Phili 3 | `TBC | STEP | Ŋai teig taog, ŋaisag ru wadan igo ya. Tubun ak lo uyam isusa wa. Ru nek en mi ilo sou ipanaŋ san ŋigire wo ilog ta isali na da. Agod nek an dag ibunawaŋ a.\nTinid suŋulon dutute yak san kagin ibinawad san tia ya\n1 Ŋai teig taog, ŋaisag ru wadan igo ya. Tubun ak lo uyam isusa wa. Ru nek en mi ilo sou ipanaŋ san ŋigire wo ilog ta isali na da. Agod nek an dag ibunawaŋ a. 2 Tamol goun kasik oŋ kagin saiak digane dugo tinid suŋulon ditute dan, niŋedi wo kagin agane wa. 3 Man dugo, tamol a tinidi suŋulon tutek mok san, an man Juda adi tia ya, tia, an id ilo rumok adi idsed mi a. Id man Awan Urgun lo Anut san ubou tile da, agod Jesus Kristus niŋen o sed ipitianad da. Ago dugo id idsad tini ganei an mel ta idsed tinid san lo ta tigane na da. 4 Ŋai ŋaisag tini ganei an tinig suŋulon dutute yan san kagin fo ta ŋigane na da. Ak man ŋai tinig san mel ibinawag a, ilog ago ka isou wa, man dugo, fun wei kasik dien da. Amaiak niŋen o, tamol sen ak ta iŋanen tinin san mel niŋen o sen yaŋan yabisa tap, ŋai dam nek ago mi ka ŋigane wa, agod ŋai iŋ ŋiriŋani geig a. Man dugo, kududom agure: 5 Ŋai tinag iginiagsig nal eit (8) ŋumadog tinig suŋulon dutute ya. Ŋai Isrel tamolpein sad dar lo ŋilasa ya, Benjamin san gugoi lo, agod ŋai Hibru tamol mok Hibru sad dar lo ŋilasa ya. Kubiaeŋ niŋen o ŋai Farisi ŋumado da. 6 Ŋai ilog dabai aman da yak niŋen o, ŋai ilo rumok adi sad midaeŋ lo muruan tubun ak ŋupidinai se ya. Agod kagin itaot ak kubiaeŋ lo ilasa dan niŋen o, aenta ŋai niŋeg o ru amad tia ya.\n7 Ak man ŋai Kristus ŋaloŋ uyan san niŋen o gamu ŋaineg urat naon dugo ŋiŋane yan igo ŋile dak man, mel an kawan ak igo ŋai ilog isou da. 8 Rumok, ŋai malag lo urat naon an fidian man mel ideg ak igo woŋ ŋabol da. Man dugo, ŋai Jesus Kristus ŋaineg Tubun en ŋaloŋ uyanan mok ak, an san nuŋon man mel a fidian nuŋod tia yan iriŋanai pasik a. Iŋ o ŋai mel fidian dideg diau an ŋeil a, agod mel an metmet igo ŋabol da, ago dop an lo ŋai Kristus ŋiŋanep ŋabi wa. 9 An lo ŋai iŋ lo ŋumado dak ago dile wa. Ŋai ŋaisag fug itaot man kubiaeŋ wagen lo tia ya, tia, ŋai Kristus ilog lo rumok an wagen lo mi a. Anut iŋsen mi idsad ilo rumok an lo ilod itaot igane ilasa da. 10 Ŋai melmel an nuŋod tia yak metmet igo ŋabol da, ago dop an lo ŋai iŋ ka ŋaloŋ uyan a, agod iŋanen imasa san dabai dam ka ŋaloŋ a. Agod iŋ muruan isini ak ago ŋai dam ŋisinip, an lo iŋ imat ak ago ŋai dam mi wa. 11 An lo dop, ŋai idaisuda tap, ŋai dam iŋ da mamat a. An lo dop idaisuda tap, ŋai tamolpein a mateŋ lo dumasap fon kumaen dumado da wan dida mumasa da wa.\nPol dabai nam imaspalug kob fo itaot yau da\n12 Ŋai mel an fidian ta ŋiŋane na ya, agod ŋai tinig bubeg da gamugo itaot ilasa da. Ago gug kagin an ŋabi sakar o dabai ŋigane se ya, man dugo, fun amaiak niŋen o Jesus Kristus ŋai ibiag sakar da. 13 Ŋai teig taog, ŋai mel en ŋigane itout ak ago ta ŋabol da. Ak man ŋai mel kisaek gamu ŋigane den man igo ya, ŋaineg madok wagam a patug na yan ilog iŋaoŋ pe mel a naog na yan mi leil ŋupani dop dabai ŋiganep ŋiŋane wo ŋau da. 14 Ŋai maeg ŋiganep Anut iŋ Jesus Kristus lo igiag pe lak na ŋaup ŋaisag ilo uyan san kob an ŋiŋane wo ŋumaspalu da.\n15 Tamolpein a id luluŋad lo ilod lo rumok dabai an ilo sou ago digane wa. Aŋ aenta mel ta niŋen o kankan sensen amam da ator tap, Anut iŋanen ilon yen dan kuai te igane ilasap ikubiai panaŋ a. 16 Gug gidad, mel malan te yak man igo ya, id fidian mi kagin uyanan gubak mi tileg tiŋane yak, nek an mi tabi sakar pe tumado yau a.\nAigim san ager\n17 Teig taog, aŋ ŋaisag tureŋ atutuŋanip amado wa. Tamol a nek maŋ igo dutor dan leil apidinai a, man dugo, iŋ aigim san ager ta dumado na da. 18 Ŋai imug mi ŋurupaiaŋ ago mi fon gamu dam malag turon idu dugo ŋurupaiaŋ da. Tamolpein wei mi iŋ ilod lo rumok ak dubol dan iŋaned kagin naok naok lo man Kristus anen aigim san ager dumado da. 19 Iŋaned wadan man daoŋ mi a. Iŋaned tubud man tiŋaed mi a. Kagin a niŋen sed yaŋad diabisa san nek an iŋaned miai mi a. Iŋaned kankan lo tan en san melmel niŋen o mi ilo sou digane da. 20 Gug id man kumaen panu san tamolpein mok a. Ante patud ipasi san Tubun ak Jesus Kristus imul ipalu o malan tigane da. 21 Iŋ iganep idsad tinid tan en san dabai an tia yan ibileksap, iŋsinan tinin kumaen panu san girager aman da ago mi ak ipanad a. Iŋ idaisuda dop mel fidian idiraig iŋ paen na dumado yan, an san dabai lo id tinid ibileksap girager panu san tinik tiŋane wa.


REDE MISSIONÁRIA: Kolosa: Uganda\n1.1 Min Pɔɔl, wunba tee Yiisa Masia toomii Yennu loomm paak na, nan ti naa bik Timoti, sɔbin gbouŋ na 1.2 ki teen Yennu niib nba be Kolosa doo ni, ki tee ti naa waas nba teen Masia yada na. Ti Baa Yennu n sommi, ki bia turi parmaasir. 1.3 Ti-i mei Yennu i paak yoo nba, ti teen ŋɔɔ Yennu nba tee ti Yomdaanɔ Yiisa Masia Baa na niipoouko yoo kura, 1.4 kimaan ti gbat yaa teen Yiisa Masia yada biaŋinba, ki bia loon Yennu niib kura na, 1.5 kimaan pinpiik ni, yaa din gbat barŋanii nba tee barmɔnii yoo nba, i din gbat bonŋana nba guui Yendɔuŋ ni na poe. 1.6 Ki barŋanii maŋe baari nan laa yat ki kpaatir tingbouŋ na kur po ki ŋammit niib binbeŋ, ki bia tuun nna i mɔŋ boor ni, laa nyii daar nba ki i din gbat ki bann Yennu ninbatinu nan barmɔnii maŋ nba tee biaŋinba nawa. 1.7 I din tumii Yennu ninbatinu maŋ po ti toontunlɔɔ Epafras, wunba ki ti loonɔ na boore; ŋɔɔe tee Masia toontunnɔ nba tuun nan barmɔnii i boor ki turit, 1.8 ki bia betit i lomm nba tee biaŋinba Yennu Seyeeŋ ni. 1.9 Linba na paak, taa daan gbat i po, ti ki nyik Yenmiaru i paaki, a ŋɔɔ Yennu n te ki i bann u loomm nba tee biaŋinba, ki turi Seyeeŋ yan nan li subinii kur, 1.10 ki yin fit kii be nan ti Yomdaanɔ nba loon biaŋinba na, ki bia fit kii tuun linba sii pent u par, ki fit kii tuun toonŋana kur, ki ŋammit bant Yennu. 1.11 Ŋɔɔ Yennu n turi paŋ bonchiann nan waa mɔk paŋ kur biaŋinba na, linba saa te ki i mɔk gbankur nan sukuru nan parpeenn bonsiar kur ni. 1.12 Yii teen ti Baa Yennu niipoouk man. Ŋɔɔe te ki ti jaŋ nan tin la yiar u boor, yentu ni, u niib sinsuuk ni, 1.13 ki bia nyinnit Sintaanii bunbɔnn naan ni, ki jiit ki kɔɔnt u Bilonkak maŋ naan ni. 1.14 U Bija maŋ paak ki u nyik chab ti biit ki nyinnit daabsin ni. 1.15 Sɔɔ kan fit la Yennu, ŋaan u Bija Masiae tee u naauŋ. Ŋɔɔe gar bont kura, ki tee Yennu bonnankaa kur yur, 1.16 kimaan u nie ki Yennu din nan bonsiar kur nba be sanpaapo nan tingbouŋ na ni. Ŋɔɔe din nan taa laat bona nba nan taa ki laat bona nba kur, narimii nba tee yentdamm, nan yomdamm, nan yudamm, nan yiikoo damm. Li din nyii Masia nie ki Yennu nan bonsiar kura ki jii bonsiar kur turɔ. 1.17 Ŋɔɔ Masia din be ki sɔɔ siar daa kaa, ki u paake ki bont kur be. 1.18 Ŋɔɔe tee u niib yur, ki bi tee u gbanant. U niib maŋ manfoor nyi u boore. Ŋɔɔe tee Yennu Bija, wunba din kpo ki fiir kuun ni sinsinn, a u kuukɔɔ-ii tee bonsiar kur yudaanɔ, 1.19 kimaan li din maŋ Yennu tiɔŋ nan Masia-ii mɔk ŋɔɔ Yennu binbeŋ nan barmɔnii. 1.20 U Bija maŋ paake ki Yennu te bont kur nba be sanpaapo nan tiŋ ni ŋamm teen u yɔɔsinba nan parmaasir; ki sɔn nba nyii u Bija maŋ ni dapunpunn paak na paake ki u te ki parmaasir be timm nan ŋɔɔ Yennu sinsuuk ni. 1.21 Sianyoo, i dudukbiit nan i toonbiite din te ki i tee Yennu datai, ki fɔk nanɔ, 1.22 ŋaan mɔtana, u Bija gbanant kuun maŋ paak ki u ji teeni u yɔɔsinba a wun jii-i ki yii tee popeendamm, ki daa mɔk jakint koo biit, ki baar u boor. 1.23 Li paak, yii yiab nan barmɔnii kii be i yada ni kii see chimm, ki daa fɔrii nyi i dindann ni; dindann nba ki i la yoo nba ki i din gbat barŋanii na; ki bi din mɔɔnt barŋanii maŋ ki tur niib kur nba be tingbouŋ na ni; ki min Pɔɔl teen li toontunnɔ na. 1.24 Mɔtana n mɔk parpeenn n biak dinu ni i paak, kimaan maa di biak maŋ biaŋinba na, n tontir biak nba ki Masia din senn a n di, u gbanant nba tee u weira paak nae. 1.25 Ki Yennu nba turin toonn maŋ a n tun na, ŋɔɔe teenin Masia niib maŋ daabir i sommir paak, a niib n bann Yennu barii maŋ. 1.26 Barii maŋe tee woonin ni maan nba ki Yennu din woon sianyoo, ki nibooru kur ki bannir, ŋaan ki u tan fiit wann u niib mɔtana na. 1.27 Yennu lor a wun fiit woonin ni maan na ki wann u niib maŋe. U woonin ni maan maŋ ŋan bonchiann, ki tee niib kur yar. Li want nan Masia be i ni; li paak, i mɔk dindann nan i set tan sii be fanu. 1.28 Li paak, Masia maŋ poe ki ti mɔɔntir, ki kpaan sɔɔ kura, ki dia yanbooru kur ki want sɔɔ kur, a tin te sɔɔ kur n chee Masia weiu ni, ki jiib tur Yennu. 1.29 Linba na paak ki n lek yiab nan paŋ kur nba ki Masia turin ki li yab bonchiann na.\n2.1 N loon yin bann n baka nba be yimm, nan Masia niib nba be Laodisea na, nan binba daa ki mi lan na ni biaŋinbae. 2.2 N yaa bi para n chee-e, ki bin lakin taan leeb nan lomm, ki bann Yiisa barii paak, ki teenɔ yada nan barmɔnii nba tee piisin, ki bann Yennu woonin ni maan nba tee Masia na; 2.3 ŋɔɔ kuukɔɔe mɔk barmɔnii yan nan bannu kura. 2.4 Li paake ki n beeri, i daa te ki sɔɔ n jii mɔmant ki kpanniini, 2.5 kimaan maa lek ki be i peŋ nan n gbanant na, ŋaan n seek be nani, ki n par peen i paak, maa la yaa be fanu biaŋinba, nan yaa teen Masia yada nan barmɔnii biaŋinba na. 2.6 Biaŋinba ki i din gaar Yiisa Masia a wuu tee i Yomdaanɔ na, yii be u ni nna man, 2.7 ki sikin i yada jiina u ni, ki i yada-ii be u ni, kii mɔk paŋ nan baa din wanni biaŋinba na, kii teenɔ niipoouk yoo kur. 2.8 Li paak, i daa te ki sɔɔ dia nisaarik yan kpinkpann-yana ki kpanni; linba ki gaa nan Masia, ŋaan tee tingbouŋ na yan nan nisaarik wannu, 2.9 kimaan Masia gbanant nie ki Yennu binbeŋ be, 2.10 ki i gaar barmɔnii manfoor kimaan yaa gaa nanɔ na paak. Ŋɔɔe tee yudamm nan paŋ damm kura saakɔɔ. 2.11 Yimm nan u benu paake ki i gaar punpotu; ŋaan li ki tee nisaarik nba jii u nuu ki pot i gbanant na kaa; Masia punpotu nae nyinnit biit ni, 2.12 kimaan baa din wuri Yennu nyunwuru yoo nba na i din pukin Masia poe ki bi pii-i, ki i bia fiir nanɔ nyunwuru maŋ ni, i yada nba be Yennu paŋ toona nba din fiin Masia kuun ni na paak. 2.13 I din tee kpeemme sianyoo, kimaan i toonbiit paak nan yaa din ki tee Juu teeb, ki bia ki mɔk sennu na paak. Ŋaan mɔtana Yennu nyik chab i toonbiite, ki turi manfoor, Masia ni. 2.14 Baa din kpaau dapunpunn paak yoo nba na, u din kpeen ti biit pann nba din sɔb dɔɔ na nan li sennu munna. 2.15 Dapunpunn maŋ paake ki Masia din biir Sintaanii nan narinbiit paŋ kura, ki nyinn waa din nyannib biaŋinba na siara paanu ni. 2.16 Li paak, i daa te ki sɔɔ senti sennu yaa sii di linba, koo yaa sii nyu linba; i daa te sɔɔ ganii jaamm dagaŋŋa, koo ŋmaapaaŋ daa, koo foon daa ki teeniini. 2.17 Li sennu booru din tee yunyuŋo ki want nan sɔɔ baat; li yɔɔe tee Masia. 2.18 Sɔɔ-i yaa ŋɔɔe gar leeb ki laat yirintii ki loon yin sikin i mɔŋ kii jiantir malakanba, i daa saak-i; nna saa biirie. Li daanɔ dont u mɔŋ u dudukbiit ni, ki li kaa paaki; 2.19 u ji ki dia Masia; Masiae tee u niib yur, ki taamm, ki bi gaa nan leeb ki tee nan gbanant tukita nan li jiina na, ŋɔɔ Masiae dintib ki bi nɔbii nan Yennu nba loon biaŋinba na. 2.20 I kpo nan Masiae, ki u fati durinya na narimii paŋ yent ni, ki bee ki i jin be nan i bia daa tee tingbouŋ na yabe na? Bee teen ki i jɔbi i mɔŋ ki teen sennii nba yaa 2.21 "A daa dia na," koo "A daa lemi linba na," koo "A daa siit na?" 2.22 linba ki nirɔ saa di ki lin biir ki kan yukiri. Li sennii tee nisaarii wannue. 2.23 Setik nan mɔnii, li sennbooru naan linba mɔk yame, ŋaan li ki mɔki; bi jiantir baa loon biaŋinbae, ki kpann a bi sikint bi mɔŋe, ki mukis bi gbanant; ŋaan nirɔ-i wei linba na kur, li kan fit sommɔ ki wun dia u gbanant loommu.