Koadalan - Wikimammenn\ndastumet gant Fañch an Uhel\nRevue Celtique I - 1870\nUr wez a oa daou denig hag a defoa ur mab digwet gant he bemzek pe c’houezek vloaz. Ha ’vel ma oant paour hag ho defoa poan braz o vewa, un dez a larjont d’éhan : — Rèd a vo did, ma faotr, mont un tu bennag da c’honid da voued. — Ma ! a lâras ar paotr, mont a rin.\nEwenn Koadalan a oa he hano, ével hé dad.\nHe dad a ro d’éhan tric’houec’h diner, he vamm, un anter-dousenn grampoez, hag ec’h a-kuit ar paotr.\nPa oa o vont gant ann hent, a tigwezas gant-han un aotro gwisket kaer, pini a laras d′ehan :\n— Pelec’h ec’h ez ével-se, ma faotr ?\n— Da vale-bro ; da glask da c’honid ma boued.\n— Mar kares dont ganen ?\n— Ia a-walc’h, na ran ket a forz gant piou.\n— Goud a rez lenn ?\n— Un tammig, met nann kalz.\n— Neuzé na out ket ann hini a glaskan, mar ouzoud lenn.\nHag ec’h eaz ann aotro a-rok.\n— Sell ! a laras neuzé Koadalan d’ehan he-unan, na tléjenn ket bea lâret a ouzoun lenn ; me a vije bet mad gant [ann] aotro-se. Rèd eo d’in trei ma chupenn war ann tu-gill ha mont d’hen diarbenn ; na anaveo ket an-hon.\nOber a ra ével-se, lakad he chupenn war ann tu-gill, redek dré ar parko hag em gavoud aré diarok ann aotro war ann hent.\n— Hola ! a-vad, a laras neuze, mad eo ann dro ! Em vezwi a reaz, hag a chommas kousket war ann daol. Pa dihunas, en-bezr : — Poent braz eo d′in, éméhan, ober ma labour !\nHa setu-han da ober tan, un tan-ifern, indan ar pot-houarn-braz. Hag a klewé ebars un drouz vraz ével huanado ha klemmo ineo en poan. Met na rez ket a galz van, hag ec′h eaz neuzé d′ar marchosi. — Rei a ra melchon ha kerc′h d′ann eubeul iaouank, ha goudé a lem he chupenn, a krog er vaz gargal, hag a em laka da dorna Théréza euz he wella. (Théréza a oa hano ar gazek treut.)\n— Paoues, den-fall ! bez truez ouzin ! a lâr ar gazek.\n— Petra, c′hui a gomz iwé ?\n— Ia, rag me na on ket bet a bep-amzer ur gazek evel ma ′z on breman, siouas !\n— En ti biou ec′h on aman iwé éta, ma komz al loened ével ann dut ?\n— En ti brasa majisian a zo war ann douar, ha mar na gares diwall, a-benn un dez hag ur bloaz a c′hoarvezo ganid evel ganen, ha martéze gwasoc′h c′hoaz.\n— Ha na ve ket gallet kavoud ann tu da em denna a-c′han ?\n— Diez a vé ; ha koulzgoudé ma karfes ober holl evel ma lârin d′id, ec′h halfemp martézé em denna c′hoaz euz a grabano ann Diaoul-sé.\n— Lâret d′in buhan, rag me a zo prest da ober holl ewit mont a-c′hann.\n— Ké prim d′ann diou gambr a zo difennet ouzid ho digori, hag a kavi eno tri levr ruz, daou en unan, unan en ében. Digass ganid ann tri levr-se, hag evel ma ouzoud lenn, a vi gant-he brasa majisian a zo war ar bed, ha mestr ar c′hastell-man a gollo gant-hé he holl c′halloud.\nMont a ra Koadalan d′ann diou gambr difennet, hag a tigass gant-han ann tri levr ruz.\n— Mad ! émé Dereza ; lenn breman al levrio.\nLenn a ra, ha dre ma lenné, a wélé treo spontuz, heuzuz ; met deski a re iwe a bep-seurt treo, ha dreist-holl ann tu da em drei er stumm hag en doaré ma karjé.\n— Breman, émé Déréza, a zo un aigl azé war ann tour brasa, hag hennès, pa hon gwelo o partia, a em lako da ober kement a drouz gant he diou-eskel, ha da grial ken krenv, ma klewo ar majisian, na euz forz pelec′h a vo, hag a teuio d′ar gèr kerkent. Rèd a vo did erreï d′ehan he diou-eskel hag he benn etre he diouskar. Kousket eo breman.\nMont a ra Koadalan da glask kerdenn da erreï he diou-eskel hag he benn d′ann aigl, hag a teu are da gavoud Thérésa.\n— Breman a vo rèd d′id lakad ann tan en ur bern-koad a seiz-ugent kordenn a zo azé bars ar porz.\nLakad a ra ann tan er c′hoad, ha setu un tan-ifern !\n— Breman a zo azé ur c′hloc′h, hag a zôn anehan he unan, pa c′hoarve un dra-bennag a newez er c′hastell, hag a vo rèd d′id hen dideoda hag hen stoufa neuze gant stoup.\nDideoda a ra Koadalan ar c′hloc′h, hag hen stoufa gant stoup.\n— Breman, ewit dont da vea ur Prinz kaer, kerz da walc′hi da benn en ur feunteun a zo azé en traon ar porz.\nGwalc′hi a ra he benn er feunteun, ha kerkent he vleo a deu da vea alaouret holl.\n— Breman stag d′in plouz ha stoup indan ma zreid, ′wit na rin ket a drouz war bave ar porz, o vont-kuit.\nOber a ra se aré.\n— Tap breman ann éponj, ann torch-plouz hag ar skrivell, — ha dreist-holl na ankouaz ket ann tri levr ruz. — Gret eo.\nPign war ma c′hein breman hag eomp-kuit buhan.\nAnn aigl na hell ket kriall, ar c′hloc′h na zôn ket iwé, ha setu-int o vont d′ann daou-lamp ruz !\nPa oant êt ur pennad, a lâr Theresa da Koadalan.\n— Sell war da lerc′h ; na weles netra o tont ?\n— Eo ; ur bagad chass ; hag a réd, hag a réd !\n— Tol buhan ann torch-plouz war da lerc′h.\nTeurrel a ra ann torch-plouz, hag ar chass a lamp warnehan hag a réd d′hen kass d′ar gèr.\n— Sell war-da-lerc′h, — a lâr aré Thérésa ur pennadig goudé, na weles netra ?\n— Nann sur, met ur goummoulenn a deu war-n-omp, hag a zo ker du, ma téféla ann dé gant-hi.\n— Ar majisian a zo en kreiz ar goummoulenn-se ! tol buhan ar skrivel.\nTeurrel a ra ar skrivel, hag ar majisian a ziskenn euz ar goummoulenn, he zap hag ec′h a d′he c′hass d′ar gèr.\n— Sell c′hoaz war da lerc′h, a lâr are Thérésa, ur pennadig goudé, na weles netra ?\n— Eo ! ur bagad brini, hag a deu war-n-omp a denn-askel !\n— Tol buhan ann éponj !\nTeurrel a ra ann éponj, hag ec′h a ar brini d′hen kass d′ar c′hastell.\nSkuiza a ré Thérésa baour ; met leun a oa a galon.\n— N′hon euz ken nemet c′houezek lew da ober, emehi, ewit tapout ar ster, ha mar gallomp hi zrémenn, ez omp zalwet, rag n′hen défo galloud a-bed neuzé ar majisian war-n-omp ; met sell bepred war da lerc′h ; na weles nétra ?\n— Eo, ma Doué ! ur c′hi-barbet du war hon zeulio !\nPa oa Thérésa o lampad bars ar ster, a oa iwe ar c′hi-barbet du o kregi en hé lost, ken a chommas gant-han leiz he c′heno a reun. Met un tammig re-divezad a oa !\n— Un tol mad eo d′id, eméhan, o skrigna he dent, bea êt diwar ma douar !\n— Ia, met breman me a ra goap anout, ha da dri levr ruz a zo ganen !\n— Ia, siouas ! met ar re-se a deuio c′hoaz d′ar gèr.\n— Gwelet a vo !\nHag ar majisian d′ar gèr neuzé, fuloret braz hag oc′h ober tan ha kurun !\nAnn daou-man a dalc′h da vont bépred, met war ho fouez breman, hag hep néc′hamant a-bed. Pa oent digwêt en ur c′hoad, e-kichenn ur roc′hell vraz-vraz, Thereza a gomzas évelhenn :\n— Bréman a vo rèd d′id ma lac′ha.\n— Jezuz ! petra a laret ? bikenn n′am bô a galon da ober-se.\n— Rèd a vô hen ober, pa laran d′id, pé na dalveo netra holl kement hon euz gret bété vréman. Diwad an-hon dré ma gouk, digor neuzé ma c′hôf, hag a weli petra a c′hoarveo.\nLac′ha a ra Koadalan Thereza, digerri a ra d′ehi he c′hôf, ha kerkent a well tont e-meaz hag o sével en hé gichenn ur brinses ar gaera.\n— Mé, éméhi, a zo merc′h d′ar roue Naplez ; met mé n′oun ket ewit-oud ; kaeroc′h ewit-on a tlé bea da bried, merc′h ar roue Spagn. Met na euz forz pegoulz as po ezomm a zikour, deuss aman étal ar roc′hell-man, lâr ter gwez : Théréza ! Théréza ! Théréza ! hag a teuin kerkent.\nKimiadi a reont neuzé ann eill euz égilé, en ur oela. Met lezomp breman ar brinses, ha heuillomp Koadalan.\n— Ar pez am euz da ober, a laras neuzé d′ehan he-unan, eo mont étrézeg ar Spagn, pa eo gwir eman eno danvez ma fried. Met dré bélec′h ? pa na ouzon hent a-bed.\nHen em wiska a ra evel ur prinz (gant hé dri levr ruz, a oa chommet gant-han, a ré ével ma karé) hag a tigwez hep-dalé er Spagn. Mont a ra raktal d′ar palès, hag a c′houlenn komz gant ar roue. Ar roue hen digommer mad, dré ma sonjé gant-han a oa mab ar roue Franz, he niz, a behini hen defoa kommerret ar strumm hag ann neuz.\nDaou pe dri dé goudé ma oa digwêt, pa oa un dez o valé dre ar jardinn gant ar Roue, a c′houlennas diout-han :\n— Petra, ma eontr, me a sonjé d′in penoz ho poa ur verc′h iwé ?\n— Nann a vad, ma niz, n′am euz merc′h a-bed.\nBea hen defoa unan, met na c′houlenné ket a vijé gouvéet, hag hen defoa hi dastummet en un tour, gant ur plac′h ar gambr. Ur wez bemdez ec′h ee da welet he verc′h, met na ee den a-bed nemet-han.\nAnn dewarlec′h pa oa Koadalan o valé aré bars ar jardinn gant he éontr, a oe souezet o welt ur voul-aour o ruillal war ann ale hag o tont da stoka euz beg he votez.\n— Petra eo ar voul-aour-man, éméhan ?\n— Netra, emé ar roue.\n— Boul aour he verc′h a oa, péhini a oa o c′hoari war lein ann tour gant he flac′h ar gambr, hag a defoa tolet he boul d′ann traon, pa defoa gwelet ur prinz kaer o vale er jardinn gant he zad. Koadalan hen defoa gwelet anehi iwé. — N′euz forz, éméhan, abred pe diwezad me a gavo ann tu da gomz gant-hi.\nSével a ra ann noz-se da anter-noz, ha gant he levrio a kav ann tu da vont béteg he dor, hep bea gwelet na klevet gant nikun. Skei a ra war ann or : tok ! tok ! tok !\n— Aman na ve digoret da den ; piou oc′h-c′hui ?\n— Mab ar roue Franz.\n— Mab ar roue Franz, ma c′henderv ! neuzé a vo digoret d′ac′h.\nHag a tigoras dehan, hag a em bokjont evel kenderv ha keniterv, hag a chommas gant-hi en he c′hambr bete ma tarzas ann dé. Hag a boe, a teue bebnoz, bebnoz, ha den na wié netra. Setu ma em gav dougéres ar brinses. Ar roue ac′h ée bemdez iwé d′hi gwelet hag evel ma kavé a wellaë, a lâras dehi un dé :\n— Vad a ra ho poued d′ac′h, ma merc′h.\n— Ia sur, ma zad ; ha neuzé n′am euz morc′hed gant netra.\nDont a ra ann amzer iwé ma renk gwillioudi, hag a c′han ur mab bihan ar c′haera. Met setu pa deu a roue, evel bemdez, ha pa wel ur bugel bihan en ur c′hawel, hag he verc′h klanv en hé gwélé, ez eo terrupl fuloret, hag ec′h a-kuit, o toui-Doué. Na lâr netra wit-sé d′he niz. Met vel ma oa deut da vea trist ha morc′heduz, heman a lâras d′ehan un dé :\n— Perag ma eontr, ma ′z oc′h evel-se trist ha morc′heduz ur pennad ′zo ?\n— Allas ! ur verc′h am euz, hag am boa hi c′huzet euz ann holl ; den na wélé anehi, német-hon hag he flac′h ar gambr, ha koulzgoudé a deûz ganet ur mab !\n— Ia, ma eontr, ha me eo tad ar bugel, hag a c′houlennan diganac′h he vamm da bried.\n— Ma ! pa eo gret ann tol, gwella am euz da ober, eo hi rei d′id, ha gwelloc′h eo ganen a ve te ewit un-all.\nMa oe gret ann eured raktal. Met ar roue koz na rez ken joa a-bed, goude se. Prestig goudé a teuas da werwel, hag a oe laket Koadalan da roue en he lec′h. Met hema na blije ket kaer ar vuhe-se d′éhan, hag a-benn ur bloaz a c′hoantaas distrei d′he vro. Evel ma oa he levrio gant-han bepred, a c′houlenn ur c′haronz kaer, péhini a diskenn kerkent euz ann er. Mont a reont ho zri ebars, he vroeg, he vugel hag hen, hag ar c′haronz a sav are en èr, uhel, evel un aigl. Ma tigwez d′éhan trémen abiou da gastell ar majisian braz Foukes. Heman a oa o chomm en ur c′hastell-aour dalc′het gant péder chadenn aour ha péder chadenn arc′hant étré ann env hag ann douar. Foukes a oa en he brennestr, ha pa wel Koadalan o trémen en he garonz, a ped anéhan da diskenn un tammig. Foukes hen defoa esaët iwé kaout merc′h ar roue Spagn, met n′hen defoa ket gallet, ha pa hi gwelas o trémen, hen defoa hi anavéet raktal. Koadalan, pehini n′hen defoa disfianz a netra, a diskennas gant plijadur en kastell Foukes, hag heman hen degommerras mad. Goudé koan, a oe laket da gousket gant he bried en ur gambr kaer, hag ar bugel a oe roët da ur vagéres. Met allas ! a-rok mont en he wélé ec′h ankouaas lakâd he levrio indan he bluek, ha pa dihunas, ann dewarlec′h ar beure, a oant laeret gant Foukes ! setu-han glac′haret, ar paour kez. Foukes hen tolaz en ur punz dôn-dôn (ouspen ul lew a donder hen defoa), hag a koueas dre eno en kreiz ur c′hoad braz.\n— Arsa ma Doue, a lâras neuzé, pelec′h on-mé aman ? Ha petra a rin-mé breman, pa eo kollet ganen ma levrio ? Hag ar pez a zo gwasa, ma groeg ha ma bugel a zo chommet iwé gant Foukes, ann trubard milliget ! kollet sur ′on ar wez-man. Mar am bijè gallet c′hoaz kavoud ar c′hoad lec′h ma kimiadis euz Thérésa ! Met pelec′h eman ar c′hoad-sé ?\nBâlé a ra dre ar c′hoad, ha na wel na den na loen. Digwezoud a ra ann noz, hag a kousk, harp he benn ouz ur roc′hell-vraz goloët a spoen. Pa deu ann dez, a sell en-dro d′éhan, hag a anvez ar rochell e-kichenn pehini a kimiadas Théreza digant-han.\n— Hola ! a lâras neuzé, n′eo ket kollet holl c′hoaz !\nHag a c′halvas ter gwez : Théréza ! Théréza ! Théréza ! Ha kerkent a em gavas Théréza.\n— Ezomm a t′euz an-hon, emehi, Koadalan ?\n— Ia sur, prinses, rag néc′hamant a-walc′h am euz aman !\n— Goûd a rann holl : kollet a t′euz da levrio, ha da vroeg, ha da vugel ! Met mar kares ober penn-da-benn evel ma lârin d′id, me a raio d′id ho c′haout c′hoaz.\nHen kass a ra da gichenn kastell Foukes, hag a lâr d′ehan neuzé :\n— Kousket int holl bréman bars ar c′hastell. Kè goustadig, goustadig da gambr Foukes, hag a weli anehan kousket war he wélé, hag war un daol vihan, étal he wele, ann tri levr-ruz. Tap an-he, ha deus-kuit gant-hé, hag e-keit-sé, me a gavo d′id da vroeg ha da vugel.\nMont a ra Koadalan bete kambr Foukes, pehini a diroc′hé, astennet war he wélé ; tapout a ra ann tri levr-ruz, hag a teu-kuit gant-he neuzé, buhan-buhan. Thérésa a oa euz hen gortoz, ha gant-hi he vroeg hag he vugel. Ma pokas d′hè, hag a oelé gant ar joa.\n— A-rok mont-kuit, a lâras neuzé Thereza : Pétra a vo gret da Foukes ?\n— Ma fé ! p′am euz brema ma levrio, ma groeg ha ma bugel, na ioullan drouk-abet d′éhan kén.\n— Ma ! eomp-kuit neuzé, buhan.\nPa oent digwêt en kreiz ar c′hoad, a lâras c′hoaz Théréza d′éhan :\n— Breman a kimiadan ouzid ewit bikenn, rag na em welfomp ken.\nHag a savas neuzé en er, ha prestig a kollas ar gwel anehi.\nKoadalan, he vroeg hag he vugel a bignas neuzé en ho c′haronz, pehini a deuas kerkent ha ma oe goulennet, hag a em gavjont hep-dâle en bro Koadalan, en Plouaret. Ma oe souezet braz ann holl o welet ur prinz hag ur brinses ker kaer, rag nikun n′ho anavéé, zoken tad Koadalan hag he vamm, péré a oa deut da vea koz, ha paour bepred. Ma savjont ur c′hastell kaer ar c′haera. Met ann daou goz a chommas en ho zi bihan-plouz, welloc′h a em gavent eno, hag ho mab n′ho lezé en ezomm a bed, hag a roë d′hè arc′hant, kement ha ma karent.\nUn dez a Laras Koadalan d′he dad :\n— Warc′hoaz, ma zad, a zo ur foar gaer en Lanhuon, hag a vo rèd d′ac′h mont d′ehi.\n— Da bétra mont d′ar foar, pa n′am euz na marc′h, na buc′h, na porc′hell ?\n— N′ho pêt morc′hed, warc′hoaz ar beure a kavfet un ijenn kaer en ho kraou. It gant-han d′ar foar ha goulennet out-han ar pez a garfet, hag a ve mill-skoed, hag a vo roët d′ac′h ; met na lest ket ann nask da vont gant ann ijenn ; bêt sonj mad a-zé, pé n′am gwelfet ken.\n— Ma ! émé ar paotr koz.\nAnn déwarlerc′h ar beuré ec′h a da welet d′he graou, hag ez eo souezet braz o welet eno un ijenn ar c′heara, ével n′hen defoa gwelet biskoaz, Lakâd a ra un nask d′ehan war he c′houk, hag ec′h a gant-han da Lanhuon. Ann holl a lâré, penn-da-benn war ann hent : — Kaera da ijenn ! da biou eo ? — hag a oa stad er paotr-koz.\nKerkent ha ma ′c′h arruas er foar-lec′h, a teuas ann holl en dro d′éhan.\n— Pégement ann ijenn ? — a lâré kigerrienn Lanhuon ha Landreger.\n— Mill-skoed ! — a lâré Koadalan goz. — Hag ec′h ent-kuit.\nPaotred Montroulez, ha Léon, memeuz tra. Na oa den ′wit sevel ann ijenn.\nMa tigwezas en-bezr tri varc′hadour braz, leun ho godello a arc′hant, ha na anavéé den an-he (Tri diaoul a oant).\n— Pégement ann ijenn ?\n— Mill-skoed !\n— N′eo ket ewit netra, tad-koz ; met na euz forz, ul loen-kaer eo, plijout a ra d′imp, ha gret ê ar marc′had ; ha setu aman arc′hant raktal.\nAr paotr-koz a laka ann arc′hant en he c′hodell hag a ro ann ijenn d′ann tri varc′hadour, met a vir ann nask.\n— Roët iwé ann nask, tad koz.\n— N′am euz goerzet nemet ann ijenn, ha na roïn ket ann nask.\n— Ann nask ac′h a atao da-heul ar vuc′h hag ann ijenn.\n— N′am euz ket goerzet ann nask, ha na roïn ket anehan.\n— Rèd eo d′imp kaout un nask ; roët anehan, hag ho pô mill-skoed all.\n— Na roïn ket, ha pa ve ewit dek-mill.\nHag a laka ar paotr koz ann nask en he c′hodell, hag ec′h a-kuit.\nAnn tri marc′hadour a bign neuzé war gein ho ijenn. Heman a em laka kerkent da vléjal, da redek ha da bennfolli, hag ho stlej ho zri d′ann douar. — Ha kerkent a tro ann ijenn en ki, ha da redek trezeg ar gèr. — Hag ann tri varc′hadour war he lerc′h, troït en tri bleiz ! — Ar c′hi a arru da genta e-toull-dor ti Koadalan, hag a lamp ebars. Ha kerkent setu-han en den, rag Koadalan he-unan a oa. — Ann tri bleiz, deut da vea are tri varc′hadour, a chomm e-kichenn ann or :\n— Re-diwezad un tammig paotred ! a lâr d′he Koadalan, euz he di.\n— Poent a oa d′id ! met na euz forz, kregi a reomp c′hoaz en da golier un de !\nHag hi kuit, ho zri, ha drouk en-he !\nPa digwezas Koadalan goz e ger :\n— Ac′hanta ! ma zad, gret oc′h euz foar vad ?\n— Ia vad ! Mill-skoed ! hag ann nask a zo deut ganen ; sell.\nUr pennadig goudé a lâras are Koadalan d′he dad :\n— Warc′hoaz, ma zad, eman foar-ann-nec′h, en Montroulez, ur foar gaer, hag a vo rèd d′ac′h mont.\n— Gant petra ?\n— Gant ur marc′h a gavfet er marchosi warc′hoaz ar beuré, kaera marc′h oc′h euz gwelet biskoaz. Daou-vill skoed a c′houlennfet out-han, hag ho pô an-he are, met na roet ket ar c′habestr ; tolet-pled mad da se.\nAnn dewarlerc′h ar beuré a kav Koadalan goz ur marc′h ar c′haera en he varchosi, vel m′hen defoa lâret d′ehan he vab, hag ec′h a gant-han da Vontroulez. Ann holl a oa souezet o welet vel ma oa kaer ar marc′h-se. — Pégement ? pégement ? a c′houlenne ar varc′hadourienn. Met pa glewent : daou-vill skoed ! a souzent holl adré.\nEn-bezr a tigwez aré tri varc′hadour Lanhuon.\n— Pégement ar marc′h, tad koz ?\n— Daou-vill skoed !\n— Skoët aze, d′imp eo. — hag a em skojont en ho daoudorn. — Eomp en un hostaleri da gonta ann arc′hant, ha da eva ur bannac′h.\nMont a reont en hostaleri nesa ; ar paotr koz a ev muioc′h wit neubeutoc′h, ha setu-han mezw, ha na sonj ket goulenn ar c′habestr. Mont a ra ar marc′h gant ann tri marc′hadour, hag he gabestr gant-han en he benn. Pignad a reont ho zri war gein ar marc′h ; ma oa souezet ann holl euz ho gwelet. — A be-lec′h è ann tri diot-man ? a lârent. — Mont a rent war gè Leon, hag ar ganfarded a griè war-n-he, ha zokenn a stlapé mein gant-hè.\n— Petra, tri genaouek, a lâras un den koz, sotoc′h oc′h ewit ho loen ! Diskennit daou bépred ; n′oc′h euz ket a vez ?\nDiskenn a reont o zri. Ar marc′h a lamp kerkent bars ann dour, ha setu-han troët en zilienn. — Ann tri varc′hadour a lamp war he lerc′h hag a deu da vea tri fesk braz, ewit tapout ar zilienn. — Met homan a deu neuze da vea ur goulm, hag a nij uhel, dreist tier kèr.\nAnn tri fesk braz ac′h a neuzè en ter sparfell, hag a nij war he lerc′h.\nAr goulm, skuiz o nijal, ha prèst da vea tapet, pa oa o tremen a-uz d′un noblanz, a wel ur vates o karga dour en ur varac′h e-kichenn ur feunteun. Em lezel a ra da goueza er varac′h, ha kerkent ez eo troët en goalenn-aour. Ar vatez a denn ar walenn-aour euz ar varac′h, hag he laka war he biz, hag a dired d′ann noblanz. Ann ter sparfell a zo troët kerkent en tri zôner péré a ha da zon gant pep a violonz dirag ann noblanz. Aotronez hag itronezed a deu d′ho selaou er prennestro, hag a dol arc′hant d′he.\n— Trugare ! a lâr ar re-man, na c′houlennomp ket a arc′hant.\n— Petra a c′houlennet eta !\n— Ur walenn-aour a zo bet kavet gant ar vatez, o vont da gerc′had dour d′ar feunteun.\n— Bea ho pô anehi.\nKlasket eo ar vatez. Homan a oa êt d′he c′hambr, da zellet euz he gwalenn-aour. A greiz-holl a oe fromet o welet ur prinz kaer en he c′hichenn, hag ar walenn êt diwar he biz.\n— Na spontet ket, a lâras d′ehi ar prinz; me eo ar walenn-aour ho poa war ho piz. Ann aotro a zo o tont da c′houlenn diganac′h ar walenn-aour (rag bremaïg a zistroin are en gwalenn-aour war ho piz). Met n′he roët ket d′ehan, ken hen defo gret ar pez ec′h han da lâret d′ac′h : Lâret d′ehan ober lakâd ann tan en ur bern-koad a zo er porz; pa vo krog mad ann tan, a tolfet ar walenn en he greiz, hag a lârfet d′ar zonerrienn mont d′he c′hlask ébars.\nP′hen defoe lâret kement-se, ec′h eaz are en gwalenn-aour war viz ar vatez.\nAnn aotro a deuas kerkent, hag a lâras :\n— Pelec′h eman ar walenn-aour oc′h euz kavet o vont da gerc′had dour d′ar feunteun ?\n— Setu-hi aman, aotro.\n— Roët d′in anehi.\n— Salv-ho-kraz, lâret a zo d′in n′he rojenn ket ken ho po gret ar pez ec′h an da lâret d′ac′h. Gret lakâd ann tan er bern-koad a zo en ho porz ; pa vo krog mad ann tan, a tolin en he greiz ar walenn-aour, o lâret d′ar zonerrienn : it d′hi c’hlask !\nLaket eo ann tan er bern-koad, hag ar vatez a dol ar walenn-aour en he greiz, hag a lâr d′ar zonerrienn : it d′hi c’hlask ! Ar re-man a lamp kerkent en tan, hag a glask, evel diaoulienn a oant.\nMet ar walenn-aour a zo troët neuze en ur gorbonenn e-touez ur bern-braz a winiz a oa en zolier ar c′hastell, hag ann tri all, en tri c′hôg, péré a em laka da glask ar gorbonenn er bern-gwiniz. Met ar gorbonenn a deu neuze da vea ul louarn, pehini a dag ann tri c’hôg.\nHa setu aze vel ma trec′has Koadalan war ann tri diaoul, hag a chommas gant-han he dri levr ruz.\nGoudé kement a boanio, a tistroas are d′ar gèr. He dad a oa marwet ; he vroeg hag he vugel a deuas iwé da verwell, prestig goudé, hag a chommas he unan ; met hé dri levr-ruz a oa gant-han bépred. Gant ar re-se a c′helle ober holl ar pez a garé, nemet tec’hel diouz ar Maro. Deut a oa da vea koz, hag hen defoa aoun-braz ouz ar Maro. Bemdez a studie mui-ouz-mui he levrio, o klask penoz ober ewit galloud em inkarni ha bewa da virwikenn. Hag un dez a sonjas hen defoa kavet ann tu, ha setu penoz.\nDastum a ra holl dut he di, hag a lâr d′he : Sentet ouzin, na euz forz petra a lârin d′ac′h, arc’hant ho po kement ha ma karfet. It da genta da glask d′in ur vagerez gant he bugel kenta newe ganet, hag ho digasset aman buhan.\nDigasset a zo d′éhan ur vageres gant he bugel kenta newé-ganet, ha kalz a leaz gant-hi. Homan a tlee chomm c’houec’h miz er c′hastell hep gwelet den a-bed, zokenn he fried. Kant-skoed ar miz a vije paeet, lâret a ra neuze d′ehi : Me a vo lac’het breman, draillet munud evel kig-silzig, ha neuze laket en ur boudez. Ar boudez-se a vo laket en-kreiz ur bern teill-tomm, ha diou-wez bemdez, epad c’houec′h miz, da greiz-de ha da der-heur, a renkfet dont, un antér-heur bep gwez, da skuill leaz ho pronno a-uz d’ar boudez lec′h ma vin a bezio. Met diwallit mad a kouskfac’h epad ma véet o skuill ho leaz. A-ben c′houec’h miz, mar gret mad evel ma lâran, a savin em fez euz ar boudez, ha iac′h mad, ha krenvoc′h ha koantoc′h ewit biskoaz ; ha neuze na varwin bikenn ken. Ober a reet ? lâret d′in. Kant-skoed ar mizh o pô.\n— Ia, emehi, ober a rin.\nGervel a ra neuzé he vewelienn, hag a lâr d′he.\n— Breman a vo rèd d′ac′h ma lac′ha, ha lakâd ma c′horf holl a bezio, ker munud ha kig-silzig. Neuzé a lakafet ann holl bezio-se, gant ar gwad, en ur boudez, pehini a c′holofet gant ul lienn gwenn, hag ar boudez-se a lakafet en kreiz ur bern teill-tomm, lec′h ma renko chomm epad c′houec′h miz. Goude ar c′houec′h miz-se, ma gwelfet o sevel a-c′hané em fez, beo ha iac′h, ha krenvoc′h ha koantoc′h ewit biskoaz. Ha n′ho pêt nep aoun, rag pep-tra a c′hoarveo ével ma lâran d′ac′h. Ober a reet ?\n— Ia, a lâras ar mewelienn.\nHoll a zo gret evel m′hen euz lâret. Lac′het eo, draillet-munud evel kig-silzig, ha laket ann tammo holl, gant ar gwad, en ur boudez, pehini a zo plantet e-kreiz ur bern teill-tomm.\nMont a ra ar vageres diou-wez bemdez, épad un anter-heur bep-gwez, da skuill leaz he bronno war ann teill, a-uz d′ar boudez. Bet eo pemp miz oc′h ober evel-se, bet eo pemp miz hanter ; na vanké kén nemet tri dé d′ar c′houec′h miz, pa vanas kousket war ar bern teill, épad ma oa o skuilla leaz a-uz d′ar boudez. Allas ! ha neuzé a varwas Koadalan ! Pa oe dizoloét war-n-ehan, a oe kavet he gorf en he bez, ha kazi deut e-meaz ar boudez ; a oa vont da zével ; tri de c′hoaz, hag a vije deut he dol da vad. Met allas ! marw a oa, ha marw mad, ewit bea c′hoantaët na varwjé bikenn !\nKontet gant lann-Mari Gwezennec,\nKalvez en Plouaret,\ndastumet gant F. M. Ann Huel.\n↑ Ce conte est un de ces nombreux récits populaires, transmis par la tradition orale, et qui font le charme de nos chaumières et de nos manoirs bretons durant les veillées d′hiver. Il a été recueilli sous la dictée du conteur et traduit avec une grande fidélité sur le texte authentique.\n↑ Cette série de métamorphoses du héros de notre conte rappelle la poursuite de Gwion par Keridwen dans le Hanes Taliesin :\n« Vraiment, s’écria Keridwenn, c′est Gwion le nain qui est le ravisseur. » Ayant prononcé ces mots, elle se mit à sa poursuite. Gwion, l′apercevant de loin, se transforma en lièvre, et redoubla de vitesse ; mais Keridwenn aussitôt changée en levrette le dépassa et le chassa vers la rivière.\nSe précipitant dans le courant, il prit la forme d’un poisson ; mais son implacable ennemie, devenue loutre, le suivit à la trace ; si bien qu′il fut obligé de prendre la figure d′un oiseau et s′envola dans l′air.\nCet élément ne lui fut pas un refuge ; car la dame, sous la forme d′un épervier, gagnait sur lui, et allait le saisir de sa serre.\nTremblant de la terreur de la mort, il aperçut un tas de blé, sur une aire, et se glissa au milieu, semblable à un simple grain.\nKéridwenn prit la forme d′une poule noire à la crête élevée, ouvrit en grattant le tas de blé, distingua le grain et l′avala, etc.. »\nTraduction donnée d′après la traduction anglaise d′Ed. Davies [Celt. Myth..,p. 229 et suiv.), par Jules Leflocq, Etudes de mythologie celtique, p. 69.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Koadalan&oldid=80930 »\nDernière modification le 24 Kzu 2015, à 11:09\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 24 Kzu 2015, da 11:09.


