རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་གྱི་དགོངས་རྒྱན་ཕོ་གཏམ་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོ། - བོད་ཀྱི་བང་ཆེན་དྲ་བ།\n༢༠༡༣ ཟླ་བ་ ༠༢ ཚེས ༡༨ 2018 ཟླ་བ་ 04 ཚེས 17 བོད་ཀྱི་བང་ཆེན། ༡༦༣ ཀློག་གྲངས།\nཆབ་སྲིད་སྒྱུ་རྩལ་མཐའ་དག་མཐིལ་ཕྱིན་པ་ཞིག་རྟོགས་ཡོད་རུང་མེད་རུང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཡིན་པ་རང་ངོར་གྲུབ་ཡོད་ན་འདྲ་མེད་ན་འདྲ། འཐབ་རྩོད་བཤད་སར་སྟོབས་ཤུགས་མེད་ན་ཡོད་ཚད་མེད་ལ། དད་པའི་སྔུན་ནས་བླ་མ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་འདི་གཉིས་ཁོང་གིས་ལས་སླ་བོ་མཁྱེན་པ་མ་ཟད།\nའགལ་འབྲེལ་འདིར་སྙོམ་སྒྲིག་གི་སྐལ་བ་ཞིག་ཡོད་ཕྱིན་ལས་འབྲས་ལ་ངང་སྒུག་བྱ་རྒྱུ་དེ་མ་ཡིན་པར། སྒེར་གྱི་རྩོལ་བ་ཁོ་ནར་བརྟེན་དགོས་པ་རང་ངོར་འཕྲོད་ཡོད། ཉིན་མོ་དེ་ནས་བཟུང་ངའི་བླ་མ་རང་བཙན་པ་འདི་ཚང་___ དགྲ་འདུལ་གཉེན་སྐྱོང་གི་དྲག་པའི་སྐུ་རུ་བཞེངས།\nདེ་ཡང་བོད་ཀྱི་ཕྱི་སྲིད་བརྡ་སྐད་དབང་དུ་བྱས་ན། ཐང་བོད་གཉིས་བར་སྤྱད་པའི་(དཔོན་ཞང་མནའ་འབྲེལ)ནས། རྒྱ་སོག་བར་སྤྱད་པའི་(མཆོད་ཡོན) གྱི་བར་དང་། བར་ལམ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ངོ་སྲུང་ཆེད་(དགེ་སློབ་འབྲེལ་བ) སོགས་ལ་ཚིག་རྒྱན་ཅི་ལྟར་སྤྲོས་ཀྱང་རུང་། དབོན་ཞང་གཉེན་འབྲེལ་སྐབས་ནི་ཇི་འདྲའི་བརྗེད་དཀའ་བ་ཞིག་རེད།\nབོད་ལ་(མཆོད་ཡོན)དང་( ཡོན་མཆོད) ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བྱུང་སྔ་ཞིང་། དཔེར་ན་ <<རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་>> དང་ << རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ>>སོགས་ན་ཡང་སེ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ལ། དུས་རབས་བཅུ་བ་ནས་བཅུ་གཅིག་ནང་བྱོན་པའི་རླངས་བྱང་ཆུབ་འདྲེ་བཀོལ་གྱི་གསུངས་པ་དངོས་ཡིན་པ། པོ་ཏི་བསེ་རུ་བར་ཆའི་ནང་རླངས་བྱང་ཆུབ་འདྲེ་བཀོལ་དང་། གླིང་རྗེ་གེ་སེར་རྒྱལ་བོའི་བར་ཡོན་མཆོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ཤིང་། གླིང་གེ་སེར་གྱིས“ གླིང་གི་ཐང་བརྒྱད་ཐང་སྟོང་དང་། གླིང་གི་ས་ཡུལ་གར་བདེ་དང་། ཕ་བོང་ག་པ་རྟ་འདྲ་སོགས་” གྲུབ་ཐོབ་བྱང་ཆུབ་འདྲེ་བཀོལ་གྱིས་བོད་ཁམས་ཐུགས་ལ་ཐོགས་ཆེད་ཡོན་དུ་སྦྱར་བ་གསལ། (1) ཕྱིས་སུ་ཚིག་འདི་རང་གི་བླ་དཔོན་འབྲེལ་བར་སྤྱད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། རྒྱལ་ཁབ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་ཕྱི་སྲིད་འབྲེལ་ལམ་ངོ་བོར་འཕེལ་བ་དང་། དེའི་གཏན་འཁེལ་ལོ་ཚིགས་ནི(༡༢༤༤)ཡིན་པར་བཤད་ཆོག དེ་དུས་གནམ་འོག་ཧོར་གྱི་ཧམ་སེམས་འོག་ལ་བཅུག་པའི་སྐབས་དེར། རྒྱལ་བོ་ཨོ་གོ་ཏས་ས་པཎ་ལ་མགོ་འབུལ་རྒྱུའམ། མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་བ་འཛུགས་ཆེད་ཧོར་ཡུལ་ལ་མ་ཡོང་བར་ག་གོར་བཤད་ན། ཡུལ་སྡེ་བསྣུབ་ནས་བསྟན་པ་གཏོར་རྒྱུའི་བཀའ་བཏང་། དེར་བརྟེན་ལོ་ན་བདུན་ཅུར་སླེབས་གྲབས་ཡོད་པའི་བླ་རྒན་དེ་བ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཧོར་ཡུལ་ལ་གཤེགས་ཤིང་། ཧོར་ཡུལ་ནས་ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་བླ་དཔོན་ཚོར་མགོ་འདོགས་བྱས་ན་དགེ་མཚན་དང་། མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཉེན་ཚབས་ཆེ་སྐོར་གནས་འཕྲིན་བཏང་། དེ་འདྲ་སོང་མཆོད་ཡོན་རྟེན་འབྲེལ་མགོ་བཙུག་སྟངས་ཀྱང་ཁ་བྲོ་བོ་བྱུང་མེད་པ་གསལ་བོ་རེད།\nདཔེར་ན། དབུས་ནས་ཨམ་བན་ལེན་ཞང་གིས་ལུགས་བསྒྱུར་གསར་སྤྲོས་ཀྱི་འཚུབ་ཆ་སླངས་ཤིང་། ཁམས་ནས་ཀྲོ་ཨར་ཧང་གིས་བོད་མི་གསོན་པོར་ཆུ་ཁོལ་ནང་བཙོས་པ་དང་། ཨ་མདོ་ན་ཁ་ཆེ་མཱ་རྒྱ་ཚང་གིས་རྐུ་འཕྲོག་བཅོམ་གསུམ་ཁ་དར་བཞིན་པའི་སྐབས་རེད་ལ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཚུར་འདབས་ཀྱི་འབྲུག་དང་། འབྲས་ལྗོངས། ལ་དྭགས་སོགས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་དབྱིན་ཇིའི་ས་ཁྲ་རེ་དང་ས་ཡིག་རེ་འོག་ན་བཙན་གཡེམ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་ལ། མདོར་ན་སྐབས་དེར་མཐོ་སྒང་གི་གཡག་ཤི་ཚར་བར་བརྟེན། ཁྱི་སྤྱང་སུ་ཞིག་ཁ་ནང་ལ་རགས་པའི་གློ་སྙིང་བྲང་གསུམ་ཚང་མར་(ཁེ་བཟང་)དང་(ཁྲིམས་མཐུན་)གྱི་བརྡ་ཡིག་འདིར་སྦྱར་ཆོག སྐབས་བསིལ་ལྡན་ཁ་བའི་ལྗོངས་རང་གི་སྐྱོང་སྐལ་ལ་ལུང་ན་ཟིན་ཡོད་པའི་རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་ཚང་། ༡༩༠༤ ལོར་དབྱིན་ཇིའི་བཙན་འཛུལ་ལ་གཡོལ་ཆེད་སོག་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པ་ནས་ཕྱིར་ལོགས་ཐུབ་མེད། ཁོང་སོག་ཡུལ་དུ་ཕེབས་མ་ཐག་མན་ཆིན་གཞུང་གིས་མཚན་གནས་ཕབས་པ་དྲིལ་བསྒྲགས། དེ་ནས་ལོ་བཞིའི་རྗེས་ཏེ། ༡༩༠༨ ལོའི་ཟླ་༨ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་གོང་མ་ཡུམ་སྲས་ཀྱིས་ཆེད་འབོད་གནང་བ་ལྟར། རྒྱལ་དབང་ཚང་པེ་ཅིན་ལ་ཕེབས་པ་དང་། སྐབས་དེར་རྒན་མོ་ཚི་ཞིའི་དྲུང་ནས་པུས་མོ་ཡ་གཅིག་བཙུགས་ཏེ་མཚན་རྒྱན་ཞུ་དགོས་ཐུག་པ་ནི་སྒེར་དོན་ཙམ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན། ང་ཚོས་སེམས་ལ་ལྷང་ངེར་དྲན་པ་ནི། སྔོན་ཆད་རྒྱ་མོ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ཁ་བ་ཅན་ལ་ཁྲིད་ཡོང་སྟེ། མོ་རང་གི་ཡབ་ལས་ཀྱང་སྐུ་ན་བགྲེས་པའི་བཙན་པོའི་ཁབ་དུ་བརྫངས་པའི་སྐབས་སུ། ཁོང་མོས་ལས་རང་གི་དབང་ལ་ཁེངས་ར་ཅི་ལྟར་བྱས་ཡོད་ན་བསམ་པ་དེ་རེད།\nགནས་སྟངས་དང་ལེན་བྱ་རྒྱུ་ལས་ཐབས་གཞན་མེད་ཙང་། རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས ༡༩༠༨ ལོའི་ཟླ་༨ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་གོང་མ་ཡུམ་སྲས་དངོས་སུ་མཇལ་རྗེས། ཁོང་གིས་གཙོ་བོ་རྒྱ་དམག་གིས་བརྡབས་མནར་ཚད་མེད་གཏོང་བཞིན་པ་མཚམས་ཅིག་འཇོག་ཆེད་ངོ་ཆེན་གང་ཡོང་ཞུས་པ་རེད། ཡིན་ནའང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་སོག་རྒན་མ་ཚི་ཞིར་པུས་བཙུགས་ཕྱག་འབུལ་དགོས་སྐོར་བཤད་དུས། ཁས་མ་བླངས་པར་(ཉི་མ་བརྒྱད་ལ་མཇལ་ཁ་དུས་འགྱང་)གིས་རྩོད་པ་བརྒྱབས་ཀྱང་། (2) མཐར་ཕྱག་འབུལ་མ་དགོས་ཙམ་བྱུང་ཡང་པུས་མོ་ཡ་གཅིག་མ་བཙུགས་པར་གླགས་མ་འཁེལ་བ་འདྲ་ཞིག་ཡིག་ལམ་ཁག་ན་མཐོང་ཡ་འདུག དེ་ནས་བཟུང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གསེར་གྱི་ཟམ་པར་གྲགས་མཆོད་ཡོན་བྱེ་མའི་ཆིངས་བུ་བཞིན་རྩ་འཐོར་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་སྐེད་མཚམས་མཐའ་མར་སླེབས། དེས་ཀྱང་ག་ལ་ཚད། བླ་མས་མཚན་རྒྱན་དབུ་ལ་བསྣབས་ཏེ་ཆིབས་ཁ་བོད་ལ་བསྒྱུར་མ་ཐག་ལ་ཕར་རྒྱབ་ནས་རྒྱ་དམག་གི་ར་མདའ་དུས་ཐོག་ཐོན། ལྷ་ལྡན་གྱི་ཞིང་སར་གསོན་འདྲེ་དམར་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པའི་ཨམ་བན་གྱིས། གོང་མའི་མཚན་གྱིས་བསྟད་པའི་བླ་མར་ཕེབས་བསུའི་ཚབ་ལ “ ཨུ་རུ་སུའི་མཚོན་ཆ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གསང་ཁྱེར་ཡོད་སྐོར་ཉེས་འཛུགས་ཀྱིས། ཁོ་བ་ངོ་མ་པོ་ཏ་ལར་སོང་ནས་བསྔོག་བཤེར་བྱས་ནས་མ་རྙེད་པ་རེད། སླར་ཡང་ནག་ཆུར་མི་བཏང་སྟེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཆས་སྔོག་བཤེར་མཐིལ་ཕྱིན་བྱས་ཀྱང་མཚོན་ཆ་མ་རྙེད། འོན་ཀྱང་། གོ་སྐབས་དེ་བཟུང་ནས་སྔོག་བཤེར་བྱེད་མཁན་དམག་མིས་དངོས་བོ་མང་པོ་རྐུ་འཕྲོག་བྱས་”(3) གནས་བབ་དེའི་འོག རྒྱལ་དབང་མཆོག་ལྷ་སར་ཕེབས་མ་ཐག (༡༩༡༠ ལོེར) རྒྱ་དམག་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཞིག ཁྲོས་འཁྲུག་རྔམ་གསུམ་ཀྱིས་ལྷ་ལྡན་གྲོང་དུ་ལྷགས་ཤིང་། མི་གསོད་པ་དང་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་འཕྲུལ་མདའ་གྲངས་མེད་བརྒྱབས་པར་བརྟེན། ནམ་ཕྱེད་ཙམ་ལ་རྒྱལ་དབང་ཚང་ཕེབས་ཆས་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ལམ་ལ་བུད་ནས། ཉིན་བརྒྱག་མཚན་བརྒྱག་གིས་རྒྱ་གར་ལ་ཐར་ཙམ་བྱུང་། དེ་མུར་མན་ཆིན་གཞུང་གིས་སླར་ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་མཚན་གནས་མེད་པ་བཟོས་ལུགས་དྲིལ་བསྒྲགས་པ་མ་ཟད། འཕྲལ་དུ་གསེར་བུམ་དཀྲུག་ནས་ཁྱེའུ་ཞིག་ཚབ་ལ་བསྐོ་དགོས་པ་བཀོད་ཁྱབ་བཏང་།\nརང་མྱོང་འདི་གཞིར་བཞག་སྟེ་རྒྱལ་དབང་ཚང་གིས་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་ནང་“ མཆོད་ཡོན་ཁ་ལ་འཁྱེར་ཏེ། དོན་དམ་(བོད་)བྲན་གཡོག་ཏུ་བཀོད་རྒྱུའི་བསམ་སྦྱོར་ངན་པ་དག་བྱེ་མའི་ཆིངས་བུ་དང་། ནམ་མཁའི་འཇའ་མཚོན་ལྟར་ཅིག་ཅར་དུ་ཞི་ཚར་” བའི་ཐ་ཚིག་བསྒྲགས། གཞན་མཆོད་གནས་དང་ཡོན་བདག་བར་གྱི་ཆོས་ཕྱོགས་རྐྱང་བ་ཡིན་ན། མི་སེར་གཞུང་གི་བོད་སྡོད་སྐུ་ཚབ་གནང་མྱོང་མཁན་རྒྱ་དཔོན་ཁྲིན་ཙོང་ལེན་གྱིས་ “ གཙོ་བོ་ཡོན་བདག་ལ་མུ་མཐུད་དུ་སྐུ་ཡོན་འབུལ་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཡོད་ན། བླ་མ་དེ་སྲིད་དུ་མཆོད་གནས་སུ་བཞུགས་ངེས་པས། མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བའང་ཡུན་གནས་ཐུབ་པ་རེད ” ཅེས་པ་ལྟར། ཆོས་ཕྱོགས་རྐྱང་བ་ཡིན་ན་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད།\nམན་ཆིན་གཞུང་གིས་མཚན་གནས་སླར་གསོའི་སྐབས་རྫིག་རྫིག་འཁྲབ་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་ཞིག་གི་མཚན་རྒྱན་རྐང་རྩེད་སྦོ་ལོ་ནང་བཞིན་ཡར་སྩལ་མར་ལེན་བཅོ་བརྒྱད་བྱས་པ་དེར། དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་དུ་བྱས་པར་བརྟེན། མཚན་གནས་ཕབས་པ་དེས་ཕ་རོལ་བོར་གནོན་ཤུགས་ཐེབས་རྒྱུ་ཚབ་ལ། མང་ཚོགས་མིག་ལམ་ནས་རང་གི་ཀུན་སྤྱོད་གནམ་ནས་སར་ཟག དཔེར་ན། མཚན་གནས་ཕབས་ཐེངས་གཉིས་པའི་རེབ་དེར། མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་སྔར་ལས་ཀྱང་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་ཞིང་། བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་ཙམ་མ་ཟད། ཐ་ན་རྒྱ་གར་དང་། ཞིན་ཅིང་སོགས་ཕྱི་ནང་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མན་ཇུའི་དབུས་གཞུང་དང་། བོད་སྡོད་ཨམ་བན་ལ་རྒོལ་གཏམ་ཞུ་ལོག་ཇི་ཆེས་བྱས་མཐར། ཆིན་སྲིད་གཞུང་འུ་ཐུག་སྟེ་ཨམ་བན་བརྒྱུད་ལཱོའི་རྡོ་ཐའི་ཟེར་བར་(བོད་དོན་སྤྱི་ཁྱབ་པའི་མིང་བཏེགས) ནས་རྒྱ་གར་ལ་ཆེད་བརྫངས་ཐོག