hou kalon ma n’ou goarnet,\nDe biù éh ei er Vretoned ?\nSalùer karantéus, d’en druhé douget oh,\nHou péet chonj ag er goèd hor bès skuillet eidoh :\nO Mestr, Hou péet chonj éh omb bet\nSoudarded Hou kroez dré er Bed.\nHou péet chonj a hor méh, ag hon trebilleu oll :\nTruhé, ne lézet ket hor bro de vont de goll\nNi Hou péd, hon tal ar en douar,\nOh hor klemmeu ne véet ket bouar....\nHa hui, tadeu er vro, hui, sent koh oll-doujet,\nPen domb skuih él labour d’hor harpein darneijet.\nReit d’emb nerh é kreiz hon ankén,\nGoarantet Breih de viruikén !\nME HALON ZO É BREIZ-IZÉL\nTon eit en diskan : « Ar re c’hlas » (Barzaz-Breiz)\nTon eit er pozieu : « Ebarz ar c’hoad » (Ernault-Mélusine)\n« My heart’s in the Highlands, my heart is not here...... »\nNe vern ’men ma er horv-man,\nMe horv skuih énon peb ezél.\nTro ’n dé, tro ’n noz e harman :\nMe halon n’é ket aman.\nAman é teil er gér vras é kreska bleu er boén,\nPoénieu er peur divroet, débro ’rant me spered :\nMe halon e zo duzé ar dreuz en ti karet\nLéh ma hunvréer é peah ’tal en or goudé koén.\nAman ar en énéanneu un avél yein e hud,\nPeb unan ra aveiton, ne sella dén get dén :\nMe halon e zo é bro en truhéyeu kristén,\nMe halon e zo duzé émesk ré tuem mé zud.\nAman ’ma toul er péhed. El loñned ar me zro,\nMouéhieu en droug e gleùan ou hudadenneu lous :\nMe halon e zo duzé en ilizieu didrous\nLéh ma teulina grédus marteloded mem bro.\nAman ’ma strih ar un dén : Ér rabinieu digor\nHirvoud ’ ran d’en aod ken braù, ’n hé uiskemant lanneu\nEl un énézen vihan drailhet get en tonneu,\nMe halon e zo duzé é chajelleu er mor !\nPèl duzé pen er Gornog na mar karet monet,\nEn tural d’er mañnéyeu ha d’en aodeu bourus,\nOh ! hui e uélo marsé, dianvézour eurus,\nEr vro léh ’ma me halon, er vro ’n dès men gannet.\nO énezenneu Hellas, énézenneu Hellas,\nKen pinùik hou liorheu ha peurbadèl hous héol,\nEmesk en énezenneu brudet oh drest en oll\nHa telenneu eur mil barh dré er bed hou meulas.\nHa neoah mont devadoh n’em ès hoantet,\nBéùein énoh ne rehen eit argant nag eit eur,\nRak me halon zo duzé, én énezegi peur\nE gleùér mesk ou herrek yeh santel er Gelted.\n«... Dorn Doué arnonn... Anbrouget d’É Spered Santel,\nKerhet em ès. Éan me hasas ar ur bratel\nHag ar honnen, keij-meij, eskern oé astennet.\nSentus dohton, én ou mesk em és treménet :\nNivérus-nivérus e oent, ha séh èl mén.\nMouéh en Eutru neuzé ha men galùein : « Mab-dén,\nHa te gred e hello béùein en eskern-sé ? »\nHag eilgiriet em és : « Hui her goèr, Eutru Doué ».\nHa laret Hen dès : « Ké. Diougan ar en eskern.\nLar dehé : « Eskern séh, kleùet konz en Tiern :\nMe zégaso spered énoh, ha hui ’ veùo ;\nDré nerh me honz, krohen ha kig yah hou kolo ;\nMe lako mél’ n hou kanoleu, ha hui vo béù,\nHa hui oero penaoz é ma Mé en Doué krénù. »\nÉ me saù, um lakeit em és de ziougannein....\nKentih, un trouz spontus zo saùet ardro d’ein,\nUr fénùaden um ré, bras, épad ma konzen,\nTaolet em ès me sell de béar horn en dachen :\nO burhud ! En eskern d’en eskern e dosté ;\nMat én e léh, en eil d’é gilé um joenté,\nArnehé kig, krohen én un taol oé kresket,\nLan e oent o!l a vel... meit spered n’ou doé ket :\nA neùé, me gleuas er Vouéh vras é séùel :\n« Dén, diougan d’er Spered donet. Galû en aùel :\nAg er Gornog, ag er retér, ag er golern,\nAg er gevred, Spered, dès ! huéh ar en eskern.\nHuéh ar er ré-Varù men astennet él lann vras,\nDehé oll er vuhé e zakori. « Me ras\nEl men doé goulennet er Mestr Oll-Gelloudek.\nEr Spered ’zisohas éné, ha, buhéek,\nNerh én ou ezéli, én ou goahiad goed,\nChetu er helaneu én um lakat ar droed.\nMileu ha mileu e ùélen èl un armé,\nE rédek hag én um dolpein ardro d’ein-mé.\n« Oll er relégeu-man, gendalhas en Eutru,\nE zo Rum Israel. Ind e lar : « A bep tu\n’Ma lédet hon eskern ; hor goanag zo a blad,\nRannet é bet é pemp pé huéh tam hon foblad ».\nPrezeg enta dehé ér giz-man : « Jéhova\nE venn ma touginn d’oh E Gonz santel. Me za.\nChetu er peh en dès laret Mestr Israel :\n« Me ha lako, me fobl, er mez doh ha garnel,\nHag ha zégas e rinn ar ha zouar, ha neuzé,\nHui oéro oll penaos en Eutru-Meur, Mé é.\nMe rei d’oh Spered, ha béùein e hreet,\nAr zouar hou kentadeu, hui e hello kousket.\nElsé, én ur ùélet obér me madeleh\nHui e laro : Guir é, en Eutru é Henneh. »\nDistroein e ras neuzé dohein Drem Roué en néan :\n« Mab-dén, kemér genous un tam-koed, emé-Ean,\nKemér, hag arnehon skriù : Eit Juda hennen,\nHag eit ré Israel e heuli é lézen.\nGoudé, kemer un tam aral, hag ar un dro\nSkriù : « De Jojeb. D’er ré ’n dès groeit dehon ou ro. »\nEn eil doh é gilé stag en neu dam dohtu\nHag unanet e vint én ha zeuorn. Chetu.\n— Mar goulennér genis, émesk er pobleu-hont :\n« Petra e venn laret er peh e rès ? » respont :\n« Cheleùét konzeu Doué. » Eh an, Mé, de gemér,\nBar Joseph, hag e zo é dorn men diouganner\nMé her stages de var Juda. Elsé vennan.\nHag en neu dam koed-sé ne rint mui meit unan.\nEtré er pobleu all é mant devaté oeit\nHa mabed Israël, un disparti vo groeit\nTud Jacob, me Spered e rédo d’ou dastum\nHag ou zolpo kevred ar ou douar, én ur rum.\nAr mañnéieu ou bro, én amzer de zonet\nInd e chomo dalbéh staget hag unanet ;\nEit ou rénein, ne vo naméit ur roué hebkén,\nMem benoh e vo arnehé de viruikén...\nAman é tévéa diougañn en Diougañner.\nEs é gout, ne gonza meit a dud é amzér ;\nMeit mé, a pe lennan diougañn bras Ezékiel,\nD’id bepred é neija me chonj, o Breiz-Izel.\nÉr bobl-sé, kousket ar en Douar,\nHag e saù aben get safar\nPe huéh aùel Doué ar hé fen\nAnaùet em ès nerh men gouen.\nEr bobl-sé, get Doué dibabet\nAùit bout É soudard ér bed\nHa chom féal dohton heb distro,\nAnaùet em ès Fé mem bro.\nEr bobl-sé saùet a neùé\nDré ivoul Doué, dre ivoul Doué,\n— O mouéhieu dioanag, taùes ! —\nMem Breihig em ès anaùet.\nÉr bobl-sé, kent deuhantéret\nHa n’hé dès ket hoah ankouéhet,\nHa d’en em unañnein e ya,\nAnaùet em ès me Heltia.\nAnaùet em ès tonkadur\nEt vro-sen éh onn hé hrouédur...\nMet più e vo en dén-brezél\nE rei en tréh da Vreiz-Izél ?\nPiù ? Ha de béh eur é tei éan\nDe astagein deu dam er Gléan,\n’N ur youhal d’emb : « Mibion, saùet ! »\nGet peh aroue ’vo anaùet ?\nPiù ha pegours ? Ha petra ’vern !\nNi, huéhamb ’taù ar en eskern,\nGalùamb Spered er yeh, er Fé,\nHag é pep tra fiamb é Doué !\nYou d’em bro Breiz-Izél ! You, you ! d’en oll Gelted !..\nMe ùél... me ùél... me ùél... O ! cheleùet, sellet !\nDe Vreiziz en niù vro leùéné, leùéné !\nEr haor koh keltiek e zihun én é vé.\nE zivreh zo skolmet, ar é dreid ur chaden,\nMeit en oébl glas hen dès laosket é youhaden,\nHag er pobleu spontet en um sell tro ha tro,\nEn um houlen get krén : « Petra enta e zo ? »\nArsaùet get hou klem : Mab Gomer zo dihun ;\nKornal e ra é vouéh avel tarh er gurun\nHa geti mañnéieu Breiz-Izel, Iùerhon,\nMañnéieu Bro-Kambri, Kerné, Skoz, e zason.\nTélen, binieu, korn-boud, kañnet ha diskañnet,\nDégouéhet é ’r prantad, diougañnet :\nTréh d’er Vreiziz, ha hui, malloh d’oh, broieu kaill !\nBlaoahus vo en taol, mar rant arnoh ur saill.\nUn heij-skoé krénù touchant ha bréuet vo er yaù :\nDoué revo béniget : Keltia e zo ar saù !\nNann ! n’é ket un hunvré em ès groeit ! Un dra guir\nE vo, ya ! Meit hebkén mar vennamb kemér skuir\nAr hon tadeu ; mar gramb é pep amzér elté,\nMar doujamb, get hanù Breih, heb méh, un hanù all :\n(Marc. V. 22 et seq.)\nAhoudé er beuré é kerhent dré er gluih\nHa breman heol kreisté e saùé plom én ér ;\nRedek e ré en huéz ar dal en Diouganñer\nHa huéan en henteu e holé E dreid skuih.\nDégouéhet get el len : « Treuzemp », emé er Mestr.\nEn Deuzek e lakas de ouél, hag ind d’hou hent.\nEr gléyen e gañné ér fardaj dré ma hent,\nEr mor e voké flour de vourselleu el lestr...\nDouaret ou dés. Er vag e zo skoeit ar en tréh.\nMeit anaùet é bet a bél : a boén é tih\nEr Mestr seùel er vinoten duhont, kentih\nA bep kornad er bobl e zéréd get hireh.\nHa mil mouéh ar un dro e hud mil hozanna\nKen é grén er herrek hag an aodeu geté...\nOh peb unan Jézus e gonz get karanté ;\nMeit embér dirakton un dén e zeulina :\n« Mestr, gurun er goaleur zo kouéhet ar me zi.\nJairus  é me-h-anù, ha n’em es meit ur plah,\nHa skoeit é bet hiriù d’er hlenùed hag e lah.\nO ! deit, hag astennet Hou torn a-us-dehi,\nHa me merh e saùo hag e vinhoarho, hoah.\nMestr, n’em delézet ket, me Hou péd, én eur-man ;\nDeit aben, nen dé ket goal-bèl ahanaman,\nRé zeùéhat e vo mar gortoset arhoah ! »\nHag er bobl e bédé hag e youhé : « ya, ya !\nKé geton ! guell d’é verh ! » Ha Jézus e laras :\n« Saù. Karet ous get Doué, rak ha fé e zo bras :\nHa verh e vo guelleit dehi tuchant. Me ya. »\nEurus ha lan a hrad, Jaïrus ha seùel.\nEn abek d’er baré kerhet e rent goustad ;\nNeoah, dré hir monet é tereùent tostat ;\nPe zegouéhas devat Jaïrus ur meùel :\n« Deit onn diarok d’oh get un neuéted garù,\nMestr, ne dall ket er boén rein steurm d’en Diougañner ;\nGroeit hon és er peh e hellemb, meit én anér...,\nDevéet é en treu... hou plahig e zo marù ! »\nEn tad ne sañnas grik, mouget én é ankén,\nMeit ar é zrem dareu e zivéré didrous....\nJézus neuzé : « Ne zoujès chet, o Jaïrus,\nDonet e rei endro de vout yah, kred hebkén. »\nHag ind en ti. En ouélérézed e hudé,\nE zifronké, em stoké, oh er gabeled,\nE ré safar... — Jézus e chomas de sellet :\n« Er plah-man n’é ket marù, emé-Éan. Kousket é.\nLaret d’oll er ré-man mont ér méz, hag arsaù\nGet ou youhadenneu. « Jairus e sentas.\nNeuzé Mab-Doué saùas É zorn hag e dostas\n’N ur gemen : « Talitha, cumi ». — Me merhig, saù ! »\nHag er plah de seùel ha de gerhet...