Gwrac’h an aodoù | Daskor\nPiv n’en deus klevet anv eus an amzer drubuilhus-se anvet : ar Spont bras ? Edo an Dispac’h o ren en e washañ ; paotred ar freuz en em sile dre-holl, en tiez, war an dachennoù, o selaou lavaroù an dud.\nKement hini a vije kavet o trouk-prezeg pe eus ar Republik pe eus he mistri, hennezh a vije kaset d’ar c’hilhotin er peder eur warn ugent.\nAn noblañs hag ar veleien eo ar re a c’houzañvas ar muiañ d’ar poent-se : an noblañs, rak ma talc’hent mat da gador ar roue ; ar veleien, rak ne fellas ket dezho distagañ diouzh Rom evit sentiñ ouzh lezennoù ur gouarnamant difeiz ha dizoue. O c’hlask a raed, evel ma klasker al loened kriz, evit o lazhañ.\nIvona a Vodenil a yoa ur Vretonez kalonek, lesanvet Gwrac’h an aodoù. Bet oa an dispac’herien e maner Penneril o lazhañ he zud hag oc’h enaouiñ an tan-gwall, evit ne chomje netra eno da zegas eñvor eus an noblañs kozh.\nBet ’oant ivez war roudoù Ivona, meur a wech zoken ; hogen, dont a rae atav a-benn da dec’het razo ha da c’hellout kuzhat a-zoare. Gwir eo ez oa un niver bras a goueriaded, fermourien kozh d’he zud, hag a yoa un dudi evito reiñ harp d’o dimezell yaouank.\nPa gleve Ivona e veze bet lazhet unan eus muntrerien he zud ha tud ar vro, an emzivadez a lakae ur merk war unan eus ar seizh bez savet war c’horre relegoù an dudjentil, bet douaret gant bennozh ar beleg galvet ganti evit kement-se.\n« Pa vezo ur merk war bep maen, pa vezo bet roet d’al lealded ar pezh a zo dleet dezhi, pa vezo bet peurzic’haouet an droug, emezi, me a reno adarre buhez ar merc’hed all, me a ehano da redek. »\nChom a rae c’hoazh koulskoude ur maen da verkañ.\nAr plac’h reuzeudik a dremene an devezh penn-da-benn en aodoù, ha war ar pardaez e teue d’ar maner da dremen an noz en un dourell hanter ziskaret.\nEn hent a rae bemdez e kave unan eus ar c’hroazioù-se bet savet gwechall gant misionerien gozh Breizh-Izel. Siwazh ! torret ha bruzunet e oant bet gozik-holl gant paotred diskiantet an Dispac’h.\nMeur a wech e oa bet Ivona hag he mamm o taoulinañ dirak ar groaz vaen-se, pa c’helled kerzhet hep riskl da vezañ taget gant chas klañv ar c’hiz nevez.\nKouezhañ a reas d’an daoulin pa ’n em gavas eno, hag e pedas evel-henn :\n– Hon Tad a zo en neñv – n’em eus nemedoc’h evit skoazell hiviziken – ra vo meulet hoc’h anv ; ra zeuio deomp ho rouantelezh ; ra vo graet hervez ho krad war an douar evel en neñv !\nAmañ ec’h huanadas gant kalz a ranngalon.\n– Roit deomp hiriv hor bara pemdeziek ; ankounac’hait hor mankoù, evel mac’h ank...\nSevel a eure en he sav prim evel un tenn.\n– Nann, nann, emezi a vouezh uhel, me n’ankounac’haan ket, ne fell ket din mont betek penn gant ar bedenn-se.\nHag e pellaas, pres warni, en ul lavaret c’hoazh : « Nann, nann, truez ebet ouzh ar vuntrerien ! bec’h dezho ! »\nHe daoulagad a lugerne en he fenn evel an dir war un dachenn a vrezel.\nGraet he devoa, ar plac’h kaezh, meur a gammed pa welas ur beleg kozh o tont etrezek enni. Anaout a reas diouzhtu aotroù person Lokoal.\n– Deiz mat deoc’h, va merc’h, eme ar beleg, penaos e teuit-hu a-benn da c’houzañv ur vuhez ken kalet ? Seblantout a rit bezañ yac’h, a-drugarez Doue.\nIvona a ruzias ; mouezh ankeniet ar beleg a seblante dezhi bezañ ur rebech, hag e chaokas un nebeudig komzoù da respont.\n– Pegoulz eta, va merc’h, eme ar person adarre gant ur vouezh rust, pegoulz e kavin-me ennoc’h ar baotrezig vadelezhus ez oac’h gwechall ?\n– Morse, kredapl eo, va zad, morse ! rak gwechall a zo tremenet ; ne vevan mui nemet evit ober dezho paeañ !\nChom a rejont ur pennad dilavar, hag ar beleg a gomzas :\n– Taolit evezh, merc’hig vihan, en deus Jezuz graet trugarez d’ar re hel lakae d’ar marv !\n– Lazhet o deus din va zad ha va mamm...\n– Ar Werc’hez Vari he deus pedet evit enebourien he mab.\n– N’eo ket bet a-walc’h dezho ; lazhet o deus ivez va breudeur ha va c’hoarezed ! C’hwec’h e oant, her gouzout a rit, va zad, c’hwec’h bugel divlam...\n– Mari n’he devoa nemet ur Mab hepken ! Hag ar Mab-se a yoa Doue !\n– Selaouit, emezi, hag e save he mouezh, lakaet o deus an tan e Penneril, maner kozh va zadoù ; emzivadez ’on bremañ, hep m’am befe na ti nag aoz ; n’hellan ket ankounac’haat.\nAr beleg kozh a yoa mantret.\n– Ivona, emezañ, dalc’hit soñj mat he deus ar Werc’hez Vari kemeret ac’hanomp evit he bugale, ni tud kablus hag a stagas he Mab ouzh ar groaz. Pedit anezhi, pedit ’ta !...\n– N’em eus ket gallet hen ober bremaik ; nann, ne c’hellan mui pediñ.\nUr paotrig a zek vloaz pe war-dro a deue d’an daoulamm oc’h hopal eus e holl nerzh :\n– Deuit buan, aotroù person, unan eus du-mañ a zo gloazet, emañ o c’houlenn ac’hanoc’h a-raok mervel.\n– Mont a ran diouzhtu, eme ar beleg o treiñ ouzh ar bugel ; hag endra ma pellae e sellas ouzh Ivona evit lavaret dezhi « Pedit ha pardonit ! »\nAn dimezell a Vodenil a yeas buan d’al lec’h m’oa beziet he zud.\n– Unan a zo c’hoazh ha n’eus ket paeet eviti, emezi.\nBez ez oa bez ur bugel a zaou vloaz, ur plac’hig koant evel un ael. A c’horre an neñvoù e seblante mousc’hoarzhin ouzh he c’hoar vras ha lavaret dezhi gant ur vouezh dudius : « Perak kailharañ va anv gant ar gwad hag ar c’hastiz ? »\nHogen, kalon Gwrac’h an aodoù a yoa re galetet evit bezañ teneraet ; mont a reas eus al lec’h teñval-se, sanket donoc’h en he fenn ar c’hoant da gastizañ ar vuntrerien, hag ez eas da dour kozh Penneril evit diskuizhañ un tammig.\nDamdost di ez oa ur pennti dilezet ; eno eo e kavomp anezhi un nebeud devezhioù a-c’houdevezh gwisket evel ur Vretonez diwar ar maez hag o labourat taer da zresañ dilhad ur Chouan.\nUr trouz digustum a reas dezhi sevel he fenn ; skrijañ a reas o welet un den, dremm fall dezhañ, kalabousenn ruz war e benn, o vont hag o tont en-dro d’an ti, pe gentoc’h, d’al lec’h a servije dezhi da lojeiz.\nTomm e oa an amzer, sklêr an heol, hag an den-se a grene evelato !...\nSetu eñ o poulzañ an nor, hag e-barzh :\n– Saveteit ac’hanon, emezañ, kuzhit ac’hanon !...\nO klevet kement-se, Ivona a savas sonn war he divesker ; hag eñ a lavaras adarre :\n– Ar Re Wenn a zo war va lerc’h. Aze emaint... Erru ’int... Emaint o klask va buhez. Kasoni o deus ouzhin, rak, emezañ, evel unan hag a goll e skiant vat, anaout mat a reont ac’hanon ; me a zo unan eus ar re o deus lakaet an tan er maner-se ha lazhet ar vamm hag he bugale.\nIvona a yeas war an a-dreñv, spontet-holl, sklaset evel ar maen-marbr ; hag o vezañ kemeret un tamm hardizhiegezh e lavaras :\n– C’hwi neuze a zo unan eus muntrerien va zad ! Hag eo ganin-me, merc’h an itron a Vodenil, eo e teuit-c’hwi da c’houlenn bezañ miret diouzh kounnar va mignoned ? Nann, nann ! er-maez, ha buan ! pa lavaran deoc’h !\nAn den a gouezhas d’an daoulin : Truez ! truez ! emezañ.\n– Truez ! Va breudeur ha va c’hoarezed ivez a c’houlenne truez diganeoc’h, ha ne oent ket selaouet. C’hoazh ur wech, er-maez !\n– Erru ’int... emaint aze... a lavaras c’hoazh ar muntrer o vont a-ruzoù betek treid an dimezell a Vodenil.\nHoumañ, o klevet youc’hadennoù skiltrus ar Re Wenn, a daolas ur sell war ar groaz a yoa eno war vantell ar siminal, evel a zo e pep ti breizhad. Bannoù an heol a gouezhe dres war memproù benniget hor Salver Jezuz-Krist ; dont a rae eus e zaouarn hag eus e dreid evel luc’hedennoù a drugarez hag a vadelezh.\nEn hevelep amzer, Ivona a santas he c’halon o teviñ gant ur garantez vras evit Doue, hag e stagas he selloù ouzh ar groaz ; deuet ’oant da vezañ leun a zaeroù.\nAr Vretoned koulskoude a dostae atav.\n– Truez ! Truez ! eme an dispac’her dare da vervel gant ar spont.\nAn Aotroù Doue pe e ael a zegasas neuze dezhi ur mennozh eus an neñv. Kemeret a reas ar gwiskamant chouan edo o paouez dresañ hag her c’hinnigas d’an hini glas, o lavaret :\n– Delit, kemerit ha gwiskit an dilhad-se ; lakit ivez ar mouchouer-mañ en-dro d’ho penn ha gourvezit war ar gwele-se oc’h ober neuz da gousket... N’ho pezet nep aon, n’ho tiskuilhin ket !\nGoude e serras ar ridoch, hag o vezañ kemeret he c’hegel ec’h en em roas da nezañ. Tremen poent e oa ; a-vec’h m’he doa kroget en he inkin, ma teuas ar Re Wenn en ti.\n– Digarezit ac’hanomp ma teuomp evel-se en ho ti, emezo da Ivona ; ni a zo war-lerc’h unan eus an amprevaned lous ha digalon-se a ra kement a reuz e Breizh... N’hoc’h eus ket e welet ?... Ho tigarez c’hoazh, c’hwi eo an dimezell a Vodenil ?\nUnan anezhe a yeas d’ar gwele hag a zigoras ar ridoch :\n– Unan ac’hanomp eo, emezañ, o welet e zilhad.\n– Komzit goustad, eme Ivona ; kousket eo, diwallit d’e zihunañ.\nHag ar Re Wenn a yeas er-maez. P’oant aet pell a-walc’h, ar plac’h yaouank kalonek a lavaras d’an tec’her :\n– Savit hag it gant hoc’h hent, n’eus mui riskl ebet evidoc’h.\nAn dispac’her a yoa teneraet e galon hag a falvezas dezhañ trugarekaat e vadoberourez. Kouezhet e oa d’an daoulin.\n– Savit, emezi gant ur vouezh un tammig rust. Graet em eus va dlead. Evidoc’h-hu, distroit da gaout ho tud ; lavaret a reot d’ho pugale penaos e oar ar Gristenien bezañ madelezhus e-keñver ar re o deus graet droug dezho.\nHag e tiskouezas an nor dezhañ gant he biz. Mont a reas er-maez.\nO tennañ neuze un huanadenn hir, an emzivadez a zaoulinas, he divrec’h e kroaz dirak ar grusifi ; ha neuze hep diaesamant, o pouezañ pep ger, ez eas betek penn gant pedenn hor Salver !...\nHe dremm a yoa sklêrijennet ha sederaet gant ur peoc’h dudius. Santout a reas he c’halon beuzet en ur mor a levenez. O vezañ savet en he sav, ez eas d’an armel gozh, e lec’h ma kemeras ur gizell ; hag hi d’ar vered.\nHogen, e lec’h merkañ sin ar veñjañs war bez he c’hoar vihanañ, Ivona a skrivas ar ger salver : Trugarez !\nD’an ampoent edo person Lokoal o tegouezhout.\n– Gellout a rit bremañ reiñ din ho pennozh, a lavaras ar plac’h yaouank dezhañ gant un dremm skedus evel hini ur santez. Aet ’on betek penn gant va fater... Pardonet em eus ! PARDONIÑ A RAN...\nDoue ne lez ket e vadelezh da vezañ trec’het gant hini an dud. Doue a reas ma oe degemeret Ivona e maner an itron a Revel. Kaout a reas enni un eil vamm, hag en he mab ur pried hag un difennour en em roet dezhi a-bezh.\nBook traversal links for Gwrac’h an aodoù\n‹ ar C’hleier o tistreiñ eus a Rom\nErminig ar roue Konan ›


