The New Testament in the Buli language (Ghana) Maak 1\nYeezu Wamaŋsaŋa Wie Ate\nMAAK A ŊMARISI La\n1-4 Dila po dila po Naawen jam weeni wa biisiteerɔma wanyi ate ba a wi ayen Azaya la, ayen wa ŋmarisi nyo Naawen gbaŋka po ayen,\n“ ‘Wa le tom nuru ate wa de niŋ jam gomsi siuku a magsi a te waai ale wa jam la.’\nLueluk ale a kaari goanni po a weeni ayen,\n‘ni gomsi Nyɔnɔwa siuku abe ni teenti ku.’ ”\nNaawen biika ate ba a wi ayen Yeezu Kirisita la wamaŋsaŋa wie ale nna. Ku be piilim kama a magsi chaab ale Azaya ale ŋmarisi dii Naawen gbaŋka po la.\nKu ŋaaŋnyiŋ ate nuru wanyi ate ba a wi ayen Jɔɔn a yaa nyini goanni po a jam a sak nuruba Naawen wie ale a te ba soka ale a weeni ba ayen, “Ni meena basi ni wabaataŋa, abe ni va Naawen siuku. Ni dan tagri m le te ni soka ate Naawen a voŋ ni wabaataŋa a te ni.” 5 Nuruba yegayega a yaa nyini tɛŋkpieŋka Jerusalem ale tɛŋ sii meena ale gilim ka a bo Judia po la a jam Jɔɔn jigi. Ba ale wom wa sinsaŋŋa la, ba yaa tɔk ba tuimbaataŋa meena a sak Naawen ale ge ate Jɔɔn yaa te ba soka beli dii ate ba a wi ayen Jodan la po.\n6 Ba jam pa ka laalaakomi kobta a nyɛ Jɔɔn garuku. Wa jam pa ka chiakgbain a bobi wa chiaka. Wa jam a ŋobi ka tintue ale a de siita me. 7 Wa jam a mooli kama ayen, “Nuru wanyi ale bo mi ŋaaŋ a cheena. Wa ta pagrim a gaam mi kama. Mi posima ale m nin chim yomo waai ale wa domsi a kali wa niŋ a yeeri wa nuensaŋa a te wa. 8 Nyiam ate mi pa a so ni nyiŋsaŋa, alege waai ale cheena la, a le pa ka Naawen Chiika a sueri ni suniimaŋa.”\n9 Da ŋala po Yeezu a jam nyini tɛŋ kanyi ate ba a wi ayen Nazaret ate ka jam bo tɛŋ kaai ate ba a wi ayen Galili la po. Wa yaa jam Jɔɔn jigi ayen Jɔɔn te wa soka Jodan benni po. 10 Jɔɔn ale te wa soka a nueri ate Yeezu a yaa nyini nyiamu sunsuŋ a jueli la, wa yaa deri nya wenŋmazuku ale ku lagri ate wa nya Naawen Chiika a siŋ jam kali wa zuk nna ase nangbaŋ la, 11 ate lueluk a yaa nyini wenŋmazuku po a weeni Yeezu ayen, “Fi ale m be kaai ate m mariŋ la. M sui a peenti ale fu kama.”\n12 Dula jigini Naawen Chiika a yaa basi ate Yeezu a cheŋ ga jo goanni po juijui ate goaduŋsa a boro la. 13 Wa jam bo dula jigini ate ku paari ka da pisinaansi. Da ŋala po Sitaana a yaa jam wa jigi a nyɛ wa nya ayen wa siak a te wa, alege Sitaana an jam baga a paasi wa. Naawen yaa tom sabiiloba ayen ba jam maa maari wa.\n14 Da yeŋ po nuruba a yaa yik Jɔɔn a ta wa ga lik dɔk po. Ku ŋaaŋnyiŋ ate Yeezu a yaa jam Galili tɛŋka po a mooli Naawen wamaŋsaŋa ayen, 15 “Da ŋaai ate Naawen dak ayen wa naamu le jam la, a mɔata kama. Ni basi ni tuimbaataŋa abe ni ta siaka ale wa wamaŋsaŋa.”\n16 Yeezu ale va Galili mogi kpeeni noai a taam la, wa yaa nya nuru wanyi ale wa suok. Ba yue ale Simon ale Andiru, ate ba yaa za a yuk ba ŋmaasaŋa a basi nyiamu po. 17 Yeezu yaa wi ba ayen, “Ni jam va mi ŋaaŋ. Nama daam ka jum yigrisa, alege jinla mi a te ni ka tuim paali ayen ni nyɛ ate nuruba a jam va mu.” 18 Ba yaa ale wom dila la, ba yaa deri basi ba ŋmaasaŋa ale va wa.\n19 Wa ale ga cheŋ maga la, wa yaa ŋman nya nuruba baye ate ba a wi ba ayen Jeemsi ale Jɔɔn. Ba jam ka nuru waai ate ba a wi ayen Zebedi la, bisa. Ba ale ba kowa ale wa tomteerɔma ale jam kala ba ŋaaruŋku po a gomsi ba ŋmaasaŋa. 20 Yeezu a yaa wi ba, ate ba yaa basi ba kowa ale wa tomteerɔma ŋaaruŋku po ale cheŋ ga va wa.\n21 Yeezu ale wa ŋaaŋviirima yaa cheŋ ga jo tɛŋ kaai ate ba a wi ayen Kapernaum la po. Juuma Vuusum Danni ale jam paari la, Yeezu yaa cheŋ ga jo ba tuka dɔkku po a boro a sak ba Naawen wie. 22 Nuruma ale wom wa sinsaŋŋa la, ku yaa cha ba, dii nyiŋ la wa sinsaŋŋa a kan neensi Juuma Sinsaŋŋa sagrɔma. Wa sakka a ta pagrim a gaam ba sinsaŋŋa kama.\n23 Dula jigini nuru ale jam ta chichiribiok ate ku bo wa zukku po. Wa yaa jam jo ba tuka dɔkku po a kaari ayen, 24 “Yeezu Nazaret denowa, fi a yaali ka boa ti jigiya? Fi jam ayen fi kaasi ti kama? M seba ayen fi ka Naawen nuru weleŋ.”\n25 Yeezu a yaa weeni chichiribioku ayen, “Goori abe fi nyini wa zukku po a nyini.”\n26 Chichiribioku a deri basi ate nuruwa nyiŋka a gok a yaa kaari a nyini wa jigi a nyini. 27 Ku yaa cha nuruma meena ale jam bo dula la, ate ba weeni ayen, “Ni nya nuruwa de ta pagrim a weeni chichiribaata ate ti a wom wa noai a nyini nuruba zuima po a nyini.” Ba ya bek chaab me ayen, “Ka boan jaab sinsak paala ale nna?”\n28 Galili tɛŋka po nuruma yegayega a jam wom Yeezu ale tom dii la kama.\n29 Yeezu a yaa basi tuka dɔkku ale ge cheŋ. Wa ale Jeemsi ale Jɔɔn a yaa cheŋ ga jo Simon ale Andiru yenni po. 30 Yeezu ale jo yenni po la, ba yaa weeni wa ayen ka Simon ŋanuba ale a yuak. Wa nyiŋka jam toliŋ ka nna yegayega ate wa jam dua wa dɔkku po. 31 Yeezu a yaa jo nipowa dɔkku po a yik wa nisaŋa a zak ate wa yiri ŋmai. Wa ale nyɛ dila la, wa nyiŋka a yaa deri yok ate wa yiri yaali nyiam a te ba.\n32 Wein ale siŋ la, tɛŋka po demma a pa ba yɔgnyeensa ale baai ate chichiribaata a jam bo ba zuima po la a ta ba jam Yeezu jigi. 33 Tɛŋka po demma meena a yaa tigsi chaab a jam yeri dii po ate Yeezu a boro la. 34 Wa tebi nuruba yegayega baai ate nyiŋtuila tɔgatɔga a jam ta ba la, ale a yiak chichiribaata yegayega nuruba zuima po a basi. Yeezu an jam te chichiribaataŋa siuk ate ti weeni wariya, dii nyiŋ la ti poom seba wa ale ka waai la kama.\n35 Saliuk yokyok ate vanni an diem a jam veenti la, Yeezu a yaa yiri a nyini tɛŋka po a cheŋ juijui ate nuru a karo la a puusi a te Naawen dula jigini. 36 Vanni ale veenti la, Simon ale wa vaanchaama yaa yiri a nya ale Yeezu a karo. Ba yaa nyini ayen ba gisi wa. 37 Ba ale nya wa la, ba yaa weeni wa ayen, “Nuru meena a nyeemu a gisi fu kama.”\n38 Yeezu a yaa weeni ba ayen, “Ni te ti cheŋ tɛŋ sii ale tali la ate m sak dula nuruma Naawen wie ate ba wom. Ka dila nyiŋ ate m jam.”\n39 Wa yaa nyiem a gilim Galili tɛŋka a sak nuruba Naawen wieŋa ba tuka diinaŋa po. Wa jam yiak chichiribaata nuruba zuima po a basi me.\n40 Gami dinyi a yaa jam Yeezu jigi a kpi duna tɛŋ wa niŋ a saalim wa ayen, “Fi dan siak, fi baga a tebi mu kama, ate mi a nya nyiŋyɔgsa.”\n41 Yeezu a yaa ta jiirim ale wa nna yegayega a yaa teeri wa nisaŋa a tiri wa ale weeni wa ayen, “M siaya. Ta nyiŋyɔgsa.” 42 Wa ale weeni dila la, nyiŋtuilaŋa yaa deri basi gamini ate wa nya nyiŋyɔgsa. 43-44 Yeezu a yaa weeni wa ale nin muna ayen, “Kan weeni sak nuru waaiya fi le nyɛ dii a nya nyiŋyɔgsa la. Cheŋ Naawen Puusika Yenni tomteerɔma wanyi jigi a pa fi dek a sak wa, abe fi nyɛ kaabi kaai ale magsi ase Moosis ale sak ti dii dila po dila po la. Dila le sak nuruba ayen fi yaa ta nyiŋyɔgsa kama.”\n45 Gamini yaa basi dula jigini. Wa an jam va Yeezu ale weeni wa dii la, alege wa jam goanti a nyeemu a weeni wa a meena kama Yeezu ale tebi wa dii la. Dila nyiŋ ate Yeezu an ŋman baga a nyini peelim a jam tɛŋka po wa yaaka. Wa yaa ga bo goanni po ate nuruba nyini tɛŋsa yegayega po a jam wa jigi.


Rev 13 | `SSD | STEP | Ye maŋ kiŋatanu suk agaŋmor ŋguikok yu sinamŋge bitek mayok kina le kaŋgeren. Nu gabatnu 7 naunu 10 ŋak. Nau kame ta ŋakmba mbolŋge nyu ŋak tuku hat kaikanu ŋak minnaig. Gabat 7 mbolŋge Kuate ŋgumnem tambinu nyu ŋak minnaig.\nAgaŋmor ŋguikok ande yu sinamŋge bitek mayok kina\n1 Ye maŋ kiŋatanu suk agaŋmor ŋguikok yu sinamŋge bitek mayok kina le kaŋgeren. Nu gabatnu 7 naunu 10 ŋak. Nau kame ta ŋakmba mbolŋge nyu ŋak tuku hat kaikanu ŋak minnaig. Gabat 7 mbolŋge Kuate ŋgumnem tambinu nyu ŋak minnaig.\n2 Agaŋmor ŋguikok ta lepat kaŋgeranu taŋaŋ kaŋgeren. Nuŋe kupe mbain bea tuku kupe mbain suk. Miŋgenu laion suk. Mbeŋ suŋgo kulmbaŋ suk ta nu nuŋe saŋgri nuŋe nyu suŋgo agaŋmor ŋguikok ta tuku wai mbolŋge patikina. 3 Nu tuku gabat ande kumam tuku we suŋgo ŋak ta we buk kupna le nu mayekina. Kilke mbol mbal ŋakmba agaŋmor ŋguikok ta kaŋgermba piriri ŋayomba nu dubinaig.\n4 Mbeŋ kulmbaŋ suk ta nuŋe nyu suŋgo agaŋmor ŋguikok tuna le taŋgo kame ndek mbeŋ ta tuku nyu mbariŋnaig. Nane agaŋmor ŋguikok ta mata mbariŋmba sakinaig: Ima nu nyu suŋgo agaŋmor ŋguikok teŋen minit? Ande nu te-ibeŋam kumuŋ kuga ŋga sakinaig.\n5 Andeŋge nu peu ndana le agaŋmor ŋguikok ta nuŋe nyu te-duŋga Kuate ŋgumnem pasa tuna. Nu taŋamba tambun 42 nuŋe saŋgri te-mayokna sulumba 6 nuŋe pasambi Kuate ŋgumnem pasa suŋgomba tuna. Nu Kuate tuku nyu Kuate minit tuku ma, nane ma ta mbolŋge minig ta ŋakmba pasambi ŋaigo siglikina. 7 Nu andeŋge peu ndana le nu Kuate tuku mbal ndoŋ kame bumba nane kile-ibeŋkina. Taŋana le andeŋge nu nyu tuna le nu kilke tugu ŋakmba tuku kuasmbi ŋgarosu yeki yeki ndare kise kise tumbraŋ pasa yeki yeki ta ŋakmba kulatkina.\n8 Kilke mbol mbal ŋakmba agaŋmor ŋguikok ta mbariŋamŋgaig. Kuate tuku mbal ndo agaŋmor ŋguikok ta mbariŋe nda. Kuate nu kilke te-mayok ndana sulumba nuŋe mbal tuku nyu ta abo ŋak minmba minam tuku waŋe mbolŋge kuyarkina. Waŋe ta Sipsip Fat balenaig nu tuku waŋe.\n9 Ande nu kilba ŋak ndeta pasa sakamŋgit te iswa. 10 Kuate nu ande muliŋtam tuku madiwa ta taŋawamŋgat. Ko ande kame bagimbi balewam tuku madiwa ta mata taŋawamŋgat. Piti taŋaŋ mbolŋge Kuate tuku mbal nu tuku saŋgri tomba tiŋguwaig.\nAgaŋmor ŋguikok ande kilkek sinamŋge bitek mayok kina\n11 Kile ye kiŋatanu suk agaŋmor ŋguikok ande kilkek sinamŋge bitek mayok kina le kaŋgeren. Nu sipsip fat tuku nau armba ŋak ta nu tuku pasa mbeŋ kulmbaŋ suk nu tuku pasa taŋaŋ kame ŋayo. 12 Nu agaŋmor ŋguikok amboŋga prona ta tuku nyu suŋgo tumba saŋgri ndui tambi kilke mbol mbal saniŋgina le nane agaŋmor ŋguikok amboŋga prona ta mbariŋnaig. Agaŋmor ŋguikok ta nu kumam tuku we suŋgo ŋak. We buk kupna le nu mayekina.\n13 Agaŋmor ŋguikok ŋgumneŋga prona ta nu wam kame kitek saŋgrinu kile-mayokka taŋgo am mbolŋge pa pilna le samba mbolŋge ndekina. 14 Andeŋge nu peu ndana le nu agaŋmor ŋguikok amboŋga prona ta tuku nyu mbolŋge wam kame saŋgrinu kitek ke lika kilke mbol mbal yabriniŋmba didikina. Didika wam pagukina le nane agaŋmor ŋguikok kame mbolŋge bagimbi we pile tunaig le kume ndakina ta nu tuku kanunu wakeimba nyu te-duŋginaig. 15 Nu andeŋge peu ndana le nu agaŋmor ŋguikok kanunu ta miŋge guwa tuna le nu ndek pasatina. Nane afu saŋgri tiŋga agaŋmor ŋguikok kanunu nyu te-du ndaŋginaig ta afuŋge nane bale faram tuku saniŋgina.\n16 Agaŋmor ŋguikok ta nu saŋgri tiŋga sakina le taŋgo nyu ŋak, nyu kugatok, agaŋ ndende ŋak, sanzalnu, naŋgine miroŋ ŋgaro kulatkade, piro agaŋ taŋaŋ minig ta nane ŋakmba wai ndinam ko tumail pasi mbolŋge nu tuku suku kuyar patikinaig. 17 Suku kuyar ta agaŋmor ŋguikok tuku nyu ko nuŋe nyu tuku namba. Nane afu kuyar ta kugatok ta nane agaŋ inum piyawam kumuŋ kuga.\n18 Ande nu wamdus kuyar mayenu ŋak ta nu agaŋmor ŋguikok tuku namba ta mbolŋge nu tuku nyu katesewam kumuŋ. Taŋgo ta tuku namba ta 666.