\nDidan bok er huh-héol er bleù en em cherré,\nHag er bobl deulinet e gañné : « Trugaré,\nKlod d’en Hani zo Metr er marù hag en dazorh ! »\nMeit Jézus e bellas tro en aod, arselin ;\nEn deuzek e gerhé ar roudeu ou Eutru ;\nEn héol de guh, én oébl, e lédé é sé ru :\nDuhont, er bobl e oé ataù ar hé deulin....\nO Jézus, o Jézus ! Poén hon és, ni eùé,\nUr galonad galet e zo ret d’emb gouhanù,\nRak er verh e garamp hag e oéret hé-h-anù\nZo él marù, ha n’hellamb hé seùel a neùé.\nUr plah dispar e oé, hoanteit get er rouañné ;\nOll hé doé : braùité, glanded ha yaouankiz,\nHa Chetu hi dalhet breman d’un droug iskiz,\nChetu hi kollet d'emb... ha n’hor boé kén dañné !\nRak er verh e ramb kanù dehi e zo hor Bro\nBreih, ou dès hé lakeit, Mestr, ar hé gabeled :\nAhoudé deùéh pél er frankizieu kollet\nGourvéet é, dinerh, ha tam nen da éndro.\nArdro dehi eùé e gleuamb é trouzal\nEn ouélerion rakris e ma geu ou glahar...\nMeit hui, Mestr, en hani zo azé, Hui hé har :\nPerak n’astennet ket Hou torn Doué ar hé zal ?\nO Jézus, o Jézus ! Er fé hon és, néoah :\nNi gred é Oh Mab-Doué, er Hrouéour, er Salùér ;\nNi zo er ré e saù bepred a pe halùer\nDe gann avid Hou kroez. Déh e zo kret d’arhoah,\nNi zo er ré e saill heb sellet én argad\nA pe vé laret d’emb, ag Hou perh, é ma ret ;\nNi zo er ré é Oh ou Roué drestoll karet,\nEr ré e gerh, uvel, didan Hou teulegad ;\nNi zo Hou Preihiz peur... Deit enta, deit enta,\nMal bras é, n’hellamb mui gortos, deit, o Jézus !\nGet ur gonz, kaset pèl en ouélerion trouzus\nHa laret d’hor bro marù : « Saù... Cumi talitha ! »\nHag hor bro diskaret e zihuno afé,\nAdneùéet hé nerh, adkavet hé spered ;\nHi e genigo d’Oh hé arieu torret,\nHag estlammein e rei er Bed koh get hé fé !\n↑ Distaget Jaïrus : Yaïrous\nO Race des Bretons vouée à la souffrance,\nNous n’avions pas de mot pour dire l’espérance.\nÉmen ma hé havel ?... El lévreu n’hel lar ket.\nBalh e oé hon tadeu a glodeu hé orin,\nMeit guerso én ou béieu yein é mant kousket\nHa geté ’dan en douar é houska ou hevrin.\nAr dreuz en Hen-Amzér hé havamb. Ar saù é,\nHé dorn ar hé hléan houarn, herdér ’n hé deulegad\nÉ retér er Rénos neuzé en em streùé\nHag Europ e gréné didan tuz hé jao-gad.\nMen gouen ne zoujé meit en Né, nitra didan !\nMeit un hoant berùidant ’n hé halon e véùé,\nMeit hé spered e vagé un hunvré ledan :\nKornog ! mont de Gornog, de géout ur bed neùé !\nHag un dé : O Kornog, éh an d’id ! » emé-hi...\nArdran er gaderion é kerhé er groagé,\nNoz dé éh ent araok get nerh er reverhi,\nHag é sol en néanùeu Sell Doué ou anbrougé.\nTreuzet dehé er ster, treuzet er mañnéieu,\nTreuzet zokén de lod argolleu er Ganol,\nInd e ùélas en héol é seùel ar vroieu\nKen bourus ma tarhas ur « You ! » é beg en oll.\n« Ehan ! emé men Gouen. Aman ’ma kun en néanù,\nDremùéleu er vro-man 'vo mat béùein geté ;\nAman hed en oedeu é luskellinn m' inéanù\nÉ tristé er Mor-Bras hanval oh me zristé... »\nO Arvor ha Galia, Iùerhon ha Brittia,\nA oll-viskoah é oeh tonket get er Hrouéour\nDe vout broieu santel kaderion krénù Keltia,\nRouañnézed er broieu ha dinneu en Inour !\nHiziù, her gout e ran, é oh goapeit d’en oll :\nGoudé bout bet gouleu Europ, o gouen vreton,\nHiriù ’ous oeit de guh é kornog él en héol...\nMeit pe zei er beuré té e saùo èlton.\nTe saùo él en héol ! Arzur n’en dé ket marù ;\nTregont milion Kelted éh omb oh her gortos :\nMar venn Doué, tu e vo de skoein meur a daol garù,\nMar venn, é tint éndro, déieu Ambikatos.\nEn druid e gelenné : « Un Doué ’zo, ’n es chet deu ;\nUr bed arall e zo ; pleget omb oll d’er Red... »\nMeit un dra e vankeh anehon, o tadeu :\nD’er Goanag hous iné payañn e oé cherret.\nRaksé, pen das er Guir Lézen ag er Retér,\nPe gleùas men Gouen beur gourhemenneu er Hrist\nPe anaùas en Aviél lan a zoustér,\nUl leùéné divent ’grénas ’n halon trist.\nTam ne harzas oh Anù Jézus, — o, tam erbet !\nHenneh e vo bepred inour hon tadeu-ni :\nEn oll broieu aral merhérion ou dès bet,\nKeltia hi-hé-unan n’ hé dès chet groeit hañni.\nHi, hag e hoarhé kent diar furnéh Hellas,\n’Hloestras d’er Gréden-man hé bugalé ùellan ;\nOh treid Doué er Halvar hé hléan-houarn hi ’daolas,\nHa hed er hantvléieu ohton ’ma bet félan.\nÉnéberion hé Doué zo deit de vout hé ré ;\nEiton hé dès kerhet d’en emganneu eahus,\nHa get ma oé er Fé é kalon hé faré,\nGoleit hé dès er bed a glod hé-h-anù tréhus...\nUn dé eùé, siouah, men Doué, oé bet tréhet.\nHag ahoudé, saotret édan treid peb meùel,\nMen gouen zo diragoh èl ur peulvan kouéhet,\nYein, mut, marù...\nMeit Hou préh e hell hé adseùel.\nHa Hui hé adsaùo ! Ha Hui hé adsaùo !\nKen nerhus Hou pédimb ma reet elkent « ya »,\nD’en eur dibabet d’Oh en Douar oll e daùo\nDe cheleu klehiér Pask é son dihun Keltia !\nHa Keltia, én hé saù, e gañno ur Hredo\nKen lidel ma plégo tal pep pobl dirak Doué....\nEn had hon ès hadet, hor mibion her médo :\nHadet d’emb én dareu, in hen esto er joé !\n« Visio dura nuntatia est mihi.... »\n(Isai., XXI, 2).\nPerak taùein bepred, pen dé er ùirioné ?...\nEr barh én é gousked en des bet un huné ;\nPignet e oé ar ur mañné\nEn em guhé é ben é sol kogus en né.\nPonnér e oé en oebl ; ne huéhé gren auél ;\nDu èl er seih péhed maruél,\nEn noz, duhont, en um lédé ar en dremùél.\nNa trouz na fénùaden tro d’er barh-baléour ;\nHernet get en deùeh-séhour,\nEr Bed skuih e gouské didan sell é Grouéour...\n’N un taol, mouéh er gurun én néanù en des kornet\nEr barh ’n é galon ’n des krénet,\nKoroll diroll el luhed foll ’n des her groñnet\nMeit un èl étalton kerstih zo diskennet . . . . . . . .\nHag ar men drem. tèr gueh, en El en des huèhet,\nHa ’dan men deulegad euhet\nMe ùélas er pobleu krignet get er Péhed.....\nRetér, Retér ! Duhont bamdé é saù en héol.\nDuhont eùé, én amzér-gent ; en des vennet\nGañnein en Héol douéel, Gouleu er broieu-oll.\nMeit en Héol-man arnous nes des chet hoah splannet :\nE peh kornad ha zouar n’azeulér ket en Diaol,\nO Retér peur er bayañned ?\nMe ùél é treménein arnous er prantadeu...\nHa heb ne saù hañni de vont ar E roudeu,\nBreùet E gorv d’er skuih hag E Galon d’er gloez,\nAr vañnéieu Azi Jézus e stleij E Groez.\nMe ùél Bed er Ré-zu. O Afrik délézet,\nEn ha goedegi don nag a hevrineu lous !\nEidous eùé neoah er Mestr en des konzét\nGuéharall. Meit n’ha-h-es chet kleùet. Hanval ous\nDoh ul lon divennoh ha ne gonz na ne gleu,\nUn téoélded diaolek e hol te iné peur :\nPegours é tégori ha lagad d’er Gouleu ?\nO, hast ! rag dé er Varn e dosta da bep eur.\nSiouah ! El du er Marù ’ous haudet ’n é ardeu,\nBugalé er Guir Doué ar ha zouar, e zo rouez...\nE gouéléhieu Afrik Jézus e stleij E Groez.\nKristof, Dougér-er-Hrist, a zizolas guéhal,\nAmérik, ha payañn e oes ;\nÉ gué ha goedeùiér éan lakas er vouhal\nDe seùel, ar ha zouar, er Groez.\nAr é lerh, er Mor-Bras zo deit de vout kanol :\nGuélet ’h es é tont devadous,\nAùit ha eurgléieu pinùik hag ha néanù dous,\nMibion er Saoz hag er Spagnol.\nEr Guir Doué e ziskoent heuli E lézenneu.\nMeit tam ha tam, ’n ou haloneu,\nEr Fé, er Garanté, er Goanag zo marùet :\nAotérieu all ou des saùet.\nGoa d’en neb ra elté ! Rag duhont ne zougant\nMui bri meit dur mestr : en argant.\nEl Lé-eur e vé lan geté é nevedeu,\nBep eur ar é dreuzeu é kreska en éngroez...\nE kérieu Amérik Jézus e stleij E Groez.\nBet ous kristen én amzér-gent,\nEurop koh goleit a hloézieu ;\nMeit ankouéhet ha poé en hent,\nEn hent e gas d’en ilizieu.\nEr Frans, é luskellat ur havel heb krouédur,\nE gañné ur soñnen bayañn d’er Blijadur ;\nPep bro ne oé éni meit deul étré bredér.\nHag en Dén-Guén a Rom e oé du é breder\nRag é pep léh ’réné en Droug, splann pé kuhet.\nO Europ keh, kousket e oes én ha béhed ;\nGoap e rezes doh er Salùér ha dok É hras :\nHa chetu deit er Brezél Bras !\nChetu en énklask ru ar er Guir hag er Geu ;\nChetu dek pobl taolet kreiz el lahadegeu,\nDek bro peur dioèdet bet en deùéhan lom.\nChetu kanolieu gouéù é skopein melleu-plom,\nLestri hobregonet é skarhein er morieu ;\nChetu kanveu, ha tan, ha dismant ér hérieu ;\nChé en douareu pinùik troeit de vout karnèled :\nChé er Gristeneh diboblet !\nO kelaneu en dud youank ar er bratel !...\n— Hag azaù ri, breman, Doué hag E Gonz santel,\nEurop, ha golhein ri ’n ha oèd ha béhedeu ?....\nSiouah, siouah ! meùél é chomi èl ma oes :\nDré henteu ru Europ Jézus e stleij E Groez...\n« Exeuntes autem invenerunt hominem Cyrenœum, nomine Simonem : hunc angariaverunt ut tolleret crucem ejus. »\n(Matth. XXVII, 32).\nHa men guélediged kalet e yas de get.\nHag é klasken ataù, ’mesk er hogus rouget,\nMa ne zé ket, eit me Hrist skuih, ur Hurénan...\nSiouah, chomel e ré, E unan, E unan,\nHa mé dihellout-kaer ! Neuzé, ’n ur hirvoudein,\nUm droeit em es doh en El Bras mut étal d’ein :\n« O El, O El, O El ! ha ne saùo hañni,\nBen en devé, da zerhel mat d’hon Jézus-ni ?\nHa ré goh é er Bed aùit hen dout dalhet\nKoun a Henneh e varùas kent eit é béhed ?... »\nEn El Bras ne eilgirias d’ein meit ur gonz : « Sell ! »\n— Hag é kreiz Mor-Kornog me ùélas, divransell,\nDiù bobl, kar dré ou goed, ar en hent deulinet.\n« Er ré-man, ’mé en El, zo E Gurénaned.\nEr réman zo galùet de rein skoézel dehon !.., »\n— Ha m’anaùas dremmeu mem Breiz ha m’Iùerhon.\nHa dirag en néanù du hag er stéred anat,\nM’Iuerhon ha mem Breiz en um ras un dornad..,\nReveet béniget, o Krist e azeulan,\nHou pout diskoeit d’ein-mé, peur, en niù vro félan,\nHag Hou pout teurvéet men disamm ag er boén,\nEr gohad truhegeh\nEm mougé p’Hou kuélen Hui Hous-unan é toén\nÉ toueh er pobleu all e nah hag e hra goap,\n— Ardran enta, dioanag dall ha chonjeu trist !\nEr Gelted e chomo Marhegion Doué er Mab :\nEr Gelted e zougo er Groez get Jézus-Krist !