བོད་ཀྱི་ནུབ་མཐའ་ནས་རྙེད་པའི་ལི་ཆས་ཏེ་ཐོག་ལྕགས་གླེང་བ། ཏུའུ་ཆིས་བརྩམས། ཤ་བོ་མཁའ་བྱམས་ཀྱིས་བསྒྱུར། – བཙན་པོ་དྲ་བ།\nགསལ་བཤད། མ་རྩོམ་སྤྱི་ལོ་1935ལོའི་《ཨེ་ཤ་ཡའི་སྒྱུ་རྩལ་》དུས་དེབ་དུ་འཁོད་འདུག་ཅིང་། རྩོམ་འདིར་བྱུང་བའི་ས་མིང་མང་པོ་ཞིག་རྩོམ་པ་པོའི་སྒྲ་ཕབ་ལ་ལད་ཟློས་བྱ་བ་ལས་དག་ཆ་གསལ་པོ་མ་ཡོང་ན་ཤེས་མཁན་གྱིས་ཞབས་མཆན་འཇོག་པའི་རེ་བ་ཡོད། དེ་བཞིན་ཡིག་བསྒྱུར་བྱས་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ལུང་གི་མཚན་ཐོ་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་སྐད་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་མང་ཞིག་བཀོལ་འདུག་པས་བསྟན་དོན་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བའི་དཔེ་ཆའི་མཚན་བྱང་རྣམས་བཙལ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་ཡིག་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་མོད་འགྲིག་མིན་བརྡར་ཤ་མི་ཆོད་པས་གཙོ་བོ་ཟུར་དུ་སོར་འཇོག་བྱས་པའི་ཁུངས་ལ་གཏུགས་རྒྱུ་གལ་ཆེ། དེ་བཞིན་རྒྱན་རིས་ཀྱི་དབྱེ་ཞིབ་དང་རིགས་བསྡུར་སྐབས་སུ་ལུང་དྲངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དཔེ་ཆ་ག་གེ་མོའི་ཤོག་ངོས་དང་པར་རིས་ཀྱི་ཨང་རྟགས་སོགས་ཀྱང་གུག་རྟགས་ནང་བསྡུས་རྟགས་བཀོད་ནས་ཁུངས་གཏུགས་ཡོད་མོད། ཡིག་སྣ་མང་པོའི་ཚབ་རྟགས་གཅིག་གྱུར་མ་ཡིན་པས་རང་སོར་བཞག་ཡོད། དེ་བཞིན་རྩོམ་འདི་ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་གི་རྩོམ་རྙིང་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཀློག་པ་པོས་སྐབས་དེའི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་སྟངས་ལས་རྩོམ་འདིར་སློབ་སྦྱོང་དང་གདེངས་འཇོག་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ།\nབོད་ནུབ་མཐའི་འགྲུལ་བཞུད་ཐེངས་གཞུག་མ་བྱེད་ཡུལ་ནི་གཙོ་བོ་གུ་གུའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་ལ།2 ལས་འགན་ནི་ས་དེ་གའི་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་གི་ཤུལ་བཞག་འཚོལ་བ་ཡིན། ཡིན་ཡང་དཀའ་ལས་ཆེ་ཤོས་ནི་ཡུལ་མིས་བློ་དོགས་འཆང་ནས་ས་བསྔོག་མི་འཇུག་པ་སྟེ། ཤུལ་རྙིང་ས་བདག་གི་བདག་གིར་ཡོད་པས་མིས་རེག་མི་ཆོག་ལ། སྒུལ་སྐྱོད་བཏང་ཚེ་བདེ་ཐང་ལ་འཚེ་བར་འདོད་ཅིང་། བོད་དུ་སླེབས་པའི་གནས་སྐོར་བས་གནས་གང་རུང་ནས་གནའ་དཔྱད་དང་འབྲེལ་བའི་ཤུལ་བཞག་བསྔོག་སེལ་གྱི་ལས་ལ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱ་ངེས།\nཡིན་ཡང་རྣམ་རྟོག་འདི་ལན་རེར་ཚན་རིག་པའི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ལེན་རེ་ཞིང་ཁ་སོགས་ནས་ལིའི་ཅ་ལག་རྙིང་པ་འདྲ་རྙེད་ཚེ་དེའི་སྤྱོད་སྒོ་མི་ཤེས་པ་ཕར་ཞོག་མཐོང་སྣང་ཡང་མཚར་བོ་ཡིན་མོད། ཉར་ནས་སྐེ་ལ་བཏགས་ནས་སྲུང་འཁོར་གྱི་ཚབ་བྱེད། ཅ་ལག་འདི་དག་གནའ་སྔ་མོའི་ཡིན་པར་དོགས་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་མི་དགོས་པ་ནི་རང་སྟེང་ནས་དེང་གི་རིག་གནས་དང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅིང་། གནའ་དཔྱད་པར་བོད་ཁུལ་ནས་གནའ་ཤུལ་བསྔོག་སེལ་བྱ་བར་འགོག་ན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིན་ཐང་ངེས་ཅན་ལྡན་པའི་ལིའི་ཅ་ལག་འདི་དག་ལ་མ་མཐར་ཡང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཆོག་པ་ཞིག་རེད།\nས་འོག་ནས་རྙེད་པའི་ཅ་ལག་འདི་དག་ལ་བོད་ཀྱི་ནུབ་མཐའ་ནས་“ཐོན་ཐི་”རུ་འབོད་ཅིང་། ངེད་ཀྱི་བླ་མ་སྤྱི་ཏི་རྒྱལ་བོའི་མཆོད་དཔོན་དང་རྡི་ཝེ་ཆེན་ཐིའམ་ཟླ་བའི་ལྷ་མོ་སྟེ་སྤུ་ཡི་ཁྲལ་བསྡུ་བ་གཉིས་ཐེངས་འདིའི་ངེད་ཀྱི་ལམ་རོགས་ཡིན་ལ། ཁོང་གཉིས་ལ་སྒྲའི་དག་ཆ་ཕབ་བཅུག་པར་གཉིས་ཀས་ཐོག་ལྡི་རུ་བྲིས་འདུག་ལ་ནང་དོན་ནི་གནམ་ནས་བབས་པའི་དོན་རེད་ཟེར། དོན་འདི་ངེད་ཀྱིས་གསལ་པོ་མ་ངེས་མོད་ལྡི་ནི་ཕལ་ཆེར་ལྡིང་བའམ་གཡེང་བའི་དོན་ལ་འཇུག མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་པར་ཅ་ལག་འདི་དག་མིས་བཟོས་པ་མིན་པར་ལྷ་ཡིས་བསྐྲུན་ལ་མཁའ་ནས་མར་ལྷུང་བ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན། ཡིན་ཡང་ལྟ་བ་འདི་མེ་རྡོ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཁྱབ་པའི་སྒྲུང་ངེད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཞིང་བའི་ཁྲོད་ད་དུང་ཡང་གནས་པ་བཞིན་ངེས་པར་ཡིད་ལ་འཇགས་དགོས་པ་ཞིག་མ་རེད། གང་ལྟར་འབྱུང་ཁུངས་ལྷ་ལ་གཏུགས་པ་འདིས་ཅ་ལག་དེ་དག་ལ་ཁྱད་གཤིས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་བསྣན་ཡོད་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ཅ་ལག་འདི་དག་རྙེད་མ་ཐག་སྲུང་འཁོར་ལྟ་བུར་བེད་སྤྱོད་པ་དེ་ཡིན། བོད་ནུབ་མཐའི་དད་མོས་ལྟར་ན་གྲངས་ཀ་དགུ་སྐོར་གཅིག་དང་། ཅ་ལག་འདི་འདྲ་དགུ་ཡོད་པའི་མི་དེ་མི་རླུང་རྟ་ཅན་ཏེ་རང་ལ་གོད་ཁ་མི་འབྱུང་བ་ཕུད། ཐ་ན་དེའི་སྡེ་བར་ཡང་གནོད་འཚེ་མི་འབྱུང་བའོ།\nསྒར་ཐོག་སྒར་དཔོན་གྱིས་ཉར་ཚགས་གནང་བའི་ཐོན་ཐི་དགུ་བོ་དེ་ངེད་ལ་ཉོ་བར་བསྐུལ་ལ། ངེད་ཀྱིས་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཉིས་ནས་གསུམ་མ་གཏོགས་མི་དགོས་ཚུལ་ལབ་པར་ཁོང་གིས་མཚར་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད། སྦྱིར་ན་གཞན་རྣམས་བལྟས་ཚོད་ཀྱིས་རྙིང་ཡང་ནང་བསྟན་གྱི་ཅ་ལག་ཡིན་པ་གཏན་འཁེལ་ཐུབ་ཅིང་། གང་ལྟར་ཁོ་ལ་ཁོང་གི་ཕྱོགས་ནས་སྲུང་འཁོར་འདི་དག་ལ་དད་པ་བརྟན་པོ་བཅངས་པའི་གནས་ལུགས་ཡོད་ལ། ངེད་ལ་བཙོང་བའི་ཅ་ལག་གསུམ་གྱི་སྟེང་ནས་རིན་འབབ་ཡང་མི་དམན་པ་བླངས་ཡོད།\nརྡི་ཝེ་ཆེན་ཐི་ནས།ཐོག་ལྡི་ཡང་ན་གནམ་ལྕགས་ཟེར་བ་དེ་གནམ་ནས་བབ་པ་（འབབ་པ་）ཡིན་ཞེས་ཟེར་འདུག་པ། ནམ་མཁའི་ཐོག་ཡང་ནས་གློག་བབ་ནས། ཕལ་ཆེར་བྱང་ཐང་ཕྱོགས་ལ་མི་ཕྱུགས་ལ་གནོད་པ་ཆེན་པོ་ཡོང་ངོ་། ཐོག་ལྡི་དེ་ལ་སྲུང་ཅེས་ཟེར་རོ། ཐོག་ལྡི་ལྡེའུ་（རྡེའུ）དང་དྲིལ་བུ་འདྲ་བ་དང་གྲི་དང་ཨ་ལོང་ཀྱིར་ཀྱིར་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཅེས་དང་།\nཁས་ལེན་དགོས་པ་ཞིག་ལ་ང་ཚོས་ཅ་ལག་འདི་དག་ས་འོག་ནས་འབུད་སྐབས་ཀྱི་གནས་སྟངས་མི་ཤེས་པས་ཡིག་འགོད་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དངོས་སུ་འབྲེལ་ཡོད་མེད་ཡོངས་སུ་ཐག་གཅོད་མི་ནུས་ཡང་། ཅ་ལག་རང་སྟེང་ནས་མངོན་པའི་གནའ་རྫས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་དང་། འདི་དག་སྔ་ས་ནས་ཡལ་ཚར་བའི་སྒྱུ་རྩལ་དང་དད་མོས་ཀྱི་མཚོན་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་སུ་ལ་ཡང་བསྙོན་དུ་མེད་པ། དེ་བཞིན་ཅ་ལག་འདི་དག་བརྒྱུད་ནས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་ཆ་གཞན་ནས་གསལ་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་པའི་ཅ་ལག་བར་འབྲེལ་ཟམ་ཡོད་པ་ཡང་རྟོགས་ནུས། འདིར་ཅ་ལག་འདི་དག་ཡིག་འགོད་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སམ་ཡིག་འགོད་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མདུན་ཙམ་དུ་བཞག་པ་བལྟས་འཇོག་ཡིན་ལ། བོད་དམ་ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་ནུབ་མཐར་མཚོན་ན་གུ་གེའི་རྒྱལ་རབས་མ་ཚུགས་གོང་གི་དུས་གང་རུང་ཞིག་ལ་བཞག་ཆོག ངེད་ཀྱི་《རྒྱ་གར་དང་བོད་》ཅེས་པའི་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གུ་གེའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁ་ཤས་བསྡུ་རུབ་ཀྱིས་ངོ་སྤྲད་ཡོད་ཀྱང་། ཉུང་བའམ་བསྡུས་དྲགས་པའི་ཆ་ནས་ས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་སམ་ལྷག་པར་དུ་ས་གནས་རང་གི་སྔ་མོའི་བན་བོན་རྩོད་ཉོག་ལ་རྔོ་ཆེན་པོ་ཐོག་ཡོད་པར་སྨྲ་མི་ཐུབ།\nགཤམ་གྱི་ཅ་ལག་ཁག་འཚོལ་བསྡུ་བྱེད་ས་ནི་མཱན་ （Mian） དང་། ཤང་རྩེ （Shangtz） ། སྒར་ཐོག （Gar-tok ）ཐོ་ཤང་། （Toshang） རཱི་ （Ri）4བཅས་ཡིན།（ས་མིང་གི་དག་ཆ་གསལ་བོ་མ་ཤེས་པ་དང་གོ་ནོར་མི་ཐེབས་ཕྱིར་འ་ཆུང་བསྣན་ཡོད）\nགནད་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་ཅ་ལག་ཁ་ཤས་ལ་རྒྱ་ནག་གི་གནའ་བོའི་རིག་དངོས་སམ་རུ་སྤོར་ཚོ་བའི་(migration)སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཚུངས་ཆོས་ཡོད། གཟུགས་དབྱིབས་ཨ་ལོང་ངམ་སྒོར་དབྱིབས་སུ་ཡོད་པ་བྱིན་རླབས་ཅན་དུ་བརྩི་ལ། པར་དང་པོའི་ཅ་ལག་མཱན་དང་། གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་གཉིས་ཤང་རྩེ། གཞན་དེ་རཱི་ནས་རྙེད་པ་ཡིན། ཅ་ལག་འདི་ཚོ་ཕན་ཚུན་བར་ཡང་ནང་འབྲེལ་ངེས་ཅན་ཡོད་ཅིང་། པར་དང་པོ་ཆེས་རྙིང་བར་མཐོང་ཡང་སྤྱོད་སྒོ་མ་ཤེས། བོད་པས་ཅ་ལག་དེའི་ནང་གི་སྒོར་དབྱིབས་དེ་ཉ་ཡིན་ཟེར་ཞིང་། དེ་བཞིན་པར་གཉིས་པའི་ཅ་ལག་འཚོང་མཁན་ཤང་རྩེའི་མིས་ཀྱང་ཅ་ལག་དེའི་ནང་དཀྱིལ་ཉ་ཡིན་པར་བཤད། ཡིན་ཡང་ངེད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་ཉ་ལས་ཀླུའི་རིགས་ཀྱི་སྦྲུལ་ཡིན་པར་འདོད་ཅིང་།5 བོན་ཆོས་སུ་ཀླུའི་རིག་གནས་ཀྱིས་གོ་བབས་ངེས་ཅན་བཟུང་ཡོད་པ་མ་ཟད་རྒྱུན་འདི་ས་བདག་རིག་གནས་དང་འདྲེས་ནས་ནང་ཆོས་ནང་མུ་མཐུད་དུ་གནས་ཡོད། གང་ལྟར་གོང་གི་ཅ་ལག་འདི་དག་བྱིན་རླབས་ཅན་དུ་བརྩི་བ་འདི་ང་ལ་མཚོན་ན་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད་བོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅ་ལག་དེ་ཚོ་རྙེད་པ་ནས་དེའི་སྟེང་དད་འདུན་ཁྱད་པར་བ་ཡོད་པ་དང་དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཉར་ཚགས་གནང་བ་ལས་ཀྱང་རྟོགས་ཐུབ། ཅ་ལག་འདི་དག་རོ་རས་ཆི་(Roerich)ཡི་སི་ཁེ་ཐིས་ཀ་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་(Skythika2, P1.Ⅱ, 2) པར་འཁོད་པའི་ར་གན་གྱི་སྒྲོག་གུ་ལ་བསྡུར་བ་བྱས་ཀྱང་ཆོག་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་ཧིན་གྷ་རིའི་ཇི་ཐ་ （Jutas in Hungary） ས་ཆའི་ར་གན་སྒོར་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ཅ་ལག་ལ་ཡང་བསྡུར་ཆོག་ལ། སི་ཁེ་ཐིས་ཀ་དེབ་ཕྲེང་བཞི་བར་（Skythika 4, P1. XI, 6） འཁོད་པའི་ཅ་ལག་ཞིག་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་།\nཔར་བཞི་བ་འདིས་སྦྲུལ་གྱི་མཆུ་ཏོ་ནས་སྣེ་གུག་ཞིག་ཕྱིར་བསྲིངས་ཡོད་ལ། འགྲམ་གཉིས་པོར་མུ་ཏིག་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྒལ་རིས་གཤིབ་པས་ངོས་གཉིས་པོ་ཉིས་བགོས་བྱས་ཡོད། སེམས་ཅན་གྱི་རི་མོ་འདི་དང་འདྲ་བ་རཱི་ས་ཆའི་ཅ་ལག་གཞན་ཞིག་གི་སྟེང་ཡང་ཡོད་ལ་ཁོང་གཉིས་བར་མཐུན་ཆོས་ཤུགས་ཆེ། ཅ་ལག་འདི་ཀླ་ཀློའི་དུར་ས་（〝Barbarian〞tombs）ནས་བྱུང་བའི་རྒྱན་ཆས་བར་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ཆོག་པ་ཞིག་རེད། ཞིབ་ཏུ་《ཀྲུང་གོའི་བྱང་རྒྱུད་ནས་ཏོ་ནོ་ཆུ་བོ་》ཞེས་པའི་རྩོམ་ལ་གཟིགས།（TAKACS, From Northern China to Danube, Ostas. Zeitschr. 1930, Taf. 38, 2- from Hungary ）\nཔར་ལྔ་བ་དང་དྲུག་པའི་ཅ་ལག་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱུང་མཚོན་གྱི་ཡོད་ལ། སྔ་མ་དེ་《རྒྱ་གར་དང་བོད་》ཀྱི་དེབ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་ཤོག་ངོས་བརྒྱ་དང་རེ་བཞི་བའི་པར་བཞི་བར་བཀོད་ཡོད་ལ། དེར་རྒྱ་གར་གྱི་ག་རུ་ཌ་དང་བོད་ཀྱི་ཁྱུང་གི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་དང་། ནང་བསྟན་སྒྱུ་རྩལ་ཁྲོད་ཀྱི་ག་རུ་ཌ་འདི་བོན་པོའི་ལྷ་སྒྲུང་ཁྲོད་གོ་གནས་ངེས་ཅན་ཟིན་པའི་ཁྱུང་གི་སྟེང་མཐུན་སྦྱོར་བྱས་པའི་སྐོར་བཤད་ཡོད།\nཁྱུང་འདི་རྒྱ་གར་གྱི་ག་རུ་ཌ་དང་མི་འདྲ་ས་གཅིག་ནི་རྭ་ཅོ་ཡོད་པས་ཡིན་ལ། པར་ལྔ་བའི་ཁྱུང་གི་དབུ་ལ་ནོར་བུ་བརྩེགས་པ་ཞིག་འདུག་ཅིང་། འདིས་གཅིག་བྱས་ན་ཕྲོག་ཞུའམ་ཡང་གཅིག་བྱས་ན་གཞན་ལ་མགོན་སྐྱོབ་བྱེད་པའམ་ནོར་གྱི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་མཚོན་པ་སྟེ། ཉི་（མྱི）ཁྱུང་རིང་ཞེས་ལ་དྭགས་ས་ཆའི་གེ་སར་གྱི་སྒྲུང་དུ་ ཉི་（མྱི）ཁྱུང་རིང་གཟུགས་པོའི་ཁར་ནོར་བུ་སྣ་དགུ་ཡོད་ལོ6ཞེས་འཁོད་འདུག\nཔར་བཞི་བ་ནས་དྲུག་པའི་ཅ་ལག་སྟེང་གི་རི་མོ་གཉིས་བོན་ཆོས་རིག་གནས་ལས་བློ་བསྐྱེད་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་གཉིས་སུ་བརྩིས་ཆོག་ཅིང་། ཀླུ་ནི་ཆུ་ནང་ངམ་ས་འོག་དང་། ལྷ་དང་ག་རུ་ཌ་ནི་མཁའ་ནས་ཡིན་ལ། རྒྱུན་དུ་ཁོང་ཚོའི་བར་འཁྲུག་རྩོད་ཡོད་ལ། འདི་འདྲའི་རྒྱུ་གཉིས་རིང་ལུགས་ （Dualism）ཀྱི་ལྟ་བ་འདི་ཕུ་རེ་ལོ་སི་ཁེ་ （Przyluski）7ཡིས་བསྟན་ཡོད་ལ། ལྟ་བ་འདིར་རྒྱ་གར་རང་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཨོ་སི་ཁྲི་རོ་ （Austronian）ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་པ་སྟེ་རྒྱ་གར་དམངས་སྲོལ་དང་ལྷ་སྒྲུང་ཁྲོད་ད་དུང་ཡང་གནས་ཡོད།\nའདིར་བརྡར་ཤ་གཅོད་རྒྱུ་ཁག་པ་ནི་པར་བདུན་པའི་ཅ་ལག་ཡིན། ཅ་ལག་འདི་མཱང་ས་ཆ་ནས་རྙེད་ལ། ས་གནས་དེ་གའི་མིས་དྲིལ་བུར་འབོད་ཅིང་། ཅ་ལག་འདྲ་བ་ཞིག་ཧྥུ་རན་ཁུ་ཡིས་བདག་པོ་ད་དའི་（Dards）རིགས་སུ་གཏོགས་པར་འདོད་པའི་ལ་དྭགས་ཀྱི་དུར་ས་ནས་ཐོན་ཡོད། ཁོང་གི་ངོ་སྤྲོད་ལ་གཞིགས་ན། དྲིལ་བུའི་དབྱིབས་ཀྱི་འདོགས་ཆས་ཆུང་བ་འདི་ནང་ཁོག་སྟོང་ཟུར་གསུམ་དབྱིབས་ལ་སྟེང་དུ་ཁུང་བུ་ཡོད་ཅིང་། གཅིག་བྱས་ན་ལིའི་སྐེ་རྒྱན་གྱི་བར་དུ་དཔྱངས་པའི་ཆས་ཞིག་རེད8ཅེས་གསུངས་འདུག་མོད། དོན་དུ་གང་ཡིན་རུང་འདིར་བཤད་འདོད་པ་ནི་སི་ཁེ་ཐིས་ཀ་དེབ་ཕྲེང་བཞི་བར་(Skythika 4, P1. XI)འཁོད་པའི་ཇི་ཐ་ （Jutas）ས་ཆའི་ཅ་ལག་ཞིག་དང་《ཡོ་རོབ་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་སྐམ་ས་》ཞེས་པའི་དེབ་ (Eurasia Septentr. Ant. VIII, 213, 5) ཀྱི་ཨ་ཟེ་པེ་ཙན་ (Azerbeidzans) གྱི་ཅ་ལག་ཞིག དེ་བཞིན་དང་རུ་སྤོར་རྒྱ་ཆེ་སའི་ལམ་ཁའི་བརྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་སྐེ་རྒྱན་ཁྲོད་དཔྱངས་པའི་དྲིལ་བུའི་དབྱིབས་ཀྱི་རྒྱན་ཆོས་དང་རིགས་བསྡུར་བྱས་ཆོག\nཔར་རིས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་བའི་ཅ་ལག་ནི་ཤང་རྩེ་དང་རྩ་རངས་ནས་རྙེད་པ་ཡིན་ལ། སྤྱོད་སྒོ་གཏན་འཁེལ་བྱེད་མ་ཐུབ། པར་རིས་བཅུ་བའི་ཅ་ལག་དེ་སྒར་ཐོག་ནས་རྙེད་ལ་དེའི་སྟེང་གི་རི་མོས་གཞན་གྱིས་བཤད་བཞིན་པའི་སྲོག་ཆགས་རི་མོའི་ལུགས་མཚོན་（མཆན། མ་ཡིག་ Animal style ཞེས་1930ལོར་རོ་རོས་ཆི་ནས་བོད་ཁུལ་ལི་ཆས་སྟེང་གི་སྲོགས་ཆགས་རི་མོའི་རིགས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱིས་དེ་ཚོའི་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་སྤྱི་སྡོམ་བྱས་ནས་བཏོན་པའི་ཐ་སྙད་དམིགས་གསལ་བ་ཞིག་རེད།བསྒྱུར་བ་བོས།）ཡོད་ཅིང་།དེའི་སྟེང་སྟག་གམ་སེང་གེ་བཞིའི་མགོ་བོ་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་གཅུས་ནས་ཁ་ཕྱི་བལྟ་བྱས་ཡོད་ཅིང་། སྟེང་ཚ་གསེར་བྱུགས་པའི་ཤུལ་ཀྱང་འདུག ཅ་ལག་འདིར་རིགས་བསྡུར་བྱས་ཆོག་པ་སི་ཏན་གྱི་《རྒྱ་ནག་རི་མོའི་ལོ་རྒྱུས་》དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཅ་ལག་དང་།（0. SIREN, Histoire des arts anciens de la Chine II, pl. 32 and 117） སི་ཁེ་ཐིས་ཀ་དེབ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་སྟེང་གི་ཅ་ལག་ཞིག་རེད། （Skythika 3, P1. IV. ）\nཔར་བཅུ་གཉིས་པའི་ཅ་ལག་སྒར་ཐོག་ནས་རྙེད་ལ། ཅ་ལག་འདིའི་མཚོན་དོན་མ་ཤེས་ཀྱང་གཟུགས་དབྱིབས་ལ་གཞིགས་ན་སེམས་ཅན་རྭ་ཅོ་ཅན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ལ། འདི་ཡང་སི་ཏན་གྱི་《རྒྱ་ནག་རི་མོའི་ལོ་རྒྱུས་》དེབ་ཕྲེང་དང་པོའི་ཤོག་ངོས་རེ་གཅིག་སྟེང་གི་ལིའི་རྒྱན་ཆས་ལ་རིགས་བསྡུར་བྱས་ཆོག་ཅིང་། རིགས་གཅིག་ལས་གྱེས་པའི་ཚད་གཞི་མཐོན་པོ་ཅན་གྱི་རི་མོ་ནི་གཤམ་གྱི་རྩོམ་ལས་བྱུང་བའི་རི་མོ་རེད། (TAKACS, inOstasiat. Zeitschr.1 930, Taf. 38, i.)\nཔར་བཅུ་གསུམ་པའི་ཅ་ལག་འདི་ངེད་ཀྱིས་བལྟས་ན་རྟའི་སྲབ་མདའི་ཆས་ཤིག་ལ་གཏོགས་ཅིང་། སྟེང་གི་སེང་གེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ལུགས་ཡིན་པ་གཤམ་གྱི་གུག་རྟགས་ནང་གི་རྒྱུ་ཆ་ལ་གཞིགས་ཆོག (SIRE.NO, p. cit. I, P1.5 9, II, P1.6 ) པར་བཅུ་བཞི་བའི་ཅ་ལག་འདི་གོང་དང་འདྲ་བར་རྙེད་ས་ཤང་རྩེ་ཡིན་མོད་འདིའི་སྟེང་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་བློ་བསྐྱེད་ཞིག་མཐོང་ལ། ལྷག་པར་ཆུ་སྲིན་གཉིས་ཀྱི་ངོ་གདོང་འདི་ནང་བསྟན་སྒྱུ་རྩལ་ཁྲོད་ང་ཚོ་ལ་རྒྱུས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། པར་བཅོ་ལྔ་བའི་ཅ་ལག་འདི་ལུག་ས་ཆ་ནས་རྙེད་ལ། ས་འདི་སྐབས་ཤིག་སྒྱུ་རྩལ་བས་ཟངས་དང་ལི་མའི་ལུག་རྒྱག་སའི་ལྟེ་གནས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏེ། བཤད་སྲོལ་ལ་གཞིགས་ན་རྩ་རངས་མཁར་གོག་ན་ད་དུང་འགྱིང་བའི་ཟངས་ལིའི་ལུག་མ་ཆེན་པོ་དག་འདི་ནས་བཟོས་བར་བཤད། ཡིན་ཡང་ཅ་ལག་འདིའི་སྟེང་གི་སྐུ་འདི་ནང་བའི་སྐུ་འདྲ་ཡིན་མིན་གང་ཡིན་རུང་། རྙེད་མཁན་གྱིས་སའི་ལྷ་མོ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། སྤྱིར་གཟུགས་བྱད་ལ་གཞིགས་ན་སའི་ལྷ་མོ་ཡིན་མི་སྲིད་པ་ནི། ངེད་ཚོས་ཤེས་པའི་སའི་ལྷ་མོའམ་མཁའ་འགྲོ་མ་དག་འདི་དང་མི་འདྲ་ལ། སྐུ་འདྲ་རང་སྟེང་ནས་ཀྱང་ཕོ་ལྷ་ལས་མོ་ལྷ་མིན་པ་བསྟན་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ལྷ་ཆེན་པོའི་འཁོར་གྱི་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་མིན།\nཔར་བཅུ་དྲུག་པའི་ཅ་ལག་འདི་ཅུང་ཁྱད་པར་བ་ཡིན་ལ། འདིའི་སྟེང་གི་རི་མོར་བྱ་མཚར་བོ་གཉིས་ཡོད་ལ། དབུ་གཉིས་ཕན་ཚུན་རྒྱབ་གཏད། དཀྱིལ་ཀྱི་ཨ་ལོང་དེ་སྐེ་ལ་འདོགས་དུས་ཀྱི་རྒྱུན་ཐག་རྒྱུན་ས་ཡིན། ཅ་ལག་འདིས་ནང་བསྟན་མ་དར་སྔོན་གྱི་ལྷ་སྒྲུང་གི་བྱ་ཞིག་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅིང་། ཅ་ལག་འདི་རྙེད་ས་ཤིབ་ཁེ་ （Shipki）སྟེ་བོད་ཀྱི་ནུབ་མཐའི་ས་ཆ་དང་ཁུ་ནུའི་འབྲེལ་མཚམས་ན་ཡོད་ཅིང་། ས་འདི་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་སྟེང་གི་ས་དཀྱིལ་ཞིག་ཡིན། ངེད་ཀྱིས་གཞན་དུ་ཡང་བསྟན་པ་བཞིན་ནང་བ་མིན་ལ་དང་ཧིན་རྡུ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ལྷ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རྙིང་བ་ད་དུང་ཕ་ཧྲའི་སྟོད་རྒྱུད་ （Upper Bashahr ）དུ་གནས་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་ཧྥུ་རན་ཁུ་ཡི་རྩོམ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་སྤུའི་རྡོ་བརྐོས་སུ་ལྷ་བཅོས་ཞེས་ནང་བ་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ཚིག་ཡང་ཐོན་ཡོད། བྱ་མགོ་གཉིས་མ་འདི་བོད་དམ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་གཞན་དུ་ཡོད་ཚུལ་མི་ཤེས་ལ། དེ་བཞིན་རོ་རོས་ཆི་ཡིས་སི་ཁེ་ཐིས་ཀའི་དེབ་ཕྲེང་གསུམ་པར་འཁོད་པའི་ར་གན་གྱི་སྒྲོག་གུའི་སྟེང་གི་བྱ་ལ་མཚོན་ཡང་ལྷ་སྒྲུང་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་མེད་ངོས་མ་ཟིན་ཡང་བྱ་མང་པོ་གེ་སར་སྒྲུང་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད།9\nཔར་བཅུ་བདུན་པའི་ཅ་ལག་འདི་ཐོ་ཤང་ནས་རྙེད་པ་ཡིན་ལ། རྒྱ་གྲམ་དབྱིབས་ཀྱི་རྒྱན་ཆོས་ཤིག་ཡིན། ངེད་ཀྱིས་བལྟས་ན་གཡུང་དྲུང་གི་དཀྱིལ་གྱི་ཚན་པ་དེ་ཡིན་ལ།མཐའ་ཟུར་བོར་བརླགས་བྱུང་བས་རྣམ་པ་འདི་བྱུང་ལ། གཡུང་དྲུང་གིས་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་ནང་གོ་བབས་ངེས་ཅན་བཟུང་ཡོད།\nརྟའི་ཡོ་ཆས་སུ་གཏོགས་པའི་པར་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཅ་ལག་འདིའི་སྟེང་སྒོར་དབྱིབས་རི་མོ་ཉིས་བརྩེགས་བྱས་ཡོད་པ་རུ་སྤོར་སྒྱུ་རྩལ་ཁྲོད་མང་དུ་ཡོད་པ་སི་ཁེ་ཐིས་ཀ་དེབ་ཕྲེང་བཞི་བར་གཟིགས་ཆོག (Skythika, 4, P1.V III etc.)