Uwumbɔr aagbaŋ FILEMONN 1\n1 Min Pɔɔl u bi kiyondiik ni Yesu Kristo pu na, ni tina aabo Timoti le ŋmee kigbaŋ kee ti tii si Filemonn, u ye timi aatutuŋeer u ti gee u na, 2 ni Yesu aanib bi kuuni aado na, ni Afia u ye tininkpan na, ni Akipus u ye timi aatutuŋeer Yesu aasan ni na.\nFilemonn aageehm ni waagaakii\n4 N‑yoonn mumɔk m mee Maawumbɔr na, m mee u tii si, ki dooni u aa pu; 5 ba pu? m ŋun saah tii Tidindaan Yesu naadii, ki gee u ni Uwumbɔr aanib mɔmɔk pu na. 6 Saah tii Kristo naadii pu na, le aa nyi tiwanyaan nimɔk ti kpa u pu na, le m mee Uwumbɔr ke nima le ga cha aa yakr tiwanyaan ngbaan tii biken. 7 Nna aabo, saah gee binib pu na, nima le tii mi mpopiin sakpen, ki sɔŋ nsui; ba pu? saah ŋani pu na, aa pɔɔk Uwumbɔr aanib aataakpab la.\nPɔɔl aah gaŋ Onesimus pu pu na\n8 Nima pu na, maah ye Kristo aatutunn na, m ba ga li kpa lipobil ki cha aa ŋa tiwan ni ŋan na, 9 tɔ, maah gee si na, nima le m gaŋni si kaakaan. Min Pɔɔl u si Yesu Kristo aasisiiyaan, ki bi kiyondiik ni dandana wee u pu na, 10 m gaŋni si ki tii maabo Onesimus;* : Onesimus aatataa le ye ke “U kpa tinyoor”. maah bi kiyondiik ni na le m kpaln ute Uwumbɔr aasan ni. 11 N‑yoonn mubaa waa nan kpa tinyoor aa chee; le dandana ma u kpa tinyoor aa chee, ni m mu chee.\n12 M ki giini u aa chee. Waah kaa ki bi m chee na, waabɔr bi nsui ni sakpen a. 13 M ba gee ke u li bi m chee ki li si saasisiiyaan ki ter mi buyoonn m bi kiyondiik ni tibɔnyaan tee pu na. 14 Aa mu yaa kaa kii kan, maan ŋa nibaa see aa kii. Maa ban ke m muk si ke aa ter mi. M ban ke aa ter mi saageehn pu la.\n15 Nibaakan, u yakr aa chee ni yunn siib, aan u ki gir ni aa chee ki li bi n‑yoonn mɔmɔk mu kaa kpa ndoon na. 16 Dandana wee, waa ki bi ke unaagbiija na. U jer unaagbiija. U ye tina aabo u ti gee u na la. M yaa gee u kan, aa ga li gee u ki jer kina; ba pu? u ye saanaagbiija, ki mu ye aana aabo Tidindaan pu.\n17 Nima pu na, aa yaa len ke m ye saatutuŋeer Uwumbɔr aatuln ponn ni kan, gaa u ke saah ba ga gaa mi pu na. 18 U yaa nan koo saataani ni, bee u yaa joo saapɔln kan, cha ni li ye maapɔln. 19 Min Pɔɔl le di ŋŋaal ki ŋmee kina, m ga pa tii si. Maan len ke saapɔln li bi m chee na le ye saamɔfal. 20 Nna aabo, taah kpaan Tidindaan ni na, piir nsui, ki pɔɔk ntaakpab uma Kristo pu.\n21 M nyi ke aa ga kii maamɔb. Nima le cha m ŋmee kigbaŋ kee m tii si. M nyi ke aa ga ŋa maah len pu na ki jer kina. 22 Ni gur na le ye ke m ban ke aa toor nkookoo yaan ki siin mi. Naah bi mee Uwumbɔr ki tii mi na, m kpa limakl ke u ga cha m gir ni ni chee.\n23 Epafras u mu bi m chee kiyondiik ni, Yesu Kristo pu na, dooni si. 24 Mak, ni Aristakus, ni Demas, ni Luk, bi ye maatutuŋeerb Uwumbɔr aatuln ponn ni na, bi mu dooni si.\n25 Tidindaan Yesu Kristo aaŋann li bi nisui ni. [Amii.]\n*1:10 : Onesimus aatataa le ye ke “U kpa tinyoor”.


1. Mi biadima cili lede?\nU Tienu ŋa bi niba ke bi diedi bi yula hali laa yogunu ki ba waani ba, ke bi kan fidi gbeni ŋanduna yeni paka\nMi biadima cili ki tinga po yaa yogunu ke Sutaani cili ki pua mi faama. O den tie maleki yua n ŋani cain, ama waa bua i moamoani ba. (Jan 8:44) O den bua ti kpiagidi, ki nan soa ke U Tienu bebe n pundi ki yaa baadi ti kpiagidi. O den boandi Awa ke o yie U Tienu ki tuo wani Sutaani maama. Adama moko den taani leni o pua ki yie U Tienu. Lankuli n cuani fala leni mi kuuma.—Cogi mani Mi Cilima 3:1-6, 19.\nSutaani n den yedi Awa ke wan yie U Tienu yeni, li soa ke wan oba den cili ki yie ke U Tienu i pundi ki tua tanpoli leni ki tinga bado. Bi nisaaliba yaaba n cie kuli tuo Sutaani, baa bua U Tienu n tua bi bado. Li tie yene ke Sutaani tua ŋanduna bado.—Cogi mani Jan 14:30; Jan Tikpiali 5:19.\n2. Malekinba leni bi nisaaliba tagima n kaa den ŋani bi?\nU Tienu n tagi yaala kuli ŋani cain. Malekinba leni bi nisaaliba den ba fidi ki tuo o cain. (Mi Tiadima 32:4, 5) U Tienu tagi-ti, ke ti ba fidi ki taa li jagili ki tieni yaala n ŋani, bi yaala n bia. Lani n cedi ke ti ba fidi ki waani U Tienu ke ti bua o.—Cogi mani Jaka 1:13-15; Jan Tikpiali 5:3.\n3. Be po ke U Tienu ŋa ke fala yeni waagi ki pundi one yogunu?\nJeova tuo ke bi yie o baliciamu keli waagi ki pundi dinla. Be yaa po? O bua waani bi niba ke li yaa tie wani bebe yaa bali, bali bakuli kan fidi ki diedi-ba bi ŋamu po ba. (O Yanfodaano 7:28; 8:9) Bi nisaaliba n ye ki tinga po li cie bina 6000 moala. A paka yeni n yabidi maanma yeni waani lani. Bi nisaaliba balitieba naa fidi gbeni fala, bu toabu, li nikpali, i yiani leni i janbi yeni ba.—Cogi mani Mi Kpanjanma 20:24; Loma Yaaba 9:17.\nU Tienu bali naa ta leni bi nisaaliba bali ba. O puuni yaaba n tuo o yeni ti ñoadi. (Isayi 48:17) Ne leni waamu Jeova ba bolini a diekpiama kuli. Yaaba n tuo ke U Tienu tie bi bado yeni bebe n ba ti kali ki tinga po. Isayi 11:9.—Cogi mani Danieli 2:44.\n4. U Tienu juunli cedi ke ti ba fidi tieni be?\nSutaani yedi ke nilo kan fidi tuo U Tienu ke ñoadi ki ye. Yi moko ki bua waani ke o maama tie faama? Yi ba fidi tieni la. U Tienu juunli cedi ke bi nisaaliba ba fidi ki gandi, bi yaa bua U Tienu bali, bi, bi nisaaliba yaa bali. Ti yema ba waani tin bua yaala.—Cogi mani Joba 1:8-12; Mi Kpanjama 27:11.\n5. Lede ke ti ba waani ke ti bua U Tienu n tua ti bado?\nTi jaga wangi ti yaa bua U Tienu n tua ti bado\nTi yaa bua U tienu n tua ti bado, li tie tiladi tin cogi Bibili yeni ki bandi wan bua tin tuo o maanma, ki yaa ŋoa yeni. (Jan 4:23) Nani Jesu, ti yaa kuani ti yula politiki leni bu toabu nni, ti waani ke ti naa bua Sutaani n tua ti bado.—Cogi mani Jan 17:14.\nSutaani tudi bi niba ke bi tiendi mi biadima, ke bi tua ke laa pia tagili. Yi yaa yie ke yi kan tieni nani bani, yi danlinba leni yi buolu niba ba fidi ki maadi ki biidi yi pali, bi ki tieni yi yaala n bia. (Pieli Tikpiali 4:3, 4) Yi ba tieni lede? Yi ba tuo ki taani leni yaaba n bua U Tienu bi? Yi yaa tieni lani, yi ba waani ke Sutaani n yedi ke nilo kan fidi tuo U Tienu fala nni tie faama.—Cogi mani Kolinta Yaaba Tikpiali 6:9, 10; 15:33.\nU Tienu n bua Adama bila maanma yeni waani ke mi biadima leni fala yeni ba-ti gbeni. Yaaba n waani ke bi daani laa maama ba ti ba yaa miali n kan gbeni ki tinga po.—Cogi mani Jan 3:16.


Rev 12 | `SSD | STEP | Kile samba mbolŋge agaŋ kanunu tugu suŋgokanu mayok ka pino ande nu ki tawi taŋaŋ kaika ŋak minna. Nu tambun mbolŋge tiŋ minmba nuŋe gabat mbolŋge nyu ŋak tuku hat mbai 12 ŋak kaika minna.\nPino ande mbeŋ suŋgo kulmbaŋ suk ndoŋ mayok kinaik\n1 Kile samba mbolŋge agaŋ kanunu tugu suŋgokanu mayok ka pino ande nu ki tawi taŋaŋ kaika ŋak minna. Nu tambun mbolŋge tiŋ minmba nuŋe gabat mbolŋge nyu ŋak tuku hat mbai 12 ŋak kaika minna. 2 Nu fuŋgulok minna sulumba nu kiŋo te-palmbim bafumba ŋgaro rar suŋgo tumba witina.\n3 Kile samba mbolŋge agaŋ kanunu ande tugu suŋgokanu ŋak mbeŋ suŋgo kulmbaŋ suk gurgur gabatnu 7 naunu 10 ŋak mayok kina. Nuŋe gabat ŋakmba nyu ŋak tuku hat kaike likanu ŋak minna. 4 Samba mbolŋge nu mbai kuasmbi ndindo nuŋe dadumbi gureŋmba armba kusrekina. Taŋamba taŋamba mbai ŋakmba mbolŋge kina le kilke mbolŋge ndeke likinaig. Mbeŋ kulmbaŋ suk ta pino ta kiŋo te-pilwa le tumba nyam tuku nu tugum taŋge minna. 5 Taŋamba minna le kile pino ta kiŋo te-pilna le andeŋge nu pitik ndo didik tumba Kuate tuku minyo mbili maditaknu tugum taŋge pilna. Kiŋo ta suŋgoka nuŋe saŋgri ain ndumndum tambi kilke mbol mbal ŋakmba kulatkamŋgat.\n6 Pino ta kua ka Kuate nu minam tuku ma ma baknu mbolŋge wakeina ta mbol kina ka taŋge nu ki ait 1,260 minna le Kuateŋge nu nyamagaŋ tumba minna.\n7 Kile samba mbolŋge kame suŋgo prona. Eŋel suŋgo Mikael nuŋe kuasmbi kilmba mbeŋ kulmbaŋ suk ta suŋgo ndoŋ kame bunaig. Taŋanaig le mbeŋ ta nuŋe eŋel ŋaigonu kilmba nane ndoŋ kame buna.\n8 Nane kame bunaig ma ma mbeŋ tuku kuasmbi kile-ibeŋka mbeŋ suŋgo tumba nuŋe eŋel ŋaigonu ndoŋ pankinaig le kilke mbol ndeka samba tumbraŋ nduiye kusrenaig. Taŋamba mbeŋ o buk abo abo minna ta nyunu bukla ŋayonu nyunu ande Satan nu taŋgo yabriniŋmba didikate ta nu kilke mbol ndekina.\n10 Kile samba mbolŋge pasa ande kueŋka sakina: Satan nu ki furir mindek Kuate tugumŋge siŋgine tira kilmba pasa mbolŋge patikate ta eŋelŋge nu tumba bukŋginaig le kilke mbol ndekina. Siŋgine Kuate nu kile siŋgine muskil kile-tidiŋga nuŋe saŋgri te-mayokmba nuŋe gageu kulatkate. Nu nuŋe madina taŋgo tuku nyu suŋgo te-mayokte. 11 Siŋgine tira kame nane naŋgine ŋgarosu mape ndaka kumam kuru kuru ndaka Kuate tuku pasa te-mayokmba Sipsip Fat tuku ndarembi Satan te-ibeŋnaig. 12 Ta tuku samba mbolŋge minig mbal tane gare-garekap. Kilke le yu mbolŋge minig mbal ose. Tane piti suŋgo tamŋgaig. Satan nuŋe ait kugamba buk fag kinit ta nu kila tukunu nu gubra suŋgo tumba tane tugum ta prote ŋgina.\n13 Mbeŋ kulmbaŋ suk bukŋginaig le kilke mbol ndekina ta wamdus puluna le pino kiŋo te-pilna ta balewam koroŋna. 14 Koroŋna le Kuateŋge nu buŋga ma ta kusremba ma baknu mbol kumba ka ki ait 1,260 taŋge minwa le Kuateŋge nyamagaŋ tuwa le nyuwa ŋga nu paŋus salmban armba tuna. 15 Tuna le nu buŋga kina le mbeŋ nu pino te-ŋgisiwam tuku kule kumka furkina le kule suŋgo pinderkate taŋaŋ pino koroŋmba kina. 16 Kina le kilke puluka pino turna le kule mbeŋŋge kumka furkina ta ka burok sinam ta kumba ka kugana. 17 Taŋana le mbeŋ kulmbaŋ suk ta nu pino ta tuku gubra suŋgo tumba nu tuku kiŋo kame afu ndoŋ kame buwam saka nane bale faram kina. Nane Kuate tuku pasa ismba dubimba Yesus tuku pasa tugusek biye demba kukliwanu mbal ta nane pino ta tuku kiŋo kame minig.\n18 Kile mbeŋ suŋgo ta nu piyalŋge tiŋ minna le kaŋgeren.