\n3.1 I din fiir nan Masia kuun niwa, li paak yi jii i para ki gaan nan sanpaapo bona, siaminba ki Masia kar Yennu niidiitu po na. 3.2 Yi lor i dudukit nan leŋ bona, ŋaan daa lorin nan tin-gbouŋ na bona kaa, 3.3 kimaan i poŋ din kpo nan Masiae, ki i manfoor be nanɔ Yennu boor. 3.4 Masia nba teent manfoor na nba tan saa dɔkit yoo nba, i mun tan saa dɔkit nanɔe nan yentchiɔŋ. 3.5 Li paak, yi nyik tingbouŋ na ni niɔŋ nba tuun toona i ni na; li yenninbae tee bonchonchonsin, nan jakint toona, nan kunkɔmaasu, nan dudukbiit, nan nianchiɔŋ. Nianchiɔŋ tee patmannu boorue. 3.6 Linba na nba paake ki Yennu wutoor tan saa do binba ki sak u mɔb na paak. 3.7 Sianyoo linba na nbae din tuu yeni, ki i be li ni. 3.8 Ŋaan mɔtana yi fian linba na nba munn ki lu; ŋanne tee naŋ, nan wutoor, nan nifobiisin. Ki niib sanbiiuk, nan barbiit ji daa nyi i mɔi ni. 3.9 I daa fa faak ki teen leebi, kimaan i poŋ nyik linba tuu tee i binbenkper na nan li toonawa; 3.10 ŋaan ji mɔk linba tee binbenpaaŋe. Binbenpaaŋ nae ki Yennu nba tee li nantɔɔ na pantir yoo kura, ki li naan u mɔŋ binbeŋ, a wun te ki yin bannɔ setik nan mɔnii. 3.11 Li paak, bɔkitu ji kaa binba tee Juu teeb nan binba ki tee Juu teeb sinsuuk ni; binba pot puna nan binba ki pot kura ji ki mɔk bɔkitu nan leebi; bɔkitu ji kaa muuk ni niib nan doo ni yab sinsuuk ni; bɔkitu bia kaa daaba nan yent-n-mɔŋ damm sinsuuk ni, ŋaan i kur tee Masia yabe, ki u be i kur ni. 3.12 Li paak, yaa tee Yennu nigannkab ki tee popeendamm ki bia tee u walonkai na, yii mɔk ninkpabauŋ, nan burchint, nan sikin-n-mɔŋ, nan soon nna binbeŋ, nan sukuru, 3.13 kii di sukuru nan leeb; ki sɔɔ-i mɔk bunburimii nan u lɔɔ, wun nyik chabɔ. Li kpaa talas ki yin mun nyik chab leeb nan ti Yomdaanɔ nba poŋ nyik chabi biaŋinba na. 3.14 Yi pukin lomm; ŋanne fan ki gar binbeŋ kur, ki taan dia li kur nan barmɔnii mɔtaauk. 3.15 Yi ŋaan ki Masia parmaasir na-ii ŋmakitir yaa dukii linba; Yennu lakin yiini gbananyennkɔɔ ni a yii mɔk parmaasir maŋe. Li paak, yii teen Yennu niipoouk man. 3.16 Li kpaa talas ki Masia labaar na-ii be i para ni chib chib, ki yii want i leeb, kii bia kii kpaan i leeb nan i yan kur; kii yiin Yennu gbouŋ ni yanii, nan yenpaku yanii, nan Seyeeŋ yanii; kii yiin yanii nan niipoturu para kii teen Yennu. 3.17 Li paak, yaa tuun linba, koo yaa yeen linba, yii tuun ti Yomdaanɔ Yiisa sann ni, kii teen ti Baa Yennu niipoouk u paak. 3.18 Poob, yi jii i mɔŋ tur i sɔrib, nan laa kpaa talas ki Masia niib-ii tuun biaŋinba na. 3.19 Jab, yii loon i poob man, ki daa diab nan tonu. 3.20 Waas, yii saak i damm mɔi yoo kura, kimaan ŋanne pent Yennu par. 3.21 Baanba, i daa dont i waas wutoa, yi-i tee nna bi ji kii mɔk kpaŋ-n-mɔŋi. 3.22 Daaba, yii saak i yomdamm mɔi bonsiar kur ni, ki li daa tee yoo nba ki bi gorii-i na kuukɔɔ kaa, a yin penn bi para ki bin pakii, ŋaan yii tuun nan ninmɔnn yoo kura, kimaan yaa baakit ti Yomdaanɔ na. 3.23 I-i tuun linba kur, yin tun nan ninmɔnn nan i tuun teen ti Yomdaanɔe na, ki li ki tee nisaarik kaa. 3.24 Yii tian man nan ti Yom-daanɔ maŋ tan saa turi nyɔɔt nba tee u niib yar sanpaapo, kimaan Masiae tee barmɔnii Yomdaanɔ ki i tuun teenɔ. 3.25 Ki biitdaanɔ mun tan saa gaar u toonbiit tubdatu, waa tun linba paake, kimaan Yennu tan saa dat u tubir, ki lukitin kaa.\n4.1 Yomdamm, yii tuun fanu kii teen i daaba man, kii mi nan i mɔŋ mun mɔk Yomdaanɔ Yendɔuŋ ni. 4.2 Yii yiab nan Yenmiaru man, kii mei ŋɔɔ Yennu nan ninmɔnn, kii teenɔ niipoouk, 4.3 kii biakii meiɔ kii teent ki tin fit la yaak ki mɔɔnt barŋanii, ki fiit Masia woonin ni barii, kimaan barii maŋ paake ki n be dansarik ni na. 4.4 Li paak, yii mei Yennu kii teenin ki n fit pak nan laa kpaa talas min pak fanu biaŋinba na. 4.5 I mi man i binbeŋ nba tee biaŋinba ki tur binba ki tee Masia niib na, ki jii i yoo kii piak u po. 4.6 Li kpaa talas ki i mɔbona-i man, kii mɔk baakir, ki yii mi biaŋinba ki i saa gat buboit ki lii took ki tur sɔɔ kur. 4.7 Ti naa bilonkak Tikikus, wunba tee ti barmɔnii toontunnɔ, ki bia tee ti toontunnanlɔɔ ti Yomdaanɔ toona ni na saa beti n po. 4.8 Li paake ki n tumɔ i boor, a wun beti ti kur nba be biaŋinba, ki i para n dɔɔr. 4.9 Ŋɔɔ nan Onesimus, ti naa bilonkak nba ki ti teenɔ yada ki u tee i yɔɔ nae saa baar. Bi saa beti bonsiar kur nba tuun nna na. 4.10 Aristakus nba ki min nan ŋɔɔ be dansarik ni na foonti, ki Banabas niipoo bija Mak mun bia foonti. (I daan poŋ gaar n kpaanii nan Mak-i taŋŋi baar i boor, yin gaarɔ.) 4.11 Joosua, wunba sanleer tee Justus na mun teeni u foontii. Bi bantaa nba na kɔɔe tee Juu teeb nba waa Masia ki tuun nanin Yennu naan toona maŋ. Ŋamme maant n par. 4.12 Epafras, wunba mun tee i yenɔ ki bia tee Yiisa Masia toontunnɔ na foonti. U mei Yennu nan ninmɔnn yoo kura ki teeni a Yennu n te yin set kenken, kii tee subirteeb nba tuun Yennu loomm, 4.13 kimaan n dii u siara nan u set tun bonchiann ki somm yimm nan Laodisea teeb nan Hierapolis teeb. 4.14 Ti naa bilonkak Luk, wunba tee dɔkita na, ŋɔɔ nan Demas foonti. 4.15 Yi foont ti naa walonkai nba be Laodisea na, ki bia foont ti niipoo Nimfa nan Masiaweira nba lakint leeb u ŋaak ni ki jiantir Yennu na. 4.16 I-i karin gbouŋ na gbenn yoo nba, yin yabir ki bia karin ki tur Masiaweira nba mun be Laodisea na, ki bia karin Laodisea teeb gbouŋ nba ki n daan sɔb turib na. 4.17 Yi bet Akipus a wun yabir u mɔŋ kii tuun toona nba ki ti Yomdaanɔ din turɔ na fanu. 4.18 N sɔb linba na nan n tiɔŋ nuue: Min Pɔɔl foonti. I daa tammit nan n be nan bante. Yennu n sommi.


Jɔnn 4 XONB - Le Farisii yaab ŋun ke Yesu ŋa binib - Bible Search\nJɔnn 3 Jɔnn 5\nYesu aah tuk Samaria aatiŋ aapii pu na\n1Le Farisii yaab ŋun ke Yesu ŋa binib waadidiliib ki muin bi nnyun ni ki jer Jɔnn aah ŋa pu na. 2Yesu ubaa mu aa muin binib nnyun ni. Waadidiliib na le muini bi. 3Tɔ, waah bee ke Farisii yaab ŋun kina na, le u nyan Judea aatiŋ ni, ki ki gir buen Galilee aatiŋ ni. 4Waah cha na, le u neen ke u dii Samaria+ aatiŋ ni.\n5Le u ti fuu Samaria aatiŋ kibaa ni, bi yin ki ke Saika. Bukpaab bu Jakob nan di tii ujapɔɔn Josef na aa daa nima chee. 6Jakob aanyunbun mu bi nima chee. Le Yesu aah chuun na, u bak a. Nima le u kal nnyunbun ngbaan aamɔgbeln pu. Nwiin nan bi kaasisik ni.\n7Le Samaria aapii ubaa dan u nan lu nnyun. Le Yesu bui u, “Pu mi nnyun m nyu.” 8Waadidiliib na puun buen kitiŋ ponn ni bi ti daa tijikaar.\n9Le upii ngbaan bui u, “Aa ye Juu aanii la, m mu ye Samaria aapii la. Ba pu aa bui mi ke m tii si nnyun?” Juu yaab ni Samaria yaab aa kpaani tɔb chee, nima le cha u len kina.\n10Le Yesu bui u, “Aa yaa ba nyi Uwumbɔr aah tii binib pu na, ki yaa ba nyi unii u mee si nnyun na kan, aa ba ga bui u ke u tii si nnyun mu ye limɔfal aanyun na, le u ba ga tii si.”\n11Le upii ngbaan bui u, “Maaninkpel, saa kpa goomaa, nnyunbun ngbaan nyoo, aa ga kan limɔfal aanyun ngbaan la chee? 12Tiyaaja Jakob, ni ujapɔtiib, ni waawakor nan nyu nnyunbun ngbaan ni la. Uma le nan tii timi nnyunbun ngbaan. Aa jer uma la aa?”\n13Le Yesu bui u, “Unii umɔk nyu nnyun mue na, nnyunyuu ga ki chuu u. 14Unii umɔk nyun maah ga tii u nnyun mu na, nnyunyuu aan ki chuu u. Maah ga tii u nnyun mu na, mu ga li ye nnyunbun mu bu u ponn ni kaan foor na, mu ga tii u limɔfal li kaa kpa ndoon na.”\n15Le upii ngbaan bui u, “Maaninkpel, tii mi nnyun ngbaan aan nnyunyuu taa ki chuu mi, aan m taa ki dan do nan lu nnyun.”\n16Le Yesu bui u, “Li cha ki ti yin ni aachal, aan ki gir ni.”\n17Le u bui u, “Maa kpa chal.”\nLe Yesu bui u, “Saah len ke saa kpa chal na, ni ye mbamɔn la. 18Aa nan kpa chatiib biŋmu la. Saah bi uja u chee dandana na aachal aa ye u. Saah len pu na, aa len mbamɔn la.”\n19Le upii ngbaan bui u, “Maaninkpel, m bee ke aa ye Uwumbɔr aabɔnabr la. 20Timi Samaria yaab aayaajatiib nan dooni Uwumbɔr lijool limina paab la, le nimi Juu yaab ma bui ke ni ŋan ke binib li dooni Uwumbɔr Jerusalem aatiŋ ni.”\n21Le Yesu bui u, “Upii, pakn maah ga len pu na, n‑yoonn choo, binib aan nan ki doon Tite Uwumbɔr lijool limina paab, ki mu aan ki doon u Jerusalem aatiŋ ni. 22Nimi Samaria yaab dooni Uwumbɔr u naa nyi u na. Timi Juu yaab ma dooni Uwumbɔr u ti nyi u na la. Unii u ga gaa dulnyaa ni aanib lii na nyan ni Juu yaab aakaasisik ni la. 23N‑yoonn choo, ki mu fuu ni a, le binib bi dooni Tite Uwumbɔr mbamɔm na ga li dooni u bisui ni, Waafuur Nyaan aapɔɔn pu. Uwumbɔr ban binib kina aaboln le bi li dooni u. 24Uwumbɔr ye kifuurk la. Le binib bimɔk dooni u na li dooni u bisui ni, Waafuur Nyaan aapɔɔn pu.”\n25Le upii ngbaan bui u, “M nyi ke Masiya+ u bi yin u ke Kristo na ga dan. U yaa fuu ni kan, u ga nan tuk timi tiwan mɔmɔk aah bi pu na.”\n26Le Yesu bui u, “Min u bi len aa chee na, m ye uma.”\n27Libuul ngbaan ni le waadidiliib fuu ni. Baah nan mui u ni upii bi len tɔb chee tibɔr na,+ le ni gar bi pam; ubaa mu aa baa upii ngbaan, “Aa ban ba?” kaa baa Yesu mu, “Ba pu aa len u chee tibɔr?”\n28Le upii ngbaan di waanyunbuul siin, ki buen kitiŋ ni, ki ti bui binib ke, 29“Dan nan lik man uja u tuk mi maah nan tun pu na mɔmɔk na. Uja ngbaan ga li ye Kristo u ga gaa timi lii na la aa?” 30Le bi nyan kitiŋ ni ki cha u chee.\n31Upii ngbaan aah gir buen kitiŋ ni na, le Yesu aadidiliib nan bi gaŋni u ke, “Umɔmɔkr, ji tijikaar.”\n32Le u bui bi, “M kpa tijikaar ti naa nyi tibɔr na m ji.”\n33Waah len kina na le waadidiliib baa tɔb, “Ubaa le taanin joo ni tijikaar nan tii u uu?”\n34Le u bui bi, “Maajikaar le ye ke m ŋa Uwumbɔr u tun ni mi na aah gee pu na, ki tun waatuln doo. 35Ni ŋakl liyataŋakl ke, ‘Ni gur iŋmal inaa le ni ŋeer lijikaacheel.’ Tɔ, m tuk nimi la, yaar lik man, tijikaar ŋeer licheel a. 36Unii u chee na ga kan tipar, ki ga di binib koon Uwumbɔr aanaan ni, aan bi kan limɔfal li kaa kpa ndoon na. Nima le ga cha unii u bun na, ni unii u chee na mɔmɔk li kpa mpopiin. 37Bi len ke ‘Ubaa bun, le uken chee,’ le ti gbii; 38ba pu? m tun nimi, ni ti chee tijikaar ti naa tun taatuln na. Biken aatuln pu, le ni jin tinyoor.”\n39Le upii ngbaan tuk Samaria yaab bi bi kitiŋ ngbaan ni na ke Yesu tuk u waah nan tun pu na mɔmɔk, nima le cha bi ponn ni pam gaa Yesu ki kii. 40Le bi dan u chee, ki gaŋ u ke u li bi bi chee. Le u ŋa bi chee iwiin ilee.\n41Le binib bi gaa u ki kii waaliin pu na wiir ki jer binib bi gaa u ki kii upii ngbaan aaliin pu na. 42Le bi tuk upii ngbaan, “Ti gaa u ki kii la; naa ki ye saaliin pu le ti gaa u ki kii. Timi tibaa ŋun waah len pu na, ki bee ke u sil ye Kristo u ga gaa dulnyaa ni aanib lii na.”\nYesu aah cha uninkpel ubaa aabo pɔɔk pu na\n43Yesu aah bi bi chee iwiin ilee na, le u nyan nima ki buen Galilee aatiŋ ni. 44Uma ubaa le len ke Uwumbɔr aabɔnabr ma kan, udo aatiŋ ni aanib aan nyuŋ u. 45Waah ti fuu Galilee aatiŋ ni na le bi gaa u; ba pu? bi mu nan buen Jerusalem bi ti ji njim ngbaan, ki kan waah tun lijinjiir aatun ŋimɔk na, njim ngbaan yoonn.\n46Le u ki dan Galilee aatiŋ kibaa ni, bi yin ki ke Kana, waah nan cha nnyun kpaln ndaan nin chee na. Le ubɔrkpaan aakpambalb ponn ni ubaa bi Kapenaum aatiŋ ni. Le ujapɔɔn bun. 47Uninkpel ngbaan nan ŋun ke Yesu nyan ni Judea aatiŋ ni ki bi Galilee aatiŋ ni. Le u buen Yesu chee, le ki ti gaŋ u ke u dan udo, ki nan cha ujapɔɔn u ban u kpo na aaween sɔŋ. 48Le Yesu bui u, “Ni yaa kaa kan lijinjiir aatun kan, naan gaa mi ki kii.”\n49Le uninkpel ngbaan bui u, “Ndindaan, dan mala. Aa yaa taan kan, aa ga nan mui maabo kpo a.”\n50Le Yesu bui u, “Li dii saasan. Aajapɔɔn kan limɔfal la.”\nLe uja ngbaan pak Yesu aah len pu na, ki labr kun. 51Waah paan ni nsan pu na le waatutum tooh ni u nsan ni ki nan bui u ke waabo na kan limɔfal a.\n52Le u baa bi, “Bayoonn ni sɔŋ?” Le bi bui u, “Fen na, nwiin aah kpar buyoonn na, le uwon sɔŋ.” 53Le uja ngbaan mu bee ke n‑yoonn mu Yesu fe bui u ke ujapɔɔn kan limɔfal na le na. Kina pu le cha u ni waachiln ni aanib mɔmɔk gaa Yesu ki kii.\n54Nimina le nan ŋa lijinjiir aatuln leler le u tun waah nyan ni Judea aatiŋ ni ki bi Galilee ni na.


Top 7 Hot Navel Show Photos Of Sonam Kapoor | HOTBLike\nTop 7 Hot Navel Show Photos Of Sonam Kapoor\nsonam kapoor fakes,sonam kapoor navel,onam kapoor without makeup,sonam kapoor santabanta,sonam kapoor bio,sonam kapoor in aisha,sonam kapoor fat pictures,sonam kapoor aisha,fat sonam kapoor,biodata of sonam kapoor,sonam kapoor fat pics,sonam kapoor sexy photos,sonam kapoor âge,sonam kapoor bikini photos,wallpapers of onam kapoor,sonam kapoor weight loss,sonam kapoor movies list\nSonam kapoor Wikipedia:-\n#SonamKapoor is an Indian actress who appears in Bollywood films. The daughter of actor Anil Kapoor, she is cited in the media as one of the most fashionable Indian celebrities.\nSEO Keywords Tag:- sonam kapoor,sonam kapoor bikini,sonam kapoor kiss,sonam kapoor wiki,sonam kapoor wallpapers,sonam kapoor movies,sonam kapoor in bikini,sonam kapoor feet,height of sonam kapoor,biography of sonam kapoor,sonam kapoor wallpaper,sonam kapoor photo,sonam kapoor biography,age of sonam kapoor,sonam kapoor height,images of sonam kapoor,sonam kapoor fat,pics of sonam kapoor,sonam kapoor photo gallery,sonam kapoor breast,about sonam kapoor,actress sonam kapoor,sexy sonam kapoor,sonam kapoor sexy,sonam kapoor hottest,sonam kapoor in bikni,sonam kapoor cleavage,photos of sonam kapoor,sonam kapoor in saree,sonam kapoor films,sonam kapoor pictures,sonam kapoor boyfriend,sonam kapoor website,sonam kapoor imdb,sonam kapoor fakes,sonam kapoor navel,onam kapoor without makeup,sonam kapoor santabanta,sonam kapoor bio,sonam kapoor in aisha,sonam kapoor fat pictures,sonam kapoor aisha,fat sonam kapoor,biodata of sonam kapoor,sonam kapoor fat pics,sonam kapoor sexy photos,sonam kapoor âge,sonam kapoor bikini photos,wallpapers of onam kapoor,sonam kapoor weight loss,sonam kapoor movies list,sonam kapoor sexy images,wallpaper of sonam kapoor,sonam kapoor filmography,sonam kapoor saree,sonam kapoor weight,sonam kapoor education,sonam kapoor measurements,sonam kapoor online,sonam kapoor childhood photos,sonam kapoor mother,sonam kapoor in bra,sonam kapoor gallery,sonam kapoor bikni,sonam kapoor wallpapers free download,sonam kapoor filmleri,sonam kapoor in swimsuit,sonam kapoor sexy pics,sonam kapoor wardrobe malfunction,sonam kapoor pic,sonam kapoor and ranbir kapoor,sonam kapoor bikini images,sonam kapoor latest pics,photo of sonam kapoor,pictures of sonam kapoor,sonam kapoor sexy photo,sonam kapoor fat photos,sonam kapoor wikifeet,sonam kapoor bra,sonam kapoor latest,sonam kapoor kissing,sonam kapoor new movie,sonam kapoor picture,bikini sonam kapoor,sonam kapoor in saawariya,sonam kapoor fashion,bikini photo of sonam kapoor,sonam kapoor legs,sonam kapoor before weight loss,sonam kapoor in bikini images,sonam kapoor photo,sonam kapoor ister,sonam kapoor in jeans,sonam kapoor diet,sonam kapoor photoshoot,sonam kapoor biodata,sonam a kapoor,sonam kapoor bikini photo,sonam kapoor bikini pics,sonam kapoor style,sonam kapoor fake,sonam kapoor in bikini pics,sonam kapoor in bikini photos,aisha sonam kapoor,sonam kapoor without clothes,sonam kapoor images download,sonam kapoor bikini wallpapers,sonam kapoor upcoming movies,sonam kapoor latest movie,sonam kapoor fansite,sexy pics of sonam kapoor,sonam kapoor thighs,sonam kapoor and imran khan,sonam kapoor childhood,imran khan and sonam kapoor,images sonam kapoor,sonam kapoor hd wallpapers,sexy photos of sonam kapoor,sonam kapoor cute,sonam kapoor saawariya,desktop wallpapers sonam kapoor,wallpaper sonam kapoor,sonam kapoor school,sonam kapoor wallpapers hd,sonam kapoor dresses,sonam kapoor songs,picture of sonam kapoor,sonam kapoor themes,sonam kapoor armpit,ranbir kapoor,sonam kapoor nip slip,sonam kapoor height and weight,sonam kapoor in childhood,images of sonam kapoor in bikini,sonam kapoor ol pics,sonam kapoor kissing video,kamapisachi sonam kapoor,ranvir kapoor,ranbir kapoor photos,sonam kapoor childhood pics,sonam kapoor armpits,ranbir kapoor and sonam kapoor,shahid kapoor,sexy images of sonam kapoor,karishma kapoor,ranbir kapoor wallpapers,sonam kapoor in bikini photo,kamapichachi images,sonam kapoor latest photos\nHOTBLike: Top 7 Hot Navel Show Photos Of Sonam Kapoor


Uwumbɔr aagbaŋ JUUD 1\n1 Min Juud, u ye Yesu Kristo aatutunn, ni Jems aanaal na le ŋmee tibɔr tee tii nimi bi Uwumbɔr lee nimi na. U gee nimi, ki joo nimi Yesu Kristo pu la.\n2 M mee Uwumbɔr ke u moo san nimi kinimbaak, ki tii nimi nsuudoon, ki cha ni li gee tɔb mbamɔm.\nBibiindam aah ŋani pu na\n3 Maanigeekaab, nnimbil nan man ke m ŋmee kigbaŋ ki tuk nimi Uwumbɔr aah gaal timi lir pu na aabɔr tii nimi. M mu aa ŋmee kina; ba pu? ni muk mi ke m ŋmee kigbaŋ ki gaŋ nimi ke ni li pɔɔni nibaa ki li joo Uwumbɔr aabɔr, ki yii binib bi bii ti na. Uwumbɔr le nan di tibɔr ngbaan tii waaninyaam. Ubaa taa kpeln ti. 4 Budabu cha m gaŋni nimi kina na le ye ke binib bibaa nan koo ni nikaasisik ni, ki ŋmanni nimi. Baa san Uwumbɔr. Bi len ke Uwumbɔr aah di cha pinn timi pu na, ti yaa gɔr kidagook kan, waan daa titafal. Bi yii Tidindaan Yesu Kristo. Uma baanja le ye Tidindaan. N‑yaayoonn na, Uwumbɔr aabɔnabtiib nan ŋmee ke Uwumbɔr ga daa bibiindam ngbaan aatafal.\n5 Ni nyi maah ga tuk nimi pu na mɔmɔk. Le m ban m teer nimi. Uwumbɔr nan nyan Israel yaab Ijipt aatiŋ ni ki gaa bi lii. Le u mu nan ku bi ponn ni binib bi kaa gaa u ki kii na.\n6 Teer man, Uwumbɔr aatuuntiib bi nan di cha Uwumbɔr aah tii bi lituln li na, ki nyan ni bido paacham na aabɔr. Uwumbɔr nan buu bi tikululn ti baan ŋmaa buur ti na, ki di bi ŋa mbɔmbɔɔn mu bi kitiŋ aataab na ni, ki nan saa nwiin mundaln u ga ji bi tibɔr ki siin bi ntafadaan na. 7 Teer man, Sodom ni Gomora aatim, ni itingbaan na aanib bi nan gɔr kidagook, ki mu yii bipiib ki ban bijab na aabɔr. Uwumbɔr nan daa bitafal, ki di bi ŋa mmii mu kaan junn na ni, ni le ye nsurm ki tii titunwanbirdam mɔmɔk.\n8 Le bibiindam bi bi nikaasisik ni na aa gar nsurm ngbaan. Bi mu ŋani ke binib ngbaan aah nan ŋani pu na la. Bi len ke bi daŋ tidaŋ ti mɔk bi ke bi gɔr kidagook, ki seei Uwumbɔr aatuuntiib, ki taa kii unii ubaa aamɔb na. 9 Maikel u ye Uwumbɔr aatuuntiib aaninkpel na aa nan gee ke u sii kinimbɔŋ. U ni kinimbɔŋ nan kpak kinikpakpak Moses aawon pu, ke ulau ga yoor u. Maikel mu aa gee ke u sii kinimbɔŋ ki bii ki. U nan po bui ki ke, “Uwumbɔr li kae si.” 10 Bibiindam ngbaan ma seei Uwumbɔr aatuuntiib la, kaa nyi baah bi pu na. Bi ŋani bisui aah gee pu na, ke ipeel i kaa dak ilandak na aah ŋani pu na. Nima le Uwumbɔr ga daa bitafal. 11 Tibɔbir bi bi pu la. Bi yii Uwumbɔr aamɔb ke Keenn aah nan yii pu na. Bi mɔk binib mmɔkm mu kaa ŋan na ŋimombil pu, ke Balaam aah nan ŋa pu na. Bi yii baaninkpiib aamɔi ke Kora aah nan yii pu na. Uwumbɔr ga bii bi mu. 12 Ni yaa kpaan ni ji tijikaar Uwumbɔr aadiik ni kan, bi sak nikaasisik ni ke tijɔŋ aah likr libɔkul pu pu na; ba pu? bi kpaan ji ni chee, kaa san Uwumbɔr. Bi ban ke bi kpiin bibaa baanja la. Baa kpa tinyoor. Bi naahn utaal u yun ki bɔln ki joo ni libuln kaa nu na la; ki naahn isui i kaa lu ŋisubil ki kpo ki kpukr lir na la. 13 Bi tun inimɔɔn aatuln la, ki naahn nnyusakpem aanyunkpenn ti ŋani tipupukr ni tijɔŋ nnyun aagbaan na la, ki ki naahn ŋiŋmabil ŋi kaa chuun ŋaasan ni na. Uwumbɔr ga di bi ŋa mbɔmbɔɔn ni, n‑yoonn mu kaa kpa ndoon na.\n14 Tɔ, Enok, u nan ye Adam aayaabisɔsɔk loloob na, nan puun len Uwumbɔr aah ga ŋa bibiindam ngbaan pu na ke, “Li pel man, Uwumbɔr ni waatuuntiib ŋichur kipiik ga dan 15 ki nan ji binib mɔmɔk tibɔr, ki ga bii titunwanbirdam mɔmɔk; ba pu? bi yii Uwumbɔr, ki tun titunwanbir waah kaa gee pu na, ki len tibɔbir u pu.”\n16 Bibiindam ngbaan ŋulni n‑yoonn mɔmɔk; tiwan nibaa aa mɔ bi chee. Bi dii tiwan ni kaa ŋan na aakpeek, ki len mpɔɔn pu ki kpa kipupuk, ki pak biwankpadam, ŋimombil pu.\nNsurm ni nsakm aabɔr\n17 Maanigeekaab, teer man Tidindaan Yesu Kristo aakpambalb aah nan tuk nimi pu na, 18 ke kookoo aayoonn ni, binib ga li bi ki ŋani bininyaam mbɔnyun, ki dii tiwan ni kaa ŋan na aakpeek, Uwumbɔr aah kaa gee pu na. 19 Binib ngbaan yakr Yesu aanib la, ki dii bisui aah gee pu na, kaa kpa Uwumbɔr Aafuur Nyaan. 20 Maanigeekaab, naah gaa Uwumbɔr aabɔr ti ye chain na pu na, ni li moo dii waasan mbamɔm, ki li mee u Waafuur Nyaan aapɔɔn pu, 21 ki li ye binib bi Uwumbɔr ga li gee bi na, ki kii buyoonn Tidindaan Yesu Kristo ga tii timi limɔfal li kaa kpa ndoon na, waanimbaasaln pu na.\n22 Binib bibaa joo beeni la. San bidam kinimbaak man, 23 ki ter bibaa mu ke bi ŋmar ki nya ntafadaan ni. San bibaa mu kinimbaak man, ki li nan baatunwanbir ti ŋa bi tijɔŋ na, ki li san ijawaan baatunwanbir taa doo nimi.\n24 Uwumbɔr u wiin chain na ga li ŋmaa joo nimi, ni taa lir, ki ga ŋmaa di nimi siin unimbiin ni, le ni ga li kpa mpopiin sakpen, kaan li kpa taani ubaa. 25 Uwumbɔr baan baanja le bi. Tidindaan Yesu Kristo pu le u nyan timi ntafadaan ni, ki gaa timi lii. Uwumbɔr le yeh nnyuŋ, ni mpakm, ni mpɔɔn mɔmɔk, ni tiwan mɔmɔk, n‑yoonn mu jer na, ni dandana wee, ni n‑yoonn mu kaa kpa ndoon na. Amii.


Uwumbɔr aagbaŋ TIBƆKPIIRKAAN 2\nEfesus aatiŋ aanib aabɔr\n1 “Ŋmee kigbaŋ tii maanib bi bi Efesus aatiŋ ni na aatuun ke min Yesu u joo iŋmabi ilole ngbaan ŋŋangii ni, ki chuun salmaa aawan ni pu karyaa tiib tɔŋni na tiwan nilole na aakaasisik ni na le len tibɔr timina: 2 M nyi naah tun lituln linimaln pu na, ki nyi naah kpa limɔr pu na, ki nyi ke ni yii bibiindam, ke ni lik binib bi ŋmanni ke bi ye maakpambalb kaa ye na aabimbin aah bi pu na, ki bee ke bi ye biŋmaŋmannim la. 3 Ni kpa limɔr la. M pu, le ni ji falaa, kaa bakr. 4 Tɔ, m mu galn nimi; ba pu? naa ki gee mi ke naah nan gee mi njan pu na. 5 Teer man naah nan bi pu, kaa ki bi kina dandana wee na, ki kpeln nimi aabimbin man, ki ki li ŋani ke naah nan ŋani njan pu na. Ni yaa kaa kpeln nimi aabimbin kan, m ga dan ni chee ki nan chuu nyan nimi aakaryaa ngbaan, le naan ki li ye maanib. 6 Tɔ, ni mu nan Nikolas aanib aah tun pu na. Naah nan baatuln na, nima le ŋan; m mu nan baah tun pu na.\n7 “U kpa litafal na kan, u ŋun Uwumbɔr Aafuur Nyaan aah tuk maanib pu na.\n“Unii umɔk nyaŋ na, m ga cha u moo limɔfal aasubil ŋi bi Uwumbɔr do, aan bi yin nima chee ke Paradais* : Paradais aatataa le ye ke “isui i lu ŋisubil ŋi mɔ sakpen na aasaak.” na.\nSimina aatiŋ aanib aabɔr\n8 “Ŋmee kigbaŋ tii maanib bi bi Simina aatiŋ ni na aatuun ke min Yesu u ye mpiin ngbaan ni ndoon ngbaan, ki nan kpo ki ki fikr na le len tibɔr timina: 9 M nyi naah ji falaa sakpen pu na, ki ye bigiim pu na; ni mu tee ye biwankpadam le Uwumbɔr chee. M nyi binib bibaa aah sii nimi pu na. Bi len ke bi ye Juu yaab, le kaa ye; bi ye kinimbɔŋ aanib la. 10 Ni ga ji falaa dandana wee; ni mu taa san ijawaan man. Kinimbɔŋ ga di ni ponn ni bibaa ŋa kiyondiik ni, aan ni kan ntɔŋ, le ni ga ji falaa iwiin kipiik. Ni li dii maasan mbamɔm ki nan saa nkundaal man. Le m ga nan tii nimi lipal li ye limɔfal li kaa kpa ndoon na.\n11 “U kpa litafal na kan, u ŋun Uwumbɔr Aafuur Nyaan aah tuk maanib pu na.\n“Unii umɔk nyaŋ na aan kan lelee aakun.\nPegamum aatiŋ aanib aabɔr\n12 “Ŋmee kigbaŋ tii maanib bi bi Pegamum aatiŋ ni na aatuun ke min Yesu u kpa kijaak aajuk ki ka ŋipepel mɔmɔk ŋilee na le len tibɔr timina: 13 M nyi naah bi nin chee na, ke ni bi kitiŋ ki ye kinimbɔŋ aatiŋ na ponn ni la. Ni mu beenin si nchaŋ ni la, kaa yii mi. Buyoonn bi nan ku maaseeraadaan bamɔnn Antipas nikaasisik ni, kinimbɔŋ aah bi nin chee na, naa nan yii mi. 14 Tɔ, m mu galn nimi tibɔr tibaa pu. Ba pu? Ni ponn ni bibaa joo Balaam aamɔkm; uma le nan mɔk Ubɔr Balak waah ga ŋa pu ki tɔŋ Israel yaab bi ti ŋmɔ libaawol aanann, ki gɔr kidagook, aan Uwumbɔr daa bitafal na. 15 Binib bibaa mu bi ni ponn ni, ki ŋani kina, ki dii Nikolas aanib aamɔkm kina. 16 Nima pu na, kpeln nimi aabimbin man. Ni yaa kaa kpeln nimi aabimbin kan, m ga fuu ni mala, ki di kijaak aajuk ki bi mmɔb ni na jan binib ngbaan.\n17 “U kpa litafal na kan, u ŋun Uwumbɔr Aafuur Nyaan aah tuk maanib pu na.\n“Unii umɔk nyaŋ na kan, m ga tii u tijikaar ti bɔr aan bi yin ti ke mana† : Mana ye tijikaar ti Uwumbɔr nan tii Israel yaab buyoonn bi nan bi nteersakpiin ni kaa kpa nibaa bi ji na. Lik Nnyam 16.33. na, ki ga tii u litakpapiln li liyimbipɔln ŋmee li pu na. Ubaa aan li nyi liyimbipɔln ngbaan; unii u gaa li na baanja le ga li nyi.\nTiataira aatiŋ aanib aabɔr\n18 “Ŋmee kigbaŋ tii maanib bi bi Tiataira aatiŋ ni na aatuun ke min Uwumbɔr Aajapɔɔn u kpa ŋinimbil ŋi wiin ke mmii na, ni titaafar ti wiin ke baah pur tikur ti mmii ni na aah wiin pu na le len tibɔr timina: 19 M nyi naah tun pu na, ki gee binib pu na, ki gaa mi ki kii pu na, ki kpa limɔr pu na, ki tun lituln dandana wee ki jer naah nan tun njan pu na. 20 Tɔ, m mu galn nimi; ba pu? ni ŋmin ki lik Jesebel, upii u len ke u ye Uwumbɔr aabɔnabpii kaa ye na. U ŋmanni maatutum, ki tuk bi ke bi yaa gɔr kidagook ki ŋman libaawol aanann kan, naa bir. 21 M tii u nsan ke u kpeln waabimbin, u mu aa ban u di cha kidagook aatuln. 22 U ni binib bi dii ki gɔr kidagook na yaa kaa kpeln baabimbin ki di cha waatuln kan, m ga cha bi ji falaa sakpen, 23 ki ga ku waabim mu. Le maanib bi bi ŋipepel mɔmɔk na ga bee ke min le nyi bisui ni aah bi pu na. M ga tii ni ponn ni unii mɔmɔk waatuln aah ŋeer pu na.\n24-25 “Tɔ, nimi bibaa mu bi Tiataira aatiŋ ni, kaa dii Jesebel ngbaan aamɔkm, kaa bae kinimbɔŋ aatuln li bi yin li ke ‘tibɔr ti nyoo na.’ Nimi le m len ke ni li joo naah kpa tibɔr ti na, ki nan saa bundaln m ga fuu ni na. Maan bui nimi ke ni ŋa tiwan nibaa ki kpee. 26 Binib bimɔk nyaŋ ki tun maatuln n‑yoonn mɔmɔk na, m ga tii bi tininkpir bi li joo ŋinibol na, ke maah gaa Nte Uwumbɔr chee tininkpir pu na. 27 Le bi ga li joo ŋi mpɔɔn pu, ki gbaa wii ŋi yak yak ke tiyakr aabuul na.‡ : Lik Ilahn 2.8-9. 28 M ga tii bi liŋmabil naanyuun mu.\n29 “U kpa litafal na kan, u ŋun Uwumbɔr Aafuur Nyaan aah tuk maanib pu na.\n*2:7 : Paradais aatataa le ye ke “isui i lu ŋisubil ŋi mɔ sakpen na aasaak.”\n†2:17 : Mana ye tijikaar ti Uwumbɔr nan tii Israel yaab buyoonn bi nan bi nteersakpiin ni kaa kpa nibaa bi ji na. Lik Nnyam 16.33.\n‡2:27 : Lik Ilahn 2.8-9.


Rev 17 | `SSD | STEP | Kile eŋel 7 nza ŋak ta tuku ande ye tugum promba sayina: Ne yale le tumbraŋ suŋgo ŋayonu pino taŋaŋ taŋgo didik farte ta nu tuku piya ŋayonu ta ne tumnamŋgit. Tumbraŋ ta kule gudommba tugumŋge minit tuku.\nUne pino suŋgo ta lafu ŋayonu tina\n1 Kile eŋel 7 nza ŋak ta tuku ande ye tugum promba sayina: Ne yale le tumbraŋ suŋgo ŋayonu pino taŋaŋ taŋgo didik farte ta nu tuku piya ŋayonu ta ne tumnamŋgit. Tumbraŋ ta kule gudommba tugumŋge minit tuku. 2 Kilke tuku gabat sugo nane nu tuku maŋau kutur suŋgo ta dubimba kilke mbol mbal ŋakmba nu tuku une maŋau kule kamenu taŋaŋ nyumba ŋginŋgankade ŋga sayina.\n3 Taŋakina le Tukul Guwa nu ye mbol kina le ye kiŋatanu suk eŋel nu pino ta tumyam tuku ye tumba ma baknu mbol kina. Ka taŋge pino ande agaŋmor ŋguikok gurgur mbolŋge minyokina le kaŋgeren. Agaŋmor ŋguikok ta gabatnu 7 naunu 10 ŋak. Nuŋe ŋgarosu mbolŋge nyu kame Kuate ŋgumnem pasa tumba kuyaranu ŋak minnaig.\n4 Pino ta nu nyu suŋgo ŋak minmba tawi gurgur ize ŋak silikanu. Nu tuku mindepiye gol ndame magenu igog tiŋ ŋak. Nu gol nza nuŋe kutur maŋau ŋule parak maŋau liganu te ŋak minna. 5 Kuyar ande nuŋe tumail mbolŋge minna ta nuŋe nyu tugu suŋgo alo ŋak. Nyu ta teŋenmba.Ye Babilon tumbraŋ suŋgo. Pino taŋgo didik farde mbal wam kutur ŋule parak ke likade mbal ye nane tuku ina naŋgine.\n6 Kuate tuku mbal Yesus dubiwanu mbal ta pino taŋge nane gudommba kilmba bale farmba nane tuku ndare kule kamenu taŋaŋ nyumba ŋginŋgankina le kaŋgeren. Ye nu kaŋgermba pirerek purka wamdus te-suluwen le 7 eŋel nu ndek ye sayina: Ne wamdus te-sulu ndawa. Pino agaŋmor ŋguikok mbolŋge minit si agaŋmor ŋguikok gabat 7 nau 10 ŋak ta ye nale tuku tugu bitekŋga sanamŋgit. 8 Ne agaŋmor ŋguikok kaŋgerat ta o buk minna ta nu kumna. Nu maŋ ma buto sinam nziŋge mbumba mayok kuwa le afuŋge nduiye balewamŋgaig. Kuate nu kilke te-mayok ndamba afu abo minmba minam tuku nyu waŋe mbolŋge kuyar ndakina ta nane agaŋmor ŋguikok nu minmba kumna ta maŋ mayok kuwa le kaŋgermba pirerek purkamŋgaig.\n9 Afu wamdus kuyar mayenu ŋak nane pasa te katesewam kumuŋ. Gabat 7 ta tabe 7. Pino nu tabe kame ta mbolŋge minyok minit. 10 Gabat 7 ta taŋgo nyu ŋak 7. Gabat kame 5 buk nyu kuganaig. Ande minit. Ande kile. Nu promba ait fagnu ndo minamŋgat. 11 Agaŋmor ŋguikok nu minmba kumna ta nu mata nyu ŋak mayok kaŋgat. Nu sugo 7 ta dubika nu 8-nu. Nu nane tuku ande. Nu promba minwa le ma ma balewamŋgaig.\n12 Nau 10 ne kaŋgerkat ta gabat sugo nyu ŋak 10. Kile nane nyu ŋak mine ndakade. Agaŋmor ŋguikok nu suŋgo mayok kuwa le ait ta mbolŋge nane nyu ŋak mayok ka aua ndindo ndo naŋgine gageu kulatkamŋgaig. 13 Gabat sugo 10 ta nane wamdus ulendimba naŋgine saŋgri ŋakmba agaŋmor ŋguikok wai mbolŋge patikamŋgaig. 14 Nane tiŋga Sipsip Fat ndoŋ kame buwaig le nu nuŋe kuasmbi ndoŋ nane kile-ibeŋkamŋgat. Nuŋge ndo Suŋgo. Nu sugo ŋakmba tuku gabat minmba minit tukunu nuŋge nane kile-ibeŋkamŋgat. Nuŋe kuasmbi ta yiŋe ŋga madiniŋmba wikina le nane nu ndo dubide tuku ŋga ye sayina.\n15 Taŋamba nu maŋ ye sayina: Kule gudommba pino taŋgo didik farte tugumŋge kaŋgerkat ta taŋgo kuasmbi ŋgarosu yeki yeki tumbraŋ pasa yeki yeki. 16 Ne nau 10 kaŋgerkat ta nane agaŋmor ŋguikok ndoŋ pino taŋgo didik farte ta kasuramŋgaig. Nane nu tuku mindepiye ŋakmba yaiwaig le nu wagek minamŋgat. Nane nu tuku ndem nyumba mindesiŋ piywaig le ugamŋgat. 17 Nane Kuateŋge wamdus niŋguwa le taŋgo nyu ŋak 10 ta wamdus ulendimba naŋgine saŋgri agaŋmor ŋguikok tuku wai mbolŋge palmbimŋgaig. Kuate nu wam ŋakmba sakate ta mayok kuwaig le nuŋe ait kugawamŋgat.\n18 Ne pino kaŋgerat ta nu tumbraŋ suŋgo Babilon. Nu kilke tuku gabat sugo ŋakmba kulatkate. Eŋel taŋamba ye sayina le isen.


San 7 GNGNT - Ni ya puoli bó nɛ *Yesu cuonh Galile ya - Bible Search\nSan 6 San 8\n1Ni ya puoli bó nɛ *Yesu cuonh Galile ya tinfɛnm ni, ka yíe wɔ ń jo Sude ya tinfɛnm ni, kimɛ Sufmbɛ ya ciɛnb bà te niʼbó nnɔ nuunh bɛ ń ku wɔ nɛ. 2Tɔ, nì là sìen' waamu nɛ *Sufmbɛ ń jele kunacenku kùa bi yih kù Ininbon ya nacenku nnɔ. 3Nɛ uʼninjiɛb tɔke' wɔ ki ye: «Siere niɛ saan, kí li joh Sude ya tinfɛnm bó ŋɔ aʼpanpaankaab mɔ ń tì lɛ a teh miyɔkm ya bont tà. 4Unil yíe uʼyel ń fii la, wa buɔh u sɔnh nà. A teh miyɔkm ya bont tà nnɔ, cère binib kɛ ń lɛ a teh nà.» 5Kimɛ bɛn uʼninjiɛb mɔnɔn ŋa là teke' wɔ ki jin'.\n6Nɛ *Yesu tɔke' bɛ ki ye: «Nʼyo ŋa laan baa'. Ninbi wɔn uyo kɛ mɔn niʼbo nɛ. 7Uŋɛndun ya nib ŋa ń fre kí li nɛn ninbi. Bi nɛn min nɛ, kimɛ n lienh ki teh biʼtùon bre nɛ. 8Ninbi li joh mɛn kunacenku nnɔ. Min ŋa ń jo, kimɛ nʼyo ŋa laan baa'.» 9U là tɔke' bɛ nnɔ nɛ ki juore' Galile ya tinfɛnm ni.\n10*Yesu ya ninjiɛb bure' kunacenku nnɔ ma nnɔ nɛ uʼmɔ lɔkre' ki paan'. 11*Sufmbɛ ya ciɛnb nuunh wɔ kunacenku nnɔ ni, nɛ ki niireh ki teh: «U te lɛ sɔ?»\n12Nɛ linigol nnɔ bunbeh ki tɔkeh tɔb uʼgbɛr. Biba teh u yé unimɔ̀n, nɛ bitɔb teh wa yé nimɔ̀n, u tulndeh binib nɛ. 13Ama uba ŋa len' uʼgbɛr paan bo, kimɛ bi fɛnge *Sufmbɛ ya ciɛnb nɛ.\n14Bi jele' kunacenku ki tì gbiire' siik ni uyo wà nnɔ, nɛ *Yesu jon' Uwien ya duku bó, ki tì wɔknh binib Uwien ya gbɛr. 15Nì cuo' *Sufmbɛ miyɔkm, nɛ bi len' ki ye: «Ujɛ wuɔ ŋa bɛnge' gbɔnku-a! U tien' mila ki bɛn kugbɔnku miɛ ya bɛnm-i?» 16Nɛ u tɔke' bɛ ki ye: «N wɔknh binib nà nɔ, na yé min bugbɛn ya wɔknm. Nì yé wà sɔn' nni ní nnɔ ya wɔknm nɛ. 17Unil yíe wɔ ń tien Uwien yíe nà la, u li bɛnde n wɔknh binib nà nɔ, nì yé Uwien ya wɔknm nɛ bii n lienh min bugbɛn ya yel bo nɛ. 18Unil wà lienh wɔn bugbɛn ya yel bo la, u nuunh uʼtiɛma kpiɛke nɛ. Unil wà nuunh wà sɔn' wɔ ya kpiɛke la, wɔn nɛ yé ugbɛmɔ̀ndaan, ka ŋmɔbe tonnɛnku. 19Moyis nɛ ŋa là de' nɛ *yiko-oo? Nin nɛn kɛ niʼni uba ŋa pɛ yiko nnɔ bo. Bɛ tien' ni nuunh ní ku nni?»\n20Nɛ linigol nnɔ tɔke' wɔ ki ye: «Usɛnpol nɛ ŋaake ŋɛ! Ŋmɛ nuunh wɔ ń ku ŋɛ?» 21Nɛ u ye: «N tien' miyɔkm ya bonn niba kpein nɛ *Saba ya daali, nɛ nì cuo' niʼkɛ miyɔkm. 22Moyis là ye ní li jɛh ipun. Upunjiɛ ŋa ñɛn' Moyis saan, u ñɛn' niʼyaajɛkpiɛkb saan nɛ. Nɛn bo nɛ *Saba ya daali mɔnɔn, kibuk kà kpaan' ní jiɛ kiʼpunl la, ni jɛh kɛ̀ nɛ. 23Ni jɛh ipun *Saba ya daali ŋɔ ni la saa Moyis ya yiko nɛ. Nɛ min cère' uwiɛn ya gbɛnɛnt kɛ faake' *Saba ya daali, nɛ niʼbenku ni ben' nʼbo-oo? 24La likeh mɛn nib ya nun bó ki buh bɛ buur. Cère mɛn niʼbuur ń li cuube.»\n25Yerusalɛm yaab biba lienh ki teh: «Ujɛ wà bi nuunh bɛ ń ku wɔ nnɔ ŋa sɔ-ɔɔ? 26Wɔn nɛ lienh binib ya nun bó ba teh wɔ niba nɔ! Bii tiʼciɛnb mɔnbe ki bɛnde' ki ye u yé Uwien ya Nigɛndkɛ Kristo nɛ? 27*Kristo lá baa' la, uba ŋa ń bɛnde u ñɛn' nà saan. Ama ujɛ wuɔ wɔn tiʼkɛ bɛn u ñɛn' nà saan.»\n28*Yesu te Uwien ya duku ya luo bo, ki wɔknh binib, nɛ ki len' ufaa bo ki ye: «Ni mɔnbe ki bɛn nni ki bɛn n ñɛn' nà saan-a! Nin nɛn kɛ ŋɔ ma baa' nʼba ya baam. Wà sɔn' nni ní nnɔ yé ugbɛmɔ̀ndaan nɛ. Ama ninbi ŋa bɛn wɔ. 29Min wɔn, n bɛn wɔ, kimɛ n ñɛn' wɔn saan nɛ, nɛ wɔn nɛ sɔn' nni ní.»\n30Nɛn saan nɛ bi nuunh bɛ ń cuo wɔ. Ama uba ŋa tien' wɔ niba, kimɛ uʼyo ŋa laan là baa'. 31Linigol nnɔ ni binib bà yɛbe nɛ teke' wɔ ki jin', nɛ ki len' ki ye: «Uwien ya Nigɛndkɛ Kristo lá baa' la, u li tien miyɔkm ya bont kí cɛn ujɛ wuɔ tien' ma bo nɔ-ɔɔ?»\n32*Farisiɛnmbɛ cii' linigol nnɔ bunbeh *Yesu bo nà kɛ nnɔ, nɛ bɛn nin bitɔtuɔrciɛnb sɔn' biguguurb bɛ ń tì cuo wɔ ní. 33Nɛ *Yesu tɔke' linigol nnɔ ki ye: «Ma ji li wuɔke niʼsaan, n li liɛbe wà sɔn' nni ní nnɔ bó. 34Ni lá li nuun nni ka ń lɛ nni, kimɛ na ń fre kí jo n tì li te nà saan nnɔ.»\n35Nɛ *Sufmbɛ niireh tɔb ki teh: «U li jo lɛ saan nɛ ta ń lɛ wɔ? U li jo Grɛkmbɛ ya tinfɛnm mà *Sufmbɛ yɛre' ki te miʼni nnɔ nɛ kí tì ń li wɔknh Grɛkmbɛ-ɛɛ? 36U len' ki ye ti li nuun wɔ, ka ń lɛ wɔ, ka ń fre kí jo u tì li te nà saan nnɔ. Uʼlenm miɛ nɔ ya tingi si ba?»\n37Kunacenku nnɔ ya tontonddaali là yé uwengbenge nɛ. Nɛn daali nɛ *Yesu sere' ki len' ufaa bo ki ye: «Uñuñun ŋmɔbe wà la, wɔ ń dɛn nʼsaan kí ñu. 38Unil wà teke' nni ki jin' la, miñunm mà dienh limiɛl li puube uʼfɛ̀l ni tɛn likpenl nɛ. Nì kɛle' nnɔ nɛ *Uwien ya gbɔnku ni.» 39U len' nnɔ ma nnɔ, u niireh *Mifuoñaanm mà Uwien lá li de mɛ̀ binib bà teke' wɔ ki jin' nnɔ nɛ. U ya yo ki laa' *Mifuoñaanm ŋa laan là jiire' ní, kimɛ Uwien ŋa laan là kpiɛke' Yesu.\n40Linigol nnɔ cii' *Yesu len' nà nnɔ nɛ biba len' ki ye: «Ujɛ wuɔ mɔnbe ki yé *Uwien ya ñɔbonsɔknl wà li baa ní nnɔ nɛ.» 41Bitɔb ye: «U yé Uwien ya Nigɛndkɛ Kristo nɛ.» Nɛ bitɔb mɔ ye: «Kristo li fre kí li yé Galile ya nil-ii? 42Na kɛle' Uwien ya gbɔnku ni ki ye u li yé tiʼyaajɛ *Dafid ya yaabil, kí li yé *Dafid ya du Bɛtelɛm ya nil nɛ-ɛɛ?» 43Nnɔ nɛ Yesu bo, linigol nnɔ ŋa len' ki cii' tɔb bó, nɛ ki gbiire' icɛk ile. 44Biʼni biba là nuunh bɛ ń cuo wɔ ufaa bo nɛ, ama uba ŋa tien' wɔ niba.\n45Biguguurb bà bitɔtuɔrciɛnb nin *Farisiɛnmbɛ sɔn' bɛ bɛ ń tì cuo *Yesu nnɔ liɛbe' biʼsaan, nɛ bi niire' bɛ ki ye: «Bɛ tien' na cuo' wɔ ní?» 46Nɛ bi ye: «Nil uba ŋa laan len' tɛn u ya jɛ.» 47Nɛ *Farisiɛnmbɛ nnɔ ye: «Ninbi mɔ cère' u tuln' nɛ nɛ-ɛɛ? 48Biciɛnb nin tinbi *Farisiɛnmbɛ ni, unil te ki teke' wɔ ki jin'-ii? 49Linigol là teke' wɔ ki jin' nnɔ ŋa bɛn *yiko ya gbɛr nɛ. Bi yé binib bà Uwien wiɛ' bɛ miŋùum nɛ.»\n50Nikodɛm, *Farisiɛnmbɛ ya uba, wà là jon' *Yesu saan uyo uba nnɔ niire' bɛ ki ye: 51«Tiʼyiko bo, ti li fre kí biin unil, ka kpiɛ' ki bun' wɔ tibuur ki bɛnde' u tien' nà-aa?» 52Nɛ bi ye: «Sin, aʼmɔ yé Galile yɔ nɛ-ɛɛ? Tùɔre kí fìin *Uwien ya gbɔnku kí liike, a li lɛ Galile ya nil uba mɔnɔn ŋa laan ñɛn' *Wien ya ñɔbonsɔknl?»\n53[Nɛ biʼkɛ kùn'.


Wusyep Bwore tikin Got MATYU 6\nJisas ŋanange yaŋah ŋaiye na ungwis lenge mitiŋ syeꞌ\n1 Mat 23.5Jisas ŋanange na, “Ŋoihme ŋaiye pa yende ŋaiꞌe ŋaiꞌe bwore bwore juh ŋembep lenge miyeꞌ tuweinge no, ka yetekeꞌe no, ka yahraꞌe naŋ yip. Ŋaiye pa yende tuꞌe luku pe, yukur pa yambaꞌe yitini yutme Yai yip ŋaiye narp nanah moihlaꞌ. 2 Taꞌe luku pe, ŋupe ŋaiye na aŋaꞌe ŋainde elme miyeꞌ lakai tuwei ende ŋaiye ŋaipwa ŋiꞌ pe, yukur na gute bip nin ende mut pinip embere me ŋaimune ŋaiye nin si ŋende luku nato yukoh lotu topoꞌe moi jahilyeh. Tinge yende taꞌe luku ŋaiye lenge miyeꞌ tuweinge ka yahraꞌe naŋ tinge. Taꞌe luku pe, ŋam mana yip bwore mise, Got yukur ka se angange yitini. 3 Kom ŋupe ŋaiye na ungwis lenge ŋaipwa ŋiꞌ pe, yukur na ende guh ŋembep lenge ŋemei nin ŋaiye ka sisyeme. 4 Taꞌe luku pe, ŋaimune ŋaiye ni ŋende luku ka si tise. Topoꞌe Yai si ŋetekeꞌe ŋaimune ŋaiye nin ŋende tase pe, se ka yule yitini.”\nJisas ŋanange wusyep me yaŋah ŋaiye na ininge wusyep topoꞌme Got\n5 Luk 18.10-14“Ŋupe ŋaiye pa yininge wusyep yilme Got pe, yukur pa tuꞌe lenge miyeꞌ homboꞌe ŋaiye yende. Tinge yende niharar ŋaiye ka yininge wusyep topoꞌme Got yil yoto yukoh lotu topoꞌe ŋahwikin ŋembere ŋaiye lenge miyeꞌ tuweinge ka yetekeꞌ lenge. Ŋam mana yip bwore mise. Got yukur ka se angange yitini. 6 Kom ŋupe ŋaiye nin da ininge wusyep topoꞌme Got pe, e oto luh ende nato yukoh ŋaiye ni ŋilyehme narp pe, na ininge wusyep topoꞌme Yai nin ŋaiye kin narp tase. Pe Yai nin si ŋetekeꞌe ŋaimune ŋaiye sai tase pe, se ka yule yitini.\n7 Ŋupe ŋaiye na ininge wusyep topoꞌme Got pe, yukur na ininge wusyep syeꞌ paka pakaiye tuꞌe lenge haiten yende. Tinge ŋoiheryembe nange ka yininge wusyep sokoloh tuꞌe luku pe, Got se ka usyunde wusyep tinge. 8 Yukur pa yende tuꞌe tinge luku. Detale, teter ŋaiye yukur yip yisilihme kin pe, Yai yip si sisyeme ŋaimune ŋaiye yip seheiꞌe. 9 Pa yininge wusyep topoꞌme kin tuꞌe leꞌe,\nYai poi, nin narp nanah moihlaꞌ, naŋ nin ki yirise supule.\n10 Lemame nin ka ot tus halhale.\nPe miyeꞌ tuweinge lalme kekep eꞌe ya mende gunde\nŋoihmbwaip nin murp kekep\ntuꞌe ŋaiye tinge jande ŋoihmbwaip nin yarp yanah moihlaꞌ.\n11 Tukwini ŋau eꞌe na pul poi ŋai tutume ŋaiye tukwini leꞌe.\n12 Nin na ongohe hwap poi ŋahilyeh tuꞌe ŋaiye\npoi masme hwap lenge mitiŋ ŋaiye yende yatme poi.\n13 Topoꞌe yukur na osme dou ende ŋaiye ŋondolꞌme ende ka otme poi.\nKom na enge poi ya tupwaihme ŋaimune pupwa\nŋaiye ka ende yumbune poi.\n14 Mak 11.25-26Yusyunde! Ŋaiye pa yusme pupwa lenge mitiŋ ŋaiye yende hwap yatme yip pe, Yai yip ŋaiye narp nanah moihlaꞌ ka ongohe pupwa yip ŋaiye yende topoꞌe. 15 Kom ŋaiye yukur yip yasme hwap lenge mitiŋ ŋaiye yende yatme yip pe, Yai yip yukur ka ongohe hwap yip ŋaiye yende.”\nJisas ŋanange wusyep me yaŋah ŋaiye na osme ŋai no, na ininge wusyep topoꞌme Got\n16 Jisas ŋanange na, “Ŋupe ŋaiye pa yusme ŋai pe, yukur pa jite bepmohro juh tuꞌe ŋaiye lenge miyeꞌ homboꞌe yende. Tinge jite bepmohro tinge jah no, lenge mitiŋ lalme ka yetekeꞌe nange tinge yasme ŋai. Ŋam mana yip bwore mise, tinge si yambaꞌe yitini tinge lalme. 17 Ŋupe ŋaiye pa yusme ŋai pe, pa yungurh me bepmohro yip, topoꞌe yende sungwar ondoh. 18 Pa yende tuꞌe luku no, lenge mitiŋ lalme yukur ka sisyeme nange yip pa yusme ŋai. Kut Yai yip ilyeh ŋaiye narp tase, kin ilyeh ki sisyeme. Pe Yai yip kin ŋetekeꞌe ŋaimune ŋaiye yip yende tase pe, se ka yul yip yitini.”\nNa birme ŋaiꞌe ŋaiꞌe bwore bwore inir moihlaꞌ\n19 Jms 5.2-3“Yukur na garase ŋaiꞌe ŋaiꞌe bwore bwore wula wula ote ember tuꞌe ŋaiye miyeꞌ lowe orp kekep eꞌe. Detale, nate gah kekep eꞌe pe, hiraŋ topoꞌe waimbe ka ende yumbune ŋaiꞌe ŋaiꞌe. Topoꞌe lenge miyeꞌ endei ka yuworꞌe yukoh yil yoto pe, tinge ka yende ŋendei yambaꞌe ŋaiꞌe ŋaiꞌe lalme. 20 Kut birme ŋaiꞌe ŋaiꞌe bwore bwore tei ka inir el unuh moihlaꞌ, ŋaiye hiraŋ topoꞌe waimbe yukur ka yende yumbune. Topoꞌe lenge miyeꞌ endei yukur ka yuworꞌe yukoh yil yoto no, ka yambaꞌe. 21 Detale, luh moi ŋaiye ŋaiꞌe ŋaiꞌe bwore bwore ni ŋanar pe, ŋoihmbwaip nin ka teŋeime luh moi uku.”\nŊembep pe, ki nih tikin wahriꞌ\n22 Jisas plihe ŋanange na, “Ŋembep ki nih tikin wahriꞌ. Ŋaiye ŋembep yip ka bwore pe, wahriꞌ yip ka ambaꞌe yirise embere. 23 Kom ŋaiye ŋembep hoime ka pupwa pe, yukur pa yetekeꞌe ŋainde, ki taꞌe ŋaiye yip yarp yepelmbe supule. Taꞌe luku pe, yirise ŋaiye sai nato yip uku ki yepelmbe pe, yepelmbe luku ki ŋembere supule.”\nMiyeꞌ esep ilyeh yukur tatame ka ende wah me miyeꞌ embep hoi\n24 Jisas plihe ŋanange na, “Miyeꞌ ende yukur tatame ka ende wah me miyeꞌ embep hoi, pakai. Kin se ka hriphrip me ŋoinde, kut se ka girnge ŋoinde. Kin se ka usyunde wusyep me ŋoinde, kut se ka aŋaꞌe teket me ŋoinde. Yukur pa yende wah me Got topoꞌe wah wuhyau, na pakai.”\nYukur pa ŋoiheryembe wula wula me ŋaiꞌe ŋaiꞌe\n25 Jisas plihe ŋanange na, “Taꞌe luku pe, ŋam mana yip, yukur pa ŋoiheryembe wula wula me ŋai topoꞌe pinip ŋaiye pa yambaꞌe no, pa yurp laip. Topoꞌe hihyilih ŋaiye pa juh tutme wahriꞌ yip. Taꞌe ŋai kin ŋembere me laip lakai? Topoꞌe hihyilih kin ŋembere me wahriꞌ lakai? Pakai. 26 Yetekeꞌe lenge ŋinjet. Tinge yukur worsyep ŋai, topoꞌe yahaiꞌe ŋai yate yember ilyeh yanar yal yoto yukoh. Kom Yai yip ŋaiye narp nanah moihlaꞌ pe, kin bepteme tinge ŋaiye nangang lenge ŋai. Taꞌe yip ŋoiheryembe nange ŋinjet yengelyembe yip? Pakai! Yip yengelyembe lenge ŋinjet. 27 Ŋaiye yip ŋoiheryembe wula wula pe, ŋoiheryembe luku yukur tatame ŋaiye ka eŋelꞌe ŋup syeꞌ enge elme laip yip.\n28 Taꞌe luku pe, yip ŋoiheryembe wula wula me hihyilih me ŋaimune? Yetekeꞌ lenge yuhurnge ŋaiye tikin gere saiꞌe saiꞌe. Tinge yukur yende wah ŋaiye yende hihyilih tititinge ŋaiye ka juh. 29 1Ki 10.4-7, 2Sto 9.3-6Kom ŋam mana yip, somohon kiŋ Solomon kin narp taꞌe miyeꞌ lowe, topoꞌe hihyilih kin miꞌ supule. Kom hihyilih kin uku yukur miꞌ supule taꞌe yuhurnge leꞌe. 30 Got kin bepteme peperiyeh ŋaiye tukwini gere sai eꞌe, kut minde pe, lenge miyeꞌ ka jute yesekeh yil nih ko. Ŋahilyeh taꞌe luku pe, Got se ka yul yip hihyilih kuli. Kut ŋoiheryembe mise yip ŋaiye teŋeime Got pe, ki sikirp manaiꞌe supule.\n31 Taꞌe luku pe, yukur pa ŋoiheryembe wula wula ŋaiye pa yininge na, ‘Ma mambaꞌe ŋai, pinip topoꞌe hihyilih ŋam minir a?’ 32 Lenge haiten pe, tinge ŋoiheryembe wula wula me ŋaiꞌe ŋaiꞌe taꞌe luku. Kom Yai yip ŋaiye narp anah moihlaꞌ pe, kin si ŋetekeꞌe topoꞌe sisyeme nange yip seheiꞌe ŋaiꞌe ŋaiꞌe luku. 33 Pe ŋendehei kin pa yaŋaꞌe yip tip supule yilme Got no, ka embepteme yip pe, pa yende ŋaiꞌe ŋaiꞌe junde ŋaiye kin ŋasande. Topoꞌe kin ka yul yip ŋaimune ŋaiye yip seheiꞌe topoꞌe. 34 Taꞌe luku pe, yukur pa ŋoiheryembe ŋaimune ŋaiye minde. Ŋaimune ŋaiye ka ot minde luku pe, ŋaiꞌe ŋaiꞌe tikin minde. Hwap mune ŋaiye ka ot tukwini pe, tikin tukwini leꞌe.”\n6.1 Mat 23.5\n6.5 Luk 18.10-14\n6.14 Mak 11.25-26\n6.19 Jms 5.2-3\n6.29 1Ki 10.4-7, 2Sto 9.3-6


YUA KPE KI GUA KI FI YA SIEDI N°1\nN kpiiba leni n danlinba, ti pia li pamanli ki baa boagidi leni yi ya siedi n tie ne. Li tie U Tienu buga, Matie Bajoko yua n kpe ke bi piini o, leni U Tienu ŋanbili, ke o guadi ki fi binata pendima, ke o bi ye sutaani diema nni. Lanin ya siedi baa todi yi yin bandi yaala n ye moamoani mi kuuma puoli pendima.\nYaala n tie yinba yaaba n jaanti ki mali milie po ke li ŋoadi leni U Tienu tili, li baa todi yi yin bandi moala yin baa mua maama li dandanli koanli nni. Yinba yaaba n tie i ñaniani leni sutaani ki bua ki yaa tie ban fa yaaba tinga nne, yin bandi yaala n gu yi ya dana n ŋua po.\nTi miasi yi yin moandi ki cogi lanin ya siedi maama, ki ga lan pia ya bangima. O tie caga luoba. O pugini mi gagidima tin diani yipo ya bangima tili yaala n tie li dandanli koanli, leni ki bandi ki gagidi li bonla yaala n tie bina waamu yaala n pendi. Ti miasi yi yin guadi ki cogi li ya tila ŋanbu. U Tienu n seligi yi.\nYaala n cuani n kuuma\nN da baa kpia ki waani yi lan ga maama ke n kpe. N bua yin bandi ki kagidi ke li pia kufanma leni ban cuani ya kuuma. Ti kuagi kufanma ya nilo n gbeni U Tienu n bili opo ya dana, kelima nilo kuli pia U Tienu n bili opo ya dana tinga nne. Kufanma tie ki poadi ki kpe. Li ya kuuma tie ya kuuma ke sutaani niba ya teni ke li daano kpe ke U Tienu n bili opo ya dana ki gbeni. Puobi leni jaba boncianli poadi ki ku ki kaa gbeeni U Tienu n bili bipo ya dana li ŋandunli nni. Li tie ke lisiferi goadi ki lingi biniba naani ki teni ban tua cicibiada.\nLi bua ki yedi ke a cicibiada boncianla yaaba n koani leni JESU yaaba leni bi niba kuli tie niba naani, li bua ki yedi ke yaaba n kpe ke bi dana ki gbeni ke bi nan taaba ki kuani ba lisiferi toagoli nni. Li kadi cain ke bi kpe, ama bi nan bia ki tuuni tinga nne. N kpiibabuadiba, ti koani leni sutaani cicibiada leni bi nisaaliba mo ya naani. Sutaani tuonsoanba tie opo bi nisaaliba gbaami. Bi yen ta li ya niba naani ki gedi nni sutaani diema nni ki ban teni ban tua cicibiada, ki yaa gu ŋali U Tienu n bili bipo ya dana n pundi. N den tie yeni. N den kpe ke n dana ki gbeni kelima bi suaba den coni nni ki tieni o gbaamu, ke bi ta nni ki kuani nni mi ñima tinga ke n ban tuni lisiferi po nani cicibiadiga.\nN tie ni kpiilo Matie Bajoko. Bi bani nni ŋanbu mi diema nni. N mali Kongo diema nintuali. Li tie li kani ya ke n fandi, li tie li ya kani mo ke li kuli la nni. N bua ki yedi ke li tie li kani ke n kpe ke bi piini nni. Yaaba n tuni li gufeneri nni bani n siedi bonŋanla. Li gufeneri teni ke bi tieni mi lingima n yuli nni, bi bani li maama ŋanbu. Bi den tieni mi lingima ki ko den ban kadi cain ke n den kpe ke bi piini nni. Mi lingimi yogunu, bi den luoni nni, ki gu ŋali ban buali ki bandi cain. Bi den buadi ki bandi n yaa tie ya nilo n kaa gbia maama ki tendi ke bi niba ŋua nni boncianla. Sutaani den bani ke n ba tua U Tienu tuonsoanlo. O den moani wan baa tieni maama ki sieni li tuonli. N kuuma ki den tie fanma ka, ama mi den tie bi suaba n bogini ya nikpaama.\nN maama cili yaala n tie n yado ya kuuma. N yado n den kpe, nani n canba n pia i ligi yeni, o den ta jagili ki baa gubi o bila yaala n tie bi cogu nni. Bi ya siiga den pia yendo ke n canba teni o iligi ke wan yaa nua o waaba yaaba n sieni, ki yaa die o yuli. Ama ti den ti sua ke o pia i ligi boncianla ke li naa wagisi. Lan cili ya yogunu, ti bi nua ke li tie o banma, leni o fudima yaala n tie o kpendu nni, ama laa tie yeni. O den lingi mi boanma nni ya paalu leni o ñoagu ki teni o tuuna n suagi liiga. O den buadi ki te ligidanciamo, ama o ŋiadi lipo. O den lingi mi todima yaala n tie mi boanma nni.\nLan mali yaala tie, ke o den bi baa tie bi niba gbaami, ki teni o tuona n yaa suagi liiga. Mi soama den baa wuli. Nani tin den pia bi tuonsoanba deeni nni boncianla yeni, o den noandi bi siiga nni yendo. Yogunu waamu ti tuonsoanyendo den yiagi kelima o den noandi wani ki bua o tuona n yaa suagi liiga. Ti den sua ke o yianbu den li biagiti ki pugisa, ba leni wan baadi ya ñoagisi kuli. Lanwani, n den yedi o wan lingi U Tienu niba i jaanti po. Lan sutaani nilo n den gbadi ke n yedi wan gedi i jaanti yeni, o pali den beni n po, ke o cili ki sugisi nni. Mii den fu ki bandi yaala n ye o yantiali nni, ama o den sani ki koani mi boanma nni tuonli bonŋanla, ki nan bani i jaanti mo ya paalu.\nU Tienu tili yedi ke o niteginkoa jaanti pia o paalu boncianla. Li tie lan ya puoli ya ke ti tuonsoanlo n den gedi tin ye naan kani jaandieli, ke o ba mi paagima li ya yianu po. Lanwani, o den suagi moala wani liiga leni i jaanti leni U Tienu tuonli. Ti tuonsoanlo n den tie maama yeni den pendi o paalu bianu. Wan den sua ke waa ba wan bi lingi yua n yeni, o den ta jagili ki baa padi mini, o tuonsoanlo yeni buoli. Lan tie ke min ya waani o li jaandielin sanu yeni, n den baa ga o buoli ki tua o gbaamu. Ki fidi ki baa nni, ti waalo yeni den ta i ligi ki tieni o ñoagu yaala n baa bolini nni.\nLi den tie a cogidiena nni mi biigima yogunu. Min kaa den gbeni la baa pa mi biigima ligi yeni, o cogu liigi yua den yie n po ke n kan tieni mi biigima. Lanwani n den ñani mi biigima kaanu, ki ta u sanu ki ca denpo ki ban tuogi ti waalo yua n tuuni sutaani po yeni. Min den waani o yaala n tieni li cogidieli po yeni, o den puni nni i ligi, ama li ya ligi den tie ti solindi ligi. Ba lan sua ke n den pia i ligi n ŋundu nni ki fu ki pa ki gbeni yeni, n nan den bua ki ban tieni n danba kani o do. Lanwani n baa fudi ki ta min bi gubi ya ligi yeni ki ban tieni bontoala. Lanwani, n waalo yeni den da n naano leni wan teni nni ya ligi yeni.\nLan fi ki fa, u yianu den coni nni. O yukoanu den pia nni boncianla. Li ya puoli, dugitoli den ti peere nni, ki naa bani u yianu yeni n ye naan kani kelima u yianu yeni den tie mi boanma nni yu. N tiadi ke n waalo yeni n den puni nni i ligi ya daali yeni, n den cili ki tiendi ti dangibiaditu. N den dangi ki laadi yaaba n kpe, n den dangi ki laadi mi kuuma kpagidu leni a kakura. Li ya puoli n den dangi ki nua ti niyuodi ke bi jobisi nni. Bi den yieni nni: "A baa kpe Matie, ti sani ki baa ŋa. Li gbeni apo". Li ya suaba den tie n kuuma badu ki yieni :"Ti baa ŋa"\nLi ya puoli, bi den guani nni dugitoli denpo. Ama a dugitola ki den fu ki tieni npo liba kelima n yianu den tie mi boanma nni yianu. Bi den gedi nni dugitodiena boncianla. Yogunu ba n den ti yedi n ba :"Nani a dugitola n kaa fu ki tieni npo li ba ne, ŋali n bia ki ye ñoagidieli nne, n fu ki kpe. N baa gedi i jaanti." Lanwani n den mia n den yaaba n gedi nni jaandieli nni. N denyaaba den ta nni li ñoagidieli nni ki gedi nni lin jaandieli nni; li ya kani n den la i jaanti paalu kelima n yianu den wadi bonŋanla. Lanwani n den mia n denyaaba n cedi U Tienu niba n yaa nua nni. N den yedi n yama nni :"Ŋali n bia li jaandieli nni n yianu baa gbeni cain." N denyaaba den tuo. Bi den cedi ke U Tienu niba nua nni. Ama n waalo yeni n den gbadi ke bi gedi nni li jaandieli nni, li den yiagi o. O den soani a cicibiada n denyaaba kani.\nLan cuani yaala tie ke bi den cua ki ti gaa nni leni paalu li jaandieli nni, U Tienu niba kani kelima ki cicibiadiga n canba waalo buga n den soani bi kani yaaga n den piaba. Kelima mo o bani ke ki fidi ki kpa nni gadi n foagidi leni U Tienu niba, ke li yaa tie yeni o di baa gudi nmo nani wan gudi o tuonsoanlo maama yeni. Bi den tugi nni ki kunnin deni; ya daali n ŋua bi yianbu yeni den moandi ki cie mi kpiama. Nani a dugitola n kaa fu ki bandi bi yianbu yeni n ye naan kani, ki goadi ki lebidi kaanu yeni, bi den ta nni ki gedi nni Kisangani ñoagidieli. Li den ban paki li dugitoli yeni boncianla kelima bi yianbu yeni pugisa ke bi mo nan tie paalu boncianla. N denpo yaaba den ti gudi kelima bi den gbeni bi piama li ya yianbu nni, yaabu ke a nasaali dugitola ki fu ki laabu bi ki paagi nni. Nani n gbanu n wudi maama yeni, n den la ke n naanu ñani ki guadi ki koani n gbanu nni taalimi lie. N den gbadi ke li dugitoli yedi n na ke li paya leni ban ga n miali. N bia ki tiadi li ya daali ke a dugitola ka ki boni leni bi yaba ki yieni: "Matie baa kpe. Ti di fu ki tieni opo li ba kuli." Liena waamu, n den la ke n naanu ñana, waa di guadi ki koani li fuuli, o den ban jagini n bedu.\nLi ya yogunu n gbadi ke li dugitoli wangi n denyaaba n kuuma. N den gbia ki go nua ban mua ki yalin maama. Mi boanmi kuuma tie ki lie o naanu o kaanu, bi ki ko cedi o o gbanu nni, bi ki cedi o o gbani niini nni. Ti baa ti guadi ki masi lan ya maama. N den nua yaala n tiendi li kani kuli, ama mii fu ki tieni mi tuginma leni n deeni nni yaaba bi a dugitola. N den kali n moano kuuma, ki kali n kupiinma mo. N bia ki tiadi n kupiinma yogunu, ke bi niba n guani ki gbeni, n la ke n na mua boncianla n kuuma po. N pali den bisi boncianla leni wan mua maama, n mo den gudi ki mua. Min den mua ya yogunu, bi niba den la ti ninsiidu n gbannandu yaadi n dua yeni kani. N piinma daali, bi den tugi n gbannandi ki gedi nni a kakula nni ke n den ŋua n piinma. Ban den mua ki gbeni, n denyaaba leni i danlinbi kuli den guadi ki kuni denpo. Cedi min waani yi, ba dinla mo n denyaaba bia ki pia n kuuma tili leni ban tieni ya tili ki pun sanu ke ban piini nni yeni kuli.\nBi tankpiiba diema bi suaba leni i yonbi kaanu.\nMi piinma daali, bi niba n kuni ki gbeni, n den bia n bebe a kakula nni. Li den biigi boncianla ki kukpaku tugu nni. Ki yoagisiligu, n den ti gbadi bi niba fuugu, li den tie nani nibi boncianla niali. Li ya niba den tuuni o gbiemu ke o cua ki kpaku tugu nni. Li ya puoli, n den gbadi ke o nilo yini n yeli. O den yugidi o nialu ki yedi :"Matie, ñia!" O nialu yeni n yini nni taalimita, bonli den tieni. N gbannandi den ñani, ki yiagi li kakuli tanli ke li den pia pakili. N den ban ye ki tinga tanpolu ke li ya suaba den guani nni n yantiali n gbannandi nni, ke n yantiali guadi li fuuli. N den guadi ki faadi, ki guadi ki fuo ki pia paalu. Bu yianbu yaabu n den ku nni yen den pendi. N yantiali den guadi li kaanu n gbannandi nni. Li yogunu, n den la bi niba yaaba n lia a tiaboana ke bi tuugi. Suaba yaaba ya tie bi gobidikaaba den gobidi ba.\nLi ya gobidikaaba siiga, n den la n waalo yua ya tuuni mi boanma nni yeni. Min den la o, n den buadi ki buali o yaala n tieni kuli, kelima li kuli den tiedi npo nani silima. Bi den pua nni bonŋanla, ki yedi min yaa ŋmini. Moandi ki daa kpe bi suaba ya nii nni kelima yua kpe bi suaba nii nni laadi a falibiada. A baa ya ye a miali dana yaala n sieni apo a fala nni kelima a tie yonbo. N waalo yeni den sie ki kaa bu, waa pia n po mi ninñigbadima nani waa bani nni. Ti baa bandi ke ŋali bi suaba tuuni bi tuonli ki ñuagu, baa pia ninñigbadima. Lanwani n puadu puoli, bi den yedi min gedi yaaba n tuugi ki lia ti tiaboandu yeni kani. Min den gedi li kani ya yogunu, ti den lie li ya yogunu kaanu kelima yaaba n lia a tiaboana yeni mo ko tie ban gbaani ya niba nani mini.\nTin ñani a kakula nni ya yogunu, ti den ban jiidi bi tankpiiba diema, ti yonbitu kaanu. Yua n kpe ke li ŋoadi leni bi gbaano kuli baa te yonbo tin nua ya ŋandunli nne leni tin kaa nua ya ŋandunli yeni n mo. Li tie li ya kaanu ke bi gali n yantiali. N den la li ya diema nni yaaba n den kpe ti suadu nni.Li ya niba ki di tie bi bacieni, ki den tua yonbi. Li ya kaanu tie yonbi daaga, naan kani ke bi suaba leni sutaani tuonsoanba kpendi ki kuasa ki go da binissaliba ban gbaani yaaba ya naani. Li ya yonbi kuli de soali kpataboana ki kaa lia tiadi. Min den baa pundi, bi den yedi min landi, ki soali li kpataboanli yeni kelima i yonbi yen kuli den soali lan ya kpataana ke bi pia mi nanma nani a kpaada yeni, li tie lan ya nanmi ya tie bi yela kelima baa di pia yela. Min den ye li ya yonbi daaga nni, n den sua ke i yonbi yeni taani cagili cagili keli ŋoadi leni ban baa soani ya tuonpaala po. Ama min den tieni li ya kpataboanli, bonli den tieni.\nN yantiali den bodi, mii di bani min tie yuan. Li bua ki yedi ke n yantiali den bisi. Mii di bani min tie yua, mii bani min ñani naan kani leni min ñia ya dayeli nni kuli. N nisaali yantiali den bodi, ke n guadi ki pia moala ti yonbidi ya yantiali. Dana waamu ke ti bia ki ye li ya daaga nni, bi den ti yedi ke bi bua yonbi na (4). Li ya yonbi den baa gedi ki ban soani ki tinga nni. Bi den yedi min gedi ki ban biini bi nitaadiba, bi den taa ti ki gedini ti ki tinga nni, ke tin yaa ban tuuni sutaani n piaya tuona diedu nni. Tin den pundi ki tinga nnili den paki nni, kelima ti den ban ye Barunbu dogu nni, ti diema nni dociamu naan kani ke o kpendu tuona ye boncianla. N canba den yen caani nni li ya kaanu o yaa yen baa ban da o kpedu tiadu. N den bandi o dogu yeni.\nN yema ki tinga nni nani yua kpe ki gua ki faadi yeni\nTin den pundi ki tinga nni, bi den gedi nni yua kuli diegu nni ke wan yaa ban nua. Min gediya diegu nni, n den ban ta nibina bontoaba yaaba n baa todi nni li tuonli po. Li ya niba ki den bani ke bi liigi yua tie yua n kpe ki gua ki fi. N den ye ya yogunu ke n kpe ke bi piini nni moamoani, ama ke n nan ti tuuni ki tinga nni naan kani ke leni n deni tie dajala boncianla. N den tie yuani n baa gaani tin baa kuasi ya tiadu ke tu ñia sutaani diema nni a tani daali, ki go tendi i ligi asibidi daali. Min den ye li ya kaanu, n den bia ki soali li kpataboanli yeni, ama n tuonsoanba wan nan nua ke n lia ŋanbu. Bi ya nuni ki fu ki la min ba ya nunpanga. Bi den nua nni ke n tie nilo fuuli, ki lia ŋanbu, ama n nan bia ki soali n kpataboanga ki tie bonkpabili. Li tie gadi yaaba n ye mi boanma nni ya tuonli n fu ki bandi ke n kpe ki guadi ki cua, ki go bandi min tie yua.\nDaali kuli ti yaa yen ban luoni ti bitimu, ti yen gedi ki yaa ban ye barinba kani, ki jeligu kaanu, leni a candiena nni. Ti yaa yen gedi li ya kaani, ti yen ban taani leni bi puoba. N yen fu ki ta bi puoba tin gedi denpo, ama i moamoani tii pia diedu. Ti yen dua a kakula nni, ama li ya puoba ya nuni wan po, bi nua ke a kakula kaanu tie nani kartie, ke a kakula tie nani ti diedu. N yen fu ki ta pua ki ban duani leni o kakuli yuli nni. La yogunu ke o kaanu ti fandi ya pua, o baa sua ke o dua kakuli yuli nni, li ya yogunu o yema yen bisi. Ya yogunu ke n bi ye tinga nne, n den pia li poconconli mo, kelima n bi fu ki lebidi min tie yua n. N den tie cicibiadiga moamoani. N tiadi ke n bi pia jifaano yuan ya bua nni kelima i ligi yapo. O den yaaba den bua nni boncianla kelima bi tama ke n tie lidanciamo. Baa den bani ke n kpe. Li ya bonpuoga den ti bodi ŋandunli nne kelima bi den ti coni o ki gedini o Pandemoniyomi ya diema. N pali bisi li ya jifaano bodima kelima o denyaaba kan di la ba o gbannandu mo.\nDayenli, ya yogunu ke n ye ŋandunli nne nani kpeefaadi, ki foagi leni n denyaaba, n den la n canba ama waa den fu ki la nni kelima n den yindi wan ye ya ñinbiagu nni. N den ŋiagi o, kelima n den bua ki la o. Min den tie kpeefaadi yeni, n den fu ki yindi ki soani liba, kelima n den tie cicibiadiga, yogunu ba mo ti yen bisi bi niba po bonla. N bua ki waani yi ke ya niba n tieni ki maasuagu boadima, bi bonli ba bi maasuagu yeli po kuli luodi bi buliñacianbu tipo. Li ya buliñana yen dia ti tin ba ki kuaba. N bi li tie cicibiadiga moamoani. N den fu ki cua a deeni nni ki su a ligi ba ke a boalila maama kuli.Ya yogunu ke n puni o nilo i ligi kuli, n yen ga o yumanli, o piama leni o ŋmabuga. Ŋandunli nne, yin daa tuo yin kaa bani yaaba ligi.Bi fu ki da a miali leni lan ya ligi. N den fuo ŋmaali luoba(6) tingi nne leni n kpatajenjenli ama bi niba wan nua ke n lia ŋanbu.\nN bua yin bandi ke U tienu pia wan bili yua kuli po ya bina bianu ŋandunli nne. Bi suaba leni sutaani tuonsoanba yaaba n ca Pandemomiyomi diema wan bani ya bina n sieni bipo ban kpe. Sutaani ŋandunli yaaba bani U Tienu n bili nilo kuli po ya bina ke o baa fuo ŋandunli nne. Nani min fuo sutaani diema nni bina ta yeni, n bani ya bina n sieni npo ŋandunli nne. Ya toagola n tuogiti, lani n tie li dandanli koanli, sutaani bua bi niba naani yaala n tie o toagoli po.Lan yapo, o ku bi niba ti suadi nni yaala n tie o ñoagiboanu ya fuuli. Kelima li ya niba n poadi ki kpe yeni, bi kan fidi ki gedibi tankpiiba diema nni. Li ya niba naani yen ye o toagoli nni. Bi baa yaa tuuni nani a cicibiada yeni ki gu U Tienu n bili bipo ya bina gbenma. Lan ya bina yaa gbeni, bi baa gedi bi tankpiiba diema nni. N kuuma ki den tie kufanma ka kelima sutaani buga ya den sieni n miali. Boncianla poadi ki ku.\nBi kuuma puoli bi yen gedi sutaani diema nni ki yaa ban tie yonbi, ki tuuni a tuona. Tianba mo, bi yen gedininba naani n foagi leni bi deni ban yaa ban tuuni i kuani nni ki tie yonbi. Bi baa yaa tuuni nani yonbi bi cicibiada ki gu ban bili bipo ya bina bianu. Ba ke n den kpe ke bi piini nni, n nan ti tuuni tinga nne nani yua n gu bitiga. Bi suaba diema tin kaa nua ya diema nni pia ti yonbidi masina tuondi kaanu, naan kani ke jabi leni puoba yaaba ke bi ku ke li ŋoadi leni o gbaamu, bi yen kuasiba nani yonbi. Li pia i daamu leni ban tasi i yonbi naan kani li biigili diema nni, naan kani ke bi suaba , bi budanba ca ki kuasi ki go da bi niba naani. N den la bi niba boncianla li ya daamu nni, yaaba n kpe ke bi piiniba, ama ke bi nan bia ki fuo ki tie kpeefaada.\nN tiadi dayenli n cogibilacanba yendo den cua n bitigi nni ki ti da bonla. Waa den fu ki bandi nni kelima n lebidi, ama min wan fu ki bandi o. Wan da ya yogunu, n den yedi n tuonsoanba n pani o tiadu. Li den paki o. Waa den fu ki bandi lani, waa den buadi ki tuo mo. O den yedi :"Joa ne, mii bani a, be yapo ke a puni nni lanin bonla kuli."N den buadi ki waani o min tie yuan. Wan den la n nungaya yogunu, ti jawaaciandi den cuo ke o tiani ki yedi : "Matie, a nan kpe." O den yasi ŋali maama ke o sani ki ŋa wan bi cua ki da ya tiadu mo. Yogunu ba, o den gedi ki ban waani n denpo yaaba wan la yaala. Mi gangima den ye moala ki diegu nni. Li fuuli, yaaba n kpe ki guadi ki fisi yeni yen ta ban gedi naan kani ki baan soani yeni ya nannanli. Ŋali li tie ke yua n gedi ki baan soani Eropi po u kuanu nni, o baa ban kpandi nipieno bi nisaaliba nuni po, ba ke bi tie nibuolu to.\nYaaba n da npo ki bi fu ki bandi ke bi da yua n kpe ki nan guadi ki ñani mi boanma nni ki cua kani. Tuonsoankaani boncianli ye yaaba ke mi boanma nni yaaba n die lan ya bonla. Yaaba n die lan ya kaani ki tie tilasi baa tie nisaaliba.Dayenli ke n den tuni lan ya kaanu, n den la telefoni ke o pia nanma bontoa ke waa ta leni o yaba. Li den tie ti canba waalo buga yua n kuu nni yeni ya tiadu. Min den yini, nani o moano n kaa ye li kani yeni, n den kuagi leni o waali puoga. N den yedi o :"Julia, n tie Matie a ciamo." O den yedi nni ke Matie wan kpe.Ama min nan ŋabigiti o yeni, o den baki pabi kelima ti jawaandi den cuo, bi den ta o ki gedi nni dugitoli denpo. Wan den ti pabidi, o den togisi li dayeli nni yaaba yaala n tieni. Bi niba n den gbadi yaala yeni den cie o nisaalo n fu ki gbadi maama.


1Cor 9 | `TBC | STEP | Ak dugo, ŋai seg ilog nam ŋator san tia i? Dugo, ŋai aposel tia yak i? Dugo, ŋaiseg malag nam idsad Tubun ak Jesus ta ŋile na yak i? Ak dugo, aŋ ilo rumok adi ŋaisag urat wagai Tubun en niŋen o ŋigane na yan nuŋon aŋsem mi yak, an ta ale na i?\nBinawek naok dugo aposel adi diŋane san iŋ idaisuda ya\n1 Ak dugo, ŋai seg ilog nam ŋator san tia i? Dugo, ŋai aposel tia yak i? Dugo, ŋaiseg malag nam idsad Tubun ak Jesus ta ŋile na yak i? Ak dugo, aŋ ilo rumok adi ŋaisag urat wagai Tubun en niŋen o ŋigane na yan nuŋon aŋsem mi yak, an ta ale na i? 2 Aŋ aloŋ uyanan ak, mel an fidian rumok a. Gidad tamolpein sen ak sad ilo sou lo ŋai aposel tia ago dubol da, aŋ man ago abol san tia geig a. Man dugo, Tubun ak ipilianag go ŋai aposel ta ŋilasag ŋumado yan san kob man, nek aŋsem mi a.\n3 Tamolpein a ŋai bitinaek lo diginiag o ilod ibol dan, gamu ru naon igo lo seg itargiranag san ŋurupidai da. 4 Maŋ aposel iloma ibol tap, aŋ maŋ pat apanamap ate madad pe mani maluk dop mumado wo malama ka migane wa. Binawek naok a miŋane san maŋ idaisuda ya. 5 Nek ago mi, maŋ iwoma ilod lo rumok an ka maŋal pe dadi mator dop urat migane wa. Aposel aenta ago digane da, Pita ago igane dak, agod Jesus sen tein muroun dam ago digane da. Ak dugo, maŋ mi ago migane san ta idaisuda na i? 6 Tia dugo, ŋai Banabas da, nek ibol aposel aenta igo woŋ tia ya, maŋsema mi banima nam urat migane wak ago abol di?\n7 Ak dugo, yu tamol ta iŋ wagai san urat igane dan, iŋsinan moni sen ipani dak i? Ak dugo, enti iŋanen abi lo ai patun ipae da, ago gup anaŋ a yani wan imoi ak i? Ak dugo, enti bilelek kagin ipidinai dan, bilelek an sad su iluk san imoi ak i? 8 Ak dugo, dag ru milaen mi e ŋabol den, tan en san tamolpein iŋaned kankan lo ilasag ŋiŋiŋeŋ dak ago ilom isou dak i? Ak man Moses san kubiaeŋ an lo ru naok kisaek ibol da. 9 Kubiaeŋ an lo ru emaiak e digireg yen da, “Saen makau wit fufo ila iso dop metmet ikak yau o ipartitale dop, oŋ makau awan ta wafutani na wa.” Ak dugo, Anut ru an nam makau mi niŋen o kagin ipani dak ago ilom isou di? 10 Dugo, id ibinawad o iŋ ru an irupaiad da, an rumok ak i? Awo, iŋ id niŋed o ilon isou se ya, an lo Moses kankan ipanig iŋ kubiaeŋ lo ru an igire ya. Fun ata wo Anut ago ilon isou se yak i? Talpein enti anaŋ ipae dan, agod talpein enti anaŋ nuŋon ituteg iŋane dan, iŋ sisem anaŋ naon a murnap diŋane san niŋen o malad digane da, an mi ka diŋane wa. 11 Maŋ aŋ luluŋam lo kumaen panu san ai patun wei mok mupae se ya, an rumok tap, dugo, aŋ kulob an naon, tan en san melmel lo abinawama wo malama migane dan niŋen muruan ifunaŋ di? 12 Tamol aenta aŋ luluŋam lo iŋsad urat niŋen o naon diŋane san idaisuda tap, binawek naon kisaek miŋane san niŋen maŋ idaisuda geig a! Ru e ŋurupaiaŋ den, rumok i? Tia i? Aŋ akubianip ale wa.\nAk man maŋ gubak mi aŋ binawek naok an apanama wo ta musumianaŋ na ya. Rumok, binawek an apanama san dabai maŋ da ya, gug miŋane man mamoi a. Ata wo? Maŋ iloma man, maŋsema mi muruan fidian misini wa, an lo dop Kristus anen bilaluŋ uyan ak tamolpein murupidaip duloŋ san dal ta mufou na wa. 13 Tamol ensauta a tempel ilon lo urat digane dan, iŋsad anaŋ man, anaŋ a tamolpein disinig Anut dupani wo tempel lo dupalu dan aenta diŋane da, an ta aloŋ na i? Agod a alta fo mudan dumari idu dan, iŋ mudan an aenta sed niŋedi wo ka disinip diani wa. 14 Dal nek ago mi, Tubun en ru dabai anda yak nam igo irupaiad a, tamolpein a bilaluŋ uyan ak dufulale dan, iŋaned urat naon man tamolpein a dibinawai dan dupidinai a.\n15 Ak man ŋaineg urat naon ŋiŋane man ŋamoi da. Taida mi, ŋaisag ru e ŋigire yen igo asuti dop an lo ŋaineg urat naon apanag o ta ŋigire na da. Tia, kagin e ŋigane den, emaiak niŋen o ŋai ka seg ipitianag a, an niŋen o talpein ta kagin an ipasi yau o man, ŋai ilog tubun geig imoi da. Man dugo, urat naon ago apanag o tap, gidad ŋai ŋamat gup. 16 Ak man gidad, ŋai ru Kristus niŋen o yan tamolpein ŋurupidaip duloŋ gup, ŋai sen ka seg ipitianag san man tia geig a. Ata wo? Jesus sen ŋai ago ŋigane wo irupaiag a. Iŋ awan ŋabi wa, tia tap, muruan tubun geig ŋiŋane wa! 17 Ŋai seg ilog nam iŋanen ru ŋabol ilasa dak ago tap, rumok, ŋaisag urat naon ŋaisag na ipalup ŋiŋane wa. Gug seg ilog nam urat an ta ŋigane na da. Tia, dugo mok ŋigane dak i? Mala nouk a saen Kristus urat en banig lo igane dugo, tinin ilon lo yen dan mi, nuŋon igane wo ŋai ago ŋigane da. 18 Ago yan lo ŋaisag urat naon ata mel i? Saen ŋai Kristus niŋen o tamolpein naod na ŋufulale dan, naon tia kawan ŋupidinaip iŋ ka duloŋ a, nek an mi a. An lo dop ŋai ka dabai a lo ŋaisag urat naon ŋiŋane wan, sen gigin na ŋiganep ago ka yen a.\nPol man tamolpein fidian sad urat bigabeg a\n19 Ŋai tamol ta san urat bigabeg tia ya, an lo seg ilog nam ŋator dugo kawan ŋumado da. Ago bo man ŋai seg iginiag tamolpein fidian sad urat bigabeg ŋilasag ŋumado da. Ata wo? Idaisuda tap, tamolpein wei geig ilod ŋiŋanep ŋaŋal pe Kristus san na mau a. 20 Juda adi malad lo ŋai Juda tamol igo woŋ ŋilasag ŋumado ya, ata wo, Juda aenta Kristus o ka ŋaŋal a. Ŋai Moses san kubiaeŋ paen na ta ŋumado na da, ago bo man tamolpein a Moses san kubiaeŋ paen na dumado dan ŋaŋal san niŋen o, seg iginiag go kubiaeŋ paen na ŋumado dak igo ŋilasa ya. 21 Nek ago mi, saen ŋai gob adi dadi mumado dan, nek ibol tamol ta Moses san kubiaeŋ iŋ lo tiag imado dak igo woŋ, ago ŋai ŋumado da. Ago dop an lo ŋai gob aenta ka ŋaŋal a. (Ak man ŋai Anut san kubiaeŋ ag tia yak ago ta ŋumado na da, tia, kubiaeŋ a ŋai paen na ŋumado dan man Kristus awan aban mi a.) 22 Agod tamolpein a iŋaned ilo rumok dabai an tia yan malad lo, ŋai tamol naok ago yak tamolpein amaiak aenta ŋaŋal o ŋilasag ŋumado ya. Tamolpein naok sen ak fidian malad lo man, ŋai iŋaned kagin anek anek ŋagam ŋiŋane ya. Man ata wo? Idaisuda tap, dal fidian ŋibitinaep an lo tamolpein an aenta patud ŋupasi wa. 23 Kagin en fidian bilaluŋ uyan ak faŋan lo ŋigane da, ata wo, murnap bar a fidian bilaluŋ uyan amaiak idiraip dilasa wan lo ŋututou wo ilog ago yen da.\nAŋ naon uyan ak aŋane wo tinim afunip amaspalu wa\n24 Aloŋ, kukok tubun ak idu dop lo tamol fidian dumaspalu wa, ago gup tamol kisaek mi iŋ imug yaup geg fo isudap naon mel iŋane wa. Nek ago mi aŋanem madok tan na yak lo, aŋ fidian tinim afunip ago ka amaspalu wa, ago dop man aŋ anek anek atem Anut naon ipanaŋ a. 25 Saen tamolpein kukok an lo naon diŋane wo ilod yen tap, iŋ piteŋanek wagai diganep lo tinid sakar ak, aria, an lo iŋsed tinid dam kagin dupani uyanan dop, tubun mi dumaspalu wa. Ago dop iŋ geg fo disudap naon diŋane wa. Ak man naon an man, ai rouk igo kabuŋad fo dukudi wa, agod an milaen tiap ikurŋak yau a. Ak man id Kris adi idsed tinid piteŋanek uyanan tupani wa, ago dop id naon ta a pempem ikurŋak yau san tia yan tiŋane wa. 26 Ŋai ŋaiseg tinig piteŋanek uyanan ŋupani da. An lo ŋai ŋaloŋ uyan ak, ŋai tamol imaspalug dal yapitilig yau dak igo woŋ tia ya, tia, ŋai nek ibol tamol ta nug dufuni dugo, banin kawan ifu yau na yak ago dam tia ya. 27 Tia, ŋai seg tinig en ŋufuni da, an lo dop tinig en dabai ka ŋupani wa. Ŋai tinig en nek ibol ŋaisag urat pinein igo woŋ, ŋai ilog ibol dan ago tinig awa yabek igane wa. Kabelan ŋai tamolpein aenta Anut san ru ŋufulalep duloŋ gup, kukok tubun an san taman ipaiag pe ikudag ŋau dop ŋaineg naon ŋiŋane san tia banau.


1Cor 12 | `TBC | STEP | Ŋai teig taog, aŋ Awan Urgun san binawek ipanad dan niŋen o aŋaoŋ man ŋai ilog ta ibol na da.\nUrgun lou panek iwae panad da\n1 Ŋai teig taog, aŋ Awan Urgun san binawek ipanad dan niŋen o aŋaoŋ man ŋai ilog ta ibol na da. 2 Aŋ aloŋ ak, saen aŋ wagam gob amado yan, aŋanem tamol kagin wagam an naom diraeg an lo tubud sewak adi a awad tia yan sad ubou ale se ya. Ago yan lo ur saian saian an aŋ diŋiliaŋ go kagin uyan tia yan naon sensen dukubiai ale na ya. 3 Amaiak niŋen o ŋai ŋurupaiaŋ da. Talpein ta Anut anen Urgun lo Jesus imisilani san tia ya. Nek ago mi, talpein a igo ibol dan, “Jesus iŋ Tubun ak,” tamol amaiak Awan Urgun lo mi iŋiŋeŋ da. Man dugo, ur saiak ta ago ibol ilasa san tia ya.\n4 Aria, Awan Urgun tamol anen anen atem lou panek naon sensen ipidinai da. Ak man Awan Urgun e binawek en iwae pidinai den man kisaek a. 5 Nek ago mi id anen anen atem dal wei mi sensen lo Tubun ak o urat ka tigane wa, ak man Tubun ak e iŋsan urat tigane den man kisaek a. 6 Taida mi, Anut tamolpein anen anen biabi binawek naon sensen ipidinai da, ak man Anut e tamolpein fidian ilod lo binawek en idirai dilasa den man kisaek a.\n7 Aria, Awan Urgun tuon man id tinid ilon lo walal isi dugo tile da. Ak man iŋ id anen anen atem dabai naon senamo ak ipanad da, an lo man id anen anen dabai a tiŋaneg tabi dan urat tupani wa, ago dop an lo id fidian sisem uyan tiŋane wa. 8 Urgun san dabai log, talpein ta ru kankan milaen anda yak iŋane dugo, Urgun naon kisaek an lo mi, talpein sen ak ru maŋau anda yak iŋane da. 9 Ta Urgun anen dabai lo ilo rumok tubun ak iŋane dugo, ta Urgun kisaek mi lo subam adi ikubuniai san dabai iŋane da. 10 Ta kulob girager naok naok igane san dabai iŋane dugo, ta profet ru ibol ilasa san dabai iŋane da. Ta ilon lo ur uyan ak ur saian ak itarpasai san dabai iŋane dugo, ta tamolpein sen ak sad muroud ru lo iŋiŋeŋ san dabai iŋane da. Agod ta iŋ muroun ru naok ago yan iloŋ dugo fun ibol ilasa san dabai iŋane da. 11 Lou panek emaiak fidian man Urgun kisaek mi ipanad da, agod en iŋsen ilon ibol dak ate mi tamol kisaek kisaek iwae pidinai da.\nTinik kisaek mi, gug tinik san boi wei mi a\n12 Tamol tinin kisaek a, ak man iŋsan ŋien, banin, tinin aenta dam fidian wei a. Agod tinin aenta an fidian dutumanig tinin kisaek mi ilasag yen da. Kristus dam nek ago ya. 13 Man dugo, id fidian Ur kisaek mi nam suguek tiŋaneg, an lo tutumanig tinik kisaek tilasag tumado da. Gidad id aenta Juda, tia, aenta Juda tia yak, aenta urat bigabeg adi, aenta kawan tumado tator da, Anut id fidian Urgun kisaek mi lo taluk o ipanad a.\n14 Aria, tinid boi kisaek man tia ya, tia, tinid man boi wei mi a. 15 Ak dugo, ŋai ŋieg igo ibol, “Ŋai banig tia ya, an niŋen o ŋai tinig en san boi tia ya,” ago ibol tap, rumok, iŋ tinik an iŋanen boi mok tia i? 16 Tia dugo, kududo dam igo ibol, “Ŋai malag tia ya, an niŋen o ŋai tinig en san boi tia ya,” ago ibol tap, rumok, iŋ tinin an iŋanen turan mok tia i? 17 Tia, tinik an fidian malak mi tap, an niŋen o dugo woŋ ru iloŋ ak i? Tia, tinik an fidian kududok mi tap, dugo woŋ mumalun iwen iloŋ ak i? 18 Ak man rumok, Anut iŋanen ilon yen ak iri panim, tinid san boi anen anen atem iŋaned abed kisaek kisaek ipidinaig dien yau a. 19 An niŋen o tinid an gigin kisaek mi yen tap, tinid an nuŋon tia ya. 20 Amaiak niŋen o tinid anen boi wei mi a, ak man fidian dutumanig tinid kisaek ilasag yen da.\n21 Malad iŋ banid irupei, “Ŋai oŋ ŋamoi a,” ago ibol san tia ya. Nek ago mi kabuŋad dam iŋ ŋied irupei, “Ŋai oŋ ŋamoi a,” ago ibol san tia ya. 22 Tia, tinid sad boi aenta a dabai an tia yak tabol dan, iŋsad urat tubun geig a, an lo tinid boi boi an ta dien na tap, tinid an imat a. 23 Tinid aenta man tile uyan san tia ya, an niŋen o tamol iŋ tinin an damag ipani da. Damag nam ibalfutani da, ago dop san leil man uyanan a. Agod tinid aenta man malak malak tile san tia ya, an niŋen o iŋ imiani uyanan da. 24 Ak man talpein tinin a leil lo uyanan an iŋ damag ta ipidinai na da. Man dugo, dal an lo Anut tinid sad boi fidian itumanai a, tinid sad boi a leil lo uyan tia yan, yaŋad tisini da. 25 Anut kulob ago igane yan lo, gilek ta tinid lo yan ta yen na wa, an lo dop tinid sad boi fidian nug kagin dupani uyan a. 26 Fun an niŋen o saen tinin aenta an kisaek madai ile tap, tinin aenta dam muruan naon kisaek an disini wa. Agod fon talpein tinin ta kisaek niŋen o ilon uyan tap, tinin aenta an fidian ilod uyan a.\n27 Aria, aŋ fidian man Kristus tinin, agod iŋanen tinin san boi fidian man aŋsem mi a. 28 An lo man tamolpein fidian Kristus san midaeŋ ilon lo mi urat digane wa. Agod Anut urat tamol naon sensen itarpasai da. Malan te mok iŋ aposel adi ipilianai a, agod tinin te profet adi ipilianai a. Uraru an tinin te man girek maŋau adi, an patun fo man talpein a kulob girager urat digane dan, an patun fo talpein a subam dupasi yau san dabai ad da yan, talpein a tamolpein aenta dibinawai san dabai diŋane yan, tulek tamol adi, tia, pein tulek san dabai diŋane yan, agod murna geig man, talpein a tamolpein sen ak sad muroun ru ka diŋiŋeŋ a, ak man ru an fun ta duloŋ na wa. 29 Ak dugo, talpein Kris ak fidian aposel adi ak i? Tia, an fidian profet adi ak i? Tia, an fidian girek maŋau i? Tia, an fidian kulob girager ka digane wak i? 30 Tia dugo, an fidian subam digane itout san dabai diŋane yak i? Tia, an fidian muroun ru sensen ak fun ta duloŋ na yan lo ka diŋiŋeŋ ak i? Tia, an fidian ru naok ago yan san fun ka duloŋ pe dubol ilasa wak i? Tia geig a. 31 Bar en fidian uyanan a, ago gug aenta uyanan geig a. An niŋen o aŋ tinim ŋutum lo bar a aenta diriŋanai dan aŋal pe urat apidinai san niŋen o yaes ifunaŋ a.\nIlo panek an mel malan te ya\nAria, ŋai gamu aŋ kagin dugon iŋ uyanan geig ak agane san ŋukubiaip ale wa.


Uwumbɔr aagbaŋ TAITUS 1\n1 Min Pɔɔl, m ye Uwumbɔr aatutunn, ki ye Yesu Kristo aakpambal, ke m ter Uwumbɔr aah nyan binib bi na ke bi gaa u ki kii, ki bee waabɔr ti gbii na. Waabɔr ngbaan ter bi, ke bi li bi waah ban pu na. 2 Waabɔr pu le bi kpa limakl ke bi ga li kpa limɔfal li kaa kpa ndoon na. Uwumbɔr u kaa mɔni inyamɔn na, uma le nan puu tipuur n‑yaayoonn na, ke u ga tii timi limɔfal ngbaan. 3 Naah nan ŋeer na, le uma Uwumbɔr u gaa timi lii na kpiir limɔfal ngbaan aabɔr, ki tuk mi ke m li chuun mooni ti.\n4 M bi ŋmee kigbaŋ kee m tii si Taitus u ye maabo bamɔnn Yesu Kristo aasan ni na. Tite Uwumbɔr ni Yesu Kristo u gaal timi lir na ŋa tinyoor ŋa aa pu, [ki san si kinimbaak,] ki tii si nsuudoon.\nTaitus aah tun lituln li Krete aatiŋ ni na\n5 Tɔ, m cha aa bee Krete aatiŋ ni ke aa tun lituln li kaa kee tun na, ki lee binib bi ga li ye Yesu aanib aaninkpiib ntim mɔmɔk ponn ni na. 6 Aa lee bijab bi kaa kpa taani ubaa, ki kpa upii ubaabaa, ki kpa mbim bi gaa Yesu ki kii, kaa ŋani bakaa, kaa ye tafalaaŋundam na. 7 Uwumbɔr aanib bi baaninkpel aaŋaal ni la, nima pu le ni ŋan ke u taa li kpa taani ubaa, ki taa li tun uma ubaa aageehn, ki taa li ye liŋuuldaan, ki taa li ye udagbiir, ki taa gbaa binib; unimbil taa li man ŋimombil pu. 8 Ni ŋan ke u li ye unii u channi bicham tichann na, ki li gee lituln li ŋan na, ki li kpa laasaab, ni mbimbinyaan, ki li bi chain, ki li chur ubaa, 9 ki li joo taah nan tuk u tibɔnyaan ti ye Uwumbɔr aabɔr bamɔnn na, aan ki mɔk binib mmɔkm mu ŋan na, ki pɔɔk bitaakpab, ki len tibɔr ki nyaŋ binib bi kpak u kinikpakpak na.\n10 Ba pu? binib pam le bi ki ye tafalaaŋundam, ki len tibɔr yɔl yɔl, ki ŋmanni binib. Juu yaab ponn ni bibaa le ŋani kina ki jer biken na. 11 Ni ŋan ke aa cha bi ŋmin; ba pu? bi mɔk binib mmɔkm mu kaa ba ye bi mɔk bi na, ki cha ŋidichal ŋibaa ponn ni aanib mɔmɔk yenn. Ŋimombil pu, le bi ŋani kina. Naa ŋan. 12 Krete aatiŋ aanib ponn ni ubaa, u nan ye ulankpal na, nan bui ke, “Krete aatiŋ aanib ye binyamɔndam n‑yoonn mɔmɔk la. Bi naahn ipeel i kaa ŋan na la. Bi ye bigbanyakdam, ki ye bipuusakpendam.” 13 Ulankpal ngbaan aah len pu na ye mbamɔn la. Nima pu na, kae bi mbamɔm, aan bi li dii Yesu aasan chob, 14 ki taa gar Juu yaab aatiin, ki taa gar binib bi yii Yesu aabɔnyaan na aamɔkm. 15 Tiwan mɔmɔk bi chain binib bi bi chain na chee la. Binib bi kaa bi chain, kaa gaa Yesu ki kii na, tiwan nibaa aa bi chain ki tii bi. Baalandak mu aa ŋan. Baa ki nyi lituln li ŋan na, ni li kaa ŋan na. 16 Bi len ke bi nyi Uwumbɔr, le baah tun pu na mɔk ke baa nyi u. Uwumbɔr aa gee baah ŋani pu na. Baa kii waamɔb, kaa ŋmaa tun litunyaan libaa.


Wusyep Bwore tikin Got HIBRU 11\nŊoihmbwaip lenge miyeꞌ yerkeime ki teŋei bongol\n1 Ŋoihmbwaip lenge miyeꞌ tuweinge teŋeime Lahmborenge bongol pe, tinge sisyeme ŋaiye mindemboi ka yambaꞌe ŋaiꞌe ŋaiꞌe ŋaiye Got ka angang lenge el moihlaꞌ. Tinge sisyeme nange ŋaiꞌe ŋaiꞌe luku yukur lahende ŋetekeꞌe ki ŋanar. 2 Kom lenge miyeꞌ ŋaiye somohonme pe, ŋoihmbwaip tinge teŋeime Got bongol pe, Got hriphrip me ŋoihmbwaip bwore tinge. 3 Stt 1.1, Sng 33.6,9, Jon 1.3Ŋoihmbwaip poi teŋeime Got pe, poi sisyeme nange Got ŋanange wusyep tas mut kin uku pe, kekep topoꞌe ŋaitem nate sai. Taꞌe luku pe, ŋaimune leꞌe ŋaiye tukwini poi metekeꞌe, Got ŋanange pe, ki nate sai. Taꞌe luku pe, ŋaimune leꞌe ŋaiye tukwini poi metekeꞌe ki nate sai pe, Got yukur nambaꞌe ŋainde nenge ŋende.\nŊoihmbwaip Abel, Enok topoꞌe Noa teŋeime Got\n4 Stt 4.3-10Ŋoihmbwaip Abel teŋeime Got bongol pe, kin ŋende ofa bwore nalme Got miꞌe pe, Got hriphrip me ofa kin nengelyembe Kein. Taꞌe luku pe, Got galme kin miyeꞌ bwore bwarme. Abel si nule, kom poi teter ŋoiheryembe ŋoihmbwaip Abel ŋaiye teŋeime Got bongol. 5 Stt 5.21-24Ŋoihmbwaip Enok teŋeime Got bongol pe, Got nambaꞌe kin nenge nanah moihlaꞌ. Yukur lahende ŋetekeꞌe kin ŋaiye kin nule. Lenge miyeꞌ tuweinge yahaiꞌe kin, kom yukur tinge yetekeꞌe kin. Detale, Got si nambaꞌe kin. Wusyep nato tup ŋanange na, ŋupe ŋaiye Enok teter narp kekep eꞌe pe, Got hriphrip me kin. 6 Lahmende ŋaiye ŋoihmbwaip kin yukur teŋeime Got pe, Got yukur ka se hriphrip me kin. Tehei kin taꞌe leꞌe, miyeꞌ ŋaiye nala el sehei me Got pe, ŋoihmbwaip kin ka teŋeime Got ŋaiye narp laip. Topoꞌe Got ka ŋoih miꞌmiꞌ me lenge miyeꞌ tuweinge ŋaiye yahaiꞌe kin.\n7 Stt 6.13-22Ŋoihmbwaip Noa teŋeime Got bongol pe, Got ŋaname ŋaimune ŋaiye mindemboi ka ot. Noa yukur ŋetekeꞌe ŋaimune ŋaiye ka ot, kom kin ŋende loumbil pinip ende gande ŋasande tikin Got. Kin nenge lenge tuweinge talah kin yarp bwore ya yoto loumbil pinip pe, yukur tinge yambaꞌe hwap. Ŋoihmbwaip bwore Noa ŋaiye teŋeime Got pe, Noa nember hwap lenge miyeꞌ tuweinge tikin kekep nate tas halhale. Ŋoihmbwaip Noa teŋeime Got bongol pe, Got galme kin miyeꞌ ŋaiye narp bwore bwarme.\nŊoihmbwaip Abraham hindi Sara teŋeime Got\n8 Stt 12.1-5Ŋoihmbwaip Abraham teŋeime Got pe, ŋupe ŋaiye Got galme kin pe, Abraham ŋasande wusyep kin. Abraham nasme moi jeheinge kin pe, kin nala ambaꞌe kekep ambaran ende ŋaiye Got de ka aŋaꞌe kin tuꞌe ŋaiye kekep kin. Abraham yukur sisyeme luh moi ŋaiye ka el, kom ŋoihmbwaip kin teŋeime Got pe, kin nal. 9 Stt 35.27Ŋoihmbwaip Abraham teŋeime Got pe, kin nal narp kekep ŋaiye somohon Got ŋaname nange ka aŋaꞌe kin. Abraham narp kekep uku taꞌe ŋaiye kin yuwore ende. Abraham kin narp nato yukoh sel ende. Mindemboi pe, Aisak ka orp e oto yukoh sel ende, topoꞌe Jekop ka orp yokoh sel ende. Somohon Got nupwaiꞌe wusyep ilyeh topoꞌe tinge. 10 Ŋoihmbwaip Abraham teŋei bongol me Got pe, kin narp ŋeseperhme ŋaiye ka etekeꞌe moi ambaran uku ŋaiye Got si ŋende gande ŋoiheryembe kitikin. Moi uku ka si nye nyermbe. 11 Stt 18.11-14, 21.2Tuwei tikin Abraham Sara pe, mukuh ti susukut. Wahtaip wula wula si nal pe, Abraham topoꞌe Sara, tinge hindi si miyen pe, bongol tinge si miꞌe ŋaiye ka yaraꞌe talah, kom Got nupwaiꞌe wusyep topoꞌe tinge nange ka angange talah ende. Taꞌe luku pe, ŋoihmbwaip Abraham teŋeime Got pe, kin sisyeme nange Got se ka ende ŋaimune gunde wusyep ŋaiye kin si nupwaiꞌe. 12 Stt 15.5, 22.17, 32.12Taꞌe luku pe, ŋup tikin Abraham si miꞌe ŋaiye sehei ka ole, kom kin miyeꞌ ende ŋaiye kin ka yai lenge ŋambaih talah ŋaiye wula wula sekete. Tinge tahar wula sekete taꞌe sahmolon ŋaiye ŋanar ŋoloh sah, topoꞌe nowas nanah ŋaitem. Miyeꞌ ende yukur tatame ka se gonose tinge, pakai.\n13 Stt 23.4, 1Sto 29.15, Sng 39.12Lenge miyeꞌ lalme luku pe, tinge yaŋaꞌe ŋoihmbwaip tinge lalme yalme Got pe, tinge yarp ya tatame ŋaiye tinge yule. Ŋupe ŋaiye tinge yarp kekep pe, tinge yukur yambaꞌe ŋaiꞌe ŋaiꞌe bwore ŋaiye Got si nupwaiꞌe wusyep nange ka angang lenge, pakai. Ki taꞌe ŋaiye tinge jan wohe bep ya yetekeꞌe ŋaiꞌe ŋaiꞌe luku ŋanar nal wohme tinge pe, tinge hriphrip ŋaiye ka yetekeꞌe ŋai uku. Topoꞌe tinge yukur hiꞌe ŋaiye tinge yanange na, “Poi marp kekep eꞌe taꞌe yuwore ŋaiye poi mase moinde mat. Poi mate marp kekep eꞌe ŋup sikirp manaiꞌe.” 14 Lenge miyeꞌ tuweinge ŋaiye yanange wusyep taꞌe luku pe, poi ya sisyeme nange tinge luku yahaiꞌe moi jeheinge tinge. 15 Taꞌe luku pe, ŋaiye ka ŋoiheryembe nange luku kekep tinge ŋaiye tinge yasme no, tinge tahar yat pe, se ka plihe yil kekep tehei tinge luku. 16 Kom tinge yukur ŋoiheryembe moi yerme tinge luku, pakai. Tinge yisande tikin ŋaiye ka yambaꞌe kekep ambaran ŋoinde. Ki bwore miꞌ supule nengelyembe kekep yere luku. Kekep uku, moihlaꞌ. Lenge miyeꞌ uku yiname Got taꞌe leꞌe, “Nin Got poi”. Got yukur hiꞌe wusyep uku ŋaiye tinge yanange, kut kin si ŋende miꞌmiꞌ moi embere ende me lenge miyeꞌ uku.\n17 Stt 22.1-14Ŋoihmbwaip Abraham teŋeime Got pe, ŋupe ŋaiye Got ŋondolꞌme kin pe, Abraham ŋende miꞌmiꞌ ŋaiye ka onombe Aisak ka ole ende ofa elme Got. Got si nupwaiꞌe wusyep topoꞌe Abraham nange kin ka yai lenge ŋambaih talah wula wula sekete. Kom Abraham nala ende ofa me talah esep kin ilyeh uku. 18 Stt 21.12Got ŋaname Abraham na, “Wim esep ilyeh Aisak pe, lenge ŋambaih talah nin ka wula wula sekete yut junde wusyep tupwaiꞌ ŋam.” 19 Abraham ŋoiheryembe nange ŋaiye Aisak ka ole pe, Got tatame ŋaiye se ka plihe ahraꞌe kin. Kom Got ŋaname Abraham ŋaiye yukur ka onombe Aisak pe, ki taꞌe ŋaiye Abraham plihe nambaꞌe talah kin.\nAisak hindi Jekop topoꞌe Josep, ŋoihmbwaip tinge teŋeime Got\n20 Stt 27.27-29,39-40Ŋoihmbwaip Aisak teŋeime Got pe, kin ŋende miꞌmiꞌ me Jekop hindi Iso. Ŋoihmbwaip kin teŋeime ŋaimune bwore ŋaiye mindemboi Got ka ende me Jekop hindi Iso. 21 Stt 47.31, 48.1-20Ŋoihmbwaip Jekop teŋeime Got bongol pe, kin ŋoiheryembe ŋaiye sehei kin de ole pe, kin ŋende miꞌ me lenge talah hoi tikin Josep no, kin narpe lou tase kin pe, kin ŋirisukwarme Got. 22 Stt 50.24-25, Kis 13.19Ŋoihmbwaip Josep teŋeime Got pe, ŋupe ŋaiye sehei ka ole pe, kin ŋana lenge na, “Yip Israel, mindemboi ŋaiye pa yusme Isip no, pa yil pe, pa yenge lupu ŋam yil topoꞌe yip.”\nŊoihmbwaip Moses teŋeime Got\n23 Kis 1.22, 2.2Yaimam Moses pe, ŋoihmbwaip tinge teŋeime Got. Pe ŋupe ŋaiye mam waraꞌe kin pe, tinge hindi yetekeꞌe kin bwore miꞌ supule. Taꞌe luku pe, tinge yinise Moses tatame wundehei hun. Tinge hindi yukur hiꞌjarnge nange tinge si yoworꞌe wusyep erŋeme tikin kiŋ. 24 Kis 2.10-12Ŋupe ŋaiye Moses tahar bworenge pe, ŋoihmbwaip kin teŋeime Got, kom Moses garnge ŋaiye lenge mitiŋ ka yininge nange kin talah titi talah tuwei tikin kiŋ. 25 Kin ŋende miꞌmiꞌ ŋaiye ka ambaꞌe nihe syohe otop lenge miyeꞌ tuweinge tikin Got. Moses garnge ŋaiye hwap pupwa ka ende kin hriphrip ŋup seheiꞌe. 26 Kin ŋoiheryembe ŋaiye ka ambaꞌe nihe syohe me Krais* Bwore mise, ŋaiye ŋup tikin Moses pe, Jisas Krais yukur nat kekep eꞌe, kom wah ŋaiye Moses ŋende pe, kin nambaꞌe hiꞌme naŋ tikin Krais. pe, luku kin nengelyembe wuhyau topoꞌe ŋaiꞌe ŋaiꞌe bwore bwore tikin Kiŋ titinge Isip. Moses ŋoiheryembe yitini bwore ŋaiye Got si ŋanange nange ka aŋaꞌe pe, kin gan bongol supule. 27 Ŋoihmbwaip Moses teŋeime Got bongol pe, kin tahar nasme Isip pe, kin nal. Kiŋ Isip ŋoihmbwaip pupwa me Moses, kom Moses yukur hiꞌ garnge kin. Bwore mise, Moses yukur ŋetekeꞌe Got, kom ŋaiye bilip kin pe, kin si ŋetekeꞌe Got pe, kin gan bongol supule. 28 Kis 12.21-30Ŋoihmbwaip Moses teŋeime Got pe, kin ŋana lenge Israel ŋaiye ka yongombe worsip ŋaiye ka yende Pasova pe, ka yusupwaiꞌe wim yowor sipsip yi yunuh kohmap tinge no, walip hlaꞌ tikin Got yukur ka se ongombe lenge talah miyeꞌ ondoh tinge Israel.\nMiyeꞌ tuweinge Israel wula wula ŋoihmbwaip tinge teŋeime Got bongol\n29 Kis 14.21-31Ŋoihmbwaip lenge Israel teŋeime Got pe, tinge yerŋe ŋoloh pinip yaihe yal umbur taꞌe ŋaiye tinge yange yanah kekep bongol ŋaiye hwaiꞌe. Kom ŋupe ŋaiye lenge Isip jande lenge Israel yal pe, tinge yonoꞌe pinip pe, tinge yule. 30 Jos 6.12-21Ŋoihmbwaip lenge Israel teŋeime Got bongol pe, tinge yale yat yoyorꞌme lem moi embere Jeriko ŋup syepumbur hoi. Pe lem uku turwau lal gah. 31 Jos 2.1-21, 6.22-25Rahap, tuwei ŋaiye wende niŋ pinip yar, kom ŋoihmbwaip ti teŋeime Got pe, ti wungwis lenge miyeꞌ hoi ŋaiye yate bep jahe jahe yetekeꞌe moi embere Jeriko. Taꞌe luku pe, ti yukur wambaꞌe hwap wotop lenge mitiŋ ŋaiye yengelyembe wusyep Got.\n32 Het 4.6–5.31, 6.11–8.32, 11.1–12.7, 13.2–16.31, 1Sam 1.1–25.1, 1Sam 16.1–1Ki 2.11Kom tukwini pe, ma plihe meŋelꞌe wusyep mune topoꞌe, pakai. Ŋup ŋam seheiꞌe ŋaiye ma mininge wusyep me Gideon, Barak, Samson, Jepta, Dewit, Samuel topoꞌe lenge profet. 33 Dan 6.1-27Ŋoihmbwaip lenge miyeꞌ uku teŋeime Got pe, tinge yohe wondoh me lenge kiŋ wula wula. Lenge miyeꞌ ondoh uku tinge bwore bwarme. Tinge yambaꞌe ŋaimune ŋaiye Got ŋanange ka angang lenge. Topoꞌe tinge yupwaiꞌe mut laion. 34 Dan 3.1-30Tinge yende nih embere naip. Ŋim ŋombor yukur nongomb lenge. Tinge bongol pakai, kom Got ŋende bongolme tinge pe, tinge tahar miyeꞌ bongol pupwa supule ŋaiye tatame ka yurmbe. Tinge kukwame lenge miyeꞌ wondoh wula wula lenge mitiŋ syeꞌ. 35 1Ki 17.17-24, 2Ki 4.25-37Lenge miyeꞌ ŋaiye somohon yule pe, syeꞌ tinge tahar plihe yal lenge mam tinge. Lenge mitiŋ syeꞌ yarp mwahupwaiꞌe pe, lenge wachaih yende yumbune wahriꞌ tinge ŋaiye tatame ka yule. Lenge wachaih yanange nange ŋaiye ka yusme ŋoihmbwaip tinge ŋaiye sai me Got pe, ka yusme tinge ka yil hlaininge. Kom tinge yukur yisande wusyep lenge wachaih tinge. Detale, tinge ŋoiheryembe nange ka yule pe, ka plihe tuhur yusme ŋeheh pe, ka yambaꞌe laip bwore supule. Taꞌe luku pe, tinge yasme wachaih yongombe lenge pe, tinge yule. 36 1Ki 22.26-27, 2Sto 18.25-26, Jer 20.2, 37.15, 38.6Lenge wachaih jonosambalaiꞌ lenge, topoꞌe yenge winje jate lenge, topoꞌe tinge yenge merkinip yupwaiꞌ lenge ŋihip syep yember lenge ya yoto mwahupwaiꞌe. 37 2Sto 24.21Lenge wachaih yiche ŋeser yongomb lenge, topoꞌe tinge yotombo wahriꞌ tinge hoime. Tinge yenge ŋim ŋombor yongomb lenge pe, tinge yule. Tinge tekeyeꞌ yowor sip hiꞌ topoꞌe meme hiꞌ pe, tinge yal. Tinge seheiꞌe ŋaiꞌe ŋaiꞌe ŋaiye yungwisme wahriꞌ tinge pe, lenge wachaih yongomb lenge yende yumbune lenge pupwa supule. 38 Kekep eꞌe yukur bwore me tinge ŋaiye ka yurp yi yoto. Tinge yalꞌe yalꞌe yal yoto moi gungurar, topoꞌe yal hwate, topoꞌe ya yoto ŋeser map, topoꞌe map nangah kekep.\n39 Ŋoihmbwaip lenge miyeꞌ tuweinge luku teŋeime Got bongol pe, tinge yambaꞌe naŋ bwore yat ŋembep tikin Got. Kom ŋaiye teter tinge yarp kekep pe, tinge yukur yambaꞌe ŋaimune bwore bwore ŋaiye Got si nupwaiꞌe wusyep nange ka angang lenge. 40 Detale, somohon Got si ŋende miꞌmiꞌ ŋainde ŋaiye tikin bwore miꞌ supule ŋaiye ka pul poi lalme. Kin ŋasande ŋaiye poi topoꞌe lenge miyeꞌ tuweinge ŋaiye somohonme ya lalme tuhur bwore miꞌ supule.\n11.3 Stt 1.1, Sng 33.6,9, Jon 1.3\n11.4 Stt 4.3-10\n11.5 Stt 5.21-24\n11.7 Stt 6.13-22\n11.8 Stt 12.1-5\n11.9 Stt 35.27\n11.11 Stt 18.11-14, 21.2\n11.12 Stt 15.5, 22.17, 32.12\n11.13 Stt 23.4, 1Sto 29.15, Sng 39.12\n11.17 Stt 22.1-14\n11.18 Stt 21.12\n11.20 Stt 27.27-29,39-40\n11.21 Stt 47.31, 48.1-20\n11.22 Stt 50.24-25, Kis 13.19\n11.23 Kis 1.22, 2.2\n11.24 Kis 2.10-12\n*11.26 Bwore mise, ŋaiye ŋup tikin Moses pe, Jisas Krais yukur nat kekep eꞌe, kom wah ŋaiye Moses ŋende pe, kin nambaꞌe hiꞌme naŋ tikin Krais.\n11.28 Kis 12.21-30\n11.29 Kis 14.21-31\n11.30 Jos 6.12-21\n11.31 Jos 2.1-21, 6.22-25\n11.32 Het 4.6–5.31, 6.11–8.32, 11.1–12.7, 13.2–16.31, 1Sam 1.1–25.1, 1Sam 16.1–1Ki 2.11\n11.33 Dan 6.1-27\n11.34 Dan 3.1-30\n11.35 1Ki 17.17-24, 2Ki 4.25-37\n11.36 1Ki 22.26-27, 2Sto 18.25-26, Jer 20.2, 37.15, 38.6\n11.37 2Sto 24.21