།\nཔར་བཅུ་དགུ་བའི་ཅ་ལག་འདིའི་སྤྱོད་སྒོ་མ་ཤེས་མོད་སྟེང་གི་རྒྱན་ཆོས་ཁ་ཤས་ནང་བས་ཡིན། མཆོད་རྟེན་གོང་འོག་ཉིས་བརྩེགས་ལ་རྩེ་མོར་དར་འཕྱང་ཡོད་ལ། གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་མོ་དེ་ནི་མཐོང་ཁག་པོ་མིན་པའི་བུམ་པ་ཞིག་དང་། བུམ་པ་ནས་ཤིང་སྣ་དང་མེ་ཏོག་འཁྱིལ་མ་སྐྱེས་ཡོད། དེའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་མི་ཞིག་འགྲེང་ཡོད་ལ་ལག་གཉིས་སྦྲེལ་ནས་དད་མོས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དོད་པོ་ཤར་ཡོད་ལ། དབུ་ལ་རྭ་གཉིས་ཅན་གྱི་ཞྭ་གྱོན་པའམ་རྭ་གཉིས་ཡོད། ཅ་ལག་འདི་བོད་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་མེས་བོར་གཏོགས་སམ་ཡང་ས་གཞན་ནས་ཚོང་འགྲུལ་ལམ་བཙན་འཛུལ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་གནའ་དཔྱད་བསྔོགས་ཞིབ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཐག་གཅོད་བྱེད་མི་ཐུབ།\nགང་ལྟར་ངེད་ཀྱིས་བལྟས་ན་གོང་དུ་དྲངས་པའི་ཅ་ལག་ཁག་ལ་རིག་གནས་སྣ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཚུད་ཡོད་ལ། དེའི་ཁྲོད་སྐོར་ཞིག་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་རྣལ་མ་སྟེ།དཔེར་ན་ཅ་ལག་ལྔ་བ། དྲུག་པ། བཅོ་ལྔ། བཅུ་བདུན་ལྟ་བུ། ཡང་ཅ་ལག་བཅུ་བ་དང་བཅུ་གཅིག་པ།བཅུ་གཉིས་པ།བཅུ་གསུམ་པ་ལྟ་བུ་རྒྱ་ནག་གི་བློ་བསྐྱེད་འོག་བྱུང་བའི་ཅ་ལག་དང་རིགས་འདྲ་ལ། ཅ་ལག་དང་པོ་དང་བཅོ་བརྒྱད་པ་གཉིས་སར་སན་ （Scythian）དང་རིགས་འདྲ། ཅ་ལག་ཆེས་གཞུག་མ་དེས་ཨེ་ཤ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་ཚོ་བ་ཞིག་གུ་གེའི་ས་ཆར་སིམ་འཛུལ་བྱས་པ་ཞིག་མཚོན་པ་སྟེ། ཨེ་ཤ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་ཚོ་བས་བོད་ནུབ་རྒྱུད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཉེ་རབས་བར་ཐོ་འགོད་བྱས་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྡེ་ཟི་རྡི་རེ་ཡི་འགྲུལ་བཞུད་（Desideri’s Travels） ཞེས་པའི་དེབ་ནང་ཡང་འཁོད་ཡོད། (ED. DE FILIPPI,pag.82)\nང་ཚོས་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་ནུབ་མཐའ་འདི་ད་ལྟ་ནང་བཞིན་གྱི་ས་སྐྱོ་བོ་ཞིག་མིན་ལ། སྐབས་ཞིག་ལ་དྭགས་དང་། རྒྱ་གར་། རྒྱ་ནག་བར་ཚོང་ལས་འབྲེལ་བ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཨན་རྡི་རེ་རྡིས་ （D’Andrade）ཀྱང་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། རྩ་རངས་མཁར་གྱི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འཁོད་པའི་འདུ་ཁང་གི་ལྡེབས་རིས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ཡང་དེ་ཡིན། གུ་གེར་ཐོག་ཇ་ལུང་ （Thok Jalung）ཞེས་པའི་གསེར་གྱི་གཏེར་ཁ་ཡོད་ལ། ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་གར་ལོག་གིས་བཙོན་དུ་བཟུང་བར་ཡང་གསེར་གྱི་བླུ་ཡོན་དགོས་པར་རེ་བ་བཏོན་ཡོད། དེ་བཞིན་ས་འདིར་བལ་ཚོང་རྒྱུགས་ཆེ་བས་རྒྱ་གར་བའི་ཁྲོད་ས་འདིར་ཧིན་དེ་ཤི་(Hundesh）ཞེས་འབོད་ཅིང་། དོན་ནི་བལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་ལ། མདོར་ན་ཨེ་ཤ་ཡ་དཀྱིལ་མ་ནས་གུ་གེའི་རྒྱུད་ལ་དམག་རྒྱག་པར་ཡང་ཡོང་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།\nཡིག་འགོད་ལོ་རྒྱུས་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་གནའ་བོའི་གཞིས་ཤུལ་ས་འདི་ནས་རྙེད་མེད་མོད། ཆན་གྲ་ （Chandra）ལུང་གཞུང་ནས་སྤྱི་ཏི་བྱང་བརྒྱུད་དུ་འགྲོ་སའི་ཁན་ཟམ་ལ （Kanzam La）འི་ཉག་ཁ་བརྒལ་སའི་རྡོའི་ཤུལ་བཞག་ལས་ང་རང་ཁུ་སུམ་པོར་འདུག་ཐབས་བྲལ་ལ(པར་ཉི་ཤུ་བ)། ཉག་ཁར་བསླངས་བའི་རྡོ་ཆུང་ཆུང་ཕོན་ཆེན་པོ་དེ་རོ་རོས་ཆིས་སི་ཁེ་ཐིས་ཀ་དེབ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་པར་དྲུག་པ་ (Skythika 3, fig. 6) འམ། ཉེ་ཆར་ཐ་རྒི་རིན་（ TALLGREN） ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་《ཡོ་རོབ་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་སྐམ་ས་》ཞེས་པའི་དེབ་ནང་གི་བརྗོད་གཞི་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་(Eurasia septentr. ant. VIII, 190)། ས་འདིར་རྡོ་སློང་བའི་ཤུལ་བཞག་རྒྱུག་ཆེ་བས་རྡོའི་ཐོ་སློང་ས་འདི་དག་ལ་དོ་སྣང་བྱ་དགོས་ཤིང་། རོ་རོས་ཆི་ཡི་རྩོམ་དུ་ཤུལ་བཞག་འདིའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཁྲ་བཀོད་ཡོད་ལ། ད་ནི་ས་ཁྲའི་མཐའ་མཚམས་རྒྱ་གར་གྱི་མཐའ་མཚམས་བར་བསྐྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ཉག་ཁར་ཡོད་པའི་རྡོ་བསླངས་བ་མང་པོ་འདི་དག་ཟླ་མང་པོར་ཁ་བས་བཏུམ་ཡོད་ལ། དེ་ལས་དཔག་ན་དུར་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་རྡོ་སློང་གཉིས་ཀྱི་ཉ་ཉུང་མཉམ་བསྲེས་མི་རུང་། ང་ཚོས་ངེས་པར་དྲན་དགོས་པ་ཞིག་ལ་རིའི་ཉག་ཁ་འདི་དག་བོད་པའི་བསམ་པར་ས་བདག་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་འཆའ་སར་འདོད་ཅིང་། དད་མོས་འདིས་རྐྱེན་བྱས་ཉག་ཁ་རེ་རེར་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ལྷ་ཐོ་འདི་དག་གྲུབ་པ་ཡིན། ས་དེར་དུར་ས་རྒྱབ་ཡོད་ཀྱང་། བསླངས་བའི་ཐོ་ལ་ཆོ་གའི་མཚོན་དོན་ཞིག་ཡོད་ལ། མཚོན་དོན་དེ་ས་ཆ་འདིའི་ཤུལ་བཞག་གཞན་གྱི་ཁྲོད་ནས་ཀྱང་རྟོག་ནུས་ལ། སྤུའི་（Poo）དྲ་ལང་（Dra lang）ཞབས་བྲོ་ཚོགས་སའི་རྡོ་རིང་ཆེན་པོ་ཡོད་ས་འདི་ཤར་རྒན་དུས་ཆེན་（Shar rgan festival）གཏོང་ས་ཡིན་ལ།10 རྡོ་རིང་ནི་སྐབས་དེའི་ཆོ་ག་སྤེལ་སའི་དཀྱིལ་སྙིང་ཡིན་ལ། དུས་ཆེན་འདིའི་སྐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་གླུ་གཞས་ཁག་ངེད་ཀྱིས་བཤུས་ཡོད་ལ་མགྱོགས་པོར་པར་སྐྲུན་བྱ་ངེས། སྤྱི་ཏི་ལུང་གཞུང་ངོགས་སུ་འགྲོ་སའི་སྲིབ་ངོས་སུ་ངོས་བརྡུང་ནས་ཕབ་པའི་བྲག་རིས་ཡོད་ལ(པར་ཉེར་གཅིག་པ)།\nསྟེང་ན་ར་མ་ཞིག་དང་མི་ཞིག་གིས་ལག་པ་བཀྱགས་ནས་ཆོ་ག་སྤེལ་བ་དང་ཤིང་སྡོང་གཅིག རྟ་བ་གཅིག་བཅས་ཡོད་ཅིང་། འདིར་ནང་བསྟན་གྱི་ནང་དོན་ཁྱད་པར་བ་ཅང་མི་འདུག་ལ། བྲག་བརྐོས་འདི་དག་རྒྱ་གར་བོད་ཁུལ་(ལ་དྭགས)ཏེ། གར་གུལ་དང་དྲས།（Kargil, at Dras）གླེ ཧེ་མི་（Hemish）དགོན་པ་དང་ཉེ་སའི་ཟམ་པའི་མཐའ་འཁོར་སོགས་ཀྱི་རི་མོ་ལས་སྔ་བ་ནི། ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གསལ་བོ་ཡོད་པ་སྟེ། ནང་བའི་མཆོད་རྟེན་ནམ་མཚན་བྱང་ཡོད་པ་ཧྥུ་རན་ཁུ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཁན་ཟམ་ལ（Kanzam La ）འི་རྡོ་བསློངས་བའི་ཐོ་དང་རིགས་འདྲ་བའི་ཤུལ་བཞག་ས་ཐག་རིང་ཕ་མེར་མཐོ་སྒང་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཡང་རྙེད་འདུག་པ་གཤམ་གྱི་རྩོམ་ལ་གཟིགས་ཆོག(For references see TALLGREN Inner Asiatic and Siberian rock pictures. Eur-asia Septentr. Ant. VIII, p. I87, fig. 17-22)\nམ་ཡིག་གི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་གཤམ་ལྟར་ཡིན། Giuseppe Tucci: On Some Bronze Objects iscovered in Western Tibet, Artibus Asiae, Vol. 5, No. 2/4 (1935), pp. 105-116.\n2 TUCCI -GHERSI: Cronaca della spedizione scientfica Tucci nel Tibet occidentale, Reale Accademia d’Ita-lia, Roma 1934.\nINDO-TIBETICA I, p. 25.\n4 མཆན་འདིར་དེབ་ Cronaca ཞེས་པར་ས་མིང་འདི་བསྟན་འདུག་ཅེས་བྲིས་འདུག་མོད། དབྱི་ཏ་ལིའི་སྐད་དེ་ཚུར་བསྒྱུར་ན་ལོ་ཚིགས་གུང་སྒྲིག་གཙོ་བྱས་པའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་གོ་དགོས་མོད།དེབ་ཐོ་དམིགས་གསལ་བ་ཡིན་མིན་རྩད་གཅོད་མ་བྱུང་།བསྒྱུར་བ་བོས་མཆན།\n5 བོད་དུ་ཉ་དང་ཀླུའི་བར་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་གཤམ་གྱི་རྩོམ་ལ་གཟིགས་ཆོག LAUFER, ཀླུ་འབུམ་བསྡུས་པའི་སྙིང་པོ། p. 78.\n6 FRANCKE: The history of the eighteen heroes, p. 5.\n7 The three factors of Vedic culture, Indian Culture I, p. 376.\n8 FRANCKE: Antiquities of Indian Tibet I, p. 73.\n9 FRANCKE: The story of the eighteen heroes, p. 15. DAVID-NEEL: La vie surhumaine de Guesar de Ling, p. 1 ff.\n10 FRANCKE: Antiquities of Indian Tibet I, p. 21.\n2018 ལོའི་ཟླ4ཚེས 22 ཉིན།\nཁ་བ་སྙིང་ལྕགས་དྲན་བཞིན་ཡོད། མདང་ནུབ་ལྷག་ཏུ་དྲན་པར་བྱས། (281,822℃)\nརྒྭ་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་དང་། ཁམས་པ་སྒ་ལོ། རོང་པ་རྒྭ་ལོ་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་ཟིན་བྲིས། (191,046℃)\nནུབ་ཕྱོགས་བྱིས་པའི་རྩོམ་རིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་དགོས་པ་གླེང་བ། ཝེ་ཝིས་བརྩམས། འོན་རྡོ་འབུམ་གྱིས་བསྒྱུར། (189,933℃)\nདཔེ་འཕྲིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སྐོར་གྱི་བཅར་འདྲི》ཞེས་པའི་དེབ་མཆོག་ཅིག་མི་ཡུལ་དུ་བལྟམས་པ། (165,792℃)\nལྷ་མཐོང་ལོ་ཙཱ་བའི་«བལ་པོའི་ལམ་ཡིག»བཀླགས་པའི་བརྗེད་བྱང་། ཚངས་དབང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ། (163,143℃)


» ༈ འཇར་མན་ཧམ་བྷག་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་སློབ་དཔོན། མཁྱེན་བརྩེ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གསུང་རབ་སློབ་གཉེར་ལྟེ་གནས་གསར་དུ་འཛུགས་མཁན་དང་། ལྟེ་གནས་དེའི་ངེས་སྟོན་པ་མཁས་དབང་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ལགས་སུ་རྫོང་སར་བཤད་གྲྭའི་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་ནས་ “ARPI” ལས་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་བཅར་འདྲི། ༈ འཇར་མན་ཧམ་བྷག་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་སློབ་དཔོན། མཁྱེན་བརྩེ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གསུང་རབ་སློབ་གཉེར་ལྟེ་གནས་གསར་དུ་འཛུགས་མཁན་དང་། ལྟེ་གནས་དེའི་ངེས་སྟོན་པ་མཁས་དབང་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ལགས་སུ་རྫོང་སར་བཤད་གྲྭའི་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་ནས་ “ARPI” ལས་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་བཅར་འདྲི། – རྫོང་གསར་བཤད་གྲྭ།\n← ༈ སོར་སྡོམ་སྟོང་ཚུལ་སྐོར་དཔྱད་པ་བྱིས་པའི་ངག་འཁྱལ།\n༈ བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་བསྟན་དོན་དང་དབྱེ་བསྡུ། →\nཆོས་བློ། 1. “ARPI” ལས་གཞི་འདི་དང་པོ་དམིགས་ཡུལ་གང་དང་གང་བཟུང་ནས་ཇི་ལྟར་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན་ནམ།\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག ཐོག་མར་འདི་ནས “ARPI” ལས་གཞི་འདི་དམིགས་ཡུལ་གང་འདྲ་བྱས་ནས་འགོ་བཙུགས་ཡོད་མེད་སྐོར་ལ་ཏོག་ཙམ་ཞུ་ན། སྤྱིར་བཏང་ཧམ་བྷག་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་(Universität Hamburg) འདི་ “Philology” དང་ “History” གྱི་ཐོག་ནས་བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་ལྟེ་བ་འདྲ་ཞིག་གལ་ཆེན་པོ་བརྩི་གིན་རེད། ང་འཇར་མ་ནེའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་ཞིག་གི་འགན་ཁུར་ཚར་བའི་རྗེས་ལ། སྔོན་གྱི་དགེ་རྒན་རྣམས་དང་ཁོ་རང་ཚོའི་ལུགས་སྲོལ་གཞིར་བཞག་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཡར་རྒྱས་ག་འདྲ་བྱས་ནས་གཏོང་དགོས་པར་བསམ་བློ་བཏང་པ་ཡིན། དེས་ན་མུ་འཐུད་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་ཐབས་ཤེས་ལ། མཁྱེན་བརྩེ་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པས་རོགས་རམ་གནང་ནས་ངས་མཁྱེན་བརྩེ་ལྟེ་གནས་(Khyentse Center for Tibetan Buddhist Textual Scholarship)འདི་བཙུགས་པ་རེད། མཁྱེན་བརྩེ་ལྟེ་གནས་འདི་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་གཞི་བཞི་ལྔ་ཞིག་ཡོད་རེད། དེའི་ནང་ནས་གཙོ་བོ་དེ་ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་མཁས་དབང་དེ་ཚོ་ལ་དེང་དུས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དང་ “Philology” ལ་མཐུན་པའི་སྲོལ་ཞིག་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ནང་ཡོད་ན་ཡག་པོ་འདུག་བསམ་སོང་།\nདེ་འདྲ་བསམ་པ་དང་ཆབས་གཅིག་ཏུ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་གླིང་གི་བཤད་གྲྭ་ནས་ང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་སོང་། དེ་ཡང་རྣམ་གྲོལ་གླིང་བཤད་གྲྭའི་མཁན་པོ་ཞིག་གི་ཁ་པར་སླེབས་ཏེ། བཤད་གྲྭ་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་འཛུགས་ཐུབ་དགོས་པ་དང་། དེ་ཡང་སྔོན་མ་ ༡༩༨༧ ནས་བཤད་གྲྭའི་སྒྲིག་གཞིའི་ནང་ལ་བཤད་གྲྭ་ནས་སློབ་སྦྱོང་གནང་ཚར་རྗེས་ཡིན་ཅིག་མིན་ཅིག་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་གནང་དགོས་རེད་ཅེས་གཏན་ལ་ཕབ་བཞག་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་བླ་མ་མང་པོ་ཞིག་གིས་མཉམ་དུ་དགོངས་པ་བཞེས་ནས་ཐག་གཅོད་མཛད་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་པད་ནོར་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་གཞི་ཡང་དེ་འདྲ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ། ཡིན་ན་ཡང་ད་ལྟ་བར་དུ་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་མེད་པས། ད་ཁྱེད་རང་གིས་ཐུབ་ན་ཐུབ་ས་རེད། ཁྱེད་རང་བཤད་གྲྭ་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་གཞིར་བཞག་གི་སློབ་སྦྱོང་ཚར་བ་མ་ཟད། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཡང་ཚར་བ་རེད། ད་ང་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་འཛུགས་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་གསུངས་སོང། དེ་ནས་ང་རང་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཏག་ཏག་རེད། རྗེས་མ་ང་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གདུང་མེ་མཆོད་འབུལ་སར་བཅར་ཡ་ཡིན། དེ་དུས་ང་ཚོས་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་ཆོག་ཞུས་པ་ཡིན། དེ་ནས་ ༢༠༡༣ ལོར་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གདུང་མེ་མཆོད་ཕུལ་དུས་ཨོར་ན་(Dr. Orna Almogi)ངེད་གཉིས་ཀ་བཅར་བ་ཡིན། དེ་དུས་དགོན་པའི་མཁན་པོ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན། སྤྲུལ་སྐུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་ནས་ཨོར་ན་ང་གཉིས་ཀ་ཕ་གིར་ཚོགས་ནས་ཞིབ་འཇུག་འཛུགས་ཡ་ལ་གཏན་འཁེལ་ནས། འཆར་གཞི་རོབ་ཙམ་ཞིག་བཞག དེ་རྗེས་གྲྭ་པ་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་ཙམ་འཛོམས་ཏེ་ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་དང་པོ་ཚོགས་ནས་ཚོད་ལྟ་འདྲ་བྱས་པ་རེད། དེའི་རྗེས་སུ་པུ་ན་ཁ་(Punakha)དེ་ཚོ་ལ་ཚོགས། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཞིབ་འཇུག་གི་སྲོལ་དེ་ཚུགས་པ་རེད།\nདེས་ན་ཞིབ་འཇུག་གི་སྲོལ་དེ་འཛུགས་ཡ་ལ་ང་ཚོ་ལ་སྟབས་ལེགས་པོ་གང་བྱུང་སོང་ཟེར་ན། ང་ཚོས་ཕར་ཨུ་ཚུགས་བརྒྱབ་པ་མ་ཡིན་པར་དགོན་པ་ཁོ་རང་ནས་དེ་འདྲ་ཞིག་དགོས་འདུག་ཅེས་ཚུར་ལ་གསུངས་པ་མ་ཟད། ང་ཚོ་ལའང་སྔོན་མ་ནས་དེ་འདྲ་ཞིག་འདོད་པ་ཡོད་པ་བཅས་སྟབས་འགྲིག་པས། ད་གཟོད་ང་ཚོས་སྔ་འགྱུར་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་འདི་བཙུགས་པ་རེད། ཞིབ་འཇུག་འདི་ཐོག་མར་བཛུགས་དུས་གྲྭ་པ་བཞི་དང་ཨ་ནེ་གཅིག་བཅས་སྡེ་ཚན་གཅིག་བཙུགས། སྡེ་ཚན་འདི་ལ་ “Pilot” (སྔོན་འགྲོ) ཟེར་ནས་མིང་བཏགས་པ་རེད།\nཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་ཁོ་རང་ཚོ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡོད་པ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་གཞི་འདི་དགོན་པ་ཁོ་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་པ། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་དགོན་པ་གཅིག་མ་ཡིན་པ། བྱུང་ན་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་ལ་ཕར་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོང་ས་རེད་བསམ་ནས་མཁྱེན་བརྩེ་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པ་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ང་ཚོས་ག་འདྲ་དགོས་མིན་སྐོར་ནས་སྙན་ཞུ་ཞིག་བྲིས་ནས་ཕུལ་བ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པས་དེ་ལ་ཡག་པོ་བརྩིས་གནང་སོང། དེ་འདྲ་བྱས་ནས་ “ARPI” ཞེས་པའི་ལས་གཞི་འདི་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། ད་ལྟའི་ “ARPI” ལས་གཞི་དངོས་ལ་སྔོན་གྱི་ “Pilot” ཞིབ་འཇུག་པ་ཁོང་ཚོ་ཚུད་ཡོད་མ་རེད། ཁོ་རང་ཚོ་སྔོན་མ་ནས་ཡོད་རེད། དེས་ན་ཁོ་རང་ཚོའི་མིང་ལ་ “Pilot” ཞེས་བཏགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡིན། ད་ལྟ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་སྡེ་ཚན་གཉིས་པའི་ནང་གི་རྫོང་སར་དང། མ་གིའི་(རྣམ་གྲོལ་གླིང)དང། ཞེ་ཆེན་བཅས་པ་ “ARPI” སྡེ་ཚན་དང་པོའི་ནང་ལ་ཚུད་པ་རེད། “ARPI” ཟེར་ན་ “Academic Research Project Initiative” རེད། ལས་གཞི་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་དེ་སྲོལ་རྒྱུན་དེ་དེང་དུས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ “Philology” དང་ “History” བཅས་ལ་མཐུན་པའི་ཐོག་ལ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཡིག་ཆ་དེ་ཚོ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་ཕྱི་ལོགས་ནས་གཡར་བཞག་པའི་ཐབས་ཤེས་ནང་བཞིན་མ་ཡིན་པ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཁོ་རང་ནང་ལོགས་ལ་རང་རྐང་ཚུགས་པའི་ཞིབ་འཇུག་གནང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡོད་ན་ཡག་པོ་འདུག་བསམ་ནས་ “ARPI” ལས་གཞི་དེ་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། ད་ངས་ཚིག་མང་པོ་འདྲ་བོ་ཆགས་སོང་ཕལ་ཆེར་ཕྱོགས་ཕྱོགས་དེ་ཙམ་ཡིན་རྒྱུ་བྱེད།\nཆོས་བློ། 2. “ARPI” ལས་གཞི་འདི་ག་དུས་ནས་འགོ་བཙུགས་པ་རེད།\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག སྤྱི་ལོ་ 2016 ཟླ་བ་ 8 པའི་ནང་ལ་འགོ་བཙུགས་ནས་ད་བར་ལོ་གཉིས་ཏག་ཏག་སོང་བ་རེད།\nཆོས་བློ། 3. ད་ལྟ་བར་ “ARPI” ལས་གཞི་འདི་ཐོག་མའི་དམིགས་ཡུལ་རྣམས་གཞིར་བཞག་གི་ཐོག་ནས་གྲུབ་འབྲས་ཇི་ཙམ་ཐོན་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད་དམ།\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག ད་ལྟ་མ་གཞི་ “Pilot” སྡེ་ཚན་ཁོ་རང་ཚོས་ “ARPI” ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རྨང་གཞི་འདྲ་བོ་བྱས་ནས་དཔེ་ཡག་པོ་ཆགས་སོང་། ད་ལྟ་ “ARPI” དང་པོ་དེ་ཚར་ཡོད་མ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་རྗེས་མ་ཉིས་སྟོང་ཉི་ཤུ་ནང་ཙམ་ལ་ཚར་གྱི་རེད། ད་ལྟའི་བར་དུ་ཧ་ལས་ཡ་དེ་འདྲ་ང་ཚོ་བློ་ཚིམས་པོ་ཞེ་བོ་བྱུང་སོང་། འབྲས་བུ་དེ་དངོས་གནས་ཞིབ་འཇུག་གི་སྤུས་ཚད་ཆ་ནས་བཤད་ན། ང་ཚོའི་ “Pilot” ཞིབ་འཇུག་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ལབ་ཀྱི་འདུག ད་ལྟ་ “ARPI” འདི་ “Pilot” ཁོ་རང་ཚོ་ལས་ཡག་ག་ཆགས་ས་རེད་ཟེར། དེ་འདྲའི་བསམ་བློ་བཏང་ན་དངོས་གནས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཕན་གྱི་ཡོད་རེད། “ARPI” ནང་ལ་ཡོད་པ་གསར་པ་དེ་ཚོས་སྔ་མ་ལ་དཔེ་བལྟ་ས་ཡོད་རེད། གཞི་འདྲ་བོ་ཡོད་རེད། གཅིག་ནས་གསར་པ་གང་ཡང་གཏན་ལ་ཕབ་དགོས་པ་མ་རེད། ཕབ་ཟིན་པ་དེས་ལམ་ཁ་འདྲ་བོ་བཟོས་བཞག་ཡོད་རེད། དེ་ཡི་ནང་ལ་འགྲོ་ཆོག་ཆོག་འདྲ་བོ་ཞིག་བཟོོས་བཞག་ཡོད་རེད། གཉིས་ནས་ཁོ་རང་ཚོའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་། གློག་ཀླད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁོར་ཡུག་དེ་ཆགས་ཙང་། ཁོང་ཚོ(Pilot)ས་ཁོར་ཡུག་ཆགས་ཡ་ལ་དཔེ་རོགས་པ་འདྲ་བོ་བྱས་སོང་། ཕལ་ཆེར་ང་ཚོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ནང་བཞིན་ཡར་རྒྱས་འདྲ་བོ་འགྲོ་ཡོད་རེད། རང་རྐང་ཚུགས་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆགས་ས་རེད་བསམ་པའི་རེ་བ་འདྲ་བོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད།\nགྲུབ་འབྲས་ངོ་མ་འདྲ་བོ་དེ་ལྟ་ཚར་ཡོད་མ་རེད་དེ། ཡིན་ན་ཡང་ “ARPI” ཐེངས་དང་པོའི་གྲུབ་འབྲས་དེ་ངེད་གཉིས་སློབ་སྟོན་པའི་ངོས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན་ཧ་ལས་ཡ་དེ་འདྲ། ངེད་གཉིས་བློ་ཚིམས་པོ་འདྲ་བོ་འདུག མ་གཞི་ཚང་མའི་ངོས་ནས་རེད། སློབ་སྟོན་པའི་ངོས་ནས་ཡིན་ནའང་འདྲ། སློབ་གཉེར་བ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཁོ་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཡིན་ནའང་ཚད་དེ་ག་ཚོད་ཡིན་ན་ཡང་ཡག་ག་འདྲ་བོ་ང་ཚོའི་དགེན་ལགས་དེ་ཚོའི་ཚད་གཞག་ས་དེ་ལྟར་སླེབས་ཐུབ་པའི་འཆར་གཞི་འདྲ་པོ་དང་རེ་བ་འདྲ་བོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད། བློ་ཚིམས་པོ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱུང་གི་ཡོད་མ་རེད་དེ། ཡིན་ནའང་དབྱིན་སྐད་ལ་ “Strength” ལབ་ཀྱི་འདུག་ག