\nParis, Kerzu 1914.\nEIT M’INÉ PEUR.\n« Sustinuit anima mea in verbo ejus ; speravit anima mea in Domino...\nPRIED ER BARH.\n« Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum cœlorum ».\n(Matth. V, 3.)\nEuredet omb bet dé mem badient :\nKloh en iliz goh én tour e soñné,\nHéol mat gourhelén én oebl e splanné,\nEr bleù e vleùé ér yéot ar en hent,\n’Mesk er guinih eur éned e gañné :\nEuredet omb bet dé mem badient.\nKen koh èl en Douar e oé me fried ;\nNitra ne gleùé, ne ùélé nitra,\nDall e oé ha bouar, kam ha ramskoéiet,\nBiskoah ur minhoarh ar hé fas goénùet :\nKen koh èl en Douar e oé me fried...\nMeit Doué e ra mat oll er peh e ra.\nA pe oen bihan, guiù él ul labous,\nKousket ém havel étal hé guélé,\nHi me luskellé, hi me luskellé\nEn ur gañnal d’ein soñnenneu ken dous\nMa té dareu d’ein, ha mé e ouélé,\nMe ouélé didrous é kléùout men Dous.\nO soñneneu vraù hé dès soñnet d’ein,\nLeih a vleu hunvré hadet a vréhad,\nBiskoah n’hou kleùan heb adhirvoudein,\nBirùiken n’hellin, guir, hous ankoéhat !\nHui zo grouienneu me halon Breihad.\nChonjal én treu marù zo me flijadur :\nNag a fulenneu édan ou ludu !\nPe saù diragonn mem buhé krouédur,\nHé houn ra ém hreiz él ul loskadur,\nRag ne uélan kén, — huerùet plijadur !\nDalbéh étalonn, meit me fried du.\nDistér e oen hoah a gorv hag a oed\nPenn donn bet kaset un dé d’er hloerdi.\nPerag em heuli, o pried amoed ?...\nP’hi dés men guélet é vont d’er studi,\n— Dister e oen hoah a gorv hag a oed, —\nChe-ma-hi genein ar dreuzeu en ti.\nMe maget hé dès, hi oé ar mé zro ;\nHa kohet em ès, ha m’em ès kresket,\nHa me fried du, get n’hé haren ket,\nUn noz, pe oé hi é kousket d’hé zro,\nAùit hé huitat, ’m és kuiteit mem bro.\nMeit rédet hé dès a-herr ar me lerh\n’N ur voket d’hé dorn, él er vugalé.\nGet hé adguélet ’m ès kollet me nerh,\nHa kousket hon ès ér memès guélé ;\nHa Doué e ras d’emb deu a vugalé,\nDoué e gasas d’emb ur mab hag ur verh.\nMe mab e zo bet badiet Glahar,\nHa me merh e rér er Fé anehi...\nAnzaùet em és me fried, m’hé har,\nYouank hé havan, ha koant, ha heb par,\nHa hi zo félan ataù él ur hi :\nAnzauet em és me fried. M’hé har.\nBaléein e ramb breman dré en Douar,\nMe moéz doh mem bréh, me mab ar me skoé,\nHag ar me halon me merh e bed Doué.\nÉ meur a gornad éh omb bet hon pouar :\nEuriou kun hon ès, déieu garù eùé...\nE rédek er bed, o ! meur a gilé\n’N dès sterdet men dorn duzé ha duman ;\nSiouah ! Karanté mab-dén, aùel é :\n’N ur ùélet me moéz ha mem bugalé\nOeit int kuit en eil ar lerh é gilé,\nHag éh onn chomet me unan breman.\nHag é vinn elsé bepred me unan.\nFal-sellet d’en dud ha hetet geté.\nRaksé get men Doué un dra ’ houlennan :\nMont béan de ziskuih en É garanté.\nYa. Er bed e vinn bepred me unan\nRak me fried peur zo er Beurante !\nTRISTEDIGEH ER HELT\n« Fecisti nos ad te, Deus, e irrequietum cor nostrum, donec requiescat in te ».\n(S. AUGUSTIN., Confess.)\nYouank onn. N’em ès chet hoah guélet uigent han\nEn héol tro ha tro d’ein e skuill é vanneu-tan\nEr bleu ar en aùél e zégas d’ein ou huéh,\nHa neoah me zo lan a velkoni dalbéh…\nPerak ’ta ? Doué e oér. Pe grouéas er Breton,\nEan lakas en dristé é chom én é galon.\nDégouéhet onn én oed e vourér é véùein,\nE rédek ér parkeu, é hoari, é kañnein,\nÉn oed ha ne chonja nag é bé nag é mén,\nNag é stèr er vuhé ken fonus é tremén....\nE kreiz me flijadur, neoah, ankinet onn :\nDoué lakas en dristé é kalon er Breton.\nEn dud tro ha tro d’ein e hoarh d’en neùé-han ;\nEn estig ar er bar e lar é son vraùan,\nRah en éned e streù ou fozieu guiù én ér.\nMeit mé pe geméran me zélennig distér,\nHirvoudein ra bepred, ne oéran meit un ton :\nPep tra e renkehé gobér d’ein leùiné :\nYouankiz ha frankiz, bleu ér prad, héol én né,\nPetra zo ret muioh eit em hanùein eurus ?\nHa neoah, er bed-man ne gavan ket bourus,\nUn dra benak ataù ’m ès diovér dehon :\nO men Doué, en dra-sen e vank d’em hoanteu-dén\nHui é ! Rak ar en Douar ne ramb nameit tremen !\nRak n’é ket aùiti ’ma groeit hor haloneu…\nMeit pe ùélimb é tont karig guen en Ankeu\nEit hon dougein duhont, genoh, ’barh en néan don :\nNeuzé vo leùéné é kalon er Breton !\nO doustér en overenneu én ur chapél,\nUr chapélig didrous é mézeu Breiz-Izél !…\nBarnet mé, o men Doué, ha men dispartiet\nA vesk en dud disléal hag er renavied.\nRag, ô Doué, Hui e zo me honfort ha me nerh.\nDélézet genoh-Hui, en dristé mé e gerh.\nPerak men délézel ém zristé divalaù\nPen dé en énébour ardro d’ein e klask daù ?\nDégaset d’ein Hou kouleu hag Hou kuirioné,\nGeté mé e grapo, dilui, ar Hou mañné ;\nAr Hou mañné santel, bel Hou Ti lan a joé,\nAnrouget d’Hou kouleu mé e grapo, men Doué.\nHag é tostinn d’aotér er road, én iliz,\nD’aoéter en Doué hag e ra joé me youankiz.\nAr me zélen, men Doué, Hou meulein e fal d’ein :\nPerak, m’iné, bout trist ha perak hirvoudein ?…\nFi é Doué. Rah mé Her meulo bet en devé,\nEan e zo me Salùér ha Ean e zo men Doué.\nUr chapélig didrous é mézeu Breiz-Izél !\nBout, dré ur galon glan, er houleuen distér\nE luh bepred dirag en Osti, o doustér !....\nBout er béleg gredus ar saù doh en aotér\nE kenig en aberh, o doustér !.....\nO doustér !...\nGUERZEN ER MARÙ\n« Quare de vulva eduxisti me ?......\n......Putredini dixi : Pater meus es, et « soror mea » vermibus.....\n(JOB, X, 18 ; XVII, 14).\n« ...Eno coff ha queyn ez breiny, Treyt ha penn, hac ez dispenny Lagat ha fry ha goaziet. »\n(Poèmes bretons du M. A., Buhez mabden, 230).\nMe ran meit huannadein arlerh er marù… Er marù !\nPe oen bihan, m’her spurmanté èl un dra garù,\nNe gréden ket, nann, e hellé dén het gerùel :\nHa breman hoant em es, nañn em es de verùel !\nPegours é tei éndro me hig de vout ludu ?\nPegours é tiskenninn é donded er bé du ?\nPegours, pegours é vinn krignet get er prenùed\nEn ur hoh toul, barh ur véred dizanaùet ?\nO ! bout mahet édan huéh troeted douar ponnér !\nBreiniat didrous en téoélded, pèl doh en èr,\nBout marù-mik !... Hunvré mat ha dous, hunvré karet,\nJoé e lakès ém halon peur hag ém spered.\nNeuzé é tiskuiho me horv breùet d’er boén.\nMont e rér de repoz ér guélé goudé koén :\nArlerh koén er vuhé, ér bé é tiskuihein,\nHag eit lanjer douar ha yéot em bo ar me hein.\nEpad ma vinn elsé kousket yein skorn éno,\nUs d’em fen marù er hantvedeu e dreméno :\nRod en Amzér e droei ataù én ur hudal…\nMeit mé ne uélinn mui en hoari : me vo dal.\nGalùet e vinn marsé guéhavé get me zud,\nMeit ne eilgiriin tra dehé, rak me vo mut ;\nGet trouz festeu er Bed ’hello krénein en Douar,\nEn trouzieu-sé n’ou cheleùinn mui : me vo bouar.\nMe vo dal, me vo mud, me vo bouar, me vo brein !\nAhed-kaer é mem bé, un hun ponnér e rein,\nHun heb hunvré, é sol un nozeh heb trenoz,\nEr peah !... ér peah !... ér peah !...\n— Meit perak ha penos,\nPenos é kañnan mé ar un ton ken beunek ?\nGirieu a zioanag nen dé ket brehonek !\nPeh goaleuriou enta em ès bet, ha peh droug ?...\n— Peh droug ? siouah, me halon en em roug !\nGañnet onn ér glahar, mab d’er Hetan Péhed :\nDouget em ès me hroez ahoudé, hed ha hed,\nHed ha hed, heuliet me hent rust heb um glem,\nHag er glahar ataù em fiké get é flem.\nYa. Skoeit en dès en goaleur dal ar me halon,\nSkoeit adreus hag ahed, heb truhé èl ur lon.\nDidan é daoleu puill me fen em ès pléget,\nLan a zareu, get en ankén hantér vouget.\nSiouah ! Déh e ouélen, hiniù e ouélan hoah ;\nOuélein e ran hénoah, me ouélo-forh, arhoah,\nNoz na dé ne hellan éhañnein a ouélein,\nDareu e zo me hoén, ha me hun, ha me lein.\nMalloh d’em dé ketan ! Malloh ar é sklerdér !\nO Breiniadur, me mam, o prenùed, mem bredér,\nDeit, hireh em ès d’oh, hastet ! El ul linsèl\nGroñneit-mé oll ag er hlopen betag er sél !\nPetra e ran, truhek, ér bed-man a zareu ?\nEl Job en dén santel, éh onn ar deil er hreu,\nN'em ès nitra, nen donn nitra. — Mal é d’em ér !\nSonnein, mal é d’en Ankeu koh dont d’em hemér !\nMen diùar e hochell avel ré unan meù,\nLann onn a chonjeu sot.... Liameu, liameu,\nNe veet ket enta torret ?... O me iné,\nSaill ér méz a me hreiz ha neij é sol en né !...\nRak n’é ket ar me horv hebkén e en hirvoudan :\nEit kastiein péhed er hetan tad Adan,\nGlaharet é inéanùeu peur é vugalé,\nE pep léh ma kerhant er Boén zo étalé.\nEr méz a zeur er mor n’hell ket béùein er pesk :\nMor me harantéieu zo bet kaset de hesk ;\nOeit int kuit, oll er ré e gréden em harent,\nMen delézet ou dès me unan ér péar-hent.\nGoulieu dianvez, goulieu diabarh :\nPenaos é talhehés d’er vuhé, peurkeh barh ?\nEr marè hebkén e hell rein d’id peuh ha repoz :\nPenos d’er marù karet nepas kornal ur poz ?\nÉn emgann pamdéiek dén ne ra d’ein en dorn :\nA suhun mem buhé pe vo deit er sadorn,\nP’em galùo en Ankeu, flourikus èl ur hi,\nE vougen digiget e vokinn gouéù dehi !\n« Arsaù, emé er Bed, get tristé ha gonzeu.\nDe bep poén, plijadur ha hoarh e zo louzeu ;\nGuellat e rint eùé d’ha glenùed mar kares :\nEv ganemb guin er joé ér ùéren karget rez ! »\n— Hoarhein ! Pen dé me skoé flastret didan er béh,\nA pen donn mahagnet korv ha spered, abéh ?\nHoarhein !... Elsé e ra meur a unan, d’em oed.\nMeit mé, mé, ha gellout e rehen ? — Bed amoed !\nKalon mab-dén e zo ur varrik dizañnet :\nKaer en dès plijadur ar blijadur donet,\nHag er Bed er beuhein én é joéieu follan,\nAr er geh voul-fank-men biruiken ne vo lan !\nNoenù enta, Bed, é lehid lous ha blijadur ;\nEidonn, glan e chominn doh hé housiadur,\nHa ne glaskinn konfort, ém zrébilleu euhus,\nNameit doh treid men Doué, men Doué, madeléhus..