Bodmi 28th may 2014 monlam by TCRC CTA - issuu\nལོ་ 53 ཨང༌། 21\nབོད་ཟླ་3ཚེས་ 30 རེས་གཟའ་ལྷག་པ།\nVol. 53 Issue 21 Price Rs. 1\nགཞི ་ བྱས་པའི ་ གཞུང་འབྲེ ལ ་མི ན ་པའི ་ འགྲོ ་ བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྟོག་ཞི བ ་ཚོ ག ས་པས་ཕྱི ་ལོ ་\nསྤྱི ་ ཚོ ག ས་དེ ་ མི ་ རི ག ས་དང་རི ག ་གཞུང་འདྲ་\nཆེ་གནང་བར་བརྟེན། ངོས་ཀྱིས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།\nཕུལ་བར་༸གོ ང ་ས་༸སྐྱབས་མགོ ན ་ཆེ ན ་པོ ་\nམཆོ ག ་གི ས ་འཚམས་འདྲི ་ མཛད་ཡོ ད ་པའི ་\nཚོགས་པས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོའ་ི སྙིང་སྟོབས་\nསྟོ བ ས་ཅན་གྱི ་ གཟེ ང ས་རྟགས་དེ ་ ཁེ ་ ན་ཌའི ་\nཅན་གྱི ་ གཟེ ང ས་རྟགས་དེ ་ སྐུ་ཉི ད ་མཆོ ག ་ལ་\n༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་འདི་ལོའ་ི སྙིང་\nབརྩོན་གནང་བར་ངོས་ཀྱིས་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཡི་ རང་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་འཚམས་ འདྲི་མཛད་འདུག\n༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༦ ཕྱེད་\nབློན་ ༢༠ གསར་བསྐོ་གནང་ཡོད། ཐེངས་འདིར་\nརྒྱ་གར་གྱི ་ སྲི ད ་བློ ན ་གསར་པའི ་ དམ་འབུལ་\ndulla Yameen Abdul Gayoom)\nཡོལ་ཆུ་ཚོད་ ༦ ཐོག་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་\nནབ་མུ་ཁར་ཇི་མཆོག་ (Pranab Mukher-\nགར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་སྐབས་ རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོའ་ི ཁྲོད་\n༡༥ པ་ཆགས་ཡོད། སྐུ་ཞབས་ན་རེན་དྲ་མོ་དི་ པའི་བཀའ་བློན་ ༤༠ ཡོད་ཁོངས་ནས་བཀའ་\nཧ་མི་དི་ཁར་ཛ་ཡི་ (Hamid Karzai) མཆོག\nརིང་སྟོབས་རྒྱལ་མཆོག མོ་རི་ཤ་སི་ (Mauri-\nམཆོག མལ་ཌིབ་སི་ (Mal-\nམཛད་སྒོའ ་ི ཐོག་རྒྱ་གར་གྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་\nམཆོག་དང། ཤྲི་ལངྐཱའི་ སྲིད་འཛིན་མ་ཧིནྡཱ་རཱཇཱ་པཀ་ཤ་ (Mahinda\nཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ལྕམ་ཤི་རིན་ (Shirin Chowd-\n༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་\nགསུངས་སྐོར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་གཅི ག ་ནང་\nགི ས ་རྒྱ་གར་བྷི ་ ཇེ ་ པི ་ ཆབ་སྲི ད ་ཚོ ག ས་པའི ་\nབླ་མ་མཆོ ག ་གི ས ་ཕྲན་རང་ལ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་\n༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ དབུ་ཁྲིད་སྐུ་ཞབས་ན་རེན་དྲ་མོ་དི་ (Naren-\nགྲོ ས ་ཚོ ག ས་འོ ག ་མའི ་ འོ ས ་བསྡུའི ་ ནང་རྒྱལ་\nཡོད་པར་བརྟེན། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ ཚོས་མིག་དཔེ་ལྟ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། ཞེས་\nསྤོབས་སེམས་ཆེན་པོའ ་ི ཐོག་ནས་རྗོད་བཞིན་ ཡོད། ཅེས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་བར་\nབོ ད ་ཀྱི ་ ༸སྐྱབས་མགོ ན ་ཏཱ་ལའི ་\nཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འོས་བསྡུའི་ནང་ རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འཚམས་འཕྲིན་སྩལ་ བ་དང་འབྲེལ།\nངའི་ལས་དོན་ཞུ་སྒོའ ་ི ཐོག་\nབགེགས་བར་མ་ཡོང་བའི་ཐུགས་སྨོན་མཛད་ པར། ངས་སྐུ་ཉིད་མཆོག་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ ཐུགས་རྗེ་དང།\nཞེ ས ་སོ ག ས་ཁོ ང ་སྐུ་སྒེ ར ་གྱི ་ ཊུ་ཝི ་ ཊར་ཐོ ག ་\nགནས་ཚུལ་ཐོན་འདུག ཕྱི་ཚེས་ ༢༦ ཉིན་རྒྱ་ ཚོ ག ས་པའི ་ དབུ་ཁྲི ད ་སྐུ་ཞབས་ན་རེ ན ་དྲ་མོ ་\nདི ་ མཆོ ག ་གི ་ སྲི ད ་བློ ན ་གྱི ་ དམ་འབུལ་གཞུང་\nའབྲེལ་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་ཤིག་ཚོགས་ཡོད་ པ་བཅས། །\n༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༤ ནས་ ༦ བར་ཉིན་གྲངས་གསུམ་རིང་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་ ༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་རྡ་སྟེང་བོད་ ཁྱིམ་སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་ཁང་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་ རྣམས་ལ་ནང་ཆོ ས ་ངོ ་ སྤྲོ ད ་སྩལ་རྒྱུ་ཡི ན ་འདུག དེ་ཡང་ཕྱི་ཚེས་ ༤།༥ བཅས་ཉིན་གཉིས་རིང་ སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩ ནས་ ༡༢ བར་ཤེས་རབ་སྙིང་ པོའ ་ི འགྲེལ་པ་དང་འབྲེལ་ནང་ཆོས་སྤྱིའི་ངོ་སྤྲོད་ དང། གང་བློ་མའི་བཤད་ལུང་བཅས་སྩལ་རྒྱུ་ ཡིན་འདུག་པ་དང་། ཕྱི་ཚེས་ ༦ ཉིན་བོད་ཕྲུག་ ཁྱི མ ་སྡེ འི ་ རྩེ ད ་ཐང་དུ་སློ བ ་ཕྲུག་གཙོ ་ བོ ར ་གྱུར་ བའི་བཞུགས་སྒར་ཁུལ་གནས་གཞོན་སྐྱེས་དང་ སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའ་ི བཀའ་ དབང་སྩལ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ནས་ བཟུང་བཞུགས་སྒར་རྡ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭར་ བོད་ཀྱི་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་ འདི ་ བཞི ན ་༧གོ ང ་ས་༧སྐྱབས་མགོ ན ་ཆེ ན ་པོ ་ མཆོག་གིས་མཛད་བཟང་བཀའ་དྲིན་སྐྱོང་མུས་ ལ་འདི་ལོ་ཡང་ལོ་སྔོན་མ་དང་འདྲ་མཚུངས་མཐོ་ སློབ་ཁག་དང་གཞན་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭ་བ་རྣམས་ ཀྱི་ཆེད་དུ་དམིགས་ཏེ་གོ་སྒྲིག་ཞུ་གི་ཡོད་འདུག\n༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༠ དང་ ༢༡ ཉིན་གྲངས་གཉིས་རིང་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ ས་ལོ ན ་ཌོ ན ་དུ་དབྱི ན ་ཇི ་ དང་རྒྱ་ནག་ཕྱོ ག ས་ གཉིས་དབར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གྲོས་མོལ་ ལྷན་ཚོགས་འཚོགས་བཞིན་ཡོད་པ་དང་སྟབས་ བསྟུན། དབྱིན་ཡུལ་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་དབྱིན་ ཇི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པས་གསར་འགོད་ བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་སྤེལ་ཏེ་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་དབར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ གི ་ གྲོ ས ་མོ ལ ་ཐོ ག ་དབྱི ན ་གཞུང་ནས་བོ ད ་ནང་ གི་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་རྒྱ་ ནག་གཞུང་དང་ལྷན་བོ ད ་དོ ན ་གླེ ང ་སློ ང ་གནང་ དགོས་པ་མ་ཟད། དམིགས་བསལ་རྒྱ་ནག་ གཞུང་ནས་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ སྤྱི་དམངས་ལ་དམ་བསྒྲགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ རྣམས་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་ སྐུལ་ཞུས་ཡོད། སི་པན་ནང་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་བ།\n༄༅། །ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་སི་པན་གྱི་རྒྱལ་སའི་ ནང་ཚོགས་པའི་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་རྒྱལ་ སྤྱིའི་ཁྲིམས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱེད་ཕྱོགས་ཞེས་པའི་ བགྲོ་གླེང་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་ཚོགས་བཅར་བ་རྣམས་ ནས་བོད་ནང་གི་བོད་མིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ གནས་སྟངས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གླེང་སློང་ཤུགས་ ཆེ་གནང་འདུག དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཉིན་དང་པོའ་ིལས་རིམ་ཐོག་ རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མིན་ནང་ཁྲིམས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱེད་ ཕྱོགས་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་། དེ་བཞིན་མང་ ཚོགས་ཀྱི་རང་དབང་བཅས་བརྗོད་གཞི་ཁག་འདྲ་ མིན་སྐོར་ལ་གླེང་སློང་གནང་སྐབས། ཚོགས་བཅར་ བ་རྣམས་ནས་བོད་ནང་གི་བོད་མིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ ཐང་གནས་སྟངས་དང་། རང་དབང་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞུང་ཚབ་ཁག་ནས་དྲང་བདེན་གནང་ དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་དང། རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་ རིགས་ཟུར་པ་ཁག་གཅིག་འཛིན་བཟུང་བྱ་རྒྱུའི་ ཁྲིམས་སྒྲིག་ལ་བསྒྱུར་བ་བཏང་བའི་གནད་དོན་ལ་ སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེ་གནང་འདུག\nབོད་ཟླ་3ཚེས་ 30 ཕྱི་ཟླ་5ཚེས་ 28\n༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་\nཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཙམ་ནས་རྒྱ་དམར་གྱིས་ཐོག་\nགྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག་སུད་སིར་ཡོད་པའི་ ing for Tibet)\nའོ ག ་བོ ད ་ཀྱི ་ གསོ ལ ་མགྲོ ན ་ཁང་དུ་འཇི ག ས་ བྲལ་གློ ག ་བརྙན་བཟོ ་ སྐྲུན་པའི ་ ལས་རོ ག ས་ ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་མགོ་ལོག་འཇིགས་མེད་\nཁྱོན་མི་གྲངས་ ༥༠ བརྒལ་བ་ལྷན་འཛོམས་\nདེ ་ རི ང ་ ག ས ར ་ འ གོ ད ་ ག ས ལ ་\nབསྒྲགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་འདིར་ཕེབས་པའི་ལྷག་ བསམ་དྲང་བདེན་ཅན་གྱི་གསར་འགོད་པ་ཚང་ མར་བཀྲ་ཤི ས ་བདེ ་ ལེ ག ས་ཞུ་བ་དང་སྦྲགས་ ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ། གི་ཉེན་ཁ་ནས་ཐར་ཏེ།\nསྐབས་བྱུང་བ་འདི ་ ནི ་ བར་ལམ་ནས་ངའི ་ མི ་ ཚེའི་ནང་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་དྲན་མ་མྱོང་\nརིང་ད་དུང་ཡང་མཚམས་རེར་ངས་འདི་ནི་རྨི་ ལམ་ཞིག་མིན་ནམ་དྲན་བཞིན་འདུག དེ་ནི་ངའི་ སེམས་གཏིང་གི་ཚོར་བ་ཡིན་ཕྱིར་ངས་ཁྱེད་\nདོན་ཚན་དང་པོ། ཐོག་མར་རང་ཉིད་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་ བསྡུས།\nསྐྱེས་ཡུལ་ནི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ མདོ་སྨད་ཨ་མདོ་མགོ་ལོག་དབལ་ཤུལ་གསེར་ རྟ་ཏོག་ཚ་སྡེ་བ་རེད།\nནག་སི ་ ཁྲོ ན ་ཞི ང ་ཆེ ན ་གྱི ་ དཀར་མཛེ ས ་བོ ད ་\nརིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་གསེར་རྟ་རྫོང་ཁོངས་ རགས་བཀྲམ་ཡུལ་ཚོའི་ཏོག་ཚ་སྡེ་བ་རེད། ངའི་\nཕ་མིང་ལ་སྟོབས་ལྡན་དང་། མ་མིང་ལ་འཛམ་ སྒྲོན་ཟེར། ང་ཚོར་མིང་སྲིང་ ༥ ཡོད་པའི་ནང་\nནས་ང་ ༣ པ་དེ་ཡིན། ང་རང་ལོ་ ༡༥ ཡིན་ སྐབས་གྲྭ་བ་བྱས་ཏེ། ངའི་དགེ་རྒན་བཀའ་དྲིན་ ཅན་ཚོས་ང་བཀའ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་ཡོད། དེ་\nརྗེས་ང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས ་འཁྱིལ་ལ་ཕྱིན་ནས། ལོ་ཤས་རིང་དེ་གར་ཟུར་ཞུགས་བྱས་ཏེ། སློབ་ གཉེར་བྱས་པ་དང་།\nར་བཅས་ཀྱི ་ གྲྭ་བའི ་ གྲངས་འབོ ར ་ལ་རྒྱ་ནག་ དམར་གཞུང་གི ས ་ཚོད་འཛི ན ་བྱེད་བཞི ན ་\nཔའི་སྒྲིག་ཁོངས་སུ་ཞུགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཀྱང། ཀུན་མཁྱེ ན ་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་རི ན ་པོ ་\nཆེས་དམིགས་བསལ་གྱིས་ང་དགོན་པའི་སྒྲིག་ ཁོངས་སུ་བཅུག་གནང་བ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའ་ི བར་ངས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་ འཁྱིལ་དུ་སློབ་གཉེར་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ནི་སྤྱིར་ བཏང་གི་ངའི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་ཡིན།\nབྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ངོ་སྤྲོད། མར་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་ སྐབས་དང།\nབ་རེད། དཔེར་ན། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་\nབའི ་ སྐོ ར ་སོ ག ས་སྐབས་དེ འི ་ བོ ད ་\nམི ་ རྒན་རབས་པ་ཚོ ས ་མི ག ་གི ས ་\nཆེ ད ་ངའི ་ གྲོ ག ས་པོ ་ དོ ན ་གྲུབ་དབང་ཆེ ན ་དང་\nརྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ ་ རྒོ ལ ་བྱེ ད ་དགོ ས ་\nསྲི ད ་གཞུང་གི ས ་བོ ད ་མི ་ ཚོ ར ་མ་\nཉེས་ཁག་གཡོགས་དང་། དམར་གསོད། དྲག་\nགནོན། གཅར་རྡུང་། བཙོན་འཇུག མཐོང་ཆུང། རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་བཞིན་པའི་སྐོར་ཡིན། རྒྱ་\nགཞུང་གི ས ་བོ ད ་མི ར ་བཙན་དབང་ཁོ ་ ནས་ བོད་མི་མང་གི་སེམས་གཏིང་ནས་ཡིད་ཆེས་\nཁོང་ལ་མ་ཉེས་ཁག་གཡོག་གིས་ངོ་རྒོལ་དང་ མཚན་སྨད་ཞུ་བཅུག་པ་དང་། དགོན་སྡེ་གྲྭ་ཚང་\nབོད་རང་ཉིད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ནང་ལའང་བོད་ཡིག་ བེ ད ་སྤྱོ ད ་མེ ད ་པར་བཟོ ས ་པ་དེ འི ་ དམི ག ས་\nཡུལ་ནི། སི་ཏཱ་ལེན་གྱིས། མི་རིགས་ཤིག་རྩ་\nམེད་གཏོང་ན་སྔོན་ལ་མི་རིགས་དེའི་སྐད་ཡིག་ བེད་སྤྱོད་མེད་པར་བཟོས་ན་མི་རིགས་དེ་རང་ བཞིན་གྱིས་མེད་པར་འགྱུར།\nབོ ད ་ནང་བོ ད ་མི འི ་ དཔལ་འབྱོ ར ་ཡར་རྒྱས་\nརྒྱུས་ཐོ ག ་ནས་སྙན་གྲགས་ཆེ ་ བའི ་ གདན་ས་\nསེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་ འཁྱིལ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་བོད་བརྒྱུད་ཆོས་\nམཁས་པའི ་ འབྱུང་གནས་དགོ ན ་སྡེ ་ གྲྭ་ཚང་ གང་མང་ལ་སློབ་གཉེར་བ་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་\nམ་བཅུག་པར། སློབ་གཉེར་བའི་གྲངས་འབོར་ ལ་ཚོ ད ་འཛི ན ་གཏན་འབེ བ ས་བྱེ ད ་བཞི ན ་པ་\nསོ ག ས་ཆོ ས ་དད་རང་དབང་རྩི ས ་མེ ད ་རྡོ ག ་\nདེ ་ བཞི ན ་རྒྱ་གཞུང་གི ས ་བོ ད ་མི ་\nརིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་བོད་ཀྱི་ཐུན་མིན་སྐད་ཡིག་ རྩ་མེད་གཏོང་བཞིན་པ། དཔེར་ན། ད་ལྟ་བོད་\nནང་རྒྱ་གཞུང་གི ་ ལས་ཁུངས་ཧ་ཅང་མང་པོ ་ ཡོ ད ་པ་དེ ་ དག་གི ་ ནང་བོ ད ་ཡི ག ་བེ ད ་སྤྱོ ད ་ གཏོང་ས་གཅིག་ཀྱང་མེད་ལ།\nཁང་བརྒྱུད་ཕར་ཚུར་ཡི་གེ་གཏང་དགོས་བྱུང་ སྐབས། ཡིག་ཤུབས་ཐོག་རྒྱ་ཡིག་འབྲི་དགོས་ པ་ལས། བོད་ཡིག་གཅིག་པུ་བྲིས་ནས་བསྐུར་ ན།\nགར་སོང་ཆ་མེད་དུ་བརླགས་འགྲོ་རྒྱུ་ཙམ་ལས། ད་བར་བོ ད ་ས་ནང་ཁུལ་དུ་ཡི ག ་ཤུབས་ཐོ ག ་ བོད་ཡིག་བྲིས་ནས་བསྐུར་ཏེ། ཡི་གེ་འཕྲོད་སོང་ བ་ཞིག་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བྱུང་མྱོང་མེད།\nཞི་རྒོལ་ཆེན་མོའ ་ི གཙོས་ང་ཚོས་རང་ནུས་གང་\nཆེ ་ ཕྲ་ཆུང་གསུམ་གང་མང་ཞི ག ་སྤེ ལ ་ཡོ ང ་ མ་ཐུབ་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའ་ི ས་བྱི་\nགཉི ས ་ཙམ་དམར་གསོད་བཏང་\nཉེ ས ་མེ ད ་བོ ད ་མི ་ འབུམ་ཕྲག་བཅུ་\nརྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ཕྱུག་པོ ་ ཆགས་བཞི ན ་ ཡོད་པ་ལས། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་\nཀྱི ས ་དཔལ་འབྱོ ར ་ཐོ ག ་ནས་བོ ད ་ཡར་རྒྱས་ བཏང་བཞག་པ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མེད། གལ་ཏེ་\nརྒྱ་གཞུང་གི ས ་བོ ད ་ནང་དཔལ་འབྱོ ར ་ཡར་ རྒྱས་གཏང་ན། སེམས་ཅན་ལུག་གི་བལ་དང་\n། ཁུ་ལུ། འབྲི་གཡག་གི་ཀོ་བ་སོགས་ཀྱི་ཐོན་ ཁུངས་ཡག་ཤོས་དེ་ང་ཚོ་བོད་ཡིན་པར་བརྟེན།\nརྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་གི་འབྲོག་ཕྱོགས་ཁག་ ཏུ་བལ་དང་། ཁུ་ལུ། ཀོ་བ་བཅས་ཀྱི་གྱོན་ཆས་ སོགས་བཅའ་དངོས་འདྲ་མིན་གྱི་བཟོ་གྲྭ་གང་ མང་བཙུག་ནས།\nཚོགས་ཚོར་བཟོ་གྲྭ་དེའི་རིགས་ནང་ལས་ཀ་ བྱེད་བཅུག་ན། དངོས་གནས་དེ་ལ་བརྟེན་ང་ཚོ་ བོ ད ་མི འི ་ དཔལ་འབྱོ ར ་ལའང་ཕན་ངེ ས ་ཡི ན ་\nབཟོ ་ གྲྭ་རྐང་གཅི ག ་བཙུག་མྱོ ང ་མེ ད ་པར་མ་ ཟད། ལྷག་བསམ་ཅན་གྱི་བོད་མི་རེ་ཟུང་གིས་\nསྒེ ར ་གྱི ས ་འགྲོ ་ སོ ང ་བཏང་ནས་ཀོ ་ བས་ལྷམ་\nསོགས་བཅའ་དངོས་རིགས་བཟོ་སའི་བཟོ་གྲྭ་ རེ་འཛུགས་རྒྱུའི་གྲྭ་སྒྲིག་བྱས་པར། རྒྱ་གཞུང་\nགི ས ་དེ ་ ཡང་བཀག་འགོ ག ་བྱས་པར་མ་ཟད། དེང་སྐབས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ ཀྱི་གྲུབ་ཆ་དང་།\nནོ ར ་༸གོ ང ་ས་༸སྐྱབས་མགོ ན ་ཡི ད ་བཞི ན ་\nལ་བོད་ནང་གི་བོད་མི་བརྒྱ་ཆ་ ༩༩ ཙམ་བདེ་ སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་ལ་རོལ་བཞིན་འདོད་པ་ཁེངས་\nབསྡད་ཡོད། ཟེར་བ་དང། བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་\nགི ་ སྲི ད ་ཇུས་ཀྱི ས ་འདོ ད ་པ་མ་ཁེ ང ས་མཁན་ བོད་མི་ལོག་སྤྱོད་པ་ཉུང་ཤས་ཤིག་ལས་མེད། ཟེར་བ་སོགས་རྫུན་གཏམ་དང་།\nཚོ ག ས་ཀྱི ་ སེ མ ས་ཁུངས་ན་ཡོ ད ་པའི ་ དངོ ས ་ ཡོད་དཀའ་སྡུག་དང་། རེ་སྒུག་རི་བོ་འདྲ་བ་དེ་\nཆེ ན ་པོ ས ་བཏོ ན ་པའི ་ བོ ད ་རྒྱ་གཉི ས ་ཕན་གྱི ་ ལམ་དབུ་མ་ནི ་ མི ་ རི ག ས་ཁ་བྲལ་གཏོ ང ་བྱེ ད ་\nཡི ན ་ཚུལ་སོ ག ས་ལོ ག ་འགྲེ ལ ་བྱེ ད ་བཞི ན ་པ་\nདང་། ཅུང་ཟད་སྣང་བར་མ་འགྲོ་བའི་སྐབས་རྒྱ་ གཞུང་གིས་ས་གནམ་གཉིས་ཀྱི་བདག་པོ་ཀྲུང་ གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ལས་མེད།\nཀྱི ས ་ས་སྐྱེ ས ་རྡོ ་ སྐྱེ ས ་ཀྱི ་ བོ ད ་མི འི ་ ལག་ནས་\nབཙན་དབང་གི ས ་ས་ཆ་བཙན་འཕྲོ ག ས་དང་ ། གཞུང་བཞེས་བྱེད་བཞིན་པ་སོགས་འདི་དག་\nནི ་ ངས་རྒྱ་དམར་སྲི ད ་གཞུང་ལ་ངོ ་ རྒོ ལ ་བྱེ ད ་ དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཡིན་\nལ། མདོར་ན། ངས་དམར་པོའ་ི སྲིད་གཞུང་ལ་ངོ་\nནི ་ རྒྱ་དམར་སྲི ད ་གཞུང་རང་ཉི ད ་ཀྱི ས ་བྱེ ད ་ སྟངས་མ་འགྲིག་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་ནག་\nཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་གྱི ས ་ངོ ་ རྒོ ལ ་གྱི ་ ལས་ འགུལ་གང་མང་སྤེལ་བ་ཡིན། དེ་མཚུངས་སྤྱི་\nཚོགས་ནང་ལེགས་སྤེལ་ཉེས་འགོག་གི་ཕྱོགས་ ལ་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་རེས། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་\nམགོན་ཆེན་པོའ ་ི རིན་ཐང་ཆེ་བའི་བཀའ་སློབ་ འགའ་རེ་དང་།\nསོའ ་ི མང་ཚོགས་ནང་རིན་མེད་འགྲེམས་སྤེལ་\nདུས་གནས་སྐབས་ལ་བསྟུན་ནས་རི མ ་གྱི ས ་ ཁྱེད་ཚོའི་སྤྱན་ལམ་ལ་འབུལ་ཐུབ་པ་ཞུ་ངེས་\nཡིན། འོན་ཀྱང་ང་དང་། ངའི་གྲོགས་པོ་ཚོས་རྒྱ་ གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ སྤེལ་ཡང་།\nས་གནས་བཅས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཁག་ལ་རང་ སྐྱོན་གོ་བརྡ་འཕྲོད་ཐབས་དང་། བསམ་ཤེས་གོ་\nདང། རྒྱུ་དངོས་བཅས་ལ་གནོད་འཚེ་སྤུ་ཙམ་ བྱས་མེད།\nཀ༽ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའ་ི བཙོན་འཇུག་སྐབས་ ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྙིང་བསྡུས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའ་ི ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་དེང་སྐབས་ཀན་ སུའུ་ཞི ང ་ཆེ ན ་གྱི ་ ཀན་ལྷོ ་ བོ ད ་རི ག ས་རང་\nཅུས་ཀྲང་༽གིས་གཙོས་གློག་དབྱུག་དང་། མེ་ མདའ་ཐོགས་པའི་ཉེན་རྟོག་པ་ ༦༠ ཙམ་དང་།\nདམག་མི་ ༢༠༠ ལྷག་ཅིག་གིས་ང་འཛིན་བཟུང་ བྱས་པ་དང་། ལོ་དེའི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༥ བར་\nབསྡོམས་པའི་ཟླ་ ༦ དང་། ཉིན་གྲངས་༢༢་བར་\nབཀག་ཉར་འོ ག ་ཁོ ང ་ཚོ ས ་ངའི ་ ལུས་སེ མ ས་\nཔོ་བཏང་བ་རེད། དེ་ལས་ཀྱང་ཉིན་གྲངས་ ༥༡\nབྱམས་སྐྱོ ང ་བྱ་རྒྱུའི ་ གོ མ ས་གཤི ས ་འཇགས་\nལ་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་མནར་གཅོད་དྲག་ ཙམ་རིང་ང་ལ་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་གང་མང་ བཏང་བ་རེད།\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའ་ི ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༣\nཉིན་ནས་ལོ་དེའི་ཟླ་ ༥ པའི་ཚེས་ ༡༢ བར་ང་ ལ་རྡུང་རྡེག་མནར་གཅོད་བཏང་བ་དང་།\nཟླ་ ༤ བའི་ནང་ཁོང་ཚོས་ངའི་གོན་པ་ཆ་ཚང་\nབཙན་ཕུད་ཀྱི ས ་༼ལོ ་ ཧོ ས ་ཏེ ན ༽ཞེ ས ་པའི ་ རྐུབ་ལྕོག་ཅིག་གི་ཐོག་ནས་ངའི་རྐང་ལག་བཞི་\nགར་ལྕགས་ཀྱི་གསེང་ནས་འཛེར་མ་ཤ་གསེང་ ལ་ཟུག་འགྲོ ་ མཁན་བཞི ་ བརྒྱབས་རྗེ ས ་རྐང་ ལག་བཞི་རྒྱབ་ནས་དམ་པོ་བཅིང་ནས། གནམ་ བཏགས་བྱས་ཏེ། མནར་གཅོད་གཏོང་བ་དང་\nསྟངས་ཤིག་འདུག་པ་ལྟར། ཁོང་ཚོ་ཉེན་རྟོག་པ་ ༡༦ གིས་ང་ལ་བཙོན་ལས་བྱས་ཏེ། དགོང་མོའ་ི ཆུ་ཚོད་ ༩ པ་ཙམ་ནས་གནམ་བཏགས་བྱས་ཏེ།\nཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༧ པ་ཙམ་བར་བཞག་སོང་ བ་དང་། དེ་ནི་ང་གནམ་བཏགས་བྱས་པའི་དུས་ ཚོད་རིང་ཤོས་རེད། སྐབས་དེར་ང་ལ་རྒྱུན་ལྡན་\nམིན་པའི་ཚོར་བ་མ་འདྲ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི། ངའི་ ཁོག་པའི་ཁ་རལ་ཏེ། ངའི་གློ་སྙིང་མཆིན་གསུམ་\nགཟབ་གཟབ་བྱས་ནས་མིག་གིས་ས་ཐོག་ ལ་བལྟས་པར་ངའི ་ གློ ་ སྙི ང ་སོ ག ས་ནང་ཁྲོ ལ ་ གང་ཡང་ས་ལ་འཐོར་མི་འདུག\nགནམ་བཏགས་བྱེ ད ་སྟངས་མ་འདྲ་བ་ཐེ ང ས་ མ་ ༧ ཙམ་བྱས་སོང་བ་དང་། གཅར་རྡུང་\nགཏོང་སྟངས་དེའི་རིགས་ཀྱི་ན་ཟུག་ནི་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་རེད། སྐབས་དེར་དྲན་པ་\nབརྒྱལ་སོ ང ་ན་ཚོ ར ་བ་ཡང་ཉམས་འགྲོ ་ བར་ ངེས་ཀྱང་།\nབརྒྱལ་འགྲོ་རྒྱུ་གཏན་ནས་མི་འདུག སྐབས་དེ་ དག་ཏུ་ངའི་སྒལ་ཚིགས་དང་། རྐང་ལག མིག་ བཅས་ལ་སྐྱོན་ཆེན་པོ ་ཤོ ར ་སོ ང་བར་མ་ཟད། རྩིབ་རུས་ཁ་ཤས་ཀྱང་བཅག་པ་དང་།\nབའི་པུས་མོ་གཉིས་ཀའི ་ཚི ག ས་ཕུད་སོ ང་བ་ སོགས་གཟུགས་པོ་ལ་ཧ་ཅང་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱས་\nན་སེ མ ས་ཅན་འབུ་སྲིན་གྲོག་པ་ཚུན་ཆད་ལ་ བསྡད་ཡོད་པ་རེད།\nབྱེ ད ་སྟངས་ལྟར་མནར་གཅོ ད ་གཏང་མི ་ སྲི ད ་ མོད། དེ་འདྲའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བྱམས་བརྩེའི་\nབཟང་སྤྱོ ད ་དེ ་ ནི ་ འགྲོ ་ བ་ཚང་མ་ལ་ཡོ ད ་པའི ་ བཟང་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་པར་དྲན་པ་ལས། དེ་བོད་\nམི འི ་ ཐུན་མོ ང ་མི ན ་པའི ་ ཁྱད་ཆོ ས ་ཤི ག ་ཡི ན ་ པར་ངས་དྲན་མ་མྱོང་ཡང་།\nལ་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་གནོད་འཚེ་མི་བྱེད་ པའི་བྱམས་བརྩེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་མི་རིགས་ རྩ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་སོང་ལ།\nམགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐུགས་རྗེ་དང་བྱིན་ རླབས་ཡིན་ལ། བོད་བརྒྱུད་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ པའི་ཆོས་ལུགས་དང་། བོད་ཀྱི་མེས་པོ་གོང་མ་ ཚོའི་བཀའ་དྲིན་ཡང་ཡིན་ངེས་རེད། དེ་བཞིན་\nབ་དེ་ལ་ཞེན་པ་རྩ་བ་ལོགས་སོང་། གང་ཡིན་ཞེ་ ན། ཁྱེད་ཚོར་བྱམས་བརྩེ་དང་། དྲང་བདེན། ཡ་ རབས་སྤྱོད་བཟང་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིའི་\nའགྲོ་སྟངས་རྩ་བ་ནས་མི་འདུག དེའི་རྒྱུ་མཚན་ ཅི་ཡིན་ངའི་ཤེས་མ་སོང་། དེ་རིང་ཁྱེད་ཚོས་ང་\nཚོས་ང་ལ་ཉིན་གྲངས་ ༥༡ དང་། ཉིན་མཚན་ བསྡོམས་ཉིན་ཞག་ ༡༠༢ ཙམ་རིང་རྡུང་རྡེག་\nསླེབས་སོང་ལ། ཁོང་ཚོས་བདག་ལ་འཇམ་པོའ་ི རྣམ་འགྱུར་གྱིས་བསླུ་འབྲིད་ཀྱི་སྐད་ཆ་གང་མང་\nབཤད་བྱུང་བར་བརྟེན། སླར་ཡང་ང་ཚོ་བསམ་ ཚུལ་མ་མཐུན་པར་ཁ་རྩོད་གང་མང་ཤོར་སོང་།\nད་དུང་འབྱུང་བཞིན་འདུག དེ་བཞིན་ཁོ་པ་ཚོས་ ང་ལ་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་པ་རེ་བཏང་རྗེས་ སླར་ཡང་ང་འདྲི་གཅོད་ཁང་རེའི་ནང་ཁྲིད་ནས་ བསམ་ཚུལ་དྲང་པོ་ཤོད་ཟེར།\nང་རང་གིས་དངོས་སུ་མནར་གཅོད་མྱང་བར་ བརྟེན། ངས་ཀྱང་ཁྱེད་ཚོར་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་\nལོ འ ་ི ས་བྱི ་ ཞུ་རྒོ ལ ་ཆེ ན ་མོ ་ ཞི ་ རྒོ ལ ་མི ན ་པར་ རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་བསྲེགས་ཀྱི་དྲག་རྒོལ་ཡིན་\nརབས་དང་། དེ་ཡང་སྒྲིག་འཛུགས་དང་འཆར་ གཞི་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་གཏོར་བཤིག་དང་། དྲག་\nསྤྱོད་ཚབས་ཆེན་ཡིན་ཚུལ་ངོས་ལེན་དགོས་ ཟེར་བ་དང་། ཁྱོད་ཚོར་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ ཚོགས་ཀྱིས་སྒོར་མོ་སྤྲད་ཡོད་ལ།\nགཞོན་ནུའི་ཚོགས་མི་ཞིག་རྩིས་སྤྲོད་ཀྱིས་དང། ང་ཚོས་ཁྱོད་ལ་གང་ཅིའི་བསམ་བློ་གཏང་ངེས་ ཡིན་སོགས་ཟེར།\nས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཐུན་མོང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ འདུག ཁྱོད་ཀྱང་དེའི་ནང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཞིག་ རེད།\nཚང་མས་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུ་གཅི ག ་མཚུངས་ རེད། དེ་ཁྱོད་ཚོར་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་\nཡོངས་ལ་སྒྲིག་འཛུག་འདུག་ཟེར་བ་དེར་བདག་ གིས་ལན་འདེབས་བྱས་རབས་འགྲེལ་བཤད་ ཅིག་བྱས་ན།\nབསམ་ཚུལ་དེ ་ ནི ་ ཁྱོ ད ་ཚོ འི ་ ནོ ར ་འཁྲུལ་རེ ད ། དཔེ ར ་ན་མི ་ བཅུའི ་ མགོ ་ ལ་དབྱུག་པས་བཅུ་ གཞུས་ན་ཚང་མས་ངའི་མགོ་ན་གི་ཟེར་གི་རེད་ མ་གཏོགས་ངའི་རྐང་བ་ན་གི་ཟེར་གི་མ་རེད། དེ་ བཞིན་ང་ཚོ་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་སེམས་ན་གཅིག་\nམཚུངས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་བརྟེན། ཚང་ མའི ་ སེ མ ས་ཀྱི ་ དཀའ་སྡུག་དེ ་ ཁ་ནས་གཅི ག ་ མཚུངས་སུ་ཐོན་བཞིན་ཡོད་པ་ཙམ་ལས།\nཚོ ར ་དམི ག ས་བསལ་གྱི ་ སྒྲི ག ་འཛུགས་མེ ད ་ ཅེས་སོགས་ལན་བཏབས་པ་ཡིན།\nཁོ ང ་ཚོ ས ་ཉེ ས ་འཛུགས་བྱས་པ་རྣམས་ལས་ འཇིགས་བྲལ་གློག་བརྙན་སྐོར་ང་ཚོ་བོད་མིའི་ སེམས་གཏིང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གང་ ཡིན་ཕྱི་ཕྱོགས་ནས་གསལ་རྟོགས་འབྱུང་ཕྱིར་\nསློབ་ཁག་གཅིག་དང་། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྐོར་ དང་། སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་བདག་གིས་\nཏེ ་ སོ ང ་ཡང་དེ ་ འདྲའི ་ ས་ཆ་ཐག་རི ང ་གི ་ སྨན་\nསླར་ཡང་བསང་ཆུ་རྫོ ང ་གི ་ ཉེ ན ་རྟོ ག ་པས་ང་\nག༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོའ་ི ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བསང་ཆུ་རྫོང་གི་ཐག་ཉེ་ ན་༼བང་དཀར་ཐང་༽མངག་གཏོང་ཁང་ཟེར་\nདེར་ང་ལ་ཉེས་འཛུགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་བོད་ས་ ཡོ ང ས་རྫོ ག ས་ལ་མེ ་ བསྲེ ག ས་དོ ན ་རྐྱེ ན ་གྱི ་\nཁབ་ཀྱི ་ གསང་བ་ཕྱི ར ་བསྒྲགས་བྱས་རབས་ དང་།\nབརྙན་བཟོ ས ་པ་མ་འགྲི ག ས་རབས་སོ ག ས་ ཉེས་འཛུགས་གང་མང་ཞིག་བྱས་བྱུང་བ་དང་། བདག་གིས་ངས་རང་ཉིད་མེ་བསྲེགས་གཏོང་མི་\nཡང་མ་བཏང་བར་མ་ཟད། ད་བར་ཀྲུང་གོ་རྒྱལ་ ཁབ་ཁྱོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཡང་།\nཁ༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོའ་ི བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་སླར་ཡང་བསང་ཆུ་རྫོང་གི་ཉེན་རྟོག་པས་ ང་འཛིན་བཟུང་ཐེངས་གཉིས་པ་བྱས་ཏེ། ཟླ་ ༣\nདང་ཉིན་ ༡༥ ཙམ་ལ་བཀག་ཉར་བྱས་པ་དང།\nསྐབས་དེར་ཁོ་པ་ཚོས་ང་ལ་ཉེས་འཛུགས་གཙོ་ བོ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གསང་བ་ཨེ་ཤི་ཡ་རང་དབང་ རླུང་འཕྲིན་ལ་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ།\nགནོན་བྱེད་བཞིན་འདུག་ཅེས་བཤད་ཡོད་ཟེར། བདག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ངས་བཤད་ཡོད། བདེན་པ་རེད།\nསྐབས་དེར་ཁོང་ཚོས་བདག་ལ་དབྱུག་པ་དང་། རྡོག་རྒྱག་མང་པོ་བཏང་སོང་བ་ལས། ལོ་སྔོན་ མ་ལྟར་ཧ་ཅང་མནར་གཅོད་རྡུང་རྡེག་ཚབས་\nབཀའ་དྲིན་ངོས་མ་ཟིན་རབས་དང་། ཕྱི་ཟླ་ ༡༠\nཚེས་ ༡ ཉིན་རྒྱ་གཞུང་གི་རྒྱལ་སྟོན་དུས་ཆེན་ ཡིན་པ་དང་། དེ་ཚར་རྗེས་ཁོང་ཚོས་ཁྱོད་ལན་\nཀྲོ ས ་ཕན་ཆོ ད ་ཀྱི ་ དམག་མི འི ་ སྨན་ཁང་ཞི ག ་ ལ་ཁྲིད་དེ།\nམེད་བརྟགས་དཔྱད་ཆེད་ངེས་པར་འགྲོ་དགོས། གལ་ཏེ་ན་ཚ་ཡོད་ཚེ་ཁབ་རེ་རྒྱག་དགོས་སྲིད་ པ་རེད་ཅེས་སོགས་ཟེར།\nཚོའི་ལག་ནང་ཡོད་ཀྱང་རྡུང་རྡེག་སོགས་མེད་ པར་འཇོག་སྟངས་དང་། ཁོ་པ་ཚོའི་ཚིག་ཟུར་ སོགས་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་། ཁོ་ཚོས་དེའི་སྔོན་\nནས་ང་གསད་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་གཏན་འབེབས་ བྱས་ཟིན་ཡོད་པ་དང་། གསོད་སྟངས་ཀྱང་ང་ལ་\nསྨན་ལོག་སྤྲད་དེ། གསད་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་ པ་ཚང་མ་ངས་ཤེས་སོང་། གཞན་སྐབས་དེར་\nཉར་བྱས་ཡོ ད ་སྐབས་ཁོ ་ པ་ཚོ ས ་ང་གསད་\nངས་ཐག་བཅད་པ་ཡིན། ནམ་རྒྱུན་ཉེན་རྟོག་པ་ མི་གཉིས་ཀྱིས་ང་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ དང་། དེ་བཞིན་ང་བཀག་ཉར་བྱེད་སའི་ཁང་པ་ དེའི་ནང་ཉིན་མཚན་ཀུན་དུ་གློག་སྦར་འདུག\nཡོད་པ་དང་། ནམ་རྒྱུན་ངས་ཕར་ཚུར་ལམ་ཁ་ སྟབས་བདེ་ཇི་ཡོད་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་དོ་སྣང་ ༼འཕྲོས་འདོན་ཐེངས་རྗེས་མར་གཟིགས།༽\nཚོར ་རྒྱུ་མཚན་མི་འདུག་ཅེས ་སོགས་བཤད་\nདང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའ་ི ཞི་རྒོལ་དྲག་རྒོལ་\nཁོ ང ་ཚོ ས ་སྨན་ཁང་ལ་ངེ ས ་པར་འགྲོ ་ དགོ ས ་\nའགྲེ མ ས་སྤེ ལ ་བྱས་རབས་ངོ ས ་ལེ ན ་བྱས་པ་ ཡིན།\nལས་འཕེར་ལག་ཁྱེར། བདེ་ཐང་ལག་ཁྱེར། fixed assets\nའགྱུར་དཀའི་ཁར་དབང༌། forensic medicine\nཁྲིམས་དོན་སྨན་དཔྱད། gallantry award\nསྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བར་བུད་མེད་ལའང་ཐོབ་ཐང་དང༌། དབང་ཆ། གོ་ སྐབས་དང་ཆེ་མཐོང་སོགས་གཅིག་མཚུངས་སྤྲོད་དགོས་ལུགས་ཀྱི་ ལྟ་ཚུལ།\nཨེམ་ཆི་ཚད་ལྡན་ཞིག་ནས་ནད་པར་བལྟ་དཔྱོད་འདྲི་གསུམ་གྱི་སྒོ་ ནས་གཟུགས་གཞི་བདེ་ཐང་ཡིན་པར་ར་འཕྲོད་བྱུང་ཚུལ་འཁོད་པའི་ ལག་ཁྱེར། གང་ཟག་སྒེར་རམ། ཡང་ན་ཚོང་ལས་སམ་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ལ་མ་ རྩའི་ཚུལ་དུ་དབང་བའི་ས་ཁང་དང་དངོས་ཆས་སོགས།\nགློ་བུར་རྐྱེན་འདས་གྱུར་པའི་འཆི་རྐྱེན་དང༌། ལག་དམར་བརྩད་གཅོད་ ཐུབ་ཐབས་སུ་གཤིན་པོའ ་ི ཁྲག་དང་དྲི་མས་འབགས་པའི་ཤུལ་ལུས་ ཡོ་ཆས་སོགས་ལ་སྨན་སྦྱོར་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱིས་ནག་ཅན་འཚོལ་ཐབས་ ཤིག\nདཔའ་ངར་དང༌། སྙིང་སྟོབས་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དམག་འཐབ་ སོགས་སུ་དཔའ་རྟུལ་གྱི་བྱ་བར་ཞུགས་མཁན་རྣམས་ལ་གནང་རྒྱུའི་ གཟེངས་བསྟོད་ཀྱི་བྱ་དགའ། དམིགས་བསལ་མི་རིགས་དང་ཆོས་སྡེ་གང་ཞིག་གི་སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ རྫོགས་འཆར་གཞི་དང་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གསོད་ཚུལ། ས་བབས་ཆགས་ཚུལ་ལ་ལྟོས་པའི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས།\nཚོང་ལས་དང༌། ལས་གཞི། ལས་འཆར་སོགས་གཞུང་ནས་དངོས་སུ་ རྒྱུན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན།\nལས་འཆར་གང་ཞིག་གི་འགྲོ་སོང་གི་ལྗིད་གནོན་ཡང་དུ་གཏང་རྒྱུའི་ ཆེད་གཞུང་ནས་རོགས་སྐྱོར་གྱི་ཚུལ་དུ་གནང་བའི་དངུལ་འབབ། ལས་ཀ་དང༌། དམིགས་ཡུལ། ཁེ་ཕན་སོགས་གཅིག་གྱུར་ལྡན་མཁན་ གྱི་སྐྱེ་བོའ་ི སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག\nགཞུང་འབྲེལ་ལས་དོན་ཆེད་ལས་བྱེད་གང་ཞིག་ཕྱོགས་སྐྱོད་སྐབས། ས་གནས་དེར་ཆུ་ཚོད་ ༢༤ ལས་ཉུང་བ་འགོར་མཁན་ལ་འཐོབ་རྒྱུའི་ ཟུར་ཕོགས་ཤིག ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་བརྡ་ཆད་གཏན་འབེབས་ཚན་པ་ནས།\nཆོས་དབྱངས་མཆོག་དེང་སྐབས་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ ཁབ་སྦེལ་ཇམ་ Belgium དང་ལག་སེམ་བྷག་ གཉིས་ནང་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་བསྐྱོད་གནང་\nཡོད། དེ་ཡང་བཀའ་བློན་མཆོག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤\nཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་སྦེལ་ཇམ་རྒྱལ་ས་བྷར་ སེལ་དུ་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་ཡོད།\nགཞུང་འབྲེལ་ལས་འཆར་ནང་ཐོག་མར་བཀའ་ བློ ན ་མཆོ ག ་གི ས ་ལག་སེ མ ་བྷག་ཏུ་བོ ད ་ཀྱི ་\nའདེབས་གནང་ཡོད། ཕྱི་ཚེས་ ༢༡ ཕྱེད་ཡོལ་\nམཆོག་གིས་ཕྱི་ཚེས་ ༢༣ ཉིན་སྦེལ་ཇམ་ Belའཕྲད་གནང་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་རྗེས་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་ཡོད།\nམའི་ལམ་གྱི་ལངས་ཕྱོགས། “Tibet: Middle-\nWay Approach towards Genuine Au-\nསྡོ ད ་ས་གནས་བོ ད ་རི ག ས་རྣམས་དང་ཐུག་\n༄༅། །བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དཔལ་ལྡན་ སྲི ད ་སྐྱོ ང ་བློ ་ བཟང་སེ ང ་གེ ་ མཆོ ག ་གི ས ་ཕྱི ་ ལོ ་\n༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་\n༡༨ ནས་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་ཕྱི་ཚེས་ ༢༣ བར་ ཡུ་རོབ་ཌེན་མག་དང་ནོར་ཝེ་གཉིས་སུ་གཞུང་\nཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཌེན་མག་གི་ཕྱི་སྲིད་ལས་དོན་ ཚོ ག ས་ཆུང་གི ་ ཚོ ག ས་མི ་ སྐུ་ཞབས་ཀི ་ རི ས ་\nཌེན་ཇུལ་མཆོག་ (Mr. Christian Juhl) དང་། སྐུ་ཞབས་ཧོལ་གར་ཀེ་ནེལ་སོན་མཆོག\n(Mr. Holger K. Nielsen)\nམཆོག་ (Ms. Mette Bock) གིས་གཙོས་\nཕྱི ་ སྲི ད ་ལས་དོ ན ་ཚོ ག ས་ཚུང་གི ་ ཚོ ག ས་མི ་ གཞན་ཁག་གཅིག་དང་།\nདེ ་ བཞི ན ་ཁུལ་དེ ར ་གནས་སྡོད་\nའཕྲད་ཀྱི ས ་བོ ད ་ཀྱི ་ རི ག ་གཞུང་གི ་ རི ན ་ཐང་ གལ་གནད་ཆེ་ཚུལ་སྐོར་དང་། བོད་ནང་དུ་བོད་\nབརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི ་ གནས་སྟངས་སོ ག ས་ ཀྱི་སྐོར་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་འདུག\nབའི ་ སྲི ད ་སྐྱོ ང ་མཆོ ག ་ཐེ ང ས་འདི ར ་ཡུལ་གྲུ་\nདེ ་ གཉི ས ་ནང་གཞུང་འབྲེ ལ ་ཕྱོ ག ས་ཕེ བ ས་ གནང་དགོས་དོན་གཙོ་བོ་ནི།\nའཛུགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལས་གཞི་དང་འབྲེལ་ བའི ་ གནད་དོ ན ་ཆེ ད ་ཕེ བ ས་པ་ཞི ག ་ཡི ན ་པ་\n༡༨ ཉིན་ཌེན་མག་གི་རྒྱལ་ས་ཀོ་པན་ཧེ་གྷན་དུ་ ཕེབས་འབྱོར་གྱིས་ཕྱི་ཚེས་ ༡༨ ནས་ ༢༠ བར་\n༢༡ ཉིན་ཀོ་པན་ཧེ་གྷན་ནས་ནོར་ཝེའི་རྒྱལ་ས་ ༢༢ དང་ ༢༣ བཅས་ཉིན་གྲངས་གཉིས་རིང་\nནིཀ་བརྒྱུད་ལྡི་ལིར་ཕེབས་འབྱོར་གནང་རྗེས། ཕྱི་ཚེས་ ༢༥ དང་ ༢༦ ཉིན་ལྡི་ལིར་གནད་\nགནང་། དེ་ཡང་ཐེངས་འདིར་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་ ཌེན་མག་ནང་ཕྱོགས་ཕེབས་སྐབས་ཡུལ་དེའི་ གསར་འགོད་པ་ཚོས་དོ་སྣང་ཧ་ཅང་གནང་སྟེ་\n༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་\nཚོགས་ཁང་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོ་འདི་ནི་༸གོང་\nགྱི་སྔ་དྲོ་ ༡༠ ཐོག་ཕྱི་དྲིལ་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་དྲན་རྟེན་\nགཟབ་རྒྱས་ཞུ་རྒྱུའི ་ སྐོ ར ་གོ ་ སྒྲི ག ་ཚོ ག ས་ཆུང་\nརྣམ་པ་ལྷན་རྒྱས་འདི ་ གར་ཕེ བ ས་རོ ག ས་ ཞུས་དགོས་དོན་ནི། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ བཀའ་ཤག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོར་༸གོང་\nགཟེངས་རྟགས་བཞེས་ནས་ལོ་ ༢༥ འཁོར་གྱི་\nཟླ་ ༥ ཚེས་ ༧ ཉིན་ནོར་ཝེ་ཨོ་སི་ལོར་ནོ་\nས་གནས་ཁག་ཚང་མར་དུས་ཆེ ན ་སྲུང་བརྩི ་\nདགོས་སྐོར་བཀའ་ཕེབས་པ་ལྟར་འཆར་འབུལ་ ཞུས་ཏེ ་ བཀའ་ཤག་གི ས ་ལས་འཆར་གཏན་ འབེབས་གནང་བ་ ༢༥ ཡོད་ཁོངས་ནས་དབུས་ ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཁག་གཅིག་དང་།\nཔའི་ཞུ་དགོས་ཁག་ནི། ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ ཀྱི་འོག་ལ་ལས་རིམ་ལྔ་དང་། ཁུངས་ལ་ལས་རིམ་གཉིས།\nཁུངས་ལ་ལས་རིམ་བཞི། ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ གིས་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་སྤེལ་སོང་།\nདེ་ཡང་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཚུང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཕྱི་ ཚོ ག ས་གཙོ ་ཤེ ས ་རི ག ་དྲུང་ཆེ ་ སྟོ བ ས་རྒྱལ་ཚེ ་ རིང་ལགས།\nནང་སྲིད་དྲུང་འཕར་འཆི་མེད་རིག་འཛིན་ལགས་ ཕེབས་ཏེ་ཕྱི་ནང་གི་གསར་འགོད་པ་ ༢༥ བརྒལ་ བར་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོས་\nམཚམས་གོ ་ སྒྲི ག ་ཚོ ག ས་ཆུང་གི ་ ཚོ ག ས་གཙོ ་\nཔོ ་ མཆོ ག ་གི ་ བཀའ་དྲི ན ་རྗེ ས ་དྲན་གྱི ་ ལོ ར ་\nལོའ ་ི གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཉིན་དཔལ་ལྡན་ སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་བཀའ་ཤག་གི་གསུང་ བཤད་ནང་ཐོ ག ་མར་ཡོ ང ས་ཁྱབ་གསལ་ བསྒྲགས་གནང་ཡོད།\nདབུས་སུ་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་སླད་བཀའ་ དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱི་ལས་རིམ་བཟོ་རྒྱུ་དང་། ལག་\nལ་ལས་རིམ་ལྔ། འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ལ་ ལས་རིམ་གཅིག\nལས་རི མ ་བརྒྱད་བཅས་ཁྱོ ན ་བསྡོ མ ས་ལས་\nརིམ་ ༢༥ གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ ནས་ལས་རི མ ་གཉི ས ་ལག་བསྟར་ཞུས་ཟི ན ་ ཡོད།\nཕེ བ ས་པའི ་ སྐུའི ་ འཁྲུངས་སྐར་མཛད་སྒོ ་ དེ ་ བཞིན་དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ ནས་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་སྲུང་བརྩི་ཞུས་ཡོད། སྤྱི་ ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་\nཁོངས་གཅིག་འདི་ཞུས་ཡོད། གཉིས་པ། ཕྱི་\nབེལ་བསྟི་གནས་ཁང་དུ་དེ་སྔའི་ནོ་བེལ་ཞི་བའི་ གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་ཁག་ ལྔ་དང་ལྷན་༸གོང་ས་མཆོག་དང་གསོལ་སྟོན་ ཚོགས་འདུའི་མཛད་རིམ་བསྐྱངས་ཡོད། ལས་\nརིམ་གཞན་རྣམས་རིམ་པས་ལག་བསྟར་ཞུ་རྒྱུ་ ཡིན། འདི་ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་ པོ་མཆོག་ཕྱི་ལུགས་ལྟར་དགུང་གྲངས་\nཡོད་སྟབས། རྡ་སའི་གཙོས་བོད་མི་གནས་སྡོད་ གཟབ་རྒྱས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།\nཁྱབ་ཁོ ང ས་སུ་ཡོ ད ་པའི ་ གཞི ས ་ཆགས་ཁག་\nདང་། ཆོས་སྡེ་ཁག སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་ལས་ འཆར་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ངོ་སྤྲོད་གནང་།\nཚོ ག ས་གཙོ ་ བཀྲ་ཤི ས ་ཕུན་ཚོ ག ས་ལགས་\nཀྱི ས ་སྐད་ཡི ག ་གཞན་གྱི ་ གསར་འགོ ད ་པའི ་\nསྤྲོད་གནང་བ་མ་ཟད། གསར་འགོད་པའི་དྲི་བ་ ཁག་ལ་ལན་འདེབས་ཀྱང་གནང་ཡོད།།\nམང་གཙོ ་ གསོ ལ ་རས་སྕ ལ ་བར་བཀའ་དྲི ན ་ རྗེས་དྲན་ཞུ་ཆེད་འདི་ལོའ་ི ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ མང་གཙོ ་ དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི ་ གཟབ་རྒྱས་ཞུ་\nརྒྱུ་ཡིན། ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢ ཉིན་ཏེ་གྷན་རྡིའི་ འཁྲུངས་སྐར་ཉིན་བཞུགས་སྒར་རྡ་ས་དང་།\nམི ་ སྣ་ཁག་གཅི ག ་གདན་འདྲེ ན ་ཞུས་ཏེ ་ ལས་ རིམ་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ནོ་བེལ་ཞི་བདེའི་\n༄ ༅ ། ། ཕྱི ་ དྲི ལ ་ ལ ས ་ ཁུ ང ས ་ ན ས ་ བོ ད ་ ཀྱི ་ བ རྙ ན ་ འ ཕྲི ན ་ དྲ ་ རྒྱ འི ་ ཐོ ག ་ ༸ གོ ང ་ ས ་ མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་དང་གསུང་ཆོས་ ཁ ག ་ རྒྱུ ན ་ དུ ་ འ ཇོ ག ་ མུ ས ་ ཐོ ག ་ བོ ད ་ དོ ན ་ སྐོར་གྱི་བརྙན་འཕྲིན་གསར་འགྱུར་ཉིན་ ལྟར་འཇོག་མུས་ཡིན། དྲ་རྒྱའི་ཁ་བྱང། www.tibetonline.tv ཐོག་གཟིགས་ གནང་ཡོང་བ་ཞུ།\nརྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་འཛིན་རིམ་བཅུ་པའི་ཡིག་རྒྱུགས་ཆེན་མོའ ་ི གྲུབ་འབྲས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ།\nཕྲུག་གྲངས་ ༡༦༡༤ ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་སློབ་\nཁོངས་ནས་ ༨༠༥ རྒྱུགས་འཕྲོད་ཡོད་པ་དང་།\nལོ་བོད་སློབ་ཁག་ ༢༦ ཁོངས་ནས་སློབ་གྲྭ་ ༡༩\n༥ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༤།༠༠ ཐོག་\n༧༩༡ རྒྱུགས་འཕྲོད་འདུག དེ་ཡང་བུའི་ཡིག་\nཔའི་ཡིག་རྒྱུགས་གྲུབ་འབྲས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཡོད།\nརྒྱུགས་ཆེ ན ་མོ འ ་ི ནང་བོ ད ་པའི ་ སློ བ ་གྲྭ་ཁག་ ༢༧ གྱིས་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་\nདེར་བརྟེན་སློབ་གྲྭ་ཁག་ ༢༦ ནས་ཁྱོན་སློབ་\nཕྲུག་གྲངས་ ༡༦༠༦ ཡིག་རྒྱུགས་ལ་དངོས་\nཕྲུག་གྲངས་ ༡༥༩༦ ཡིག་རྒྱུགས་འཕྲོད་དེ་ བརྒྱ་ཆ་ ༩༩.༣༨ ལོན་ཡོད།\nཡོངས་རྒྱུགས་སྤྲོད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༩༨.༨༧ ལོན་ ཡོད། བསྐྱར་དུ་ཡིག་རྒྱུགས་གཏོང་དགོས་པའི་ སློབ་མ་གྲངས་ ༡༠ ཡོད། ཐེངས་འདིའི་ཡིག་\nརྒྱུགས་ནང་བུ་ ༨༡༡ འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་\nབུ་མོ་ ༧༩༥ འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པ་ལས་ རྒྱུགས་འཕྲོད་ཚད་བརྒྱ་ཆ་ ༩༩་༢༦ ཡིན་པ་\nདང་། བུ་མོའ་ི ཡིག་རྒྱུགས་འཕྲོད་ཚད་བརྒྱ་ཆ་\n༩༩་༥ ཡིན་འདུག འདི་ལོའ་ི འཛིན་རིམ་བཅུ་ པའི་ཡིག་རྒྱུགས་འཕྲོད་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་དེ་བོད་\nསྤྱི ར ་འདི ་ ལོ འ ་ི ཡི ག ་རྒྱུགས་གྲུབ་\nའབྲས་ནི་སྔ་ལོའ ་ི ཡིག་རྒྱུགས་འཕྲོད་ཚད་ལས་ བརྒྱ་ཆ་ ༠་༤༥ དམའ་བ་ཆགས་ཡོད།\nབཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོ་ནས་བཟུང་འཛིན་\nརིམ་བཅུ་པའི་ཡིག་རྒྱུགས་གྲུབ་འབྲས་དེ་ ཨང་ཐོ བ ་ཀྱི ་ ཚབ་ཏུ་སྡེ ་ ཚན་གྲལ་རི མ ་ལམ་\nལུགས་(Grading System) གསར་གཏོད་\nཡི ག ་རྒྱུགས་སློ བ ་གྲྭ་རང་ཁོ ང ས་སམ་དབུས་ ག་ཡོ ད ་ཀྱང་རྒྱུགས་འཕྲོ ད ་ཨང་ཐོ བ ་རྒྱ་གར་\nདབུས་འབྲིང་རིམ་ཤེས་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ ལ་ཕུལ་ཏེ ་ ཡི ག ་རྒྱུགས་གྲུབ་འབྲས་གསལ་\n༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་\nརང་ལོ་ ༢༠ ལས་མ་བརྒལ་བ་དང་། ལྷ ་ མོ ་\nམཆན་དགོས་ཤིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་\nབ།༽ ༢། གཟུགས་པོ་མཐོ་ཚད། ༼བུ་ལ་ ༥་\nགཙང་འབུལ་ཟིན་པའི་ངོ་བཤུས། ༨། སྐྱབས་\nཁ་བྱང་བརྒྱུད་འདི ་ གར་གནང་འབྱོ ར ་ཐུབ་པ་\nཔོ་ཡོད་པ། ༤། ཤེས་ཚད། ༼བྲོ་པ་རྣམས་\nའཁྲབ་སྟོན་པ་ཚོ་རང་ལོ་ ༢༥ ལས་མ་བརྒལ་\nགཏོང་ཤེས་དགོས། ༧། དྭང་བླང་དཔྱ་དངུལ་\nགསལ་བསྒྲགས་བཏང་འབྱོ ར ་བྱུང་བའི ་ ནང་\n༥ དང་། བོུ་ལ་ ༥་༣༽ ༣། མི་བབ་ལེགས་\nཀ༽ བྲོ་པ་ ༢༤ ༼བུ་ ༡༢ དང་། བོུ་ ༡༢༽\nའཛིན་རིམ་ ༡༠ ཐོན་པའི་ལག་ཁྱེར་དགོས་པ་\nཁ༽ རོལ་ཆ་བ་ ༤ ༼ཕོ་མོ་ཁྱད་མེད།༽\nག༽ ལྷ་མོ་འཁྲབ་སྟོན་པ་ ༢ ༼ཕོ་མོ་ཁྱད་\nརོ ལ ་ཆ་བར་འཚང་སྙན་འབུལ་མཁན་རྣམས་\n༡། ལོ་ཚད། ༼བྲོ་པ་དང་། རོལ་ཆ་བ་རྣམས་\nདགོས། ༦། ལྷ་མོ་འཁྲབ་སྟོན་པར་འཚང་སྙན་\nབཅོལ་ལག་དེབ་ཀྱི་ངོ་བཤུས། ༩། གཟུགས་\n༡། ལོ་གསུམ་རིང་རྐང་བྲོ་གླུ་གཞས་དང་ལྷ་མོ་ ༢། ལོ་གསུམ་རིང་གི་ཟབ་སྦྱོང་གྲུབ་མཚམས་\nཕྱོ ག ས་ཀར་ན་ཊ་ཀ་མངའ་སྡེ འི ་ སྤྱི ་ ཁྱབ་དྲུང་\nརི མ ་ཞི ག ་ཀྱང་སྤྱི ར ་བཏང་གཏན་འཁེ ལ ་བྱུང་\nབཀའ་བློ ན ་མཆོ ག ་དང་དྲུང་ཆེ ས ་རྒྱ་གར་ལྷོ ་ ཆེ་མཆོག་སོགས་དཔོན་རིག་ཁག་གཅིག་\nདེ ་ ཡང་ནང་སྲི ད ་བཀའ་བློ ན ་རྒྱ་\nལྷ་ཚང་བསོ ད ་ནམས་སྟོ བ ས་ལགས་གཉི ས ་ ཀྱིས་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀར་ན་ཊ་ཀ་མངའ་སྡེའི་\nབའི་སྐོར་ལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉི ན ་ནང་སྲི ད ་དྲུང་ཆེ ་ བསོ ད ་ནམས་སྟོ བ ས་\nརྒྱལ་ལགས་ཀྱི ས ་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་གཅི ག ་ ནང་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་གསལ། ཐེངས་འདིའི་\nམཇལ་འཕྲད་སྐབས་གཙོ ་ བོ ་ སྤྱི ་ ནོ ར ་༸གོ ང ་\nས་༸སྐྱབས་མགོ ན ་ཆེ ན ་པོ ་ མཆོ ག ་གི ་ སྐུའི ་ འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེ ན ་སྲུང་བརྩི ་ ཞུ་ཕྱོ ག ས་ ཀྱིས་མཚོན་ཧི་མ་ལ་ཡའི་དུས་སྟོན་འཚོགས་ རྒྱུའི་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་བྱུང་བ་རེད།\nསྡེའི་ནང་བོད་པའི་རིག་གཞུང་སོགས་འགྲེམས་ སྟོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཐོག་གོ་བསྡུར་ཞུས་ཡོད། དེ་\nཔ་དང་འབྲེ ལ ་བའི ་ ལས་གཞི འི ་ ཐོ ག ་འབུམ་ སུམ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་བཀའ་འཁྲོལ་དང་། ཕྱོགས་\nམཚུངས་སྦེ ལ ་ཀོ བ ་གོ ་ ལ་ཐ་ལ་སོ ག ས་ལམ་ བཟོའ ་ི ཆེད་འབུམ་བརྒྱ་ཙམ་བཀའ་འཁྲོལ་ཡོད་ པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཐེངས་འདིར་ང་ཚོ་འདི་གར་\nཡོ ང ་ནས་ཁོ ང ་རྣམས་དང་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་\nཔ་བརྒྱུད་འབུམ་དྲུག་བརྒྱ་ཙམ་ཞི ག ་གི ་ ཞལ་ བཞེས་རོབ་ཙམ་ཐོབ་ཡོད། དེ་བཞིན་སེ་ར་ཐེག་\nཆེན་གླིང་དང་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་གདན་ས་རྣམ་ གྲོལ་གླིང་ལ་རོགས་དངུལ་ཐོབ་ཡོད་སྐོར་གྱི་ འགྲེལ་བརྗོད་ཀྱང་གནང་འདུག། །\nལམ་ཆེད་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ ཆུང་ཁག་ཕྱིའི་ཡུལ་གྲུ་གང་མང་ལ་ཕེབས་ ཐབས་གནང་དང་གནང་བཞིན་པ་ལྟར།\nམི ་ མང་སྤྱི ་ འཐུས་ལྷན་ཚོ ག ས་ཀྱི ་ དཔལ་ལྡན་ ཚོགས་གཞོན་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་བསྟན་ འཕེལ་མཆོག་གིས་དབུས་སྤྱི་འཐུས་ཀརྨ་ ཆོས་འཕེལ་མཆོག་དང་། སྤྱི་འཐུས་ཟླ་བ་ཕུན་\nམཆོག་བཅས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༤\nའཇམ་དང་། ཨེས་ཏོ་ནི་ཡ། པོ་ལེན་ཌི། སི་ལོ་\nཝ་ཀི་ཡ། ཨོ་སི་ཀྲི་ཡ། ཅེཀ སུད་སི་བཅས་ སུ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་གང་མང་དང་། བོད་ དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ། མི་སྣ་གལ་ཆེ། བོད་ རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ།\nམཁོའ ་ི ཡིག་ཆ་ཁག་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ས་གནས་ འགོ་འཛིན་ནམ་ཡང་ན།\nའཛུགས་ཀྱི ་ ཟུང་འབྲེ ལ ་དྲུང་ཆེ ་ ཡན་གྱི ་ དག་\nདགོས་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་སུ། བོད་ཀྱི་ཟློས་ གར་ཚོགས་པའི་ཡིག་ཚང་ནས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༤ ལ།།\nDirector Tibetan Institute of Performing Arts P.O. Mcleod Ganj-176219 Distt. Kangra, H.P.\nཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ན་ལེནྡྲ་ཤི་ཀི་ཤ་ (Nalanda ནས་ཇི ་ ལྟར་གསོ ལ ་འདེ བ ས་ཞུས་དོ ན ་ལྟར་\nབཀའ་བཞེས་བཟང་པོ་ཐོབ་སྟེ་མགོན་པོ་གང་ ཉིད་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་\n༢༩ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱང་ སྟེ་ཕྱི་ཚེས་ ༣༠ ནས་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢ བར་\nམཧཱ་ར་ཤེ་ཊ་གྲོང་ཁྱེར་ (Mumbai) མུམ་\nབྷེ འི ་ ནང་རྟེ ན ་གཞི ་ བྱས་པའི ་ སོ ་ མ་ཡའི ་ མཐོ ་\nལྡན་པ་ཁག་ལ་རྒྱལ་སྲས་ཆེ ན ་པོ ་ ཞི ་ བ་ལྷས་ མཛད་པའི ་ སྤྱོ ད ་འཇུག་གི ་ ལེ འུ ་དྲུག་པ་དང་\nབརྒྱད་པ། དེ་བཞིན་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབུ་མ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་\nཁང་དེའི་དགེ་སློབ་དང་དམའ་རིམ་སློབ་གྲྭ ཤེས་ཡོན་ཅན། ཚོང་པ། མང་ཚོགས་སོགས་ ལ་བཀའ་སློབ་ཀྱང་སྩལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་།\nབཞིན་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༤ ནས་ ༦ བར་ཉིན་\nགཞོན་སྐྱེས་ཚོར་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་དང་ཐུགས་ རྗེ་ཆེན་པོའ་ི བཀའ་དབང་སྩལ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག། །\nདུས་ཆེ ན ་དང་ལྷན་ཧི ་ མ་ལ་ཡའི ་ དུས་སྟོ ན ་\nདོད་སྒོར་ ༡༥༠༠ རེ་གནང་དགོས་རྒྱུ།\nསྤྱི ་ ནོ ར ་༸གོ ང ་ས་༸སྐྱབས་མགོ ན ་ཆེ ན ་པོ ་ གཙུག་ལག་ཁང་གི་གསུང་ཆོས་རྭ་བར་རྒྱ་གར་\nབ་མི་གྲངས་ ༣༠༠ དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་འདྲ་ མིན་ཁག་ ༦༢ ནས་ཕེབས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་བ་ བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༡༥༠༠ ཙམ་ལ་མཇལ་ ཁ་དང་བཀའ་སློབ་སྩལ་འདུག\nཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་དེར་\nའདུས་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཆོས་ལུགས་དང་ མ་འབྲེལ་པའི་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་སྐོར་བཀའ་ སློབ་སྩལ་དོན།\nདང་ཁྱུག་ཙམ་ཞི ག ་ཐུག་རྒྱུ་བྱུང་བར་ཧ་ཅང་ དགའ་པོ་བྱུང་། ཚང་མར་འཚམས་འདྲི་ཡོད། ང་ ཚོ་ཚང་མ་ལུས་སེམས་དང་། སེམས་ཚོར་གང་\nསྐྱི ད ་ལྡན་པ་ཞི ག ་སྐྱེ ལ ་རྒྱུའི ་ འདོ ད ་པ་ཡོ ད ་པ་\nདུ་གཉེ ར ་མཁན་དེ ་ ལྐུགས་པའི ་ རང་གཅེ ས ་\nལྟར་ཐོ བ ་ཐང་ཡང་ཚང་མར་གཅི ག ་མཚུངས་ སུ་ཡོད།\nཚོགས་འདིའི་ནང་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་དབང་ ཤེ ས ་ལ་བརྟེ ན ་པའི ་ ཚོ ར ་བ་བདེ ་ བ་འདི ་ བདེ ་\nབ་མཐར་ཐུག་ཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ ཡོད། སྒོ་ལྔའི་དབང་ཤེས་ལ་བརྟེན་པའི་བདེ་བ་ དེ་ཡུན་གནས་མི་ཐུབ། དེ་ལས་ཡིད་བློར་བརྟེན་ པའི་བདེ་བ་དེ་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐུབ་ཚེ་གཏིང་ ཚུགས་པ་ཡོད།\nབྱེ ད ་དགོ ས ་ན་རང་ལས་གཞན་གཅེ ས ་པར་\nཔའི ་ ཆོ ས ་ནང་བློ ་ སྦྱོ ང ་ཚུལ་གྱི ་ ཐབས་ལམ་ མང་པོ ་ ཞི ག ་གསུངས་ཡོ ད ་པ་དེ ་ དག་ཁུངས་\nའདུ་ཤེས་འཛིན་བཞིན་ཡོད། ཁྱེད་རང་རྒྱ་གར་ བ་ཚོས་གནའ་རབས་ནས་ཡོད་པའི་འཚེ་མེད་\nཞི ་ བ་དང་ཆོ ས ་ལུགས་མཐུན་སྒྲི ལ ་སོ ག ས་ བཟང་པོའ ་ི རིག་གཞུང་དེ་དག་ངེས་པར་དུ་རྒྱུན་\nའཛིན་བྱེད་དགོས། ཞེས་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་དྲི་བར་བཀའ་ལན་སྩལ།\nཌེན་མག་ནང་གི་གཞུང་འབྲེལ་ལས་དོན་རྣམས་ ཡོངས་སུ་ལེགས་གྲུབ་རྗེས་ཕྱི་ཚེས་ ༢༡ ཉིན་\nནོར་ཝེའི་རྒྱལ་ས་ཨོ་སི་ལོར་ཕེབས་ཏེ་ཡུལ་ དེའི་གསར་འགྱུར་བརྙན་འཕྲིན་ཨེན་ཨར་ཀེ་ NRK-TV Urix\nགཉི ས ་པའི ་ སྐབས་སྲི ད ་སྐྱོ ང ་མཆོ ག ་ལ་ནོ ར ་ ཝེའི་ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་སློབ་སྟོན་པའི་ཚོགས་\nམཆོ ག ་ཡུལ་དེ ར ་ཆི བ ས་སྒྱུར་བསྐྱངས་པའི ་\nདང་ཉེ་ལམ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ སྐོར་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་གསུང་བཤད་ གནང་བ་མ་ཟད།\nཔའི་ Amnesty International སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་\nཆེ་ཇོན་པེ་ཌར་ཨེ་ཇི་ན་སི་ Mr. John Peder Egenaes\nསྲི ད ་སྐྱོ ང ་མཆོ ག ་གི ས ་ནོ ར ་ཝེ འི ་ གྲོ ས ་ཚོ ག ས་\nབོ ད ་དོ ན ་རྒྱབ་སྐྱོ ར ་ཚོ ག ས་པའི ་ ཚོ ག ས་མི ་ སྐུ་\nམཆོ ག ་གི ས ་ནོ ར ་ཝེ འི ་ བོ ད ་དོ ན ་རྒྱབ་སྐྱོ ར ་\nཝེ འི ་ གཞོ ན ་ནུ་ཚོ ག ས་པའི ་ ཚོ ག ས་མི ་ བཅས་\nགཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་ཕེབས་སྐབས་སྲིད་སྐྱོང་ ཚོགས་པས་གོ་སྒྲིག་འོག་བོད་ཀྱི་འདས་པ་དང་ ད་ལྟ།\nསྐོར་དང་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་ཇི་ལྟར་ གནང་ཐུབ་མིན་བཅས་ཀྱི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་ གསུང་བཤད་གནང་ཡོད།\nམཐའ་མར་སྲི ད ་སྐྱོ ང ་མཆོ ག ་གི ས ་ནོ ར ་ཝེ འི ་\nས་གནས་བོ ད ་རི ག ས་ཚོ ག ས་པས་སྲི ད ་སྐྱོ ང ་\nམཆོ ག ་རྒྱ་གར་ཕྱོ ག ས་སུ་ཕྱི ར ་ཕེ བ ས་གནང་ ཡོད།\nཔ་སི་ཝི་ཊ་ Civita ཞེས་པས་མགྲོན་འབོད་\nལྟར་སྔ་དྲོ འ ་ི ཞོ ག ས་ཟས་ལྷན་བཞེ ས ་གནང་\nཞབས་ཀེ་ཏིལ་ཀི་ཇེན་སེ་ཏི་ Mr. Ketil Kjen-\nMr. Bjorn Engesland\n༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༧\nགདོ ང ་ལེ ན ་བྱེ ད ་དགོ ས ་པ་མང་པོ ་ ཡོ ད ་པའི ་\nབྱེད་དགོས། བོད་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཞུས་དགོས་\nམཆོག་དང་། མེ་ཀལ་ཏེ་ཛི་ནར་ Michael\nཉི ན ་བོ ད ་མི འི ་ སྒྲི ག ་འཛུགས་ཀྱི ་ དཔལ་ལྡན་ མེག་གྷན་དུ་ཡོད་པའི་ཀ་ལབ་ཧ་འུ་སི་ (Club\nཚོད་ ༤།༡༥ ཐོག་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་བཀའ་ བཅུའི་ལས་འཆར། དེ་བཞིན་བོད་ཉིས་སྟོང་ཉི་ཤུ་\nགདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ ཆགས་ཡོད། རྒྱ་ནག་དང་། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་\nམི་རེ་རེས་རྒྱ་མི་གྲངས་ ༡༩༩ ལ་གདོང་ལེན་ བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། བཀའ་ཤག་གི་\nརྡོག་རྩ་ཆིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ ཤེ ས ་ཡོ ན ་ཐོ ག ་འབད་བརྩོ ན ་བྱེ ད ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་\nགལ་ཆེན་པོ་རེད། ཤེས་ཡོན་ལ་འབད་བརྩོན་ ནང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་རྟེན་\nསྐབས་ ༡༤ དུས་ཡུན་ལོ་ལྔ་ཡིན་པར་བརྟེན།\nགཞི་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་དང་སྲིད་ ས་གནས་ཁག་བཅུའི ་ ནང་མཐོ ་ སློ བ ་འགྲི མ ་\nབཞིན་པའི་སློབ་ཕྲུག་གྲངས་ ༥༣ རྣམས་ལ་ ༼དེང་གི་ན་གཞོན་དང་མ་འོངས་འགོ་ཁྲིད།༽\nཅེས་པའི་ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་ ༡༣ པའི་ཉིན་ ༨ ཐོག་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཐུག་འཕྲད་དང་བསམ་ ཚུལ་བརྗེ་ལེན་གནང་སོང་།\nགནང་དོན། ལྔ་དང་ལྔ་བཅུ་ཟེར་ན། བཀའ་ཤག་ ཆིག་སྒྲིལ་དང། གསར་གཏོད། རང་ཁ་རང་གསོ་\nབཅས་བཀའ་ཤག་གི ་ ལྟ་གྲུབ་གསུམ་གཞི ར ་\nབཞག་པའི་ཐོག་ནས་ལོ་ལྔའི་ནང་འབྲེལ་མོལ་ དང་ཞི ་ མོ ལ ་ཐོ ག ་ནས་བོ ད ་དོ ན ་བདེ ན ་མཐའ་\nགསལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དང་། གལ་ཏེ་བཙན་བྱོལ་ ནང་སླར་ཡང་ལོ་ལྔ་བཅུ་གནས་དགོས་བྱུང་བ་\nབྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་ནུས་པ་ཆ་ཚང་འདོ ན ་ ཐབས་བྱེད་དགོས། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་པའི་\nཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་དྲན་གྱི་འདུག ཉི་མ་རེར་ ཉུང་མཐར་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་ཡིན་ ན་དངོས་གནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་འདུག་བརྗོད་ རྒྱུ་དེ་རེད། ཉི་མ་རེར་ཉུང་མཐར་ཆུ་ཚོད་ ༡༠\nགཅིག་ཏུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པའི་རྣམ་ པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། ཐ་ན་སོ་སོའ་ི འཚོ་བ་\nའཁྱེ ར ་ཡག་པོ ་ ཐོ བ ་པར་སློ བ ་སྦྱོ ང ་ཡག་པོ ་ དོན་གཙོ་བོ་དེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་མིའི་ དམག་མི་བོད་ནང་བསླེབས་པར་བརྩིས་ན། ཕྱི་\nལོ་ ༡༩༥༠ ནས་ ༢༠༢༠ བར་བརྩིས་པས་ལོ་ ༧༠ ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠\nནི། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོད་དང་། ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ བོད་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། བོད་དངོས་ སུ་མཐོང་མྱོང་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་\nན། འགོ་ཁྲིད་མཁན་གྱི་བོད་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་ ཆེད་བསམ་བློ་དང་། འཁྱེར་དགོས་རེད།\nམྱོང་ཡོད། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་ཡོད་པའི་ བོ ད ་མི ་ ཚོ ར ་རང་གི ་ ལུང་པ་མེ ད ་པར་སྐྱབས་ བཅོལ་བ་ཡིན་པའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད།\nཡོད་ནའང་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཉམས་མྱོང་ཐ་ དད་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ བོད་ནང་།\nནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་བཏང་\nམང་ ༦༩༡༥ ལ་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་གསར་པ་ངོ་\nདེ་ནས་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༣\n༡༩ བར་བདེ་སྐྱིད་ སླར་གསོ་གཞིས་\nགྲོང་ ༡ ནས་གཞིས་ གྲོང་ ༡༢ བར་དང་\nཁྱི མ ་ སློ བ ་ གྲྭ འི ་\nཞི བ ་པ་བཀྲ་ཤི ས ་དབང་འདུས་ལགས་ཀྱི ས །\nགནས་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི ་ས་གནས་ཁྲི མ ས་\nབཅས་སྔ་རྗེ ས ་སུ་ཁྱོ ན ་བསྡོ མ ས་སེ ར ་སྐྱ་མི ་ སྤྲོད་དང་སྦྲགས། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲིམས་\nལུགས་དབང་འཛིན་ངོ་སྤྲོད་དང་། ཁྲིམས་ཞིབ་ ཁང་རིམ་པའི་ཁྲིམས་ཁོངས་ཁྱབ་ཚད།\nསྐད་དང་། ཧིན་སྐད། བོད་སྐད་བསྲེས་ཏེ་བརྒྱབ་ པ་དང་། ཁ་ཤས་དབྱིན་སྐད་བརྒྱབ་སྟེ་གོ་བརྡ་མི་\nའཕྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྲིད། ལྷག་པར་ཕྱི་ ལོ་ ༢༠༢༠ ལོར་༸གོང་ས་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༨༥ ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན་མི་རབས་གསར་\nཔ་ཚོར་འགན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། ང་ཚོའི་ལས་ འགན་དང་དཀའ་ངལ་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད། ཅེས་ སོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་དང་དྲི་བ་ཁག་ལ་ལན་ འདེབས་ཞིབ་ཕྲ་གནང་ཡོད། །\nམྱོ ང ་ཐོ ག ་ནས་བསྐྱར་གསོ ་ བྱེ ད ་མཁན་མེ ད ་\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༦ ནས་ཚེས་ ༡༢\n༄༅། །འདི་གར་ཆེས་མཐོའ་ི ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་\nབཅས་ཀྱི་སྐོར་གསུང་བཤད་དང་། དྲི་བ་ཁག་ ལ་ལན་འདེབས་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། གཏུག་\nགསར་འགོད་པ།\tཞུ་དག་པ།\tའགྲེམས་སྤེལ་བ།\nངག་དབང་ཐོགས་མེད། བསོད་ནམས་མཚོ་མོ། ཡེ་ཤེས་ཀུན་གྲགས།\nBodmi 28th may 2014 monlam


Phub Dorji Wang: The Thirty-Two Major and Eighty Minor marks of Lord Buddha.\nThe Thirty-Two Major and Eighty Minor marks of Lord Buddha.\nWe all know the general physical characteristics of lord Buddha. But there are also Thirty-Two Major and Eighty Minor marks of Buddha which we all should know. By knowing this we can understand that Buddha is PERFECT in all aspects. Considering these aspects, we can also check relate with great masters who do also possesses some of these marks.\nThe Thirty Two major marks ofabuddha (མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས) are:\n1. On the palms of his hands and the soles of his feet are the designs ofathousand-spoked wheel that protrudes, as if stamped fromamould. (ཕྱག་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ན་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་གི་རྣམ་པ་རྒྱ་ལས་རྒྱ་ཡི་འབུར་དོད་པ་ལྟ་བུས་མཚན་པ་དང༌།)\n2. The soles of his feet are even and wellset, like the belly ofatortoise. (ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་གཉིས་རུས་སྦལ་གྱི་ལྟོ་བ་ལྟར་མཉམ་ཞིང་ལེགས་པར་གནས་པ་དང༌།)\n3. The fingers on his hands and the toes on his feet are, like the swan, connected withaweb [made of light]. (ཕྱག་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་ངང་པ་ལྟར་ ་བས་འབྲེལ་བ་དང༌།)\n4. His arms and legs are smooth and firm. (ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་དང༌།)\n5. The seven parts of his body are rounded — the wrists of his hands and ankles of his feet, the two shoulders and his neck, making seven, are rounded by being full, curved and without indentations. (སྐུ་ཡི་གནས་བདུན་མཐོ་བ་སྟེ། ཕྱག་ཞབས་ཀྱི་རྒྱབ་བཞི་ཕྲག་པ་གཉིས་ལྟག་པ་དང་བདུན་པོ་ཤོང་བུ་མེད་པར་རྒྱས་ཤིང་གང་སྟེ་མཐོ་བ་དང༌།)\n6. His fingers and toes are long. (ཕྱག་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་རིང་བ་དང༌།)\n7. These four — the ball and heel of each foot — are prominent and broad. (རྒྱབ་ཀྱི་རྟིང་པ་བཞི་ཆ་ཕྱིར་འཕགས་ཤིང་ཡངས་པ་དང༌།)\n8. Taller than the ordinary man, his body is about seven cubits, large and straight, firm likeadiamond and endowed with the strength of Vishnu. (ཕལ་པ་ལས་ཁྲུ་བདུན་ཙམ་དུ་སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་བ་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མཁྲེགས་ལ་སྲེད་མེད་བུའི་སྟོབས་མངའ་བ་དང༌།)\n9. No protrusions are visible on his ankles and knees. (ཞབས་ཀྱི་ལོང་བུ་ལྷ་ང་བཅས་པའི་འབུར་མི་མངོན་པ་དང༌།)\n10. The hairs on his body grow in an upward direction. (སྐུའི་བ་སྤུ་ཐམས་ཅད་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པར་སྐྱེས་པ་དང༌།)\n11. His calves are round, full and beautiful like those of the enaya deer. (བྱིན་པ་རི་དྭགས་ཨེ་ན་ཡ་དང་འདྲ་བར་ཟླུམ་ལ་རྒྱས་ཤིང་མཛེས་པ་དང༌།)\n12. His arms are long and beautiful, and when extended they can cover his kneecaps, even without bending his body. (སྐུ་མ་བཏུད་ཀྱང་ཕྱག་བསྐྱང་བ་པུས་མོའི་ལྷ་ངར་སླེབ་པས་ཕྱག་རིང་ཞིང་མཛེས་པ་དང༌། )\n13. Like an elephant orastallion, his genitals i.e., private parts are drawn up withinasheath. (གླང་པོའམ་རྟ་ཅང་ཤེས་ལྟར་འདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྟེ་གསང་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་དང༌།)\n14. His skin is the colour of gold, clear and radiant, and hasabeautiful shine. (པགས་པ་གསེར་གྱི་མདོག་ལྟ་བུར་དྭངས་གསལ་སྣུམ་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་།)\n15. His skin is thin and smooth. (པགས་པ་སྲབ་ཅིང་འཇམ་པ་དང༌།)\n16. Each hair on his body is fine and smooth, singular and curls to the right. (སྐུའི་བ་སྤུ་ཐམས་ཅད་སྲ་ཞིང་འཇམ་ལ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེས་ཏེ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང༌།)\n17. The place between his eyebrows is adorned withacoiled hair that is supple, smooth and white, and which, by nature, has the length of one or three cubits. Coiled clockwise, its size is like the kyurura fruit and it resemblesaprotrusion of silver. (མཛོད་སྤུ་རང་བཞིན་དུ་ཁྲུ་གང་ངམ་གསུམ་ཙམ་པ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་ཞིང་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུའི་ཚད་ཙམ་དངུལ་གྱི་འབུར་ལྟ་བུས་བརྒྱན་པ་དང༌།)\n18. The torso is expansive likealion. (རོ་སྟོད་སེང་གེ་ལྟར་འཕེལ་ཀ་ཆེ་བ་དང༌།)\n19. The top of the two shoulders are round like golden vases. (དཔུང་པ་གཉིས་ཀྱི་མགོ་གསེར་གྱི་བུམ་པ་ལྟར་ཟླུམ་པ་དང༌།)\n20. The two palms are round and full without any indentations. (ཐལ་གོང་གཉིས་གཤོང་བུ་མེད་པར་རྒྱས་ཤིང་གང་བ་དང༌།)\n21. His tongue has the quality that whatever taste is experienced becomes most delicious. (ལྗགས་ལ་རོ་གང་བླང་བ་རོ་ཞིམ་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་དང༌།)\n22. His body, with proportions like the nyagrodha tree, is upright, balanced and beautiful. (སྐུ་ཤིང་ཎྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་སྟེ་གྱེན་འཕྲེད་ཆ་སྙོམས་པར་མཛེས་པ་དང༌།)\n23. The protuberance, which is round, shiny black and coiled clockwise, is not evident to the sight. (ཟླུམ་ཞིང་གནག་ལ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བའི་གཙུག་ཏོར་བལྟར་མི་མངོན་པ་དང༌།)\n24. His tongue, which is naturally large enough to cover his whole face, is long and beautiful. (རང་བཞིན་དུ་ཞལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁེབ་པ་ཙམ་གྱི་ལྗགས་རིང་ལ་མཛེས་པ་དང༌།)\n25. His voice, endowed with the melodiousness of Brahma, has these five aspects of clarity: it is intelligible and brings full comprehension, is worthy of listening to and without unpleasant intonations, has depth and resonance, is generous and pleasant to hear, and is unruffled. Alternatively, these can be subdivided into sixty, or into the sixty aspects of melodious speech. (གསུང་ཚངས་པའི་དབྱངས་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི། ཤེས་ཤིང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ། མཉན་པར་འོས་ཤིང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ། ཟབ་ཅིང་རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པ། བཏང་མི་བྲ་ཞིང་རྣ་བར་ཉན་པ། མ་འཁྲུགས་ཤིང་གསལ་བའི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའམ། དེ་ལས་ཕྱེས་ཏེ་དྲུག་ཅུར་བགྲང་བའམ། ཡང་ན་གསུང་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་འོག་ནས་འཆད་འགྱུར་ལྟར་རོ།།)\n26. His two cheeks are beautiful, round, full and resemble the surface ofamirror or the jaws ofalion. (འགྲམ་པ་གཉིས་སྡུག་ཅིང་ཟླུམ་ལ་རྒྱས་པ་མེ་ལོང་གི་ངོས་སམ་སེང་གེའི་འགྲམ་པ་འདྲ་བ་དང༌།)\n27. All his teeth, including the four incisors, haveavery white color. (མཆེ་བ་བཞི་སོགས་ཚེམས་ཐམས་ཅད་མདོག་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་དང༌།)\n28. All the teeth are equal in length and width. (ཚེམས་ཐམས་ཅད་མཐོ་དམན་རིང་ཐུང་གི་ཚད་མཉམ་པ་དང༌།)\n29. The teeth are evenly set, and are not divided by gaps. (ཚེམས་ལ་བར་མཚམས་མ་བྱེ་བས་ཐག་བཟང་བ་དང༌། )\n30. He has the complete number of forty teeth; twenty each above and below. (ཡས་དང་མན་ན་ཉི་ཤུ་རེ་སྟེ་ཚེམས་ཀྱི་གྲངས་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་ཚང་བ་དང༌།)\n31. While his eyes, beautiful like sapphire gems, show the primary feature, the particular aspects are these five: the iris in the middle of his eyes is round, shiny black likeabee, and has an extremely black pupil at its center; around them, the white of the eye, to the right and the left, is extremely white; the two corners haveared hue; the color of the center of the eye is bluish at the surface; and in its depth it is yellowish like the color of