Luk 24, Uwumbɔr aagbaŋ (XONB) | The Bible App\nYesu aah fikr nkun ni pu na\n(Matiu 28.1-10; Mak 16.1-8; Jɔnn 20.1-10)\n1Juu yaab aakpaakool aah jin ki woln kitaak na, le bipiib ngbaan yoor tulalee ni nkpan ngbaan bi ti toor Yesu aawon, ki di buen likaakul ngbaan chee kichakpinaanyeek ni. 2Baah ti fuu nima na, le bi kan ke litakpal li bi nan di leŋ kitakpaluŋ aamɔb na, aa ki bi. 3Le bi koo, le kaa kan Tidindaan Yesu aawon. 4Baa nyi baah ga li dak pu na. Libuul ngbaan ni le bijab bilee bi aawanpeenkaan wiin chain na sil bi chee. 5Le ijawaan chuu bipiib ngbaan, le bi gbaan kitiŋ binimbiin ni. Le bijab ngbaan baa bi, “Ba pu ni ban unifuub bitekpiib ponn ni? 6Waa bi do. U fikr nkun ni a. Teer man waah nan tuk nimi pu buyoonn u nan laa bi Galilee ni na, 7ke Uwumbɔr siin ke bi ga di uma Unibɔn Aabo, ki di ŋa titunwanbirdam aaŋaal ni, bi ti kpaa u ndɔpuinkoo pu, ke iwiin itaa daal u ga fikr nkun ni.”\n8Le bipiib ngbaan teer waabɔr timina. 9Le bi nyan kitakpaluŋ ngbaan chee, ki gir kun, le ki di tibɔr timina tuk waakpambalb kipiik ni ubaa na, ni waadidiliib bi gur na mɔmɔk. 10Bipiib ngbaan aayimbil le nan ye Mari Magdalene, ni Joana, ni Mari u ye Jems aana na. Bi ni bipiib bi nan dii bi na nan di tibɔr timina tuk waakpambalb. 11Le waakpambalb aa pak baah len pu na. Bi dak ke ni ye kijɔrk aaliin la. 12Le Piita fii ki san buen kitakpaluŋ ngbaan chee, ki ti boon ki gbuun lik, le ki muin ŋikeken ngbaan baanja le dɔ. Ni nan gar u pam. Le u gir kun.\nYesu aadidiliib ponn ni bilee aah kan u pu na\n13Liyaadaal ngbaan le bi ponn ni bilee cha kitiŋ ki bi yin ki ke Emaus na ni. Kitiŋ ngbaan ni Jerusalem aah daa tɔb chee pu na ye mal bilole la. 14Baah cha na, le bi gbaa tɔb chee tibɔr, le ki len tiwan nimɔk ŋa na. 15Baah gbaa tɔb chee tibɔr kina na, le Yesu ubaa pii bi nsan ni, ki dii bi. 16Le Uwumbɔr doŋ binimbil ke bi taa bee u. 17Le u baa bi, “Naah chuun gbaa tɔb chee tibɔr ti na, ti ye bɔr bayaar, aan ninimbil wɔb bi gbilngbiln kina?”\n18Le bi ponn ni ubaa, bi nan yin u ke Kleopas, baa u, “Bicham bi bi Jerusalem ponn ni na, si baanja le aa nyi tibɔr ti ŋa nima chee dandana na aa?”\n19Le u baa bi, “Tilabɔr?”\nLe bi bui u, “Yesu u nan ye Nasaref aatiŋ aanii na aabɔr. U nan ye Uwumbɔr aabɔnabr la. U nan kpa mpɔɔn ki tun lijinjiir aatun; waaliin mu nan kpa mpɔɔn. U piir Uwumbɔr ni binib mɔmɔk aasui. 20Le Uwumbɔr aatotoorninkpiib ni timi Israel yaab aaninkpiib di u ŋa binib aaŋaal ni, ke u ŋeer nkun. Le bi kpaa u ndɔpuinkoo pu. 21Ti nan kpa limakl ke uma le ga gaa timi Israel yaab lii. Baah nan ŋa u kina na, din le ye iwiin itaa. 22Ti ponn ni bipiib bibaa mu tuk timi tibɔr ti gar timi sakpen na. Bi buen kitakpaluŋ ngbaan chee kichakpinaanyeek ni, 23kaa ti kan waawon, le ki gir ni ki nan tuk timi ke bi kan Uwumbɔr aatuuntiib bi tuk bi ke u fikr na. 24Le ti ponn ni bibaa buen kitakpaluŋ ngbaan chee, ki ti kan ni bi ke bipiib ngbaan aah len pu na. Uma le baa kan.”\n25Le Yesu bui bi, “Nimi aalan par la. Naa gaa Uwumbɔr aabɔnabtiib aah nan len pu na mɔmɔk mala. 26Uwumbɔr le nan siin ke Kristo u ga gaa binib lii na ga ji falaa kina, le ki nin kan mpɔɔn.” 27Le Yesu ŋeer waabɔr ti ŋmee Uwumbɔr Aagbaŋ ni na mɔmɔk tuk bi. Njan u tuk bi Moses aah nan ŋmee ti pu na, le ki nin tuk bi Uwumbɔr aabɔnabtiib mɔmɔk aah nan ŋmee ti pu na.\n28Le bi duun baah cha kitiŋ ki na ni. Le Yesu ŋa ke waah ga piln jer le na. 29Le bi gaŋ u, “Doon ti chee. Kijook joor a. Naan yunn le ni ga mue.” Le u koo ni bi chee. 30Le bi ti kal ke bi ji tijikaar. Waah kal bi chee ke u ji tijikaar na, le u yoor boroboro, ki doon Uwumbɔr, ki gii, ki di tii bi. 31Le Uwumbɔr likr binimbil ke bi bee u. Libuul ngbaan ni le baa ki kan u. 32Le bi bui tɔb, “Waah dii timi nsan ni ki len ti chee ki ŋeer Uwumbɔr Aagbaŋ aaliin aatataa tuk timi na, tisui aa ba piin u pu sakpen aa?”\n33Libuul ngbaan ni, le bi fii, ki gir buen Jerusalem, ki ti kan Yesu aakpambalb kipiik ni ubaa na, ni waadidiliib biken kuun tɔb chee, 34ki bi len ke, “Tidindaan sil fikr nkun ni. Simonn le kan u.”\n35Le waadidiliib bilee ngbaan mu tuk bi Yesu aah pii bi nsan ni pu na, ni baah bee u buyoonn u gii boroboro na.\nYesu aah di ubaa mɔk waadidiliib pu na\n(Matiu 28.16-20; Mak 16.14-18; Jɔnn 20.19-23; Lituln 1.6-8)\n36Baah len tɔb chee tibɔr kina na, libuul ngbaan ni le Yesu ubaa sil bikaasisik ni, le ki bui bi, “Ni li kpa nsuudoon man.”\n37Le bipobil yuk; ijawaan chuu bi sakpen a. Bi nan dak ke bi kan utekpiir aawiin la. 38Le u baa bi, “Ba ŋa ni san ijawaan? Ba ŋa ni beeni nisui ni? 39Lik ŋŋaal ni ntaa, ki bee ke m sil ye. Taln niŋaal ki di meeh mi ki lik man. Utekpiir aawiin aa kpa tinann ni ŋikpab ke naah kan m kpa pu na.”\n40Waah len kina na, le u mɔk bi baah nan kpaa uŋaal ni utaa ponn ni ipiin pu na. 41Bi nan kpa mpopiin sakpen, ki mu aa kee gaa kii mbamɔm. Ni nan gar bi pam. Le u baa bi, “Tijikaar tibaa bi do oo?” 42Le bi tii u lijangeln li bi pul li mmii ni na. 43Le u gaa, ki ŋman li binimbil ni.\n44U nan bui bi, “Maabɔr timɔk ŋmee Moses aakaal ponn ni, ni Uwumbɔr aabɔnabtiib aagbann ni, ni Uwumbɔr aalahn aagbaŋ ni na, Uwumbɔr le siin ke ni mɔmɔk ga gbiin. Maah nan laa bi ni chee na, m nan tuk nimi kina la.”\n45Le u woln binimbil ke bi bee Uwumbɔr Aagbaŋ aaliin aatataa, 46le ki bui bi, “Ni ŋmee ke Kristo u ga gaa binib lii na ga ji falaa, ki fikr nkun ni, iwiin itaa daal. 47Ni li mooni binib maayimbil pu, ke bi yaa kpeln baabimbin kan, Uwumbɔr ga di cha baatunwanbir pinn bi. Ni piin ki li mooni Jerusalem aatiŋ aanib ni, aan ki nin moon ŋinibol mɔmɔk mu ni. 48Nimi le ye maabɔr mɔmɔk aaseeraadam. 49Nte Uwumbɔr aah puu tipuur ti ke u ga tii nimi Waafuur Nyaan na, m ga tun ni Nfuur Nyaan ngbaan ni chee. Ni li bi Jerusalem ni ki ti saa bundaln ni ga kan mpɔɔn mu ga nyan ni paacham na.”\nUwumbɔr aah di Yesu buen paacham pu na\n(Mak 16.19-20; Lituln 1.9-11)\n50Le Yesu di bi buen Betani aatiŋ chee. Baah ti fuu nima na, le u yoor uŋaal paacham, ki ŋa Uwumbɔr aanyoor ŋa bi pu. 51Waah laa bi ŋani kina na, le u nyan bi chee, Uwumbɔr di u buen paacham. 52Le bi gbaan kitiŋ ki doon u, ki nin gir buen Jerusalem ni, ki kpa mpopiin sakpen, 53ki pak Uwumbɔr, waadichal ponn ni, n‑yoonn mɔmɔk.


REDE MISSIONÁRIA: ROM: UGANDA\n1.1 Min Pɔɔl nba tee Yiisa Masia toontunnɔ, ki u yiinin a n teen u toomii, ki Yennu gannin a n mɔɔnt u barŋanii. 1.2 Yennu din dɔŋ senn u mɔsonn barŋanii maŋ poewa, ki u sɔkiniinba din mɔɔntir u mɔsonn maŋ, nan laa sɔb u kasii gbouŋ ni na. 1.3 Barŋanii maŋ want u Bija poe; ŋɔɔe tee ti Yomdaanɔ Yiisa Masia; waa teen nisaarik yoo nba, ki bi marɔ ki u tee Defid yaaboonn, 1.4 ki Yennu Seyeeŋ wann nan paŋ nan u set tee Yennu Bija u kuunfiiru paake. 1.5 U paake ki Yennu ninbatinu be n paak ki te ki n tee u toomii, ki n jii u sann ki saan nibooru kur boor, ki te ki bi teeu yada ki saak u mɔb; 1.6 ki i mun be daansiab nba ki Yiisa Masia gannib na kann ni. 1.7 Li paak ki n sɔbin gbouŋ na ki teen yimm nba be Rom doo ni, ki Yennu looni ki ganni a i teen u mɔŋ niib na. Ti Baa Yennu nan ti Yomdaanɔ Yiisa Masia n sommi, ki bia turi parmaasir. 1.8 Sinsinn, n teen Yennu niipoouk Yiisa Masia sann ni, i kura paak, kimaan tingbouŋ na teeb kur gbia i yada po. 1.9 Yennu tee n siara daanɔ nan n ki mi nyik Yenmiaru i kura paaki. Ŋɔɔe ki n waau nan n par kura ki mɔɔntir barŋanii nba jiin u Bija po na. 1.10 N meiɔ a li-i tee u loommie li kan yukir ki n saa baar i boor ki gɔni, 1.11 kimaan n mantik loon ki n sommi ki yin gaar Yennu Seyeeŋ piinsiar, ŋanne saa te ki yin set fanu kii mɔk paŋ u weiu ni. 1.12 Maa want linba tee a min nan yimm nba teen yada biaŋinba na, ti sii kɔɔnt leeb para, ti yada teenu na paake. 1.13 N naa waas, n loon yin bann nan n yabir nan taar muŋŋa nawa a n baar gɔni, ŋaan ki siar gɔin mɔkmɔk nan mɔtana ki n ki fit gɔniini. N loon ki n te ki niib nba be i boor na n wei ti Yomdaanɔ nan maa daan teen biaŋinba nileeb sinsuuk ni na. 1.14 Li kpaa talas ki n bet niib kura barŋanii na po, binba mɔk yan, nan binba ki mɔk yan, nan binba mɔk ninyentir nan binba ki mɔk ninyentir. 1.15 Li paak ki n ninbinn mɔn bonchiann a n mɔɔnt barŋanii maŋ ki tur yimm nba be Rom doo ni na. 1.16 Fei ki mɔkin nan ki n mɔɔnt barŋanii maŋ, kimaan li tee Yennu paŋ nba tint wunba kur teen Yiisa yadae; sinsinn li tee Juu teeb yare, ki bia tee booru kur yar. 1.17 Barŋanii maŋ want nan Yennu yeen a nirɔ tee niŋanɔ u tɔɔnn, yada teenu paake; nae nyii paanu ki tur binba teen Yiisa yada, nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni biaŋinba na a, "Wunba teen niŋanɔ Yennu boor, u yada paak, li daanɔe mɔk manfoor nba kaa gbennu." 1.18 Yennu wann nisaarii a u donn wutoor bi paak, kimaan bi tuun toonbiit ki ki waa u sɔnu, ki bi biit sɔnii maŋ te ki niib ki bant u barmɔnii. 1.19 Yennu donn wutoor, kimaan nisaarik nba sii fit mi u po biaŋinba, ŋanne fiit ki be paanu ni, kimaan ŋɔɔ Yennu mɔŋ mɔŋe fiitir ki wannib. 1.20 Yoo nba ki Yennu din nan durinya na mɔkmɔk nan mɔtana, u naamii maŋ nie ki bi bann u benu nba ki nisaarik ninbinn ki fit laat na, ki bia mi nan u mɔk paŋ nba kaa gbennu, ki set tee Yennu. Li paak, bi ji ki mɔk yaak Yennu tɔɔnn ki saa yet a bi ki mi bi biiti. 1.21 Bi mi Yennu, ŋaan bi ki teenɔ baakir nba ki u yen na, bi bia ki teenɔ niipoouku. Bi mɔk jatdudukit, bi yan ki yenti, ki bia ki mɔk nyɔɔti. 1.22 Bi yaa bi mɔk yame, ŋaan tee jatit; 1.23 baa bo sii jiantir Yennu nba tun be na, bi ki saki, ŋaan jiantir yennii nba ki niib namir ki li naan nisaarii, koo nɔɔnii, koo bonkobit, koo bonfurinkaa na. 1.24 Li paak ki Yennu nyikib, ki bi tuun toonbiit nba ki bi para loon, ki dint bi mɔŋ fei, ŋamm nan bi leeb gbanant toona ni. 1.25 Bi jii linba tee Yennu barmɔniie ki lu, ŋaan sak faak, ki lebit ki jiantir linba tee Yennu naamii, ŋaan nyik Yennu mɔŋ mɔŋ, wunba yen baakir kur mɔkmɔk nan yoo nba kaa gbennu na. Mamɔmm. 1.26 Li paak ki Yennu nyikib, ki bi tuun bi mɔŋ loomm nba mɔk fei, ki bi poob nyik bii dɔɔ nan jab ŋaan ŋmat ki dɔɔ nan bi leeb; 1.27 ki jab mun nyik bii dɔɔ nan poob ŋaan ŋmat ki dɔɔ nan bi leeb, ki bi niɔŋ be bi leeb ni bonchiann, ki jab tee bonsia nba mɔk fei nan bi leeb, li paak ki bi laat tubdatu nba jaŋ nan bin gaar bi gbanant ni, bi biit maŋ paak. 1.28 Nisaarii nba din ki loon bin bann Yennu na, li paake ki Yennu nyikib nan bi dudukbiit, ki bi tuun toona nba bi bonchiann. 1.29 Ki biit kur be bi ni, ki bi gbee nan biit nan nianchiɔŋ nan yanbɔmm nan funfunbiit nan nikpinu nan kunkɔna nan fai nan dudukbiit, ki bia tee sanjaanjanna; 1.30 ki piak biir bi leeb, ki ki loon Yennu, ki sukii bi leeb, ki mɔk garuk ki dont bi mɔŋ, ki bia ŋamii dukii biit sɔnii, ki ki teen bi naanba nan bi baanba baakir. 1.31 Bi bia ki mɔk yansian bi ni; bi ki waa bi mɔsona biaki; bi ki mɔk lomm nan ninbatinu nan bi leebi. 1.32 Bi mi nan Yennu sennu wann nan binba tuun linba na booru, bi nyɔɔt tee kuume, ŋaan bi lek kpan tuun ŋanne, ki bia mɔk parpeenn nan binba tuun li toonbooru mun.\n2.1 Li paak, nisaarik nba want u lɔɔ biit, u ki mɔk sɔnu, kimaan faa want a lɔɔ biit na, li want nan a mɔŋ mɔŋ mɔk biit, kimaan faa want a lɔɔ biit na, a mɔŋ mun tuun nnae. 2.2 Ti mi nan Yennu tan saa bu binba tuun nna na buuta; ki u buut maŋ tee barmɔniie. 