\n...Meit hoantat e ran ’taù, hirvoudus, en Dilam,\nMa-h-ei me eskern peur, kammet de uigent lam,\nDe gousket ér harnél betag dé er Barnour,\n— En dé-sé é saùo me horv lan a inour — ;\nHa ma hello m’inéanù, skanùoh eit en aùel,\nEn tu ral ag er marù darneijal divarùel,\nDe vout, kuiteit dehon er bed-man yein ha stréh\nEurus de virùiken....\nDoué, étré hou tivréh !\n« In tenebrosis collocavit me, quasi mortuos sempiternos ».\n(Threni, III, 6.)\nP’é guir Hou pès vennet dakor d’ein me frankiz\nPe hoanten bout haudet é harz Hous aotérieu ;\nPen dé guir é ma marù hunvré me youankiz\nHag Hou pès me luiet é roued er goaleurieu ;\nPen dé guir, ér gohad, é ma ret d’ein plégein\nBamdé hag é pep léh d’en trebilleu goahan ;\nPe goroll ém fen peur me chonjeu kein-dré-gein ;\nPe ne oéran ket mui, hiriù, émen éh an ;\nP’é guir Hou pès me adsoublet ém izélded,\nHa duiet men dremùél, — ken splann pe n’em ziskoé !\nP’é guir Hou pès groñnet m’iné a déoelded ;\nP’é guir Hou pès taolet sam Hou kroéz ar me skoé ;\nP’é guir é ma oeit kuit get er mor stur me lestr ;\nP’é guir ou dès lakeit me-h-anù didan en treid ;\nP’é guir éh onn bréùet hag é ouélan... O Mestr,\nReveet béniget eit er peh Hou pès greit !\nReveet béniget Hou pout men dibabet,\nDeusto d’ein bout péhour, deusto d’ein bout nétra,\nAùit stléjel Hou kroez ar henteu oll er Bed :\nMont ar Hou lerh, mont ar Hou lerh, na vad e hra !\nO ! ponnér é er sam eit men goannedigeh ;\nMeur a ùéh d’her lemel genein ’m ès Hou pédet,\nMeur a ùéh e youhan, a sol me zruhegeh :\n« Pegours, o Tad, é tevéo me ferhinded ? »\nMeur a uéh é chonjan : « Ré galet é, elkent ! »\nHag é saù me halon, goalhet d’en hùerùoni,\nHag é laran d’er ré e dremén ar en hent :\n« Sellet ! Peh glahar zo hanval doh me hani ? »\nMeur a ùéh éh onn skuih bet er marù... Meit, o Tad,\nP’em guélet vagañnet ar en dachen. neuzé\nE donded me halon Hou pouéh e gonz goustal,\nHag é saùan, krénùet, p’é guir é oh azé !...\nMestr, liès é lennan Hous Aviél santél.\nPep konz ag Hou kéneu zo ur fetan a nerh,\nPeb unan ag Hous obéreu zo ur gentél\nRak me oér é oh bet, tregont vlé, un Aberh.\nMe oér é Oh gañnet é peuranté ur hreu\nLéh ne oé meit deu lon ardro d’Oh, de getan ;\nMe oér Hou pès béùet ér boén hag én dareu,\nHag Hou pès gouzanùet en drougeu kaletan.\nEl liorh-Olived, me oér, kléan en arvar\nE dreuzas Hou kalon, ken Hou pès huézed goed ;\nMe oér e Oh pignet er hetan d’er Halvar,\nHa de bet mén, én hent, Hou pès kignet Hou troed.\nDoh Hou klemmeu, me oér, en néanù e chomas bouar ;\nMe oér : nahet Oh bet ha délézet, tra garù !\nHag en dé ma préneh salùedigeh en Douar,\nDiù pé tèr moéz hebkén e ouélé ar Hou marù...\nYa. Gout e ran oll en treu-sé. Ha mar ouélan,\nEl ma taù er hrouédur pe gleu ur soñnen gaer, —\nHous Aviél e séh men dareu, p’ Hou kuélan\nGañnet étré deu lon ha marù étré deu laer !\nBreman, revo arnan greit Hous ivoul abéh\nHed ha hed d’em buhé ! Get ur galon leùen,\nMont e rinn dré me noz én ur zougein mem béh\nP’é guir Hou pès reit d’ein, me Mestr, ur houléuen.\nO Fé men gourdadeu, gouléuen béniget,\nStéren hag em heulia ne vern émen éh an,\nP’é guir hou pès, beta hiriù, me ambrouget,\nLugernet ar me zal bet en eur deùéhan !\nPariz, Miz Kerzu 1912.\nVoici mon front qui ne sait que rougir\nVoici mon front qui ne sait que rougir.\nP. Verlaine (Sagesse)\nMéh a glahar ! Péhet em ès...\nA me halon boutet em ès er méz\nEn Doué a vadeleh e oé abarh.\nChouket ’n é léh bréman, en diaol e hoarh...\nO blaoahusan tra e hell dégouéh édan en héaol :\nBout dalh é kraboneu en diaol !\nHou péet truhé dohein, o Doué madeléhus,\nHervé tenérded Hou kalon douéel,\nHa hervé meurnîvérieu Hou trugaréieu peurdabel\nGolheit-mé, glañnet-mé a me féhed euhus.\nRak me féhed e zébr me spered heb arsaù.\nDiskennet onn é sol me zruhegeh, ha m'hé anaù :\nEnep t’Oh-Hui péhet em ès dré fallanté,\nHa mar donn kastiet, mat é.\nPlégéin e ran me fen.....\nMeit eùé, o men Doué sellet ha cheleùet :\nKreiz er gousiadur éh onn ket konseùet,\nPéhed en Tad ketan zo arnomp oll èl ur grohen,\nHag inéanù dén én ur zont ér bed ne vé guen !\nMeit hani Hou Mam béniget,\nHou Mam Mari...\nEr ùirioné é garet :\nStreùet arnonn neuzé trezol Hou furnez kuhet,\nHa n’em bo mui aon ’rag fari.\nGlubeit-mé én deur santél, ha glanneit e vinn akerh\nGolhet-mé, hag é tinn de vout guan èl en erh,\nGet Hou pardon reit d’ein el leùiné, men Doué !\nHa me eskern, krommet d’er véh, e saillo get er joé.\nDistroeit Hou Trem ken glan azoh mem breinadur,\nOll teil me fehédeu skarhet-éan ar un dro,\nKrouéet énonn ur galon glan hag Hou karo,\nLakeit ém hreiz adneùéet ur spered yañn ha fur\nHag e viro dohein\nN’em guintet ket pell doh Hou splandér !\nHou kras santél, lesket hi get me feuranté,\nDakoret d’ein peah mut er gousians dibredér,\nEm halon hadet nerh, ma védinn larganté, —\nHag en dud fal neuzé, draillet get er Péhed,\nAr Hous henteu arré m’ou diskoei de gerhet...\nMen Doué, dioallet mé doh er marù speredel,\nHa me zead Hou meulo, Barnour dous ha karet ;\nDegoret men géneu, o men Doué, dégoret,\nHag é kañnint d’Hou-h-Anù meuladur peurdabel..\nDoustér kevrinus er pardon,\nPeuh er galon !\nLammet ou sam ag ou diskoé !\nDoustér er bok\nDinerh é divréh Doué.....\nPÉDEN ÉN TÉOÉLED\n« Plorans ploravit in nocte, et lacrymæ ejus in maxillis ejus… »\n(Threni, I, 2.)\nNe houlennet ket più zo azé, Gout e ret\nE ma mé en em stleij é toul Hou tor aré :\nEn Hou kalon, Jézus-kariad, Jézus karet,\nDeit onn de ziskargein me halon, rak bar é.\nDeit onn… Deùéhat é. En noz dall e zisoh,\nE hroñn er mor, hag en tiér, hag er mézeu ;\nHous ilizeu, pe gouéh en noz, e zo dousoh,\nLesket mé de ziskuih un eur an en treuzeu.\nLesket mé. Flastret onn. Mont eraog n’hellan mui\nEdan méh me fehed en um gromma me hein,\nEdan béh mé ankén éh onn pariù… O Hui,\nKetan Dougér er groez, Hou péet truhé dohein !\nChetu mé diragoh èl er hlaskér-bara\nE ya d’houlen en alézon a zor de zor ;\nMe nerh a oaz, hénoah, e zo oeit de nitra,\nMen glahar 'h onn abarh èl ur helan ér mor.\nChetu mé èl er hi truhek en dès é vestr\nLesket ér méz ér yeinion, hag e ouéla ;\nEn dioanag éh onn skolmet én é gabestr,\nEn noz-spered e sour arnonn hag em gola...\nMestr, n’em delézet ket, m’ Hou aspéd, ér gohad,\nPé solio rinn ! Sellet, en tonneu em gouni...\nSkuillet Hou kras énonn a flahad, a flahad,\nTuemmet me halon marù oh tan béù Hous Hani.\nEh onn èl ùl lon skuih ha ne glask meit ahoé ;\nMe hroézieu pamdiek e zénahan ou doén :\nHou péet truhé dohein, o men Doué, o men Doué,\nAon em ès a chomel me unan get me foén !......\n... Eilgir erbet... nitra !... O, diskuih ! o, kousket !..\nEmen é Oh, me Mestr ? ’Men é ma Hou truhé ?....\n— Siouah, me fédenneu n’é ket briel, n’int ket..\nHama, me ganno d’Oh guerzen zu mem buhé :\n« Bonum est viro cam portaverit jugum ab adaiescsniia sua ».\n(Thremi, III, 27).\nMe zo gañnet é kreiz er mor\nTer leù ér mez ;\nUn tiig guen duhont em ès,\nEr benal ’gresk étal en or\nUr martelod ;\nBéùet hen dès kuh ha diglot\n— Er peur ne gañn dén é glodeu —\nBamdé-bamnoz ar er mor blot.\nMe mam eùé e laboura\n— Ha guen hé bleu — ;\nGeti, en huéz ar hon taleu,\nDiskeit em ès, bihannik-tra,\nMe mam eué e laboura\nO déieu mem bugalereh,\nPen den, dilui,\nGet mam de rédek en érui\nPé get me zad d’er beskereh,\nMen é oh-hui, men é oh-hui ?\nNa dous e oeh !\nHuéh ’oemb neuzé, Santez Mari,\nArdro d’en daol ;\nYah ha leùén e véùemb oll,\nDe Zoué ha d’oh e zougemb bri.\nBreman é ma kemmet en taol.\nHuéh ’oemb neuzé, Santéz Mari :\nN’ omb mui meit tri...\nEr Marù ar en or ’n dès stoket,\nDeit é abarh :\nHon eurvad zo oeit kuit ’n un arh\nEr véred-parrez de gousket...\nHag énonn é hañnas ur barh.\nEr Marù ar en or ’n dès stoket...\n— Ne ouélinn ket !\nNe ouélinn ket ! Ré ’m es ouélet\nNeuzé, siouah !\nHa hoant em mehé d’obér hoah,\nD’er glahar zo tro d’em oéled !\nMeit ret é bout krénù eit arhoah.\nNe ouélinn ket ! Ré ’m es ouélet :\nDareu a zioanag divent\nEm ès taolet\nEn deuéhieu-hont ken kalet ;\nReveet béniget èlkent,\nRak reit hou pès d’ein er Guéled !\nMe amzér-gent !......\n...Ha breman petra larinn-mé,\nPe oèret oll ?\nMe eurvad douarel oeit de goll,\nBet onn ér hloerdi, én armé,\nBalèet ’m ès édan Hou héol.\nHa breman petra larinn-mé\nDirak men Doué ?\nPetra larinn d’Oh , o Doué strih,\nMor madeleah ?\nEr beuranté zo huerù hé leah ;\nEr bleu diséhet ’houlen gluih ;\nEn douar-man zo lous é folleah.\nPetra larinn d’Oh, o Doué strih,\nMeit éh onn skuih !\nDeit onn devadoh arselin ;\nDoh Hous aotér\nE klaskan dibun me fatér :\nSklerdéreit-mé hag é ùélinn,\nKonzet, ma tanùinn Hou toustér.\nDeit onn devadoh arselin\nAr men deulin....\n« Loquere, Domine, quia audit servus tuus. »\n(I Reg., — lib. SAM, — III, 10.)\nKonzet, konzet, me Mestr : Hou meùel e cheleu.\nMe saùo, me gerho. Lareit d’ein men monet ;\nSturier dispar, léùiet mem bag én argolleu,\nHa me veulo Hou Hanu émesk er Vretoned.\nO Jézus, deit de chom énonn de viruikén,\nHag é hoarhinn é kreiz er fru, pe saùo béh ;\nMe zougo heb um glem me sam koh a ankén,\nHag é kanninn eidoh éneb d’er Bed abéh.\nMeit n’em delézet mui !... Pe skoei en dioanag\nArnonn, doh me mouéh beur, o ! ne chomet ket bouar ;\nDalhet me sell d’her hlué ha d’er hlué, bepred, rag\nMen deulegad ’ra poén dehé guélet en Douar..,\nHag a pe zei eidonn er marù hag é Drenoz,\nDevadoh, O Barnour, é pigninn dibredér,\nRak me vo bet Henneh e gañné dré en noz\nEit kennerhat er Fé é kalon é vredér.\nEIT MEM BREDER.\nSOÑNEN D’É ZEULAGAD\nN’hou kuélinn ket mui, doustér é selleu,\nN’en em gollinn kén é sol hou meurvor :\n’N hani e garan zo kant a kant leu\nPell doh me zi-seul ha doh me Arvor.