gold. (སྤྱན་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་མཐོན་མཐིང་དང་འདྲ་བར་མཛེས་པ་ཞེས་གཙོ་བོར་སྨྲོས་པ་སྟེ། ནང་གསེས་སུ་དབུས་ཀྱི་སྤྱན་འབྲས་ཟླུམ་པོ་བུང་བ་ལྟར་གནག་པའི་དབུས་ན་རྣོ་མིག་ཤིན་ཏུ་གནག་པ་དང་བཅས་པ། དེའི་རྒྱབ་ཏུ་གཡས་གཡོན་གྱི་སྤྱན་ཚིལ་དཀར་བ། དེའི་་ཟུར་གཉིས་དམར་བའི་བག་དང་ལྡན་པ། སྤྱན་དབུས་ཀྱི་ཁ་སོ་སྔོ་བ། གཏིང་དུ་གསེར་གྱི་མདོག་ལྟར་སེར་བ་ལྔ་ཡོད་དོ།།)\n32. His eyelashes are like those ofasupreme heifer, chief among cows. The hairs on his upper and lower eyelids are beautifully curved and untangled, like the eyelashes ofacow or calf. (སྤྱན་གྱི་རྫི་མ་བ་མཆོག་སྟེ་བ་ཡི་ཁྱུ་མཆོག་དང་འདྲ་བ་ནི། སྤྱན་གྱི་ཡ་ལྕིབ་མ་ལྕིབ་ཀྱི་སྤུ་རྣམས་ལེགས་པར་གཞོལ་ཞིང་མ་འདྲེས་པ་ཁྱུ་མཆོག་དང་བེའུའི་རྫི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ།)\nThese thirty-two marks make whoever sees them understand: “This isagreat being,” and generate admiration. They are therefore known as the marks that signifyagreat being. (མཚན་སོ་གཉིས་པོ་འདི་དག་གང་གིས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་ཤེས་ཤིང་དང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་འདི་དག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཞེས་བྱའོ།། )\nThe eighty minor marks ofabuddha (དཔེ་བྱེད་བཟང་པོ་བརྒྱད་བཅུ) are:\n1. His nails are copper-coloured. (སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག)\n2. His nails are moderately shiny. (སེན་མོ་མདོག་སྣུམ་པ)\n3. His nails are raised. (སེན་མོ་མཐོ་བ)\n4. His fingers are round. (སོར་མོ་རྣམས་ཟླུམ་པ)\n5. His fingers are broad. (སོར་མོ་རྣམས་རྒྱས་པ)\n6. His fingers are tapered. (སོར་མོ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ)\n7. His veins do not protrude. (རྩ་མི་མངོན་པ)\n8. His veins are free of knots. (རྩ་མདུད་པ་མེད་པ)\n9. His ankles do not protrude. (ལོང་བུ་མི་མངོན་པ)\n10. His feet are not uneven. (ཞབསད་མི་མཉམ་པ་མེད་པ)\n11. He walks withalion's gait. (སེང་གེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ)\n12. He walks with an elephant's gait. (གླང་པོ་ཆེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ)\n13. He walks with the gait ofagoose. (ངང་པའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ)\n14. He walks withabull's gait. (ཁྱུ་མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ)\n15. His gait tends to the right. (གཡས་མཆོག་སུ་ལྡོག་ཅིང་གཤེགས་པ)\n16. His gait is elegant. (མཛེས་པར་གཤེགས་པ)\n17. His gait is steady. (མི་གཡོ་བར་གཤེགས་པ)\n18. His body is well-covered. (སྐུ་འཁྲིལ་བག་ཆགས་པ)\n19. His body looks as if it were polished. (སྐུ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ལྟ་བུ)\n20. His body is well-proportioned. (སྐུ་རིམ་པར་འཚམས་པ)\n21. His body is clean and pure. (སྐུ་གཙང་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ)\n22. His body is smooth. (སྐུ་འཇམ་པ)\n23. His body is perfect. (སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ)\n24. His sex organs are fully developed. (མཚན་རྣམ་པར་རྫོགས་པ)\n25. His physical bearing is excellent and dignified. (སྐུ་ཁོ་ལག་ཡངས་ཤིང་བཟང་བ)\n26. His steps are even. (གོམ་པ་སྙོམས་པ)\n27. His eyes are perfect. (སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ)\n28. He is youthful. (སྐུ་གཞོན་ཤ་ཅན)\n29. His body is not sunken. (སྐུ་ཞུམ་པ་མེད་པ)\n30. His body is broad. (སྐུ་ཞ་རྒྱས་པ་ཉིད)\n31. His body is not loose. (སྐུ་ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པ)\n32. His limbs are well-proportioned. (ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམ་པར་འབྱེས་པ)\n33. His vision is clear and unblurred. (གཟིགས་པ་རབ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པ)\n34. His belly is round. (སྐུ་ཟླུམ་པ)\n35. His belly is perfectly moderate. (སྐུ་སྐབས་ཕྱིན་པ)\n36. His belly is not long. (སྐུ་མ་རྙོངས་པ)\n37. His belly does not bulge. (ཕྱལ་ཕྱང་ངེ་བ་མ་ཡིན་པ)\n38. His navel is deep. (ལྟེ་བ་ཟབ་པ)\n39. His navel winds to the right. (ལྟེ་བ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ)\n40. He is perfectly handsome. (ཀུན་ནས་མཛེས་པ)\n41. His habits are clean. (ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཙང་བ)\n42. His body is free of moles and discolouration. (སྐུ་ལ་རྨི་བ་གནང་བག་མེད་པ)\n43. His hands are as soft as cotton wool. (ཕྱག་ཤིང་བལ་ལྟར་འཇམ་པ)\n44. The lines of his palms are clear. (ཕྱག་གི་རི་མོ་མདངས་ཡོད་པ)\n45. The lines of his palms are deep. (ཕྱག་རི་མོ་ཟབ་པ)\n46. The lines of his palms are long. (ཕྱག་གི་རི་མོ་རིང་བ)\n47. His face is not overlong. (ཞལ་ཧ་ཅང་མི་རིང་བ)\n48. His lips are red like copper. (མཆུ་བིམ་པ་ལྟར་དམར་པ)\n49. His tongue is pliant. (ལྗགས་མཉེན་པ)\n50. His tongue is thin. (ལྗགས་སྲབ་པ)\n51. His tongue is red. (ལྗགས་དམར་བ)\n52. His voice is like thunder. (གསུང་འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ)\n53. His voice is sweet and gentle. (གསུང་སྙན་ཅིང་འཇམ་པ)\n54. His teeth are round. (མཆེ་བ་ཟླུམ་པ)\n55. His teeth are sharp. (མཆེ་བ་རྣོ་བ)\n56. His teeth are white. (མཆེ་བ་དཀར་བ)\n57. His teeth are even. (མཆེ་བ་མཉམ་པ)\n58. His teeth are tapered. (མཆེ་བ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ)\n59. His nose is prominent. (ཤངས་མཐོ་བ)\n60. His nose is clean. (ཤངས་གཙང་བ)\n61. His eyes are clear and wide. (སྤྱན་ཡངས་པ)\n62. His eyelashes are thick. (རྫི་མ་ལྟུག་པ)\n63. The black and white parts of his eyes are well-defined and are like lotus petals. (སྤྱན་་དཀར་ནག་འབྱེས་ཤིང་པད་མའི་འདབ་མ་རངས་པ་ལྟ་བུ)\n64. His eyebrows are long. (སྨིན་ཚུགས་རིང་བ)\n65. His eyebrows are smooth. (སྨིན་མ་འཇམ་པ)\n66. His eyebrows are soft. (སྨིན་མ་སྣུམ་པ)\n67. His eyebrows are evenly haired. (སྨིན་མའི་སྤུ་མཉམ་པ)\n68. His hands are long and extended. (ཕྱག་རིང་ཞིང་རྒྱས་པ)\n69. His ears are of equal size. (སྙན་མཉམ་པ)\n70. His ear sense power is perfect. (སྙན་གྱི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ)\n71. His forehead is well-formed and well-defined. (དཔྲལ་བ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ)\n72. His forehead is broad. (དཔྲལ་བ་འབྱེས་ཆེ་བ)\n73. His head is very large. (དབུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ)\n74. His hair is as black asabumblebee. (དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟར་གནག་པ)\n75. His hair is thick. (དབུ་སྐྲ་སྟུག་པ)\n76. His hair is soft. (དབུ་སྐྲ་འཇམ་པ)\n77. His hair is untangled. (དབུ་སྐྲ་མ་འཛིངས་པ)\n78. His hair is not unruly. (དབུ་སྐྲ་མི་གཤོར་བ)\n79. His hair is fragrant. (དབུ་སྐྲ་དྲི་ཞིམ་པ)\n80. His hands and feet are marked with auspicious emblems such as the glorious endless knot and svastika. (ཕྱག་ཞབས་དཔལ་བེའུ་དང་བཀྲིས་དང་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་བ)\nBy Phub Dorji Wang at July 13, 2020


གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་རྐྱེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བ། – བཙན་པོ་དྲ་བ།\nགུ་གེ་ཞེས་པ་ནི་ཞང་ཚིག་ཅིག་སྟེ་དེའི་དོན་ནི་ཡི་གེ་ཡིན་པར་གྲགས་ཤིང་། ཐ་སྙད་དེ་ཐོག་མར་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས‘‘བཙན་པོ་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས’’སུ་འབྱུང་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་གུ་གེ་ནི་ཞང་ཞུང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པའམ་ཡང་ན་ཞང་ཞུང་ནི་གུ་གེའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་ཡིན་མིན་ཐད་ལ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་མི་མཐུན་མོད། ཞང་ཞུང་ལ་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་ཞེས་པའི་ཡུལ་ལུང་དེ་དག་ལ་ས་ཁྱོན་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ལ་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་པར་བརྟགས་ན། ཞང་ཞུང་ནི་གུ་གེའི་མངའ་ཁོངས་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་མི་སྲིད། ལར་ནས་ཞང་ཞུང་གི་སྒོ་པ་ལའང་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། ཕུགས་ནི་གངས་དཀར་ཏི་སེ་དང་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཞང་ཞུང་གུ་གེའི་ཡུལ་དང་། བར་པ་ནི་རྟ་སྒོ་དང་དྭངས་རས་མཚོན་པའི་ཞང་ཞུང་དང་། སྒོ་པ་ནི་ཁྱུང་པོ་གྱིམ་ཤོད་རི་རྩེ་དྲུག་གིས་མཚོན་པའི་ཞང་ཞུང་མདོ་ཁམས་བཅས་གསུངས་ཡོད། དེང་སང་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་གུ་གེ་ནི་ད་ལྟའི་རྩ་མདའ་རྫོང་གི་ཁྱུང་ལུང་སོགས་ཏེ་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་ཀྱི་དཀྱིལ་རྒྱུད་དང་སྟོད་རྒྱུད་ཕྱོགས་ཡིན་པར་ངེས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གུ་གེའི་མངའ་ཐང་ཇེ་རྒྱས་སུ་བཏང་ནས་ཡུལ་དེའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གླང་ཆེན་གཙང་པོའི་བཞུར་རྒྱུན་ལྷོ་སྟོད་དང་། ལྷོ་སྨད། བྱང་སྟོད། བྱང་སྨད་སོགས་དང་། སེང་གེ་གཙང་པོའི་བཞུར་རྒྱུན་དང་སྒར་གཙང་པོའི་བཞུར་རྒྱུན་ཚང་མ་ཚུད་ཡོད་པ་རེད།\nགུ་གེ་རྒྱལ་རབས་ནི་དུས་རབས་དགུ་པར་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སིལ་བུར་ཐོར་རྗེས། རྒྱལ་པོ་ལྷ་སྲས་དར་མའི་ཡང་ཚ་སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་སྟོད་མངའ་རིས་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གི་སྲས་བཀྲ་ཤིས་མགོན་གྱིས་དུས་རབས་བཅུ་པའི་དུས་འགོར་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན། བཀྲ་ཤིས་མགོན་གྱི་སྲས་ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་ལ་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དར་བར་མཛད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱིས་སྲིད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ལེགས་པར་བཙུགས་ཏེ་ཕྱི་མཐའ་རྒྱལ་ཕྲན་དང་ཚོ་བ་མང་དག་ཅིག་དབང་འོག་ཏུ་བཅུག་ནས་རང་གི་མངའ་ཐང་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་རྗེས། རིམ་བཞིན་རྒྱལ་པོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་གིས་གུ་གེར་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བ་རེད། དེང་སང་མངའ་རིས་རྩ་མདའ་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་གནའ་བོའི་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཁར་ཤུལ་དང་། ལྡེབས་བྲིས་སོགས་ལ་མཇལ་ན་གནའ་བོའི་གུ་གེའི་མངའ་ཐང་དང་ཤེས་རིག་སོགས་རོབ་ཙམ་རྟོགས་ཐུབ་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པར་སྣང་མོད། འོན་ཀྱང་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་རྒྱལ་རབས་དེ་འཇིག་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་སུ་རྒྱལ་རབས་དེ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྐྱེན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཁ་གསལ་ཞིག་བྲིས་མི་འདུག་ལ། ཉེ་ཆར་ཞིབ་འཇུག་པ་རེ་ཟུང་གིས་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་རྐྱེན་གྱི་སྐོར་ལ་རྩོམ་ཡིག་བྲིས་ཡོད་པ་མཐོང་ནའང་། རྩོམ་ཡིག་དེ་དག་གི་འདོད་ཚུལ་དང་ཕྲན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་མི་གཅིག་པར་བརྟེན། དེ་ལ་འདིར་ཁོ་བོས་ཡང་བསྐྱར་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་རྐྱེན་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་གནས་ཚུལ་ཁག་བོད་ཡིག་ཏུ་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་ཅིག་དང་། ཕྱི་གླིང་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཁ་ཤས་ལའང་དཔྱད་བསྡུར་བགྱིས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།\nབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་ལྟར་ན། མངའ་རིས་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་གུ་གེར་དམག་དྲངས་ཏེ་དབང་དུ་བསྡུས་པར་བཤད་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་དང་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་གཉིས་ནི་མེས་པོ་གཅིག་ལས་མཆེད་པའི་ཕུ་ནུའི་རྒྱལ་ཕྲན་རེ་རེ་ཡིན་མོད། སྐབས་རེར་རང་རང་གི་ཕྱོགས་ནས་མངའ་ཐང་རྒྱ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དུ་དམག་ཐབས་ལའང་རོལ་ཡོད། དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་བློ་གྲོས་མཆོག་ལྡན་གྱིས་གུ་གེར་དམག་དྲངས་ཏེ་ཕམ་པར་བྱས་པས། ཁྲལ་རིགས་སྣ་ཚོགས་བསྡུས་པ་དང་། ཁོང་གི་སྲས་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་སུའང་གུ་གེར་དམག་དྲངས་ནས་དཔྱ་ཁྲལ་བསྡུས་ཚུལ«ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས»སུ‘‘གུ་གེ་ནས་དཔྱ་དང་ཁྲལ་འབུལ་བ་ལ། ལོ་རེ་ལ་གསེར་ཞོ་སུམ་བརྒྱ། དངུལ་དང་། སེར་མོ་བརྒྱ། ཆིབས་གཅིག བཙོས་ཀྱི་སྐྱལ་བ་བཅུ། འཁར་ཨོ་གདོང་དང་། ཞིང་དར་ཆེན་དར་ཆུང་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་ཁྲལ་དཔྱ་ལ་སོགས་ཕྱོགས་ཕྱོགས་ནས་འབུལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ།’’ཞེས་གསལ་བ་དང་། ཕལ་ཆེར་རྒྱལ་པོ་འདིའི་རིང་ལ་གུ་གེ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཤོར་ཡོད་པར་སྙམ། «ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་འཆི་མེད་གཏེར»དུ‘‘རྒྱལ་པོ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་གཅེན་པོའམ་སུས་དེའི་ཡབ་ཀྱང་བྱེད་པའི་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་གུ་གེའང་ཆབ་འོག་ཏུ་བཅུག་ནས། གུ་གེ་དང་པུ་རང་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལས་དཔྱ་ཁྲལ་བླང་བར་བྱས་ཀྱང་། རེས་གཏོང་བའམ་རེས་མི་གཏོང་བ་བྱུང་བ་ལྟར་སྣང་ངོ་།’’ཞེས་འབྱུང་བས། གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་མཇུག་མ་བསྒྲིལ་བའི་ཡར་སྔོན་ལ་གུ་གེ་འདི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་དབང་ཤུགས་འོག་ཏུ་ཡོད་ལ། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་མངོན།\nགུ་གེ་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་ནི“ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ”ཞུ་བ་དེ་ཡིན་ཅིང་། གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་གུ་གེ་ཐོ་བ་བཅུ་གསུམ་ཞེས་པའམ་ཡང་ན་སྔགས་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས“ཇོ་བོ་བདག་པོ”ཞེས་པའི་སྤྱི་མིང་འདོགས་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟེན། «ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས»སུ་རྒྱལ་པོ་འདིའི་མཚན་ལ“ཇོ་བོ་བདག་པོ”ཞེས་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། «རབ་བྱེད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང»དུ“ཁྲི་གྲགས་པ་བཀྲ་ཤིས”ཞེས་དང་། «བཻ་སེར»དུ“གུ་གེ་བདག་པོ་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ”ཞེས་བྲིས་ཡོད་པས། ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་འདིའི་མཚན་ལ་གཅིག་མཐུན་གྱི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་བྱུང་མེད་ནའང་། འདི་དག་མི་གཅིག་གི་མིང་འབྲི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པ་སྨོས་མེད་རེད། ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་གུ་གེ་རྒྱལ་པོར་བཞུགས་པའི་ལོ་ཚིགས་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་གསལ་པོར་འཁོད་པ་མ་མཐོང་མོད། བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རིག་གཞུང་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་རྒྱ་གར་པ་ Handa, O. C ལགས་ཀྱིས་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་མིན་པར་ཁོང་གི་ཡབ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པ་དང་། ༡༦༡༨ལོར་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཡོད་ཅིང་། ༡༦༢༤ལོར་ཕོར་ཆི་གྷལ་གྱི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་Antonio de Andradeལགས་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་འབྱོར་ཡོད་པ་དང་། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཁོང་གུ་གེར་འབྱོར་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་ཡིན་སྟབས། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་ཕལ་ཆེར་༡༦༢༠ ལོའི་སྔ་གཞུག་གང་རུང་ཞིག་ཏུ་གུ་གེ་རྒྱལ་པོར་བཞུགས་ཚུལ་གསུངས་འདུག «པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར»དུ་སྐབས་དེར་ཁོང་གདན་འདྲེན་ཞུ་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོར“ཇོ་བོ་བདག་པོ”ཞེས་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུའང་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པའི་དབང་ཕྱུག་ལྡེ་དང་། ལྷ་བཙུན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་འོད། ཁྲི་རྣམ་རྒྱལ་བཟང་པོའི་ལྡེ་ཁུ་དབོན་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གུ་གེར་གདན་དྲངས་ནས་བསྙེན་བཀུར་གཟབ་རྒྱས་མཛད་པ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན།\nད་ཕན་ཕྲན་གྱིས་མཐོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་རྒྱུ་མཚན་ཇི་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་གུ་གེར་དམག་འདྲེན་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་གསལ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་པ་མ་མཐོང་། འོན་ཀྱང་། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེར་དམག་དྲངས་པའི་དཔེ་མཚོན་འགའ་དྲངས་ན། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་སྟོད་མངའ་རིས་དང་ལ་དྭགས་ཕྱོགས་སུ་ཡུན་རིང་པོར་བཞུགས་མྱོང་བའི་ཀ་ཐོག་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་ནོར་བུས་“རྒྱལ་པོ་དེས་སྐུ་གཞོན་ནུ་ལ་གུ་གེ་ཕྱི་འབྲོག་ལ་དམག་མཛད་ནས། ཏི་སེའི་བྱང་རྒྱབ་ཚུན་ཆད་ལ་བརྒྱབ། རྟ་གཡག་ར་ལུག་ལ་སོགས་པས་ས་གཞི་བཀང་ནས་ཁྱོངས། དེའི་རྟིང་གུ་གེ་ནང་ལ་དམག་མཛད་ནས་ཤ་ང་དང་ཞ་ཡེ་གཉིས་ཨར་ཅག་ལ་བཏང་ནས་ད་དགས་(ལ་དྭགས)ཐམས་ཅད་གཡང་ལུག་གིས་ཁེངས”ཞེས་གསུངས་ཡོད། དུས་སྐབས་དེར་གུ་གེར་ཕེབས་མྱོང་མཁན་འབྲི་གུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཀྱང“ཁྲི་གྲགས་པ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཡར་སྔོན་དུ་གངས་རིན་པོ་ཆེ་དང་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོའི་བདག་པོ་གུ་གེའི་རྒྱལ་པོ་ལགས་ཤིང་། རྒྱལ་པོ་འདིས་སྲིད་སྐྱོང་བཞིན་པའི་དུས་འདི་གཉིས་ཀྱི་དབང་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་ལག་ཏུ་ཤོར།”ཞེས་གསུངས་འདུག ལོ་རྒྱུས་འདི་ནི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེར་དམག་ཐེངས་དང་པོ་འདྲེན་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ལས་གུ་གེ་དབང་དུ་བསྡུ་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་མིན་པར་སྙམ། འོན་ཀྱང་། «ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས»སུ“གུ་གེ་ལ་དམག་བརྒྱབ་ནས། ཇོ་བོ་བདག་པོ་ཕབ་ནས། གུ་གེ་རྩ་བྲང་(ཧྲངས་)དང་ལོས་ལོང་ཕྱག་ཏུ་བཞེས།” ཞེས་འབྱུང་བས། ལ་དྭགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཕལ་མོ་ཆེར་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་དང་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མའི་སྐོར་གླེང་སྐབས་གོང་གི་ལུང་ཚིག་འདི་བསྐྱར་ཟློས་བྱས་འདུག་པས། འདིར་ལུང་ཚིག་གང་མང་འདྲེན་པའི་དགོས་པ་མ་མཆིས་སོ། །\nཉེ་རབས་ཐོན་པའི«སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པའི་འབེལ་གཏམ་རིན་ཆེན་གཏེར་གྱི་ཕྲེང་བ»རུ“དེ་ནི་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་ཁྲི་གྲགས་པ་བཀྲ་ཤིས་སམ་ཇོ་བོ་བདག་པོའི་སྐབས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་ལོ་རབས་ཉི་ཤུའི་མཇུག་དང་སུམ་ཅུ་བའི་འགོ་ཙམ་ལ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་བྱ་བས་དམག་བཏང་ནས་མངའ་རིས་ཡོངས་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་འབངས་བཅོམ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འབྱོར་སྐབས་གུ་གེ་རྒྱལ་བློན་ཚོས་བཙན་རྫོང་བཟུང་ཡོད་པས་ལ་སིང་དམག་ལ་ཐབས་གཞན་ཅང་མ་མཆིས་པར་བརྟེན་ཆུ་བཀག