2.3 Faa want leeb nba tuun biit biaŋinba, ŋaan mun tuun nna na, a dukii Yennu kan dat a tubirii? 2.4 Koo a yisin loonchiɔŋ nan sukuru bonchiann nba ki Yennu mɔk nant nae-e? A ki mi nan Yennu mɔk burchint nana a wun te ki a nyik a biit na ŋaan kii be fanue-e? 2.5 Ŋaan a par wakii ki a lek ki sak nan fan nyik toonbiit tumu, li paak, a pukii a mɔŋ tubdatu nba ki a tan saa la daar nba ki Yennu wutoor saa nyi paanu ki u saa bu niib buut nan barmɔnii nae; 2.6 kimaan sɔɔ kur saa la nyɔɔt u toona nba tee biaŋinbae. 2.7 Nisiab mɔk mintir ki tuun toonŋana ki loon Yennu n pakib ki turib nyɔɔt nan manfoor, ŋamme set saa la manfoor nba ki mɔk gbennu. 2.8 Ŋaan binba mɔk kunkɔna, ki ki sak barmɔnii na, ŋaan tuun toonbiit, Yennu wutoor saa do bi paaka. 2.9 U saa jii biak nan mukisuk ki tur nisaarii nba kur tuun toonbiit na; Juu teeb nae saa la tubdatu, ki binba ki tee Juu teeb na n mun bia la; 2.10 ŋaan Yennu saa jii paku nan baakir nan parmaasir ki tur binba kur tuun toonŋana na; Juu teebe saa gaar, ki binba ki tee Juu teeb na n mun bia gaar; 2.11 kimaan Yennu ki mɔk ningannii. 2.12 Binba kur ki mi Yennu sennu, ki tuun toonbiit na, bi saa kpo bi toonbiit tumu na paake, li ki tee baa ki dia sennu maŋ na kaa. Binba kur mi Yennu sennu, ŋaan tuun toonbiit na, Yennu saa jii sennu maŋe ki bu namm. 2.13 Binba gbia sennu na, ŋamm kaa tee niŋamm Yennu boori, ŋaan binba tuun biaŋinba ki sennu na wann na, ŋamme tee niŋamm u boor. 2.14 Binba ki tee Juu teeb na, bi ki mɔk sennu na, ŋaan bi-i tuun sennu na nba wann biaŋinba nan bi tiɔŋ yamie, bi mɔk bi tiɔŋ sennu bi para ni, nan baa lek ki mɔk sennu maŋ nawa. 2.15 Baa tuun biaŋinba na want nan sennu na nba yaa biaŋinba na be bi para ni, ki bi yanganin mun wantib linba ŋan nan linba ki ŋan, kimaan sianyoo bi dudukit tuu tan sak bi toon-yena nan li ŋan, ŋaan yosau bi dudukit n bia y‡t bi toonlia paak nan li ki ŋani. 2.16 Tɔn, li tan sii tee nnae daar nba ki Yennu saa bu niib kur para ni buut Yiisa Masia paak, nan maa mɔɔntir barŋanii maŋ biaŋinba na. 2.17 Gotir, a yi a mɔŋ Juu nirɔe, ki mɔk parbifaant nan sennu na tee a yare, a li paak a tee Yennu yɔɔe, 2.18 ki mi linba ki Yennu loon fii tuun, ki a bia tumii sennu na ki mi linba ŋan nan tumu, 2.19 ki teen yada nan a fit want jɔɔnii sɔnu, ki bia tee yentu ki tur binba be bunbɔnn ni na; 2.20 ki fit kpaan jatit, ki bia want binba ki mi, kimaan a mi barmɔnii na nba sɔb biaŋinba sennu gbouŋ na ni. 2.21 A want leeb barmɔnii na, ŋaan bee ki a ki want a mɔŋi? A want leeb a bi daa jaami, ŋaan fin ki jaamii? 2.22 Fine want niib a bi daa tuun bonchonchonn toona, ŋaan fin ki chommii? Fin nba ki loon pata maan na, ŋaan a ki jaan pat jiantu diit ni bona-a? 2.23 Fin nba nyu bara sennu maŋ paak na, a y‡en sennu maŋ ki dint Yennu fei, 2.24 nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Yimm Juu teeb paake ki binba ki tee Juu teeb na piak bonbiir ki jiin Yennu po." 2.25 Fi-i sak Yennu sennu, a punpotu mɔk nyɔɔt, ŋaan fi-i kii sak sennu na, li ŋman a ki poti. 2.26 Binba ki tee Juu teeb ki ki pot, ŋaan sak sennu maŋ mɔbona ki waar, Yennu saa gaarib nan wunba pot nae. 2.27 Yimm Juu teeb mɔk sennu maŋ ki li sɔb gbouŋ ni; ki i bia porii puna, ŋaan yimme bia biir sennu na; ki binba ki pot bi puna ŋaan waa sennu na, ŋamme saa bu i buut ki biiri. 2.28 Nirɔ nba tee Juu nirɔ paanu ni kuukɔɔ, u ki tee Juu nirɔ nan mɔnii. Potu nan mɔnii mun ki tee gbanant potu nba be paanu ni kaa. 2.29 Juu nirɔ nan barmɔnii tee wunba tee Juu nirɔ par nie. Potu nan mɔnii mun tee par nie, ki li potu tee Yennu Seyeeŋ toonne; li ki tee gbanant paak kaa. Li daanɔ laat paku Yennu boore, li ki tee nisaarik boor kaa.\n3.1 Tɔn, nyɔlante ki Juu teeb la ki gar binba ki tee Juu teebi? Bi punpotu mɔk nyɔɔtii? 3.2 Li mɔk nyɔɔt bonchiann. Sinsinn tee Yennu din jii u sennu mɔbona na ki guun Juu teebe; 3.3 ki bi siab-i diŋŋi kii tee yadateenteeb, li want nan Yennu ki tee barmɔnii daanɔ amii? 3.4 Aaii, li ki want nna kaa. Niib kur-i bonni tee fai damm, ŋaan Yennu ŋarin tee barmɔnpakirɔɔe. Li waa nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni biaŋinba nae a: "Fin Yennu-i pak, bi saa la nan a mɔk mɔnii, ki bii bu a buut, a bia saa di mɔniie." 3.5 Ŋaan ti toonbiit-i fiit wann nan Yennu mɔk mɔnii, ki ti saa yet a bee? Waa daar ti tuba na paake ki ti ji saa yet a u mɔk biiti? (Nisaarik dudukite ki n yet nna.) Aaii, n kan yet nna kaa. 3.6 Yennu-i kii be fanu, u kan fit bu tingbouŋ na niib buuti. 3.7 Tɔn, sɔɔ-i boi a, "N faak na-i want nan Yennu set tee barmɔnii daanɔ, ki te ki niib teenɔ baakir, bee teen ki u saa dat n tubir a n tee biitdaanɔ?" 3.8 Siab bia yeen a, "Ŋaant ti tun toonbiit ki bonŋann n baar." Nisiab sukiin ki yeen a mine yet nna. Yennu saa dat bi tuba nan laa jaŋib biaŋinba. 3.9 Ki li tee nlee? Timm nba tee Juu teeb na binbeŋ chee binba ki tee Juu teeb na binbeŋ amii? Aaii, ti binbeŋ ki chee bi yari. N poŋ dɔŋ yet a Juu teeb nan binba ki tee Juu teeb be biit yiikoo nie 3.10 nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a: "Sɔɔ kaa ki tee niŋanɔ, aaii, nan yenɔkɔɔwa gbaa. 3.11 Sɔɔ kaa ki mɔk minu, sɔɔ kaa ki loon Yennu. 3.12 Sɔɔ kur kpet sɔnuwa, sɔɔ kur tuun biite; sɔɔ kaa ki tuun toonŋana, sɔɔ kaa, nan yenɔkɔɔwa gbaa; 3.13 bi mɔi yaa nan kayaant nae, ki fai nyi bi jerima paak, ki linba nyi bi mɔi ni tee nan waauk lɔbii na; 3.14 mɔpora nan mɔtont kuukɔɔe nyi bi mɔi ni. 3.15 Bi saa kpi nirɔ yiamewa; 3.16 ki siaminba kur ki bi gar, parbiir tuu baar leŋe. 3.17 Bi ki mi sɔnu nba ki bi saa tɔkin ki lin baar nan parmaasiri. 3.18 Bi binbeŋ ni, bi ki tiin Yennu." 3.19 Tɔn, ti mi nan Yennu sennu-i yet linba, li yeen ki teen binba be li yiikoo nie, li paake ki niib kur sii muu bi mɔi, ki tingbouŋ na teeb kur be Yennu buut ni, ki u tɔɔnn sɔɔ kaa ki mɔk mɔnii. 3.20 Sɔɔ kaa ki saa fit wei sennu na nba wann biaŋinba ki teen niŋanɔ Yennu tɔɔnn; sennu na paake te ki nisaarik bann nan u tuun toonbiit. 3.21 Ŋaan mɔtana, Yennu mɔŋ nba lon sɔnsau nba saa te ki nisaarik n teen niŋanɔ na ji be yeenin nie, ki u sɔkiniinba maan nan sennu nae wantit li po, ŋaan li ki nyi sennu na saku ni kaa. 3.22 Yennue te ki nisaarii nba teen Yiisa Masia yada na tee niŋamm u tɔɔnn, li nyii baa teen Yiisa Masia yada nae, ki lukitin kaa, 3.23 kimaan nisaarii kur tun toonbiit ki ki be fanu nan Yennu nba loon biaŋinba na. 3.24 Yennu ninbatinu paake ki u yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn; li tee piiniie, kimaan Yiisa Masia pa bi paak ki nyinnib daabsin niwa. 3.25 Yennue te ki Yiisa Masia nyii yeenin ni, ki bia te ki u sɔn nba nyii u ni na tee maruŋ ti biit paak, ki ti-i teen linba na yada, Yennu saa nyik chab ti biita; ŋanne wann nan Yennu be fanu. Yoo nba gar, Yennu din ki dat nisaarii tuba bi toonbiit paaki, kimaan u sukuru paak; 3.26 ŋaan mɔtana u nyik chabit ki loon wun wann nan u set be fanu, ki bia yet a wunba teen Yiisa yada na mun tee niŋanɔe ŋɔɔ Yennu tɔɔnn. 3.27 Li paak, siar be ki ti mɔk parbifaant nannii? Aaii, li ki tee a nisaarik nba waa sennu na paak kaa ki ti saa la tinnu, ŋaan li tee taa teen Yiisa Masia yada na paake. 3.28 Ti yeen a nisaarik yada teenu paake ki Yennu yet a u tee niŋanɔ; li ki tee waa waa sennu na paak kaa. 3.29 Yennu tee Juu teeb kuukɔɔ Yennue-e? Aaii, u tee Juu teeb nan binba ki tee Juu teeb na Yennue. 3.30 Yennu tee Yen-yenɔkɔɔe ki saa yet a Juu teeb nan binba ki tee Juu teeb na kur n teen niŋamm u tɔɔnn, bi yada teenu paak. 3.31 Tɔn, taa yet a nisaarik laat tinnu u yada teenu nie na, ŋanne saa te ki sennu na n teen yannii? Aaii, li ki tee nna kaa. Ti lek see sennu na poe.\n4.1 Tɔn, ti saa yet a bee ki jiin ti yeeja Abraham nan u binbeŋ po? 4.2 Waa din waa sennu na-i diŋŋi te ki Yennu yet a u tee niŋanɔ u tɔɔnn, u bo sii mɔk linba saa te ki u mɔk parbifaant, ŋaan u ki mɔk parbifaant Yennu tɔɔnni. 4.3 Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Abraham din teen Yennu yadae, ki u yada maŋ paak ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn." 4.4 Li-i tee ki nirɔ tuun toona, u nyɔɔt kii tee piinii kaa, ŋaan li sii tee paauko. 4.5 Nirɔ nba ki teen sennu weiu na yada, ŋaan teen Yennu nba nyikit biitdamm ki chabitib na yada, Yennu saa jii li daanɔ ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn; li daanɔ yada paake ki Yennu saa jiiu. 4.6 Nnae ki Defid din yet a daanɔ nba ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn ki li ki tee u toonŋana paaki, li daanɔ mɔk parpeenn bonchiann. 4.7 Defid din yet a: "Damm nba ki Yennu nyik bi biit ki chabib ki kpeen bi biit na, bi mɔk parpeenn; 4.8 Damm nba ki Yennu ki tian bi toonbiit po, bi mɔk parpeenn." 4.9 Li parpeenn tee binba pot na kuukɔɔ yar amii? Aaii, nan binba ki pot nawa. Ti poŋ bo yet a li sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Abraham din teen Yennu yada, ki u yada maŋ paake ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn." 4.10 Nlee yooe ki Yennu din tun nna? Yennu din yiu niŋanɔewa ki u tan pot amii u din potewa ki Yennu yiu niŋanɔ? Yennu poŋ din yiu niŋanɔewa ki u tan pot. 4.11 U din pota, ŋaan u potu maŋ tee siara nba want nan u yada maŋ paake ki Yennu poŋ din jiiu ki u tee niŋanɔ, li poorpoewa ki u ji tan pot. Li paak, binba kur teen Yennu yada ŋaan ki pot na, Abraham tee bi baae; baa teen Yennu yada na paake ki Yennu yib niŋamm. 4.12 Abraham tee binba pot na mun yaa baae, li ki tee a baa pot na paak kaa, ŋaan baa bia teen Yennu yada nan biaŋinba ki ti baa Abraham din teen na, u din teen yadaewa ki tan pot; bi yada paake ki Abraham tee bi baa. 4.13 Yennu din senn mɔsonn ki tur Abraham nan u yaaboona a tingbouŋ na tan sii tee bi yare, li din ki tee Abraham nba waa sennu na paak kaa ki Yennu senn li mɔsonni, ŋaan li din tee u yada paake ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn. 4.14 Li-i bonni tee ki Yennu mɔsonn na tee binba dia sennu maŋ yarie, ŋann ŋarin, nirɔ yada bo sii tee yanne, ki Yennu mɔsonn bo kii mɔk nyɔɔti. 4.15 Sennu na y‡tue baat nan Yennu wutoor, ŋaan sennu-i kaa, mɔy‡tuk sii kaa. 4.16 Yennu mɔsonn na tee binba teenɔ yada na yare; u ninbatinu paak, ki u senn mɔsonn maŋ ki li set tee Abraham yaaboona kur yar, li ki tee binba waa sennu na kuukɔɔ yar kaa, ŋaan binba kur teen Yennu yada nan Abraham nba din teen biaŋinba na, li tee bi yare, kimaan ŋɔɔ Abrahame tee ti kura baa, 4.17 nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a, "N teena nibooru bonchiann baae." Li paak, Yennu boor Abraham tee ti baae, Yennu nba ki Abraham teenɔ yada na, ŋɔɔe te ki kpeemm laat manfoa, ki tuu te linba kaa ki li ji be. 4.18 Siar din ki want dindann, ŋaan Abraham lek din mɔk dindann nan Yennu saa turɔ bika, ki bia teen yada, ki u yada teenu paake ki u teen nibooru bonchiann baa nan Yennu nba yetɔ a, "A yaaboona tan saa pɔt bonchiann." 4.19 Abraham din la nan bina kobik nawa, ki mi nan u gbanant baŋŋa, ki u ŋaapoo Sara bia tee pookammatire, ŋaan nan li kura gbaa, Abraham yada din ki wati. 4.20 U mantik din teen Yennu yada, ki ki mɔk birsuk nan Yennu mɔsonn na, u yadae din te ki u mɔk paŋ bonchiann, ki piak Yennu. 