\nHag éh hirvoudan, lan a demalleu :\n« O ! perak ’m ès reit me halon d’oh-hui ?... »\nMeit n’en dès, siouah, hañni d’em cheleu...\nDoustèr é selleu, n’hou kuélinn ket mui.\nPiu e zo breman didan hou penoh,\nPiu ’ bieu me léh é touez hou koskor,\nSell é zeulagad, sell méùus, splannoh\nEit er gouleu-dé ha don él er mor ?\nHui hag e gasé peb mennad glañnoh,\nE oé hou pokeu er bokeu tuemman,\nHui hag é ma oeit mem buhé genoh,\nDidan hou penoh più e zo breman ?\nDeulegat karet, deulegat me Roué,\nLiorh hunvréieu néanùel dinivér,\nEr glanded e zo er peuh hé aroué\nHag ur stér a beuh dohoh e zivér.\nDirag hou kened dilavaradoé,\nEn hevelep gir e zé d’ein bepred :\n« Na kaer é renka bout deulegad Doué !... »\n— Deulegad me Roué, deulegad karet !\nHéol é zeulegad, o héol béniget,\nPe skuillet arnonn doustér hou panneu,\nOll er chonjeu du e droé de voged,\nMe halon e oé lan a gañneneu.\nHiriù, siouah d’ein ! é vouéh zo mouget\nHa kogus en noz her gol a vagad...\nHag é ouélan-forh d’em héol oeit de get,\nO héol béniget, héol é zeulagad !\nD’en hani 'oér eit più éma.\nGuélet em ès un dra hep par :\nUr garreg sonn ar é ziùar,\nHa tro ha tro mor é konar ;\nHag er garreg, — ihuél é ben,\nE oé staget doh é grohen,\n— Bihan — bihan, — ur verniken.\nDigabestret ha didruhé\nEn tonneu divent e darhé...\nMeit er verniken e zalhé.\nHa chetu deit er mor d’arsaù,\nHag er geh berniken tenaù\nD’er roh e oé staget ataù.\nEr verniken e oui krogein :\nZoh er roh é ma ar é gein\nTra ne hello hé distagein.....\nHama, nen dès nitra guiroh :\nEl er verniken ar er roh,\nMe halon zo staget dohoh !\nPÉDEN ER MORAER\nDe vestr ho de varteloded en Aquilon, é koun a viz est 1913, treménet d’emb a gevret é redek er mor.\nMestr, troeit hor bès er mor a houlern de hevred,\nPennet é biz hag é merùent,\nHa kaer redek hon higenneu n’ou dès skouret\nPesk erbet hed ha hed d’en hent.\nÉl livéieu darempredet get hon tadeu\nTreménet omb ’n ur linenna ;\nNitra n’hor bès tapet léh m’ou doé bagadeu :\nMestr, hor haloneu e sanna.\nOeit omb bet er mor gouéù ha ne oérér dehon\nEn hor bro-ni hanù mat erbet ;\nArdro d’emb e neijé fru tonneu lùerhon ;\nPelloh ar er méz éh omb bet ;\nE kornog pesk erbet nag é retér muioh\nHañni n’hor bès laket é dalh ;\nA sol hon truhegeh, Mestr, e youhamb arnoh :\nNe gav ket d’Oh é ma treoalh ?\nSkuih é hon deulegad é spial tro ha tro\nEr mor ha ne ra d’emb krouéans ;\nSiouah ! mar kendalha, er blé-man én hor bro\nEr peur vo tenaù é véùans.\nEr poénieu hor bès ni nen dé ket kalz a dra,\nHag ès eoalh ou doénehemb ;\nMeit n’omp ket ’n hon unan, Mestr : più e rei bara\nD’er ré e zo é sell genemb ?\nO Hui hag e senté er mor doh Mou pouéh, kent,\nPe gerheh ar henteu mab-dén,\nHou péet truhé doh er moraer hag é gerent\nE vo, hep Oh, beuhet ér boén !\nHui hag e saillezé er pesked ér rouédeu\nAr Hou konz, guéharal, o Mestr,\nDalhet koun én eur-man doh fé hon gourdadeu,\nBéniget linenneu hon lestr...\nNi e béha, guir é. Ni zo goann ha distér,\nLiès ’ramb d’Oh displijadur,\nMeit Hui zo Doué er garanté hag en doustèr,\nMeit mab-dén e zo Hou krouédur.\nEr groéz e gaseh kent ar er Halvar, dré zoén,\nOé pounnér ; hon hani eùé :\nMichér er martelod zo ur vichér a boén,\nBamdé ’ta d’emb unan neùé.\nBamdé é redek-mor ar ul lestrig distér,\nE stléjal linenneu pé roued,\nZoh er Gornog é tamb endro ar er retér,\nEl un én-mor é klask é voued.\nLiès éh amb d’en aod get hor bageu gouli,\nBreùet d’er skuihdér ha d’er véh :\nEr mor e zo hor mestr, ni zo é veùelli,\nEl ma kar e hra d’emb-dalbéh.\nLiès é vé lakeit hor gouélieu a dammeu,\nGet nerh diaolek en avél-ru :\nO ! anù hor michér-ni zo splann ar hon dremmeu,\nAr hon dremmeu débret d’er fru ! . . . . . . . . .\nHou péet truhé enta, Mestr, doh er martelod,\nDoh é vuhé a druhegeh,\nHag én hor bro duhont é vo kañnet Hou klod\nA diegeh de diegeh !\n(Er mor, est 1913, én ur zont d’en aod\nget naù fesk, goudé trihueh dé mor).\nD’em iondr H. Adam.\nBuhé er vorerion e zou trist ér bed-man,\nBerpet pel doh ou zud, édan glaù ha harnan\nAveit gounid bara, bara d’où bugalé\nRet é dehé kuitat ou bro a garanté\nKenevo e larant ha chetu ind ér vag ;\nN’é ket en eur eité d’où dout ur galon goak,\nLakat e rant de ouél, lavagnon pé kalm-chok :\nAraok breman, mem bag, araok, pen é kornog !\nHoh er vag é pellat e sell, e sell ataù ;\nHag ar hé bougenneu redek e hra un dar.\nEn aùél e huitell é fardaj er guerni ;\nEr mestr e lar : « Paotred, liù arnan zo arn’hi ;\nHénoah e saùo béh ; em lakamb prest enta ».\nHag oll er voraerion e bed Santez Anna.\nBreman ar er mor bras é mant én ou unan,\nNe ùéler a bep tu meid er mor hag en néan ;\nStertoh-stert ér gouélieu aùél er mèz e huéh,\nEn houlenneu e foenù hag en noz du e gouéh.\nHa pen da de gemér er hart de hanter-noz,\nEit ma-h-ei er réral un tammig de repoz,\nEr moraer, é chonjal én é vro ken bourus,\nE gañn én noz, goustat, ur ùerzen hirvoudus :\n« Tèr leu ér mès taolet, tèr leù, doh en Douar bras,\nMe énezen e saù, du é kreiz er mor glas ;\nEr herrek astennet tro ha tro hi goarn kloz\nDoh en houlenneu gouéù hag e ruill dé ha noz.\nEmesk oll er broieu en um streù dré er Bed,\nNaren, nen dès nikun hag e zo ken karet,\nO mem broig a Hroé, a pen donn pell doh out,\nKlanù onn, ha me halon hep éhan e hirvoud.\nO me énez kollet duzé é kreiz er mor,\nPegours é touarinn-mé én ha berhér digor ?\nPe hér e anaùinn tan ha dourieu, mem bro,\nKen splann é du en noz ? Pegours é tinn endro ?.. »\nHag hunvréal e ra er pëurkeh martelod,\nD’é voéz hen dès lesket é ouélein ar en aod,\nD’é vugalé vihan, leùiné é galon,\nD’é di liùet é guen e gousk ér stankeu don....\nEr vag, hi, e ya ’taù didan deulegad Doui,\nTro d’er gouélieu tolpet, en Eled hé hondui ;\nSantéz Anna, guir vam, e zousa en aùél,\nHa mont e rant èlsé, hep aon én noz téoél. . . . . .\nLabourerion er mor, michérerion kalet,\nPeh kalon e zo d’oh, ha penaos e hellet\nChomel èlsé bamdé én ankén, er marù memb ?...\n— « Ni ’gred é Doué Hon tad, ha Ean a ra nerh d’emb ! »\nGUERZEN EN EOTROU NOUEL\nAr don : « Guerzen en Inéanùeu »\nDeit, O Groayis, ha chiléùet\nOur uerzen neùé-so zaùet,\nO mem brois deit de chiléo\nOur ùerzen béor greit get dareo.\nD’en oad a zew-uigent ha eih\nE kreiz er blay nandek-kant seih\nMiz Evén, er bouarzek, e oay,\nOur bèleg e zo marw é Groay.\nEr hloh én tour e zonné garw :\nEn Eotrou Nouel e zo marw !\nHag, a p’hi hleuent, get er spont\nEn oll e chomé heb respont.\nMarw o gobérour-mat hour bro,\nBèleg er vadeleh, marw o\nZikour guallan er vorérin,\nUeit o d’er bé Tad er béorin.\nPorkeh péorin er barrès-man,\nPenost e reet-hui borman,\nHep bennèh, e ré, pe oa béo\nBoued ha d’hou korf ha d’hou-h-inéo ?\nPiw e chileuo hou klemmeo,\nPiw yei de zehet hou tareo ?\nAllas, a pe vehet ér boén,\nD’hou konfortign ne vo mu dén.\nD’oh-hui éh é, é guirionné,\nEl lod vrasan ag é zanné ;\nPén dès Doui genoh her lammet,\nPiw en é lèh e gaùehet ?\nHui, morèrin, n’ankoéniet ket\nPigement hen des hou karet,\nEh oa dalbéh é labourat\nUit ansay guellat d’oh hou stad.\n’N é galon e oa bras hou lod,\nYon-men oa hantér-vartelod,\nBiskoah ne jonjé heb truhéy\nDe dristedigeh hou puhéy.\nTud yaouank ha hui, bugalé,\nDalhet jonj zo n’hon, hui eùé,\nMar doh bet krichén dezaùet\nE ma dehon hen deliet.\nTri skol krichén e zo é Groay,\nYon e biùé deo zo-n’hay ;\nTrugaré dehon houn énez\nE zo chomet hoah krichénez.\nPeh e vat hoah, en eotrou dous,\nNen dès chet greit en ’hon hep trouz !\nE largantéieu, é pep léh,\nUm streùé dré er vro abéh.\nE ma borman kousket douzay\nEn é vé doñn, é béared Groay ;\nE gorf e gousk, met é-h-inéo\nE zo é tarnéjal én néo.\nD’our bed urusoh é ma ùeit ;\nLénwamp ar er holl hour bès greit,\nMet laramp eùé pédenneo\nUiton, agreis hour haloñneo.\nPe dimp de bédign d’er uéared,\nAr relegeo houn tud karet,\nEotrou Nouel, ar hou pé-hui,\nUidoh eùé ni bédo Doui.\nNi e bédo Doui, pé kentoh\n« Pédet ùidomb », e larimp d’oh,\nRag én amzér me oah ér bed\nOur vuhé zantel hou pès bet.\nHui e zo zur ér barouès\nEtal Jézus hag er Uirhiez,\nGet sant Lorans, get sant Tudi,\nHa get oll zéant koh hour bro-ni.\nBorman ’ta, én nénù lan a joay\nN’ankoéniet ket hou prou a Hroay,\nHa dirag en Dreinded santel\nPédet ùidomp, eotrou Nouel !\n1907. Mézevén-er 15.\nEn enor d’en E. abad Lorans Nouel.\nEIT EN ENAN\n« Memento, homo, quia pulvis es, et in pulverem reverteris ».\n(Overen Merhér el Ludu).\nMarù int. Astennet int ér bé yein ha didrous\nDuhont é béred er barrez ;\nÉdan ou fenn peder planchen, un torchad plous,\nAdrest, hueh troeted douar, hag ur mén, hag ur groez.\nAr er groez du ou hanù guéharal bet é guen\nGet er glaù e zo dislùiet ;\nTro ha tro, ur yéot dru e za ar en dachen.....\nEr ré-zé tréménet, o ! n’ou ankouéhamb ket !\nPe vehé d’hon lagad dizoleit ou béieu,\nPetra e ùélehemb ebarh ?\nDeu bé dri askorn peur, deùehan relégeu,\nHa ludu, kemmesket get tammeu brein en arh.\nO labour hirisus en Ankeu ! Guir ’ta é :\nTra erbet all nen dé chomet\nA henneh, e oé déh guiù ha lan a vuhé ?....\nEr ré-zé treménet, o ! n’ou ankouéhamb ket.\nNe ùélant tra. Ne gleùant tra. Noz é geté.\nKaer en dès en aùél hag e dremén ér gué,\nAr er bareu heb dél um glem ha hirvoudein,\nBouar int, dall int, en noz zo arnehé, en noz,\nEn noz pounnér, en téoélded,\nDeulegad, diùskouarn, beg, de viruiken zo kloz :\nO peah euhus er Bé, pebeh kelennadur\nE rès d’emb elkent hiziù, té !\nUn arh, un tam toul strih, téoélded, breiniadur,\nChetu devé pep dén, chetu men devé-mé.