རྒྱལ་དབང་མཆོག་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་རྒྱུ་དང་། མཚན་གནས་སླར་གསོ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་ངོ་ཆེན་ཞུས་ཀྱང་། ཞེ་འཁོན་ཡིད་ཚིམས་པ་རྩོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་དེ་འདྲ་གནམ་གྱིས་གནང་བར་བརྟེན། རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་མཚན་གནས་བཞེས་མིན་ཟུར་ཙམ་མ་གསུངས་ཁར། ཆིན་སྲིད་གཞུང་ནས་མཆོད་ཡོན་ལ་རྒྱར་མ་གནས་ཁར། ངོས་དོན་གྱི་བདག་པོར་ཡོང་རྐྱེན་དྲི་རྩད་ཙམ་མེད་པར། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཧམ་ཤེད་གསར་སྤྲོས། མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་བྱས་རྐྱེན་ད་ཕྱིན་བོད་རྒྱའི་བར་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་ཟུར་དཔང་མེད་པར་གྲོས་མོལ་སོགས་འཇོག་བཟོ་གང་ཡང་གནང་རྒྱུ་མིན་ཞེས། ཞོན་ཐུང་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པ་(༡༩༡༠) ཟླ་༩ཚེས ༡༣ ལ་སྤུག་ཐམ་བཀའ་ཡིག་བསྩལ་བ་རེད།\nཡང་རྒྱ་ནག་མི་སེར་གཞུང་བཙུགས་མ་ཐག་ཁོ་ཚོས་རང་ཚོད་མ་ཟིན་པར། ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་འབའ་ཐང་དང་། ལི་ཐང་སོགས་སུ་སླར་ཡང་ཚུར་རྒོལ་བྱས་པ་བོད་དམག་གིས་མཐར་བསྐྲོད་བཏང་བར་བརྟེན། ཁོ་ཚོར་དྲག་པོའི་དཔུང་འཇུག་བྱ་རྒྱུར་ནུས་པ་མེད་པ་ཤེས་མཐར་འཇམ་བསླུས་དགོས་པར་ཐག་བཅད་པ་དང་། ༡༩༡༢ ལོའི་ཟླ ༡༠ ཚེས༢༨ ཉིན་ཡོན་ཧྲི་ཁེ་ཡིས་ རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཚན་གནས་སླར་གསོ་བྱ་རྒྱུའི་ཏར་འཕྲིན་བཏང་ཞིང་། ཏར་འཕྲིན་ནང་རྒྱ་དམག་གིས་ཁྲིམས་འགལ་ཚོད་མེད་བྱས་པར་དགོངས་དག་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྔར་ཡོན་མཚན་གནས་སླར་གསོ་བྱས་པ་ཡིན་སྐོར་དང་། (6) པཎ་ཆེན་ལ་མཚན་གནས་སྣོན་སྩོལ་བྱས་ལུགས་འཁོད་ཡོད། དེའི་ལན་དུ་རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབང་ལུང་ཁྱབ་བསྒྱུར་བྱེད་མུས་ཡིན་ན། ང་ལ་ཁྱེད་ཚོའི་མཚན་གནས་དགོས་དོན་མེད་ཅེས་ཏར་ལན་གནང་ཡོད་སྐད་དང་། མཚན་རྒྱན་བཞེས་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་བཀའ་བཀྱོན་ཚ་ཐག་ཆོད་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆབ་བྲག་དང་། རྨར་མཛོ་གསང་གསུམ། སྡེ་དགེ གོ་འཇོ། འབའ་ལི། ཧོར་སེར། མགོ་ལོག་སོགས་མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་དགོན་ཡོངས་ལ་རྒྱལ་བསྟན་བྱ་བ་གལ་ཆེན་ཆེད་དམ་ཚིག་ཟོང་ཁ་ཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་རྒྱ་དམག་ལྷག་འཕྲོ་རྣམས་མཐར་སྐྲོད་གཏོང་དགོས་སྐོར། ( ལྕགས་ཕག་ལོའི་ཟླ་ཚེར) སྤུག་དམ་བཀའ་རྒྱ་སྩལ་བ་ཟད། དེའི་ཆེད་རྩེ་དྲུང་ལྡེ་མ་མཛོད་པ་མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་ཆེད་གཏོང་གནང་ཡོད།\nདུམ་ཚན་འདིའི་ལྟད་མོ་དངོས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་མཆོད་ཡོན་གསེར་ཟམ་རིང་མོ་གཏན་ནས་བཞིག་སོང་བ་མ་ཟད། རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་མཚན་གནས་ཕྱིར་སློག་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་མ་ཡིན་པར། དེ་རིང་གི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གོང་གསལ་མཚན་གནས་བསྐྱར་གསོ་བྱས་རབས་ཀྱི་ཏར་འཕྲིན་བཏང་བ་དེ་ཁོ་ན་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་ལས། རྒྱལ་དབང་ཚང་གིས་སྔ་རྗེས་སུ་མཚན་གནས་བཞེས་རྒྱུ་མིན་སྐོར་སྩལ་བའི་ཡིག་ཆ་སྦས་སྐོང་གང་ཐུབ་བྱེད་ཀྱིན་པ་དེ་དང་། དེ་བས་ཀྱང་ཐབས་སྐྱོ་བ་ནི་ཁུངས་སྣེ་རྫུན་སྒྲིག་གིས་དེ་སྔོན་ཡོན་ཧྲི་ཁེ་ཡི་སྐུ་ཚབ་ལཱོའི་རྡོ་ཐའི་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིན་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མར་གྲོས་མོལ་གནང་སྐབས “ ཏཱ་ལའི་བླ་མས་རང་ཉིད་ལ་མཚན་གནས་སླར་གསོ་བྱ་དགོས་པ་དང་། བོད་སྡོད་དམག་དཔུང་ཕྱིར་འཐེན་དགོས་པ། ཨམ་བན་ལེན་ཡུལ་གནས་དབྱུང་གཏོང་དགོས་པ་བཅས་དོན་ཚན་གསུམ་ཚུར་བཏོན་ཡང་། མན་ཆིན་གཞུང་གིས་དོན་ཚན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་ཁས་ལེན་མི་ཐུབ་ཅེས་བཤད་པས་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་རེད ” སོགས་(4) གསལ་བ་འདི་ཚོ་ཡིན། མན་ཆིང་གཞུང་གིས་ལཱོའི་རྡོ་ཐའི་རྒྱ་གར་གཏོང་སྐབས་མཚན་གནས་བཞེས་ཡོད་པ་ཡིན་ན། རྗེས་ནས་ཡོན་ཧྲི་ཁེ་ཡིས་པཎ་ཆེན་ནང་བཞིན་མཚན་གནས་(སྣོན་སྩོལ)གནང་རྒྱུ་ལས། (བསྐྱར་གསོའི་)སྐད་ཆ་ཡོང་ས་མེད་ལ། གནས་བབ་རང་གི་ཐོག་ནས་བཤད་ནའང་། མན་ཆིན་གཞུང་གིས་ཕྱི་ནང་གི་གནོན་ཤུགས་མ་ཐེག་པར་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་མཚན་གནས་བཞེས་རོགས་ཞེས་ངོ་ཆེན་ཞུ་སར་ལོའི་རྡོ་ཐའི་ཅན་བཏང་བ་ལས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ང་ལ་མཚན་གནས་སླར་གསོ་གནང་རོགས་ཞེས་རེ་སྐུལ་ཞུ་དགོས་པའི་ཚད་མིན་པ་ཡུལ་དུས་ཚོད་རྩིས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང་། གནས་སྟངས་དེ་རྒྱ་གཞུང་གི་ཡིག་ཆར་གསལ་བོ་ཡིན།\nལྕགས་ཕག་ལོའི་གསར་བརྗེ་བྱུང་ནས་མན་ཆིན་མགོ་རྟིང་སློགས་པ་དང་འབྲེལ། རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་མ་ཐག <<བར་བརྒལ་རྩ་ཁྲིམས་>> བཟོ་མགོ་བཙུགས་ཤིང་། ཡིག་ཆ་དེའི་དོན་ཚན་གསུམ་པའི་ནང་(རྒྱ་ནག་གི་མངའ་ཁུངས་ནི། ཞིང་ཆེན་ཉེར་གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱི་སོག་དང་། ནང་སོག བོད་ལྗོངས། མཚོ་སྔོན) བཅས་རྒྱ་ནག་གི་ཞང་ཆེན་ཡིན་སྐོར་ཁ་སྔ་བཞུག་བརྩད་ནས་བྲིས་ཡོད་ལ། ཡིག་ཆ་དེ་༡༩༡༢ ལོའི་ཟླ༣ ཚེས ༡༠ དྲིལ་བསྒྲགས་འདུག ཡང་དེའི་དོན་ཚན་བཅོ་བརྒྱད་པར( ཕྱི་སོག་དང་། ནང་སོག བོད་ལྗོངས། མཚོ་སྔོན་བཅས་ནས་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་དེའི་ནང་འཐུས་མི་རེ་བཏང་སྟེ། སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ལེན་དགོས)པ་བཀོད་ཡོད། (5) སྐབས་དེར་བོད་པ་རེ་གཉིས་ཚོགས་འདུར་ཁྲིད་རབས་བཤད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གིས་(ཨེ་ཤ་ཡིས་དྭ་ཕྲུག)ཏུ་འབོད་པའི་བོད་ཀྱི་སྐྱེ་ཁུངས་རུས་རྒྱུད་གསལ་བོ་བཟོ་དགོས་པ་ནི། རང་བཙན་རྩོད་མཁན་ཞིག་ལ་འཁྲི་བས་ལས་འགན་དང་པོ་ཡིན་སྟབས། སྟབས་བསྟུན་གསལ་བྱས་དགོས་པ་བཤད་མ་དགོས་ཤིང་། ཡང་ཁ་གཏད་རང་བཞིན་གྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་ཀྱི་ཐད་གར་དམིགས་ས་<<བར་བརྒལ་རྩ་ཁྲིམས་>> འདི་ཡིན་བཟོ་འདུག\nརྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་བོད་རང་བཙན་གྱི་མཚམས་ཚིགས་མ་བཟུང་མཐུ་མེད་སྐབས། ཤིང་སྟག་(༡༩༡༤)སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་འཇོག་གང་ཐུབ་བྱེད་ཀྱིན་འདུག དེར་གཏན་འཁེལ་འབྲི་སྟངས་[སིམ་ལའི་གྲོས་ཆོད་ཟེར་བ་མིང་ངན་གནམ་འོག་ལ་གྲགས་པ]འདྲ་བོ་དང་། [དབྱིན་ཇིའི་ངན་སྐུལ་འོག་ཁྲིམས་འགལ་གྲོས་ཆོད་དེར་ཀྲུང་གོས་མཚན་རྟགས་བརྒྱབས་མེད་སྟབས། ནམ་ཡང་བརྩི་འཇོག་མེད]ཟེར་བ་འདི་ཚོ་རེད། འོན་ཀྱང་། ཁོ་ཚོས་བོད་རང་བཙན་བཤད་སར་(ཁྲིམས་འགལ)ཆིངས་ཡིག་འདི་རང་ཁུར་ཡོང་བར་དམིགས་ཡུལ་ལོས་ཡོད། གཅིག་ནས་ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་ཐད་(suzerainty) སྤྱད་ཡོད་སྟབས། འུ་ཐུག་ན་དེ་ནས་ཁ་དཀྱོགས་ལ་འཁྱེར་ས་ཞིག་བཙལ་རྒྱུ་དང་། གཉིས་ནས་དབྱིན་ཇིས་གྲོས་མགོ་བདོན་པ་ལྟར། ཆིངས་ཡིག་ནང་(ཕྱི་བོད་)དང་(ནང་བོད་)ཀྱི་རི་མོ་ཞིག་ཡོད་པས། ཚིག་ངོས་ནས་དེར་བོད་ཁ་གཏོར་གཏོང་རྒྱུར་ཕན་པ་ཡོད་མེད་གང་ལྟར། ཉིན་ཞིག་བོད་ཧྲིལ་བོ་འཛིན་མ་ཐུབ་རུང་། (ཕྱི་སོག)དང་(ནང་སོག)གི་ལམ་ལྷོངས་ལྟར་རེ་ངན་གཞན་ཞིག་བཅིངས་པ་ཡིན་སྲིད། མ་གཞི་ནས་ཆིངས་ཡིག་དེ་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་མངོན་ཆུང་ངང་སྦས་ཐབས་བྲལ་བའང་ཕྱོགས་གཅིག་རེད།\nཡང་ཁ་གསལ་བཟོ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། (suzerainty) ཡི་ཚིག་ཁུངས་ཧྥ་རན་སི་ཡིན་པ་དང་། (ཐོག་མར་རྒྱལ་བོ་དང་ས་བདག་གི་ཁ་རྗེ་དབང་ཐང་ལ་འཇུག) ཚིག་འདི་བོད་བསྒྱུར་སྐབས། སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ནང་(བོད་རྒྱ་མིའི་མིང་ཙམ་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས)ཞེས་པ་དང་། ཡ་ཧན་ཀྲང་གི་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རྣམ་ཐར་ལས་(བོད་ལྗོངས་ལ་བདག་པོའི་དབང་ཆ་སྤྱོད་རྒྱུ)ཟེར་བ། བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ནང་(བོད་ནང་རྒྱ་མིས་མིང་ཙམ་དབང་བསྒྱུར)ཞེས་པ་སོགས་གཅིག་གྱུར་མེད་ལ། མི་ལ་ཤས་ཀྱིས་ཚིག་ཁུངས་མ་བཙལ་བར་རང་གི་ཞེ་འདོད་ལྟར་ལོག་འབྲེལ་རྒྱག་མཁན་ཡོད་ལ། ཚིག་ངོས་ཀྱི་གོ་དོན་ཐད་(OXFORD) ཚིག་མཛོད་ནང་། (a coutry under suzerainty of its powerful neighboar)ཞེས་སྔ་ནས་འགྲེལ་འདུག་ན། གོ་དོན་ཐད་ནས་དོགས་གཞི་མི་དགོས་ལ། ཚིག་འདི་བོད་ཀྱི་གནའ་སྲོལ་(རྒྱལ་བོའི་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་)ཞེས་བསྒྱུར་ཚེ་མིང་དོན་གང་ཐད་ནས་ཤིན་ཏུ་མཐུན་མར་སྣང་ཞིང་། དེང་དུས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ལ་(སྲུང་སྐྱོབ་རྒྱལ་ཁབ་)ཅེས་བསྒྱུར་ཡང་ཆོག དཔེར་ན། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབས་རྒྱ་གར་ལ་འགན་འཁྲི་སྐུལ་ཡོད་པ་དང་། ཉི་ཧོང་གི་དམག་སྲིད་ཨི་རིའི་ལྟ་སྲུང་འོག་གནས་དགོས་པ་ལྟ་བུ་རེད། ཡང་ (suzerainty) ཞེས་པ་འདི་བཞིན་སིམ་ལའི་ལྷན་ཚོགས་ཐོག བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་ལམ་ཐད་གཞི་ནས་གསར་བཟོ་བྱས་ལུགས་དཔེ་ཀློག་མ་བྱས་པར་ཧམ་བཤད་བྱེད་མཁན་ཡོད་མོད། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། ཕྱི་ལུགས ༡༩༠༧ ཟླ་༨ཚེས༡༣ ཨུ་རུ་སུའི་གྲོང་ཁྱེར་ St. Petersburg City ནང་། དབྱིན་ཇི་དང་རུ་སུ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཐད་<< སེཌ་ ཕེ་ཀྲར་བྷོར་ཆིངས་ཡིག >>ཟེར་བ། དོན་ཚན་ལྔ་ཅན་ཞིག་བཞག་པ་དང་། ཆིངས་ཡིག་དེའི་དོན་ཚན་གཉིས་པར། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲུང་ཐད་མན་ཆིན་གཞུང་ལ་འགན་སྲུང་དབང་ཚད་ཡོད་དགོས་སྐོར་ (suzerain right) བཀོད་ཡོད་སྟབས། བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་(suzerainty) ཐོག་མ་དེ་ནས་བྱུང་པར་སྣང་། ཁ་ཉིན་རྒན་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆེད་རྩོམ་སྤེལ་བའི་ནང་། ཕྱི་ལུགས་༡༨༨༦ལོར་དབྱིན་གཞུང་དང་མན་ཆིན་གཞུང་གཉིས་ཀྱིས་བོད་དང་འབར་མའི་སྐོར་ཆིངས་ཡིག་འཇོག་སྐབས། ཚིག་འདི་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད་ཚོད་ཅིག་འདུག་ན། དེའང་དཔྱག་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད།\nརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པས་༡༩༡༣ ཟླ་ ༢ ཚེས་༡༣ ཉིན་སྩལ་བའི << ཆུ་གླང་སྦུག་དམ་རྩ་ཚིག་ཆེན་མོར>> ང་ཚོས་བོད་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། ཡིག་ཆ་འདི་སྐུ་ཞབས་C. Goldstein གྱིས་བརྩམས་པའི་<<A Histrory of Moder tibet >> རྒྱ་ཡིག་ལ་སྒྱུར་བར་བརྟེན་བསྒྲགས་གཏམ་ཆ་ཚང་ཞིག་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་འགྱུར་ཡོད། འོན་ཀྱང་། རྒྱ་འགྱུར་ནང་བསྒྲགས་གཏམ་གྱི་ཁ་བྱང་ལ་(ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཆ་ཚང་བྱས་པའི་གསལ་བཤད)ཅེས་བཀོད་འདུག སྲིད་དོན་ཚན་རིག་ནང་(རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ) དང་(དབང་ཆའི་གསལ་བཤད)གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་ཁར། རྩོམ་པ་པོས་བསྒྲགས་གཏམ་མཇུག་ཏུ་གསལ་བཤད་གནང་སྟངས་ཡང་འདི་ལྟར “ བོད་པ་ཚོས་ཡིག་ཆ་འདིར་ཧ་ཅང་མཐོང་ཆེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནི་ཡོན་ཧྲི་ཁེ་ལ་རང་བཙན་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་བརྡ་ལན་སྤྲད་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་ཡོད། གཞི་རྩའི་སྐབས་དེའི་བོད་པའི་བརྡ་སྐད་དབང་དུ་བྱས་ན་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་དངོས་མ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་ཆོག་མོད། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསམ་བློའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་འགྲོ་སྟངས་ལྟར་ན། གསལ་བསྒྲགས་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་རང་ཉིད་ལ་རྒྱ་གཞུང་གི་མཚན་གནས་མེད་པ་དང་། རྒྱ་དཔོན་ཀྱི་བྱུས་གཏོགས་མེད་པར་རང་སྣང་གིས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཆ་ཚང་བྱ་རྒྱུའི་ཞེ་འདོད་དངོས་ཡིན་པ་གསལ་བོ་རེད ” (6) ཅེས་འགྲེལ་བརྗོས་དཀྱོགས་དཀྱོགས་ཅིག་རེད། དེ་བས་སྟབས་ཡག་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་དེབ་དེ་ཕབས་བསྒྱུར་ཐད་བཀག་འགོག་མ་བྱས་པ་ཡིན་ཡང་སྲིད། (བོད་མི་གསར་བརྗེ་བའི་སྔོན་གླེང་ནང་ཁོང་གིས་ཀྱང་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་ཞེས་བྲིས་འདུག) དེ་ལྟར་མི་རེ་གཉིས་ཡོད་ན་ལས་གཞན་ཁྲིམས་ལུགས་ཆེད་མཁས་པ་དང་། ཕྱི་འབྲེལ་མི་སྣ་གྲགས་ཅན། ད་དུང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་བཅས་ཀྱིས་རྩ་ཚིག་ཆེན་མོ་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་ཡིན་པ་སྔ་མོ་ནས་ཁ་གསལ་གནང་འདུག་ལ། ཐོག་མར་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་ཞེས་འབྲི་མཁན་ཡང་ཕྱི་གླེང་བོ་ཚོ་ཡིན་པར་སྣང་།\n༡༽ SIR CHARLES BELL ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་<<Portrait ofaDalai Lama >> ནང་ “ ཡོན་ཧྲི་ཁེ་ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་མཚན་གནས་ཕུལ་བ་ཁོང་གིས་བཞེས་རྒྱུ་མིན་ཞེས་དང་། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་མངའ་དབང་ཁྱབ་བསྒྱུར་བྱ་བཞིན་ཡོད་ཅེས་བཀའ་ལན་གནང་བ་རེད། དེ་བས་ན། དེ་ནི་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ཁོང་གིས་ ( Thus the god-king made clear his declaration of Tibetan independence.) བོད་རང་བཙན་གྱི་བསྒྲགས་གཏམ་གསལ་ཐག་ཆོད་ཅིག་གནང་བའི་མཚོན་དོན་རེད” ཅེས་བཀོད། (དེབ་འདི་༡༩༤༦ ལོར་པར་སྐྲུན་བྱས)\n༢༽ རྒྱ་ནག་མི་སེར་སྲིད་གཞུང་གི་བོད་བསྡོད་སྐུ་ཚབ་བྱས་མྱོང་མཁན་རྒྱ་དཔོན་ཧྲིན་ཙོང་ལེན་གྱིས་བརྩམས་པའི་<< Tibet and the tibetans >> ནང་“ ༡༩༡༢ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕྱིར་ལྷ་སར་ལོགས་མ་ཐག བོད་རང་བཙན (Tibetan independence)ཟེར་བའི་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་བ་དང་། སྐབས་དེར་མན་ཆིན་གཞུང་ཕྱིའི་བཙན་འཛུལ་འོག་ལྷགས་ནས། བོད་ལ་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ནུས་པ་སྒོ་གང་ཐད་ནས་མེད”ཅེས་བྲིས་ཡོད་ལ། (དེབ་འདི ༡༩༥༣ ལོར་དཔར་སྐྲུན་བྱས)\n༣༽ སྐུ་ཞབས་ Michael C.Van Walt Van Praag ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་<< བོད་ཀྱི་གནས་བབ >>ནང “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རང་གི་སྐྱོང་ཡུལ་བོད་ལྗོངས་ལ་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། ཁོང་གི་གཞུང་ངོས་ནས་ནུས་ལྡན་གྱིས་འཛིན་སྐྱོང་གནང་བ་མ་ཟད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་༡༩༡༣ ལོར་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་( Declaration of Tibetan independence)སྤེལ་བ་སོགས་ཀྱིས། བོད་འཛིན་སྐྱོང་དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོག་གི་ཐེ་བྱུས་མེད་པའི་ཡུན་རིང་ཞི་འཇགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་འགོ་བཙུགས་པ་རེད”ཅེས་བཀོད། དེབ་འདི་ ༡༩༨༧ ལོར་དཔར་སྐྲུན་བྱས་)\n༤༽ ཞ་སྒབ་པས་<<སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས>> ནང་“ བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་རྩ་ཚིག་ཆེན་མོ་”ཞེས་བཀོད་པ།\n(དེབ་འདི ༡༩༧༦ ལོར་པར་སྐྲུན་བྱས)\nབྱེ་བྲག་བོད་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་འབའ་ཞིག་བཤད་ན། བསྒྲགས་གཏམ་འདིར་སྔོན་གླེང་གི་ས་བཅད་དང་། དེའི་འོག་དོན་ཚན་ལྔ་ལ་དབྱེ་ནས་མཇུག་བསྡུས་འདུག སྔོན་གླེང་དེ་(ཕྱི་སྲིད) དང་འབྲེལ་བའི་རང་བཙན་རྣམ་བཤད་ཡིན་པ་དང་། དོན་ཚན་ལྔ་བོ་ཆབ་འབངས་ཆགས་ཐབས་ཀྱི་(ནང་སྲིད) སྐོར་གཙོ་འདོན་བྱས་འདུག བསྒྲགས་གཏམ་འདིའི་བརྗོད་གཞི་བཀྲམས་སྟངས་ཀྱི་རིགས་ལམ་དང་། ས་བཅད་རྒྱས་བསྡུས་བྱེད་སྟངས་སོགས་ཀྱིས་ང་ལ་བསྒྲགས་གཏམ་འདི་ <<ཨ་རིའི་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ>> དང་ <<ཧྭ་རན་སིའི་ཆབ་འབངས་ཐོབ་ཐང་བསྒྲགས་གཏམ>> གཉིས་ལ་གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་རྒྱུའི་སྣང་བ་འཕྲུལ་དུ་བཅུག་སོང་ལ། དེ་ནི་བསྒྲགས་གཏམ་འདི་གླེང་རིན་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱི་ཕྱོགས་ངོས་གཞན་ཞིག་རེད།\nབོད་ཀྱི་བསྒྲགས་གཏམ་(གཤམ་ནས་བོད་གཏམ་ཞེས་བསྡུ་རྒྱུ)དོན་ཚན་(༡) ནང་། [ཆོས་སྲིད་དཔལ་ཡོན་གྱི་གཞི་མར་གྱུར་བའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ཡུན་གནས་ཆེད། དགེ་འདུན་སྡེ་མཆིས་སོ་ཅོག་གི་མཆོད་རྒྱུན་རང་འཇགས་འཇོག་རྒྱུར་ཁག་ཐག་ཡོད་སྐོར] བཀོད་པ་ལྟར།\nཧྥ་རན་སིའི་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་སྐབས་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་མངའ་བདག་དབང་ཆ་མགོ་རྟིང་སློག་བཞིན་པའི་ཁ་ཐུག་ཡིན་སྟབས། དགོན་སྡེ་གྲྭ་ཚང་དང་། ས་བདག་གི་མཆོད་རྒྱུན་ལ་དམིགས་འདོན་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་སྐོར་བཤད་འོས་མེད་མོད། བསྒྲགས་གཏམ་ནང་དུའང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་ཡོད་པ་ནི། ཧྥ་རན་སའི་དོན་ཚན་དང་པོར། “ ཁེ་དབང་གི་སྐད་ཆའི་སྔུན་ནས། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་སྐྱེས་པའི་ཉིན་མོ་ནས་བཟུང་འདྲ་མཉམ་ཡིན་མོད། དམངས་དོན་གྱི་བྱ་བའི་སྤྱོད་སྒོའི་ཐད་ནས་ད་གཟོད་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་མི་ལ་ཁྱད་པར་བྱུང་བ་རེད”ཅེས་པ་འདི་བཞིན། སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཚོགས་སྒེར་སུ་ཡིན་རུང་། རང་གི་ཤེས་འཇོན་ལྷག་བསམ་ཀྱི་སྤྱོད་སྒོར་གཞིགས་ནས་དམིགས་བསལ་ཁེ་དབང་ཡོད་ངེས་པ་ཕུགས་ནས་ཁས་ལེན་བྱས་འདུག\nབོད་གཏམ་དོན་ཚན་(༢)ནང་། [མདོ་སྔགས་གསར་རྙིང་གི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ཕྱག་བཞེས་གཙང་མར་འཆད་ཉན་དང་། བཅའ་པ་ཚུལ་བཞིན་སྲུང་དགོས་པའི]སྐོར་འཁོད་པའང་། བོད་ལ་མཚོན་ན་དམིགས་འདོན་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་འོག་དབང་འཛིན་པ་རྣམས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ཡིན་སྟབས། གྲུབ་མཐའ་བྱེ་བྲག་པའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཡོད་པ་གཞིར་བྱས། དབང་ཆ་བྱུང་མཚམས་གྲུབ་མཐའི་ཞྭ་བསྒྱུར་ལུགས་བརྗེ་འཁྲིག་རྩོད་བསྟུད་མུར་བྱུང་ཡོད།\nབོད་གཏམ་དོན་ཚན་(༣) ནང་། [སྣེ་མོ་ལས་འཛིན་པ་ཚོས་ཁྲལ་བསྡུ་ཁྲིམས་གནོད་ཐད་ཆབ་འབངས་བརྡབས་མནར་དང་། ཉེས་པ་ཕྲན་བུར་བསྙད་ནས་ས་ཁང་གཞུང་བཞེས། ཡན་ལག་བྲེགས་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་ངན་རིགས་གཏན་ནས་མི་ཆོག་པ] ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད།\nཧྥ་རན་སིའི་བསྒྲགས་གཏམ་ནང་ “ འབངས་མི་ཚང་མས་རང་ཉིད་དངོས་སུའམ་འཐུས་མི་བརྒྱུད་དཔྱ་ཁྲལ་གྱི་དགོས་ངེས་རང་བཞིན་ངེས་འཛིན་གཏན་འབེབས་དགོས་ཤིང་། དེའང་རང་མོས་ཐོག་ནས་ངེས་འཛིན་བྱས་པ་ཡིན་དགོས་ལ། ད་དུང་འབུལ་བསྡུའི་ཚོད་དཔག་དང་། གཏོང་སྒོར་རྒྱུས་ལོན། བྱུང་སོང་གཏན་འབེབས་ཀྱི་གྲགས་འབོར། རྣམ་གྲངས། ཕྱི་རྐྱེན། དཔྱ་ཁྲལ་བསྡུ་སྟངས་དང་དུས་ཚོད་ཚང་མར་ཉམས་འཇོག་བྱ་དགོས་་”ཞེས་དང་། ཡང་དོན་ཚན་བཅུ་བཞི་བར“ སྤྱི་ཚོགས་ལ་གཞུང་འཛིན་པའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཐོ་ཁ་གསལ་བཟོ་དགོས་སྐོར་བརྡ་འདེད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད” ཅེས་པ་འདི་དག སྐད་ཆའི་གོ་རིམ་ཙམ་ལས་ནང་དོན་ཆེར་མ་མཐུན་པ་མེད།\nབོད་གཏམ་དོན་ཚན་(༤)ནང་། [བོད་རྒྱལ་ཁབ་ལ་འཕྲུལ་ཆས་སོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་མི་ལྡན་རུང་། ཆོས་མཐུན་ཞི་བདེར་གནས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་སྟབས། རང་ས་རང་སྲུང་ཆེད་དྲག་པོའི་འདུ་འགོད་རྒྱ་གང་ཆེ་བྱ་དགོས་པ་དང་། དཔྱ་ཁྲལ་སྤར་དགོས་པའི] སྐོར་དེ་དང་། ཧྥ་རན་སིའི་དོན་ཚན་བཅུ་གཉིས་པར་“ སྤྱི་འབངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཁག་ཐག་ཆེད་དྲག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་དགོས་ངེས་ཡིན་མོད། དཔུང་སྟོབས་དེ་བཞིན་རྒྱལ་འབངས་ཡོངས་ཀྱི་ཆགས་ཐབས་དང་འབྲེལ་བ་ལས། སྟོབས་ཤུགས་བཀོད་སྤྱོད་མཁན་གང་ཟག་སྒེར་བའི་ཆེད་དུ་བཙུགས་པ་གཏན་ནས་མིན”ཞེས་དང་། ཡང་བསྒྲགས་གཏམ་དོན་ཚན་བཅུ་གསུམ་པར “ དམག་དཔུང་གི་རྒྱུན་གྲོན་དང་། གཞུང་འགྲོ་ཆེད་སྤྱི་འབངས་ལ་ཁྲལ་བསྡུ་དགོས་པ་གཡོལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་། དཔྱ་ཁྲལ་བསྡུ་སྐབས་འབངས་ཀྱི་འཁེས་ཚོད་ལ་དཔྱད་པའི་བསྒོ་བཤའ་བརྒྱག་དགོས ”ཞེས་པ་སོགས་དོན་ཚན་རྣམས་བོད་དང་ཧྥ་རན་སིའི་བསྒྲགས་གཏམ་གཉིས་ཐད་གར་ཁ་སྤྲོད་ཐུབ་པ་ཞིག་འདུག\nབོད་གཏམ་དོན་ཚན་(༥) ནང་། [ས་བདག་དང་། གཞུང་སྒེར་སུས་ཀྱང་མི་སེར་རྣམས་ཀྱིས་རང་འགུལ་ཐོག་ས་སྟོང་བེད་མེད་རྣམས་འདུལ་འདེབས་བྱས་རིགས་ལ་བཀག་འགོག་གཏན་ནས་མི་ཆོག་ཁར། དེ་ལྟར་བྱེད་མཁན་ལ་ས་ཆའི་འཛིན་དབང་གཏན་འཇགས་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན]ཞེས་དང་། ཧྥ་རན་སིའི་ནང་“ རྒྱུ་ནོར་སྒེར་བདག་གི་ཐོབ་ཐང་དེ་གཏན་ཐོག་ནས་འཕྲོག་མི་ཆོག་པས་ན། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ངོས་ཅན་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཁྲིམས་མཐུན་གྱིས་ཁྲལ་འཁུར་དགོས་པ་གང་ཞིག་ཐག་གཅོད་ཀྱི་སྐེད་མཚམས་ལ་སླེབས་ན་མ་གཏོགས། དེ་ཡང་འདྲ་མཉམ་དང་སྐྱིན་ཚབ་སྤྲོད་རྒྱུར་སྔོན་དཔག་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་གཞིར་བྱས། སྐྱེ་བོ་སྒེར་གྱི་རྒྱུ་ནོར་ལ་གཏན་ནས་གནོད་འཚེ་གཏོང་མི་ཆོག ”ཅེས་བཀོད་ཡོད་སྟབས། དོན་ཚན་འདི་དག་ཕན་ཚུན་མཐུན་མིན་ཐད་དོགས་གཞི་མེད་ལ།\nངས་འདིར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚད་གཞི་རྐྱང་བའི་ངོས་ནས་བསྒྲགས་གཏམ་གསུམ་པོ་རགས་བསྡུར་ཙམ་ལས། ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་ཡོན་གྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་སོགས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཐུབ་མེད། དཔེར་ན། ཨ་རིའི་བསྒྲགས་གཏམ་དེ་ ༡༧༧༦ ལོར་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་པ་དང་། ཧ་རན་སིའི་བསྒྲགས་གཏམ་ ༡༧༨༩ ལོར་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་པ་སོགས། དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་གི་བར་ཁྱད་ཡོད་པ་དང་། ཧྥ་རན་སིའི་བསྒྲགས་གཏམ་ལ་མཚོན་ན་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཁྱབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་སྐབས་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ཆབ་དཔལ་རིག་གསུམ་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཧྥ་རན་སི་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་མིའི་གྲུབ་ཆའང་ཡོ་རོབ་ཀྱི་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཆགས་བསྡད་ཡོད། བོད་ཀྱི་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་སྐབས་ང་ཚོ་ད་དུང་མཐོ་སྒང་ན་གྲོགས་མེད་ཁེར་རྐྱང་ངང་ལྷག་ཡོད་ལ། ཡང་ཨ་རིའི་བསྒྲགས་གཏམ་ཐད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐད་ཆ་མ་བཤད་ན། མགོ་སེར་གྱིས་མགོ་སེར་ལ་སྤེལ་བ(དབྱིན་ཇིས་དབྱིན་ཇིར) ཞིག་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་བསྒྲགས་གཏམ་ནི་གཅིག་འོག་གཅིག་ཏུ་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དག་ཡིན་སྟབས། རང་བཙན་གསལ་བསྒྲགས་འདི་བཞིན་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་དོན་དག་མིན་པ་བསྒྲགས་གཏམ་ནས་གཙོ་འདོན་བྱས་ཡོད་ཁར། རིགས་རུས་མཆེད་ཁུངས་དང་། རིག་གཞུང་སོགས་རྦད་དེ་ཐ་དད་ཡིན་པ་བཅས་རྩ་བའི་མི་འདྲ་ས་དང་། ཡང་བསྒྲགས་གཏམ་གཞན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་དེང་གི་དམངས་གཙོ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་སྐད་ཆའི་འབྱུང་ཁུངས་སམ་རྒྱབ་བརྟེན་ཆགས་ཡོད་ལ། རིམ་པ་དེ་ནས་བཤད་ན། འུ་ཚང་གི་བསྒྲགས་གཏམ་ལ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེན་མངོན་ཡོད། ཡག་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན། ཨ་རིའི་བསྒྲགས་གཏམ་ནང་མི་ནག་དང་ཨིན་ཌ་ཡ་ནའི་རིགས་ལ་མཐོང་ཆུང་གི་སྐད་ཆ་ཡོད་མོད། བོད་ཀྱི་བསྒྲགས་གཏམ་ནང་རིགས་རྒྱུད་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཟུར་ཙམ་མེད་པ་མ་ཟད། ཐ་ན་ཧྥ་རན་སིའི་བསྒྲགས་གཏམ་ནང་བཞིན་བཙན་དབང་གི་རྣམ་པ་དེ་ཙམ་མེད་པར་“ཆོས་མཐུན་ཞི་བདེར་”གནས་རྒྱུའི་རེ་སྨོན་མངོན་གསལ་ཡིན་ཁར། རྒྱ་མི་ཡིན་ཚད་དགྲ་ཕྱོགས་ལ་མ་བཅད་པར་“བར་ལམ་ཟི་ཁྲོན་དང་། ཡུ་ནན་གྱི་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་འགའ་ཞིག་ནས་བོད་ས་ཟ་སེམས་ཀྱིས་” ཞེས་བཀོད་པ་སོགས་དགྲ་གྲོགས་དགར་སྟངས་ཀྱང་གུ་ཡངས་ལ། བཤད་སྟངས་དེ་ཨ་རིའི་བསྒྲགས་གཏམ་ནང་“ང་ཚོར་འཐབ་ཡར་ལངས་ན་དགྲ་ཡིན་ལ། མཐུན་ལམ་འཛུགས་ན་གྲོགས་ཡིན”ཞེས་པ་དང་མཚུངས།\nམཚམས་འདིར་འུ་ཚང་གི་བསྒྲགས་གཏམ་དང་འབྲེལ་ནས་བཏགས་པ་མཐའ་བཟུང་གི་ཚིག་འགའ་བཤད་ན། རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་དབང་ཆ་རང་ལག་དུ་ཡོད་ཐོག རྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་བ་ནང་བཞིན་“དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བསྡུ་གསོག་བརྒྱབ་ནས་”ཆབ་སྲིད་ཐད་བགྲེས་ཡོད་གནང་ཡོད་རྒྱུ་ན། དེ་རིང་ང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ན། ཡང་ཉི་ཧོང་གི་གནམ་སྐོས་གོང་མ Hirohito ཡིས་༡༩༤༦ ལོར “ ང་ནི་ཆབ་འབངས་དཀྱིས་མ་ནང་བཞིན་གྱི་མི་རང་ཡིན་པ་ལས། ང་ལྷ་མིན” ཞེས་<<མི་ཡུལ་བསྒྲགས་གཏམ>>སྤེལ་བ་བཞིན། རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་ཀྱང་སྐབས་དེར་ང་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྒྱུ་འཕྲུལ་མིན། ཡུལ་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཡིན་གསུངས་ནས་ལྷ་མི་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྡེ་བ་གཞུང་དེ་སྡེ་སྲིད་མགོ་ལེབ་འགའི་ལག་པར་རྩིས་སྤྲོད་གནང་ཡོད་ཚེ། ད་ཆ་ང་ཚོ་ཚད་ག་འདྲ་ཞིག་ལ་སླེབས་ཡོད་ན། དེ་ལྟར་བསྡུར་ན་ཞན་ཆ་ཡོད་ངེས་ཀྱང་། གང་ལྟར་རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་ཨེ་རན་གྱི་ཆོས་དཔོན་Ayatollah Khomeini ཡིས་༡༩༦༤ ལོར་ཨེ་རན་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་བཟོས་པ་ནང་བཞིན་གྱི་བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་མ་སྤེལ་བ་ནི་སྟབས་ཡག་པ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཆོས་ཁྲིམས་གཞི་རྩར་བཞགས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་དེས་དེང་སྐབས་ཨེ་རན་གཞུང་ལྷ་ཆོས་འོག་ནས་ཐར་མ་བཅུག་པ་དང་། ཕོ་མཆོག་མོ་དམན་གྱི་ལྟ་བས་བུད་མེད་ལས་ཞུགས་མ་ཆོག་པ་སོགས་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་བཟོས་ཡོད། རིམ་པ་འདི་ནས་ལྟས་ན་འུ་ཚང་གི་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་དེ་ཆབ་སྲིད་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ཤེས་རིག་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་ངོ་གནོང་མི་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་མི་འདུག་གམ།\n༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་༥ པེ་ཅིན་ནས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བཞགས་མ་ཐག “ ང་ཕོད་ཀྱིས་ཀྲུའུ་ཨིན་ལའེ་ལ་བོད་རིགས་ཡོད་དོ་ཅོག་ས་གནས་གཞུང་གི་ཁོངས་སུ་ཟླ་བསྒྲིལ་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་ཚིག་ཐོ་ཕུལ་བར། ཀྲུའུ་ནས་ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་བོད་ལྗོངས་བཅིངས་གྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། ས་ཁུལ་གཞན་རྣམས་བཅིངས་འགྲོལ་སྔོན་ནས་བཏང་ཟིན་པར་བརྟེན་གསར་བརྗེའི་གོ་རྟོགས་ཡར་ཐོན་ཆེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་སྔོན་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཕན་ཚུལ་མ་མཐུན་པའི་རྩོད་འཕྲོ་ལུས་ཡོད་སྟབས། ལམ་སེང་ས་ཁུལ་གཅིག་འོག་ལ་ཟླ་བསྒྲིལ་བྱ་རྒྱུའི་དུས་སུ་སླེབས་མེད། ལོ་ཤས་སོང་རྗེས་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་རྣམས་ཕན་ཚུལ་གྲོས་མོལ་ཐོག་ནས་གཅིག་གྱུར་བྱ་རྒྱུ་ལག་ལེན་བསྟར་ཆོག་གི་རེད་ཅེས་ངག་ལན་སྤྲད་པ”དང་(7)དཔེ་མཚོན་འདིའི་གྲས་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། མང་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་བོད་གཅིག་གྱུར་དགོས་པའི་རེ་འདུན་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བཏོན་པའང་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ད་དུང་མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་དགྲ་རྒོལ་རང་སྲུང་གི་མདག་འཐབ་ག་ཚོད་ཅིག་བརྒྱབས་པའི་གྲངས་ཀ་འདི་ནས་དྲངས་ཚོད་མེད་ལ། དབུས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་གསེར་ཏོག་དང་རྒྱ་ཕབས་སྣུམ་གྱི་ལེར་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ནང་དུ་མདོ་ཁམས་མི་མང་གི་དངུལ་ཆུས་བསག་པས་དད་རྟེན་ག་ཚོད་ཡོད་ན། ད་དུང་རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་དང་། མཁན་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སོགས་མདོ་ཁམས་སྨད་ནས་སྐྱེས་ཤིང་། སྙན་པ་དབུས་ནས་རྒྱས་པའི་མི་སྣ་ག་ཚོད་བྱུང་འདུག