(Adkaset eus Gaelg)\nAr manaveg zo unan eus ar yezhoù gouezelek, a gomzer en Enez Vanav, etre Breizh-Veur hag Iwerzhon. Kar-nes eo da ouezeleg Bro-Skos. Levezonet eo bet gant ar yezhoù skandinavek.\nUn doare adsav splann zo. Abaoe 1992 e c’hell an holl vugale deskiñ manaveg evel eil yezh er skol. Er bloavezh-skol kentañ e oa bet 1400 skoliad o taremprediñ ar c’hentelioù-se. E kêr Balley Keeill Eoin (St John’s) ez eus ur skol dre soubidigezh zoken (Bunscoill Gaelgagh). Implijet e vez ar manaveg e Parlamant an Enez, an Tinvaal (saozneg: Tynwald), pa vez lennet al lezennoù nevez-votet e saozneg hag e manaveg.\nGwall zisheñvel eo doare-skrivañ ar manaveg diouzh hini an iwerzhoneg pe hini gouezeleg Bro-Skos. Bez' ez eo un doare levezonet gant boazioù skrivañ ar saozneg.\nManaveg Gouezeleg Skos Iwerzhoneg Saozneg Brezhoneg\ncreg creag, carraig carraig rock roc'h\nManaveg Gouezeleg Skos Iwerzhoneg Brezhoneg\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Manaveg&oldid=1464028 »