\nChé émen é ma oeit hon tadeu, hor mammeu,\nOll er ré hor bès anaùet ;\nEr prenùed tam ha tam ’n dès krignet ou horveu :\nNann, n’ou ankouéhamb ket ! Rak kalet é merùel,\nNi-nemb, karein e ramb kement léh hor havel,\nMa ma un distré vras pe laoskamb treuz en ti.\nNeoah hon ès goanag !... Meit ind, ti, tud ha bro\nEn un eur ou dès délaosket\nHeb ne hellé hañni laret : « Me zei éndro ».\nNann, n’ou ankouéham ket ! — Dalhet chonj kentoh, hui,\nPenaos guéharal er pen-sé\nPe oé un tam buhé én é lagad gouli\nEn dès taolet arnoh selleu a garanté ;\nPenaos er beg-peur man ’n dès greit vad d’hou kalon,\nGet konzeu dous, pe oeh poéniet :\nNann, mar hou pès iné ha spered ur Breton,\nEr ré-zé treménet n’ou ankouéheet ket...\n...Meit cheleùet : chetu er hlehiér é tinsal,\nDifonn, un taol arlerh un taol,\nNa ne vennehet ket én enan peur chonjal,\nEr houn-sé, er gobeu én hou kalon hen taol.\nEn Enan dré er hloh e houlen pédenneu,\nRak, mar dé ’r horv truhek meurbet,\nE kreiz en tan marsé é ma en inéanneu...\nEn 2 a viz du 1905.\n« Audivi vocem de cœlo dicentes mihi : Scribe : « Beati mortui qui in Domine moriuntur ».\n(Apoc. XIV, 13).\n(E koun a me hariad E. Montbet marù eit Frans)\nBugulion meur en Amzér-gent,\nE vezé guélet ar bep-hent\nHou chetal é kas diragoh ;\nO Penneu-rum el Lézen-Goh\nHous anzaùas de vout é sent,\nGoudé ur hir-divent,\nMesk hou kerent hui e varùé...\nEurus er ré-varù hag e varù é Doué.\nRouañné félan, diougañnerion\nKuh pe klodus ; pesketerion\nSaùet de vout Apostoled ;\nMoézi santel en dès ouélet\n’N ur heuli Jézus ’n É Basion,\nMeneh, guerhiézed, merhérion,\nTesteu gùirion, marù oh ér joé.\nNag er varhegion hir ou barù\nE saillé é divréh et marù\nN' ur hoarhet goéù oll ar un dro, —\nAùit ou ziern hag ou bro ;\nKélouh, Gèrent, Ereg, Morvan,\nSonn én ou saù èl pouar peulvan,\nO treménvan dispar ou doé !\nBrezélour gall, me martelod,\nTé eùé zo klodus ha lod\nPe varuès aùit en Droukans !\nNe ouélis chet, douar kun a Frans,\nRak én dachen mar bent gloéziet,\nMibion kadarn ha ré-groéziet\nVo ou bézied kroéziet eùé...\nMeit té, o men goèd, kadour garù,\nMab Breiz, ne zouji chet er marù.\nRag é pouleu-lagad gouli\nEn ankeu, me oér e ùéli,\nTroeit karantéus doh ha hloez,\nDeulegad-doué ’ n Hani ou dès\nSkouret d’er Groéz azeuladoé...\nEr ré devéet ou harlu,\nE mant duhont, én néanù, ul lu\nLéh nen dès mui na kann na poén.\nE guen, heuli e rant én Oén\n’ Peb léh m’é a éh ant geton,\nGeton ’mant kalon-oh-kalon :\nKadour breton, chonj én treu-sé...\nMiz er ré treménet 1914,\nkent monet d’er brezél.\nAUIT KLOD ER SENT.\n« Sapientiam ipsorum, narrent populi, et laudem eorum nuntiet ecclesia. »\n(Eccl. XLIV, 15).\nKAÑNEN D’ER SPERED-SANTEL\nWIT UR CONFIRMASION\n(Ton ur gañnen de Sant-Joseb)\nA lein en néan betag eman\nEr spered-Glan e za borman,\nDamb ol enta, krichénion,\nGet leùiné ha kañneneu,\nDe rein dehon hur haloneu.\nO Spered-Glan, én ou iné\nHur bugalé ’ia d’hou reseu :\nPe zichennet hiriù én hé,\nReit d’emb hur lod én hou kraseu.\nDré en Eskob ér Sakremant\nSeih donézon d’en dén e ret ;\nE kreiz en néan gennoh é mant :\nDeit d’ou streùein, o Doué-Spered.\nReit er Furnez d’hou pugalé,\nWit ma hellint dispriz dalhmad\nEn treu krouéet e zo ’ tal hé\nHa doh en droug diforh er màd.\nWit ma kleùimb konzeu Jézus,\nM’ou héliimb, lan a deumdér,\nHemb chileu boéh er bed trouzus,\nEn hur spered laket Sklerder.\nRed o d’emb ol, ha de beb ér\nKann get en diaul, tad er péhed :\nWit ma houérimb penaus gobér,\nHou Avisted d’emb e rehet.\nKriù é er ré e glask hur hol,\nMès énemb d’o più e zalho ?\nEn diaul, er bed, hui ou féh ol,\nHa get hou Nerh ni ou fého.\nUn hent diès e gas d’en néan,\nHa mont ebarh né houéramb ket :\nMar veh gennomb én hun inéan,\nDré hou Skiant e vimb disket.\nMi e bed Doui get ieinion,\nMès tan sakret hou Karanté,\nHur grei wit mad krichenion.\nO ! reit éan d’emb get larganté.\nEn Doujans Doui, ken talvoudus,\nHi heout e hrimb eùé gennoh.\nHa p’hur bou hi, fur ha grédus\nÉr fé kricéhén e vimb zonnoh.\nÉ pep tachad e hrér brezél\nD’hur hréden koh ér bed hiriù,\nMemb ar zouar hur Breih-Izél,\nEn ahuél fal e zou arriù.\nEr goal-ahuél en dès huéhet :\nAr hun douar, douar er zent,\nE ta d’er hlué mer er péhet ;\nDoh lézen Doué dén mui ne zent.\nN’en dèr ket mui d’en overen,\nDe gofesat, de gomuniein ;\nDe Zoui en ol e lar : « naren ! »\nEn ol en dès ur galon iein.\nEr fallanté e zo rouannéz :\nDeit, ha chomet, gennomb berped,\nDeit, o Spered ! — d’hobér hun ès\nMui eit biskoah, a vout harped.\nDeit, o Spered, Tad er béorien,\nReit tan d’er ré e zo ieiniet,\nReit er iehed d’er hlanùourien\nHa konfortet er ré poéniet.\nBéeh hur honfort a pe ouilamb\nBéeh én hur hreiz èl én un ti ;\nGoann o hur fé, splann er guélamb,\nDeit o Spered ! ha kresket hi !\nD’er ré zo kuik, greit diskuihein\nReit deor éléh ma hès séhour ;\nNemb e zo vil deit d’er golhein,\nReit keui-santél d’er héh péhour.\nIein o er bed : merùel e hra\nHemb oh, o Spered ! — mès deit ha greit\nDoh hou tan-biù ne harzo tra,\nFas en douar e vo distroeit.\nHa pe goéhimb ar er bratel,\nEl-d-ur zoudard né hèl mui ken,\nHui hur lako, Spered-Santel,\nEn éan, gennoh, de virùiken !\n7 a viz Mé 1907.\nD’en Eutru En Dorb\nPerson Sant Padern, Guéned.\nÉ kreiz en noz didrous en Eled en des kañnet :\n« Doéré mat, doéré mat ! Er Salvér e zou gañnet.\n« Revou é lein en néan mélasion de Zoué é Dad\n« Ha peah ar en doar ol d’en dud a volonté vat !\n« Ar mézeu Betléem, én un tammig marchausi,\n« D’en ér a hantér-noz é ma gañnet er Mèsi ;\n« Ridet, o bugulion, er Mab-sen e zou hou Roué,\n« Ridet d’en inourein ; er Mab-sen e zou mab Doué. »\n...Er bed e ié de gol, noz er péhed er golé\nA houdé pear mil vlé, mab-dén ér gloéz e houilé,\nGlahar lan é galon, lan é gorv a zrougeu garù,\nEdan bili en diaul mab-dén e gerhé d’er marù.\nMes ur stirennig dous en des luéhet én néan du,\nUr gañnen estlamus e saù joéius a bep tu...\nO doar, taù get er soéh dirak er burhud neùé :\nEit salvein en dud ol, Doué en hum hra dén eùé.\nEr huirioné bremen é pep lèh e dreménou,\nHéaul mat er Garanté ér bed abéh e splannou ;\nEr peah e vou roué ér béd ; ne vou mui poén na dareu,\nRak ur hroèdur bihan ’zou gañnet d’emb én ur hreu.\nO ia ! huchet, Eled : « De Zoué gloér é lein en né ! »\nGalùet de greu Jézuz er vugulion, er rouañné ;\nKañnet ihuél, ihuél, reit er hleued d’er ré boar,\nMa tei de Vetléem en dud a bear horn en doar.\nHum dolpein e hreint ol ardro er Mabig Jézus ;\nEr peur e zizolou é drebilleu hirisus,\nEr pinùidig eùé e larou é boén kuhet.\nHag er péhour e zei de govesat é béhed.\nJézus ou cheleuou, hag a greiz é hulé-plouz\nPredeg e hrei dehé konzeu fur ha konzeu dous ;\nGeton d’é Galon-Doué hur halon peur ’vou staget\nHa pep ankin nezé e neijou kuit èl moged...\nO Intron Varia, Guerhiéz hemb kouziadur,\nDrest ol er vugalé béniget é hou kroèdur,\nReveoh eùé mélet, o mam, drest en el mammeu,\nRak drézoh é ta Doué de dorrein hul liammeu.\nTrugèré d’oh, men Doué, de virùikin trugèré.\nA hous Ol-Vadeleh ; ni e strèuou en doéré :\nBep plé de Nendeleg get joé, e kañneemb bremen ;\nSalvedigeh en doar en des hum hroeit en noz-men !\nMiz Kalan-gouian 1908.\n↑ Ar don : Al lez-vamm (Mélodies bretonnes par Guillerm et Herrieu, 8 real é burèu Dihunamb, 54, rue de la Comédie, Lorient).\nD’em brér Jojeb.\nJézuz-Kroèdur, tro d’Hou kavel\nGalùet omb bet get boéh en El :\nChetu-ni ol bremen tolpet\nJézuz-Kroèdur, ha ni Hou ped .\nPe oé en ol get ou repoz\nEr gouian eiein, é kreiz en noz,\nEn ur groh peur, o Salvér dous,\nVennet e hues gañnein didrous.\nKalon en dud, én amzér-hont,\nE oé kalet ha divergont,\nHag en noz-sé, allas, allas !\nHou Mam er Huerhiéz e ouilas.\nKaer hé des mont ha mont dré gér\nHañni ne ven hé degemér :\nEit lakat ér bed er Mèsî\nNe gav meit ur hoh marchausi.\nDoh Hou kuélet é sol ur hreu\nHun deulegad e skuill dareu ;\nDoh Hou kuélet étré deu lon\nEr glahar e voug hur halon.\nÉ Betléem, tré ol kériz,\nHañni ne ras d’oh lojeriz :\nHiniù eùé, Kroèdur tinér,\nE pep tachad Hou forbañnér.\nMar doh a bep bro forbañnet\nDeit de diér er Vretoned ;\nDeit d’ou ziér : ino en or,\nEl er galon, e zou digor.\nEr Vretoned a zo tud peur,\nN’ou des chet sei, n’ou des cher eur :\nPaléz erbet n’Hou pou geté,\nJézuz-Kroèdur, meit karanté.\nFé berùidant, karanté kriù\nAr en doar e zou gloèu hiniù ;\nMeit én hur bro é hes berpet\nTud hag Hou kar, tud hag Hou ped.\nJézuz-Kroèdur, o ! ni Hou kar !\nHur hréden e glaskér diskar,\nMeit, mar bé Hou krèseu geton,\nSonn e chomou Fé er Breton.\nHag e vehed édan en héaul\nGoapet ha nahet get en ol,\nChomel e hreet hemb distro,\nJézuz-Kroèdur, Roué én hur bro.\nDeit devadomb, chomet genemb\nHa birùikin ne zihañneemb.\n— Deustou de ardeu er Bed brein,\nJézuz-Kroèdur, ag Hou karein.\n↑ Er hetan poz e hel derhel léh a ziskan, mar karér.\nAr don : O Vierge très belle, get en ab. Brun.\nO Mam lan a burted,\nGuerhiéz lan a zoustér,\nIntron Varia ;\nO stéren lugernus,\nRozen braù drest en ol,\nLilien guen !\nGloér hag inour a gañnamb d’hoh\nRouannéz er guerhiézed,\nO Rouannéz en Eled\nGuennoh eit el lili,\nBraùoh eit er roz,\nBoked an néan !\nHiriù hou korv santel\nZo bet douget d’en néan,\nItron Varia ;\nChouket oh ér splanndér\nDirak en Drinded,\nÉr bed-men divroet,\nChuillein e hramb dareu,\nChilouet hor péden,\nDoh hou pugalé\nHou péet truhé !\nEn 9 a viz Est 1909.\nEIT GOUIL MARIA KREIZ EST\nO INTRON VARIA\n(Péden aveit Breih)\n(Pèden aveit Breih)\nEl ur vag ar er mor burtellet, én Houlenneu,\nHur bro kaer en Arvor zou groñneit d’en danjérieu.\nGenoh Hui é houlen sekour :\nGoarnet hi doh en dizinour ;\nGoarantet ni doh pep goal-daul,\nMam, dihuennet ni doh en Diaul.