སྟོབས་ཤུགས་ཡོད་པའི་ཆ་དང་མེད་པའི་ཆ་བཤད་ཡོང་དུས་ཡོད་པའི་ཆ་དེ་མང་བ་འདྲ་ཆགས་འགྲོ་ཡི་འདུག་བསམ་གྱི་འདུག མདོར་བསྡུས་ན་ད་ལྟའི་བར་དུ་སློབ་སྟོན་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་གྲུབ་འབྲས་དེ་ཨོ་ཙམ་ཐོན་ཡོད་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཁོ་ཚོའི་ངོས་ནས་དངོས་གནས་ཕན་ཐོགས་པོ་འདུག་ཟེར། ཁོང་ཚོ་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་ན་ཧ་གོ་ཡི་རེད་པ། རིན་ཐང་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དེ་དངོས་གནས་ཁོ་རང་ཚོས་མཐོང་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད། ག་དུས་ཡིན་ན་ཡང་བཤད་བསྡད་ཀྱི་འདུག\nཆོས་བློ། 4. “ARPI” ལས་གཞི་འདི་བརྒྱུད་ནས་འབྱུང་འགྱུར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བཤད་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་དུ་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་ “Historical-Philological tools and techniques” འདི་དང་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་སའི་ལྟེ་གནས་བཙུགས་པ་དང། ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་འདིའི་ཐོག་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁན་པོ་དང་དགེ་བཤེས་གང་མང་བྱུང་ན་དེ་དག་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མཁས་པ་དག་གིས་གདེང་འཇོག་ག་འདྲ་ཞིག་བྱེད་སྲིད་པ་རེད།\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག དྲི་བ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་ནང་གོང་དུ་ཞུ་ཡག་བྱུང་མ་སོང་སྟེ། གཙོ་བོ་དེ་འདི་རེད། ང་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་མཁས་པ་ཡོད་རེད་པ། ཁོང་ཚོ་མཁྱེན་རྒྱ་དེ་ཚོ་དཔེ་མི་སྲིད་པ་ཧ་ལས་ཡ་ཡོད་རེད། དེ་ནས་ང་ཚོའི་ལས་གཞི་ནང་ལོགས་ལ་དཔེར་ན་སློབ་སྦྱོང་གནང་ཚར་བ་དགོས་ཟེར་གྱི་ཡོད་རེད། གསར་པ་མ་ཡིན་པར་སློབ་སྦྱོང་གནང་ཚར་བའི་མི་དེ། ང་ཚོས་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་ཡ་རེད། བྱས་ཙང་ཁོ་ཚོའི་ངོས་ནས་ཡོན་ཏན་དང་ཉམས་མྱོང་མང་པོ་འཁྱེར་ཡོང་གི་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་དང་སྤྱིར་བཏང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ལོགས་ལ་སློབ་གྲྭ་གཞན་དག་དང་མཐོང་སྣང་གཅིག་པ་འདྲ་དང་བརྩི་འཇོག་གཅིག་པ་འདྲ་དེ་མི་ཡོང་བ་དེ་ངས་བྱས་ན་ཐབས་ལམ་ཡག་པོ་མེད་ནས་མ་བྱུང་བ་རེད་མ་གཏོགས། ཡོན་ཏན་ཡོད་རེད། མ་རྩ་ཡོད་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ཞིབ་འཇུག་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་རེད་པ། དེ་མ་འགྲིག་ནས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ལམ་འདྲ་དེ་མ་ཆགས་པའི་བཟོ་འདྲ་བོ་ཞིག ཁོང་ཚོས་མཐོང་ཆུང་བྱེད་ཡག་དེ་དབྱིན་སྐད་ལ “Informer” ཟེར་གྱི་འདུག་ག གནས་ཚུལ་སྐྱེལ་མཁན་རེད། ཡང་ན་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དགེ་རྒན་འདྲ་བོ་ལ་བརྩིས་བཞག ཡང་ན་ནི་གནས་ཚུལ་སྐྱེལ་མཁན་འདྲ་བོ་ལ་བརྩིས་བཞག་གི་རེད་མ་གཏོགས། ད་དུང་ཤེས་ཡོན་(Academic)ཞིབ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་མཐོང་སྣང་གི་བརྩི་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག་ག དགེ་རྒན་ལ་བརྩིས་ནའང་ཞིབ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་དགེ་རྒན་ལ་བརྩིས། ཡང་ན་ནི་ཞིབ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་སྐྱེལ་མཁན་མ་གཏོགས་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་ཞིབ་འཇུག་པ་ཡིན་པ་དེ་འདྲ་བརྩི་གནང་གི་མི་འདུག་ག བྱས་ཙང་ང་ཚོས་དེ་བརྩི་ཐུབ་པ་བཟོ་ཡ་དེ་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། དེ་ཟམ་པ་ཡང་ཆགས་འགྲོ་ཡི་ཡོད་རེད།\nདེ་ནས་ང་རང་ཚོའི་སྲོལ་འཛིན་གྱི་མཁས་པས་མ་ཤེས་པའི་ནུབ་ཕྱོོོོོགས་པའི་མཁས་པས་ཐབས་ལམ་སོགས་མང་པོ་ཞིག་མཁྱེན་གྱི་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སློབ་ཕྲུག་དེ་ཚོ་དང་ཞིབ་འཇུག་པ་དེ་ཚོས་མ་མཁྱེན་པ་སྲོལ་འཛིན་མཁས་པས་མཁྱེན་པ་མང་པོ་ཡོད་རེད་པ། ད་དེ་གཉིས་དེ་ལམ་ཁ་དང། ཞིབ་འཇུག་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་མཐུན་པ་དང། ཐབས་ལམ་གང་ཅིའི་ཐོག་ནས་གཅིག་པ་འདྲ་བོ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་སོང་ན། ད་གཟོད་སུ་ཡི་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་དེ་ཡག་མི་ཡག་བལྟ་ཡ་རེད། ཚང་མས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་ཡ་ཡོད་རེད། ཞིབ་འཇུག་པ་ཞིབ་འཇུག་པ་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་ཡ་ཡོད་རེད། གཙོ་བོ་དེ་ཁོ་རང་ཚོ་ཡི་མཐོང་སྣང་འགྱུར་གྱི་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད་རེད། དེ་ནས་ཁོ་རང་གིས་མ་ཤེས་པ་དང། ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་དེ་མ་བལྟ་ན་མ་གཏོགས་ལྟ་དུས་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཁོང་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་དེ་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་བཟོས་འདུག “Philology” དང་ “History” བཅས་ལ་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་སྐྱོན་གཏང་ཡ་ཞེ་དྲགས་མི་འདུག་ཟེར། མཐོང་སྣང་ལའང་དེ་འདྲ་འདྲ་བོ་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད་རེད། བརྩི་འཇོག་ཡིན་ནའང་རེད། གུས་བཀུར་ཡིན་ནའང་རེད། ཕལ་ཆེར་ཁོང་ཚོའི་ལྟ་སྟངས་དེ་ཏོག་ཙམ་ཡག་ཏུ་འགྲོ་ཡི་རེད་བསམ་པའི་རེ་བ་འདྲ་པོ་ཡིན།\nདེ་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་འདུ་འདྲ་བོར་ཕེབས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་དེ་འདྲའི་ནང་རྩོམ་ཤོག་འདྲ་བོ་ཕར་སྤྱན་འབུལ་ཞུས་པ་ཡིན་ན། ནང་གི་བརྗོད་བྱ་ནི་མང་པོ་ཞིག་བཤད་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་ཐབས་ལམ་ཡང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ། བསམ་ཚུལ་ཡང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ། གང་ལྟར་ཞིབ་འཇུག་གི་ལྟ་བ་དང་། ཞིབ་འཇུག་གི་སྤྱོད་པ་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་གི་ཐོག་ནས་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་དེ་བསྟན་ཡོང་དུས། ངས་བྱས་ན་ཁས་ལེན་མ་བྱས་རང་བྱས་དང་། བརྩི་བཀུར་མི་བྱེད་ཀ་མེད་འདྲ་བོ་ཆགས་འགྲོ་ཡི་རེད་བསམ། དེ་འདྲའི་རེ་བ་འདྲ་བོ་ཞིག་ཡོད། དེ་ཡང་ང་རང་ཤར་ཕྱོགས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལུགས་སྲོལ་གཞིར་བཞག་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་མི་ཞིག་དང། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་བྱས་ནས་མ་ནས་ཡར་འགོ་བཙུགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་བསྡད་པ་སོང་ཙང་། རྐང་པ་གཉིས་ཀ་འཛུགས་ཐུབ་པ་དེ་འདྲ་ཚོད་དཔག་བྱས་ན་ཡོང་ས་རེད་བསམ་པའི་བསམ་བློ་དེ་འདྲ་འཁོར་གྱི་འདུག\nཆོས་བློ། 5. བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སློབ་གཉེར་བྱེད་སྟངས་དང། ནུབ་ཕྱོགས་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནས་ནང་བསྟན་གསུང་རབ་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་སྟངས་གཉིས་ཀྱི་མི་འདྲ་ས་གཙོ་བོ་དེ་གང་ཡིན་ནམ།\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག སྤྱིར་བཏང་ངས་ཁོང་ཚོ་ལ་ཐེངས་མང་པོ་ཞུས་ཚར་བ་རེད། དཔེར་ན་དེང་དུས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་ཆོས་ཞིབ་འཇུག་འདི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། སྤྱིར་བཏང་ནང་པའི་ཆོས་འདི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྟངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་པོའི་ནང་སྡེ་ཚན་འདྲ་མི་འདྲའི་ནང་ལོགས་ལ་བྱེད་སྲིད་པ་རེད། གཅིག་ནི་ངས་ད་གིན་ཞུས་པ་ནང་བཞིན་ཆོས་ལུགས་རིག་པ(Religious Study)འི་ནང་ལོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཡ་ཡོད་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་ལྟ་གྲུབ་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་(Department of Philosophy)ནང་ལོགས་ལ་ནང་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་མི་རིགས་རིག་པ(Anthropology)། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ (sociology)། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ(History)། རྩོམ་རིག(Literature) སྐད་བརྡ་རིག་པ(linguistic)འི་ནང་ལོགས་བཅས་འདྲ་མི་འདྲ་ནང་ལ་ནང་པའི་ཆོས་འདི་ཏོག་ཙམ་ཡོང་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་རེད། དེས་ན་ང་ཚོས་འདིའི་སྔོན་ལ་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་པ་མཁྱེན་དགོས་ཀྱི་འདུག\nའོ་ན་ང་ཚོས་ཁོ་རང་ཚོ་ལ་སློབ་སྟོན་ཕུལ་ཡ་དེ་སློབ་ཚན་གང་ཆགས་བསྡད་འདུག་ཞུ་ན། ལོ་རྒྱུས་(History)དང་ “Philology” ལ་མཐུན་པ་བྱས་ནས། གཙོ་བོ་ཡིག་ཐོག་ལ་ཕབ་བཞག་པའི་ཁུངས་དེ་ཚོ་ལ་བལྟས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཡ་ཡོད་པ་འདི་ང་ཚོས་བྱེད་ཐུབ་ཡ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། བྱས་ཙང་ངས་ལབ་ཀྱི་ཡོད། འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་འདི་སློབ་ཚན་གཞན་དག་ལ་ཐུག་ན་ནི། མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེ་བོ་ཞིག་ཐུག་བསྡད་ཡོད་རེད། སོ་སོ་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་གཞག་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་གནང་སྟངས་ཅིག་ཡོད་རེད་པ། དེ་ལ་ཐག་ཉེ་ཤོས་དེ་ “History” དང་ “Philology” གྱི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་ཆོས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡིག་ཆ་འདི་ཚོ་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་ཡ་འདི་ཡིན་པར་ཚོར་གྱི་ཡོད།\nའདི་མ་ཡིན་པར་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་(sociology)དང་མཐུན་པ་བྱེད་ན་དཔེ་ཐག་རིང་པོ་ཆགས་ཚར་བ་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་སྐད་བརྡ་རིག་པ་(Linguistic)སྦྱོང་བརྡར་ཁོ་རང་བྱས་ཡོད་མ་རེད་པ། སྐད་བརྡ་རིག་པ་དཔེ་ཐག་རིང་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། ད་ག་ནང་བཞིན་ཆོས་ལུགས་རིག་པ་(Religious Study)ཐག་རིང་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། བྱས་ཙང་འདྲ་བའི་ཆ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཆ་དེ་འདྲ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་ཙང། འདྲ་ཤོས་དང་ཐག་ཉེ་ཤོས་དེ་ག་རེ་ཆགས་བསྡད་རེད་ལབ་ན། “History” དང་ “Philology” ལ་མཐུན་པ་བྱས་ནས་ནང་པའི་ཡིག་ཆ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཡ་དེ་ཐག་ཉེ་ཤོས་འདྲ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག\nདེ་ནས་ “Philology” གཞིར་གཞག་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཡང་། མ་གཞི་དམིགས་ཡུལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་མཁས་པ་དེ་ཚོ་ལ་དཀའ་ངལ་དེ་གཅིག་པ་འཕྲད་བསྡད་ཡོད་ས་རེད། དཔེར་ན་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་མཁས་པ་དེ་ཚོས་དཀའ་ངལ་གཅིག་པ་འཕྲད་ཡོང་དུས་གཅིག་གི་གཅིག་ལ་ཤན་མ་ཞུགས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་ཡང་། སྐབས་སྐབས་ལ་ཐབས་ལམ་ཡང་གཅིག་པ་འདྲ་ཞིག་རག་ཡོང་གི་ཡོད་རེད། ཡང་སྐབས་སྐབས་འཕྲུལ་ཆས་དང་ལག་ཆ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐབས་ལམ་ཁ་ཁ་ཡང་ཏོག་ཙམ་ཡོང་སྲིད་གྱི་རེད། དཔེར་ན་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་དང་། བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་ཁོང་ཚོས་ང་ཚོའི་བཀའ་བསྟན་ཞུ་དག་བྱེད་ཡོང་དུས། བཟོད་དུ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་འདྲ་འཕྲད་ཡོད་པའི་བཟོ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག འོན་ཀྱང་ཁོ་རང་ཚོས་དཔལ་འབྱོར་དང་། ནུས་པ་དང་། ལག་ཆ་དང་བསྟུན་པའི་ཐབས་ཤེས་གནང་ཡོད་རེད། ཡིན་ན་ཡང་དེང་དུས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ “Philology” འདི་ལ་ཁྲན་(Latin)དང། གྷི་རིག་(Greek) དང། Bible Study(ཡི་ཤུའི་གསུང་རབ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རིག་པ) ཁོ་རང་ཚོའི་ཉམས་མྱོང་མ་འདྲ་བ་ཞིག་བསགས་ཡོད་རེད། ད་ “Philology” ཟེར་ན་ཁོ་རང་ཚོས་ “Classical Study” ལབ་གྱི་འདུག་ག འོ་དེ་དང་མཐུན་པ་བྱས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐབས་ལམ་དེ་འདྲ་ཡོད་བསྡད་རེད། གཙོ་བོ་ “Philology” ཟེར་ན་འཇར་མ་ནེ་ (Germany) དང་ཡོ་རོབ་(Europe) ཁོ་རང་ཚོ་ཡིས་སྔ་མ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་བཞག་པའི་ཐབས་ལམ། ཡི་གེ་རྙིང་པ་དེ་ཚོ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཡ་ལ་ཐབས་ལམ་དཔེ་ཡག་པོ་འདྲ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད།\nབོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ནང་ལ་དེ་འདྲ་ཡོད་ན་དཔེ་ཁེ་སང་ཆེན་པོ་ཡོད་ས་རེད་དེ་འདྲ་བསམ་ནས་འདིའི་ཐབས་ལམ་དེ་ཕར་ “Organic” (ལྷན་སྐྱེས) བཟོ་ཡ་ཆེད་དུ། ཕྱི་ལོགས་ནས་གཤག་བཅོས་བརྒྱབ་ནས་ནང་དུ་བཙུགས་བཞག་པ་འདྲ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཁོ་རང་རང་གི་ནང་ལོགས་ནས་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་བཟོ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། དེས་ན་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་བ་བཙུགས་ཡོང་དུས་ཡིན་ཅིག་མིན་ཅིག་བཤད་གྲྭའི་ཆ་རྐྱེན་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་དགོས་རེད་ཅེས་ང་ཚོས་རེ་བསྐུལ་ཞུ་ཡ་དང། རིན་པོ་ཆེ་དེ་ཚོའི་དགོངས་པ་ཡང་དེ་འདྲ་རེད་འདུག མ་གིར་(རྣམ་གྲོལ་གླིང)བསམ་བློ་གཏང་ན་བཤད་གྲྭའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་དགོས་རེད་ཅེས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གསུངས་གནང་སོང་། དེ་ག་ནང་བཞིན་འདི་གར་རྫོང་སར་ཡིན་ན་ཡང་བཤད་གྲྭའི་ཆ་རྐྱེན་དང། ཞེ་ཆེན་ཡང་དེ་ག་རེད། དེ་མ་ཡིན་ན་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་ “Foreign Element” (གཞན་གྱི་ཆ་ལག) ནང་བཞིན་ཚོར་ན་ནི། ད་དུང་ཞེ་དྲགས་ཕན་གྱི་མ་རེད་པ། ཁ་ཁ་འདྲ་ཞིག་བརྩིས་ན་དེ་འདྲ་རེད། ད་འདི་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་མདོར་བསྡུས་རོབ་རོབ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན།\nཆོས་བློ། 6. ད་བར་དུ་ “ARPI” ལས་གཞི་འདི་ལ་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་གྱི་བཤད་གྲྭ་ཁག་གིས་ལྟ་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་འཛིན་གྱི་འདུག\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག ལྟ་ཚུལ་འདི་མ་གཞི་ང་ཚོ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བཤད་གྲྭ་ནང་ལོགས་ལ་མཁས་པ་མང་པོ་དང་མི་འབོར་མང་པོ་ཡོད་རེད། ཚང་མས་ཞིབ་འཇུག་ཁོ་རང་སྟེང་ནས་རྒྱུས་མེད་ཙང་མཐོང་ཚུལ་དེ་གང་འདྲ་ཡོད་ང་ཚོས་ལབ་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུས་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་ཡིན་ན་མཐོང་ཚུལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཡག་པོ་འདུག་བསམ་སོང་། རྒྱུས་མ་ལོན་ན་ནི་བྱེད་ཡ་ཡོད་མ་རེད་རེད། ཞིབ་འཇུག་འདི་ག་རེ་ཡིན་མིན་ཏོག་ཙམ་མ་དགོངས་ན་ནི་ག་རེ་ཡིན་ནམ་བསམ། ཡང་ན་ནི་སྡུག་ཅག་ཅིག་ཡིན་ན་དགོངས་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ང་ཚོའི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན། མཁན་རིན་པོ་ཆེ་དེ་ཚོ་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུ་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་དེ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ས་རེད་དགོངས་སྡོད་མཁན་དེ་ཚོས་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་འདུག ང་ཚོར་སྡེ་ཚན་གསུམ་ཡོད་རེད། འདི་ལ་(རྫོང་སར་ལ)ཡིན་ནའང་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཁན་པོ་དེ་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་འདུག་ག རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ད་ག་རེད། ད་གིན་ཞུས་པ་ནང་བཞིན་ཁོང་ཚོས་བཙུགས་ན་ཡག་པོ་འདུག་གསུངས་ནས་ང་ཚོས་གང་ཐུབ་ཐུབ་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་གི་ཡིན་ཟེར་ཞུས་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་ཞེ་ཆེན་འདྲ་ཞིག་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། རབ་འབྱམས་རིན་པོ་ཆེ་དང་། མཁྱེན་བརྩེ་ཡང་སྲིད། དེ་ག་ནང་བཞིན་ཨ་འཛོམས་རྒྱལ་སྲས་ཁོང་རྣམ་པས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་འདུག མཁན་རིན་པོ་ཆེ་དེ་ཚོ་ཡང་གཅིག་པ་རེད། འདི་གར་(རྫོང་སར་ལ)མཁན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བཞིན་པ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་རེད། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་རྣམ་གྲོལ་གླིང་ཡང་དེ་ག་རང་རེད།\nབྱས་ཙང་ལྟ་ཚུལ་དེ་ག་ལེར་ག་ལེར་བྱས་ནས་གང་ཅིའི་ཐོག་ནས་ཕན་ཐོགས་ས་རེད་བསམ་པ་འདུག དཔེ་ཆ་འཁྲིད་ཡ་དང་། ཁུངས་ལུང་སྤྲད་ནས་ཐོས་བསམ་བྱེད་ཡ་དང་། ཐ་ན་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་འབྲི་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཅིའི་ཐོག་ནས་ཕན་ཐོགས་པོ་འདྲ་བོ་ཞིག་ཁོང་ཚོས་ཚོར་གྱིན་ཡོད་རེད། ཞིབ་འཇུག་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། ཞིབ་འཇུག་པའི་ངོས་ནས་ལུང་གི་བསྟན་པ་ལ་ཕན་ཡ་རེད། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ཡ་རེད། བསྟན་པ་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གྱི་རེད། དེ་འདྲའི་འབོར་ཤོབ་ང་ཚོས་བཤད་ཐུབ་ཡ་ཡོད་མ་རེད་ཅེས་ལབ་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང། དངོས་གནས་དྲང་གནས་བསམ་ཡོང་དུས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་ལ་ངེས་ཤེས་ཡག་པོ་ཞིག་དྲངས་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་གིས་ཡང་ཡང་གསུང་གིན་འདུག ང་ཚོས་ལུང་གི་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་འདི་ནས་བསྒྲུབ་ཐུབ་ས་རེད། ཁུངས་བཙན་པོ་བཟོ་ཡ་དང་། ཁུངས་འཁྲེགས་པོ་བཟོ་ཡ། ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ཀ་འདིས་ཕན་ས་རེད་ཅེས་ཁོང་ཚོས་ག་དུས་ཡིན་ན་ཡང་དེ་འདྲ་གསུང་གིན་འདུག ཡིན་ན་ཡང་ང་ཚོ་སློབ་སྟོན་པའི་ངོས་ནས་རེ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཏོག་ཙམ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ནས་བརྟན་པོ་རང་རྐང་ཚུགས་པ་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་བསམ་པ་དེ་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་ཡིན། གཙོ་བོ་སེམས་ཁྲལ་ཡང་དེ་ཡིན། ད་ལྟ་ཨ་གསར་ཞིག་བྱེད་ག་བྱས། དེ་ནས་རྗེས་མ་སོ་སོ་རང་རྐང་ཚུགས་པ་དང་བརྟན་པོ་ཅི་ཡང་མེད་ན་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་པ་དེ་ཚོ་མ་རྫོགས་པའི་ཉེན་ཁ་དང་། ད་ག་ནང་བཞིན་འགྲོ་སོང་གཏོང་མཁན་དེ་ཚོར་འགྲོ་སོང་ག་ཚོད་བཏང་ན་ཡང་འགྲུབ་འབྲས་མ་ཐོན་པའི་སྣང་བ་འབྱུང་ས་རེད་བསམ་པའི་སེམས་ཁྲལ་འདྲ་པོ་བྱུང། ཡིན་ན་ཡང། གཟབ་གཟབ་བྱས་ན་Optimisticགི་(རེ་བཟང་ཕུགས་བཅོལ་གྱི་)རེ་བ་རྒྱག་འོས་པ་ཞིག་མཐོང་གིན་འདུག\nཆོས་བློ། 7. ལས་གཞི་འདིའི་ལས་རིམ་རེ་རེ་ལ་ལོ་ག་ཚོད་ཀྱི་འཆར་གཞི་རེད།\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག ལོ་བཞི་བཞི་རེད། ལས་གཞི་འདི་མུ་འཐུད་ནས་འགྲོ་ཐུབ་མིན་དེ་ད་ལྟ་བཤད་ཚོད་ཐུབ་མ་སོང་། ལས་གཞི་དང་པོ་དེ་འགོ་བཙུགས་ཟིན་ནས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལ་ངེས་པར་དུ་མཇུག་རྫོགས་པ་བྱེད་དགོས་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ལས་གཞི་ཐེངས་གཉིས་པ་དེ་ཡོད་མེད་ད་ལྟ་ཞུ་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག དེ་ཡོད་མེད་དེ་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་ལན་ཞིག་རག་པ་དང་ཧ་གོ་གི་རེད། དེ་དུས་ངས་ཁོ་རང་ཚོ་ལ་ཞུ་དགོས་བསམ་ཡོད། དེ་ཡོད་ན་ཡག་པོ་འདུག་ལབ་ནས་ང་ཚོས་བསམ་འཆར་བཏོན་པ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ལས་གཞི་ཐེངས་དང་པོ་རང་གིས་བརྟན་པོ་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་རག་ས་མ་རེད།\nལས་གཞི་ཐེངས་གཉིས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ “ARPI” དང་པོ་དང “pilot” ཁོང་རྣམ་པས་དགེ་རྒན་མཛད་ནས་སློབ་སྟོན་པ་ང་གཉིས་ཏོག་ཙམ་འགྱངས་ཙམ་བྱ་ཡ་དང་། ང་ཚོའི་མདུན་དུ་ཁོ་རང་ཚོ་བཞག ཁོང་རྣམ་པས་དགེ་རྒན་གཙོ་བོ་གནང་ནས་ང་ཚོས་མཚམས་མཚམས་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་ས་ལ་བསླབ་བྱ་དང་སློབ་སྟོན་འདྲ་བོ་བྱེད། རྗེས་མ་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་དེ་ཁོ་རང་ཚོ་རང་གིས་རང་རྐང་ཚུགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་པ་ལ་སློབ་སྟོན་པ་གནང་ཐུབ་པའི་འཆར་གཞི་ཡིན། དེས་ན་ “ARPI” ལས་གཞི་གཉིས་པ་དེ་ཡོད་ན་བརྟན་ཆེ་ས་རེད། “ARPI” ལས་གཞི་གསུམ་པ་དེ་ད་ལྟ་ཡོད་མེད་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག དུས་ཚོད་དང་སོ་སོའི་ནུས་པ་སོགས་འདང་ཡ་ཁག་པོ་མིན་འགྲོ་བསམ། གང་ལྟར་ད་ལྟ་འཆར་གཞི་མེད།\nཆོས་བློ། 8. “ARPI” ལས་གཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་འགྲོ་བ་ལ་སྤྱིར་བཏང་གི་ཆ་རྐྱེན་དང་སྐད་ཡིག་གཉིས་པའི་ཆ་རྐྱེན་ག་རེ་དགོས་ཀྱི་ཡོན་ན། སྐད་ཡིག་གཉིས་པ་མི་ཤེས་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ་ལས་གཞི་འདིའི་ཞིབ་འཇུག་གི་སློབ་མ་ལ་འགྲོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་དམ།\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག སྤྱིར་བཏང་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ང་ཚོས་ “ARPI” ལས་གཞི་གཉིས་པ་དེ་ཡོད་མེད་ཟླ་དགུ་པའི་ནང་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ལམ་སེང་ཆ་རྐྱེན་དེ་ཡང་བསྐྱར་གཏོང་གི་ཡིན། ང་ཚོས་སྔ་མ་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། རྡོག་རྡོག་ཞུ་ན། དགེ་འདུན་པའི་ནང་ལ་གཞུང་ལུགས་ཡག་པོ་མཁྱེན་མཁན་ལ་དབྱིན་ཡིག་དེ་ཙམ་མེད་པའམ་རྩ་བ་ནས་མི་མཁྱེན་མཁན་ཡོད་རེད་ལ། འགའ་ཤས་དབྱིན་སྐད་ཡག་པོར་མཁྱེན་པ་ལ་གཞུང་ལུགས་མེད་མཁན་ཡོད་རེད། ང་ཚོ་ལ་དགོས་ཡ་དེ་གཞུང་ལུགས་ཡག་པོ་མཁྱེན་མཁན་དེ་དགོས་རེད། གཞུང་ཡག་པོ་མཁྱེན་ན་དབྱིན་སྐད་དེ་ཙམ་མེད་ནའང་འགྲིག་གི་འདུག ཡིན་ན་ཡང་དབྱིན་སྐད་སྦྱོང་དགོས་པ་ངས་ལབ་པ་ཡིན། སྔོན་མ་མཁན་པོ་བཀྲ་རྡོ་ཁོང་རྣམ་པ་ཚོ་ལ་ཨུ་ཚུགས་བརྒྱབ་ནས་སྦྱང་བཅུག་པ་ཡིན། དབྱིན་ཡིག་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་རང་རེད། སྦྱོང་མི་ཐུབ་པ་ག་རེ་ཡོད་རེད་ལབ་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་དབྱིན་སྐད་ཀྱི་གྲངས་ཀ་གཅིག་ནས་བཅུ་བར་དུ་སྔོན་ལ་ཤེས་ན་འགྲིག་གི་རེད། དེ་ནས་མར་མུ་འཐུད་ནས་སྦྱོང་དགོས་རེད་ལབ་ཡིན། མཁན་པོ་བཀྲ་རྡོ་ཁོང་རྣམ་པ་ཚོས་དང་པོ་དབྱིན་ཇི་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་མ་རེད། གང་ལྟར་ང་ཚོས་ཐག་བཅད་པ་དེ་ནོར་མི་འདུག་བསམ་གྱི་ཡོད།\nང་ཚོ་ལ་དགོས་ཡ་དེ་གཞུང་ལུགས་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ཤེས་རབ་ཡག་པོ་ཡོད་པ། བློ་བརྟན་པོ་ཡོད་དགོས་པ་དེ་རེད། མདོར་ན་ལས་ཀ་དེ་འགོ་བཙུགས་ནས་མཐའ་ཕུད་ཐུབ་མཁན་ཞིག་དགོས་རེད། དེས་ན་དབྱིན་ཇི་དེ་སྐད་ཡིག་གཉིས་པ་ཡིན། ཤེས་ན་ཡག་ཤོས་ཡིན་མ་ཤེས་ནའང་དེ་འདྲ་རེད། དཔེ་བཞག་ན་མཁན་པོ་བཀྲ་རྡོ་ནང་བཞིན་རེད། ཁོང་དང་པོ་ང་ཚོའི་ལས་གཞི་ལ་ཞུགས་དུས་ཕལ་ཆེར་དབྱིན་ཇིའི་གསལ་བྱེད་ཙམ་ཡང་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་ཧ་གོ་མ་སོང། ཡིན་ན་ཡང་ད་ལྟ་ང་ཚོའི་ཞིབ་འཇུག་པའི་ནང་ནས་ཧུར་བརྩོན་ཆེ་ཤོས་དང་། བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ཚིག་ལས་ཧ་གོ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཁུངས་སྤྲད་ཡ་ལ་ཐ་ན་སཾསྐྲྀཏའི་ནང་ནས་ཀྱང་བཙལ་ཡ་ཐབས་ཤེས་གནང་གི་ཡོད་རེད། དེ་དཔེ་འཇོན་ཐང་འདྲ་བོ་ཆགས་ཡོད་རེད། དེས་ན་དབྱིན་ཇི་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་མ་རེད། གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཤེས་རབ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དང་། དཔེ་ཆ་ཤེས་ཚད་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དེ་རེད། དེའི་ཐོག་ལ་དབྱིན་ཇི་ལ་ཤུགས་རྒྱག་རོགས་གནང་ཞུ་ཡ་རེད།\nཆོས་བློ། 9. ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་ནང་ནས་ “Historical-Philological Tools and Techniques” ཞེས་པའི་ནང་གི་ “Historical” ཟེར་བ་འདི་ག་རེ་ཟེར་གྱི་ཡོད་རེད།\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག ད་དེ་འདི་འདྲ་ཞིག་རེད། སྤྱིར་བཏང་སྐད་ཆ་འདི་ཉན་མཁན་སུ་ཡིན་ཧ་གོ་མ་སོང་། སྤྱིར་བཏང་འཛམ་གླིང་ནང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཕལ་ཆེར་ལ་ཁྲན་(Latin)དང་གྷི་རེག་(Greek)གི་ལོ་རྒྱུས་དེ་དག་ཡག་ཤོས་བརྩི་ཡི་ཡོད་ས་རེད། དཔེར་ན། ཁོང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་མཚན་ཉིད་རིག་པ་འདི་ཡིས་འདི་བྲིས་རེད་ཟེར་ནས་ཁ་གསལ་པོ་དང་ལོ་ཚིགས་དེ་དག་ཏག་ཏག་བྲིས་འདུག དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གི་སྔོན་གྱི་ལུགས་སྲོལ་ལ། གསུང་རབ་བསྒྱུར་བ་ལ་བསམ་ན། དུས་རབས་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ། གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོ་འདི་ལ་གསུང་རབ་འདི་དང་འདི་བསྒྱུར་རེད་ཟེར་ནས་ཚེས་གྲངས་དེ་དག་ཏག་ཏག་བཀོད་འདུག དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གསུངས་ཡོད་རེད། ང་ཚོ་བོད་པ་དེ་རྒྱ་ནག་ནང་བཞིན་རང་ལོ་རྒྱུས་ཡག་པོ་ཡོད་མ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་རྒྱ་གར་ལས་ང་ཚོ་ཨོ་ཙམ་ཡག་ག་ཡོད་རེད། ཅེས་གསུངས་པ་དེ་འདྲ་ཆགས་པོ་འདུག་བསམ་སོང་།\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསམ་བློ་དེ་ “Philology” དང་དབྱེར་མེད་པར་འགྲོ་གི་ཡོད་རེད། ལོ་རྒྱུས་ནི་གཙོ་བོ་དུས་ཀྱི་གོ་རིམ་དང་བསྟུན་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་སྲོལ་དེ། དབྱིན་སྐད་དུ་ “Sense of History” ཟེར་རེད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དབང་པོ་མ་འདྲ་བ་ཞིག་གམ་ཡང་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་མ་འདྲ་བ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་རེད། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་མཁས་པའི་ནང་ལ་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་ཡག་པོ་ཡོད་མཁན་ཡོད་རེད། དཔེར་ན། ཕལ་ཆེར་ཇོ་ནང་ཏ་ར་ན་ཐ་ཡིན་བསམ་སོང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་དུས་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་བྱུང་བ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད་རེད། དེ་འདྲ་བོ་ཡིན་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་རེད། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དེ་སུས་དེ་འདྲ་བཟོས་པ་རེད་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་དེ་དང་པོར་བཤད་ཀྱི་མེད། དེ་ག་དུས་དར་བ་དང་། ག་འདྲ་བྱས་ནས་དར་བ་སྔོན་ལ་ཤེས་དགོས་ཀྱི་རེད། དཔེར་ན། ང་ཚོའི་བླ་མ་ལ་བསམ་བློ་གཏང་ན། བླ་མ་ག་དུས་འཁྲུངས་པ་དང་། བླ་མ་དགུང་ལོ་ཆུང་ཆུང་དུས་སུ་སྐུ་ཡོན་ག་འདྲ་ཡོད་པ། རྗེས་ལ་སྤང་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ག་ཚོད་ཡོད་མེད་ཚང་མ་ཤེས་འདོད་ཡོད་རེད། དེ་དང་གཅིག་པ་གཅིག་རྐྱང་རེད། གཞུང་དེ་ཚོ་ལའང་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་གཉིས་ཀ་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་རེད།\nགཅིག་འདི་འདྲ་ཟེར་རེད། ལོ་རྒྱུས་ཁས་ལེན་པའི་མི་ཡིན་ན། གཞུང་གི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་དང་བརྗོད་བྱ་དོན་གཉིས་ཀ་ལ་སྲོག་ཡོད་པ་ནང་བཞིན་འགུལ་བསྐྱོད་གཏོང་གི་ཡོད་པར་ཚོར་གྱི་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཚོར་བ་མེད་ན་གཡོ་བ་མེད་པ་སྣང་གི་ཡོད། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་ག་རང་འགྱུར་བ་མེད་པར་ང་ཚོའི་ས་ལ་སླེབས་བསྡད་པ་འདྲ་བོ་ཞིག་དམིགས་ཀྱི་ཡོད་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ན་ང་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐུབ་ཡ་ཡོད་མ་རེད། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་ལ་གསུངས་པ་དེ་ག་རང་ད་ལྟ་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་ལ་སླེབས་ཡོད་རེད་ལབ་ན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་རྩ་བ་ནས་ཡོང་གི་མ་རེད། སོང་ཙང་ངས་ཁ་སང་ཞུས་པ་ནང་བཞིན། “Philology” ཟེར་བ་དེ་བརྗོད་བྱ་དོན་དང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ལོ་རྒྱུས་གཉིས་ཀ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། དེ་ཧ་མ་གོ་ན། དཔེར་ན། གཞུང་གི་དཔེ་ཆ་ཞིག་ཐོག་མ་ག་འདྲ་བྱས་ནས་བྱུང་བ་དང། བར་དུ་ག་འདྲ་བྱས་ནས་བརྒྱུད་པ། མཐའ་མ་ང་ཚོའི་མདུན་ལ་ག་འདྲ་བྱས་ནས་སླེབས་པ་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། བོད་ལ་མཚོན་ན། བསྒྱུར། ཞུས། གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཟེར་བ་དེ། དང་པོར་ལོ་ཙཱ་བ་སུས་བསྒྱུར་བ། ག་འདྲ་བྱས་ནས་བསྒྱུར་བ། ག་དུས་བསྒྱུར་བ། བསྒྱུར་བའི་རྗེས་སུ་དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་དང་ལྡན་དཀར་མ་སོགས་ལ་བཀོད། དེ་ནས་མར་རིམ་བཞིན་ལག་པས་བྲིས་བཤུས་གང་མང་བྱས་རྗེས་ཤིང་དཔར་ལ་བཀོད། ཤིང་དཔར་དེ་དག་ཀྱང་མཚམས་རེ་མེས་ཚིག དེ་འདྲ་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་གཞུང་དེ་དག་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་ལ་སླེབས་པ་རེད། དེ་འདྲ་དེ་བརྗོད་བྱ་དོན་དང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་ལ་སྤྲོ་སྣང་ཡོད་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་ཡིན་ན། འདི་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་ངེས་པར་དུ་དོ་སྣང་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན། གང་ཟག་ལ་དོ་སྣང་སྤྲོད་མཁན་ཞིག་གིས་གང་ཟག་དེའི་རྣམ་ཐར་ཚང་མ་ཤེས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟ་བུ། སོ་སོའི་ཕ་མ་དང་བླ་མ་གང་ཡིན་ཡང་ཤེས་འདོད་ཡོད་པ་དེ་སྔ་མ་ནས་བཟུང་ད་ལྟ་བར་ཤེས་དགོས་རེད་མ་གཏོགས་ད་ལྟ་བཞུགས་པའི་བླ་མ་གཅིག་པུ་ལས་ཚང་མ་ཤེས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་ནང་བཞིན་རེད། གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་དོན་དང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་ལའང་དེ་བཞིན་རེད།\nདེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་ “Philology” ཟེར་བ་དེ་ལོ་རྒྱུས་ “History” དང་ཁ་དབྲལ་ན་ཁྱོན་ནས་ལོ་གི་ཡོད་མ་རེད། རྩོམ་པ་པོ་སུ་ཡིན་མིན། ཡང་ན་སྒྲིག་པ་པོ་སུ་ཡིན་མིན། དེ་ནས་སྒྱུར་བ་པོ་སུ་ཡིན་མིན། དཔེར་ན་གཞུང་གི་དགོངས་པ་འདི་རེད་ཅེས་ལབ་དུས། ཐོག་མར་རྩོམ་པ་པོ་ཁོ་རང་མ་ངེས་ན་གཞུང་གི་དགོངས་པ་ཡིན་པ་ག་འདྲ་བྱས་ནས་ལབ་དགོས་རེད། དཔེར་ན། རྩོམ་པ་པོ་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཡིན་པར་མ་ངེས་ན། ཁོང་གི་དགོངས་པ་ཡིན་པ་ག་འདྲ་བྱས་ནས་ལབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དེ་བཞིན་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ་ཡིན་མིན་མ་ངེས་ན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་པ་ག་འདྲ་བྱས་ནས་ལབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། སོང་ཙང་དབྱིན་སྐད་ལ་ “Authorship” ཟེར་བ་དེ་རེད། རྩོམ་པ་པོ་སུ་ཡིན་མིན་དང། ད་ག་ནང་བཞིན་ག་དུས་བྱུང་མིན། དེ་དཀའ་ལས་རེད། ཡིན་ཡང་ཞིབ་འཇུག་པས་ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་རྟོགས་པར་བྱེད་དགོས་པ་དང་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་པའི་གཞི་གཅིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད།\nདེ་བཞིན་གཅིག་པ་རེད། ལོ་རྒྱུས་ལ་འཇུག་དུས་ཡུན་ག་ཚོད་རིང་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་དཀའ་བ་དང་དཀའ་ལས་ཆེ་བ་ཡོད་རེད། སོ་སོའི་སྤྱི་ཚོགས་དང། སོ་སོའི་དུས་དང་། སོ་སོའི་ཁོར་ཡུག་དང། སོ་སོའི་བསམ་བློ་གཏོང་ཚུལ་དང། སོ་སོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་ཐག་ག་ཚོད་ཉེ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ང་ཚོས་གསལ་པོ་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དེ་མ་ཡིན་པར་ག་ཚོད་ཐག་རིང་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་དཀའ་ལས་ཡོད་རེད། སོང་ཙང་ངས་ག་དུས་ཡིན་ན་ཡང་ “Diachronic” (དཀྱུས) དང་ “Synchronic” (ཞིང) གཉིས་བཤད་བསྡད་པ་དེ་རེད། ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་ལྟ་དགོས་རེད། “Diachronic” སྟེ་ལོ་རྒྱུས་དང་མཐུན་པའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་དགོས་རེེད། དེ་བཞིན་དུས་ཚོད་གཅིག་ལ་མཁས་པ་འདྲ་མི་འདྲ་ཡི་གསུང་ཚུལ་དེ་མཁྱེན་དགོས་རེད། དེ་ལ་ “Synchronic” ལབ་ཀྱི་རེད། ཞིབ་འཇུག་པ་ལ་ “Diachronic” གཅིག་པུའི་ “Perspective” (དཀྱུས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ) ཡིས་འགྲིག་གི་མ་རེད། “Synchronic” གཅིག་པུའི་ “Perspective” (ཞིང་གི་ལྟ་ཚུལ) དེས་འགྲིག་གི་མ་རེད། དེ་གཉིས་ཀ་དགོས་རེད། གཞི་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འདྲ་བོ་ཞིག་དང་གནད་འགག་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ས་རེད་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་གདེང་ཚོད་ཆགས་ཐུབ་པ་ཞིག་བཟོ་ཡ་དེ་ཞིབ་འཇུག་གི་དམིགས་ཡུལ་རེད་བསམ་གི་ཡོད།\nཆོས་བློ། 10. “ARPI” ལས་གཞི་དང་འབྲེལ་ནས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བཤད་གྲྭའི་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་ལ་གསུང་འདོད་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་དམ།\nརྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག (གད་མོ་དང་བཅས) ཡོད། ལབ་ཡ་ཞིག་ཡོད། ངས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ཞུས་འདོད་པ་ཞིག་ནི། ང་ཚོ་གྲྭ་པ་སློབ་གཉེར་བ་ཡིན་པ་ལ་དཔེ་ཆ་བ་ཡིན་པ། བཤད་གྲྭ་ལ་ཚར་བསྡད་མཁན་དེ་ཚོར་མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་ཀྱི་ལམ་ཁ་དེ་ཁ་ཤས་ཤིག་མཐོང་གི་འདུག་ཞུ་ཡ་ཡིན། གཅིག་ནི་ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་མཉམ་པ་མི་ལ་རས་པ་ནང་བཞིན་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་བྱེད་དུ་དབེན་པའི་རི་ཁྲོད་ལ་འགྲོ་ན་ང་ཚོ་ཚང་མས་ཕྱག་འཚལ་གྱི་ཡིན། དངོས་གནས་བྱས་ན་དེ་ག་རང་ཡིན་དགོས་ཀྱི་རེད། ཆོས་ཐོས་བསམ་གནང་བའི་དམིགས་ཡུལ་དེ་སྒོམ་ཉམས་ལེན་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་འཐོབ་ཡ་དེ་རེད། སྒོམ་མ་བརྒྱབ་ན་སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་ཐོབ་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད། དགེ་འདུན་པ་དེ་ཚོས་ཕྱག་དཔེ་མང་པོ་གཟིགས་ནས་སྒོམ་ཉམས་ལེན་གནང་ནས་དབེན་པའི་རི་ཁྲོད་ལ་བཞུགས་ཡ་ཡིན་ལབ་ན། དེ་ག་རང་གནང་རོགས་བྱོས་ཟེར་ནས་ང་ཚོས་རེ་བསྐུལ་ཞུ་ཡ་རེད།\nདེ་མ་ཡིན་པའི་མི་ཁ་ཤས་ཉོབ་ནས་གྲྭ་པ་བྱེད་སྙིང་མ་བྲོ། དཔེ་ཆ་ནི་བལྟས་ཚར། ལས་ཀ་གཞན་དག་ནི་བྱེད་སྙིང་མ་བྲོ་ནས་འགྲོ་ས་གཞན་དག་ནི་ཞེ་དྲགས་ཡོད་མ་རེད། མི་སྐྱའི་ལས་ཀ་ལས་དགོས་རེད་པ། མི་སྐྱ་འདྲ་ཞིག་ཆགས། ཟ་ཁང་ལས་ཀ་འདྲ་བྱེད། ད་ལྟ་བར་དུ་མི་སྐྱའི་ལས་ཀ་ལས་མྱོང་ཡོད་མ་རེད་པ། ཕོར་བ་དང་སྡེར་མ་དེ་ཚོ་འཁྲུད་དེ་དཔེ་མྱངས་ནས་འཚོ་བ་བསྐྱལ་དགོས་ན་སོ་སོས་སློབ་སྦྱོང་གནང་ཡོད་པ་ཆ་ཚང་འཕྲོ་བརླག་དང་། སོ་སོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་དཀའ་ལས་མང་པོ་རྒྱག་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཆགས་ས་རེད་པ། དེ་ནི་འགྲོ་སའི་ལམ་ཁ་ཡག་པོ་ཅི་ཡང་མཐོང་གི་མི་འདུག མཁན་སློབ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་འགལ་བ་གཞིར་བཞག་རེད། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་གཏང་ནའང་ལམ་ཁ་དེ་ཡག་པོ་ཞེ་དྲགས་མིན་པ་འདྲ་ཞིག ཡིན་ན་ཡང་སོ་སོ་ག་བར་འགྲོ་ན་རང་དབང་དང་ཡོད་རེད།\nཡིན་ནའང་དེ་མ་ཡིན་པའི་དཀྱིལ་མ་དེ་ལ་ཕོར་བ་དང་སྡེར་མ་འཁྲུད་ནས་མི་ཚེ་སྐྱེལ་ཡ་ལ་འདོད་པ་མེད། དབེན་པའི་རི་ལ་ཡང་འགྲོ་ཐུབ་ས་མ་རེད་དགོངས་མཁན་ཡོད་རེད། ད་དགོན་པ་ལ་བཞུགས་དགོས་རེད་པ། དགོན་པ་ལ་བཞུགས་དུས་ཉོབ་འགྲོ་ཡ་ཉེན་ཁ་ཡོད་རེད། ངས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ཞུ་ཡི་ཡོད། ང་རང་ཚོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་གསུང་གི་ཡོད་རེད། དེ་ནས་དམིགས་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་མང་པོ་ཞིག་ཚོགས་གསག་དགོས་རེད་གསུང་གི་ཡོད་རེད། ཐོས་བསམ་མང་པོ་ཞིག་བྱེད་དགོས་རེད། སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་མ་ཐོབ་བར་དུ་གསན་བསམ་གནང་ཡ་རྫོགས་ཡ་ཡོད་མ་རེད་གསུང་གི་ཡོད་རེད་པ། བྱས་ཙང་ང་ཚོ་དངོས་གནས་དྲང་གནས་དཔེ་ཆ་བ་གང་ཞིག་དབེན་པའི་རི་ཁྲོད་ལ་བཞུགས་འདོད་མེད། ཕོར་བ་དང་སྡེར་མ་ཡང་འཁྲུད་འདོད་མེད་ན། དངོས་གནས་དྲང་གནས་དགེ་རྒན་བྱས་ནའང་འདྲ། སློབ་སྦྱོང་རང་གནང་ནས་ཐོས་བསམ་པ་བྱས་ནས་བཞུགས་སྡོད་མཁན་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ཞིབ་འཇུག་པ་བྱེད་པ་འདི་དཔེ་ཆ་བལྟས་ནས་མི་ཚེ་བསྐྱལ་ཡ་ལ་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད།\nང་རང་ཚོ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་འདི་བདག་པོ་རྒྱག་མཁན་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཡིན་དགོས་རེད། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཐོག་ནས་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྡོད་མཁན་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཡིན་དགོས་རེད། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ནང་ནས་གསུང་ལ་སྤྲོ་བ་སྐྱེས་སྡོད་མཁན་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ནང་ནས་བསམ་པ་དེ་གཙོ་བོ་བདག་པོ་རྒྱག་མཁན་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམ་པ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ནང་ནས་ལུང་གི་བསྟན་པ་ལ་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་སྡོད་མཁན་དེ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། ཐོས་པས་མི་ངོམས་པ་བྱས་ནས་ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་དཔེ་ཆ་དང་མཉམ་དུ་མི་ཚེ་སྐྱེལ་དགོས་ན་ནི་ཞིབ་འཇུག་འདི་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཆགས་བསྡད་འདུག་བསམ་གྱིན་ཡོད།\nཞུ་དགོས་ཡ་གཅིག་དེ། སོ་སོའི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་ཏོག་ཙམ་ཞུ་ན། ང་རང་ཚོ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ནང་ལ་མ་ཚད། འཛམ་གླིིང་ནང་ལ་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མི་འདྲ་ཡོད་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བསམ་བློ་གཏང་བ་ཡིན་ན་ཆོས་བརྒྱུད་འདྲ་མི་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་རེད། སོ་སོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བླ་མ་འདྲ་མི་འདྲ་ཡོད་རེད། སོ་སོའི་ཕ་མ་སོ་སོ་ཡིན་པ་ནང་བཞིན། སོ་སོའི་བླ་མ་དང་དགེ་རྒན་དེ་ཚོ་འདྲ་མི་འདྲ་ཡོད་རེད། སྐབས་སྐབས་ལ་ཆོས་བརྒྱུད་ག་རེ་ཡིན་མིན་སོ་སོས་འདམ་ག་བརྒྱབ་ཡོད་མ་རེད། དེའི་ནང་ལ་ཚུད་འགྲོ་རེད། སོ་སོ་ཆོས་བརྒྱུད་གང་ལ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སླེབས་བསྡད་པ་དེ་མིན་ཟེར་ནས་ལབ་ཐུབ་ཡ་ཡོད་མ་རེད། སོ་སོའི་ཕ་མ་དེ་ངའི་ཕ་མ་མིན་ལབ་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད་པ། འདི་ཡིན་པ་གཞིར་བཞག་བྱེད། ང་ཚོས་མིན་ཟེར་ནས་ཁྱོན་ནས་ཞུ་ཐུབ་ཡ་ཡོད་མ་རེད། དཔེར་ན་ང་འདྲ་བོ་ཞིག་ཡིན་ན་རྙིང་མའི་དགོན་པ་ལ་དཔེ་ཆ་སྦྱངས་རེད། བསྙོན་དུ་དོར་ན་མ་གཏོགས་ང་རྙིང་མ་པ་མིན་མདོག་མདོག་བྱེད་ཡ་ཁོ་རང་ཡོད་མ་རེད། ངའི་ཕ་མ་སྟབས་ལེགས་ན་ཡང་འདྲ་མ་ལེགས་ན་ཡང་འདྲ་ངའི་ཕ་མ་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་ངའི་ཆོས་བརྒྱུད་དེ་དེ་ག་རང་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད།\nཡིན་ནའང་ངས་སོ་སོའི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་བཤད་ན། ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་ཞིབ་འཇུག་གི་ལྟ་བ་དང་ལག་ལེན་བསྟར་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་རེད། དེའི་དམིགས་ཡུལ་དངོས་གནས་དྲང་གནས་དེ་གང་རེད་ཟེར་ན། རྩོམ་པ་པོ་སུ་ཞིག་ཡིན་ནའང་འདྲ། མཁས་པ་སུ་ཞིག་ཡིན་ནའང་འདྲ། གཞུང་གང་ཞིག་ཡིན་ནའང་འདྲ། ཁོ་རང་གི་དགོངས་པ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ། སྐུར་བ་མ་བཏབ་པར་ཤེས་ཡ་དེ་ང་ཚོ་ཞིབ་འཇུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ཆགས་ཙང། སོ་སོའི་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་དང་མཐུན་མི་མཐུན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པར། སོ་སོ་སྒེར་སྣང་བ་འགྲོ་མི་འགྲོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཞུང་གང་ཡིན་ནའང་། མཁས་པ་སུའི་ཡིན་ནའང་སྒྲོ་སྐུར་མེད་པར་ཤེས་ཡ་དེ་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། དམིགས་ཡུལ་དང་ལྟ་ཚུལ་དེ་འདྲའི་སྒོ་ནས་ཐོས་བསམ་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཆགས་སྡང་ཕྱོགས་རིས་དངོས་གནས་དྲང་གནས་མེད་པ་ཆགས་འགྲོ་ཡི་ཡོད་རེད། སྣང་བ་མ་འགྲོ་མཁན་ཡང་ཡོང་གི་རེད། ཡིན་ན་ཡང་སྣང་བ་འགྲོ་མི་འགྲོའི་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་པའི་སྔོན་ལ་ཁོང་གི་དགོངས་པ་དེ་སྒྲོ་སྐུར་མེད་པར་ཧ་གོ་ཐུབ་སོང་མ་སོང་། དྲི་བ་འདི་འདྲི་དགོས་རེད། སྒྲོ་སྐུར་མེད་པར་ཧ་གོ་བཞིན་དུ་ད་ང་སྣང་བ་འགྲོ་གི་མི་འདུག་ལབ་ན། དེ་འདྲ་ལབ་འོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ང་ཚོར་ཉེན་ཁ་དེ་ག་རེ་འདུག་ལབ་ན། ཕ་གི་དེ་ཏག་ཏག་མ་ཤེས་བཞིན་དེའི་སྔོན་ལ་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་བཞག་ཡ་འདི་འགའ་ཞིག་འདུག་ག བྱས་ཙང་དེ་འདྲ་དམིགས་ཡུལ་གཞིར་བཞག་བྱེད་དུས། སོ་སོ་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་བཞག་པ་ཡིན་ན་ཆགས་སྡང་ཕྱོགས་རིས་འདི་ཁྱོན་ནས་བྱེད་མི་འོས་པ་ཞིག་དང་ཆོ་མེད་པ་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད་རེད།\nདེ་འདྲའི་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན་ན་གང་ཟག་སྒེར་ཡིན་ན་ཡང་གུ་ཡངས་པོ་ཆགས་འགྲོ་རེད། མི་དེ་ཚོས་དགག་པ་རྒྱག་པ་དང་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པ་ཆགས་ན་ཡང་སེམས་ཁྲལ་བྱ་དགོས་ཡ་དང། སེམས་ལ་ཕོག་དགོས་ཡ་གང་ཡང་མེད་པ། དེ་སྔོན་མ་འདས་པ་རེད་པ། ད་ལྟ་ང་ཚོ་བསམ་བློ་གུ་ཡངས་པོ་བྱས་ནས་ཁས་བླངས། མཐུན་པའི་ཆ་ཡོད་ན་ག་རེ་བྱས་ནས་མཐུན་པ་ཡིན་ནམ། མ་མཐུན་པའི་ཆ་འབྱུང་ན་ག་རེ་བྱས་ནས་མ་མཐུན་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ། དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཤེས་འདོད་ཡོད་ཙང་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པར་ཡག་པོ་བྱས་ནས་ཤེས་འདོད་ཡོད་པ་ཆགས་ཙང་། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་བསམ་བློ་བཏང་གཞག་པ་ཡིན་ནའང་དཔེ་སྐྱིད་པོ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་པའི་སྣང་བ་འཆར་གྱིན་འདུག ཕྱོགས་རིས་ཡོད་པའི་མི་དེ་ག་དུས་ཡིན་ནའང་སེམས་པ་མ་སྐྱིད་པ་འདྲ་བོ། སྐྲག་སྣང་དང་དོགས་པ་འདྲ་བོ་ཡོང་གི་ཡོད་རེད། ཞིབ་འཇུག་པ་ཏོག་ཙམ་ལྷོད་ལྷོད་འདྲ་ཞིག མིས་དགག་པ་འདྲ་ཞིག་བརྒྱབ་ནའང་ཏོག་ཙམ་གུ་ཡངས་པོ་འདྲ་ཞིག འདི་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ཕན་ཡོན་རེད་འདུག བྱས་ཙང་སོ་སོ་སྐྱིད་པོ་ཚོར་འདོད་ཡོད་ནའང་ཞིབ་འཇུག་གནང་དགོས་འདུག\nངས་ནམ་རྒྱུན་ནས་འབོར་ཤོབ་མ་ཤོད་རོགས་གནང་ཞེས་ཞུ་ཡི་ཡོོད། རྟག་ཏུ་དམན་ས་འཛིན་རོགས་གནང་། ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་འདི་བསྟན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ཡ་ཆེད་དུ་མ་རེད། ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་འདི་གང་ཐུབ་སྤུས་དག་པོ་ཞིག་བཟོ་ཡ་ཐབས་ཤེས་གནང་རོགས་གནང་། འདི་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་ཞུ་གིན་ཡོད། འདི་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་རེད། གལ་སྲིད་བསྟན་པ་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ཐོགས་ན་ནི་ཞར་འབྱུང་གི་འབྲས་བུ་འདྲ་བོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད་མ་གཏོགས་དམིགས་ཡུལ་དེ་ཁུངས་བཙུན་པོ་དང་། ཡིད་ཆེས་ཐུབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་བཟོ་དགོས་རེད། སྐབས་སྐབས་མ་གཞི་འགན་ཆེན་པོ་ཞིག་འདུག ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་དེ་སུ་གང་ཞིག་གིས་ཡིད་ཆེས་མ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཆགས་ན་བསམ་ནས་སེམས་ཁྲལ་དཔེ་ཡོང་གིན་འདུག སོ་སོས་ག་ཚོད་གཟབ་གཟབ་བྱས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་སྤུས་དག་པོ་ཡིད་ཆེས་ཐུབ་པ་ཆགས་ཀྱི་རེད་བསམ་གིན་འདུག ཡིན་ན་ཡང་ང་ཚོ་མི་རེད་པ། ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་འབྱུང་གི་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཡོན་ཏན་ཞིག་ག་རེ་འདུག་ཟེར་ན། ངས་ག་དུས་ཡིན་ན་ལབ་ཀྱི་ཡོད། ཆོས་དང་འདྲ་གི་མ་རེད། Dogma(གྲུབ་མཐའ)དང་འདྲ་གི་མ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་གཅིག་གཏན་ལ་ཕབ་ཚར་དུས་སྒྱུར་ཆོག་ཆོག་ཅིག་ཡོད་མ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་དེ་མ་འགྲིག་ན། ཁུངས་གསར་པ་དང་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་ཆ་རྗེས་མ་མཐོང་ཡོང་དུས་ག་ལེ་ག་ལེར་ནོར་འཁྲུལ་སེལ་གྱིན་སེལ་གྱིན། ཡར་རྒྱས་གཏང་ཆོག་གི་རེད། དེའི་ཐོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན་དངོས་གནས་ཞིབ་འཇུག་ནི་ཚན་རིག་རང་གི་ལམ་ཁ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག འབྲས་བུ་ལ་ཡར་རྒྱས་གཏང་ཡ་ཡོད་པ་དང་། མ་ཤེས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཆ་དེ་དག་ག་དུས་ཡིན་ན་ཡང་ཡང་དུ་བསལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་ཡར་རྒྱས་གཏང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ཚན་རིག་གི་ལམ་དང་མཐུན་གྱི་ཡོད་རེད། མདོར་བསྡུས་ན། ཞིབ་འཇུག་གི་ལམ་ཁ་འགྲོ་མཁན་རྣམ་པར། མི་ཚེ་གཅིག་ལ་ཕྱག་དཔེ་གཟིགས་ནས་མི་ཚེ་བསྐྱལ་འདོད་ཡོད་ན་མ་འོངས་པར་ཞིབ་འཇུག་གང་ཐུབ་ཐུབ་གནང་ཐུབ་ན་ཕན་ཐོགས་ས་རེད་ཅེས་ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ཞུ་ཡ་ཡིན།\nསྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོར་འཕགས་ཡུལ་རྫོང་སར་བཤད་གྲྭར་ “ARPI” ལས་གཞིའི་ཟབ་སྦྱོང་ཚོགས་སྐབས་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་གིས་བཅར་འདྲི་ཞུས་ཤིང། ༢༠༡༩ ལོ་འགོར་སྒྲ་ཕབ་ཞུས་པའོ།།\nབོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གསུང་རབ་ཞིབ་འཇུག་ཐབས་ལམ་གྱི་ཟབ་སྦྱོང་རིམ་པ་ལྔ་པ། མདུན་གྲལ། བཤད་གྲྭའི་ལས་ཐོག་མཁན་པོ་བསམ་གྲུབ། གཙུག་ལག་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་མཁས་དབང་རྗེ་རྗེ་དབང་ཕྱུག མཁས་དབང་ལྕམ་སྐུ་ཨོར་ན།


Wylie:Rje grub thob chen po dge slong padma dkar por skye ba bzhes pa'i tshe 'phags pa spyan ras gzigs la gsol ba btab pa'i rdo rje'i gsung - gDams Ngag mDzod\nWylie:Rje grub thob chen po dge slong padma dkar por skye ba bzhes pa'i tshe 'phags pa spyan ras gzigs la gsol ba btab pa'i rdo rje'i gsung\nརྗེ་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་པདྨ་དཀར་པོར་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚེ་འཕགས་པ་ ་ ་ ་\nrje grub thob chen po dge slong padma dkar por skye ba bzhes pa'i tshe 'phags pa spyan ras gzigs la gsol ba btab pa'i rdo rje'i gsung\nDamngak Dzö Volume 17 (ཙ་) / Pages 71-72 / Folios 10a4 to 10b7\nVolumes List > Volume 17 > Text #14 (No Translation) (བོད་སྐད་) Scroll to Research Info Catalog Information for this text:\nཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་. ༈ རྗེ་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་པདྨ་དཀར་པོར་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚེ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་བཞུགས་སོ༎. གདམས་ངག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད།, པོད་ ༼ཙ་༽, 71-72. ཏེ་ལི་་་རྒྱ་གར་: ཞེ་ཆེན་དཔེ་མཛོད་ཁང་, ༡༩༩༩.\nthang stong rgyal po. rje grub thob chen po dge slong padma dkar por skye ba bzhes pa'i tshe 'phags pa spyan ras gzigs la gsol ba btab pa'i rdo rje'i gsung bzhugs so//. In gdams ngag rin po che'i mdzod, Volume 17 (ཙ་), 71-72. New Delhi: Shechen Publications, 1999. Enlarged reprint of the 1979 edition published by Dilgo Khyentse Rinpoche from prints from the dpal spungs xylographs.\nཅེས་པ་འདི་ནི་གྲུབ་ཆེན་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོས་རྗེ་རང་གི་སྐྱེ་བ་གོང་མ་དགེ་སློང་པདྨ་དཀར་པོར་འཁྲུངས་པའི་སྐབས། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ནས་བརྒྱད་ཅུའི་བར་དུ་སྨྱུང་བར་གནས་ལས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གསོལ་བ་བཏབས་པའི་ཚིག་འདི་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་ཏུ་གསུངས་པ་སྟེ། བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཀ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ལགས་སོ༎\nces pa 'di ni grub chen thang stong rgyal pos rje rang gi skye ba gong ma dge slong pad+ma dkar por 'khrungs pa'i skabs/_dgung lo nyi shu nas brgyad cu'i bar du smyung bar gnas las 'phags pa spyan ras gzigs la rtse gcig tu gsol ba btabs pa'i tshig 'di sngon gnas rjes dran tu gsungs pa ste/_byin rlabs kyi tshan ka mchog dang ldan pa lags so//\nLine 1: ༈ རྗེ་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་པདྨ་དཀར་པོར་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚེ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་བཞུགས་སོ༎\nrje grub thob chen po dge slong padma dkar por skye ba bzhes pa'i tshe 'phags pa spyan ras gzigs la gsol ba btab pa'i rdo rje'i gsung bzhugs so//\nLeft side print: ཙ སྨར་ བཅུ་ ཁྲིད་\ntsa dmar bcu khrid\nRight side print: 71\nBegin-End Pages (Western): 71-72\nBegin Tibetan page and line #: 10a4\nEnd Tibetan page and line #: 10b7\n༧༡ ༈ །།རྗེ་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་པདྨ་དཀར་པོར་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚེ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་བཞུགས་སོ། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་བླ་མ་སྤྱན་རས་གཟིགས། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་ཡི་དམ་སྤྱན་རས་གཟིགས། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་འཕགས་མཆོག །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་སྐྱབས་མགོན །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་བྱམས་མགོན །ཐུགས་རྗེ་ཟུངས་ཤིག་རྒྱལ་བ་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །མཐའ་མེད་འཁོར་བར་གྲངས་མེད་འཁྱམས་གྱུར་ཅིང་། །བཟོད་མེད་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་འགྲོ་བ་ལ། །མགོན་པོ་ཁྱེད་ལས་སྐྱབས་གཞན་མ་མཆིས་སོ། །རྣམ་མཁྱེན་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ཐོག་མེད་དུས་ནས་ལས་ངན་བསགས་པའི་མཐུས། །ཞེ་སྡང་དབང་གིས་དམྱལ་བར་སྐྱེས་གྱུར་ཏེ། །ཚ་གྲང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །ལྷ་མཆོག་ཁྱེད་ཀྱི་དྲུང་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག །ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ།\n༧༢ ཐོག་མེད་དུས་ནས་ལས་ངན་བསགས་པའི་མཐུས། །སེར་སྣའི་དབང་གིས་ཡི་དྭགས་གནས་སུ་སྐྱེས། །བསྐྲེས་སྐོམ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །ཞིང་མཆོག་པོ་ཏཱ་ལ་རུ་སྐྱེ་བར་ཤོག །ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། །ཐོགས་མེད་དུས་ནས །གཏི་མུག་དབང་གིས་དུད་འགྲོར་སྐྱེས་གྱུར་ཏེ། །གླེན་སྐུག་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །མགོན་པོ་ཁྱེད་ཀྱི་དྲུང་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག །ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། །ཐོག་མེད་དུས་ནས་ལས་ངན་བསགས་པའི་མཐུས། །ཕྲག་དོག་དབང་གིས་ལྷ་མིན་གནས་སུ་སྐྱེས། །འཐབ་རྩོད་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །པོ་ཏཱ་ལ་ཡི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག །ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། །ཐོག་མེད་དུས་ནས་ལས་ངན་བསགས་པའི་མཐུས། །ང་རྒྱལ་དབང་གིས་ལྷ་ཡི་གནས་སུ་སྐྱེས། །འཕོ་ལྟུང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །པོ་ཏཱ་ལ་ཡི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག །ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། །བདག་ནི་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་མཛད་པ་མཚུངས་པ་ཡིས། །མ་དག་ཞིང་གི་འགྲོ་རྣམས་སྒྲོལ་བ་དང་། །གསུང་མཆོག་ཡིག་དྲུག་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པར་ཤོག །འཕགས་མཆོག་ཁྱེད་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་མཐུས། །བདག་གི་གདུལ་བྱར་གྱུར་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས། །ལས་འབྲས་ལྷུར་ལེན་དགེ་བའི་ལས་ལ་བརྩོན། །འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ཆོས་དང་ལྡན་པར་ཤོག །ཅེས་པ་འདི་ནི་གྲུབ་ཆེན་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོས་རྗེ་རང་གི་སྐྱེ་བ་གོང་མ་དགེ་སློང་པདྨ་དཀར་པོར་འཁྲུངས་པའི་སྐབས། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ནས་བརྒྱད་ཅུའི་བར་དུ་སྨྱུང་བར་གནས་ལས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ཚིག་འདི་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་ཏུ་གསུངས་བ་སྟེ། བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཀ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ལགས་སོ།། །།མངྒ་ལམ།། །།\nRetrieved from "https://dnz.tsadra.org/index.php?title=Wylie:Rje_grub_thob_chen_po_dge_slong_padma_dkar_por_skye_ba_bzhes_pa%27i_tshe_%27phags_pa_spyan_ras_gzigs_la_gsol_ba_btab_pa%27i_rdo_rje%27i_gsung&oldid=49507"


The Twelfth Dalai Lama, Trinle Gyatso - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\n༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་ནི། དགུང་ལོ་ལྔ་པའི་ཐོག་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས། དེ་ནས་སྙུང་གཞི་དྲག་པོས་བསྙུན་ཏེ་དགུང་ལོ་བཅུ་དགུའི་ཐོག་དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས།\nཏ་ལའི་བླ་མ ༡༢ འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ།\nb.1856 - d.1875\nཏ་ལའི་བླ་མ ༠༡ དགེ་འདུན་གྲུབ་པ།\nཏ་ལའི་བླ་མ ༠༣ བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ།\nཏ་ལའི་བླ་མ ༠༤ ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ།\nཏ་ལའི་བླ་མ ༠༥ ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ།\nཏ་ལའི་བླ་མ ༠༦ ཏ་ལའི་བླ་མ ༠༦ ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ།\nཏ་ལའི་བླ་མ ༡༠ ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ།\nཏ་ལའི་བླ་མ ༡༡ མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ།\nཏ་ལའི་བླ་མ ༡༣ ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ།\nཏ་ལའི་བླ་མ ༡༤ བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།\nཕུར་ལྕོག ༠༣ བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ།\nདགའ་ལྡན་ཁྲི་པ ༧༦ བློ་བཟང་མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག།\nདགའ་ལྡན་ཁྲི་པ ༨༠ གྲགས་པ་དོན་གྲུབ།\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ།; བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ།; ངག་དབང་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ།\nWylie: ta la'i bla ma 12 'phrin las rgya mtsho\nAnon. 1977.Rgyal dbang thams cad mkhyen pa 'phrin las rgya mtsho'i rnam thar.In'Phags pa'jig rten dbang phyug gi rnam sprul rim byon gyi 'khrungs rabs deb ther nor bu'i 'phreng ba,vol. 4, 471-720. Dharamsala: Sku sger yig tshang, 1977.TBRC W22095.\nAnon. 2009.Rgyal dbang thams cad mkhyen pa sku 'phreng bcu gnyis pa. InMdzad rnam rgya chen snying rje'i rol mtsho, vol. 1, pp. 193-200. Dharamsala: Norbulingka. TBRC W2CZ7990.\nBlo bzang tshul khrims. N.d.Lhar bcas srid bzhi'i gtsug rgyan rgyal mchog ngur smrig 'chang ba bcu gnyis pa chen po'i rnam par thar pa rgya mtsho lta bu las mdo tsam brjod pa dwangs shel me long. Lhasa: Drepung.\nDon rdor and Bstan 'dzin chos grags. 1993.Gangs ljongs lo rgyus thog gi grags can mi sna. Lhasa: Bod ljongs mi dmangs dpe skrun khang, pp. 954-956.\nGrags pa 'byung gnas and Rgyal ba blo bzang mkhas grub. 1992.Gangs can mkhas grub rim byon mingmdzod. Lanzhou: Kan su'u mi rigs dpe skrun khang, pp. 395-396.\n'Jigs med bsam grub. 2000.Rgyal ba sku phreng bcu gnyis pa 'phrin las rgya mtsho'i chos srid mdzad rnam.InGong sa tA la'i bla ma sku phreng rim byon gyi chos srid mdzad rnam, pp. 660-704. Beijing: Mi rigs dpe skrun khang. TBRC W21672.\nMaher, Derek. 2005. “The Twelfth Dalai Lama, Trinle Gyatso.” InThe Dalai Lamas: A Visual History. Martin Brauen, ed. London: Serindia, pp. 134-135.\nRin chen nor bu and Khri bsam gtan.Rgyal dbang sku phreng bcu gnyis pa 'phrin las rgya mtsho'i skor. InBod kyi lo rgyus slob gzhi blo gsar 'jug pa'i 'bab stegs, pp. 146-147. Lanzhou: Kan su'u mi rigs dpe skrun khang. TBRC W19354.