Kentañ Kroaziadeg - Wikipedia\n(Adkaset eus Kroaziadeg Kentañ)\nAr C'hentañ Kroaziadeg pe ar Groaziadeg Kentañ a voe ur groaziadeg etre 1096 ha 1099 ma voe kristenien eus Kornôg Europa o klask aloubiñ an Douar Santel nevez-aloubet gant Muzulmiz er Reter Nesañ. E-pad ar C'hentañ Kroaziadeg-se e voe lakaet seziz war Jeruzalem e 1099 ha kemeret e voe kêr gant ar groazidi.\nUr skeudenn a ziskouez Pierre L'Hermite o kas marc’heien, soudarded ha maouezed war-zu Jeruzalem e-pad ar C’hentañ Kroaziadeg\nE miz Meurzh 1095, e-pad Sened-iliz Piacenza, e oa bet kannaded kaset gant an impalaer Alexios Iañ Komnenos o c’houlenn sikour digant kristenien broioù ar C’hornôg da zifenn Impalaeriezh Bizantion ouzh an Durked. Diwezhatoc’h er bloavezh-se, e Sened-iliz Clarmont, e oa bet ar pab Urban II o c’hervel an holl gristenien da stagañ gant ar stourm a-enep an Durked hag o prometiñ dezho e vefe pardonet o fec’hedoù d’ar re a yafe da "zieubiñ Jeruzalem".\nHa pa oa bet graet ar galv-se ouzh an noblañsoù, ar varc’heien, e voe klevet ivez gant tud paouroc’h, er c’hêrioù hag er c’heriadennoù. Prezegerien ar feiz, evel Pierre L’Hermite a gasas war e lerc’h miliadoù a dud deuet eus Champagn, Loren, broioù ar Roen war-du Bizantion. War o hent e voe lazhet ganto miliadoù a Yuzevien abalamour ma ne asantent ket bezañ badezet… An dud a erruas e Bizantion e 1096 a voe kaset gant an impalaer da-vetek kêr Nicaea (İznik hiziv), a oa bet aloubet gant Turked. An darn vrasañ eus ar re o doa kemeret perzh er gerzhadeg vras-se ha na oant ket marvet war an hent a voe divodet gant an Durked ha graet sklaved ganto.\nE-keit-se e oa marc’heien ivez o kuitaat Frankia hag Italia, d’ar 15 a viz Eost 1096, an deiz a oa bet lakaet dezho gant ar pab. Mont a rejont war-zu ar reter hag ur wech degemeret gant impalaer Bizantion e voent kaset da Nicaea ivez. Lakaat a rejont seziz war ar gêr ha trec’h e voent a-benn ar fin d’an 19 a viz Mezheven 1097. Armeoù ar Groazidi a gemeras perzh e meur a emgann all ouzh an Durked, evel seziz Antioc'heia a badas eus miz Here 1097 da viz Mezheven 1098. Ur wech kouezhet ar gêr-se etre krabanoù ar varc’heien, e voe graet skrap ha riñs warni ha lazhet an holl vuzulmiz a oa o chom enni. Goude se ez eas ar groazidi war-zu ar c’hreisteiz, a-hed an aod, tre betek Jeruzalem. Erruout a rejont dirak mogerioù ar gêr-se d’ar 7 a viz Mezheven 1099, gant ul lodenn hepken eus an dud a oa aet kuit eus kornôg Europa.\nAr Reter Nesañ e 1135, ha Stadoù ar Groazidi merket gant kroazioù ruz.\nStourm a reas annezidi Jeruzalem, Yuzevien ha Muzulmiz, ouzh ar Franked. Met trec’het e voent ha d’ar 15 a viz Gouere 1099 e c’hallas ar Groazidi dont tre e Jeruzalem. Lakaet e voe kêr en arigrap ha distrujet moskeennoù, met n'emañ ket a-du an holl istorourien da c'houzout daoust ha lazhadeget e voe an annezidi, Muzulmiz, Yuzevien pe Gristenien eus ilizoù ar Reter  Hogen ur brezel yud e oa ha garv e oa ar Groazidi. Marnaoniet hag ankeniet e oa ar Franked, pell diouzh o bro, eme un istorour, ha kement-se a zispleg perak e voe debret tud ganto a-wechoù, goude seziz Maarat e 1098, da skouer.\nTamm-ha-tamm e oa bet gounezet douaroù gant ar Groazidi ha sevel a rejont stadoù bihan kristen, evel Kontelezh Edessa, en-dro d’ar gêr zo anvet bremañ Şanlıurfa, Priñselezh Antioc'heia, en-dro da Antakya pe Rouantelezh Jeruzalem. E Rouantelezh Jeruzalem e oa war-dro 120 000 a Franked (gallegerien an darn vrasañ anezho) o ren war 350 000 a annezidi, Muzulmiz, Yuzevien ha Kristenien eus ilizoù ar Reter, a oa chomet da vevañ eno goude aloubadeg an Arabed e 638. En deroù ne voe ket stourmet kalz gant Muzulmiz ouzh ar stadoù kristen-se, abalamour ma oant rannet etre meur a gostezenn. A-benn ar fin e teujont a-benn d’en em unaniñ dindan renerezh Imad al-Din Zangi. Adtapout a reas Edessa e 1144. Ar gêr vras kentañ e voe da vezañ adaloubet gant Muzulmiz. Kement-se a lakaas ar pab Ujan III da c’hervel ar gristenien d’un eil kroaziadeg.\n↑ Christopher Tyerman, God's War: A New History of the Crusades, Allen Lane, 2006. pp. 106-124\n↑ "Franked" (Franj en arabeg) a reer eus ar Groazidi dre ma oa an darn vrasañ anezho o tont eus Frankia\n↑ Jean Richard, Histoire des Croisades, Fayard, 1996 ; Amin Maalouf, Les croisades vues par les Arabes, pp. 68-70, J’ai Lu, 2001\n↑ Claude Lebedel, Les Croisades, origines et consequences, p.62, ISBN 2-7373-4136-1 ; Amin Maalouf, Les croisades vues par les Arabes, pp. 55-56, J’ai Lu, 2001\n↑ Joshua Prawer, Histoire du royaume latin de Jérusalem, tr. G. Nahon, Paris, 1969, vol. 1, pp. 498, 568-72.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kentañ_Kroaziadeg&oldid=1660157 »\nDernière modification le 2 Gwe 2015, à 18:48\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 2 Gwe 2015, da 18:48.


Logo De Telegraaf\nDe Telegraaf zo ur pemdezieg izelvroat embannet diouzh ar mintin. Pemdezieg brasañ an Izelvroioù eo ha gwerzhet e vez war-dro 700 000 skouerenn anezhañ bemdez. Emañ burevioù De Telegraaf en Amsterdam. Perc'hennet eo gant an embregerezh Telegraaf Media Groep, un embanner a embann ivez ar pemdezieg digoust Sp!ts.\nE 1892 e voe krouet De Telegraaf gant Henry Tindal, a savas ivez ur gazetenn all anvet De Courant. D'ar 1añ a viz Genver 1893 e voe embannet niverenn gentañ De Telegraaf. E-pad an Eil Brezel-bed e voe embannet pennadoù a-du gant Alamagn gant De Telegraaf ha kondaonet e voe ar gazetenn da vezañ berzet e-pad 30 vloaz. Torret e voe ar gondaonidigezh e 1949 avat hag abaoe eo deuet De Telegraaf da vezañ brasañ kazetenn bemdeziek an Izelvroioù.\nTelegraaf.nl, lec'hienn De Telegraaf (nl)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=De_Telegraaf&oldid=1498199 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 5 Ebr 2013, da 20:42.


Moby e-pad un abadenn\nMoby a zo ganet an 11 a viz Gwengolo 1965 e Stadoù Unanet Amerika. Richard Melville Hall a zo e anv gwir. Soner, sonaozour ha kaner eo. Gouzout a ra c'hoari gant meur a benveg sonerezh: gitar, piano, gitar-boud... Ne implij sample ebet evit krouiñ e sonerezh hervezhañ. A drugarez d'ar sonerezh elektronek e c'hell meskañ an tekno, ar blues pe c'hoazh ar rock.\nGoude bezañ bet eizh gwech e top 40 ar singlioù e-pad ar vloavezhioù 90, e grog Moby da vezañ brudet mat gant ar bladenn Play, deuet er maez e 1999, hag en deus bet ur berzh bras diouzhtu er bed a-bez. A-raok bezañ brudet e brodue e sonerezh o implijout lezanvioù evel: Voodoo Child, Barracuda, UHF, The Brotherwood, DJ Cake, Lopez, Schaumgummi, Brainstorm ha Mindstorm pe c'hoazh The Pork Guys. Kenderc'hel a ra da enrollañ kanaouennoù hiziv an deiz c'hoazh.\n1.2 War-zu al leurenn tekno\n1.3 Ar star elektro\n1.5 Adalek 2005 betek hiziv\n3 E-diavaez ar sonerezh\nRichard Melville Hall a zo ganet e karter Harlem e New York. Mab James Hall, kelenner war ar c’himiezh, hag Elizabeth McBride Warner, sekretourez, eo. E mamm eo hag a ro al lezanv « Moby » dezhañ en enor d’e eontr kozh kuñv Herman Melville, bet skrivet gantañ Moby Dick. Goude e c’hanedigezh e vevas Moby en ur ranndi e New York gant e gerent hag gant ur c’hi anvet Jamie. Mervel a reas e dad p’en doa daou bloaz en ur gwallzarvoud.\nE 1969, goude bezañ bevet ur prantadig e San Francisco e-pad hañvezh hippie ar garantez, e tiloj Richard hag e vamm e ti e dud kozh, Myron Warner ha Jeanette McBride Warner, en un ti e Darien (Connecticut). E 1973, e zeas Moby er Royle Grammar School hag e kejas aze gant Robert Downey Jr. e vignon brasañ d’ar mare-se, hiziv aktour. Div vloavezh goude, e 1975, e krogas Richard Hall da c’hoari gitar, dek vloaz eo. E 1979 e krouas e strollad kentañ, ne ouezont c’hoari nemet « Money » eus ar Pink Floyd ha « Birthday » eus ar Beatles.\nWar-zu al leurenn teknoAozañ\nAr c’hoant dezhañ cheñch doare sonerezh, e krouas Moby e strollad punk kentañ, anvet Vatican Commandos, e 1980. Gant ar strollad-se e enrollas un EP anvet Hit Squad for God. E 1983 e tizoloas sonerezh a bep seurt hag e resevas digant e vamm un enroller 4 pist. Staliañ a reas anezhañ e-barzh ar c’hav. Ar memes bloavezh e zeas e-barzh skol-veur ar C’h/Connecticut, met ne chomas ket enno nemet un nebeut sizhunvezhioù.\nE 1984 en em staliañ a reas evel DJ er Beat, e Port Chester e Stad New York. Ur pranad poanius a grogas aze evitañ : e 1986, e tiloj Moby eus Darien da Greenwich, Connecticut en ur squattañ da gentañ un hangar, hag e Stamford da c’houde, Connecticut, en un uzin hanter dilezet hep dour-red. DJ eo deuet da vezañ er MARS e New York goude-se. E 1989 eo dedennet ul label nevez krouet, Instinct Records e anv, gant sonerezh Moby. En em staliañ a reas Moby en ur ranndi teñval ha lous e New York e kroazhent ar 14vet straed hag an 3de bali. Ar memes bloavez en do ur berzh bihan gant ar strollad Ultra Vivid Scene, deuet eo er-maez o fladenn dindan al label 4AD.\nAr star elektroAozañ\nMoulañ a reas e bladenn kentañ, Time's Up gant an anv The Brotherhood e 1990 ha padal n’eo nemet war al leurenn e teu tamm-ha-tamm da vezañ brudet. E 1991 e teu er-maez ar pevare single, anvet Go, un himn tekno enno linenn diazez ar sample implijet e tem heuliadenn David Lynch hag a dremene er skinwel, Twin Peaks e anv. Berzh en do ar single-se : gwerzhet eo bet muioc’h eget ur milion a skouerenn. En UK top ten e vo e 1991 ha tremen a raio e Top of the Pops. Dont a reas er-maez e bladenn gentañ d’ar memes mare anvet The Story So Far (aka Moby).\nE 1991 atav, e remikso Moby Chorus, un tub eus ar strollad saoz Erasure. Ar remiks-se a zo war embannadur (termenet niver ar bladennoù embannet) eus ar CD-single savet gant Erasure anvet Am I right?. Sevel a raio Moby singleioù elektro all dindan an anv Moby pe dindan anvioù evel Voodoo Child, Barracuda, UHF, DJ Cake, Lopez ha Brainstorm/Mindstorm. E album Ambient aet er-maez e 1993 a chom divrud. Ar memes bloavezh e raio un troiad sonadegoù gant The Prodigy, Orbital, hag Aphex Twin.\nAr bladenn da heul, an hini gentañ gant Elektra Records a zo anvet Everything Is Wrong. Aet er maez e 1995, n’en do ket kalz a berzh daoust d’ur c’hritik mat a-walc’h. Kenderc’hel a reas Moby da labourat war an album Everything Is Wrong - Mixed and Remixed, aet er maez e 1996. Un nebeut amzer goude e di enrollañ orin, Instinct, a lakao er maez ur B-sides album anvet Rare: The Collected B-Sides 1989-1993. Ur ganaouenn eus ar bladenn-se, Thousand, en deus bet ar rekord eus ar ganouenn o vont ar buanañ e-touez ar re selaouet betekhen.\nAr bladenn anvet Animal Rights a zo aet er maez e 1996 ivez. Ober a reas un troiad sonadegoù e Europa gant ar Red Hot Chili Peppers ar memes bloavezh. Dont a ra er maez ar single disputet That's when I reach for my revolver e-pad ar prantad-se. An distro d‘ar punk rock a lako faned ‘zo da vezañ dipitet : gortoz a raent ur bladenn gant sonerezh dousoc’h. Distreiñ a reas Moby d’an elektro gant I Like to Score e 1997, ur gompiladenn eus oberennoù gant reoù ‘zo bet kemeret evit ober sonerezh filmoù, evel God Moving Over the Face of the Waters, hag a zo e senenn diwezhañ ar film Heat savet gant Michael Mann, pe c’hoazh evit un tem eus James Bond e-barzh Tomorrow Never Dies. Mervel a reas e vamm un nebeut amzer goude e 1998 gant ur c’hrign-bev.\nMoby en NASA (04-03-2004) e New York\nE 1999 e guitao Moby Elektra Records evit labourat gant V2 Records. Adalek miz Even e teu er-maez ar bladenn Play, berzh a raio er bed a-bez e 2000 gant muioc’h eget 9 million a skouerenn gwerzhet. Ar wech kentañ en istor e kaver ur bladenn gant pep ganaouenn o vezañ miret dindan ul liseñs kenwerzhel. Ar ganaouennoù a zo bet degemeret dindan meur a furmad radio, met gant liseñsoù gant aotreoù ledan, ken spletus e vefe bet non pas tremen ar ganaouennoù er radio. En ur gerig kaset e 2005 war e lec’hienn e tispleg en ur damkaniezhañ, ar fed lakat liseñsoù war e sonerezh a zo un disoc’h eus "growing up in poverty" (Brasaat er baourentez). E 2001, unan eus huñvreoù Moby a teu da wir : seniñ a ra gant haroz e yaoankiz, David Bowie.\nGwelout a ra eus toen e ranndi gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo, deiziad e ganedigezh eo. Un nebeut mizioù goude e sav tabuterezh etrezañ hag Eminem, diskleriet en deus Moby e oa sonerezh Eminem dizoujus e-keñver ar merc’hed hag an dud heñvelreizh. Goapañ a raio Eminem anezhañ e-barzh Without Me, o tiskleriañ « Den na selaou tekno ». Ar regaserezh a gendalc’h en MTV Video Music Awards e 2002 daoust ma lavar sklaer e zouj Moby talentoù Eminem evit ar pezh a denn ouzh ar sonerezh.\nSevel a reas Moby an Area Festival e 2001, un troiad sonadegoù eo. C’hoariet e vez enno sonerezh rock/elektro al liesañ, met gellout a reer kavout stummoù sonerezh all. Un eil troiad a zo bet ar bloaz war-lec’h, e lec’h m’eo tremenet Moby er skinwel gant e abadenn war MTV anvet Señor Moby's House of Music.\nAr 24 a viz C’hwevrer 2002, e kemer perzh Moby e liderezh da glozañ C’hoarioù Olimpek Goañv Salt Lake City. Ar 14 a viz Mae eus ar memes bloavezh e teu er maez 18 (ennañ an tuboù We Are All Made of Stars hag in This World). Ul lodenn bras eus ar bladenn 18 a zo bet savet diwar sampleioù o tont eus Library of Congress record folio eus Alan Lomax bet enrollet e 1943. Amprestet en doa an oberennoù-se digant ur mignon, Marc Latzky o c'oari e-barzh The Harry Jingles Band. En em gouestlañ a ra da c’houde da savidigezh ar bladenn « Baby Monkey » hag a lakao er-maez dindan an anv Voodoo Child. Ar bloavezhioù goude e kenskriv "Is it any wonder" gant Sophie Ellis-Bextor, produiñ a raio "Early Mornin'" evit Britney Spears, ha kenlabouret en deus gant Public Enemy evit "Make Love, Fuck War", aet er-maez a-raok dilennadeg prezidant Stadoù Unanet Amerika e 2004.\nAdalek 2005 betek hizivAozañ\nE 2005 e teu er-maez ar bladenn Hotel. Evit ar bladenn-mañ en deus implijet sampleioù, met pep mouezh ha pep benveg sonerezh a zo bet enrollet en e studio-enrollañ, gantañ hag gant ar c'haner Laura Dawn, rennerezh ar sevennadur e MoveOn.org. Kendec’hel a reas Moby da labourat war raktresoù all. Labouret e deus e 2005 war un teulfilm Earthlings e anv, ha remikset en deus ar gompiladenn The BioShock EP gant Oscar The Punk evit ar c’hoari video BioShock. Gwelet eo bet gant Richard Barone evit ennoriñ an T.Rex band e Central Park an 29 a viz Gwengolo 2006.\nD’ar 6 a viz Du 2006 e teu er-maez ur gompiladenn eus oberennoù gwelañ Moby anvet Go: The Very Best of Moby, enno ur ganaouenn nevez anvet "New York, New York" ‘lec’h ma gan Debbie Harry. Embannet eo bet ar single "Slipping Away", hag a vez kavet er gompiladenn, e meur a yezh ha gant tud disheñvel atav.\nAsantet en deus c’hoari sonerezh e-barzh sonerezh ar film Southland Tales sevennet gant Richard Kelly e 2007 peogwir e oa sot gant Donnie Darko, ar film bet graet a-raok Southland Tales ha sevennet gant Richard Kelly ivez. Produet ha c’hoariet en deus e stumm nevez The Bongos "The Bulrushes" e 2007 en album adembannet Drums Along The Hudson. E miz Mae 2007 e grou Moby ul lec’hienn internet nevez anvet mobygratis.com lec’h ma c’hell ar sevennerien dizalc’h, gant ar c’hoant chom hep dre ret gounid arc’hant, pellgargañ e sonerezh evit netra da lakaat en o filmoù. Bez ‘zo tro-dro 70 oberenn hag a c’heller implijout (reoù a zo bet morse embannet).\nE miz Here 2007 eo bet embannet war moby.com ur pennad lec’h ma gaver anv ar bladenn o tont. Last Night eo hag a teuio er-maez e miz Meurzh 2008 er Rouantelezh-Unanet ha d’ar c’hentañ a viz Ebrel er Stadoù Unanet Amerika. Single kentañ ar bladenn a vo ar ganaouenn "Alice".\nE levrig diabarzh pladennoù ’zo e c’heler merzout skridoù-arnod bet skrivet gant Moby. E-barzh Everything Is Wrong ez eus ur skrid diwar-benn an dreistbeveziñ (We use toxic chlorine bleach to keep our underpants white ("Implij a reomp dour javel evit ma chomfe gwenn hor pezhioù dilhad")) ha war pennoù bras Iliz SUA (Why doesn't the Christian right go out and spread mercy, compassion and selflessness? ("Perak ne teu ket kristenien an tu dehoù er-maez a-benn skuilhañ an drugar, ar c’hendruez ha an allgarantez?")), hag e The End of Everything e komz diwar-benn bezañ debrer-glasvez (Could you look an animal in the eyes and say to it, 'My appetite is more important than your suffering'? ("Gellout a rit sellet e daoulagad ul loen en ur laret: 'pouezusoc’h eo va naon eget da boan'?"))\nE-diavaez ar sonerezhAozañ\nMoby a zo ur vejetalian hag embann a ra ez eo plaenig. Soñjoù Pro-choice (evit dibab) en deus. Bevañ a ra e karter Italia bihan e New-York, abaoe dek bloaz en ur ranndi bihan pemp estaj gantañ nebel ouzh hini David Bowie. Abaoe nebeut’zo eo kenperc’henn war ur stalig te navet TeaNY lec’h ma teu a-wechoù da pakañ banne. Aozet en deus al Little Idiot Collective, ur strollad arzourien eo.\nPayet en deus $207,000 evit bezañ ar pop star kentañ o veajiñ er spas gant ar Virgin Galactic's VSS Enterprise e 2010. Diskleriañ a ra en un atersadenn graet gant Psychology Today, pa oa 19 bloaz en deus kemeret LSD ha kroget en deus da gaout enkadennoù spont. Lavarout a ra eo chomet hep kaout seurt enkadennoù abaoe pell met a-wechoù en do « too much caffeine, be stressed out about work and be in a relationship that's not going well, and it will happen again." Prest eo da sikour e faned hag o deus ar memes kudennoù.\nGolo Deiziad Anv\n1995 Bring Back My Happiness\nLec'hienn ofisiel/ journal\nPajenn Moby war Mute Records web site\nAtersadenn eus Moby\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Moby&oldid=1870706 »\nDernière modification le 13 Ebr 2020, à 08:17\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 Ebr 2020, da 08:17.