\nO Intron-Varia get truhé deit de séhet\nEn dareu e skuilla hur Breih peur, hur Breih feahet.\nReit hur boé de dud Frans\nHur horveu, hun inéañneu,\nDeit e oemb get fians\nDe héli ou lézenneu.\nMet saùet e zou trubarded :\nOl hun guirieu ou des fondet,\nHur hréden e glaskant mougein,\nHa doh Hou Mab hun distagein.\nO Intron Varia...\nNi e gred én Hou Mab\nEr Salvér marù ar er Groéz ;\nStaget omb doh er Pab\nDoh hun Tad é kreiz er gloéz.\nKalet é penneu er Vreihiz ;\nFéal e chomeint doh en Iliz ;\nKaer en dou en Diaul atahin,\nNann, ne naheemb Doué birùikin !\nHun Tadeu e oé bras\nHa brudet dré ol en doar\nEit er Groéz ind e hras\nBurhudeu hemb par, hemb par.\nHun Tadeu viùé digabestr,\nDoué é unan e oé ou mestr :\nNi eùé vou fidél dehon\nTré ma padou er houen vreton.\nSent hur bro, sent hur bro\nSaùet ol ag hou péieu,\nHa ridet tro ha tro\nDe zihun hur parrézieu,\nEit ma hoarneemb Fé hun Tadeu\nStréuet ér vro er burhudeu ;\nPédet Doué de rein d’emb hiniù\nNerh de chomel kristén ha kriù.\nMiz Est, 1911.\nLITANIEU ER HUERHÉZ\nIntron Varia, o guir Vam de Zoué\nPédet eidomb, o guir Vam de Zoué\nIntron Varia Guérhéz er guérhézed\nPédet eidomb, Guérhéz er guérhézed.\nIntron Varia, o Mam glan drest en ol\nPédet eidomb, o Mam glan drest en ol.\nIntron Varia, Mam hemb kousiadur\nPédet eidomb, Mam hemb kousiadur.\nIntron Varia, o Mam karantéus\nPédet eidomb, o Mam karantéus.\nIntron Varia, o Mam an Ali-Mat,\nPédet eidomb, o Mam an Ali-Mat.\nIntron Varia, o Mam er Hrouéour\nPédet eidomb, o Mam er Hrouéour.\nIntron Varia, o Mam er Salùer\nPédet eidomb, o Mam er Salùér.\nIntron Varia, o Guérhéz gelloudek\nPédet eidomb, o Guérhéz gelloudek\nIntron Varia, Guérhéz madelèhus,\nPédet eidomb, Guérhéz madelèhus,\nIntron Varia, Mammen hon leuiné\nPédet eidomb, Mammen hon leuiné.\nIntron Varia, o Dor er Baraouéz\nPédet eidomb, o Dor er Baraouéz.\nIntron Varia, o Stéren er mitin\nPédet eidomb, o Stéren er mitin.\nIntron Varia, o Stéren dous er mor\nPédet eidomb, o Stéren dous er mor.\nIntron Varia, Guellanté ar ré glanù\nPédet eidomb, Guellanté er ré glanù.\nIntron Varia, Mam truhéus d’er péhour,\nPédet eidomb, Mam truhéus d’er péhour,\nIntron Varia, Konfort en dud ér boén,\nPédet eidomb, Konfort en dud ér boén.\nIntron Varia, o Harp er gristénion\nPédet eidomb, o Harp er gristénion.\nIntron Varia, o Rouañnéz en Eled\nPédet eidomb, o Rouañnéz en Eled.\nIntron Varia, Rouañnéz er Brofèted\nPédet eidomb, Rouañnéz er Brofèted.\nIntron Varia, Rouañnéz en Apostoled\nPèdet eidomb, Rouañnéz en Apostoled.\nIntron Varia, Rouañnéz er Vartired\nPédet eidomb, Rouañnéz er Vartired.\nIntron Varia, o Rouañnéz en Ol-Sent.\nPédet eidomb, o Rouañnéz en Ol-Sent.\nIntron Varia, o Rouañnéz er Rozér,\nPédet eidomb, o Rouañnéz er Rozér.\nMiz gourhelen 1913.\nAR HENTEU ER BREZÉL\nKinniget d’em hariad R. ar Rous\né koun ag en dèieu treménet.\nDIOUGAN EIT GERMANIA\n« Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylon, sede in terra... Revelabitur ignominia tua et videbitur opprobrium tuum ; ultionem capiam, non resistet mihi homo.\n« Sede tacens, et intra in tenebros, filia Chaldæorum, quia non vocabis ultra domina regnorum... Venient tibi duo hæc subito in die una : sterilitas et viduitas... Veniet super te repente miseria quam nescies. »\n(IS. XLVII, 1, 3, 5, 9, 11.)\n1. — ’N UR GEMÉR ER VICHÉR.\n27 Est 1915.\nLammet hon es ag er Bourget de greisnoz. Ardro pemp eur é tihunamb é Pierrefonds (Oise). Ha hir pé bèr e oé en hent, ne ouiamb ket.\nUr bannig dour ar men deulagad, hag é sellon tro ha tro d’emb.\nMeit nen dé ket eit predériat ar gastel pé koedeg éh omb aman. Ha ni en hent.\nPen det ar henteu er brézel de glask er réjimant é oh bet kaset devaton, er hetan tra a gavet en arbenn d’oh e zo er hiri. E ti-gar Pierrefonds ur har bihan e daolamb hor pakeu ebarh. Mont e ramb ar droed de Rethondes, er har diaraog d’emb. Iskis é hon treménadeg : un douseniad kaderion é vont arlerh ur har goleit. Hanval é genemb bout é anbroug ur marù. Hoarhein e ramb ar er mennoh-man....\nHa neoah é ma guir marsé. Marsé é oé é guirioné un intermant e oen ebarh er beuré-hont, hag é heulien, hep komprén, kelan me amzér gent, ar ur yaouankiz tonket dehi get Doué chomel ér hoedegi tost de Gompiègne de hortos deùeh er Varn-Veur. — Doué e ouér. E ivoul santel revo groeit !\nKentih lammet a Bierrefonds, mouéh er hanolieu e gleùamb. Breman é kerhimb ar er hanol, èl er Rouanné ar er Stéren.\nKeméret em es é Rethondes kiri-réjimant en 318ved, e hlasken. Geté é tapan Choisy-au-Bac.\nMirennet d’omb, ha mirennet mat, ur har arall e bignan ebarh. Hennan em haso beteg el linen-tan, adreuz de Goedeg-en-Er ha de Goad Sant-Mard.\nE koed Sant-Mard é ma rann-linen me réjimant. Er horonel, e zo é vurèu én ur hoh tam komanant, em staga doh en 20ved kompagnoneh. En 20ved kompagnoneh e zo é linen getan. Un dén d’em anbroug hag é han devati.\nE ma tèr eur.\nUn tammig arlerh é kleuan eit er huéh getan a-us d’em fen huitelladen er boledeu. Kouéhein e rant mat ardran d’emb, nikun ar hor hlé-ni. Ha ne bad ket pell er grogad. Koénieien e ramb é peuh hag éh an de gousket goudé, rak skuiz onn. Diù nozeh zo n’em ès chet cherret men deulagad, kerklous laret.\nNen des két dobér de doulat ken don en amzér. Mab ur moraer onn ; martelod ha kadour zo bredér a vichér. Er houneu e za d’ein hénoah e zo ré er mizieu treménet d’ein ar henteu dispar en Atlanteg, pen den get bageu peur nem bro de valéein men glahar dré er mor. Trouzieu er mor, trouzieu er brezél ! hag er stéred, én noz, e luh ur sord ar un argoll. En hevelep kañnenneu e hellan gobér geté, hag é rinn, rag chetu ind, goustad, goustad, é pignat a sol me halon, er pozieu e vouremb doh ou laret en nozehieu-hont ag en hanv, épad ma hoarié er pesked a bep tu d’er vag, ér mor-lampr, — gùerzen en Dén-de-gartér :\n« Soñnet é hantér-noz, huchet zo : De gartér !\nHuchet zo : De gartér !\nDamb-ni breman ar ’r pont de basein peder eur.\n....En amzér e zo kaer, er mor hep houlenneu,\nHa ni ar en danjér e saùo kastelleu.\nGobér kastelleu Spagn heb biskoah ou gùélet,\nE vo paré de gouéh kentih èl bout saùet.\nNe vern ket. Groamb ataù. En amzér e baso\nHag èl ur redaden en noz e dreméno.\nChetu deit er momand de galiad ar ’r pont :\nDamb breman a spered d’hor geh broig vreton.\nDeustu d’emb bout ken pell, me gav g’nein hé gùélet\nEl pe v’hemb é pasein ’n hé Houreu béniget...... »\nTro ’noz em es kousket, kousket huek. Tennet en des er hanolieu boch ar hor hlé-diùenn, un dén ou des gouliet d’emb, ha nétra n’em es mé kleùet, sord ponnér e oé me hun. Ur vichér iskis é honnan.\nMe faotred e zo Kernéiz oll. Tud a galon, labourenon start. Ur joé é d’ein bout dégouéhet é touez mem bredér a Vreiz-Izél, e hellan konz brehoneg dohté bamdé. Hiriù e ùélan, get men deulegad-mé, nen dé ket geu er peh e lavarer anehé dré er Bed oll. Kaored int, me faotred, guir vibion d’er varhegion-hont e leské bro ha tud, e saillé ar ou jao hag ié de verùel d’er Groéziadeg.\nVad en des groeit er brezél d’er Vreiziz. É léh ou bout méh ag ou orin, ou fenn e saùant plom hiriù. Balhdér er ouen, oeit de gousket kant-uigent vlé zo é bé er Chouan deùéhan, e zo bet dihunet de vouéh er hanolieu, Breman é ouiant pegen kaer é en hanù a Vreizad, pegen îhùél é ou goèden. O goed er ré kouéhet pe soñné troñpilleu en Treh, ar hlanneu er ster istoériek ; goed bleizi-mor Dixmude ; goed rampsed emgannou Arras, en Yser, Champagn, er Saù-héol, goèd keltiek, reveès béniget, béniget, béniget ! Diséhet oé hor haloneu, ha kouéhet ous arnamb èl glao ; frost ha noah e oé hon douareu, ha te zo bet dehé un teil santel. Dré ha nerh, chetu hi é seùel a bep kornad, bleùen er valhdér broadel e glaskemb gùerso hé hadein. Mar plij get Doué é taolo gran, en hanù-man ’za.....\n— Darvoud erbet épad en dé. Ardro huéh eur, ali e rér d’emb éh a hor hanolieu de seùennat un tammig er Boched. Me faotred e ran dehé deval él lojig en donnan, ér « groh », hag e choman get men deu serjant de hortos, Nitra ne respont er Boched d’hor hanolieu : tenneu fuzulien, tra kén.\nDe greisnoz é ta en 262t de gemér hor léh. Arriù é tro me rejimant de vonet de ziskuih eit deg dé.\nKaer é en noz, édan peuh divent er hoedeg. En dèl didrous ne dremén ebarh aùelen erbet ; er hanolerion e ziskuih breman. Hag én ur vont é penn me rann, me selleu e saùan trema en néanù lan a stéred, — e splanna menud ou gouleu a-us de vlein ihuél er gué, — ha dereù e ran get me féden :\n« Hon Tad e zo én néanù, Hous Hanù, revo santèleit, Hou ranteleh dégaset d’emb....... »\n29 Est-7 Guénholo\nHON DISKUIH É TROSLY-BREUIL\nHent Koed-Sant-Mard de Drosly-Breuil e zo kar de hent Tipperary : hir é. Ha kavet hon és éan hiroh hoah eit nen dé é guirioné, rag adal uneur betag pemp, glao hé dès taolet a boullad. Gleb omb èl pesked mor pe zegouéhamb ér gérig vihan kousket hoah.\nNe vern. De ziskuih é tamb, hag é ma guiù kalon en oll.\nUr ganprig e zo bet gopred d’ein, hag éh onn ebarh èl ém hani é Paris. Kenevé en tenneu kanol, e gleùér ou gourdrouz dé ha noz, ne chonjehemb ket éh omb ér brezél.\nTaoleu bohal, hag en heskenn e ya araog. Epad me labour me zud, chouket onn ar ur garreg guisket a vañn. Oll en douar, ardro d’ein, e zo goleit a zél marù, dél er bléieu arall, rag er faù-man e zo glas hoah ou fenneu. Droug e ra d’em halon kleùout er gué bras é kouéhel, én um stokein doh en douar, get un trouz hanval doh difronkad ur ramps. Ken nerhus int, ken yañn, ken kaer, faù me hoedeg ! Beta pegours enta, men Doué, e chomo er brezél kri-man de drohein grouiad er vuhé ér hoedeuiér, en tiegèheu, é pep léh ? Un dén, ur ùéen é oed hé nerh, un druhé é ou guélet é kouéhel... Me fenn e lakan é men deuorn, hag eit donet de aukouéhat en dismantreu e rèr aman, chonjal e ran.\nMen Doué, ém halon eùé éh es dismantreu. Hanval é genein én un taol é tereù en dél meléniet de goroll ardro d’ein. Ur goroll goustad, ur goroll trist, édan aùélen un hanv tost d’er bé. Sellet e ran dohté ha chetu ind, en dél diséhet, ha kemér dremmeu e anaùan.\n« O té, e laran d’unan, koun em ès ahanous. Ha nen deus chet té er garanté-man d’ein, e vleùé nerhus pell, pell e zo, hag e zo marù ? Nag en ail ardran d’id, gouiet e ran hé hanù eùé. Honneh e oé er greden em boé é madelèh en dud, pe soñné muzig er youankiz é gañnenneu dous é sol me halon, er gréden hont hag e zo marù. Ha té, e ya hag e za èl ur folléz, petra ous nameit steud me hunvré karetan, hag e zo marù. Hui oll, o dél, hui oll e hellan iaret penaos é rér ahanoh, rag dareu em es taolet ar beb unan en dé hag én eur ma-h-é de get. Hui zo steudeu me hunvréieu diskaret, kalaneu me harantéieu marù, huéan en henteu heuliet d’em halon ; biskoah n’em es éhanet ag hou karout : Kousket é peuh.... »\nHag en dél neuzé ha konz dohein, hag é larant :\n« Ni eùé ha-h-anaù, o barh deit a bell-bro. Gout e ramb ni eùé più ous ha petra omb. Nizo oll er ré nen dous chet bel, oll er ré ha pehé karet bout ha n’ha-h-es chet gellet, pé vennet. Ni zo marhegion ha hunvréieu, béléan en aotérieu e gares, er vleinerion-pobleu, er salùérion-broieu. Ni zo oll er ré ne vi ket, rag mar neij pell chonjenneu mab-dén, bèr é zéieu. Ha ni zo er peh e vi kentpell, un dra marù, un huéan, ur steud. Ni zo ha-h-amzér-gent... »\nNeuzé é tas koun d’ein ag ur béden, ur béden groeit én un eur benag a druhegeh ar henteu kalet er bed-man, ha mé mont hag hé adlaret :\n« ....Meit n’em delézet mui. Pe skoei en dioanag\nDalhet me sell d’er hlué bepred, rag\nMen deulegad ’ra poén dehé guélet en Douar.... »\nSaùet em es me sell trema en néanù. Duhont, pell duhont é blein er faù divent, térenneu aleuret en héol e hoarié leùen get en dél glas. Hag en dél glas, en héol eur, en néanù dous e eilgiras dohein, ur gir hepkén : Goanag !\nEN OVERENN ÉR HOEDEG\nD’er 7 a ùenholo.\n(Ps. L, 2).\n« O doustér en overenneu én ur chapél,\nUr chapélig didrous ar vézeu Breiz-Izél ! »\nMézeu Breiz-Izél e zo pell breman. Meit a pen dé Doué é pep léh, mont e rinn d’Her haout ér hoedeg.\nHuéh eur de vintin. Un aotér vihan e zo bet aozét é harz Tabernakl, a bep tu d’er groez, bleu el liorh tostan. Aman éh onn deit en nihour de govesat ; eit er ùéh getan reseùet em ès é me saù er sakremant a bénijenn. Ur sakramant arall, hiriù.\nBrih en amzér ; kent pell merhat é taolo glao. Meit pétra é er glao d’en hani zo deit de glask Doué ? Petra é er gurun, hag er brézel hag er bed d’en hani e ya de ùélet dirakton splanndér dilavaradoé en Hani lakeit-é-kroez ?\nHuéh eur de vitin ; brih en amzér. Kloh erbet nen des soñnet de gemennein en overenn-man, ha neoah éh es tud ardro d’en aotér-goed. Chetu : deu gant Vreizad a me réjimant en des bet nañn a vara Doué, ha dit int de ùit hon. Ul leùiné é d’er galon ou guélet azé ken nivérus. Ha ken gredus ! Ur chapelet zo én ou dorn, er chapelet karet é tiégéheu Breiz. Ne skuihan ket é sellet dohté : na kaer é drem me fobl a pen dé saùet trema Doué ! Er ré e fal dehé gouiet petra zo é sol en inéanù breihik n’ou des ken meit monet d’er lideu katolik, léh ma ma deulinet goazed ha merhed hor parrézieu, gouleu er béden ar ou zal. Neuzé é komprénint, marsé....\nEl ma tereù er Judica, taùein e ra er hanolieu. Peuh divent er hoedeg um geija get peuh douéel en Overenn, ér beuré kun a ùenholo. A lein en néanù, a lein er gué er peuh e ziskenn ar en dud a vrezél. Hag én un taol ou stum a vrezélerion ou des kollet : nen des mui aman meit Kelted deit de gonz doh ou sent, kristenion deulinet dirag Drem azeulet ou Hrist.\nNa péh yeh e gonzint ? « Kaer e vehé, e laren étré Doué ha mé, eurédein er sul-man meurded rouèel er hoédeg koh ha doustér kañnenneu mem bro. Reih e vehé d’er bobl tolpet aman kannal é bréhoneg pédenneu katoiik... » — Amzèr n’em ès ket d’obér hiroh chonjen, rag chetu ur béleg-kadour é vont dré er baré, hag e rein de beb unan « Leor Kantikou Kerné ». Skriùet e oé get Doué em mehé bet, er beuré-hont, er joéieu oll.\nE dereù en oll-dreu, pe ne oé hoah Gourdad en Dud meit un tam pri é kreiz er pri, tèr iliz-veur e saùas Doué de Zoué : er mor, er hoedeg, er mañné. Nen des neved erbet dehé, hag ahoudé ma-h-es ar en Douar un dén, — ur boén —, ag er nevedeu-sé é ma deit d’er Hrouéour er pédenneu grédusan. Her guélet em es é kreiz er mor ; hen anaùet em es ar vlein meur a vañné : her kompren e ran ér hoedeg hiriù. Youhal e ra en tri léh-man Hanù ou Hrouéour, ha tennein e ran ur béden d’er galon kaletan, el er fulen ag ur mén-kaill. Taolen erbet ne dall un daolen sinet Doué.\nChetu ind é pignat, hor pédenneu, hor hañneneu. Ken ès, ken dous ! Dont e ra en dareu d’em deulegad. Perag ou des choéjet, eùé, eit hé soñnein er beuré-man, er gañnen e garan-mé er muian, « er vraùan a gañnenneu en Douar » ? « Kantik ar Baradoz », en des kemennet er beleg, ha ni ha lezel neuzé hor chonjeu de neijal get en ton sé ken kaer, de bignat betag en iliz-veur peurdabel, biskoah devéet, e chom é hunvréieu er Gelted, hag e lakamb ebarh, get er Uerhiéz hag er Sent, oll er ré karet d’emb ar henteu douar-man, — édan selleu madelèhus Doué hon Tadeu, Jézus. Sellet doh selleu er bobl-man. Ankouéhet hé des er hoedeg, er brezél hag en druhegeh ; n’ou des kén chonj meit én ou Doué, e zo azé, e ya de zeval éné kent pell...\nDiskenn e ra. Didrous, goustad en deu gant Vreizad e dosta doh en Osti, e zégemer en Osti, e ya éndro get en Osti. Peb unan e ra eiton, én eur-man, ne chom ket en eil de sellet doh e gilé. Peb unan en des é zobérieu de laret d’en Tad ; peb unan ur boén benag dehon é-unan de skuillein e halon er Hariad. Neoah, a pen dint katolik, ou fédenneu zo unañnet, zo unan. Me ùél goulenneu en dud-man é seùel a-us d’en armé, é pignat ar zu kadoer Doué èl un aspéden-veur eit er Vro. — Me ùél en Eled skanù doh hé henigein dé sent Breiz, de sent Frans. Me ùél en Eutrù Doué é plégein E Benn ar hor hornadih-douar, hag é cheleu...\nDevéet é en Overenn. « Ite... » D’hamb d’hor labour, kaderion... Ha fallein e ra d’oh anaùout kened en drem dénel ? Sellet dohton goude ur gomunion...\nKARTER-NOZ ÉR HLÉYEU\nPÉDEN ER GÉDOUR\n7-27 a ùenholo.\n« Custos, quid de nocte ? ».\n(IS., XXI, II).\nEn tioelded ponnér e dénùas ardro d’ein,\nAr ledanded el lann liù en noz um lédé,\nHa me gleùas ur vouéh ar er hleu é pédein :\nO péden er hadour pe gouéh gouleu en dé !\n« Héol klanù en néanneu goanù, chetu éan oeit de guh,\nKlehiér en Anjelus en des soñnet é Breiz ;\nMarù é en oéledeu, hag er stéred e luh :\nLakeit ur galon grénù, o men Doué, é me hreiz.\n« Um erbédein e ran d’Oh ha d’Hou Mam Mari,\nDioallet mé, men Doué, doh sponteu en noz dall,\nRak bras é me labour ha ponnér me ari :\nDirag talbenn er Frans deit é me zro gédal.\n« Ya. Ponnér en ari. Ardran d’ein e choma\nEl lu. Kousket e ra. Me zo lagad el lu.\nUr garg divalaù é, her gout e ret. Hama,\nBéeh genonn, me freder e vo skanù el er plu.\n« Me zo er martelod de gartér, er gédour\nE ya, e za, e ùél oll, e gleu oll. Er Frans\n’N des men galùet de virein hé inour,\nKemennet hé des dein kenderhel d’hé drouk-rans.\n« Me zo er Gédour bras én é saù ar er hleu.\nGout e ran petra onn ha me ouèr petra ran :\n« Kér é péein er glod, marsé. Na petra vern ?\nHanùeu er ré kouéhet douar Arvor ou miro :\nMe zo ur stéren splann ar dal Frans é lugern,\nMe zo er Gédour bras ar saù aùit é vro.\n« Kousk, o bro, kousk é peuh. Me rei kartér eidous.\nHa mar da de foénùein, hénoah, er mor german,\nBredér omp d’er herreg e ziùenn aod Breiz dous,\nKousk, o Frans, ne vi ket soliet hoah en taol-man.\n« Eit bout aman, lesket em ès me zi, me zud ;\nIhuéloh é ’n dléad ’m es um staget dohton :\nNa mab, na breur ! Er Gédour onn, beunek ha mud,\nAr harzeu er retér me zo ’r garreg vreton.\n« ... — Neoah, liés a ùéh e rankan hirvoudein :\n« Penos é mant ? Siouah, peur int, klanù martezé ! »\nMen Doué, Hou péet truhé doh en ti e zo d’ein,\nRag n’em es kén ér bed meit er ré ’ouél duzé...\n« Breman kousk, o mem bro, ’Ma men dorn ar men gléan.\nGout e ran er vichér, me zo goaz, me zo krénù :\nEn tam Frans ’dan me mir birùikén n’ ou do éan...\nPetra onn diragoh, o men Doué, meit ur prénù ?\n« — Pe saillan drest d’er bleu, ur vouhal é men dorn,\nMe faotred ’lar marsé : « Arog, henneh zo gour ! »\nHag é tant ar me lerh ér fank, én tan, ér skorn...\nMeit Hui, Hui ouèr eoalh n’en donn meit ur péhour.\n« Hui, gout eoalh e ret pegen goann é m' inéanù,\nPegen krin me halon ha truhek me hoanteu ;\nRé liès em guélet, o Tad e zo én néanù,\nE heuliein henteu ha n’é ket Hous henteu.\n« Ragsé, pe streù en noz é lorheu dré er glen,\nE grehér er hleuyeu pe gouska mem bredér,\nHou péet truhé dohein, cheleùet men goulen,\nDeit, hag en noz e vo eidonn lan a splannder.\nDoh me féhedeu koh, mem Doué, mem dioallet ;\nPoèhet mé, poèhet mé é tan Hou Karanté\nHa m’ inéo lugerno én noz èl ur piled,\nHag arhèled Hou lu e vinn hanval dohté.\n« Men Doué, men Doué, me zo er gédour ’n é unan,\nMem bro e fi arnonn ha mé nen doun meit pri :\nDakoret dein hénoah, en nerh e houlennan ;\nUm erbédein e ran d’Oh ha d’Hou Mam Mari.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Ar_en_deùlin/Barzhaz&oldid=24809 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 14 Eos 2011, da 18:48.