གུ་གེའི་དམག་གིས་ས་འོག་ནས་ཆུ་ལེན་ཆོག་བཟོས་པས་མ་ཐུབ། མཁར་སྒོ་ལ་འཛེགས་ན་གནས་སྒོ་ཤིན་ཏུ་བཙན་པོའི་སྟེང་དུ་རྡོ་རིལ་མང་པོ་སྤུངས་གསོག་བྱས་པ་མ་ཟད། ཁྲབ་རྨོག་ཕུབ་གསུམ་སོགས་གོ་མཚོན་བཟུང་དམག་མང་གིས་བཀག་ཡོད་པས་ལག་མ་རྙེད། དེ་ནས་དགྲ་བོས་གདུག་རྩུབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་བྱ་ཐབས་ཤིག་བཏོན་པ་སྟེ། མི་སེར་བཀོལ་ཏེ་མདུན་ཕྱོགས་ནས་མཁར་དང་མཉམ་པའི་བརྩིགས་པ་རྒྱག་རྒྱའི་ངན་ཇུས་བཏིངས་ཏེ། མི་སེར་ཚང་མ་བསྐོང་ནས་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་ཉིན་མཚན་མེད་པར་རྡོ་དབོར་དུ་བཅུག་ཅིང་མི་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་ལྟོགས་ཤི་དང་། འཁྱགས་ཤི། མནར་ཤི་བྱུང་བ་དང་། མི་མང་པོ་སྒལ་རྨ་བཟོས་ནས་གསོན་པོར་འབུ་རྒྱབ་པ། འགའ་རེ་གློ་མཆིན་ཡང་མཐོང་སྐད།”ཅེས་གསལ་བ་དང་། «མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན»དུའང་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་དྲག་པོའི་དཔུང་དྲངས་ནས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་སྡེ་གསོན་བཟུང་བྱས་པས། ཁོང་གུ་གེའི་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མར་གྱུར་ནས་ཡ་གླིང་དབུས་ཤར་ཁུལ་དུ་སྙན་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ལ་མི་ལོ་བདུན་བརྒྱའི་རིང་དབང་སྒྱུར་བྱས་པའི་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་དེ་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་དུ་གྱུར་ཚུལ་ལས་འཕྲོས་ཏེ། ལ་དྭགས་དམག་གིས་གུ་གེར་བཙན་འཛུལ་བྱེད་དུས་གུ་གེའི་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་ཆེན་དྲག་གྲས་ཚང་མ་གུ་གེའི་རྩ་ཧྲེང་མཁར་གྱི་དབུ་རྩེའི་རྒྱལ་ཁང་ངམ་ཕོ་བྲང་དུ་གབ་ནས་ཕྱིར་ཐོན་མ་ནུས་པའི་ཚུལ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་འབངས་མི་སེར་གྱི་དཀའ་སྡུག་དང་། ལ་དྭགས་དམག་གི་སྡུག་རྩུབ་ལ་བརྟེན་ནས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་དང་སྲས་མོ་སོགས་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་སྟེང་ནས་མར་གཡང་རོང་གཟར་མོར་གསོན་པོར་བསྒྱུར་ཚུལ་སོགས་འཁོད་འདུག་པ་མཐོང་ནའང་། ཕྲན་གྱིས་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་གི་ཁུངས་གང་ཞིག་ལས་བཏུས་པ་མ་ཤེས་མོད། ཕལ་ཆེར་ད་དུང་ཡང་དྲོད་མ་ཡལ་བར་ཡོད་པའི་གུ་གེའི་ཡུལ་མིའི་སྙན་བརྒྱུད་ཅིག་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་བྲིས་ཡོད་པ་འདྲ་ལ། «མངའ་རིས་ཁུལ་གྱི་ལམ་ཡིག་གསར་མ»ཞེས་པའི་དེབ་ཏུའང་གོང་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་དག་དང་ཆ་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་བྲིས་འདུག ཡ་མཚར་བ་ཞིག་ལ་ Antonio de Andrade ལགས་དང་། ཕྱིས་ཙམ་དུ་ཕེབས་པའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་Francisco de AZECEDO ལགས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་སུ་ལ་དྭགས་དམག་གིས་གུ་གེར་དྲག་གནོན་བྱས་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་ཡོད་པ་མ་མཐོང་།\nལ་དྭགས་དམག་གིས་གུ་གེར་དམག་དྲངས་ཏེ་དབང་དུ་བསྡུས་པའི་ལོ་ཚིགས་དེ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་ཧ་ཅང་གསལ་ཁ་མེད་པའམ་ཡང་ན་གཏན་ལ་ཁེལ་བ་ཞིག་མེད་ནའང་། Antonio de Andrade ལགས་ཀྱི་འཕྲིན་ཡིག་དང་། ཁོང་གི་ཆོས་གྲོགས Francisco de AZECEDO ལགས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་གཉིས་བསྡུར་ཏེ་བཤད་ན། ལོ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༦༣༠ལོར་འཁེལ་བ་དང་། Antonio de Andrade ལགས་གུ་གེར་ཐེངས་གཉིས་འབྱོར་ཏེ་ཕྱིར་རྒྱ་གར་དུ་ལོག་ཐེངས་གཉིས་པའི་ལོ་ཕྱི་མ་དང་། Francisco de AZECEDO ལགས་གུ་གེར་འབྱོར་རྗེས་ཀྱི་ལོ་སྔ་མ་དེ་རེད་འདུག སྤྱི་ལོ་ ༡༦༣༠ ལོར་ལ་དྭགས་དམག་གིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་བཀྲོངས་ཡོད་མེད་ལ་བཤད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་འགའ་མཆིས་པ་དཔེར་ན། «བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་མཐའ་དཔྱོད་གཅེས་བསྡུས»སུ“ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་སྔ་ཕྱིར་གུ་གེ་ལ་དམག་དྲངས་ནས་ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔ་ཕྱིན་ཙམ་སོང་། ཧ་ལམ་༡༦༣༤ལོར་རྒྱལ་པོ་འདིས་གུ་གེ་རྩ་ཧྲངས་མཁར་ཕམ་ཞིང་དབང་དུ་བཅད་པར་མ་ཟད་རྒྱལ་པོ་ཇོ་བོ་བདག་པོ་བྱ་བ་བཀྲོངས” ཞེས་དང་། «གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་གནས་བཤད་ལམ་ཡིག་གསར་མ»ཞེས་པའི་དེབ་ཏུ“ལ་དྭགས་དམག་དཔུང་གུ་གེའི་མཁར་ནང་དུ་བསླེབས་སྐབས་རྒྱལ་པོའི་མགུལ་བཅད་ནས་བཀྲོངས་པ་རེད།” ཅེས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་བཀྲོངས་ཚུལ་བྲིས་འདུག་པ་མ་ཟད། «སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པའི་འབེལ་གཏམ་རིན་ཆེན་གཏེར་གྱི་ཕྲེང་བ»རུ“གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་འོག་མཁར་ཕྱེད་ཙམ་བརྩིགས་མཚམས་སུ་རྒྱལ་པོས་མི་སེར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་གླགས་མེད་པ་དགོངས་ཏེ། གསེར་ཀ་ཏོ་ར་གང་དང་དར་ཐག་དཔྱང་སྟེ་མགོ་བཏགས་ཞུས་པས་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་དགྲ་དམག་མཁར་ནང་འཛུལ་ཡོང་ནས་ང་ལ་དགོས་རྒྱུ་ནི་འདི་ཡིན་ཟེར་ནས་རྒྱལ་པོ་མགུལ་བཅད་ནས་བཀྲོངས།” ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།\n«སྟག་ཚང་རས་པའི་རྣམ་ཐར»དུ་ཇོ་བོ་བདག་པོ“ལ་ཐགས་སུ་བཞུགས་གནས་གུ་ཡངས་མཐུན་རྐྱེན་བཟང་བོའི་ཡུན་རིང་པོར་བདེ་གནས་ཀྱི་བདག་པོ་སྐུ་མཆེད་སྐུ་ཚེ་མཐར་སོན་པར་དགོངས་རྫོགས་ཚད་མེད་བསྒྲུབས་ཤིང་།”ཞེས་གསལ་བ་དང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི«བེེ་སེར»དུ“མདའ་ལྔས་རྣམ་པར་བཅིངས་པ་བྱེད་པ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མཁན་པོ་དང་། གུ་གེ་བདག་པོ་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་བཅས་རང་དབང་དང་ཕྲལ་ཏེ་གདན་དྲངས”  ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་དག་ལ་བལྟས་ན་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་བཀྲོངས་མེད་ཚུལ་བསྟན་ཡོད། སྐབས་དེར་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་བཀྲོངས་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་དཔང་གལ་ཆེན་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ Francisco de AZECEDO ལགས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་ཡིན་ལ། ཟིན་བྲིས་དེ་རུ“རྒྱུ་ལ་རྔམས་པའི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེའི་རྒྱུ་ནོར་འཕྲོགས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་དང་ཁོང་གི་ནང་མི་འཁོར་དང་བཅས་པ་འཛིན་བཟུང་གིས་ལ་དྭགས་སུ་ཁྲིད་པ་རེད།” ཅེས་གསུངས་འདུག ཁོང་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ་གུ་གེར་ཡོད་སྟབས་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ནི་ཁུངས་བཙུན་ལྟ་བུར་བརྩིས་ཆོག་པ་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རིག་པ་བ་A. McKay ལགས་ཀྱིས་བྲིས་པའི«བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས»ཞེས་པའི་དེབ་ཏུའང་གོང་གི་Francisco de AZECEDO ལགས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་ལ་རྒྱབ་རྟེན་བཅོལ་ནས“རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་ཁོང་གི་གཉེན་ཚན་སྐོར་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ལ་དྭགས་སུ་འཁྲིད་དེ་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཤིང་། གནས་དེ་རུ་སྐུ་གཤེགས་ཡོད།” ཅེས་ལྟ་བུ་བྲིས་འདུག\n«མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན»དུ་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་དང་སྲས་མོ་སོགས་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་སྟེང་ནས་མར་གཡང་རོང་གཟར་མོར་གསོན་པོར་བསྒྱུར་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་། ཁོང་གིས་ཀ་ཐོག་ཚེ་དབང་རིན་འཛིན་ནོར་བུས་མཛད་པའི་«བོད་རྗེ་བཙན་པོའི་གདུང་རབས་ཚིག་ཉུང་དོན་གསལ»ནང“ཞང་ཞུང་གི་མཐིལ་གུ་གེར་གདུང་རབས་རིམ་ཅན་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་མེ་འབྲུག་ལོ་ལ་འཁྲུངས། རེ་བརྒྱད་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་མཐའ་ལ་ཉེ་བ་ཆུ་ཕག་ལོར་སྦོ(དབོ)ཟླ་བའི་ཚེས་ལ་གཤེགས་པའི་དགོངས་རྫོགས་བསྔོ་རྟེན་བླ་མ་ཁག་ལ་ཕུལ་བ་ངེད་ཀྱི་སྐལ་བ་རྐོང(ཀོང)ཡུལ་གཙང་པོ་མགོ་དགུར་སྡོད་སྐབས་སྡེ་པ་གཞུང་བརྒྱུད་དེ་བྱུང་། དེ་ནས་གུ་གེ་གདུང་རྒྱུད་ཆད་དེ་སྲས་མོ་གཉིས་ཀྱི་ཐ་ཆུང་མར་ཡུལ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བཟུང་བར་སྲས་གཉིས་མངའོ།”ཞེས་གསལ་བའི་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རྒྱུད་དེ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་པའི་གདུང་སྲས་ཡིན་པར་དགོངས་ཡོད་ནའང་། «སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་སྔོན་བྱུང»ལོ་རྒྱུས་སུ་དེ་ནི་མདའ་པའི་རྒྱལ་སྲས་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཡིན་པར་བཞེད་འདུག འདིར་གསལ་བཤད་ཅིག་ཞུས་ན། གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་རྩེ་འབར་བཙན་སྐུ་གཤེགས་རྗེས། ཁོང་གི་སྲས་མོ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་སུས་གཟུང་དགོས་མིན་སྐོར་ལ་རྩོད་པ་བྱུང་སྟེ་མཐར་རྒྱལ་མོ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་འགལ་ཟླ་ཆེན་པོ་ལངས་པས། གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་དབང་ཁག་གཉིས་སུ་གྱེས་ནས་ལྷོ་སྟོད་ཁུལ་དུ་བློ་ལྡན་རྒྱལ་མོའི་སྲས་དཔལ་འོད་བཙན་གྱིས་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་སུ་རྒྱལ་མོ་ལྷ་རྒྱན་གྱི་བུ་རྒན་ལ་སྤྱི་ལྡེ་བཙན་པོས་དབང་བྱས་པས། དཔལ་འོད་བཙན་གྱིས་རྒྱུད་པས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུད་འཛིན་གནང་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན་ཁོང་གི་རྒྱུད་པས་ལྷོ་སྟོད་དུ་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་ཏེ་ཕྱིས་སུ་མདའ་བ་ཆོས་རྒྱལ་ཞེས་དམིགས་བསལ་གྱི་དབང་ཐང་ཡོད་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཉམས་སྐབས་མདའ་བའི་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་གདུང་སྲས་རིམ་བྱུང་ནས་པདྨ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་མདའ་བ་མཁར་དུ་དགྲ་གཡོལ་མཛད་པས་ཉེས་སྐྱོང་མ་བྱུང་བར་སྐད་དོ། །\nབཀའ་བློན་ཕོ་ལྷ་བའི་སྲས་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་སྟོད་མངའ་རིས་བསྲུངས་པའི་སྐབས་སུ་གུ་གེ་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་སྲས་མོ་ཞིག་བག་མར་བླངས་ཚུལ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག«མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད»དུ་གསལ་བ་མཐོང་ནའང་། སྐབས་འདིའི་སྲས་མོ་དེ་ནི་རྒྱལ་སྲས་སུ་ཞིག་གི་སྲས་མོ་གང་ཡིན་ཆ་མ་འཚལ། པཎ་ཆེན་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་ཁྲོད་དུ‘‘རྗེས་འཛིན་གསོལ་འདེབས་གུ་གེའི་སྲས་མོ་བུ་ཁྲིད་དབང་མོས་བསྐུལ་ངོར་གནང་བ།’’ཞེས་པའི་གསོལ་འདེབས་ཚིགས་བཅད་མ་ཞིག་བཞུགས་པ་དེའི་མཇུག་ཏུ‘‘མང་པོས་བཀུར་བའི་གདུང་དྲི་མ་མེད་པ་གུ་གེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་བུ་ཁྲིད་དབང་མོས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་དགོས་ཞེས་བསྐུལ་བ་ལྟར་ཤཱཀྱའི་བཙུན་པ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྦྱར་བའོ།’’ཞེས་འབྱུང་ཞིང་། སྲས་མོ་བུ་ཁྲིད་དབང་མོ་འདི་ནི་སྲས་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་ཆུང་མ་དེ་ཡིན་ནམ་སྙམ། གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པར་རྒྱལ་མོ་གཞན་ཞིག་གི་མཉམ་དུ་སྲས་ཤིག་ཡོད་ཚུལ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཨང་ཁྲོ་ནཱས་ལགས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་སུ་ཐེངས་མང་འབྱུང་བས། གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་རྒྱལ་སྲས་དེ་གང་དུ་ཕེབས་མིན་དང་། གདུང་སྲས་འཕེལ་ཡོད་མེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཕྲན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་བཙལ་འཚོལ་བྱས་ཀྱང་མ་རྙེད་ཀྱང་། A. McKay ལགས་ཀྱིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པའི་གདུང་སྲས་དེ་ལྷ་སར་ཕེབས་ཡོད་ཅིང་། ༡༧༤༣ལོར་ལྷ་སར་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ་གསུངས་ཡོད། འདི་ལ་བརྟགས་ན་གོང་གི་ཀ་ཐོག་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་ནོར་བུའི་གསུང་ཚིག་དུམ་བུ་དེའི་ནང་གསལ་བའི་ཆུ་ཕག་ལོ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༧༤༣ལོར་ཁེལ་བ་ཡིན་པས། གུ་གེའི་གདུང་རབས་དེ་ནི་མདའ་པའི་རྒྱལ་སྲས་བློ་བཟང་པདྨ་བཀྲ་ཤིས་མིན་པར་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པའི་སྲས་དེ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་ཞིག་ཀྱང་བྱུང་། ཡང་གཅིག་བཤད་ན། ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པའི་སྲས་དེ་ནི་རྒྱལ་སྲས་བློ་བཟང་པདྨ་བཀྲ་ཤིས་རེད་སྙམ་ལ། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་«རང་རྣམ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང»དུའང་རྒྱལ་སྲས་བློ་བཟང་པདྨ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་སྐོར་ཐོར་རེ་བ་ཞིག་འབྱུང་ངོ་། །\nལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེའི་རྒྱལ་རབས་རྩ་བརླག་ཏུ་བཏང་རྗེས། རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྲས་གསུམ་སྟེ་ཆེ་བ་བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་དབྱར་དུས་རུ་ཐོག་དང་དགུན་དུས་ལ་དྭགས་སུ་བཞུགས་ཏེ་རུ་ཐོག་དང་ལ་དྭགས་གཉིས་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་། འབྲིང་བ་ཨིན་དྲི་བྷོ་ངྷི་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་གུ་གེ། ཆུང་བ་བདེ་མཆོག་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ཟངས་དཀར་དབང་བསྒྱུར་བ་རེད། སྐབས་དེར་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་སྲིད་དབང་རྩ་ཐོར་དུ་སོང་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པས་བོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་མངའ་རིས་ཕྱོགས་སུ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའི་ནུས་སྟོབས་མེད་པར་བརྟེན། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་མངའ་རིས་ཡོངས་ལ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་ནའང་། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་འགོར་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གིས་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ་ཡུལ་དེར་སྒར་དཔོན་བཙུགས་པ་དང་། སྒར་དཔོན་རྣམས་རྒྱལ་མཁར་དུ་མ་བཞུགས་པར་མི་སེར་རྣམས་དང་ཁ་ཐག་ཇེ་རིང་དུ་སོང་བས། རིམ་བཞིན་གུ་གེ་རྒྱལ་མཁར་ཉམས་ཆག་དང་གུ་གེའི་མི་སེར་ཁ་འཐོར་དུ་འགྲོ་དགོས་བྱུང་བར་གསུང་མཁན་ཡོད་ལ། ཡང་། ལ་དྭགས་དམག་གིས་གུ་གེ་བཅོམ་སྐབས་མི་སེར་ཉིས་བརྒྱར་གཏུགས་པ་དང་། དེ་དག་རིམ་བཞིན་ཕྱོགས་ཡར་མར་དུ་ཐོར་བའི་ངག་རྒྱུན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ཚུལ་འདུག་གོ།\nདེང་སང་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་ལངས་ནས་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་འཕེལ་རླབས་ཆེ་བའི་དགེ་ལུགས་པར་ཁ་གཏད་གཅོག་སླད་དུ་གུ་གེར་དམག་དྲངས་ཏེ་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་རྩ་བརླག་ཏུ་བཏང་བར་འདོད་མཁན་ཡོད། དེ་ཡང་གསལ་པོར་བཤད་ན། གུ་གེའི་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་མཛད་ནས་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཤུགས་ཆེན་སྤེལ་བ་དང་། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་དད་ལྡན་འབངས་མི་ཚོས་དགེ་ལུགས་པར་དད་གུས་ཆེན་པོ་བྱས་པར་བརྟེན། འབྲུག་པའི་བླ་མ་སྟག་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་ལ་སྐུལ་སློང་གནང་སྟེ་གུ་གེར་དམག་དྲངས་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དུམ་བུ་ཞིག«མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན»དུ་འབྱུང་བ་འདིར་དྲངས་ན། “འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་པར་དད་གུས་ཆེ་བ་དང་སྐྱབས་རྟེན་བཅོལ་མཁན་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་དགའ་བོ་མ་བྱུང་བ་དང་འབྲུག་པའི་གྲགས་ཅན་བླ་མ་སྟག་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ཀྱི་སྐུལ་སློང་འོག ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེར་དམག་འདྲེན་པའི་ངན་ཇུས་སྤེལ་བ་དང་།” ཞེས་གསལ་ནའང་། སྟག་ཚང་བླ་མ་ནི་ཆོས་ལུགས་དང་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་ཞེན་གྱི་དབང་དུ་སོང་བའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་མིན་ཚུལ་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར།\nསྤྱིར་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཡར་སྔོན་ནས་བཟུང་སྟེ་དུས་རབས་བཅུ་པའི་བར་གུ་གེའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དད་མོས་བྱེད་པའི་ཆོས་ལུགས་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཡིན་པ་ཡོངས་གྲགས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནའང་། «ཉི་མའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་ཟླ་བའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས»ལ་མཇལ་ན། ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཀྱི་དུས་སྐབས་དང་དེའི་སྔོན་ལ་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པ་མིན། འོན་ཀྱང་། བཙན་པོའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་རྒྱལ་སྲས་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་བོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་འགོག་པའི་བྱ་ཐབས་ནན་པོར་སྤྱད་ཡོད་པ་ནི«མངའ་རིས་རྒྱལ་རབས»ལས། “བོན་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་ཁང་པ་གཅིག་ནང་དུ་བཅུག་ནས་མེ་ལ་བསྲེགས། བོན་དཔེ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་ཆབ་ལ་བརྫངས། གཤིན་པོའི་དོན་དུ་ནོར་དུར་ལ་སྦེད་པའི་ལུགས་ཡོད་པ་བཀག་ནས་དགེ་བ་བྱེད་པའི་སྲོལ་བཙུགས།” ཞེས་འབྱུང་ཞིང་། «ལྷ་བླ་མ་རྣམ་ཐར»ལས་ཀྱང་“བོན་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་ཁང་པ་གཅིག་ཏུ་བཅུག་སྟེ་ཧོམ་ལ་གཤེགས།” ཞེས་གསལ་བ་སོགས་ལ་བརྟགས་ན། གུ་གེའི་འབངས་མི་སེར་གྱི་དད་མོས་བྱེད་པའི་བོན་ཆོས་དེ་སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། ཡུལ་དེར་ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱིས་འདུལ་བ་སྟོད་རྒྱུད་དར་བར་མཛད་པ་དང་། མཐོ་གླིང་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ་ནས་བཟུང་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ཅིང་། རིམ་བཞིན་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་གི་ཉིང་བཅུད་ཀྱིས་བལྟམས་པའི་གུ་གེའི་རིག་གནས་ལ་བསེར་བུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཤོར་བ་རེད།\nཕྱིས་སུ་གུ་གེ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་ལྡེ་བཙན་དང་འབྲི་གུང་སྐྱོབས་པ་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་སློབ་མ་རྡོར་འཛིན་གྷུ་ཡ་སྒང་བ་གཉིས་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས«གངས་རིའི་དཀར་ཆག»ཏུ‘‘དེ་ལྟར་རྡོར་འཛིན་གྷུ་ཡ་སྒང་བ་སོགས་ཏི་སེར་མངགས་པའི་སྒོམ་ཆེན་ལྔ་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཉེར་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་བཞིན་ཏི་སེ་གངས་ཀྱི་རི་བོ་ལ་ཕེབས་ནས་ཤེལ་འདྲ། ཉན་རི། དར་ལུང་། ལྷ་ལུང་རྩེ་བརྒྱད་སླེ་མི། མུམ། གུ་གེ་སོགས་རི་སུལ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་སྒྲུབ་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞུགས། ་་་ ་་་ རྡོར་འཛིན་ཆེན་པོ་འདི་དང་། གུ་གེ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་ལྡེ་བཙན་མང་ཡུལ་རྒྱལ་པོ་ལྷ་ཆེན་དངོས་གྲུབ་མགོན། པུ་རང་རྒྱལ་པོ་བླ་ཆེན་སྟག་ཚ་ཁྲི་འབར་དང་། གནམ་མགོན་སྡེ་ཡབ་སྲས་རྣམས་དང་མཆོད་ཡོན་དུ་འབྲེལ་ཞིང་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དུ་འཕྲིན་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས།’’ཞེས་འབྱུང་མོད། «མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན»དུ་གུ་གེའི་རྒྱལ་པོ་གྲགས་པ་ལྡེ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་རབས་དྲུག་པ་གངས་རི་རྡོར་འཛིན་གཉིས་མཇལ་བ་དེ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་དང་གུ་གེའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་མི་དག་པར་སྣང་། དེ་ནས་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་དང་གུ་གེའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཇེ་ལེགས་སུ་ཕྱིན་ཚུལ«གངས་རིའི་དཀར་ཆག»ཏུ“རྒྱལ་པོ་གྲགས་པ་ལྡེ་དང་ལྷ་ལྕམ་བསམ་འགྲུབ་རྒྱལ་མོ་ཡབ་ཡུམ་གྱིས་སྤུ་རང་རྒྱལ་ཏུ་མཁར་དུ་གདན་དྲངས་ནས་ཆོས་ཞུས་པའི་ཡོན་དུ་སྤུ་རང་ཐང་ཡབ་སྟོད་སྨད་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་ལོ།” ཞེས་འབྱུང་། དེ་རྗེས་གུ་གེའི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་རྣམ་རི་སངས་རྒྱས་ལྡེས་གངས་མདུན་དང་མཚོ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་སྒྲུབ་པ་མཛད་ཅིང་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་སྦྱིན་བདག་མཛད་ནས་རྒྱ་དངོས་ཕུལ་བ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་གོང་གི་དཀར་ཆག་ཏུ་གསལ་བ་མ་ཟད། «མངའ་རིས་རྒྱལ་རབས»སུའང་ཐོར་རེ་བ་ཙམ་གསལ་ལོ།། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་རྣམ་རི་སངས་རྒྱས་ལྡེའི་སྲས་འཕགས་པ་ལྷ་ཡིས་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་དར་ཁྱབ་ཡོང་ཆེད་གུ་གེ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ་མངའ་རིས་སུ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང་བསྟུན་ནས་ཁོང་གི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་ལུགས་པ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་གྲུབ་མཐའ་གཉིས་ལ་མགོ་མཉམ་ལྟ་བུའི་ངང་ནས་བཀུར་བསྟི་ལེགས་པར་མཛད་འདུག\nགུ་གེ་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་མཛད་ནས་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཤུགས་ཆེན་སྤེལ་བ་དང་། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་དད་ལྡན་འབངས་མི་ཚོས་དགེ་ལུགས་པར་དད་གུས་ཆེན་པོ་བྱས་པར་བརྟེན། འབྲུག་པའི་བླ་མ་སྟག་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་ལ་སྐུལ་སློང་གནང་སྟེ་གུ་གེར་དམག་འདྲེན་དུ་བཅུག་པའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་དེ་བདེན་པ་འདྲ་མོད་བདེན་སྟོབས་ཆེན་པོར་མི་སྣང་། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཚུལ་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་དུ‘‘ཇོ་བོ་བདག་པོ་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་གཙོ་བོ་དག་གི་རྟ་པས་ས་གཞི་ཁེབས་པ་ལྟ་བུས་བསྐོར་ནས་བསུ་བར་བྱོན་པ་དང་ཞལ་མངོན་དུ་གྱུར་ཞིང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མེ་ཏོག་ཆར་དུ་ཕབ་པ་སོགས་དགེ་མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར། ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་མཐོ་ལྡིང་གསེར་གྱི་ལྷ་ཁང་དུ་ཞབས་དྲུང་མི་དབང་གིས། སྐྱེས་བུའི་མཆོག་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་བཞུགས་ཁྲི་གདན་དྲངས་ཏེ་རིན་པོ་ཆེའི་མེ་ཏོག་གི་མཎྜལ་ཕུལ། སེར་འཚོགས་ཀྱི་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོ་ལ་མང་འགྱེད་བཟང་པོ་དང་། བླ་མའི་རྣམ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་འབྲེལ་ཞུས་སོ།’’ཞེས་འཁོད་ཡོད་ལ། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གུ་གེར་གདན་དྲངས་པའི་ལོ་ཚིགས་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ས་རྟ་སྤྱི་ལོ་༡༦༡༨ལོ་སྟེ་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལོ་རྗེས་མ་དེ་ཡིན་ཅིང་། སྐབས་དེར་སྟག་ཚང་རས་པ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་མཆོད་གནས་སུ་བཞུགས་མེད་པ་འདྲ་ལ། ལྷག་པར་དུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་ལ་དྭགས་སུ་གདན་འདྲེན་རྩིས་གནང་བ«པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར»དུ‘‘མང་ཡུལ་རྒྱལ་པོས་འབོད་མི་ནན་ཆགས་པ་བྱུང་ཡང་འགྲོ་མ་ཐུབ་པས། ཡུལ་དེའི་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་གཙོ་བོ་མང་པོ་མཇལ་དུ་བྱུང་བས་དགེ་བའི་འབྲེལ་བ་བཞག’’ཅེས་གསལ་བ་དང་། ཁོང་གི་ཡུམ་གྱི་དགོངས་རྫོགས་ལ་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ལ་གསེར་གྱི་བུམ་ཚང་དང་། དངུལ་གྱི་འབུམ་བུམ་ཚང་། སྤོས་ཤེལ་ཀུ་ཤུ་ཙམ་བརྒྱ་རྩ། དེ་བས་ཕྲ་བ་བརྒྱ་རྩ། བྱི་རུ་བྱ་མོའི་སྒོ་ང་ཙམ་བརྒྱ་རྩ། མུ་ཏིག་རྒྱ་སྲན་ཙམ་བརྒྱ་རྩ་དང་། གཞན་ཕྲ་མོ་སོགས་རྒྱུ་ནོར་མང་པོ་ཕུལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཆེ་ཁག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་སོགས་ལའང་རྒྱ་འབུལ་མང་སྐོལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། གོང་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོར་བུ་འདི་དག་ལ་བལྟས་ན་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་དགེ་ལུགས་པར་སྡང་སེམས་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་མི་སྣང་མོད། འབྲུག་པའི་བླ་མ་སྟག་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་དུ།‘‘སྔ་གོང་རྒྱལ་པོ་འདིས་དགེ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་པར་གུས་པ་ཆེ་བར། སྐུ་མཆེད་ནང་མ་བཤིམ་སྐབས། ཁྲི་རྩེར་སྐྱབས་གསོལ་དུ་ཕྱིན་པར་རྒྱལ་སྒོ་བསྡམས་ཏེ་ངན་སྨྲས་དང་རྡོ་བའི་སྣེ་ལེན་བྱས་པར་བརྟེན། རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལས། ཁྲི་རྩེ་འབྲུག་པས་མི་བཞེད་ཚེ་སྐུ་མཁར་བྱེད་རྩིས།”ཞེས་འཁོད་འདུག་པས། སྐབས་དེར་དགེ་ལུགས་པའི་གྲྭ་བཙུན་དང་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་བར་ན་འགལ་བ་ཕྲན་བུ་ཞིག་ཡོད་པར་མངོན་ལ། སྐབས་དེར་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ལ་དྭགས་སུ་ཡོད་པའི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་འབྲུག་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་འདོད་པའི་ཐུགས་དགོངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་ནི«མར་ཡུལ་ལ་དྭགས་ཀྱི་སྔོན་རབས་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ»རུ“མར་ཡུལ་ལ་དྭགས་ལྗོངས་སུ་ཡོད་པའི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་དང་དགེ་འདུན་རྣམས་བརྒྱུད་ལ་དྭགས་ཀྱི་སྲིད་དབང་ལ་ཉེས་སྐྱོན་ཡོང་བའི་ཐུགས་དོགས་མཛད།” ཅེས་གསུངས་འདུག\nའབྲུག་པའི་བླ་མ་སྟག་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་ལ་མཇལ་ཚེ། བླ་མ་ཁོང་དགེ་ལུགས་པར་སྡང་སེམས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ཏེ། ཏི་སེ་མྱང་པོ་རྫོང་ནས་འབྲུག་པའི་སྒེར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གུ་གེ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱོད་པ་རྩིང་པོ་བགྱིས་པའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན། ལོ་དེར་གུ་གེའི་དམག་གིས་མྱང་པོ་རི་རྫོང་ཕབ་ཅིང་། སྒར་པ་ཁག་གཅིག་བསད། ཇོ་བཙུན་བརྒྱད་ཅུ་ཙམ་བཙོན་ལ་ཁྲིད་པའི་གནས་ཚུལ་གསན་རྗེས། སྟག་ཚང་རས་པས“རྒྱལ་པོའི་(ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ)སྙན་དུ། གུ་གེ་དང་ལོ་གཅིག་གི་བཟང་ཞིག་མཛད་ན་དེ་བར་ནས་བཙོན་འདི་ཀུན་ཨེ་ཐོན། དེ་མིན་ནོར་གྱིས་བླུ་དགོས་འདུག་གསུངས་པར། རྒྱལ་པོས་བཀའ་བཞིན་བསྒྲུབས་ནས་ལོ་གཅིག་གི་འགྲིག བཅོན་རྣམས་ཐོན། དབུས་གཙང་དུ་དགེ་འབྲུག་གཉིས་ལུགས་ལེགས་པ་བཞིན་འདིར་ཡང་ལེགས་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དགོངས།”ཞེས་གསུངས་ཏེ་འབྲུག་པའི་སྒར་པ་དང་གུ་གེའི་གཉིས་བར་ལ་ཞི་འདམ་མཛད་ཡོད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་སྟག་ཚང་བླ་མར་གསུངས་དོན“དེ་སྐབས་རྒྱལ་པོས། དཔལ་ལྡན་ཁྲི་རྩེ་འདི་འབྲུག་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་བས་བརྩིས་བཞེས་དགོས་ཚུལ་ནན་གྱིས་ཞུས་པར། རྗེའི་གསུང་ལས། སྔ་སོར་དགེ་ལུགས་རེ་གཉིས་ལས་འབྲུག་རིགས་ཀྱི་དགོན་གནས་བཤིག་པ་དང་རྒྱལ་པོ་ལ་ཁམས་འཁྲུག་བཤམས་པ་སོགས་ཚུལ་མིན་གྱི་སྤྱོད་པ་རིམ་པར་མཛད་ཀྱང་རང་ཐད་ནས་གྲུབ་མཐའ་བསྒྱུར་བཀོད་དང་ཀུན་སློང་མིག་ལྟོས་ངན་པ་མི་བྱེད་གསུངས་ནས་དང་དུ་མ་བཞེས།” ཞེས་གསལ་བ་སོགས་ལ་གཞིགས་ན། འབྲུག་པའི་བླ་མ་སྟག་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་ལ་སྐུལ་སློང་གནང་སྟེ་གུ་གེར་དམག་འདྲེན་དུ་བཅུག་པའི་བཤད་རྒྱུན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བདེན་པ་མིན་པའི་སྣང་ཚུལ་མཆིས་ལ། གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་སྟག་ཚང་བླ་མ་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་དུ་གསལ། ད་དུང་རྣམ་ཐར་དེའི་ནང་འདི་ལྟ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་འབྱུང་ནའང་རྒྱས་པར་མ་སྤྲས་ལ། སྟག་ཚང་བླ་མ་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོར་གྱུར་དོན་ནི་ཁོང་གིས་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་གནང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་བསམས།\nལར་ནས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་གུ་གེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོན་པ་མང་པོ་འབྲུག་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་སྟག་ཚང་བླ་མ་མཐོ་ལྡིང་དགོན་པའི་མཁན་པོར་བསྐོས་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་གསུངས་པ་མཐོང་ཡང་། སྤྱིར་བཏང་མཐོ་ལྡིང་དགོན་པའི་མཁན་རབས་དེ་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་ནས་བརྩི་ཚུལ་ཞིག་དང་། གུ་གེ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ་ནས་བརྩི་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། «བེེ་སེར»དང«བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས»ཞེས་པའི་པོད“པི”ནང“མཐོ་གླིང་མཁན་བརྒྱུད་བཞུགས”པར་གྲགས་པའི་དབུ་མེད་བྲིས་མ་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་གུ་གེ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ་ནས་མཁན་རབས་སྐོར་ཞིག་གི་མིང་དྲངས་ཡོད་ཀྱང་། སྟག་ཚང་བླ་མ་མཚན་ཅན་གྱི་མཁན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་མཇལ་རྒྱུ་མེད། སྟག་ཚང་བླ་མ་མཐོ་གླིང་དགོན་པའི་མཁན་པོར་བཞུགས་ཚུལ་གླེང་མཁན་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་རིག་པ་Roberto Vitali ཡིན་པར་སྙམ་ལ། ཁོང་གིས་བྲིས་པའི«མཐོ་གླིང་དགོན་པའི་ཟིན་བྲིས(Records of Tho, Ling)” ཞེས་པ་རུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་སྟག་ཚང་བླ་མ་མཐོ་ལྡིང་དགོན་པའི་མཁན་པོར་བསྐོས་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་གསལ་བར་གྲགས། ཕྲན་གྱི་ལག་ཏུ་དེབ་དེ་མ་ཐོབ་མོད། ཁོང་ནི་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་སྐོར་ལ་ཐུགས་རྒྱུས་ཆེ་བའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། མ་འོངས་པར་དེབ་དེ་བཀླག་འདུན་ཆེན་པོ་ཡོད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། ཕྲན་གྱིས་སྟོད་མངའ་རིས་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་མཇལ་སྐབས། སྐབས་དེར་ལ་དྭགས་དང་མངའ་རིས་ཕྱོགས་སུ་ལྷོ་འབྲུག་པའི་དགོན་པ་མང་པོ་བཏབ་ཡོད་པ་ལས་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཁག་འབྲུག་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཕལ་ཆེར་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་ངོ་། །\nརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་དུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་དང་འབྲུག་པ་པདྨ་དཀར་པོའི་སྐོར་ལ་ཐུགས་མ་མཉེས་པའི་སྐོར་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་དང་འབྲུག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གཉིས་མཆོད་ཡོན་སྦྱིན་བདག་དང་གྲོགས་པོར་གྱུར་པས། རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་སྟོད་མངའ་རིས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁ་ཤས་འབྲུག་པ་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་ལ་ཕུལ་བ་དང་། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ལྷ་བཙུན་ཞིག་འབྲུག་ཡུལ་དུ་བརྫངས་ཏེ་འབྲེལ་བ་གང་ལེགས་གནང་བ་མ་ཟད། སྐབས་དེར་འབྲུག་ཡུལ་ནས་ཆོས་རྗེ་སྨོན་འཛིན་ལ་དྭགས་སུ་ཕེབས་པ་དང་། ཡུལ་དེར་ལྷོ་འབྲུག་གི་དགོན་པ་དང་པོ་སྟེ་སྟག་སྣའི་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ་པས་འབྲུག་ཡུལ་དང་ཆོས་འབྲེལ་ཇེ་ཉེར་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས། ལ་དྭགས་ཕྱོགས་སུ་འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་ལུགས་དར་བ་དང་། ཕྱིས་སུ་འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ལ་དད་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་དང་སྲས་བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་རང་གི་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་། མངའ་རིས་ཁུལ་གྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་མང་པོར་གནོད་འཚེ་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིན་པ་རེད། དེ་བས«མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་སྔོན་བྱུང་ལོ་རྒྱུས»སུ‘‘༡༦༨༡ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བར་བོད་ས་གནས་སྲིད་དབང་ཐོབ་ཟིན་ནས་ཁོང་དང་འབྲུག་ཡུལ་གྱི་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་རྒྱལ་བར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་སྐབས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས་ཁོས་ཀྱང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།”ཅེས་བཀོད་འདུག «མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད »དུའང‘‘དེ་ཡང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ནོར་འཛིན་སྐྱོང་བ་འབྲུག་པའི་ཆོས་སྲིད་འཛིན་པའི་བླ་མ་དང་རྗེ་བོ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་བླ་དཔོན་རྣམས་ལ་གནག་པའི་དགྲ་བོའི་དྭངས་མར་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་དུ་འཛིན་པས་སྲིད་སྐྱོང་རྗེ་བོ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཡུལ་འཁྲུག་གི་ལས་ལ་མངོན་པར་ཞུགས།’’ ཞེས་གསལ་བས། སྐབས་དེར་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དང་། ལ་དྭགས། འབྲུག་པའི་བར་ན་འགལ་བ་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་ནའང་། འགལ་བ་ངོ་མ་དེ་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།\nགལ་སྲིད་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་དགེ་ལུགས་པར་ཁ་གཏད་གཅོག་སླད་དུ་གུ་གེར་དམག་དྲངས་པ་ཡིན་ཚེ། གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་མཇུག་མ་བསྒྲིལ་བའི་སྔོན་ལ་གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་དགེ་ལུགས་པར་དད་མོས་གནང་བ་ཕར་ཞོག ཁོང་གིས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་དར་སྤེལ་གཏོང་བར་འབད་བརྩོན་ཤུགས་ཆེན་གནང་གི་ཡོད་པས། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེར་དམག་སྣ་འདྲེན་མི་དགོས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད། དེས་ན། ཕྲན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ལྟར་ན། གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་རྐྱེན་ངོ་མ་དེ་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་འགལ་བ་ཞིག་མིན་པར་སྙམ་ལ། ད་ནི་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་རྐྱེན་ལ་གླེང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་གུ་གེར་དར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཡིན།\nདུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་སྟོད་དུ་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་དགེ་ལུགས་པ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་གྲུབ་མཐའ་དར་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ། ༡༦༢༡ལོར་Antonio de Andrade ལགས་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་བ་དང་། སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དུ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཡོད་པའི་གཏམ་ཡན་ཞིག་གོ་ཐོས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཁོང་དང་Manuel Marques ལགས། ད་དུང་ཡེ་ཤུའི་གྲྭ་པ་གཉིས་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་མི་བཞི་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་བགྲོད་བྱས་མཐར། ༡༦༢༤ལོའི་ཟླ་༡༡པའི་ནང་ Antonio de Andradeདང་ Manuel Marque གཉིས་སྟོད་མངའ་རིས་ཀྱི་གུ་གེར་སླེབས། Antonio de Andrade གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཉིན་གྲངས་ཉི་ཤུ་ལྷག་བསྡད་རྗེས་ཕྱིར་རྒྱ་གར་དུ་ལོག་ཅིང་། དེ་ནི་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་གཞན་དག་ཀྱང་གུ་གེར་གཏོང་ཆེད་ཡིན་པར་བཤད། ༡༦༢༥ལོར་ཁོང་གིས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་གཞན་པ་གཉིས་ཁྲིད་དེ་གུ་གེར་འབྱོར་ཏེ་ Antonio de Andrade གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཁྱོན་བསྡོམས་ལོ་བཞི་ལྷག་ལ་བསྡད་ཅིང་། གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་མོ་སོགས་ལ་འབྲེལ་བ་གང་ལེགས་བྱུང་སྟེ། གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་གཙོས་པའི་བཙུན་མོ་སོགས་ཀྱིས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཚོར་སྣེ་ལེན་ཡག་པོ་གནང་བ་མ་ཟད། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ཐུབ་གནང་ཡོད།\nགུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོས“དེང་སང་གུ་གེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཁག་ཅིག་གིས་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་ཉམས་ཤིང་རྩ་ཐོར་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་གུ་གེ་རྩ་རང་མཁར་དུ་བསླེབས་ནས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོར་ཕྱི་པ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཀྱི་དམ་པའི་གསུང་རབ་སོགས་གསུངས་ནས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་བློ་འགྱུར་ནས་ཕྱི་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་ཁོང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚད་མེད་བྱས་པ་མ་ཟད། ཐ་ན་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཁང་ཡང་རྒྱག་ཏུ་བཅུག་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་ཁྱད་གསོད་བྱས་གཤིས། ཁོང་གི་གཅུང་པོ་རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་པ་ཡིན་པ་དང་ཁོས་དགེ་འདུན་པ་མང་པོར་ངན་སྐུལ་བྱས་ནས་ལ་དྭགས་དམག་ནང་དུ་དྲངས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་ཚོས་རྒྱལ་པོས་ཆོས་ཕྱི་པ་བྱེད་པར་མ་འདོད་ནས་གྱེན་ལོག་བྱས་ཏེ་གུ་གེའི་རྒྱལ་རབས་ཉམས་རྒུད་དུ་ཕྱིན་པ་དང་རྒྱལ་པོ་ཐ་མ་ཇོ་བདག་པོ་བཀྲོངས་པ་སོགས་བྱུང་བར་གསུང་གི་འདུག་ཀྱང་། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་མཐུན་ཐབས་མེད་ཅིང་། ཕྱི་ཕྱོགས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཁག་གཅིག་གུ་གེ་རྩ་རང་མཁར་དུ་བཅར་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་དང་མཚུངས་ཤིང་། ཁོ་ཚོས་ཕྱི་པའི་ཆོས་དར་བར་འབད་བརྩོན་ཏོག་ཙམ་བྱས་པ་རེད།” ཅེས་གསུངས་ཡོད་མོད། གསུང་བབ་འདི་ལ་གཞིགས་ན་ཁོང་གིས་གུ་གེར་འབྱོར་བའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་དག་གིས་བྲིས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་གམ་ཟིན་ཐོ་ཁག་ལ་གཟིགས་མེད་པ་འདྲ་ལ། ཁོ་ཚོའི་ཟིན་ཐོ་ཁག་ལ་གཟིགས་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་འགའ་གུ་གེར་འབྱོར་ནས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་བ་དང་། གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་གཙོས་པའི་རྒྱལ་མོ་སོགས་ཀྱིས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་མོས་གནང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དེར་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་འབྱུང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།\nསྔ་ལོར་ཕྲན་གྱིས་གོང་གི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ Antonio de Andrade ལགས་གུ་གེར་འབྱོར་བའི་གནས་ཚུལ་ཁག་རྩོམ་ཡིག་གཞན་ཞིག་ཏུ་བྲིས་པ་ལགས་ཀྱང་། འདིར་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་གཙོ་བོ་འགའ་ཁོལ་དུ་ཕྱུང་སྟེ་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་འཇིག་རྐྱེན་གླེང་ན། Antonio de Andrade ལགས་དང་Manuel Marques ལགས་གཉིས་གུ་གེར་འབྱོར་ནས་ཡུན་རིང་མ་འགོར་བར། གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་ཁོང་གཉིས་གུ་གེར་གནས་སྡོད་བྱེད་ཆོག་པའི་བཀའ་གནང་སྟེ་གཟིགས་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱས་པས། Antonio de Andrade ལགས་ཀྱིས་གཟིགས་སྐྱོང་ཡག་པོ་དེའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་དང་བཙུན་མོ་གཉིས་ལ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཟབ་དོན་བཤད་ཅིང་། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་གསན་བཞེས་གནང་ཡོད་པ་དཔེར་ན། Antonio de Andrade ལགས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་ཏུ“ཉིན་གཞན་དག་དང་འདྲ་བར། ལྷ་འདྲེ་མཆོད་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་གིས་སྐད་བསྒྱུར་བྱས་པ་རེད། དུས་ཚོད་རིང་པོ་ཞིག་གི་རིང་ངས་ལྷ་ཡུལ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་བཤད་ཅིང་། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་དེའི་ལྐོག་གྱུར་གྱི་གནས་ཚུལ་འགའ་བཤད་པས། རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་མོ་གཉིས་ཀྱིས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་དོ་སྣང་གནང་བས་མ་ཚད། ཉིན་དེ་བཟུང་། ཁོང་གཉིས་ལྷ་ཡུལ་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཉན་པར་རེ་སྒུག་གནང་མི་ཐུབ་པར་གྱུར” ཅེས་འཁོད་ཡོད་ལ། སྐབས་དེར་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་བཀའ་རྒྱ་བཀྲམ་ནས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་འདི་ཕོ་བྲང་དུ་རང་འདོད་དུ་འཛུལ་ཆོག་པ་དང་། དེ་ལ་སུས་ཀྱང་བཀག་འགོག་བྱེད་མི་ཆོག་པ་གནང་ཡོད། Antonio