Terdzo-GI-024 - Rinchen Terdzö\nbka' brgyad gsang ba yongs rdzogs kyi bka' srung dregs pa'i sde dpon sum bcu'i mchod gsol bsdus pa\nVolume 33 (གི) / Pages 299-306 / Folios 1a1 to 4b1\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 33 > Text #24 (Scroll to Bottom)\ngu ru chos kyi dbang phyug. bka' brgyad gsang ba yongs rdzogs kyi bka' srung dregs pa'i sde dpon sum bcu'i mchod gsol bsdus pa. In Rin chen gter mdzod chen mo pod so gsum pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 33) by 'jam mgon kong sprul, 299-306. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\ngu ru chos kyi dbang phyug gi zab gter las phyungs pa'o\n༄༅། །བཀའ་བརྒྱད་གསང་བ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བཀའ་སྲུང་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་སུམ་བཅུའི་མཆོད་གསོལ་བསྡུས་པ་བཞུགས་སོ། ། དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་སུམ་ཅུའི་གསོལ་ཀ་ནི། དྲག་སྔགས་སོ་ལྔ་པའི་མཇུག་ཏུ། བཛྲ་ཙཎྜ་སརྦ་དུཥྚཱན་ཨེ་ཛ་བྷྱོ༔ ཤ་ཏྲཱུན་ཧུར་ཐུམས་ཛ་མཱ་ར་ཡ་རྦད། མ་ཧཱ་དེ་ཝ་ཨེ། ཨུ་མ་དེ་ཝཱི་ཨེ། ཡ་མ་རཱ་ཙ་ཡ། ཡ་མ་དནྟི་ཡ། མ་མ་རུ་ལུ་མ། ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཏྲག །དུ་ཁྲག་དུ། དུནྟིང་དུ། རཱ་ཙ་ཙ། གིང་ཀ་ར་ཏྲི། བཛྲ་སཱ་དྷུ་ཏྲི། རཱ་ཧུ་ལ་རཱ། རཀྴ་ར། རཀྨོ་ར། ཡཀྴ་ཀྵ། ཡཀྨོ་ཀྵ། མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ་ཀྵིཾ། རུ་དྲ་རྣྲྀ། མུན་མུན་པ། ཏིརྟི་ཀ་ཐ། དེ་ཝ་ཨ། ཨ་སེ་ལ་ཨ། ཏིྑསྣ་འདྲེ་རུཾ་ཙམ། ཨ་བི་ཤུ་ཀྵུ། ཏྲི་པ་ཤ་ལ་ཏྲི། ཧཾ་ཤཾ་ཏྲི། བི་ནཱ་ཡ་ཀ་ཨུ། ཌཱ་ཀི་ནཱི་མཾ། ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ནཱ་ག་ཀྲོ་དྷཱི་ཤྭ་རཱི་ཕུ། སརྦ་དུཥྚཱན་ཧྲིཾ་ཧྲིཾ་ཛཿཛཿས་སྤྱན་དྲང་། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་གིས་རི་རབ་འདོད་ཡོན་སྣ་ཚོགས་སུ་བསམ། སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བསྲུང་བར་ཞལ་བཞེས་པ༔ དབང་ཕྱུག་ཆེ་སོགས་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ལ༔ རྣམ་དག་བདུད་རྩི་དམ་རྫས་མཉེས་མཆོད་འབུལ༔ མཐུ་རྩལ་དྲག་པོའི་དངོས་གྲུབ་བསྩལ་དུ་གསོལ༔ འདོད་ཡོན་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་གཏོར་མ་དང༔ ལས་ངན་ཉམས་པ་བསྒྲལ་པའི་རཀྟ་དང༔ དུག་གསུམ་རྣམ་དག་ཤ་ཁྲག་རུས་པའི་ཚོགས༔ དྲེགས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་འབུལ༔ དགྲ་བོ་གདུག་པ་བསྒྲལ་ཕྱིར་བཞེས་སུ་གསོལ༔ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ཁྱེད་རྣམས་མཆོད་པའི་དམ་རྫས་ནི༔ དཀར་དམར་ལ་སོགས་ཁ་དོག་བྱེ་བྲག་རྣམས༔ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་སྐུ་ལ་མཆོད་པར་འབུལ༔ སྙན་དང་མི་སྙན་སྒྲ་ཡི་བྱེ་བྲག་རྣམས༔ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་གསུང་ལ་མཆོད་པར་འབུལ༔ ཙིཏྟ་སྨུག་པོ་རྫ་ལྟར་སྤུངས་པ་ཡང༔ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ཐུགས་ལ་མཆོད་པར་འབུལ༔ སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མཆོད་པ་འདི་བཞེས་ལ༔ སྒྲོལ་གིང་ཕོ་མོས་ལས་རྣམས་སྒྲུབ་པར་མཛོད༔ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་འདིར་སྤྱོན་ཤ་ལ་སྤྱོན༔ དམ་ཉམས་དགྲ་བོའི་ཤ་ནི་ཟན་བས་ཞིམ༔ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་འདིར་སྤྱོན་ཁྲག་ལ་སྤྱོན༔ དམ་ཉམས་དགྲ་བོའི་ཁྲག་ནི་ཆང་བས་ཞིམ༔ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་འདིར་སྤྱོན་རུས་ལ་སྤྱོན༔ དམ་ཉམས་དགྲ་བོའི་རུས་ནི་མར་བས་ཞིམ༔ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་རྣམས་ལ་དུག་གསུམ་མཆོད་པར་འབུལ༔ དུག་གསུམ་བཞེས་ལ་དགྲ་བགེགས་བསྒྲལ་དུ་གསོལ༔ ཨོཾ་མ་ཧཱ་དེ་ཝ་ཨེ། ཨུ་མ་དེ་ཝཱི་ཨེ། ཡ་མ་རཱ་ཙ་ཡ། ཡ་མ་དནྟི་ཡ། མ་མ་རུ་ལུ་མ། ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཏྲག །དུ་ཁྲག་དུ། དུནྟིང་དུ། རཱ་ཙ་ཙ། གིང་ཀ་ར་ཏྲི། བཛྲ་སཱ་དྷུ་ཏྲི། རཱ་ཧུ་ལ་རཱ། རཀྴ་ར། རཀྨོ་ར། ཡཀྴ་ཀྵ། ཡཀྨོ་ཀྵ། མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ་ཀྵིཾ། རུ་དྲ་རྣྲྀ། མུན་མུན་པ། ཏིརྟི་ཀ་ཐ། དེ་ཝ་ཨ། ཨ་སེ་ལ་ཨ། ཏིྑསྣ་འདྲེ་རུཾ་ཙམ། ཨ་བི་ཤུ་ཀྵུ། ཏྲི་པ་ཤ་ལ་ཏྲི། ཧཾ་ཤཾ་ཏྲི། བི་ནཱ་ཡ་ཀ་ཨུ། ཌཱ་ཀི་ནཱི་མཾ། ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ནཱ་ག་ཀྲོ་དྷཱི་ཤྭ་རཱི་ཕུ། སརྦ་དུཥྚཱན་མ་ཧཱ་བ་ལིཾ་ཏ་ཁཱ་ཧི༔ མ་ཧཱ་པཉྩ་ཁཱ་ཧི༔ མ་ཧཱ་རཀྟ་ཁཱ་ཧི༔ ལན་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ས་མ་ཡ་ཨ་མྲྀཏ་ཁཱ་ཧི༔ སྙིང་ཉེ་བྲན་ཕོ་བྲན་མོའི་ཚོགས༔ དམ་ལས་མ་འདའ་ས་མ་ཡ༔ བདག་གི་སྲུང་མར་མངའ་གསོལ་ལོ༔ སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་སྲུངས༔ དཀོན་མཆོག་དབུ་འཕང་ཁྱེད་ཀྱིས་བསྟོད༔ རྣལ་འབྱོར་སྐུ་དགྲ་ཁྱེད་ཀྱིས་སྒྲོལ༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ དབང་ཕྱུག་མ་ཧཱ་དེ་ཝ་དང༔ བཙུན་མོ་ཨུ་མ་དེ་ཝཱི་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ འཆི་བདག་ཡ་མ་རཱ་ཙ་དང༔ སྐྱེ་འགྲོའི་སྲོག་གི་བདག་མོ་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ མ་མོ་སྲིད་པའི་རྒྱལ་མོ་དང༔ སྔགས་སྲུང་ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཊི་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ བདུད་པོ་ཀོས་རྗེ་བྲང་དཀར་དང༔ བདུད་མོ་ནག་མོ་རེ་ཏཱི་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བེ་ཀར་དང༔ སྲོག་བདག་ཚངས་པ་དཀར་སེར་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ སྐྱེས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་ལེགས་པ་དང༔ བཟའ་བདུད་ཆེན་པོ་རཱ་ཧུ་ལ༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ སྲིན་པོ་ནག་པོ་གློག་ཕྲེང་དང༔ སྲིན་མོ་སྦལ་མགོ་ཁྲག་མིག་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ གནོད་སྦྱིན་ཡཀྴ་མེ་དབལ་དང༔ གནོད་སྦྱིན་མོན་མོ་ནག་མོ་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ དམུ་བདུད་ནག་པོ་བཀྲག་མེད་དང༔ མུ་སྟེགས་གུ་ལང་ནག་པོ་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ གཟའ་བདུད་མུན་པ་ཀེ་ཏུ་དང༔ ཀླུ་བདུད་ཀ་ལ་ཡཀྴ་བཅས། འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ སྲིད་པའི་ལྷ་རབས་ཤམ་པོ་དང༔ གནམ་སྨན་ཐོག་གི་བུ་ཡུག་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ མ་སངས་གཡའ་སྤང་སྐྱེས་གཅིག་དང༔ བྲག་བཙན་སྲོག་ཟན་དམར་པོ་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ སྲོག་བདག་གནམ་ཐེའུ་དཀར་པོ་དང༔ བཙན་འགོང་ཡམ་ཤུད་དམར་པོ་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ བགེགས་རྒྱལ་བི་ནཱ་ཡ་ཀ་དང༔ དཔལ་ལྡན་ནག་མོ་མགྱོགས་བྱེད་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་མཛོད༔ ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་དམ་ལྡན་མཐུ་ཆེ་བ༔ སྣང་སྲིད་དྲེགས་པའི་སྡེ་དཔོན་བཞེངས༔ ཀླུ་བདུད་ནག་པོ་མགོ་དགུ་དང༔ ཀླུ་མོ་ནག་མོ་གདུག་བྱེད་བཅས༔ འདོད་ཡོན་མཆོད་གཏོར་འདི་བཞེས་ལ༔ བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་གྲུབ་པར་མཛོད༔ གུ་རུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་ཟབ་གཏེར་ལས་ཕྱུངས་པའོ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-GI-024&oldid=123196"


PETER APOSTLE OF JESUS CHRIST – The Life of Yeshu\nJohn Chapter 21 verses 1-19 – Jesus says three times, “Simon feed my sheep”\n1 དེའི་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤུས་ཡང་བསྐྱར་ཏི་པེར་ཡཱ་ཡི་མཚོའི་འགྲམ་དུ་ཉེ་གནས་རྣམས་ལ་ཁོང་རང་མངོན་པར་མཛད། མངོན་པར་མཛད་ཚུལ་འདི་ལྟར་བྱུང༌།\n2 སི་མོན་པེ་ཏྲོ་དང༌། མཚེ་མ་ཟེར་བའི་ཐོ་མཱ། ག་ལིལ་ཡུལ་གྱི་ཀ་ནཱ་པ་ན་ཐན་ཨེལ། ཟེ་བད་ཡཱ་ཡི་བུ་གཉིས། ཁོང་གི་ཉེ་གནས་གཞན་གཉིས་བཅས་མཉམ་དུ་ཡོད།\n3 སི་མོན་པེ་ཏྲོས་ཁོ་ཚོར་ “ང་ཉ་འཛིན་དུ་འགྲོ་” ཞེས་ཟེར་བ་དང་ཁོ་ཚོས་ “ང་ཚོ་ཡང་ཁྱོད་དང་མཉམ་དུ་འགྲོ་” ཞེས་བཤད། ཁོ་ཚོ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སོང་སྟེ་གྲུ་ལ་བསྡད་ཡང་མཚན་དེ་ལ་ཉ་ཅིའང་མ་བཟུང༌།\n4 ནམ་ལངས་པའི་ཚེ་ཡེ་ཤུ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་བཞེངས་ཡོད་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཉེ་གནས་ཚོས་ཁོང་ཡིན་པར་ངོ་མ་ཤེས།\n5 ཡེ་ཤུས་ཁོ་ཚོར་ “བུ་ཚོ། ཁྱོད་ཚོས་ཉ་ཟིན་མེད་དམ་” ཞེས་གསུངས་པ་དང་ཁོ་ཚོས་ “ལགས་མེད་” ཅེས་བཤད།\n6 ཁོང་གིས་ཁོ་ཚོར་ “གྲུའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་དྲ་རྒྱ་ཕོངས་དང་རྙེད་པར་འགྱུར་” ཞེས་གསུངས་པ་ལ་ཁོ་ཚོས་དྲ་རྒྱ་འཕངས་ནས་ཉ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བཟུང་བས་དྲ་རྒྱ་ཆུ་ནས་འཐེན་མ་ཐུབ།\n7 དེ་ནས་ཡེ་ཤུས་དམིགས་བསལ་གྱིས་བྱམས་པ་གནང་བའི་ཉེ་གནས་དེས་པེ་ཏྲོ་ལ་ “གཙོ་བོ་ཡིན་” ཞེས་བཤད། སི་མོན་པེ་ཏྲོས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེས་པ་ཐོས་ཏེ་ནང་གོས་ལས་མེད་པས། ཕྱི་གོས་གྱོན་པ་དང་མཚོའི་ནང་དུ་མཆོངས།\n8 ཉེ་གནས་གཞན་རྣམས་སྐམ་ས་ནས་སྨི་བརྒྱ་ཙམ་མ་གཏོགས་མེད་པས། ཉས་གང་བའི་དྲ་རྒྱ་དྲུད་དེ་ཡོང་བ་ཡིན།\n10 ཡེ་ཤུས་ཁོ་ཚོར་ “ཁྱེད་ཚོས་ད་ལྟ་བཟུང་བའི་ཉ་ཁ་ཤས་འདིར་འཁྱེར་ཤོག་” ཅེས་གསུངས་པ་དང༌།\n11 སི་མོན་པེ་ཏྲོ་གྲུའི་ནང་ལ་སོང་ནས་ཉ་ཆེན་པོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་གྱིས་གང་བའི་དྲ་རྒྱ་དེ་སྐམ་ས་ལ་དྲུད། ཡང་ཉ་དེ་ཙམ་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་དྲ་རྒྱ་མ་རལ།\n12 ཡེ་ཤུས་ཁོ་ཚོར་ “ཚུར་ཤོག་ལ་ཞོགས་ཟས་ཟོ་དང་” ཞེས་གསུངས། ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ངོ་ཤེས་མོད་སུས་ཀྱང་ཁྱོད་སུ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུ་བར་མ་ཕོད།\n15 ཁོ་ཚོས་ཞོགས་ཟས་བཞེས་ཚར་རྗེས་ཡེ་ཤུས་སི་མོན་པེ་ཏྲོ་ལ་ “སི་མོན་ཡོ་ཧ་ནན་གྱི་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ཚོ་ལས་ང་ལ་ལྷག་པར་བརྩེ་འམ་” ཞེས་གསུངས་པས་ལན་དུ་ཁོས་ “གཙོ་བོ་ལགས། ངས་ཁྱེད་ལ་བརྩེ་བ་ཁྱེད་ཀྱིས་མཁྱེན་ནོ་” ཞེས་ཟེར་བ་དང༌། ཁོང་གིས་དེ་ལ་ “ངའི་ལུ་གུ་རྣམས་འཚོ་བར་བྱོས་ཤིག་” ཅེས་གསུངས།\n16 ཡང་ལན་གཉིས་པར་ཁོང་གིས་ “སི་མོན་ཡོ་ཧ་ནན་གྱི་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་བརྩེ་འམ་” ཞེས་གསུངས་པས་ཁོས་ “གཙོ་བོ་ལགས། ངས་ཁྱེད་ལ་བརྩེ་བ་ཁྱེད་ཀྱིས་མཁྱེན་ནོ་” ཞེས་བཤད་པས་ཁོང་གིས་ “ངའི་ལུག་རྣམས་འཚོ་བར་བྱོས་ཤིག་” ཅེས་གསུངས།\n17 ཡང་ལན་གསུམ་པར་ཡེ་ཤུས་ “སི་མོན་ཡོ་ཧ་ནན་གྱི་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་བརྩེ་འམ་” ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཁོང་གིས་ང་ལ་བརྩེ་འམ་ཞེས་ལན་གསུམ་གསུངས་པས་པེ་ཏྲོ་སེམས་སྐྱོ་བར་གྱུར་ནས་ཁོང་ལ་ “གཙོ་བོ་ལགས། ཁྱེད་ཀྱིས་དོན་ཚང་མ་མཁྱེན་ཏེ། ངས་ཁྱེད་ལ་བརྩེ་བ་མཁྱེན་ནོ་” ཞེས་བཤད་པ་དང་ཁོང་གིས་ “ངའི་ལུག་རྣམས་འཚོ་བར་བྱོས་ཤིག\n18 ངས་ཁྱོད་ལ་བདེན་པ་བདེན་པར་ཟེར་རྒྱུར། ཁྱོད་གཞོན་པའི་དུས་སུ་རང་གི་སྐེད་རགས་རང་གིས་བཅིངས་ཏེ་གང་དུ་དགའ་བར་སོང་ཡང༌། རྒས་དུས་སུ་ཁྱོད་རང་གི་ལག་པ་བརྐྱངས་ནས་མི་གཞན་གྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་སྐེད་རགས་འཆིང་སྟེ་ཁྱོད་མི་དགའ་བའི་གནས་སུ་འཁྲིད་པར་འགྱུར་” ཞེས་གསུངས།\n19 པེ་ཏྲོ་ཤི་ལུགས་ནི་གང་གིས་དཀོན་མཆོག་གི་གཟི་བརྗིད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་དེ་ལ་ “ངའི་རྗེས་སུ་འབྲོངས་ཤིག་” ཅེས་གསུངས་སོ།།\nWhen Jesus rose from death, it was some loyal women who found the tomb empty (Mark 16:1-7), and inside the tomb was an angel who gave themamessage. He said, ‘Go, tell the disciples (Matthew 28:7); and remind them that Jesus had told them that he would meet them back in Galilee after he had risen’ (Mark 14:28).\nSo they went, and while waiting seven of them spentanight fishing. But they caught nothing.\nIn today’s passage the apostle John tells us how they met Jesus beside the Lake of Galilee.\nAway on the shore in the first light of dawn stoodafigure. Who was he?\nTenderly he calls, ‘Children have you caught any?’ ‘No’ they said, as once before. ‘Try on the right side’ he said.\nAnd so many were caught! That too had happened once before (Luke 5:1-11). John recalls it, and whispers to Peter, ‘It’s Jesus!’. Peter leaps into the water, leaving the others and the fish, as he splashes through the shallow water! ‘Bring some’ said Jesus. So Peter went back to help.\nNow they all come, and what was said at breakfast – if anything at all – we do not know, as He who was God lovingly met with them and broke the bread. As once he had broken bread and blessed it when he fed 5000 with seven loaves and two fishes (Mark 6:34-44), so now too he hands bread and fish to them. Emotions were deeper than any speech.\nAfter that Jesus takes Peter aside to speak with him. ‘Simon son of John are you the most loving of my disciples? do you really love me?’ Three times he asks it. Three times Peter is forced to say, ‘Yes, Lord; you know it.’\nNo more does Jesus call him Peter the Rock but just Simon son of John. No more must he compare himself with the other disciples, but he does reappoint him as apostle; three times he says, “Feed my sheep”; but, indeed, more than that: ‘Yes; you will die for me.’\nNext time we will be reading in the Book of Acts how the Holy Spirit came in Jesus’s place – as he had promised – to help Peter and all his disciples to turn round and be courageous. Self-confident Peter had needed to convert (and so do we); Jesus had said to him, “When you are converted, strengthen your brothers” (Luke 22:32).\nThe Book of Acts isawonderful account of how the believers were changed and helped in their following of Jesus when they received the Holy Spirit.\nPETER APOSTLE OF JESUS CHRIST – Acts 1:1-26


Life and Culture on the Tibetan Plateau - THE BAG OF BARLEY\nTHE BAG OF BARLEY\nvillage སྡེ་བ། ཞིང་གྲོང་།\nbag སྒྱེ་མོ། ཁུག་མ།\nputs by འགྲམ་དུ་བཞག་པ།\nputs on སྟེང་དུ་བཞག་པ།\nhasababy ཁྱེའུ་ཞིག་ཡོད་པ།\njumps up ཡར་ལྡིང་བ། གནམ་ལ་ལྡིང་བ།\nrolls འགྲིལ་བ། ལྷུང་བ།\nlesson བསླབ་བྱ། གནས་ལུགས།\nA man lives inavillage. He is very poor. He wants to be rich. He does not haveawife. He wantsawife. He hasabig bag of barley. He has only one big bag of barley.\nOne day he carries the bag of barley to town. He wants to sell it. He needs some money. It is evening. It is dark. He comes toabig lake. He puts the bag by the lake. He puts his head on the bag of barley. He thinks, "I sell the barley in town. I get money. I buyahorse. I sell the horse. I marry. My wife hasababy. The baby isaboy. What is the boy's name?"\nThe moon comes up in the sky. The old man thinks, "Moon! My son's name is Moon!"\nHe is very happy. He jumps up. The bag of barley rolls into the lake. The bag of barley is lost.\nསྐྱེས་པ་ཞིག་སྡེ་བའི་ནང་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། ཁོ་ནི་ཧ་ཅང་དབུལ་བོ་ཞིག་ཡིན། ཁོ་ཕྱུག་པོར་གྱུར་ན་འདོད་ཡོད། ཁོ་ལ་ཆུང་མའང་མེད།ཁོས་ཆུང་མ་ཞིག་ལེན་འདོད་ཡོད། ཁོ་ལ་ནས་སྒྱེ་མོ་གང་ཡོད། ཁོ་ལ་ནས་སྒྱེ་མོ་གཅིག་མ་གཏོགས་ཅི་ཡང་མེད།\nཉིན་ཞིག་ཁོས་ནས་སྒྱེ་མོ་གང་བོ་དེ་ཁུར་ནས་གྲོང་བརྡལ་དུ་སོང་། ཁོས་ནས་སྒྱེ་མོ་གང་བོ་དེ་བཙོང་འདོད་པ་དང་། ཁོ་ལ་སྒོར་མོ་འགའ་མཁོ་བ་རེད། མཚན་མོའི་དུས་སུ་ཧ་ཅང་མུན་ནག་རེད། ཁོ་མཚོའུ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་འགྲམ་དུ་ཐོན་པ་དང་ཁོས་ནས་སྒྱེ་མོ་དེ་མཚོ་འགྲམ་དུ་བཞག ཁོའི་མགོ་བོ་སྒྱེ་མོའི་སྟེང་བསྔས་ཏེ། "ངས་ནས་གྲོང་བརྡལ་དུ་བཙོང་ན་ང་ལ་སྒོར་མོ་ཐོབ། སྒོར་མོས་རྟ་ཞིག་ཉོ། རྟ་བཙོང་ནས་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད། ཆུང་མས་བྱིས་པ་ཞིག་བཙའ། བྱིས་པ་དེ་བྱི་ལི་ཞིག་ཡིན། བྱིས་པའི་མིང་ལ་ཅི་ཟེར།"ཞེས་བསམ་བློ་བཏང་།\nདུས་དེར་ཟླ་བ་མཁའ་རུ་འཕགས་བྱུང་། སྐྱེས་པ་དེས་བསམ་པར"རེད། ཟླ་བ། ངའི་བུའི་མིང་ལ་ཟླ་བ་ཟེར"


Panchen Rinpoche Chokyi Galtsen – Rukor\ndiscussing the fate of the nomads\nPanchen Rinpoche Chokyi Galtsen\nPosted byrukor-admin\t January 19, 2019 January 28, 2019 Leaveacomment on Panchen Rinpoche Chokyi Galtsen\nProbably the best thing I did in my life wasasimple idea, implemented withatypewriter and airmail envelope: to arrange for Gyalwa Rinpoche and Panchen Rinpoche to have in indepth, free, unmonitored conversation without other parties listening in.\nSince January 28, 2019 is the 30th anniversary of the passing of the tenth Panchen Lama, many Tibetans are re-assessing his remarkable achievements in protecting Tibetan language, culture and religion from Han racism, blindness and arrogance.\nThirty years ago, it was not at all clear what he had achieved, now we know. Three years earlier, in 1986, China allowed him his one trip toaWestern country, to Australia, as part ofaformal delegation of Chinese “parliamentarians” onareciprocal visit after Australian politicians had toured China. Panchen Rinpoche was not even the leader of the delegation, but number two.\nThe delegation’s itinerary was designed by officials in the administrative offices of the Australian parliament, and, fortunately, sent out to many people, far in advance. I wasajournalist working for Radio Australia, which is how I came to know.\nMy simple idea was that the two greatest of lamas, one inside, the other outside Tibet, who had such impact on everything happening in Tibet, should talk. It happened. Only years later, inaGyalwa Rinpoche autobiography, did I discover how rare that opportunity was. That simple idea worked, not because we knew what we were doing, in fact, we Australians were out of our depth. Fortunately, the Panchen Lama’s handlers had even less idea of which way is up, and Panchen Rinpoche knew exactly what to do.\nRukor has reported this before, at length, for readers of English. Since most readers of Rukor.org are Tibetan, it isapleasure to provideaTibetan translation, done by Lungtok Lob from Sydney.