འདི་ལྟར་ལྟས་ན་ཆོལ་ཁ་གསུམ་པོའི་ཁ་ཐག་རིང་རྒྱུ་མེད་ལ་སེམས་ཐག་དེ་བས་ཉེ། གནས་སྟངས་དེའི་དབང་གིས། ༡༩༥༦ལོའི་ ཟླ་༤ ནང་བོད་རང་སྐྱོང་བཙུགས་པའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དམག་དཔོན་ཁྲིན་ཡི་ནས་བྱེད་སྒོ་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་ཤིང་། ཁོས་སྐབས་དེར་ཏང་ནང་གི་ལས་བྱེད་པའི་བཞུགས་མོལ་འཚོགས་འདིའི་ཐོག “ང་ཚོས་ཀྲུང་དབྱང་ལ། ལྷ་ས་དེ་རྒྱལ་ས་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དེ་གཙོ་བོར་བྱས་ཐོག ཞིང་ཆེན་ཁག་ནང་དུམ་བགོས་བྱས་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་བསྒྲིལ་གྱིས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆེན་པོ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུའི་བསམ་འཆར་འདོན་དགོས་འདུག དེ་ལྟར་བྱས་ན་བོད་མིའི་རྒྱ་ཁྱབ་ཀྱི་རེ་བ་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱ་རྒྱུ་དང་། རྒྱ་བོད་བར་གྱི་མཛའ་མཐུན་དམ་ཟབ་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་རེད་”ཅེས་(8)བརྗོད་པ་སོགས། ཆོལ་གསུམ་གཅིག་བསྒྲིལ་གྱི་དགེ་མཚན་རྒྱ་དཔོན་ཚོས་ཀྱང་ཁས་མ་བླངས་མཐུ་མེད་ཆགས་ཡོད་སྟབས། འདི་ཡང་སུ་ཞིག་གི་ཁ་ངོར་ལྟས་པ་མ་ཡིན་པར། མདོར་ན་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཁ་གྲགས་བཅུག་པ་རེད།\nསྤྱིར་ན་“ བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱུང་རབས་དེ་གཙང་མ་དང་གསལ་བོ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད”ཟེར་མཁན་(ཟམ་གདོང་གཏམ་བཤད། .khabdha.orgp=37655 ) ཚོས། རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་བོད་རང་བཙན་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བོད་སོག་ཆིངས་ཡིག་ནང་བོད་དང་སོག་པོ་གཉིས་མན་ཇུའི་འོག་ནས་ཐོན་པ་ཡིན་འཁོད་པའི་ཡིག་ཆ་དེས་བདེན་དབང་ཐུབ་པ་ནི། དེ་སྔོན་བོད་རང་བཙན་མིན་པ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་སྟབས། ད་ཡིག་ཆ་སྦས་དགོས་པ་རེད་དམ། དེ་འཕྱར་ན་ཉེན་ཁ་རེད་མདོག་མདོག་ཐུགས་ཁྲལ་ཡོད་པ་ཚོད་གོ་ཐོས་བྱུང་། འདིའི་ཐད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་རིག་པའི་མཁས་དབང་། སྐུ་ཞབས་Michael C.Van ལགས་ཀྱིས། “ ལོ་ངོ་གསུམ་ལྷག་རིང་ཟིང་འཁྲུག་བྱུང་བའི་མཇུག་འབྲས་སུ་མན་ཆིན་གོང་མའི་དམག་མི་དང་དཔོན་རིགས་རྣམས་བོད་ནས་མཐར་བསྐྲོད་བཏང་བ་རེད། གནད་དོན་འདིའི་གསལ་བཤད་ཐུབ་པ་ནི་བོད་དང་མན་ཆིན་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་རྩ་ཆད་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་རེད་ལ། མ་ཟད་(བོད་)འཁྱུག་ཙམ་རིང་ཕྱིའི་བཙན་འཛུལ་འོག་ལྷགས་རུང་། དེ་ཡིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུར་དགག་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པའི་ཁར། ད་དུང་མན་ཇུ་གོང་མ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བར་ན་ངོ་གདོང་ཙམ་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ལྷག་མ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའང་རྩ་ཆད་དུ་གྱུར་བ་གསལ་འདོན་བྱས་པ་རེད”ཅེས་ (9) གསལ་བ་ལས་ཀྱང་ཐུགས་དོག་ཅུང་ཞིག་སེལ་རྒྱུར་ཕན་སྲིད།\nད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་འོག་ནས་བཤད་ནའང་། ཁ་ཉིན་དཔའ་བོ་སྣང་གྲོལ་(10)གྱི་ཞལ་ཆེམས་ནང་ “ བོད་མི་རིགས་ཁྲིམས་ངན་འདིའི་འོག་ནས་འདུག་ཐབས་མེད། རྒྱ་ངན་འདིའི་འོག་ནས་ཐར་བར་ཤོག”ཅེས་བཀོད་ཡོད་ལ། བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབ་ཆེད་ལོ་འདི་དག་ནང་རང་བསྲེགས་གནང་མཁན་གྱི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོའི་ཞལ་གྲགས་བརྒྱའི་ཁ་ཁངས་འདུག་ན། ད་ནི་རྒྱ་ངན་ཚང་གི་འོག་ནས་ཐར་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ལས་དངོས་གནས་ལམ་ཁ་གཞན་མེད་ཙང་། དུས་སྐབས་འདི་འདྲར་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་ལ་དྲན་གསོ་བྱ་རྒྱུ་ནི། འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན་བྱས་པ་ཅན་ལ་རྗེས་དྲན་ཙམ་ཞིག་གིས་ག་ལ་ཚད། འོན་ཀྱང་ངས་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་འདི་འཕྱར་ནས་བོད་རང་བཙན་སྒྲུབ་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་མིན་ལ། བསྒྲགས་གཏམ་འདིས་བོད་རང་བཙན་ལེན་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་ཐུབ་སོང་ན་རབས་རེད། གཙོ་བོ་བསྒྲགས་གཏམ་འདིའི་རང་སྟེང་གི་ཁྱད་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་ཐུབ་ན་བསམ་ནས་གོང་དུ་དཔྱད་བསྡུར་བྱེད་ཁུལ་ཡིན། མ་གཏོགས་ཤེས་རིག་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་དུས་རབས་འདིར། བོད་དེ་སྔོན་ཆད་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་ངོ་བོར་གནས་མྱོང་བ་གཞན་གྱིས་ཤེས་རྒྱུ་མ་རེད་བསམ་པའི་སེམས་ཁྲལ་ཁོ་བོར་གཏན་ནས་མེད་ལ། ད་དུང་ང་ཚོར་རང་བཙན་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་བདག་གཞན་གཉིས་ཀྱིས་མ་གོ་མ་ཐོས་པ་ག་ལ་ཡིན།\nཟུར་མཆན། [རྩོམ་འདི་གཏམ་བཤད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པ་ལས་དཔྱད་རྩོམ་གྱི་ཁུངས་སུ་འཇོག་མི་རུང་། ནང་དོན་གནད་བསྡུས་ཤིག་ (༢༠༡༣ ༢ ༡༣)ཉིན་བོད་རང་བཙན་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པའི་གོ་སྒྲིག་འོག་“རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་ནས་ལོ་ ༡༠༠ འཁོར་བའི་”དཔྱད་གླིང་ཚོགས་ཐོག་ནས་སྒྲོག་སྦྱང་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་གྱི་སྤྱི་ཁོག་དུས་བབ་གསར་ཁང་གི་ཡིག་ཐོག་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་རིག་ལམ་ལྟར་ས་བཅད་དབྱེ་ཡོད་ལ། རྩོམ་འདིར་འཁོད་པའི་ཕྱི་ཡིག་བོད་བསྒྱུར་ཁག་རྩོམ་པ་པོས་ཐད་ཀར་ཕབས་བསྒྱུར་བྱས་པར་སོང་མ་ཡིག་དང་བསྡུར་རྒྱུ་གལ། ཤེས་འཇོན་གྱི་དབང་གིས་འཐུས་ཚང་བྱུང་མེད་སྟབས། མུ་མཐུད་ཁ་གསབ་བྱ་རྩིས་ཡོད ]\n1 <<རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་>> ཏཱ་སི་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་སོགས། ༡༩༨༦ བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། P.50 (1)\n2 <<ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རྣམ་ཐར>> ཡ་ཧན་ཀྲང་། ༡༩༨༦ མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། P.567(2) P. 597(3) P.615(5)\n3 <<རྒྱ་ནག་མི་སེར་སྲིད་གཞུང་གི་བོད་སྐྱོང་བཀའ་ཡིག >> ༡༩༩༩ ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་བསྡུ་སྒྲིག་བྱས། P.15 (4)\n4 << སེར་མོ་བའི་རྒྱལ་ཁམས་འཇིག་པ>> གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན། ༡༩༩༣ ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་པར་སྐྲུན་ཁང་། p.12 (6)\n5 << བོད་དུ་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་རྒྱ་དམར་གྱི་སྲིད་བྱུས་དང་བྱ་ཐབས>> ༢༠༠༢ བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས། P.31 (7)\n6 <<བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག >> མེལ་ཝིན་སི་གྷོལྜ་སི་ཊཻན་དང་། ༢༠༠༦ བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཁང་། (བོད་འགྱུར) P.610 (8)\n7 << བོད་ཀྱི་གནས་བབ >> Michael C.Van ༡༩༨༧ ཐའེ་ཝན་ཧྥ་ཧོ་ཚོང་ལས་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་བྱས། (རྒྱ་འགྱུར་) p. 231(9)\n8 2012ལོའི་ཟླ12ཚེས་9 ཉིན་འཛམ་ཐང་ནས་རང་བསྲེགས་གནང་མཁན། རང་ལོ(18 ) ཞལ་ཆེམས་ཆ་ཚང་གཞན་ནས་གཟིགས་རྒྱུ།\n9 ཨ་རིའི་རང་བཙན་བསྒྲགས་གཏམ། (དྲ་ཐོག)\n← བོད་ནང་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་༡༠༢ ཟིན་འདུག\n༢༠༡༦ ཟླ་བ་ ༡༡ ཚེས ༠༡ ཆོས་ཉིད་འོད་ཟེར། 0


Yeshe Gyeltsen - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\nཀཿཐོག་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་ནི་ཀཿཐོག་དགོན་གྱི་གདན་རབས་བཅོ་ལྔ་པ་ཡིན་ལ། རྙིང་མའི་མཁས་ཆེན་དམ་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཀཿཐོག་པ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བུ་སློབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། དགོན་དེ་ཉིད་ཕྱག་འདེབས་མཁན་དམ་པ་བདེ་གཤེགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པར་བཤད། ཁོང་ནི་རིག་པའི་གནས་མཐའ་དག་ལ་ནང་བྱན་ཆུབ་ཡོད་པས། ཀཿཐོག་ལ་ཆོས་སྐོར་གསར་པ་མང་པོ་སྤེལ་བར་མཛད་ཅིང་། ཕྱིས་སུ་ཟུར་བཞུགས་མཛད་དེ་བུ་འབོར་ཕག་མཚོ་རི་ཁྲོད་དུ་བཞུགས།\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: ཀཿ་ཐོག་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན།; སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན།; ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན།\n'Jam dbyangs rgyal mtshan. 1996.Rgyal ba kaH thog pa’i lo rgyus mdor bsdus.Chengdu: Si khron mi rigs dpe skrun khang, pp. 51-53.