Buhez ar Zent. pages 119, 120, 121. Encyclopédie Marikavel.\npages 119, 120, 121\nUnnekvet devez a viz C'houevrer\nEr pevare blavez goude m'oa bet embannet en Rom e oa ar Werc'hez krouet dinam, Mamm Doue a deurvezas diskenn war reier Masabiel, e-tal kêrig Lourd, hag en em ziskouez eno, meur a wech, d'eur verc'hig paour, fur ha sentus, he hano Bernadetta.\nAn Itron-Varia a oa yaouank he dremm, ar c'hlanded hag ar vadelez o paran warnezan, eur zaë hag eur oual wenn-kann endro d'ezi, hag eur zeien c'hlas, liou d'an nenv, oc'h ober he gouriz. Diou rozen aour a c'holoe he zreid noaz, a oa harpet ganti war eur skourr roz-goue.\nD'an 11 a viz c'houevrer 1858, en em ziskouezas evit ar wech kentan, hag e teskas d'ar verc'h strafuilhet ober sin ar groaz ha lavaret ar rozera. Hi hec'h-unan, e oa eur rozêra ouz he brec'h, hag e lake ar greun anezan da gouezan, beb Ave Maria a lavare ar plac'h vihan. En eil gwech, Bernadetta, nec'het kas gouzout piou oa an Itron a wele, a strinkas beradou dour benniget warnezi. Mamm Doue a reas ouz ar verc'h eur mousc'hoarz dudius.\nEn trede gwech, ar plac'hig a ginnigas liou ha paper d'an Itron :\nNan, emezi, ar pez am eus da lavaret d'ac'h, n'am eus ket ezom da skrivan anezan. Gret d'in, hebken, ar blijadur da zont aman, pemzek gwech dustu.\n- Hen prometi a ran ! eme ar verc'h.\n- Ha me, eme ar Werc'hez, a bromet ho lakat eûrus, nan er bed-man, mes er bed-all.\nEr pemzek gweladen-ze, Mamm Doue a lavaras da Vernadetta : Pedi evit ar bec'herien, pokat d'an douar, ober pinijen, mont da gaout ar veleien ha lavaret d'eze sevel eur chapel en hec'h enor ha dont eno da bardonan.\nGourc'hemenn a reas d'ezi evan dour eus an eienen a lakas da strinkan, hag en ern walc'hi gantan. D'ar bemp warn-ugent a viz meurz, de ouel an Ave Maria, p'en em gavas Bernadetta e-tal ar reier, e oa an Itron ouz he gortoz. Ar plac'h a c'houlennas outi he hano, ha hi, o tostat he daouarn an eil ouz egile, hag o sevel he daoulagad warzu an nenv, a lavaras, en yez ar vro :\n« Que soy er' Immaculada Conception. - Me eo ar Gonseption Dinam. »\nD'ar 16 a viz gouere 1858, Bernadetta a welas ar Werc'hez evit ar wech divezan, war an douar-man.\nAr vrud eus ar burzudou c'hoarvezet en Masabiel a nijas buhan dre ar bed. Eskob Tarb a lakas ober eun enklask diwar o fenn, hag er bla 1852, ec'h embannas e c'helled kredi e oa en em ziskouezet ar Werc'hez Vari da Vernadetta Soubirous, war reier Lourd.\nAn dour a strink diouz an eienen digoret gant Mamm Doue, a reas miraklou souezus. Ar bardonerien a ziredas eus pevar c'horn ar bed, eus Bro-G'hall, eus Breiz-lzel, eus Breiz-Veur, eus ar Beljik, eus an Itali, eus ar Spagn, eus an Europ a-bez, hag eus broiou pellan an Amerik. Ar bobl kristen, dre anaoudegez evit ar madoberou skuilhet gant an Itron-Varia, en Lourd, o deus savet d'ezi eno ter iliz, an eil war c'horre eben, n'eus nemet ar marbr, an aour, hag ar zaei o lintran war o mogeriou.\nPi IX a lakas e gannad da guruni, en e hano, skeuden ar Werc'hez en Lourd, d'an 3 a viz gouere 1676.\nLeon XIII a lakas sevel iliz ar Rozêra, hag er bla 1892, ec'h ôtreas ober, bep bla, gouel Itron-Varia Lourd, d'an 11 a viz c'houevrer.\nPi X, gant goueliou e hanter-kant vla beleg, a lakas ober jubile bras Itron-Varia Lourd, ha d'ar 16 a viz gouere 1908, e roas ôtre da ganan an oferen-bred da c'houec'h heur diouz an abarde, el lec'h ha d'an heur m'he devoa Mamm Doue kimiadet diouz Bernadetta, hanter-kant vla arôk.\nLourd eo ti-skol kaeran ar fe, an esperanz hag ar garante. Lourd eo ti Mamm Doue, hag an hent da vont d'e gaout, daoust m'eo neve c'hoaz, a zo unan eus henchou brasan ar bed. Deomp da Lourd ; c'hoant ar Werc'hez eo gwelet ac'hanomp o vont di da bardonan !\n'Vit ma c'hallje muioc'h a dud ober pardon Itron-Varia Lourd ha kaout lod, tost d'ar gêr, 'barz an andon a c'hrasou a red eno ken puilh, zo bet savet, dre ar bed holl, grotennou Lourd. Ar Vretoned o deus meur a hini. En Bro-Dreger, en Plijidi, zo unan kempennet a-zoare savet en lein ar vêred, etre ar mené hag an iliz. Eur gouel hag a zo brudet a ve grêt eno bep bla, an 23 a vezeven, gant eur prosesion-noz hag eun tantad bras war lein ar mene.\nAr mirakl a zo eun dra souezus, a zigoue dre c'halloud Doue hag er-mêz eus al lezennou douget gantan hag anavezet gant an dud.\nAr miraklou a embann eur c'halloud hag eur ouiziegez dreist re an den...\nAr miraklou a zo treo souezus, ha n'int ket brasoc'h, koulskoude, evit an treo a c'hoarvez ennomp hag endro d'imp bemde, ha ne dôlomp evez ebet ouïe, ken kustum omp d'o gwelet.\n« Brasoc'h mirakl eo. orne sant Augustin, gouarn ar bed holl, evit magan pemp mil den gant pemp bara. Ar c'hentan, koulskoude, den n'hen c'hav souezus, elec'h ma kaver souezus an eil, n'eo ket ma vefe brasoc'h, mes n'en em gav ket ken alïes. Ha piou a vag ar bed holl, nemet an Hini a grou an estou diwar ar bozadou had ? Hogen, ar memes labour eo; evel ma lak an ed da rei kant evit unan en douar, au eus laket ar pemp bara da greski etre e zaouarn. An torziou-ze a zo bet evel an had, hag elec'h bezan tôlet en nantchou, a zo bet laket da greski, en eun doare burzudus, gant an Hini an eus grêt an douar. »\nAr re a gomze en hano Doue, en amzer goz, o devoa ar c'halloud d'ober miraklou, hag evelse e vezent kredet.\nJezuz-Krist, pa deuas war an douar, a reas miraklou, hag evelse e veze kredet e lavariou ha heuilhet e c'hourc'hemennou.\nAn dud ha n'eman ket Doue a-du gante, ne reont ket a viraklou. Ar miraklou a ro eta da anaout, en eun doare sler hag anat, d'an holl, pehini eo ar gwiir relijion. Eleiz a zo bet aneze, en penn kentan an Iliz, ha n'eo ket red e vefe ken.\n« Diskibien kentan Jezuz-Krist, eme sant Augustin, o deus gwelet e viraklou hag o deus kredet en Iliz; ni a wel an Iliz hag a dle kredi er miraklou o deus diazezet anezi. »\nKen dibradet eo an Iliz diouz an douar, gant he miraklou, ma c'hall an holl he gwelet, eus pevar c'horn ar bed Daoust ma n'int ket red, e tigouez enni bepred, en tu pe du, miraklou neve, a ro muioc'h a galon hag a harp d'ar re a gomz en he hano.\nEr bla 1854, ar pab Pi IX a embanne, dirak ar bed holl, e oa ar Werc'hez Vari konsevet dinam; pevar bla goude, an Itron-Varia a ziskenne war reier Lourd hag a lavare da Vernadetta, a c'houlenne diganti he hano : « Me eo ar Gonsepsion Dinam. » Ar mirakl a deue. ha n'eo ket paouezet abaoue, da harpan ar gelennadurez kristen.\nGwaz a ze, neuze, d'ar re a vouch o daoulagad hag a huch goude-ze ne welont ket skier.