\n(ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༦ ཟླ་ ༤ ཟླ་མཇུག་ནས་ ༥ ཟླ་སྟོད།)\nརྩོམ་པ་པོ། GABRIEL LAFITTE རྒེ་སྦལ་རེལ ལ་ཧྥེ་ཊི\n༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཐོག་མར་ཐོས་ཡོང་དུས། དེ་ནི་འབྱུང་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་དོན་དངོས་ཐོག་དེའི་སྐོར་ལ་ག་རེ་བྱེད་དགོས་མིན་ཤེས་ཀྱི་མེད། དེ་ནི་མི་ལོ་ ༣༠ ཡར་སྔོན་སྟེ་ཕྱི་ལོ་༡༩༨༦ ལོ་སྟོད་ལ་རེད། ང་ཚོ་ནི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ཞིག་གི་ནང་ཡོད་པའི་ཚོགས་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་སྟེ། ༡༩༨༢ ལོ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་ཞབས་ཞུ་ཁང་ Tibet Information Service (TIS) དུ་འབོད་པ་འདིས་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་མི་མང་རྣམས་ལ་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་ཐབས་སུ་འབད་བརྩོན་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་མི་དཀྱུས་མ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན། ང་ཚོའི་སེམས་ཁྲལ་ནི་རྒྱུ་སྐར་མིག་དམར་ནང་གི་མི་ཆུང་ལྗང་ཁུ་ཅན་ལ་ཞུ་གཏུགས་བྱས་པའི་དཔེ་ལྟར། སྐབས་དེའི་བོད་དོན་སྐོར་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་རེད།\nབསྔགས་འོས་པ་ཞིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་སྐབས་སུ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལྷག་གི་རིང་༸གོང་ས་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་རྣམ་གཉིས་ཞལ་པར་བརྒྱུད། ལྟ་རྟོག་དང་བཀོད་འདོམས་བྱེད་མཁན་མེད་པར་ཐད་ཀར་བཀའ་མོལ་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེར་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་ཡང་འཆར་ཐུབ་མེད། ལོ་ངོ་བཞིའི་རྗེས་སུ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་དཔར་སྐྲུན་བྱུང་རྗེས་གཞི་ནས་གནས་ཚུལ་དེ་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ནང་”བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་” པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་མཛད་རྣམ་ནང་འཁོད་པ་ལྟར་ན། སྐབས་དེའི་བཀའ་མོལ་ནི་ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རང་དབང་ཐོག་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་བའི་བཀའ་མོལ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པ་དང་། སྔོན་ཆད་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་པེ་ཅིང་དུ་བཞུགས་དུས་ལྟ་རྟོག་ནན་པོའི་འོག་བཀའ་མོལ་གྱི་གོ་སྐབས་ཐེངས་གཉིས་བྱུང་ཡོད་འདུག །༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཛད་རྣམ་ ”བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་” ནང་འདི་ལྟར་གསུངས་ཡོད།\nང་ཚོས་བཀའ་མོལ་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ལ་གནང་མ་ཐུབ་ན་ཡང་། སྐབས་དེར་ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་བོད་མི་མང་། རྒྱལ་ཁབ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བར་དུས་ཚོད་ལྡང་ངེས་བྱུང་སོང་།  (ལོ་ཙཱ་བའི་མཆན། བསྟན་འཛིན་ཤེས་རབ་ལགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་དེབ་ནང་གཤམ་གསལ་ལྟར་འདུག་ཀྱང་། གོང་གསལ་ལྟར་བདེ་མིན་ཨིན་ཡིག་རང་ལ་ཆ་འཛིན་ཡོང་བ་ཞུ། འོན་ཀྱང་། ཁོང་ཨོ་སི་ཀྲི་ལི་ཡར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་སྐབས་དེར་སྔོན་ཚུད་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པའི་དུས་ཚོད་ཐོག་རྒྱ་མིས་མ་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ་འཇར་མན་ནང་བཀའ་མོལ་ཞུས་པ་ཡིན། བཀའ་མོལ་ཡུན་རིང་པོ་མ་བྱུང་ཡང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ཐུགས་དབུས་སུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རང་ཉིད་ཀྱི་མི་མང་། རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བཅས་ལ་བརྩེ་ཞེན་ལྷད་མེད་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ་ཙམ་གྱི་ཡུན་རིང་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་།)\nཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ཚོགས་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་གོ་སྒྲིག་འདི་འདྲ་ཞིག་ཅི་ལྟར་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ། དོན་དངོས་ཐོག་སྐབས་དེར་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ང་ཚོས་ཀྱང་གསལ་བོ་ཞིག་ཤེས་ཀྱི་མེད། རྗེས་སུ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་ན་སྐབས་དེར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་དང་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་སྣེ་ལེན་པ་ཚང་མར་དེ་ལྟར་བྱུང་འདུག །\nལོ་རྒྱུས་འདི་ནི་སྔོན་ཆད་བཤད་མ་མྱོང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། འདི་ནི་རྒྱ་གཞུང་གིས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་(མཆན། གློད་བཀྲོལ་རྗེས) བལ་ཡུལ་ལས་གཞན་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཕེབས་བཅུག་གནང་བ་གཅིག་པུ་དེ་རེད།\nའདི་ཡང་མི་ལོ་ ༣༠ རྗེས་སུ་གཞི་ནས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡང་བགྲེས་ཡོལ་ལ་ཕེབས་ཟིན་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་བཀའ་ཟུར་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་མཆོག་གིས་ལོ་རྒྱུས་འདི་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་ནས་མ་འོངས་པའི་མི་རབས་ཚོའི་ཆེད་ཡིག་ཆ་བསྡུ་རུབ་བྱས་པ་རྣམས་ང་ཚོར་མཁོ་སྤྲོད་ཀྱིས་པར་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་གནང་སོང་།\nང་ཚོས་ག་རེ་བྱེད་དགོས་པ་རེད་དམ། ང་ཚོས་ཤེས་པ་ནི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ་དབུས་གྲོས་ཚོགས་གྱིས་སྐུ་མགྲོན་ལ་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡར་འཚམས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་རྣམས་རྒྱ་ནག་ལ་འཚམས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་གནང་བའི་ཕར་འགྲོ་ཚུར་ཡོང་གི་ལས་འཆར་ཞིག་ཡིན་འདུག །\nསྐབས་དེའི་གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་ཚོའི་མིང་ཐོའི་ནང་དུ་པཎ་ཆེན་ཨེ་ཏི་ནི་Bainqen Erdeni གཅིག་པུ་འཁོད་ཡོད་ཀྱང་། ང་ཚོས་ཁོང་ནི་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ཡིན་པ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། (ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ) དབུས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་མགྲོན་སྣེ་ལེན་ཚན་པ་ནས་ཕིན་ཡིག་ཐོག་ཀློག་འདོན་དཀའ་བའི་མཚན་འདི་སུ་ཡིན་མིན་རྩ་བ་ནས་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་འདྲ། ང་ཚོར་དྲི་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཁོང་ཉིད་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། བོད་ནང་བཞུགས་པའི་བླ་ཆེན་མཐོ་ཤོས་དེ་ཡིན་པས་ང་ཚོས་དོན་དངོས་ཐོག་ཁོང་ཉིད་སུ་ཡིན་མིན་གསལ་སྟོན་བྱེད་དགོས་པ་རེད་དམ།\nཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལ་སྡིངས་ཆ་བསྐྲུན་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་དགོས་པ་རེད་དམ་སོགས་ཡིན། གཟིགས་སྐོར་གྱི་མཛད་རིམ་ཁག་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་སྔོན་ནས་གཏན་ཁེལ་ཟིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་དབུས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རིམ་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ལག་དེབ་ནང་མཛད་རིམ་འཁོད་ཡོད་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་བློ་ཕམ་གཞི་ཞིག་རེད། གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པ་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ནང་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་ཕེབས་པའི་རིང་། གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་གྲས་སིཌ་ཎི་དང་མེལ་སྦོན། རྒྱལ་ས་ཁེན་སྦེ་རར་བཅས་སུ་འཁྱུག་ཙམ་དང་། དུས་ཚོད་མང་ཆེ་བ་ཁོན་སི་ལེན་ཌི་མངའ་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་བྱུ་རུའི་མཚོ་རྒྱུད་ཀྱི་མཛེས་ལྗོངས་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང་། དེ་ནས་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ས་ཁུལ་དང་ལག་ཆའི་བཟོ་གྲྭ་ཁག་ཅིག་ལ་རྟོག་ཞིབ་གནང་བར་ཕེབས། ད་ཐེངས་ཀྱི་གཟིགས་སྐོར་འདི་ཚོང་ལས་སྡེ་ཁག་ནས་གོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་སྐུ་ཚབ་ལྷན་རྒྱས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་སྣང་།\nསྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ང་ཚོར་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་རིང་བསམ་བློ་གཏོང་ཁོམ་དང་། འབྱུང་སྲིད་པའི་གནས་ཚུལ་འདྲ་མིན་ལ་གདོང་ལེན་ཅི་ལྟར་བྱེད་དགོས་མིན་གྱི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པར་གོ་སྐབས་བྱུང་། དེའི་རིང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཉི་མ་བཟང་པོ་ལགས་ནས་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོར་ཕྱག་ཡིག་ཅིག་ཕུལ་པ་དང་། སིཌ་ཎིར་གནས་སྡོད་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཁག་ཅིག་རྡ་རམ་ས་ལར་བཅར་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ལམ་སྟོན་ཞུ་བའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད།\nབཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་གནག་སེམས་དང་བཅས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་ཡིན་པོ་ཆེར་”ཚོང་པ་རྒྱགས་པར “འབོད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཁོང་གི་སྐོར་ལ་གནས་ཚུལ་ཤེས་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་རེད། ལྷག་པར་དུ་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་སྤོབས་ཆེན་པོས་མའོ་ཀྲུའུ་ཞིའི་མུ་གེ་ཆེན་པོར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པར་བརྟེན་མི་ལོ་ ༡༤ རིང་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཤིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༨ ལ་གློད་བཀྲོལ་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་ག་རེ་གནང་གི་ཡོད་མེད། ད་དུང་ཁོང་ཉིད་ནས་ཐུགས་སྤོབས་ཆེན་པོས་བོད་ནང་གི་གཏོར་བཤིག་ཐེབས་པའི་དགོན་པ་རྣམས་བསྐྱར་གསོ་དང་། དགུང་ལོ་ཆུང་པའི་བླ་སྤྲུལ་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡོང་ཆེད་སྐུ་ལས་བསྐྱོན་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་སོགས་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་ཐུབ་མེད།\nཁོང་ཉིད་ལོ་ངོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་བཙོན་དུ་བཞུགས་དགོས་བྱུང་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཡོངས་གྲགས་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་༡༩༦༢ མུ་གེ་ཆེན་པོ་ཡོང་རྐྱེན་ཏུ་གྱུར་པའི་གཡོན་ཕྱོགས་པ་ཚོའི་ལག་འོག་ནས་བོད་མི་མང་གིས་མྱངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རེ་རེ་བཞིན་བགྲང་བའི་སྙན་ཞུ་ཞིག་གཙོ་འཛིན་མའོ་ཀྲུའུ་ཞིར་ཕུལ་ཡོད་པའི་སྐོར་ཤེས་ཀྱི་མེད། ཕྱི་ལོ་༡༩༩༧ གཞི་ནས་ལོན་ཀྲོན་དུ་ཨིན་རྒྱ་གཉིས་ཐོག་ཡི་གེ་ཁྲི་བདུན་གྱི་སྙན་ཞུ་དེ་གསང་རྒྱ་ནས་ཐར་ཏེ་པར་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་བྱུང་ཡོད།\nགཟིགས་སྐོར་འདི་ཉིད་ཁོང་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕེབས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོག་མ་ཞིག་དང་། སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ལོ་གསུམ་གྱི་རྗེས་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ང་ཚོས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐ་མ་དེ་ཡིན་པ་ཅི་ལྟར་ཤེས། ང་ཚོས་ཚོད་དཔག་ནི་༸རྒྱལ་བ་པཎ་ཆེན་རྣམ་གཉིས་ཐད་ཀར་བཀའ་མོལ་གནང་པའི་གོ་སྐབས་ཁ་ཤས་ཐོབ་སྲིད་པ་དེ་རེད། སྐབས་ཐོག་དེར་ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་ཞལ་པར་བརྒྱུད་བཀའ་མོལ་གནང་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ང་ཚོའི་ཕྲག་ཏུ་བབས་པའི་འོས་འགན་ཞིག་རེད།\nསྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་སྐབས་དེར་ད་དུང་དྲ་རྒྱ་སླེབས་མེད་ཀྱང་སྦྲགས་ཐོག་ནས་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ཆེར་སྙན་ཞུ་ཞིག་ཕུལ་བའི་དུས་ཚོད་ཀྱང་བྱུང། བདུན་ཕྲག་ཁ་ཤས་རྗེས་སུ་སྦྲགས་ཐོག་ནས་ལྗགས་ལན་ཞིག་འབྱོར་བའི་ནང་ང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་དེ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་༸གོང་ས་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་འཇར་མན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་གཏན་སྐབས་ཁེལ་ཡོད་པས་ཞལ་པར་གྱི་སྐུད་ལམ་བརྟན་པོ་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་འདུག །\nལས་དོན་དེ་སྒྲུབ་པའི་གོ་སྐབས་ལེགས་ཤོས་ནི་མེལ་སྦོན་གྲོང་ཁྱེར་ནང་རེད། དེ་དུས་ས་གནས་བོད་རིགས་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས་ཕེབས་བསུ་གོ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། དེ་ནི་ཉིན་༡༢ རིང་གི་གཟིགས་སྐོར་གྱི་ཐ་མའི་ཉིན་ཁ་ཤས་དེ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པས་དེའི་སྔོན་ལ་གནས་ཚུལ་ག་རེ་ཡིན་ན་ཡང་ཐོན་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།\nསྐབས་དེར་ང་ཚོའི་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་དོན་ནི། ༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་གཅིག་མཚུངས་ལྟར་བརྩི་བཀུར་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ཁོང་ཉིད་ལ་མངོན་གསལ་དོད་པོའི་ཐོག་རྒྱ་དམར་གྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱེད་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ། ང་ཚོ་རང་ངོས་ནས་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་ཁོང་ཉིད་ལ་དགོངས་ཚུལ་གསུང་བར་རང་དབང་མེད་པའི་སྐོར་གསལ་སྟོན་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུར་འབད་རྩོལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན། འདི་ནི་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་བར་གནས་སུ་བསྡད་པ་འདྲ་བོ་ཞིག་རེད། བར་གནས་སུ་སྡོད་རྒྱུ་ནི་ལས་སླ་བོ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད། ཆོས་ལུགས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་རྒྱུ་དང་། བོད་ནང་གི་དཀའ་ངལ་གསལ་སྟོན་ཆེད་སྐད་འབོད་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ནང་བོད་རིགས་ཚོགས་པ་དང་ཁོ་ཚོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་འདི་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་མེད་པ་བཅས་རེད།\nང་ཚོའི་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས་འབྱུང་སྲིད་པའི་གནས་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པ་ཡིན། དཔེར་ན། རྒྱ་གཞུང་གིས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ནང་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་ཡོད་པའི་དཔང་རྟགས་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ལྟ་བུར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བའམ། རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་ཐག་ཉེ་བོར་འཛིན་འདོད་མཁན་གྱི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་དྲིལ་བསྒྲགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་ཚོའི་མངོན་འདོད་སྒྲུབ་པ། རྒྱ་ནག་ལ་དགོས་མཁོ་ཡོད་པའི་ལས་སྣོན་མ་བྱས་པའི་ཐོན་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡར་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དཔལ་འབྱོར་མཉམ་ལས་ལ་ནུས་པ་ཆེན་པོ་འདོན་བཞིན་པའི་སྐབས་ཁེལ་གྱི་ཡོད་པ་བཅས་རེད།\nང་ཚོས་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་མི་མང་ལ་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོའི་ཆེའི་ཛ་དྲག་གི་(མཆན། ཚོར་བ་སྐྱེན་པོ) གནས་སྟངས་སྐོར་དང་དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་སྐོར་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པ་ཡིན།\nཁོང་གིས་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་མངོན་འདོད་རྣམས་གསལ་ཁ་དོད་པོས་གསུང་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ། ཁོང་བོད་ནང་མུ་མཐུད་ལྟ་རྟོག་དང་སུན་གཙེར་འོག་བཞུགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ། སྐུ་ཉིད་ལ་གཞན་གྱི་བཙན་གནོན་དང་དབང་སྒྱུར་འོག་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་པའི་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ཆེད་བཀའ་གསུང་གནང་རྒྱུའི་རང་དབང་མེད་པ་སོགས་འཁོད་ཡོད།\nསྐབས་དེའི་སྲིད་དོན་པ་ཚོར་ང་ཚོའི་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་ཤོག་ངོས་བཞི་ཅན་པ་དེ་ཀློག་པའི་དུས་ཚོད་བྱུང་ཡོད་མེད་གསལ་བོ་མི་ཤེས། ཡིག་ཆ་དེའི་སྒང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་གནང་བའི་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གྱི་གསུང་འཕྲིན་གསར་ཤོས་དང་། ཧའོ་ཡོ་པང་གི་བཅོས་བསྒྱུར་ལེགས་འགྲུབ་མ་བྱུང་བར་བརྟེན་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་གཞུང་ལ་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་བཅས་ཡོད། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་མི་མང་རྣམས་གནས་ཚུལ་འདི་དག་ལ་རྒྱུས་མངའ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཨེ་ཤི་ཡའི་མངའ་ཁུལ་གྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་འདོད་པའི་བསམ་ཚུལ་ལ་གོམས་འདྲིས་ལྟ་བུར་ཆགས་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པ་རྒྱ་ནག་ལ་ལོག་ཚར་བའི་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་སྲིད་བློན་(Bob) མཆོག་རྒྱ་ནག་ལ་རྒྱལ་དོན་འཚམས་གཟིགས་ལ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།\nརྒྱ་ནག་མི་མང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པ་དེ་ཕྱི་ཟླ་༥ ཚེས་༥ ཉིན་རྒྱལ་ས་ཁེན་སྦེ་རར་ཕེབས་དུས་ང་ཚོ་ཚོགས་པའི་གནས་ཚུལ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་འཁོད་ཡོད་པའི་ཤོག་ངོས་གཅིག་ཅན་གྱི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་ཡིན།\nདེའི་འགོ་བརྗོད་ལ་”ད་ལྟའི་ཆར་ཞི་མིའི་སྡེར་མོ་སུ་རེད་དམ”རྒྱ་ནག་གིས་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ་ཝེ་ནམ་གྱི་མགོ་སྐོར་འོག་ཚུད་པར་བཤད་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཟུར་ཙམ་སོགས་འཁོད་ནས་གཙོ་བོ་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་འགོ་ཁྲིད་རྣམ་པར་ངོ་སྤྲོད་བྱས་དོན་ནི། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་གྲོས་ཚོགས་ངོ་མ་ཞིག་མེད་པ་དང་། གལ་སྲིད་སྲིད་བློན་དང་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ཀྱིས་གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པ་འདི་ལ་དགའ་བསུ་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཁོང་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་ཞི་མིའི་སྡེར་མོ་ཆགས་སྲིད་པ་རེད་ཅེས་སོགས་འཁོད་ཡོད།\nགཟིགས་སྐོར་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཟིན་ལ་ཉེ་བའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གཞུང་གི་བྱེད་སྟངས་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་བྱུང་། རིམ་པ་བཞིན་གནས་ཚུལ་རྣམས་གསལ་བོར་ཆགས་སོང་། ཕྱི་ཟླ་༤ པའི་ཚེས་༢༢ ཉིན་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ཚགས་ཤོག་གྲགས་ཅན་ “དཔལ་འབྱོར་བསྐྱར་ཞིབ”ཟེར་བ་དེའི་ཐོག་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཐོན་སོང། དེའི་ནང་དོན་ཁག་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དགོས་འདུན་ཞིག་བཏོན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༨༢ ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སྤྲད་པའི་ཆེ་མཐོང་དང་གཅིག་པ་ཞིག་དགོས་པ་དེ་རེད། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་གཞུང་ལ་དེའི་ཐོག་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་མེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ནང་པའི་དད་ལྡན་པ་དང་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ཀྱིས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་མ་གཏོགས་རྒྱལ་ཁབ་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐུ་མགྲོན་མ་རེད། འོན་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་མཚོན་ན་དེའི་ཁྱད་པར་ཤེས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་བྱུང་ཡོད།\nསྐབས་དེར་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་དང་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ལ་གནས་ཚུལ་སྙིང་བསྡུས་སྙན་སེང་ཞུས་ཚར་ཡོད་པ་དང་། “དཔལ་འབྱོར་བསྐྱར་ཞིབ” གསར་ཤོག་ཐོག་སྤེལ་དོན། ཐེངས་འདིའི་གཟིགས་སྐོར་ཀྱིས་དབུས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་རྣམས་མགོ་འཐོམ་བཅུག་ཡོད། གཟིགས་སྐོར་འདི་ཕྱིའི་སྣང་ཚུལ་ལ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཡོང་ཆེད་དམིགས་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་མེད་ཀྱང་། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་ཞི་འཇམ་གྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་གནོན་ཤུགས་སླེབས་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད་ཅེས་སོགས་འཁོད་ཡོད།\nརྩོམ་ཡིག་དེ་ནི་གཟིགས་སྐོར་ཆ་ཚང་ཁྲོད་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ལ་ཐོན་པ་ཧ་ལམ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དངོས་ཐོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བའམ་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་བྱས་མེད། རྒྱ་གཞུང་གི་འདོད་དོན་ངོ་མ་ནི་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་གནད་ཡོད་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བསུ་དང་། ཁོང་དང་མཉམ་དུ་སྐུ་པར་མང་པོ་བསྒྲོན་པ་སོགས་བྱས་ནས་རྒྱ་གཞུང་གི་གུ་ཡངས་པའི་སྲིད་ཇུས་མངོན་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། འོན་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་གོ་བབས་སམ་ཆེ་མཐོང་སྐོར་དེ་ཙམ་གྱིས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱས་མེད། ཁོང་ཚོས་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་གོ་སྒྲིག་གང་གནང་བ་ལྟར་བཞག་འདུག །དཔེར་ན། དབུས་གྲོས་ཚོགས་ནས་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་རྒྱལ་ཡོངས་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་བསྟན་སློབ་གཉེར་སྡེ་ཁག་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། ཁོང་ལ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གནས་བབས་དང་གཅིག་པ་སྤྲོད་རྒྱུའི་རེ་འདུན་ཡོད་སྐོར་བཤད་འདུག་ཀྱང་། ཁོང་ཚོས་ཐབས་མཁས་པོའི་སྒོ་ནས་རོགས་རམ་བྱེད་རྒྱུ་ཁས་ལེན་བྱས་མི་འདུག །དེ་བཞིན་རྒྱལ་ས་ཁེན་སྦེ་རའི་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ནས་ཀྱང་ཐེངས་འདིའི་གཟིགས་སྐོར་ལ་ཐེ་གཏོགས་མི་བྱེད་རྒྱུ་བདམས་འདུག། །སིཌ་ཎི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་”བོད་ཀྱི་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད”ཡིན་སྐོར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ཟླ་༤ ཚེས་༣༠ ཉིན་གྱི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ཡི་ཤུའི་ཆོས་བརྒྱུད་ལྷན་ཁང་གིས་གོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་མི་མང་འདུ་འཛོམས་ཐོག་ཁོང་གིས་ཞི་བདེ་དང་། འདྲ་མཉམ། སྙིང་རྗེ་དགོས་པ་དང་། ཕན་ཚུན་སྤུན་གྲོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དགོས་པ་སོགས་སྤྱིར་བཏང་གི་གསུང་བཤད་གནང་འདུག །\nཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་མི་མང་གིས་དོ་སྣང་མ་སྤྲད་པ་དང་། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་དཀར་ནག་དང་བཟང་ངན་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་བསྟན་པ། རྒྱ་གཞུང་གི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ཚོས་ཁྱད་མཚར་བའི་ཕྱག་ལས་གནང་སྟངས་བཅས་ཀྱིས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་ཤོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་མེད།\nགཟིགས་སྐོར་ཚང་མ་གྲུབ་པའི་རྗེས་ལ་ང་ཚོའི་ཚོགས་པའི་ལས་བྱེད་DAVID TEMPLEMAN འདི་ལྟར་བྲིས་འདུག །\nགཟིགས་སྐོར་གྱི་མཛད་རིམ་མང་ཆེ་བ་ནི་ང་ཚོས་འདོད་པ་བཞིན་བྱུང་སོང་། གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པའི་གཏམ་བཤད་ཕལ་ཆེ་བ་ང་ཚོས་འགོག་ཐུབ་བྱུང་ཡོད་ལ། རྒྱལ་ཁ་མང་ཆེ་བ་ང་ཚོར་ཐོབ་སོང་བས་གཟིགས་སྐོར་སྐབས་གང་དུ་ཡང་ང་ཚོའི་སྟངས་འཛིན་ལས་བརྒལ་སོང་བསམ་པ་མ་བྱུང་། གཟིགས་སྐོར་འདིའི་སྐོར་ལ་ང་ཚོས་གྲ་སྒྲིག་ཧ་ཅང་ལེགས་པོ་བྱས་ཡོད་པ། དཔེར་ན། གནད་ཡོད་མི་སྣ་དང་ནུས་པ་ཆེ་བའི་འབྲེལ་ལམ་ཁག །ད་དུང་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་སོགས་ཀྱིས་ང་ཚོར་མཐུན་འགྱུར་ཡག་པོ་གནང་སོང་།\nརྗེས་སུ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ནི། ང་ཚོར་ཤ་ཚ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་ནི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་མི་མང་གི་སྟབས་བདེའམ་རྒྱས་སྤྲོས་མེད་པའི་གཤིས་ཀ་དེ་མཚོན་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ནི་བདེ་འཇགས་དང་ས་མཚམས་བརྟན་སྲུང་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སྨྱོ་ཧམ་དེ་ཙམ་མེད་པ་དང་། རྩ་བས་མི་མང་གི་ཕྱོགས་སུ་ལངས་ནས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བའི་སྲིད་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་དེ་རེད། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡར་མཚོན་ན་ཡང་སྐབས་དེར་ལས་སྣོན་མ་བྱས་པའི་ཐོན་རྫས་རྒྱ་ནག་ལ་བཙོངས་ནས་སྒྲོ་ལོ་དུང་ཕྱུར་མང་པོ་བཟོ་བཞིན་མེད་པ་དང་། གཉོམ་ཆུང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཆེན་པོ་ལ་ཁ་གཏད་ལངས་པ་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་རིག་གཞུང་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་པས་ཡིན། འོན་ཀྱང་། ད་ལྟ་དེ་འདྲ་ཞིག་མིན།\nརྒྱལ་ས་ཁེན་སྦེ་རའི་ཉིན་གསུམ་རིང་གི་གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པའི་མཐའ་མའི་ཉིན་དེར་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་། ནམ་རྒྱུན་རྒྱལ་ནང་གི་རྙོག་གླེང་སྐོར་ལས་བྲེལ་ཆེ་བའི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ཆབ་སྲིད་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་གསར་འགོད་པ་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཤིག་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཡོད། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་གསོལ་ཚིགས་དེར་ཕེབས་མཁན་སུ་སུ་ཡིན་མིན་ཤེས་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ང་ཚོས་སྔོན་ཚུད་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་དང་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་དྲི་བ་དྲིས་ལན་རྣམས་ཁོང་ཚོར་འཕྲོད་ཐུབ་པ་བྱས་པ་ཡིན། ང་ཚོས་ཐོག་མར་མདུན་སྒོ་ནས་སྐུ་མགྲོན་སུ་སུ་ཡིན་མིན་གྱི་ཐབས་ཤེས་བྱས་པར་གྲུབ་འབྲས་བྱུང་མ་སོང་མོད། ལྟག་སྒོ་བརྒྱུད་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་གཞུང་དང་ལྷག་པར་དུ་ཚོར་བ་ཧ་ཅང་སྐྱེན་པའི་གནས་སྟངས་ཁོང་ཚོར་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།\nགཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པ་དེ་མི་སྣ་མང་པོས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་ཚོར་ལྟ་རྟོག་དང་བཀོད་འདོམས་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཡང་མཉམ་དུ་བཅར་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྒྱལ་ས་ཁེན་སྦེ་རར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང་། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ་གཞུང་གིས་གོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་སྐུ་སྲུང་བ། གཞུང་འབྲེལ་རླངས་འཁོར་ཁ་ལོ་བ་དང་རླངས་འཁོར་སོགས་ཆིབས་ཞབས་སུ་ཡོད་པ་རེད།\nསྐབས་དེའི་མཛད་རིམ་གཉིས་ཡོངས་གྲགས་ཐོག་ཡིག་ཆའི་ནང་འཁོད་མེད། གཅིག་ནི་སིཌ་ཎིར་སྣེ་ལེན་མཛད་སྒོ་དང་། གཉིས་པ་ནི་མེལ་སྦོན་དུ་བོད་རིགས་མཐུན་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་དེ་ལ་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་པོ་རིན་པོ་ཆེས་མཇལ་ཁ་གནང་བ་དེ་རེད། ད་ལྟའི་༢༠༡༦ གི་བོད་རིགས་༡༧༠༠ ལ་བསྡུར་ན་སྐབས་དེའི་བོད་རིགས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་ནི་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་རེད།\nསིཌ་ཎིར་གཟིགས་སྐོར་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡར་སྐྱབས་བཅོལ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་མ་དངུལ་འདུ་འགོད་ཀྱི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་གནང་བཞིན་པའི་ཚོགས་པ་གཉིས་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཟེར་བ་དང་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཟེར་བའི་ཚོགས་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ཁོ་ཚོས་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་བསྐྱངས་པ་རེད། (Australian Tibetan Society, and Tibetan Friendship Group) གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་དེའི་ནང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་མང་ཚོགས་ནང་རང་དབང་ཐོག་བཀའ་མོལ་གནང་མི་ཐུབ་པ་དང་། ཁོང་ལ་གནང་དགོས་ངེས་བཀའ་མོལ་མང་པོ་ཡོད་ངེས་རེད་སོགས་འཁོད་ཡོད་པ་དང་། མཛད་སྒོ་དེའི་ཐོག་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ནས་རྒྱ་གཞུང་གི་གཡོ་བྱུས་ལ་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཤུགས་ཆེར་བསྟན་པར། ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་རྒྱ་མི་ཚོས་བོད་མི་ཚོའི་བྱེད་སྟངས་དེ་དག་ཁྲིམས་མེད་ལུགས་མེད་དང་། ཐ་ན་དམའ་འབེབས་བྱེད་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ནས་དོགས་འདྲོག་གམ་དངངས་སྐྲག་སྐྱེས་བཅུག་ཡོད་འདུག།།\nགཟིགས་སྐོར་མཇུག་རྫོགས་ལ་ཉེ་བའི་སྐབས་སུ་ཁོང་རྣམས་གནམ་གྲུར་བསྡད་ནས་མེལ་སྦོན་ལ་ཕེབས་པ་དང་། མེལ་སྦོན་བོད་རིགས་མཐུན་ཚོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུ་འཆར་ཡོད་པའི་མཛད་རིམ་དེ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཡོད་ཚུལ་དང་། གལ་སྲིད་མཇལ་འཕྲད་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་བོད་རིགས་ཉུང་ཉུང་ཞིག་ཁོང་བཞུགས་སའི་མགྲོན་ཁང་དུ་གོ་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པ་རེད།\nམེལ་སྦོན་བོད་རིགས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དེ་འོས་འཚམ་ཞིག་ཡོང་བའི་ཆེད་དཀའ་ལས་མང་པོ་རྒྱབ་སྟེ་གྲ་སྒྲིག་གནང་ཡོད། རྒྱ་གར་བ་ཕྱུག་བདག་ZARNA ཛར་ན་དང་ANIL SOMAIA ཨ་ནོལ་སོ་མ་ཡེའ་བཟའ་ཚོ་གཉིས་ཀྱིས་ས་གནས་RINGWOOD རན་ཝུ་ཊིར་ཡོད་པའི་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཁང་པ་ཐོག་བརྩེགས་ཅན་ཞིག་གཡར་གནང་བ་དང་། ཁང་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཐང་ཀ་དང་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་སོགས་སྒྲིག་ཤོམ་བྱས་པ། བཞུགས་ཁྲིའི་མཐའ་ཟུར་གཉིས་སུ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་ཡང་བཤམས་ཡོད།\nགཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པ་མེལ་སྦོན་ལ་འབྱོར་ནས་ཕེབས་བསུའི་སྣེ་ལེན་གྱི་མཛད་སྒོ་མ་འཚོག་པའི་ཆུ་ཚོད་༢༤ སྔོན་དུ། ཁོང་ཚོས་གོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་མགྲོན་ཁང་ནང་ཡོང་དགོས་པའི་སྐུལ་སློང་བྱས་སོང་། ང་ཚོས་ད་ཐེངས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་འདི་ཕོག་ཐུག་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་ནན་བརྗོད་བྱས་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་རྒྱུ་མཚན་ཁུངས་ལྡནཞིག་ཤོད་རྒྱུ་མེད་པར་མུ་མཐུད་དོགས་པ་བྱེད་ཀྱི་འདུག །\nའཆར་གཞི་ནི། དང་པོ་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསུང་ཆོས་གནང་རྒྱུ་དང་། དེ་ནས་མཇལ་ཁ་དང་སྐུ་པར་བསྒྲོན་པ། ཁང་བ་སྦུག་མའི་ནང་ཁོང་གིས་ཞལ་ལག་མཆོད་རྒྱུ་དང་། དེ་ནས་ཆིབས་ཞབས་ཚོ་དང་མི་མང་རྣམས་ལྷན་ཏུ་འོག་ཁང་ནས་དགོང་ཚིགས་མཉམ་རོལ་བྱེད་རྒྱུ། ༸གོང་ས་མཆོག་དང་ཞལ་པར་བརྒྱུད་བཀའ་མོལ་གནང་དུས་མི་གཞན་གྱིས་ལྟ་རྟོག་མེད་པ་བཅས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད།\nZARNAལྕམ་ཛར་ན་ལགས་ནས་སྐབས་དེར་༸གོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སའི་འཇར་མན་ལ་ཐག་ཉེ་ཤོས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཏེ་སིད་སིར་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་མཉམ་དུ་འབྲེད་མཐུད་བྱས་པ་རེད། དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ནས་མཛད་སྒོའི་ཉིན་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་དུ་ལྕམ་ཛར་ན་ལགས་སུ་གུས་ཞབས་དང་བཅས་ཞལ་པར་བཏང་ནས་ཁོ་མོ་རྒྱ་གར་མི་ཚང་ཞིག་ཡིན་མིན་དང་། ཁོ་མོས་དོན་དངོས་ཐོག་རླབས་ཆེན་གྱི་བླ་མ་རྣམ་གཉིས་དབར་དུ་འབྲེལ་བ་འཛུགས་ཐུབ་མིན་སྐད་ཆ་དྲིས་འདུག་པ་མ་ཟད། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལ་བླ་མ་མཆོག་ནས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་ཞལ་པར་བརྒྱུད་བཀའ་མོལ་ཞུ་འདོད་འདུག་ཅེས་ཁོང་མོར་བཤད་འདུག།།\nད་ནི་ཡོད་ཚད་རྒྱ་མི་ལས་བྱེད་ཚོའི་དོགས་པ་ཐེ་ཚོམ་ལ་རག་ལས་ཀྱི་ཡོད། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་ཚོས་ལྕམ་ཛར་ན་ཡི་ཁང་པའི་ནང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་དུ་ཡོང་རྒྱུ་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རེད། བསོད་ནམས་རིག་འཛིན་དང་GABRIEL LAFITTEE རྒེ་སྦལ་རེལ ལ་ཧྥེ་ཊི་གཉིས་ཀྱི་ཁོ་ཚོ་རླངས་འཁོར་ནང་བཞག་ནས་གྲོང་ཁྱེར་མཐའི་མུན་ནག་པའི་ཀྱག་ཀྱོག་གི་ལམ་ཁ་མང་པོ་བརྒྱུད་ནས་ཁྲིད་པ་དང་། ཁོང་ཚོ་མ་སླེབས་སྔོན་ལྕམ་ཛར་ན་ལགས་སུ་ཁ་པར་བཏང་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པའི་མཛད་སྒོ་དེ་བསྐྱར་དུ་འཚོག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ་བས་ན། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་གཡོན་གྱི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་པར་སྦས་ཏེ་མགྲོན་པོ་ཕེབས་པར་གྲ་སྒྲིག་ཞུ་རོགས་ལབ་ཅིང་། སྐབས་དེར་ཧ་ཅང་འཕྱི་པོ་ཡིན་པས་ལྕམ་ཛར་ན་ལགས་ཀྱིས་མགྱོགས་པོར་ནང་གོས་བརྗེས་ནས་གྱོན་གོས་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་ཞིག་གྱོན་པ་དང་དགུང་ལོ་བགྲེས་པའི་ཨ་མ་ལགས་ཀྱང་ཡར་བཞེངས་བཅུག་འདུག།།\nལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་རྒྱ་མི་ཚོར་སྣེ་ལེན་བྱེད་སྟངས་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་ཞི་ལྷོད་དང་ཡིད་དུ་འཐད་པོ་ཞིག་བྱུང་འདུག། །ཁོང་ཚོ་སྒོ་འགྲམ་དུ་འབྱོར་དུས་གཤིས་རྒྱུད་འཇམ་པའི་སྐུ་ལྕམ་མ་བགྲེས་མོ་ཞིག་གིས་དགའ་བསུ་བྱས་པ་དང་། ཁོང་མོས་དད་གུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ལག་ཟུང་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་”ན་མ་སཾ་དྷི” (རྒྱ་གར་སྐད་དེ་བོད་སྐད་དུ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས) ཞེས་ཁོང་ཚོར་འཚམས་འདྲི་ཞུས་སོང་། མཆོད་བཤམས་ནི་དངོས་གནས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཁང་བའི་ཕྱི་ནང་ཚར་མར་གློག་བཞུ་སྦར་ཡོད་པས་ཡོད་ཚད་འོད་མདངས་འཕྲོ་བའི་ངང་དགའ་བསུ་ཞུ་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་། ཁོང་ཚོས་གཟབ་གཟབ་ངང་ཚང་མར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་སོང་བ་དང་། རྒྱུན་ལྡན་དང་མི་འདྲ་བ་རེ་མཐོང་ཚེ་ཞིབ་ཚགས་པོས་ལྟ་གིན་འདུག། ཐ་ན་ཁོང་ཚོས་ཁང་བའི་འོག་ལ་ཡང་སྔོག་བཤེར་བྱས་པས། ཕལ་ཆེར་བོད་པ་ཚོས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བཙན་ཁྲིད་བྱེད་པར་བློ་འཚབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ། གང་ལྟར་ཁང་བའི་སྟེང་འོག་ཚང་མ་ཡང་དག་པའམ་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མཐོང་རྗེས་ཁོང་ཚོས་ཕེབས་བསུའི་མཛད་སྒོ་འཚོག་རྒྱུར་ངོས་ལེན་བྱས་སོང་།\nཉིན་རྗེས་མར་ལྕམ་ཛར་ན་ལགས་ནས་སུད་སིར་ཁ་པར་བཏང་སྟེ་གོ་སྒྲིག་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས། དགུང་མོའི་ཆུ་ཚོད་བདུན་པའི་ཐོག་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་གཞུང་གི་རླངས་འཁོར་རྣམས་སླེབས་སོང་། ཁང་བདག་རྒྱ་གར་བ་ཚང་དང་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱུ་བ་ཡག་ཤོས་གྱོན་ནས་དགའ་སྤྲོའི་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་མཆོག་གིས་གོས་ཆེན་རྒྱ་སྨུག་གི་ན་བཟའ་སྟབས་བདེ་ཞིག་གསོལ་ཏེ་གཟི་བྱིན་འོད་སྣང་ལྷམ་མེར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སོང་།\nཁོང་ཉིད་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་པར་གཡས་གཡོན་དུ་བཤམས་ཡོད་པའི་བཞུགས་ཁྲིའི་ཐོག་ཕེབས་ནས་གསུང་ཆོས་གནང་བ་དང་། ཁོང་ལ་ཁ་བཏགས་སོགས་འབུལ་མཁན་རྣམ་པར་ལེགས་སྐྱེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཁོང་གི་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་སྐུ་པར་སོགས་གནང་སོང་། དེའི་རྗེས་ནས་ཚང་མ་ཁོང་གི་སྐུ་མདུན་དུ་འཛོམས་ནས་འདྲ་པར་རྒྱག་པ་སོགས་བྱས་རྗེས་གཞི་ནས་ཞལ་ལག་གི་དུས་ཚོད་ཟིན་སོང་བ་དང་། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་མཆོག་མེལ་སྦོན་དུ་གནས་བཞུགས་ཆོས་དགེ་གཉིས་དང་ལྷན་དུ་ཞལ་ལག་མཆོད་སར་གདན་འདྲེན་བྱས། ལྕམ་ཛར་ན་ལགས་མངོན་གསལ་མེད་པའི་ཐོག་སོང་སྟེ་སྔོན་ཚུད་ནས་གྲ་སྒྲིག་ཡོད་པ་ལྟར་འཇར་མན་ལ་ཁ་པར་བཏང་། མི་མང་བྱིངས་རྣམས་ཁང་བའི་གཤམ་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ཞལ་ལག་གྲ་རྒྱས་པོ་ཞིག་བཏང་ནས་ཚང་མ་དགའ་དགའ་སྤྲོ་སྤྲོ་ཡོང་བ་བྱས། རྒྱ་མི་གཟུགས་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་དེས་ཁང་བའི་ནང་མེ་སྐྱོན་ཡོད་མེད་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཚུལ་ཨུ་ཚུགས་རྒྱབ་སོང་ཡང་རིམ་བཞིན་ཁོང་ཡང་འོག་ཁང་དུ་ཕྱིན་སོང་། དེ་ནས་ཐོག་ཁང་དང་འོག་ཁང་བར་གྱི་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དང་། སྐུ་ཞབས་GABRIEL རྒེ་སྦལ་རེལ་ལགས་སྒོ་འགྲམ་ནས་ཡར་ལངས་བསྡད་དེ་སྒོ་སྲུང་བ་བྱས། དེ་ནས་ཁ་པར་གྱི་སྐད་གྲགས་སོང་བ་དང་། ཞལ་ལག་འགོ་བཙུགས་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ་ཁ་པར་དེ་པཎ་ཆེན་རིན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ།\nཞལ་པར་བཀའ་མོལ་སྐར་མ་༨༠ རིང་གནང་བ་རེད། བཀའ་མོལ་གནང་བཞིན་པའི་སྐབས་དེར་ཁོང་ཚོ་ཁ་ཤས་ཐོག་ཁང་ལ་འགྲོ་འདོད་ཆེན་པོ་བྱས་སོང་ཡང་། གོས་རྒྱུ་རས་སྣམ་བཟོ་ལས་ཀྱིས་ཕྱུག་པོར་གྱུར་པའི་ཁང་བདག་སྐུ་ཞབས་ཨ་ནེལ་སོ་མེ་ཡ་ནས་གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པས་ཉིན་ཤས་སྔོན་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ཕྱུགས་ལས་ར་བ་དང་བལ་ཀྱི་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ཡོད་པ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པས། ཁོང་ཚོར་བལ་གྱི་སྐོར་ཡིད་སེམས་འགུག་པའི་ཁ་བརྡ་བྱེད་བཞིན་འདུག།།\nཡང་བར་སྐབས་ཤིག་ལ་རྒྱ་མི་ཞིག་ཐེམ་སྐས་ནས་ཡར་ཡོང་ཐབས་བྱས་སོང་བར་སྒོ་སྲུང་མཁན་གྱིས་ཁོ་ཡར་བཏང་མེད། ཁང་བའི་གཤམ་གྱི་མི་ཚོས་སྒང་ན་གནས་ཚུལ་ག་རེ་བྱུང་གི་ཡོད་མེད་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་དམ། གང་ལྟར་བཀའ་མོལ་གྲུབ་ཚར་བ་དང་སྒོ་རྣམས་ཕྱེ་ནས་ཁོང་ཚོ་ཡར་འགྲོ་མར་འགྲོ་བྱེད་བཅུག་པ་རེད། རྒྱ་མི་ཚོས་ཁོང་ཚོ་ཁ་སྐྱེངས་པོ་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་སྐྱོན་འཛུགས་མ་བྱས་པར་ང་ཚོ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཚོམ་རོགས་ཟེར་གྱི་འདུག། །ད་སྔོན་ཐོག་ཁང་དུ་ཡོང་བར་ཨུ་ཚུགས་རྒྱག་མཁན་གྱི་རྒྱ་མི་དེས་ཁོའི་པར་ཆས་གསུང་ཆོས་གནང་སར་ལུས་སོང་བ་དེ་ལེན་པར་ཡོང་བ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་བཤད་སོང་། གང་ལྟར་ཁོང་ཚོར་ཆེ་བསྟོད་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ཞིག་བྱུང་འདུག།།\nབླ་མ་སྐྱེས་ཆེན་རྣམ་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་ལ་བརྟེན། བདུན་ཕྲག་དགུའི་གོང་གི་སྤྱིར་བཏང་གི་བསམ་ཚུལ་དེ་གྲུབ་འབྲས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བྱུང་། ཐ་ན་ཁ་པར་ལས་ཁུངས་ལ་ཡང་ཐུགས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཁྱབ་ཡོད་པ་འདྲ། ལྕམ་ཛར་ན་ལགས་ལ་ཁ་པར་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཡོད་ཀྱང་སྐབས་དེར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁ་པར་བཏང་བའི་རིན་གོང་ཆུང་ཆུང་མིན། བོད་རིགས་རྣམས་ནི་དགའ་སྤྲོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེས་པ་དང་ཁ་པར་གྱི་འགྲོ་སོང་ཁོང་ཚོས་སྤྲོད་ཀྱི་ཡིན་ཚུལ་བཤད་མོད། ལྕམ་ཛར་ན་ལགས་ནས་ཨུ་ཚུགས་བསྐྱོན་གྱི་འདུག །རྗེས་སུ་ཁོང་མོར་འཛིན་བཏང་དུས་སྐར་མ་ཉི་ཤུ་མ་གཏོགས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་དང་སྐར་མ་ཉི་ཤུའི་རིང་གི་འཛིན་བཏང་མི་འདུག་གསུང་གི་འདུག།།\nསྐབས་དེར་ང་ཚོས་ནི་ག་རེ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་མེད་གསལ་བོ་ཞིག་ཀྱང་ཤེས་ཀྱི་མེད། དེ་བཞིན་ཧ་ཅང་བློ་དོགས་ཆེ་བའི་རྒྱ་མི་ཚོ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་སྣེ་ཤན་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་ཕྱུགས་ཟོག་ར་བ་ཁག་ལ་ཕེབས་པའི་གཟིགས་སྐོར་དཀྱུས་མ་ཙམ་དེ་བས་ཀྱང་ག་ལ་ཡིན།\nལོ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོས་བཟོད་བསྲན་ཆེན་པོ་གནང་བར་གྲུབ་འབྲས་མ་བྱུང་བར་བརྟེན་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ངོ་རྒོལ་གྱི་མེ་ལྕེ་འབར་བ་དང་། གློ་བུར་དུ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཁྱབ་པར་བརྟེན། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བོད་དོན་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཆེད་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་འགོ་འཛུགས་བྱེད་རྒྱུར་གྲ་སྒྲིག་འཐུས་ཚང་ཡོད་པ་བཅས་སོ།།\n(ཡིག་ཆ་འདི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུམ་མཚམས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་སྟེ་རྩོམ་པ་པོར་བཀའ་འཁྲོལ་གྱིས་བོད་བསྒྱུར་ཞུས་པ་ཡིན་ཡང་། ཨིན་ཡིག་དྲ་ཐག་ www.rukor.org འདིར་ཡོད་པས་དེ་ལ་རྩ་འཛིན་ཡོང་བ་ཞུ། རྩོམ་ཡིག་འདི་བཞིན་༧ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་མཆོག་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ནས་མི་ལོ་༣༠་འགོར་བའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩིའི་ཆེད་རྩོམ་པོ་པོས་༢༠༡༦་ལོར་ཨིན་ཡིག་སྤེལ་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག)\n ལོ་ཙཱ་བའི་མཆན། དེར་བརྟེན་རྗེས་སོར་ལྷ་ས་ནས་ཁོང་གི་སྐོར་གནས་ཚུལ་མི་ལེགས་པ་དེ་འདྲ་འབྱོར་ཏེ་མི་མང་ཁག་ཅིག་གིས་ཁོང་གིས་ཚོང་ལས་ཤུགས་ཆེན་པོ་གནང་བར་སྐྱོན་བརྗོད་དང་། ལྷག་པར་རིག་མ་ཞིག་ཀྱང་བཞེས་འདུག་ཅེས་ཐོས་ནའང་དམིགས་བསལ་བློ་མི་བདེ་བ་མ་བྱུང་། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་དངོས་སུ་བཀའ་མོལ་བྱུང་བ་དེས་ཕྱིས་སུ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐོར་ལ་གནས་ཚུལ་ག་རེ་གསན་པ་ཡིན་ནའང་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་བློ་བདེ་བར་བཞུགས་སྐོར་གསུངས་འདུག །\nPosted byrukor-admin January 19, 2019 January 28, 2019 Posted inTibet\nKatowice, climate, Tibet\nVILLAGISATION OF TIBETAN NOMADS…\nPREFABRICATING CHINA FACING INDIA\nSECURING A HIGHLAND BARRIER\nTIBET: AN EMBARRASSING LAGGARD\nA NEW ERA IN CENTRAL TIBET OR THE SAME OLD RENT SEEKING?\nAre nomads destructive?\nAustralian ag economists in Tibet\nAustralian aid for Tibetan farmers & nomads\nChina Dialogue: environment latest\nChina's dam plans for Tibet\nChinese science in Tibet\nChinese scientists on Tibet\nconsidered analysis of the big picture\nContemporary uses for traditional knowldge\nDisplaced by development\nEnvironmental issues in Tibet, by Tibetans\nGiving displaced peopleavoice in Geneva\nHigh Peaks: new writing from inside Tibet\nHow China consumes rainforests wordwide\nHow China consumes wildlife worldwide\nhow China pushes up global food prices\nIndependent reports on contemporary Tibet\nIndepth science of Tibetan grasslands\nIndigenous protectors of biodiversity\nInternational Campaign for Tibet\nlatest environment news from China\nlatest news from inside Tibet\nMining in China & Tibet\nMongolian nomads today\nNew range ecology: research\nNomad hopes for development worldwide\nNomadic futures worldwide\nNomadic Peoples Network\nRefugees in their own land\nReports on environment in Tibet, by Tibetans\nSociety for Threatened Peoples\nSophisticated research on Tibetan nomads\nTibetan writers open their hearts\nTibetans out of Tibet on Tibet\nVanishing nomads of Tibet blog\nVideo of Berlin conference on Tibet Third Pole\nwhat do Tibetans really think?\nWho's Hu in China?\nArchives Select Month July 2021 (5) June 2021 (4) April 2021 (2) March 2021 (2) February 2021 (1) January 2021 (8) December 2020 (1) October 2020 (3) September 2020 (6) August 2020 (2) July 2020 (4) June 2020 (1) April 2020 (5) February 2020 (2) January 2020 (1) November 2019 (2) October 2019 (4) August 2019 (5) July 2019 (1) June 2019 (1) May 2019 (8) March 2019 (2) February 2019 (1) January 2019 (4) December 2018 (2) November 2018 (2) October 2018 (2) September 2018 (3) August 2018 (3) July 2018 (6) June 2018 (5) May 2018 (3) April 2018 (2) March 2018 (2) February 2018 (1) January 2018 (2) October 2017 (1) July 2017 (5) June 2017 (3) May 2017 (2) March 2017 (2) December 2016 (1) October 2016 (3) August 2016 (1) July 2016 (2) June 2016 (3) May 2016 (8) April 2016 (5) March 2016 (1) February 2016 (5) December 2015 (2) November 2015 (8) August 2015 (2) July 2015 (3) June 2015 (4) May 2015 (3) March 2015 (1) February 2015 (1) January 2015 (2) December 2014 (5) November 2014 (2) September 2014 (1) August 2014 (2) July 2014 (1) June 2014 (2) April 2014 (3) March 2014 (5) February 2014 (5) September 2013 (4) July 2013 (8) April 2013 (3) January 2013 (4) December 2012 (5) November 2012 (16) April 2012 (3) March 2012 (4) December 2011 (5) November 2011 (4) October 2011 (4) September 2011 (1) August 2011 (1) May 2011 (1) April 2011 (6) March 2011 (4)\nRukor, Proudly powered by WordPress.