Tibetan Blog - པོད་འཕྲིན། - Latse\nསྙན་ངག་ཟླ་བའི་ཉིན་རེའི་སྙན་ངག་གི་མཆོད་པ། མུ་བ་ཆོས་འཛོམས། Poetry Month: Muwa Chödzom\nMuwa Chödzom isaLhasa-based poet who regularly shares her poems to popular Tibetan-language social media forums. She sent usarecording with recitation of three of her works.\nTags: Muwa Chödzom, Poem, Poetry Month, མུ་བ་ཆོས་འཛོམས།, སྙན་ངག, སྙན་ངག་གི་ཟླ་བ།


རྩོམ་པ་པོ། ཀླུ་ཨ་རྡོར། རྩོམ་སྒྲིག་པ། Lhamo དུས་ཚོད། 2017-11-20 10:13:00 རྩོམ་ཁུངས། མཚོ་སྔོན་པོ་དྲ་བ། ཀློག་གྲངས།\nརླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་ལས། ལར་སྐྱེས་བའི་མིས་རང་གི་སྐྱེ་བརྒྱུད་མ་ཤེས་ན། གཡུ་འབྲུག་ཟོལ་མ་འདྲ། ཡབ་མེས་ཀྱི་ཆེ་གོས་ཡིག་ཚང་མ་ཤེས་ན། མོན་ཕྲུག་ཡལ་བོར་འདྲ། ཞེས་བཀོད་པ་ལྟར། གལ་ཏེ་ཡབ་ཡུམ་མེས་པོ་ཚོར་རྒྱུས་མངའ་མེད་ན་ནག་ཁུང་གི་སྤྲུའུ་འདྲ། ཞེས་མཁས་བའི་བཞད་པ་ལྟར་ང་ཚོས་ཡང་རང་ཉིད་གང་ནས་བྱུང་བ་དང་། ས་གང་དུ་འགྲོ་བ། ཅི་ཞིག་གི་སླད་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་པའི་དྲི་རྟགས་འདི་ནམ་ཡང་ལུས་དང་གྲུབ་མ་བཞིན་དུ་ལས་དོན་ལ་ཧུར་ཐག་བྱས་ནས། གོང་མ་རིགས་རུས་ཚོས་བཞག་པའི་ཤུལ་རྫས་དག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་དུས་བསྟུན་གོང་སྤེལ་གཏོང་དགོས། འདི་ནི་ཡབ་མེས་ཚོའི་རེ་བ་དང་འུ་ཅག་གིས་བཞོལ་ཐབས་བྲལ་བའི་འོས་འགན་ཉག་ཅིག་ཡིན།\nཨ་ལ། ཞང་། ཤོག་པ། སྡེ་བ།\nམིའི་རིགས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ། ལྷག་པར་དུ་རང་ཉིད་འཚོ་གཞིས་གནང་སའི་ཕ་ས་ཕ་ཡུལ་གྱི་གནས་བ་དང་། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། རིགས་རུས་ཆོ་འབྲིང་གི་བྱུང་དང་། ཡུལ་སྲོལ་གོམ་གཤིས། སྐད་ཡིག་དང་ཡུལ་སྐད་དམ་ལུང་སྐད་ཀྱི་བྱུང་བ། འཚོ་བ་རོལ་སྟངས་སོགས་བློ་སྒྱུ་མའི་གཏིང་རིམ་ནས་ཚོར་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱ་དགོས། དེ་བས་ང་ཚོ་ངུ་ངག་གི་དབྱངས་རྟ་དང་སྡེབས་ཏེ་དྲིན་མ་ལོའི་ཕང་བར་སླེབས་དུས། དགུང་ཁྲི་གདུགས་གཟི་འོད་སྤྱི་གཙིག་གི་ཐང་ཆེན་དེར་འཕྲོད་དུས། དལ་འབྱོར་མི་ལུས་རིན་ཆེན་ཀྱི་ལས་བསྐལ་འདི་ཐོབ་དུས། ང་ཚོར་གནང་བ་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་བླ་སྲོག་གསོན་པོ་དང་མེས་པོ་དག་གི་མཛད་འཕྲིན་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡིན། དེ་བས་ང་ཚོ་ནི་རིགས་རྒྱུད་འདིའི་ཤུལ་འཛིན་མཁན་དང་ཡུལ་གྲུ་འདིའི་བདག་པོའམ་ཕྱོགས་སྟོན་ཀྱི་མར་མེ་སེར་བོ་དེ་ཡིན་པ་ཚོར་ཐུབ། དེའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་ལྷུང་གི་གནས་སུ་གྱར་བའི་བདག་དང་ཆོས་མཚུངས་སུ་ཡོད་པའི་ཕ་ཡུལ་གྱི་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་ཡོངས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་གནས་བར་ངེས་ཟིན་ཟབ་འཇུག ཡིད་ཆེས་བློ་བརྟན། སྙིང་རུས་ཧུར་བསྐྱེད་བཅས་ཀྱིས་མེས་པོ་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཇུག་པར་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པའི་སེམས་ཤུགས་ཞིག་གིས་དཔྱད་རྩོམ་འདི་རང་ནུས་ཚོད་གྱིས་འབྲི་ཁུལ་ཙམ་བྱས་པ་ལགས་པས། ཆེད་ལྷག་དང་ནོར་སྐྱོན་རེ་ཡོད་ན་དགོངས་འགལ་མེད་པར་མཁྱེན་མཁྱེན།\nདེ་ཡང་ཡུལ་ཁོངས་སུ་ལྷ་རི་མཐོན་པོ་ཀླུའི་ཆབ་བྲག་ནས་མཆེད་པའི་ཀླུ་ཆབ་སྔོན་མོ་འབབ་བས་ཀླུ་ཆུ་ཟེར་ཞིང་། ཀན་ལྷོའི་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གནས། གདོད་མའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་རུ། གནའ་སྔ་མོའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་གོང་མ་སྤྱང་གི་རྒྱུད་པ་རྣམས་ཀླུ་ཆུའི་འབབ་ཡུལ་དུ་འཚོ་ཞིང་། ཧ་ལམ་དུས་རབས་བཞི་བར་འ་ཞ་ནི་མཚོ་སྔོན་གཏར་ལེན་ཁ་ཉེ་འདབས་ནས་ཀླུ་ཆུ་དང་བསང་ཆུའི་འབབ་ཡུལ་དུ་སྤོས་ཤིང་། ཡུལ་དེར་གནས་པའི་སྤྱང་དང་འདྲེས་ཏེ་བསྡད།\nབོད་ཀྱི་རུས་ཆེན་བཞིའི་ནང་ཚན་ལྡོང་གི་རུས་སུ་གཏོགས་པའི་ལྡོང་ཚ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ལས་ཟམ་ཚ། ཨ་ལ། སྒྱུས་ཚང་སོགས་ཚོ་བ་ཤོག་པ་བཅོ་བརྒྱད་མཆེད་པར་གསུངས། ད་ལྟ་ཀླུ་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཞང་ཁག་བདུན། སྒྱུས་ཚང་ནགས་རི། ཨ་ལ། ཟམ་ཚ། ཆོས་འཁོར་སོགས་ཚོ་ཕྲན་ཉེར་བཞི་ཡོད། དེ་ནི་བོད་རོང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཞེས་བའི་ཡ་གྱལ། མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་དུ་ཡོད་པའི་ནོར་འཛིན་ས་ཡི་ཐིག་ལེ་ཡིན་པའི་མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་གྱི་བོད་རིགས་ནི་མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་གྱི་ས་འཛིན་གྱི་དང་པོ་ཡིན། སྤྱི་ལོ་མ་ཚུགས་གོང་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་གདོང་རྒྱུད་ལས་མཆེད་པའི་ཚ་བ་མང་པོ་ཡུལ་འདིར་གནས་ཤིང་། ད་ལྟའི་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ་གྱི་དབྱེ་ཚུལ་ལྟར་ན། ཨ་ལ་ཤོག་པ་ལྔ་ནི་ཀླུ་ཆུ་རྫོང་གི་ཤར་རྒྱུད་དུ་གནས་ཤིང་། ཤར་དུ་ཀླུ་ཤོད་དང་། ལྷོར་ཅོ་ནེ་ཆས་པུ་གཤིས། ནུབ་ཏུ་སྒྱུས་ཚང་ནགས་རི། བྱང་དུ་བསང་ཆུ་རྫོང་གི་སྒྱུས་ཚང་ཁག་དང་ཡུལ་མཚམས་འདྲེས། ཨ་ལ་ཞེས་པ་དེ་བོད་ཀྱི་རུས་མིང་ཡིན་པར་བཤད་དེ། 《འགར་རྩེ་ཁ་གསུམ་དང་རོང་འབྲོག་ཚོ་ལྔའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཆོས་སྲོད་ཉི་ཟླའི་འོད་རླབས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》༡༠༤ནས༡༠༥བར།⑴ འདིའི་ནང་བཀོད་པ་ལྟར་ན། དེ་ཡང་ཨ་ལ་ཞེས་པ་དེ་བོད་ཀྱི་རུས་མིང་ཡིན་པར་བཤད་དེ། ཀླུ་ཆུའི་ཨ་ལ་ཚོ་བ་དང་གཙང་གི་ཨ་ལ་གཉིས་ནི་སྔོན་གྱི་ཨ་ལ་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་ཡིན། དེའི་ཚོ་དཔོན་གྱི་མིང་ལ་ཨ་ལ་ཚང་ཟེར་པས་རིམ་གྱིས་མི་མིང་ཚོ་མིང་དུ་ཐོགས་སོ། །\nསྤྱིར་མདོ་སྨད་ཀྱི་གྱི་མི་རྒྱུད་ནི་གནའ་ནས་བཟུང་ས་ཁུལ་འདིར་ས་སྐྱེས་རྡོར་སྐྱེས་སུ་གཞིས་ཆགས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་དེ་ནི་སྔོན་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་དམག་དཔུང་གཅིག་མཐའ་མཚམས་སྲུང་བར་མངགས་པ་དེའི་རྒྱུད་ལས་མཆེད་པར་གྲགས་ལ། དེང་དུས་ཀྱི་ཁ་རྒྱུན་ལ་ཨ་ལ་བརྒྱད་ཅུ་ཟེར་བ་ནི《མདོ་སྨད་ཀླུ་སྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》ལས་ཡོད་ལ་སྔོན་ཞིག་ན་ཨ་ལ་བརྒྱད་ཅུ་ཟེར་བ་རྗེས་སུ་ཁ་འཐོར་དུ་སོང་སྟེ་དེམ་ཤུལ་ཨ་ལ་སོགས་ཀུན་ལ་ཆད་པར་བཤད་། ཡས་མས་ཀྱི་ཨ་ལ་ཟེར་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ནས་ཡིན་པར་སྣང་། ཞེས་གསུངས་ཡོད་། 《མདོ་སྨད་གཙོས་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་དྲི་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང》⑵ལས་གཞུང་དང་དུས་དེབ་གང་མང་ཞིག ལྷག་དོན་ལོ་རྒྱུས་ལ་བྱང་ཆ་ཡོད་མིན། ཕོ་མོ་ཁྱད་མེད། སྐྱ་སེར་ཀུན་ལ་རྒྱུན་ཤེས་དང་གོམས་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་ནི་ཁོ་ཚོའི་ཡབ་མེད་ཀྱི་ཡབ་མེས་ནི་དབུས་གཙང་དམག་མིའི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ཞེས་ངོམ་སོ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་སྨྲ་སྲིད། ཡིན་ནའང་སྐད་ཆ་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བདུན་པའི་འགོ་ཙམ་ནས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་རེད། ཞེས་དང་། ཀན་ལྷོའི་མི་རྒྱུད་མི་བོད་ཀྱི་རུས་སྤྱང་གི་རྒྱུད་ལས་མཆེད་པར་ལུང་དང་རིག་པས་སྒྲུབ་ཡོད། གནམ་རིའི་དུས་ནས་བཟུང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ལྷ་ནུབ་དང་། འབྲི་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད། ཀན་སུའུ་ལྷོ་ཕྱོགས་བཅས་སུ་ཆ་ཚང་བའི་སྒྲིག་གཞི་དང་དམག་དཔུང་འབངས་མི། རྒྱལ་བློན་བཅས་འཛོམས་པའི་སྟོབས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཆགས་ཟིན་པ་དེ་ནི་སྤྱང་རིགས་ཡིན་ལ། བོད་དང་སྤྱང་མི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་སྤྱང་རིགས་དེ་བོད་ཀྱི་མེས་པོའི་ཆ་ཤས་དང་བོད་ཀྱི་མེས་པོ་ངོ་མ་དེ་བོད་ཡུལ་ཡར་ཀླུང་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་ཟེར་བའི་གསུངས་འདི་བདེན་པར་འདོད། དེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཁམས་སིལ་བུར་ཐོར་རྗེས་དཔལ་ལྡན་སྐྱ་བ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པའི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་གངས་ཅན་གྱི་མཐའ་དབུས་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ལ་བཀའ་ཁྲིམས་གསེར་གྱི་གཉའ་ཤིང་ལྕི་མོས་གནོན་སྐབས་མཁོན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་བླ་དཔོན་གཅིག་ལྕོག་ཨ་ལགས་རྒྱལ་བོ་ཟེར་བ་སྲིད་ཀྱི་བྱེད་པོའམ་འབར་ཚའི་ཨ་ལ་ཚང་དཔོན་ཞིག་ས་ཆ་འདིར་འགོ་བདག་གམ་ཁ་འཛིན་ཏུ་སྲིད་འཛིན་གྱི་མངགས་པ་དེའི་མིང་རིམ་བཞིན་ཤོག་པའི་མིང་ངམ་ཚོ་བའི་མིང་དུ་ཐོགས་པར་བཤད། དེ་ནི་ཧ་ལམ་ཆིང་གོང་མ་ཆན་ལུང་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་རིང་དུ་ཆགས་པར་སྙམ། དེ་ལ《མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