Newton (unanenn) - Wikipedia\nTennañ a ra ar pennad-mañ d'an unanenn nerzh. Evit an den sellit ouzh pennad Izaac Newton\nAn newton (simbol: N) eo an unanenn SI evit muzuliañ an nerzhioù. Anvet eo bet diwar Sir Isaac Newton en anaoudegezh eus e labour war ar mekanikerezh klasel.\n2 Lieskementoù SI\nUn newton eo ar c'hementad a nerzh a zo ezhomm evit buanaat ur mas a ur c'hilogram eus ur metr dre segondenn garrez.\n1 N = 1\tkg·m·s–2\nLieskementoù SI[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\n100 newton N\n101 dekanewton daN 10-1 desinewton dN\n102 hektonewton hN 10-2 santinewton cN\n103 kilonewton kN 10-3 milinewton mN\n106 meganewton MN 10-6 mikronewton µN\n109 giganewton GN 10-9 nanonewton nN\n1012 teranewton TN 10-12 pikonewton pN\n1015 petanewton PN 10-15 femtonewton fN\n1018 egzanewton EN 10-18 atonewton aN\n1021 zetanewton ZN 10-21 zeptonewton zN\n1024 yotanewton YN 10-24 yoktonewton yN\nDre m'eo ar graviter war an Douar un tammig bihanoc'h eget 10 m/s² o doa kroget tud zo, goude bezañ rediet da zilezel ar sistem metrek gravitadurel, d'ober gant an dekanewton (daN) da gemer lec'h ar c'hilogram-nerzh a zo tost kevatal (1 kgf = 9,80665 N). Heñvel eo ouzh kudenn ar milibar (mbar) e keñver an hektopascal (hPa).\nAlies e vez kemmesket meizad ar mas hag hini an nerzh er vuhez pemdeiz, met ret eo lakaat kemm etrezo er skiant hag en ijinerezh. Implijet e voe an newton tro-dro da 1904 evit ar wezh kentañ, met n'eo nemet e 1948 e voe degemeret ent-ofisiel gant Kendalc'h Meur ar Pouezioù hag ar Muzulioù (CGPM) e-giz anv evit an unanenn nerzh mks. Klotañ a ra mat a-walc'h pa ouezer e teuas Newton da ziorren e deorienn ar graviter goude bezañ bet o prederiañ war perak e kouez an avaloù en traoñ : mas un aval bihan a embreg un nerzh a un newton war an Douar.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Newton_(unanenn)&oldid=1465169 »


Pleuwigner - Wikipedia\n7 635 ann. (2018)\n47° 46′ 00″ Norzh\n3° 01′ 00″ Kornôg / 47.7667007, -3.0166700\nbihanañ 24 m — brasañ 144 m\nPleuwigner a zo ur gumun eus kanton Pleuwigner e departamant ar Mor-Bihan.\n"palefarzhet etre aour ha gul, e vevenn koñchek an eil e egile"\nMelestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da bennlec'h kanton Pleuwigner gant teir c'humun ennañ:Brec'h, Kamorzh ha Pleuwigner; e Bann an Alre e oa; miret ha brasaet e voe kanton Pleuwigner e 1801 gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix; lakaet e voe Pleuwigner en Arondisamant an Oriant bet krouet e 1800 .\n239 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 4,33 % eus he foblañs e 1911 .\nMervel a reas 69 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel; tri anezhe a oa yuzev, drouklazhet e voent e kamp-diouennañ Auschwitz (Polonia) e 1942 .\nD'an 23 a viz Genver 1943 e kouezhas un nijerez B-17 eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) e Koad Keronig, e Pleuwigner; lazhet e voe seizh nijour a oa en he bourzh, an tri all a voe serret gant an Alamaned.\nSeizh gwaz a varvas e Brezel Indez-Sina ha seizh all e Brezel Aljeria .\nD’an 9 a viz Du 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.\nD'an 19 a viz Mezheven 2010 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.\nKlasoù divyezhek a zo er skol gristen abaoe 1994.\nE distro-skol 2020 e oa 138 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (16,0 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)\nKloc'hdi an iliz katolik er vourc'h.\nChapel Sant Klomer pe Sant Koulmer.\nMonumantar re varv ag ar Rezistañs eus Kanton Pleuwigner.\nPlakenn e-tal ar maerdi.\nPlakenn e Koad Keronig.\nChapel Sant Klomer.\nMonumant ar re varv ag ar Rezistañs eus Kanton Pleuwigner.\nMonumant ar re varv ag ar gumun.\nPlakennoù an nijourion SUAat.\n1904 1908 Jules de Kerouallan\n1908 1944 Paul Harscouet de Saint George\n1944 1945 Pierre Pascal Mezeg\n1945 1947 René Harscouet de Saint George\n1947 1966 Guigner Le Strat\n1966 1995 Eugène Le Couviour\n1995 2014 Guigner Le Henanff\n2014 → bremañ Gérard Pillet\nJob ar Bayon, skrivagner, bet ganet e Pleuwigner d'an 12 a a viz Ebrel 1876.\nJean-Marie Goasmat, marc'h-houarnour breizhat, a oa o chom e Pleuwigner.\nCathair Saidhbhín (Iwerzhon) abaoe 1984\n(br) Pleuwigner war lec'hienn Geobreizh\n↑ Cassini - EHESS - Pleuwigner - Fichenn ar gumun\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Pleuwigner&oldid=1895484 »\nDernière modification le 18 C'hwe 2021, à 11:10\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 18 C'hwe 2021, da 11:10.


Al-Nahda - Wikipedia\nAl-Nahda pe an-Nahda (النهضة, "adsav", "adc’hanedigezh" en arabeg) a oa un emsav sevenadurel er bed arab e dibenn an XIXvet hag e deroù an XXvet kantved, a voe kreizennet da gentañ e Liban hag en Ejipt dreist-holl.\nBez’ e voe Al-Nahda unan eus an emsavioù pouezusañ evit buhez speredel an Arabed d’ar mare-se, dreist-holl evit Arabed ar Reter Nesañ. Efedoù bras en doe war al lennegezh, ar politikerezh, ar sevenadur hag ar relijion. Gallout a reer keñveriañ an emsav-se hag ar mare-se, evit an Arabed, ouzh Mare ar Sklêrijenn en Europa en XVIIIvet kantved : mare ar modernaat hag an diorren war an tachennoù speredel, a zegasas emdroadurioù politikel diwezhatoc’h.\nBez’ e voe ivez un elfenn a bouez da zihuniñ ar vroadelouriezh arab ha da lakaat ar broioù arab da adsevel o c’hein a-dal d’ar stadoù bras eus Europa (Bro-C’hall ha Breizh-Veur dreist-holl). Ar mennozhioù modern deuet eus Europa o devoe levezon war ganedigezh Al-Nahda, mes war un dro e kave da lod e oa ret sevel a-enep al levezon estren-se, dre greñvaat an hengounioù arab hag islamek ha kreñvaat ivez an unaniezh sevenadurel etre an Arabed. E-touez an traoù a lakaat dont an emsav nevez-se e ranker menegiñ aloubadeg Ejipt gant Napoleon e 1798, hag ar strivoù graet goude-se gant pennoù bras evel Muhammad Ali, a gasas da Europa kannaded (evel Rifa'a al-Tahtawi) da zeskiñ digant Europiz penaos modernaat e vro. Un dra all a levezonas ar broioù-se da vodernaat e voe an adreizhadurioù (tanzimat) degaset gant an Impalaeriezh Otoman en he doare da ren war an holl vroioù arab, a-raok ar Brezel-bed kentañ. Sevel a reas ur renkad lenneien e-touez an dud desket ha buan e c’hoantajont ar frankiz evit an Arabed.\nKaero e oa "kreizenn" an emsav, hag Ejiptiz e voe kalz eus e luskerien. Mes dre ar skridoù arabek en em lede ar mennozhioù-se er broioù all ha Beirout pe Damask a voe kreizennoù a bouez ivez.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Al-Nahda&oldid=1453862 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 3 Ebr 2013, da 01:57.


Orhan Veli - Wikipedia\nDelwenn eus Orhan Veli, e Beşiktaş.\nOrhan Veli Kanık (13 a viz Ebrel 1914 – 14 a viz Du 1950), anavezetoc’h evel Orhan Veli hepken, a oa ur barzh turkek eus Istanbul.\nMab e oa da Veli Kanık a oa penn laz-seniñ simfonek Prezidant Republik Turkia. Abred e krogas Orhan da skrivañ barzhoniezh. Goude ur bloavezh o studiañ prederouriezh er skol-veur ez eas d’ober meur a vicher : troer, kazetenner.\nOrhan Veli a zo unan eus ar re gentañ a skrivas gwerzennoù "dieub" e turkeg. Hollvrudet eo e oberenn e Turkia, gant barzhonegoù diwar-benn ar vuhez pemdeziek hag an dud vunut, eeun ha leun a fent. Treiñ a reas barzhoniezh c’hallek e turkeg ivez (Villon, La Fontaine, Baudelaire, André Breton).\nMervel a reas da 36 vloaz hepken, goude kouezhañ en un toull er straed pa oa mezv.\nVa jusqu’où tu pourras, Orhan Veli, troet e galleg gant Elif Deniz ha François Graveline\nJust for the hell of it, 111 poems by Orhan Veli Kanık, troet e saozneg gant Talat Sait Halman\nOrhan Veli Kanık Fremdartig / Garip, troet en alamaneg gant Yüksel Pazarkaya\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Orhan_Veli&oldid=1637205 »


Pajenn:Troude ha Milin - Ar marvailler brezounek.djvu/68 - Wikimammenn\nPajenn:Troude ha Milin - Ar marvailler brezounek.djvu/68\nbried n′ema ket tost ama ; darn zo hag a gred ez eo maro, hag evel-d-oun-me meur a hini all a oar er-vad ez eo beo hag ema du-ze pell enn eunn toull doun dindan ann douar, e pe leac′h n′e deuz d′en em vaga nemet dour ha bara zeac′h. — Ha piou, va Labousik koant, en deuz lekeat anezhi eno ? — He mamm gaer ha re all zo ama, a zo bet gwalc′het ho daouarn d′ezho gant he arc′hant, evit tevel hag evit nac′h ar wirionez. Ar rouanez koz, gwarisi leiz he c′haloun oc′h he merc′h-kaer, a roaz da gredi d′ho tad e doa he bried ganet d′ezhan tri gi bihan. Ar re-ma a oe lekeat enn he c′hichenn el leac′h m′ema breman, hag ann tri gi-ze a oe tennet er-meaz, pa zeuaz ho tad euz ar brezel. Evelato, gant disfisians euz he vamm, ho tad distro d′ar gear, kaer en devoe goulenn oc′h he-man hag oc′h ben-nez, ne oe ket evit anaout ar wirionez ; kuzet e oe out-han kement tra a ioa bet great d′he bried e-pad ma′z edo e penn he zoudarded. Ha c′houi ho tri, c′houi he vugale, a oe lekeat enn eur c′havell e doare eur vag, ha stlapet e-kreiz ar ster a ia aze e-biou.\nSetu petra zo c′hoarvezet, eme al Labous, ha kement a lavarann a zo gwir.\nAr roue iaouank, pa glevaz kement-se, a zavaz enn he zav hag a lammaz da c′houzoug he dri vap, enn eur lavaret a-boez he benn : — E-touez ar re a zo ama hag ho deuz lekeat ho daouarn da ober drouk d′am fried ha d′am bugale, hini e-bed ne d-aio er-meaz hep kaout gopr he labour. A--\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Troude_ha_Milin_-_Ar_marvailler_brezounek.djvu/68&oldid=144375 »


Eugène Pottier a oa bet ganet e Pariz d'ar 4 a viz Here 1816.\nMil anavezet e oa evel saver kanaouennoù-pobl da vare an Eil Republik c'hall (24 a viz C'hwevrer 1848 – 2 a viz Kerzu 1852) hag an Eil Impalaeriezh c'hall (2 a viz Kerzu 1852 – 4 a viz Gwengolo 1870). Aet e oa bet da bolitikour da vare emsavadeg Kumun Pariz (18 a viz Meurzh – 28 a viz Mae 1871).\nE miz Gouere 1871 e oa bet savet pozioù an himn-dispac'h Kan Etrebroadel al Labourerien gantañ. Micherour tresour war zanvezioù e-pad an Eil Impalaeriezh e oa eneber ouzh ar renadur-mañ hag e teuas da vezañ unan eus pennoù-bras ar Sindikadelezh.\nE 1867 e oa bet diazezet Sindikad micherel an atalieroù tresañ gantañ.\nAdalek an 18 a viz Meurzh betek an 28 a viz Mae 1871 e oa bet ezel eus Poellgor kreiz republikan an Ugent arondisamant oc'h ober war-dro bodad servijoù kevread an arzourien.\nBet kondaonet d'ar marv dre zesfailh d'ar 17 a viz Mae 1873 ez eas en harlu da Stadoù Unanet e-lec'h ma aozas ar gengred evit ar gumunarded forbanet. Eno ivez ec'h emezelas ar frañmasonerezh ha goude Strollad sokialour labourerien Stadoù Unanet.\nKaset da ras hag hanter seizet e tistroas da Vro-C'hall goude distaoliadeg 1880. Aet e oa bet da Anaon e Pariz d'ar 6 a viz Du 1887.\nBarzh dispac'her e oa ha kanet en devoa ar Gumun Ruz ha stourm ar werin :\nLa terreur blanche,\nEn avant la classe ouvrière,\nL'insurgé et un recueil,\nLa question sociale (1885).\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Eugène_Pottier&oldid=1852557 »\nDernière modification le 23 Her 2019, à 07:24\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 23 Her 2019, da 07:24.


Pinto Smalto - Wikipedia\nPinto Smalto (en italianeg), pe Pinto Smauto (en napolitaneg), zo ur gontadenn gant Giambattista Basile e 1634, embannet en e levr Pentamerone. Laket eo dindan an niverenn 425 e renkadur Aarne-Thompson .\nBetta zo merc'h d'ur marc'hadour ha ne fell ket dezhi dimeziñ. Goulenn a ra he zad petra a blijfe dezhi kaout evel prof pa zistroy eus e veaj. Ha hi da c'houlenn sukr hag alamandez e-leizh, dour c'hwezh-vat, ... ul loa-vasoner en arc'hant.\nDarnoù eus ar gontadenn a denn da vojennoù all. An deroù a denn da vojenn Pygmalion ha Galateia.\nDoareoù all zo bet kavet gant Italo Calvino e Calabria, Naplez, Abruzzo, ha Sikilia.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Pinto_Smalto&oldid=1765560 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 25 Eos 2017, da 19:15.


Ofis ar Brezhoneg - Wikipedia\nOfis ar Brezhoneg a oa ur gevredigezh, savet e 1999 evit diorren ar brezhoneg, gant Lena Louarn dilennet da brezidantez adalek an deiz kentañ, hag a zo bet kemmet hec'h anv hag he statud e miz Here 2010 da zont da vezañ Ofis Publik ar Brezhoneg.\n1 Statud nevez e 2010\n2.1 Skol-Uhel ar Vro\n2.2 Ofis ar Brezhoneg, ur benveg emren\n2.2.1 Ya d'ar brezhoneg\n2.2.2 Al Lec'hanvadurezh\n2.3 War-du ur statud publik\n3.1 Poloù ha Servijoù\n3.1.1 Ar Pol Studi ha Diorren\n3.1.2 Ar Pol Yezh\n3.2 Dafar yezhel\nStatud nevez e 2010[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKemm zo bet e 2010, savet ur c'huzul-merañ nevez, ha kemeret un anv nevez, Ofis Publik ar Brezhoneg.\nKrouet eo bet Ofis ar Brezhoneg e miz Mae 1999 e ti-kêr Karaez-Plougêr. Ur gevredigezh bet savet diwar youl Rannvro Breizh eo. Kemeret he deus lec'h ha kefridioù Servij ar Brezhoneg, a oa ur rann eus Skol-Uhel ar Vro. Diorren ar Brezhoneg, skoazellañ ar strollegezhioù, an embregerezhioù, ar c'hevredigezhioù hag an hiniennoù da ober gantañ, dastum roadennoù war saviad ar brezhoneg eo palioù pennañ an Ofis. Arc'hantaouet eo gant Rannvro Breizh, Ministrerezh ar Sevenadur, pemp departamant Breizh ha kêrioù pennañ ar vro. E 2006 e laboure 20 den evitañ ha 100 ezel a-youl vat bennak a oa. Abaoe 2007 eo sikouret en e vont en-dro gant Rannvro Broioù-al-Liger ivez.\nUn anv-lec'h reizhet war ur banell-hent e Rostrenenn.\nGant berzh ar skolioù Diwan ha, diwezhatoc'h, krouidigezh ar c'hlasoù divyezhek publik kentañ e oa deuet ar goulenn sokial evit reiñ plas d'ar brezhoneg er vuhez foran da vezañ kreñvoc'h-kreñvañ. E-kreiz ar bloavezhioù 80 e rene al luskad Stourm ar Brezhoneg stourmoù dalc'hus evit goulenn ma vefe ofisielaet ar brezhoneg. Dekmiliadoù a banelloù-hent a oa bet gwallaozet pe livet gant Stourm ar Brezhoneg dindan un nebeud bloavezhioù.\nDonedigezh François Mitterrand e penn ar Republik C'hall e 1981 a voe pennkaoz d'ul luskad digreizennañ kentañ a roas galloudoù nevez d'ar strollegezhioù lec'hel. Adal neuze e voe skañvoc'h krog ar Stad ha meret an hentoù-departamant war-eeun gant servijoù an departamantoù. Ne voe ket mui ret goulenn aotre ar prefed evit ober tra pe dra (derc'hel a ra ar prefeti da ren ul labour kontrolliñ war-lerc'h memes tra). E deroù ar bloavezhioù 80 e tivizas departamant Aodoù-an-Arvor, heuliet war-lerc'h gant hini Penn-ar-Bed, kregiñ da respont da c'houlenn an emsaverien vrezhonek. Mennadoù a-du a voe votet gant an daou zepartamant-se evit staliañ ur panellerezh divyezhek war o hentoù (en ul lodenn eus an departamant hepken evit Aodoù-an-Arvor).\nSkol-Uhel ar Vro[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nGoude vot an departamantoù e voe splann an ezhomm da gaout un aozadur teknikel war ar yezh gouest da harpañ melestradurezh an hentoù en he c'hefridi nevez. D'ar mare-se e oa krog Olier ar Mogn da luskañ ur bodad labour war ar yezh e diabarzh Skol-Uhel ar Vro. Pal pennañ ar bodad-se a oa harpañ ar velestradurezh ha divizout peseurt termenoù a oa da vezañ lakaet war ar panelloù. Dre ma kaver dreist-holl anvioù-lec'h war panelloù an hentoù-departamant e voe anvet ar bodad Bodad Enklask war an Anvioù-lec'h hag ar Panelloù-henchañ. Lukian Kergoat a yeas da gadoriad kentañ ar bodad.\nUnan eus labourioù bras kentañ ar bodad ma kemeras perzh degadoù a dud a-youl vat a voe diazezañ roll ofisiel stummoù brezhonek anvioù kumunioù Breizh, ul labour a badas meur a vloaz (egin servij glad yezhel Ofis ar Brezhoneg). War un dro e voe diazezet roll an termenoù pennañ kavet war ar panelloù-hent gant ar pal kenurzhiañ an troidigezhioù. Bodadoù termenadurezh tematek a voe aozet (egin TermBret servij termenadurezh an Ofis). E-kerzh ar bloavezhioù 90 e kreske an ezhommoù hag ez ae al labourioù war liesseurtaat : panelloù touristel, panelloù glad, levrigoù brudañ, panellerezh savadurioù foran... D'ar mare-se e voe staliet ar panelloù kentañ e diabarzh ar c'hêrioù bras ivez, en Oriant da gentañ, e Kemper da c'houde. Divi Kervella a gemeras ar garg kadoriad war-lerc'h Lukian Kergoat. Dre ma oa kreñvoc'h ha liesseurtoc'h goulennoù ar strollegezhioù e voe cheñchet anv ar bodad enklask a zeuas da vezañ anavezet dindan an anv a Servij ar Brezhoneg.\nTamm-ha-tamm e kreske ar skipailh hag e 1996 e voe enfredet Fulup Jakez da genurzhier TermBret (ar greizenn dermenadurezh), da-heul Iwan Kadored. Olier ar Mogn o vezañ kenurzhier ar servij. E lodenn ziwezhañ ar bloavezhioù 90 e voe roet lañs d'an enklaskoù sokioyezhoniel kentañ diwar-benn stad ar brezhoneg er gevredigezh (egin Arsellva ar Brezhoneg) gant ar pal priziañ gwelloc'h stad diorren ar yezh war pep tachenn hag ober kinnigoù d'ar bolitikourien. Dre forzh studiañ emdroadurioù ar broioù all e teue da vezañ splannoc'h-splannañ an ezhomm da gaout ur benveg ofisiel evit ober war-dro ar politikerezh yezh e Breizh. War-raok ez ae ar preder e diabarzh Servij ar Brezhoneg a laboure 5 den ennañ d'ar mare-se (an hanter eus implijidi Skol-Uhel ar Vro). Bras e oa an ezhomm kreskiñ. Goude ur frapad e teuas da vezañ anat e vefe diaes kenderc'hel da greskiñ e diabarzh Skol-Uhel ar Vro, ur framm a oa ledanoc'h e gefridioù eget ar yezh. Sklaer e oa deuet da vezañ e oa deuet ar mare da lakaat ar yezh e-kreiz ar gevredigezh, en tu all da vevennoù ar bed sevenadurel ivez.\nDa-geñver ar preder renet evit lidañ 20vet deiz-ha-bloaz ar Garta Sevenadurel e voe degemeret ar mennozh da grouiñ ur framm nevez gouestlet d'ar yezh : Ofis ar Brezhoneg. Dezrevellet fraezh eo bet an ezhomm da grouiñ ar benveg nevez el levr Ur sevenadur breizhek evit an XXIvet kantved kenembannet gant Skol-Uhel ar Vro ha Kuzul Sevenadurel Breizh e 1998.\nOfis ar Brezhoneg, ur benveg emren[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUnan eus kirri-tan Ofis ar Brezhoneg\nE deroù 1998 ez eas ar maout gant Josilin a Roc'han en dilennadeg rannvro. Jean-Yves Cozan a zeuas da vezañ besprezidant, karget eus identelezh Breizh. E-touez ar raktresoù kinniget el levr ur sevenadur breizhek e tibabas krouiñ ar benveg nevez evit ar yezh a voe enskrivet diouzhtu er gevrat steuñv Stad-Rannvro; dre se e c'hallas an Ofis bezañ arc'hantaouet gant ministrerezh ar Sevenadur adalek ar penn-kentañ. Ar framm yezh kentañ bet savet biskoazh diwar youl pennadurezhioù Breizh eo Ofis ar Brezhoneg.\nD'ar C'hentañ a viz Mae 1999 e voe pedet gant rannvro Breizh un 80 emsaver kar-o-yezh bennak d'en em vodañ e ti-kêr Karaez evit krouiñ ar gevredigezh Ofis ar Brezhoneg. Lena Louarn a voe dilennet da brezidantez ar benveg. Loc'het eus Roazhon e penn-kentañ, divizet e voe lakaat sez an Ofis e Karaez diouzhtu. Olier ar Mogn a zeuas da vezañ rener ar benveg nevez e Roazhon ha Fulup Jakez a yeas da eilrener, e Karaez. E miz Gwengolo 1999 e voe digoret burevioù an Ofis e Karaez gant Fulup Jakez d'an 8 bis straed Félix Faure, ma oa staliet kevredigezh an Erer Kozh a-raok. Da-heul e voe digoret kreizennoù all an Ofis evit gellout labourat ar muiañ posupl gant an dud war an dachenn, e Naoned da gentañ ha, goude, e Plañvour er Mor-Bihan hag e Kawan en Aodoù-an-Arvor.\nDivizet e voe aozañ an Ofis e pemp servij : an Treiñ, ar Glad yezhel, hag an Dermenadurezh a yae en-dro e Servij ar Brezhoneg dija. Peurdiazezet e voe Arsellva ar Brezhoneg ha krouet an Ajañs Diorren evit broudañ an dud d'ober muioc'h gant ar yezh. Adalek ar penn-kentañ e voe divizet lakaat ar pouez war stummañ ur skipailh tud a-vicher niverus a-walc'h evit gellout respont d'an ezhommoù ha kenderc'hel da dresañ an dazont. Buan e voe 20 den leunamzer er skipailh.\nLogo Ofis ar Brezhoneg\nBuan e reas berzh ar framm nevez a voe brudet e anv fonnus e-touez an dud a-drugarez d'ul labour kehentiñ efedus ha pozitivel. E 2001, diwar skouer ar c'houlzad brudañ Bai Euskarari e tivizas an Ofis reiñ lañs d'al luskad Ya d'ar brezhoneg. E penn-kentañ e oa troet Ya d'ar Brezhoneg war-du ar frammoù prevez a ya d'ober kevredigezh Breizh war ar pemdez : an embregerezhioù hag ar c'hevredigezhioù. Fellout a rae d'an Ofis ledañ implij ar yezh pelloc'h eget bed an emsav hag emskiantekaat lodennoù brasoc'h eus ar gevredigezh. Berzh a reas ar c'houlzad a vodas kantadoù a frammoù en un nebeud bloavezhioù. Gounezet e oa ar glaoustre, diskouezet e oa bet e oa prest ar Vretoned dre-vras da gemer perzh el labour kas ar yezh war-raok war o zachenn labour pe dudi gant ma vefent sikouret evit en ober.\nE 2004 e voe divizet astenn Ya d'ar Brezhoneg d'ar strollegezhioù foran dre ginnig dezho ur roll oberoù resis da gas da benn dindan un amzer termenet, hervez ur skeul lieslive. Aze ivez e reas berzh ar c'houlzad. E 2007 e voe krouet ar Spilhennig gant Ofis ar Brezhoneg, ur arouez da vezañ spilhennet gant ar vrezhonegerien war o chupenn pe o mantell, a-benn reiñ da c'houzout d'ar c'hentañ gwel e c'haller mont e brezhoneg ganto.\nAl Lec'hanvadurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKalz e labour an Ofis war dachenn al lec'hanvadurezh. Enrollañ brezhonegerien a-vihanik a ra ar servij Glad Yezhel e pep korn eus Breizh-Izel. Goude studiañ an anvioù e vezont skoueriekaet (roet ur stumm skouer dezho), stumm da vezañ implijet war ar panelloù. Labourat a ra an Ofis evit ma vo ofisielaet lec'hanvadurezh brezhonek ar vro. E 2003 eo bet embannet gant an Ofis ar gartenn-hent kentañ e brezhoneg. A-hed ar bloavezhioù ez eus bet savet ur bank titoutoù dibar, KerOfis e anv, ma kaver stummoù skrivañ reizh an anvioù e brezhoneg ha titouroù etimologel ivez.\nWar-du ur statud publik[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nSpilhennig, arouez ar vrezhonegerien.\nE 2003 e kinnigas Jean-Yves Kozan d'an Ofis dont da vezañ ur framm publik. Distaolet e voe ar c'hinnig gant ar C'huzul-merañ a soñje dezhañ ne oa ket darev a-walc'h ar c'hinnig. E 2004 ez eas ar maout er rannvro gant skipailh Jean-Yves an Drian a embannas e felle dezhañ e teufe an Ofis da vezañ un Ofis Publik a-raok pell.\nE miz Kerzu 2007 e voe votet gant Rannvro Breizh lakaat an Ofis da zont da vezañ un Ensavadur Foran a Genlabour Sevenadurel hag e nevezamzer ar bloaz 2009 e voe votet statudoù Ofis Publik ar Brezhoneg gant ar c'huzul-rannvro. A-benn neuze e kinnigas ar rannvro d'ar Stad, da rannvro Broioù al Liger ha d'ar pemp departamant breizhat, bezañ ezel eus an Ofis Publik a-benn sevel ur politikerezh yezh publik boutin evit ar brezhoneg.\nBetek 2006 eo bet Olier ar Mogn rener an Ofis ha Fulup Jakez eilrener gant un aozadur diazezet war pemp servij. E 2006 eo bet adaozet mont en-dro diabarzh ar framm en dro da daou bol, ur Pol Yezh bodet ennañ ar servijoù treiñ, termenadurezh ha glad yezh, gant Olier ar Mogn er penn anezhañ hag ur pol Studi ha Diorren, bodet ennañ servij an Arsellva hag an Ajañs Diorren, kadoriet gant Visant Roue. Deuet eo Fulup Jakez da vezañ rener hag Olier ar Mogn zo aet da Rener skiantel.\nPoloù ha Servijoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAr Pol Studi ha Diorren[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAjañs Diorren (Karaez, Kawan, Roazhon ha Naoned)\nArsellva ar Brezhoneg (Roazhon)\nAr Pol Yezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nGlad yezhel (Karaez ha Plañvour)\nTreiñ-Aliañ (Karaez, Roazhon)\nDafar yezhel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKinnig a ra an Ofis meur a ostilh digoust enlinenn evit harpañ ar vrezhonegerien d'ober gant o yezh.\nTermOfis, ur bank termenoù divyezhek.\nPouezus eo TermBret evit ar Wikipedourien pa ginnig ouzhpenn 30 000 termen en e vank termenoù, TermOfis e anv. Ar bank termenoù a c'haller sellet outañ war ar chomlec'h-mañ. Gallout a c'haller ivez goulenn digant TermBret e vefe studiet termen pe dermen : skrivañ da selim.salem@ofis-bzh.org.\nKerOfis, un diaz lec'hanvioù.\nKinnig a ra KerOfis stummoù brezhonek lec'hanvioù Breizh evel ma vezont implijet er panellerezh-hent. Kinnig a ra ivez stummoù brezhonek an anvioù-lec'h estren. Talvoudus-tre eo an diaz-se evit ar Wikipedourien ivez eta.\nKreizennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nPemp kreizenn zo gant an Ofis, unan e pep hini eus departamantoù Breizh :\nKaraez (sez) – 8 bis straed Félix Faure 29270 – Pgz : 02 98 99 30 10, ofis29 ofis-bzh.org\nKawan – Hent Jean Monnet e Ti Sevenadur Bro-Dreger, ofis22 ofis-bzh.org\nNaoned – 17 straed Auvours – 44000 – Pgz : 02 51 82 48 35, ofis44 ofis-bzh.org\nPlañvour – Kreizenn Amzer nevez – Soe 56270 – Pgz : 02 97 85 23 71, ofis56 ofis-bzh.org\nRoazhon – 10 straed Naonediz (rue Nantaise) 35000 – Pgz : 02 23 44 04 30, ofis35 ofis-bzh.org\nDigor int d'an dud war ar sizhun.\nLec'hienn ofisiel an Ofis\nEnebiezh ouzh ar panelloù\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Ofis_ar_Brezhoneg&oldid=1942023 »


Kinnig kozh OpenOffice.org 1.1.4 e brezhoneg, gant GiuliaSetu, e-giz � The Gimp � pe � Mozilla �, ur prof (ha pebezh prof, un dudi !) digant kumuniezh ar mezianto� dieub. Ganet oa bet a-drugarez d'ur c'henlabour ingal hag arloup. He�vel ouzh an heuliad kenwerzhel Star Office, un heuliad burevel dieub ha klok eo. Kinnig a ra :\nD'an 10 a viz eost 2005 : �Chonomor, savadennFCS � evit MS Windows.\nTroidigezh adlennet gant Skol Uhel ar Vro (Alan Monforzh).


Buhez ar Sent/1894/Mathild - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1894/Mathild\n◄ Gregor, Pab ha Doktor Mathild Lonjin ►\nann pevarzekved devez a viz meurs\nAr zantez-ma a ioa ganet enn Allemagn a dud a lignez huel. He mamm goz dioc’h kostez he zad a ioa eat da leanez goude maro he fried, hag a c’houlennaz ma vije roet he merc’h vihan d’ezhi da zevel. Mathild a oue kaset eta, hag hi iaouankik-flamm c’hoaz. d’ar gouent el leac’h m’edo he mamm goz. Eno e teskaz abred karet ar bedenn ha kaout plijadur o lenn levriou devot. Deski a reaz er memes amzer griat, ober stamm, hag al labouriou all a ioa dioc’h he doare.\nPa oue enn oad da fortunia, he zud he dimezaz d’ann duk Herri, hag ann duk-ma a deuaz goudeze da veza impalaer ann Allemagn. Mes, evithi da veza impalaerez, ar brinsez Mathild n’oa ket muioc’h a lorc’h ennhi: chom a eure bepred humbl evel eur c’hrouadur. Epad ma veze ann impalaer, he fried, oc’h ober brezel da enebourien ar vro, hi a rea brezel d’ezhi he-unan. Tremen a rea eunn darn vraz euz ann deiz hag euz ann noz o vedita hag o pedi Doue ; bez’ez oa providans ar re baour dre ann aluzennou a roe d’ezho bemdez; aliez ez ea da velet ann dud klanv hag ankeniet, hag ar brizounierien ho-unan o doa ennhi eur vadoberourez prest ato da baea ho dle, da c’houlenn gras evitho pe d’ho zikour enn ho frizoun.\nAr Zantez hag ann impalaer, he fried, n’o devoa etrezho ho daou nemed eur galoun hag eur volontez : ar pez a c’hoantea unan, egile her c’hoantea ive. N’o doa ken ioul nemed da velet Doue anavezet, karet, henoret ha servichet muioc’h-mui enn ho rouantelez hag er meaz euz ho rouantelez. Abalamour da ze ne espernjont netra vit delc’her urs vad enn ho falez hag etouez ho zujidi hag evit rei eunn deskadurez kristen d’ho bugale.\nAbalamour da ze c’hoaz ec’h en em glevchont da zougen lezennou nevez evit mad ar relijion hag ann Iliz, ha da lakaat sevel hospitaliou ha kouenchou el leac’h ma vije tud o kana noz-deiz meuleudiou ann Aotrou Doue. Abalamour da ze erfin e labourjont ive da c’hounit d’ar feiz ar boblou paian a ioa c’hoaz enn tu all d’ann Allemagn.\nMes Doue a c’halvaz ann impalaer davethan. Epad m’edo var he dremenvan, ar brinsez Mathild a ioa enn iliz, daoulinet ehars treid eur grusifi. Pa glevaz oa maro he fried, e c’houlennaz ha ne oa mui belek ebed var iun. Respountet e oue d’ezhi ez oa unan, ha kerkent e tistagaz ar chadennouigou aour a ioa ganthi enn dro d’he divreac’h, hag ho roaz d’ar belek-se enn eur bedi anezhan da lavaret ann offerenn evit ann impalaer.\nGoude maro he fried, ar Zantez en em dennaz enn eur gouent leanezed, hag eno e tremenaz ann nemorant euz he buez o pedi Doue, o kastiza he c’horf dre ar binijenn hag oc’h ober vad d’ar paour, d’ann dud klanv ha d’ann ilizou. He aluzennou braz a oue kaoz m’e devoue kalz da c’houzanv euz a berz he daou vab kosa, Othon hag Herri. Othon a ioa deuet da veza impalaer ann Allemagn varlerc’h he dad, hag unan bennag a gountaz d’ezhan ne rea he vamm kement-se a aluzennou nemed divar goust ar c’houarnamant. Ar prins a gredaz re vuhan ann teod fall hag en em lakeaz da ober ann heg ouz he vamm, betek zoken ma lamaz diganthi ar pez e devoa dioc’h he c’hostez he-unan. Poan ar Zantez a greskaz c’hoaz o velet he mab Herri, a garie dreist he bugale all, o trei ive enn he enep. Evelato ne laoskaz ket eur glemmadenn, ha lavaret a reaz zoken e vije bet joa ganthi gouzanv ann dra-ze euz a berz he daou vab kosa pa n’efe m’o doa ar re-ma pec’hed dirak Doue.\nGoulskoude ann impalaer Othon ne zaleaz ket da anaout he faot, hag o veza galvet he vamm da vont d’he gaout, e c’houlennaz pardoun outhi dirak ann holl, hag e roaz d’ezhi enn dro ar pez en doa lamet diganthi. Ann duk Herri a reaz eveldhan, hag ar Zantez a veve adarre e peoc’h pa blijaz gant Doue digas d’ezhi eur groaz all. Ann duk Herri a varvaz prest goude, hag ar c’helou-ma a lakeaz he c’haloun da ranna enn he c’hreiz.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1894/Mathild&oldid=22947 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 16 Mez 2011, da 15:48.


Mezegiezh - Wikipedia\nBazh Asklepios, arouez ar medisinerezh.\nAr medisinerezh , pe ar vezegiezh, a zo ur skiant, un arz hag un teknik- hag eo bet gwelet evel un arz ivez hag a zo e bal studiañ korf an den hag e vont-endro evit ma vo miret pe adroet ar yec'hed d'ar glañvourien. Ur ger all a vez implijet gant lod : ar vezegiezh (eus mezeg, ur ger a gaver e krennvrezhoneg) hag e teu eus al latin medicus moarvat.\nEus ur vicher "lennegel" a c'helle bout lavaret deusouti betek ar bloazioù 2000, pe ivez unan e-touez ar micherioù "dre gomz", e teu-hi da vout ur c'halvezerezh da lavaret eo ur sammad anaoudegezhioù (diwar-benn ar c'horf, ar c'hleñvejoù, al louzeier modern, hag an doareoù arnevez ivez da blediñ ganto, diwar bouez implijout ardivinkoù nevesoc'h-nevesañ). Estreget komz zo d'ober. Ur skiant pleustrek-tre e teu ar medisinerezh da vout, diazezet war draoù fetis, war anaoudegezhioù amprouet, hag e c'houll teknikoù nevez bemdez, ken evit elfennoù korf an den, ken evit aesañ d'ar re glañv, ken evit merat ar roadennoù a ya d'ober dosier pep hini. Tremenet eo amzer ar medisinerezh lennegel a vefe lavaret, panevet en deus d'ober gant tud; n'eus ket anezho nemet korf, hogen ivez elfennoù spered ha bred, abeg a-walc'h da virout tachenn d'an 'arz'.\nRak-se ivez, ar vezeien hag a lared e oa dleet dezho sammañ kiriegezh, n'eo ket war ar palioù, met war an doareoù d'o zizhout, a bleg o c'hein bremañ rak pouez ar c'hemennoù hag a c'houl diganto e vent kiriek war ar palioù: ar c'hlañvour en deus droad da c'hoanagiñ ur serten derez disorc'h da barat ouzh an droug-mañ-droug- e-skoaz ergentaoù ev edo gouzañvat ar gevredigezh en he fezh a-fed disorc'hoù. Ouzhpenn youl vat hag emroüsted a vez gortozet, ha gourc'hemennet e vez ouzh atebeien ar medisinerezh, pe e vent ministred pe medisined, kaout krog war elfennoù diazezet ent-skiantel; ha respont d'ar goulennoù e kenkas ey aje a-dreuz doareoù plediñ gant sistem ar yec'hed, pe e savje kudenn gant emdroadur un doare oberata pe louzaouiñ, pe kelaouiñ. Evel e kement tachenn zo, ez eus birvidigezh er medisinerezh.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Mezegiezh&oldid=1942012 »\nSkiantoù da dalvezout


Ar skrivadenn - Ur vaot en oabl\nLundi 24 août 2020 à 16:28 -\nUr romant skrivet e 2013 gant Paskal Hervio e ti embann Keit Vimp Bev. War ar renk evit Priz ar Yaouankiz. Trede ha diwezhañ lodenn an heuliad, goude Tamasheq (1) ha Bro gozh Mamadou (2), eo Ur vaot en oabl.\nGlav-beuz ! Abaoe 6 miz oa e rae glav bras bemdez e Bae Treseni. Dibaouez ha didruez. Miz ebrel a oa ganti ! Greomp anaoudegezh gant Fili penn-dudenn ar romant !\nLennadenn - Ur vaot en oabl\nLavaret en deus an diviner Youroukoukoume, eus Bro Dogon, emañ ar maskl Nommo gant Fili, ar Paotrig-baot, ahont e Gwiseni… Dre urzh ar wala banga, mestr ar maskloù sakr eus Menez Youga, eo deuet Babah da resteurel e boltreder d’ar Paotrig-baot ha da bediñ anezhañ da rentañ ar maskl- sakr zo gantañ…\nSkrivadenn - Ur vaot en oabl\nEdo holl bradoù ar c'hontre o tic'hlannañ gant ar bec'h dour. En tiez evit doare e oa gwasoc'h an traoù c'hoazh, beuzet ar c'havioù hag an traoñ anezho zoken. Er bourk kozh savet tro-dro da iliz Sant-Sezni e oa bet ret dilojañ kantadoù a dud, serriñ ar stalioù dilezet gant ar pratikoù, stankañ straedoù deuet da vezañ poulladoù dour pe stêrioù zoken.\nPascal Hervio ganet e 1962. E Lanniliz emañ o chom. Anavezet eo eñ hag e verc’hed e Strollad ar Vro Bagan ha kemer a ra perzh e buhez ar skolioù e brezhoneg en e vro. Troidigezh al levr “Ar blouked” skrivet gant Youenn Coic a zo bet graet gantañ.\nAr vaot en oabl, 2013, Keit Vimp Bev


Pierre-Louis Moreau de Maupertuis gwisket amañ gant feur e-pad e ergerzhadeg e Laponia\n7 a viz Gouere 1698\n27 a viz Gouere 1759\nmatematikour, astronomour ha bevoniour\nPierre Louis Moreau de Maupertuis (7 a viz Gouere 1698, Sant-Yowan-an-Havreg — 27 a viz Gouere 1759, Basel) a oa matematikour, astronomour ha bevoniour.\nGantañ e voe roet da anavezout pennreolenn an aktadur bihanañ.\nD'e ugent vloaz ez eas d'an arme ma teuas da vezañ letanant en ur rejimant marc'hegerezh ha studiañ a reas ar matematik war e amzer vak. Goude-se e tilezas an arme hag e teuas da vezañ ezel eus akademiezh ar skiantoù e 1723. E 1728 e reas ur veaj betek Londrez hag eno e voe dilennet kenseurt eus ar Gevredidezh Roueel (Royal Society). E 1736 e voe e penn an ergerzhadeg kaset gant Loeiz XV da Laponia evit muzuliañ hirder un derez eus an hedredenn, ha goude e zistro e teuas da vezañ ezel eus holl gevredigezhioù skiantel Europa pe dost.\nE 1740 ez eas Maupertuis da Verlin war goulenn Frederig II (Prusia) ha kemer e reas perzh en emgann Mollwitz ma voe prizoniet gant an Aostrianed. Goude bezañ dibrizoniet ez eas en-dro da Verlin, ha da c'houde da Bariz e-lec'h ma voe degemeret en akademiezh c'hall. Goude bezañ bet o chom ur pennad e su Frañs evit ober war-dro e yec'hed a oa war ziskar, e varvas e Basel. En abeg d'e benn kalet e voe tabut etre eñ, Samuel Koenig ha Voltaire pergen.\nSetu amañ e labourioù pennañ :\nSur la figure de la terre (Pariz, 1738)\nDiscours sur la parallaxe de la Lune (Pariz, 1741)\nDiscours sur la figure des astres (Pariz, 1742)\nÉléments de la géographie (Pariz, 1742)\nLettre sur la comète de 1742 (Pariz, 1742)\nAstronomie nautique (Pariz, 1745 ha 1746)\nVénus physique (Pariz, 1745)\nEmbannet oa bet e Oberennoù e 1752 e Dresden hag e 1756 e Lyon.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Pierre_Louis_Moreau_de_Maupertuis&oldid=1899935 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 9 Ebr 2021, da 20:13.


Pajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/159 - Wikimammenn\nPajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/159\ne reas d’an eskibien harluet dizrei d’ar gêr, ha d’e vab Rekared ober peuc’h gantê.\nKelennet gant e eontr, Rekared a droas kein da falz-kreden Arius, hag a anzavas kreden ar gwir Iliz. Tud ar vro, ar re aneze a oa er gaou, a gemeras skouer war o roue (589). Bro-Spagn, adalek neuze, a gemeras da vat he renk etouez ar broiou kristen.\nLeandr a skrivas da C’hregor I, da gas d’ezan ar c’helou mat-ze. Ar pab bras a respontas da arc’heskob Sevill eul lizer eus ar re gaeran, ha d’e heul, e kasas d’ean eur pallium, gant ar geriou-man :\n« Kas a ran d’ac’h eur pallium a wiskfet da lavaret an oferen, d’ar goueliou brasan eus ar bla. Laouen a vefen o teski d’ac’h an doareou gwellan da gemer evit bevan ervat : mes anaout a rêr awalc’h santelez hoc’h oberou, hag evelse, ma c’homzou n’o deus vad ebet d’ober ken. »\nAn eskob santel a vevas c’hoaz seiz vla, goude ar gonid kaer an evoa grêt da Jezuz-Krist. Stourm a rê ouz e dechou, dre ar yuniou hag ar pinijennou ; magan rê e spered dre ar beden hag ar studi ; dïouered a rê kement a c’halle, da rei d’ar paour ; trei a rê an dud pinvidik war an aluzen, ha dougen a rê an holl d’ar zantelez. En e vlaveziou divezan, an evoe kalz da c’houzanv gant ar boan-izili.\nAr re a zo en penn ar vro a respont\nAn dud a zo savet dreist ar re-all, pe dre o renk, pe dre o galloud, pe dre o gouiziegez, a dle teuler evez war ar skoueriou a roont d’ar re a zo dindanne, rak seul-vui int savet uhel dreist ar re-all, ha seul-vui o deus da respont.\nSkouer vat eun den bras a zougo eleiz a frouez vat ;\nSkouer fall eun den bras a zougo eleiz a frouez fall.\nEn amzer-man, en hon bro, ne zeller mui nag ouz renk, nag ouz galloud, nag ouz gouiziegez. An holl gwersed o deus keit ha keit da welet ; holl e roont an dorn, an eil d’egile, da gas karr ar vro war rôk.\nGwersed Frans, ma o deus holl da welet, o deus ive holl da respont, ha setu ar pez a ankouaer, marteze, re alïes. Ma ve grêt eta lezennou fallakr, ar voterien fall a responto aneze dirak Doue, rak ar bilhed vot a ve lennet en daou lec’h, en ti-kêr hag en lez-varn an Otrou Doue. Ar bilhed vot eo alc’houe an ifern evit meur a hini hag alc’houe an islonk evit ar vro. En han’ Doue, ra zigoro eta an holl o daoulagad !\nKeun war-lerc’h ne dalv netra,\nTeuler evez eo ar gwella.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Perrot_-_Bue_ar_Zent.djvu/159&oldid=140402 »


fourmaj - Wikeriadur\nfourmaj /ˈfurmaʃ/ gourel (liester : fourmajoù)\nBoued oberiet dre lakaat laezh kaouledet da c'hoiñ (peurliesañ).\nNeuze e tastumis ar pezh a vije an talvoudusañ da gas d'an douar ha, goude bezañ skarzhet kuit an dilhad a oa enni, e leugnis un arc'h gant gwispid-mor, riz, kig disec'het ha fourmaj Holland. — (Daniel Defoe, lakaet e brezhoneg gant Yeun ar Gow, Abrobin, Al Liamm, 1964, p. 24.)\nUr mell paotr, tri-ugent vloaz bennak a oad dezhañ, un togig bihan fentus war e gitern, ur c'habell-plouz-kalet heñvel a-walc'h ouzh ur fourmaj war ur plad. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 50.)\nHag evit echuiñ fourmaj gavr menez Are, gwastell ha frouezh, kafe ha pouskafe. — (Fañch Peru, Kañfarded Milin ar Wern, Skol Vreizh, 2008, p. 24.)\ngalleg : (du) fromage (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=fourmaj&oldid=299874 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 19 Mez 2020, da 07:57.