4.21 U mantik din teen Yennu yada ki ki birisi, ki mi nan Yennu nba senn biaŋinba, u set saa fit tuma. 4.22 Li paak ki "Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ," kimaan waa teen Yennu yada na. 4.23 Ŋaan Abraham kuukɔɔ paak kaa ki li sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ," 4.24 ŋaan li sɔb ki teen timm nba ki Yennu saa gaarit mun ki ti tee niŋamm u tɔɔnn nae, kimaan taa teen ŋɔɔ Yennu nba fiin ti Yomdaanɔ Yiisa kuun ni yada na. 4.25 Ŋɔɔe din jii Yiisa ki chab ki bi kpiiu ti toonbiit paak, ŋaan bia fiinɔ kuun ni, a wun te ki tii tee niŋamm u boor.\n5.1 Tɔn, taa teen Yiisa yada na paake ki Yennu yet a ti tee niŋamm u boor, ki parmaasir ji be timm nan Yennu sinsuuk ni, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia paak. 5.2 U paake ki Yennu tint ninbaauk, ti yada maŋ paak; ki ti la u ninbatinu maŋ ki mɔk parpeenn, kimaan ti mɔk dindann nan ti tan sii mɔk binbenŋaŋ nba ki Yennu saa turit na. 5.3 Ti bia mɔk parpeenn ti biak dinu ni, kimaan ti mi nan biak dinu baat nan sukurue, 5.4 ki sukuru mun baat nan binbenŋaŋ, ki binbenŋaŋ mun baat nan dindann, 5.5 ki dindann maŋ ni ti tan kan di fei, kimaan Yennu jii lomm nba ki u mɔk nae ki teen ti para ni, u Seyeeŋ nba ki u turit na paak. 5.6 Kimaan yoo nba ki ti daa din ki mɔk sommir na, ki Masia gaar timm biitdamm paak ki kpo, ki li tee yoo nba ki Yennu gann. 5.7 Li paar nan nirɔ n gaar nipeemɔ paak ki kpo, ŋaan li pasiar a saa la sɔɔ n gaar niŋanɔ paak ki kpo; 5.8 ŋaan Yennu wann nan u set loonit bonchiann kimaan taa din tee biitdamm na ki Yiisa Masia gaar ti paak ki kpo. 5.9 U sɔn paak, ki Yennu yet a ti tee niŋamme; li paak mun u kpan saa nyinnit tubdatu nba baat ti paak na niwa. 5.10 Ti din tuu tee Yennu dataie, ŋaan mɔtana jik u teent u yɔɔsinbae, kimaan u Bija nba din kpo na sɔn paak, ki taa tee u yɔɔsinba na, birsuk ji kaa, u saa tinnit u manfoor paaka. 5.11 Ŋaan li kur kaa na; ti bia mɔk parpeenn Yennu nba sommit bonchiann biaŋinba, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia paak na, kimaan u paake ki Yennu ji teent u yɔɔsinba. 5.12 Tɔn, niyenɔkɔɔe din te ki biit baar tingbouŋ na ni, ki u biit na paake te ki kuun be. Li paake te ki kuun kpi niib kur, kimaan nisaarik kur tun toonbiita. 5.13 Biit din be tingbouŋ na niewa ki Yennu tan tur Moses sennu na, ŋaan sennu-i kaa, sɔɔ kan fit yet nirɔ a u biir sennu. 5.14 Laa nyii Adam yoowa ki tan tuu Moses yoo, kuun lek mɔk yiikoo sɔɔ kur paak, ki kpi binba mɔk biit nba ki tee nan Adam biit nba din tee biaŋinba na. Tɔn, Adam din tee wunba din yaa wun wei poor na ninnauŋo. 5.15 Ŋaan bi banlee na ki jan, kimaan Yennu piinii nba ki u pit yann na ki tee nan Adam toonbiit na kaa. Li tee mɔniie nan niib bonchiann kpo niyenɔkɔɔ maŋ toonbiit paake; Yennu ninkpabauŋ yab, ki u piinii nba ki u teen niib bonchiann, ki li tee yenɔkɔɔ Yiisa Masia ninkpabauŋ paak na mun bia yab. 5.16 Bɔkitu be Yennu piinii nan niyenɔkɔɔ Adam toonbiiuk sinsuuk ni; kimaan niyenɔkɔɔ Adam toonbiiuk maŋ poorpo ki Yennu din bu u buut ki yet a u toonbiiuk maŋ ŋan nan tubdatu; ŋaan ŋɔɔ Yiisa Masia piinii nba ki u pit yann na tee nyikinchabe, toonbichiɔŋ poorpo. 5.17 Niyenɔkɔɔ toonbiiuk paake ki kuun kpi sɔɔ kur, kimaan niyenɔ maŋ paak; ŋaan linba wei, niyenɔkɔɔ Yiisa Masia toonn na gar nnawa; niib nba kur la Yennu ninbatinu nba yab, nan u piinii nba tee nyikinchab na, bi saa la nyannu nan manfoor Yiisa Masia paak. 5.18 Niyenɔkɔɔ maŋ toonbiiuk paake te ki sɔɔ kur ŋan nan tubdatu, nnae mun, niyenɔkɔɔ toonŋann paake te ki sɔɔ kur laat tinnu nan manfoor. 5.19 Niyenɔkɔɔ nba ki bi yiu Adam na mɔy‡tuk paake te ki niib kur teen biitdamm; li mun tee nnae nan niyenɔkɔɔ nba ki bi yiu Masia na mɔsaku paake ki niib bonchiann teen niŋamm Yennu boor. 5.20 Sennu na baar a lin ŋamm fiit wann toonbiit nba yab biaŋinbae; ki toonbiit nba yab na, Yennu ninbatinu mun yab ki gar nnawa. 5.21 Li paak, biit nba din te ki nisaarii kpenn biaŋinba na, nnae mun ki Yennu ninbatinu paak ki u yet a bi tee niŋamm u boor, ki turib manfoor nba kaa gbennu, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia paak.\n6.1 Li paak, ti saa yet nlee? Ti bia sii be ti toonbiit tumu nie ki Yennu ninbatinu na n pukin amii-i? 6.2 Aaii, nna kaa. Li tee nan ti kpo nae, li paak biit ki mɔk ti yaaki. Ŋann amii ti kan biar toonbiit tumu ni. 6.3 Timm nba ki bi wurit Yennu nyunwuru Yiisa Masia sann ni na, li tee nan ti lakin kpo nanɔ nae. 6.4 Li paak, ti din kpoe nan Yiisa Masia ki bi piit nanɔ Yennu nyunwuru ni; ki u Baa Yennu jii u paŋ ki fiinɔ kuun ni, nnae ki ti mun fiir a tii be manfopaann na ni. 6.5 Li-i tee ki timm nan Masia lakin kpo, nnae ki ti bia saa lakin fiir kuun ni nan waa din fiir biaŋinba na. 6.6 Ti mi nan ti binbenkper na lakin kpo nan Yiisa u dapunpunn paak, a ti binbenkper na ji daa mɔk yaak, ki ti ji kii tee daaba biit paŋ ni. 6.7 Nirɔ-i kpo, u nyii biit paŋ niwa. 6.8 Taa kpo nan Masia na, ti mɔk yada nan ti sii mɔk manfoor nanɔ. 6.9 Ti mi nan Yennu fiin Masia kuun niwa ki u ji kan mi kpo; kuun ki mɔk u yaaki. 6.10 U din kpo ti biit paake taar yomm, ŋaan waa ji be u manfoor ni na, ŋɔɔ nan Yennue lakin be. 6.11 Li paak, i mun jii i mɔŋ ki lii tee nan i kpoe na ki biit ji ki mɔk i yaaki, ŋaan Yiisa Masia paak i ji be i man-foor ni Yennu boor. 6.12 Li paak, i daa te ki biit n yent i gbanant ki te ki i tuun biit loommu. 6.13 Daa teen i gbanant siar po yaak ki li tuun toonbiit, ŋaan jii i mɔŋ ki tur Yennu, kii tee nan i nyii kuun nie ki kɔɔ manfoor ni na; jiin i mɔŋ kur ki tur Yennu ki wun jii-i ki tun yentinu toona. 6.14 Biit daa mɔk i yaaki, kimaan sennu na ki yenii ni, ŋaan Yennu ninbatinu nae yeni. 6.15 Tɔn, sennu na nba ki yent, ŋaan ki Yennu ninbatinu nae yent na, ti saa biar toonbiit tumu ni amii? Aaii, ti kan teen nna kaa. 6.16 Fi-i jii a mɔŋ ki pet nirɔ ki tee u daabir ki saak u mɔb, li tee mɔniie nan a set tee u daabire. Fi-i sak ki tuun toonbiit, a tee biit daabire, ki li joontu tee kuume; ŋaan fi-i sak Yennu mɔb, a tee mɔsakdaanɔe, ŋanne saa te ki a teen niŋanɔ Yennu boor. 6.17 Sianyoo, biit din mɔk i yaak, ŋaan mɔtana i mantik saak barmɔnii wannu nba ki bi din wanti na; li paake, ki n teen Yennu niipoouk. 6.18 Mɔtana i ji ki tee biit daaba, ŋaan yentinue ji mɔk i yaak. 6.19 (Yimm nisaarii nba ki fit bant Yennu maan yian na paake ki n yaa n pak nisaarik yan ki wanni u labaar.) Yaa din jii i mɔŋ ki tuun toonbiit ki li nɔb na, mɔtana jiin man i mɔŋ kii tuun yentinu toona kii tee popeendamm. 6.20 Yaa din tuu tee biit daaba na, i din tuu ki tee yentinu yabi. 6.21 Toona nba ki i din tun ki li mɔki fei mɔtana na, li mɔk nyɔlante ki turiini? Li toonbooru baat nan kuume. 6.22 Ŋaan mɔtana i ji nyii biit daabsin niwa ki ji tee Yennu daabae; li paak ki i teen popeendamm, ki mɔk manfoor nba kaa gbennu; ŋanne tee i nyɔɔt. 6.23 Kimaan biit nyɔɔt tee kuume, ŋaan Yennu piinii tee manfoor nba kaa gbennue, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia paak.\n7.1 N naa waas, i kur mi sennu na po, li paak, i saa fit soor maa yaa n yet linba na paaka. Sennu na so wunba be u manfoor nie. 7.2 Li paak, sennu na nɔɔk ni, li kpaa talas nan poo n taan nan u sɔrɔ yoo nba ki u sɔrɔ daa be u manfoor ni na, ŋaan u sɔrɔ na-i taŋŋi kpo yoo nba, sennu na ji ki so poo na. 7.3 Ŋann amii, yoo nba ki u sɔrɔ daa be u manfoor ni na, li-i tee ki u waa jaganɔ, bi sii yiu poochonchonne; ŋaan li-i tee ki u sɔrɔ kpo, sennu na ji kan soorɔ. Li-i tee ki u ji kun jaganɔ u sɔrɔ na kuun poorpo, u ki tee poochonchonni. 7.4 N naa waas, li mun tee nnae ki turi; i tee Masia gbanant bɔkire, ki din kpoe ki sennu na ji ki soi; ŋaan mɔtana i gaa nan Masia nba din fiir kuun ni a tii tuun linba ŋan ki tur Yennu nae. 7.5 Yoo nba ki ti din tuun ti gbanant loomm nae ki sennu na te ki ti mɔk nianbiiuk ki li tuun ti gbanant ni, ki baat nan linba tee kuun ti paak. 7.6 Mɔtana ŋarin, sennu na ki diati, kimaan ti din kpoe ki sennu na ji ki mɔk ti yaaki. Li paak, ti ji fit tuun ki teen Yennu nan manfopaann nba ki u Seyeeŋ turit na; ti ji ki tuun nan sennkperu nba ki bi din sɔb gbouŋ ni na kaa. 7.7 Li paak, ti saa yet a bia? Ti yet a sennu na ki ŋan amii? Ti kan yet nna kaa. Sennu na-i bonni kaa, n bo kan bann biit nba tee linba. Sennu na-i bonni kii wann a n daa mɔk niɔŋ n lɔɔ bont paaki, n bo kan bann niɔŋ nba tee linba, 7.8 ŋaan ki biit la yaak sennu na ni, ki te nianbooru booru bonchiann fiir n par ni. Sennu na-i bonni kaa, biit bo sii tee bonkpeenne. 7.9 Yoo nba ki n din ki mi sennu maŋ na, n din mɔk manfoore; ŋaan maa tan bann sennu maŋ, ki biit nba be n par ni na fiir, ki n kpo. 7.10 Sennu nba bo yaa li baat nan manfoor na, ki li ji baar nan kuun ki turin. 7.11 Biit la yaak sennu na nie ki kpannin, ki kpiin. 7.12 Sennu nan wannu na tiɔŋ ŋarin yeene, ki tee barmɔnii ki bia fan. 7.13 Tɔn, li want nan linba ŋane baar nan kuun n paaki? Aaii, li ki want nna kaa. Biit na wei linba ŋane ki baar nan kuun turin, a lin wann biit nba tee linba. Ŋanne ki ti ji bann nan biit tee bonbilankante. 7.14 Ti mi nan sennu na tee Yennu Seyeeŋ yare, ŋaan min ŋarin tee nisaarike, ki tee biit daabir, 7.15 kimaan linba ki n tuun na, n ki mi li paaki: N ki tuun toonŋana nba ki n looni; ŋaan toonbiit nba ki n nan na, ŋanne ki n tuun. 7.16 Mi-i tun toonbiit nba ki n bo ki loon ki n tun na, li want nan n sak nan sennu na ŋane. 7.17 Li paak, li ki tee n mɔŋ kaa tuumiri, ŋaan biit nba be n ni nae te ki n tuun. 7.18 N mi nan bonŋansiar kaa n par ni; n loon ki n tun linba ŋan, ŋaan n kan fit tumi; 7.19 kimaan maa loon ki n tun toonŋana nba, n ki tuumiri, ŋaan toonbiit nba ki n ki loon ki n tun na, ŋanne ki n tuun. 7.20 Li paak, mi-i tuun linba ki n bo ki loon mii tuumi, li ji ki tee min kaa tuumi, ŋaan li tee biit nba be n ni nae tuun. 7.21 N la ki bonsiar be n ni yoo kura, mi-i yaa n tun linba ŋan, ŋaan biit bia lek tuu be nanin. 7.22 Yennu sennu nae te ki n par peen, 7.23 ŋaan ki n laat sennsiar nba tuun n gbanant ni, ki li ki sak nan sennu nba ki n par loon na, ki lorin nan dansarkɔɔrɔ na, a n sak biit nba be n ni na. 7.24 Aba, n tee parbiir daanɔe. Ŋmee saa fatin ki nyinnin gbanant nba saa nanin kuun ni na? 7.25 N piak Yennu nba fatin ki lun, kimaan Yiisa Masia paak na. Li paak, n mɔŋ waa Yennu sennu na n par ni, ŋaan ki n gbanant waa biit sɔnu na.\n8.1 Tɔn, mɔtana Yennu kan bu ki biir binba be Yiisa Masia ni na. 8.2 Kimaan maa tee Yiisa Masia yɔɔ na paake ki Seyeeŋ nba teent manfoor na fatin biit nba baat nan kuun na nuu ni ki lun. 8.3 Yennue tun u mɔŋ Bija tingbouŋ na ni, ki u baar nan gbanant nba naan nan timm biitdamm gbanant na, ki tan gaar ti paak ki kpo. Ki u kuun maŋ paak ki Yennu biir biit nba be timm nisaarii para ni na paŋ. Sennu na ki fit tun nna, kimaan timm nisaarii ki fit diar fanu. 8.4 Yennue tun nna, a timm nba ki ti binbeŋ waa Yennu Seyeeŋ ki li ki tee nisaarii loomm na, saa sak ki wei barmɔnii sɔnu, nan sennu nba wann biaŋinba na. 8.5 Binba binbeŋ waa nisaarik loomm na jikit bi dudukit ki tee nisaarik loomm nie, ŋaan binba binbeŋ waa Yennu Seyeeŋ na mun jikit bi dudukite ki tee Seyeeŋ na loomm ni. 8.6 Fi-i jii a yan ki gaan nan nisaarik loomm, li tee kuume, ŋaan fi-i jii a yan ki gaan nan Yennu Seyeeŋ loomm na, li tee manfoore nan parmaasir. 8.7 Fi-i jii a yan ki gaan nan nisaarik loomm, a tee Yennu dataake, ki ki saak Yennu sennu, ki set kan fit sakiri. 8.8 Wunba waa nisaarik loomm kan fit penn Yennu pari. 8.9 Yennu Seyeeŋ-i setikii be i ni, i benu kii waa nisaarik loommi, ŋaan li sii waa Yennu Seyeeŋ na loomme. Wunba ki mɔk Masia Seyeeŋ maŋ u ni, li daanɔ ki tee Masia yɔɔ. 8.10 I gbanant nba lek kpo biit paak na, ŋaan Masia-i be i ni, i sei mɔk manfoor, kimaan Yennu yet a i tee niŋamme u boor. 8.11 Ki ŋɔɔ Yennu nba fiin Yiisa kuun ni na, u Seyeeŋ na-i be i ni, ŋɔɔ nba fiin Masia kuun ni na, ŋɔɔe bia saa tur i gbanant manfopaann, u Seyeeŋ nba be i ni na paak. 8.12 Li paak, n naa waas, i mi man tin wei gbanant loomm. 8.13 Li-i tee ki i waa gbanant loomm, i saa kpowa, ŋaan li-i tee ki i kpi gbanant loomm Yennu Seyeeŋ paŋ na paak, i saa la man-foora. 8.14 Binba ki Yennu Seyeeŋ ŋmakitirib sɔnu na, ŋamme tee Yennu waas. 8.15 U Seyeeŋ nba ki u turi na, u ki te ki i tee daaba nan jaŋmaandamm kaa, ŋaan u te ki i tee Yennu waase ki yi Yennu a, "Ti Baa." 8.16 Yennu Seyeeŋ maŋe te ki ti mɔŋ sei mi bonŋann nan ti tee Yennu waas. 8.17 Taa set tee u waas na paak, ti saa la bonŋann nba ki u bir ki guun u niib nawa; ti bia tan saa lakin nan Masia ki gaarira. Kimaan ti-i di biak Masia paak, u tan saa donnit u boora. 8.18 N mi nan biak nba ki ti di mɔtana na, li kan fit yekin nan parpeenn nba ki ti tan saa la Yendɔuŋ ni na. 8.19 Durinya bona kur nba ki Yennu nann na guu nan nimmɔnne nan yoo nba ki Yennu tan saa nyinn u waas yeenin ni, 8.20 kimaan durinya bona kur din biira ki ji ki mɔk nyɔɔti, li din ki tee li loomm kaa, li din tee Yennu loomme ki li teen nna; ŋaan ki u bia lek ŋaan ki li mɔk dindann. 8.21 Dasiar be ki durinya bona maŋ tan saa nyi kuun daabsin ni, ki kuun ji kan diar, ki li mun tan sii mɔk parpeenn nba ki Yennu waas tan saa gaar na. 8.22 Ti mi nan li yiar durinya bona maŋ ki li kurii ki tan tuu mɔtana nan poo nba tuu mɔ matyiaru ki kurii biaŋinba nae. 8.23 Li ki tee durinya bona na kuukɔɔ kaa kurii, ŋaan timm nba mɔk Yennu Seyeeŋ nba tee sinsinn piinii na mun kuriie ti para ni, ki guu yoo nba ki Yennu tan saa nyinn ki wann yeenin ni a ti tee u waase, ki te ki ti gbanant n nyi daabsin ni na. 8.24 Taa la tinnu nae ki ti mɔk dindann. Tɔn, nirɔ-i la linba ki u bo mɔk dindann li paak na, ŋann ŋarin, li ji ki tee dindanni. Ki ŋmee ji sii mɔk dindann linba ki u poŋ lar paaki? 8.25 Ŋaan ti-i mɔk dindann linba ki ti ki laat paak, ŋann ti ji tuu guu nan sukurue. 8.26 Nnae mun ki Yennu Seyeeŋ na baar a wun sommit ti bakint ni, kimaan ti ki mi biaŋinba ki ti sii mei Yennu. Ŋɔɔ Yennu Seyeeŋ mɔŋe mei Yennu ki teent ki te ki ti kurii ki mei ti para ni ki ti mɔbona kan fit pakiri. 8.27 Yennu nba laat nisaarik par ni mi Seyeeŋ na dudukit nba tee, kimaan Seyeeŋ na mei Yennu, u niib paak, ki li waa nan ŋɔɔ Yennu nba loon biaŋinba na. 8.28 Binba ki Yennu yiimm na, u mɔk linba paak ki u yiimme, ki bi mɔk lomm nanɔ, ki ti mi nan linba kur tuun, u te ki li tee bonŋann ki teen ŋamme. 8.29 U poŋ din senn nan binba ki u yiimm na, bi binbeŋ-ii tee nan u Bija binbeŋ nae, ki u Bija na n teen Bikperik, waas bonchiann sinsuuk ni. 8.30 Yennue yiin binba ki u senn na, ki binba ki u yiimm na, ki u yet a bi tee niŋamm u boor, ki binba ki u yet a bi tee niŋamm u boor na, ki u donnib. 8.31 Ti-i got linba na kur, ti saa yet a bia? Li-i tee ki Yennu be ti po, ŋmee ji be ki saa biiriti? 8.32 Yennu ki minnit u mɔŋ Bija na, ŋaan jiiu ki u tee maruŋ ti paak; ŋɔɔ Yennue turit u Bija maŋ, ki nlee ki u ji kan turit linba kur biari? 8.33 Ŋmee saa pak biir Yennu nigannkabi? Yennue nyinnib ki bi ki tee biitdamm u boori. 8.34 Ŋmee be ki saa bu bi buut ki biirribi? Sɔɔ kaa. Yiisa Masia nba din kpo ki fiir kuun ni na amii? Yiisa Masia nba be Yennu niidiitu po ki tee ti sindantinnɔ na amii? 8.35 Ŋmee saa fit nyinnit Yiisa Masia lomm ni? Ti biak dinu amii maan amii sukit amii kon amii namu amii parbiir amii kuume? Aaii. 8.36 Li teen ki turit nan laa sɔb biaŋinba Yennu gbouŋ ni nae a: "A paake ki ti be kuun ninbɔŋ ni sanyiɔk niwa ki tan tuu daajoouk na, ki ti tee nan peeuk nba ki bi tuu tee siir a bin kpiu na." 8.37 Ŋaan linba na kur tee yanne, kimaan ti la nyannu kur Yiisa Masia, wunba loont na paaka. 8.38 N mi fanu nan siar kaa ki saa fit bɔkit timm nan Masia lommi; kuun amii manfoor amii malakanba amii kpanbara amii yentdamm amii linba tuun mɔtana amii linba tan saa tun 8.39 amii linba be sanpaapo amii tinpɔɔr ni amii; siar kaa naauŋ kur ni ki saa fit bɔkit timm nan Yennu lommi, lomm nba nyii ti Yomdaanɔ Yiisa Masia ni na.\n9.1 N tee Masia yɔɔe ki ki fa faaki. Yennu Seyeeŋ nae yen n dudukit ki teen siara a n ki fa faak, linba ki n yaa n pak na tee mɔniie; 9.2 n mɔk parbiir nba kaa gbennu, 9.3 n mɔŋ booru paak. Li-i bonni saa fit ki n set n niib paak ki Masia n biirin, n bo saa sak nnawa. 9.4 Ŋamme tee Israel teeb, ki Yennu din gannib ki te ki bi tee u waas, ki wannib u yentsaakar, ki turib mɔlora, ki bia turib u sennu, ki wannib barmɔnii jiantu, ki senn mɔsona ki turib. 9.5 Bi yeejamm din tee nijaanae, ki Masia nba din kpant nisaarik yoo nba na ki u teen bi booru ni yenɔ. Yennu nba yen bont kur na n la paku nba ki mɔk gbennu. Mamɔmm. 9.6 N ki yeen a Yennu mɔsonn na ki tuun kaa, kimaan Israel niib kur kaa tee Israel teeb nan barmɔnii. 9.7 Abraham yaaboona kur kaa mun tee u yaaboona nan mɔnii, kimaan Yennu din yet Abraham a, "Aisak boorue tan sii tee a yaaboona." 9.8 Li paak, binba ki Abraham marib nisaarik maaru na ki tee Yennu waasi. Binba tee Yennu mɔsonn maaru waas na, ŋamme set tee Yennu waas. 9.9 Yennu mɔsonn na din tee a, "N saa jen binn nna yoo ki sɔɔ Sara mar bonjaka." 9.10 Ŋaan li kur kaa na. Ti yaa Rebeka din mar waas banlee ki bi taa baa, ŋɔɔe tee ti yeeja Aisak. 9.11 Yoo nba ki bi daa din ki marib ki bi ki tun linba ŋan koo linba bi na, ki Yennu yet a bikperik nae tan sii tee waarɔ po na jiamɔ. Yennu yet nna a u loomme n tun. Li paak, u loomm tee wun gann niibe, li ki tee bi toona paak; ŋaan li tee waa loon ki gann biaŋinbae. 9.13 Li tee nan Yennu nba yet u gbouŋ ni biaŋinba nae a, "N gann Jakɔbe ŋaan y‡t Esɔɔ." 9.14 Ki ti ji saa yet a bee? Ti saa yet a Yennu ki tun linba ŋan amii? Aaii, ti kan yet nna kaa. 9.15 Yennu din yet Moses a, "Binba ki n loon ki n tinib ninbaauk na, ŋamme ki n saa tinib ninbaauk." 9.16 Li ki tee nisaarik loomm koo waa tuun linba kaa, ŋaan li tee Yennu ninbatinu paake. 9.17 Li sɔb Yennu gbouŋ ni ki yet bat Faaro a, "Min Yennu dinna naan linba na paake, a n jiia ki wann n paŋ, ki te ki n sann n mɔɔnt lin tingbouŋ na kur po." 9.18 Li paak, binba ki Yennu loon ki wun tinib ninbaauk na, ŋamme ki u tiinib ninbaauk, ki bia teen siab kangbata nan waa loon biaŋinba na. 9.19 Tɔn, li pasiar ki i yenɔ n boin a ki li-i tee nnaie, nlee ki Yennu laat nisaarik biiti? Ŋmee saa fit y‡t Yennu loommi? 9.20 Ŋaan n yɔɔk, a tee ŋmee ki saa pak jiin Yennu? Bobir kan fit boi bobmaarɔ a, "Bee ki a maan ki n tee nna?" 9.21 Bobmaarɔ mɔk yaak ki saa jii yɔuk bur ki maa bobŋann nan bobir nba ki ŋan. 9.22 Nnae ki Yennu tun ki loon wun wann u wutoor ki niib kura n bann u paŋ. Li paak ki u mɔk mintir nan binba ki u wutoor doo bi paak ki li bo jaŋ nan wun biiriba na; 9.23 ki u bia dɔŋ gann niib nba ki u tinib ninbaauk na, a wun donnib ki wann waa mɔk burchint bonchiann biaŋinba. 9.24 Li tee timm nba ki u gann nae; li ki tee Juu teeb kuukɔɔ kaa, ŋaan nan binba ki tee Juu teeb nawa. 9.25 Li tee nan Hosea nba din sɔb biaŋinba, a Yennu yet a, "Niib nba din ki tee n niib na, ŋamme ki n saa jiib ki bii tee n niib; ki booru nba ki n din ki loon na, ŋamme ki n saa yiimm booru nba ki n loon; 9.26 ki siaminba ki bi din yetib a bi ki tee n niib na, leŋe biak ki bi saa yiimm Manfodaanɔ Yennu waas." 9.27 Yennu sɔkinii Aisaya din pak jiin Israel teeb po ki yet a, "Israel teeb-i lekii yab nan mɔkir tanbiinii na, ŋaan bi waaminnae saa tinn; 9.28 kimaan Yennu saa dat tingbouŋ na teeb tuba ki gbenn yian nan waa yet biaŋinba nae." 9.29 Li tee nan Aisaya nba din yet nae a, "Ti yabint Yomdaanɔ-i bonni kii tennit waas, li bo tan saa tun turit nan laa din tun Sodom nan Gomora doi ni niib biaŋinba nae." 9.30 Tɔn, ti saa yet nlee? Binba ki tee Juu teeb na din ki koor a bin teen niŋamm Yennu boori, ŋaan ki Yennu yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn, bi yada paak. 9.31 Ŋaan Israel teeb nba koor a bin la sennu nba saa te ki Yennu n yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn na ji kɔŋ. 9.32 Bee ki bi din kɔŋi? Bi ki koor a Yennu n yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn bi yada paaki; bi din koor a Yennu n yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn bi toona paake; ki bi gbiat tangbiatkar na ki baa, 9.33 tann nba ki bi sɔb li po Yennu gbouŋ ni a "Gotir, min Yennu bir tanne Sayɔnn doo ni, linba saa te ki niib n gbiat; ki tee tann nba saa te ki niib baa. Ŋaan wunba teenɔ yada kan di fei."\n10.1 N naa waas, n mei Yennu nan n par kure a wun tinn n mɔŋ booru Juu teeb. 10.2 N saa fit teen bi siara nan bi waa Yennu nan nimmɔnnii; ŋaan bi ki mi u sɔnu nan barmɔnii. 10.3 Bi ki mi sɔnu nba te ki Yennu yet a niib tee niŋamm u boor, ŋaan loon bi mɔŋ sɔnu, ki li paak, bi ki jii bi mɔŋ ki lor nan Yennu sɔnu na. 10.4 Kimaan Moses sennu weiu ji kan te ki Yennu n yet a sɔɔ tee niŋanɔ u boori; ŋaan wunba kur teen Masia yada, Yennu saa yet a li daanɔe tee niŋanɔ u boor. 10.5 Moses din sɔb a, "Wunba tee popeendaanɔ nan sennu nba wann biaŋinba na, u saa la manfoor li paaka." 10.6 Ŋaan binben-ŋaŋ nba waa yada teenu na paake, Yennu gbouŋ yet nnae a, "A daa dukii a par ni a Ŋmee tan saa do Yendɔuŋ ni?" (Li paak tee a Ŋmee saa do Yendɔuŋ ni ki te Masia n siki?) 10.7 "A bia daa boi a Ŋmee tan saa sik kpeentiŋi?" (Li paak tee a Ŋmee saa sik ki te Masia n fiir kuun ni?) 10.8 Yennu gbouŋ nba want biaŋinba na tee a, "Yennu barŋanii na nakinawa; li be a mɔb ni nan a par ni." Barŋanii maŋ tee yada labaar nba ki ti mɔɔntir nae. 10.9 Li-i tee ki a set pak kat a mɔb ni ki yet a Yiisa tee Yomdaanɔ, ki bia teen yada a par ni nan Yennu set fiinɔ kuun ni, Yennu saa tinnawa. 10.10 Kimaan nirɔ nba teen Yiisa yada u par ni na paake, ki Yennu yet a u tee niŋanɔ u tɔɔnn, waa pak kat na paake ki u la tinnu. 10.11 Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Daanɔ nba teenɔ yada, u kan mi di fei." 10.12 Bɔkitu kaa Juu teeb nan binba ki tee Juu teeb sinsuuk ni. Yennu kuukɔɔe tee ti kura Yomdaanɔ, ki binba kur meiɔ, u sommitib nan burchint. 10.13 Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Wunba kur mei ti Yomdaanɔ sommir po, u saa la tinnu." 10.14 Tɔn, niib-i kii teenɔ yada, bi saa teen nlee ki miarɔ sommir po? Ki bi-i kii gbat barŋanii maŋi, bi saa teen nlee ki teenɔ yada? Ki bi-i kii mɔɔnt barŋanii maŋi, nlee ki niib saa gbat li po? 10.15 Ki Yennu-i kii tun toomiinba, nlee ki barŋanii maŋ saa mɔɔnti? Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Binba lin mɔɔntir barŋanii na baaru ŋan bonchiann." 10.16 Ŋaan niib kur kaa sak barŋanii maŋi. Aisaya din sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Yennu, ŋmee sak barŋanii na?" 10.17 Li paak, nirɔ-i gbat barŋanii na, ŋanne saa te ki wun teen Masia yada; ki niib-i mɔɔntir Masia barŋanii na, li mun saa te ki wun gbat. 10.18 N loon ki n boi ki laan niib ki gbat barŋanii maŋ amii? Mamɔmm, bi gbata. Li sɔb Yennu gbouŋ ni a "Niib gbat bi kunkɔra nan bi mɔmaan tingbouŋ na lokir kur powa." 10.19 N yaa n ŋamm boie ki laan Israel teeb din ki bann li paak amii? Moses tiɔŋo din dɔŋ jiin sinsinn, a Yennu din yet Israel teeb, a u saa te ki bii mɔk funfunn nan niib nba ki mɔk booru na, ki te ki bi wutoa n do booru nba tee jatit na paak. 10.20 Ki Aisaya mɔk par, ki yet a Yennu yaa niib nba ki fiin u po na, bi tan lauwa; ki niib nba ki boi u po na, ki u fiit u mɔŋ ki wannib. 10.21 Ŋaan ki u pak jiin Israel teeb po a u tian u nuu yonnu nan nyiɔk a wun gaarib, ŋaan ki bi tee tubkangbata ki ki saak u mɔbi.\n11.1 N loon ki n boi laan Yennu nyik u mɔŋ niib Israel teeb amii? Aaii, u ki nyikib kaa. N mɔŋ tee Israel nirɔe, ki tee Abraham yaaboonn, ki nyii Benjaminn naakuuk ni. 11.2 Yennu ki y‡t u niib nba ki u dɔŋ gannib na. I mi laa sɔb Yennu gbouŋ ni ki want Elaija nba din beer Yennu, Israel teeb biit po biaŋinba a 11.3 "N Yomdaanɔ, bi kpii a sɔkiniinba kura, ki biir a binbinta na, ki n kuukɔɔe biar, ki bi koor a bin kpin." 11.4 Yennu din jiin a bia? Yennu din jiin a u mɔk niib tusaa ŋanlore, binba daa ki mi jiant tingbann Baal na. 11.5 Li tee nnae mɔtana. Israel teeb waaminnae daa be ki Yennu gannib u ninbatinu paak. 11.6 Yennu-i gann niib, u ninbatinu paake ki u gannib, li ki tee bi toona paak kaa. Yennu-i bonni gani niib bi toona paakie, u ninbatinu na bo kii tee barmɔnii ninbatinu. 11.7 Tɔn, li want nan Israel teeb ki la baa loon linba. Bi waaminnae ki Yennu gannib ki bi lar; ŋaan ki binba biar na teen tubkangbata. 11.8 Li tee nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Bina nba gar ki tan tuu dinna, Yennu te ki bi yan lin, ki bi ki laati, ki bia ki gbia." 11.9 Ki li ji sɔb Yennu gbouŋ ni a Defid yet a: "Yennu n te linba ki nibooru na jiantir na, lii tee tanbar ki soorib, ki bin di biak; 11.10 ki te ki bi ninbina n jɔɔn, ki bi daa laati, ki bii bɔɔ ki bi sai daa naatiri." 11.11 N loon ki n boi laan Israel teeb din gbiat baa ki boonte-e? Aaii, li ki tee nna kaa. Baa tun toonbiit na paak, ki Yennu tinn binba ki tee Juu teeb na. Yennu tun nna a ŋamm Juu teeb na-ii mɔk funfunn nan binba ki tee Juu teeb na paake. 11.12 Ki Juu teeb biit paake te ki tingbouŋ na teeb la tinnu; ki ŋamm Juu teeb nba din ki tun Yennu loomm nae te ki binba ki tee Juu teeb na la tinnu, li paak, Juu teeb maŋ kur-i munii nyik bi biit ki la tinnu, tingbouŋ na teeb saa mantik la piisin ki gar nnawa. 11.13 N piak ki teen yimm nba ki tee Juu teeb nae: Yennu nba te ki n tee Masia toomii i boor na, n sii mɔk yuugontir n toonn maŋ paak. 11.14 Mi-i bonni saa fit te ki n mɔŋ niib Juu teeb-ii mɔk funfunn binba ki tee Juu teeb na paak, li pasiar ŋanne bo saa te ki Juu teeb na siab n tinn. 11.15 Yennu nba din y‡t Juu teeb na, ki u ji te ki tingbouŋ na teeb soorɔ yɔɔs; Yennu-i ŋmat gaarib ki bi tee u niib, li ji sii tee nlee? Li sii tee manfoore ki tur kpeemm. 11.16 Li-i tee ki sinsinn boroboro na tee Yennu yarie, linba biar na mun bia tee u yare. Li-i tee ki tiik jiina tee Yennu yarie, li yiinii na mun bia tee u yare. 11.17 Juu teeb na tee nan ŋaak ni tiik nba ŋan nae, ki Yennu kɔnn tiik na yiinsia, ki jii muuk ni tiik yiinii, ki tukin nan ŋaak ni yar na, ki li taan yomm. Yimm nba ki tee Juu teeb na tee nan muuk ni tiik yiinu nae, ki gaan Yennu barŋanii nba nyii Juu teeb boor na, ki tee nan muuk ni tiik yiinu nba gaan bonŋann nba nyii ŋaak ni tiik ni na. 11.18 Li paak, a daa mɔk parbifaant nan yiinii nba ki Yennu kɔnnib ki lu ki bi tee nan ŋaak ni tiik yiinii na. Daa mɔk parbifaant, kimaan a tee yiinue, nyakire teena sommir, fin kaa teen nyakir na sommiri. 11.19 Ŋaan a saa jiin a, "Mɔniie, Yennu kɔnn yiinii na ki tur min nba tee muuk ni yiinu na yiare." 11.20 Li set tee mɔniie; baa ki teen yada na paak ki u kɔnnib, ki fin nba teen yada na paake ki u jiia tukin li paak. Ŋann amii a ji daa mɔk parbifaant li paaki, ŋaan kii mɔk jaŋmaanii. 11.21 Juu teeb nba tee nan ŋaak ni tiik na, Yennu din dat bi tuba; li paak, i daa dukii nan u kan fit dat i tuba muni. 11.22 Gotir Yennu nba mɔk ninbatinu ŋaan bia mɔk ninkoonii biaŋinba. U mɔk ninkoonii ki tur binba ki teen yada, ŋaan u tiina ninbaauk; fi-i kpaŋŋi teen yada, u bia sii tiina ninbaauk, ŋaan li-i kii tee nna, u mun bia saa kɔnnae ki lu. 11.23 Juu teeb-i lebit bi dudukit ki ŋmat teen Yiisa yada, Yennu saa te ki bin tukin nan ŋaak ni tiik na, kimaan u saa fit tun nnawa. 11.24 Yimm nba ki tee Juu teeb na tee nan muuk ni tiik yiinu nae, ki Yennu kɔnnir ki tukinir nan ŋaak ni tiik na. Li ki paar ki wun jii yiinii nba ki u kɔnn ŋaak ni tiik paak na, ki bia tukin nan li mɔŋ tiiki. 11.25 N naa waas, n loon ki yin bann woonin ni bonsiar, ki lin te ki i daa dukii nan i tee yandammi: Ki li tee a Juu tesiab tee tubkangbatae, ki li sii tee nnae ki tan tuu yoo nba ki binba kur ki tee Juu teeb ki Yennu gannib na n tan teen Yiisa yab. 11.26 Nnae ki Juu teeb kur saa la tinnu. Li tee nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Tinntɔɔ saa nyi Sayɔnn doo nie, ki baar ki tan nyinn Jakɔb yaaboona biit kur ni. 11.27 N saa lor mɔlor nba na namm, yoo nba ki n nyinnib bi biit ni." 11.28 Juu teeb nba din ki sak Yiisa barŋanii na paake ki bi teen Yennu datai, ki li te yimm nba ki tee Juu teeb na la tinnu; Yennu nba din gann Juu teeb booru ki loomm na, bi yeejamm paake te ki u loomm; 11.29 kimaan Yennu-i gann niib ki turib piinii, u ji ki lebitir u pari. 11.30 Yimm nba ki tee Juu teeb na, i din ki sak Yennu mɔb; ki mɔtana ki u ji tini ninbaauk, kimaan Juu teeb nba ki sakɔ na paak. 11.31 Mɔtana, Juu teeb ki sak Yennu nan yaa din ki sakɔ biaŋinba nae; Yennu nba din tini ninbaauk biaŋinba na, u saa tinib ninbaauk nnae mun. 11.32 Yennu loon ki niib kur n bann nan bi tee mɔy‡tuk dammewa, ki wun fit tinib ninbaauk. 11.33 Yennu mɔkint ki mɔk gbennu; ki u yan nan bannu sumii bonchiann. Ŋmee mi ŋɔɔ Yennu dudukit ki saa fit bann u sɔnii? 11.34 Li sɔb Yennu gbouŋ ni a: "Ŋmee mi Yennu dudukit ki saa kpaanɔɔ? 11.35 Ŋmee mi tur Yennu siar ki li tee wun pa jiinɔ?" 11.36 Yennue din nan bonsiar kur, ki dia li kura, ki u paake ki li kur be. Ŋaant ki wun la paku mɔkmɔk nan mɔkmɔk. Mamɔmm.\n12.1 Li paak, n naa waas, Yennu ninbatinu paake te ki n barimi maa yi jii i gbanant ki turɔ, ki lii tee mannu nba fo, kii waa ŋɔɔ kuukɔɔ, ki lin maŋɔ; ŋanne tee Yennu jiantu nan barmɔnii. 12.2 I daa te ki i binbeŋ tee nan tingbouŋ na niib binbeŋ na. Ŋaant ki Yennu n lebit i dudukit nan barmɔnii, ki ŋamm i binbeŋ fanu; ŋanne ki i saa bann Yennu yanbɔɔt nba ŋan ki bia tee fanu biaŋinba. 12.3 Yennu nba tinin ninbaauk na paake ki n yeen i kur a i sɔɔ daa dukii u par ni a u tee nijaann ki gar waa tee biaŋinba; ŋaant ki sɔɔ kur n dukin ki bann yada nba ki Yennu turɔ na bikinu. 12.4 Tɔn, nirɔ gbanant bɔkite, ki bɔkir kur mɔk li toonn, ŋaan taan ki tee gbananyennkɔɔ. 12.5 Li mun bia tee nnae nan taa yab bonchiann na, ŋaan timm nan Masia lakin tee gbananyennkɔɔe, ki ti kura na gbanant taan ki ji teen gbananyenn. 12.6 Li paak, sɔɔ kur n jii piinii nba ki Yennu Seyeeŋ turɔ na ki tun nan Yennu nba turɔ yaak biaŋinba na. A piinii na-i tee fii sɔkint Yennu maamiie, li ŋan fan tun a yada biaŋ; 12.7 ki a piinii na-i tee a somm leebiie, li ŋan fan somm; li-i tee fii want leebiie, li ŋan fan wann; 12.8 li-i tee ki a kpaan a leeb kpaaniie, fan tun nna; fin nba mun pi piinii, i tuun nan burchint; wunba mun mɔk yiikoo niib paak, li ŋan ki wuu tuun yiikoo toonn maŋ bonŋann; ki wunba mun mɔk ninbatinu nan niib, li ŋan wuu mɔk ninbatinu maŋ nan parpeenn. 12.9 Ŋaant ki lomm-ii tee barmɔnii lomm, ki soor linba ŋan na fanu, ŋaan kii nƒn biit. 12.10 I loon leeb man bonŋann nan nirɔ nan u naa bik nba tuu loon leeb biaŋinba na, ki kot kii baakit leeb; 12.11 kii tee nikakitii, ki daa tiin gbannyakiri, ŋaan kii tuun ti Yomdaanɔ toona nan i para kura, 12.12 kii mɔk parpeenn i dindann paak, kii mɔk mintir i biak dinu ni, kii mei Yennu yoo kur; 12.13 ki paat linba ki i mɔk ki tur Yennu niib nba ki mɔk na, kii gaan Yennu niib nba tee saamm kii chantirib i ŋei ni. 12.14 Binba mukisi, yin yetib a, "Yennu mɔsoŋŋann-ii be i paak." Mamɔmm, i yetib nna, i ji daa teemm mɔpor. 12.15 Nirɔ-i mɔk parpeenn, yii mun-ii mɔk parpeenn nanɔ; ki wunba mɔk parbiir, yii mun-ii mɔk parbiir nanɔ. 12.16 Yii mɔk man duduk-yennkɔɔ ki daa mɔk dont-n-mɔŋ; ŋaan kii saak toona nba ki mɔk dont-n-mɔŋi, ki daa dukii nan i mɔk ninyentiri. 12.17 I daa tuun biit ki jiint biit paaki; kotir i mɔŋ kii tuun linba ki niib kur saa la ki li ŋan. 12.18 Yii yabir i mɔŋ man kii mɔk parmaasir nan niib kur. 12.19 N naa walonkai, i kpan daa tuun biit ki jiint biit paaki, ŋaant ki Yennu n pa pann maŋ. Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Min kuukɔɔe mɔk yiikoo nba saa dat niib tuba; mine saa pa pann maŋ, min Yennue pak na." 12.20 Yii tee nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni na a, "A dataak-i mɔ kon, fan dinnɔ, nyunnyukiru-i soorɔ, fan turɔ nyun wun nyu; ki fi-i tee nna, a dintɔ feie." 12.21 Daa ŋaant ki biit n nyannani, ŋaan jii toonŋana ki nyann biit.\n13.1 Nirɔ kur-ii saak yent damm mɔi; kimaan sɔɔ ki mɔk u mɔŋ yiikoo ki li ki nyii Yennu boori. Yennue te ki binba mɔk yiikoo na mɔk yiikoo. 13.2 Wunba ki saak yent damm sennu, li want nan u bia ki saak Yennu mɔbi; ki wunba kur tuun nna baat nan tubdatue u mɔŋ paak. 13.3 Binba tuun toonbiit nae tiin yent damm jaŋmaanii, ŋaan binba ki tuun toonbiiti, bi ki tiin yent damm jaŋmaanii. I-i kii loon yii tiin yent daanɔ, li ŋan ki yii tuun linba ŋan, ki wun paki; 13.4 u tee Yennu toontunnɔe ki tuun linba ŋan ki teeni; ŋaan fi-i tuun toonbiit, fii tiinɔ, kimaan u mɔk yaak nba saa dat a tubir. U tee Yennu toontunnɔe ki see Yennu taar ni ki daar binba tuun toonbiit na tuba. 13.5 Li paak, li kpaa talas ki a gaar yent damm mɔi, ki li ki tee a mantik tiin tubdatu na kaa, ŋaan a mi nan li tee linba ŋane. 13.6 Li paake te ki ti pa lampo, kimaan Yennue senn yent damm na a yoo kur bin jiir ki dia tingbouŋ na bonŋann. 13.7 Li paak, turimm linba tee bi yar; li-i jaŋ nan bin gaar niib lampo, amii linba ki a mɔk paak lampo, fan pa turib; li-i jaŋ nan ki a baak nirɔ, fan baakɔ; li-i biakii jaŋ nan fii tiin nirɔ, fan tinɔ. 13.8 Daa mɔk sɔɔ panni. Yaa sii mɔk pann nba tee, yii loon i leeb man. Wunba loon u lɔɔ, li daanɔ gbeen Yennu sennu na kura. 13.9 Yennu sennu na yet a, "Daa chommi; daa kpi a lɔɔ; daa jaami; daa mɔk niɔŋ a lɔɔ bont paaki;" ki senn-yena biar ki pukin linba na paak ki li kur taan ki yet a, "I loon a lɔɔ nan faa loon a mɔŋ biaŋinba na." 13.10 Ki fi-i loon a lɔɔ, a kan tun bonbiir ki turɔ; kimaan lomme tee Yennu sennu na kur saku. 13.11 Yii tee nna man kimaan yaa mi yoo na nba tee biaŋinba na paak. Yoo maŋ baar nan yin fiir gɔɔn niwa. Ti tinnu daar pera, ki ki fɔk nan laa din fɔk biaŋinba yoo nba ki ti din piin ki teen Yiisa Masia yada na. 13.12 Nyiɔk na gaare, ki li ji yentir. Li paak, ŋaant man ki tin nyik bunbɔnn ni toona na, ŋaan jii yentu tɔbtiat. 13.13 Ŋaant ki ti toona-ii yeen nan niib nba tuu be yentu ni na, ki daa nyu daan ki yibi, ki daa tuun yuukpeentoona, koo ki chomm ki tuun jakint toona, koo ki tuun toonbiit booru booru, koo ki kɔn kunkɔna, koo ki mɔk funfunn nan leebi. 13.14 Yii tee nan ti Yomdaanɔ Yiisa Masia nba tee biaŋinba na, ŋaan nyik i gbanant loonbiit, ki ji daa dukii li po.\n14.1 Gaat yadkanpɔɔna damm na man, ki daa nɔi namm mɔniɔk bi yada po. 14.2 Sɔɔ yadae te ki u di jeet kur, ki wunba yada ki paar na mun kɔɔ nant. 14.3 Ki wunba di jeet kura na daa yisin wunba kɔɔ jesiati, ki wunba mun kɔɔ jesiat na daa biir wunba di jeet kur na sanni, kimaan Yennu gaarɔwa. 14.4 A tee ŋmee ki saa biir sɔɔ toontunnɔ? Li tee u mɔŋ Yomdaanɔ nae n yet waa do koo waa baa, ki u set saa dowa, kimaan ti Yomdaanɔ mɔk paŋ nba saa te ki wun do. 14.5 Tɔn, nisiab mun dukii a dayena ŋan ki gar dalia, ki siab mun jii daa kur ki li jan. Sɔɔ kuri-i dia waa teen linba yada. 14.6 Wunba dukii a dayena ŋan ki gar dalia na, u tuun nna ki teen ti Yomdaanɔ baakire; ki wunba mun di jeet kur na, u tee nna ki teen ti Yomdaanɔ baakire mun, kimaan u teen Yennu niipoouk jeet na paak; ki wunba mun kɔɔ jesiat na mun tuun nna ki teen ti Yomdaanɔ baakir, ki mun bia teen Yennu niipoouk. 14.7 Sɔɔ kaa ki be ki fo u yur po, koo ki kpenn u loomm kuumi. 14.8 Ti-i fo, ti Yomdaanɔ paake te ki ti fo; ki ti-i kpo, u loomm paake ki ti kpo. Li paak, taa fo amii taa kpo, ti tee ti Yomdaanɔ yabe. 14.9 Masia din kpo ki bia fiir kuun ni a wun teen footib nan kpeemm Yomdaanɔe. 14.10 Ki fini, bee teen ki a biir a naa biki? Bee teen ki a yisin a naa biki? Ti kur tan saa set Yennu tɔɔnne ki wun bu ti buut. 14.11 Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Maa set be na, booru kur saa gbaan n tɔɔnn, ki sɔɔ kur saa yet a n set tee Yennu. Min Yennue pak na." 14.12 Li paak, sɔɔ kur tan saa fiit u mɔŋe ki tur Yennu. 14.13 Li paak, ti daa biir leeb sana, ŋaan kii mi i para ni nan i kan te ki i naa bik n baa. 14.14 Min nan ti Yomdaanɔ Yiisa nba taan leeb ki ji tee niyenɔ nae teen ki n bann nan jeet kaa ki kɔɔ. Ŋaan sɔɔ-i dukin nan jesiat kɔɔ, ŋann li kɔɔ u boor. 14.15 Fi-i te ki a naa bik par biir jeet nba ki a di na paak, ŋann a ji ki tuun lomm toonn kaa. Nirɔ nba ki Masia din gaar u paak ki kpo na, a daa te ki wun nyik Yennu sɔnu a jedinu paaki. 14.16 Linba ki a dukii a li ŋan, a daa te ki niib n pak biit ki jiin li po. 14.17 Kimaan Yennu naan labaar ki tee dinu koo nyunu labaar kaa, ŋaan li tee popeenn nan parmaasir nan parpeenn yare ki Yennu Seyeeŋ turit. 14.18 Wunba waa Masia nna, Yennu sii mɔk parpeenn nanɔ, ki niib bia teenɔ baakir. 14.19 Li paak, ŋaant man ki tin yabir ki tun linba baat nan parmaasir, nan linba saa somm ti leeb. 14.20 I mi ki a biir Yennu toona, jeet paak. Jeet kur ŋane, ŋaan li ki ŋan ki a di jeet nba saa te ki a naa bik n baa. 14.21 Linba ŋan tee ki a nyik linba saa te ki a naa bik n baae, li-i lekii tee nant ŋmamu koo daan nyunu. 14.22 Faa teen yada ki jiin jeet dinu po biaŋinba na, ŋaant ki lii be fin nan Yennu sinsuuk ni. Wunba tun linba ki u dukin nan li ŋan, ki ki mɔk birsuk li paaki, parpeenn tee u yare. 14.23 Ŋaan wunba mɔk birsuk linba ki u di na paak, ŋaan di, u mɔk biit, kimaan u ki dir nan yada kaa. Nirɔ-i kii teen yada nan bonsiar ŋani, ŋaan tan tun li bont, li tee biite.\n15.1 Timm nba ki ti yada chee na, li ŋan ki tii mɔk sukuru ki somm ti leeb nba yada daa ki chee na, ki daa tuun ti mɔŋ loomm kuukɔɔ kaa. 15.2 Ŋaant man ki ti kura baka-ii be ti naa waas ni ki sommib ki bin wei Yiisa Masia sɔnu fanu. 15.3 Ŋɔɔ Masia din ki loon wun tun u mɔŋ loommi. Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, "Binba sukii fin Yennu na, bi sukii mine." 15.4 Linba kur sɔb Yennu gbouŋ ni na, li sɔb a tii tumiie. U gbouŋ maŋ teent sukuru, ki bia kɔɔntit para, a tii mɔk dindann. 15.5 Yennu nba teent sukuru ki kɔɔntit para na, wun turi dudukyennkɔɔ nan Yiisa Masia nba loon biaŋinba na; 15.6 ki i kura sii mɔk dudukyennkɔɔ ki dont Yennu nba tee ti Yomdaanɔ Yiisa Masia Baa na. 15.7 Yii gaan leeb man nan Masia nba gaari biaŋinba na, ki Yennu sann n la paku. 15.8 Maa yeen linba na paak tee a Masia din kpint u mɔŋ ki tee Juu teeb na toontunnɔe, ki wann nan Yennu set tee mamɔmm daanɔ, ki gbeen Yennu mɔsona nba ki u din senn ki tur bi yeejajaana na, 15.9 ki te ki binba ki tee Juu teeb na dont Yennu sann u ninbatinu paak. Li sɔb nnae Yennu gbouŋ ni a Defid yet a: "N saa tura niipoouk binba ki tee Juu teeb na boor, ki yin yanii ki paka." 15.10 Li bia sɔb ki yet a: "Yimm nba ki tee Juu teeb na, yii mɔk man parpeenn, yimm nan Yennu niib." 15.11 Li bia sɔb a: "Yimm nba ki tee Juu teeb na, pakin man ti Yomdaanɔ Yennu; nibooru kur n pakɔ bonŋann." 15.12 Aisaya mun din sɔb Yennu gbouŋ ni a: "Jese yaaboonn tan saa baar ki Yennu saa chabɔ yaak, ki u tan sii tee binba ki tee Juu teeb na yudaanɔ, ki bi tan sii mɔk dindann u ni." 15.13 Yennu nba turit dindann na, yaa teenɔ yada na paak, u saa turi parmaasir nan parpeenn bonchiann, ki ŋɔɔ Yennu Seyeeŋ paŋ saa te ki i dindann na n ŋamm yabit. 15.14 N naa waas, n mi n par ni nan i binbeŋ ŋan, ki i mi Yennu maan bonŋann ki fit ki kpaan i leeb; 15.15 ki maa sɔbin gbouŋ nba ki teeni na, n mɔk parcheenn ki yaa n tiari baryenii, kimaan Yennu mɔk ninbatinu n paak 15.16 ki te ki n tee Yiisa Masia toontunnɔ, a n mɔɔnt u barŋanii ki tur binba ki tee Juu teeb na, ki bi sii tee piinii ki teenɔ, ki u Seyeeŋ na saa te ki bin teen niŋamm ki penn u par. 15.17 Yiisa Masia paake ki n mɔk yuugontir Yennu toonn ni; 15.18 n loon ki n wanni toona nba ki Masia te ki n tun nae, ŋaan n kan fit pak nisiab toona po; u te ki n mɔɔnt u labaar na ki tur binba ki tee Juu teeb, ki bia tun bakitnauŋ toona nba din te ki bi sak u mɔb. 15.19 Yennu Seyeeŋ paŋ nae te ki n tuun bakitnauŋ toona na, ŋanne te ki bi bann paŋ nba ki u mɔk. Ki n nyii Jerusalem ki lin doi ni ki tan baar Ilirikum tiŋ ni ki mɔɔntir Masia barŋanii na siar kur po. 15.20 Ŋanne ki n lin nan ninmɔnn ki mɔɔntir Masia barŋanii na ki teen niib nba ki mi gbati; n ki loon mii lin kii lei siaminba ki niib poŋ dɔŋ mɔɔnti, 15.21 kimaan li sɔb Yennu gbouŋ ni a: "Niib nba ki bi daa ki mɔɔnt u maan ki turib na saa lar, ki binba daa ki gbat u po na saa bannir." 15.22 Tɔn, bona bonchiann tuu gɔɔr n sɔnu ki n ki fit baat ki gɔntiini. 15.23 Ŋaan mɔtanae ki n ji daa gbenn n toona nba be yaka na ni, li jii bina bonchianne ki n tuu loon man gɔni, 15.24 mɔtana n saa gɔniiwa; ki n gɔnu maŋ poorpo li kan wei, ki n sii loon yin sommin ki n saan Speenn tiŋ ni. 15.25 Ŋaan sinsinn n saa saan Jerusaleme, Yennu niib sommir paak, 15.26 kimaan Yiisaweira nba be Masedonia nan Akaya tinii ni na dukin dudukit ki yent bi para a bin lakin likirii ki tur Yennu niib nba tee tatimm ki be Jerusalem na. 15.27 Li tee mɔniie nan bi mɔŋ loomme ki bi teemm piinii na. Li ŋan bin turib, kimaan Yennu barŋanii nba nyii Jerusalem niib boor ki baarib na paak. Ŋanne te ki li ŋan nan bin teen piinii maŋ. 15.28 Mi-i baar Jerusalem ki turib piinii maŋ, n saa nyi leŋ ki gar i boor ki saan Speenn tiŋ ni. 15.29 N mi nan mi-i baar i boor, Masia sommir sii be ti ni bonchiann. 15.30 Tɔn, n naa waas, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia sann paak, nan Yennu Seyeeŋ lomm paak, n barimii, a yii mei Yennu nan ninmɔnn n paak ki taanin, 15.31 ki wuu guun ki Judea tiŋ ni niib nba ki teen Yiisa Masia yada na daa kpimi; kii biakii meiɔ a piinii nba ki n saa tur Yennu niib na, bin gaar nan parpeenn. 15.32 Li-i tee ki i miar Yennu nna ki turin, ki u sak, n sii mɔk parpeenn, ki baar ki tan foi waan i boor. 15.33 Yennu nba teent parmaasir na i be nani. Mamɔmm.\n16.1 Tɔn, n loon ki n wanni ti niipoo Fiibe po; u be Senkrea doo ni ki sommit Yiisaweira leŋ; li-i tee ki u baar i boor, 16.2 yin gaarɔ ti Yomdaanɔ Masia sann paak nan Yennu niib nba bo sii gaan bi leeb biaŋinba na, ki sommɔ waa loon linba i boor, kimaan u mun tuu sommit niib bonchiann, nan n mɔŋ gbaa. 16.3 N foont Akuila nan u ŋaapoo Prisila, binba tee n toontunleeb Yiisa Masia toona ni na. 16.4 Bi din jii bi manfoa ki tinn n manfoor, li paak ki n teemm niipoouk; li ki tee n kuukɔɔ kaa teemm niipoouku, ŋaan nan binba ki tee Juu teeb ki tee Yiisaweira nawa. 16.5 Ŋaan bia foont Yiisaweira nba lakii ki jiantir Yennu bi ŋaak ni na. Ki foont n yɔŋaŋ Epanetus, wunba din tee Asia tiŋ ni sinsinn nirɔ nba teen Masiaweirɔ na. 16.6 Ki foont Meeri, wunba din tuun bonchiann ki teeni na; 16.7 ki foont Andronikus nan Junias, binba tee n booru ni niib, ki min nan ŋamm din lakin kɔɔ dansarik; ki Masia toomiinba mib bonŋann na, ŋamme din sint teen Masiaweirawa ki n tan wei. 16.8 Ki foont n yɔŋaŋ Ampliatus, wunba ki n loonɔ ti Yomdaanɔ paak na. 16.9 Ki foont Urbanus, wunba tee ti toontunlɔɔ Masia toona ni na; ki foont n yɔŋaŋ Stakis mun biak. 16.10 Ki bia foont Apeles, wunba din la bikinu ŋaan lek bia daa waa Masia nan barmɔnii na; ki foont Aristobulus ŋaateeb; 16.11 ki foont n booru ni nirɔ nba ki bi yiu Herodionn na; ki foont Nasisus ŋaateeb nba teen ti Yomdaanɔ yada na. 16.12 Ki foont Traifena nan Traifosa, binba tuun ti Yomdaanɔ toona na; ki foont n yɔŋaŋ Pesis, wunba tuun ti Yomdaanɔ toona bonchiann na. 16.13 Ki foont Rufus, wunba mantik waa ti Yomdaanɔ sɔnu bonŋann na; ki foont u naa, wunba tuu loonin nan n tee u mɔŋ bike na. 16.14 Ki foont Asinkritus nan Flegonn nan Hemes nan Patrobas nan Hemas nan Masia niib kur nba be namm na. 16.15 Ki foont Filologus nan Julia nan Nereus nan u niipoo, nan Olimpas nan Yennu niib kur nba be namm na. 16.16 Yii foont leeb kii kpamii man; Masiaweira nba be lokir kur po foonti. 16.17 N naa waas, n kpaaniie, i mi man binba bɔkitir Yiisa niib ki dɔkib u sɔnu ni ki bia ki saak wannu nba ki i gaar na; lɔkitirib man; 16.18 li nibooru ki waa ti Yomdaanɔ Masia kaa, bi waa bi mɔŋ niɔŋo. Bi dia mɔmante ki kpann binba yaa dudukit ki chee na. 16.19 Tɔn, sɔɔ kur gbat yaa gaar Masia barŋanii biaŋinbawa, li paake ki n mɔk parpeenn nani. N loon ki yii mɔk yan ki jiin linba ŋan po, ŋaan daa saak bonbiiri. 16.20 Li kan yukir ki Yennu nba teent parmaasir na saa te ki yin ŋmaa Sintaanii yur paak. Ti Yomdaanɔ Yiisa Masia n sommi. 16.21 Tɔn, n toontunlɔɔ Timoti foonti; ki n ninjamm Lusius nan Jasonn nan Sosipata mun bia foonti. 16.22 Min Tesius nba sɔbin linba ki Pɔɔl pak na foonti, ti Yomdaanɔ sann ni. 16.23 Gayus, wunba tee min Pɔɔl ŋaadaanɔ, ki Masiaweira jiantir u ŋaak ni na mun foonti. Erastus, wunba tee doo na likguutɔɔ na, ŋɔɔ nan ti naa bik Kɔɔtus mun foonti. 16.24 [Ti Yomdaanɔ Yiisa Masia n somm i kura.] 16.25 Li ŋan ki tin baak Yennu, kimaan u fit te ki i set waau fanu nan maa mɔɔnt barŋanii ki jiin Yiisa Masia po, ki li fiit woonin ni barmɔnii nba din bɔr bina bina na. 16.26 Ŋɔɔ Yennu sɔkiniinba gaar ki sɔbir gbouŋ ni ki li fiit barmɔnii na; ki Yennu nba yɔɔ be maŋ tur mɔb a booru kur n bannir, ki la yaak ki teen Masia yada ki sak u mɔb; 16.27 ŋɔɔ kɔɔe tee Yennu ki tee yandaanɔ; niib kur n pakɔ mɔkmɔk nan mɔkmɔk, Yiisa Masia sann paak. Mamɔmm.