de Andrade ལགས་ཀྱིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་དགའ་མོས་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བསྟུན་ནས་ཁོང་རྒྱ་གར་དུ་ལོག་ཁར་རྒྱལ་པོར་རེ་འདུན་ལྔ་བཏོན་ཡོད་པ་འདི་ལྟར། གཅིག གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཡེ་ཤུའི་གསུང་རབ་བམ་འཕྲིན་བཟང་གི་ཆོས་སྤེལ་ཆོག་པ། དེར་སུས་ཀྱང་འགོག་རྐྱེན་བཟོ་མི་ཆོག གཉིས། གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་དང་མཆོད་ཁང་ཞིག་འཛུགས་སའི་ས་ཆ་སྤྲོད་རྒྱུ། གསུམ། རྗེས་ཕྱོགས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཚོས་ཚོང་ཟོག་ཅི་ཡང་འཁྱེར་མི་ཡོང་བའི་ཁས་ལེན་བྱ་རྒྱུ། བཞི་པ། འབྱུང་འགྱུར་ཕོར་ཆི་གྷལ་གྱི་ཚོང་པ་རྣམས་ཡུལ་འདི་གར་ཚོང་རྒྱག་ཏུ་འབྱོར་ཚེ། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཚོའི་ངོས་ནས་ཚོང་པ་དག་ལ་ས་ཆ་གཡོར་དགོས་པའི་འགན་མེད་ཅིང་། བར་ཁེ་བའི་ཚོང་ལས་ཀྱང་གཉེར་རྒྱུ་མིན་པ། ལྔ། རྒྱལ་པོས་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལ་མི་གསན་རྒྱུ། དེ་ནི་ཁ་ཆེ་པ་ཚོས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་རྒོལ་བཞིན་ཡོད་པས་རེད། གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་རེ་འདུན་འདི་དག་ལ་ཁས་ལེན་མཛད་ཅིང་། ཁོང་གུ་གེར་ཕྱིར་ལྡོག་པར་རེ་བ་ཡང་ཡང་བཏོན་གནང་ཡོད།\n༡༦༢༥ལོར་ Antonio de Andradeལགས་དང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་གཞན་པ་གཉིས་སླར་ཡང་གུ་གེར་འབྱོར་རྗེས། ༡༦༢༦ ལོའི་ཟླ་༨ པར་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཐོག་མ་བཏབ་པས། གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་སྔར་ལས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་བཀུར་བསྟི་གནང་བར་བརྟེན། རྒྱལ་པོའི་ནུ་བོ་ལྷ་བཙུན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་འོད་དང་ཁུ་བོ་ལྷ་བཙུན་ཞིག་ཡོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་ཡོད་པ་མཁྱེན་ནས་མཐོ་ལྡིང་དགོན་པར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ། རྒྱལ་པོས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་ན་མི་ལེགས་པ་དང་། རྒྱལ་ཕྲན་གསུམ་གྱིས་མཐའ་མཚམས་ན་གུ་གེར་གྱེན་ལོག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ། གུ་གེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་པའི་གྲྭ་བཙུན་མང་པོ་རྒྱལ་པོར་བློ་ལོག་ངེས་ཡིན་ཚུལ། ལྷག་པར་དུ་གུ་གེར་སྟངས་འཛིན་གནང་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་སོགས་ཞུས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་བླ་མ་གྲགས་ཅན་ཁ་ཤས་གདན་དྲངས་ནས་རྒྱལ་པོར་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་གླེང་འདུག Antonio de Andrade ལགས་ཀྱི་འཕྲིན་ཡིག་ཏུའང“ཟླ་གཉིས་ཀྱི་རིང་། རྒྱལ་པོ་ཕོ་བྲང་དུ་ཐེངས་གཉིས་ཕེབས་ཡོད་ནའང་། ཁོང་ཉིན་གཅིག་ལའང་བཞུགས་དབང་མེད་པར་ཕྱིར་ཁོང་གི་ནུ་བོ་ལྷ་བཙུན་དེའི་སར་ཕེབས་པར་བྱེད།” ཅེས་བྲིས་ཡོད། རྒྱལ་པོའི་ནུ་བོ་ལྷ་བཙུན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་འོད་དང་ཁུ་བོ་ལྷ་བཙུན་སོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པའི་བློ་ཁ་བསྒྱུར་རྩིས་གནང་འདུག་ནའང་། བྱེད་ཐབས་འདིས་ཕན་རླབས་ཆེན་པོ་ཐོགས་མེད། སྐབས་དེར་ཨང་ཁྲོ་ནཱས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོར་ནང་པ་དང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྩོད་པ་བྱེད་དགོས་པའི་རེ་འདུན་བཏོན་རྗེས། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་ཁོང་གི་རེ་འདུན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་སྟེ་རྩོད་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་ཡོད། ཁོང་ཚོའི་རྩོད་གཞི་དང་པོ་ནི་དཀོན་མཆོག་གི་ངོ་བོ་དང་། གཉིས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའམ་འཁོར་བ་འཁོར་ཚུལ། གསུམ་པ་ནི་མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་གི་ནང་དོན་གསུམ་རེད། སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་ནང་པའི་དགེ་སློང་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་རྩོད་གླེང་བྱས་ཏེ་ནང་པའི་དགེ་སློང་དག་ལ་གྲག་འགུལ་མེད་པ་བཟོས་པ་དང་། ཁོང་ཚོས་དཀོན་མཆོག་གི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་པ་དང་། འཁོར་བ་འཁོར་ཚུལ་གྱི་གཏམ་ལ་གཏན་ཚིགས་མེད་པ། མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་གི་ནང་དོན་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་མི་ཤེས་ཚུལ་སོགས་དང་། རྩོད་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་སྐྱེས་པ་དང་། ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ཚུལ་བཤད་ཡོད། འོན་ཀྱང་། མཐོ་གླིང་དགོན་པའི་དགེ་སློང་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་གོང་གི་དོན་ཚན་གསུམ་མི་མཁྱེན་མཁན་ཡོད་མི་སྲིད་སྟབས། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་འདིས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་ལ་དག་ཐེར་བྱེད་འདོད་ཡོད་ནའང་གནས་སྐབས་རིང་གཞི་རྩའི་དཔྱད་ཡིག་མ་རྙེད་དོ།།\nདེ་ནས་རྒྱལ་པོའི་ནུ་བོ་ལྷ་བཙུན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱིས་བྱེད་ཐབས་གཞན་པ་ཞིག་སྤྱད་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་པ་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པས། ཁོང་གིས་ཀྱང་བོད་མི་མང་པོ་དགོན་སྡེར་ཞུགས་ཏེ་རབ་བྱུང་སྒྲུབ་ཏུ་བཅུག་པ་དང་། གྲྭ་བཙུན་མང་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོར་རྒོལ་འདོད་ཀྱི་འཆར་གཞི་བཏིངས་ཡོད་པར་མངོན།Antonio de Andrade ལགས་ཀྱི་འཕྲིན་ཡིག་ལྟར་ན། ཁོང་གིས་ཉིན་གཅིག་ལ་མི་གྲངས་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་རབ་བྱུང་སྒྲུབ་ཏུ་བཅུག་ཅིང་། མུ་མཐུད་དུ་དེ་ལྟར་གནང་བས། གུ་གེའི་དམག་མི་ཇེ་ཉུང་དུ་གྱུར་པ་རེད་ཅེས་འཁོད་འདུག རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་མི་བདུན་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་བོད་མི་ཁྱིམ་པ་བ་རྣམས་རབ་བྱུང་སྒྲུབ་ཏུ་མ་བཅུག་པར་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ཕྱིར་སྐྱ་སེར་ཕབས་ཏེ་ནང་བསྟན་བསྣུབས་པའི་སྤྱོད་ངན་ལག་ཏུ་བསྟར་བ་དང་། དེ་དག་ལ་རྒོལ་རྡུང་མནར་གཅོད་སོགས་བཏང་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྔར་གྱི་གྲྭ་པའི་གྲངས་འབོར་ལྔ་སྟོང་ཙམ་ནས་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ལ་མི་ལོངས་ཙམ་དུ་བཟོས་ཤིང་། གྲྭ་པ་ལ་ལ་ཞིག་འཁོར་བ་སྐྱོང་དུ་བཅུག་པ་དང་། ལ་ལ་ཞིག་རི་ཕུག་ཏུ་འགྲོ་དགོས་པའི་བཀའ་སོགས་བཏང་བ་རེད། ཕྲན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ལྟར་ན། འདི་ནི་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་རྐྱེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མ་དེ་ཡིན་པར་སྙམ།\nབར་སྐབས་དེར། གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་ནང་འཁོར་དང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཚོའི་བར་ལ་སྔར་ལས་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཆགས་ཤིང་། ལྷག་པར་དུ་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་དང་། བཙུན་མོ། Antonio de Andrade ཁོང་གི་ཆོས་གྲོགས་ཚོ་ཁ་འབྲལ་མི་ཕོད་པའི་ཚུལ་དུ་གྱུར། རིམ་གྱིས་རྒྱལ་པོ་དང་། བཙུན་མོ། རྒྱལ་སྲས་སོགས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་ཤིང་། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལས་བྱུང་བའི་ལྷ་ཡུལ་དང་དམྱལ་བའི་སྒྲུང་གཏམ་སོགས་ཀྱིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་གཙོས་པའི་བཙུན་མོ་སོགས་འཇིག་རྟེན་གཞན་ཞིག་ཏུ་དྲངས་འདུག་ལ། སྐབས་དེར་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་ཡོད་སྐད། Francisco de AZECEDO ལགས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་ལྟར་ན། སྐབས་དེར་གུ་གེའི་ཕྱོགས་སུ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པའི་བོད་མི་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་པར་མངོན།\nགང་ལྟར་ཡང་། གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དང་གུ་གེའི་གྲྭ་བཙུན་དག་ལ་རྒོལ་རྡུང་བཏང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། གུ་གེའི་གྲྭ་བཙུན་དག་གིས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་གུ་གེར་བོས་ཚུལ་དཔེར་ན། གུར་མགོན་སྐྱབས་ཀྱིས‘‘ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་དམག་དཔུང་གུ་གེར་དྲངས་པ་ནི་གུ་གེའི་གྲྭ་བཙུན་དག་གིས་བོས་པ་ཡིན་པར་སྙམ་ཞིང་། དེའི་ཕྱིས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དང་།” ཞེས་གསུངས་ཡོད་ལ། «བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་མཐའ་དཔྱོད་གཅེས་བསྡུས»སུ‘‘གུ་གེའི་མི་སེར་དང་ལ་དྭགས་མཉམ་དུ་འབྲེལ་ནས་གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་འཆད་མཁན་རྣམས་མཐར་སྐྲོད་གཏོང་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བོད་རིགས་མི་དམངས་རྡོག་རྩ་གཅིག་བསྒྲིལ་བགྱིས་ཏེ་ཕྱིའི་བཙན་འཛུལ་བར་ངོ་རྒོལ་དྲག་པོ་བྱེད་པའི་གསར་བརྗེའི་ལམ་སྲོལ་མཚོན་གྱི་ཡོད་ལ།ཞེས་ཀྱང་གསུངས་འདུག དེ་ནས་ཨ་རི་བ་ Swenson, Karen གྱིས་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཏུ་གུ་གེའི་དགེ་སློང་ཚོས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་གུ་གེར་བོས་པ་དང་། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ནས་གུ་གེ་བཅོམ་ཞིང་། ཡུལ་དེར་བཞེངས་པའི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ཡང་གཏོར་བཤིག་བཏང་ཚུལ་ བྲིས་འདུག་པ་མ་ཟད། L. Petech ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི«ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས»ཞེས་པའི་དེབ་ཏུའང་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་སྤུན་ལྷ་བཙུན་བློ་བཟང་འོད་ཀྱིས་ལ་དྭགས་དམག་གུ་གེར་བོས་པ་ལྟ་བུ་གསུངས་ཡོད། Francisco de AZECEDO ལགས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་སུ‘‘གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཞབས་པ་ཚོས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་གུ་གེར་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་དང་། ་་་ ་་་ ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཤིང་། ཁོང་གི་ནང་མི་ཚང་མ་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཏེ་ཁྲིད་པ་རེད།་་་ ་་་ ཁོང་གི་མངའ་ཞབས་པ་རྣམས་ཁོང་གི་དགྲ་བོ་ངོ་མར་གྱུར་པ་རེད།” ཅེས་སོགས་འཁོད་འདུག་པས། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་གུ་གེར་གདན་འདྲེན་ཞུ་མཁན་ནི་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་མི་ཁ་ཤས་ཡིན་ཚུལ་བསྟན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་འདིས་དེ་ནི་རྒྱལ་པོས་བཙུན་མོ་གཉིས་བླངས་པའི་རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་ཚུལ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཏེ་བྲིས་ཡོད་པས་དཔྱད་རིན་མ་མཆིས་ཀྱང་། ད་དུང་ཁོང་གི་ཟིན་བྲིས་སུ་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་དམག་གི་ནུས་ཤུགས་ཕམ་ཉེས་གཏོང་མཁན་ནི་གུ་གེའི་བླ་བཙུན་དག་རེད་ཅེས་བྲིས་ཡོད་པས། ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་གུ་གེར་སྐད་གཏོང་མཁན་གྱི་མི་སྣ་གུ་གེའི་ཡུལ་མི་ཡིན་པ་དེ་རེད།\nགུ་གེའི་ཡུལ་མིའི་ངག་རྒྱུན་དུ་གུ་གེ་ནི་ལ་དྭགས་དང་སིང་པ་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་བཅོམ་ཚུལ་དཔེར་ན། སིང་དང་ལ་དྭགས་སྦྲེལ་སོང་། ། གུ་གེ་དམྱལ་བར་བསྐྱལ་སོང་། ། ཞེས་དམངས་ཁྲོད་དུ་འབྱམས་པའི་གླུ་ཡོད་ནའང་། སྐབས་དེའི་སིང་པའི་གནས་བབ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་ཆ་འཚལ་མོད། ཕྱིས་སུ་སིང་པས་ལ་དྭགས་ལ་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་ཁག་ཏུ་འབྱུང་ལ། དེང་སང་སིང་པ་འདི་ཀསྨིར་ཡུལ་གྱི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། «སྟག་ཚང་རས་པའི་རྣམ་ཐར»དུ། “ལྕགས་ཕོ་རྟ་ལོ་ཆུ་མུར་ཏི་པས་འབངས་གྱེན་ལོག་གིས་གུ་གེ་བོད་འབྲོག་ཀུན་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་ལ་ཕུལ།” ཞེས་གསལ་བ་དང་། ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་འཆི་མེད་གཏེར་དུའང“ལྕགས་ཕོ་རྟ་ལོ་ཡེ་ཤུའི་འཁྲུངས་ལོ་ནང་ཆུ་མུར་ཏི་པས་གུ་གེ་ལ་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱས། རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་ཕྱག་གུ་གེའི་ཡུལ་ཕུལ་ཟིན་ནས་ཡོད་ཀྱང་། གུ་གེའི་རྒྱལ་ས་རྩ་བ་རང་(རྩ་བྲང)གི་མཁར་ནས་གུ་གེའི་རྒྱལ་པོ་མ་བབས་ཀྱང་། སྟག་སྤྲུལ་ལ་བཟང་བར་མཛད་དུ་ཞུས་ནས་ཁོང་དེར་མ་ཕེབས་གོང་དུ་མཁར་ལས་བབས་ཀྱང་དེའི་མལ་དུ་ཕིར་ཆུ་པ་ཀུན་མཁར་ནང་ཞུགས་ཡོད་པ་དང་། སྟག་སྤྲུལ་དེར་བྱོན་པ་དང་དེ་དག་ཀྱང་བབ་པའང་གོང་གི་རྣམ་ཐར་ལས་མངོན་ནོ།” ཞེས་གོང་གི་སྟག་ཚང་བླ་མའི་རྣམ་ཐར་རྒྱབ་རྟེན་དུ་བྱས་ཏེ་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁ་ཇེ་གསལ་དུ་བཏང་འདུག ཆུ་མུར་ཏི་པ་འདི་རེ་ཞིག་གུ་གེའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་ཡིན་པ«ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་འཆི་མེད་གཏེར»དུ‘‘ཕྱིས་སུ་རེ་ཞིག་སྤུ་ཏི་ཆུ་མུར་ཏི་རྣམས་གུ་གེའི་རྒྱལ་པོའི་འོག་ཏུ་ལུས་ནས།” ཞེས་འབྱུང་ལ། དེང་སང་ཆུ་མུར་ཏི་པ་ཡང་ཀསྨིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་རྩོད་གཞི་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་ཆགས་ཡོད། གང་ལྟར་གོང་གི་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་ལ་བལྟས་ན་སིང་པ་དང་ཆུ་མུར་ཏི་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལ་དྭགས་ལ་རོགས་རམ་བྱས་པ་ལྟ་བུར་མངོན་ནའང་། Francisco de AZECEDO ལགས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་སུ་དེ་ལྟ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་མི་འབྱུང་མོད། ཁོང་གིས་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་གནད་འགན་ཅན་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དོན་ཁོལ་དུ་ཕྱུང་སྟེ་བསྒྱུར་ན་འདི་ལྟར། “དེ་ནས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་ཕེབས་ནས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་རེད། ཕམ་ཉེས་སུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱལ་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་པར་བརྟེན། འབངས་མི་ཚོས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོར་རྒྱལ་མཁར་གྱི་སྒོ་ཕྱེས་ཤིང་། ང་ཚོའི་རྒྱལ་པོ་ཡོངས་སུ་ཕམ་ཟིན། ཡིན་ནའང་ཁོང་ལོ་ཤས་རིང་སྦས་སྐུང་གནང་ཆོག་ཀྱང་། ཁོང་གིས་གྲོས་མོལ་གནང་སྟེ། ཁོང་གུ་གེར་སྡོད་རིང་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོར་ལོ་རེར་དཔྱ་ཁྲལ་འབུལ་ཆོག་པ་བྱས་ནའང་། རྒྱུ་ལ་རྔམ་པའི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེའི་རྒྱུ་ནོར་འཕྲོགས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་དང་ཁོང་གི་ནང་མི་འཁོར་དང་བཅས་པ་འཛིན་བཟུང་གིས་ལ་དྭགས་སུ་ཁྲིད་པ་རེད།”  ཅེས་གསུངས་འདུག་ལ། འདི་ནི་དཔྱད་གཞི་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་རེད་སྙམ།\nདེ་བས། གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་ཚུལ་ལ་ངག་རྒྱུན་རེ་ཟུང་ཡོད་པ་དཔེར་ན། གཅིག་ནི་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་གོར་ནད་ཅེས་པའི་ནད་ཡམས་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་སྟེ་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་པ་དང་། གཉིས་ནི་སོག་པོའི་དམག་གིས་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་བསྣུབས་པ་དང་། གསུམ་ནི་གུ་གེ་སོགས་བོད་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུང་པ་མང་པོ་ཉམས་རྒུད་བྱུང་བ་ནི། ཆུ་མེད་པར་སོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡིན་ཚུལ་གྱི་ངག་རྒྱུན་ཡོད་པ་དེ་དག་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་གོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལ་བལྟས་ན་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་ནུས་སོ།།\nལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེར་དམག་དྲངས་པ་དང་། དམག་འདྲེན་དགོས་དོན་ནི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་ཆེད་མིན་པར་དགོངས་མཁན་ཡོད་ནའང་། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེ་དབང་དུ་བསྡུས་མ་ཐག Francisco de AZECEDO ལགས་སྤྱི་ལོ་༡༦༣༡ལོའི་ཟླ་༥པའི་ནང་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་འབྱོར་ཏེ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་ལ་མཇལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་ལོ་དེའི་ཟླ་༡༠པའི་ནང་ལ་དྭགས་སུའང་ཐེངས་གཅིག་མཇལ་ཏེ་ཁོང་གི་ཡོང་དོན་རྣམས་རྒྱལ་པོར་ཞུས་སྐབས། ཕོ་བྲང་གི་སྐུ་འཁོར་ཞིག་གིས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཁོང་ལ་དྭགས་ཕྱོགས་སུ་བཞུགས་ཆོག་པ་དང་། གུ་གེ་དང་རུ་ཐོག་ཏུའང་གནས་སྡོད་བྱེད་ཆོག་ཚུལ་བཤད་འདུག་ནའང་། རྒྱལ་པོས་དངོས་སུ་བཀའ་གནང་མེད། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་འདིའི་ཟིན་བྲིས་སུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་དངོས་སུ་བཀའ་འཁྲོལ་མ་གནང་བ་དེས་ཁོང་གིས་དོན་དངོས་སུ་ལ་དྭགས་དང་གུ་གེའི་ཕྱོགས་སུ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་འདོད་མེད་ཚུལ་བསྟན་ཡོད་ཅེས་བྲིས་འདུག་ལ། རྒྱུ་མཚན་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་Francisco de AZECEDO ལགས་ལ་དྭགས་སུ་བཞུགས་འདོད་མེད་པར་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་བརྒྱུད་དེ་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་དམག་དཔུང་དག་གིས་གུ་གེ་དང་རུ་ཐོག་ཏུ་བཞེངས་པའི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་རྩ་བརླག་ཏུ་བཏང་བ་དང་། ཡེ་ཤུའི་རྗེས་འཇུག་པ་དག་ལ་དྭགས་སུ་བཙན་ཁྲིད་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ལ་བསམ་ན་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་ནི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལ་བརྩི་མཐོང་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཏུ་མ་མཐོང་ངོ་། །\n༡༦༣༧ ལོར་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་རྣམས་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་གནང་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐར་ཐོར་ཞིག་ Hugues Didier ལགས་ཀྱིས«བོད་དུ་བསྐྱོད་པའི་ཕོར་ཆི་གྷལ་གྱི་མི»ཞེས་པའི་དེབ་དེའི་མཆན་འགྲེལ་དུ་བྲིས་ཡོད་པ་མཐོང་ཡང་། འདིར་མཁྱེན་དགོས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། སྐབས་དེའི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་ནི་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་མིན་པར་ཁོང་གི་སྲས་བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ཡིན་པ་དེ་རེད། བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་འདི་འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ལ་དད་མོས་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་མོད། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི«རང་རྣམ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང»དུ‘‘མངའ་རིས་ལ་དྭགས་བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་འབངས་བཅས་ཞྭ་སེར་ཅོད་པན་འཆང་བའི་རིང་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ་སྲས་བློ་བཟང་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་པའི་འཛམ་གླིང་མཆོད་སྡོང་ཆེན་མོ་བླ་ན་མེད་པ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་མོས་སེམས་ཀྱི་བསླབ་གཉེར་མཛད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་དུ། གཞིས་སྟེང་དང་། ར་ཕྱི་ཁང་པ། མི་(༡༢༤བ)སེར་སྡད་གྲོང་རྐང་བཅུ་གཉིས་འབྲུ་འབབ་ཁལ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག’’ཅེས་གསལ་བས་སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་དགེ་ལུགས་པར་བསྒྱུར་བར་མངོན་ནའང་། «ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་འཆི་མེད་གཏེར»དུ‘‘མདོར་ན་རྒྱལ་པོ་བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་ནི་རྒས་ཁར་མུ་སུལ་མཱན་གྱི་ཆོས་སུ་ཞུགས་ནས་མཚན་དུ་ཨཀ་བད་མཱུད་ཁཱན་གསོལ་ཏེ’’ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ལྟར་ཡང་། རྒྱལ་པོ་བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་སུ་སྔར་ལྟར་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་དག་གིས་གུ་གེའི་ཕྱོགས་སུ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་བར་འབད་བརྩོན་བྱེད་མཁན་བྱུང་ཡོད། Manuel