་གྱི་ཚོ་བ་ཤོག་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་བཅས་པར་དཔྱད་པ།》⑶ལས་དམེ་ཤུལ་ཚོ་བཞི་ཚོ་བཞིའི་མི་རྒྱུད་ཀྱི་གོང་མ་ནི་ཡུལ་གསུམ་ནས་འོངས་ཏེ་དང་པོ་ཀླུ་ཤོད་ནས་མི་ཁྱིམ་ཞིག་འོངས་ཏེ་མགོ་དཀར་ནང་དུ་གཞི་བཅས་ཏེ་ས་བཟུང་། ཁྱིམ་དེར་བུ་གཅིག་དང་བུ་མོ་གཅིག་བྱུང་བ་སོ་སོར་གྱེས་ཏེ་བསྡད་དེ་རིམ་བཞིན་དབང་སྐོར་དང་ངོ་ཀླད་ཚོ་བ་གཉིས་སུ་འཕེལ། དེ་རྗེས་ཨ་མཆོག་ནས་མི་ཁྱིམ་ཞིག་འོངས་ཤིང་། དེའི་རྒྱུད་པ་ལས་རི་རྫི་ཚོ་བ་མཆེད། ཡུང་དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཀླུ་ཆུའི་ཨ་ལ་ནས་མི་ཁྱིམ་ཞིག་འོངས་པས་ཨ་ལ་ཚོ་བ་ཆགས་སོ། དམེ་ཤུལ་ཚོ་བཞི་ནི་དབང་བ་ཀླུ། དཔོན་སྐོར། ར་དེའུ། ཨ་ལ་བཅས་རྣམས་སོ་ཞེས་བཀོད་པ་ལྟར། འདི་ལ་ནང་ཚན་དུ་སྟོད་ཕྱོགས་ཤིས་ཚང་ཞང་གི་སྟོད་ཨ་ལ་དང་ཆོས་འཁོར་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཨ་ལ་ཚོ་བ། ཨ་ཆོགས་ཚོ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཨ་ལ། དམེ་ཤུལ་ཚོ་བ་བཞི་ལས་ཨ་ལ་ཚོ་བ་བཅས་ཀྱི་མི་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་པར་འདོད། དེ་ཡང་ཤོག་པ་ལྔའི་བྱུང་དུས་ཀྱི་ཆ་ལ་ཤོད་ཚུལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སུ་མཆིས་ཤིང་། འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀོད་པ་་དང་གཙོ་ཆེར་ཡུལ་གྱི་ཨ་ཁུ་ཨ་ནེ་ཚོའི་བཤད་པ་གཉིས་གཞིར་བཟུང་ན་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཐུན་དུ་སྣང་ལ།《མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་གྱི་ཚོ་བ་ཤོག་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་བཅས་པར་དཔྱད་པ》⑷ལས། བ་ནག་ནི་སྤྲ་ཡི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། བ་ནག་ཚོ་བའི་ནང་དུ་རྩེ་ཁོག་དང་ཨ་མཆོག་རྔ་རྒོད་སོགས་ནས་སྤོས་འོང་པའི་མི་ཁྱིམ་འགའ་ཞིག་མཆིས། རྫེ་དང་ཨ་ལ་གཉིས་ནི་བྱམས་མེ་ནས་སྤོས་འོང་བར་བཤད། ལྩམ་པ་ཚོ་བར་ནང་གསེས་སུ་རྫེ་དང་། ཨ་ལ། ལྩམ་པ་བཅས་ཚོ་ཚན་གསུམ། ཚོ་ཚན་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་རྨེ་རུ་དང་། རྒྱ་འབེན། པེ་གཤོང་། ཅོག་རིགས། རྭ། ས་སོགས་རུས་ཚན་དུ་མ་མཆིས་པ་ལས་ལྕམ་པ་ནི་བསང་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཀླུ་ཤོད་ཉམ་འབད་ནས་མཆེད་དང་། རྨེ་རུ་དང་། རྫེ། རྒྱ་འབེན་གསུམ་ནི་ལྷ་སྡེ་ཚོ་གསུམ་ལས་མཆེད། ཨ་ལ་ཚོ་བ་དང་ཨ་ལ་ཤོག་པ་ལྔའི་ནང་གི་ཤིས་རིགས་ནི་གདུང་ཁུངས་གཅིག་ཡིན་ཞེས་བཀོད་ཡོད། ད་དུང་ཨ་ལ་ཚོ་བ་འདི་དང་ཨ་ལ་ཞང་ཁོངས་ཀྱི་ཨ་ལ་ནི་རུས་རྒྱུད་གཅིག དེར་ཡང་ནང་གསེས་སུ་ཨ་ལ་གོང་མ་དང་ཨ་ལ་འགབ་མ་གཉིས་ལས་འདིར་བཤད་པའི་ཨ་ལ་ཚོ་བ་ནི་ཨ་ལ་འགབ་མ་མ་ལས་གྱེས་པ་དང་རིམ་བཞིན་ཆོས་འབོར་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་གྱུར་རོ། དེར་ནང་གསེས་སུ་དགོ་དྲུག་དང་། ཤིས་རིགས་བཅས་ཚོ་བ་གཉིས་མཆིས་སོ།། ཞེས་ང། དེར་རུ་སྡེ་བཅུ་གསུམ་དང་རུས་ཁག་བཅུ་གསུམ། དམག་ཤོག་བཞི་སོགས་འགོད་ན།\nཨ་ལ་ཤོག་ཁག་པ་ལྔ་ནི། ཤོག་པ་དང་པོ་འབོ་ར་ཤོག་པར་འབོ་ར་དང་ལ་ཡར་བཅས་སྡེ་ཚོ་གཉིས། ཤོག་པ་གཉིས་པ་སྦོག་ཚ་ཤོག་པར་སྦོག་ཚ་དང་རྒྱལ་མཁར་བཅས་སྡེ་ཚན་གཉིས། ཤོག་པ་གསུམ་པ་ཡ་རུ་ཤོག་པར་ཡ་རུ་དང་མ་རུ། འབར་ཚ། སྐྱ་བོ་སྒང་བཅས་སྡེ་ཚོ་བཞི། ཤོག་པ་བཞི་བ་རྫོང་ཆེན་ཤོག་པར་རྫོང་ཆེན་དང་མཁར་གི་ནང་བཅས་སྡེ་ཚོ་གཉིས། ཀླུ་ཆེ་ཤོག་པར་ཀླུ་ཆེ་དང་མ་ཁ་བཅས་སྡེ་ཚོ་གཉིས་བཅས།\nརུ་སྡེ་བཅུ་གསུམ། རུ་སྡེ་བཅུ་གསུམ་ནི་འབོ་ར། ལ་ཡར། རྒྱལ་མཁར། སྦོག་ཚ། ཡ་རུ། མ་རུ། འབར་མ། སྐྱ་བོ་སྒང་། རྫོང་ཆེན།མཁར་གི་ནང་། ཀླུ་ཆེ། འབྲོང་རྒྱས་མགོ མ་ཁ་བཅས་རྣམས་སོ། །\nརུས་ཁག་བཅུ་གསུམ། རུས་ཁག་བཅུ་གསུམ་ནི་འབོ་ར། མདའ་འདུ། མ་ཡ། ཡ་གོ མ་གོ སྔོན་ཆགས། རྒྱ་ཡ་རུ་གདུང་བ། དགོན་སྐོར། ཁ་རོ། བར་སྒོད། འབར་ཁག རབ་ཁྱུང་། ལྷ་བཟོ་ཁོག བློ་བ་ཨ་རྒ་དང་འབོར་ཕྱུག་རྣམས་སོ། ། ཨ་ལ་དམག་ཤོག་བཞི། ཨ་ལ་དམག་ཤོག་བཞི་ནི་ཉིན་པ་དམག་ཤོག ཡ་རུ་དམག་ཤོག རྫོང་ཆེན་དམག་ཤོག ཀླུ་ཆེ་དམག་ཤོག་རྣམས་སོ། །\nཀླུ་ཆུ་རྫོང་ནི་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཀྱི་འབྲོག་རྫོང་ཞིག་ཡིན་ལ། བསྡོམས་པས་མི་ཁྲི༣.༦༥ཡོད་པ་དང་།བོད་རིགས་ཀྱིས་རྫོང་ཡོངས་ཀྱི་མི་གྲངས་ལས་བརྒྱ་ཆ༨༨.༣ཟིན་ཞིང་དེ་ནི་བོད་རིགས་གཙོས་རྒྱ་རིགས་དང་ཧེ་རིགས་སོགས་འདུས་སྡོད་བྱེད་པའི་འབྲོག་རྫོང་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། དེ་ལས་ཨ་ལ་ཞང་ནི་རྫོང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི༢༨༠༠ཡས་མས་སུ་གནས་ཤིང་། ལོ་རེའི་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་ཧའོ་སྨི༤༦༥དང་ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་ཧྲི་ཧྲི་ཏུའུ༤ཡས་མས་ཡིན། དེ་ལས་ཨ་ལ་ཞང་ནི་རྫོང་མཐའ་ཁུལ་དུ་ཆགས་ཡོད་ལ། འཚོ་སྡོད་བྱས་བ་བོད་རིགས་དཀྱུས་མ་དག་དག་ཡིན། འདི་ནི་ཞིང་ལས་གཙོ་གཉེརདང་ཕྱུགས་ལས་མཉམ་སྤེལ་བྱེད་པའི་ཞང་ཁག་ཅིག་ཡིན། དེར་མི་གྲངས་སྟོང་གསུམ་ལྷག་ཙམ་དང་ཡུལ་མའི་ཐོན་ལས་ཀྱི་ཡོང་ཁུངས་གཙོ་བོ་ནི་ཡུལ་དུས་རུས་མོས་ཀྱི་ཞིང་ལས་དང་ཕྱུགས་ལས་ཡིན། ཞིང་ལས་རིགས་ལ་གྲོ་ནས་སྲན་གསུམ་དང་ཞོག་ཁོག་ཡིན། ཕྱུགས་རིགས་སུ་རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་དང་ཕག ར་མ་དག་ཡིན། ཆ་སྙོམས་ཁྱིམ་ཚང་རེའི་ཡོང་འབབ་དམངས་སྒོར༣༠༠༠ཡས་མས་ལས་མེད་ལ། སྒོར་འདི་ལས་གཟའ་མི་གང་བོར་ལོ་གཅིག་གི་འཚོ་བའི་འགྲོ་གྲོན་གཏོང་བ་དང་བྱིས་པ་སློབ་གྲྭ་བསྐྱལ་བ། རྒན་རྒོན་ལ་ཆོས་ཞུ་ཆོ་ག་སྒྲུབ་པ། ཐ་ན་ཉིན༣༦༥ལ་ཉི་མ་འཁྱོལ་ཐབས་བྱ་དགོས། འདི་ནི་ཨ་ལ་ཞང་གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆུ་ཚད་ཡིན་ལ། འདི་ལས་ཞང་འདིའི་འཚོ་བའི་གནས་བབས་མཚོན་ཐུབ། ཞང་འདིར་སློབ་ཆུང་སློབ་གྲྭ་གཅིག་ཡོད་ལ་དེར་སློབ་མ་༣༠༠ཡས་མས་ལས་མེད། དགེ་བཟོ་བ༣༠ལྷག་ཡོད། དུས་རབས་དང་བསྟུན་ནས་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་གོང་མཐོར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལ། སློབ་ཞུགས་སློབ་མ་ཡང་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་སློབ་ཞུགས་སློབ་མ་ཅི་ཙམ་ཇེ་མང་དུ་སོང་ན་སློབ་འབྲིང་དུ་སློབ་ཞུགས་སློབ་མ་དེ་བཞིན་དུ་ཇེ་ཉུང་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། སློབ་ཆེན་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཉུང་ངོ།། འོན་ཀྱང་། ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་རིང་སློབ་འབྲིང་དང་སློབ་ཆེན་སློབ་མའི་བསྡུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་སོང་ཞིང་། བྱ་བའི་ལས་གནས་སུ་རྒྱུགས་འཕྲོད་མཁན་ལོ་རེར་བརྒྱ་ཆའི༡༠་ལས་མེད། འདི་ནི་ད་ལྟའི་ཀན་ལྷོ་ས་ཁུལ་ཏུ་གནས་པའི་སློབ་གསོའི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་སྣང་། དཔལ་འབྱོར་ཀྱི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་སོང་ཞིང་རིག་གནས་ཀྱི་ཁ་དབུགས་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་ཇེ་སྲབ་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་མཆིས།\nབོག་ཙའམ་བོག་ཚ་སྡེ་བ། འབོ་ར་སྡེ་བ། ཡ་རུ་སྡེ་བ། འབར་ཚང་སྡེ་བ། སྐྱ་བོ་སྒང་སྡེ་བ། ལྗོང་ཆེན་སྡེ་བ། ཀླུ་ཅེའམ་ཀླུ་ཆེ་སྡེ་བ། མ་ཀ་སྡེ་བ། སྐྱིད་ཚའམ་ཐས་མདོའི་སྡེ་བ། ཐའི་ཧུའམ་ཐས་ན་སྡེ་བ་བཅས་སྡེ་ཚོ་བཅུ་ཡོད། དེ་དག་ཡུལ་གྱི་གནས་བའི་ཆ་ནས་རྒྱའི་སྐད་དུ(大队)འབོ་རའི་ཡུལ་ཚོ(博拉大队)དང་སྐྱིད་ཚའི་ཡུལ་ཚོ(田多大队)གཉིས་སུ་བགོས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་སྡེ་བ་ལྔ་རེ་ཡུལ་ཚོ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་ཡུལ་མའི་འཚོ་བར་དོ་དམ་དང་སློབ་གསོའི་བྱ་བ་བརྒྱུད་སྒྲགས་བྱེད་པ་དེ། འབོ་ར་ཡུལ་ཚོའི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་འབོ་ར་དང་། བོག་ཚ། ཡ་རུ། འབར་ཚ། སྐྱ་བོ་སྒང་བཅས་སྡེ་ཚོ་ལྔ། སྐྱིད་ཚའི་ཡུལ་ཚོ་སུ་སྐྱིད་ཚ་དང་། ཐས་ན། མ་ཀ། ཀླུ་ཅེ། ལྗོང་ཆེན་བཅས་སྡེ་ཚོ་ལྔ་བཅས་སོ། རྒྱལ་ཁབ་དང་ཞང་ཆེན། རྫོང་རིམ་པའི་ཡིག་ཆ་རྒྱུད་སྒྲགས་བྱེད་པ། རོང་འབྲོག་པའི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བར་རྒྱུས་ལོན་དང་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པ། ས་ཆུ་སྲུང་འཛིན་དང་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ། འོས་འགན་སློབ་གསོའི་བྱ་བར་ཤུགས་སྣོན་དང་འཆར་ལྡན་བུ་བཙའི་བྱ་བར་ཤུགས་རྒྱག་པ། ཞིང་ལས་ལག་རྩལ་འཕྲུལ་ཆས་ཅན་ཏུ་སྒྱུར་ནས་ཞིང་ལས་ཐོན་འབབ་དང་འབྲུ་སྣའི་ཐོན་སྐྱེད་ཇེ་ཆེར་གཏོང་སོགས་ལ་དམིགས་ཏེ་བགོས་བ་ཡིན། ན་ནིང་ནས་བཟུང་ཡུལ་ཚོ་གཉིས་སུ་གྲོང་གསེབ་བྱིས་གཉོར་ཁང་ཡང་ཡོང་འགྲུབ་བྱས་དེ་བྱིས་པ་ལོ་ལྔའི་ཡན་ཆད་བསྐྱེལ་འགོ་བཙུགས། དེ་ལས་གཞན་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཚོའི་ལུང་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་རིགས་དབྱེ་བར་འདོད་དེ། འབོ་ར་ཡུལ་ཚོ་ལ་དང་སྐྱིད་ཚ་ཡུལ་ཚོ་གཉིས་ཀྱི་ལུང་སྐད་ཁ་ཤས་སུ་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད། དཔེར་ན་གཤམ་གསལ་ལྟར།\nཨ་ལའི་ཁུངས་སུ་གནའ་དུས་དགོན་པ་གཉིས་སུ་མཆིས་ཤིང་། དེ་གཉིས་ནི་དེང་སང་གནས་པའི་ཨ་ལ་དེའུ་མགོའི་དགོན་བདེ་ཆེན་ཐར་བ་གླིང་དང་། བོག་ཚའི་སྒར་རམ་སྒར་ཆག་ནང་།《མདོ་སྨད་ཀླུ་སྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》⑸ཤོག་ངོས༡༥༥ལས་རྗེས་ཤིག་ཏུ་ལྷ་མོའི་ཉིན་གྱི་བཀྲ་ཡཱ་བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་དགོན་གཅིག་བསྡུས་མཛད་དེ་དེའུ་མགོའི་དགོན་བདེ་ཆེན་ཐར་བ་གླིང་བཏབ་ང་དང་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཚུགས་ཞེས་བཀོད་ཡོད། འདི་ལ་ཆེས་མང་ན་གྲྭ་བ་བརྒྱ་དང་ཉུང་ན་གྲྭ་བ་༧༠་ལྷག་བཞུགས་ཡོད། གནས་འདི་རུ་ད་དུང་སྲིད་པའི་གཉན་ཆེན་འཐུ་བོ་ཆེ་ཐེས་བཏགས་པ《མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་གྱི་ཚོ་བ་ཤོག་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་བཙས་པར་དཔྱད་པ》⑹ལས་ཤོག་ངོས༢༤༤བར། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་ཡོས་ཏེ་སྤྱི་ལོ༡༧༤༧ལོར་གསེར་ཁྲི་རྒྱལ་མཚན་སེང་གེ་མཆོག་སོག་པོ་ཝང་བསྟན་འཛིན་དབང་ཕྱུག་གིས་གདན་ཞུས། སྟག་ཚང་ལྷ་མོར་ཕེབས་ཏེ་ས་བརྟག་བསླང་ཞིང་དགོན་པ་བཏབ། ཅོ་ནེ་དཔོན་པོ་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་བསྟན་འགྱུར་ཆ་ཚང་ཕུལ། ཨ་ལ་དུས་འཁོར་གླིང་དང་ཨ་ལ་ཤོག་པ་ལྔ། རྐྱང་ཚ་རུས་ཚོ་གསུམ་བཅས་པ་མཆོད་ཐེབས་སུ་ཕུལ། ཟམ་ཚའི་ཡུལ་ཚོ་ཀུན་ཀྱང་ལྷ་མོའི་ལྷ་སྡེར་གྱུར། ལ་ལར་འདི་ནི་ས་སྐྱོང་མི་ཡི་དབང་བོ་ཅོ་ནེ་དཔོན་རབས་བཅུ་གཅིག་པ་དམག་ཟོར་དགོན་པོས་ཨ་ལ་ཤོག་པ་ལྔ་དང་རྐྱང་ཚ་ཚོ་བ་གསུམ་དགོན་ལག་ཁ་ཤས་དང་བཅས་ཁྲི་རྒྱལ་མཚན་སེངྒེ་ཚང་ལ་ཕུལ་ཞེས་བཀོད་ཡོད།\nམདོ་སྨད་ཀླུ་ཆུའི་འབབ་ཡུལ་དུ་སྔ་མོ་ནས་བོད་ཀྱི་མི་རྒྱུད་འཚོ་ཞིང་གནས་པ་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི《བཻ་དཀར་གཡའ་སེལ》དང་སུམ་པའི་རང་རྣམ། ཐུའུ་བཀཱན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི《དགོན་ལུང་དཀར་ཆགས》ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བཀའ་འབུམ་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》སོགས་སུ་གསུངས་ཡོད་ལ། ལྷག་དོན《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》ལས་རི་བོ་པདྨ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ莲花山ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་། 《མདོ་སྨད་ཀླུ་སྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》⑺ཤོག་ངོས་༡༣ལས་མན་ལུང་གུ་རུ་རུས་བྲག་ལ་སྐས་ཀྱིས་ཕྱིན་པའི་རྩེ་མོ་ཀོང་ཙེས་བཞེངས་པའི་ལྷ་ཁང་འཇམ་དབྱངས་བྱིན་ཅན་ཞིག་བཞུགས་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱིས་གསལ། ཀོང་ཙེས་འཕྲུལ་རྒྱལ་རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པ孔子ཡིན་པར་བཞེད་ཅིང་། དེ་ནི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་དང་དུས་མཉམ་དུ་འཚོ་བ་ལྕང་སྐྱ་རལ་བའི་རྡོ་རྗེ་ཡི་གསུངས་སུ་འཁོད་ཡོད། ད་དུང་ཁུང་ཙིའི་དུས་སུ་བོད་ལ་དགོན་པ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁུང་ཙི་བོད་དུ་བྱོན་ནས་འབུམ་གླིང་དགོན་སོགས་ལ་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་བ། རྒྱ་ནག་པས་ཀྱང་བོད་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་མ་བསྒྱུར་བར་ད་ལྟའི་བར་དུ་འབུམ་གླིང་དགོན་ལ炳灵寺ཟེར་བ་དག་ཅེས་བཀོད་ཡོད། དེ་བས་ཀླུ་ཆུའི་རྒྱུན་དུ་བོད་ཀྱི་མི་རྒྱུད་ཆགས་པ་རྟོགས་ཐུབ་པར་སྣང་། འདིར་གནས་བའི་ཨ་ལའི་མི་རྒྱུད་འདི་ནི་གནའ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་སྤྱང་དུ་གཏོགས་ལ། དེ་ནི《མདོ་སྨད་གཙོས་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་དྲི་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང》⑻ལས་ཤོག་ངོས༥༥བར་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་ནས་ས་ཁྱི་ལོའི་ཡར་སྔོན་དུ་ཐེ་བོ་དང་ཀླུ་ཆུའི་སྟོད་སྨད་ན་བསྐལ་བ་ཡ་ཐོག་གི་འབྲུ་རིགས་ཞེས་ནས་ཕུག་རོན་ཙམ། སྲན་མ་དུང་དཀར་ཙམ། ཟར་མ་གླང་ལྗགས་ཙམ། ཞེས་རྟེན་རྩ་ཆེན་དུ་བརྩིས་ནས་དགོན་པ་སོ་སོའི་རྟེན་ཁྲོད་དང་ལྷ་སྐུའི་གཟུངས་བཞུགས་སུ་ཕུལ་ནས་ཉར་ཚོགས་བྱས་ཡོད་པ་ཡིན། གནད་དོན་འདིའི་ཐོག་ནས་ང་ཚོས་ཤེས་ནུས་པ་ནི་ལོ་ངོ་བཞི་སྟོང་གོང་གི་གདོད་མའི་བོད་སྤྱང་རོང་ཚོ་བ་རྣམས་འབྲོག་ལས་གཙོ་བོ་གཉེར་བ་ཞིག་ནས་ཞིང་ལས་གཉེར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་རིམ་འཕར་བྱུང་ཡོད་ཅེས་བཀོད་པ་ལྟར། ཨ་ལ་ཤོག་པ་བཞི་ཡང་ལོ་རྒྱུས་འདི་ལ་གཞོལ་དུ་མེད་པར་འདྲ་མཉམ་སུ་མཆིས་སོ།། གང་ལྟར་རང་ཉིད་སློབ་འབྲིང་ནས་བཟུང་དཔེ་ཆ་ཀློག་པར་སྤྲོ་བ་ཅུང་ཙམ་ཡོད་པས་ལོ་རྒྱུས་དང་རྩོམ་རིག་རགས་རིམ་ལྟ་ཁུལ་བྱས་མྱོང་། དུས་དེ་ནས་ཕ་ཕ་ས་ཕ་ཡུལ་འདིའི་ཁོངས་དང་བྱུང་བར་ངོས་འཛིན་དང་གསལ་སྣང་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱ་དགོས་པའི་ཐོག་མའི་སྐུལ་སློང་གཙང་མ་སྣབས་ཏེ་སློབ་འབྲིང་ནས་སློབ་ཆེན། སློབ་ཆེན་ནས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚོ་བའི་ནང་རང་ནུས་ཚོད་ཀྱིས་དཔྱད་གཞི་འཚོལ་བསྡུ་དང་འདོར་ལེན། དཔེ་ཀློག་སོགས་བརྒྱུད་རིམ་གང་མང་ཞིག་ལས་དཔྱད་རྩོམ་འདི་འབྲི་ཁུལ་ཙམ་བྱས་པ་ཡིན།\n⑴ཨ་བར་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་། 《འགར་རྩེ་ཁ་གསུམ་དང་རོང་འབྲོག་ཚོ་ལྔའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཆོས་སྲོད་ཉི་ཟླའི་འོད་རླབས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》「M」 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།(༡༠༤ནས་༡༠༥བར)\n⑶འབྲུག་ཐར་གྱིས་བརྩམས།《མདོ་སྨད་བྱང¬་ཤར་གྱི་ཚོ་བ་ཤོག་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་བཅས་པར་དཔྱད་པ།》 「M」མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།(ཤོག་ངོས་༢༢༤ ཤོག་ངོས།)\n⑸མ་ངེ་གྲགས་པ་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས། 《 མདོ་སྨད་ཀླུ་སྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》「M」 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།(ཤོག་ངོས༡༥༥)\n⑺མ་ངེ་གྲགས་པ་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས། 《མདོ་སྨད་ཀླུ་སྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས།》「M」ཤོག་ངོས་༡༣ ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n༢.(ཤོག་པ)སྡེ་ཚོ་སྟེ། དཔེར་ན། གཡས་རུའི་ཤོག་པ་དང་གཡས་ཤོག གཡོན་རུའི་ཤོག་པ། འདམ་བརྒྱད་ཤོག་པ་དང་སྦྲ་ནག་ཤོག་པ་ལྟ་བུ།\n༣.(བོག་ཙ)ལ་ལར་སྦོག་ཚ་དང་བོག་ཚ་ཞེས་འབྲི། དེ་ནི་ཨ་ལ་ཤོག་པ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་ཏེ་སྦོག་ཚ་ཤོག་པར་གོ དེ་ལ་གནའ་དུས་སུ་སྦོག་ཚ་དང་རྒྱལ་མཁར་སྡེ་ཚོ་གཉིས།\n༥.《ལྗོང་ཆེན》 《 མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་གྱི་ཚོ་བ་ཤོག་པའི་ལོ་རྒྱུས》ནང་དུ་རྫོང་ཆེན་ཞེས་བཀོད་འདུག དེ་ནི་བོད་བཙན་པོའི་རིང་གི་རྟ་དམག་རྫོང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་ཡིན་པར་བཤད། འདི་ལ་རྫོང་ཆེན་དང་མཁར་གི་ནང་བཅས་སྡེ་ཚོ་གཉིས།\n༦.(སྐྱ་བོ་སྒང)ཡ་རུ་ཤོག་པའི་ཡ་གྱལ་ཞིག ཡ་རུ་ཤོག་པར་ཡ་རུ་དང་མ་རུ། འབར་ཚ། སྐྱ་བོ་སྒང་བཅས་སྡེ་ཚོ་བཞི།\n༧.(སྐྱིད་ཚ)ལ་ལར་འཐན་མདོ། དེ་ནི་སྔོན་སྒྱུས་ཚང་ནགས་རིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་ལ། འཐན་མདོ་དང་འཐན་ཕུག་གཉིས་ཀྱི་མི་རྒྱུད་གོང་མ་ནི་རུ་བཞིའི་ནང་ཚན་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་ཀླུ་ཤོལ་གྱི་སྐྱིད་ཚང་སྟོད་སྨད་དང་། ཨ་མཆོག་གི་སྐྱིད་ཚང་། སྐྱིད་ལང་གི་སྐྱིད་ཚང་བཅས་རྣམས་གདུང་ཁུངས་གཅིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་ཁྱི་སྒད་དང་ཁ་བས། གྲོ་ཚང་སོགས་ཚོ་སྐོར་འགའ་ཞིག་མཆིས་ཀྱང་གྲོ་ཚང་དང་རེབ་ཀོང་མདོ་བའི་གྲོ་ཚང་། མདོ་སྨད་གྲོ་ཚང་རྣམས་ནི་གདུང་ཁུངས་གཅིག་པ་དང་། ཀུན་ཀྱང་དབུས་གཙང་གི་གྲོ་རྒྱལ་མཚན་སེང་གེ་ལས་མཆེད།\n༣.འབྲུག་ཐར་གྱིས་བརྩམས།《མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་གྱི་ཚོ་བ་ཤོག་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་བཅས་པར་དཔྱད་པ།》「M」 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག༢༤༠ནས༢༤༧བར།\n༦. སྒང་རྒྱལ་མཚན་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས། 《དམངས་སྲོལ་རིག་པ་སྤྱི་བཤད།》「M」མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n༧. གཙོས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས། 《མདོ་སྨད་གཙོས་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་དྲི་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་།》「M」ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n༨. མ་ངེ་གྲགས་པ་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས།《མདོ་སྨད་ཀླུ་སྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》「M」 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n༩.སྲུང་བཙན་སྒམ་པོ། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》 「M」\nས་གནས། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། （北京市海淀区中关村南大街27号中央民族大学）