Marques ཟེར་བའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་འདི་རྒྱ་གར་དང་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འགྲོ་བྱས་ཏེ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་དག་གུ་གེར་གདན་འདྲེན་ཞུ་བར་ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་གནང་འདུག་ཀྱང་། ༡༦༤༡ལོར་ཁོང་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་བཙོན་ལ་ཚུད་ཡོད་ལ། ལོ་དེའི་ཕྱི་ལོར་བཙོན་དུ་གྲོངས་འདུག «མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་གསར་རྙེད»ནང་བཞུགས་པའི‘‘འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད”དུ་ཁོང་གུ་གེའི་ལམ་བར་ཞིག་ཏུ་ཇག་པས་བཀྲོངས་ཚུལ་བྲིས་འདུག ཁོང་གྲོངས་ནས་མི་ལོ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་གི་རིང་གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་གཅིག་ཀྱང་འབྱོར་མེད་པ་རེད།\nམདོར་བསྡུས་ན། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་དབང་དུ་བསྡུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག སྟོད་མངའ་རིས་ཀྱི་ལུང་ལུང་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཆབས་འོག་ཏུ་བཅུག་པ«ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས»སུ“གུ་གེ་ལ་དམག་བརྒྱབ་ནས། ཇོ་བོ་བདག་པོ་ཕབ་ནས། གུ་གེ་རྩ་བྲང་(ཧྲངས་)དང་ལོས་ལོང་ཕྱག་ཏུ་བཞེས། རུ་ཐོག་གི་ཨང་པ་ཡང་ཕབ་ནས་རུ་ཐོག་ཀྱང་ཕྱག་ཏུ་བཞེས། དབུས་གཙང་ལ་དམག་མཛད་ནས་ཤི་རི་དང་ཀྱར་ཀྱར་དམར་ཆག་བཏང་ནས་དབུས་གཙང་གི་རྒྱལ་པོ་སྡེ་པ་གཙང་པས་གསེར་དངུལ་ཇ་སོགས་པ་དྲེའུ་སྒལ་མང་པོ་ཕུལ་བ་ལ་ཐུགས་མགུ་ནས་ལ་དྭགས་ཀྱི་དམག་དང་བཅས་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་ལྷོ་མོ་སྡང་མངའ་འོག་ཏུ་བཅུག སྤུ་རང་གུ་གེ་ཟངས་དཀར་སྤུ་ཏི་བུ་རིག་ཡན་ཆོད་ཤར་གྱི་མར་ཡུམ་ལ་མན་ཆོད། རུ་ཐོ་དང་གསེར་ཁ་ཕན་ཆོད་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ལ་དྭགས་དར་ཞིང་རྒྱས།” ཞེས་གསལ་བས། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་དམིགས་འབེན་གཙོ་བོ་དེ་གུ་གེ་ཁོ་ན་མིན་པར་སྟོད་མངའ་རིས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་ཆེ་བ་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་གནང་དོན་ནི་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མངའ་རིས་ས་ཆ་དེ་དབང་དང་འབྱོར་བ་གང་ཐད་ནས་ལ་དྭགས་ལ་ཁེ་ཕན་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་ལ་དྭགས་ཀྱི་དར་རྒྱས་དང་སྟོབས་ཤུགས་ལའང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་ཡིན། ད་དུང་ལ་དྭགས་གཞུང་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྟོབས་ཤུགས་དང་འབྱོར་བ་ཡོད་ཚེ་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་མོལ་གོལ་གྱི་བཙན་འཛུལ་ལའང་སྐྲག་དགོས་དོན་མེད་པ་བཅས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཡོད་པས་སོ། །\nདུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་ལོ་རབས་སུམ་ཅུ་པའི་ནང་བོད་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་བུ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ནས་མི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་སོང་མཐར། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་གུ་གེ་དབང་དུ་བསྡུས་པས། གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་རེད། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་དེ་ལྟར་གནང་རྐྱེན་ནི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་སྟེ་དགེ་ལུགས་པ་དང་འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་དབང་གིས་མ་ཡིན་ལ། སྐབས་དེར་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོར་གོ་སྐབས་ཤིག་བྱུང་བ་ནི། གུ་གེའི་ཡུལ་དུ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དར་བ་དེས་རྒྱལ་པོ་ནང་འཁོར་མ་འཆམས་པ་དང་། འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་བ་དེ་རེད། ཁོང་གིས་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ནས་གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་རྩ་བརླག་ཏུ་བཏང་ཚུལ་གོང་དུ་ཞུས་པ་དེ་ལྟར་ལགས་ཤིང་། སྐབས་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐྱོ་གར་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་ཤེལ་དཀར་དང་ས་དགའ་སོགས་སུ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། སོག་པོ་དཱ་ལེ་ཧན་མཉམ་འཛོམས་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུར་གནང་སྟེ་ལ་དྭགས་ལ་རྒོལ་བརྡུང་སྤྲད་རྒྱུ་དང་། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུ་བའི་གྲོས་ཐག་བཅད་རྗེས། སོག་པོའི་དམག་དཔུང་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གིས་དམག་དཔུང་དྲངས་ཚུལ«མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད»དུ་འབྱུང་བ་ལྟར་ཡིན་ལ། དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་དང་ཁོང་གི་དམག་དཔུང་གིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ས་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ཚུར་བླངས་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་བཅུག་ནའང་། ལ་དྭགས་དང་། ཟངས་དཀར། དཀར་དཀྱིལ། ཏོག ནག་ཁོ།བལ་ཏི། རྐང་ཕྲན། ཁུ་ནུ། གར་ཞ། ཉུང་ཏི། སྤི་ཏི། སྐྱོ་ནམ། ཤ་ཁོག གུ་རུམ། རྟ་མང་། དལ་པོ། ཡ་རྩེ་སོགས་བཅུག་མེད་པས། སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱི་བུ་གསུམ་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས་ཀྱི་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དང་བསྡུར་ན་གཞི་རྒྱ་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་ལ། དེང་སང་ཡུལ་ལུང་འདི་དག་གི་གནས་དེར་གཉུག་མར་གནས་སྡོད་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་གི་རྒྱུད་པ་བོད་མི་ཡིན་མོད། བོད་མིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལུས་དང་ཁ་བྲལ་ཟིན་པ་དེ་རེད་དོ། ། ཁ་དྲོ། བཀྲ་ཤིས།\n འགོས་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ་(1392-1481)གྱིས‘‘ཉི་མ་དགོན་མངའ་རིས་སུ་བྱོན། དེ་ལ་སྲས་གསུམ་སྟེ། དཔལ་གྱི་མགོན། བཀྲ་ཤིས་ལྡེ་མགོན། ལྔ་གཙུག་མགོན་རྣམས་སོ། ཆེ་བས་མང་ཡུལ། བར་པས་སྤུ་ཧྲངས། ཆུང་བས་ཞང་ཞུང་སྟེ་གུ་གེའི་མངའ་ཞབས་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།’’ཞེས་གསུངས་འདུག དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། ཝཱ་ཎ་བཛྲ་བིདྱཱ་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༠༢ ཤོག་གྲངས་ ༦༢\nསྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་(1633-1703)‘‘གུ་གེ་ནི་བར་སྐབས་ཤིག་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དངོས་ཡིན་ཡང་བོད་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གདུང་གིས་བཟུང་ཕྱིར་གུ་གེར་གྲགས།’’ཞེས་གསུངས། དགའ་ལྡན་ཆོས་འབྱུང་བཻཌཱུ་རྱ་སེར་པོ། ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༨ ཤོག་གྲངས ༢༧༢\nདཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་(1504-1588)བས“བོད་དང་སིམ་པའི་མཚམས་ན་གུག་གེ་ཅོག་ལ་གཉིས།”ཞེས་ཞང་ཞུང་གི་སྟོང་སྡེ་བཅུའི་ནང་གསེས་སུ་དྲངས་ཡོད། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༦ ཤོག་གྲངས ༡༠༢\nགར་ཞྭ་བ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེས་ཀསྨིར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་དྲངས་ནས་གུ་གེ་ནི་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་ས་ཡིན་ཚུལ་འདི་ལྟར‘‘ཀཤི་མིར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་“རཱཛཏྲངྒ་རི་ཞེས་བྱ་བར་ཞང་ཞུང་གི་མིང“གུ་གེ་རུ་འཆད་འདུག “གུ་གེ་ནི་ཞང་ཞུང་གི་ལྟེ་བ་ཡིན་པ་དང༌།” ཞེས་གུ་གེ་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟེ་བ་སྟེ་རྒྱལ་ས་ཡིན’’གསུངས་འདུག བོན་སྒོ། འདོན་ཐེངས་དྲུག་པ། ༡༩༩༣ ཤོག་གྲངས ༤༨\n ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས། རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཁུར་བ་ཆོས་འཛོམས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག་གྲངས ༤༨\n བསོད་ནམས་ཚེ་བརྟན་ཡོ་སེབ་དགེ་རྒན། ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་འཆི་མེད་གཏེར། Sterling publishers ༢༠༠༥ ཤོག་གྲངས་༢༩༤\n ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས། རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཁུར་བ་ཆོས་འཛོམས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག་གྲངས ༥༦\n གནས་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། འབྲི་གུང་བ་གདན་རབས་སོ་བཞི་བ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས། གངས་རི་ཆེན་པོ་ཏི་སེ་དང་མཚོ་ཆེན་མ་དྲོས་པ་བཅས་ཀྱི་སྔོན་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པ་རབ་བྱེད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༨ ཤོག་གྲངས ༡༦༧\n སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། དགའ་ལྡན་ཆོས་འབྱུང་བཻཌཱུ་རྱ་སེར་པོ། ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༨ ཤོག་གྲངས ༢༧༣\n Handa, O. C BUDDHISTE Western Himalaya. Publised by M.L/ Gidwani, Indus Publishing Company. P 227\n པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར། བོད་ལྗོངས་མི་དམས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༠ ཤོག་གྲངས་ ༡༡༣\n ཀ་ཐོག་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་ནོར་བུ། ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་བཀའ་འབུམ། སྨད་ཆ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༦ ཤོག་གྲངས ༡༡༥\n གནས་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། འབྲི་གུང་བ་གདན་རབས་སོ་བཞི་བ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས། གངས་རི་ཆེན་པོ་ཏི་སེ་དང་མཚོ་ཆེན་མ་དྲོས་པ་བཅས་ཀྱི་སྔོན་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པ་རབ་བྱེད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་གྲངས ༡༧༡\n སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པའི་འབེལ་གཏམ་རིན་ཆེན་གཏེར་གྱི་ཕྲེང་བ། མངའ་རིས་སྲིད་གྲོས་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་བསྡུ་རུབ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༦ ཤོག་གྲངས་ ༣༥ ནས ༣༦ བར།\n གུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ། མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༦ ཤོག་གྲངས་ ༥༤ནས ༥༧ བར།\n ཆ་རིས་སྐལ་བཟང་ཐོགས་མེད། བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་མཐའ་དཔྱོད་གཅེས་བསྡུས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༠ ཤོག་གྲངས ༢༧༦\n ཆོས་འཕེལ། གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་གནས་བཤད་ལམ་ཡིག་གསར་མ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༨ ཤོག་གྲངས་ ༦༠\n སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པའི་འབེལ་གཏམ་རིན་ཆེན་གཏེར་གྱི་ཕྲེང་བ། མངའ་རིས་སྲིད་གྲོས་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་བསྡུ་རུབ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༦ ཤོག་གྲངས་ ༣༦\n ཀུན་དགའ་ལྷུན་གྲུབ། སྟག་ཚང་རས་པའི་རྣམ་ཐར་དང་རྡོ་རྗེའི་མགུར། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་གྲངས་ ༦༥\n Les Portugais au Tibet, Les premières relations jésuites ( 1624-1635) Traduite et Présentées par Hugues Didier. Edition Chandeigne. 1996 P186\n A. McKay, ed. (2003), The History of Tibet, Volume II. Abingdon: Routledge, pp. 53-66\n ཀ་ཐོག་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་ནོར་བུ། ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་བཀའ་འབུམ། སྨད་ཆ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༦ ཤོག་གྲངས ༥༤\n དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས། ་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་འབུམ། ཤིང་དཔར། ་བཀྲས་ལྷུན་པར་མ། པོད་གྲངས།3ལྡེབ་གྲངས། 75 – 76\n གུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ། མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༦ ཤོག་གྲངས་ ༥༤\n གུ་གེ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པས་མཛད་པའི་མངའ་རིས་རྒྱལ་རབས་བཞུགས་ལགས་སོ། ཐོ་ལིང་དཔལ་དཔེ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ལོ་༡༠༠འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་མཛད་སྒོའི་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས། ༡༩༩༦ ཤོག་གྲངས་ ༥༤ ནས ༥༥ བར།\n གུ་གེ་པཎ་ཆེན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་བཞུགས་སོ། དབུ་མེད་བྲིས་མ། ལྡེབ་གྲངས་༨\n གནས་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། འབྲི་གུང་བ་གདན་རབས་སོ་བཞི་བ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས། གངས་རི་ཆེན་པོ་ཏི་སེ་དང་མཚོ་ཆེན་མ་དྲོས་པ་བཅས་ཀྱི་སྔོན་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པ་རབ་བྱེད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་གྲངས ༡༦༡\n གནས་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། འབྲི་གུང་བ་གདན་རབས་སོ་བཞི་བ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས། གངས་རི་ཆེན་པོ་ཏི་སེ་དང་མཚོ་ཆེན་མ་དྲོས་པ་བཅས་ཀྱི་སྔོན་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པ་རབ་བྱེད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་གྲངས ༡༦༧\n པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར། བོད་ལྗོངས་མི་དམས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༠ ཤོག་གྲངས་ ༡༡༤\n ཀུན་དགའ་ལྷུན་གྲུབ། སྟག་ཚང་རས་པའི་རྣམ་ཐར་དང་རྡོ་རྗེའི་མགུར། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་གྲངས་ ༦༨\n བཀྲ་ཤིས་རབ་རྒྱས། མར་ཡུལ་ལ་དྭགས་ཀྱི་སྔོན་རབས་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ། ཤོག་གྲངས་ ༢༠༥\n ཀུན་དགའ་ལྷུན་གྲུབ། སྟག་ཚང་རས་པའི་རྣམ་ཐར་དང་རྡོ་རྗེའི་མགུར། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་གྲངས་ ༦༣\n གངས་རི་བ་ཆོས་དབྱངས་རྡོ་རྗེ། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་སྔོན་བྱུང་ལོ་རྒྱུས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༦ ཤོག་གྲངས་ ༩༧\n མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ། མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ ཤོག་གྲངས་ ༥༤༢\n གུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ། མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༦ ཤོག་གྲངས་ ༥༧\n Les Portugais au Tibet, Les premières relations jésuites ( 1624-1635) Traduite et Présentées par Hugues Didier. Edition Chandeigne. 1996 Pp104\n Les Portugais au Tibet, Les premières relations jésuites ( 1624-1635) Traduite et Présentées par Hugues Didier. Edition Chandeigne. 1996 Pp 87\n Les Portugais au Tibet, Les premières relations jésuites ( 1624-1635) Traduite et Présentées par Hugues Didier. Edition Chandeigne. 1996 Pp 128\n མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ། ༢༠༠༤ སྤྱི་དེབ་གསུམ་པ། ཤོག་གྲངས་ ༧\n ཆ་རིས་སྐལ་བཟང་ཐོགས་མེད། བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་མཐའ་དཔྱོད་གཅེས་བསྡུས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༠ ཤོག་གྲངས ༢༧༨\n (19 March 2000). Echoes ofaFallen Kingdom. New York Times. Retrieved 23 January 2013.\n L. Petech (1977), The Kingdom of Ladakh, c. 950 – 1842 A.D. Rome: IsMEO, pp. 44-45.\n Les Portugais au Tibet, Les premières relations jésuites ( 1624-1635) Traduite et Présentées par Hugues Didier. Edition Chandeigne. 1996 Pp 181\n ཀུན་དགའ་ལྷུན་གྲུབ། སྟག་ཚང་རས་པའི་རྣམ་ཐར་དང་རྡོ་རྗེའི་མགུར། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་གྲངས་ ༦5\n བསོད་ནམས་ཚེ་བརྟན་ཡོ་སེབ་དགེ་རྒན། ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་འཆི་མེད་གཏེར། Sterling publishers ༢༠༠༥ ཤོག་གྲངས་༢༩༦\n བསོད་ནམས་ཚེ་བརྟན་ཡོ་སེབ་དགེ་རྒན། ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་འཆི་མེད་གཏེར། Sterling publishers ༢༠༠༥ ཤོག་གྲངས་༣༣༨\n Les Portugais au Tibet, Les premières relations jésuites ( 1624-1635) Traduite et Présentées par Hugues Didier. Edition Chandeigne. 1996 Pp 181-182\n རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ་བཞུགས་སོ། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ པོད། ཇ། ཤོག་གྲངས་༡༦༣\n བསོད་ནམས་ཚེ་བརྟན་ཡོ་སེབ་དགེ་རྒན། ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་འཆི་མེད་གཏེར། Sterling publishers ༢༠༠༥ ཤོག་གྲངས་ ༤༠༥\n2016 ལོའི་ཟླ 8 ཚེས7ཉིན། 20:27


ཡོངས་འཛིན་གྱིས་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བཙལ་འབྲས་ཕལ་ཆེར 3,172 ཡོད།\nཁྱེད་ཀྱིས་འཚོལ་འདོད་པ་ནི སྒང ཡིན་ནམ།\nབཙལ་འབྲས་ནི སྒང ཡིན་མོད། ཁྱེད་ཀྱིས་སྔར་བཞིན སྒང་། འཚོལ་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།\nམདོ་དབུས་མཐོ་སྒང(Qinghai-Tibet plateauདངTibetan plateau )ནི་འཛམ་གླིང་དུ་ཆེས་མཐོ་བ་དང་ཀྲུང་གོར་ཆེས་ཆེ་བའི་མཐོ་སྒང་ཡིན། དེ་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ཁྱབ་སྟངས་ནི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་དང་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས། དེ་མིན་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས།\nམཐོ་སྒང་གི་ནམ་ཟླ་ནི་མཐོ་སྒང་གི་ཆ་རྐྱེན་འོག་གྲུབ་པའི་ནམ་ཟླ་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། གོ་ལ་ཧྲིལ་བོའི་འཕྲེད་ཐིག་བར་མ་དང་འཕྲེད་ཐིག་དམའ་མོའི་ས་ཁུལ་གྱི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་མཐོ་སྒང་ལ་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དང་། ཡུན་ཀུའེ་མཐོ་སྒང་། ནང་སོག་མཐོ་སྒང་། ས་སེར་མཐོ་སྒང་། ཨ་མེ་རི་ཁའི་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་མཐོ་སྒང་། མེ་གླིང་ལྷོ་མའི་པོ་ལི་ཝེ་ཡ་མཐོ་སྒང་།\nམདོ་སྨད་གཅན་ཚའི་གཡང་ཁྱུང་རེ་བོ་སྒང་མཚམས་ཁང་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གཅན་ཚ་རྫོང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་གསུམ་ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལྟར་ན་གཅན་ཚ་རྫོང་སྣང་ར་ཡུལ་ཚོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་གཡང་ཁྱུང་སྡེ་བའི་ས་ཐོག་ཏུ་ཡོད་ཅིང་། དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་མ་བྱས་པའི་སྔོན་དུ།\n1.ས་གཞི་ཆེན་པོའི་མཐོ་སའི་མིང་། 2.སྟེང་གི་དོན། 3.ལས་ཚིག་ད་ལྟ་བའི་མཐར་སྦྱར་ན་བྱ་བ་དེ་བྱེད་པའི་དུས་ད་ལྟ་བ་མཚོན། ལོ་ཙཱ། རྒྱ་ཡིག 1. 小丘，山地； 2. 上面； 3. 时会 དབྱིན་ཡིག 1.a ridge; 2.on, on top of, over; 3.while, in the course of\nམདོ་སྟོད་ཀྱི་ཆུ་བཞི་ནི་འབྲི་ཆུ། རྨ་ཆུ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ། རྫ་ཆུ་སྟེ་ཆུ་བཞི་དང་། སྒང་དྲུག་ནི། ཟལ་མོ་སྒང་། ཚ་བ་སྒང་། སྨར་ཁམས་སྒང་། སྦོ་འབོར་སྒང་། དམར་རྫ་སྒང་། མི་ཉག་རབ་སྒང་སྟེ་སྒང་དྲུག རྒྱས་འགྲེལ། མདོ་སྟོད་ཀྱི་ཆུ་བཞི་ནི་འབྲི་ཆུ།\nམདོ་སྟོད་ཀྱི་ཆུ་བཞི་ནི་འབྲི་ཆུ། རྨ་ཆུ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ། རྫ་ཆུ་སྟེ་ཆུ་བཞི་དང༌། སྒང་དྲུག་ནི། ཟལ་མོ་སྒང༌། ཚ་བ་སྒང༌། སྨར་ཁམས་སྒང༌། སྤོ་འབོར་སྒང༌། དམར་རྫ་སྒང༌། མི་ཉག་རབ་སྒང་སྟེ་སྒང་དྲུག་གོ ། རྒྱས་འགྲེལ། མདོ་སྟོད་ཀྱི་ཆུ་བཞི་ནི་འབྲི་ཆུ།\nསྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཟལ་མོ་སྒང་དང༌། ཚ་བ་སྒང༌། སྨར་ཁམས་སྒང༌། སྤོ་འབོར་སྒང༌། དམར་རྫ་སྒང༌། མི་ཉག་རབ་སྒང་བཅས་དྲུག་གོ ། རྒྱས་འགྲེལ། སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཟལ་མོ་སྒང་དང༌། ཚ་བ་སྒང༌།\nབོད་ཡུལ་གྱི་སྨད་ཕྱོགས་ཟལ་མོ་སྒང་དང་ཚ་བ་སྒང་། སྨར་ཁམས་སྒང་། སྦོ་འབོར་སྒང་། དམར་རྫ་སྒང་། མི་ཉག་རབ་སྒང་དྲུག་གོ ། རྒྱས་འགྲེལ། བོད་ཡུལ་གྱི་སྨད་ཕྱོགས་ཟལ་མོ་སྒང་དང་ཚ་བ་སྒང་། སྨར་ཁམས་སྒང་། སྦོ་འབོར་སྒང་། དམར་རྫ་སྒང་། མི་ཉག་རབ་སྒང་དྲུག་གོ ། 下区青康六冈，下区青康六高地：古代藏文典籍中分康青藏地方为上中下三区。上区阿里，中区前后藏，下区青康。青康一带，依水流和山势起伏情形，又分为1.色摩冈；2.擦瓦冈；3.玛康冈；4.綳波冈；5.玛杂冈；6.木雅热冈。金沙江和雅砻江间偏北地区为色摩冈；怒江和澜沧江之间为擦瓦冈；澜沧江和金沙江间偏北地区为玛康冈；金沙江和雅砻江间偏南地区为綳波冈；青海省境黄河以南至雅砻江上游以东为马杂冈；雅砻江中游以东为木雅 热冈。同 མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག